text:
NĂM GIỚI:
MỘT NẾP SỐNG
LÀNH MẠNH, AN LẠC, HẠNH PHÚC
Thích
Minh Châu
Bài Giảng Của Hòa
Thượng Thích Minh Châu
Tại Thiền Viện Vạn Hạnh, Trong Mùa Phật Đản 2537
NĂM GIỚI:
MỘT NẾP SỐNG
LÀNH MẠNH, AN LẠC, HẠNH PHÚC
Thích
Minh Châu
Bài Giảng Của Hòa
Thượng Thích Minh Châu
Tại Thiền Viện Vạn Hạnh, Trong Mùa Phật Đản 2537
--- o0o ---
Hằng năm, vào ngày lễ
Phật đản, Phật tử Thiền viện Vạn Hạnh cùng bè bạn thân hữu đều tập hợp tại nơi
giảng đường này, đảnh lễ cúng dường đức Phật, và nghe chúng tôi thuyết giảng về
những lời đức Phật dạy.
Mấy năm nay, chúng tôi tranh thủ thuyết giảng nhiều về chủ đề
đạo đức Phật giáo. Tháng ba vừa rồi vào hai ngày mười và mười một, cũng tại nơi
đây, Viện Nghiên cứu Phật học đã tổ chức cuộc hội thảo quốc tế, với chủ đề: Đạo
đức Phật giáo trong thời hiện đại.
Cuộc hội thảo, ngoài phái đoàn các giáo sư từ nước Cộng hòa
Liên Bang Đức đến, còn quy tụ đông đảo quý vị Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức,
Phật tử, quý vị giáo sư, các nhà nghiên cứu khoa học, các nhà hoạt động chính
trị và xã hội có tên tuổi. Bế mạc cuộc hội thảo, chúng tôi đã khẳng định một
chân lý, tuy được đức Phật chúng ta tuyên bố cách đây hơn hai nghìn rưỡi năm,
nhưng đến nay vẫn mang đầy đủ tất cả giá trị hiện thực của nó.
Chân lý đó là: Sống đạo đức là sống an lạc và hạnh phúc.
Đức Phật còn nói cụ thể hơn nữa:
"Các người phải siêng năng tu tập các điều thiện, nhờ tu tập
điều thiện mà được mạng sống lâu dài, nhan sắc thắm tươi, sống yên ổn, vui vẻ,
của cải dồi dào, uy tín đầy đủ". (Trường A Hàm Kinh Chuyển luân vương tu
hành)
Kính thưa quý vị!
Đối với chúng ta, những người Phật tử, xuất gia hay tại gia,
tu tập điều thiện, chính là giữ giới. Đối với người tại gia, là
giữ năm giới và đối với người xuất gia, là giữ mười giới, 250 giới, hay hơn nữa.
Nhưng đối với toàn thể những người Phật tử tại gia hay xuất gia, năm
giới là căn bản, là mức đạo đức tối thiểu cho một con người,
dù là Phật tử hay không, sống xứng đáng là con người, có nhân cách, có nhân
phẩm.
Năm giới Phật giáo là chuẩn mức đạo đức cho loài người nói
chung, giá trị phổ biến của chúng, giá trị toàn cầu của chúng được các nhà đạo
đức học, triết học, xã hội học trên thế giới công nhận.
Đáng chú ý nhất là sự đánh giá của Albert Schweitzer, nhà Ấn
Độ học người Đức. Ông viết: "Đức Phật đã sáng tạo ra một nền đạo đức nội tâm
hoàn thiện nhất, và trong lĩnh vực này, đức Phật đã nói lên những chân lý đạo
đức có giá trị bất hủ, nền đạo đức không phải của riêng đất nước Ấn Độ mà của cả
loài người nói chung. Đức Phật là một trong những nhà đạo đức học vĩ đại nhất,
kỳ tài nhất mà thế giới có được". (Albert Schweitzer - Indian thought and its
development. trg 117 - Tư tưởng Ấn Độ và sự phát triển của nó).
Trước khi giảng thuyết cụ thể về năm giới chúng tôi muốn điểm
sơ qua về một vài lợi ích thiết thực của một cuộc sống theo đúng năm giới trong
thời hiện nay.
Lợi ích của năm giới trong cuộc sống hiện tại
Người sống thiện, giữ năm giới không bao giờ cảm thấy gánh
nặng của sợ hãi và hổ thẹn. Trái lại gánh nặng này đè lên tâm của người ác,
người phá năm giới suốt ngày đêm, khiến anh ta ăn không ngon, ngủ không yên...
Người sống thiện, giữ năm giới thường có vị trí xứng đáng trong xã hội, có uy
tín và tiếng tăm, đến tham dự cuộc hội họp nào cũng với thái độ tự tin và đường
hoàng. Trái lại, người sống ác, phá năm giới vì mất lòng tin cậy của mọi người
cho nên không thể được xã hội giao những vị trí xứng đáng, tiếng xấu đồn xa, đến
dự cuộc hội họp nào cũng với thái độ sợ hãi và thiếu tự tin.
Người sống thiện giữ năm giới, sống và làm việc một cách sáng
tạo và vui vẻ, hòa hợp với mọi người gần hay xa. Trái lại, người sống ác, phá
năm giới, vì bị lương tâm thường xuyên cắn rứt, bao giờ cũng thấy lo lắng sợ
hãi, do đó không thể sống vui vẻ sáng tạo.
Người sống thiện, giữ đúng năm giới có cái chết bình thản và
tỉnh táo, vì khi gần chết thường hồi tưởng lại những việc thiện mình thường
xuyên làm trong đời, hồi tưởng lại những người mình đã từng giúp đỡ, nghĩ tới
Phật, Pháp, Tăng là Tam Bảo, ba của báu luôn luôn hướng dẫn mình trong cuộc sống
thiện và hướng thượng. Những người sống thiện và giữ năm giới như vậy, chắc chắn
là sau khi chết sẽ được tái sinh vào các cõi lành.
Trái lại người sống ác, phá năm giới không những sống lo âu
mà cũng chết trong tâm trạng sợ hãi và mê muội. Anh ta, một cách không có ý
thức, hồi tưởng lại những việc ác làm trong đời, hình ảnh những người mà anh đã
giết hoặc đối xử tàn nhẫn, và cũng với tâm trạng sợ hãi và lo âu đó, anh ta qua
đời tái sanh vào các cõi ác, như súc sanh, quỷ đói và địa ngục. (Xem Tăng chi II
trg 211)
Cuốn "Maha Dhammapala Jataka" (Jatakas Tập 4., trg 50,
Bản Anh) kể chuyện thanh niên Dhammapala ngạc nhiên vì thấy con trai thầy giáo
mình chết đột nhiên, khi còn nhỏ tuổi. Thầy giáo hỏi vì sao anh ngạc nhiên, thì
anh trả lời là trong gia đình anh, mọi người đều sống thọ và chết già.
Thầy giáo muốn kiểm tra lời học trò mình có nói đúng hay
không, bèn tranh thủ đi thăm gia đình của Dhammapala, vốn ở xa, và báo tin cho
cha Dhammapala rằng Dhammapala đã chết đột ngột. Người cha cười và nói rằng
trong gia đình ông không có người nào chết lúc nhỏ tuổi cả, vì từ bảy đời nay,
gia đình ông sống theo đúng năm giới, và chính nhờ sống theo năm
giới mà mọi người trong họ ông từ bảy đời, đều sống thọ và chết lúc tuổi già.
Sống theo đúng năm giới thì sống thọ: Đó là lời Đức Phật dạy,
mà cũng là một Chân lý được các bậc minh triết phương Đông khẳng định. Chúng ta
những người hậu thế, không nên vội chê bai là mê tín. Hiện nay, khoa học y tế
hiện đại phát hiện rằng, tế bào con người rất nhạy cảm với nếp sống đạo đức hay
là phi đạo đức. Chính cuộc sống phi đạo đức làm yếu các tế bào bạch huyết cầu,
khiến cho những tế bào đó bị yếu đi, không đủ sức bảo vệ cơ thể, vì vậy cơ thể
dễ lâm bệnh. Hệ thần kinh, bị những hành động và tư tưởng ác, bất thiện làm cho
mất thăng bằng, không đủ sức điều khiển sự phát triển lành mạnh của các tế bào.
Từ đó sinh ra các tế bào ung thư, mà sự phát triển vô tổ chức, tạo ra những khối
u ác tính. Đồng thời, những tình cảm ác, bất thiện kèm theo sự lo âu, sợ hãi,
lương tâm cắn rứt v.v... kích thích các tuyết nội tiết bài tiết vào trong máu đủ
các thứ chất độc. Trong khi những tình cảm thiện, tư tưởng thiện lại kích thích
các tuyến nội tiết bài tiết vào trong máu nhiều chất bổ làm cho toàn cơ thể khỏe
mạnh, tinh thần sảng khoái.
Đó là những phát hiện và khẳng định của khoa Y học hiện đại,
cho chúng ta thấy mối liên quan trực tiếp giữa cuộc sống đạo đức và sức khỏe của
cơ thể con người. Một sự liên quan mà các nhà minh triết phương Đông đã nói tới,
cách đây hàng mấy nghìn năm.
Có thể khẳng định, theo cuốn Dhammapala Jataka, là cuộc sống
thiện, giữ đúng năm giới của đạo Phật, có thể giúp cho con người sống thọ, khỏe
mạnh cả về vật chất cũng như tinh thần.
Đức Phật khẳng định nếu không giữ năm giới, thì người nam cư
sĩ sẽ sống cuộc đời luôn lo âu và sợ hãi. Trái lại, nếu giữ đúng năm giới thì
người nam cư sĩ không còn lo âu sợ hãi.
"Thành tựu năm pháp này, này các tỷ kheo, nam cư sĩ không còn
sợ hãi. Thế nào là năm?
"Từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong
các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu".
Đức Phật còn nói lại ý kiến vừa rồi, dưới hình thức một bài
kệ để chúng ta dễ đọc dễ nhớ:
Ai sát hại sinh linh,
Và nói láo ở đời,
Lấy của cải không cho,
Đi đến vợ người khác,
Và người mãi đắm say,
Uống rượu men rượu nấu,
... Được gọi năm ác giới.
Mạng chung, sanh ác tuệ.
Bị rơi vào địa ngục.
Như chúng ta thấy, sống phá năm giới, Đức Phật gọi là sống
theo năm ác giới, và người đó khi sống thì sống trong sợ hãi, khi chết thì phải
đọa xuống địa ngục.
Ngược lại, nếu người đó sống theo đúng năm giới, thì khi sống
đã không lo âu sợ hãi, mà sau khi chết, sẽ được sanh lên các cõi lành:
"Ai không hại sanh linh,
Không nói láo ở đời,
Không lấy của không cho,
Không đi đến vợ người,
Người nào không đắm say
Rượu men và rượu nấu,
... Được gọi là có giới,
Mạng chung sanh trí tuệ,
Được sanh lên cõi lành. (Tăng Chi II, 210, 211)
Trong 49 năm thuyết pháp, Đức Phật đã dành nhiều thời giờ để
trực tiếp nói chuyện với những gia chủ sống tại gia, có vợ, có con, với nhiều
tài sản. Đối với những người như vậy, Đức Phật luôn luôn khuyến cáo họ
sống đạo đức, sống thiện, giữ năm giới.
Thí dụ, gia chủ Dighajanu, thuộc bộ tộc Kolya thưa với Đức
Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con là những người gia chủ, hưởng thọ các dục
vọng, sống ràng buộc với vợ con, dùng các hương chiên đàn ở Kasi, đeo và dùng
các vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, vàng bạc. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết
pháp cho những người như chúng con, thuyết như thế nào để những pháp ấy đem đến
cho chúng con hạnh phúc an lạc ngay trong hiện tại, và hạnh phúc an lạc cả trong
tương lai". (Tăng Chi III, trg 119)
Đức Phật bèn giảng cho gia chủ Dighajanu về bốn pháp là:
1) Sống đầy đủ tháo vát, tức là làm thật giỏi, thật
thiện xảo nghề nghiệp của mình.
2) Biết giữ gìn tài sản do nghề nghiệp lương thiện làm
ra, không để mất mát, lãng phí.
3) Được nuôi dưỡng và sống có đạo đức. Đức Phật gọi đó là
làm bạn với thiện. Đức Phật nói: Với những người đầy đủ giới đức, thì học
tập đầy đủ giới đức. Với những người đầy đủ bố thí, thì học tập đầy đủ bố thí.
Với những người đầy đủ trí tuệ, thì học tập đầy đủ trí tuệ". (Tăng Chi III, trg
121)
4) Cuối cùng, Phật khuyên gia chủ hãy biết sống một nếp sống
thăng bằng, điều hòa, không đam mê đàn bà, không đam mê rượu chè,
không đam mê cờ bạc, không giao du với bọn ác". Đức Phật ví bốn điều cấm
krên đây như bốn cái cửa, nếu mở ra thì tài sản bị thất tán hết, nhưng biết
đóng lại, tức là: "không đắm say đàn bà, không đắm say rượu chè, không đắm say
cờ bạc, lại biết giao du với người thiện lành", thì tài sản trong nhà sẽ ngày
càng dồi dào, phong phú. (Tăng Chi III, trg 118)
Được Đức Phật giải thích về lợi ích sống theo năm giới như
vậy, quý vị hãy cùng với chúng tôi tìm hiểu nội dung của năm giới như thế nào,
và chúng ta, những con người sống trong thời đại hiện nay, nên nhận thức năm
giới như thế nào?
Nhận thức nội dung năm giới, trong hoàn cảnh hiện nay
1) Giới sát sinh:
Đứng đầu năm giới là giới sát sinh, yêu cầu mọi người chớ có
tự tay mình giết hay bảo người khác giết. Ngược lại, yêu cầu phải trân trọng giá
trị thiêng liêng của sự sống, đối với loài người cũng như mọi loài. Bảo vệ, tôn
trọng, nâng cao giá trị của sự sống, đó là một khái niệm trung tâm của đạo đức
Phật giáo. Cống hiến lớn của đạo Phật là coi trọng mọi dạng sống, chứ không phải
chỉ riêng dạng sống loài người. Đức Phật lên án mọi hình thức hủy hoại sự sống,
khi còn tại thế Đức Phật lên án tập tục tế đàn của đạo Bà la môn, vì giết để
cúng thần hàng chục, hàng trăm dê, cừu, bò một lần. Đức Phật cũng phê bình thú
vui săn bắn của vua chúa. Và lẽ tất nhiên, Đức Phật phản đối chiến tranh dưới
mọi hình thức, trừ trường hợp khi cả một dân tộc, một quốc gia bị xâm lăng và
phải tự vệ. Ở Việt Nam, những ông vua Phật tử như Lý Thái Tổ, Lý Thánh Tông, Lý
Nhân Tông, Trần Thái Tông và Trần Nhân Tông đã lãnh đạo cuộc kháng chiến của
toàn dân chống lại các cuộc xâm lăng của quân đội, của nhà Tống và nhà Nguyên.
Tuy nhiên, do luật nhà Phật quy định, đã là tu sĩ, đã xuất gia thì không được
cầm vũ khí. Muốn cầm vũ khí ra trận, người tu sĩ phải hoàn tục, làm cái việc mà
trong sách thường nói: "Cởi áo cà sa, khoác áo chiến bào".
Giới luật nhà Phật đối với tu sĩ xuất gia bao giờ cũng nghiêm
ngặt hơn là đối với người tại gia. Trong thời đức Phật còn tại thế ở Ấn Độ, tăng
sĩ khất thực hằng ngày để sống, do đó, trong luật có quy định, Tu sĩ không được
đốn cây, phá cây, đào đất, vì làm như vậy có thể giết hại các loài sinh vật nhỏ.
Kinh tạng Pali nói tới những dạng sống thô sơ (ekindriya jiva, hay sappanaka
uda) sống trong các loài cây, cỏ và cả ở trong nước và đất. (Trong các bộ luật
(Vinaya Pitaka cuốn III trg 126 và Vinaya cuốn 14 trg 125) đều có những quy định
cụ thể và chi tiết như vậy).
Đó là sự thể hiện của lòng từ bi của Đức Phật, một lòng từ
lòng bi bao quát tất cả mọi dạng sống trên trái đất này, dù là lớn hay nhỏ, mắt
thấy được hay không thấy được, như đã nói trong Kinh Từ bi thuộc Kinh tạng Pali:
" Loài được thấy, không thấy,
Loài sống xa, không xa
Các loài hiện đang sống,
Các loài sẽ được sanh
Mong mọi loài chúng sanh
Sống hạnh phúc an lạc.
... Hãy tu tập từ tâm,
Trong tất cả thế giới,
Hãy tu tập tâm ý,
Không hạn lượng rộng lớn.
Phía trên và phía dưới.
Cũng vậy cả bề ngang,
Không hạn chế, trói buộc,
Không hận, không thù địch.
Như tấm lòng người mẹ,
Đối với con của mình,
Trọn đời lo che chở,
Con độc nhất của mình.
Cũng vậy đối tất cả,
Các hữu tình chúng sanh
Hãy tu tập tâm ý
Không hạn lượng rộng lớn".
(Tập Kinh Kinh Từ Bi trg 25)
Đức Phật cho rằng từ bi là tráng thái tâm thức tốt đẹp nhất ở
thế gian này, và khuyến cáo học trò mình, tất cả mọi Phật tử dù là đi, đứng hay,
nằm ngồi, đều an trú niệm của mình ở lòng từ, lòng bi không hạn lượng đó.
Trong Kinh tạng Pali, Đức Phật thường hay khuyên cáo các Tỷ
kheo đệ tử Phật hãy chăm tu tập bốn vô lượng tâm, tức là các tâm từ, bi, hỷ, xả,
mở rộng không hạn chế cho tất cả các loài hữu tình ở khắp bốn phương, dù nhỏ,
hay lớn, thấy được hay không thấy được, đều bao quát trong bốn tâm từ, bi, hỷ,
xả rộng lớn vô biên đó.
Mãi gần đây, phương Tây mới lập ra môn học mới gọi là "Đạo
đức học môi trường" (environnmental ethics), đặt vấn đề bảo vệ cây cỏ, nước,
không khí và các loài vật. Đó là một bước đáng khen của khoa học Tây phương tiếp
cận thuyết từ bi rộng lớn của đạo Phật. Nhà Phật học Nhật Bản Hajime Nakamura
viết rằng:
"Theo đạo Phật, người chỉ là một loài hữu tình, không có
quyền, khai thác bừa bãi không có hạn chế các loài động vật thực vật, cũng là
một bộ phận của Thiên nhiên" (Hajime Nakamura - Encyclopedia of Bioethics - Tập
I.Free Press. New York. trg 371)
Nhà Phật học Nakamura viết tiếp: "Một trong những đặc sắc nổi
bật của tư tưởng Phật giáo là một nếp sống hài hòa với thiên nhiên, một nếp sống
an lạc trong một cảnh trí thiên nhiên tươi đẹp, thanh tịnh, đầy thẩm mỹ và đạo
vị". (Sách đã dẫn, trg 371)
Chắc quý vị có thể thắc mắc là làm sao kết hợp được thuyết từ
bi của đạo Phật với yêu cầu của khoa học nông nghiệp hiện đại, dùng hàng loạt
thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, phân hóa học để bảo vệ mùa màng, tăng sản lượng
nông nghiệp v.v... Đúng là khoa học nông nghiệp hiện đại có những thành tựu nhất
định trong việc bảo vệ mùa màng, diệt trừ sâu cắn lúa và cỏ dại, và tăng năng
suất và sản lượng ngũ cốc một cách đáng kể. Nhưng, chúng ta cũng không được quên
hậu quả tai hại lâu dài của việc lạm dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu và thuốc
diệt cỏ. Đất, nước, bị ô nhiễm trên một diện rộng lớn, đất đai màu mỡ trước kia
ngày càng bị cằn cỗi, thành phần hóa học và sinh vật trong đất bị mất cân đối.
Nước sông nước biển cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng, thậm chí tại một số vùng,
nhiều sông, hồ, ao không còn có thể nuôi sống cá, tôm, cua và bất cứ một loài
thủy sản nào khác! Mãi gần đây, các nhà khoa học nông nghiệp mới bắt đầu tỉnh
ngộ và gióng tiếng chuông báo động, yêu cầu trở lại dùng phân sinh vật, cấm
không dùng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ trên quy mô lớn. Nói chung khoa học
nông nghiệp phương Tây đang có xu hướng rõ rệt, bảo vệ duy trì cân bằng sinh
thái trong đất và nước, cây cỏ, nhằm tạo ra một năng xuất ổn định, cung cấp một
số lượng nông phẩm có thể ít hơn, nhưng chất lượng dinh dưỡng cao hơn.
Một thắc mắc thứ hai quý vị có thể nêu lên về giới sát sinh
là ăn thịt cá, có mâu thuẫn với thuyết từ bi của đạo Phật hay không?
Quý vị đều biết rõ là trong thời đức Phật tại thế, Đức Phật
không có yêu cầu tu sĩ không được ăn thịt, cá. Thí chủ cúng dường gì thì ăn nấy,
dù là thịt, cá, trứng đều có thể dùng không phân biệt. Hiện nay, ở các nước theo
Phật giáo Nam tông, như Campuchia, Lào, Thái lan, Sri Lanka tăng sĩ vẫn theo
truyền thống đó của đạo Phật, nhưng họ chỉ ăn mỗi ngày một bữa, nếu quá ngọ thì
họ không ăn nữa. Trái lại, ở các nước theo Phật giáo Bắc tông như Việt Nam,
Trung Quốc có một số lớn tăng sĩ ăn trường trai, nhưng ăn nhiều bữa. Ở các xứ
như Tây Tạng, Mông Cổ, tuy là theo Phật giáo Bắc tông, nhưng tăng sĩ ở đấy vẫn
ăn mặn. Một bộ phận lớn của Tăng sĩ Nhật Bản và Triều Tiên cũng ăn mặn.
Tại sao như vậy? Đức Phật là một giáo chủ rất thực tế. Ngài
biết rằng, trên thế giới có những vùng, trong năm có nhiều tháng tuyết bao phủ
khắp nơi, cây cỏ không mọc được, thì tăng sĩ ăn chay thế nào được.
Vì vậy, đạo Phật đề ra thuyết thịt trong sạch. Thịt có thể ăn
được, nếu mình không chứng kiến, không nghe biết con vật bị giết thịt, cũng biết
rõ, con vật đã không bị giết thịt để cho mình ăn. Thịt như vậy gọi là thịt trong
sạch và có thể ăn được.
Tất nhiên, ở những nơi nào, với người nào có điều kiện ăn
chay và cảm thấy ăn chay ngon, có lợi thật sự cho sức khỏe, thì nên ăn chay. Vấn
đề này không nên áp đặt, mà nên tùy theo hoàn cảnh và sở thích từng người mà
giải quyết hợp lý. Theo đạo Phật, không phải ăn chay là sẽ được giải thoát, cũng
không phải ăn mặn thì sẽ phải luân hồi sanh tử. Vấn đề là ở lòng tham hay không
tham. Có người ăn thịt mà không tham, lại có người ăn chay mà tham. Tham ăn,
cũng như tham sắc, danh, tiền, ngủ nghỉ đều dẫn tới luân hồi sanh tử. Không tham
thì được giải thoát, trước mắt là giải thoát khỏi phải ràng buộc với những điều
mình ham thích. Thân tâm nhờ đó mà được nhẹ nhàng, thoải mái.
Kính thưa quý vị!
Mặc dù quý vị không ăn chay trường, chỉ ăn chay trong những
ngày nhất định, nhưng quý vị hãy bồi dưỡng cho mình và con cháu mình lòng thương
yêu đối với loài vật, nhất là những động vật đáng thương, đáng quý, lại có ích
như con chó, con mèo, con bò, con ngựa v.v... Quý vị và con cháu, bạn bè quý vị
hãy học cho được, tu tập cho được tâm trạng từ bi, mà trong Kinh Từ bi, Đức Phật
đề cao như là tâm trạng tốt nhất trong cõi thế này.
Với tâm trạng ấy, được duy trì và bồi dưỡng trong mỗi giây
phút của đời sống quý vị, thì có thể đảm bảo chắc chắn hạnh phúc đời này và đời
sau sẽ đến với quý vị, không tách rời quý vị, không khác gì bóng đi theo hình,
âm vang không rời tiếng, bánh xe lăn theo bước chân con bò kéo xe:
"Ý dẫn đầu các pháp
Ý làm chủ, ý tạo.
Nếu với ý thanh tịnh,
Nói lên hay hành động
An lạc bước theo sau
Như bóng không rời hình
(Kinh Pháp Cú, Kệ 1 và 2)
Tâm ý thanh tịnh, trong Kinh pháp Cú, chính là tâm từ, tâm bi
mà đức Phật ca ngợi như là cái tâm trạng tốt đẹp nhất trên thế gian này.
Có lần, Đức Phật thuyết pháp cho ông Cấp Cô Độc
(Anathapindika) về công đức của bố thí. Đức Phật nói, bố thí, cúng dường, cho
Đức Phật và Tăng chúng thì có công đức rất lớn. Nhưng có công đức lớn hơn là xây
một tu viện cho Tăng chúng. Có công đức lớn hơn xây dựng tu viện là thọ tam quy,
quy Phật, Pháp, Tăng. Có công đức hơn thọ tam quy là giữ năm giới. Có công đức
hơn giữ năm giới là giữ tâm niệm từ bi, dù chỉ là trong giây phút. Nhưng có công
đức hơn tất cả là quan sát sâu sắc đạo lý vô thường của sự vật". (Xem Tăng Chi
IV trg 264 - 265)
Trong đoạn văn trên, chúng tôi thấy rất rõ là Đức Phật hết
sức coi trọng việc tu tập lòng từ, lòng bi và giữ năm giới. Nếu làm như trong
Kinh Từ bi, nếu cả đời chúng ta đi, đứng, nằm, ngồi, chúng ta cũng đều giữ một
niệm từ bi, thật sự thương xót mọi người, mọi loài, thì công đức của chúng ta sẽ
là vô lượng vô biên. Mà lòng từ, ở mức thấp nhất chính là không sát sinh, không
giết hại, và không khuyến khích giết hại.
Còn mặt tích cực của giới không sát sinh là gì? Xưa nay,
chúng ta thường hiểu một cách hạn hẹp mặt tích cực của giới không sát sinh là
phóng sanh, là vào những ngày lễ hội lớn, tổ chức mua cá đem thả lại xuống sông,
mua chim nuôi ở lồng rồi đem thả cho bay đi tự do... Chúng tôi không phản đối gì
những cử chỉ tốt đẹp, có giá trị biểu trưng như vậy. Nhưng chúng tôi muốn đề
nghị một nhận thức rộng rãi hơn về thế nào là mặt tích cực của giới sát sinh. Đó
là quý trọng, bảo vệ, làm phong phú thêm, nâng cao chất lượng của sự sống ở mọi
cấp, trong tất cả mọi hình thức. Nếu hiểu như thế thì tham gia các phong trào
chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình, chống bạo loạn và bạo hành, khuyến khích hòa
hợp và đối thoại trong phạm vi quốc tế, khu vực, quốc gia, địa phương đều là thể
hiện mặt tích cực của giới không sát sinh. Đồng thời, tham gia cuộc vận động bảo
vệ môi sinh trong phạm vi quốc tế, khu vực, quốc gia, địa phương, cho tới quận,
phường, khu phố... Bởi lẽ bảo vệ môi trường sống, cũng tức là bảo vệ sự sống,
nâng cao chất lượng sống. Chúng tôi hiểu môi trường sống không chỉ hạn chế ở
không khí, đất và nước, mà còn bao gồm cả lối sống, tập quán sống, vệ sinh hay
phản vệ sinh, đầu độc xã hội hay là làm lành mạnh hóa xã hội của cá nhân chúng
ta từng gia đình chúng ta. Chúng tôi rất mong cho mỗi chùa, thiền viện Phật
giáo, thậm chí cho tới mỗi gia đình Phật tử đều sẽ là những trung tâm lớn hay
nhỏ của đạo đức Phật giáo, được thể hiện trong nếp sống hằng ngày, là những
trung tâm của lòng từ, bi, hỷ, xả, những trung tâm đoàn kết và hòa hợp, những
trung tâm của một lối sống giản dị, lành mạnh và đức hạnh. Kính thưa quý vị! Đó
chính là bảo vệ sự sống và nâng cao chất lượng sống. Đó chính là mặt tích cực
của giới sát sinh.
Nếu văn minh phương Tây tạo ra những mẫu người sống ngăn cách
và cô độc, "đèn nhà ai rạng nhà ấy", thì văn minh phương Đông và đặc biệt là văn
minh Phật giáo phải tạo ra những mẫu người biết sống hòa hài với mọi người, quan
tâm tới mọi người, thông cảm sâu sắc và chân tình với niềm vui cũng như nỗi khổ
của mọi người.
2) Giới không lấy của không cho.
Thuộc phạm vi giới này, không phải chỉ là những hành vi trộm
cắp lộ liễu, mà còn gồm cả những hành vi như buôn lậu, tham nhũng, lừa đảo, lật
lọng trong buôn bán để kiếm những món lời bất chính, lạm dụng hay chiếm dụng của
công v.v...
Ở các nước công nghiệp phát triển và một số các nước khác,
việc khai thác bừa bãi tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là loại tài nguyên không
thể phục hồi được, như quặng kim loại, dầu mỏ, hay là khó phục hồi như rừng gỗ,
loài động vật hiếm phải được kết tội như là những hành vi chiếm đoạt tài sản của
hậu thế.
Thánh Gandhi nói "Ăn một miếng không cần ăn, tức là chiếm
đoạt phần ăn đó của người khác". Trên tinh thần đó, người Phật tử nên tránh và
phê phán những cuộc ăn nhậu, tiệc tùng lãng phí, những bữa ăn đáng lẽ để cho 20
người ăn, nhưng chỉ có ba, bốn người ăn mà thôi. Đó là khoe khoang, đó là lãng
phí, đó là thiếu lòng trắc ẩn đối với những người nghèo, người đói, ở trong nước
cũng như trên thế giới. Chúng ta nên nhớ rằng, ăn một miếng không cần ăn, thì
miếng ăn đó sẽ trở thành thuốc độc, đầu độc cơ thể, sinh ra lắm chứng bịnh. Đó
là loại bệnh của người ăn no: bệnh đường ruột, bệnh dạ dày, các loại bệnh tiêu
hóa, bệnh huyết áp, bệnh béo bệu và bao nhiêu thứ bệnh khác nữa.
Mặt tích cực của giới không lấy của không cho là:
a) Sống trung thực, lương thiện, tuyệt đối không xâm phạm
tới tài sản, của cải của người khác, dù là cây kim, sợi chỉ.
b) Sống biết đủ, bằng lòng với số tài sản của mình, có
được nhờ lao động của bản thân, không nghĩ cách làm giàu thêm bằng những lối làm
ăn lừa lọc, không chính đáng, phi đạo đức. Cần chú ý là, đạo Phật không phản đối
làm giàu, nếu đấy là làm giàu chính đáng. Đức Phật từng nói với ông Cấp Cô Độc
rằng, người giàu có những niềm vui như là có được của cải, do lao động của mình
tạo ra, có được của cải để làm việc thiện, có của cải cho nên không phải nợ nần.
Nhưng Đức Phật kết luận là những niềm vui đó, tuy chính đáng, nhưng vẫn thua xa
niềm vui của một người sống thiện, không hề bị lương tâm khiển trách. (Xem Tăng
Chi IV 264 - 265)
c) Sống mà biết bố thí luôn luôn và sẵn sàng giúp đỡ
người khác trên mọi mặt. Bố thí có nhiều loại: Tài thí là giúp đỡ người
thiếu thốn bằng của cải vật chất. Đó là hình thức bố thí phổ thông nhất. Pháp
thí là giảng pháp cho những người chưa được biết Phật pháp. Đó là loại bố
thí được Đức Phật ca ngợi là bậc nhất. Pháp thí là đem điều thiện, điều phải,
điều hay, đẹp mình học được từ Phật pháp chia xẻ với người khác cùng biết và
được lợi như mình.
Có người hiểu một cách hạn hẹp chỉ có tăng sĩ mới làm việc
pháp thí. Không phải vậy, Tăng sĩ thuyết pháp là một hình thức của pháp thí. Nếu
có một vị nào đó trong giảng tòa này, đem nội dung bài giảng của chúng tôi ngày
hôm nay phổ biến lại cho gia đình, con cái, bạn bè, thân hữu, như vậy thưa quý
vị, cũng là pháp thí. Dùng mọi hình thức để phổ biến Phật pháp, đó là pháp thí.
Thuyết pháp hằng giờ như chúng tôi ngày hôm nay là pháp thí đã đành, giảng giải
lại cho một người khác nghe chỉ một lời Phật dạy mà thôi cũng là pháp thí. Ở
đoạn trên, tôi có nhắc lại một lời Đức Phật nói một niệm quán vô thường,
công đức còn lớn hơn là cúng dường Phật và Tăng chúng, lớn hơn cả xây chùa và tu
viện, hơn cả thọ tam quy, ngũ giới v.v...
Vì vậy, chúng tôi khuyến cáo các vị ít nhất cũng tìm hiểu đạo
lý vô thường, là một trong ba pháp ấn của đạo Phật, và giảng giải cho mọi người
biết về đạo lý vô thường đó. Công đức của các vị thực là lớn lao vô cùng. Vì
sao? Vì chỉ khi nào hiểu được đạo lý vô thường, thì mới dứt bỏ được lòng tham,
lòng sân, lòng si, mở được cửa vào cảnh giới Niết Bàn an lạc. Cảnh giới Niết
bàn, là cảnh giới không tham, không sân, không si. Mà muốn không tham, sân và si
thì phải hiểu sâu sắc đạo lý vô thường.
Hình thức bố thí thứ ba là vô úy thí. Bảo vệ, che chở,
an ủi những người bất hạnh, gặp nạn, thân cô, thế cô, đó là vô úy thí,
tức là bố thí sự không sợ hãi.
Tùy hỷ thí là chia xẻ niềm vui của người khác. Mặt trái
của tùy hỷ thí là lòng ganh ghét, đố kkhông có lòng hoan hỷ đối với sự thành
đạt của người khác. Trong bốn vô lượng tâm được nói tới trong Kinh tạng
Pali, có tâm hỷ. Đó chính là hạnh tùy hỷ, sẵn sàng chia xẻ niềm
vui của tất cả mọi người, mọi chúng sanh. Lòng hỷ (tùy hỷ) bao giờ cũng đi kèm
với lòng từ. Bởi vì lòng từ chính là lòng sẵn sàng đem lại niềm vui cho người
khác. Mà chia xẻ niềm vui cũng tức là cung cấp niềm vui, đem lại niềm vui.
Trong sách Phật, còn nói tới một hình thức bố thí nữa, gọi là
cung kính thí, tức là thái độ khiêm tốn, bày tỏ lòng kính trọng đối với
mọi người, dù là người kém tuổi mình, không có địa vị xã hội bằng mình. Thái độ
kiêu căng ngạo mạn là một thái độ không thể chấp nhận được trong đạo Phật. Vì
dưới con mắt đức Phật, mọi chúng sanh đều có Phật tính, đều có khả năng thành
Phật, cho nên đều bình đẳng. Hơn nữa, mình có kính trọng người ta, thì người ta
mới kính trọng mình. Đó là thái độ có đi có lại trong cuộc sống, là quy luật tự
nhiên.
3) Giới không tà dâm:
Con người hay từ cực đoan này nhảy sang một cực đoan khác. Có
người cười nhạo đồ đệ của Khổng tử là "nam nữ thọ thọ bất thân" nhưng con
người hiện đại lại lún sâu vào một cực đoan khác tức là cuộc sống tình dục
không hạn chế, mà những ảnh hưởng tiêu cực đã bộc lộ phổ biến: gia đình tan
nát, tỷ lệ ly dị cao, dẫn tới tình cảnh trẻ con sống bơ vơ, thiếu tình cảm,
không được giáo dục, cho nên tỷ lệ thanh thiếu niên phạm tội ngày càng nhiều, số
thanh niên nghiện ngập, hút xách, mua bán dâm bừa bãi ngày càng đông. Một trong
hậu quả tai hại nhất của lối sống tình dục bừa bãi là bệnh Sida, mà sự xuất hiện
và lan tràn mau chóng là mối lo chung cho cả nhân loại, bởi vì đó là một chứng
bệnh hiện nay xem như là không chữa trị được.
Trong một bối cảnh xã hội và thế giới như vậy, tầm quan trọng
của giới thứ ba, giới không tà dâm của đạo Phật càng nổi bật lên, như một nhu
cầu bức xúc hàng đầu.
Chúng ta cần nhớ rằng, nhân loại từ tình trạng dã man chuyển
sang tình trạng văn minh là nhờ có thiết chế gia đình. Tình thương của
người mẹ đối với con cái đóng vai trò lớn trong sự ổn định thiết chế gia đình.
Con người cảm thấy được an ủi, bớt cô độc, được bước đầu giáo dục về tình thường
đồng loại, trong cánh tay ôm ấp của người mẹ, trong tiếng ru con của người mẹ.
Thế nhưng nếp sống tình dục bừa bãi của con người hiện đại đã
phá hoại thiết chế gia đình đó của con người, khiến cho con người tuy
không phải quay lại cuộc sống man dã,thì cũng sống phi đạo đức, mất hết tính
người. Đó là điều đáng sợ, nhưng phải nói ra, không nói không được. Chỉ có loài
vật mới quan hệ tình dục bừa bãi. Nhưng con người cũng bắt đầu quan hệ tình dục
bừa bãi như vậy, lại còn phô trương trên màn ảnh một cách công khai, không chút
xấu hổ e thẹn.
Kính thưa quý vị!
Đó chính là cái vòng luẩn quẩn của con người gọi là văn minh,
gọi là hiện đại. Cảm thấy sống làm người là khổ, thì lại đâm đầu xuống sống
không ra con người nữa để rồi cảm thấy đau khổ hơn. Nhưng đạo Phật đã vạch cho
con người chúng ta một lối thoát ra khỏi cuộc sống đau khổ hiện tại, là lối sống
đạo đức, hướng thượng theo năm giới, mười thiện, lối sống tránh cả hai cực đoan:
đam mê dục vọng tầm thường, cũng như sống ép xác khổ hạnh.
Đối với người xuất gia, đạo Phật yêu cầu một cuộc sống phạm
hạnh, từ bỏ mọi hình thức dâm dục. Đấy không phải là khổ hạnh. Đấy là yêu cầu
tối thiểu của một cuộc sống thật sự giải thoát, hướng tới sự giác ngộ hoàn
thiện. Nhưng đối với người Phật tử tại gia, đạo Phật không đặt yêu cầu cao như
vậy. Đạo Phật chỉ yêu cầu họ có quan hệ tình dục chính đáng, với người chồng,
người vợ chính thức của mình. Quan hệ vợ chồng là quan hệ vừa có tình, vừa có
nghĩa, là trụ cột của mọi quan hệ khác trong gia đình, như quan hệ cha mẹ và con
cái, quan hệ anh, chị em, và rộng hơn nữa là quan hệ họ hàng thân thuộc. Trụ cột
mà vững vàng, lành mạnh thì mọi quan hệ khác trong gia đình cũng sẽ vững vàng và
lành mạnh theo. Mà quan hệ gia đình ổn định, lành mạnh, lại là cơ sở của một xã
hội ổn định và lành mạnh. Giữ đúng giới "không tà dâm", người chồng, người vợ,
người cha, người mẹ đóng vai trò rất lớn, có thể nói là quyết định trong sự
nghiệp làm lành mạnh, và ổn định xã hội, cũng như giáo dục và bồi dưỡng thế hệ
tương lai.
4) Giới không nói dối
Tức là giới cấm vọng ngữ. Đối với đạo Phật, nói dối
tai hại trên nhiều mặt. Thứ nhất, nói dối ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn
định xã hội. Nói dối phá hoại sự ổn định đó. Con người chỉ có thể sống chung với
nhau trong một bầu không khí tin cậy lẫn nhau, tin cậy rằng, trong giao tiếp,
mọi người đều nói thật. Nếu mọi người đều nói dối, thì đó là dấu hiệu của xã hội
giải thể và tan rã. Thứ hai, trên bình diện cá nhân, nói dối có tác dụng
tai hại là phản ứng dây chuyền. Nghĩa là, lời nói dối này kéo theo lời nói dối
khác rồi một lời nói dối khác nữa, còn nghiêm trọng hơn, cho tới khi bản thân
mình cũng bị bao bọc bởi tấm màn dối trá do mình tạo ra. Một con người như thế
ngày càng tách rời xa đích giải thoát và giác ngộ, ngày càng sa đọa vào vòng tội
lỗi, khó gỡ ra được. Một người đã sống không thật với người khác, và với bản
thân mình, thì sẽ không bao giờ tìm tới sự thật, chứ đừng nói chứng ngộ sự thật.
Trong Kinh "Giáo giới La Hầu La tại rừng Am Bà La" (Trung bộ
Kinh II, trg 122), đức Phật để lại trong chậu một ít nước và bảo La Hầu La rằng:
"Này La Hầu La, ngươi có thấy một ít nước còn lại trong chậu
không?"
"Thưa có, bạch Thế Tôn."
"Cũng ít vậy, này La Hầu La là đức hạnh Sa môn của những
người nào biết mà vẫn nói dối, nói dối mà không có xấu hổ".
Rồi Đức Phật hắt chút ít nước trong chậu đi, lật úp chậu lại
rồi lật ngửa chậu ra và nói:
"Này La Hầu La, người có thấy chậu nước này trống không hay
không?".
"Thưa có, bạch Thế Tôn".
"Cũng trống không như vậy, này La Hầu La là hạnh Sa môn của
người biết mà nói dối, không xấu hổ."
Rồi ở một đoạn sau của Kinh, Đức Phật lại khẳng định:
"Này La Hầu La, đối với ai biết mà nói dối, không có xấu hổ,
thời Ta nói rằng, người ấy không có việc gì ác mà không làm. Do vậy, này La Hầu
La, ta quyết không nói dối, dù là nói để mà chơi. Như vậy, này La Hầu La, ngươi
phải học tập"
Kính thưa quý vị!
Rất mong quý vị, về gia đình, cũng dậy dỗ con cháu mình như
vậy, nghĩa là tuyệt đối không nói dối, dù là nói để mà chơi. Hiện nay, người ta
nói dối với nhau một cách quá dễ dàng. Trong nhà, người mẹ muốn dỗ con nín,
không khóc, cũng nói dối. Cha mẹ, muốn đi chơi với nhau một mình, không cho con
đi theo cũng nói dối. Chủ nhà mời khách ăn cơm, cũng là mời để mời, chứ không
muốn mời. Khách tuy chưa ăn cơm ở nhà, nhưng để từ chối một lời mời không thật
của chủ nhà cũng nói dối: "Xin lỗi, tôi đã vô phép rồi".
Người ta gọi đó là nói dối theo phép lịch sự. Thế nhưng, thưa
quý vị, phép lịch sự, theo đúng nghĩa của nó chính là không nói dối. Nhất là cha
mẹ đối với con cái còn nhỏ, lại càng không nên nói dối. Bởi vì, không nên coi
thường trẻ con. Chúng nó biết hết. Một ngày, chính chúng nó sẽ nói dối lại với
cha mẹ, với bạn bè, như chúng ta đã nói dối với chúng. Cho nên, thà để cho chúng
khóc cũng không sao. Khóc một chút cũng như tập thể thao, càng khỏe phổi.
Tất nhiên, có những trường hợp, chúng ta không thể nói sự
thật được. Nhưng không nói sự thật được thì hãy im lặng, chứ đừng có nói dối.
Nói dối cũng như ăn vặt, sẽ quen mồm và gây tác hại không nhỏ.
Người Phật tử không những không được nói dối, mà còn không
được nói lời chia rẽ, gây hiện tượng mất đoàn kết. Trái lại, người Phật tử bao
giờ cũng nói lời hòa hợp, để đoàn kết lại những người vốn bị chia rẽ, và tăng
cường đoàn kết hơn nữa, đối với những người vốn đã hòa hợp.
Động cơ xấu nói chia rẽ có thể là lòng hận thù, ganh tị đối
với sự thành công của người khác, là tâm ác muốn gây đau khổ cho người mà mình
không ưa, muốn cho những người khác xung đột nhau, mâu thuẫn nhau, hiểu lầm
nhau.
Khi lời nói xấu, nói chia rẽ đồng thời cũng là lời nói dối,
thì hai tội nói dối và nói chia rẽ cộng lại tạo ra nghiệp ác nghiêm trọng, có
thể quyết định người phạm giới tái sinh vào cõi ác, cõi khổ.
Mặt tích cực của giới không nói chia rẽ là nói lời hòa hợp,
xuất phát từ động cơ lòng từ, lòng bi. Theo sách Phật, người nói lời hòa hợp
thường có nhiều bạn trung thành với mình, ở đời này cũng như ở đời sau.
Người Phật tử, không những không nói dối, nói chia rẽ, mà
cũng không được nói lời ác độc, khó nghe, làm đau lòng người khác. Kích bác
người khác với lời chua cay, chửi rủa, mắng nhiếc người hay là chế nhạo người
với lời thâm độc đều là những điều ác về lời nói, mà người Phật tử nhất định
không phạm, dù là mình có bị trái ý, không bằng lòng. Trong mọi trường hợp,
người Phật tử phải biết kiên nhẫn, lại biết thông cảm với những yếu kém của
người khác.
Người Phật tử biết nói đúng thời, đúng lúc, nói lời có ích,
tránh nói nhảm nhí, nói lời vô nghĩa. Đối với người xuất gia, đức Phật thường
dặn là chỉ nên nói những lờiđúng sự thật, có lợi lạc đối với người nghe, những
lời có liên hệ đến pháp và luật của đạo Phật, những lời hướng tới giác ngộ và
giải thoát. Lời nói của vị tu sĩ phải có giá trị như là vàng bạc, châu báu đem
tặng người nghe, mà lại tặng đúng lúc, đúng thời.
Người Phật tử tại gia có học Phật, cũng nên tranh thủ nói với
mọi người những lời nói có ích, có đạo lý, những lời nói khiêm tốn, lịch sự, dễ
nghe, dễ thấm vào lòng người. Người Phật tử có học Phật, cũng phải tranh thủ nói
pháp, pháp thí dù là với một người, hai người cho đến số đông người.
5) Giới không uống rượu và các chất say khác.
Tác hại của rượu thì ai cũng biết, nhưng ai cũng uống. Ngay ở
nước ta cũng vậy. Uống rượu, uống bia trở thành một cái mốt, một thứ thời
thượng, không thể thiếu trong tất cả bữa tiệc nhỏ hay lớn, dù là tiệc gia đình.
Trên báo chí, tỷ lệ tai nạn giao thông, các vụ tội phạm do
say rượu cũng tăng lên tới mức báo động. Thanh thiếu niên ở nước ta uống rượu và
hút thuốc lá rất nhiều, xem đó như là một dấu hiệu của tuổi lớn và lỗi đời.
Các cuộc thí nghiệm khoa học cho thấy, rượu làm nóng cơ thể,
chứ không cung cấp được chất dinh dưỡng nào cho cơ thể. Phần lớn rượu hay bia
uống vào đều bốc thành hơi. Chúng ta đứng gần người uống rượu như bị hơi rượu
phả vào mặt. Điều này chứng tỏ, rượu hay bia uống vào bị đốt cháy trong cơ thể
rồi bốc thành hơi tỏa ra ngoài, không có lợi gì cho việc nuôi dưỡng và tái sinh
các tế bào.
Mặc dù rượu uống với liều lượng ít có khả năng kích thích
thần kinh, và có thể dùng làm thuốc, thế nhưng nếu uống nhiều, uống hằng ngày
thì lợi bất cập hại, tuy rằng không uống đến mức độ say. Một tờ tạp chí Y học
của Anh cho biết, người uống bia hằng ngày có nguy cơ bị ung thư đường ruột gấp
12 lần người không uống bia. Phụ nữ có thai mà uống rượu, thì dễ bị đẻ non và
đau màng óc. Uống rượu cũng gây tác hại đến tế bào óc, dù là đối với người lớn.
Vì tất cả những lý do trên, cho nên đạo Phật xem giới cấm
rượu là một trong năm giới cơ bản.
Trong Kinh Thiện sanh (Sigalovadasutta), Phật tuyên bố nghiện
rượu là một trong sáu nguyên nhân làm cho tan cửa nát nhà.
Đức Phật nói: "Này gia chủ, đam mê các loại rượu có sáu nguy
hiểm. Tài sản bị tổn thất, hay gây tranh cãi, mắc nhiều bệnh tật, danh dự thương
tổn, quần áo hở hang để lộ âm tàng, trí lực bị tổn hại. Này Gia chủ, nghiện các
loại rượu có sáu nguy hiểm như vậy" (Trường bộ kinh, Kinh Giáo thọ Thi Ca La
Việt).
Trong Kinh Phật, có chuyện thanh niên nhà giàu
Mahadhanasettin phung phí một số tài sản rất lớn trong việc rượu chè, đến nỗi
khi về già phải ăn mày để kiếm sống qua bữa. Tệ nghiện rượu, say rượu là đầu mối
của bao nhiêu thảm họa gia đình: vợ chồng cãi nhau, đánh nhau, con cái hư hỏng.
Người say rượu không còn biết phải trái, có thể phạm đủ mọi tội ác, kể cả giết
người.
Người Phật tử, ngay từ tuổi nhỏ, phải được giáo dục về sự cần
thiết tự chăm lo sức khỏe của bản thân mình, và giữ gìn tâm hồn trong sách và
lành mạnh, để kịp thời ứng phó với mọi biến thiên và cảnh ngộ bất trắc của cuộc
sống. Người Phật tử cần nhận thức rõ phung phí sức khỏe, làm mê muội tinh thần
bằng lối sống buông thả và trác táng là một tội lỗi, nhiều khi phải trả giá đắt
bằng cả cuộc đời của mình.
Kết Luận
Kính thưa quý vị!
Như vậy, trong bài thuyết pháp nhân ngày lễ Phật đản hôm nay,
chúng tôi đã trình bày khá chi tiết nội dung của năm giới nhà Phật, nên được
nhận thức dưới con mắt của con người hiện đại như thế nào.
Ở nước Việt Nam chúng ta đang chuyển mình trong thời đại đổi
mới và mở cửa này, cuộc sống đạo đức có xuống cấp thật, trong mấy chục năm lại
đây, nhưng không đến nỗi tồi tệ. Văn minh vật chất phương Tây tuy có xâm nhập
vào nước ta và có ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận của nhân dân ta, nhất là
đối với từng lớp thanh thiếu niên, nhưng vẫn gặp phải sự đối kháng mạnh mẽ của
giáo dục gia đình, tôn giáo, trường học, được chính quyền hỗ trợ. Cho nên, tình
hình của đạo đức xã hội ta không đến nỗi quá bi quan, như một vài người lo lắng.
Tuy nhiên, chúng ta cần nhận thức rõ trách nhiệm của chúng
ta, những người cha, người mẹ, các bậc đàn anh, trước tình hình đang biến chuyển
mau lẹ. Hướng biến chuyển có thể tốt, hay xấu là tùy ở nỗ lực của chúng ta.
Phương hướng hoạt động của chúng ta có thể là:
- Hết sức hỗ trợ cho chương trình xóa đói giảm nghèo của
chính phủ, bằng những việc làm thiết thực, có ý nghĩa từ thiện xã hội.
- Khuyến cáo chính phủ sớm tăng lương cho công nhân viên
chức, cho người hưu trí, giảm bớt mức chênh lệch thu nhập giữa công nhân viên
Nhà nước, và công nhân viên làm việc cho các hãng nước ngoài hoạt động tại Việt
Nam.
- Tuyên truyền, đề cao mọi giá trị đạo đức truyền thống,
trong đó có đạo đức Phật giáo, như việc chúng tôi làm hôm nay trên giảng tòa
này, như việc quý vị sẽ làm ở gia đình, với bài giảng này của chúng tôi.
Kính thưa toàn thể quý vị!
Qua thời gian khoảng một giờ, chúng tôi đã cố gắng trình bày
cho toàn thể quý vị định nghĩa năm giới theo lời đức Phật dạy, nêu rõ những lợi
ích do giữ năm giới này đem lại cho những ai thành tâm thực hành. Chúng tôi cũng
cố gắng phân tích cả hai mặt tích cực và tiêu cực của mỗi giới và sự áp dụng của
từng giới trong đời sống cá nhân của từng người, của từng gia đình, quốc gia và
xã hội.
Điều quan hệ là chúng ta cố gắng đem áp dụng năm giới này của
đức Phật vào đời sống cá nhân của mình, của gia đình mình. Có áp dụng như vậy,
chúng ta mới xây dựng một xã hội văn minh và lành mạnh, thực sự hạnh phúc và an
lạc.
Như chúng tôi đã thường nói với quý vị, chúng ta cố gắng xây
dựng Thiền viện Vạn Hạnh này thành một môi trường tu học lý tưởng cho Phật tử
Vạn Hạnh tại gia và xuất gia của chúng ta. Và muốn vậy, chúng ta cố gắng ứng
dụng năm giới vào đời sống cá nhân của mình, đời sống gia đình của mình. Chúng
ta có gắng phổ biến năm giới này cho nhiều người được biết để cùng nhau ứng dụng
năm giới này trong đời sống cá nhân và gia đình của mình. Chúng ta cố gắng,
người người hành trì năm giới, nhà nhà hành trì năm giới, người người phổ biến
năm giới, nhà nhà phổ biến năm giới, như vậy chúng ta cùng nhau xây dựng một xã
hội lành mạnh, có đạo đức, có văn minh, thiết thực lợi ích cho thế hệ của chúng
ta, chúng ta còn giúp cho thế hệ trẻ, con cháu của chúng ta được sống trong một
xã hội tương lai tươi đẹp.
Kính chúc toàn thể quý vị một mùa Phật Đản sáng chói hào
quang của năm giới được thiết thực ứng dụng, đem lại hạnh phúc an lạc cho toàn
thể quý vị, cho toàn thể gia đình quý vị!
Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Thích Minh Châu
--- o0o ---
Chân thành cảm ơn Đạo hữu Bình Ansơn đã gởi tặng tài liệu này (QĐ website)
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật ngày 01-05-2004
--- o0o ---
H
Mấy năm nay, chúng tôi tranh thủ thuyết giảng nhiều về chủ đề
đạo đức Phật giáo. Tháng ba vừa rồi vào hai ngày mười và mười một, cũng tại nơi
đây, Viện Nghiên cứu Phật học đã tổ chức cuộc hội thảo quốc tế, với chủ đề: Đạo
đức Phật giáo trong thời hiện đại.
Cuộc hội thảo, ngoài phái đoàn các giáo sư từ nước Cộng hòa
Liên Bang Đức đến, còn quy tụ đông đảo quý vị Hòa thượng, Thượng tọa, Đại đức,
Phật tử, quý vị giáo sư, các nhà nghiên cứu khoa học, các nhà hoạt động chính
trị và xã hội có tên tuổi. Bế mạc cuộc hội thảo, chúng tôi đã khẳng định một
chân lý, tuy được đức Phật chúng ta tuyên bố cách đây hơn hai nghìn rưỡi năm,
nhưng đến nay vẫn mang đầy đủ tất cả giá trị hiện thực của nó.
Chân lý đó là: Sống đạo đức là sống an lạc và hạnh phúc.
Đức Phật còn nói cụ thể hơn nữa:
"Các người phải siêng năng tu tập các điều thiện, nhờ tu tập
điều thiện mà được mạng sống lâu dài, nhan sắc thắm tươi, sống yên ổn, vui vẻ,
của cải dồi dào, uy tín đầy đủ". (Trường A Hàm Kinh Chuyển luân vương tu
hành)
Kính thưa quý vị!
Đối với chúng ta, những người Phật tử, xuất gia hay tại gia,
tu tập điều thiện, chính là giữ giới. Đối với người tại gia, là
giữ năm giới và đối với người xuất gia, là giữ mười giới, 250 giới, hay hơn nữa.
Nhưng đối với toàn thể những người Phật tử tại gia hay xuất gia, năm
giới là căn bản, là mức đạo đức tối thiểu cho một con người,
dù là Phật tử hay không, sống xứng đáng là con người, có nhân cách, có nhân
phẩm.
Năm giới Phật giáo là chuẩn mức đạo đức cho loài người nói
chung, giá trị phổ biến của chúng, giá trị toàn cầu của chúng được các nhà đạo
đức học, triết học, xã hội học trên thế giới công nhận.
Đáng chú ý nhất là sự đánh giá của Albert Schweitzer, nhà Ấn
Độ học người Đức. Ông viết: "Đức Phật đã sáng tạo ra một nền đạo đức nội tâm
hoàn thiện nhất, và trong lĩnh vực này, đức Phật đã nói lên những chân lý đạo
đức có giá trị bất hủ, nền đạo đức không phải của riêng đất nước Ấn Độ mà của cả
loài người nói chung. Đức Phật là một trong những nhà đạo đức học vĩ đại nhất,
kỳ tài nhất mà thế giới có được". (Albert Schweitzer - Indian thought and its
development. trg 117 - Tư tưởng Ấn Độ và sự phát triển của nó).
Trước khi giảng thuyết cụ thể về năm giới chúng tôi muốn điểm
sơ qua về một vài lợi ích thiết thực của một cuộc sống theo đúng năm giới trong
thời hiện nay.
Lợi ích của năm giới trong cuộc sống hiện tại
Người sống thiện, giữ năm giới không bao giờ cảm thấy gánh
nặng của sợ hãi và hổ thẹn. Trái lại gánh nặng này đè lên tâm của người ác,
người phá năm giới suốt ngày đêm, khiến anh ta ăn không ngon, ngủ không yên...
Người sống thiện, giữ năm giới thường có vị trí xứng đáng trong xã hội, có uy
tín và tiếng tăm, đến tham dự cuộc hội họp nào cũng với thái độ tự tin và đường
hoàng. Trái lại, người sống ác, phá năm giới vì mất lòng tin cậy của mọi người
cho nên không thể được xã hội giao những vị trí xứng đáng, tiếng xấu đồn xa, đến
dự cuộc hội họp nào cũng với thái độ sợ hãi và thiếu tự tin.
Người sống thiện giữ năm giới, sống và làm việc một cách sáng
tạo và vui vẻ, hòa hợp với mọi người gần hay xa. Trái lại, người sống ác, phá
năm giới, vì bị lương tâm thường xuyên cắn rứt, bao giờ cũng thấy lo lắng sợ
hãi, do đó không thể sống vui vẻ sáng tạo.
Người sống thiện, giữ đúng năm giới có cái chết bình thản và
tỉnh táo, vì khi gần chết thường hồi tưởng lại những việc thiện mình thường
xuyên làm trong đời, hồi tưởng lại những người mình đã từng giúp đỡ, nghĩ tới
Phật, Pháp, Tăng là Tam Bảo, ba của báu luôn luôn hướng dẫn mình trong cuộc sống
thiện và hướng thượng. Những người sống thiện và giữ năm giới như vậy, chắc chắn
là sau khi chết sẽ được tái sinh vào các cõi lành.
Trái lại người sống ác, phá năm giới không những sống lo âu
mà cũng chết trong tâm trạng sợ hãi và mê muội. Anh ta, một cách không có ý
thức, hồi tưởng lại những việc ác làm trong đời, hình ảnh những người mà anh đã
giết hoặc đối xử tàn nhẫn, và cũng với tâm trạng sợ hãi và lo âu đó, anh ta qua
đời tái sanh vào các cõi ác, như súc sanh, quỷ đói và địa ngục. (Xem Tăng chi II
trg 211)
Cuốn "Maha Dhammapala Jataka" (Jatakas Tập 4., trg 50,
Bản Anh) kể chuyện thanh niên Dhammapala ngạc nhiên vì thấy con trai thầy giáo
mình chết đột nhiên, khi còn nhỏ tuổi. Thầy giáo hỏi vì sao anh ngạc nhiên, thì
anh trả lời là trong gia đình anh, mọi người đều sống thọ và chết già.
Thầy giáo muốn kiểm tra lời học trò mình có nói đúng hay
không, bèn tranh thủ đi thăm gia đình của Dhammapala, vốn ở xa, và báo tin cho
cha Dhammapala rằng Dhammapala đã chết đột ngột. Người cha cười và nói rằng
trong gia đình ông không có người nào chết lúc nhỏ tuổi cả, vì từ bảy đời nay,
gia đình ông sống theo đúng năm giới, và chính nhờ sống theo năm
giới mà mọi người trong họ ông từ bảy đời, đều sống thọ và chết lúc tuổi già.
Sống theo đúng năm giới thì sống thọ: Đó là lời Đức Phật dạy,
mà cũng là một Chân lý được các bậc minh triết phương Đông khẳng định. Chúng ta
những người hậu thế, không nên vội chê bai là mê tín. Hiện nay, khoa học y tế
hiện đại phát hiện rằng, tế bào con người rất nhạy cảm với nếp sống đạo đức hay
là phi đạo đức. Chính cuộc sống phi đạo đức làm yếu các tế bào bạch huyết cầu,
khiến cho những tế bào đó bị yếu đi, không đủ sức bảo vệ cơ thể, vì vậy cơ thể
dễ lâm bệnh. Hệ thần kinh, bị những hành động và tư tưởng ác, bất thiện làm cho
mất thăng bằng, không đủ sức điều khiển sự phát triển lành mạnh của các tế bào.
Từ đó sinh ra các tế bào ung thư, mà sự phát triển vô tổ chức, tạo ra những khối
u ác tính. Đồng thời, những tình cảm ác, bất thiện kèm theo sự lo âu, sợ hãi,
lương tâm cắn rứt v.v... kích thích các tuyết nội tiết bài tiết vào trong máu đủ
các thứ chất độc. Trong khi những tình cảm thiện, tư tưởng thiện lại kích thích
các tuyến nội tiết bài tiết vào trong máu nhiều chất bổ làm cho toàn cơ thể khỏe
mạnh, tinh thần sảng khoái.
Đó là những phát hiện và khẳng định của khoa Y học hiện đại,
cho chúng ta thấy mối liên quan trực tiếp giữa cuộc sống đạo đức và sức khỏe của
cơ thể con người. Một sự liên quan mà các nhà minh triết phương Đông đã nói tới,
cách đây hàng mấy nghìn năm.
Có thể khẳng định, theo cuốn Dhammapala Jataka, là cuộc sống
thiện, giữ đúng năm giới của đạo Phật, có thể giúp cho con người sống thọ, khỏe
mạnh cả về vật chất cũng như tinh thần.
Đức Phật khẳng định nếu không giữ năm giới, thì người nam cư
sĩ sẽ sống cuộc đời luôn lo âu và sợ hãi. Trái lại, nếu giữ đúng năm giới thì
người nam cư sĩ không còn lo âu sợ hãi.
"Thành tựu năm pháp này, này các tỷ kheo, nam cư sĩ không còn
sợ hãi. Thế nào là năm?
"Từ bỏ sát sanh, từ bỏ lấy của không cho, từ bỏ tà hạnh trong
các dục, từ bỏ nói láo, từ bỏ đắm say rượu men, rượu nấu".
Đức Phật còn nói lại ý kiến vừa rồi, dưới hình thức một bài
kệ để chúng ta dễ đọc dễ nhớ:
Ai sát hại sinh linh,
Và nói láo ở đời,
Lấy của cải không cho,
Đi đến vợ người khác,
Và người mãi đắm say,
Uống rượu men rượu nấu,
... Được gọi năm ác giới.
Mạng chung, sanh ác tuệ.
Bị rơi vào địa ngục.
Ai sát hại sinh linh,
Và nói láo ở đời,
Lấy của cải không cho,
Đi đến vợ người khác,
Và người mãi đắm say,
Uống rượu men rượu nấu,
... Được gọi năm ác giới.
Mạng chung, sanh ác tuệ.
Bị rơi vào địa ngục.
Như chúng ta thấy, sống phá năm giới, Đức Phật gọi là sống
theo năm ác giới, và người đó khi sống thì sống trong sợ hãi, khi chết thì phải
đọa xuống địa ngục.
Ngược lại, nếu người đó sống theo đúng năm giới, thì khi sống
đã không lo âu sợ hãi, mà sau khi chết, sẽ được sanh lên các cõi lành:
"Ai không hại sanh linh,
Không nói láo ở đời,
Không lấy của không cho,
Không đi đến vợ người,
Người nào không đắm say
Rượu men và rượu nấu,
... Được gọi là có giới,
Mạng chung sanh trí tuệ,
Được sanh lên cõi lành. (Tăng Chi II, 210, 211)
"Ai không hại sanh linh,
Không nói láo ở đời,
Không lấy của không cho,
Không đi đến vợ người,
Người nào không đắm say
Rượu men và rượu nấu,
... Được gọi là có giới,
Mạng chung sanh trí tuệ,
Được sanh lên cõi lành. (Tăng Chi II, 210, 211)
Trong 49 năm thuyết pháp, Đức Phật đã dành nhiều thời giờ để
trực tiếp nói chuyện với những gia chủ sống tại gia, có vợ, có con, với nhiều
tài sản. Đối với những người như vậy, Đức Phật luôn luôn khuyến cáo họ
sống đạo đức, sống thiện, giữ năm giới.
Thí dụ, gia chủ Dighajanu, thuộc bộ tộc Kolya thưa với Đức
Phật rằng: "Bạch Thế Tôn, chúng con là những người gia chủ, hưởng thọ các dục
vọng, sống ràng buộc với vợ con, dùng các hương chiên đàn ở Kasi, đeo và dùng
các vòng hoa, hương liệu, phấn sáp, vàng bạc. Bạch Thế Tôn, Thế Tôn hãy thuyết
pháp cho những người như chúng con, thuyết như thế nào để những pháp ấy đem đến
cho chúng con hạnh phúc an lạc ngay trong hiện tại, và hạnh phúc an lạc cả trong
tương lai". (Tăng Chi III, trg 119)
Đức Phật bèn giảng cho gia chủ Dighajanu về bốn pháp là:
1) Sống đầy đủ tháo vát, tức là làm thật giỏi, thật
thiện xảo nghề nghiệp của mình.
2) Biết giữ gìn tài sản do nghề nghiệp lương thiện làm
ra, không để mất mát, lãng phí.
3) Được nuôi dưỡng và sống có đạo đức. Đức Phật gọi đó là
làm bạn với thiện. Đức Phật nói: Với những người đầy đủ giới đức, thì học
tập đầy đủ giới đức. Với những người đầy đủ bố thí, thì học tập đầy đủ bố thí.
Với những người đầy đủ trí tuệ, thì học tập đầy đủ trí tuệ". (Tăng Chi III, trg
121)
4) Cuối cùng, Phật khuyên gia chủ hãy biết sống một nếp sống
thăng bằng, điều hòa, không đam mê đàn bà, không đam mê rượu chè,
không đam mê cờ bạc, không giao du với bọn ác". Đức Phật ví bốn điều cấm
krên đây như bốn cái cửa, nếu mở ra thì tài sản bị thất tán hết, nhưng biết
đóng lại, tức là: "không đắm say đàn bà, không đắm say rượu chè, không đắm say
cờ bạc, lại biết giao du với người thiện lành", thì tài sản trong nhà sẽ ngày
càng dồi dào, phong phú. (Tăng Chi III, trg 118)
Được Đức Phật giải thích về lợi ích sống theo năm giới như
vậy, quý vị hãy cùng với chúng tôi tìm hiểu nội dung của năm giới như thế nào,
và chúng ta, những con người sống trong thời đại hiện nay, nên nhận thức năm
giới như thế nào?
Nhận thức nội dung năm giới, trong hoàn cảnh hiện nay
1) Giới sát sinh:
Đứng đầu năm giới là giới sát sinh, yêu cầu mọi người chớ có
tự tay mình giết hay bảo người khác giết. Ngược lại, yêu cầu phải trân trọng giá
trị thiêng liêng của sự sống, đối với loài người cũng như mọi loài. Bảo vệ, tôn
trọng, nâng cao giá trị của sự sống, đó là một khái niệm trung tâm của đạo đức
Phật giáo. Cống hiến lớn của đạo Phật là coi trọng mọi dạng sống, chứ không phải
chỉ riêng dạng sống loài người. Đức Phật lên án mọi hình thức hủy hoại sự sống,
khi còn tại thế Đức Phật lên án tập tục tế đàn của đạo Bà la môn, vì giết để
cúng thần hàng chục, hàng trăm dê, cừu, bò một lần. Đức Phật cũng phê bình thú
vui săn bắn của vua chúa. Và lẽ tất nhiên, Đức Phật phản đối chiến tranh dưới
mọi hình thức, trừ trường hợp khi cả một dân tộc, một quốc gia bị xâm lăng và
phải tự vệ. Ở Việt Nam, những ông vua Phật tử như Lý Thái Tổ, Lý Thánh Tông, Lý
Nhân Tông, Trần Thái Tông và Trần Nhân Tông đã lãnh đạo cuộc kháng chiến của
toàn dân chống lại các cuộc xâm lăng của quân đội, của nhà Tống và nhà Nguyên.
Tuy nhiên, do luật nhà Phật quy định, đã là tu sĩ, đã xuất gia thì không được
cầm vũ khí. Muốn cầm vũ khí ra trận, người tu sĩ phải hoàn tục, làm cái việc mà
trong sách thường nói: "Cởi áo cà sa, khoác áo chiến bào".
Giới luật nhà Phật đối với tu sĩ xuất gia bao giờ cũng nghiêm
ngặt hơn là đối với người tại gia. Trong thời đức Phật còn tại thế ở Ấn Độ, tăng
sĩ khất thực hằng ngày để sống, do đó, trong luật có quy định, Tu sĩ không được
đốn cây, phá cây, đào đất, vì làm như vậy có thể giết hại các loài sinh vật nhỏ.
Kinh tạng Pali nói tới những dạng sống thô sơ (ekindriya jiva, hay sappanaka
uda) sống trong các loài cây, cỏ và cả ở trong nước và đất. (Trong các bộ luật
(Vinaya Pitaka cuốn III trg 126 và Vinaya cuốn 14 trg 125) đều có những quy định
cụ thể và chi tiết như vậy).
Đó là sự thể hiện của lòng từ bi của Đức Phật, một lòng từ
lòng bi bao quát tất cả mọi dạng sống trên trái đất này, dù là lớn hay nhỏ, mắt
thấy được hay không thấy được, như đã nói trong Kinh Từ bi thuộc Kinh tạng Pali:
" Loài được thấy, không thấy,
Loài sống xa, không xa
Các loài hiện đang sống,
Các loài sẽ được sanh
Mong mọi loài chúng sanh
Sống hạnh phúc an lạc.
... Hãy tu tập từ tâm,
Trong tất cả thế giới,
Hãy tu tập tâm ý,
Không hạn lượng rộng lớn.
Phía trên và phía dưới.
Cũng vậy cả bề ngang,
Không hạn chế, trói buộc,
Không hận, không thù địch.
Như tấm lòng người mẹ,
Đối với con của mình,
Trọn đời lo che chở,
Con độc nhất của mình.
Cũng vậy đối tất cả,
Các hữu tình chúng sanh
Hãy tu tập tâm ý
Không hạn lượng rộng lớn".
(Tập Kinh Kinh Từ Bi trg 25)
" Loài được thấy, không thấy,
Loài sống xa, không xa
Các loài hiện đang sống,
Các loài sẽ được sanh
Mong mọi loài chúng sanh
Sống hạnh phúc an lạc.
... Hãy tu tập từ tâm,
Trong tất cả thế giới,
Hãy tu tập tâm ý,
Không hạn lượng rộng lớn.
Phía trên và phía dưới.
Cũng vậy cả bề ngang,
Không hạn chế, trói buộc,
Không hận, không thù địch.
Như tấm lòng người mẹ,
Đối với con của mình,
Trọn đời lo che chở,
Con độc nhất của mình.
Cũng vậy đối tất cả,
Các hữu tình chúng sanh
Hãy tu tập tâm ý
Không hạn lượng rộng lớn".
(Tập Kinh Kinh Từ Bi trg 25)
Đức Phật cho rằng từ bi là tráng thái tâm thức tốt đẹp nhất ở
thế gian này, và khuyến cáo học trò mình, tất cả mọi Phật tử dù là đi, đứng hay,
nằm ngồi, đều an trú niệm của mình ở lòng từ, lòng bi không hạn lượng đó.
Trong Kinh tạng Pali, Đức Phật thường hay khuyên cáo các Tỷ
kheo đệ tử Phật hãy chăm tu tập bốn vô lượng tâm, tức là các tâm từ, bi, hỷ, xả,
mở rộng không hạn chế cho tất cả các loài hữu tình ở khắp bốn phương, dù nhỏ,
hay lớn, thấy được hay không thấy được, đều bao quát trong bốn tâm từ, bi, hỷ,
xả rộng lớn vô biên đó.
Mãi gần đây, phương Tây mới lập ra môn học mới gọi là "Đạo
đức học môi trường" (environnmental ethics), đặt vấn đề bảo vệ cây cỏ, nước,
không khí và các loài vật. Đó là một bước đáng khen của khoa học Tây phương tiếp
cận thuyết từ bi rộng lớn của đạo Phật. Nhà Phật học Nhật Bản Hajime Nakamura
viết rằng:
"Theo đạo Phật, người chỉ là một loài hữu tình, không có
quyền, khai thác bừa bãi không có hạn chế các loài động vật thực vật, cũng là
một bộ phận của Thiên nhiên" (Hajime Nakamura - Encyclopedia of Bioethics - Tập
I.Free Press. New York. trg 371)
Nhà Phật học Nakamura viết tiếp: "Một trong những đặc sắc nổi
bật của tư tưởng Phật giáo là một nếp sống hài hòa với thiên nhiên, một nếp sống
an lạc trong một cảnh trí thiên nhiên tươi đẹp, thanh tịnh, đầy thẩm mỹ và đạo
vị". (Sách đã dẫn, trg 371)
Chắc quý vị có thể thắc mắc là làm sao kết hợp được thuyết từ
bi của đạo Phật với yêu cầu của khoa học nông nghiệp hiện đại, dùng hàng loạt
thuốc trừ sâu, thuốc diệt cỏ, phân hóa học để bảo vệ mùa màng, tăng sản lượng
nông nghiệp v.v... Đúng là khoa học nông nghiệp hiện đại có những thành tựu nhất
định trong việc bảo vệ mùa màng, diệt trừ sâu cắn lúa và cỏ dại, và tăng năng
suất và sản lượng ngũ cốc một cách đáng kể. Nhưng, chúng ta cũng không được quên
hậu quả tai hại lâu dài của việc lạm dụng phân hóa học, thuốc trừ sâu và thuốc
diệt cỏ. Đất, nước, bị ô nhiễm trên một diện rộng lớn, đất đai màu mỡ trước kia
ngày càng bị cằn cỗi, thành phần hóa học và sinh vật trong đất bị mất cân đối.
Nước sông nước biển cũng bị ô nhiễm nghiêm trọng, thậm chí tại một số vùng,
nhiều sông, hồ, ao không còn có thể nuôi sống cá, tôm, cua và bất cứ một loài
thủy sản nào khác! Mãi gần đây, các nhà khoa học nông nghiệp mới bắt đầu tỉnh
ngộ và gióng tiếng chuông báo động, yêu cầu trở lại dùng phân sinh vật, cấm
không dùng thuốc trừ sâu và thuốc diệt cỏ trên quy mô lớn. Nói chung khoa học
nông nghiệp phương Tây đang có xu hướng rõ rệt, bảo vệ duy trì cân bằng sinh
thái trong đất và nước, cây cỏ, nhằm tạo ra một năng xuất ổn định, cung cấp một
số lượng nông phẩm có thể ít hơn, nhưng chất lượng dinh dưỡng cao hơn.
Một thắc mắc thứ hai quý vị có thể nêu lên về giới sát sinh
là ăn thịt cá, có mâu thuẫn với thuyết từ bi của đạo Phật hay không?
Quý vị đều biết rõ là trong thời đức Phật tại thế, Đức Phật
không có yêu cầu tu sĩ không được ăn thịt, cá. Thí chủ cúng dường gì thì ăn nấy,
dù là thịt, cá, trứng đều có thể dùng không phân biệt. Hiện nay, ở các nước theo
Phật giáo Nam tông, như Campuchia, Lào, Thái lan, Sri Lanka tăng sĩ vẫn theo
truyền thống đó của đạo Phật, nhưng họ chỉ ăn mỗi ngày một bữa, nếu quá ngọ thì
họ không ăn nữa. Trái lại, ở các nước theo Phật giáo Bắc tông như Việt Nam,
Trung Quốc có một số lớn tăng sĩ ăn trường trai, nhưng ăn nhiều bữa. Ở các xứ
như Tây Tạng, Mông Cổ, tuy là theo Phật giáo Bắc tông, nhưng tăng sĩ ở đấy vẫn
ăn mặn. Một bộ phận lớn của Tăng sĩ Nhật Bản và Triều Tiên cũng ăn mặn.
Tại sao như vậy? Đức Phật là một giáo chủ rất thực tế. Ngài
biết rằng, trên thế giới có những vùng, trong năm có nhiều tháng tuyết bao phủ
khắp nơi, cây cỏ không mọc được, thì tăng sĩ ăn chay thế nào được.
Vì vậy, đạo Phật đề ra thuyết thịt trong sạch. Thịt có thể ăn
được, nếu mình không chứng kiến, không nghe biết con vật bị giết thịt, cũng biết
rõ, con vật đã không bị giết thịt để cho mình ăn. Thịt như vậy gọi là thịt trong
sạch và có thể ăn được.
Tất nhiên, ở những nơi nào, với người nào có điều kiện ăn
chay và cảm thấy ăn chay ngon, có lợi thật sự cho sức khỏe, thì nên ăn chay. Vấn
đề này không nên áp đặt, mà nên tùy theo hoàn cảnh và sở thích từng người mà
giải quyết hợp lý. Theo đạo Phật, không phải ăn chay là sẽ được giải thoát, cũng
không phải ăn mặn thì sẽ phải luân hồi sanh tử. Vấn đề là ở lòng tham hay không
tham. Có người ăn thịt mà không tham, lại có người ăn chay mà tham. Tham ăn,
cũng như tham sắc, danh, tiền, ngủ nghỉ đều dẫn tới luân hồi sanh tử. Không tham
thì được giải thoát, trước mắt là giải thoát khỏi phải ràng buộc với những điều
mình ham thích. Thân tâm nhờ đó mà được nhẹ nhàng, thoải mái.
Mặc dù quý vị không ăn chay trường, chỉ ăn chay trong những
ngày nhất định, nhưng quý vị hãy bồi dưỡng cho mình và con cháu mình lòng thương
yêu đối với loài vật, nhất là những động vật đáng thương, đáng quý, lại có ích
như con chó, con mèo, con bò, con ngựa v.v... Quý vị và con cháu, bạn bè quý vị
hãy học cho được, tu tập cho được tâm trạng từ bi, mà trong Kinh Từ bi, Đức Phật
đề cao như là tâm trạng tốt nhất trong cõi thế này.
Với tâm trạng ấy, được duy trì và bồi dưỡng trong mỗi giây
phút của đời sống quý vị, thì có thể đảm bảo chắc chắn hạnh phúc đời này và đời
sau sẽ đến với quý vị, không tách rời quý vị, không khác gì bóng đi theo hình,
âm vang không rời tiếng, bánh xe lăn theo bước chân con bò kéo xe:
"Ý dẫn đầu các pháp
Ý làm chủ, ý tạo.
Nếu với ý thanh tịnh,
Nói lên hay hành động
An lạc bước theo sau
Như bóng không rời hình
(Kinh Pháp Cú, Kệ 1 và 2)
"Ý dẫn đầu các pháp
Ý làm chủ, ý tạo.
Nếu với ý thanh tịnh,
Nói lên hay hành động
An lạc bước theo sau
Như bóng không rời hình
(Kinh Pháp Cú, Kệ 1 và 2)
Tâm ý thanh tịnh, trong Kinh pháp Cú, chính là tâm từ, tâm bi
mà đức Phật ca ngợi như là cái tâm trạng tốt đẹp nhất trên thế gian này.
Có lần, Đức Phật thuyết pháp cho ông Cấp Cô Độc
(Anathapindika) về công đức của bố thí. Đức Phật nói, bố thí, cúng dường, cho
Đức Phật và Tăng chúng thì có công đức rất lớn. Nhưng có công đức lớn hơn là xây
một tu viện cho Tăng chúng. Có công đức lớn hơn xây dựng tu viện là thọ tam quy,
quy Phật, Pháp, Tăng. Có công đức hơn thọ tam quy là giữ năm giới. Có công đức
hơn giữ năm giới là giữ tâm niệm từ bi, dù chỉ là trong giây phút. Nhưng có công
đức hơn tất cả là quan sát sâu sắc đạo lý vô thường của sự vật". (Xem Tăng Chi
IV trg 264 - 265)
Trong đoạn văn trên, chúng tôi thấy rất rõ là Đức Phật hết
sức coi trọng việc tu tập lòng từ, lòng bi và giữ năm giới. Nếu làm như trong
Kinh Từ bi, nếu cả đời chúng ta đi, đứng, nằm, ngồi, chúng ta cũng đều giữ một
niệm từ bi, thật sự thương xót mọi người, mọi loài, thì công đức của chúng ta sẽ
là vô lượng vô biên. Mà lòng từ, ở mức thấp nhất chính là không sát sinh, không
giết hại, và không khuyến khích giết hại.
Còn mặt tích cực của giới không sát sinh là gì? Xưa nay,
chúng ta thường hiểu một cách hạn hẹp mặt tích cực của giới không sát sinh là
phóng sanh, là vào những ngày lễ hội lớn, tổ chức mua cá đem thả lại xuống sông,
mua chim nuôi ở lồng rồi đem thả cho bay đi tự do... Chúng tôi không phản đối gì
những cử chỉ tốt đẹp, có giá trị biểu trưng như vậy. Nhưng chúng tôi muốn đề
nghị một nhận thức rộng rãi hơn về thế nào là mặt tích cực của giới sát sinh. Đó
là quý trọng, bảo vệ, làm phong phú thêm, nâng cao chất lượng của sự sống ở mọi
cấp, trong tất cả mọi hình thức. Nếu hiểu như thế thì tham gia các phong trào
chống chiến tranh, bảo vệ hòa bình, chống bạo loạn và bạo hành, khuyến khích hòa
hợp và đối thoại trong phạm vi quốc tế, khu vực, quốc gia, địa phương đều là thể
hiện mặt tích cực của giới không sát sinh. Đồng thời, tham gia cuộc vận động bảo
vệ môi sinh trong phạm vi quốc tế, khu vực, quốc gia, địa phương, cho tới quận,
phường, khu phố... Bởi lẽ bảo vệ môi trường sống, cũng tức là bảo vệ sự sống,
nâng cao chất lượng sống. Chúng tôi hiểu môi trường sống không chỉ hạn chế ở
không khí, đất và nước, mà còn bao gồm cả lối sống, tập quán sống, vệ sinh hay
phản vệ sinh, đầu độc xã hội hay là làm lành mạnh hóa xã hội của cá nhân chúng
ta từng gia đình chúng ta. Chúng tôi rất mong cho mỗi chùa, thiền viện Phật
giáo, thậm chí cho tới mỗi gia đình Phật tử đều sẽ là những trung tâm lớn hay
nhỏ của đạo đức Phật giáo, được thể hiện trong nếp sống hằng ngày, là những
trung tâm của lòng từ, bi, hỷ, xả, những trung tâm đoàn kết và hòa hợp, những
trung tâm của một lối sống giản dị, lành mạnh và đức hạnh. Kính thưa quý vị! Đó
chính là bảo vệ sự sống và nâng cao chất lượng sống. Đó chính là mặt tích cực
của giới sát sinh.
Nếu văn minh phương Tây tạo ra những mẫu người sống ngăn cách
và cô độc, "đèn nhà ai rạng nhà ấy", thì văn minh phương Đông và đặc biệt là văn
minh Phật giáo phải tạo ra những mẫu người biết sống hòa hài với mọi người, quan
tâm tới mọi người, thông cảm sâu sắc và chân tình với niềm vui cũng như nỗi khổ
của mọi người.
2) Giới không lấy của không cho.
Thuộc phạm vi giới này, không phải chỉ là những hành vi trộm
cắp lộ liễu, mà còn gồm cả những hành vi như buôn lậu, tham nhũng, lừa đảo, lật
lọng trong buôn bán để kiếm những món lời bất chính, lạm dụng hay chiếm dụng của
công v.v...
Ở các nước công nghiệp phát triển và một số các nước khác,
việc khai thác bừa bãi tài nguyên thiên nhiên, đặc biệt là loại tài nguyên không
thể phục hồi được, như quặng kim loại, dầu mỏ, hay là khó phục hồi như rừng gỗ,
loài động vật hiếm phải được kết tội như là những hành vi chiếm đoạt tài sản của
hậu thế.
Thánh Gandhi nói "Ăn một miếng không cần ăn, tức là chiếm
đoạt phần ăn đó của người khác". Trên tinh thần đó, người Phật tử nên tránh và
phê phán những cuộc ăn nhậu, tiệc tùng lãng phí, những bữa ăn đáng lẽ để cho 20
người ăn, nhưng chỉ có ba, bốn người ăn mà thôi. Đó là khoe khoang, đó là lãng
phí, đó là thiếu lòng trắc ẩn đối với những người nghèo, người đói, ở trong nước
cũng như trên thế giới. Chúng ta nên nhớ rằng, ăn một miếng không cần ăn, thì
miếng ăn đó sẽ trở thành thuốc độc, đầu độc cơ thể, sinh ra lắm chứng bịnh. Đó
là loại bệnh của người ăn no: bệnh đường ruột, bệnh dạ dày, các loại bệnh tiêu
hóa, bệnh huyết áp, bệnh béo bệu và bao nhiêu thứ bệnh khác nữa.
Mặt tích cực của giới không lấy của không cho là:
a) Sống trung thực, lương thiện, tuyệt đối không xâm phạm
tới tài sản, của cải của người khác, dù là cây kim, sợi chỉ.
b) Sống biết đủ, bằng lòng với số tài sản của mình, có
được nhờ lao động của bản thân, không nghĩ cách làm giàu thêm bằng những lối làm
ăn lừa lọc, không chính đáng, phi đạo đức. Cần chú ý là, đạo Phật không phản đối
làm giàu, nếu đấy là làm giàu chính đáng. Đức Phật từng nói với ông Cấp Cô Độc
rằng, người giàu có những niềm vui như là có được của cải, do lao động của mình
tạo ra, có được của cải để làm việc thiện, có của cải cho nên không phải nợ nần.
Nhưng Đức Phật kết luận là những niềm vui đó, tuy chính đáng, nhưng vẫn thua xa
niềm vui của một người sống thiện, không hề bị lương tâm khiển trách. (Xem Tăng
Chi IV 264 - 265)
c) Sống mà biết bố thí luôn luôn và sẵn sàng giúp đỡ
người khác trên mọi mặt. Bố thí có nhiều loại: Tài thí là giúp đỡ người
thiếu thốn bằng của cải vật chất. Đó là hình thức bố thí phổ thông nhất. Pháp
thí là giảng pháp cho những người chưa được biết Phật pháp. Đó là loại bố
thí được Đức Phật ca ngợi là bậc nhất. Pháp thí là đem điều thiện, điều phải,
điều hay, đẹp mình học được từ Phật pháp chia xẻ với người khác cùng biết và
được lợi như mình.
Có người hiểu một cách hạn hẹp chỉ có tăng sĩ mới làm việc
pháp thí. Không phải vậy, Tăng sĩ thuyết pháp là một hình thức của pháp thí. Nếu
có một vị nào đó trong giảng tòa này, đem nội dung bài giảng của chúng tôi ngày
hôm nay phổ biến lại cho gia đình, con cái, bạn bè, thân hữu, như vậy thưa quý
vị, cũng là pháp thí. Dùng mọi hình thức để phổ biến Phật pháp, đó là pháp thí.
Thuyết pháp hằng giờ như chúng tôi ngày hôm nay là pháp thí đã đành, giảng giải
lại cho một người khác nghe chỉ một lời Phật dạy mà thôi cũng là pháp thí. Ở
đoạn trên, tôi có nhắc lại một lời Đức Phật nói một niệm quán vô thường,
công đức còn lớn hơn là cúng dường Phật và Tăng chúng, lớn hơn cả xây chùa và tu
viện, hơn cả thọ tam quy, ngũ giới v.v...
Vì vậy, chúng tôi khuyến cáo các vị ít nhất cũng tìm hiểu đạo
lý vô thường, là một trong ba pháp ấn của đạo Phật, và giảng giải cho mọi người
biết về đạo lý vô thường đó. Công đức của các vị thực là lớn lao vô cùng. Vì
sao? Vì chỉ khi nào hiểu được đạo lý vô thường, thì mới dứt bỏ được lòng tham,
lòng sân, lòng si, mở được cửa vào cảnh giới Niết Bàn an lạc. Cảnh giới Niết
bàn, là cảnh giới không tham, không sân, không si. Mà muốn không tham, sân và si
thì phải hiểu sâu sắc đạo lý vô thường.
Hình thức bố thí thứ ba là vô úy thí. Bảo vệ, che chở,
an ủi những người bất hạnh, gặp nạn, thân cô, thế cô, đó là vô úy thí,
tức là bố thí sự không sợ hãi.
Tùy hỷ thí là chia xẻ niềm vui của người khác. Mặt trái
của tùy hỷ thí là lòng ganh ghét, đố kkhông có lòng hoan hỷ đối với sự thành
đạt của người khác. Trong bốn vô lượng tâm được nói tới trong Kinh tạng
Pali, có tâm hỷ. Đó chính là hạnh tùy hỷ, sẵn sàng chia xẻ niềm
vui của tất cả mọi người, mọi chúng sanh. Lòng hỷ (tùy hỷ) bao giờ cũng đi kèm
với lòng từ. Bởi vì lòng từ chính là lòng sẵn sàng đem lại niềm vui cho người
khác. Mà chia xẻ niềm vui cũng tức là cung cấp niềm vui, đem lại niềm vui.
Trong sách Phật, còn nói tới một hình thức bố thí nữa, gọi là
cung kính thí, tức là thái độ khiêm tốn, bày tỏ lòng kính trọng đối với
mọi người, dù là người kém tuổi mình, không có địa vị xã hội bằng mình. Thái độ
kiêu căng ngạo mạn là một thái độ không thể chấp nhận được trong đạo Phật. Vì
dưới con mắt đức Phật, mọi chúng sanh đều có Phật tính, đều có khả năng thành
Phật, cho nên đều bình đẳng. Hơn nữa, mình có kính trọng người ta, thì người ta
mới kính trọng mình. Đó là thái độ có đi có lại trong cuộc sống, là quy luật tự
nhiên.
3) Giới không tà dâm:
Con người hay từ cực đoan này nhảy sang một cực đoan khác. Có
người cười nhạo đồ đệ của Khổng tử là "nam nữ thọ thọ bất thân" nhưng con
người hiện đại lại lún sâu vào một cực đoan khác tức là cuộc sống tình dục
không hạn chế, mà những ảnh hưởng tiêu cực đã bộc lộ phổ biến: gia đình tan
nát, tỷ lệ ly dị cao, dẫn tới tình cảnh trẻ con sống bơ vơ, thiếu tình cảm,
không được giáo dục, cho nên tỷ lệ thanh thiếu niên phạm tội ngày càng nhiều, số
thanh niên nghiện ngập, hút xách, mua bán dâm bừa bãi ngày càng đông. Một trong
hậu quả tai hại nhất của lối sống tình dục bừa bãi là bệnh Sida, mà sự xuất hiện
và lan tràn mau chóng là mối lo chung cho cả nhân loại, bởi vì đó là một chứng
bệnh hiện nay xem như là không chữa trị được.
Trong một bối cảnh xã hội và thế giới như vậy, tầm quan trọng
của giới thứ ba, giới không tà dâm của đạo Phật càng nổi bật lên, như một nhu
cầu bức xúc hàng đầu.
Chúng ta cần nhớ rằng, nhân loại từ tình trạng dã man chuyển
sang tình trạng văn minh là nhờ có thiết chế gia đình. Tình thương của
người mẹ đối với con cái đóng vai trò lớn trong sự ổn định thiết chế gia đình.
Con người cảm thấy được an ủi, bớt cô độc, được bước đầu giáo dục về tình thường
đồng loại, trong cánh tay ôm ấp của người mẹ, trong tiếng ru con của người mẹ.
Thế nhưng nếp sống tình dục bừa bãi của con người hiện đại đã
phá hoại thiết chế gia đình đó của con người, khiến cho con người tuy
không phải quay lại cuộc sống man dã,thì cũng sống phi đạo đức, mất hết tính
người. Đó là điều đáng sợ, nhưng phải nói ra, không nói không được. Chỉ có loài
vật mới quan hệ tình dục bừa bãi. Nhưng con người cũng bắt đầu quan hệ tình dục
bừa bãi như vậy, lại còn phô trương trên màn ảnh một cách công khai, không chút
xấu hổ e thẹn.
Đó chính là cái vòng luẩn quẩn của con người gọi là văn minh,
gọi là hiện đại. Cảm thấy sống làm người là khổ, thì lại đâm đầu xuống sống
không ra con người nữa để rồi cảm thấy đau khổ hơn. Nhưng đạo Phật đã vạch cho
con người chúng ta một lối thoát ra khỏi cuộc sống đau khổ hiện tại, là lối sống
đạo đức, hướng thượng theo năm giới, mười thiện, lối sống tránh cả hai cực đoan:
đam mê dục vọng tầm thường, cũng như sống ép xác khổ hạnh.
Đối với người xuất gia, đạo Phật yêu cầu một cuộc sống phạm
hạnh, từ bỏ mọi hình thức dâm dục. Đấy không phải là khổ hạnh. Đấy là yêu cầu
tối thiểu của một cuộc sống thật sự giải thoát, hướng tới sự giác ngộ hoàn
thiện. Nhưng đối với người Phật tử tại gia, đạo Phật không đặt yêu cầu cao như
vậy. Đạo Phật chỉ yêu cầu họ có quan hệ tình dục chính đáng, với người chồng,
người vợ chính thức của mình. Quan hệ vợ chồng là quan hệ vừa có tình, vừa có
nghĩa, là trụ cột của mọi quan hệ khác trong gia đình, như quan hệ cha mẹ và con
cái, quan hệ anh, chị em, và rộng hơn nữa là quan hệ họ hàng thân thuộc. Trụ cột
mà vững vàng, lành mạnh thì mọi quan hệ khác trong gia đình cũng sẽ vững vàng và
lành mạnh theo. Mà quan hệ gia đình ổn định, lành mạnh, lại là cơ sở của một xã
hội ổn định và lành mạnh. Giữ đúng giới "không tà dâm", người chồng, người vợ,
người cha, người mẹ đóng vai trò rất lớn, có thể nói là quyết định trong sự
nghiệp làm lành mạnh, và ổn định xã hội, cũng như giáo dục và bồi dưỡng thế hệ
tương lai.
4) Giới không nói dối
Tức là giới cấm vọng ngữ. Đối với đạo Phật, nói dối
tai hại trên nhiều mặt. Thứ nhất, nói dối ảnh hưởng tiêu cực đến sự ổn
định xã hội. Nói dối phá hoại sự ổn định đó. Con người chỉ có thể sống chung với
nhau trong một bầu không khí tin cậy lẫn nhau, tin cậy rằng, trong giao tiếp,
mọi người đều nói thật. Nếu mọi người đều nói dối, thì đó là dấu hiệu của xã hội
giải thể và tan rã. Thứ hai, trên bình diện cá nhân, nói dối có tác dụng
tai hại là phản ứng dây chuyền. Nghĩa là, lời nói dối này kéo theo lời nói dối
khác rồi một lời nói dối khác nữa, còn nghiêm trọng hơn, cho tới khi bản thân
mình cũng bị bao bọc bởi tấm màn dối trá do mình tạo ra. Một con người như thế
ngày càng tách rời xa đích giải thoát và giác ngộ, ngày càng sa đọa vào vòng tội
lỗi, khó gỡ ra được. Một người đã sống không thật với người khác, và với bản
thân mình, thì sẽ không bao giờ tìm tới sự thật, chứ đừng nói chứng ngộ sự thật.
Trong Kinh "Giáo giới La Hầu La tại rừng Am Bà La" (Trung bộ
Kinh II, trg 122), đức Phật để lại trong chậu một ít nước và bảo La Hầu La rằng:
"Này La Hầu La, ngươi có thấy một ít nước còn lại trong chậu
không?"
"Thưa có, bạch Thế Tôn."
"Cũng ít vậy, này La Hầu La là đức hạnh Sa môn của những
người nào biết mà vẫn nói dối, nói dối mà không có xấu hổ".
Rồi Đức Phật hắt chút ít nước trong chậu đi, lật úp chậu lại
rồi lật ngửa chậu ra và nói:
"Này La Hầu La, người có thấy chậu nước này trống không hay
không?".
"Thưa có, bạch Thế Tôn".
"Cũng trống không như vậy, này La Hầu La là hạnh Sa môn của
người biết mà nói dối, không xấu hổ."
Rồi ở một đoạn sau của Kinh, Đức Phật lại khẳng định:
"Này La Hầu La, đối với ai biết mà nói dối, không có xấu hổ,
thời Ta nói rằng, người ấy không có việc gì ác mà không làm. Do vậy, này La Hầu
La, ta quyết không nói dối, dù là nói để mà chơi. Như vậy, này La Hầu La, ngươi
phải học tập"
Rất mong quý vị, về gia đình, cũng dậy dỗ con cháu mình như
vậy, nghĩa là tuyệt đối không nói dối, dù là nói để mà chơi. Hiện nay, người ta
nói dối với nhau một cách quá dễ dàng. Trong nhà, người mẹ muốn dỗ con nín,
không khóc, cũng nói dối. Cha mẹ, muốn đi chơi với nhau một mình, không cho con
đi theo cũng nói dối. Chủ nhà mời khách ăn cơm, cũng là mời để mời, chứ không
muốn mời. Khách tuy chưa ăn cơm ở nhà, nhưng để từ chối một lời mời không thật
của chủ nhà cũng nói dối: "Xin lỗi, tôi đã vô phép rồi".
Người ta gọi đó là nói dối theo phép lịch sự. Thế nhưng, thưa
quý vị, phép lịch sự, theo đúng nghĩa của nó chính là không nói dối. Nhất là cha
mẹ đối với con cái còn nhỏ, lại càng không nên nói dối. Bởi vì, không nên coi
thường trẻ con. Chúng nó biết hết. Một ngày, chính chúng nó sẽ nói dối lại với
cha mẹ, với bạn bè, như chúng ta đã nói dối với chúng. Cho nên, thà để cho chúng
khóc cũng không sao. Khóc một chút cũng như tập thể thao, càng khỏe phổi.
Tất nhiên, có những trường hợp, chúng ta không thể nói sự
thật được. Nhưng không nói sự thật được thì hãy im lặng, chứ đừng có nói dối.
Nói dối cũng như ăn vặt, sẽ quen mồm và gây tác hại không nhỏ.
Người Phật tử không những không được nói dối, mà còn không
được nói lời chia rẽ, gây hiện tượng mất đoàn kết. Trái lại, người Phật tử bao
giờ cũng nói lời hòa hợp, để đoàn kết lại những người vốn bị chia rẽ, và tăng
cường đoàn kết hơn nữa, đối với những người vốn đã hòa hợp.
Động cơ xấu nói chia rẽ có thể là lòng hận thù, ganh tị đối
với sự thành công của người khác, là tâm ác muốn gây đau khổ cho người mà mình
không ưa, muốn cho những người khác xung đột nhau, mâu thuẫn nhau, hiểu lầm
nhau.
Khi lời nói xấu, nói chia rẽ đồng thời cũng là lời nói dối,
thì hai tội nói dối và nói chia rẽ cộng lại tạo ra nghiệp ác nghiêm trọng, có
thể quyết định người phạm giới tái sinh vào cõi ác, cõi khổ.
Mặt tích cực của giới không nói chia rẽ là nói lời hòa hợp,
xuất phát từ động cơ lòng từ, lòng bi. Theo sách Phật, người nói lời hòa hợp
thường có nhiều bạn trung thành với mình, ở đời này cũng như ở đời sau.
Người Phật tử, không những không nói dối, nói chia rẽ, mà
cũng không được nói lời ác độc, khó nghe, làm đau lòng người khác. Kích bác
người khác với lời chua cay, chửi rủa, mắng nhiếc người hay là chế nhạo người
với lời thâm độc đều là những điều ác về lời nói, mà người Phật tử nhất định
không phạm, dù là mình có bị trái ý, không bằng lòng. Trong mọi trường hợp,
người Phật tử phải biết kiên nhẫn, lại biết thông cảm với những yếu kém của
người khác.
Người Phật tử biết nói đúng thời, đúng lúc, nói lời có ích,
tránh nói nhảm nhí, nói lời vô nghĩa. Đối với người xuất gia, đức Phật thường
dặn là chỉ nên nói những lờiđúng sự thật, có lợi lạc đối với người nghe, những
lời có liên hệ đến pháp và luật của đạo Phật, những lời hướng tới giác ngộ và
giải thoát. Lời nói của vị tu sĩ phải có giá trị như là vàng bạc, châu báu đem
tặng người nghe, mà lại tặng đúng lúc, đúng thời.
Người Phật tử tại gia có học Phật, cũng nên tranh thủ nói với
mọi người những lời nói có ích, có đạo lý, những lời nói khiêm tốn, lịch sự, dễ
nghe, dễ thấm vào lòng người. Người Phật tử có học Phật, cũng phải tranh thủ nói
pháp, pháp thí dù là với một người, hai người cho đến số đông người.
5) Giới không uống rượu và các chất say khác.
Tác hại của rượu thì ai cũng biết, nhưng ai cũng uống. Ngay ở
nước ta cũng vậy. Uống rượu, uống bia trở thành một cái mốt, một thứ thời
thượng, không thể thiếu trong tất cả bữa tiệc nhỏ hay lớn, dù là tiệc gia đình.
Trên báo chí, tỷ lệ tai nạn giao thông, các vụ tội phạm do
say rượu cũng tăng lên tới mức báo động. Thanh thiếu niên ở nước ta uống rượu và
hút thuốc lá rất nhiều, xem đó như là một dấu hiệu của tuổi lớn và lỗi đời.
Các cuộc thí nghiệm khoa học cho thấy, rượu làm nóng cơ thể,
chứ không cung cấp được chất dinh dưỡng nào cho cơ thể. Phần lớn rượu hay bia
uống vào đều bốc thành hơi. Chúng ta đứng gần người uống rượu như bị hơi rượu
phả vào mặt. Điều này chứng tỏ, rượu hay bia uống vào bị đốt cháy trong cơ thể
rồi bốc thành hơi tỏa ra ngoài, không có lợi gì cho việc nuôi dưỡng và tái sinh
các tế bào.
Mặc dù rượu uống với liều lượng ít có khả năng kích thích
thần kinh, và có thể dùng làm thuốc, thế nhưng nếu uống nhiều, uống hằng ngày
thì lợi bất cập hại, tuy rằng không uống đến mức độ say. Một tờ tạp chí Y học
của Anh cho biết, người uống bia hằng ngày có nguy cơ bị ung thư đường ruột gấp
12 lần người không uống bia. Phụ nữ có thai mà uống rượu, thì dễ bị đẻ non và
đau màng óc. Uống rượu cũng gây tác hại đến tế bào óc, dù là đối với người lớn.
Vì tất cả những lý do trên, cho nên đạo Phật xem giới cấm
rượu là một trong năm giới cơ bản.
Trong Kinh Thiện sanh (Sigalovadasutta), Phật tuyên bố nghiện
rượu là một trong sáu nguyên nhân làm cho tan cửa nát nhà.
Đức Phật nói: "Này gia chủ, đam mê các loại rượu có sáu nguy
hiểm. Tài sản bị tổn thất, hay gây tranh cãi, mắc nhiều bệnh tật, danh dự thương
tổn, quần áo hở hang để lộ âm tàng, trí lực bị tổn hại. Này Gia chủ, nghiện các
loại rượu có sáu nguy hiểm như vậy" (Trường bộ kinh, Kinh Giáo thọ Thi Ca La
Việt).
Trong Kinh Phật, có chuyện thanh niên nhà giàu
Mahadhanasettin phung phí một số tài sản rất lớn trong việc rượu chè, đến nỗi
khi về già phải ăn mày để kiếm sống qua bữa. Tệ nghiện rượu, say rượu là đầu mối
của bao nhiêu thảm họa gia đình: vợ chồng cãi nhau, đánh nhau, con cái hư hỏng.
Người say rượu không còn biết phải trái, có thể phạm đủ mọi tội ác, kể cả giết
người.
Người Phật tử, ngay từ tuổi nhỏ, phải được giáo dục về sự cần
thiết tự chăm lo sức khỏe của bản thân mình, và giữ gìn tâm hồn trong sách và
lành mạnh, để kịp thời ứng phó với mọi biến thiên và cảnh ngộ bất trắc của cuộc
sống. Người Phật tử cần nhận thức rõ phung phí sức khỏe, làm mê muội tinh thần
bằng lối sống buông thả và trác táng là một tội lỗi, nhiều khi phải trả giá đắt
bằng cả cuộc đời của mình.
Kết Luận
Như vậy, trong bài thuyết pháp nhân ngày lễ Phật đản hôm nay,
chúng tôi đã trình bày khá chi tiết nội dung của năm giới nhà Phật, nên được
nhận thức dưới con mắt của con người hiện đại như thế nào.
Ở nước Việt Nam chúng ta đang chuyển mình trong thời đại đổi
mới và mở cửa này, cuộc sống đạo đức có xuống cấp thật, trong mấy chục năm lại
đây, nhưng không đến nỗi tồi tệ. Văn minh vật chất phương Tây tuy có xâm nhập
vào nước ta và có ảnh hưởng tiêu cực đến một bộ phận của nhân dân ta, nhất là
đối với từng lớp thanh thiếu niên, nhưng vẫn gặp phải sự đối kháng mạnh mẽ của
giáo dục gia đình, tôn giáo, trường học, được chính quyền hỗ trợ. Cho nên, tình
hình của đạo đức xã hội ta không đến nỗi quá bi quan, như một vài người lo lắng.
Tuy nhiên, chúng ta cần nhận thức rõ trách nhiệm của chúng
ta, những người cha, người mẹ, các bậc đàn anh, trước tình hình đang biến chuyển
mau lẹ. Hướng biến chuyển có thể tốt, hay xấu là tùy ở nỗ lực của chúng ta.
Phương hướng hoạt động của chúng ta có thể là:
- Hết sức hỗ trợ cho chương trình xóa đói giảm nghèo của
chính phủ, bằng những việc làm thiết thực, có ý nghĩa từ thiện xã hội.
- Khuyến cáo chính phủ sớm tăng lương cho công nhân viên
chức, cho người hưu trí, giảm bớt mức chênh lệch thu nhập giữa công nhân viên
Nhà nước, và công nhân viên làm việc cho các hãng nước ngoài hoạt động tại Việt
Nam.
- Tuyên truyền, đề cao mọi giá trị đạo đức truyền thống,
trong đó có đạo đức Phật giáo, như việc chúng tôi làm hôm nay trên giảng tòa
này, như việc quý vị sẽ làm ở gia đình, với bài giảng này của chúng tôi.
Kính thưa toàn thể quý vị!
Qua thời gian khoảng một giờ, chúng tôi đã cố gắng trình bày
cho toàn thể quý vị định nghĩa năm giới theo lời đức Phật dạy, nêu rõ những lợi
ích do giữ năm giới này đem lại cho những ai thành tâm thực hành. Chúng tôi cũng
cố gắng phân tích cả hai mặt tích cực và tiêu cực của mỗi giới và sự áp dụng của
từng giới trong đời sống cá nhân của từng người, của từng gia đình, quốc gia và
xã hội.
Điều quan hệ là chúng ta cố gắng đem áp dụng năm giới này của
đức Phật vào đời sống cá nhân của mình, của gia đình mình. Có áp dụng như vậy,
chúng ta mới xây dựng một xã hội văn minh và lành mạnh, thực sự hạnh phúc và an
lạc.
Như chúng tôi đã thường nói với quý vị, chúng ta cố gắng xây
dựng Thiền viện Vạn Hạnh này thành một môi trường tu học lý tưởng cho Phật tử
Vạn Hạnh tại gia và xuất gia của chúng ta. Và muốn vậy, chúng ta cố gắng ứng
dụng năm giới vào đời sống cá nhân của mình, đời sống gia đình của mình. Chúng
ta có gắng phổ biến năm giới này cho nhiều người được biết để cùng nhau ứng dụng
năm giới này trong đời sống cá nhân và gia đình của mình. Chúng ta cố gắng,
người người hành trì năm giới, nhà nhà hành trì năm giới, người người phổ biến
năm giới, nhà nhà phổ biến năm giới, như vậy chúng ta cùng nhau xây dựng một xã
hội lành mạnh, có đạo đức, có văn minh, thiết thực lợi ích cho thế hệ của chúng
ta, chúng ta còn giúp cho thế hệ trẻ, con cháu của chúng ta được sống trong một
xã hội tương lai tươi đẹp.
Kính chúc toàn thể quý vị một mùa Phật Đản sáng chói hào
quang của năm giới được thiết thực ứng dụng, đem lại hạnh phúc an lạc cho toàn
thể quý vị, cho toàn thể gia đình quý vị!
Nam mô Bổn sư Thích Ca Mâu Ni Phật.
Thích Minh Châu
--- o0o ---
Chân thành cảm ơn Đạo hữu Bình Ansơn đã gởi tặng tài liệu này (QĐ website)
Trình bày: Nhị Tường
Cập nhật ngày 01-05-2004

Server: Apache


text:
CÁC GIẢI YÊU THÍCH
GIẢI QUỐC TẾ
CHÂU Á
21h00 ngày 29/07/2016 – Cúp Uzbekistan
THỐNG KÊ TRẬN ĐẤU
0
Sút bóng
0
0
Trúng đích
0
0
Phạm lỗi
0
0
Thẻ đỏ
0
0
Thẻ vàng
0
0
Phạt góc
0
0
Việt vị
0
50
Cầm bóng
50
KẾT QUẢ ĐỘI FC BUNYODKOR vs METALLURG BEKABAD GẦN ĐÂY
PHONG ĐỘ ĐỘI FC BUNYODKOR GẦN ĐÂY
PHONG ĐỘ ĐỘI METALLURG BEKABAD GẦN ĐÂY
CHÂU ÂU

markdown:
CÁC GIẢI YÊU THÍCH
GIẢI QUỐC TẾ
CHÂU Á
**21h00 ngày 29/07/2016 – Cúp Uzbekistan**
|
|FC Bunyodkor |
|
3-1(1-0)
|
|Metallurg Bekabad
|-|
THỐNG KÊ TRẬN ĐẤU
0
Sút bóng
0
0
Trúng đích
0
0
Phạm lỗi
0
0
Thẻ đỏ
0
0
Thẻ vàng
0
0
Phạt góc
0
0
Việt vị
0
50
Cầm bóng
50
KẾT QUẢ ĐỘI FC BUNYODKOR vs METALLURG BEKABAD GẦN ĐÂY
FT
**1-1**(0-0)
(0-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)03.05.2017
FT
**1-1**(1-0)
(1-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)28.10.2016
FT
**1-0**(1-0)
(1-0)
[UZBC](kq-cup-uzbekistan-2186.html)21.09.2016
FT
**0-0**(0-0)
(0-0)
[UZBC](kq-cup-uzbekistan-2186.html)29.07.2016
FT
**3-1**(1-0)
(1-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)16.06.2016
FT
**1-1**(0-0)
(0-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)11.09.2015
FT
**1-0**(0-0)
(0-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)26.04.2015
FT
**1-2**(1-1)
(1-1)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)01.10.2014
FT
**1-2**(0-1)
(0-1)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)23.05.2014
FT
**2-0**(0-0)
(0-0)
PHONG ĐỘ ĐỘI FC BUNYODKOR GẦN ĐÂY
FT
**0-1**(0-1)
(0-1)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)25.11.2017
FT
**3-2**(1-1)
(1-1)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)19.11.2017
FT
**3-0**(1-0)
(1-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)09.11.2017
FT
**2-5**(1-1)
(1-1)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)03.11.2017
FT
**2-2**(1-1)
(1-1)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)26.10.2017
FT
**1-0**(0-0)
(0-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)21.10.2017
FT
**3-1**(2-0)
(2-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)14.10.2017
FT
**1-1**(0-0)
(0-0)
[UZBC](kq-cup-uzbekistan-2186.html)06.10.2017
FT
**0-2**(0-2)
(0-2)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)30.09.2017
FT
**4-0**(4-0)
(4-0)
PHONG ĐỘ ĐỘI METALLURG BEKABAD GẦN ĐÂY
FT
**1-0**(0-0)
(0-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)19.11.2017
FT
**2-1**(1-0)
(1-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)09.11.2017
FT
**0-0**(1-0)
(1-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)04.11.2017
FT
**2-0**(1-0)
(1-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)26.10.2017
FT
**3-2**(1-1)
(1-1)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)20.10.2017
FT
**3-2**(1-0)
(1-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)14.10.2017
FT
**1-1**(0-0)
(0-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)30.09.2017
FT
**2-2**(0-0)
(0-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)22.09.2017
FT
**3-0**(2-0)
(2-0)
[UZBA](kq-vdqg-uzbekistan-2185.html)16.09.2017
FT
**2-1**(0-0)
(0-0)
CHÂU ÂU

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-UA-Device: bot

Vary: User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text: Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội Tel: (84-24) 73 00 24 24 hoặc (84-24) 3512 1806 - Fax: (84-24) 3512 1804. Chi nhánh: Tầng 7, Tòa nhà Việt Úc, 402 Nguyễn Thị Minh Khai, Phường 5, Quận 3, TP. Hồ Chí Minh. Tel: (84-28) 7300 2424 / Giấy phép số 2517/GP- TT ĐT ngày cấp 27/08/2013 SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm xuất bản: Phan Minh Tâm. HOTLINE: 0965 08 24 24

markdown:
|
|
## Xôn xao clip nữ sinh bị đánh hội đồng giữa cánh đồng ngô
Thứ Sáu, ngày 01/04/2016 09:50 AM (GMT+7)
3 nữ sinh liên tục lao vào túm tóc, dùng chân đạp một học sinh nữ mặc đồng phục từ ven đường xuống dưới ruộng ngô
Chiều 31/3, trên mạng xã hội xuất hiện đoạn clip ghi lại cảnh đánh nhau giữa một nhóm nữ sinh trên đường đi học về trước sự chứng kiến và cổ vũ của nhóm bạn xung quanh.
Theo chia sẻ của cư dân mạng thì sự việc này xảy ra ở Hải Dương. Trong clip, 3 nữ sinh liên tục lao vào túm tóc, dùng chân đạp một học sinh nữ mặc đồng phục từ ven đường xuống dưới ruộng ngô.
Sự việc nữ sinh bị một nhóm bạn đánh khi đi học về khiến nhiều người phẫn nộ. Ảnh: cắt từ clip
Khi nữ sinh mặc đồng phục hỏi lí do tại sao mình bị đánh, 1 trong số 3 người lao vào đánh kia vừa dùng chân đạp vừa lớn tiếng "Thích thì đánh!", ngay sau đó có hai bạn nữ khác cũng lao vào đấm đá túi bụi.
Không chỉ là những cái túm tóc, tát, mà một trong 3 cô gái kia còn ấn đầu nữ sinh này xuống đất và lấy chân đạp vào đầu. Sau một hồi giằng co, chống trả, nữ sinh đànhh nằm im chịu đòn, ba cô gái kia mới dừng tay đánh nhưng trước khi bỏ đi còn đạp nữ sinh vào người.
Nữ sinh này liên tục bị tát, đấm đá và đạp vào người. Ảnh: Cắt từ clip
Điều đáng nói là khi sự việc xảy ra, có rất nhiều người chứng kiến nhưng không những không can ngăn mà còn liên tục hò hét, cổ vũ cho hành động này.
Theo Đức Tuỳ (Báo Gia đình & Xã hội)
![]()
|
|
## TIN TỨC GIẢI TRÍ 24H
![]()

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Cache: QuickCache v24h-version - file

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=Utf-8


text:
Với sự chênh lệch lớn về ngoại hình, cặp đôi bạn trẻ đến từ Sài Gòn - Đồng Nai đang trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng mạng.
Ngày 9/10 trên diễn đàn dành cho giới trẻ xuất hiện hình ảnh ghi lại khoảnh khắc chàng trai to cao đang trao cho cô gái bé nhỏ những cử chỉ chăm sóc, yêu thương đặc biệt, thu hút sự chú ý của người xem.
Hình ảnh do thành viên có nickname H.Đ đăng tải, sau vài tiếng đã thu hút hơn 23 nghìn lượt xem và hàng trăm bình luận. Bên cạnh một số ý kiến tỏ ra thích thú vì sự đối lập ngoại hình có 1-0-2 của cặp đôi này, có không ít người xem nghi ngờ đây chỉ là sản phẩm của photoshop.
Hình ảnh về cặp khổng lồ - tý hon đang gây sốt mạng.
Trước sự quan tâm của cộng đồng mạng, thông tin về hai bạn trẻ "đũa lệch" này nhanh chóng được tìm thấy.
Cô gái trong ảnh tên Bùi Thị Bích Trâm, sinh năm 1995, sống tại Long Thành, Đồng Nai. Trong một lần tình cờ cách đây 3 tháng, Trâm gặp và yêu Tăng Thành Lợi, sinh năm 1994, sống tại TP.HCM. Khi mới yêu Lợi có cân nặng đến 105 kg, trong khi bạn gái anh chỉ vọn vẹn 45 kg. Chiều cao cũng là một cách biệt lớn của cặp đôi này, Lợi cao 1,83 m, Trâm chỉ 1,52 m.
Những cách biệt về ngoại hình không là rào cản lớn trong tình yêu của đôi bạn trẻ này, ngược lại, Trâm cho rằng, sẽ không vui nếu thấy người yêu gầy đi hoặc có ý định giảm cân.
"Có một người yêu to lớn, em thấy mình bé nhỏ và được bảo vệ nhiều lắm" - Trâm chia sẻ.
Trâm cho biết thêm mình cảm thấy rất bất ngờ khi bỗng dưng được cộng đồng mạng biết đến, chỉ sau một tấm ảnh. 9X tự hào khi nói về người yêu, với cô, Lợi là chàng trai tâm lý, chiều bạn gái hết lòng.
"Đời thường, anh Lợi thường xuyên có những cử chỉ chăm sóc, quan tâm em hệt như khoảnh khắc được ghi lại trong bức ảnh. Ví như thỉnh thoảng, anh đề nghị được mang giày cho em. Lúc em nóng thì hăng hái chạy đi tìm quạt, khi em mệt thì chủ động rót nước... Tất cả những hành động nhỏ ấy từ anh, khiến em cảm thấy được yêu thương và quan tâm thật nhiều" - Trâm nói.
Cặp đôi khổng lồ - tý hon đã có 3 tháng hạnh phúc bên nhau.
Sau khi hình ảnh được lan truyền trên mạng xã hội, cuộc sống trên mạng của Trâm và Lợi trở nên sôi động hơn, rất nhiều bạn bè đã vào Facebook hỏi thăm, chia sẻ hình ảnh, chúc mừng tình yêu đặc biệt của cặp đôi "đũa lệch" này.
Hình ảnh của cặp đôi khổng lồ - tý hon được ghi lại tại đường Lê Văn Sỹ, Q.3, TP.HCM trong lần Trâm lên thành phố thăm người yêu.
Trâm cảm thấy được che chở, bảo vệ khi ở bên người yêu cao lớn.
Thành đang có ý đinh giảm cân nhưng Trâm ngăn cản vì thích người yêu mũm mĩm, dễ thương.

markdown:
## Với sự chênh lệch lớn về ngoại hình, cặp đôi bạn trẻ đến từ Sài Gòn - Đồng Nai đang trở thành tâm điểm chú ý của cộng đồng mạng.
Ngày 9/10 trên diễn đàn dành cho giới trẻ xuất hiện hình ảnh ghi lại khoảnh khắc chàng trai to cao đang trao cho cô gái bé nhỏ những cử chỉ chăm sóc, yêu thương đặc biệt, thu hút sự chú ý của người xem.
Hình ảnh do thành viên có nickname H.Đ đăng tải, sau vài tiếng đã thu hút hơn 23 nghìn lượt xem và hàng trăm bình luận. Bên cạnh một số ý kiến tỏ ra thích thú vì sự đối lập ngoại hình có 1-0-2 của cặp đôi này, có không ít người xem nghi ngờ đây chỉ là sản phẩm của photoshop.
Hình ảnh về cặp khổng lồ - tý hon đang gây sốt mạng.
Trước sự quan tâm của cộng đồng mạng, thông tin về hai bạn trẻ "đũa lệch" này nhanh chóng được tìm thấy.
Cô gái trong ảnh tên Bùi Thị Bích Trâm, sinh năm 1995, sống tại Long Thành, Đồng Nai. Trong một lần tình cờ cách đây 3 tháng, Trâm gặp và yêu Tăng Thành Lợi, sinh năm 1994, sống tại TP.HCM. Khi mới yêu Lợi có cân nặng đến 105 kg, trong khi bạn gái anh chỉ vọn vẹn 45 kg. Chiều cao cũng là một cách biệt lớn của cặp đôi này, Lợi cao 1,83 m, Trâm chỉ 1,52 m.
Những cách biệt về ngoại hình không là rào cản lớn trong tình yêu của đôi bạn trẻ này, ngược lại, Trâm cho rằng, sẽ không vui nếu thấy người yêu gầy đi hoặc có ý định giảm cân.
*"Có một người yêu to lớn, em thấy mình bé nhỏ và được bảo vệ nhiều lắm*" - Trâm chia sẻ.
Trâm cho biết thêm mình cảm thấy rất bất ngờ khi bỗng dưng được cộng đồng mạng biết đến, chỉ sau một tấm ảnh. 9X tự hào khi nói về người yêu, với cô, Lợi là chàng trai tâm lý, chiều bạn gái hết lòng.
"
*Đời thường, anh Lợi thường xuyên có những cử chỉ chăm sóc, quan tâm em hệt như khoảnh khắc được ghi lại trong bức ảnh. Ví như thỉnh thoảng, anh đề nghị được mang giày cho em. Lúc em nóng thì hăng hái chạy đi tìm quạt, khi em mệt thì chủ động rót nước... Tất cả những hành động nhỏ ấy từ anh, khiến em cảm thấy được yêu thương và quan tâm thật nhiều*" - Trâm nói.
Cặp đôi khổng lồ - tý hon đã có 3 tháng hạnh phúc bên nhau.
Sau khi hình ảnh được lan truyền trên mạng xã hội, cuộc sống trên mạng của Trâm và Lợi trở nên sôi động hơn, rất nhiều bạn bè đã vào Facebook hỏi thăm, chia sẻ hình ảnh, chúc mừng tình yêu đặc biệt của cặp đôi "đũa lệch" này.
Hình ảnh của cặp đôi khổng lồ - tý hon được ghi lại tại đường Lê Văn Sỹ, Q.3, TP.HCM trong lần Trâm lên thành phố thăm người yêu.
Trâm cảm thấy được che chở, bảo vệ khi ở bên người yêu cao lớn.
Thành đang có ý đinh giảm cân nhưng Trâm ngăn cản vì thích người yêu mũm mĩm, dễ thương.

Pragma: no-cache


text:
- Thứ bảy, 20/01/2018 | 06:52 GMT +7
-
Hà Nội 17 oCHôm nay17 oC
Sương mù
Nhiệt độ từ 19 oC đến 22 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
Hướng gió:
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 145°Trạm khí tượng: NANUM FARM, Long Bien
Kinh độ:
105.85
Vĩ độ:
21.02
Nhiệt độ hóa sương:
17 oC
Tầm nhìn:
2 Km
Độ ẩm:
97%
Áp suất:
1007.0 mbHôm nay24 oC
Sương Mù
Nhiệt độ từ 24 oC đến 33 oC
Bình minh: 06:19
Hoàng hôn: 17:49
Hướng gió:
Tây Bắc
Tốc độ: 13 Km/h
Hướng gió: 310°Trạm khí tượng: Ho Chi Minh
Kinh độ:
106.69
Vĩ độ:
10.78
Nhiệt độ hóa sương:
23 oC
Tầm nhìn:
5.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1008 mbHôm nay18 oC
Trời Âm U
Nhiệt độ từ 19 oC đến 22 oC
Bình minh: 06:35
Hoàng hôn: 17:33
Hướng gió:
Bắc Đông Bắc
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 20°Trạm khí tượng: Phu Lien
Kinh độ:
106.68
Vĩ độ:
20.86
Nhiệt độ hóa sương:
17 oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
89%
Áp suất:
1014 mbHôm nay24 oC
Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 23 oC đến 31 oC
Bình minh: 06:21
Hoàng hôn: 17:54
Hướng gió:
Đông Bắc
Tốc độ: 14 Km/h
Hướng gió: 40°Trạm khí tượng: Can Tho Airfield
Kinh độ:
105.78
Vĩ độ:
10.03
Nhiệt độ hóa sương:
24 oC
Tầm nhìn:
5.0 Km
Độ ẩm:
100%
Áp suất:
1008 mbHôm nay21 oC
Trời Âm U
Nhiệt độ từ 14 oC đến 19 oC
Bình minh: 06:21
Hoàng hôn: 17:35
Hướng gió:
Tốc độ: 8 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Da Nang
Kinh độ:
108.21
Vĩ độ:
16.07
Nhiệt độ hóa sương:
20 oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
89%
Áp suất:
1013 mbHôm nay20 oC
Trời Âm U
Nhiệt độ từ 18 oC đến 23 oC
Bình minh: 06:24
Hoàng hôn: 17:37
Hướng gió:
Tây Tây Nam
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 240°Trạm khí tượng: Hue
Kinh độ:
107.58
Vĩ độ:
16.48
Nhiệt độ hóa sương:
20 oC
Tầm nhìn:
2.5 Km
Độ ẩm:
100%
Áp suất:
1015 mbHôm nay24 oC
Trời Âm U
Nhiệt độ từ 22 oC đến 28 oC
Bình minh: 06:11
Hoàng hôn: 17:37
Hướng gió:
Tây Nam
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 230°Trạm khí tượng: Nha Trang
Kinh độ:
109.19
Vĩ độ:
12.25
Nhiệt độ hóa sương:
22 oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
86%
Áp suất:
1010 mb
- Đặt làm trang chủ
- Quảng cáo
- Liên hệ
- Rss
-

markdown:
Ngày 9/7, Công ty thương mại Hà Nội - Chợ Lớn khai trương Siêu thị điện máy HC tại 348 đường Giải Phóng, Thanh Xuân, Hà Nội. Đây là siêu thị điện máy HC thứ hai tại Hà Nội, nâng tổng số siêu thị trên toàn quốc của công ty lên 22.
Tháng 5/2006, Siêu thị điện máy HC đầu tiên tại 36 Phạm Văn Đồng, Hà Nội được khai trương. Chỉ sau 4 tháng đi vào hoạt động, siêu thị vinh dự được Chủ tịch UBND huyện Từ Liêm trao tặng bằng khen về thành tích xuất sắc trong sự nghiệp phát triển kinh tế xã hội của huyện Từ Liêm năm 2007. HC cũng được Sở Thương Mại TP Hà Nội xếp hạng là siêu thị điện máy chuyên doanh hạng nhất.
Sau một thời gian hoạt động tại trường Hà Nội, Ban giám đốc Công ty thương mại Hà Nội - Chợ Lớn nhận thấy khu vực phía Nam thành phố là nơi tập trung đông dân cư. KHu vực này có hơn 14.000 hộ dân bao gồm các quận Thanh Xuân, Hoàng Mai, Thanh Trì, Hai Bà Trưng và các vùng phụ cận, nhưng chưa có một trung tâm điện máy quy mô.
|
|![]()
Chính vì vậy, Ban giám đốc Công ty thương mại Hà Nội - Chợ Lớn quyết định khai trương siêu thị thứ 22 tại 348 đường Giải Phóng với mức tổng đầu tư 6 triệu USD và tổng diện tích mặt bằng gần 6.000 m2.
Siêu thị điện máy HC, còn có nghĩa Home Center - là trung tâm ngôi nhà, bởi vì các sản phẩm do HC cung cấp đều được đặt tại nơi trung tâm chú ý trong nhà của bạn như phòng khách, phòng ngủ, nhà bếp. Cùng với đó các mặt hàng điện, điện tử, điện lạnh dân dụng, thiết bị văn phòng - tin học - viễn thông, các linh kiện phụ trợ cho nghành công nghiệp ô tô - xe máy, các vật liệu xây dựng và gần 5.000 sản phẩm các loại của các thương hiệu nổi tiếng.
Ban lãnh đạo Siêu thị điện máy HC đã đưa ra chủ trương giảm chi phí, giảm lợi nhuận và có sự hỗ trợ phối hợp của cả hệ thống 22 siêu thị trên cả nước để luôn đảm bảo cho việc ổn định mặt bằng giá cả, đồng thời cam kết cung cấp các sản phẩm chất lượng chính hãng, và các dịch vụ sau bán hàng (dịch vụ hậu mãi) một cách chu đáo và tận tình nhất.
Theo lộ trình hội nhập từ nay đến năm 2009, Siêu thị điện máy HC ra sức chuẩn bị cho sự cạnh tranh với các tập đoàn nước ngoài, và lập chuỗi hệ thống siêu thị quy mô trên toàn quốc.
Trong thời gian khai trương, Siêu thị điện máy HC 348 Giải Phóng sẽ có các chương trình khuyến mại toàn diện bao gồm:
- Giảm giá các mặt hàng tại Siêu thị điện máy HC
- Tặng quà trong tuần lễ khai trương
- Tăng thêm thời gian bảo hành & một số dịch vụ lắp đặt, tư vấn miễn phí.
- Thời gian khuyến mại khai trương ngày 9- 31/7.
Số lượng quà tặng có hạn và ưu tiên cho khách hàng đến mua sắm trước.
(
*Nguồn:* *Công ty TNHH Hà Nội - Chợ Lớn*)

X-Cache-Status: MISS

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
*Thứ bảy, 20/01/2018 | 06:52 GMT +7*
-
[Hà Nội](http://vietbao.vn/vn/thoitiet/Ha-Noi/) *17* oC **Hôm nay**
17
oC
#### Sương mù
Nhiệt độ từ 19
oC đến 22 oC
Bình minh:
Hoàng hôn:
##### Hướng gió:
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 145°Trạm khí tượng: NANUM FARM, Long Bien
Kinh độ:
105.85
Vĩ độ:
21.02
Nhiệt độ hóa sương:
17
oC
Tầm nhìn:
2 Km
Độ ẩm:
97%
Áp suất:
1007.0 mb
**Hôm nay**
24
oC
#### Sương Mù
Nhiệt độ từ 24
oC đến 33 oC
Bình minh: 06:19
Hoàng hôn: 17:49
##### Hướng gió:
Tây Bắc
Tốc độ: 13 Km/h
Hướng gió: 310°Trạm khí tượng: Ho Chi Minh
Kinh độ:
106.69
Vĩ độ:
10.78
Nhiệt độ hóa sương:
23
oC
Tầm nhìn:
5.0 Km
Độ ẩm:
94%
Áp suất:
1008 mb
**Hôm nay**
18
oC
#### Trời Âm U
Nhiệt độ từ 19
oC đến 22 oC
Bình minh: 06:35
Hoàng hôn: 17:33
##### Hướng gió:
Bắc Đông Bắc
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 20°Trạm khí tượng: Phu Lien
Kinh độ:
106.68
Vĩ độ:
20.86
Nhiệt độ hóa sương:
17
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
89%
Áp suất:
1014 mb
**Hôm nay**
24
oC
#### Hơi Có Mây
Nhiệt độ từ 23
oC đến 31 oC
Bình minh: 06:21
Hoàng hôn: 17:54
##### Hướng gió:
Đông Bắc
Tốc độ: 14 Km/h
Hướng gió: 40°Trạm khí tượng: Can Tho Airfield
Kinh độ:
105.78
Vĩ độ:
10.03
Nhiệt độ hóa sương:
24
oC
Tầm nhìn:
5.0 Km
Độ ẩm:
100%
Áp suất:
1008 mb
**Hôm nay**
21
oC
#### Trời Âm U
Nhiệt độ từ 14
oC đến 19 oC
Bình minh: 06:21
Hoàng hôn: 17:35
##### Hướng gió:
Tốc độ: 8 Km/h
Hướng gió: 0°Trạm khí tượng: Da Nang
Kinh độ:
108.21
Vĩ độ:
16.07
Nhiệt độ hóa sương:
20
oC
Tầm nhìn:
10.0 Km
Độ ẩm:
89%
Áp suất:
1013 mb
**Hôm nay**
20
oC
#### Trời Âm U
Nhiệt độ từ 18
oC đến 23 oC
Bình minh: 06:24
Hoàng hôn: 17:37
##### Hướng gió:
Tây Tây Nam
Tốc độ: 10 Km/h
Hướng gió: 240°Trạm khí tượng: Hue
Kinh độ:
107.58
Vĩ độ:
16.48
Nhiệt độ hóa sương:
20
oC
Tầm nhìn:
2.5 Km
Độ ẩm:
100%
Áp suất:
1015 mb
**Hôm nay**
24
oC
#### Trời Âm U
Nhiệt độ từ 22
oC đến 28 oC
Bình minh: 06:11
Hoàng hôn: 17:37
##### Hướng gió:
Tây Nam
Tốc độ: 11 Km/h
Hướng gió: 230°Trạm khí tượng: Nha Trang
Kinh độ:
109.19
Vĩ độ:
12.25
Nhiệt độ hóa sương:
22
oC
Tầm nhìn:
20.0 Km
Độ ẩm:
86%
Áp suất:
1010 mb
[Đặt làm trang chủ](#) [Quảng cáo](http://vietbao.vn/vn/quang-cao/) [Liên hệ](http://vietbao.vn/vn/contact/) [Rss](http://vietbao.vn/vn/rss/)
-
| |
| |
| |4/12 (âm lịch)
Ngày: nhâm tí, Hắc Đạo
Tốt cho các việc làm cửa, thượng lương, giá thú, trị bệnh.
Tuổi xung: Giáp Ngọ, Canh Ngọ, Bính Tuất, Bính Thìn


text:
Mô tả:
CÔNG TY TNHH TRUYỀN THÔNG VIETFILM
Địa Chỉ : 53B Đường Nhất Chi Mai, Phường 13, Quận Tân Bình, TP.HCM Điện Thoại: (08)38132268

markdown:
### DANH MỤC SẢN PHẨM
### PHIM HOT
### THỐNG KÊ TRUY CẬP
![](images/i_left.png)
#### Đang Online:41
![](images/i_left.png)
#### Lượt Truy Cập:541337
[TalkShow ](index.php?com=san-pham&id_danhmuc=43) ![](images/bgmenunext.png)
[ Sống Khỏe Mỗi Ngày](index.php?com=san-pham&id_list=76)
## Vì sao da nàng bị nám từ độ ấy - MS:
### Giá: Call VNĐ
Mô tả:

Server: Apache/2.4.16 (Unix) OpenSSL/1.0.1e-fips Phusion_Passenger/5.1.11 mod_bwlimited/1.4

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html