markdown:
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/07/dat-tiec-sinh-nhat-menu24-06.jpg)
**ĐẶT TIỆC SINH NHẬT TẠI NHÀ**
**Thay vì phải vất vả từng chút một để cho người thân yêu của mình có một bữa tiệc sinh nhật thật hạnh phúc, chỉ từ 1,3 triệu chúng tôi mang đến dịch vụ hoàn hảo chu đáo tận tình.**
✍ Video tiệc sinh nhật tham khảo:
![ nau-tiec-sinh-nhat](http://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/11/nau-tiec-sinh-nhat.jpg)
Mừng sinh nhật bé Zara
**Menu tham khảo dành cho quý khách hàng ( giá trên đã bao trọn gói bàn ghế, ly chén, nhân viên phục vụ)**
-
1 Soup bắp cua gà xé200.000 đ
-
2 Gỏi tiến vua tôm thịt + Bánh phồng240.000 đ
-
3 Chả cá chép Thái Lan (nguyên con)300.000 đ
-
4 Cơm chiên cá mặn200.000 đ
-
5 Cari gà + Bánh mì300.000 đ
-
6 Rau câu dừa60.000 đ
-
1 Khai vị 2 món: Chả giò hải sản + Cá thác lác chiên cốm300.000 đ
-
2 Soup bắp cua gà xé200.000 đ
-
3 Gỏi củ hủ dừa tôm thịt + Bánh phồng240.000 đ
-
4 Sườn non nấu lagu + Bánh mì300.000 đ
-
5 Cơm chiên gà xé hạt sen200.000 đ
-
6 Bánh Flan80.000 đ
-
1 Soup cua trứng cút200.000 đ
-
2 Gỏi bồn bồn tôm thịt + Bánh phồng240.000 đ
-
3 Chả trứng bắc thảo300.000 đ
-
4 Bò nấu tiêu xanh + Bánh mì300.000 đ
-
5 Lẩu cá diêu hồng măng chua + Bún350.000 đ
-
6 Rau câu60.000 đ
-
1 Soup cua hột gà200.000 đ
-
2 Gỏi ngó sen tôm thịt + Bánh phồng240.000 đ
-
3 Hải sản lăn bánh mì Sandwich300.000 đ
-
4 Nai né + Bánh đa300.000 đ
-
5 Lẩu thái chua cay + Bún400.000 đ
-
6 Rau câu ca cao60.000 đ
-
1 Khai vị 2 món: Chả giò hải sản MAYO + Cá bống trứng chiên giòn300.000 đ
-
2 Gỏi bồn bồn tôm thịt + Bánh phồng240.000 đ
-
3 Cải thìa xào nấm đông cô200.000 đ
-
4 Đà điểu né + Bánh đa300.000 đ
-
5 Lẩu cá hồi + Bún450.000 đ
-
6 Rau câu lá dứa60.000 đ
-
1 Soup hải san200.000 đ
-
2 Gỏi củ hủ dừa tôm thịt + bánh phồng240.000 đ
-
3 Gà hấp lá chanh + xôi trắng350.000 đ
-
4 Bò nướng né300.000 đ
-
5 Lẩu thái chua cay + bún400.000 đ
-
6 Rau câu60.000 đ
-
1 Khai vị 2 món: Chả giò sầu riêng + ốc bươu nhồi thịt300.000 đ
-
2 Gỏi bò bóp thấu + bánh phồng300.000 đ
-
3 Cá điêu hồng hấp Hồng Kông300.000 đ
-
4 Gà ta nấu nấm (nguyên con)400.000 đ
-
5 Cơm chiên Dương Châu200.000 đ
-
6 Rau câu lá dứa60.000 đ
-
1 Soup cua tuyết nhĩ200.000 đ
-
2 Gỏi củ hủ dừa + bánh phồng240.000 đ
-
3 Cá thác lác chiên thì là300.000 đ
-
4 Gà hấp lá chanh + xôi gấc400.000 đ
-
5 Lẩu tươi sống + Mì400.000 đ
-
6 Dưa hấu60.000 đ
-
1 Soup gà200.000 đ
-
2 Gỏi củ hủ dừa tôm thịt + bánh phồng240.000 đ
-
3 Tôm hấp bia350.000 đ
-
4 Đà điểu nướng né300.000 đ
-
5 Lẩu cá hồi phi lê + bún450.000 đ
-
6 Nho Mỹ150.000 đ
-
1 Khai vị Song Hỷ: Càng cua bách hoa + Cá thác lác chiên thì là350.000 đ
-
2 Gỏi nai bóp thấu + bánh phồng tôm300.000 đ
-
3 Bò nấu đậu + bánh mì300.000 đ
-
4 Cá tai tượng chiên xù + bánh tráng300.000 đ
-
5 Lẩu nấm 5 loại + miến400.000 đ
-
6 Rau câu ca cao60.000 đ
-
1 Khai vị Tam Vị Sắc Màu: Cá thác lác chiên cốm + Chả giò hải sản + Chả cá chép Thái Lan500.000 đ
-
2 Soup cua bóng cá250.000 đ
-
3 Gỏi tuyết nhĩ tôm thịt + bánh phồng tôm240.000 đ
-
4 Gà nấu Pate + bánh mì300.000 đ
-
5 Lẩu tươi sống + mì400.000 đ
-
6 Rau câu dừa60.000 đ
-
1 Khai vị Tứ Sắc Hòa Quyện: Chả giò cá lóc + Nem cua bể + Cá thác lác chiên thì là + Gỏi ngũ sắc600.000 đ
-
2 Đùi gà quay + bánh bao300.000 đ
-
3 Bò sốt chanh dây300.000 đ
-
4 Cơm hạt sen200.000 đ
-
5 Bao tử hầm tiêu300.000 đ
-
6 Trái cây100.000 đ
-
1 Khai vị Tam Hỷ Hoan Ca: Bò cuộn phô mai + Cá bống trứng chiên giòn + Cua lột hột vịt muối500.000 đ
-
2 Soup nấm cua gà xé200.000 đ
-
3 Đùi gà quay + bánh bao300.000 đ
-
4 Bò nấu cá hộp + bánh mì300.000 đ
-
5 Lẩu khổ qua cá thác lác400.000 đ
-
6 Bánh flan trái dừa150.000 đ
-
1 Khai vị 4 món: Cá thác lác chiên thì là + Nem nướng + Trứng cút bách hoa + Chả trứng bắc thảo600.000 đ
-
2 Soup măng tây cua200.000 đ
-
3 Gỏi bưởi tôm thịt + bánh phồng240.000 đ
-
4 Gà nấu đậu + bánh mỳ300.000 đ
-
5 Lẩu hải sản Thái Lan + bún400.000 đ
-
6 Nho mỹ150.000 đ
-
1 Khai vị 2 món: Tôm nướng muối ớt + Chả cá chép Thái Lan400.000 đ
-
2 Gỏi bò trộn cải mầm300.000 đ
-
3 Dồi trường hấp hành gừng300.000 đ
-
4 Gà hấp lá chanh + xôi trắng chà bông350.000 đ
-
5 Lẩu cá lăng nấu măng chua400.000 đ
-
6 Bánh flan trái dừa150.000 đ
-
1 Soup mai tuyết nhĩ200.000 đ
-
2 Cá bống mú hấp Hồng Kông550.000 đ
-
3 Gà quay bánh bao300.000 đ
-
4 Tim cật xào bắp non300.000 đ
-
5 Lẩu tươi sống + mì400.000 đ
-
6 Nho mỹ150.000 đ
-
1 Gỏi ngó sen tôm thịt + bánh phồng240.000 đ
-
2 Chả giò chiên300.000 đ
-
3 Gà hấp hành + xôi trắng350.000 đ
-
4 Tôm xóc muối Mã Lai350.000 đ
-
5 Bò nấu đậu + bánh mì300.000 đ
-
6 Lẩu hải sản chua cay + bún400.000 đ
-
1 Soup vi cá hồi250.000 đ
-
2 Nai trộn cải mầm300.000 đ
-
3 Heo sữa quay mật ong + bánh bao550.000 đ
-
4 Gà nấu nho + bánh mì300.000 đ
-
5 Lẩu nấm hải sản + miến400.000 đ
-
6 Rau câu 3D150.000 đ
-
1 Khai vị 3 món: Trứng cút bách hoa + Chả giò Quảng Đông + Gỏi bò Wasabi500.000 đ
-
2 Tôm hấp nước dừa350.000 đ
-
3 Cá chẽm phi lê sốt chua ngọt350.000 đ
-
4 Sườn non nấu nấm300.000 đ
-
5 Lẩu Thái hải sản400.000 đ
-
6 Dưa hấu + thơm60.000 đ
-
1 Khai vị 4 món: Mực chiên xù + Hải sản lăn bánh mì sandwich + Cá bống trứng chiên giòn + Gỏi củ hủ dừa tôm thịt600.000 đ
-
2 Cá tai tượng chiên xù + bánh tráng300.000 đ
-
3 Cánh gà chiên nước mắm300.000 đ
-
4 Bò sốt rượu vang + bánh mì300.000 đ
-
5 Lẩu tôm Thái Lan + bún400.000 đ
-
6 Nho Mỹ150.000 đ
-
1 Soup hải sản200.000 đ
-
2 Gỏi tiến vua tôm thịt + bánh phồng240.000 đ
-
3 Gà tiềm ớt hiểm400.000 đ
-
4 Tôm lăn bột chiên giòn350.000 đ
-
5 Giò heo muối chiên + kim chi500.000 đ
-
6 Lẩu thập cẩm + bún400.000 đ
-
1 Khai vị Sắc Màu Tỏa Sáng: Chả giò sò điệp + Gỏi ngó sen lưỡi bao tử + Chả mực lăn cốm xanh + Tôm Tempura600.000 đ
-
2 Cá lóc hấp bầu + bánh tráng350.000 đ
-
3 Tôm hấp bia350.000 đ
-
4 Lưỡi bò nấu đậu + bánh mì300.000 đ
-
5 Gà ta nấu nấm + bún400.000 đ
-
6 Bánh flan trái dừa150.000 đ
-
1 Gỏi sứa tôm thịt + bánh phồng250.000 đ
-
2 Cá chẽm hấp Kỳ Lân350.000 đ
-
3 Heo quay + bánh bao350.000 đ
-
4 Tôm càng nướng mọi650.000 đ
-
5 Lẩu hải sản + hải sâm450.000 đ
-
6 Rau câu 3D150.000 đ
-
1 Khai vị Phúc Lộc Thọ: Tôm cuộn khoai tây + Càng cua bách hoa + Ốc bươu nhồi thịt500.000 đ
-
2 Gà hấp cải bẹ xanh + xôi400.000 đ
-
3 Mực nhồi thịt chiên giòn400.000 đ
-
4 Giò heo muối Philippines500.000 đ
-
5 Lẩu cá diêu hồng măng chua + bún350.000 đ
-
6 Bánh flan trái dừa150.000 đ
-
1 Khai vị 4 món: Gỏi tiến vua tôm thịt - bánh phồng + Chả trứng bắc thảo + Chả giò trái cây + Mực chiên giòn600.000 đ
-
2 Cá bò da nướng muối ớt350.000 đ
-
3 Đà điểu né + bánh đa300.000 đ
-
4 Giò heo giả cầy + bánh mì500.000 đ
-
5 lẩu cá bớp600.000 đ
-
6 Nho Mỹ150.000 đ
-
1 Khai vị 4 món: Gỏi Thái hải sản + Tôm lăn mè + Cá thác lác chiên cốm + Cua Farci600.000 đ
-
2 Bò hầm tiêu xanh + bánh mì300.000 đ
-
3 Gà bó xôi chiên450.000 đ
-
4 Cá lóc hấp bầu + bánh tráng350.000 đ
-
5 Lẩu cá tầm700.000 đ
-
6 Chè nhãn nhục hạt sen150.000 đ
-
1 Khai vị 3 món: Cua lột hột vịt muối + Chả Long Phụng + Chả giò sầu riêng500.000 đ
-
2 Gỏi bưởi tôm thịt + bánh phồng240.000 đ
-
3 Heo sữa quay mật ong + bánh bao550.000 đ
-
4 Baba nấu chuối600.000 đ
-
5 Lẩu cá chép giòn600.000 đ
-
6 Chè khoai môn150.000 đ
-
1 Khai vị Tứ Bửu Hòa Hợp: Mực chiên giòn + Càng cua bách hoa + Chả cá chép Thái Lan + Chả đùm600.000 đ
-
2 Gỏi sứa tôm thịt + bánh phồng250.000 đ
-
3 Tôm càng nướng mọi650.000 đ
-
4 Bồ câu quay chảo da giòn600.000 đ
-
5 Lẩu cá bớp600.000 đ
-
6 Bánh flan trái dừa150.000 đ
-
1 Soup bong bóng cá250.000 đ
-
2 Cua Farci350.000 đ
-
3 Bồ câu xây tổ750.000 đ
-
4 Tôm càng xanh hấp bia650.000 đ
-
5 Cơm hoàng hậu200.000 đ
-
6 Lẩu gà nòi hầm sả550.000 đ
-
7 Nho Mỹ150.000 đ
-
1 Khai vị Tứ Quý Hoan Hỷ: Chả giò sò điệp + Gỏi nai bóp thấu + Chả Long Phụng + Cua Farci600.000 đ
-
2 Tôm sú hấp nước dừa350.000 đ
-
3 Bò nấu kim tiền400.000 đ
-
4 Ba ba hầm tiêu xanh600.000 đ
-
5 Lẩu cá chình bông măng chua1.000.000 đ
-
6 Cam Mĩ100.000 đ
-
1 Khai vị Tam Vị Sắc Màu: Cá thác lác chiên cốm + Chả giò hải sản + Chả cá chép Thái Lan500.000 đ
-
2 Bồ câu trái dừa tiềm thuốc bắc1.050.000 đ
-
3 Tôm càng xanh nướng mọi650.000 đ
-
4 Cá chẽm sốt chua ngọt350.000 đ
-
5 Lẩu gà nòi hầm sả550.000 đ
-
6 Chè hạt sen150.000 đ
-
1 Chả mực Hạ Long500.000 đ
-
2 Bồ câu quay chảo da giòn600.000 đ
-
3 Tôm càng xanh nướng muối ớt650.000 đ
-
4 Cá chép giòn om dưa600.000 đ
-
5 Vịt xiêm xào gừng (nguyên con)600.000 đ
-
6 Lẩu gà nói hầm sả550.000 đ
-
7 Chè hạt sen150.000 đ
-
1 Soup bào ngư vi cá mập1.500.000 đ
-
2 Salad kiểu Nga200.000 đ
-
3 Bò sốt kiểu Nhật400.000 đ
-
4 Tôm xốc muối Mã Lai350.000 đ
-
5 Bồ câu tiềm ngũ vị1.050.000 đ
-
6 Cá chình bông nấu măng1.000.000 đ
-
7 Bánh hấp Thái Lan200.000 đ
-
1 Soup hải sản tổ yến hầm1.500.000 đ
-
2 Bò Úc tiêu đen600.000 đ
-
3 Thỏ xào lăn400.000 đ
-
4 Tôm càng cháy tỏi650.000 đ
-
5 Cá tầm nước muối ớt700.000 đ
-
6 Lẩu ngọc dương600.000 đ
-
7 Mochi Nhật350.000 đ
-
1 Soup vi cá mập1.500.000 đ
-
2 Cua huỳnh đế hấp3.500.000 đ
-
3 Ba ba hầm sả600.000 đ
-
4 Bò Úc nướng tiêu đen600.000 đ
-
5 Lẩu cá chình măng chua1.000.000 đ
-
6 Bánh cao cấp Thu Nguyệt (Bibica)600.000 đ
-
1 Soup hải sản tổ yên hầm1.500.000 đ
-
2 Tôm càng xanh xốc muối650.000 đ
-
3 Sâm cầm hầm thuốc bắc4.000.000 đ
-
4 Tu hài nướng giấy bạc2.000.000 đ
-
5 Lẩu cá tầm chua cay700.000 đ
-
6 Bánh Misu Kitchen600.000 đ
### Menu 01
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/com-chien-ca-man.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/com-chien-ca-man-600x200.jpg)
### Menu 02
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/sup-bap-cua.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/sup-bap-cua-600x200.jpg)
### Menu 03
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/cha-trung-bach-thao.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/cha-trung-bach-thao-600x200.jpg)
### Menu 04
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/goi-ngo-sen-tom-thit.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/goi-ngo-sen-tom-thit-600x200.jpg)
### Menu 05
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/cai-thia-xao-nam-dong-co-1.png)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/cai-thia-xao-nam-dong-co-1-600x200.png)
### Menu 06
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ga-hap-la-chanh.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ga-hap-la-chanh-600x200.jpg)
### Menu 07
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/goi-bo-bop-thau-e1473933908585.png)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/goi-bo-bop-thau-600x200.png)
### Menu 08
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/cha-ca-thac-lac-thi-la-01.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/cha-ca-thac-lac-thi-la-01-600x200.jpg)
### Menu 09
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/lau-ca-hoi.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/lau-ca-hoi-600x200.jpg)
### Menu 10
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/ca-tai-tuong-chien-xu.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/ca-tai-tuong-chien-xu-600x200.jpg)
### Menu 11
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/khai-vi-tam-vi-sac-mau.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/khai-vi-tam-vi-sac-mau-600x200.jpg)
### Menu 12
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/com-hat-sen-01.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/com-hat-sen-01-600x200.jpg)
### Menu 13
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ca-bong-trung-chien-gion.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ca-bong-trung-chien-gion-600x200.jpg)
### Menu 14
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/goi-buoi-tom-thit.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/goi-buoi-tom-thit-600x200.jpg)
### Menu 15
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/Doi-truong-hap-hanh-gung.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/Doi-truong-hap-hanh-gung-600x200.jpg)
### Menu 16
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/lau-tuoi-song.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/lau-tuoi-song-600x200.jpg)
### Menu 17
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/tom-hap-bia.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/tom-hap-bia-600x200.jpg)
### Menu 18
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/heo-sua-quay-banh-bao.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/heo-sua-quay-banh-bao-600x200.jpg)
### Menu 19
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ca-chem-sot-chua-ngot.png)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ca-chem-sot-chua-ngot-600x200.png)
### Menu 20
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/lau-tom-thai-lan.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/lau-tom-thai-lan-600x200.jpg)
### Menu 21
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/ga-tiem-ot-hiem.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/ga-tiem-ot-hiem-600x200.jpg)
### Menu 22
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/ca-loc-hap-bau.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/ca-loc-hap-bau-600x200.jpg)
### Menu 23
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/tom-cang-nuong-moi.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/tom-cang-nuong-moi-600x200.jpg)
### Menu 24
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/gio-heo-muoi-chien-gion.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/gio-heo-muoi-chien-gion-600x200.jpg)
### Menu 25
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/gio-heo-gia-cay.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/gio-heo-gia-cay-600x200.jpg)
### Menu 26
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ga-bo-xoi-chien.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/ga-bo-xoi-chien-600x200.jpg)
### Menu 27
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/baba-nau-chuoi.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/baba-nau-chuoi-600x200.jpg)
### Menu 28
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/lau-ca-bop.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/lau-ca-bop-600x200.jpg)
### Menu 29
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/bo-cau-xay-to.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/bo-cau-xay-to-600x200.jpg)
### Menu 30
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/lau-ca-chinh.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/09/lau-ca-chinh-600x200.jpg)
### Menu 31
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/04/bo-cau-tiem-trai-dua.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/04/bo-cau-tiem-trai-dua-600x200.jpg)
### Menu 32
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/cha-muc-ha-long.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2016/10/cha-muc-ha-long-600x200.jpg)
### MENU 33
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/02/soup-bao-ngu-vi-ca-menu24h-01.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/02/soup-bao-ngu-vi-ca-menu24h-01-600x200.jpg)
### MENU 34
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/02/soup-hai-san-ham-to-yen-menu24h.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/02/soup-hai-san-ham-to-yen-menu24h-600x200.jpg)
### Menu VIP 1
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/04/cua-huynh-de-menu24h.jpg)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/04/cua-huynh-de-menu24h-600x200.jpg)
### Menu VIP 2
[](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/04/menu24h-sam-cam-ham-thuoc-bac.png)
![ ](https://menu24h.vn/wp-content/uploads/2017/04/menu24h-sam-cam-ham-thuoc-bac-600x200.png)
Lý do bạn đặt tiệc sinh nhật cho bé ![ ](http://menu24h.vn/wp-content/uploads/2018/01/menu24h-to-chuc-tiec-thoi-noi-tron-goi-10.jpg)
![ ](http://menu24h.vn/wp-content/uploads/2018/01/menu24h-to-chuc-tiec-thoi-noi-tron-goi-10.jpg)
**a. Lý do**
+ Ngày sinh nhật là ngày trọng đại và rất quan trọng trong cuộc đời của mỗi người. Ngày này mỗi chúng ta được sinh ra đều là một phần của xã hội này, đánh dấu cuộc sống của chúng ta với cuộc sống nhiều điều thú vị và kì thú.
+ Và hẳn ai cũng muốn kỉ niệm ngày quan trọng trong đời bằng một cái gì đó rất ấn tượng như một bữa tiệc sinh nhật chẳng hạn. Đó cũng là điều rất ý nghĩa để bạn bè, người thân, cha mẹ….chúc mừng chúng ta.
**b. Sự lựa chọn của bạn là menu24h**
Nhưng tổ chức sinh nhật ở đâu để cho ý nghĩa và thật ấn tượng? Đây chắc hẳn sẽ là câu hỏi khiến nhiều người rất đau đầu, kể cả cha mẹ hay người tự tổ chức sinh nhật cho mình cũng luôn băn khoăn điều này.
[Tổ chức tiệc sinh nhật tại nhà](http://menu24h.vn/tiec-thoi-noi.html)
**c. Tại sao bạn chọn menu24h?**
+ Và bây giờ, điều này đã thật sự dễ dàng hơn cho bạn và gia đình. Đến với dịch vụ
* đặt tiệc sinh nhật tại nhà* của *menu24h.vn* chắc chắn bạn sẽ ấn tượng với nhiều điều thú vị.
+ Đến với chúng tôi, bạn sẽ được trải nghiệm một bữa tiệc khiến bạn hài lòng nhất với phong cách tổ chức chuyên nghiệp và những dịch vụ trọn gói hấp dẫn.
+ Đặc biệt những bậc làm cha mẹ muốn tổ chức tiệc sinh nhật cho con mình thì
*menu24h.vn* hứa hẹn sẽ là điểm “gỡ rối” những lo lắng về khâu tổ chức, khâu chuẩn bị cũng như thực đơn của bữa tiệc.
**d. Đội ngũ nhân viên**
Bên cạnh đó, đội ngũ nhân viên tổ chức tiệc tại nhà rất vui vẻ, hòa đồng, tận tâm với công việc, cùng với những đầu bếp kinh nghiệm lâu năm…Hẳn với những điều trên chúng tôi hi vọng bạn hài lòng và đã giải đáp được phần nào khó khăn trong những câu hỏi của bạn.
**e. Dịch vụ**
+ Ngoài ra nếu bạn và gia đình cần có dàn nhạc sống hay dàn nhạc hát karaoke, chúng tôi sẵn sàng đáp ứng đầy đủ những nhu cầu của bạn. Với dàn âm thanh sống động, sân khấu tổ chức đầy đủ loa, đài…
+ Luôn sẵn sàng cho những màn giao lưu sôi động tronh quá trình diễn ra tiệc. Và chắc chắn một điều là bữa tiệc sinh nhật tại gia đình bạn chắc chắn sẽ trở lên sống động, vui vẻ và rất ấn tượng.
+ Và đây chắc chắn là điểm cộng không nhỏ cho bữa tiệc của bạn và gia đình. Với mong muốn mang đến cho bạn và gia đình một
*bữa tiệc sinh nhật* tại nhà thật vui vẻ, độc đáo và nhiều kỉ niệm. *Menu24h.vn* luôn lấy tiêu chí “tận tâm – cẩn trọng – chuyên nghiệp” lên hàng đầu.
+ Chúng tôi hi vọng dịch vụ của mình sẽ mang đến cho bạn những trải nghiệm thật bất ngờ. Hi vọng trong tương lai, dịch vụ tiệc sinh nhật trọn gói của chúng tôi sẽ nhận được nhiều sự tin cậy và lựa chọn của khách hàng hơn nữa vì một điều đơn giản mà rất quan trọng vì mỗi khách hàng đến với chúng tôi đều là những thượng đế.
Hãy để Menu24h.vn mang lại giá trị cho buổi tiệc sinh nhật của bạn một cách hoàn hảo nhất.
**Dịch Vụ Đặt Tiệc Sinh Nhật Tại Nhà Menu24h.vn**
- 429/6 Điện Biên Phủ, P.25, Q.Bình Thạnh, TP.HCM
- 334/5 Nguyễn Văn Nghi, P.7, Q.Gò Vấp, TP.HCM (VPĐD)
- 34 đường Lồ Ồ, P.Bình An, TX.Dĩ An - Bình Dương (CN)
- 79 Gò Xoài, P.Bình Hưng Hòa A, Q.Bình Tân, TP.HCM (CN)
- 25/2c Ấp Xuân Thới Đông I, X.Xuân Thới Đông, H.Hóc Môn, TP.HCM (CN)
- 282 Lê Văn Lương, P.Tân Quy, Q.7, TP.HCM (CN)
- 20 Đường 35, P.Linh Đông, Q.Thủ Đức, TP.HCM (CN)
- 0313462958 (29-09-2015) (MST)
- 0906.965.909 (Mr.Nam) - 0906.965.974 (Mr.Hòa)
[cskh@menu24h.vn](mailto:cskh@menu24h.vn)

Server: openresty

Link: <https://menu24h.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://menu24h.vn/?p=2917>; rel=shortlink


markdown: Tờ Telegraph (Anh) đưa tin, người phụ nữ lớn tuổi nhất Scotland bà Jessie Gallan đã chia sẻ bí quyết để có thể sống lâu và khỏe mạnh đó là: ăn nhiều cháo và tránh xa đàn ông. Bà Jessie Gallan Bà Jessie Gallan kỷ niệm sinh nhật thứ 109 của mình vào hôm 2/1 vừa qua tại một nhà dưỡng lão ở Aberdeen chỉ với một miếng bánh. Chia sẻ với tờ Daily Mail, bà nói: "Bí mật sống lâu của tôi là tránh xa những người đàn ông. Họ chỉ toàn mang lại những rắc rối mà thôi". Bà nói thêm: "Nhưng cũng phải chắc chắn một điều là tôi đã tập thể dục rất thường xuyên, ăn một bát cháo ấm vào mỗi buổi sáng và chưa bao giờ kết hôn". Ăn cháo là một trong những bí quyết giúp bà Jessie Gallan sống lâu Bà Gallan sinh ra trong một trang trại ở Aberdeenshire. 13 tuổi, bà đã rời nhà kiếm sống. Tuổi thọ 109 tuổi đã cho thấy nguyên tắc làm việc tích cực đã giúp bà có cuộc sống lâu dài và hạnh phúc. "Thật ngạc nhiên khi thế giới hiện nay đã khác xa so với cái thời mà tôi sống", bà nói thêm. Gillian Bennett, người chăm sóc cho người cao tuổi tại viện dưỡng lão Crosby House ở Aberdeen, cho biết Gallan khá gần gũi và quen thuộc với người dân vùng này. Cô nói: "Jessie là một người phụ nữ rất đáng yêu. Bà ấy có người bạn thân ở đây...và họ luôn ở bên nhau. Bà ấy thích nghe nhạc, tập thể dục và là một người phụ nữ tự lập". Một phụ nữ 127 tuổi người Mexico, được cho là người già nhất thế giới, chia sẻ sô cô la là chìa khóa để kéo dài tuổi thọ của mình. Cháu gái của bà giải thích: "Răng của bà chắc lắm, ngay cả khi tuổi đã rất cao. Bà không có bệnh tiểu đường hoặc cao huyết áp nên có thể ăn nhiều sôcôla và bánh kẹo như bà muốn". Xem thêm: - Mỹ bất ngờ tiết lộ 12.000 tấm ảnh “hàng hiếm” về UFO - Lần đầu tiên bắt được tín hiệu ngoài hành tinh - Phát hiện: Thiên hà trong vũ trụ tình cờ 'sắp xếp' giống các thành phố trên Trái đất - Độc đáo cuộc thi "hoa hậu" lạc đà ở xứ Ả Rập Từ khóa: bí quyết sống lâu tuổi thọ phụ nữ sống lâu nhất thế giới Scotland Jessie Gallan Mexico thể dục viện dưỡng lão sô cô la Bình luận * Vui lòng nhập bình luận tiếng Việt có dấu Nhập lại Gửi

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Cache: MISS from cache13

Connection: close

Cache-Control: private

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=fPWZGhKcGINWbTA3aA-AoaMA2VVM7wQ84EcPvKxrWKAVAWhiinxZ0ggXm1nzO07P5af02-uADPRTM2Ui_iZ3aSlHyY4RlFWZKPjvwe2MuIuLTnksCOL2q0ZKV4wrBv6XmqmBuRuyimw6b-h0l8NtZQ2; domain=ngaynay.epi.vn; expires=Mon, 27-Aug-2018 09:37:06 GMT; path=/; HttpOnly

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
*12-4-13 – 10:30 sáng.*
Khi đã hết lòng hành đạo mà gặp sự khó khăn ngăn chận lại, có khi đi đến bí lối thì đừng nản lòng, mất lòng tin mà nên kiên nhẫn chờ đợi.
Khi đúng giờ đúng khắc thì một con đường mới, với những người mới đến giúp ta khai thông huyệt lộ.
Vậy khi gặp trở ngại, ta đứng yên đừng nên cố đẩy mọi việc đi tới, mà phải lo tu tập, trụ tâm, tiếp tục sáng tác, sáng tạo, suy niệm.
Khi hành đạo, phục vụ, không có một việc gì mà không có ích, dù là một hơi thở. Chính hơi thở khi trụ tâm mới khai mở những huyệt đạo bị tắc nghẽn khiến nội tại rối loạn sinh ra bệnh hoạn, dù thời gian trước khi gặp trở ngại hay gặp nghịch cảnh ta đang mạnh khỏe.
Hơi thở khai thông kinh mạch, nhưng chính bệnh tật mới khai thông tư tưởng.
Nhìn lại quá khứ, có bao nhiêu bậc vĩ nhân để lại những gia tài đồ sộ của tư tưởng, mà lại có một đời sống hoàn toàn suông sẻ hay một cuộc đời êm đềm mạnh khỏe vô tư.
Chỉ có nghịch cảnh mới khiến con người thao thức, suy tư, tìm tòi học hỏi để tiến hóa, để tự mình mở được những ổ khóa phức tạp của cuộc sống từ đời lẫn đạo.
Sự khó khăn và sống động của cuộc sống chính là chất liệu để ta trui rèn tâm thân ý trở nên bén nhạy, sáng tạo, mới đủ sức vựơt những chiếc cầu sanh tử được bắc lên để thử thách ta suốt hành trình tu tập phục vụ chánh pháp. Và chính phục vụ chánh pháp mới thật sự là phục vụ chúng sanh để cùng tiến lên sự đồng giải thoát.

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: no-cache

Set-Cookie: fn.gzip=2;expires=Sun, 18 Jun 2028 23:10:05 GMT;path=/

Vary: Accept-Encoding,Cookie


markdown:
https://nhacdj.com.vn/
Trang Chủ
ĐĂNG KÝ
/
ĐĂNG NHẬP
Đăng nhập
Bạn chưa có tài khoản NhacDJ.Com.Vn
Đăng ký ngay
HOẶC
Đăng Nhập Bằng Facebook
Menu
+
MUSIC
Nonstop
China Mix
Việt Remix
Electro House
Nonstop Việt Remix
Việt Nam DJ Producer
VIDEO
Video Bar Club
Video DJ Nonstop
BXH
BXH Nhạc Sàn Tuần
BXH Nhạc Sàn Tháng
BXH Nhạc Sàn Năm
ALBUM
UPLOAD
buihai
Xin lỗi Playlist này chưa có bài hát nào ! Vui lòng chọn Playlist khác !
×
Tắt đi
Bấm Like Để Không Bỏ Lỡ Nhạc DJ Hay Mỗi Ngày
Đóng Lại
about
Contact
Sitemap
Giới Thiệu
Menu Nhanh
Nhac DJ Hay
Lê Văn Toản
Thiết kế website bán hàng
Menu Nhanh
DJ
Nonstop
Nhac San
Nhac DJ
Viet Remix
VN DJ Producer
Contact Admin
Hotline: 0961 141 838
Gmail : Manhhienmobile.com@gmail.com
Copyright 2014 - 2017 Nhac
DJ
.Com.Vn, All rights reserved.
Developed By
Mạnh Hiền Mobile
- Hotline:
096.114.1838
DC: 839 An Dương Vương - TP Hòa Bình - Tỉnh Hòa Bình
Phiên Bản Website Đang Chạy Thử Nghiệm Và Chờ Giấy Phép Mạng Xã Hội Do Bộ Thông Tin Và Truyền Thông Cấp Phép
Bài Viết Chúng Tôi Sử Dụng Trên Website Được Sưu Tầm Từ Nhiều Nguồn Trên Internet. Chúng Tôi Sẵn Sàng Và Hợp Tác Với Bên Thứ 3 Và Gỡ Bỏ Những Nội Dung Sai Phạm Về Vấn Đề Bản Quyền Mà Thành Viên Của Chúng Tôi Đăng Tải.

Server: Apache

Connection: Upgrade, close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Bản nhạc
Track List:
1.Intro
2.Chua Bao Gio Ft Vasage - Long Nhat Remix
3.First Time - Hung 88 Remix
4.No Name - Sea ft. H88
5.Bad Boy - Jun Remix
6.Inna Hot Ver2 - Tom Milano Remix
7.Lắc Kêu - Tino Remix
8.Nguoi Phan Boi - Thai Hoang Remix
9.Sunglaness At Night - Thai Hoang Remix
10.Maly - Thai Hoang Remix
11.Go Want - Thai Hoang Remix
12.Thu Cuoi - Thai Hoang Remix
13.Boom - Sem remix
14.Pupunany - Sonic Remix
15.Hey Mami - ARS Remix
16.FreeDom - LeeAnh Remix
17.Do You Wanna Be - Long Nhat Remix
18.Everytime We Touch - V.A Remix
19.Till The World End - Tino Remix
20.Boom Para Lick it - Tino Remix
Chúc Các Bạn Nghe Nhạc Vui Vẻ :))
Thay Mặt ACE Trong BQT Duy Mạnh Chúc Các Bạn Có Những Giây Phút Thư Giãn Thật Là Vui Vẻ !
[do](http://nhacdj.com.vn/nghe/18566/Nonstop-Nhac-Bay-Phong-2k18-Hay-Lac-Di-Cac-Co-Truong-Phong-Bay-Dj-Mung-Koy-Mix.html) **Nonstop - Nhạc Bay Phòng 2k18 - Hãy Lắc Đi Các Cơ Trưởng Phòng Bay - Dj Mừng Kòy Mix** [djmungkoy](https://nhacdj.com.vn/djmungkoy-sgr7710.html)đăng tải thuộc thể loại [Nonstop](https://nhacdj.com.vn/Nonstop-c1.html). Các bạn có thể nghe, download (tải nhạc) bài mix *Nonstop - Nhạc Bay Phòng 2k18 - Hãy Lắc Đi Các Cơ Trưởng Phòng Bay - Dj Mừng Kòy Mix*mp3 miễn phí chất lượng cao 320 kbps tại NhacDJ.Com.Vn.
Track List:
** THÔNG TIN :**
1.Intro
2.Chua Bao Gio Ft Vasage - Long Nhat Remix
3.First Time - Hung 88 Remix
4.No Name - Sea ft. H88
5.Bad Boy - Jun Remix
6.Inna Hot Ver2 - Tom Milano Remix
7.Lắc Kêu - Tino Remix
8.Nguoi Phan Boi - Thai Hoang Remix
9.Sunglaness At Night - Thai Hoang Remix
10.Maly - Thai Hoang Remix
11.Go Want - Thai Hoang Remix
12.Thu Cuoi - Thai Hoang Remix
13.Boom - Sem remix
14.Pupunany - Sonic Remix
15.Hey Mami - ARS Remix
16.FreeDom - LeeAnh Remix
17.Do You Wanna Be - Long Nhat Remix
18.Everytime We Touch - V.A Remix
19.Till The World End - Tino Remix
20.Boom Para Lick it - Tino Remix
Chúc Các Bạn Nghe Nhạc Vui Vẻ :))
Thay Mặt ACE Trong BQT Duy Mạnh Chúc Các Bạn Có Những Giây Phút Thư Giãn Thật Là Vui Vẻ !
**▼**Xem toàn bộ **▲**Thu gọn
Thành viên bình luận
Hãy đăng nhập để có thể bình luận !
- Bình luận bằng tài khoản Facebook
Đang tải bình luận facebook, vui lòng đợi chút ! Hãy bấm F5 để tải lại trang nếu đã đợi quá lâu !
BẠN ĐÃ NGHE CHƯA
-
-
[Nonstop Việt Mix Limited - Đừng Như Thói Quen Để Rồi Sai Người Sai Thời Điểm - Akaheo Live Mix](https://nhacdj.com.vn/nghe/18659/Nonstop-Viet-Mix-Limited-Dung-Nhu-Thoi-Quen-De-Roi-Sai-Nguoi-Sai-Thoi-Diem-Akaheo-Live-Mix.html)Lượt nghe: 9220
-
-
[Nonstop - 69 Track Cực Mạnh 2016 - 2017 - 2018 - DJ Trần Việt Hiếu](https://nhacdj.com.vn/nghe/17532/Nonstop-69-Track-Cuc-Manh-2016-2017-2018-DJ-Tran-Viet-Hieu.html)Lượt nghe: 1103765
-
[Nonstop - Cho Anh Gần Em Thêm Chút Xíu Hoy - Tổng Hợp Các Ca Khúc HOT - DJ Đạt NinetyEight](https://nhacdj.com.vn/nghe/18651/Nonstop-Cho-Anh-Gan-Em-Them-Chut-Xiu-Hoy-Tong-Hop-Cac-Ca-Khuc-HOT-DJ-Dat-NinetyEight.html)Lượt nghe: 9055
-
[Nonstop - Phiêu Phiêu Ảo Ảo Đả Đảo Phòng Bay - Dj Mừng Kòy Mix](https://nhacdj.com.vn/nghe/18615/Nonstop-Phieu-Phieu-Ao-Ao-Da-Dao-Phong-Bay-Dj-Mung-Koy-Mix.html)Lượt nghe: 24845
-
[Thanh Hưng - Sai Người, Sai Thời Điểm - Tôm Milano remix Full HD](https://nhacdj.com.vn/nghe/18625/Thanh-Hung-Sai-Nguoi-Sai-Thoi-Diem-Tom-Milano-remix-Full-HD.html)Lượt nghe: 7430
-
[Nonstop - What do you Mean - Ok Vinahouse - DJ Mừng Kòy Mix](https://nhacdj.com.vn/nghe/18482/Nonstop-What-do-you-Mean-Ok-Vinahouse-DJ-Mung-Koy-Mix.html)Lượt nghe: 39695
-
[Nonstop - Chạm Đáy Cơn Phê - Nhạc Phê Chết Người - Hậu Mèo Mix](https://nhacdj.com.vn/nghe/18670/Nonstop-Cham-Day-Con-Phe-Nhac-Phe-Chet-Nguoi-Hau-Meo-Mix.html)Lượt nghe: 2910
-
[Cô Gái M52 Remix - Huy ft_ Tùng Viu DJ Eric TJ Remix](https://nhacdj.com.vn/nghe/18634/Co-Gai-M52-Remix-Huy-ft-Tung-Viu-DJ-Eric-TJ-Remix.html)Lượt nghe: 7180


markdown:
# Thiết kế nội thất căn hộ số 12 tòa Ruby 3 – Goldmark City
**Căn hộ số 12 tòa Ruby 3 – Goldmark City 136 Hồ Tùng Mậu được thiết kế nội thất theo phong cách Scandinavian nhẹ nhàng, sâu lắng với các đường nét đơn giản, tinh tế.**
**Dự án: ** [Thiết kế nội thất căn hộ Goldmark City](https://noithathomesetting.vn/du-an/chung-cu-goldmark-city) [Thiết kế nội thất căn hộ Goldmark City](https://noithathomesetting.vn/du-an/chung-cu-goldmark-city)
Thông tin căn hộ số 12 tòa Ruby 3 – Goldmark City 136 Hồ Tùng Mậu
Diện tích tim tường: 83,46m2
Diện tích thông thủy: 78,4m2
Hướng ban công Đông Nam; hướng cửa chính Tây Bắc
Phòng ngủ: 02
Phòng khách: 01
Phòng bếp ăn: 01
WC: 02
*Mặt bằng căn hộ 12 tòa Ruby 3 – Goldmark City*
**Mẫu thiết kế nội thất căn hộ số 12 tòa nhà Ruby 3- Goldmark City **
Nội thất căn hộ số 12 tòa nhà Ruby 3 mang đậm phong cách nội thất vùng Bắc Âu đầy lôi cuốn với vẻ đẹp thanh lịch, dịu dàng.
Căn hộ 2 phòng ngủ có đủ phòng khách, phòng bếp, phòng ngủ, phòng tắm, phòng thư giãn, thay đồ… tất cả chỉ gói gọn trong 78,4m2.
Đây là mẫu căn hộ điển hình cho phong cách Scandinavia, trên 80% không gian được phủ màu trắng tinh tế.
Tận dụng triệt để ánh sáng và nguồn gió tự nhiên từ những khung cửa kính lớn để căn hộ chung cư được thông thoáng hơn. Đồng thời tôn thêm nét trẻ trung cho những bức tường màu trắng và đồ nội thất sáng màu.
Phòng khách với thiết kế nội thất đơn giản, chú trọng đến tính ứng dụng hơn là mẫu mã hình thức. Một bộ sofa đơn giản và một bàn trà vuông bằng kính trong suốt độc đáo cũng đã đủ khiến phòng khách thật nổi bật.
Bộ kệ 3 hình chữ nhật không chỉ là nơi lưu trữ những món đồ xinh xắn mà còn là sự lựa chọn tuyệt vời để tạo điểm nhấn ấn tượng trên bức tường trắng.
Không gian bếp vẫn được bao phủ bằng tone màu trắng nhẹ nhàng từ bàn ăn đến tủ bếp cộng thêm những đường nét nhỏ của khung tranh, thảm trải sàn, dụng cụ nhà bếp với gam màu đối lập.
Khu vực nấu nướng được ốp đá tự nhiên dễ lau chùi.
Giường ngủ cũng được lựa chọn tông màu ăn nhập với gam màu chủ đạo. Thậm chí, ga gối cũng được lựa chọn sắc trắng muốt nhẹ nhàng cho những giấc ngủ ngon.
Phòng tắm nhỏ xinh được ốp đá trắng đồng bội đảm bảo đầy đủ công năng sử dụng cho cả gia đình.
Xem thêm
+
[Thiết kế nội thất Goldmark City – Tòa Ruby 3 căn hộ 04](https://noithathomesetting.vn/thiet-ke-noi-goldmark-city-toa-ruby-3-can-ho-04/)
+
[Thiết kế nội thất tòa Ruby 3 căn hộ số 11 – Goldmark City](https://noithathomesetting.vn/thiet-ke-noi-toa-ruby-3-can-ho-11-goldmark-city/)

Accept-Ranges: bytes

Vary: Accept-Encoding


markdown: Trang Chủ Chuyên Đề Phật Học Biệt Nghiệp Và Cộng Nghiệp – Phần 1/2 – Thích Nhật Từ Chuyên Đề Phật HọcBiệt Nghiệp Và Cộng Nghiệp – Phần 1/2 – Thích Nhật TừPost by: Thích Nhật Từ17Biệt Nghiệp Và Cộng Nghiệp – Phần 1/2. Thầy Nhật Từ giảng tại Thiền Viện Minh Quang – Australia, ngày 25/06/2006. Biệt Nghiệp Và Cộng Nghiệp – Phần 1/2 – Thích Nhật TừĐánh giá Thuyết pháp mớiThiền Học Phật Giáo Việt Nam 52 -Kinh Pháp Bảo Đàn Phẩm 8 – Tổ Răn Chúng – Thích...Thiền Học Phật Giáo Việt Nam 51 – Kinh Pháp Bảo Đàn Phẩm 8 – Thần Hội – Thích...Thiền Học Phật Giáo Việt Nam 50 – Kinh Pháp Bảo Đàn Phẩm 8 – Chí Triệt – Thích...Tự Vấn – Thích Pháp HòaChớ Để Mất Thân Người – Thích Nữ Như Lan Xem nhiềuDanh Sách Tất Cả Bài Giảng Của Thầy Thích Phước TiếnĐã Biết Vô Thường Sao Còn Phiền Não – Thích Phước TiếnNiệm Nam Mô A Di Đà Phật – Thầy Thích Trí ThoátMưu Sự Tại Nhân Thành Sự Tại Thiên – Thích Phước TiếnBiết Không Thật Liền Dứt Khổ Đau (KT71) – Thích Phước Tiến 2016

Server: nginx


markdown:
Phim Hay Mới
Góp Ý
Liên Hệ
Phim Thuyết Minh
Thể loại
Phim Người Lớn 18+
Phim Thuyết Minh
Phim Hành Động
Phim Võ Thuật
Phim Tâm Lý
Phim Viễn Tưởng
Phim Hài Hước
Phim Kinh Dị - Phim Ma
Phim Cổ Trang
Phim Hình Sự
Phim Hoạt Hình
Phim Phiêu Lưu
Phim Thần Thoại
Phim Lãng Mạn
Truyền Hình Thực Tế
Phim Trinh Thám
Phim Lịch Sử
Phim Chiến tranh
Quốc gia
Trung Quốc
Hàn Quốc
Đài Loan
Hồng Kông
Nhật Bản
Mỹ - Châu Âu
Việt Nam
Thái Lan
Philippines
Ấn Độ
Châu Á
Phim lẻ
Phim Lẻ 2017
Phim Lẻ 2016
Phim Lẻ 2015
Phim Lẻ 2014
Phim Bộ
Phim Bộ 2017
Phim Bộ 2016
Phim Bộ 2015
Phim Bộ 2014
Phim mới
Phim 2017
Phim 2016
Phim 2015
Phim 2014
Phim 2013
Phim 2012
Phim 2011
Phim 2010
Phim 2009
Loading...
Phim Mới
phinrongbayphuongmuatapcuoi
Tuyển tập
phinrongbayphuongmuatapcuoi
- Danh sách phinrongbayphuongmuatapcuoi, Rồng Bay Phụng Múa mới nhất, phinrongbayphuongmuatapcuoi hay nhất, phinrongbayphuongmuatapcuoi lồng tiếng việt thuyết minh Full HD.
Tập 329
Phim Thuyết Minh Lồng Tiếng Việt
Rồng Bay Phụng Múa
Dragon Dance
2015
Xem Phim Thuyết Minh Online
Ngày
Tuần
Tháng
1
Bộ Tộc Ăn Thịt Người
1980
2
Em Là Định Mệnh Đời Anh (2008) FULL vietsub
2008
3
Cô Nàng Gián Điệp
2013
4
Thiên Thiên Hữu Hỉ 2
2016
5
Suýt Nữa Là Yêu
6
JjongAh Couple (We Got Married)
2015
7
Đoàn Binh Nội Trợ
2006
8
Tuyệt Sắc Khuynh Thành
2015
9
Yêu Tinh
2016
10
Chuyện Tình Nangthip
2016
PHIMTM.COM là website mạng xã hội video và phim ảnh. Chúng tôi thử nghiệm và hoàn toàn miễn phí nội dung cho tất cả mọi người. Website đang trong quá trình thử nghiệm chờ giấy phép hoạt động.Tại đây chúng tôi cung cấp cho các bạn các bộ phim đặc sắc với chất lượng đỉnh cao với độ phân giải lớn, tốc độ tải phim nhanh và đặc biệt là có rất nhiều
phim thuyết minh
lồng tiếng việt
. Không có quảng cáo popup gây khó chịu mỗi khi xem.
Liên hệ
Liên hệ quảng cáo
Hợp tác nội dung
Thông báo vi phạm bản quyền
hoặc liên hệ
Hỗ trợ
Đăng tải phim
Theo dõi qua RSS
Điều khoản sử dụng
Điều khoản chung
Bản quyền và trách nhiệm nội dung

Server: cloudflare

X-Content-Type-Options: nosniff

X-CF-Powered-By: WP Rocket3.0.4

Set-Cookie: __cfduid=d68bbef92ffe758a14378aba487b2c1581529364269; expires=Tue, 18-Jun-19 23:24:29 GMT; path=/; domain=.phimtm.com; HttpOnly; Secure

X-Cache-by: PhimMoi


markdown:
**Tác giả: Tạ Chí Đại Trường**
**Loạn “Mười hai sứ quân” và Đinh Bộ Lĩnh**
Ra mặt đầu tiên trong sự tranh chiếm quyền hành với trung ương phương Bắc là những lực lượng lớn ở địa phương. Nhưng rút về những tranh chấp ở cựu thuộc địa như khi nhà Ngô ở Cổ Loa suy yếu thì có những lực lượng nhỏ xuất hiện mà sử gọi là Loạn “Mười hai sứ quân.” Con số đếm và danh xưng này được các sử quan Việt ghi chép cẩn thận, tạo thành nếp không sai chạy khiến đến thế kỉ XV, người Minh muốn tìm hiểu, không được thoả mãn mà vẫn phải chịu chép theo con số Mười hai, dù có lệch lạc chút ít.
Có thể theo chính sử Việt để làm cơ sở suy đoán cho bản danh sách rối rắm này. Đó là những vọng tộc cũ, đã xuất hiện từ trước, sâu vào trong thời thuộc địa như các họ Kiểu: Kiểu Công Hãn, Kiểu Hiền; họ Ngô: Ngô Xương Xí, con Xương Ngập, Ngô Nhật Khánh, có thể là con Xương Văn. Đỗ Cảnh Thạc xuất hiện trong cuộc tranh chấp kế nghiệp nhà Ngô, rõ là có liên quan với Đỗ Anh Hàn, Anh Sách vì cùng địa phương gần nhau, và dấu hiệu truyền đời còn thấy đến cuối Trần, tất cả mở đầu nơi một lưu vực sông nhỏ trở thành mang tên của thân tộc khai thác: Đỗ Động Giang,
*sông của vùng người họ Đỗ.* Có những người, nếu tin vào âm hưởng xưa của thần tích, là những tay thương buôn, phiêu lưu sông nước mang tính cách xung động có sẵn để chen vào biến loạn: Phạm Phòng Át / Bạch Hổ, Trần Lãm, Nguyễn Siêu, Nguyễn Thủ Tiệp, Nguyễn Khoan. Chúng ta không biết gì thêm về Lữ Đường, Lí Khuê của sử quan, Dương Huy và tên Ngô Xử Bình do Lê Tắc dẫn, với chi tiết “tham mưu của Xương Văn.” Họ Ngô ở đây lại khiến ta liên tưởng đến sự tan vỡ của dòng chính để ghép ông vào với tên sử quan gọi về một “Ngô Phó sứ,” người đánh tan quân của “con em Ngô Tiên chúa” đang trên đường chinh phục Hoa Lư. Và nếu không vướng vào vị thế chính nguỵ thì còn phải kể thêm Đinh Bộ Lĩnh như sử Minh đã ghi. Bới chuyện cũ thì có thêm Dương Cát Lợi, lấy thần tích của *Việt điện u linh tập *thì có Lí Huy, hơi giống Dương Huy của Lê Tắc. Chưa kể các lực lượng phía nam Hoa Lư như Lê Lương, như tập đoàn họ Lê có người nuôi Lê Hoàn. Nghĩa là số sứ quân, không kể người khuất lấp, đã có trên mười hai người.
Mỗi sứ quân đều có ưu thế riêng của mình trong hướng tranh giành quyền tối thượng nhưng có vẻ nhóm người phía nam được lợi thế hơn. Chúng ta thấy sự yếu ớt của các lãnh chúa con nhà gia thế cũ như họ Kiểu. Họ Đỗ chỉ tách ra sau khi phụ thuộc vào nhà Ngô, và ghép theo tình hình Đỗ Cảnh Thạc phù trợ Xương Văn trước kia, thấy nơi vùng căn cứ Đỗ Động / “vùng của họ Đỗ” lại có “con em Ngô Tiên chúa,” ta có thể đoán rằng An Vương Ngô Nhật Khánh chính là con Xương Văn. Ngô Xương Xí được
*Toàn thư* – sử của Nhà nước, ghi là một sứ quân riêng rẽ cho hợp với tính cách chính thống nối dòng Xương Ngập, nhưng sách *Đại Việt sử lược* của bên ngoài triều đình thì chép sứ quân Nguyễn Du Dịch “tên là Xương Xí.” Có vẻ như ông cháu đích tôn dòng họ Ngô này phải núp dưới quyền của một lãnh chúa khác mượn tiếng nhà Ngô. Các sứ quân nổi bật nhất thời theo thế thương buôn, phiêu lưu sông nước hẳn là không có cơ sở bền vững để trụ lâu dài. Phạm Bạch Hổ phải tìm cách nương tựa vào một dòng nhà Ngô như đã thấy. Và Trần Lãm trên cửa Bố (Bố Hải Khẩu) như dấu hiệu một đầu mối giao thương phồn thịnh, bám trụ thêm bằng một ít ruộng đất, cũng phải vươn cánh tay liên hệ vào đất liền để kết tập vớí một dòng gia thế, có chức phận: họ Đinh.
Đất Hoa Lư khởi phát của Đinh Bộ Lĩnh giống như một vịnh Hạ Long trên đất liền với hang động, sông suối ẩn khuất sau các khối núi đá vôi làm thành một cứ điểm hiểm trở để huấn luyện quân binh, có thể tiến ra ngoài khi xung trận hoặc co về khi thất thế. Những câu chuyện truyền đời về “cờ lau tập trận” là không ngoài ý nghĩa chuẩn bị thực lực, quấy đảo địa phương dẫn đến việc khuất phục ông chú tranh giành, như bằng chứng mở rộng quyền lực. Dân chúng thuộc quyền mang tính cách hoang dã hơn dân trung châu, chứng cớ là khi thất thế họ bị chính quyền trung châu coi là “man”, “lão”, ở đó, ví dụ như khi Khai Quốc Vương Lí Bồ cai trị (1013-1028), ông ta tha hồ “cướp bóc dân mọn.” Quân lực dưới quyền Đinh Bộ Lĩnh do đó hẳn là hùng mạnh hơn các sứ quân khác. Mạnh mẽ nên được Trần Lãm kết liên minh, nhận Đinh làm “con nuôi.” Uy thế cao nên sử không ghi trận chiến giữa các sứ quân với nhau mà nêu lên trận tấn công độc nhất nhắm ngược vào Đinh, của “con em Ngô Tiên chúa” lặn lội trên đường xa, trải qua các vùng thù địch nên mới bị “Ngô phó sứ” đánh tan. Sử chỉ cần ghi thêm việc đầu hàng của Phạm Bạch Hổ là đủ mở đầu cho việc chinh phục “mười hai sứ quân.” Từ đó “lại dân Kinh phủ đều theo về (Đinh). Nhà Ngô mất.”
**Chế độ thủ lãnh độc tôn: truyền thống và thực lực cá nhân**
Đinh Bộ Lĩnh (924-079) dẹp xong sứ quân, nắm được sự thần phục của lớp quyền chức cao cấp của xứ sở (“lại dân Kinh phủ”) liền xưng đế (968), đặt niên hiệu (970), lập một triều đình riêng cho nước mới có tên là Đại Cồ Việt và đóng đô ở Hoa Lư sau khi không chọn quê mẹ vì thôn Đàm “chật hẹp không có lợi về việc đặt hiểm” như sử quan ghi lại. Ngay chính khởi đầu này cũng cho ta thấy sự giằng co mới cũ mà những người cầm quyền đất nước có danh vị độc lập đầu tiên phải chịu đựng. Đúng là rời bỏ thôn Đàm, rời bỏ ngôi nhà ở cạnh đền thần núi, bỏ cuộc sống với năm bà lão (thêm người mẹ họ Đàm) có mang một ý nghĩa thần bí nào đó, tất cả cũng đều là một chuyển biến sinh hoạt phải có do sự thay đổi địa vị. Tuy nhiên rốt cục địa điểm Hoa Lư dù vừa vặn cho tình thế mới vẫn còn chứa đựng những ràng buộc bất lợi mà những người kế tục sự nghiệp ở đây phải chịu đựng. Kết quả có lẽ không được toan tính trước, là ưu thế ẩn náu, khép kín của Hoa Lư như một trung tâm phòng vệ bản xứ đã làm chùn bước tham vọng của người chủ cũ. Vùng đất đủ rộng cho vị “hoàng đế” địa phương khai thác với hàng ngàn trâu của vua (“quan ngưu”), vừa vặn nuôi sống ba ngàn “Thiên tử binh” khắc tên trên trán, để giữ vững cơ nghiệp mới vừa xây dựng, đủ răn đe, đàn áp những chống đối bên trong. Có sự quân bình về thực lực khu vực với khả năng người cầm quyền tuy còn mang tính chất kurung của thời cũ nhưng đã biết tận dụng tính cách cai trị của thời thuộc địa vừa rời bỏ khiến cho uy thế của những lãnh tụ Hoa Lư vượt lên trên những “Tiết độ sứ” thời mới chập chững bước ra vòng lệ thuộc phương Bắc hồi đầu thế kỉ. Những trận tiến chiếm thất bại, các tường thuật về hành trình gian nan đến xứ này của các sứ bộ (như Tống Cảo) sẽ ủng hộ thêm lí lẽ của phái chủ hoà ở phương Bắc đưa ra, muốn rao giảng ân đức cao cả với bọn Nam Man xa xôi thay cho sự vô dụng của uy lực không thể đạt tới.
Dù gì thì một tổ chức trung ương cũng phải được thu xếp quanh gia đình hoàng đế với người con lớn, Đinh Khuông Liễn, phong làm Nam Việt Vương, và năm người vợ ngang hàng nhau. Triều đình có quan văn giữ ngôi cao (Nguyễn Bặc), chức trưởng ngành tư pháp coi toàn cõi (Lưu Cơ), có tướng cầm quân (Lê Hoàn). Thay cho ông thần núi riêng lẻ xưa kia là một hệ thống tăng đạo cố sức giúp thủ lãnh gom quyền hành thế tục từ sự tin tưởng linh thiêng trong toàn vùng vừa mới sáp nhập. Tổ chức như thế hẳn đã đóng góp hiệu quả cho các chính quyền ở Hoa Lư nhưng dạng hình đó chỉ là dấu vết còn lại của một tình trạng sử biên khuất lấp sau sử kí của nhà nho về sau. Tăng lục Ni sư Trương Ma có vẻ là người đã thu xếp các sứ quân gom lại trong con số mười hai, mượn từ mối tin tưởng Mười hai nhân duyên của Đạo mình để nói lên hàm ơn đối với vị hoàng đế đã mang lại an bình cho xứ sở, đưa tăng ni lên địa vị tột đỉnh trong thời đại mới. Và những ghi chú thời sự của bà, của những người nối tiếp có lẽ theo thói quen trong sinh hoạt thường trực của tôn giáo, đã được thu tóm thành những câu ngắn gọn như
*kệ *rồi sẽ biến thành sấm kí trong những quyển sử về sau.
Tuy nhiên nền “đại nhất thống,” như sử quan tán tụng, vẫn không thể hiện suôn sẻ. Một ngôi thành tre nứa, gỗ đất đã được dựng nên để phòng thủ nhưng phải có dấu hiệu gì đó chứng minh quyền lực lan bên ngoài sự co rút kia. Cho nên phải có vạc dầu sôi, chuồng cọp dữ để trừng trị kẻ phản đối. Lại không thể chỉ có trừng trị. Trong quá khứ, các nhóm quyền lực ở cựu phủ Đô hộ đã biết đến hình thức kết liên minh, như Đinh vừa kết hợp với Trần Lãm vừa gửi con ở với Ngô cho đến khi nhìn ra tình thế chọn lựa dứt khoát: Thấy Ngô Xương Văn chết trận, Đinh Liễn liền “trở về Hoa Lư.” Sau khi binh lực Hoa Lư chiến thắng thì dùng phương tiện thông gia để hi vọng kéo dài sự liên kết. Với liên minh mới ở cửa Bố thì không cần tổn sức nhiều: chỉ gả con gái cho người em của chủ đất kia là đủ. Nhưng với dòng họ từng có danh nghĩa làm chủ toàn “nước Đô Hộ” thì phải nhiều ràng buộc hơn: Gả con gái cho cựu An Vương Ngô Nhật Khánh, lấy mẹ người này, cho Đinh Liễn lấy em gái ông ta. Còn có thể thấy liên hệ hôn nhân theo hướng khác bằng cách nhìn danh tính các bà vợ đồng đều danh vị Hoàng hậu: Kiểu Quốc như từ “nước” của họ Kiểu trong thời tranh chấp, Cồ Quốc như từ “nước” nòng cốt của tập họp sinh ra từ Cồ-Việt, Ca Ông của một tập họp man lão nào đấy, Đan Gia, Trinh Minh có vẻ như từ những tập đoàn thờ thần linh (kiểu như của năm bà lão quê mẹ họ Đàm) có dấu vết đã thiên về Đạo Giáo. Đó là cách xử trí đối với những tập đoàn gần gũi hay ở phía bắc Hoa Lư, nơi Đinh làm việc “nhất thống.” Còn với các tập đoàn phía nam chưa phải động đao binh thì giữ hoà hoãn cũ, phong cho Lê Lương ở Thanh Hoá chẳng hạn, chức Ái Châu, Cửu Chân Đô quốc Dịch sứ, một chức phận rửa mặt cho nhau, coi ông lãnh chúa kia là do triều đình của nước Đô-Hộ-mới phái đến trông coi hai châu cũ của phủ Đô hộ. Ấy thế mà những quyền lực chực chờ cũ vẫn không để yên cho nhà Đinh.
Muốn phổ biến sự chính danh mới, Đinh đúc tiền Thái bình hưng bảo, đã có chữ “hưng” không chịu lẫn lộn với các tiền Thái bình khác mà còn có chữ “đinh” xác nhận không sai chạy. Niên hiệu vừa lập, tiền vừa đúc thì tướng Phan Mĩ đã chiếm Nam Hán (971), Đinh phải phái người cầu thân với Tống. Thời gian đó Tống còn bận chinh phục bên trong, nên cho đến khi bình nước Ngô Việt (979) thì sự giao hảo còn có thế thuận lợi cho Đinh, và riêng cho người con. Sử ghi “sai sứ sang Tống đều lấy Đinh Liễn làm chủ.” Liễn được Tống phong làm Giao Chỉ Quận Vương, bên trong là Nam Việt Vương, chức phận trong ngoài không nhường ai thế mà còn phải chịu đựng sự tranh chấp với truyền thống xưa cũ tuy không đủ mạnh để đương cự với ông nhưng cũng đủ làm áp lực khiến ông Hoàng đế không nhìn ra thực lực trực tiếp đe dọa là từ đâu để ngăn được sự đổ vỡ từ bên trong.
Sử thần đời sau theo kinh sách chê Đinh Tiên Hoàng bỏ trưởng lập thứ gây rối loạn nhưng không hiểu rằng tính chất trưởng thứ của thời đại đã thật rành rẽ trong quyết định của ông. Đầu năm (978), ông lập người con nhỏ tuổi là Hạng Lang làm Hoàng thái tử để kế nghiệp, gạt Đinh Liễn ra ngoài. Năm sau Liễn giết em, dựng bảo tràng sám hối nhưng nêu lí lẽ bênh vực hành động của mình: “Tranh quan không nhường chỗ, hạ thủ trước là hay.” Quyền lực thật nằm trong tay Đinh Liễn như đã thấy, và Liễn cũng chuẩn bị dư luận khi, sau lúc đi sứ về (973) đã dựng cả hàng trăm bảo tràng trong đó có một cột khắc kinh cầu thọ (cho mình), có ý muốn tìm quyền lực bảo trợ từ tận cõi thiêng. Nhưng Đinh Tiên Hoàng lại thấy khác trong trách nhiệm của mình.
Chúng ta chỉ biết tên Thích gia của cậu bé xấu số kia là Đại đức Đính-noa-tăng-noa như bảo tràng để lại mà thôi. Còn sử gia về sau thì chép “hạng lang” như một tên riêng của cậu mà hẳn không biết rằng với người ghi đầu tiên, đó là chuyển âm Hán Việt của từ Chàng Lớn, đúng với tôn xưng người đương thời gán cho danh vị Hoàng Thái tử của Nho gia. Và vì thế cậu mới chính là con trưởng của Đinh. Nho gia quan niệm
*người trưởng một dòng* không phải là người lớn tuổi nhất mà là người *con dòng chính.* Tên Hạng Lang / Chàng Lớn chứng minh cậu là con dòng chính, là người có quyền kế nghiệp họ Đinh. Sử không ghi tên mẹ cậu nhưng một dấu hiệu khác cũng giúp ta nhận ra: Người được phong kế tiếp, Đinh Toàn, là Vệ Vương (phòng giữ, phù trợ cậu Hoàng Thái tử.) Không thấy Đinh Liễn đâu cả. Và Đinh Toàn được xác nhận có mẹ là Dương Hậu, mẹ Ngô Nhật Khánh, có thể là vợ Xương Văn, và do đó gộp lại, là mẹ của “Hạng Lang.” Đinh Bộ Lĩnh lấy đất của họ Ngô phải tìm chính danh bằng cách lấy vợ của người chủ trước. Bà Dương này không hẳn là bà Dương của Ngô Quyền, nhưng vai trò của bà Dương này trong sự trao ngôi cho Lê Hoàn về sau chứng tỏ sự quan trọng trong việc liên kết với họ Ngô cũ qua họ Dương đã trở thành dấu hiệu tượng trưng của tột đỉnh quyền hành đương thời. Danh hiệu Đại Thắng Minh Hoàng Hậu của triều mới vẫn giữ như của triều cũ nơi ông vua Đinh: Đại Thắng Vương, rồi lại truyền ghép cho vua Lê với dạng gần cận trên trụ đá 1005: Đại Thánh Minh Hoàng Đế, đến cả ông con Long Đĩnh lạc dòng nữ mà cũng gượng lấy tôn hiệu là Đại Thắng Minh (Quang Hiếu) Hoàng Đế. Và bà được sử trang trọng ghi năm chết (1000), được ngồi chung trong điện thờ với cả hai ông chồng suốt trong vài thế kỉ. Vậy mà sự liên kết thông gia giữa Ngô và Đinh lúc bấy giờ lại có dấu hiệu khủng hoảng trầm trọng vì sự bỏ trốn của Ngô Nhật Khánh. Sử chỉ ghi năm Khánh về thất bại, chết ở cửa Đại Ác (979) nhưng nhắc lại lời Khánh rạch mặt vợ họ Đinh: “Cha mày ức hiếp mẹ con ta…” Có thể Khánh bỏ đi trước năm 978 để Đinh Tiên Hoàng tưởng phải có hành động bù đắp sự tan vỡ của liên minh Ngô Đinh bằng việc chỉ định những người con bà Dương làm kẻ kế nghiệp. Ông tưởng có thể ngăn chặn được phản ứng của người con lớn từng xông pha trận mạc, nay đang có thực quyền.
Đinh Liễn giết Hạng Lang, xin lỗi mua chuộc thần Phật, tưởng có thể an tâm nắm vững quyền hành, lại cũng không ngờ rằng ý thức tâm linh mình chia xẻ với người đương thời đã đem đến kết quả bất ngờ cho dòng họ. Họ Đinh thờ một thần núi nhỏ ở thôn Đàm nhưng khi mở rộng cương thổ thì thấy có một thần núi lớn trong vùng, thần núi Đồng Cổ, nơi chứng kiến những buổi hội thề to lớn, có uy thế vì liên hệ đến tập tục trống đồng từ xưa, nên thần được coi là vị chủ trì cao cấp: Thiên hạ minh chủ thần / vị thần chủ trì việc thề bồi khắp cả thế gian. Đinh Liễn tin có Phật độ trì nhưng người dưới quyền lại tin vào những lực lượng thiêng liêng khác yểm trợ hành động của mình. Đỗ Thích là một người như vậy. Người nô (“hoành”) / ông quan (“hầu”) – quan đối với hàng dân giả, nô đối với ông hoàng đế, vị Hoành/Hoằng Phúc hầu ấy nằm canh gác ở cổng ngoài thành Hoa Lư, chợt thấy sao sa vào miệng, tưởng được ơn phước linh thiêng có thể lập cơ nghiệp lớn nên trở về cung giết cả hai cha con họ Đinh. Lại cũng một người của họ Đỗ danh tiếng, nhưng sự kiện xảy ra khiến nổi bật cái nhược điểm của chế độ Hoa Lư: sự vững mạnh của nó chỉ bằng vào thực lực thân xác của thủ lãnh mà thôi. Kết quả của một cuộc bạo hành đơn lẻ như kia cũng dễ đoán: Đỗ Thích bị Nguyễn Băc lôi ra giết, băm nát thây như một cách xử trí giản dị của hình thức trả thù tư và thi thố luật pháp công. Nhưng người dân đương thời lại quan tâm hơn đến ngôi sao trong mình Đỗ Thích, nên giành lấy những mảnh thịt băm ấy mà ăn, để mong hưởng chút ân sủng của Thiêng liêng.
Tất nhiên cậu bé Đinh Toàn/Tuệ/Triền (974-991) lên kế nghiệp. Và tranh giành xảy ra. Đã thấy trong quá khứ quyền về tay thủ lĩnh mạnh nhất thì nay chiến thắng cũng phải về tay người “tổng tư lệnh” Thập đạo Tướng quân Lê Hoàn. Nguyễn Bặc, Đinh Điền bên trong Kinh đô, bị giết. Một phe chống đối bên ngoài, Phạm Hạp cũng không thoát khỏi nhưng có vẻ được toàn mạng để có một người họ Phạm giúp Hoàn lên ngôi sau này. Biến động mất nghiệp Đinh được sử gia tăng lục của Lê ghi giản dị như một bài kệ quen thuộc của họ: “Đỗ Thích giết hai Đinh, họ Lê xuất hiện bậc Thánh, tranh nhau nhiều kẻ chết, đường xá người vắng tanh, Mười hai (vẫn là mười hai!) kẻ xưng Đại vương, mười ác không một thiện, mười tám kẻ (trí giả, La Hán) bỏ đi, (sao) Kế Đô (việc soán đoạt xảy ra) trong hai mươi ngày.”
Việc Lê thay Đinh đã làm cớ cho một biến động bên ngoài. Tống đã thống nhất đất nước, tràn xuống phía nam sát cửa ngõ Đại Cồ Việt, biết nội tình rối ren nơi này nên cũng tính chuyện thu hồi lại thuộc địa như ý định bày tỏ trong chiếu tiến quân năm 980 gửi cho vua Việt. Toan tính thì lớn nhưng việc thực hiện lại khởi đầu bằng nhận định bất chợt của một viên quan biên viễn (Hầu Nhân Bảo, coi châu Ung) nên sự điều hành chuẩn bị không mang tính toàn lực của đế quốc, dẫn đến kết quả thảm thương khiến chùn tay nhà Tống đang hưng khởi. Lê Hoàn mang quân chận xâm lược, giết tướng, bắt người khiến Tống thu vuốt, đổ lỗi cho nhau, rồi trừng trị nội bộ, rửa mặt cho phải phép.
**Sự chuyển biến của chế độ thủ lãnh trong tình hình mở rộng địa vực Hoa Lư**
Người cầm đầu chính quyền Hoa Lư lần này vốn xuất thân từ bên ngoài khu vực (dù ngày nay còn phân vân gốc Thanh Hoá hay Hà Nam) cho nên phải tìm thế phát triển vượt khỏi sự ràng buộc của tập thể nắm quyền cũ, gốc kinh đô. Thêm nữa, tính chất xa rời quá khứ thuộc địa lại càng thấy rõ hơn với người cầm quyền mới. Ngô, Đinh còn có dáng con cháu quan lại cũ. Lê Hoàn (941-1005) chỉ được sử ghi tên cha trống trơn, nhưng mẹ lại có họ, một chứng tích về chế độ tông phả theo mẫu hệ, đúng với thực tế xã hội giản dị đương thời, dù là ở tầng lớp cao. Các vua Ngô, Đinh chết đi chẳng có thuỵ hiệu, miếu hiệu gì cả, sử quan về sau đành gọi là “chúa, vua đầu tiên” (Ngô Tiên Chủ, Tiên Hoàng Đế); còn Lê Hoàn chết đi, xác để đó chờ con cái tranh giành nên tạm gọi là “ông vua chưa chôn” (Đại Hành/Hạnh Hoàng Đế) rồi trở thành miếu hiệu vĩnh viễn cho sử Việt. Ông Phế Đế họ Đinh mất ngôi vẫn đi theo phụ giúp người cướp quyền đánh giặc, chết trên mặt trận được chủ mới kêu trời than khóc, tấn công thắng giặc, trả được thù! Ông vua cuối cùng của họ Lê được sử ghi bằng một cái tên chỉ có ý nghĩa chế nhạo: Ngoạ Triều, từ căn bệnh trĩ được gán cho từ sự khinh miệt, chê trách.
Ông vua tên Hoàn không biết có họ gì, nhưng mang họ Lê vì làm con nuôi một quan sát sứ họ Lê ở châu Ái. Một sự xác nhận ơ hờ giản dị nhưng đầy nội dung phức tạp bị che khuất. Chế độ “con nuôi” như với Trần Lãm và Đinh Bộ Lĩnh vừa qua (còn kế tiếp với Lê và con ông, phía người vợ) chứng tỏ một sự liên kết, từ đó suy ra, bản thân gia đình ông Thập đạo không phải là thuộc hàng thấp kém. Ông Quan sát sứ họ Lê không còn đủ tên kia, xét theo danh vị quan sát sứ trong cấp bậc chính quyền thuộc địa, vốn không phải là kém thế cho nên mới đưa được ông con nuôi đến nắm quyền tổng tư lệnh quân đội Hoa Lư. Và vì sự phức tạp của những lực lượng ẩn khuất như thế nên dưới quyền họ Lê, ta thấy xảy ra những biến động không phải chỉ loanh quanh ở Hoa Lư để điều này lại đưa đến những thay đổi, riêng trong triều đình họ Lê và chung trong tình hình nắm quyền theo chế độ suy tôn thủ lãnh cho đến lúc này. Thủ lãnh phải chứng minh bản thân là đầy năng động như Lê Hoàn và các con nhưng quá khứ thuộc địa và sự đe dọa của chủ cũ vẫn còn thấy lởn vởn nên ngay trong triều chính, tầng lớp trí thức vẫn hướng về phương Bắc. Thiền sư Đỗ Pháp Thuận khuyên vua trị nước (987) bằng cách “Vô vi trên điện các” sẽ dẫn đến tình trạng “đâu đó dứt đao binh.” Thế mà ý tưởng hướng dẫn việc trị nước như thế có dáng Đạo Giáo (đã từng làm nền cho sự chuyển tiếp của Phật Giáo vào Trung Hoa) lại rất gần với quan niệm Ấn về vai trò của vị “chủ tể thế giới” chủ trương không cần sử dụng quyền lực, chỉ cần nêu giá trị đạo đức, tinh thần để đem lại giải thoát cho dân chúng dưới quyền. Dấu vết Ấn ấy hẳn không phải đến từ phương Bắc mà là qua các nước phương Nam rồi dừng lại ở Hoa Lư, đánh dấu thêm sự phức tạp – và chông chênh, của tổ chức quyền bính nơi này.
Chiến tranh thắng Tống đã đem thêm uy quyền Hoa Lư trên vùng đất phía bắc. Lê Hoàn do đó chia đất cho các người con trai vừa như ông cha chia ruộng nhà vừa như ông vua phân phong đất đai cai trị. Ông đã cày mở mùa trên các khoảnh ruộng trong vùng trung châu. Trong 13 người con (có một “con nuôi”) thì 7 người đã trấn nhậm phía bắc, 3 người con lớn ở lại kinh đô, người cuối chỉ lộ diện ở đời sau. Có thể do sự phân phong ở phía bắc này mà Lê Hoàn còn tạo thêm mối liên hệ hôn nhân với tập đoàn Thái phía tây bắc để có bà hoàng hậu Trịnh Quốc – Trịnh là từ âm “chiềng” Thái chỉ khu vực trung tâm của một Mường. Năm 1000, có trận đánh “giặc ở châu Phong là Trịnh Hàng… Hàng chạy vào vùng Tản Viên.” Tất nhiên trước đó tình hình vẫn không là yên hẳn: năm 997, Lê Hoàn còn cầm quân đánh vùng Đỗ Động hẳn vì con cháu sứ quân cũ nổi dậy. Năm trước lại có chuyện tiến đánh các vùng biên giới, xúi giục thủ lĩnh các nơi này quậy phá Tống.
Sự hung hăng của Lê và sự rụt rè e ngại chiến tranh của Tống đã đem lại những thuận lợi về phía Lê. Sứ thần hai bên qua lại: Lí Giác (986, 987), lần đầu hoà hoãn là để giải quyết cuộc chiến 981; sứ bộ Tống Cảo năm 990 để lại một ghi chép quý giá về chính bản thân (kể cả tướng mạo) vua, về triều đình Hoa Lư và dân chúng, về sinh hoạt đương thời, còn lại đến ngày nay một ít qua Lê Tắc
*(An Nam chí lược)* nhưng đầy đủ hơn trong *Văn hiến thông khảo* (thế kỉ XIII) của Mã Đoan Lâm. Giao thương mở rộng khiến cho tiền Thiên phúc trấn bảo có chữ “lê” đổ nhiều trên vùng biên giới làm ngạc nhiên những nhà sưu tập.
Nhưng sự bất an là ở phía nam mà bản thân gốc quyền bính phương nam của Lê Hoàn cũng đòi hỏi phải có sự khuất phục. Ông đã phong đất cho hai con ở vùng Thanh Hoá: Định Phiên Vương Tung ở thành Tư Doanh và Nam Quốc Vương Mang ở châu Vũ Lung, nhưng rõ ràng họ không thể tự lực quản trị. Ta thấy Đinh đành phải để Lê Lương tự trị, không kiểm soát được ông quan sát sứ cha nuôi Lê Hoàn hẳn cũng có liên hệ gì với dòng họ Lê “nuôi” ông tổ Hồ Quý Li sẽ thấy nổi lên từ đầu Lí. Tính chất tự trị của họ mang dấu vết khu vực nhỏ là “giáp” nhưng có thực lực khá lớn, bởi vì Lưu Kế Tông, một quản giáp liên minh đi theo Lê Hoàn đánh Chiêm năm 982 đã ở lại làm vua nơi vùng đất trống quyền hành ấy sau khi quân Việt Hoa Lư rút lui. Nhưng rõ hơn hết là dòng họ Dương với Quản giáp Dương Tiến Lộc. Gọi là người này được “sai đi thu thuế hai châu Hoan, Ái” nhưng đúng là Dương nắm quyền ở đấy, có lẽ coi là quyền lợi riêng thừa hưởng từ dòng họ nên không chịu nộp thuế cho Hoa Lư và “đem người hai châu ấy xin về với Chiêm Thành” (989) để tìm vây cánh bên ngoài.
Tên Chiêm Thành, “thành (nước) Chiêm”, bắt đầu được sử Trung Quốc dùng để chuyển vừa nghĩa vừa âm từ danh xưng Campapura thấy trên bia Mĩ Sơn, phải đợi thời gian rất lâu mới đến tai sử quan Bắc. Sự khủng hoảng của đế quốc Đường hẳn cũng góp phần vào sự hưng khởi của vương triều Indrapura (bắt đầu khoảng 875) mà trung tâm thuộc vùng Quảng Nam ngày nay. Họ tan rã sau cuộc khiêu khích ngoại giao (cầm tù sứ thần) khiến Lê Hoàn đem quân giết vua, bắt người cướp của (982) khoe với sứ Tống mà hẳn cũng với dụng ý phô bày thực lực, đe dọa chính quyền phương Bắc. Chiến lợi phẩm làm giàu cho Hoa Lư nhưng cũng đem lại yếu tố Chiêm trong tình hình của một kinh đô hậu thuộc địa đòi hỏi chuyển đổi, gây tranh chấp. Hoa Lư dù chiến thắng cũng không ràng buộc được một bộ phận của liên quân đánh Chiêm là Lưu Kế Tông. Ông quản giáp này đã ở lại chiếm vùng đất trống, nhân Indravarman IV mất (986) liền xưng vương, sai sứ là Lí Triều Tiên sang cống Tống, mãi đến năm 989 mới chết, vì thời gian cai trị quá ngắn nên không đủ dựng một triều đại cho Chiêm hay Việt.
Chính quyền Chiêm phải rút về Phật Thệ (Vijaya, vùng Bình Định ngày nay) với Harivarman II lên ngôi (988). Trong tình thế ở xa và yếu thế hẳn Chiêm không thể, và dám liên kết với Dương Tiến Lộc theo lời yêu cầu của ông này. Thế là Lê Hoàn thành công trong việc đánh bắt người chống đối, sử ghi ông “giết dân hai châu (Hoan, Ái) không biết bao nhiêu mà kể.” Có vẻ là nhân dịp này dòng họ Lê Lương cũng mất luôn đất vì ngôi chùa Hương Nghiêm ở Thanh Hoá của ông Dịch sứ đã tàn tạ khi Lê Hoàn lại đến năm 1003. Và thế là ta thấy có những công trình khai thác trên đất hai châu mới chiếm, cũng là một biểu lộ củng cố quyền lực đích thực của Lê Hoàn trên vùng căn bản của mình. Đã có trận chiến vùng cao Thanh Hoá chống sự tràn lấn về đông của tập đoàn thiểu số Cử Long (Mường? Thái?) Có việc đào kênh trên đất Nghệ An mở đường giao thông, có vẻ như muốn nối dài mối giao thương với vùng nội địa Angkor qua sông Mékong. Công việc chưa xong thì ông đã chết đi để người nối nghiệp vì mối liên hệ thân tộc lại chú ý nhiều hơn ở phía nam.
Tính chất truyền nghiệp lúc đầu có vẻ được xác định nhờ ảnh hưởng của Thái sư Hồng Hiến (+988) “người Bắc, thông hiểu kinh sử… làm quân sư, mưu bàn việc nước..,” cho nên trong quyết định 989 có Thái tử Thau là Đại Vương, hai người phòng hờ chỉ được tước Vương. Thế rồi, Thái tử mất trước (1000), trong quyết định 1004 khi Lê Hoàn thấy mình suy nhược, cấp thời lại có sự thay đổi đáng kể: người thứ ba là Long Việt được làm thái tử, gạt người thứ hai (Ngân/Long Tích) sang bên. Điều đáng lưu ý là kẻ tranh chấp ngang ngửa với Long Việt lại là em, Long Đĩnh, người được sử ghi là “trước xin làm Thái tử, vua có ý muốn cho” nhưng triều đình khuyên đừng bỏ trưởng lập thứ nên thôi. Ưu thế đồng loạt nổi bật của hai người này khiến ta phải xét đến nguồn gốc của họ.
Theo chứng cớ thoát ra ngoài tính chất kì thị chủng tộc của sử gia Nho thần thì Long Việt, Long Đĩnh cũng là con của một bà phi gốc Chàm hẳn bị bắt trong trận chiến 982. Năm sinh 983, 986 của hai người, tước phong “Vua Cõi Nam” cho Long Việt cũng là chứng cớ phụ. Có thể còn một người thứ ba: Nam Quốc Vương (Long) Mang (sinh 994?), hay thứ tư: Minh Xưởng đi Tống xin Kinh năm 1007 nhưng dấu vết không chắc chắn lắm. Những bình luận đầy thiên kiến của các sử quan về sau càng làm nổi bật tình trạng truyền ngôi có thể gọi là bất thường này. Chúng ta không có chứng cớ nào để hiểu về quyết định của Lê Hoàn trừ việc cho rằng ông đã đặt bà phi Chàm vào địa vị sau mẹ của Thái tử Thau, và cùng với sự kiện không còn Hồng Hiến có uy tín thuyết phục bên cạnh, ông đã làm theo sự thiên ái riêng tư, xa lạ với tính chất kì thị của đời sau, không nệ vào lí thuyết học được. Cuối cùng Long Đĩnh giết anh – như hành động tranh giành quyền lực bình thường của kẻ mạnh ở thời gian vừa qua. Ông sẽ làm vua trong một xứ sở đầy mâu thuẫn mà sự chọn lựa phía nào cũng gây nên chống đối ngấm ngầm cho vị chủ tể cuối cùng của chế độ thủ lãnh Hoa Lư.
Cùng với người anh, cùng là vua Chàm trên đất Việt (nếu nhìn) theo thông tục phía mẹ, ông không làm vừa mắt nhiều người ở Hoa Lư trong truyền thống Hoa hoá của thời thuộc địa, xa rời tính Ấn hoá ở phương Nam. Ông không đặt miếu hiệu cho cha, cho anh, chôn cất họ (cũng như sau này người ta chôn cất ông) không theo thói tục Hồng Hiến dạy. (Miếu hiệu Trung Tông của Long Việt có vẻ là do nhà Lí đặt ra, phù hợp với chuyện Lí Công Uẩn ôm thây Long Việt khóc, chứ Ngô Sĩ Liên tuy đã dùng danh xưng đó mà vẫn trách cứ việc không chôn cất vua theo nghi lễ Nho.) Vậy mà chung quanh Ngoạ Triều còn không thiếu những thân thuộc đồng chủng đã thoát một chừng mực địa vị tù binh nhờ uy thế mẹ ông, và bây giờ được nâng đỡ theo ông, từ đó ông có “bạn” để vui đùa trêu cợt, để ăn món khác lạ. Người ta chê trách ông giành việc giết mổ súc vật là theo quan niệm họ học được ở kinh sách xa chứ cha ông, Lê Hoàn, chân trần lội nước câu cá, cũng đâu có sống cao sang gì? Ông giữ món ăn kì nhông của quê mẹ khiến sử quan không hiểu phải gọi bằng tên con thằn lằn chạy bắt mối trên trần nhà. Cứ thế mà người ta căm ghét ông, và trong lúc với vua cha, phải cần chứng nhân ngoại quốc tả rõ hình dạng thì ngay với ông, sử quan nội địa lại cho biết nhiều về tính cách riêng để qua đó ta hiểu về thời đại, về cuộc sống của một thủ lãnh Vùng chịu đựng các ân oán, tranh chấp căng thẳng. Sử quan chê ông hành động tàn nhẫn, bất hiếu nhưng thật ra ông chẳng làm gì khác hơn những người Bana gần đây, theo quan sát của một nhà dân tộc học, là đánh tù binh và gõ nồi chảo trong lễ mừng chiến thắng. Và vẫn tiếp tục công việc của người cha, ông hướng sự phát triển về phía nam: đào kinh, đắp đường, dò lối qua sông… Hình như trong thâm tâm ông vẫn muốn trở về chiếm lại đất mẹ.
Tuy nhiên không thể mãi là vua Chàm trên đất Việt đã Hoa hoá cả ngàn năm, nay vẫn còn phải tìm đường đối phó với chủ nhân cũ. Sứ Việt đi Bắc vẫn phải thường xuyên, kể cả việc cầu thân khéo léo vuốt ve tự ái nước lớn như xin ân huệ ban phát Kinh Tạng. Hồng Hiến mất đi nhưng chắc đã để lại một lớp người cùng khuynh hướng còn chút ảnh hưởng khi can Lê Hoàn đừng bỏ trưởng lập thứ. Cuộc khủng hoảng tranh chấp đã qua, quyền bính đã vững thì Long Đĩnh phải thấy ra trào lưu chính đang ngự trị ở Hoa Lư. Thế là có sự “sửa đổi quan chế, triều phục của các quan văn võ và tăng đạo theo đúng như của Tống.” Vua có người pha trò khôi hài, có kép hát Tống hành xử đón ý làm vui, có cung tần để thư giãn những lúc nằm dài tham dự triều chính đến nỗi có tên Ngoạ Triều lưu danh trong sử sách, được người ta coi là hậu quả của căn bệnh trĩ mà không lưu ý rằng vua còn cỡi ngựa được cả trước khi chết. Sự căm ghét Ngoạ Triều rõ ra là có căn bản tự đương thời.
Vậy là sức trì níu của Hoa Lư có cộng thêm chút hơi hướng Chàm rơi rớt nơi đất lạ cũng không cưỡng lại được đà tiến về phía bắc. Kinh Đại Tạng mang về làm vững chắc thêm lòng tự tín của tầng lớp tăng đạo Hoa hoá, cảm thấy tức giận khi Ngoạ Triều róc mía lên đầu Tăng thống Quách Ngang, sư trưởng của phe phái mình. Cho nên khi Lí thay Lê thì không phải là một bà hoàng hậu chứng giám sự đổi đời mà là một nhà sư hiện diện với cả âm mưu không che đậy. Lại cũng một màn binh biến mang tính thủ lĩnh mạnh, lần này thêm chút tính “quần chúng” từ tập họp tôn giáo. Cuộc đảo chính mang tính cấp bách hơn: Lí đã cướp quyền Lê chỉ sau hai ngày Ngoạ Triều mất. Thời thế đã khác với các yếu tố dân sự chen vào Hoa Lư trong mấy mươi năm. Người cầm quyền mới lần này không phải là tổng tư lệnh mà là một chỉ huy trưởng khu vực thủ đô, thế lực tuy phải chia sớt nhưng vẫn còn ở vào vị trí có thể tranh quyền. Lí Công Uẩn, kẻ lập ra nhà Lí, là người trông coi quân địa phương phòng vệ, quân Tứ sương, lên Tả Điện tiền chỉ huy sứ, từng tỏ dấu hiệu phản đối khi Long Việt bị giết mà không bị Long Đĩnh trừng trị. Ông còn phải gạt sang bên mà không thấy giết, một kẻ đồng sự chắc là hơi thất thế hơn: Hữu Điện tiền chỉ huy sứ Nguyễn Đê. Thế lực riêng của ông là nhóm lưu vong Trung Quốc có địa vực căn bản ở trung châu phía bắc (đất Cổ Pháp, Bắc Ninh ngày nay) mà vươn được cánh tay quyền hành đến tận Hoa Lư. Vì thế phải đảo chính gấp, và tránh né Hoa Lư. Sự kiện này cũng có ý nghĩa là một tiến trình li khai mà các biến chuyển vững vàng về sau đã khiến cho họ Lí trở thành chính thống trong lịch sử Việt. “Dời đô,” Lí Công Uẩn không những giải quyết được vấn đề phản đảo chính mà còn có hi vọng củng cố sự nghiệp lâu dài hơn từ đất căn bản của mình.
**Phụ lục 1** **LƯỢC THUẬT BÀI HÀNH LỤC CỦA TỐNG CẢO**
Sứ bộ (Tống) Cảo chúng tôi trở về, xin kể lại về hình thế sông núi cùng sự tích Lê Hoàn để trình lên:
Cuối mùa thu năm ngoái [990] chúng tôi đến địa giới Giao Chỉ thì có viên Đô chỉ huy sứ của Lê Hoàn là Thừa chính họ Đinh đem chín chiếc thuyền, ba trăm lính đến châu Thái Bình đón tiếp, theo cửa ra biển lớn, vượt nhiều cơn sóng gió nguy hiểm, nửa tháng mới tới sông Bạch Đằng, theo thuỷ triều mà đi, mỗi chỗ nghỉ đêm đều có quán dịch, đến châu Trường rồi (mới) đến tận (chính) nước. Hoàn đem hết thuyền bè chiến cụ dàn ra, lấy cớ là tập trận. Từ đó đi cả đêm tới bờ biển chỉ cách châu Giao hơn mười dặm. Thế rồi quân hộ vệ của Hoàn tới làm lễ nghênh tiếp ngoài biên. Hoàn dừng ngựa nghiêng mình, hỏi thăm sức khoẻ của Hoàng đế rồi cùng chúng tôi đi ngựa về, thỉnh thoảng mời ăn cau trầu, là phong tục hậu đãi của xứ này. Trong thành không thấy dân chỉ có trại lính, phủ thự thấp hẹp, nơi cửa nhà có đề hai chữ “Minh Đức”. Hoàn nhận chiếu không lạy, nói là năm gần đây đánh giặc ngã ngựa đau chân. Qua hôm sau dọn bày yến tiệc. Ba trăm binh sĩ đều khắc chữ “Thiên tử binh” trên trán. Binh khí chỉ có cung nỏ, thuẫn bằng gỗ, gươm giáo… yếu ớt không dùng gì được. Bọn quan thuộc ai thành thạo thì chọn ở gần làm việc, có phạm lỗi nhỏ gì thì đánh đuổi đi, hết giận lại cho phục chức. Có cái tháp gỗ nhỏ vụng về thô kệch, một hôm mời Cảo lên, nhìn và hỏi: “Ở Triều đình có cái tháp này không?” Xứ ấy không có khí lạnh, tháng chạp cũng mặc áo cánh và dùng quạt.
*(Phỏng theo bản dịch *An Nam chí lược * của Đại học Huế)* *Bài tường thuật cho thấy sự giao tiếp bình thường giữa sứ Tống và vua Việt. Chi tiết Lê Hoàn lấy cớ ngã ngựa đau chân để không lạy chiếu, được thuật lại mà không kèm theo phê phán trong tờ tấu chứng tỏ ngay triều đình Tống cũng không coi là mất thể diện. Chúng ta có thể đối chiếu tình trạng này với các sử kiện thuộc các đời sau để nhận ra sự kênh kiệu của sứ thần Trung Quốc (không phải chỉ sứ Mông Cổ) và sự co rút khúm núm của các triều đại về sau, chứng tỏ mối liên quan phiên thuộc – thiên triều càng lúc càng đậm nét thất thế về phía Việt.* **Phụ lục 2** **THÁNH ĐỊA MĨ SƠN VÀ CÁC KINH ĐÔ**
Mĩ Sơn là thánh địa Ấn Độ Giáo của vương quốc Champa nay thuộc xã Duy Tân, huyện Duy Xuyên, tỉnh Quảng Nam, cách thành phố Đà Nẵng khoảng 70km về phía tây nam, cách Hội An 40km. Đây là một thung lũng đường kính chừng 2km, xung quanh là đồi núi. Tấm bia sớm nhất ở đây cho biết vào thế kỉ IV vua Bradravarman sáng lập dòng Sinhapura, đã xây ngôi đền bằng gỗ dâng cho thần Siva, bị cháy sau hai thế kỉ và được xây dựng lại ở thế kỉ VII, còn lại đến gần đây.
Năm 1898, Mĩ Sơn được M.C. Paris phát hiện, đến 1902, H. Parmentier hoàn thành việc kiểm kê và phân loại hơn 70 đền tháp xây dựng từ thế kỉ VII đến thế kỉ XIII. Trường Viễn Đông Bác Cổ đã làm việc trùng tu từ 1937 đến 1944 nhưng trong chiến tranh 1955-75 khu tháp bị tàn phá nặng nề, huỷ mất ngôi A1 đẹp nhất, vì B52 đánh phá mật khu Việt Cộng trong vùng. Đến năm 1975 thì trong số 32 tháp đền còn lại chỉ có khoảng 20 tháp giữ được dáng vẻ ban đầu. Sau năm 1975, công việc trùng tu giao cho một công ti Ba Lan. Phần lớn các tác phẩm điêu khắc ở Mĩ Sơn được người Pháp đưa về Viện Bảo tàng ĐàNẵng. Mĩ Sơn được nhận là Di sản Văn hoá Thế giới vào tháng 12-1999.
Ngoài ra trên đất Quảng Nam còn có các tháp (làng) Chiên Đàn (thế kỉ X) thuộc xã Tam An, huyện Tam Kì, tháp (làng) Khương Mĩ thuộc xã Tam Xuân I, huyện Núi Thành, có Kinh thành Trà Kiệu và Thánh địa Phật Giáo Đồng Dương.
Phế tích thành luỹ, đền tháp (làng) Trà Kiệu thuộc xã Duy Sơn, huyện Duy Xuyên, được J.Y. Clayes khai quật năm 1927 cho phép đoán nó là kinh đô Sinhapura – thành Sư Tử của vương quốc Champa buổi đầu, từng bị tướng Đàn Hoà Chi (440) và Lưu Phương (605) cướp phá. Nhà khai quật tìm thấy toàn bộ nền móng các tháp phía bắc thành, hiện vật thu hồi được đem về Viện bảo tàng Đà Nẵng. Nay còn lại một số tường thành cao 3m, chân thành 6m, gồm 3 lớp: hai lớp gạch ngoài bao lớp đất sét bên trong. Nhà thờ Trà Kiệu được xây năm 1722 bên trong thành cổ, đến 1865 chuyển lên mặt thành hiện nay với hình thức tân tạo năm 1971.
Bản thân Đồng Dương – Indrapura (thuộc làng Đồng Dương, xã Bình Định, huyện Thăng Bình) vừa là hoàng cung, vừa là đền miếu thờ thần Phật, được coi là kiến trúc lớn nhất của Champa. Ta có thể nghĩ rằng tên “chữ” kia là từ tiếng gọi bình dân “đồng Dàng/Yang” để chỉ khu vực thiêng liêng này. Đây là một thung lũng, ba bề núi rừng, trước măt là đầm hồ rất dễ khô cạn mà cũng dễ bị lũ lụt. Chu vi phế tích có thể dài đến 1km với một bức tường gạch xây cao vững chắc, trên nền đất đắp cao, bao quanh toàn bộ kiến trúc khá rọng (Parmentier đo được 326mx155m.) Bức tường này vẫn còn vài đoạn ngắn, cao hơn 1m. Các xây cất bên trong được đặt theo trục đông tây, cách biệt bằng các ngõ vào có thần đá dữ tợn trấn giữ. Một con đường đắp cao dẫn vào cửa chính phía đông, hình cung gãy, kiểu dáng độc đáo, đến nay vẫn còn, gọi là Gopura. Quanh Gopura là vòng tháp stupa nhỏ mang dáng dấp Trung Hoa, nay không còn bao nhiêu. Một con đường dẫn đến sân trong rộng lớn cuối phía tây, giữa là tháp chính có 18 miếu nhỏ chung quanh, nay cũng không còn mấy. Tháp chính có bàn thờ tựa lưng vào tường phía tây. Một bức tường đứng đỡ lưng cho nó thêm vững chắc, dính với một bệ nhỏ, có vẻ để đặt một pho tượng Lokesvara (Quan Âm). Từ sân đền này có con đường ngắn về phía tây dẫn đến một phòng rộng, dường như là nơi để các nhà tu hành tham thiền nhập định, nơi này có một bệ thờ với tường tựa có vẻ là nơi đặt bức tượng Phật lớn bằng đồng. Trong khuôn viên nay là đất trồng rau, xưa kia có thể là nơi dựng nhà gác và cung quán xây bằng vật liệu nhẹ. Phía trước cửa, con đường phía đông dẫn đến một hồ nước nằm chếch hướng đông nam, nay dùng làm nước tưới tiêu, nối với một hệ thông khe lạch chung quanh vừa là đường dẫn nước vừa là hào.
Đó là tả theo các nhà nghiên cứu đã qua, nhưng theo một người đến tận nơi sau chiến tranh (1987) thì “trong khu di tích chỉ còn thấy một mảng tường tháp mà nhân dân địa phương thường gọi là ‘tháp sáng’”. Và trong năm 2008 lại thấy trên báo chí có lời kêu cứu về di tích sắp tuyệt tích này.
*(Tổng hợp của B.P. Groslier, Lương Ninh, Ngô Văn Doanh, sách hướng dẫn du lịch *Non nước Việt Nam)

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 5.dca _dca


markdown:
**HOA TÀU BAY** *Tác giả: Phùng Viễn*
—
**11. DÒNG SÔNG VẪN TRÔI**
***
Và dòng sông ấy vẫn trôi đi theo năm tháng. Mùa lũ, sông mang trong lòng nó dòng nước đỏ ngầu, đầy phù sa, ào ào giận dữ, như thể chứa chấp bao nhiêu niềm uất hận, dân trào. Nước cứ dềnh lên, dềnh lên mãi, đến nỗi ngập tràn hết cả ruộng đồng, làng xóm. Đâu đâu cũng toàn là nước. Xóm ven sông, cái xóm Cửa Sông này đã quá quen với những cơn giận dữ của dòng sông, tuy nhiên không tránh khỏi nỗi buồn hiu hắt, khi những căn nhà ngập nước, lũy tre xanh ủ rũ, uốn cong thân mình như thầm thì một điều gì đó với mặt nước đỏ kia. Những con xoáy vẫn gào thét như muốn nuốt vào cái họng của nó tất cả những gì là ngang trái ở đời. Lũ củi dều thì sợ sệt, tụ thành từng đám ở một nơi nước lưng nào đó. Nước rút dần mà cơn giận dữ đâu đã nguôi hẳn, bờ bên này, ngọn nước cứ húc vào, lôi ra từng mảng đất, lở ầm ầm xuống dòng nước. Cứ như thể theo dòng thời gian mà tàn phá đi tất cả.
Nhưng rồi mùa đông ken trở lại, dòng sông lại trong xanh, hiền hòa. Nó nhẫn nại, miệt mài đưa dòng nước mát chảy mãi về xuôi. Bên dòng sông ấy có một người mẹ cũng miệt mài, ngày tháng, chợ búa nuôi đàn con. Gánh hàng kĩu kịt trên đôi vai gầy, bà vẫn đi trên con đường bờ sông từ xóm bãi tới chợ Trại, đoạn đường chỉ hơn một cây số mà ngày này sang ngày khác, tháng này sang tháng khác, bà vẫn qua lại nên nó đã trở thành con đường vô tận. Từ ngày về sống ở quê chồng, việc kiếm sống tưởng như vượt quá sức của bà. Nhưng dù sao thì bà cũng được cùng ông lo toan mọi việc trong nhà, không phải gánh vác một mình như cái nửa trước của cuộc đời.
Tuy nói cùng ông lo toan việc nhà, nhưng thực tình nào ông có giúp bà được việc gì đâu. Người ta đến nhờ ông tham gia dạy bình dân, thế là ngày ngày ông đi dạy bình dân. Người ta biết ông thạo nghề in, ông lại tham gia in tài liệu bằng bản in đất sét,… Ông cứ miệt mài làm những công việc ấy với một ý nghĩ rất giản đơn: “Kháng chiến chưa chấm dứt, kháng chiến không cần mình làm việc lớn hơn thì mình tham gia bằng những việc nhỏ”. Công việc làm ông vui nhưng chỉ khổ cho bà, từ ngày về đây, bà sinh thêm hai lần nữa, cả thảy tám người con. Thế là nhà đã lên đến mười một miệng ăn. Tất cả chỉ trông vào đôi vài gầy của bà. Người con gái lớn đã đến tuổi mười tám thì lại vào du kích, ngày đêm đi chống càn, đi bao vây bốt Cầu Tràng, đi đào hầm bí mật, đi cứu chữa thương binh. Dòng sông ngày đêm vẫn trôi về xuôi, còn người dân xóm bãi thì mỗi gia đình đều chịu sức cuốn hút của dòng chảy cuộc đời, trong đó có gia đình của tôi.
Trăm nỗi lo trong lòng, chẳng biết có lúc nào mẹ tôi được thanh thản hay không? Thân gày với gánh hàng trên vai, ngày ngày đi trên con đường bờ sông, lúc ấy bà lo bước sao cho vững, đi sao cho nhanh để kịp buổi chợ. Thậm chí ở cánh bãi bên sông, có một con cò đang lủi thủi kiếm mồi, nước ngập ngang ống chân, cò ta vẫn kiên nhẫn lội đi trong cái vùng nước mênh mông, hoang vắng, xa xăm, bà cũng chẳng kịp so sánh xem đời cò kia có giống đời mình hay không? Đến chợ rồi, lúc bán lúc mua, bận bịu làm cho nỗi ưu tư trong lòng phần nào nguôi đi, nhưng rồi những lúc vắng khách, bà lại lo đến mẹ già ở nhà, trái nắng trở trời ra sao đây? Khi về chợ, nhìn đàn con ăn như tằm ăn rỗi với nồi cơm độn, chúng ngấu nghiến chỉ loáng một cái đã sạch không còn nồi cơm với rổ rau muốn luộc, mà những cuộng rau to đã chấm hết mấy bát tương.
Ấy thế mà cái nợ nước non hình như nó đã ngấm vào xương thịt rồi hay sao ấy. Một buổi chợ đông, bà bõng nhìn thấy anh cháu họ, anh ta là bộ đội, lúc ấy câu hát “mùa đông đan áo” từ năm nào tràn vào tâm hồn bà. Bà thương người chiến sĩ đêm trường giá lạnh. Bà gọi anh ta vào quán, lòng đầy thương cảm, cho anh mũ và khăn quàng bằng len. Năm sau bà đón được ba anh bộ đội về cùng ăn Tết với gia đình. Trong câu chuyện ấm cúng ngày Tết, bà được các anh kể lại rằng: chính con sông này đây, ngày đêm nó vẫn trong xanh hiền hòa, nhưng những đêm đông nó lại chẳng hiền hòa chút nào, đi công đồn, giệt giặc, các anh đã gặp phải biết bao khó khăn, ngâm mình trong làn nước giá lạnh để vượt sông. Còn dòng nước kia thì vẫn lạnh lùng trôi. Nó trôi đi mang theo những mảng bèo Nhật Bản đầy hoa tím mà một hôm nào đó lại vào sông cái. Nói trôi đi mang theo mọi nỗi ưu tư ở đời, mà một hôm nào đó còn người bỗng thả theo buông dòng.
Những phiên chợ Trại ngày đó rất đông vui. Người ta họp chợ sát mé bờ sông Luộc, nơi mà chính bốt Trại, đồn giặc những năm trước mới được nhổ đi.
Tôi đã học xong lớp ba, bây giờ lên lớp bốn, mà xã nhà lại chưa có lớp bốn, vì vậy tôi phải đi học xa. Lớp học kháng chiến phải học đêm. Tôi được cụ phó mộc già ở xóm trên đóng cho một chiếc bàn nhỏ theo kiểu bàn “kẹo kéo”. Kiểu bàn này rất thích hợp cho việc chọn địa điểm đặt lớp học, ở gốc đa hay sân đình đều được cả. Chỉ việc tập hợp như đơn vị bộ đội, giãn cự ly, chiến bàn “kẹo kéo” đặt ra, thế là có lớp học. Thày Cư treo chiếc bảng lên gốc cây, ngọn đèn bão đủ tỏa sáng trên mặt bảng. Những ngọn đèn cá nhân được thắp lên, đó là những chiếc hộp đựng bông tẩm dầu mà trước kia nó là những hộp đựng thuốc đánh răng. Buổi học được bắt đầu từ lúc trời ập tối, cho đến mười một giờ đêm thì tan học.
Một đêm hè oi nồng, mẹ tôi thao thức đợi tôi đi học về. Càng nghĩ bà càng thương con, khi đó tôi mới mười hai tuổi mà phải lặn lội đi học đêm trên tận xã Chi Lăng, cách nhà gần chục cây số. Đêm ấy, tôi về học muộn, có dễ đã đến quá mười hai giờ. Mấy đứa cùng đi ngại về xóm dưới vì phải lội qua ngòi nên chúng đã ngủ lại xóm trên. Tôi biết mẹ đang mong nên quyết về một mình. Tôi theo con đường bờ sông mà hàng ngày mẹ tôi vẫn đi chợ. Con ngòi cạn gần xóm nay nước lũ về nên đã ngập cao. Tôi nghĩ: “đành phải lội qua thôi…”. Tôi thấy trong người rờn rợn, một phần vì trời tối, một phần vì gió lạnh đêm khuya tạt trên mặt sông mênh mang, hiu hắt. Có mùi hôi thối thoảng tới. Tôi lội đến giữa ngòi thì mùi thối càng khẳn lên dữ dội hơn. Khi sắp bước lên bờ ngòi thì tôi đụng phải một xác chết. Tôi định thần nhìn kỹ… Cha mẹ ơi! Xác chết trương phềnh, bập bềnh khuất bên gờ đất. Tôi nảy quéo lên bờ, vừa chạy vời thở. Đang sau tôi cảm giác như có tiếng chân người thành thịch… Rồi tôi cũng về được đến nhà. Thấy con hoảng sợ chạy thất kinh vào căn nhà tranh lụp xụp, mẹ tôi vội ôm chặt tôi vào lòng, xiết chặt làm tôi nguôi dần cơn hoảng loạn… Mãi sau, tôi mới nói được ra tiếng: “… con đụng chết trôi”. Mẹ tôi nói: “Đúng rồi, xác Tây đấy mà, trong Triều Dương, ta đánh đắm những bẩy chiếc ca nô của địch cơ!”.
Sang hôm sau mẹ tôi lại đi chợ trên còn đường bờ sông quen thuộc, bà đã nhìn thấy trên dòng sông cuồn cuộn, không phải là nước chảy bèo trôi mà là nước chảy người trôi. Đó là xác Tây, chúng tụ lại thành bè, chỗ thì hai xác, chỗ dăm bảy xác. Cả bầu không gian thối lừng đến kinh khủng…
Sau chiến thướng ở Triều Dương ấy ít lâu thì dòng sông lại phải chứng kiến một chuyện đau buồn nữa. Hôm đó, tôi đi học về, trời mới tối một lúc. Có vẻ như tôi được tập trung lại nghe nói chuyện gì đó rồi về chứ chẳng học hành gì. Tôi buồn lắm và sau đó thì tôi đã khóc. Mẹ tôi văn hỏi mãi thì tôi mới kể cho bà nghe về cô giáo Thơm của chúng tôi, người xã Chi Lăng, đã chết trong trận càn “Con Cắt” vừa qua. Nhà trường làm lễ truy điệu rồi cho học trò về. Cô vừa mới được phong danh hiệu “chến sĩ thi đua của ngành giáo dục khu Tả Ngạn”. Cô giáo tôi chết đem theo luôn cả tuổi hai mươi ra đi. Năm đó, giặc Pháp mở chiến dịch “Con Cắt”, chúng đã dồn được một bộ phận dân chúng chạy dọc theo đê sông Cửu An. Trời tôi thì họ tụ lại trên bờ sông Luộc. Đêm hôm đó, họ vượt sông, bọn Pháp nham hiểm, đã trôi trên mặt nước mà không nổ máy. Khi phát hiện người vượt sông, chúng nã súng, làm chết một số người trong đó có cô Thơm. Dòng sông Luộc lại phải nhận thêm những nhân mạng nữa hòa vào làn nước trong leo lẻo mà u buồn. Giặc rút rồi, người ta gặp nhiều người đi tìm xác người thân. Nhưng nào có thấy đâu, xuôi xuống nữa phía hạ lưu thì đã là vùng địch tạm chiếm. Một số người còn ngồi lại, khóc than bên dòng sông, trước làn nước loang loáng dưới trời đêm, sao trời đêm ấy vẫn dày đặc nhấp nháy mãi trên cao, lũy tre xanh xa xa, về ban đêm cũng đen kịt lại như một dải băng tang.
Nhưng rồi nước dòng sông sẽ rửa đi những nỗi ê chề, buồn khổ. Dòng sông không chỉ chở nước về xuôi, rồi đổ ra biển cả mà nó còn chở đi cả thời gian, mang nó vào dĩ vãng. Một thời gian sau, bên dòng sông này, người ta thấy một người đàn ông, cần cù vuôn xới trên vạt ruộng, trồng ngô, trồng khoai. Các con ông cũng mỗi đứa một việc, đứa lớn việc lớn, đứa bé việc bé. Ông dồn hết sức lực của mình vào việc kiếm miếng ăn cho mẹ già và các con ông. Nhờ bám rễ vào phù sa nên ngô, đỗ đã xanh tươi bời bời. Chúng đã cho quả, cho hạt để khỏi phụ lòng người. Tất nhiên, người đàn ông vẫn không bỏ dạy bình dân, vẫn giúp bà con tính thuế cứu quốc, đó là những việc mà ông vẫn đam mê.
Bình minh lên, những mái nhà sau rặng tre bên sông chìm trong mầu hồng như chìm trong đám cháy đỏ rực. Mặt sông loang loáng một vệt sáng vàng vạch ngang, đúng từ chỗ mặt trời mọc. Cánh ruộng bãi mới được sới sáo, đất nâu nhuộm ánh bình minh càng thêm tười màu. Cha tôi hàng ngày vẫn vuôn sới bên sông như mỗi ngày một tọp đi thêm, vóc dáng ông càng mảnh mai hơn. Những ngày làm việc từ lúc bình minh cho đến chiều tà, nắng gió càng làm nước da trên mặt ông nâu xạm lại. Ông vác cuốc ra về khi trời gần tôi. Sau rặng tre là nơi có mái tranh mà ông vẫn qua lại hàng ngày, nay ông bỗng nhìn thấy mọc lên bao nhiều là măng và ông hiểu ra rằng tren đã già. Trời còn rét, đã sang xuân đâu?
Mỗi buổi sáng, cha tôi lại thấy mẹ tôi đi chợ từ rất sớm. Bà vẫn đi trên còn đường bờ sông. Sương mù còn phủ trắng trên mặt nước. Mặt trời chưa thức dậy để xua tan những gì là mờ mịt trong không gian, khiến cho bóng bà cứ mờ mờ ảo ảo. Bà lọm khọm bước đi, dáng gầy và nhỏ bé. Trên mặt sông, lũ vờ vô tình vẫn bay tíu tít như những con chuần chuồn nước. Chúng đã lột ra khỏi xác, để lại từng bối xác nhẹ như những nắm bông lờ lững trôi theo dòng.
Chiều hôm ấy, tan chợ, mẹ tôi về tới cánh bãi ven sông, thấy cha tôi vẫn đang sới sáo. Bà dục ông về nghỉ tay. Hai ông bà còn lán lại tần ngần nhìn dòng sông Luộc vẫn miệt mài trôi về xuôi, nhìn vạt ruộng đã xanh tốt nhưng cũng chẳng hứa hẹn được gì lớn lắm. Cuộc sống thiếu thốn vẫn cứ hoài thiếu thốn. Hai con người ở cái tuổi đã xế chiều, vẫn đứng trong bóng chiều chạng. Trên đầu họ, vài cánh chim đang rã rời, mệt mỏi, sải cánh về tít mãi phương trời xa.
Năm 1954 thì hòa bình lặp lại, nhưng đất nước lại bị chia cắt làm đôi. Hầu hết các gia định chịu cảnh chia li trước đây đã được đoàn tụ. Một số gia đình di cư vào Nam, tuy họ đã đi theo một ngả đường khác nhưng họ vẫn được sống chết bên nhau. Đại gia đình của bố mẹ tôi thì vẫn bị chia cắt theo số mệnh của đất nước. Tất cả là số phận và chiên tranh cả thôi, nó đã làm cho gia đình này trở thành đặc biệt. Ngoài Bắc thì bên nội, bên dượng và bên ngoại của gia đình tôi đều quy tụ vào một mái ấm gia đình, nơi mà cha mẹ tôi là người gánh tránh nhiệm. Một gia đình đùm bọc lẫn nhau, không có bất cứ sự phân biệt nào. Nhưng dì Nhạn (em út của mẹ tôi) bị một người đàn ông thân Pháp cưỡng bức vào Nam mang theo một người con mà bà có được với một người đàn ông “Cộng Sản nòi”. Trước đây, theo truyền thống gia đình, dì tôi yêu một người cộng sản tên là Sói, ông hoạt động ở nội thành Hải Phòng, sau đó bị thất lạc, không bao giờ tìm được nhau nữa. Ông Sói đã có thời gian hoạt động ở đội “Việt Hùng”, chuyên chấn áp bọn phản động. Ông đã để lại cho dì tôi một giọt máu, đứa con trai của ông bà sau này lại bị cưỡng ép thành lính của chính quyền miền Nam và chết trận bởi cuộc chiến tranh mà cha ruột mình vô tình trở thành kẻ thù, một sự chớ trêu của cuộc sống. Vậy là chuỗi đời về sau của dì Nhạn chỉ còn là những nỗi tàn tạ, cô đơn. Chẳng còn đâu những cái ngày nào dì còn là một co gái xinh tươi, tham gia kháng chiến, chuyển thuốc tây cho anh rể (cha tôi), khi qua đồn giặc thì nói tiếng “Tây” như gió, để qua mắt chúng. Mà cũng chỉ vì cha tôi mà dì bị tù đày và bị cưỡng bức vào Nam. Sau này, dì sống với người chồng xa lạ kia nhưng không có thêm con cái. Sau năm 1975, đất nước giải phóng, chú rể tôi phải đi cải tạo và tôi khi đó là bộ đội đi B, bảo lãnh cho về nhà.
Bên đằng nhà ông dượng tôi, bà Khuyên, con gái của cụ, cũng mất chồng trong vụ di cư miền Nam này. Bà cũng chỉ còn biết trông mong vào ông anh, cha tôi, để lương tựa.
Thế là hòa bình đã lập lại, nhà nhà đã yên vui, mà gia đình của cha mẹ tôi thì vẫn tan tác. Nhiều lần vuôn xới ở mảnh ruộng ven sông, nhìn dòng sông vẫn trôi xuôi, cha tôi hiểu rằng những biến cố này đã có dòng sông hiểu thấu.
Sáng hôm sau, cha tôi đi cất hàng sớm ở dưới thị xã Ninh Giang. Ông đạp xe trên đường đê quanh co, uốn khúc theo dòng sông Luộc. Đường từ Bến Trại tới thị xã Ninh Giang dễ đến hai chục cây số. Nhưng ông thường phải xuống đó cất hàng vì chỉ có nơi ấy mới có mậu dịch quốc doanh. Ông vào cửa hàng, cố tỏ ra hòa nhã và tranh thủ mọi cảm tình của các cô nhân viên cửa hàng, còn các cô thì mặt lạnh như tiền. Sao cho các vị cửa quyền này xuất hàng, làm hóa đơn nhanh nhanh còn về. Họ có biết đâu, chính cái thị xã này ông đã từng làm chủ tịch. Chỉ biết rằng gánh hàng tấm bán lẻ ở chợ Trại đã hết hàng, mẹ tôi đang chờ cha tôi về. Mà cái chờ chủ yếu đối với cha mẹ tôi là ở bà tôi và lũ chúng tôi đang nheo nhóc. Cái cự nhất đối với ông bà là tuy buôn bán đấy mà gia đình vẫn đói, tuy hàng tấm đấy mà lũ con vẫn rách rưới. Dạo đó, tôi đã phải bỏ học khi mà còn mười lăm ngày nữa là tôi thi tốt nghiệp lớp 7 phổ thông.
Một buổi sáng đẹp trời, chim chóc ríu rít trên những lùm cây, cha tôi hút vội điều thuốc lào, rồi bưới ra khỏi mái nhà tranh lụp xụp, ẩn mình trong khu vườn rậm rạp. Ông sửa soạn liềm, cuốc, đi làm ngoài mảnh ruộng ven sông, nhưng lại có khách. Đó là thày giáo Cộng, hiệu trưởng của trường phổ thông xã nhà. Thày giáo là người miền nam tập kết ra bắc, được phân bổ về đây để xây dựng nền giáo dục. Qua lời thầy Cộng, cha tôi được biết việc đó đang gặp khó khăn, nào là vận động nhân dân cho con cái tới trường đã khó, mà lại còn thiếu thốn đủ thứ. Nhà trường muốn mời cha tôi làm giáo viên danh dự với phụ cấp mối tháng mười lăm cân thóc. Ông nhận dạy học cho các cháu vào buổi chiều, còn buổi sáng ông tranh thủ việc nhà, đêm về thì dạy bình dân hoặc soạn bài, chấm bài. Nhưng rồi đến cuối tháng thì mười lăm cân thóc chẳng thấy đâu, vì lý do chưa thu được của dân. Tháng thứ hai, tháng thứ ba và cho mãi tới sáu tháng sau vẫn thế. Nhà trường đâm ra khó xử vì cha tôi xung phong ủng hộ số phụ cấp đó để làm giảm nhẹ sự khó khăn chung của xã. Cuối cùng nhà trường đành để ông nghỉ việc vì hai lý do. Thứ nhất là không đành cứ để ông không được nhận phụ cấp mãi. Thứ hai là vì cũng tạm đủ người, trên đã cử thêm giáo viên quốc lập về, họ có chuyên môn nghiệp vụ. Từ nay, trên khúc đê quanh co của sông Luộc, ông có thể yên tâm đi cất hàng cho bà mà không phải lo mau mải về kẻo lỡ giờ lên lớp. Cho dù vậy thì ông cũng vẫn thấy nhớ trường vì đã trót dành tình cảm cho nó.
Những tưởng rằng cái kế sinh nhai cứ thế diễn ra thì đời sống gia đình cũng chẳng đến nỗi nào. Nhưng dòng chảy cuộc đời cứ cuốn hút theo nó đi tất cả. Nó cũng chẳng khác nào dòng sông quê ông, cũng quanh co, uốn khúc, trong xanh như dải lụa và đỏ ngầu phù sa, cuồn cuộn chảy mà cuốn đi…
Sau khi hòa bình được lập lại, ở miền Bắc, người ta cải tạo tư bản tư doanh. Những doanh nghiệp lớn thì quốc hữu hóa. Những người buôn bán nhỏ thì phải chịu sự độc quyền của thương nghiệp nhà nước. Gánh hàng tấm của cha mẹ tôi có khoảng mười súc vải gồm vài dường bâu, vải phim và vải ka ki, sáng gánh ra chợ Trại, chiều gánh về, nó cứ nhẹ tênh tênh, không thể làm đối trọng cho sự nằng chình chịch của gia cảnh đông miệng ăn. Tất cả đã được quy định một cách chặt chẽ của thương nghiệp nhà nước với nền tài chính của nó. Này nhé, ông cất tấm vải nào từ quốc doanh theo giá bán buôn thì đã có hóa đơn. Giá bán lẻ đã được quy định sẵn. Mặt hàng lại rất đơn điệu nên người mua đều biết giá cả rồi. Phòng thuế ở ngay sát chợ, họ phát hóa đơn bán lẻ cho tư thương theo đăng ký kinh doanh. Thói quen đã có sẵn khi người mua hàng nhận hàng kèm hóa đơn. Hơn nữa, bà con nông dân muốn biết chắc mình mua có đúng giá hay không thì không gì tốt bằng họ mua kèm hóa đơn. Thuế suất đã có sẵn, chẳng chệu đi đâu được đồng nào. Mặt khác, theo tinh thần của cải tạo tư nhân, nên thuế suất pahri cao. Đến nước này thì cha mẹ tôi chỉ còn biết lo quắt cả người vì những miệng ăn của gia đình, vì những manh áo cho mọi người. Rồi lại còn chuyện chi tiêu, học hành của con cái nữa.
Rồi đến một ngày, cha mẹ tôi tháy người ta chở cát, gạch, vôi về để ngổn ngang giữa chợ Trại. Họ bắt đầu xây dựng theo thế gọng bừa, những nhà kho, gian bán hàng, bao lấy chợ, những dãy quán xiêu vẹo, cột tre khẳng khiu, trông thật thảm hại, lọt thỏm vào giữa. Ba dãy cửa hàng bề thế đã được hình thành. Phía bờ sông là dãy nhà kho lẫn cửa hàng để thu mua nông sản. Đối diện là bách hóa của huyện. Nối từ ngoài vào là cửa hàng dược. Chẳng bao lâu, trong bách hóa quầy dọc, quầy ngang, hàng đầy chồi chội, thôi thì muôn tía, nghìn hồng, đủ các thứ. Đứng sau quầy là những cô mậu dịch viên nõn nà kênh kiệu, chẳng kém gì những cô ở mậu dịch Ninh Giang, nơi mà cha tôi thường xuống đó cất hàng. Vậy là chẳng ai vạ gì ra ngoài quán kia- những gánh hàng tấm hay hàng xém của nhưng thương nhân như mẹ tôi- để mua. Hình thức kinh doanh tư nhân như thế tự nhiên biến mất, nhường chỗ cho các bà hàng bán bánh tu hú, giầu vỏ,…
Cha mẹ tôi đành đoạn tuyệt với buôn bán. Về làm ruộng thì mẹ tôi gặp phải trở ngại rất lớn, đó là sức lao động vì tuổi đã cao, vả lại bà cũng chưa bao giờ làm ruộng. Cha tôi khả dĩ cầm được cái vồ, cái cuốc nhưng cũng chẳng bằng ai. Còn chúng tôi đa phần là nhỏ dại. Nhưng biết làm sao, tất cả gia đình tôi phải bươn ra, trải ra. Không phải hùng hục như trâu lăn, mà những con người dãi khoai kia cứ phải mướt ra, nhoài ra với ruộng, với đồng. Kể ra cuộc đời đưa đẩy cũng đến hay! Một ông trưởng ban kinh tài của tỉnh mà kinh tài lúc ấy cũng chỉ là buôn bán, trở thành một tư thương, mà cái tư thương kiểu của ông bà thì có lớn nao gì. Nó cũng không hơn, không kém những người buôn thúng bán mẹt. Thế rồi chính ông và gia đình đã bị cái thương nghiệp đó “bóp chết” hẳn. Dù sao, những ngày sau đó (sau cái cải tạo tư bản tư doanh) là đến cải tạo nông nghiệp với một loạt chính sách như: phục hồi nền nông nghiệp, giảm tô và cải cách ruộng đất… Gia đình tuy có nơm nớp lo âu nhưng lại được bình yên vô sự vì rằng cha mẹ tôi không ruộng, không vườn, cũng chẳng thể bóc lột tô tức và bóc lột nhân công. Khi người cày đã có ruộng, người ta vào tổ đổi công, nhưng không ai muốn đổi công với gia đình cha mẹ tôi vì ông bà không biết làm ruộng, có đứa con gái lớn thì đã đi lấy chồng, còn lại một lũ trẻ nhỏ dại. Tôi là đứa lớn nhất sau chị Đức, trông gầy gò, ômg yếu như dãi khoai, nên cũng chẳng làm được gì nhiều. Cuộc sống cứ thế tiếp nối. Gia đình tôi cũng cứ từng ngày, từng ngày lận đận…
Đến một ngày hè tháng năm, một cụ già nữa lại ra đi mãi mái. Đó là cụ bà Đỗ Thị Hồ, người đã sinh ra cha tôi, người già cuối cùng trong gia đình cha tôi về với tiên tổ. Tất nhiên, theo cái luạt của tạo hóa, rồi đây sẽ đến thế hệ tiếp theo phải về cát bụi. Con chim bay mãi phải mỏi cánh, con tim đập mãi cũng có lúc nhịp đập phải ngại ngùng. Chỉ có dòng sông vẫn trôi, nó trôi tự ngày đời, và vẫn sẽ còn chảy mãi…
[>> Đọc tiếp. Bà cụ người Cổ Am](https://phungvanduong.wordpress.com/2012/07/04/hoa-tau-bay-12-ba-cu-nguoi-co-am-2/)

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
## Chùm thơ MAI BÁ ẤN
[Tháng Tám 27, 2012 at 7:46 sáng](https://sacmauthoigian.wordpress.com/2012/08/27/chum-tho-mai-ba-an/) [2 comments](https://sacmauthoigian.wordpress.com/2012/08/27/chum-tho-mai-ba-an/#comments)
**Chùm thơ MAI BÁ ẤN** **Thanh thản**
Những cơn mưa lũ và bụi bặm lọc lừa phủ ngập một vùng trời đất
em quấn mình trong chăn ấm
réo gọi anh
trời đất vô tình
ném tiếng em trở lại
Anh đi qua những đồi núi nhấp nhô thị thành loang lổ
đi qua những nấm mồ hoang
những nghĩa trang đồng đội anh nằm
dưới những tấm bia liệt sĩ vô danh
không người thân kẻ thuộc
Anh đi về bao vùng quê
những mẹ già ngồi rưng rưng khóc
mòn mõi tin con mà chẳng một dòng tin
ước gì những thi hài nằm dưới tấm bia vô danh kia choàng sống dậy
ôm mẹ trong vòng tay
hay hồn thiêng dưới những nấm mồ hoang hiện về trong giấc mơ
để báo với mẹ rằng con đã về gần bên mẹ
Lúc ấy trời sẽ sáng hơn đời sẽ sáng hơn gương mặt em rạng rỡ hơn
đồi núi hồi sinh những cánh rừng hoang dã
thành phố thanh tronghơn trên những nẻo đường
và ánh mắt mẹ già thôi rưng lệ
anh sẽ lại về cuộn trong chăn ấm
cuộn em trong vòng tay
Đôi lúc sự thanh thản lòng
chính là một cứu rỗi không cần có đức tin
*18/9/2010*
**Khúc vô thường**
Đi vô ngã
đến vô thường
thịt da phì nộn gân xương rã rời
Tôi là tôi ?
không là tôi ?
không không sắc sắc đất trời vô minh
Một hôm
tôi chỉ một mình
ngộ ra nghe tiếng nhân sinh rộn ràng
Một hôm tôi giữa hội làng
cô đơn tựa nấm mồ hoang không người
Một hôm em trao nụ cười
yêu tôi
và nói những lời tôi yêu
Nhưng rồi cũng một buổi chiều
tình phai nhạt
trút
bao điều nhạt phai
Cũng là đêm… mà đêm dài
là ngày… mà tưởng tới hai ba ngày
Nợ duyên ai khéo đặt bày
cứ luân hồi mãi…
ngọt
cay
vui
buồn
Rồi nắng xối
rồi mưa tuôn
vô minh
vô ngã
vô thường
một tôi
*18/9/2010.* **Về đâu… người ơi** *(Nhân Ngày Bảo vệ rừng-21/3, Ngày Nước thế giới – 22/3 * *và Ngày Khí tượng thế giới – 23/3)*
Ngày về hỏi dòng sông xưa
bến quê vắng bóng đò đưa lâu rồi
nước sông đục một dòng trôi
dòng sông ô nhiễm… mây trời ngừng bay
Ngày về hỏi những hàng cây
lá xanh nhòe bụi mắt cay giọt buồn
còn đâu bóng mát bên đường
trơ cành ngọn gió thổi tuôn lá vàng
Dừng chân bên giếng đầu làng
trong veo dòng nước dưới tàng đa xưa
khô queo từ độ đầu mùa
giếng hoang tiếng nhái nhặt thưa…
điếng lòng
Ngày về băng ngọn gió đồng
tìm em…
em đã theo chồng về xa
chiều chiều nhớ mẹ thương cha
tình anh như khói sương nhòa từ lâu
Xa quê… giã mối tình đầu
giếng quê cạn… lại thẳm sâu giếng lòng
Em nay vui sống bên chồng
Em xưa… vẫn sống bên lòng… người xưa
21/3/2012
Entry filed under:
[MAI BÁ ẤN](https://sacmauthoigian.wordpress.com/category/mai-ba-%e1%ba%a5n/).
## 2 phản hồi
[Add your own](#commentform)
### Trả lời
[Hủy trả lời](/2012/08/27/chum-tho-mai-ba-an/#respond) [Trackback this post](https://sacmauthoigian.wordpress.com/2012/08/27/chum-tho-mai-ba-an/trackback/) | [Subscribe to the comments via RSS Feed](https://sacmauthoigian.wordpress.com/2012/08/27/chum-tho-mai-ba-an/feed/)
1.
Hi, AdminPhản hồi
các trang liên kết là wordpress, các anh nên thêm https://…. vào đường dẫn, nếu không thì link khong dan qua
Than!
2.
Cảm ơn T… SMTG sẽ thực hiện!Phản hồi


markdown:
Tìm kiếm trang web này
TRANG CHỦ
• DỰ ÁN
ĐẤT NỀN MỸ PHƯỚC 3
CĂN HỘ METRO TOWER
CĂN HỘ PETRO LAND
• SẢN PHẨM
• PHÁP LÝ & THANH TOÁN
• LỊCH ĐI XEM DỰ ÁN
• KHUYẾN MÃI
• TÀI LIỆU
Salekit
• LIÊN HỆ
• DỰ ÁN
>
CĂN HỘ PETRO LAND
Căn hộ Petro land
Khu vực:
Hồ Chí Minh
Vị trí:
Quận 2
Diện tích:
m2
Dự án:
Căn hộ Petroland
Điện thoại:
08 3518 0865
Giá:
coming soon
Comments
| H O M E |
TRANG CHỦ
• DỰ ÁN
• PHÁP LÝ & THANH TOÁN
• KHUYẾN MÃI
• TÀI LIỆU
• LIÊN HỆ
LIÊN HỆ
Sàn Giao Dịch BĐS Thiên Đức
96 Nguyễn Cửu Vân, P.17, Q. Bình Thạnh
Chuyên viên tư vấn
Trần Quế Lâm
01212.012.349
www.thienducgroup.com
DỰ ÁN ĐẦU TƯ
Dự án thu hút nhiều nhà đầu tư
LƯỢT XEM
BĐS BÌNH DƯƠNG
•
Giá nhà, đất Bình Dương tăng
•
Nhà đất Bình Dương sôi động 2011
•
Đất nền Bình Dương tiếp tục tăng giá
•
Bình Dương: điểm hẹn để đầu tư
•
Thời cơ vàng cho BĐS Bình Dương
SÀN GIAO DỊCH BĐS THIÊN ĐỨC
Chuyên viên tư vấn : Trần Quế Lâm
HotLine : 01212.012.349
Email:tranquelam.bds@gmail.com
ĐC: 96 Nguyễn Cửu Vân, Phường 17, Quận Bình Thạnh, Tp.HCM
ĐT: (84-8) 3518.0865 - Fax (84-8) 3518.0864
Sign in
|
Recent Site Activity
|
Report Abuse
|
Print Page
|
Powered By
Google Sites

Server: GSE

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Robots-Tag: noarchive

Cache-Control: private, max-age=5

X-XSS-Protection: 1; mode=block