text:
Nồi cơm điện nắp gài 1.2 lít Happy Cook HC-120(R)
- Dung tích: 1.2 lít
- Chất liệu: Lòng nồi hợp kim nhôm, vỏ nhựa
- Công suất: 365W
- Xuất xứ: Indonesia
- Bảo hành: 01 năm
Khuyễn mãi hấp dẫn
FREE SHIP 100% tại TPHCM và Hà Nội
Giảm 50% phí vận chuyển toàn quốc khi đặt hàng qua HOTLINE 01284 576 576
Nồi cơm điện nắp gài 1.2 lít Happy Cook HC-120(R) là sản phẩm của Happy Cook, thương hiệu gia dụng và điện gia dụng hàng đầu Việt Nam với 100% vốn đầu tư Hàn Quốc, nhiều năm liền đạt tiêu chuẩn ISO 9001:2008 và chứng nhận HVNCLC.
1. Kiểu dáng nhỏ gọn, thiết kế đẹp mắt
Nồi cơm điện Happy Cook HC-120(R) có kích thước vừa phải, dung tích 1.2 lít, thích hợp cho sinh viên hoặc gia đình nhỏ từ 3-4 người. Nồi thiết kế theo phong cách và công nghệ Hàn Quốc, màu đỏ bắt mắt, tạo cảm giác ngon hơn khi ăn cơm.
3. Chất liệu tiêu chuẩn, an toàn cho sức khoẻ
Nồi cơm điện 1.2 lít Happy Cook HC-120(R) có lòng nồi làm từ hợp kim nhôm hấp thụ nhiệt và dẫn nhiệt cực tốt, giúp cơm chín đều tại tất cả vị trí. Lòng nồi phủ lớp chống dính tiêu chuẩn theo công nghệ Nano Silver diệt khuẩn và khử mùi, an toàn cho sức khoẻ, giúp tiết kiệm thời gian và công sức vệ sinh nồi.
4. Mâm nhiệt to, phẳng
Nồi cơm điện 1.2 lít được trang bị 1 mâm nhiệt to, phẳng dưới đáy nồi, gia tăng hiệu quả sử dụng nhiệt và tiết kiệm điện. Ngoài ra, công nghệ nấu cơm 3D giúp cho hạt cơm được gia nhiệt thêm từ thân và nắp nồi, do đó cơm sẽ chín đều, không bị khê sống.
5. 2 chức năng nấu, tích hợp xửng hấp
Nồi cơm điện Happy Cook HC-120(R) được tích hợp 2 chức năng cơ bản là Nấu và Hâm nóng, đáp ứng đầy đủ nhu cầu nấu cơm cho gia đình. Ngoài ra, nồi được kèm theo 1 xửng hấp, giúp tận dụng hơi nước trong quá trình nấu cơm để làm chín thực phẩm.
6. Van thoát hơi thông minh
Nồi cơm HC-120(R) có van thoát hơi trên nắp, giúp chống tràn và kiểm soát lượng hơi thoát ra bên ngoài nhằm hạn chế tối đa sự bốc hơi của các vitamin quan trọng.
Hầu hết mọi người thường rất chủ quan, cho rằng nồi cơm điện là một thiết bị đơn giản, không cần phải tìm hiểu cách sử dụng làm gì. Tuy nhiên, để sử dụng một cách hiệu quả, có được những bữa cơm ngon, bảo quản nồi được lâu thì chưa chắc ai cũng làm được. Happysmall.vn sẽ đưa ra những hướng dẫn cụ thể trong quá trình sử dụng giúp bạn sử dụng nồi cơm điện một cách hiệu quả.
Nguyên tắc 1: Vo gạo trước khi nấu
Trước khi nấu cơm bạn cần phải vo gạo kỹ. Bạn có thể đổ gạo vào nồi, cho nước vào và dùng tay vo gạo, sau đó đổ nước đục đi và lặp lại thao tác trên, khoảng 3 lần là được.
Việc vo gạo ngoài việc rửa cho sạch gạo cũng là để loại bỏ lớp bột talc là loại bột mịn người ta dùng như một chất bảo quản trong quá trình lưu trữ.
Lưu ý bạn không nên vo gạo trực tiếp trong nồi con, để tránh làm xước lớp chống dính, hoặc méo do va chạm, đó là nguyên nhân dẫn đến tình trạng gia nhiệt kém vì tiếp xúc với mâm phát nhiệt không tốt.
Nguyên tắc 2: Tỷ lệ gạo và nước
Nồi cơm điện hoạt động dựa trên nguyên lý đun sôi nước để làm chín gạo. Điều đó có nghĩa rằng quá trình nấu cơm phụ thuộc vào lượng nước trong nồi. Nếu bạn chỉ cho vừa đủ nước thì gạo sẽ không được chín, còn nếu cho quá nhiều nước thì cơm sẽ bị nhão. Bạn có thể tìm thấy hướng dẫn tỉ lệ gạo và nước cần được cho vào nồi trong sách hướng dẫn, và nó được tóm gọn theo công thức như sau:
1 chén gạo = 1 một chén nước + ¼ chén nước
Tuy nhiên đây chỉ là gợi ý chung, còn việc cho nước thêm vào bao nhiêu nữa tùy thuộc vào loại gạo (khô hay dẻo) và loại nồi cơm điện nhà bạn. Trong quá trình sử dụng nồi cơm điện bạn sẽ rút ra được kinh nghiệm để nấu được nồi cơm ngon hơn.
Nguyên tắc 3: Không mở nắp nồi trong quá trình nấu cơm
Trong quá trình nấu cơm, bạn không được mở nắp nồi ra. Nếu bạn mở nắp nồi, hơi nóng sẽ bị bốc hơi ra ngoài khiến cho lượng nhiệt đang dùng để nấu cơm trong nồi trở nên mất ổn định và cơm cũng không ngon, thậm chí là không chín.
Nguyên tắc 4: Giữ chế độ hâm nóng sau khi cơm sôi
Ngay khi cơm chín, nồi cơm sẽ có tiếng động báo để bạn biết, lúc đó nồi chuyển đã chuyển sang chế độ hâm nóng. Sau đó, cơm nên được được hâm nóng tiếp khoảng 5 đến 10 phút để cân bằng độ ẩm bằng cách bốc hơi lượng nước dư bám trên gạo, tạo nên độ xốp của cơm, lúc đó cơm sẽ ngon hơn, quá trình này gọi là ủ cơm. Trong quá trình đó bạn không nên mở nắp nồi ra.
Nguyên tắc 5: Không nên rút phích cắm ngay khi nấu cơm xong
Ngay cả khi hoàn tất quá trình nấu cơm, bạn cũng nên không rút phích cắm của nồi cơm điện vì sau khi nấu chín cơm, nồi cơm điện sẽ tự động chuyển sang chế độ giữ ấm. Theo kinh nghiệm cho thấy, ăn cơm sau 12 phút giữ ấm thì cơm sẽ ngon hơn, thời gian giữ ấm không được kéo dài quá 12 giờ để tránh cơm bị biến dạng: khô, gãy...
Nguyên tắc 6: Không bỏ vật dụng kim loại vào trong nồi
Hầu hết nồi cơm điện hiện nay đều thiết kế lòng nồi chống dính, tuy nhiên lòng nồi này lại dễ bị xây xước khi bạn sử dụng đĩa hoặc thìa bằng kim loại. Nhiều người hay dùng thìa kim loại để cạo cơm ở đáy nồi, tốt nhất bạn nên dùng thìa bằng nhựa để không gây xước nồi mà lại an toàn.
Nguyên tắc 7: Vệ sinh nồi
Bất cứ thiết bị gia dụng nào cũng cần phải vệ sinh thường xuyên, nồi cơm điện cũng vậy. Ngay sau khi sử dụng, nếu bạn chưa thể rửa nồi ngay thì nên đổ nước vào nồi để tránh cho cơm sau một thời gian sẽ trở nên khô và cứng, bám vào thành nồi. Nên vệ sinh sạch cơm còn bám trong lòng nồi và để cho khô hẳn rồi mới cất lại vào bên trong nồi.

markdown:
# Nồi cơm điện nắp gài 1.2 lít Happy Cook HC-120(R)
[Happy Cook](http://www.happysmall.vn/happy-cook)
- Dung tích: 1.2 lít
- Chất liệu: Lòng nồi hợp kim nhôm, vỏ nhựa
- Công suất: 365W
- Xuất xứ: Indonesia
- Bảo hành: 01 năm
## Khuyễn mãi hấp dẫn
**FREE SHIP 100%**tại TPHCM và Hà Nội
Giảm 50% phí vận chuyển toàn quốc khi đặt hàng qua
**HOTLINE 01284 576 576**
Nồi cơm điện nắp gài 1.2 lít Happy Cook HC-120(R) là sản phẩm của Happy Cook, thương hiệu gia dụng và điện gia dụng hàng đầu Việt Nam với 100% vốn đầu tư Hàn Quốc, nhiều năm liền đạt tiêu chuẩn ISO 9001:2008 và chứng nhận HVNCLC.
![](/image/catalog/san_pham/dien_gia_dung/HC-120_R/HC-180AR.jpg)
1. Kiểu dáng nhỏ gọn, thiết kế đẹp mắt
Nồi cơm điện Happy Cook HC-120(R) có kích thước vừa phải, dung tích 1.2 lít, thích hợp cho sinh viên hoặc gia đình nhỏ từ 3-4 người. Nồi thiết kế theo phong cách và công nghệ Hàn Quốc, màu đỏ bắt mắt, tạo cảm giác ngon hơn khi ăn cơm.
![](/image/catalog/san_pham/dien_gia_dung/HC-120_R/HC-120R_HC-180AR-hinh-1.jpg)
3. Chất liệu tiêu chuẩn, an toàn cho sức khoẻ
Nồi cơm điện 1.2 lít Happy Cook HC-120(R) có lòng nồi làm từ hợp kim nhôm hấp thụ nhiệt và dẫn nhiệt cực tốt, giúp cơm chín đều tại tất cả vị trí. Lòng nồi phủ lớp chống dính tiêu chuẩn theo công nghệ Nano Silver diệt khuẩn và khử mùi, an toàn cho sức khoẻ, giúp tiết kiệm thời gian và công sức vệ sinh nồi.
![](/image/catalog/san_pham/dien_gia_dung/HC-120_R/HC-120R_HC-180AR-hinh-2.jpg)
4. Mâm nhiệt to, phẳng
Nồi cơm điện 1.2 lít được trang bị 1 mâm nhiệt to, phẳng dưới đáy nồi, gia tăng hiệu quả sử dụng nhiệt và tiết kiệm điện. Ngoài ra, công nghệ nấu cơm 3D giúp cho hạt cơm được gia nhiệt thêm từ thân và nắp nồi, do đó cơm sẽ chín đều, không bị khê sống.
![](/image/catalog/san_pham/dien_gia_dung/HC-120_R/HC-120R_HC-180AR-hinh-3.jpg)
5. 2 chức năng nấu, tích hợp xửng hấp
Nồi cơm điện Happy Cook HC-120(R) được tích hợp 2 chức năng cơ bản là Nấu và Hâm nóng, đáp ứng đầy đủ nhu cầu nấu cơm cho gia đình. Ngoài ra, nồi được kèm theo 1 xửng hấp, giúp tận dụng hơi nước trong quá trình nấu cơm để làm chín thực phẩm.
![](/image/catalog/san_pham/dien_gia_dung/HC-120_R/HC-120R_HC-180AR-hinh-6.jpg)
6. Van thoát hơi thông minh
Nồi cơm HC-120(R) có van thoát hơi trên nắp, giúp chống tràn và kiểm soát lượng hơi thoát ra bên ngoài nhằm hạn chế tối đa sự bốc hơi của các vitamin quan trọng.
![](/image/catalog/san_pham/dien_gia_dung/HC-120_R/HC-120R_HC-180AR-hinh-4.jpg)
[Nồi cơm điện nắp gài 1.2 lít Happy Cook HC-120(R)](http://www.happysmall.vn/tim-kiem.html?tag=N%E1%BB%93i%20c%C6%A1m%20%C4%91i%E1%BB%87n%20n%E1%BA%AFp%20g%C3%A0i%201.2%20l%C3%ADt%20Happy%20Cook%20HC-120%28R%29) [HC-120(R)](http://www.happysmall.vn/tim-kiem.html?tag=HC-120%28R%29) [điện gia dụng](http://www.happysmall.vn/tim-kiem.html?tag=%C4%91i%E1%BB%87n%20gia%20d%E1%BB%A5ng) [nồi cơm điện](http://www.happysmall.vn/tim-kiem.html?tag=n%E1%BB%93i%20c%C6%A1m%20%C4%91i%E1%BB%87n) [noi com dien](http://www.happysmall.vn/tim-kiem.html?tag=noi%20com%20dien) [noi com](http://www.happysmall.vn/tim-kiem.html?tag=noi%20com)
Hầu hết mọi người thường rất chủ quan, cho rằng nồi cơm điện là một thiết bị đơn giản, không cần phải tìm hiểu cách sử dụng làm gì. Tuy nhiên, để sử dụng một cách hiệu quả, có được những bữa cơm ngon, bảo quản nồi được lâu thì chưa chắc ai cũng làm được. Happysmall.vn sẽ đưa ra những hướng dẫn cụ thể trong quá trình sử dụng giúp bạn sử dụng nồi cơm điện một cách hiệu quả.
Nguyên tắc 1: Vo gạo trước khi nấu
Trước khi nấu cơm bạn cần phải vo gạo kỹ. Bạn có thể đổ gạo vào nồi, cho nước vào và dùng tay vo gạo, sau đó đổ nước đục đi và lặp lại thao tác trên, khoảng 3 lần là được.
Việc vo gạo ngoài việc rửa cho sạch gạo cũng là để loại bỏ lớp bột talc là loại bột mịn người ta dùng như một chất bảo quản trong quá trình lưu trữ.
Lưu ý bạn không nên vo gạo trực tiếp trong nồi con, để tránh làm xước lớp chống dính, hoặc méo do va chạm, đó là nguyên nhân dẫn đến tình trạng gia nhiệt kém vì tiếp xúc với mâm phát nhiệt không tốt.
Nguyên tắc 2: Tỷ lệ gạo và nước
Nồi cơm điện hoạt động dựa trên nguyên lý đun sôi nước để làm chín gạo. Điều đó có nghĩa rằng quá trình nấu cơm phụ thuộc vào lượng nước trong nồi. Nếu bạn chỉ cho vừa đủ nước thì gạo sẽ không được chín, còn nếu cho quá nhiều nước thì cơm sẽ bị nhão. Bạn có thể tìm thấy hướng dẫn tỉ lệ gạo và nước cần được cho vào nồi trong sách hướng dẫn, và nó được tóm gọn theo công thức như sau:
1 chén gạo = 1 một chén nước + ¼ chén nước
Tuy nhiên đây chỉ là gợi ý chung, còn việc cho nước thêm vào bao nhiêu nữa tùy thuộc vào loại gạo (khô hay dẻo) và loại nồi cơm điện nhà bạn. Trong quá trình sử dụng nồi cơm điện bạn sẽ rút ra được kinh nghiệm để nấu được nồi cơm ngon hơn.
Nguyên tắc 3: Không mở nắp nồi trong quá trình nấu cơm
Trong quá trình nấu cơm, bạn không được mở nắp nồi ra. Nếu bạn mở nắp nồi, hơi nóng sẽ bị bốc hơi ra ngoài khiến cho lượng nhiệt đang dùng để nấu cơm trong nồi trở nên mất ổn định và cơm cũng không ngon, thậm chí là không chín.
Nguyên tắc 4: Giữ chế độ hâm nóng sau khi cơm sôi
Ngay khi cơm chín, nồi cơm sẽ có tiếng động báo để bạn biết, lúc đó nồi chuyển đã chuyển sang chế độ hâm nóng. Sau đó, cơm nên được được hâm nóng tiếp khoảng 5 đến 10 phút để cân bằng độ ẩm bằng cách bốc hơi lượng nước dư bám trên gạo, tạo nên độ xốp của cơm, lúc đó cơm sẽ ngon hơn, quá trình này gọi là ủ cơm. Trong quá trình đó bạn không nên mở nắp nồi ra.
Nguyên tắc 5: Không nên rút phích cắm ngay khi nấu cơm xong
Ngay cả khi hoàn tất quá trình nấu cơm, bạn cũng nên không rút phích cắm của nồi cơm điện vì sau khi nấu chín cơm, nồi cơm điện sẽ tự động chuyển sang chế độ giữ ấm. Theo kinh nghiệm cho thấy, ăn cơm sau 12 phút giữ ấm thì cơm sẽ ngon hơn, thời gian giữ ấm không được kéo dài quá 12 giờ để tránh cơm bị biến dạng: khô, gãy...
Nguyên tắc 6: Không bỏ vật dụng kim loại vào trong nồi
Hầu hết nồi cơm điện hiện nay đều thiết kế lòng nồi chống dính, tuy nhiên lòng nồi này lại dễ bị xây xước khi bạn sử dụng đĩa hoặc thìa bằng kim loại. Nhiều người hay dùng thìa kim loại để cạo cơm ở đáy nồi, tốt nhất bạn nên dùng thìa bằng nhựa để không gây xước nồi mà lại an toàn.
Nguyên tắc 7: Vệ sinh nồi
Bất cứ thiết bị gia dụng nào cũng cần phải vệ sinh thường xuyên, nồi cơm điện cũng vậy. Ngay sau khi sử dụng, nếu bạn chưa thể rửa nồi ngay thì nên đổ nước vào nồi để tránh cho cơm sau một thời gian sẽ trở nên khô và cứng, bám vào thành nồi. Nên vệ sinh sạch cơm còn bám trong lòng nồi và để cho khô hẳn rồi mới cất lại vào bên trong nồi.

Set-Cookie: sorecentproduct=47; expires=Thu, 19-Jul-2018 16:10:28 GMT; Max-Age=2592000; path=/; domain=www.happysmall.vn


text:
Phó Hiệu trưởng trường Đại học Sư phạm TP. Hồ Chí Minh
- Phụ trách công tác quản trị, thiết bị, xây dựng cơ bản, học sinh, sinh viên, truyền thông, an ninh quốc phòng.
- Trực tiếp phụ trách phòng Quản trị - Thiết bị, phòng CTCT&HSSV, Trung tâm Tin học, Ký túc xá, Trạm Y tế, Trung tâm GD trẻ khuyết tật Thuận Van, các khoa Toán - Tin, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Giáo dục Thể chất và Giáo dục Quốc phòng.
Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh280 An Dương Vương, P.4, Q.5, TP. Hồ Chí MinhĐiện thoại: 08352020 - 08352021 - Fax: 84.8.398946

markdown:
|
|
![]()
![]()
|
|
- Phụ trách công tác quản trị, thiết bị, xây dựng cơ bản, học sinh, sinh viên, truyền thông, an ninh quốc phòng.
- Trực tiếp phụ trách phòng Quản trị - Thiết bị, phòng CTCT&HSSV, Trung tâm Tin học, Ký túc xá, Trạm Y tế, Trung tâm GD trẻ khuyết tật Thuận Van, các khoa Toán - Tin, Vật lý, Hóa học, Sinh học, Giáo dục Thể chất và Giáo dục Quốc phòng.
|Sự kiện quan trọng|
|Không có sự kiện nào|
Trường Đại học Sư phạm Thành phố Hồ Chí Minh
280 An Dương Vương, P.4, Q.5, TP. Hồ Chí Minh
Điện thoại: 08352020 - 08352021 - Fax: 84.8.398946

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: portal_site=85; expires=Wed, 20-Jun-2018 02:02:16 GMT

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Connection: close


text:
Bộ đôi Touch BEAN 402s và 402m của Mobiistar sử dụng hệ điều hành Android Jelly Bean 4.2.2, dùng màn hình 4 inch, RAM 512 MB, chip xử lý lõi đôi tốc độ 1,3 GHz, camera 5 megapixel nhưng giá lần lượt chỉ 2,09 triệu và 1,69 triệu đồng.
Bộ đôi Touch BEAN 402s và 402m giá tốt, cấu hình khá đang rất hút khách.
Còn ở mức giá 2,39 triệu đồng, Touch BEAN 452T có nhiều cải tiến đáng kể khi trang bị màn hình IPS 4,5 inch hỗ trợ 16 triệu màu cho chất lượng hình ảnh sắc nét và trung thực, camera có độ phân giải 5 megapixel, bộ vi xử lý dual core 1,2 GHz, dung lượng bộ nhớ trong 4GB. Với mức giá trên, đối tượng sử dụng smartphone giá thấp như lao động tự do, sinh viên, học sinh, người mới đi làm và giới nhân viên văn phòng đều có thể sở hữu được máy.
Bên cạnh ưu đãi về giá, Mobiistar còn có những chương trình hỗ trợ cho người tiêu dùng khác. Đơn cử khách hàng mua Mobiistar Touch BEAN 402m tại Thegioididong.com được bộ SIM MobiFone trị giá 5,5 triệu đồng gồm miễn phí 230 phút gọi, 100 tin nhắn nội mạng và truy cập Internet tốc độ cao dung lượng 600 MB một tháng trong vòng 12 tháng.
Theo đại diện Thegioididong.com, trong ngày đầu tiên thực hiện chương trình khuyến mãi này đã có hơn 2.000 đơn đặt hàng. Trước đó, những khách hàng mua touch LAI 512 cũng đã được 6 tháng sử dụng 3G miễn phí.
Ngoài ra, trong các sản phẩm của Mobiistar đều có ứng dụng WADA Wi-Fi Maps giúp người dùng kết nối Wi-Fi ở bất cứ địa điểm nào mà không cần biết password hay phải tùy chỉnh thông số trên thiết bị.
Để có được mức hỗ trợ trên, Mobiistar đã nghiên cứu triển khai và hợp tác cùng đối tác bán lẻ, các nhà phát triển và nhà mạng cùng chia sẻ chi phí với người dùng vào mùa mua sắm cuối năm. Thương hiệu điện thoại Việt này đã chấp nhận giảm lợi nhuận để khách hàng có thu nhập trung bình được mua sản phẩm với giá thấp, kèm theo những ưu đãi đặc biệt.
"Trong khi sức mua không bằng những năm trước, việc hỗ trợ bằng cách giảm giá, gia tăng những lợi ích thiết thực với người dùng là cố gắng lớn của Mobiistar và các đối tác", ông Ngô Nguyên Kha, đại diện Mobiistar chia sẻ.
Minh Trí
Nếu là khách, bạn phải đăng ký tài khoản và kích hoạt tài khoản để bình luận được hiển thị ở đây. Thông tin kích hoạt gửi đến mail của bạn.
Cận cảnh BlackBerry Z10 màu trắng tại Việt Nam Tin công nghệ
Sẽ có tên miền .like, .app hay .music trong năm nay Tin công nghệ
Tin đồn màn hình Retina khiến iPad Mini không còn hấp dẫn Tin công nghệ
Tam Quốc Soha chuẩn bị Update phiên bản mới Game
Hot girl Việt chơi game 1 tháng, kiếm 20 triệu Game
phpmyadmin Php
Góc công nghệ số 03 Tin công nghệ
Kỹ thuật lập trình 4 Kỹ thuật lập trình
Lập trình ứng dụng VB.NET 15 VB.NET
Using Text Wrangler - Advanced part 1 Tin công nghệ

Cache-Control: private

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


text:
Playlist nhạc không lời 6/2017
27.6.17 nhac-khong-loi, playlist-nhac-khong-loi
Tháng 6, trong ký ức của ai cũng từng có những mùa hè để nhớ. Có những cơn mưa rào và những trưa nắng chói chang, những tiếng cười giòn tan và những giọt nước mắt ấm ức, có một trăm điều chưa bao giờ dám nói và một ngàn nhịp tim đập thình thịch khi lén nhìn sang cậu bạn mình vẫn thích thầm. Có những cuộc hội ngộ và những cuộc chia tay, có những người đã đi và chẳng bao giờ trở lại, và cũng có những người cùng bên nhau suốt cả chặng đường dài. Nhưng đều sẽ chỉ còn là hồi ức… Là giấc mơ mùa hè rực rỡ mà trong cuộc đời này mỗi chúng ta đều chỉ có một lần được mơ. Vĩnh viễn trân trọng, vĩnh viễn chẳng thể quay về. Dù vui hay buồn, dù nôn nao hay nuối tiếc, thì tất cả cũng đều đáng nhớ, đều khó quên và không thể quên…
Tháng 6 cho những suy ngẫm, ba năm cấp 3 thực ra là khoảng thời gian rất đơn giản, chính là nuôi mộng ước bước chân vào đại học, rồi một ngày bất chợt ngoảnh đầu lại, thấy bản thân đã đi đến cuối con đường, lại chẳng hiểu sao có muôn vàn nuối tiếc, thực chất cũng chẳng biết bản thân đang tiếc gì…
Tháng 6 về trong không gian tĩnh lặng. Việc chúng ta ở đời này là tiếp tục đi và đi mãi, không cần phải ngó phía sau là những gì, chúng ta sẽ phải sống cho tương lai, quá khứ hãy để nó ở đó.
Tháng 6 lừng chừng cho những suy tư. Mỗi người đều phải trả giá cho cuộc sống mà mình đang sống. Đừng so sánh, đừng muộn phiền, cũng đừng trốn tránh khi mọi thứ không như mong đợi, hay nuối tiếc quá nhiều về những chuyện đã qua. Hãy tự hỏi nếu thời gian quay trở lại ngày ấy, liệu bạn có thay đổi lựa chọn của mình không, hay vẫn quyết định để mọi thứ vẹn nguyên như thế?

markdown:
## Playlist nhạc không lời 6/2017
27.6.17
[nhac-khong-loi](http://www.khongloinhac.com/search/label/nhac-khong-loi), [playlist-nhac-khong-loi](http://www.khongloinhac.com/search/label/playlist-nhac-khong-loi)
Tháng 6, trong ký ức của ai cũng từng có những mùa hè để nhớ. Có những cơn mưa rào và những trưa nắng chói chang, những tiếng cười giòn tan và những giọt nước mắt ấm ức, có một trăm điều chưa bao giờ dám nói và một ngàn nhịp tim đập thình thịch khi lén nhìn sang cậu bạn mình vẫn thích thầm. Có những cuộc hội ngộ và những cuộc chia tay, có những người đã đi và chẳng bao giờ trở lại, và cũng có những người cùng bên nhau suốt cả chặng đường dài. Nhưng đều sẽ chỉ còn là hồi ức… Là giấc mơ mùa hè rực rỡ mà trong cuộc đời này mỗi chúng ta đều chỉ có một lần được mơ. Vĩnh viễn trân trọng, vĩnh viễn chẳng thể quay về. Dù vui hay buồn, dù nôn nao hay nuối tiếc, thì tất cả cũng đều đáng nhớ, đều khó quên và không thể quên…
Trong ký ức của ai cũng từng có những mùa hè để nhớ
![]()
Tháng 6 cho những suy ngẫm, ba năm cấp 3 thực ra là khoảng thời gian rất đơn giản, chính là nuôi mộng ước bước chân vào đại học, rồi một ngày bất chợt ngoảnh đầu lại, thấy bản thân đã đi đến cuối con đường, lại chẳng hiểu sao có muôn vàn nuối tiếc, thực chất cũng chẳng biết bản thân đang tiếc gì…
Tháng 6 về trong không gian tĩnh lặng. Việc chúng ta ở đời này là tiếp tục đi và đi mãi, không cần phải ngó phía sau là những gì, chúng ta sẽ phải sống cho tương lai, quá khứ hãy để nó ở đó.
Tháng 6 lừng chừng cho những suy tư. Mỗi người đều phải trả giá cho cuộc sống mà mình đang sống. Đừng so sánh, đừng muộn phiền, cũng đừng trốn tránh khi mọi thứ không như mong đợi, hay nuối tiếc quá nhiều về những chuyện đã qua. Hãy tự hỏi nếu thời gian quay trở lại ngày ấy, liệu bạn có thay đổi lựa chọn của mình không, hay vẫn quyết định để mọi thứ vẹn nguyên như thế?

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

X-Robots-Tag: all

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Dấm đen nhật bản dạng viên Orihiro 216 viên
Email không đúng định dạng.
Email đã được đăng ký.
Đăng ký thành công.
Quá trình xử lý lỗi.

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

P3P: CP="IDC DSP COR CURa ADMa OUR IND PHY ONL COM STA"

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Set-Cookie: SvID=s235|Wyktm|Wyktm; path=/


text:
Tin tức
Vinhomes Metropolis
Vinhomes Phạm Hùng
Vinhomes Mỹ Đình
Xuân Mai Riverside
Tìm với : vinhomes sky lake phạm hùng
CHUYÊN MỤC
Phong thủy
Tin tức
Nội thất
Chuyên gia
Bài xem nhiều
DỰ ÁN BĐS HÓT
Chung cư Sky Central 176 Định Công - Bảng Hàng độc quyền
Chung cư 120 Định Công - T&T DC Complex Định Công
Dự án khu đô thị Swan Bay Đại Phước Nhơn Trạch
【CĐT】Chung cư Vinhomes Nguyễn Trãi ® 2017 【VIP】 Vinhomes Smart City
#1 Swan Park City Đông Sài Gòn - TP Xanh Nhất Việt Nam
Chung cư Roman Plaza Tố Hữu - CĐT Hải Phát


text:
MẶT BẰNG + BẢNG GIÁ + CHÍNH SÁCH + TƯ VẤN CHỌN CĂN NHƯ Ý
[Đăng ký nhận tư vấn 100% MIỄN PHÍ và nhận các thông tin NHANH - CHÍNH XÁC về Gía + Mặt bằng + Chính sách.
0971 155 655


text:
Tên truy cập
Mật khẩu
Đăng ký thành viên
Quên mật khẩu
Gửi thư kích hoạt
Nhu cầu mua bán bất động sản Quận 12, Tp. Hồ Chí Minh năm 2018 cần chính chủ, giá rẻ, vị trí đẹp, đường rộng. Mua bán nhà đất Tân Chành Hiệp 33, Quận 12, Tp. Hồ Chí Minh có giấy tờ sổ hồng đỏ, nhiều diện tích, hướng đông, tây, nam, bắc.Có một căn nhà dành riêng cho mình với không gian hoàn hảo được thiết kế theo ý thích sẽ làm cho cuộc sống trở nên trọn vẹn hơn là điều mà bất cứ ai cũng mong muốn.Nhưng việc đi tìm mua một căn nhà hội đủ những yếu tố bạn cần là một điều không hề dễ dàng. Đừng lo, đã có NhaBan.COM luôn đồng hành cùng bạn.
Copyright © 2007 - 2018 NhaBan.com - All rights Reserved < + Nhaban.com - Chuyên trang mua ban nha dat được xây dựng bởi CÔNG TY TNHH SIÊU TRỰC TUYẾN + Giấy đăng ký kinh doanh: 4102056839/ Sở kế hoạch đầu tư TP.HCM, cấp ngày 15/12/2007 + Giấy phép số: 05/GP-TTĐT do Cục QL Phát Thanh, Truyền Hình Và Thông Tin Điện Tử - Bộ Thông Tin và Truyền Thông cấp + Địa chỉ : 139 - Đường số 13B - Tiểu Khu II - KDC An Lạc - P. Bình Trị Đông B - Q. Bình Tân - TP. Hồ Chí Minh + Điện thoại liên lạc : (08) 38777939. - Fax : (08) 62602665. + Thời gian làm việc: Thứ 2 - 6 (8h - 17h), Thứ 7 (8h - 12h)

Cache-Control: max-age=3600, public


text:
NMĐT - Biên đạo - Diễn viên Quang Đăng hút hồn phái nữ bằng Vest hiện đại
Biên đạo - Diễn viên Quang Đăng là một trong những sao nam sở hữu gu ăn mặc ổn định, cả trên sân khấu lẫn ngoài đời. Có được điều này bởi vì anh thường xuyên cập nhật các kiến thức về xu hướng thời trang, cách phối chọn trang phục, đặc biệt là trang phục Vest.
Để thấy được điều này chúng ta cùng ngắm nhìn bộ ảnh của anh, Quang Đăng diện loạt ba bộ trang phục veston hiện đại. Tông màu chủ đạo của loạt trang phục này đều xoay quanh các sắc thái quen thuộc: đen, trắng và xanh cô-ban. Tuy nhiên, phong cách của nam diễn viên hoàn toàn trưởng thành, rắn rỏi hơn xưa rất nhiều. Đây cũng là định hướng hình ảnh Quang Đăng theo đuổi trong thời gian sắp tới.
Đây là gu Vest nam mà bất kỳ bạn nam thanh niên, dân văn phòng cũng có thể học tập theo. Kiểu dáng Vest nam mà Quang Đăng mặc rất lịch lãm, trẻ trung.
Hãy tới Nhà May Đức Tài để bạn có thể có những bộ đồ Vest hút hồn phái đẹp
Hãy tới Nhà May Đức Tài để bạn có thể có những bộ đồ Vest hút hồn phái đẹp

markdown:
## NMĐT - Biên đạo - Diễn viên Quang Đăng hút hồn phái nữ bằng Vest hiện đại
**Biên đạo - Diễn viên Quang Đăng**là một trong những sao nam sở hữu gu ăn mặc ổn định, cả trên sân khấu lẫn ngoài đời. Có được điều này bởi vì anh thường xuyên cập nhật các kiến thức về xu hướng thời trang, cách phối chọn trang phục, đặc biệt là trang phục Vest.
Để thấy được điều này chúng ta cùng ngắm nhìn bộ ảnh của anh, Quang Đăng diện loạt ba bộ trang phục
**. Tông màu chủ đạo của loạt trang phục này đều xoay quanh các sắc thái quen thuộc: đen, trắng và xanh cô-ban. Tuy nhiên, phong cách của nam diễn viên hoàn toàn trưởng thành, rắn rỏi hơn xưa rất nhiều. Đây cũng là định hướng hình ảnh Quang Đăng theo đuổi trong thời gian sắp tới.** [veston hiện đại](http://www.nhamayductai.com/2013/07/bo-suu-tap-vest-nam-chon-cong-so.html)
Đây là gu Vest nam mà bất kỳ bạn nam thanh niên, dân văn phòng cũng có thể học tập theo. Kiểu dáng Vest nam mà Quang Đăng mặc rất lịch lãm, trẻ trung.
Hãy tới Nhà May Đức Tài để bạn có thể có những bộ đồ Vest hút hồn phái đẹp
Hãy tới Nhà May Đức Tài để bạn có thể có những bộ đồ Vest hút hồn phái đẹp


text:
Skip to content
Skip to main navigation
Skip to 1st column
Skip to 2nd column
Trang chủ
Giới thiệu
Thanh lý & Khuyến mại
Cẩm nang
Catalogue
Trang chủ
Cẩm nang
Thư viện ảnh
Thư Viện Ảnh
Trang chủ
»
Nội thất tháng 7
My Favourites
TOP 12:
Top bình chọn
-
Mới cập nhật
-
Mới bình chọn
-
Xem nhiều nhất
[Please activate JavaScript in order to see the slideshow]
Trước
(Ảnh 6 of 9)
Tiếp
(Ảnh 8 of 9)
31
32
33
34
35
36
37
38
39
Nội thất đẹp
Thông tin ảnh
Mô tả:
Nội thất đẹp
Ngày:
02.07.2009 21:42:07
Lần xem:
470
Bình chọn:
Chưa bình chọn
Kích thước:
102,54 KB (400 x 300 px)
Tác giả:
ONC
Kích thước ảnh gốc:
51,06 KB (470 x 353 px)
Gửi cho bạn bè
Đăng nhập trước...
TOP 12:
Top bình chọn
-
Mới cập nhật
-
Mới bình chọn
-
Xem nhiều nhất
Tổng số tất cả các ảnh: 87
Tổng số lần xem tất cả các ảnh: 28168
Quay lại
Sản phẩm mới
Ghế tựa Gt10B
510 000 VND
Ghế tựa GT10C
800 000 VND
Bàn gấp BGT12
1 550 000 VND
Bàn gấp BGA14
1 300 000 VND
Bàn gấp BGA12
1 150 000 VND
Hỗ trợ trực tuyến
ONC 01
ONC 02
Số người truy cập
Sản phẩm ONC
Nội thất
Ghế xoay (105)
Ghế gấp (24)
Ghế tựa (14)
Ghế chân quỳ (34)
Ghế văn phòng (23)
Ghế gia đình (34)
Ghế cafe (32)
Ghế quầy bar (14)
Bàn - Ghế Sofa (55)
Bàn văn phòng (64)
Bàn gia đình (58)
Bàn cafe (16)
Bàn ghế học sinh (17)
Bàn huấn luyện (3)
Bàn gấp (3)
Hộc (11)
Tủ văn phòng (33)
Giá sách - Giá thư viện (10)
Vách ngăn (3)
Giường Sắt (7)
Phụ kiện khác (7)
Ống thép
Ghế xoay (105)
Ghế gấp (24)
Ghế tựa (14)
Ghế chân quỳ (34)
Ghế văn phòng (23)
Ghế gia đình (34)
Ghế cafe (32)
Ghế quầy bar (14)
Bàn - Ghế Sofa (55)
Bàn văn phòng (64)
Bàn gia đình (58)
Bàn cafe (16)
Bàn ghế học sinh (17)
Bàn huấn luyện (3)
Bàn gấp (3)
Hộc (11)
Tủ văn phòng (33)
Giá sách - Giá thư viện (10)
Vách ngăn (3)
Giường Sắt (7)
Phụ kiện khác (7)
Giỏ hàng
Xem giỏ
Giỏ của bạn chưa có hàng.
Đăng nhập
Tên người dùng
Mật khẩu
Lưu thông tin
Bạn quên mật khẩu?
Các nhà sản xuất
Tất cả Sản phẩm
Nội thất 190
Nội thất FAMI
Nội thất nhập khẩu
Nhà sản xuất khác
www.onc.vn
Trang chủ
Catalogue
Các đại lý
Liên hệ
Sơ đồ Web
Top
Thứ ba, 19-06-2018
Copyright © 2018 ONC Homepage. Designed by
ONC
Địa chỉ : 22A Giảng Võ, Hà Nội.
Điện thoại : (84-4) 37 369 001 Fax : (84-4) 37 369 002

Content-Type: text/html


text:
-
Hiện tại trang web đang trong quá hình chuyển đổi và tái cấu trúc lại chuyên mục nên có thể một vài chức năng chưa hoàn thiện, một số bài viết và chuyên mục sẽ thay đổi. Nếu sự thay đổi này làm bạn phiền lòng, mong bạn thông cảm. Chúng tôi luôn hoan nghênh mọi ý kiến đóng góp để chúng tôi hoàn thiện và phát triển. Cảm ơn
HTC WILDFIRE & WILDFIRE S
Khu vực dành cho HTC WildFire và WildFire S
Trang 1 của 11 trang
Tùy chọn hiển thị chủ đề
Đang tải...
Trang 1 của 11 trang

markdown:
-
Hiện tại trang web đang trong quá hình chuyển đổi và tái cấu trúc lại chuyên mục nên có thể một vài chức năng chưa hoàn thiện, một số bài viết và chuyên mục sẽ thay đổi. Nếu sự thay đổi này làm bạn phiền lòng, mong bạn thông cảm. Chúng tôi luôn hoan nghênh mọi ý kiến đóng góp để chúng tôi hoàn thiện và phát triển. Cảm ơn
# HTC WILDFIRE & WILDFIRE S
Khu vực dành cho HTC WildFire và WildFire S
Trang 1 của 11 trang
[Tùy chọn hiển thị chủ đề](#)
Đang tải...
Trang 1 của 11 trang

Server: Apache/2.2.15 (CentOS) DAV/2 PHP/5.6.10

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding


text:
Best Friends Forever Twin Pendants in Keepsake Boxes Pink Heart Girls Necklace
Sản phẩm này được bán tại www.amazon.com
Thương hiệu: DM Merchandising
Ngay sau khi quý khách đặt hàng và thanh toán, ShipTo.vn sẽ mua sản phẩm từ Mỹ và vận chuyển về Việt Nam
Sản phẩm tạm thời ngưng bán trên Amazon. ShipTo.vn sẽ theo dõi và tìm mua từ nhà cung cấp khác
Chọn số lượng:Xem chi tiết sản phẩm tại www.amazon.com
-
Giá giảm 10-50%
so với hàng xách tay
-
100% sản phẩm thật
được mua trực tiếp từ Mỹ
-
Hoàn tiền 100%
nếu hàng bị thất lạc hư hỏng
-
Miễn phí dịch vụ
nếu giao hàng trễ
Mua hàng theo yêu cầu
-
1.Đặt mua
Đặt mua những sản phẩm được ShipTo.vn tuyển chọn, hoặc gửi link của sản phẩm muốn mua để nhận báo giá.
-
2.Thanh toán
Thanh toán cho ShipTo.vn (tiền mặt, chuyển khoản, hoặc thẻ tín dụng).
-
3.Vận chuyển
ShipTo.vn mua hàng từ nước ngoài, chuyển về Việt Nam, và lo tất cả thủ tục hải quan.
-
4. Giao hàng
ShipTo.vn giao hàng tận nơi miễn phí trong vòng 10 - 20 ngày làm việc kể từ ngày thanh toán.
Vận chuyển theo yêu cầu
-
1.Đăng ký địa chỉ Mỹ
Đăng ký tài khoản ShipTo.vn có ngay địa chỉ riêng tại Mỹ.
-
2.Tự mua hàng
Tự mua tại bất kỳ website nào và chuyển hàng tới địa chỉ Mỹ của bạn.
-
3.Vận chuyển
ShipTo.vn nhận hàng, kiểm hàng và chuyển quốc tế.
-
4. Giao hàng
ShipTo.vn thông quan, giao hàng tận tay và thu tiền dịch vụ.
ĐĂNG KÝ EMAIL ĐỂ BẮT ĐẦU

markdown:
[0](/mua-hang/gio-hang)
# Best Friends Forever Twin Pendants in Keepsake Boxes Pink Heart Girls Necklace
Sản phẩm này được bán tại
[www.amazon.com](http://www.amazon.com/Friends-Forever-Pendants-Keepsake-Necklace/dp/B004QIZIZO)
Thương hiệu:
[DM Merchandising](/thuong-hieu/dm-merchandising_th6727)
Ngay sau khi quý khách đặt hàng và thanh toán, ShipTo.vn sẽ mua sản phẩm từ Mỹ và vận chuyển về Việt Nam
Sản phẩm tạm thời ngưng bán trên Amazon. ShipTo.vn sẽ theo dõi và tìm mua từ nhà cung cấp khác
Chọn số lượng:
[Xem chi tiết sản phẩm tại www.amazon.com](http://www.amazon.com/Friends-Forever-Pendants-Keepsake-Necklace/dp/B004QIZIZO)
-
Giá giảm 10-50%
so với hàng xách tay
-
100% sản phẩm thật
được mua trực tiếp từ Mỹ
-
Hoàn tiền 100%
nếu hàng bị thất lạc hư hỏng
-
Miễn phí dịch vụ
nếu giao hàng trễ
#### Mua hàng theo yêu cầu
-
1.Đặt mua
Đặt mua những sản phẩm được ShipTo.vn tuyển chọn, hoặc gửi link của sản phẩm muốn mua để nhận báo giá.
-
2.Thanh toán
Thanh toán cho ShipTo.vn (tiền mặt, chuyển khoản, hoặc thẻ tín dụng).
-
3.Vận chuyển
ShipTo.vn mua hàng từ nước ngoài, chuyển về Việt Nam, và lo tất cả thủ tục hải quan.
-
4. Giao hàng
ShipTo.vn giao hàng tận nơi miễn phí trong vòng 10 - 20 ngày làm việc kể từ ngày thanh toán.
#### Vận chuyển theo yêu cầu
-
1.Đăng ký địa chỉ Mỹ
Đăng ký tài khoản ShipTo.vn có ngay địa chỉ riêng tại Mỹ.
-
2.Tự mua hàng
Tự mua tại bất kỳ website nào và chuyển hàng tới địa chỉ Mỹ của bạn.
-
3.Vận chuyển
ShipTo.vn nhận hàng, kiểm hàng và chuyển quốc tế.
-
4. Giao hàng
ShipTo.vn thông quan, giao hàng tận tay và thu tiền dịch vụ.
[ Mở rộng](javascript:void(0);) [ Thu gọn](javascript:void(0);)
ĐĂNG KÝ EMAIL ĐỂ BẮT ĐẦU

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Set-Cookie: website_id=1; expires=Tue, 18-Jun-2019 17:00:00 GMT; path=/


text:
Sửa điều khiển cửa cuốn quận 11: Sửa remote điều khiển cửa cuốn quận 11 hay sửa remote cửa cuốn giúp khắc phục sự cố remote điều khiển bị hư hỏng hoặc không hoạt động như ý muốn. Dịch vụ sửa remote cửa cuốn chuyên nghiệp của chúng tôi giúp bạn khắc phục nhanh ...Xem thêm
Sửa remote cửa cuốn TPHCM
Dịch vụ sửa điều khiển cửa cuốn Quận 10
Sửa điều khiển cửa cuốn Quận 10: Sử dụng công nghệ sao chép điều khiển cửa cuốn mới nhất, đảm bảo an toàn, chính xác và bảo mật 100%, uy tín và tin cậy. Với nhiều mẫu mã đa dạng và chất lượng được bảo đảm, cửa cuốn 365 là ...Xem thêm
Dịch vụ sửa điều khiển cửa cuốn Quận 9
Sử dụng công nghệ sao chép điều khiển cửa cuốn mới nhất, đảm bảo an toàn, chính xác và bảo mật 100%, uy tín và tin cậy. Với nhiều mẫu mã đa dạng và chất lượng được bảo đảm, cửa cuốn 365 là nhà phân phối lớn nhất miền bắc về các ...Xem thêm
Dịch vụ sửa điều khiển cửa cuốn Quận 8
Sửa điều khiển cửa cuốn Quận 8: Chuyên làm chìa khóa cửa cuốn, chìa khóa remote điều khiển từ xa dùng sóng RF sử dụng cho cửa cuốn, cửa kéo, công tắc điều khiển từ xa, khóa cửa dùng sóng RF. Làm mới khi mất hết remote, làm thêm copy ...Xem thêm
Dịch vụ sửa điều khiển cửa cuốn Quận 7
Sửa điều khiển cửa cuốn Quận 7: Chuyên làm chìa khóa cửa cuốn, chìa khóa remote điều khiển từ xa dùng sóng RF sử dụng cho cửa cuốn, cửa kéo, công tắc điều khiển từ xa, khóa cửa dùng sóng RF. Làm mới khi mất hết remote, làm thêm copy ...Xem thêm
Dịch vụ sửa điều khiển cửa cuốn tại Quận 2
Sửa điều khiển cửa cuốn tại Quận 2: Điều khiển cửa cuốn là vật dụng quan trọng cho bạn mỗi khi ra ngoài hay ở vị trí cách xa cửa trong phạm vi 100m ta có thể hoàn toàn đóng mở đơn giản . Tuy nhiên thời gian sử dụng ...Xem thêm
Dịch vụ sửa điều khiển cửa cuốn tại Quận 1
Sửa điều khiển cửa cuốn tại Quận 1: Quá trình hoạt động trong thời gian dài, các bộ phận cửa cuốn phát sinh những sự cố gây phiền toái cho người sử dụng, cộng thêm vấn đề thời tiết, khí hậu Việt Nam nóng ẩm, mưa nhiều là nguyên nhân ...Xem thêm
Sửa remote cửa cuốn quận Thủ Đức uy tín giá rẻ
Sửa remote cửa cuốn quận Thủ ĐứcRemote cửa cuốn là gì?Remote là một thiết bị thông minh trong hệ thống cửa. Nó không chỉ đơn thuần là một loại điều khiển từ xa, giúp bạn đóng mở cửa dễ dàng mà còn là chìa khóa an toàn cuối cùng bảo ...Xem thêm
Dịch vụ sửa remote cửa cuốn tại nhà huyện Hoóc Môn giá rẻ
Dịch vụ sửa remote cửa cuốn tại nhà huyện Hoóc Môn giá rẻ– Dịch vụ làm, sao chép remote cửa cuốn tận nhà: Nếu quý khách bận rộn công việc hoặc ngại đến văn phòng để làm xa thì cũng cung cấp dịch vụ làm tận nơi cho quý khách, giúp quý khách thoải ...Xem thêm
Sửa remote cửa cuốn huyện Nhà Bè tại TPHCM
Sửa remote cửa cuốn huyện Nhà Bè tại TPHCM: Với đội ngũ tay nghề cao chúng tôi nhận sửa chữa cửa cuốn với chất lượng tốt nhất, dịch vụ chuyên nghiệp, thời gian phục vụ nhanh, uy tín. Dịch vụ sửa cửa cuốn của chúng tôi đã nhận được sự quan tâm và yêu mến của đông ...Xem thêm

markdown:
Sửa điều khiển cửa cuốn quận 11: Sửa remote điều khiển cửa cuốn quận 11 hay sửa remote cửa cuốn giúp khắc phục sự cố remote điều khiển bị hư hỏng hoặc không hoạt động như ý muốn. Dịch vụ sửa remote cửa cuốn chuyên nghiệp của chúng tôi giúp bạn khắc phục nhanh ...
[Xem thêm](http://www.suacuacuonvn.net/2018/02/28/dichv-u-sua-dieu-khien-cua-cuon-quan-11/)

Server: Vinahost


text:
Tạ Chí Đại Trường – Trả lời phỏng vấn của Nhã Nam
27/10/2010 | 2:52 chiều | Phản hồi đã bị khóa
Chuyên mục: Báo chí - Truyền thông, Lịch sử, bình luận
Như sẽ thấy, dưới đây là là bài phỏng vấn của Công ti Nhã Nam dự tính dành cho việc quảng cáo bán sách Những bài dã sử Việt tái bản ở Việt Nam năm 2007, quyển sách do Nxb. Thanh Văn in lần đầu ở Mĩ năm 1997. Công việc gặp trở ngại vì năm 2006, Công ti Phương Nam tái bản sách của Dương Nghiễm Mậu, Lê Xuyên bị các tay “kiên định cách mạng” ở tờ Văn Nghệ Tp. Hồ Chí Minh tố cáo khiến các sách kia phải bị ngừng phổ biến. Tuy nhiên gió tanh mưa máu giang hồ rồi cũng loãng, Những bài dã sử Việt lại được xuất hiện trên các tiệm sách trong nước tháng 6-2009. Công ti Nhã Nam đã tóm tắt bài phỏng vấn, chọn những phần thích hợp đưa lên các báo trong nước. Bài quảng cáo đầu tiên là trên tờ Sài Gòn Tiếp Thị 3-8-2009, tiếp theo là Tiền Phong 20-8-09, Thể Thao & Văn Hoá Cuối Tuần 27-8-09, tất cả đều trích rút gọn từ bài chính dưới đây. Tuy nhiên sự chọn lựa theo tình hình thực tế đã làm mất nhiều ý nghĩa của các câu trả lời, chưa kể đến những lỗi vụng về xảy ra từ sự cắt xén, chắp vá không do ý định của người biên tập cũng như người phát biểu. Lại cũng thêm một thời gian trôi qua để mài giũa bớt những khác biệt, tránh né, chúng tôi nhờ talawas phổ biến đầy đủ để làm tài liệu lưu giữ mà không phải gây vướng bận cho những người liên hệ.
Đề cương phỏng vấn tác giả Tạ Chí Đại Trường
Thực hiện: Dương Thanh Hoài, Nhã Nam, nhanamhcm@hcm.fpt.vn Mục đích: đăng báo, tạo dư luận về tác giả, tác phẩm. Thời điểm đăng báo: hai, ba tuần sau khi phát hành sách Những bài dã sử Việt.
1. Kính thưa nhà sử học Tạ Chí Đại Trường, chúc mừng ông lại có một cuốn sách xuất bản ở trong nước. Mỗi khi có một cuốn sách của mình được xuất bản trong nước, ông thấy thế nào?
Tất nhiên là vui rồi. Cái thú viết sách cho riêng mình là của Cao nhân, người thường không ai nghĩ như vậy. Huống chi viết sách khảo cứu lại mong có nhiều người đọc để điều chỉnh sai sót chi tiết, luận điểm đưa ra, tiến tới việc đánh giá lại khả năng của mình để mong làm tốt hơn. Trường hợp tôi có hơi đặc biệt nên có sự mất quân bình trong tính chất xuất hiện, trong sự liên hệ với học giới khiến đôi khi xảy ra những lời nhận định không có tính cách chuyên môn, nhất là trong tình trạng ảnh hưởng nặng nề của các biến chuyển chính trị, của tâm lí “bàn sử” luận cổ suy kim chưa chịu chấp nhận sử học là một khoa học làm cho nhiều người không phải là chuyên viên – hay tưởng là chuyên viên, chen vào lên tiếng một cách đầy thẩm quyền.
Phần lớn sách của tôi, tuy có những bài viết từ trong nước nhưng in ở ngoại quốc nên đến khi xuất hiện lại trong nước thì lại phải qua một thời gian cách biệt, ví dụ quyển Thần, người và đất Việt xuất hiện ở Mĩ năm 1989 đến 2005 mới về Việt Nam, quyển Những bài dã sử Việt này gom góp những bài viết từ trong nước các năm 1984-86, in thành sách cuối năm 1996. Đôi lúc cũng thấy vui hơn vì sách còn phải nằm ở bên ngoài mà lại được học giới trong nước đón nhận nồng nhiệt như trường hợp quyển Thần, người và đất Việt được sao chụp nhiều lần, sao ngay trên bản sao (Lại Nguyên Ân, “Có một tâm linh Việt”, Tuổi Trẻ thứ Năm 19-1-2006, Đặng Thế Đại, talawas 29-1-2007), cho mướn đến tay học giả thì đã sờn rách (Nguyễn Huệ Chi thông báo với tác giả). Lại cũng có những kết quả bất ngờ. Nếu tôi không lầm thì vì vài lời nhận định của tôi trong Sử Việt, đọc vài quyển (2004) – nhận định mang tính bình thường, không có ý xoi mói – về bài “Hồng Hồng, Tuyết Tuyết” mà làng ca trù Lỗ Khê nổi tiếng (huyện Đông Anh, Hà Nội) “tẩy chay” bài hát này của Dương Khuê tuy nó từng được nghệ nhân Hà Thị Cầu thu vào đĩa, là bài hát bắt buộc trong Liên hoan toàn quốc 2005, đào nương của làng được Huy chương Bạc, và nếu kể xa hơn thì nó đã vang vang trong xóm Cầu Kiệu Sài Gòn trước 1945!
Tuy nhiên, sách khảo cứu dù là được viết kĩ cũng có thời gian tính của nó (ý tưởng tác giả đổi thay vì những xuất hiện tài liệu mới, vì chính chuyển biến của bản thân) cho nên sách xuất hiện lại cũng đành phải chịu một chừng mực lạc hậu nào đó khi tác giả không có dịp sửa đổi. Huống nữa vì đã xuất hiện ở bên ngoài, dù với những ngăn cách về không gian, chính trị… vẫn có những “thẩm thấu” nên khi trở lại trong nước, các ý tưởng trong sách đã không còn “mới” nữa, không riêng biệt nữa như đã thấy qua rất nhiều chứng cớ minh danh hoặc ngầm hiểu từ lâu. Và “lịch sử” thì vẫn còn dài dài…
Dù sao thì “có còn hơn không,” tôi cũng không thấy cần phải tránh né tỏ bày sự vui mừng của mình trong lần xuất bản, tái bản này, như đối với những quyển trước…
2. Thưa ông, tên Tạ Chí Đại Trường có phải là tên thật hay là bút danh?
Tên thật, không phải của tiểu thuyết kiếm hiệp như có lần ông Lê Ngộ Châu (đã qua đời) Chủ bút tạp chí Bách Khoa Sài Gòn cũ, nói với tôi. Tạ Chí là họ và của thế thứ, Đại Trường là ghép của hai địa danh ở tỉnh Khánh Hoà nơi tôi ra đời: Đại Lãnh và Trường Giang (sông Cái chảy qua Tháp Bà Nha Trang, chuyển âm Hán trong văn từ cũ). Ông thân chúng tôi thuộc thế hệ khoa bảng cuối mùa Nho học, nên làm lại thuộc cho Nam triều theo sự điều động của triều đình Huế, sinh con ở đâu thì đặt tên nơi đó, hoặc ghép tên sông núi nơi đó.
3. Cuốn Những bài dã sử Việt là tập họp của nhiều bài viết, ông có thể cho biết chúng được viết khi nào? Ông có tiêu chí gì trong việc tập họp các bài viết thành sách không?
Câu hỏi thứ nhất sẽ trả lời sau. Về câu hỏi thứ hai thì đã được dẫn giải ngay trong lời tựa năm 1990, có thể nói gọn là tôi dùng chữ “dã sử” theo nguyên ngữ của nó, loại “non-official history (of Việt Nam),” đối kháng với “chính sử” là của triều đình làm ra. Tựa đề của sách mang tiêu chí của tập họp. Dù có lúc hơi đùa cợt nhưng tôi vẫn dành cho các tựa đề một ít nghiêm túc có thể thấy được trong các tập họp đó. Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 tuy không phải của tôi đặt tên nhưng nghĩ kĩ cũng là vừa trong một luận văn nhà trường, tên hơi dài nhưng rành rẽ, dứt khoát một cách bình thường. Thần, người và đất Việt diễn tả vừa đủ vấn đề tâm linh của những con người trên một khu vực đầy đủ chiều dài, chiều ngang, chiều sâu. Chắc là nó cũng có cái “được” nào đó nên ông Trần Quốc Vượng mới lặp lại trong sách của ông: Theo dòng lịch sử – Những vùng đất, thần và tâm thức người Việt của Nxb. Văn Hoá, H. 1996. Những bài dã sử Việt đã được giải thích nguyên do đặt tên ở trên. Riêng tên sách Một khoảnh Việt Nam Cộng hoà nối dài là chuyện của bản thân nên tôi tự cho phép mình buông thả hơn. Năm tôi đến, Sài Gòn chưa mở rộng nên có những con đường dài lơ lửng qua những khu phố lưa thưa được đặt tên danh nhân kèm theo với chữ “nối dài”: Phan Thanh Giản nối dài ([Rue] Général Lizé prolongée, nay là Điện Biên Phủ), Phan Đình Phùng nối dài (Richaud prolongée, nay là Nguyễn Đình Chiểu)… Đem cụm từ “nối dài” vào sách chỉ là ý thức tinh nghịch bất chợt để diễn tả một hoàn cảnh đắng cay bất thường, nhưng cũng không ngờ rằng cụm từ đó rất ăn khách nên tôi đã thấy có “Liên Xô nối dài,” cả việc lấn sân gán cho tính chất của nền văn chương hải ngoại. Không dám kể công đâu!
4. Bạn đọc đã quen với một nhà nghiên cứu lịch sử Tạ Chí Đại Trường qua các công trình nghiên cứu về phong trào Tây Sơn, về hệ thống thần linh, thần tích của người Việt và sự phát triển của tín ngưỡng dân gian Việt Nam… nay lại thích thú phát hiện ra một nhà cổ tiền học Tạ Chí Đại Trường qua Những bài dã sử Việt. Cơ duyên nào đưa ông tới việc nghiên cứu tiền cổ?
Việc chồng chất các ý tưởng trong một câu hỏi riêng biệt, hay đặt rời rạc một vấn đề liên hệ trong các câu hỏi khác nhau là do người phỏng vấn không rõ về tình trạng làm việc của chúng tôi – điều này thì cũng là bình thường, nhất là trong thời đại đầy biến động vừa qua, cho nên xin ghép lại trả lời chung với phần đầu của câu hỏi số 3. Cũng có thể tìm trong những câu trả lời khác những vấn đề được đặt ra ở một câu hỏi mà cho rằng chưa giải đáp đầy đủ.
Tôi viết sách chắc là cũng theo lối của những người nghiên cứu khác từng kinh qua trường ốc, nghĩa là từ những bài làm ở nhà trường. Quyển Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 (tên đổi thay nhiều, không tuỳ thuộc vào tác giả nhưng vẫn còn ý nghĩa chính) vốn là một Tiểu luận thi Cao học cho trường Đại học Văn khoa Sài Gòn, trình vào khoảng tháng 6-1964 (bây giờ hình như là của bằng Thạc sĩ thì phải). Sách này khi còn là bản thảo được tặng Giải Văn chương toàn quốc (Việt Nam Cộng hoà), Bộ môn Sử năm 1970, Nxb. Văn Sử Học in năm 1973 tại Sài Gòn. Sau 1975 nó bị lao đao suốt mười năm vì những nhận định lịch sử về thời gian đó của tác giả khác với quan điểm chính thống đương thời và bởi những nhà phê bình sử học muốn tìm trong đó “nọc độc nô dịch văn hoá của Mĩ Ngụy,” đại loại, “cổ động cho chính sách Việt Nam hoá của Ních-xơn” chẳng hạn… Về sau tôi mới biết là sách được tái bản ở Pháp (mà bán ở Mĩ) bởi một người từng có nhà xuất bản trong nước, và cũng được nhà xuất bản khác (Đại Nam? Xuân Thu?) in tại Mĩ. Nó trở về Việt Nam với tên Việt Nam thời Tây Sơn – Lịch sử nội chiến 1771-1802, Nxb. Công An Nhân dân, 1/2007. Không có sửa đổi gì nhiều ngoài vài chi tiết lặt vặt do chính tay tác giả. Nó thiếu phần quan trọng là đánh số trang cho phần Sách dẫn, một công việc ngày trước dễ gây chán nản vì khổ nhọc nhưng với thời vi tính thì dễ dàng thực hiện hơn nhiều. Trường hợp Thần, người và đất Việt cũng vậy nhưng tác giả không biết làm sao để chen vào được.
Học sử xưa mà không thể tiếp xúc với tài liệu thư tịch trong thư viện chỉ vì tôi phải nhập ngũ trong gần 11 năm của thời chiến tranh. Chút đam mê nghiên cứu phải chuyển qua việc nhìn xét các sự kiện đương thời, qua những lần hiếm hoi đi vào làng mạc, tỉnh thành xa. Các thu thập này lại cũng không có điều kiện nối tiếp với sách vở cũ để kết tập thành những suy nghĩ có hệ thống nên đành đem những suy nghĩ lẻ tẻ vào các bài báo, đăng trên tạp chí Bách Khoa là nhiều nhất. Chút thu lượm đắc ý là các đồng tiền cổ tình cờ thấy được ở Bình Thuận dẫn đến một cuộc tìm kiếm lâu dài qua những vùng có khi còn bốc khói chiến trận như ở Phú Yên, nơi có ông già hãnh diện “làng mạc còn riêng của lũ qua” (của chúng tôi, hình như có lúc in lại, trở thành: lũ quạ!), và qua lời nhà thơ Trần Huiền Ân than thở: “Hỡi ơi lịch sử hoen bùn đất!” – lời thơ vận vào đối tượng mà không hay biết.
Sau 1975, tôi sống bên lề xã hội mới như những người kém may mắn khác. Có điều, cũng như lời người xưa: Tái ông thất mã, “rảnh rang” lại có dịp trở về với sử học. Bài viết được đăng ở ngoại quốc không phải vì “gan cùng mình” như nhiều người nghĩ mà lúc đầu chỉ là để người quen bên ngoài đọc – vì ở trong hũ nút của chiến tranh, của hậu chiến không thể ngờ rằng bên Tây, bên Mĩ người ta in bài tiếng Việt! Và cứ theo đà đó mà lấn tới. Các bài tập họp trong Những bài dã sử Việt được viết trong thời kì đó. Và cũng chính từ những bài lẻ tẻ đó mà có tập Thần, người và đất Việt mang tính tổng hợp lớn. Giản dị chỉ có thế mà thôi.
Có thể nói thêm về tiền cổ. Như đã nói, với thời gian chiến tranh thì các thu lượm rải rác chỉ mang tính cách sưu tập, chứng cớ là một bản thảo đầu tiên về chúng rất là sơ sài, thô thiển. (Giáo sư Nguyễn Thế Anh biết rõ điều này vì đã từng đọc nó. Giáo sư Nghiêm Thẩm cũng chê.) Tôi lại không có điều kiện sưu tập được nhiều. Đi thì không rảnh rang mà tiền mua thì không đủ cạnh tranh với người khác: Nhớ những lần mua tiền của một ông di cư bán đồng nát được ưu thế “lính” trả 70 đồng, xa-cạ cho mỗi đồng tiền đồng loạt không phân biệt, còn với một người Nhật cùng đến thì phải trả 500 cho một đơn vị như vậy! Chính ông già di cư này là người tập họp các hình ảnh tiền trong tập sách của A. Schroeder cộng với các mẫu mới đúc vào những năm 60 của thế kỉ XX, thêm các ghi chú dịch ra tiếng Anh, đặt tên sách là Catalogue of Annam Coins, mượn một Thượng sĩ Mĩ đứng tên, in roneo bán. Và chuyện hoá thành thật, ông lính Mĩ kia trở thành cổ tiền gia, được nhắc trong một bộ sách lớn, tuy có bị chê chút ít (chi tiết trong chú số 10 ở bài “Tiền đúc ở Đàng Trong…” của Những bài dã sử Việt.) Nhưng căn bản sử học từ nhà trường đã giúp tôi lựa chọn đúng chỗ để viết nên tiểu phẩm kia. Nó mang tính cách nghiên cứu khá chặt chẽ về một khu vực vì nhỏ nên không được các cổ tiền gia lớn quan tâm, có điều do đó lấp được một khoảng trống của kiến thức chuyên ngành. Và đó mới là điểm cần thiết cho một nghiên cứu, vì không nhai lại những điều đã cũ, không phải chồng chất một mớ trích văn của người khác mà mình có trong tay theo tính toán càng nhiều, càng dày càng tốt! Ông F. Thierry, Quản thủ về Tiền cổ Á Đông trong Phòng Huy chương của Pháp đã chú trọng đến các bài về tiền cổ này trong lúc chúng có khi lạc loài trên các tờ báo chợ, báo quảng cáo của người Việt trên đất Mĩ. Ông đã nhắc đến tôi trong báo cáo “Survey of Numismatic Research 1985-1990” ở Hội nghị Quốc tế về Cổ tiền học, Bruxelles 1991. Và dẫn đến vấn đề giải quyết “Khuôn tiền đá ở Bắc Thái”.
Khuôn tiền đá phát hiện ở núi Voi Thái Nguyên (lúc bấy giờ thuộc tỉnh Bắc Thái) được đưa vào sách Lịch sử Việt nam tập I của Uỷ ban Khoa học Xã hội và in hình trong quyển Cơ sở khảo cổ học của các ông Hà Văn Tấn, Trần Quốc Vượng… (lúc này tôi không thể ghi hết tên các tác giả, Nhà, năm xuất bản nhưng người trong nước chắc dễ dàng kiếm ra), và được xác nhận đó là “khuôn tiền đời Đường.” Sự xác nhận đến từ những nhân vật, cơ quan nghiên cứu có uy tín nên được loan truyền xa. Tờ Nghiên cứu lịch sử số tháng 8 (364) năm 2006 vừa qua còn đăng bài của cổ tiền gia Trung Quốc Vu Hướng Đông, nơi trang 21 và chú 23, với lầm lẫn dẫn từ Việt Nam. (Bài dịch không cho biết nguyên tác viết vào thời gian nào nên xin cứ giữ năm 2006 làm điểm mốc.) Trong lúc đó ông F. Thierry từ bài viết của tôi năm 1984, in trong Những bài dã sử Việt 1996, đã đính chính trên chuyên san Bulletin de la Société Francaise numismatique, năm thứ 52, số tháng Ba-1997, trang 40-41, rằng khuôn tiền đó chỉ có một lỗ khắc đồng Khai nguyên, tiền hiệu đầu Đường (624), còn 7 lỗ khác là tiền hiệu Tống, thế kỉ X, XI. Tôi đọc các hiệu tiền đó trên một bản in giấy vàng ố nhăn nheo trong một quyển Cơ sở khảo cổ học mua ở chợ trời sách Đặng Thị Nhu (Hồ Văn Ngà trước 75). Việc đọc được các tên tiền tuy là một khổ công nhưng nghĩ lại thì cũng chỉ là do thói quen mày mò ở các đống tiền mủn nát, hoen gỉ mà thôi. Dù sao thì cũng là một thành công đáng ghi nhận để riêng cho ông F. Thierry, một chuyên viên Khai nguyên, sửa chữa kịp thời các ấn bản nghiên cứu về loại tiền này của ông lúc đó.
5. Sống xa đất nước đã lâu, không có điều kiện tiếp cận trực tiếp với các phát kiến khảo cổ mới trong nước, làm thế nào ông có thể cho ra đều đặn các bài viết về lịch sử của mình?
Sự hiểu lầm trong câu hỏi đã được giải đáp một phần khi tôi trả lời câu hỏi bên trên. Những lúc viết các bài trong Những bài dã sử Việt và Thần, người và đất Việt, tôi vẫn còn ở trong nước. Lẽ tất nhiên sống bên lề nên không thể theo sát, “không có điều kiện tiếp cận trực tiếp với các phát kiến khảo cổ học trong nước” như ông nói. Tôi đọc sách chợ trời (cũng như bây giờ ở Mĩ). Sách sau 1975 đổ ra chợ trời, nằm trên hè phố Lê Lợi Tp. Hồ Chí Minh, nhiều quyển hiếm quý từ các Đại gia đình Nam Bộ tan rã, trong đó có của một gia đình ông Phạm Quỳnh khi vào Nam từng ghé thăm. Tôi đã thấy một bộ Đại Nam thực lục tiền biên chữ Hán và các sách khác của Thư viện Viện Khảo cổ Sài Gòn… Rồi các sách, các tạp chí Khảo cổ học, Nghiên cứu lịch sử… có dấu ấn từ các thư viện Miền Bắc, có khi thấy rất xa, rất heo hút, tuôn đổ vào chợ trời Đặng Thị Nhu, hè phố Lê Lợi… Một người có lòng với sách vở tìm cách tha về cho tủ sách của ông, và cho tôi liếc tới.
Tất nhiên như thế vẫn chưa là đủ với tính cách một người nghiên cứu nhưng chuyện của cuộc sống là thực tế, không thể đòi hỏi nhiều. Vấn đề lại không phải chỉ là tài liệu, phương tiện mà còn là cách sử dụng những gì có dưới tay. Tôi nghĩ rằng trong giới hạn đó, tôi đã làm hết sức mình, và cũng có một chút thành quả. Chuyện nhỏ là chuyện Khuôn tiền đá, chuyện lớn là những bài mở ra hướng mới cho sử học cổ, trung đại Việt Nam (nếu muốn thì cả trong hiện tại nữa) vẫn còn tiếp tục với tập họp Sử Việt, đọc vài quyển (2004). Và đến đây thì chuyển qua một giai đoạn khác, vẫn theo hướng thực tế như đã nói.
Tôi qua Mĩ từ tháng 8-1994, lăn lộn kiếm ăn, bệnh tật bỏ việc, mười năm sau mới trở về thăm anh em, nghĩa là gần như đoạn tuyệt với sinh hoạt nghiên cứu trong nước, trừ một vài lần hiếm hoi gặp sách vở xuất hiện ở Mĩ hay được bạn quen cho mượn. Tôi không thể đi vào những đề tài chuyên biệt nữa, ví dụ coi như từ bỏ chuyện tiền cổ – ngoài những lúc đọc cho vui trên các bản tin bạn bè gửi đến. Thời gian bên lề chuyên ngành lần nữa như thế đã phát sinh các bài na ná sử, gộp chung trong Những bài văn sử (1999). Nhưng từ trên các đề tài xưa cũ được đề cập, tôi đã nhận thấy có thể khai thác tìm hiểu lịch sử cổ, trung đại Việt Nam trên hai tập sử cũ: Đại Việt sử lược và Đại Việt sử kí toàn thư theo một cách khác với nhiều người đã diễn giảng. Như vậy tôi có thể bó gọn công việc theo với thực tế sống của mình mà không phải đoạn tuyệt với nó. Tôi đặt tên cho cả công việc (không biết đi tới đâu) ngay từ bài viết đầu dưới tiêu đề: “Sử Việt, đọc một quyển” – “một quyển” là Đại Việt sử kí toàn thư.
Tất nhiên không thể nào giải thích một quyển sách chỉ từ chính bản thân nó. Huống chi Việt Nam có chợ trời thì Mĩ cũng không chịu thua nên tôi đã ghép sách chợ trời Mĩ vào các bài nghiên cứu của mình. Cơ sở đối chiếu trong bài “Sex và triều đại” là quyển Sex in History nhăn nheo, ẩm mốc nằm chung với ổ khoá, giày dép của một anh Mễ trên chợ trời Golden West Community College thường nhóm họp vào thứ bảy, chủ nhật. Giá một đôla, tận cùng số kiếp của một loại sách như thế. Đề tài hơi lệch ra ngoài khuôn khổ thông thường như thế có thể gây hiểu lầm để nhà đạo đức dễ dàng buộc tội tác giả là có đầu óc dâm ô, truỵ lạc, nói xấu anh hùng liệt nữ… nhưng một bạn trẻ giúp tôi post lên mạng đã khoe rằng: “Có mấy đứa sinh ở Mĩ, đọc tiếng Việt không xong mà cũng download coi thử nói gì trong đó…” Tôi gỡ được mặc cảm làm hư hỏng thế hệ trẻ và nói xấu dân tộc khi thấy được thông tin từ Giáo sư F. Guillemot, cho biết sẽ có Hội thảo quốc tế trong tháng 5-2007 ở Lyon về “Bản sắc thân xác tại Việt Nam”. Theo Giáo sư, đó là “một ngành nghiên cứu ít khi được đề cập đến trong giới nghiên cứu, nhất là tại Pháp,” thế mà, cũng theo lời ông, “… Giáo sư [?!] Tạ Chí Đại Trường (tại California, Hoa Kì) đã bắt đầu mở rộng lãnh vực nghiên cứu về chủ đề này qua bài “‘Sex và triều đại’…” (Dòng sử Việt, Xuân Đinh Hợi, năm thứ hai, tháng 1-3/2007, California 2007, 108-110).
Ước mong thì không bao giờ đủ thoả mãn nhưng nếu chịu bằng lòng với “số phận” thì sẽ nhận ra được thích thú trong công việc. Chỉ một câu ngắn trong một quyển sách viết về bán đảo Triều Tiên tôi đã nhận ra rằng câu khẩu hiệu cửa miệng thường được nghe sau 1975: “Tiến hành ba cuộc cách mạng… mà cách mạng kĩ thuật là then chốt” là chính sách của Cộng hoà Nhân dân Triều Tiên, của Chủ tịch Kim Nhật Thành. Tất nhiên là tôi không thể biết quá các dòng chữ Anh kia. Vì nhận ra công tích của sách chợ trời Mĩ như thế nên cuối cùng khi góp bài in thành sách, tôi phải đổi là Sử Việt, đọc vài quyển, được một độc giả nêu ra trong cuộc trưng cầu Sách gây ấn tượng trong năm của đài BBC (21-12-2004) và được đài này đem phân tích giới thiệu (11-5-2005).
6. Các sách của ông luôn có một giọng điệu rất riêng, cung cách lập luận độc đáo. Ông có chịu ảnh hưởng về phương pháp nghiên cứu lịch sử của ai không?
Xin cảm ơn lời khen. Điều đó có lẽ một phần do hoàn cảnh riêng biệt của tôi. Tôi là nhà nghiên cứu (có lần ông Trần Bạch Đằng đã gọi như thế) mà không từng ở cơ quan nghiên cứu nào hết. Cả đến việc dạy học là vị trí gần với nghiên cứu nhất, tôi cũng không phải là “dân” ở đó. Tổng cộng trong đời, tôi chỉ dạy học khoảng hai năm rưỡi mà lại cách nhau hơn mười năm, rồi tuyệt tích. Nhớ năm nào có người đọc sách tôi, ở Hà Nội hỏi bạn tôi (ở Mĩ về): “Ông Trường dạy ở Đại học nào bên đó?”, và được trả lời: “Anh ta làm cu li bên đó chớ ở Đại học nào đâu!” Đất trời rộng mênh mông, cuộc đời điên đảo, văn kì thanh nhi bất kiến kì hình thì phải vậy thôi.
Tất nhiên là tôi cũng bắt đầu từ trường Đại học như đã nói. Lớp người như tôi, trưởng thành trong phần nửa đầu của cuộc chiến, không biết tiếng Pháp như các bậc đàn anh, không chuyển kịp qua thời tiếng Anh về sau nhưng vẫn giữ tiếng Pháp là sinh ngữ chính và học tập trong môi trường trung, đại học theo truyền thống Pháp. Vì thế phương pháp nghiên cứu sử là bắt nguồn trực tiếp từ các sách giáo khoa hay chuyên ngành của Pháp, hoặc qua cách vận dụng từ giáo sư Pháp. Chữ nghĩa hấp tấp thu thập từ trong chiến tranh vốn cũng không nhiều nhưng đành phải cứ từ căn bản đó mà “bơi” tự do. Nhưng có vẻ cũng từ căn bản đó mà tôi đã “khác” đi. Căn bản khoa học dễ thấm vào những người bị chiến tranh bốc ra khỏi môi trường làng xóm, khỏi một ít từ gia đình truyền thống như chúng tôi. Lớn lên thấy đình miếu bị phá tan hoang mà không có ai vật chết tên lính thực dân, ông cách mạng nào nên lòng tin thần thánh cũng bớt đi, và ý tưởng hoài nghi cái đã-thành-hình dễ phát triển hơn để ông Descartes không phải mất công uốn nắn nhiều. Sách sử gọi là của truyền thống “xa xưa” nhưng vốn từ các nho sĩ lại cũng học của mấy ông “Tử viết…” luôn luôn vọng tưởng về một thời hoàng kim Tam Hoàng Ngũ Đế, đem ứng dụng vào trong nước là mơ màng về một thời Hùng Vương đầy đủ thể chế văn minh (tuy có lúc cũng xê xích cho phải phép). Chuyển qua thời đại “khoa học,” đó là một nền văn minh Đông Sơn rực rỡ của các đào bới khảo cổ học, như một minh chứng vật chất vững chãi cho thời Hùng Vương chỉ còn vài dòng sách vở, ráng “vẽ” ra cũng không thể nào được nhiều, trừ phi muốn nói ngang.
Rồi với thời có sử thì những thiết chế chính trị từ Trung Quốc chuyển qua phủ Đô hộ An Nam độc lập cũng tiếp tục được coi là không nhường ai về mặt văn minh – sự tự phụ càng lúc càng tăng với một nền sử học dân tộc chủ nghĩa trùm lấp, che đỡ các yếu tính của xã hội xưa mà nếu vào lúc khác thì hẳn bị chê trách, bài xích. Ví dụ việc Thái hậu họ Dương “khoác áo vàng” cho Lê Hoàn được cho là của một Thái hậu Dương Vân Nga (tên của điện phủ, tuồng cải lương) biết hi sinh chữ Trinh của Nho giáo dặn dò gìn giữ, để chuyển qua một tinh thần Trung với Nước cao cả hơn. Loại lịch sử diễn nghĩa theo Nho giáo và dân tộc chủ nghĩa phối hợp như thế đã che lấp sự thực của quá khứ cũng được chính một nguồn sử đương thời từ Tống cho thấy Lê Hoàn đã bắt nhốt Đinh Toàn, và Dương hậu, thật ra chỉ làm công việc bình thường của thời đại là chuẩn nhận việc đổi thay triều chính thôi. Tôi nghĩ mình đã được thoát ra khỏi những lối nhìn “truyền thống” cũ và mới như thế là nhờ ở vị thế “mới” về tư tưởng chấp nhận để thấy ra sự khác lạ trên các sự kiện cũ. Khoa học bắt đầu bằng sự ngạc nhiên và do đó bắt buộc người ta phải đi tìm những kiến giải khác. Rồi thêm với vị thế bên lề xã hội của mình, tôi tự do viết không cần lo chuyện có được phổ biến hay không, hay như ở Mĩ, là viết cho những tạp chí không đủ tiền trả, viết cho nó sống để mình còn có “sân chơi”! Thêm một bước từ đó là sử dụng văn từ không theo một khuôn khổ trường ốc nào cả, chữ nghĩa bứt phá nên bị chê là tối tăm, bôi bác quá khứ, nói xấu dân tộc, và không tránh khỏi chữ của thời đại là “phản động”.
7. a/ Có ý kiến cho rằng trong các công trình nghiên cứu lịch sử của mình, ông thiên về việc khai thác, đối chiếu các tài liệu sử học đầu tay mà ít chú trọng đến việc đi điền dã, điều đó có đúng không? b/ Việc thiếu thốn các tư liệu điền dã có trở ngại nhiều đến việc nghiên cứu của ông?
Tôi không rõ người nêu ý kiến này căn cứ vào đâu mà cho tôi không biết đến sự quan trọng của việc đối chiếu tài liệu sách vở với thực tế địa phương. Có lẽ họ quen với tổ chức nghiên cứu của cán bộ khoa học xã hội chủ nghĩa, được ban phát lương tháng, được chu cấp phương tiện làm việc theo một chương trình “xuống đồng” có địa phương đón tiếp, hình như có cả cung phụng ăn uống nữa. Điều đó trong chế độ Việt Nam Cộng hoà cũng thấy với một chừng mực ít chặt chẽ hơn, ở một vài cơ quan văn hoá, theo các thể thức hành chánh chung đương thời. Còn phần lớn chỉ tự bỏ tiền túi ra làm việc theo ý định riêng tư, tìm sự giúp đỡ địa phương, nếu có, theo lối “ngoại giao” quen biết mà thôi. Nói cách khác, nhà nước Miền Nam ít lo toan, chăm sóc người nghiên cứu hơn ở Miền Bắc. Lẽ tất nhiên trong tình trạng đó thì tôi ít “đi điền dã” hơn, chưa kể còn gặp những hạn chế bởi bản thân, bởi tình thế chiến tranh như đã kể. Có lần nhân chuyến công tác, cố làm xong cho nhanh để có thì giờ đi tìm tiền cổ, ngày cuối lẻn ra phi trường Cam Ranh tìm chuyến bay về đơn vị (đường đi lạc ra ngoài vùng công tác) gặp một cấp trên cũng đừng chờ máy bay như mình, thế là bị đơn vị trưởng mắng “ăn cắp giờ quân đội, đi rong chơi!”
Vả lại việc nghiên cứu không phải lúc nào, và ở đâu, trong khuôn khổ đề tài nào cũng cần đến việc đi điền dã. Ông Tư Mã Thiên tuy cũng đi đây đi đó nhưng đâu có phải lục lọi cùng khắp những vùng ông viết trong quyển Sử kí của ông? Người ta có thể đi điền dã gián tiếp bằng cách đọc các tài liệu của người khác đã đến tận nơi, hay có tiếp xúc với vấn đề. Đi điền dã trên bản đồ. Lại cũng là chuyện biết khai thác chứng cứ từ người khác hơn là đến tận nơi thấy đồng ruộng mênh mông, núi đồi trùng điệp, dạo chơi ăn uống với địa phương rồi về!
Xét kĩ về câu hỏi, có thể nghĩ xa rằng người đặt vấn đề đã thấy một vài sai lạc trong các bài tôi viết, không đúng với thực tế địa phương. Nhưng sai lạc ở một quyển sách thì bao giờ cũng có, nhất là như đã nói, tôi viết sách trong tình trạng ngược đời là đi vào chuyên môn mà không có dịp cho chuyên viên đọc trước, hay đem ra dạy học để ít ra, được học trò nói lại. Thế mà in sách cũng không thường thấy hồi âm khiến có thể nghĩ đến một chính sách, một sự cố tình lãng quên tập thể. Hình như người mình có tính cả nể, không chịu chỉ ra khuyết điểm của kẻ khác trên sách vở, nghĩa là dù chỉ trên phương diện kiến thức cần thiết mà cũng không nói, lại chỉ xầm xì với nhau. Có lần thấy vài nhân vật trong cuộc của vụ Nhân văn chê ông G. Boudarel, tác giả Cent fleurs écloses dans la nuit du Viet Nam (1991), nói ông sai mà không chỉ rõ sai ở đâu! Nay sách còn đó mà người trong cuộc đã chết, người đọc phải làm sao? Tình trạng thờ ơ này lại khác đi khi có chỉ đạo về một chiến dịch nào đó, hay có người tự nguyện thấy ra rằng điều chỉ trích của mình ứng hợp với thời đại, có thể hi vọng tiến thân xa.
8. Nhiều người nói ông rất dở trong việc đặt tên sách, thường nghe “quê”, không “kêu”, ông nghĩ gì về điều này?
“Bá nhơn bá bao tử,” tôi phải trọng ý kiến của người khác nhưng vẫn giữ ý kiến của mình.
9. Ngày nay có một thực tế là nhiều bạn trẻ ngại đọc, ngại tìm hiểu về lịch sử. Ông đã đến với việc nghiên cứu lịch sử như thế nào, có cần một năng khiếu đặc biệt gì không?
Xin lỗi, tôi thấy hai câu đặt hai vấn đề không liên quan gì với nhau. Một bên là người đọc, dù là học sinh, đến với lịch sử bằng cảm tính, bằng sự thích thú riêng tư, một bên là khổ nhọc nghiên cứu, gay go mà bất cứ một ngành chuyên môn nào cũng cần phải trải qua. Cũng có thể ráng nối kết hai tập nhóm đó bằng tính chất chung của người Việt là hay “bàn sử,” ưa “luận cổ suy kim” để nói ý định dùng sự thành tựu, nếu có, của tôi để tác động đến thái độ tiêu cực đối với sử học của các bạn trẻ chứ gì? Như thế thì quả thật là quá lạc quan!
Trong xã hội với nhiều chọn lựa như ngày nay thì có nhiều bạn trẻ không thích đọc, thích tìm hiểu lịch sử cũng là điều bình thường. Còn đã có đối tượng, ở đây là lịch sử, thì nếu có ai không thích thú lại phải tìm khuyết điểm ngay từ đối tượng ấy, từ những bài viết có gợi được sự tò mò của người đọc không, hay chỉ là sự lặp lại dửng dưng vô cảm? Tôi nói đến chữ “thích” vì ví dụ học sinh có “ngại đọc, ngại tìm hiểu về lịch sử” thì họ vẫn phải vùi đầu vào sách để lên lớp, để thi đậu, điều mà với tính cách tự do, không ràng buộc, họ sẽ không làm như đã ngầm xác nhận trong câu của người phỏng vấn. Nhưng trong xã hội phương Đông, xã hội Việt Nam việc thay đổi bài học sử không phải là điều dễ làm. Lịch sử không được hiểu là kết quả mầy mò tìm hiểu quá khứ mà là quá khứ được xây dựng theo mục đích phục vụ, là quá khứ có định hướng, được xác định rõ không những như ông Khổng Tử xưa mà nay còn cương quyết, chắc nịch quyền uy hơn. Cho nên phải có một sự đổi thay trong xã hội ảnh hưởng đến người trẻ biết nhận thức về một thứ lịch sử khác với các lời bàn trong những cuộc luận cổ suy kim, những đề cương chính trị, thao tác văn chương móc ngoéo vào lịch sử… từ đó dẫn đến một ý thức đúng đắn về một nền sử học khoa học. Nhưng đến lúc này lại sẽ phát sinh ra những bài lịch sử có khi, đối với một số người, lại cũng gây chán ngán như các bài sử trước.
Bởi vì, như đã nói, khoa học là nghiêm túc, là khổ nhọc. Tự bản thân, tôi không thấy mình có thiên hướng gì đặc biệt. Đi học, chọn một ngành riêng biệt rồi cứ theo đó mà làm thôi. Đã có nhiều người định nghĩa thiên tài là kiên nhẫn, là cố gắng, cho nên người muốn nghiên cứu sử thành đạt cũng không có con đường nào khác. Phải đề phòng sự ưa thích bất chợt nhảy vào sử vì vướng víu với ý tưởng chung xưa cũ “Ai biết được chữ thì cũng có thể viết được sử.” Hiện giờ vẫn còn rất nhiều “danh tác sử học” thuộc loại đó. Viết sử theo truyền thống Trung Hoa thì không có trường trại nào hết, nhưng từ khi người Pháp qua, và nhất là từ thời độc lập 1945 đã có nhiều lớp chuyên viên được tạo thành theo đường lối sử học Tây phương. Nhưng xét theo các thành quả thì cũng thấy có những sử phẩm đầy thiếu sót căn bản của những người được đào tạo qua loa rồi sống lâu lên lão làng, sách vở chồng chất lộ ra những sơ hở tưởng không thể thấy được ở một sử gia. Huống nữa, sử gia thời mới “trở về với dân tộc” cũng chịu tiếp theo những hệ luỵ truyền thống đối với chính quyền như sử thần xưa, cộng thêm sự nhiệt thành mới, thoả mãn, kiêu ngạo với cái vỏ “khoa học” đã che lấp những khiếm khuyết do di căn văn hoá cổ truyền xuất hiện lại qua văn từ thời đại. Một nền sử học dân tộc chủ nghĩa đang có đà vững chắc mà cơ sở khoa học thì cũng lộ dần sự rệu rã…
30-5-2007
© Tạ Chí Đại Trường
Phản hồi
Không có phản hồi (bài “Tạ Chí Đại Trường – Trả lời phỏng vấn của Nhã Nam”)

markdown:
[Tạ Chí Đại Trường – Trả lời phỏng vấn của Nhã Nam](http://www.talawas.org/?p=26278)
27/10/2010 | 2:52 chiều | Phản hồi đã bị khóa
**Chuyên mục:** [Báo chí - Truyền thông](http://www.talawas.org/?cat=14), [Lịch sử](http://www.talawas.org/?cat=119), [bình luận](http://www.talawas.org/?cat=1183)
Như sẽ thấy, dưới đây là là bài phỏng vấn của Công ti Nhã Nam dự tính dành cho việc quảng cáo bán sách
*Những bài dã sử Việt* tái bản ở Việt Nam năm 2007, quyển sách do Nxb. Thanh Văn in lần đầu ở Mĩ năm 1997. Công việc gặp trở ngại vì năm 2006, Công ti Phương Nam tái bản sách của Dương Nghiễm Mậu, Lê Xuyên bị các tay “kiên định cách mạng” ở tờ *Văn Nghệ Tp. Hồ Chí Minh* tố cáo khiến các sách kia phải bị ngừng phổ biến. Tuy nhiên gió tanh mưa máu giang hồ rồi cũng loãng, *Những bài dã sử Việt* lại được xuất hiện trên các tiệm sách trong nước tháng 6-2009. Công ti Nhã Nam đã tóm tắt bài phỏng vấn, chọn những phần thích hợp đưa lên các báo trong nước. Bài quảng cáo đầu tiên là trên tờ *Sài Gòn Tiếp Thị * 3-8-2009, tiếp theo là *Tiền Phong* 20-8-09, *Thể Thao & Văn Hoá Cuối Tuần* 27-8-09, tất cả đều trích rút gọn từ bài chính dưới đây. Tuy nhiên sự chọn lựa theo tình hình thực tế đã làm mất nhiều ý nghĩa của các câu trả lời, chưa kể đến những lỗi vụng về xảy ra từ sự cắt xén, chắp vá không do ý định của người biên tập cũng như người phát biểu. Lại cũng thêm một thời gian trôi qua để mài giũa bớt những khác biệt, tránh né, chúng tôi nhờ talawas phổ biến đầy đủ để làm tài liệu lưu giữ mà không phải gây vướng bận cho những người liên hệ.
**Đề cương phỏng vấn tác giả Tạ Chí Đại Trường**
Thực hiện: Dương Thanh Hoài, Nhã Nam, nhanamhcm@hcm.fpt.vn Mục đích: đăng báo, tạo dư luận về tác giả, tác phẩm. Thời điểm đăng báo: hai, ba tuần sau khi phát hành sách
*Những bài dã sử Việt*.
**1**. *Kính thưa nhà sử học Tạ Chí Đại Trường, chúc mừng ông lại có một cuốn sách xuất bản ở trong nước. Mỗi khi có một cuốn sách của mình được xuất bản trong nước, ông thấy thế nào?*
Tất nhiên là vui rồi. Cái thú viết sách cho riêng mình là của Cao nhân, người thường không ai nghĩ như vậy. Huống chi viết sách khảo cứu lại mong có nhiều người đọc để điều chỉnh sai sót chi tiết, luận điểm đưa ra, tiến tới việc đánh giá lại khả năng của mình để mong làm tốt hơn. Trường hợp tôi có hơi đặc biệt nên có sự mất quân bình trong tính chất xuất hiện, trong sự liên hệ với học giới khiến đôi khi xảy ra những lời nhận định không có tính cách chuyên môn, nhất là trong tình trạng ảnh hưởng nặng nề của các biến chuyển chính trị, của tâm lí “bàn sử” luận cổ suy kim chưa chịu chấp nhận sử học là một khoa học làm cho nhiều người không phải là chuyên viên – hay tưởng là chuyên viên, chen vào lên tiếng một cách đầy thẩm quyền.
Phần lớn sách của tôi, tuy có những bài viết từ trong nước nhưng in ở ngoại quốc nên đến khi xuất hiện lại trong nước thì lại phải qua một thời gian cách biệt, ví dụ quyển
*Thần, người và đất Việt* xuất hiện ở Mĩ năm 1989 đến 2005 mới về Việt Nam, quyển *Những bài dã sử Việt* này gom góp những bài viết từ trong nước các năm 1984-86, in thành sách cuối năm 1996. Đôi lúc cũng thấy vui hơn vì sách còn phải nằm ở bên ngoài mà lại được học giới trong nước đón nhận nồng nhiệt như trường hợp quyển *Thần, người và đất Việt* được sao chụp nhiều lần, sao ngay trên bản sao (Lại Nguyên Ân, “Có một tâm linh Việt”, *Tuổi Trẻ thứ Năm* 19-1-2006, Đặng Thế Đại, *talawas* 29-1-2007), cho mướn đến tay học giả thì đã sờn rách (Nguyễn Huệ Chi thông báo với tác giả). Lại cũng có những kết quả bất ngờ. Nếu tôi không lầm thì vì vài lời nhận định của tôi trong *Sử Việt, đọc vài quyển* (2004) – nhận định mang tính bình thường, không có ý xoi mói – về bài “Hồng Hồng, Tuyết Tuyết” mà làng ca trù Lỗ Khê nổi tiếng (huyện Đông Anh, Hà Nội) “tẩy chay” bài hát này của Dương Khuê tuy nó từng được nghệ nhân Hà Thị Cầu thu vào đĩa, là bài hát bắt buộc trong Liên hoan toàn quốc 2005, đào nương của làng được Huy chương Bạc, và nếu kể xa hơn thì nó đã vang vang trong xóm Cầu Kiệu Sài Gòn trước 1945!
Tuy nhiên, sách khảo cứu dù là được viết kĩ cũng có thời gian tính của nó (ý tưởng tác giả đổi thay vì những xuất hiện tài liệu mới, vì chính chuyển biến của bản thân) cho nên sách xuất hiện lại cũng đành phải chịu một chừng mực lạc hậu nào đó khi tác giả không có dịp sửa đổi. Huống nữa vì đã xuất hiện ở bên ngoài, dù với những ngăn cách về không gian, chính trị… vẫn có những “thẩm thấu” nên khi trở lại trong nước, các ý tưởng trong sách đã không còn “mới” nữa, không riêng biệt nữa như đã thấy qua rất nhiều chứng cớ minh danh hoặc ngầm hiểu từ lâu. Và “lịch sử” thì vẫn còn dài dài…
Dù sao thì “có còn hơn không,” tôi cũng không thấy cần phải tránh né tỏ bày sự vui mừng của mình trong lần xuất bản, tái bản này, như đối với những quyển trước…
**2**. *Thưa ông, tên Tạ Chí Đại Trường có phải là tên thật hay là bút danh?*
Tên thật, không phải của tiểu thuyết kiếm hiệp như có lần ông Lê Ngộ Châu (đã qua đời) Chủ bút tạp chí Bách Khoa Sài Gòn cũ, nói với tôi. Tạ Chí là họ và của thế thứ, Đại Trường là ghép của hai địa danh ở tỉnh Khánh Hoà nơi tôi ra đời: Đại Lãnh và Trường Giang (sông Cái chảy qua Tháp Bà Nha Trang, chuyển âm Hán trong văn từ cũ). Ông thân chúng tôi thuộc thế hệ khoa bảng cuối mùa Nho học, nên làm lại thuộc cho Nam triều theo sự điều động của triều đình Huế, sinh con ở đâu thì đặt tên nơi đó, hoặc ghép tên sông núi nơi đó.
**3**. *Cuốn *Những bài dã sử Việt * là tập họp của nhiều bài viết, ông có thể cho biết chúng được viết khi nào? Ông có tiêu chí gì trong việc tập họp các bài viết thành sách không?*
Câu hỏi thứ nhất sẽ trả lời sau. Về câu hỏi thứ hai thì đã được dẫn giải ngay trong lời tựa năm 1990, có thể nói gọn là tôi dùng chữ “dã sử” theo nguyên ngữ của nó, loại “non-official history (of Việt Nam),” đối kháng với “chính sử” là của triều đình làm ra. Tựa đề của sách mang tiêu chí của tập họp. Dù có lúc hơi đùa cợt nhưng tôi vẫn dành cho các tựa đề một ít nghiêm túc có thể thấy được trong các tập họp đó. Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802 tuy không phải của tôi đặt tên nhưng nghĩ kĩ cũng là vừa trong một luận văn nhà trường, tên hơi dài nhưng rành rẽ, dứt khoát một cách bình thường.
*Thần, người và đất Việt* diễn tả vừa đủ vấn đề tâm linh của những con người trên một khu vực đầy đủ chiều dài, chiều ngang, chiều sâu. Chắc là nó cũng có cái “được” nào đó nên ông Trần Quốc Vượng mới lặp lại trong sách của ông: *Theo dòng lịch sử – Những vùng đất, thần và tâm thức người Việt* của Nxb. Văn Hoá, H. 1996. *Những bài dã sử Việt* đã được giải thích nguyên do đặt tên ở trên. Riêng tên sách *Một khoảnh Việt Nam Cộng hoà nối dài* là chuyện của bản thân nên tôi tự cho phép mình buông thả hơn. Năm tôi đến, Sài Gòn chưa mở rộng nên có những con đường dài lơ lửng qua những khu phố lưa thưa được đặt tên danh nhân kèm theo với chữ “nối dài”: Phan Thanh Giản nối dài ([Rue] Général Lizé prolongée, nay là Điện Biên Phủ), Phan Đình Phùng nối dài (Richaud prolongée, nay là Nguyễn Đình Chiểu)… Đem cụm từ “nối dài” vào sách chỉ là ý thức tinh nghịch bất chợt để diễn tả một hoàn cảnh đắng cay bất thường, nhưng cũng không ngờ rằng cụm từ đó rất ăn khách nên tôi đã thấy có “Liên Xô nối dài,” cả việc lấn sân gán cho tính chất của nền văn chương hải ngoại. Không dám kể công đâu!
**4**. *Bạn đọc đã quen với một nhà nghiên cứu lịch sử Tạ Chí Đại Trường qua các công trình nghiên cứu về phong trào Tây Sơn, về hệ thống thần linh, thần tích của người Việt và sự phát triển của tín ngưỡng dân gian Việt Nam… nay lại thích thú phát hiện ra một nhà cổ tiền học Tạ Chí Đại Trường qua *Những bài dã sử Việt *. Cơ duyên nào đưa ông tới việc nghiên cứu tiền cổ?*
Việc chồng chất các ý tưởng trong một câu hỏi riêng biệt, hay đặt rời rạc một vấn đề liên hệ trong các câu hỏi khác nhau là do người phỏng vấn không rõ về tình trạng làm việc của chúng tôi – điều này thì cũng là bình thường, nhất là trong thời đại đầy biến động vừa qua, cho nên xin ghép lại trả lời chung với phần đầu của câu hỏi số 3. Cũng có thể tìm trong những câu trả lời khác những vấn đề được đặt ra ở một câu hỏi mà cho rằng chưa giải đáp đầy đủ.
Tôi viết sách chắc là cũng theo lối của những người nghiên cứu khác từng kinh qua trường ốc, nghĩa là từ những bài làm ở nhà trường. Quyển
*Lịch sử nội chiến ở Việt Nam từ 1771 đến 1802* (tên đổi thay nhiều, không tuỳ thuộc vào tác giả nhưng vẫn còn ý nghĩa chính) vốn là một Tiểu luận thi Cao học cho trường Đại học Văn khoa Sài Gòn, trình vào khoảng tháng 6-1964 (bây giờ hình như là của bằng Thạc sĩ thì phải). Sách này khi còn là bản thảo được tặng Giải Văn chương toàn quốc (Việt Nam Cộng hoà), Bộ môn Sử năm 1970, Nxb. Văn Sử Học in năm 1973 tại Sài Gòn. Sau 1975 nó bị lao đao suốt mười năm vì những nhận định lịch sử về thời gian đó của tác giả khác với quan điểm chính thống đương thời và bởi những nhà phê bình sử học muốn tìm trong đó “nọc độc nô dịch văn hoá của Mĩ Ngụy,” đại loại, “cổ động cho chính sách Việt Nam hoá của Ních-xơn” chẳng hạn… Về sau tôi mới biết là sách được tái bản ở Pháp (mà bán ở Mĩ) bởi một người từng có nhà xuất bản trong nước, và cũng được nhà xuất bản khác (Đại Nam? Xuân Thu?) in tại Mĩ. Nó trở về Việt Nam với tên *Việt Nam thời Tây Sơn – Lịch sử nội chiến 1771-1802*, Nxb. Công An Nhân dân, 1/2007. Không có sửa đổi gì nhiều ngoài vài chi tiết lặt vặt do chính tay tác giả. Nó thiếu phần quan trọng là đánh số trang cho phần Sách dẫn, một công việc ngày trước dễ gây chán nản vì khổ nhọc nhưng với thời vi tính thì dễ dàng thực hiện hơn nhiều. Trường hợp *Thần, người và đất Việt* cũng vậy nhưng tác giả không biết làm sao để chen vào được.
Học sử xưa mà không thể tiếp xúc với tài liệu thư tịch trong thư viện chỉ vì tôi phải nhập ngũ trong gần 11 năm của thời chiến tranh. Chút đam mê nghiên cứu phải chuyển qua việc nhìn xét các sự kiện đương thời, qua những lần hiếm hoi đi vào làng mạc, tỉnh thành xa. Các thu thập này lại cũng không có điều kiện nối tiếp với sách vở cũ để kết tập thành những suy nghĩ có hệ thống nên đành đem những suy nghĩ lẻ tẻ vào các bài báo, đăng trên tạp chí
*Bách Khoa* là nhiều nhất. Chút thu lượm đắc ý là các đồng tiền cổ tình cờ thấy được ở Bình Thuận dẫn đến một cuộc tìm kiếm lâu dài qua những vùng có khi còn bốc khói chiến trận như ở Phú Yên, nơi có ông già hãnh diện “làng mạc còn riêng của lũ qua” (của chúng tôi, hình như có lúc in lại, trở thành: lũ quạ!), và qua lời nhà thơ Trần Huiền Ân than thở: “Hỡi ơi lịch sử hoen bùn đất!” – lời thơ vận vào đối tượng mà không hay biết.
Sau 1975, tôi sống bên lề xã hội mới như những người kém may mắn khác. Có điều, cũng như lời người xưa: Tái ông thất mã, “rảnh rang” lại có dịp trở về với sử học. Bài viết được đăng ở ngoại quốc không phải vì “gan cùng mình” như nhiều người nghĩ mà lúc đầu chỉ là để người quen bên ngoài đọc – vì ở trong hũ nút của chiến tranh, của hậu chiến không thể ngờ rằng bên Tây, bên Mĩ người ta in bài tiếng Việt! Và cứ theo đà đó mà lấn tới. Các bài tập họp trong
*Những bài dã sử Việt* được viết trong thời kì đó. Và cũng chính từ những bài lẻ tẻ đó mà có tập *Thần, người và đất Việt* mang tính tổng hợp lớn. Giản dị chỉ có thế mà thôi.
Có thể nói thêm về tiền cổ. Như đã nói, với thời gian chiến tranh thì các thu lượm rải rác chỉ mang tính cách sưu tập, chứng cớ là một bản thảo đầu tiên về chúng rất là sơ sài, thô thiển. (Giáo sư Nguyễn Thế Anh biết rõ điều này vì đã từng đọc nó. Giáo sư Nghiêm Thẩm cũng chê.) Tôi lại không có điều kiện sưu tập được nhiều. Đi thì không rảnh rang mà tiền mua thì không đủ cạnh tranh với người khác: Nhớ những lần mua tiền của một ông di cư bán đồng nát được ưu thế “lính” trả 70 đồng, xa-cạ cho mỗi đồng tiền đồng loạt không phân biệt, còn với một người Nhật cùng đến thì phải trả 500 cho một đơn vị như vậy! Chính ông già di cư này là người tập họp các hình ảnh tiền trong tập sách của A. Schroeder cộng với các mẫu mới đúc vào những năm 60 của thế kỉ XX, thêm các ghi chú dịch ra tiếng Anh, đặt tên sách là
*Catalogue of Annam Coins*, mượn một Thượng sĩ Mĩ đứng tên, in roneo bán. Và chuyện hoá thành thật, ông lính Mĩ kia trở thành cổ tiền gia, được nhắc trong một bộ sách lớn, tuy có bị chê chút ít (chi tiết trong chú số 10 ở bài “Tiền đúc ở Đàng Trong…” của *Những bài dã sử Việt*.) Nhưng căn bản sử học từ nhà trường đã giúp tôi lựa chọn đúng chỗ để viết nên tiểu phẩm kia. Nó mang tính cách nghiên cứu khá chặt chẽ về một khu vực vì nhỏ nên không được các cổ tiền gia lớn quan tâm, có điều do đó lấp được một khoảng trống của kiến thức chuyên ngành. Và đó mới là điểm cần thiết cho một nghiên cứu, vì không nhai lại những điều đã cũ, không phải chồng chất một mớ trích văn của người khác mà mình có trong tay theo tính toán càng nhiều, càng dày càng tốt! Ông F. Thierry, Quản thủ về Tiền cổ Á Đông trong Phòng Huy chương của Pháp đã chú trọng đến các bài về tiền cổ này trong lúc chúng có khi lạc loài trên các tờ báo chợ, báo quảng cáo của người Việt trên đất Mĩ. Ông đã nhắc đến tôi trong báo cáo “Survey of Numismatic Research 1985-1990” ở Hội nghị Quốc tế về Cổ tiền học, Bruxelles 1991. Và dẫn đến vấn đề giải quyết “Khuôn tiền đá ở Bắc Thái”.
Khuôn tiền đá phát hiện ở núi Voi Thái Nguyên (lúc bấy giờ thuộc tỉnh Bắc Thái) được đưa vào sách
*Lịch sử Việt nam tập I* của Uỷ ban Khoa học Xã hội và in hình trong quyển *Cơ sở khảo cổ học* của các ông Hà Văn Tấn, Trần Quốc Vượng… (lúc này tôi không thể ghi hết tên các tác giả, Nhà, năm xuất bản nhưng người trong nước chắc dễ dàng kiếm ra), và được xác nhận đó là “khuôn tiền đời Đường.” Sự xác nhận đến từ những nhân vật, cơ quan nghiên cứu có uy tín nên được loan truyền xa. Tờ *Nghiên cứu lịch sử* số tháng 8 (364) năm 2006 vừa qua còn đăng bài của cổ tiền gia Trung Quốc Vu Hướng Đông, nơi trang 21 và chú 23, với lầm lẫn dẫn từ Việt Nam. (Bài dịch không cho biết nguyên tác viết vào thời gian nào nên xin cứ giữ năm 2006 làm điểm mốc.) Trong lúc đó ông F. Thierry từ bài viết của tôi năm 1984, in trong *Những bài dã sử Việt* 1996, đã đính chính trên chuyên san *Bulletin de la Société Francaise numismatique*, năm thứ 52, số tháng Ba-1997, trang 40-41, rằng khuôn tiền đó chỉ có một lỗ khắc đồng Khai nguyên, tiền hiệu đầu Đường (624), còn 7 lỗ khác là tiền hiệu Tống, thế kỉ X, XI. Tôi đọc các hiệu tiền đó trên một bản in giấy vàng ố nhăn nheo trong một quyển *Cơ sở khảo cổ học* mua ở chợ trời sách Đặng Thị Nhu (Hồ Văn Ngà trước 75). Việc đọc được các tên tiền tuy là một khổ công nhưng nghĩ lại thì cũng chỉ là do thói quen mày mò ở các đống tiền mủn nát, hoen gỉ mà thôi. Dù sao thì cũng là một thành công đáng ghi nhận để riêng cho ông F. Thierry, một chuyên viên Khai nguyên, sửa chữa kịp thời các ấn bản nghiên cứu về loại tiền này của ông lúc đó.
**5**. *Sống xa đất nước đã lâu, không có điều kiện tiếp cận trực tiếp với các phát kiến khảo cổ mới trong nước, làm thế nào ông có thể cho ra đều đặn các bài viết về lịch sử của mình?*
Sự hiểu lầm trong câu hỏi đã được giải đáp một phần khi tôi trả lời câu hỏi bên trên. Những lúc viết các bài trong
*Những bài dã sử Việt* và *Thần, người và đất Việt*, tôi vẫn còn ở trong nước. Lẽ tất nhiên sống bên lề nên không thể theo sát, “không có điều kiện tiếp cận trực tiếp với các phát kiến khảo cổ học trong nước” như ông nói. Tôi đọc sách chợ trời (cũng như bây giờ ở Mĩ). Sách sau 1975 đổ ra chợ trời, nằm trên hè phố Lê Lợi Tp. Hồ Chí Minh, nhiều quyển hiếm quý từ các Đại gia đình Nam Bộ tan rã, trong đó có của một gia đình ông Phạm Quỳnh khi vào Nam từng ghé thăm. Tôi đã thấy một bộ *Đại Nam thực lục tiền biên* chữ Hán và các sách khác của Thư viện Viện Khảo cổ Sài Gòn… Rồi các sách, các tạp chí *Khảo cổ học*, *Nghiên cứu lịch sử*… có dấu ấn từ các thư viện Miền Bắc, có khi thấy rất xa, rất heo hút, tuôn đổ vào chợ trời Đặng Thị Nhu, hè phố Lê Lợi… Một người có lòng với sách vở tìm cách tha về cho tủ sách của ông, và cho tôi liếc tới.
Tất nhiên như thế vẫn chưa là đủ với tính cách một người nghiên cứu nhưng chuyện của cuộc sống là thực tế, không thể đòi hỏi nhiều. Vấn đề lại không phải chỉ là tài liệu, phương tiện mà còn là cách sử dụng những gì có dưới tay. Tôi nghĩ rằng trong giới hạn đó, tôi đã làm hết sức mình, và cũng có một chút thành quả. Chuyện nhỏ là chuyện Khuôn tiền đá, chuyện lớn là những bài mở ra hướng mới cho sử học cổ, trung đại Việt Nam (nếu muốn thì cả trong hiện tại nữa) vẫn còn tiếp tục với tập họp
*Sử Việt, đọc vài quyển* (2004). Và đến đây thì chuyển qua một giai đoạn khác, vẫn theo hướng thực tế như đã nói.
Tôi qua Mĩ từ tháng 8-1994, lăn lộn kiếm ăn, bệnh tật bỏ việc, mười năm sau mới trở về thăm anh em, nghĩa là gần như đoạn tuyệt với sinh hoạt nghiên cứu trong nước, trừ một vài lần hiếm hoi gặp sách vở xuất hiện ở Mĩ hay được bạn quen cho mượn. Tôi không thể đi vào những đề tài chuyên biệt nữa, ví dụ coi như từ bỏ chuyện tiền cổ – ngoài những lúc đọc cho vui trên các bản tin bạn bè gửi đến. Thời gian bên lề chuyên ngành lần nữa như thế đã phát sinh các bài na ná sử, gộp chung trong
*Những bài văn sử* (1999). Nhưng từ trên các đề tài xưa cũ được đề cập, tôi đã nhận thấy có thể khai thác tìm hiểu lịch sử cổ, trung đại Việt Nam trên hai tập sử cũ: *Đại Việt sử lược* và *Đại Việt sử kí toàn thư* theo một cách khác với nhiều người đã diễn giảng. Như vậy tôi có thể bó gọn công việc theo với thực tế sống của mình mà không phải đoạn tuyệt với nó. Tôi đặt tên cho cả công việc (không biết đi tới đâu) ngay từ bài viết đầu dưới tiêu đề: “Sử Việt, đọc một quyển” – “một quyển” là *Đại Việt sử kí toàn thư*.
Tất nhiên không thể nào giải thích một quyển sách chỉ từ chính bản thân nó. Huống chi Việt Nam có chợ trời thì Mĩ cũng không chịu thua nên tôi đã ghép sách chợ trời Mĩ vào các bài nghiên cứu của mình. Cơ sở đối chiếu trong bài “Sex và triều đại” là quyển
*Sex in History* nhăn nheo, ẩm mốc nằm chung với ổ khoá, giày dép của một anh Mễ trên chợ trời Golden West Community College thường nhóm họp vào thứ bảy, chủ nhật. Giá một đôla, tận cùng số kiếp của một loại sách như thế. Đề tài hơi lệch ra ngoài khuôn khổ thông thường như thế có thể gây hiểu lầm để nhà đạo đức dễ dàng buộc tội tác giả là có đầu óc dâm ô, truỵ lạc, nói xấu anh hùng liệt nữ… nhưng một bạn trẻ giúp tôi post lên mạng đã khoe rằng: “Có mấy đứa sinh ở Mĩ, đọc tiếng Việt không xong mà cũng download coi thử nói gì trong đó…” Tôi gỡ được mặc cảm làm hư hỏng thế hệ trẻ và nói xấu dân tộc khi thấy được thông tin từ Giáo sư F. Guillemot, cho biết sẽ có Hội thảo quốc tế trong tháng 5-2007 ở Lyon về “Bản sắc thân xác tại Việt Nam”. Theo Giáo sư, đó là “một ngành nghiên cứu ít khi được đề cập đến trong giới nghiên cứu, nhất là tại Pháp,” thế mà, cũng theo lời ông, “… Giáo sư [?!] Tạ Chí Đại Trường (tại California, Hoa Kì) đã bắt đầu mở rộng lãnh vực nghiên cứu về chủ đề này qua bài “‘Sex và triều đại’…” ( *Dòng sử Việt*, Xuân Đinh Hợi, năm thứ hai, tháng 1-3/2007, California 2007, 108-110).
Ước mong thì không bao giờ đủ thoả mãn nhưng nếu chịu bằng lòng với “số phận” thì sẽ nhận ra được thích thú trong công việc. Chỉ một câu ngắn trong một quyển sách viết về bán đảo Triều Tiên tôi đã nhận ra rằng câu khẩu hiệu cửa miệng thường được nghe sau 1975: “Tiến hành ba cuộc cách mạng… mà cách mạng kĩ thuật là then chốt” là chính sách của Cộng hoà Nhân dân Triều Tiên, của Chủ tịch Kim Nhật Thành. Tất nhiên là tôi không thể biết quá các dòng chữ Anh kia. Vì nhận ra công tích của sách chợ trời Mĩ như thế nên cuối cùng khi góp bài in thành sách, tôi phải đổi là
*Sử Việt, đọc vài quyển*, được một độc giả nêu ra trong cuộc trưng cầu Sách gây ấn tượng trong năm của đài BBC (21-12-2004) và được đài này đem phân tích giới thiệu (11-5-2005).
**6**. *Các sách của ông luôn có một giọng điệu rất riêng, cung cách lập luận độc đáo. Ông có chịu ảnh hưởng về phương pháp nghiên cứu lịch sử của ai không?*
Xin cảm ơn lời khen. Điều đó có lẽ một phần do hoàn cảnh riêng biệt của tôi. Tôi là nhà nghiên cứu (có lần ông Trần Bạch Đằng đã gọi như thế) mà không từng ở cơ quan nghiên cứu nào hết. Cả đến việc dạy học là vị trí gần với nghiên cứu nhất, tôi cũng không phải là “dân” ở đó. Tổng cộng trong đời, tôi chỉ dạy học khoảng hai năm rưỡi mà lại cách nhau hơn mười năm, rồi tuyệt tích. Nhớ năm nào có người đọc sách tôi, ở Hà Nội hỏi bạn tôi (ở Mĩ về): “Ông Trường dạy ở Đại học nào bên đó?”, và được trả lời: “Anh ta làm cu li bên đó chớ ở Đại học nào đâu!” Đất trời rộng mênh mông, cuộc đời điên đảo, văn kì thanh nhi bất kiến kì hình thì phải vậy thôi.
Tất nhiên là tôi cũng bắt đầu từ trường Đại học như đã nói. Lớp người như tôi, trưởng thành trong phần nửa đầu của cuộc chiến, không biết tiếng Pháp như các bậc đàn anh, không chuyển kịp qua thời tiếng Anh về sau nhưng vẫn giữ tiếng Pháp là sinh ngữ chính và học tập trong môi trường trung, đại học theo truyền thống Pháp. Vì thế phương pháp nghiên cứu sử là bắt nguồn trực tiếp từ các sách giáo khoa hay chuyên ngành của Pháp, hoặc qua cách vận dụng từ giáo sư Pháp. Chữ nghĩa hấp tấp thu thập từ trong chiến tranh vốn cũng không nhiều nhưng đành phải cứ từ căn bản đó mà “bơi” tự do. Nhưng có vẻ cũng từ căn bản đó mà tôi đã “khác” đi. Căn bản khoa học dễ thấm vào những người bị chiến tranh bốc ra khỏi môi trường làng xóm, khỏi một ít từ gia đình truyền thống như chúng tôi. Lớn lên thấy đình miếu bị phá tan hoang mà không có ai vật chết tên lính thực dân, ông cách mạng nào nên lòng tin thần thánh cũng bớt đi, và ý tưởng hoài nghi cái đã-thành-hình dễ phát triển hơn để ông Descartes không phải mất công uốn nắn nhiều. Sách sử gọi là của truyền thống “xa xưa” nhưng vốn từ các nho sĩ lại cũng học của mấy ông “Tử viết…” luôn luôn vọng tưởng về một thời hoàng kim Tam Hoàng Ngũ Đế, đem ứng dụng vào trong nước là mơ màng về một thời Hùng Vương đầy đủ thể chế văn minh (tuy có lúc cũng xê xích cho phải phép). Chuyển qua thời đại “khoa học,” đó là một nền văn minh Đông Sơn rực rỡ của các đào bới khảo cổ học, như một minh chứng vật chất vững chãi cho thời Hùng Vương chỉ còn vài dòng sách vở, ráng “vẽ” ra cũng không thể nào được nhiều, trừ phi muốn nói ngang.
Rồi với thời có sử thì những thiết chế chính trị từ Trung Quốc chuyển qua phủ Đô hộ An Nam độc lập cũng tiếp tục được coi là không nhường ai về mặt văn minh – sự tự phụ càng lúc càng tăng với một nền sử học dân tộc chủ nghĩa trùm lấp, che đỡ các yếu tính của xã hội xưa mà nếu vào lúc khác thì hẳn bị chê trách, bài xích. Ví dụ việc Thái hậu họ Dương “khoác áo vàng” cho Lê Hoàn được cho là của một Thái hậu Dương Vân Nga (tên của điện phủ, tuồng cải lương) biết hi sinh chữ Trinh của Nho giáo dặn dò gìn giữ, để chuyển qua một tinh thần Trung với Nước cao cả hơn. Loại lịch sử diễn nghĩa theo Nho giáo và dân tộc chủ nghĩa phối hợp như thế đã che lấp sự thực của quá khứ cũng được chính một nguồn sử đương thời từ Tống cho thấy Lê Hoàn đã bắt nhốt Đinh Toàn, và Dương hậu, thật ra chỉ làm công việc bình thường của thời đại là chuẩn nhận việc đổi thay triều chính thôi. Tôi nghĩ mình đã được thoát ra khỏi những lối nhìn “truyền thống” cũ và mới như thế là nhờ ở vị thế “mới” về tư tưởng chấp nhận để thấy ra sự khác lạ trên các sự kiện cũ. Khoa học bắt đầu bằng sự ngạc nhiên và do đó bắt buộc người ta phải đi tìm những kiến giải khác. Rồi thêm với vị thế bên lề xã hội của mình, tôi tự do viết không cần lo chuyện có được phổ biến hay không, hay như ở Mĩ, là viết cho những tạp chí không đủ tiền trả, viết cho nó sống để mình còn có “sân chơi”! Thêm một bước từ đó là sử dụng văn từ không theo một khuôn khổ trường ốc nào cả, chữ nghĩa bứt phá nên bị chê là tối tăm, bôi bác quá khứ, nói xấu dân tộc, và không tránh khỏi chữ của thời đại là “phản động”.
**7**. *a/ Có ý kiến cho rằng trong các công trình nghiên cứu lịch sử của mình, ông thiên về việc khai thác, đối chiếu các tài liệu sử học đầu tay mà ít chú trọng đến việc đi điền dã, điều đó có đúng không? b/ Việc thiếu thốn các tư liệu điền dã có trở ngại nhiều đến việc nghiên cứu của ông?*
Tôi không rõ người nêu ý kiến này căn cứ vào đâu mà cho tôi không biết đến sự quan trọng của việc đối chiếu tài liệu sách vở với thực tế địa phương. Có lẽ họ quen với tổ chức nghiên cứu của cán bộ khoa học xã hội chủ nghĩa, được ban phát lương tháng, được chu cấp phương tiện làm việc theo một chương trình “xuống đồng” có địa phương đón tiếp, hình như có cả cung phụng ăn uống nữa. Điều đó trong chế độ Việt Nam Cộng hoà cũng thấy với một chừng mực ít chặt chẽ hơn, ở một vài cơ quan văn hoá, theo các thể thức hành chánh chung đương thời. Còn phần lớn chỉ tự bỏ tiền túi ra làm việc theo ý định riêng tư, tìm sự giúp đỡ địa phương, nếu có, theo lối “ngoại giao” quen biết mà thôi. Nói cách khác, nhà nước Miền Nam ít lo toan, chăm sóc người nghiên cứu hơn ở Miền Bắc. Lẽ tất nhiên trong tình trạng đó thì tôi ít “đi điền dã” hơn, chưa kể còn gặp những hạn chế bởi bản thân, bởi tình thế chiến tranh như đã kể. Có lần nhân chuyến công tác, cố làm xong cho nhanh để có thì giờ đi tìm tiền cổ, ngày cuối lẻn ra phi trường Cam Ranh tìm chuyến bay về đơn vị (đường đi lạc ra ngoài vùng công tác) gặp một cấp trên cũng đừng chờ máy bay như mình, thế là bị đơn vị trưởng mắng “ăn cắp giờ quân đội, đi rong chơi!”
Vả lại việc nghiên cứu không phải lúc nào, và ở đâu, trong khuôn khổ đề tài nào cũng cần đến việc đi điền dã. Ông Tư Mã Thiên tuy cũng đi đây đi đó nhưng đâu có phải lục lọi cùng khắp những vùng ông viết trong quyển
*Sử kí* của ông? Người ta có thể đi điền dã gián tiếp bằng cách đọc các tài liệu của người khác đã đến tận nơi, hay có tiếp xúc với vấn đề. Đi điền dã trên bản đồ. Lại cũng là chuyện biết khai thác chứng cứ từ người khác hơn là đến tận nơi thấy đồng ruộng mênh mông, núi đồi trùng điệp, dạo chơi ăn uống với địa phương rồi về!
Xét kĩ về câu hỏi, có thể nghĩ xa rằng người đặt vấn đề đã thấy một vài sai lạc trong các bài tôi viết, không đúng với thực tế địa phương. Nhưng sai lạc ở một quyển sách thì bao giờ cũng có, nhất là như đã nói, tôi viết sách trong tình trạng ngược đời là đi vào chuyên môn mà không có dịp cho chuyên viên đọc trước, hay đem ra dạy học để ít ra, được học trò nói lại. Thế mà in sách cũng không thường thấy hồi âm khiến có thể nghĩ đến một chính sách, một sự cố tình lãng quên tập thể. Hình như người mình có tính cả nể, không chịu chỉ ra khuyết điểm của kẻ khác trên sách vở, nghĩa là dù chỉ trên phương diện kiến thức cần thiết mà cũng không nói, lại chỉ xầm xì với nhau. Có lần thấy vài nhân vật trong cuộc của vụ Nhân văn chê ông G. Boudarel, tác giả
*Cent fleurs écloses dans la nuit du Viet Nam* (1991), nói ông sai mà không chỉ rõ sai ở đâu! Nay sách còn đó mà người trong cuộc đã chết, người đọc phải làm sao? Tình trạng thờ ơ này lại khác đi khi có chỉ đạo về một chiến dịch nào đó, hay có người tự nguyện thấy ra rằng điều chỉ trích của mình ứng hợp với thời đại, có thể hi vọng tiến thân xa.
**8**. *Nhiều người nói ông rất dở trong việc đặt tên sách, thường nghe “quê”, không “kêu”, ông nghĩ gì về điều này?*
“Bá nhơn bá bao tử,” tôi phải trọng ý kiến của người khác nhưng vẫn giữ ý kiến của mình.
**9**. *Ngày nay có một thực tế là nhiều bạn trẻ ngại đọc, ngại tìm hiểu về lịch sử. Ông đã đến với việc nghiên cứu lịch sử như thế nào, có cần một năng khiếu đặc biệt gì không?*
Xin lỗi, tôi thấy hai câu đặt hai vấn đề không liên quan gì với nhau. Một bên là người đọc, dù là học sinh, đến với lịch sử bằng cảm tính, bằng sự thích thú riêng tư, một bên là khổ nhọc nghiên cứu, gay go mà bất cứ một ngành chuyên môn nào cũng cần phải trải qua. Cũng có thể ráng nối kết hai tập nhóm đó bằng tính chất chung của người Việt là hay “bàn sử,” ưa “luận cổ suy kim” để nói ý định dùng sự thành tựu, nếu có, của tôi để tác động đến thái độ tiêu cực đối với sử học của các bạn trẻ chứ gì? Như thế thì quả thật là quá lạc quan!
Trong xã hội với nhiều chọn lựa như ngày nay thì có nhiều bạn trẻ không thích đọc, thích tìm hiểu lịch sử cũng là điều bình thường. Còn đã có đối tượng, ở đây là lịch sử, thì nếu có ai không thích thú lại phải tìm khuyết điểm ngay từ đối tượng ấy, từ những bài viết có gợi được sự tò mò của người đọc không, hay chỉ là sự lặp lại dửng dưng vô cảm? Tôi nói đến chữ “thích” vì ví dụ học sinh có “ngại đọc, ngại tìm hiểu về lịch sử” thì họ vẫn phải vùi đầu vào sách để lên lớp, để thi đậu, điều mà với tính cách tự do, không ràng buộc, họ sẽ không làm như đã ngầm xác nhận trong câu của người phỏng vấn. Nhưng trong xã hội phương Đông, xã hội Việt Nam việc thay đổi bài học sử không phải là điều dễ làm. Lịch sử không được hiểu là kết quả mầy mò tìm hiểu quá khứ mà là quá khứ được xây dựng theo mục đích phục vụ, là quá khứ có định hướng, được xác định rõ không những như ông Khổng Tử xưa mà nay còn cương quyết, chắc nịch quyền uy hơn. Cho nên phải có một sự đổi thay trong xã hội ảnh hưởng đến người trẻ biết nhận thức về một thứ lịch sử khác với các lời bàn trong những cuộc luận cổ suy kim, những đề cương chính trị, thao tác văn chương móc ngoéo vào lịch sử… từ đó dẫn đến một ý thức đúng đắn về một nền sử học khoa học. Nhưng đến lúc này lại sẽ phát sinh ra những bài lịch sử có khi, đối với một số người, lại cũng gây chán ngán như các bài sử trước.
Bởi vì, như đã nói, khoa học là nghiêm túc, là khổ nhọc. Tự bản thân, tôi không thấy mình có thiên hướng gì đặc biệt. Đi học, chọn một ngành riêng biệt rồi cứ theo đó mà làm thôi. Đã có nhiều người định nghĩa thiên tài là kiên nhẫn, là cố gắng, cho nên người muốn nghiên cứu sử thành đạt cũng không có con đường nào khác. Phải đề phòng sự ưa thích bất chợt nhảy vào sử vì vướng víu với ý tưởng chung xưa cũ “Ai biết được chữ thì cũng có thể viết được sử.” Hiện giờ vẫn còn rất nhiều “danh tác sử học” thuộc loại đó. Viết sử theo truyền thống Trung Hoa thì không có trường trại nào hết, nhưng từ khi người Pháp qua, và nhất là từ thời độc lập 1945 đã có nhiều lớp chuyên viên được tạo thành theo đường lối sử học Tây phương. Nhưng xét theo các thành quả thì cũng thấy có những sử phẩm đầy thiếu sót căn bản của những người được đào tạo qua loa rồi sống lâu lên lão làng, sách vở chồng chất lộ ra những sơ hở tưởng không thể thấy được ở một sử gia. Huống nữa, sử gia thời mới “trở về với dân tộc” cũng chịu tiếp theo những hệ luỵ truyền thống đối với chính quyền như sử thần xưa, cộng thêm sự nhiệt thành mới, thoả mãn, kiêu ngạo với cái vỏ “khoa học” đã che lấp những khiếm khuyết do di căn văn hoá cổ truyền xuất hiện lại qua văn từ thời đại. Một nền sử học dân tộc chủ nghĩa đang có đà vững chắc mà cơ sở khoa học thì cũng lộ dần sự rệu rã…
30-5-2007
© Tạ Chí Đại Trường
### Phản hồi
Không có phản hồi (bài “Tạ Chí Đại Trường – Trả lời phỏng vấn của Nhã Nam”)

Transfer-Encoding: chunked

Server: Apache


text:
CMC AntiVirus
- Bản quyền: Free
- Kích thước: 60.6 MB
- Yêu cầu:
- Nhà phát hành:
- Đăng bởi: Tech24.security
- Ngày cập nhật: 12/09/2013
- Bình luận:
http://www.fshare.vn/file/FF92A33PSB/
CMC Antivirus là phần mềm diệt virus hoàn toàn miễn phí dành cho người dùng cá nhân, cung cấp khả năng bảo mật và thực hiện kiểm soát toàn cục các dữ liệu vào ra của hệ thống đồng thời bảo vệ máy tính khỏi: Virus, Spyware, Worm… bằng cách quét tập tin, thư điện tử, các trang web khi truy cập. Khả năng bảo vệ máy tính của bạn của CMC Antivirus không kém gì các phần mềm Antivirus nổi tiếng khác mà bạn đã biết.
Chức năng chính
Tính năng cập nhật tự động
- Cập nhật danh sách virus tự động
- Cập nhật 05 phút 01 lần
- Tự cập nhật các bản vá lỗi
- Chế độ cập nhật tiết kiệm băng thông
Tính năng bảo vệ máy tính
- Nhân dạng gần 5 triệu Virus, Trojan và worms
- Chế độ bảo vệ thời gian thực
- Bảo vệ khi duyệt Web
- Tường lửa cá nhân (bảo vệ khi chạy ứng dụng và đọc / ghi tập tin)
Các tính năng khác
- Hỗ trợ đa ngôn ngữ
- Khả năng quét nhiều tác vụ cùng lúc
- Quét Rootkit
- Khôi phục file
- Quét định dạng nén thông dụng
- Cập nhật Offline: cập nhật cho máy không kết nối Internet.
- Gửi mẫu virus lạ về CMC
- Gửi file nhận nhầm là virus về CMC
-
SPAV Malware Scanner
Đăng bởi: Tech24.security 63 594
-
ZoneAlarm Free Antivirus + Firewall 12.0.118.000 - Phần mềm diệt virus tích hợp Firewall
Đăng bởi: vula 67 1071
-
Kingsoft Antivirus 2012
Đăng bởi: Tech24.security 82 1000
-
VirusTotal Scanner
Đăng bởi: Tech24.security 53 583
-
Online Armor
Đăng bởi: Tech24.security 51 707
-
Avira Antivir Virus Definition File
Đăng bởi: Tech24.security 61 703
-
McAfee AntiVirus Plus 2013
Đăng bởi: Tech24.security 76 969
-
HouseCall (32 bit)
Đăng bởi: Tech24.security 51 566
-
F-Secure Easy Clean
Đăng bởi: Tech24.security 60 741
-
F-Prot Antivirus
Đăng bởi: Tech24.security 50 638

markdown:
# CMC AntiVirus
- Bản quyền: Free
- Kích thước: 60.6 MB
- Yêu cầu:
- Nhà phát hành:
- Đăng bởi: Tech24.security
- Ngày cập nhật: 12/09/2013
- Bình luận:
http://www.fshare.vn/file/FF92A33PSB/
CMC Antivirus là phần mềm diệt virus hoàn toàn miễn phí dành cho người dùng cá nhân, cung cấp khả năng bảo mật và thực hiện kiểm soát toàn cục các dữ liệu vào ra của hệ thống đồng thời bảo vệ máy tính khỏi: Virus, Spyware, Worm… bằng cách quét tập tin, thư điện tử, các trang web khi truy cập. Khả năng bảo vệ máy tính của bạn của CMC Antivirus không kém gì các phần mềm Antivirus nổi tiếng khác mà bạn đã biết.
## Chức năng chính
### Tính năng cập nhật tự động
- Cập nhật danh sách virus tự động
- Cập nhật 05 phút 01 lần
- Tự cập nhật các bản vá lỗi
- Chế độ cập nhật tiết kiệm băng thông
### Tính năng bảo vệ máy tính
- Nhân dạng gần 5 triệu Virus, Trojan và worms
- Chế độ bảo vệ thời gian thực
- Bảo vệ khi duyệt Web
- Tường lửa cá nhân (bảo vệ khi chạy ứng dụng và đọc / ghi tập tin)
### Các tính năng khác
- Hỗ trợ đa ngôn ngữ
- Khả năng quét nhiều tác vụ cùng lúc
- Quét Rootkit
- Khôi phục file
- Quét định dạng nén thông dụng
- Cập nhật Offline: cập nhật cho máy không kết nối Internet.
- Gửi mẫu virus lạ về CMC
- Gửi file nhận nhầm là virus về CMC
-
[SPAV Malware Scanner](/security/SPAV-Malware-Scanner-i10425.html)
Đăng bởi: Tech24.security 63 594
-
[ZoneAlarm Free Antivirus + Firewall](/security/ZoneAlarm-Free-Antivirus--Firewall-i10424.html)- *12.0.118.000* [Phần mềm diệt virus tích hợp Firewall](http://www.tech24.vn/security/ZoneAlarm-Free-Antivirus--Firewall-i10424.html)
Đăng bởi: vula 67 1071
-
[Kingsoft Antivirus 2012](/security/Kingsoft-Antivirus-2012-i10423.html)
Đăng bởi: Tech24.security 82 1000
-
[VirusTotal Scanner](/security/VirusTotal-Scanner-i10422.html)
Đăng bởi: Tech24.security 53 583
-
[Online Armor](/security/Online-Armor-i10421.html)
Đăng bởi: Tech24.security 51 707
-
[Avira Antivir Virus Definition File](/security/Avira-Antivir-Virus-Definition-File-i10420.html)
Đăng bởi: Tech24.security 61 703
-
[McAfee AntiVirus Plus 2013](/security/McAfee-AntiVirus-Plus-2013-i10419.html)
Đăng bởi: Tech24.security 76 969
-
[HouseCall (32 bit)](/security/HouseCall-32-bit-i10418.html)
Đăng bởi: Tech24.security 51 566
-
[F-Secure Easy Clean](/security/F-Secure-Easy-Clean-i10368.html)
Đăng bởi: Tech24.security 60 741
-
[F-Prot Antivirus](/security/F-Prot-Antivirus-i10367.html)
Đăng bởi: Tech24.security 50 638

Server: nginx