markdown:
# đại biểu Quốc hội khóa XIII
Tìm kiếm tin tức liên quan đại biểu Quốc hội khóa XIII mới, nhanh và đầy đủ nhất
### Tin tức mới nhất
**đại biểu Quốc hội khóa XIII** 1/1 [
Ông Trần Thanh Mẫn, Trần Cẩm Tú được bầu vào Ban Bí thư
](/ong-tran-thanh-man-tran-cam-tu-duoc-bau-vao-ban-bi-thu-post840605.html#detail0)
Chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam Trần Thanh Mẫn và Chủ nhiệm Ủy ban Kiểm tra Trung ương Trần Cẩm Tú được bầu bổ sung vào Ban Bí thư Trung ương Đảng.
[
'Hà Nội phải giải thích vì sao chậm xử công trình xẻ thịt đất công'
](/ha-noi-phai-giai-thich-vi-sao-cham-xu-cong-trinh-xe-thit-dat-cong-post835635.html#detail0)
Bà Bùi Thị An, đại biểu Quốc hội khóa XIII cho rằng Hà Nội phải giải thích rõ vì sao chậm xử lý các công trình "xẻ thịt" 20.000 m2 đất hai dự án cống hóa Phan Kế Bính, Nghĩa Đô.
[
Bộ Xây dựng có thêm thứ trưởng
](/bo-xay-dung-co-them-thu-truong-post818313.html#detail0)
Ông Nguyễn Văn Sinh, Vụ trưởng Vụ Tổ chức cán bộ, Bộ Xây dựng, được Thủ tướng ký quyết định bổ nhiệm làm thứ trưởng. Ông là thứ trưởng thứ 5 của Bộ Xây dựng.
[
Ông Đinh La Thăng bị tạm đình chỉ nhiệm vụ đại biểu Quốc hội
](/ong-dinh-la-thang-bi-tam-dinh-chi-nhiem-vu-dai-bieu-quoc-hoi-post802485.html#detail0)
Chiều 8/12, Ủy ban Thường vụ Quốc hội họp thông qua nghị quyết về tạm đình chỉ nhiệm vụ đại biểu Quốc hội với ông Đinh La Thăng.
[
Bị cáo Châu Thị Thu Nga lừa gần 400 tỷ bị đề nghị án chung thân
](/bi-cao-chau-thi-thu-nga-lua-gan-400-ty-bi-de-nghi-an-chung-than-post785181.html#detail0)
Đại diện VKS xác định Thu Nga là kẻ chủ mưu, chỉ đạo các bị cáo khác thực hiện, hưởng lợi hơn 348 tỷ đồng. Đến nay, nữ bị cáo không thu hồi được, không có căn hộ để giao cho khách.
[
Bị hại nghi Châu Thị Thu Nga được 'bảo kê' tại dự án B5 Cầu Diễn
](/bi-hai-nghi-chau-thi-thu-nga-duoc-bao-ke-tai-du-an-b5-cau-dien-post785185.html#detail0)
"Nếu không có sự bảo kê, bao che của cán bộ công chức Hà Nội thì bà Nga không thể ép cọc ở đấy được", đại diện bị hại trong vụ lừa gần 400 tỷ nói tại tòa.
[
Luật sư hỏi khoản 1,5 triệu USD Thu Nga khai 'chạy' đại biểu Quốc hội
](/luat-su-hoi-khoan-1-5-trieu-usd-thu-nga-khai-chay-dai-bieu-quoc-hoi-post784889.html#detail0)
Chiều 5/10, khi luật sư đặt câu hỏi về khoản tiền hàng chục tỷ Nga khai dùng để "chạy" đại biểu Quốc hội, chủ tọa đã không chấp nhận để bị cáo nói vì công an đang điều tra.
[
Chủ mưu lừa gần 400 tỷ vắng mặt tại tòa vì tụt huyết áp
](/chu-muu-lua-gan-400-ty-vang-mat-tai-toa-vi-tut-huyet-ap-post784714.html#detail0)
Sau phiên xét xử buổi sáng, Châu Thị Thu Nga bị tụt huyết áp nên HĐXX cho nữ bị cáo này sớm về bệnh xá của trại tạm giam để ổn định lại sức khỏe.
[
Kẻ chủ mưu lừa gần 400 tỷ xin tòa trả tự do cho 9 bị cáo
](/ke-chu-muu-lua-gan-400-ty-xin-toa-tra-tu-do-cho-9-bi-cao-post784541.html#detail0)
Sáng nay, cựu đại biểu Quốc hội Châu Thị Thu Nga mong HĐXX trả tự do cho 9 bị cáo. Người phụ nữ này nói, nếu phải chịu trách nhiệm, bà ta xin chịu một mình.
[
Bị cáo vụ lừa hơn 700 người: 'Bản thân tôi cũng là bị hại'
](/bi-cao-vu-lua-hon-700-nguoi-ban-than-toi-cung-la-bi-hai-post784407.html#detail0)
Bị cáo Đinh Phúc Tiếu nói do quá tin tưởng Nga là đại biểu Quốc hội nên đã mang hậu quả cho vợ con và gia đình. Bị cáo khẳng định bản chất lừa đảo không gắn với con người ông.
[
Vụ lừa hơn 700 người: Hàng loạt bị cáo đổ tội cho Châu Thị Thu Nga
](/vu-lua-hon-700-nguoi-hang-loat-bi-cao-do-toi-cho-chau-thi-thu-nga-post783918.html#detail0)
Sáng 3/10, bị cáo Châu Thị Thu Nga vòng vo khi HĐXX hỏi về dự án B5 Cầu Diễn. Trong khi đó, nhiều thuộc cấp của cựu đại biểu Quốc hội cho rằng bản thân không đồng phạm với Nga.
[
Tiếp tục xử người rót tiền làm clip hài: Khôn ngoan không lại với trời
](/tiep-tuc-xu-nguoi-rot-tien-lam-clip-hai-khon-ngoan-khong-lai-voi-troi-post784093.html#detail0)
Luật sư cho rằng có 3 bị cáo trong vụ án không có luật sư chỉ định khi họ bị truy tố ở khung hình phạt từ 12 năm tù đến chung thân nên đề nghị hoãn xử nhưng tòa không chấp thuận.
[
Xét xử cựu đại biểu Quốc hội Châu Thị Thu Nga lừa gần 400 tỷ
](/xet-xu-cuu-dai-bieu-quoc-hoi-chau-thi-thu-nga-lua-gan-400-ty-post782187.html#detail0)
Đưa ra những thông tin sai sự thật về Dự án B5 Cầu Diễn, nguyên đại biểu Quốc hội Châu Thị Thu Nga và đồng phạm đã lừa đảo, chiếm đoạt gần 400 tỷ đồng của hàng trăm khách mua nhà.
[
Ông Trần Thanh Mẫn làm Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam
](/ong-tran-thanh-man-lam-chu-tich-mat-tran-to-quoc-viet-nam-post756669.html#detail0)
Đoàn chủ tịch Ủy ban Trung ương MTTQ Việt Nam đã hiệp thương cử ông Trần Thanh Mẫn làm Chủ tịch MTTQ Việt Nam thay ông Nguyễn Thiện Nhân.
[
Ông Đinh La Thăng bị cảnh cáo, thôi chức Ủy viên Bộ Chính trị
](/ong-dinh-la-thang-bi-canh-cao-thoi-chuc-uy-vien-bo-chinh-tri-post744155.html#detail0)
Ban Chấp hành Trung ương Đảng đã bỏ phiếu tỷ lệ trên 90% kỷ luật ông Đinh La Thăng với hình thức cảnh cáo và cho thôi chức Ủy viên Bộ Chính trị.
[
Trả hồ sơ điều tra bổ sung vụ bà Châu Thị Thu Nga lừa đảo
](/tra-ho-so-dieu-tra-bo-sung-vu-ba-chau-thi-thu-nga-lua-dao-post743917.html#detail0)
TAND Hà Nội vừa trả hồ sơ điều tra bổ sung vụ lừa đảo gần 400 tỷ đồng tại Dự án B5 Cầu Diễn do nhận thấy còn nhiều điểm chưa được làm rõ.
[
Một đại biểu Quốc hội chuyên trách 'từ quan'
](/mot-dai-bieu-quoc-hoi-chuyen-trach-tu-quan-post727338.html#detail0)
Ông Nguyễn Văn Cảnh, Ủy viên thường trực Ủy ban Khoa học, Công nghệ và Môi trường của Quốc hội xin thôi việc và đã được chấp thuận.
[
Mỗi lít xăng gánh 8.000 đồng thuế môi trường, DN lo lỗ nặng
](/moi-lit-xang-ganh-8000-dong-thue-moi-truong-dn-lo-lo-nang-post714018.html#detail0)
Lo ngại về tác động của việc tăng thuế bảo vệ môi trường sẽ khiến giá xăng tăng theo, nhiều doanh nghiệp cho biết sẽ rơi vào tình trạng lỗ nặng nếu dự thảo được thông qua.
[
Truy tố nguyên đại biểu Quốc hội Châu Thị Thu Nga
](/truy-to-nguyen-dai-bieu-quoc-hoi-chau-thi-thu-nga-post713491.html#detail0)
Cáo trạng xác định nguyên đại biểu Quốc hội bà Châu Thị Thu Nga là chủ mưu trong vụ lừa đảo gần 400 tỷ đồng tại dự án B5 Cầu Diễn (Hà Nội).
[
Ban Bí thư kỷ luật cựu Bộ trưởng Vũ Huy Hoàng
](/ban-bi-thu-ky-luat-cuu-bo-truong-vu-huy-hoang-post694961.html#detail0)
Hình thức kỷ luật đối với ông Vũ Huy Hoàng là cách chức Bí thư Ban cán sự đảng Bộ Công Thương trong thời gian 2011-2016.

X-Cache: MISS from xCache-11419090


markdown:
# Đạo diễn phim tài liệu qua đời
Tìm kiếm tin tức liên quan Đạo diễn phim tài liệu qua đời mới, nhanh và đầy đủ nhất
### Tin tức mới nhất
**Đạo diễn phim tài liệu qua đời** 1/1 [
Đạo diễn phim tài liệu Đào Thanh Tùng qua đời
](/dao-dien-phim-tai-lieu-dao-thanh-tung-qua-doi-post644172.html#detail0)
Phó Tổng Giám đốc Hãng phim Tài liệu và Khoa học Trung ương, Đào Thanh Tùng, đã qua đời ở tuổi 56 vào lúc 7h23 ngày 22/4 tại bệnh viện 354.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Cache: MISS from xCache-11429090

Connection: close

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
# lễ hội xe Volkswagen 2016
Tìm kiếm tin tức liên quan lễ hội xe Volkswagen 2016 mới, nhanh và đầy đủ nhất
### Tin tức mới nhất
**lễ hội xe Volkswagen 2016** 1/1
Tìm kiếm tin tức liên quan lễ hội xe Volkswagen 2016 mới, nhanh và đầy đủ nhất


markdown:
# phiên dịch viên láu cá
Tìm kiếm tin tức liên quan phiên dịch viên láu cá mới, nhanh và đầy đủ nhất
### Tin tức mới nhất
**phiên dịch viên láu cá** 1/1
Tìm kiếm tin tức liên quan phiên dịch viên láu cá mới, nhanh và đầy đủ nhất


markdown:
# Song Seung Hun Lưu Diệc Phi chia tay
Tìm kiếm tin tức liên quan Song Seung Hun Lưu Diệc Phi chia tay mới, nhanh và đầy đủ nhất
### Tin tức mới nhất
**Song Seung Hun Lưu Diệc Phi chia tay** 1/1 [
Lưu Diệc Phi im lặng trước tin chia tay Song Seung Hun
](/luu-diec-phi-im-lang-truoc-tin-chia-tay-song-seung-hun-post638448.html#detail0)
Theo truyền thông Trung Quốc, cặp đôi "Tình yêu thứ ba" đã đường ai nấy đi sau vài tháng hẹn hò.


markdown:
### tạp văn của Tạ Chí Đại Trường
[Lại thêm sách vở cũng chẳng có bao nhiêu, không muốn làm kẻ “Đọc [duy nhất] một quyển sách”, quyển Đại Việt sử kí toàn thư, nhưng cũng không dám hù doạ người mà đành phải lôi giấy tờ cũ ra viết lại, coi như chứng tích đam mê một thời đã thoát nạn phần thư thì cũng nên lợi dụng thời thế để xuất hiện. Mặt khác, vì thói quen nhập cuộc thời thế hỗn mang, lại đi lấn đất nhà văn nhà thơ thì cũng phải sửa sang làm sao núp bóng cho được, nên xin các bậc Đại-học giả chớ chê cười.)]
Tạ Chí Đại Trường
Minh-Mang-Thong-Bao Khai-Dinh-Thong-Bao
Với đề tài trên thì có thể bàn đủ thứ chuyện trên đời, từ lãnh vực đã trở thành cổ điển của Kiều “Có ba trăm lạng việc này mới xong” đến chuyện ngoài giang hồ “Tiền tài như phấn thổ, nhân nghĩa tợ thiên kim.” Đành chỉ nói chuyện nho nhỏ vừa với túi tiền của mình, về đồng tiền-đồng, đơn vị trung gian trao đổi nhỏ nhất trên xóm chợ làng quê ngày xưa, vào thời mà, nghe nói lại, đổ cả đống trên lẫm thượng trong nhà, cứ mỗi lần đi chợ là bà bác lấy rổ xúc một cái, mang đi.
Đồng tiền đồng
Về hình thức thì đồng tiền có dạng tròn vành, vuông lỗ với ý nghĩa trời tròn, đất vuông, căn bản của kiến thức địa lí, thiên văn học ngày xưa, thật là xưa, được chuyển sang quan niệm siêu hình về sự an bình, hạnh phúc thường tục: mẹ tròn con vuông.
Thường thì đồng đơn vị có đường kính khoảng 24mm nhưng vì nhiều lí do, kể cả lí do ăn gian, kích thước chuẩn không thể đều đặn khít rịt như đồng tiền Mĩ ngày nay có thể nhét vào bất cứ cái máy kéo bạc nào nó cũng nuốt được hết, không chịu nhả ra, chỉ reng reng ít tiếng nhạc an ủi chủ nhân thôi.
Kích thước 24mm xê xích chỉ vì cách thức đúc thủ công đã đành mà còn vì người ta muốn đúc nhỏ để lợi nhiều đơn vị, tạo ra những vấn đề rắc rối nan giải trong hệ thống trao đổi bằng tiền từ khi nó xuất hiện trên thị trường. Vì muốn ăn-gian cho nên người ta đúc tiền bằng các thứ kim loại dễ chảy như thiếc, chì, hay trộn lẫn với kim loại chính do đó đỡ tốn công, ít hư hao, giá thành thấp rồi tung ra thị trường “mập mờ đánh lận con đen”, cứ tính theo kiểu “đếm đầu chia xâu”: một, hai, ba… một tiền, một quan là… ăn tiền.
Tất nhiên người ta cũng thấy được giá trị thấp của chúng nhưng trong thực tế chúng vẫn có lúc qua-mặt được nhiều người:
Đồng tiền chì mua mớ tôm tươi,
Mua rau mới hái, mua nàng [người?] đảm đang.
Tiếc thay đồng tiền trinh mua vội mua vàng,
Mua rau muống héo, mua nàng ngẩn ngơ!
(Nguyễn Văn Ngọc, Tục ngữ phong dao I, Mặc Lâm 1967, tr. 94)
Chất chính nằm trong tiền (đồng trinh/chinh) là đồng, thứ kim loại tạo nên cả một giai đoạn văn minh toàn nhân loại làm mệt công các nhà khảo cứu. Cho nên tiền ngày xưa không phải chỉ là vật trung gian trao đổi mang thuần tính cách ước lệ mà còn chứa chất giá trị riêng nằm trong bản thân của nó nữa.
Đại nạn Tam tông của Phật Giáo Trung Hoa là một minh chứng cho tương quan trên bình diện chính trị của giá trị chất đồng nằm trong các tượng và trong các đồng tiền lưu hành ngoài dân gian. Các ông vua sùng mộ đạo Phật đua nhau đúc tượng làm khan hiếm đồng bên ngoài, khiến các chùa trở thành nơi chốn đầu cơ tích trữ, thành cái đích dòm ngó thèm thuồng của nhà chính trị khi còn kém thế; và khi mạnh thế lên thì họ xông vào chùa mang tượng Phật ra đúc tiền, tạo tài sản khuynh loát thiên hạ hay để giữ vững ngôi vị của mình. Gần nhất ở ta là trường hợp Nguyễn Hữu Chỉnh với đồng Chiêu thống của ông vua Lê cuối mùa.
Giá trị chất kim loại nằm ngay trong hình thức của đơn vị tiền tệ xưa khiến cho chữ “đồng” thêm ý nghĩa kinh tế tài chính căn bản, có tầm sử dụng rộng rãi, vượt lên cả các chất kim loại cao giá hơn: đồng bạc, đồng tiền vàng. Rồi kéo dài tới ngày nay, nó trở thành đơn vị tiền tệ Việt Nam, không thấy xu, hào/cắc đâu cả mà chỉ thấy tờ giấy – hình như tờ 50 000 đồng là lớn nhất.
Gốc đồng tiền đồng là của Thiên triều Trung Hoa. Cùng là xuất phát từ Trung Hoa mà Cao Li / Triều Tiên / Đại Hàn (rắc rối quá!) và Nhật Bản đều giữ đơn vị “nguyên” của Tàu. Chữ nguyên đã thấy ở tập họp “nguyên bảo” trên tiền đồng nhưng về sau được nâng cấp chỉ giá trị của kim loại bạc và từ đó đi qua tiền giấy. Trong lúc đó, chữ “đồng” còn lại ở nước An Nam chỉ vì người ta giữ lại tên gọi từ một đơn vị trọng lượng tính cho đồng Khai nguyên thông bảo (đúc lần đầu năm 621 Đường Cao Tổ) được quy định tương đương với 1/10 lượng: 10 đồng Khai nguyên nặng một lượng. Sự kiện này phù hợp với chứng cớ về kiến thức của tầng lớp trí thức Bắc Hà ngày xưa, chỉ biết đến Đường Tống, chưa biết đến Nguyên, thời kì tiền giấy lấn át tiền đồng, về sau làm quên đơn vị “đồng” của Khai nguyên.
Cũng không nên tham lam mà kể chuyện thời Tam Hoàng, Ngũ Đế. Chỉ cần biết đồng tiền trong hình dạng gần với chuyện ta kể là xuất hiện cuối cùng của thứ tiền kim loại thông dụng ở Á Đông trước khi các hình thức Tây Phương đến thay thế.
Một mặt đồng tiền có hai chữ là niên hiệu của vua lúc đúc tiền (thường là năm đầu lên ngôi hay đổi niên hiệu), hai chữ khác thường là thông bảo, nguyên bảo… Mặt sau trơn láng, thỉnh thoảng có các chữ chỉ nơi chốn, năm thứ … của niên hiệu đúc tiền, và có khi chỉ giá trị tương đương với đồng đơn vị: đương nhị, đương ngũ, đương thập (gấp đôi, gấp năm, gấp mười)… Có sự thống nhất trong phép đo lường xưa giữa một đơn vị tiền và đơn vị trọng lượng, cả đến đơn vị chiều dài. Cho nên từ chữ Hán đã có sự lẫn lộn, qua tiếng Việt sự phức tạp càng tăng thêm.
Về phương diện trọng lượng, chữ tiền (錢), đồng (銅) chỉ một đơn vị nặng bằng 1/10 lượng. Đồng tiền làm cục cân, đồng tiền xếp nối nhau làm đơn vị chiều dài, vì thế mới có cân non, cân già, thước non, thước già! Về phương diện tiền tệ, tiền (錢) là chữ tương đương với mạch (陌), đồng là chuyển sang Việt của văn (文), chỉ một đồng tiền. Và vì lẽ dùng chữ “tiền” để chỉ một đơn vị tính đếm nói trong một bài viết về tiền bạc bằng tiếng Việt thì dễ lẫn lộn, nên ở đây, khi nào có thể được, chúng tôi chuyển qua cấp bực quan cao hơn để khỏi gây rối rắm đầu óc. “Văn” được dịch sát là “chữ”, sinh ra biến giọng “trự” của dân Nghệ Tĩnh. Cho nên anh đồ Nguyễn Công Trứ đánh bạc gặp hên, mừng rơn:
Tưởng làm dăm trự mà chơi vậy,
Bỗng chốc nên quan cũng sướng đời!
Lại cũng là một câu chuyện về giọng ngông nghênh của nhà nho lỡ thời tự an ủi – cái loại tâm tính khẩu khí huênh hoang truyền qua cả đám dân thường chẳng biết gì là thơ với thẩn.
“Quan” là đơn vị cao nhất của tiền đồng, có đến ba chữ Hán chỉ về nó: quán, mân, cưỡng. Trong hệ thống tính đếm tiền xưa, như đã nói, thứ tự từ nhỏ tới lớn là văn / đồng tiền, mạch/tiền, quán/quan. Chữ (đồng) trinh Việt có vẻ là lấy từ nghĩa của chữ trinh Hán chỉ phần nền của vách nhà, cột nhà chuyển qua đơn vị thấp nhất của hệ thống xếp đặt tiền. Việc tính đếm Trung Hoa cũng có căn bản là hệ thống thập phân (nhất, thập, bách, thiên…, một tuần có 10 ngày.) Chính chữ mạch 陌 lúc ban đầu được mượn làm chữ bá/bách 百 (một trăm). Và một mạch có đủ một trăm như vậy gọi là mạch đủ. Song ít khi đủ lắm: Năm Đại Thông thứ 11 (Hậu Tề, 537) có chiếu bắt buộc một mạch ăn một trăm mà dân không chịu, đến cuối đời chỉ còn có 35! Chúng ta phải lưu ý là chuyện bớt số lượng chỉ nằm giữa sự chuyển đổi từ cấp bực thấp nhất (văn / đồng tiền) qua cấp bực thứ nhì (mạch/tiền), còn qua cấp bực thứ ba thì vẫn theo hệ thống thập phân (một quan có 10 tiền.) Điều đó cho ta nghĩ rằng sự thay đổi nhất thiết phải là từ trong dân chúng, trong sinh hoạt hàng ngày, nơi sự trao đổi chỉ cần đến số lượng tiền thấp, của những hàng hoá có giá trị thấp.
Thật cũng lạ. Các tên văn, mạch, quán chỉ là những quy ước tính đếm, còn giá trị thật để trao đổi nằm trong chính các đơn vị đồng tiền, vậy thì nếu chưa đủ trăm thì cứ không gọi là mạch, không đủ ngàn thì chưa gọi là quán, gọi là: tám, chín… chục đồng tiền, gọi bảy, tám mạch, mấy mươi đồng, không được sao?
Có lẽ chỉ có thể giải thích bằng một thứ tâm lí giấu chịu thực tế tầm thường, thấp thỏi, thấp kém đằng đẵng để ném mình vào ảo tưởng no đủ, cao sang trong thoáng chốc, để có thể sống được. Chưa có một trăm đồng tiền trong tay mà cứ nghĩ mình có một mạch, chưa đủ ngàn đơn vị mà cứ xỏ xâu vào dây lạt, dây mây để chứng tỏ mình có một quan đây! Đó là dạng của một thứ tâm lí vây vo, ngậm tăm xỉa răng khi không có gì trong bụng – và thành “truyền thống” vẫn ngậm tăm khi đã no đủ Tiền không-đủ mà vẫn cho là đủ có đầy dẫy trong lịch sử Trung Hoa. Cuối thời đại Lục Triều có Đông tiền một mạch ăn 80 đơn vị, Tây tiền chỉ có 70 đồng (đông, tây lấy ranh giới là kinh đô của nước Sở cũ). Nơi Kinh sư dùng trường tiền: 90. Đời Kim Thế Tông chỉ có 80 gọi là đoản tiền. Đất Ngô có tên riêng gọi là Lục thân (60), Thất thân (70).
Với nho sĩ Việt thì Trung Quốc là Tứ thư, Ngũ kinh, Nghiêu Thuấn… nhưng “vùng trời Hoa hạ” của dân chúng chỉ có một khoảnh của hạ lưu sông Dương Tử xuôi về nam, nơi phát xuất của các vua Lí, Trần, nơi có một nước Ngô trở thành quen thuộc trên cửa miệng dân chúng miền Bắc: “thằng Ngô, con đĩ” “chẳng ra ngô ra khoai gì cả” – cây ngô trong câu chuyện gần-như-tiếu-lâm về hột bắp giấu trong đít của viên sứ thần Việt đem về trồng, cho nên không thể dùng để cúng kiếng được. Vậy thì việc Trần quy định (1226) nộp cho “quan gia” phải đủ 70 đơn vị mới là một tiền (mạch), sau hồi Minh thuộc thiếu tiền đồng, Lê Thái Tổ chịu tính tiền chỉ có 50 đồng (1429) nhưng đến lúc ổn định, số đơn vị được tăng thành 60 (Thiệu Bình 1439), tất cả cho thấy rõ ràng dấu vết lục thân, thất thân của đất Ngô. Tuy nhiên dù đã là quan-không-đủ, nước ta vẫn không chịu thua Tàu, vẫn có trường tiền, đoản tiền riêng: tiền quý / cổ tiền và tiền gián / sử tiền.
Tiền quý và tiền gián
Chứng cớ rành rẽ là của Lê Quý Đôn (Vân Đài loại ngữ, Phạm Vũ – Lê Hiền dịch, Sài Gòn 1973, trang 444): -Một mạch sử tiền (tiền gián) có 36 đồng tiền đồng; -Một mạch cổ tiền (tiền quý) có 60 đồng tiền đồng; -Mười mạch sử tiền bằng 6 mạch cổ tiền, bằng một quan sử tiền; -Mười mạch cổ tiền bằng 1 quan 6 mạch 24 đồng sử tiền. Hai vế sau chỉ là suy diễn từ trên – một cách làm tính giùm cho độc giả của người xưa. Riêng hai vế đầu cũng đủ xác định tương quan đơn vị của hai loại tiền: tỉ lệ đơn vị tính đếm trên cấp bực mạch/tiền, quán/quan của quan-thiếu (tiền gián) và quan-đủ (tiền quý) là 3/5 (36/60 hay 360/600.) Vấn đề đặt ra ngay ở đây là tại sao có con số 36, tại sao không là 30, 40?
Có lẽ dân chúng căn cứ ngay trên con số 6 (đã trở thành quen thuộc) từ trên triều đình mà làm thêm một tầng cấp khác (6×6) cho hợp với tình hình thực tế thiếu thốn của mình. A. Schroeder (Đại Nam hoá tệ đồ lục – Annam, Etude numismatique, Paris 1905, trang 61) hẳn sử dụng một bản Vân Đài loại ngữ khác, cho biết quy định trên là từ tháng 10âl. niên hiệu Quang Thuận thứ 8 của Lê Thánh Tông (1467).
Tại sao có quy định như thế? Đương thời ở Đại Việt đã xảy ra chuyện như thời Hậu Tề trước kia chăng? Dân không theo lệnh năm 1439, đã dùng một thứ đoản tiền cho riêng mình và Lê Thánh Tông trong cố gắng thể chế hoá phép nước nên đành công nhận thói tục bằng một văn bản chăng? Sử sách của ta vốn hà tiện lời thì đành phải dừng lại ở chỗ phỏng đoán vậy. Ta lại còn phải suy đoán thêm về các từ ngữ được sử dụng.
Lê Quý Đôn là người của thế kỉ XVIII, các danh từ chỉ các loại tiền đó vẫn thường được thấy trong thế kỉ XVII, XVIII nhưng người của thế kỉ XV có dùng chữ tiền gián, tiền quý, tiền cổ, tiền sử giống như những nhóm từ định-loại đó vào thời gian sau không, bởi ta thấy trong đó có những nhóm từ mang nghĩa rất mơ hồ? Cho rằng chúng đã được sử dụng từ thế kỉ XV, nhưng nội dung của chúng có biến đổi theo năm tháng – hay có khi đã chuyển đổi cả hình thức trong trường hợp này không? Cổ tiền, tiền cổ, tiền xưa, tưởng là dễ nhận ra ý nghĩa nhất, nhưng như thế nào để được gọi là “tiền cổ”?
Lê Thái Tông khi quy định một quan ăn 600 đơn vị hẳn là để chỉ trước tiên vào các đồng Thuận thiên của cha mình, các đồng Thiệu bình, Đại bảo của chính mình, nghĩa là các thứ chẳng có thể gọi là “cổ”. Nếu muốn chỉ chung tiền niên hiệu của các vua trước, vơ vào cả các niên hiệu của Thiên tử phương Bắc (tiền chắc chắn là tốt) thì khá đúng với thực trạng rất nhiều tiền Trung Quốc trong các lô tiền còn tốt thấy được từ trong đất ngày nay. Nhưng sao trong mộ cổ Gò Mun, người ta sắp từng cọc 36 đơn vị của Thái bình thông bảo, tiền của Tống Thái Tông? (Ta suy đoán mà biết chắc chủ nhân của chúng tuy báo cáo khai quật không nói rõ.)
Con số trên là đủ cho một tiền gián tiền. Cổ tiền đấy, sao không sắp từng cọc 60 đơn vị? Tiền chôn theo người chết là để ăn đường, để hối lộ khi qua Quỷ Môn Quan mà đưa tiền-thiếu thì hàng quán nào nhận, quỷ sứ nào bỏ túi rồi không quất thêm một roi? (Coi hàng quán, quỷ sứ của Âm ti là thứ của nhân dân [ma] cũng được, nhưng lỡ phải nộp thuế cho Ngọc Hoàng thì có phải xỏ xâu lại từng 600 đơn vị không?) Chữ tương đương với cổ tiền là quý tiền / tiền quý. Thấy tương đương với tiền cổ, người ta dễ dàng nghĩ quý là “quý giá” nhưng không phải.
Trong hoàn cảnh riêng lúc này, chúng tôi chỉ thấy nó xuất hiện năm 1625 trong sử với bản chữ Hán kèm theo (Toàn thư, bản Chính Hoà, Hà Nội 1993, phần của Phạm Công Trứ, tập III, trang 328, 329, tập IV, 8b, 9a. Phan Huy Chú cũng có nhắc trong Lịch triều hiến chương loại chí, bản dịch Hà Nội 1992, phần Quốc dụng chí, trang 229. Tất cả đều căn cứ trên một lệnh, chi tiết hơn, may còn văn bản được dịch trong Lê triều chiếu lệnh thiện chính, Sài Gòn 1961, trang 68-71.) Nội dung lệnh đó nói về thuế thân nên các dịch giả có khi dùng chữ thuế thân thay vào. Và đó là chữ quý 季 chỉ tam cá nguyệt, mùa. Vì đó chúng ta có thể nghĩ rằng tiền quý không phải chỉ riêng thuế thân mà còn là thuế ruộng, nói rộng ra, tất cả các thứ thuế nộp cho triều đình. Phỏng đoán không phải là vô căn cứ và nhân đó ta có thể suy ra lí do ghép-đôi với cổ tiền còn mãi đến về sau. Từ thời Lê Trung hưng (thế kỉ XVII, XVIII), những quy định về thuế má, tặng thưởng có lúc nói sóng đôi tiền quý, tiền gián, hoặc chỉ nói riêng đến việc thu tiền quý cho nhà nước thôi.
Lệnh năm Thiệu Bình thứ 1 (1434), Hồng Đức thứ 17 (1486) tuy chỉ là cấm người coi kho, người thu nhận không được chọn lựa tiền quá gắt, nhưng rõ ràng không có phân biệt loại tiền đồng nào, miễn bằng đồng là được. Và cũng cho ta ngầm hiểu là nhà nước thu theo quan-đủ (600 đơn vị.) Từ 1226, Trần đã quy định tiền tỉnh mạch trong dân chúng là 69, còn tiền thượng cung, dâng lên trên, phải đủ 70, thì không lẽ ông Lê Thánh Tông chịu thiệt, cứ để dân chúng theo thói tục riêng mà nộp chỉ có 36 đồng một tiền? Căn bản lợi tức của nhà nước ngày xưa chỉ có ruộng đất và thân xác người dân, vậy thì cách thu đủ như vậy đã khiến cho chữ tiền quý đi vào trong cấp bực quan-đủ.
Chuyện thắc mắc về cách xếp đặt tiền cổ theo quan-thiếu trong mộ cổ Gò Mun ở trên chứng tỏ vào lúc đó người ta chỉ quan tâm đến cách tính đếm tiền mà không nghĩ đến sự phân biệt phẩm chất của loại tiền sử dụng. Điều này đã khác đi theo với thời gian. Chữ tiền gián với nghĩa rõ ràng là “tiền xấu” xuất hiện trong sử vào năm 1528, khi sử quan nói về việc Mạc Đăng Dung đúc tiền đồng pha kẽm, sắt sau khi đúc Minh đức thông bảo theo kiểu tiền xưa, không được thành công. Chữ “gián” 閒 có nghĩa là “xen lẫn”, “lẫn lộn”, “chỉ cách nhau một tí.” Ở đây sử gia lại là người của thế kỉ XVII (Lê Hi hay Phạm Công Trứ) nên họ có thể sử dụng một từ cũ mà mang ý nghĩa mới, tệ hơn, từ “cách nhau một tí” không đáng quan tâm, đã chuyển sang “lẫn lộn” để chỉ loại tiền xấu đó theo với sự đồng thuận của thời đại.
Tiền gián đến đây có thể nói là thuộc về một thứ tiền hầm-bà-lằng, miễn có sắc đồng, vành tròn lỗ vuông, của chính thống cũng được, nguỵ cũng xong, chính tà khó phân bởi vì người dân đúc lậu thì gọi là tiền giả, nhưng chính nhà nước cũng đúc tiền lấy danh xưng của các thứ đang lưu hành, nấp dưới uy tín có sẵn của chúng. (Trong lệnh 1743 cho thấy Lê Trịnh đúc tiền Tống mà, nói theo kiểu ngày nay, lại còn ép dân chúng phải chấp nhận sự sang đoạt “bản quyền” đó khi buộc người ta không được loại bỏ.) Chắc cũng hiểu thứ tiền rắc rối đó được dân chúng chấp nhận, nên các dịch giả ngày nay thường giải thích, chuyển chữ sử tiền / tiền sử thành nghĩa “tiền thường”, “tiền thông dụng” (tuy vẫn có sự lộn xộn là chính văn đôi khi vẫn dùng chữ “thông dụng tiền” để chỉ cả tiền cổ lẫn tiền sử.) Vậy có lẽ từ khi Lê Thánh Tông chấp nhận (1467) lối tính quan-thiếu (360 đơn vị) của dân chúng chỉ ở sự khác biệt về số lượng đối với quan-đủ (600 đơn vị) thì đến thế kỉ XVII, XVIII, loại tiền nằm trong quan-thiếu đã có sự chênh lệch về giá trị tự thân (giá trị chất đồng) đối với tiền nằm trong quan-đủ.
Cả hai ý nghĩa quan đủ, quan thiếu, vừa theo lối tính đếm đơn vị vừa theo cách xác định giá trị, thấy trong câu chuyện “đùa bỡn văn chương” của hai nhân vật sống ở thế kỉ XVIII, XIX: Phạm Đình Hổ và Hồ Xuân Hương.
Ta không cần minh định tính xác thực lịch sử của loại chuyện tiếu lâm này. Chúng chỉ là dấu vết ẩn ức tình dục, không phải chỉ riêng cho Hồ Xuân Hương như nhiều người nghĩ đến và có khi mượn S. Freud đưa ra làm luận thuyết, mà là chung cho cả nhiều thế hệ nho sĩ vốn chịu đựng một thứ Khổng Giáo mang tính duy lí từ chương gay gắt trong lúc bản thân vẫn sống trong một xã hội thôn dã tràn trề tính dục. Trong câu chuyện trên, “bà” hỏi mượn “ông” năm quan, ông chắc vừa tiếc tiền (“Bắc thang lên hỏi ông trời, Những tiền cho gái có đòi được không?”) vừa sợ mất “gái”, nên chỉ đưa có ba quan. Đến khi bị bà vặn hỏi:
Sao nói rằng năm lại có ba?
Trách người quân tử hẹn sai ra.
Bao giờ thong thả lên chơi nguyệt,
Nhớ hái cho xin nắm lá đa.
Ông cũng núp bóng nhân dân, truyền thống, nhưng vặn vẹo truyện tích chú Cuội, trả lời khiêu khích dẫn dụ:
Rằng gián thì năm, quý có ba,
Bởi người thục nữ tính không ra.
Ừ, rồi thong thả lên chơi nguyệt,
Cho cả cành đa lẫn củ đa.
Nếu chọn theo lối tính đếm đơn vị thì đưa 3 quan-đủ cũng tức là đưa đủ 5 quan-thiếu, quan nào cũng là quan, có dối trá chút nào đâu! Nếu chọn theo lối tính giá trị thì 3 quan tiền quý (tốt) đã là 5 quan (tiền gián) rồi, nay tôi đưa “người thục nữ” 3 quan tiền tốt, giá trị cũng bằng số lượng hỏi mượn (quan nào cũng là quan), có thiệt thòi chút nào đâu! Còn muốn vơ hết về mình để được cả hai đằng (tiền tốt đồng thời với số lượng nhiều) thì hãy cứ có dating để bù phần thiệt thòi cho tôi!
Lối tính toán này không phải chỉ có trong chuyện tiếu lâm mà đã được nhà nước Lê Trịnh thu xếp với nhân dân rất là cửa quyền, đầy tính năng động, sáng tạo. Nhưng trước hết hãy xét vì sao có sự kiện đậm thêm tính chất tiền xấu trong ý nghĩa về loại tiền gián. Muốn hiểu được điều này lại phải nhờ “người nước ngoài”. Giáo sĩ A. de Rhodes (A. Schroeder, sđd, trang 323, 324) thuật lại: “Những đồng tiền lưu hành ở Tunquin [Đàng Ngoài] gồm có hai loại lớn và nhỏ. Loại lớn được tiêu dùng đồng loạt khắp nơi trong xứ và phần lớn được mang vào do thương buôn Trung Hoa cùng thương buôn Nhật Bản hồi trước. Nhưng loại tiền nhỏ chỉ lưu hành trong kinh đô và 4 tỉnh chung quanh, và không dùng ở các tỉnh khác trong xứ; xứ Cochinchine [Đàng Trong] cũng không dùng. Tiền này chắc là đem vào khi 4 tỉnh chính này cách biệt với các tỉnh khác bởi cuộc loạn mà tôi đã nói ở trên [phân tranh Lê Mạc]…” “… Ba đồng tiền lớn giá bằng 5 đồng loại nhỏ…(chúng tôi nhấn mạnh.) (Tiền lớn) xỏ trong dây… theo đó mỗi xâu có 600 đồng hay 10×60, được đánh dấu rõ ràng sau 60 đồng như vậy.” May mắn làm sao, khi phối hợp thêm với bằng chứng của Lê Quý Đôn lấy từ sự kiện ở Đàng Trong, ta biết được cỡ tương đối của ba loại tiền. Ông Tham quân vào lo liệu việc hành chính ở Phú Xuân vừa chiếm được, có nhận xét (1777) về tiền Hà Tiên, đã gọi chúng là “tiểu gián tiền”.
Tiền An pháp, Thái bình của Mạc Thiên Tứ nay còn lại có đường kính khoảng 20, 21mm, tiền niên hiệu Trung Quốc mà A. de Rhodes ghép vào “loại lớn” (cổ tiền) có cỡ xê xích 24mm, vậy thì tiền gián ở Đàng Ngoài của các thế kỉ XVII, XVIII là ở giữa hai giới hạn kia. Có thể nhìn kĩ hơn về giới hạn đó. Tiền niên hiệu Việt, có lẽ vì xuất thân ở nước nghèo nên thường không lớn như tiền đồng loại của Trung Quốc. Giới hạn 23mm là thường thấy nhất. Vậy có lẽ phải đẩy giới hạn kích thước của tiền gián Đàng Ngoài về phía 21mm của An pháp. Tuy Lê Quý Đôn gọi An pháp là “tiểu gián tiền” nhưng có thể thấy hai loại không xê xích nhau bao nhiêu. Hoặc Lê Quý Đôn nghĩ tới loại An pháp nhỏ (20mm), hoặc tiềm thức của ông quan chiếm đóng khiến ông hạ giá chúng, nhìn thấy chúng nhỏ hơn tiền Đàng Ngoài chăng? (Ông đã từng chê bai quan quyền, dân chúng Đàng Trong xa hoa, phung phí rất mực.)
Dù sao thì đối chiếu với những bằng chứng phát hiện ngày nay, ta thấy tiền nhỏ Đàng Trong cũng đồng cỡ với tiền gián Đàng Ngoài. Nếu không như vậy thì làm sao ta lại thấy có đồng An pháp trong mộ ở Mường Thanh xa xôi, heo hút, cùng với những đồng tiền trên Miền Bắc mà tuy không thấy hạng hình tả vẽ nhưng chỉ nghe đến tên, ta đã biết là tiền cỡ nhỏ: Chính nguyên pháp bảo, Trị bình thánh bảo, nguyên bảo, Thánh nguyên thông bảo… (“Tiền đúc ở Đàng Trong…” Những bài dã sử Việt, sđd, trang 284.) Chúng tôi cũng từng thấy đồng Vĩnh định thông bảo mà chúng tôi cho là của Đàng Ngoài, cùng dạng hình với một số có danh hiệu khác, các tiền đó cũng không lớn hơn An pháp, tuy là kiểu thức đúc đẹp hơn.
Dạng hình của tiền gián đến lúc này có vẻ đã rõ rệt đối với chúng ta hơn rồi vậy. Vì thấy có sự chuyển dịch ý nghĩa của tiền gián qua nhiều thế kỉ, nên ta cũng táo bạo xem thử có sự chuyển đổi nào ở cách nhìn sử tiền, một tên khác của gián tiền, của dân chúng các thế kỉ XVII, XVIII không. Nếu phỏng đoán của chúng ta đúng thì trong trường hợp này sự chuyển đổi có vẻ phức tạp hơn, không chỉ dừng lại ở nội dung khó nắm bắt mà cả ở sự thay thế từ ngữ đi theo với xuất xứ hiện vật. Ta biết những “tỉnh” (province) mà A. de Rhodes nói tới là những vùng chung quanh thủ đô Thăng Long: Hải Dương, Sơn Tây, Sơn Nam, Kinh Bắc, (“bốn tỉnh chính”) và Thanh, Nghệ (“các tỉnh khác”). Danh xưng công quyền gọi chúng là “trấn”, nhưng dân chúng đến gần đây vẫn gọi chúng là “xứ” theo vị trí phương hướng: xứ Đông, xứ Đoài, xứ Nam, xứ Bắc, và đặc biệt: xứ Thanh, xứ Nghệ. Lê Quý Đôn khi nói về tiền Đàng Trong cho biết dân Nghệ gọi cổ tiền là “thư tiền”, tiền cái, tiền to, như vậy cũng nối tiếp – mà không biết đến ý của A. de Rhodes là tiền nhỏ “không dùng ở các tỉnh khác” (nghĩa là Thanh Nghệ.) Vùng này trong phân tranh Lê Mạc thuộc riêng về Lê. Thăng Long cùng với Tứ trấn, cách biệt với Thanh Nghệ vào thời kì có loại tiền nhỏ lưu hành mà khởi đầu dung dưỡng là từ trên triều đình với Mạc Đăng Dung đúc và cho dùng loại kém giá trị (pha tạp chất mà căn bản vẫn là đồng) khiến sử quan phải dùng đến chữ tiền gián để chỉ chúng. Vậy có phải sử tiền / tiền sử đến lúc này đã trở thành xứ tiền / tiền xứ của các xứ Đông, Đoài… lỏng lẻo với quyền trung ương nên tiền nhỏ, tiền xấu dồn dập phồn tạp ảnh hưởng đến tên gọi có trước không? Đã nói, dịch giả ngày nay gọi sử tiền là tiền thông dụng, đúng với một nghĩa của chữ “sử” Hán (使) nhưng chữ này cũng còn được đọc là “sứ” (giả). Chữ “xứ” Hán (處) viết khác nhưng cũng lại được dùng cho chữ “xử” (trí). Hai tập họp từ Hán đã có cùng sự chuyển biến về cách đọc, dẫn đến những từ chỉ hai sự việc khác nhau. Nhưng trong dân chúng thì vẫn có sự lẫn lộn âm của s và x, nghĩa là sử, sứ, xử, xứ được phát ra ngoài cửa miệng lúc đầu, vẫn giống nhau.
Có thể nào dân chúng Đàng Ngoài của thế kỉ XVII, XVIII khi chỉ một loại tiền hiện diện trước mắt, đến từ Tứ trấn, đã gọi là “tiền xứ” mà nhà nho, người cầm quyền cứ dùng chữ cũ, hoặc bởi thói quen không chịu thay đổi, hoặc bởi thấy giọng đọc không có khác nên không cần thay đổi chữ viết cho đúng với nội dung mới? Vậy thì sự phức tạp đã xảy ra từ quy định của quá khứ và thực tế đương thời khiến cho tương quan giữa tiền quý và tiền gián ở các thế kỉ XVII, XVIII càng thêm phần phức tạp, không phải chỉ dừng lại ở sự chênh lệch về tổng số tính đếm.
Lê Quý Đôn phân biệt trong Vân Đài loại ngữ: “Công tư tiêu dùng, ban thưởng hay cấp phát đều kể theo sử tiền, mà thu nộp thuế thì kể theo cổ tiền; sử tiền chỉ dùng về việc mua bán trong dân gian mà thôi.” Tuy các lệnh của các năm Vĩnh Thọ thứ nhất (1656), Cảnh Trị thứ 8 (1669) có nói rõ: “ Quan dân mua bán thông dụng cổ tiền, sử tiền…”, “… đều dùng cổ tiền, sử tiền, trừ tiền chì, thiếc, gang, sắt…” nhưng rõ ra là có sự dè bỉu tiền sử/gián, như ví dụ ở chuyện quy định tiền thưởng thi bắn năm Chính Hoà thứ 10 (1669): Tiền gián chỉ để thưởng cho những người bắn súng hạng bét, còn các hạng trên đều được thưởng cổ tiền. Và triều đình cũng chỉ kể cổ tiền / tiền quý khi thu vào kho đụn: Nha môn xét kiện lấy tiền công gọi là “lễ đảm” (1659); làng xã theo hương ước không theo lệnh triều đình cho lính về hưu sớm, phạt (1681); quan được thăng chức phải có lễ tạ (1720); nạp kiện mà bỏ ngang không đi hầu, phạt (1718); lính nhập ngũ rồi mà được vào hầu hạ (phủ Chúa) phải nạp tiền (1733); tất cả đều là tiền quý, cổ tiền.
Chính quyền Lê Trịnh dùng tiền gián cấp tiền tuất cho các quan văn, vũ, giám ban, tôn thất, quận chúa, cung tần, nghĩa là những người trong và quanh Phủ liêu. Đó là các năm Bảo Thái thứ 2/1721, Bảo Thái thứ 5/1724, Vĩnh Khánh thứ 4/1732, Vĩnh Hựu thứ 5/1749. Tiền thờ cúng cấp ở các năm Bảo Thái thứ 3 (1722), Vĩnh Khánh thứ 4 (1732) cũng bằng gián tiền nhưng đến năm 1767 thì lại phát bằng cổ tiền. Có vẻ điều này trùng hợp với lúc tiền đồng (tốt) dồi dào nhờ khai thác lại mỏ Tụ Long (1757), khai thác các mỏ ở Thái Nguyên, Hưng Hoá, ở Lạng Sơn (1759), thu thuế hai mỏ đồng ở Hưng Hoá (1759).
A. de Rhodes có mặt ở Đàng Ngoài từ 1627 nếu thấy đang thi hành một lệnh đóng thuế thân đưa ra hai năm trước đó (Vĩnh Tộ thứ 7, 1625) chắc cũng phải điên đầu. Về điều này chúng ta có ba tài liệu: LỊch triều hiến chương loại chí của Phan Huy Chú (bản dịch Hà Nội 1992, tập II, tr. 229), Toàn thư phần của Phạm Công Trứ (TT, tập III, tr. 329) và Lê triều chiếu lệnh thiện chính (Nguyễn Sĩ Giác dịch, Sài Gòn 1961, tr. 68-71), riêng hai bản sau có kèm phần chữ Hán để ta đối chiếu thêm với lời dịch. Theo đó, tiền thuế thân của dân Tứ trấn Sơn Tây, Sơn Nam, Kinh Bắc, Hải Dương, hạng lánh đóng mỗi năm 3 quan 5 tiền, hạng quân 1 quan 5 tiền, hạng dân 1 quan 2 tiền 30 đồng, hạng (ưu đãi) 1 quan, hạng bất cụ 8 tiền. Chữ “ưu đãi” trên là dùng để tạm chỉ một lớp người trong làng xóm mà cả ba tài liệu có phần mâu thuẫn với nhau, không phải là điều đáng quan tâm ở đây. Lệnh trên ghi từ hai sử gia Phan Huy Chú và Phạm Công Trứ chỉ nói trống trơn về một loại tiền phải nạp, tuy ta có thể chắc chắn đó là tiền quý, cổ tiền.
Lê triều… cho ta thêm bằng cớ vì ngoài việc thêm chữ “cổ tiền” có nói rõ số tiền gián các hạng phải nạp: hạng lánh 7 quan (gián tiền), hạng quân 3 quan 3 tiền, hạng dân 2 quan 5 tiền, hạng ưu đãi 2 quan, hạng bất cụ 1 quan 6 tiền.
Chú ý so sánh kĩ hơn ta sẽ thấy sự lộn xộn khó hiểu trong tương quan tính đếm này cùng với sự bất nhất của các tài liệu. Hãy chuyển sự quy định tương đương trong hai bảng thuế trên theo cách xếp tất cả về hàng đơn vị. Nếu nạp cổ tiền: 1. Hạng “lánh” đóng 2 100 đồng, hay 2 520 đồng gián tiền ; 2. Hạng “quân” đóng 900 đồng, hay 1 188 đồng gián tiền; 3. Hạng “dân” đóng 750 đồng, hay 900 đồng gián tiền; 4. Hạng “ưu đãi” đóng 600 đồng, hay 720 đồng gián tiền; 5. Hạng “bất cụ” đóng 480 đồng hay 576 đồng gián tiền. Nhìn sự tương đương quy định các hạng phải nạp thì, trừ hạng quân, con số chỉ tiền gián gấp đôi con số chỉ về cổ tiền (ví dụ 3 quan 5 tiền cổ tiền và 7 quan gián tiền…) Nhưng nếu chiếu theo quy định gấp đôi đó áp dụng cho hạng quân thì họ chỉ phải đóng có 3 quan tiền gián, nghĩa là 1 080 đồng chứ không phải là 1188 đồng.
Cứ theo suy nghĩ bình thường, một điều luật phải có tính cách nhất quán trong từng phần một, có biệt lệ tất nhiên phải được dành riêng, hoặc giải thích, nếu cần. Vậy có thể là Lê triều… đã bị chép sai ở đây: hạng quân 軍 chỉ phải đóng có 3 quan gián tiền mà thôi. (Cái đuôi 3 tiền có thể theo đà quáng mắt, lỡ tay mà chui vào văn bản mà thôi.) Thường trong các bản dịch người ta dùng ngay chữ “lính” thông dụng ngày nay để dịch chữ “lánh hạng” của văn bản cũ khiến dễ gây lầm lẫn, nhất là khi kề sau đó có hạng “quân” với chữ ngày nay cũng có nghĩa là lính. Chữ “lính” ngày nay có thể từ chữ lánh nọ nhưng nếu cho chúng có nghĩa tương đương là ta đã hiểu lệch thời đại.
Chữ “lánh” (另) có từ lệnh lập sổ đinh năm 1470 để chỉ một “hạng người riêng biệt” theo ý nghĩa chữ Hán của nó. Lê Thánh Tông lập điển lệ lớn dùng được cả ở đời sau, nhưng cấp thời là vét người chuẩn bị đánh Chiêm Thành năm sau, nên “xếp riêng” một hạng tráng đứng trên đầu các hạng quân, dân, lão, cố cùng khác. Vậy thì “lánh tráng” không phải là “lính tráng”, có thể bị lôi đi cho chiến dịch 1471, nhưng vào thời bình chỉ là một người dân (hiểu theo nghĩa ngày nay), một thanh niên được xếp vào hạng nhất trong ứng tuyển quân vụ. Vì thế anh ta mới phải chịu thuế thân, chứ nếu đi lính thật sự thì anh ta đã được cấp phát ruộng lính rồi! Phạm Công Trứ viết rõ “lánh hạng vô tòng chinh nhân” bị người dịch chuyển qua “hạng lính không tòng chinh” trở nên vô nghĩa với người ngày nay. Lính không tòng chinh sao gọi là lính? Còn nếu nói “lính không tòng chinh” (TT dịch) hay “lính không đi trận mạc” (Nguyễn Sĩ Giác dịch) có nghĩa là lính đồn trú, lính chưa gặp giặc, phân biệt với lính đang hành quân hay đang giáp trận , thì chắc người thâu thuế phải điên cái đầu!
Các lệnh trong Lê triều… có viết rõ “lính” theo nghĩa ngày nay là “binh” hoặc “lánh binh”. Và anh lánh trừ bị này phải là con nhà, nếu không giàu thì cũng phải có tiền của. Ngày xưa, cả đến thời Nguyễn (ít ra là trên giấy tờ chỉ dụ chính thức), làng xã không được bắt người nghèo đi lính, chứng cớ là có hạng “cố cùng” để riêng trong lệnh kiểm tra người của Lê Thánh Tông kia. Và vì thế ”quân” là hạng trừ bị số 2. Lệnh phân loại người của Lê Thánh Tông (mà thời Lê Trung hưng còn theo) có chi tiết cho thấy rõ sự phân biệt trước sau, nặng nhẹ của hai hạng lánh, quân này.
Nhưng vấn đề “tiền bạc” ở đây lại khiến gây ra thắc mắc khác. Nơi phần thứ hai quy định cho tiền gián trên kia, chúng ta tính ra số lượng tiền đồng người dân phải nạp, riêng theo chuẩn tính đếm của tiền gián: 360 đơn vị một quan, theo lối tính “gấp đôi” giản dị của nhà nước. Nhưng nếu tính theo tương quan giá trị của cổ tiền / gián tiền: 5/3 (như bằng chứng của A. de Rhodes trong cùng thời gian đó) thì số tiền gián đem nạp tương đương với (cổ) tiền quý đã quy định, phải cao hơn nhiều. Theo thứ tự các hạng, đó là: 3 500 thay vì 2 100, 1 500 thay vì 900, 1 250 thay vì 750, 1 000 thay vì 600, 800 thay vì 480 đơn vị. Rõ ràng nhà nước Lê Trịnh lúc đó đã không theo mức chuẩn có lợi cho mình này. Dân chúng đương thời chắc là lấy tiền gián có sẵn đem ra nạp thuế chứ không dại gì phải lo chạy vạy bù thêm tiền gián, đổi ra tiền quý cho được lòng cấp trên.
Lấy tiêu chuẩn “gấp đôi” thiệt thòi ở trên, chính quyền có ý định gì? Chắc chúng ta chỉ có thể căn cứ vào lời của Phạm Công Trứ, rằng lệnh đó là “định quy mô cai trị thời bình.” Có lẽ Trịnh Tráng mới lên nối nghiệp cha, vừa muốn có thu nhập cho việc điều hành đất nước, vừa e dè bất mãn của dân chúng sau bao năm loạn li mới giành lại được chút an bình, nên định thuế kèm những điều kiện khá cởi mở: Trong lệnh đó có thêm điều khoản chỉ thâu có 7/10 số thuế đã định “để tỏ ý rộng rãi thương dân” (Phan Huy Chú.) Ý định lấy nhẹ thuế tỏ rõ trong việc đưa ra chuẩn bằng cổ tiền để dân chúng có bằng cớ so sánh và tự do chọn lựa cách thức nạp thuế có lợi cho mình vì tờ lệnh “cấm các quan phụ trách thu thuế… không được lạm thu tiền quý” (Phạm Công Trứ.) Có sự lẫn lộn trong từ ngữ sử dụng khiến ta có thể nghĩ rằng điều trên là ngăn chặn các quan tham nhũng, lạm thu tiền thuế thân nhưng vì có thêm chi tiết tiền gián nên ta nghĩ rằng đó là lệnh “không được lạm dụng thu (loại) tiền quý”. Loại một quan tiền tốt, 600 đơn vị. Cũng có thể lí do giản dị hơn: “gấp đôi” là để tiện tính toán! Lệ đã thành hình thì thời sau cứ tiếp tục: Năm Thịnh Đức 6 (1657), có lệnh về nộp tiền cho toán duyệt tuyển (điều tra hộ khẩu), “nếu không có cổ tiền 1 quan thì nạp sử/gián tiền 2 quan.” Vậy mà tương quan tiền quý tiền gián còn bị khủng hoảng vì một loại tiền khác: tiền kẽm.
Đây là nói chung để chỉ loại tiền khác chủng loại đồng, hiện diện thường xuyên nhiều nhất, chứ từ lâu trong nước vẫn có các thứ tiền gang, sắt, chì cùng lưu hành. Kim loại kẽm (và hợp kim của nó) có độ nung chảy thấp nên dễ có việc đúc trộm, và chính triều đình trong quá khứ cũng từng tham gia (lệnh đình chỉ năm 1325 của Trần Minh Tông.) Lê Trịnh trong thế kỉ XVII theo truyền thống từ Lê sơ, đã ra nhiều lệnh không công nhận các loại tiền khác ngoài thứ “có chữ đồng” (Lệnh 1658.) Lệnh 1662 kèm các chỉ thị thi hành kiểm tra trên dưới trong ngoài, cấm dân các xã có phép đúc tiền đồng không được nhân dịp mà đúc các loại khác. Năm sau (1663) gắt gao hơn, không những cấm mà còn bắt buộc thu đổi, bù lại bằng một số tiền đồng ít hơn để lệnh tiêu huỷ tiền kẽm có hiệu quả hơn. Thế mà triều đình không những không buộc được dân chúng theo đúng chính sách đề ra mà còn bị lôi cuốn theo làm tình hình tiền tệ đương thời rối rắm thêm.
Chúng tôi từng suy đoán Lê Trịnh có đúc các đồng Vĩnh trị (1676), Chính hoà (1680), nhưng chỉ có thể dựa vào các mẫu thấy được ở Đàng Trong (“Tiền đúc ở Đàng Trong…”, Những bài dã sử Việt, trang 335.) Chứng cớ tiền kẽm của triều đình là ở lệnh năm 1741: “Cấm kén chọn tiền kẽm (vì triều đình)… đúc tiền lớn nhỏ không đều, nhiều đồng mỏng quá… dân gian không cứ lớn nhỏ, đều chê là tiền xấu…” Điều này là để nói về các đồng Vĩnh trị, Chính hoà ở trên chăng? Năm sau (1742) vẫn còn nhắc việc cấm kén chọn tiền kẽm. Rồi trở lại việc nhà nước đúc tiền đồng (1743) bị dân gian thừa cơ đúc trộm thêm, nhỏ hơn nên bị chê bỏ (lệnh cấm kén chọn 1745.) Những tiền đồng nhỏ này chắc sẽ nhập chung vào loại A. de Rhodes chứng kiến. Còn tiền kẽm hẳn là được đánh đồng với loại tiền gián, kém giá trị hơn tiền đồng như sau này vẫn thấy trước khi người Pháp loại bỏ, thi hành khuôn mẫu tiền tệ mới.
Thật ra thì việc rối loạn tiền tệ này từ thế kỉ XVI, không phải bỗng dưng mà có, không thể trách cứ nơi sự bất lực của nhà cầm quyền Lê Trịnh (theo cách nhìn của người đời sau) hay nơi lòng tham của dân chúng (theo cách nhìn của vua chúa đương thời.) Thế kỉ XVII, XVIII là lúc mối giao thương Đông Tây đã mở rộng với sự xuất hiện của các thương nhân Bồ Đào Nha, Tây Ban Nha, Anh, Pháp … đến châu Á xin mở thương điếm buôn bán, lấn chiếm đất đai và do đó cũng kích động thêm các mối giao thương có sẵn trong vùng. Nhu cầu tiền tệ trao đổi trở thành vấn đề gắt gao. Chúng ta sẽ bàn vào một dịp khác đến sự kiện tiền của các vương triều Việt đúc ra vốn nhằm mục đích khác hơn là tính toán cho nhu cầu kinh tế tài chính trong nước. Số lượng tiền thừa thãi ở Trung Quốc bị đẩy ra ngoài từ khi họ dùng tiền giấy, cũng đủ dùng ở nội địa Đại Việt, trong các chuyến buôn bán trên khu vực Á Đông, dài xuống phía nam, nhưng lại không đủ khi người Tây Phương tới. Chúng ta thấy các chúa Đàng Trong cũng như Đàng Ngoài phải mua tiền của người Nhật, người Hoà Lan đúc bán, trong lúc cũng tự mình cố gắng đúc tiền riêng. Khả năng đồng không đủ cung cấp liền xoay qua đúc tiền kẽm. Loạn tiền kẽm ở Đàng Trong vào nửa sau thế kỉ XVIII (“Tiền kẽm và sự khủng hoảng tiền tệ…”, Những bài dã sử Việt, 356 – 369) xét cho cùng không phải chỉ bởi tham tâm của Võ Vương với sự xúi bẩy của một “cố vấn” Thiên triều mà là bởi khả năng kém cỏi trong việc điều hành đất nước trong một tình thế “đổi mới” không còn như khi khép kín trong khu vực nữa. Tình thế mới đó cũng đã thấy manh nha ở thế kỉ XVI trước, với nhà Mạc, với sự xuất hiện của loại tiền gián mang ý nghĩa kém cỏi của đời sau.
Họ Mạc gốc dân chài, vốn người Hải Dương, tất quen thuộc với việc giao thương hơn các nơi nào khác ở sâu trong đất liền. Cho nên Mạc Đăng Dung đúc tiền không phải chỉ để khoa trương danh hiệu một vương triều mới mà còn để sử dụng trong lưu thông. Lời sử quan phe đối nghịch (sử thần Lê Trịnh) có ngụ ý chê bai, trút tội nhưng vẫn cho ta thấy ông vua đầu đời Mạc này đã cố gắng đúc thật nhiều tiền. Ý nghĩa cầu phúc, cầu lợi thấy rõ trong việc xây dựng giữ gìn các chùa Bà Banh vùng biển (và hẳn không quên chùa Bà Banh ở Thăng Long) mang ý nghĩa cúng tế Lỗ Lường, Đĩ Dàng ngày nay còn hiện diện trên đất Chàm cũ. Danh xưng một số chùa Bà Banh đổi dạng thành Miếu Bà Chúa Ngựa còn thấy ở thế kỉ XVIII, XIX có thấp thoáng bóng ông thần Bạch Mã Thái Giám bảo trợ thương buôn trên mặt biển đã Việt hoá từ con ngựa Balaha của dân đi biển Ấn, Khmer, Chàm. Và do đó cũng không nên lấy làm lạ rằng triều Mạc đã xây dựng, thờ phụng rất nhiều hình tượng Quan Âm, vị Bồ tát cứu nạn quen thuộc mà cũng có liên hệ đến truyện tích cứu người trên mặt biển của thần Bạch Mã.
Cho nên có thể nói triều Mạc đã tiếp tục đi theo quá khứ của dòng họ mình, chủ động phát triển giao thương trên mặt biển hơn các triều trước, và vì thiếu phương tiện nên phải sử dụng một loại tiền nhỏ, kém phẩm chất mà đời sau dù chê bai vẫn không thể chối bỏ được. Đó chính là cơ sở khiến cho nhà Mạc cướp được quyền bính, tạo dựng được một nền chính thống riêng, đủ sức giằng co đương cự với Lê Trịnh trong hai phần ba thế kỉ giành làm chủ xứ Bắc.
Vậy thì từ thế kỉ XV (trở về trước bao nhiêu thì không biết) tiền quý tiền gián là cách phân biệt quy định tính đếm cho các loại tiền được coi là ngang giá. Còn có thể là từ thập niên thứ ba của thế kỉ XVI, và thế kỉ XVII, XVIII thì đó là sự phân biệt hai loại tiền khác giá trị. Lịch sử tiền gián, tiền quý không phải chỉ là chuyện của hứng khởi hay tham tâm cá nhân, dù là cá nhân cầm quyền mà là của một phần đất nước vậy.
Một quan tiền tốt
Một quan tiền tốt mang đi,
Nàng mua những gì mà tính chẳng ra?
Thoạt tiên mua 3 tiền gà,
Tiền rưỡi gạo nếp với 3 đồng trầu.
Trở lại mua 6 đồng cau,
Tiền rưỡi miếng thịt, giá rau 10 đồng.
Có gì mà tính chẳng thông?
Tiền rưỡi gạo tẻ, 6 đồng chè tươi.
Ba mươi đồng rượu chàng ôi!
Ba mươi đồng mật, 20 đồng vàng.
Hai chén nước mắm rõ ràng,
Hai bảy mười bốn [2×7] kẻo chàng hồ nghi.
Hai mươi đồng bột nấu chè,
Mười đồng nải chuối chẵn thì một quan.
Giả định rằng người làm bài trên không bị câu thúc vào âm vận để phải làm lệch tình hình thực tế chợ búa, sử gia nào có thể dựa vào các dữ kiện kinh tế khác để tính thời điểm xuất hiện của nó không? Hay, ngược lại, dựa vào yếu tố nào đó để định ra thời gian xuất hiện của bài trên mà xét tình hình giá cả thời đó không?
Riêng ở đây ta chỉ có thể làm mỗi một việc là “check” lại sự thật thà của người nội trợ đảm đang kia mà thôi.
Cộng lại:
Về đơn vị tiền: 3 gà + 1,5 nếp + 1,5 thịt + 1,5 gạo tẻ = 7,5 tiền;
Về đơn vị đồng: 3 trầu + 6 cau + 10 rau + 6 chè (trà) + 30 rượu + 30 mật + 20 vàng (mã) + 14 nước mắm + 20 bột + 10 chuối = 149 đồng.
Tất cả chỉ có 9 tiền 59 đồng thôi! Còn thiếu 1 đồng nữa mới “chẵn thì một quan.”
Người nội trợ giấu mua quà riêng hay thời đó cũng thi hành luật đời Trần (1226) có sửa đổi: tiền dâng lên vua thì một quan đủ 600 đồng còn trong dân chúng chỉ có 599 đồng, một thứ quan-đủ mà thiếu? Nhưng cũng có thể giải oan cho bà nội trợ bằng cách đổ thừa cho ông thi sĩ đồng quê quá câu nệ niêm luật. Giá ông ta chịu phá thể lục bát như điều vẫn có thể xảy ra, nếu ông ta thêm chữ “mốt” (một) vào chỗ tính “hai mươi”, “ba mươi” (ví dụ: Hai mươi mốt đồng bột nấu chè) thì đúng là có một quan đủ. Sự bứt phá khuôn khổ đôi khi vẫn là con đường đạt đến chân lí, đó là điều người ta vẫn thường ít chú ý tới. 5 Ba 2 000
—
Tạ Chí Đại Trường
## 1 Comments:

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <https://wp.me/pUqb0-8z>; rel=shortlink

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-ac: 1.dca _dca


markdown:
- 0909 452 109
**Công dụng:**
Đa chức năng: Quay - nướng - hâm nóng - rã đông...các loại thịt, cá, gia cầm
**Đặc điểm:**
Sử dụng công nghệ nướng Halogen đối lưu giúp nướng chín đều thực phẩm
Khoang lò bằng thuỷ tinh chịu nhiệt cao, trong suốt với đặc tính chống trầy xước
Nướng bằng công nghệ Light wave
Lò đạt được 250
0 trong thời gian 6 phút
Bộ vi mạch điều chỉnh nhiệt tự động giúp tiết kiệm điện
Quai xách cách nhiệt, điện giúp cho việc di chuyển lò dễ dàng ngay cả khi đang nướng.
Có tính năng chống dính
Màu: Đỏ
**Phụ kiện kèm theo: **giá đỡ, khay nướng, vỉ nướng. **Thông số kỹ thuật:**
Điện áp: 220V
Công suất: 1400W
**Xuất xứ:** Công nghệ Nhật sản xuất tại Trung Quốc **Bảo hành:** 18 tháng

Server: Apache

Connection: Upgrade, close

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
Oops! It appears that you have disabled your Javascript. In order for you to see this page as it is meant to appear, we ask that you please re-enable your Javascript!
Tìm kiếm cho:
Trang chủ
Bàn Ăn
Bàn ăn thông minh
Bàn ăn cao cấp Vivi – Dòng bàn ăn đặc biệt dành cho căn hộ cao cấp, chung cư, biệt thự
BÀN ĂN HIỆN ĐẠI
Bàn ăn phong cách Bắc Âu
BÀN ĂN TÂN CỔ ĐIỂN
Ghế bàn ăn
PHÒNG NGỦ ĐẸP HIỆN ĐẠI
PHÒNG NGỦ HIỆN ĐẠI CAO CẤP
Nội thất phòng ngủ Peacook
Giường ngủ đẹp hiện đại BOF
PHÒNG NGỦ ĐẸP THƯỢNG HẢI
PHÒNG NGỦ ĐẸP DKF
PHÒNG NGỦ ĐẸP B-SERIES
PHÒNG NGỦ TÂN CỔ ĐIỂN
PHÒNG NGỦ TOMMY SƠN NGỌC TRAI
Phòng ngủ ngọc trai nâu bóng
Phòng ngủ đẹp Tommy VIP
PHÒNG NGỦ ĐẸP VIP PARIS
GIƯỜNG DA CAO CẤP
PHÒNG NGỦ ĐẸP PHONG CÁCH CHÂU ÂU
PHÒNG NGỦ ĐẸP PHONG CÁCH HÀN QUỐC
BÀN TRANG ĐIỂM
SOFA NHẬP KHẨU
Sofa giường
Sofa cổ điển tuyệt đẹp
Sofa thư giãn
Thảm trải sàn
Sofa da
Sofa nhập khẩu Malaysia
SOFA NỈ NHẬP KHẨU
Sofa góc
Sofa nhập khẩu
Sofa khung gỗ nhập khẩu
SOFA XUẤT KHẨU USA
GHẾ SOFA ĐƠN – ARMCHAIR
Sofa sản xuất
GIƯỜNG NGỦ
NỘI THẤT PHÒNG KHÁCH
Bàn trà
Kệ tivi
BÀN TRÀ KỆ TI VI ĐỒNG BỘ
Công trình
Tin tức
Tin khuyến mãi
Cẩm nang
Sofa giường nhập khẩu 6065B
Sofa giường nhập khẩu BK6070-1
Bàn trà có bếp từ G502
Giường ngủ đẹp BOF 365#
Giường ngủ hiện đại đẹp BOF 363#
Giường ngủ gỗ hiện đại BOF 362#
Siêu thị nội thất nhập khẩu, nội thất phòng ngủ, sofa da nhập khẩu qui mô 1500 m2
Siêu thị nội thất nhập khẩu chính hãng số 1 Việt Nam
»
Nội thất phòng ngủ đẹp hiện đại
»
Nội thất phòng ngủ đẹp Peacook
Nội thất phòng ngủ đẹp Peacook
- 20%
Giường A3307L+3306L
Giá :
15,600,000 VNĐ
Giá khuyến mại :
12,500,000 VNĐ
- 20%
Giường A3305BL+3302L
Giá :
17,250,000 VNĐ
Giá khuyến mại :
13,800,000 VNĐ
- 19%
Giường A3305L+3302L
Giá :
17,300,000 VNĐ
Giá khuyến mại :
13,900,000 VNĐ
- 20%
Giường A3318L+3302L
Giá :
21,250,000 VNĐ
Giá khuyến mại :
17,000,000 VNĐ
Giường YA3302-A+3301Y-A
Giá :
VNĐ
Giá khuyến mại :
8.500.000 VNĐ
Bàn trà J3301S
Giá :
Giá khuyến mại :
2,050,000 VNĐ
Ghế ăn CY3306
Giá :
VNĐ
Giá khuyến mại :
3.800.000 VNĐ
Bàn ăn đa năng CT3310
Giá :
VNĐ
Giá khuyến mại :
9.300.000 VNĐ
Tủ phụ G3304B
Giá :
Giá khuyến mại :
12.000.000 VNĐ
Gía điện thoại PD3301
Giá :
200,000 VNĐ
Giá khuyến mại :
5500000
Giá sách PZ3302
Giá :
Giá khuyến mại :
1800000
Tủ hồ sơ S3302*2
Giá :
Giá khuyến mại :
29.000.000 VNĐ
Kệ tivi F3304B
Giá :
Giá khuyến mại :
8000000
Tủ giày U3307
Giá :
Giá khuyến mại :
7.200.000VNĐ
Tủ 4 cánh D3311A
Giá :
Giá khuyến mại :
16.500.000 VNĐ
Kệ tivi F3304
Giá :
Giá khuyến mại :
8500000
Tủ 4 cánh D3307A
Giá :
VNĐ
Giá khuyến mại :
19.600.000 VNĐ
Bàn bar BT3301L
Giá :
Giá khuyến mại :
14.000.000 VNĐ
Tủ cánh lùa D3318A+DM3319
Giá :
Giá khuyến mại :
28.000.000VNĐ
- 10%
Ghế ăn CY3322
Giá :
1,880,000 VNĐ
Giá khuyến mại :
1,700,000 VNĐ
Kệ ti vi F3308
Giá :
Giá khuyến mại :
8.200.000 VNĐ
Bàn ăn CT3302S
Giá :
Giá khuyến mại :
7800
Tủ 5 ngăn W3320 – 5A
Giá :
Giá khuyến mại :
7.600.000 VNĐ
Tủ 4 ngăn W3320 – 4A
Giá :
VNĐ
Giá khuyến mại :
6.600.000VNĐ
Bàn làm việc K3321 + KF3321A
Giá :
Giá khuyến mại :
10.500.000 VNĐ
Tủ hồ sơ S3321 +S3322
Giá :
Giá khuyến mại :
18.000.000 VNĐ
Ghế ăn CY3321
Giá :
VNĐ
Giá khuyến mại :
3200000
Trang
1
2
3

Set-Cookie: wordpress_logged_in_53e42aafb30cf72cda7310dddb115807=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; path=/; secure; httponly


markdown:
Dịch vụ & Khuyến mãi:
CÓ HÀNG
Cuốn sách Đôi tai thấu suốt thế gian giúp bạn nắm bắt và làm chủ được kĩ năng Lắng nghe của bậc thầy giao tiếp. Cuốn sách nằm trong tủ sách Tâm lý kĩ năng của tác giả Oopsy (Tác giả bộ sách Phất tay lung lay thế giới và Cất tiếng làm điếng thế gian).
Có nhiều chàng trai đẹp trai, hát hay, nói giỏi, tài cao, học rộng nhưng gặp vấn đề với kĩ năng lắng nghe. Chính vì thế mà bạn bè, người yêu dần xa lánh họ. Nếu không thể hiểu rằng không có kĩ năng lắng nghe, thì chúng ta sẽ chỉ là một kẻ huyên thuyên cô độc. Đừng xem thường kĩ năng lắng nghe. Đây là cánh cửa mở rộng vượt khỏi phạm vi học thuật và chuyên môn của mỗi người. Đừng để mình mãi sai lầm, bằng Lắng nghe, bạn có thể: Thúc đẩy lòng tự trọng tốt, tối đa hóa năng suất, cải thiện mối quan hệ, và thậm chí trở thành một người nói tốt hơn.
Trầm tĩnh là bản lĩnh của người trưởng thành.
LẮNG NGHE là SỨC MẠNH của sự trầm tĩnh!
Người biết NÓI, có thể sống cho riêng mình.
Người biết NGHE, có thể nắm được TÂM TÌNH của cả thế gian!
Đây là một cuốn sách trình bày súc tích những kĩ năng lắng nghe quan trọng nhất!
Đôi tai thấu suốt thế gian không phải là câu chuyện về những tình huống lắng nghe: Mà là các KỸ NĂNG LẮNG NGHE thật sự!
Lắng nghe kiến tạo sự đồng cảm!
Lắng nghe kiến tạo cả trí tuệ!
Lắng nghe kiến tạo mọi quan hệ!
Lắng nghe kiến tạo nên chính mình!
Hãy cùng Lắng Nghe Thế Gian cùng Bậc Thầy Giao Tiếp!

Cache-Control: no-cache, no-store, must-revalidate, post-check=0,pre-check=0

Pragma: no-cache

X-Powered-By-Plesk: PleskWin


markdown:
**Thông tin về sản phẩm**
- Thương hiệu: Nước hoa Montblanc
- Nồng độ: Eau De Toilette (EDT)
- Loại nước hoa dành cho nữ
- Mùi hương đặc trưng:
- Hương đầu: quả vải, hoa mẫu đơn, cam đắng
- Hương giữa: hoa nhài, hoa cam
- Hương cuối: xạ hương, hương gỗ
- Nhóm hương: Floral Woody Musk
- Phong cách: Tươi mát, nổi bật, quyến rũ
- Dung tích: 75ml
- Cách sử dụng: dạng xịt
- Người sáng lập: Bernard Ellena
- Năm phát hành: 2014
- Xuất xứ: Pháp
## Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.

X-F-Cache: MISS

X-Signature: KUSANAGI


markdown:
*Thilo Thielke tường thuật từ Hà Nội* *Phan Ba dịch từ Spiegel Online* **Đốt rừng, ô nhiễm môi trường, săn bắt không thương tiếc: nhiều loài khỉ đang đe dọa bị tuyệt chủng. Một người Đức đấu tranh trong khu rừng nguyên sinh cho sự sống còn của những loài khỉ hiếm – nhưng ngay đến chính ông ấy cũng không còn tin rằng chúng sẽ sống sót.**
Cuối cùng lại là một câu chuyện của thành công. Tilo Nadler mỉm cười. Nhưng con khỉ nhỏ vẫn sợ sệt bám chặt vào chiếc áo của người Đức đấy, đôi mắt đen như than của nó lo lắng lướt nhìn lên bộ râu của Nadler, xem xét cặp lông mày rậm màu xám. Nó còn chưa biết rằng bây giờ nó đã tạm thời có an toàn. Trước đây vài tuần, tí nữa thì nó đã chết.
![Tilo Nadler và con khỉ con Tilo Nadler và con khỉ con](https://i0.wp.com/www.spiegel.de/images/image-350369-galleryV9-xzxb.jpg)
Tilo Nadler và con khỉ con: nhà kỹ thuật lạnh đã xây dựng “Endangered Primate Rescue Center” trong vườn Cúc Phương. Nhiều loài khỉ đang bị đe dọa tuyệt chủng ở Việt Nam. Nhiều con bị ăn thịt hay bị chế biến thành thuốc chữa bệnh. Ảnh: Thilo Thielke
Con khỉ nhỏ, còn chưa đến ba tháng rưỡi tuổi, thuộc loài Pygathrix cinerea [voọc chà vá chân xám], một loài khỉ của nhóm Presbytini. Vì bộ lông xám trên lưng mà trong tiếng Đức nó cũng còn được gọi là khỉ áo xám. Không còn có nhiều những con thú sinh sống trên vùng cao của Việt Nam này, có lẽ là một vài trăm. Nadler là người đầu tiên phát hiện ra chúng vào giữa những năm 90. Thế nhưng chúng được xem là có nguy cơ tuyệt chủng cao. Trong vòng một vài năm tới đây, loài này có thể sẽ bị tuyệt chủng.
Con khỉ sơ sinh, đang ở trên tay Nadler, đã được tịch thu lại từ những người săn bắt trộm cùng với mẹ của nó và rồi được mang đến “Endagered Primate Rescue Center” ở miền Bắc Việt Nam. Hội Sinh học Frankfurt [Frankfurter Zoologische Gesellschaft] chi trả cho trung tâm cứu nạn ở giữa rừng già này, và Nadler là sếp của nó – có thể xem như là ông bố của những con khỉ.
Khỉ con và khỉ mẹ nằm trong một tình trạng thật đáng thương hại khi đến đây. Cả một thời gian dài, các bác sĩ người Đức ở trong rừng đã lo lắng không hiểu chúng có sống được không. Nhưng bây giờ thì cả hai lại bắt đầu ăn uống. Nếu mọi việc tốt đẹp, đến một lúc nào đấy chúng có thể được thả về rừng – ngay khi còn cả một đoạn đường dài cho đến đấy, một công việc làm giống như việc của Sisyphus.
**Một thời hân hoan**
Từ năm 1993 Nadler, 70 tuổi, đã sống ở đây, ở rìa của Vườn Quốc gia Cúc Phương. Thời đấy, ông đã xây dựng trạm cứu hộ, đào tạo nhân viên của vườn quốc gia, cố cải thiện sự quản lý vườn quốc gia. Mục đích là bảo vệ những con voọc Delacour cuối cùng, một loài khỉ bị đe dọa khác, khỏi bị tuyệt chủng. Thời đấy, nước Việt Nam bị những người Cộng sản làm cho kiêt quệ về kinh tế đang dần dần mở cửa cho Phương Tây.
![Khỉ trong một công viên vui chơi giải trí ở gần thủ đô Hà Nội: khỉ không được coi trọng cho lắm ở Việt Nam Khỉ trong một công viên vui chơi giải trí ở gần thủ đô Hà Nội: khỉ không được coi trọng cho lắm ở Việt Nam](https://i2.wp.com/www.spiegel.de/images/image-349934-galleryV9-dgkt.jpg)
Khỉ trong một công viên vui chơi giải trí ở gần thủ đô Hà Nội: khỉ không được coi trọng cho lắm ở Việt Nam. Ảnh: Thilo Thielke
Đó là một thời của sự hân hoan. Và Nadler, tốt nghiệp đại học về kỹ thuật điện lạnh ở Dresden, người đã đi nhiều nơi trên thế giới, còn sống cả hai năm ở Nam Cực như là thành viên của một đoàn thám hiển Xô viết nữa, cuối cùng cũng đã nghĩ rằng mình tìm thấy được một nhiệm vụ mới và một quê hương mới.
Trung tâm lớn lên rất nhanh. Nhân viên canh giữ tịch thu được ngày càng nhiều thú vật, tức là phải tạo nhiều chỗ hơn, phải xây thêm chuồng trại. Hiện giờ, đội ngũ của Nadler đang nuôi dưỡng 150 con khỉ, thuộc 15 phân loài, trong đó có 6 phân loài là chỉ có ở đây trong Rescue Center. Tất cả đều bị đe dọa tuyệt chủng cao. Bây giờ, người ta dự định xây dựng một quần thể nuôi nhốt trong Trung tâm của Nadler, và đến một lúc nào đó, hy vọng là thế, tất cả những con khỉ đó sẽ được trả về cuộc sống hoang dại.
**Giết 20 con khỉ để bắt được một con**
Nhưng thành công của những người giữ vườn cũng bộc lộ sự khốn cùng của các con thú. Nhiều con được tịch thu lại nằm trong một tình trạng xấu cho tới mức chúng không sống lâu thêm được nữa. Qua tra hỏi những người săn bắt trộm, người ta có thể nhận ra được, ít nhất là đại khái, quy mô của lần chết hàng loạt. “Những người săn bắt thuật lại cho chúng tôi rằng trung bình họ giết 20 con mới có thể bắt sống được một con vượn con để bán làm thú nuôi trong nhà”, Nadler nói.
![Trưởng trại cứu hộ Nadler: "Tình hình là tuyệt vọng." Trưởng trại cứu hộ Nadler: "Tình hình là tuyệt vọng."](https://i2.wp.com/www.spiegel.de/images/image-349928-galleryV9-pdbs.jpg)
Trưởng trại cứu hộ Nadler: “Tình hình là tuyệt vọng.” Thilo Thielke
Phần lớn những loài khỉ khác rơi vào trong nồi nấu ăn của người Việt mà thịt khỉ đối với họ là một thức ăn ngon. Nadler: “Nhiều người Việt, những người đến thăm Vườn Quốc gia của chúng tôi, sau đó hỏi rằng họ có thể tìm ăn những con thú đó ở đâu, những con mà họ vừa mới nhìn thấy.” Vì thế mà Nadler ít có hy vọng, rằng cuộc thí nghiệm bảo vệ loài vật ở Việt Nam rồi sẽ thành công. Nền kinh tế của đất nước này đang tăng trưởng, và ai có tiền ở Việt Nam cũng đều đòi hỏi những thức ăn kỳ lạ. Chính phủ ít làm gì để bảo vệ động vật. Và những con đường mới xây tạo điều kiện cho những tên trộm thú đến được những góc hẻo lánh cuối cùng của đất nước miền nhiệt đới này.
“Tình hình trong vườn quốc gia là vô vọng”, Nadler nói. Tuy vậy ông vẫn còn muốn ở lại. Ông đã lập gia đình ở Việt Nam và có hai đứa con trai, Khiem và Heinrich. Nhưng ông không còn có ảo tưởng nữa. Khi hai đứa con trai của ông lớn lên thì phần lớn những loài khỉ ở Việt Nam sẽ tuyệt chủng rồi.
*Phan Ba dịch từ Spiegel Online: * [http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/deutscher-kaempft-fuer-bedrohte-affen-in-vietnam-a-832440.html](http://www.spiegel.de/wissenschaft/natur/deutscher-kaempft-fuer-bedrohte-affen-in-vietnam-a-832440.html)
Pingback: Tin thứ Bảy, 19-05-2012 « BA SÀM
Pingback: Cuộc đấu tranh tuyệt vọng ở Cúc Phương | Tập Hợp Thanh Niên Dân Chủ - Viet Youth For Democracy
Xã hội đã tạo ra những con ngưới như thế.Ai cũng muốn chứng tỏ cái trọc phú của mình.Ở nhà xịn,Đi xe sang,Ăn hàng độc.Không chỉ riêng loài khỉ mà còn nhiều loài khác nữa.Tôi có đọc được băng-rôn có một câu như thế nầy:”Không được ăn thịt động vật hoang dã không rỏ nguồn gốc”.Thế thì bảo tồn làm gì ?Vô ích.
Còn nước còn tát chứ chẳng lẽ chịu thua sao?
chào mọi người, mình là Phùng Thu Cúc đang học tại trường đại học lâm nghiệp chuyên ngành quản lý tài nguyên thiên nhiên. mình rất vui và xúc động khi đọc bài viết của bạn. mình thấy xót xa vô cùng cho loài linh trưởng của việt nam nói riêng và động vật hoang dã việt nam nói chung.mình đang cố gắng học để mai sau có thể là một nhà bảo tồn động vật của việt nam.mình rất ham mộ ông Tilo Nadler và vợ của ông la bà Nguyễn Thị Thu Hiền. mình mong mai sau có thể làm đồng nghiệp của họ. mình đang muốn đi lên các khu bảo tôn ở việt nam để thăm quan và nghiên cứu. nếu khi nà có đợt đi thì mọi người có thể cho mình đi cùng được không? mình thực sự rất muốn đi. nếu có gì mọi người có thể liên hệ với mình qua số điện thoại: 01682766411. MÌNH CẢM ƠN RẤT NHIỀU!
phan bá bao nhiêu tuổi vậy bể mình dễ xưng hô? mà làm sao để mình có thể liên lạc đươc với ông Tilo Nedler hoặc cô Hiền nhỉ ? mình mong có thể liên lạc được với họ để có thể lên đó đi làm việc cùng họ . giúp mình với nhé. quên mất không nói. mình 20 tuổi nhé
Chú năm nay hơn 50 tuổi rồi, mình xưng hô là chú cháu nhé. Chú ở nước ngoài nên không liên lạc được với ông Tilo. Cháu thử gọi điện đến Vườn Cúc Phương xem sao.

Link: <https://wp.me/pAdtY-xQ>; rel=shortlink


markdown:
Mỗi ngày, chúng ta thực hiện đủ loại quyết định, nhưng đáng tiếc là chúng ta thường có những lựa chọn tồi tệ. Lý do, theo các tác giả, là vì con người dễ bị tác động bởi nhiều định kiến khác nhau, mà lắm lúc chúng làm ta trở nên thật ngớ ngẩn.
Thaler và Sunstein mời chúng ta bước vào thế giới của những lựa chọn, một thế giới xem nhân tính là một vật phẩm được ban tặng.
Các tác giả cho thấy bằng cách tìm hiểu suy nghĩ của người khác, chúng ta có thể thiết kế các môi trường lựa chọn giúp họ dễ dàng tìm được những gì tốt nhất cho mình. Sử dụng nhiều ví dụ sống động từ những mặt quan trọng nhất trong đời sống, Thaler và Sunstein cho chúng ta thấy làm thế nào một” kiến trúc lựa chọn” tinh tường có thể hích con người theo những hướng có lợi mà không hạn chế quyền tự do lựa chọn của chúng ta.
Đây là một trong những cuốn sách hấp dẫn và kích thích tư duy sáng tạo nhất trong những năm gần đây.
“Cú hích” rất có giá trị và tạo nên sự khác biệt sâu sắc. Một cuốn sách mà theo Steven Levitt - đồng tác giả cuốn Kinh tế học kỳ quái – Freakonomics “là tác phẩm đã làm thay đổi hoàn toàn thế giới quan của tôi”.
*"Bạn đã từng đọc một cuốn sách nhiều ý tưởng cảm hứng, thú vị và thực tế chưa? Đây chính là một cuốn sách như vậy! Bên trong quyển sách này là viên ngọc sáng nhất của kinh tế học hành vi. Đây là cuốn sách phải đọc đối với bất kỳ những ai muốn tạo nên sự khác biệt và làm cho những sự việc xung quang chúng ta vận hành hiệu quả hơn. Chắc chắn nó sẽ nâng tầm các quyết định của bạn thông minh hơn và làm cho cuộc sống chính bạn sáng tạo, tốt đẹp hơn."*
Rất nhiều bạn quên rằng 3 câu hỏi sau đây mới thật sự là “vũ khí bí mật” của các nhà tuyển dụng để tìm
[ĐÁNH GIÁ CHẤT LƯỢNG - QUY TRÌNH THỰC HIỆN](https://pms.edu.vn/sach/8484.html)
Tổ chức nào cũng muốn đạt được mục tiêu của mình. Đối với các Doanh nghiệp, một trong những mục tiêu quan trọng cần đạt
Thành công hay thất bại của nhà quản lý trong các cuộc đàm phán có tác động rất lớn đến hiệu quả hoạt động của
Trong một thế giới cạnh tranh ngày càng khốc liệt, áp lực cạnh tranh khiến các Doanh nghiệp ngày càng phải phục vụ khách hàng

Server: Pazuma 2.1.2

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Vary: Accept-Encoding


markdown:
## Mô tả
#### PANASONIC là thương hiệu uy tín đã có mặt trên thị trường nhiều năm, họ luôn nổ lực với phương châm tiến về phía trước dựa trên nền tảng công nghệ điện tử không ngừng đổi mới sản phẩm, hệ thống và dịch vụ đa dạng. Dịch vụ hậu cần chăm sóc khách hàng tận tình, chu đáo với 12 tháng bảo hành chính hãng đang làm hài lòng rất nhiều người tiêu dùng hiện nay.
#### ĐIỂM NỔI BẬT
Thẩm mĩ, tiết kiệm điện
## Đánh giá
Chưa có đánh giá nào.

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


markdown:
## TÊN MIỀN .SITE VÀ .STORE GIÁ 0 VNĐ MANG LẠI CHO BẠN NHỮNG CƠ HỘI KHÔNG GIỚI HẠN
Có hàng trăm tên miền mới thành lập hoạt động trong lĩnh vực mà bạn đang kinh doanh mỗi ngày. Vì thế, hãy tạo nên sự khác biệt, hãy làm cho khách hàng biết và tìm đến bạn thông qua các công cụ tìm kiếm trực tuyến.
![ typo_site](https://radix.chili.vn/wp-content/uploads/2017/03/typo_site.png)
- Cùng doanh nghiệp vươn xa.
**632.000 VNĐ chỉ còn 0 VNĐ**rất phù hợp khi dùng kèm với CHILI Biz.
- Không bị giới hạn về phạm vi sử dụng cho doanh nghiệp như .Biz hay .Com, hoặc tổ chức như .Org. Lại càng không bị giới hạn về phạm vi địa lý như tên miền quốc gia .Vn. Ý nghĩa chung chung cho phép .Site trở thành địa chỉ hoàn hảo cho tất cả các doanh nghiệp, tổ chức ở bất kỳ ngành nghề nào.
![ store_typo_02](https://radix.chili.vn/wp-content/uploads/2017/03/store_typo_02.png)
- Giúp website cửa hàng thêm mua may bán đắt
**1.269.000 VNĐ chỉ còn 0 VNĐ**rất phù hợp khi dùng kèm với CHILI Shop.
- Đây là tên miền đặc biệt giúp bạn mở rộng cơ hội tiếp cận với khách hàng và cho khách hàng thấy chất lượng sản phẩm tuyệt vời mà bạn đang cung cấp. Store có nghĩa là “ cửa hàng”, vì thế tên miền này thực sự còn rất thích hợp cho các cá nhân, chủ doanh nghiệp đang bán hàng online. Vì thế, bạn kinh doanh trong lĩnh vực nào thì bạn nên chọn tên miền phù hợp để mở rộng mạng lưới kinh doanh của mình. Đừng bỏ lỡ cơ hội đăng kí tên miền .store ngay hôm nay nhé!

X-Proxy-Cache: MISS

Cache-Control: max-age=0, public

Link: <https://radix.chili.vn/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://radix.chili.vn/>; rel=shortlink


markdown:
ShopMeYeuCon – Chuyên cung cấp đồ dùng cho Mẹ và Bé giá Rẻ
Giỏ hàng có:
0
sản phẩm
DANH MỤC SẢN PHẨM
Tình trạng: Còn hàng
Giá: 15.000 đ25.000 Đ
295.000 Đ
350.000 Đ
350.000 đ
400.000 đ
20.000 đ
45.000 Đ
Copy right © : Shop Mẹ Yêu Con
Địa chỉ 1: 38 ngõ 100, ngõ Chợ Khâm Thiên, Đống Đa, Hà Nội (Bản đồ)
Địa chỉ 2: Số 18B, ngõ 318/5, phố Bắc Cầu, đường Ngọc Thụy, Long Biên, Hà Nội (Bản đồ)
Mobile: 0916 827 455 | 0963 938 633 (Có IMS, Zalo, Viber)
Điện thoại: 04 3 871 7738
GCNĐKHKD SHOPMEYEUCON số: 01N8011353 cấp ngày tại UBND Quận Long Biên (03/2011)
Version:
## Hủy

WP-Super-Cache: Served supercache file from PHP

Cache-Control: max-age=3, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding, Cookie

X-Powered-By: EasyEngine 3.7.4


markdown:
♪♪ Lyric: Biển Nhớ ♪♪ Ngày mai em đi biển nhớ tên em gọi về gọi hồn liễu rũ lê thê gọi bờ cát trắng đêm khuya Ngày mai em đi đồi núi nghiêng nghiêng đợi chờ sỏi đá trông em từng giờ nghe buồn nhịp chân bơ vơ Ngày mai em đi biển nhớ […]
[ Placeholder content for popup link ] WordPress Download Manager - Best Download Management Plugin

Server: LiteSpeed

Vary: Accept-Encoding,Accept-Encoding


markdown:
**Chương 6**
Tử lao Kim Liêu từ trước đến nay là trọng địa ở kinh đô, chẳng những có trọng binh canh gác, còn có võ lâm cao thủ âm thầm tuần tra. Tố Y lúc đầu cũng không hiểu được tử lao thì cần gì phải coi trọng như thế, kẻ tù tội ở Đại Tề một khi bị phán tử hình, sẽ so với trước đó trở nên quy củ không ít bởi vì hắn đã mất đi tất cả hy vọng, vậy nên tử tù so với các loại tù phạm khác ngược lại càng dễ quản lý hơn. Nhưng y rất nhanh liền phát hiện, tử tù Kim Liêu cùng Đại Tề bất đồng, bọn họ không buông tha bất kì một cơ hội chạy trốn nào, e là ngày mai thượng đoạn đầu đài, đêm nay có thể còn suy nghĩ biện pháp vượt ngục. Càng khiến cho Tố Y kinh ngạc chính là: Hoàn Nhan Tự chẳng những không nghĩ cách ngăn cản hay đả kích ý nghĩ dựa vào nơi hiểm yếu này chống cự kia, ngược lại cứ để mặc, chỉ là tăng cường phòng ngự mà thôi.
Hoàn Nhan Tự, cái tên này vài ngày nay vẫn quanh quẩn trong đầu Tố Y. Là một tướng lãnh, hắn thật rất vĩ đại, là một quân vương, hắn càng khiến kẻ khác e sợ. Tố Y có chút hiểu được vì sao Kim Liêu chỉ trong ba năm ngắn ngủi liền khôi phục nguyên khí. Một dân tộc mãi mãi không từ bỏ hi vọng, không có bất kì thứ gì có thể ngăn cản nó trở nên cường đại. Kết quả thất bại của mình có lẽ từ một khắc khi Hoàn Nhan Tự đăng cơ ba năm trước đã được ấn định.
Trong tai vang lên âm thanh cửa mở nặng nề, hai tên ngục tốt nhanh nhẹn dũng mãnh bước vào khoang tù của y. Trong đó một kẻ tiến lên vài bước, thô bạo nắm kéo đầu vai tù phục của Tố Y, nhìn nhìn miệng vết thương, rồi mới cười lạnh nói: “Tố tướng quân, vết thương đã tốt lắm, Đại vương lệnh chúng ta hỏi lại ngươi một lần, ngươi rốt cuộc hàng hay là không hàng?”
Tố Y kéo lại y phục, lạnh nhạt nói: “Quyết định của Tố Y, Hoàn Nhan Tự sớm đã biết được, không cần ân cần hỏi thăm như thế.”
Người ngục tốt hừ giọng: “Một khi đã như vậy, thật đáng tiếc.” Nói xong ánh mắt lộ ra hung quang, nhấc lên xiềng xích nặng nề trên người Tố Y, lớn tiếng nói: “Ngươi chắc biết cái gì đang chờ ngươi chứ?”
Tố Y vẫn thản nhiên nói: “Giết hay lăng trì, muốn làm gì cũng được.” Nói xong thong dong đi ra, nghe thấy cai ngục kia phun ra một ngụm, khinh thường nói: “Không biết nghe lời, không nên đợi đến khi động trọng hình mới nhận thua. Năm kia tướng quân Lạp cổ quốc, trước đó chẳng phải cũng như vậy mà sau đó thì. . . . . .” Còn chưa nói xong, đã bị người kia ngắt lời: “Câm mồm, ngươi không muốn sống nữa? Người ta hiện tại chính là Chinh Tề Đại tướng quân, Đại vương tin tưởng vô cùng, coi chừng bị hạ nhân tâm phúc của hắn nghe được.”
Tố Y thở dài, đối với Úc Thương đã hàng phục nổi danh, y cũng từng nghe nói qua. Nhưng thì sao nào? Kẻ thức thời là trang tuấn kiệt, thật lòng mà nói, Hoàn Nhan Tự cũng thật là một vị minh chủ. Chính là mỗi người có một suy nghĩ riêng, Tố Y y chỉ là học không được mà thôi.
*
Trong thư phòng tĩnh lặng, có vài làn hương bách hợp nhàn nhạt lượn lờ, Hoàn Nhan Tự trong tay cầm một quyển sử ký, khí định thần nhàn trở mình. Tử Nông đi đến, hắn ngay cả đầu cũng không ngẩng lên, khóe miệng nhếch lên tạo thành một mạt mỉm cười, không chút để ý hỏi: “Sao? Tố Y đã hàng?”
Tử Nông ngay cả thở mạnh cũng không dám, nhìn trộm dò xét sắc mặt của hắn, ngập ngừng nói: “Không, không có.”
Hoàn Nhan Tự ngồi thẳng dậy, ánh mắt bắn về phía Tử Nông, thật lâu sau mới thoáng thả lỏng, ngồi dựa trên long tòa, khôi phục ngữ khí nhàn nhã nói: “Vậy sao? Y vẫn không chịu hàng? Trẫm nhớ rõ khi đó Úc Thương chỉ dùng ba ngày, không nghĩ tới Tố Y này thật có năng lực. Trẫm thật muốn nhìn, xương cốt y có phải làm bằng thiết hay không?”
Tử Nông trong lòng cả kinh, vội nói: “Chủ tử, lời ấy sai rồi, Úc tướng quân là thần phục ơn tri ngộ của chủ tử, nếu còn tra tấn, sợ cũng không có thể nhanh như vậy thuận theo ý ngài?”
Hoàn Nhan Tự lộ ra một tia tươi cười, nghiền ngẫm nhìn thị nữ của mình, bỗng nhiên nói: “Là như vậy sao? Trẫm nghĩ điều trẫm muốn thể hiện đều đã thể hiện rõ ràng. Nếu tiểu Tử Nông của trẫm đã nói như vậy, ngại gì không đi khai đạo y một phen? Truyền ý chỉ của trẫm, bãi giá tử lao.”
*
Trong hình đường âm u, mấy tên hành hình cao lớn vạm vỡ đang đối Tố Y nghiêm khảo tra tấn, buộc y khuất phục, chợt nghe thánh giá đến, mấy tên gia khỏa ngày thường hung hãn bá đạo này chỉ kém không bị dọa ngất. Hoàn Nhan Tự có tiếng thưởng phạt phân minh, hiện giờ đã qua năm ngày, tên địch nhân nhìn như nhu nhược này lại không lộ ra một tia yếu thế, ngay cả chính bọn hắn cũng đều cảm thấy xấu hổ, làm sao có thể khiến cho Đại vương từ trước đến nay lãnh khốc này vừa lòng đây? Nếu làm không tốt mạng nhỏ đều phải vì vậy mà vứt bỏ. Tưởng tượng đến đây, một chút kính nể ban đầu đối Tố Y không khỏi đều hóa thành oán hận.
Thân ảnh Hoàn Nhan Tự với bọn người vây quanh xuất hiện ở cửa hình đường, trên người hắn là một kiện áo choàng lông cừu trắng toát, nội lực tỏa ra sau lớp long bào hoàng kim sang trọng, càng phát ra dáng vẻ cả người phong thần như ngọc, thần thái bất phàm.
Tố Y nỗ lực ngẩng đầu nhìn về phía hắn, chỉ thấy nơi môi hắn treo một mạt mỉm cười thân thiết cực kỳ, lãnh liệt hàn quang trong mắt cũng lưu lại một lần trên từng người nơi này. Trong lòng y run lên, người này trong ngoài không đồng nhất, tuy có hùng tài đại lược, lại không phải chính nhân quân tử, tất sẽ không dễ dàng buông tha mình, cho dù chỉ để y từ từ hi sinh. Vừa nghĩ đến đây, quả nhiên thấy Hoàn Nhan Tự mang vẻ tươi cười đi đến gần, bỗng nhiên vươn tay nâng cằm y lên, ngữ khí ôn nhu nói: “Tố tướng quân, trẫm đúng là thật không ngờ, ngươi lại cứng đầu đến nông nỗi này?” Lời nói của hắn tuy rằng nhu hòa, nhưng động tác lại để lộ ra ý khinh thường khinh miệt, Tố Y trầm tĩnh nhìn hắn, không nói một câu, trong lao tù nhất thời yên tĩnh đến mức một cây châm rơi xuống cũng có thể nghe thấy được.
Tháng Tám 29th, 2010 at 11:00
tem :”>
Tớ mới bik ấy edit truyện này! Thik quá đi!!!!!!!!
Thanks nhiều!

Link: <https://wp.me/pU9qx-53>; rel=shortlink

X-ac: 5.dca _dca


markdown:
: Hotline 0962 917 744 - Tổng đài bán hàng : 1900 636 798
: 024.37480028 - 024.7558857 - 024.39970656 Fax 04 3511 5838
7,987,100 vnđ
5,909,100 vnđ
6,744,100 vnđ
5,052,100 vnđ
4,204,800 vnđ
3,758,400 vnđ
8,229,100 vnđ


markdown:
Đính chính lại em gái sinh ngày 2/8 anh hai nhé!
Lâu rồi không ghé thăm anh. Chúc anh cùng gia đình tràn ngập niềm vui, hạnh phúc.
Đính chính lại em gái sinh ngày 2/8 anh hai nhé!
Lâu rồi không ghé thăm anh. Chúc anh cùng gia đình tràn ngập niềm vui, hạnh phúc.

Server: Apache/2.2.3 (CentOS)


markdown:
[Trang Chủ](https://tuvanlaodong.com/)Tags Tư vấn sức khỏe
# Tag: tư vấn sức khỏe
#### Tiêu điểm tuần qua
#### Đơn hàng xklđ Nhật Bản mới nhất
[Tuyển 6 nữ chăn nuôi bò sữa tại Aichi thi 23/06](https://tuvanlaodong.com/tuyen-6-nu-chan-nuoi-bo-sua-tai-aichi-thi-23-06)
Công ty xuất khẩu lao động TTC Việt Nam thông báo tuyển dụng 6 Nữ chăn nuôi bò sữa. Công việc chủ yếu làm chăn nuôi...
#### Kinh nghiệm & Xu hướng
[Tại sao tuyển xuất khẩu lao động Nhật Bản luôn thi...](https://tuvanlaodong.com/tai-sao-tuyen-xuat-khau-lao-dong-nhat-ban-luon-thi-3-lay-1)
Thi tuyển xuất khẩu lao động Nhật Bản người lao động luôn phải trải qua quá trình phỏng vấn thi tuyển vô...
#### Tin mới nhất
[Tuyển 6 nữ chăn nuôi bò sữa tại Aichi thi 23/06](https://tuvanlaodong.com/tuyen-6-nu-chan-nuoi-bo-sua-tai-aichi-thi-23-06)
Công ty xuất khẩu lao động TTC Việt Nam thông báo tuyển dụng 6 Nữ chăn nuôi bò sữa. Công việc chủ yếu làm chăn nuôi...

Server: Nginx

X-Content-Type-Options: nosniff

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-XSS-Protection: 1; mode=block

X-Powered-By: VPSSIM


markdown: Duolingo: Học tiếng Anh, tiếng Tây Ban Nha và các tiếng khác miễn phí

Server: nginx/1.4.6 (Ubuntu)

Connection: Close

Cache-control: no-cache="set-cookie"


markdown:
Tích lũy 10 đêm, nhận 1 đêm thưởng
Và nhớ tìm Giá Bí mật tại một số khách sạn
Xem khách sạn tại Szenajda trên bản đồ
Đăng ký nhận thông tin khuyến mãi mới nhất của chúng tôi
Tải app và đặt phòng mọi lúc, mọi nơi
Tham gia ngay! Tích lũy 10 đêm, nhận 1 đêm miễn phí*
© 2018 Hotels.com, L.P. Mọi quyền được bảo lưu.
Hotels.com và logo Hotels.com là thương hiệu hoặc thương hiệu đã đăng ký bảo hộ của Hotels.com, LP tại Mỹ và/hoặc các quốc gia khác. Mọi thương hiệu khác thuộc quyền sở hữu của các chủ sở hữu tương ứng.
* Tìm hiểu thêm về Hotels.com™ Rewards

Server: Application-Server

X-Hcom-Rendered-With: release

Content-Security-Policy: default-src 'unsafe-inline' data: about: hcom: blob: callback: chrome-error: *; script-src 'unsafe-eval' 'unsafe-inline' data: about: blob: asset: *; report-uri https://525fade5ca1b22e6c3c9f4504b6b3f68.report-uri.com/r/d/csp/enforce

Set-Cookie: bm_sz=D6216834E8343D4252F0DCD3A7A692E0~QAAQJdxgaHSZlfhjAQAAWILUGNjjsWG4gjdCiwBeiPJ9kuDGr8jXCr04byDGSUbd4ykfg+ePUkzocXQopIgczGGScfeWuL9UqTap31CP3vXmjI3W+Fj09/sy8GgGO6xAIXejEQYbmXHVliniL/DZYu4QRcQst0Ke4x58kFPRD6T8RGUl5gwfN5esQeRIrMY=; Domain=.hotels.com; Path=/; Expires=Tue, 19 Jun 2018 20:15:36 GMT; Max-Age=14399; HttpOnly

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

site_id_3: ssl-*.hotels.com - A

Content-Language: vi-VN


markdown:
# Altamont, Illinois
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search)
|Altamont|
|— Thành phố —|
|Altamont, Illinois|
|
|![]()
Vị trí bang Illinois, Hoa Kỳ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Illinois](/wiki/Illinois) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Illinois&action=edit&redlink=1) [Quận Effingham](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Effingham,_Illinois) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/UTC-6)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/UTC-5)) [Mã điện thoại](/wiki/M%C3%A3_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i) **Altamont** là một [thành phố](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91) thuộc [quận Effingham](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Effingham,_Illinois), tiểu bang [Illinois](/wiki/Illinois), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thành phố này là 2319 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Altamont,_Illinois&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Altamont,_Illinois&action=edit§ion=1)]
Dân số qua các năm:
- Năm 2000: 2283 người.
- Năm 2010: 2319 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Altamont,_Illinois&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Altamont,_Illinois&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1055 miss, cp1067 miss

Via: 1.1 varnish (Varnish/5.1), 1.1 varnish (Varnish/5.1)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


markdown:
# Bản mẫu:Sơ khai Mauritius
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search) ![ Hình tượng tài liệu](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Template-info.svg/50px-Template-info.svg.png)
Stub hierarchy
- Sơ khai Mauritius
[Sơ khai](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:S%C6%A1_khai)
## Mục lục
## Về bản mẫu này
Bản mẫu này được sử dụng để xác định một chủ đề liên quan đến
[Mauritius](/wiki/Mauritius) sơ khai. Nó sử dụng {{ [Hộp sơ khai](/wiki/B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:H%E1%BB%99p_s%C6%A1_khai)}} là một siêu bản mẫu được thiết kế để tiện trong quá trình tạo và bảo trì các bản mẫu sơ khai.
### Sử dụng
Khi gắn bản mẫu
{{Sơ khai Mauritius}} vào một bài viết, nó sẽ tạo ra thông điệp hiển thị phía trên cùng và xếp bài viết vào một hoặc nhiều thể loại sau:
[Thể loại:Sơ khai Mauritius](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C6%A1_khai_Mauritius)(Số bài: 2)
## Thông tin tổng quan
Đây là
**bản mẫu sơ khai**. Ở đây chúng tôi chỉ nêu vắn tắt về bài sơ khai, để có thông tin chi tiết hơn vui lòng xem [Wikipedia:Bài sơ khai](/wiki/Wikipedia:B%C3%A0i_s%C6%A1_khai).
### Bài sơ khai là gì?
Bài sơ khai là một bài viết chỉ có một vài câu viết, quá ngắn để có thể bao quát một cách bách khoa chủ đề bài viết, nhưng không quá ngắn đến mức không có thông tin nào hữu ích...
### Làm sao để xác định bài sơ khai?
- Nếu có thể, cố gắng tìm bản mẫu sơ khai thích hợp cho bài viết. Một danh sách có thể tìm thấy tại
[Thể loại:Sơ khai](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%C6%A1_khai).
- Đặt bản mẫu sơ khai ở cuối bài viết, thông thường sau phần Liên kết ngoài và bất cứ bản mẫu điều hướng nào và thẻ thể loại, trước phần liên kết ngôn ngữ.
### Thông tin thêm
Các thông tin chi tiết hơn có thể tham khảo tại:
|Tài liệu này được
|
Thông tin tổng quan được rút từ

X-Cache: cp1066 miss, cp1067 miss


markdown:
# Lâu Chiêu Quân
[Jump to navigation](#mw-head) [Jump to search](#p-search) **Lâu Chiêu Quân** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 婁昭君, [501](/wiki/501) - [20 tháng 5](/wiki/20_th%C3%A1ng_5) năm [562](/wiki/562)), [thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u): **Thần Vũ Minh hoàng hậu** (神武明皇后), là [hoàng thái hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_th%C3%A1i_h%E1%BA%ADu) của triều đại [Bắc Tề](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81), vợ của [Cao Hoan](/wiki/Cao_Hoan), Thượng trụ quốc nhà [Đông Ngụy](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y), mẹ của ba vị hoàng đế nhà [Bắc Tề](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81) là [Văn Tuyên](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C4%83n_Tuy%C3%AAn_%C4%90%E1%BA%BF), [Hiếu Chiêu](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF) và [Vũ Thành đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C5%A9_Th%C3%A0nh_%C4%91%E1%BA%BF) . [1]
## Mục lục
## Cãi lời cha mẹ, đi theo Cao Hoan[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=1)]
Lâu Chiêu Quân chào đời năm
[501](/wiki/501) dưới thời [Bắc Ngụy Tuyên Vũ Đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y_Tuy%C3%AAn_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF). Gia đình bà là một thương buôn giàu có. Cha bà là [Lâu Can](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Can&action=edit&redlink=1) (婁幹), từng giữ một chức quan nhỏ trong triều đình Bắc triều, vốn là người tộc Tiên Ti. Gia tộc Lâu thị di cư đến [Trung Nguyên](/wiki/Trung_Nguy%C3%AAn) cùng với sự hưng khởi của vương triều [Tiên Ti](/wiki/Ti%C3%AAn_Ti) [Bắc Ngụy](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y). Sử sách không nói rõ mẹ của bà là ai. Lâu Chiêu Quân lớn lên tại Bình Thành (平城) , kinh đô cũ của [2] [Bắc Ngụy](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y).
Lâu Chiêu Quân được sử sách đánh giá là người có dung mạo đẹp đẽ, nhiều công tử quý tộc từng dâng sính lễ hỏi cưới, nhưng bà không ưng ai cả. Lúc ấy,
[Cao Hoan](/wiki/Cao_Hoan), vốn là người gốc Hán, chưa nổi danh, chỉ là một người lính giữ cổng ở Bình Thành. Khi bà gặp mặt Cao Hoan, cho rằng đây là người xứng đáng để kết hôn, bèn bí mật phái tì nữ đến kết giao với Cao Hoan, nhiều lần tặng tiền bạc cho Cao Hoan, bảo ông lấy số tiền bạc đó đem đến nhà mình làm lễ vật hỏi cưới. Mặc dù cha mẹ bà không hài lòng, nhưng sau cùng cũng phải bất đắc dĩ chấp nhận . [3]
Sau đó, Cao Hoan bắt đầu gây dựng sự nghiệp, kết giao với anh hào khắp nơi. Lâu Chiêu Quân cũng nhiều lần tham dự vào. Năm
[521](/wiki/521), bà sinh hạ người con trai đầu tiên là [Cao Trừng](/wiki/Cao_Tr%E1%BB%ABng).
## Bột Hải vương phi[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=2)]
Năm
[525](/wiki/525), [khởi nghĩa lục trấn](/wiki/Lo%E1%BA%A1n_L%E1%BB%A5c_tr%E1%BA%A5n) bùng nổ, Cao Hoan theo phò [Đỗ Lạc Chu](/wiki/%C4%90%E1%BB%97_L%E1%BA%A1c_Chu), bắt đầu con đường binh nghiệp. Đến năm [532](/wiki/532), khi thế lực phát triển đủ mạnh, Cao Hoan tiêu diệt Nhĩ Chu thị, giết chết hai Phế Đế, tiếm vị Bột Hải vương trong triều đình, Lâu Chiêu Quân được phong làm vương phi. Sang năm [535](/wiki/535), [Bắc Ngụy](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y) phân liệt thành [Đông Ngụy](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y) và [Tây Ngụy](/wiki/T%C3%A2y_Ng%E1%BB%A5y).
Lâu Chiêu Quân là người dịu dàng và tiết kiệm. Thị tì của bà mỗi khi ra ngoài không bao giờ quá mười người. Tính bà lại rộng rãi nhân ái, không hề đố kị các phu nhân khác được
[Cao Hoan](/wiki/Cao_Hoan) sủng ái, mà còn đối xử tốt với họ. Khi [Vũ Văn Thái](/wiki/V%C5%A9_V%C4%83n_Th%C3%A1i) lập ra nước Tây Ngụy, Cao Hoan bận việc chinh chiến ở phía tây, ít khi về kinh. Năm đó Lâu Chiêu Quân đã mang thai, trong một đêm sinh đôi một nam một nữ, sau đó bà bị đau nặng. Tả hữu thấy tình hình nguy cấp, muốn báo với Cao Hoan. Bà không đồng tình nói vì cho rằng Cao Hoan còn nhiều việc bên ngoài, không thể làm phiền. Cao Hoan biết chuyện đó, tỏ ý khâm phục bà. Em trai bà là Lâu Chiêu muốn có tước vị trong triều, bà cho rằng không thể vì tình thân mà loạn phép nước, nên không chịu.
Năm 535, Cao Hoan khám phá ra chuyện tình giữa người thiếp Trịnh Đại Xa (鄭大車) và con trai
[Cao Trừng](/wiki/Cao_Tr%E1%BB%ABng). Trong cơn giận dữ, Cao Hoan đã quất Cao Trừng 100 phát roi rồi cho bắt giam. Cao Hoan cũng đã nghiêm túc xem xét đến việc lập con trai khác với người thiếp [Nhĩ Chu Anh Nga](/wiki/Nh%C4%A9_Chu_Anh_Nga) (con gái của Nhĩ Chu Vinh) là [Cao Du](/wiki/Cao_Du) (高浟) làm vương thế tử thay thế Cao Trừng. Cao Trừng đã cầu cứu sự giúp đỡ từ một người bạn của cha là [Tư Mã Tử Như](/wiki/T%C6%B0_M%C3%A3_T%E1%BB%AD_Nh%C6%B0) (司馬子如). Người này đã thuyết phục được Cao Hoan thay đổi ý định khi nhắc cho Cao Hoan nhớ lại các đóng góp của Lâu vương phi, và sau đó cũng buộc các nhân chứng về chuyện tình giữa Cao Trừng và Trịnh Đại Xa phải rút lại lời khai. Tuy nhiên, Lâu vương phi và Cao Trừng bị buộc phải liên tục cúi đầu và bò trên mặt đất để cầu xin Cao Hoan tha thứ, cuối cùng Cao Hoan đã quyết định vẫn để Cao Trừng làm vương thế tử.
Năm
[537](/wiki/537), sau khi Đông ngụy đánh bại Tây Ngụy ở Sa Uyển, tướng [Hầu Cảnh](/wiki/H%E1%BA%A7u_C%E1%BA%A3nh) muốn thừa cơ diệt Tây Ngụy, nhưng Lâu Chiêu Quân can ngăn Cao Hoan, cuối cùng Cao Hoan bỏ lệnh này.
Năm
[545](/wiki/545), Cao Hoan do muốn phá vỡ sự liên hiệp giữa [Tây Ngụy](/wiki/T%C3%A2y_Ng%E1%BB%A5y) và [Nhu Nhiên](/wiki/Nhu_Nhi%C3%AAn) nên muốn lấy công chúa Nhu Nhiên làm vợ nhưng lo ngại bà nên chưa dám quyết định. Lâu Chiêu Quân muốn nhường địa vị chính thất cho công chúa Nhu Nhiên, Cao Hoan khen ngợi bà. Sau đó bà muốn dọn ra khỏi phủ để đón công chúa Nhu Nhiên, Cao Hoan quỳ xuống lạy tạ bà, nhưng vẫn cho giữ địa vị chính thất.
## Hoàng thái hậu[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=3)]
### Thời Cao Trừng, Văn Tuyên Đế[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=4)]
Năm
[547](/wiki/547), [Cao Hoan](/wiki/Cao_Hoan) qua đời, con là [Cao Trừng](/wiki/Cao_Tr%E1%BB%ABng) kế thừa tước vương, tôn bà làm Bột Hải Vương thái phi. Sang năm [549](/wiki/549), Cao Trừng bị giết chết, con trai thứ của bà là [Cao Dương](/wiki/Cao_D%C6%B0%C6%A1ng) lên kế vị. Năm [550](/wiki/550), [Cao Dương](/wiki/Cao_D%C6%B0%C6%A1ng) cướp ngôi [Bắc Ngụy](/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y), lập ra [Bắc Tề](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81). Cùng năm, Lâu Chiêu Quân được tôn làm Hoàng Thái hậu.
Thời Văn Tuyên Đế, Lâu Chiêu Quân bắt đầu có ảnh hưởng nhất định đến triều chính. Nhưng Văn Tuyên Đế nghiện rượu, thường có những hành động kì lạ và độc ác trong lúc say. Lâu Chiêu Quân rất tức giận, nhân một hôm Cao Dương uống say đã dùng roi đánh ông ta và bảo
*Tại sao ta lại sinh ra đứa con như thế chứ*.
Văn Tuyên Đế khi đó không làm chủ được hành vi, đã nói
*Tôi sẽ gả bà cho người Hồ mọi rợ*.
Do đó Lâu Chiêu Quân rất tức giận và không nói gì nữa. Văn Tuyên Đế bình tĩnh lại thì rất sợ hãi, bèn bò trên mặt đất dưới chỗ bà ngồi để làm bà vui, nhưng lại tình làm bà bị ngã và bị thương trong lúc bày trò. Văn Tuyên Đế hối hận, muốn nhảy vào lửa tự thiêu. Lâu Chiêu Quân lo lắng, bèn nắm tay ông kéo lên và tha lỗi cho ông
. Văn Tuyên Đế lại sai Cao Quy Ngạn đánh mình đến chảy máu để tạ lỗi với thái hậu, bà cho ngăn lại. Văn Tuyên Đế thề với thái hậu sẽ cai rượu, nhưng cũng chỉ 10 ngày sau lại uống như trước. [4]
Văn Tuyên Đế lại có tư tình với chị của Lý hoàng hậu, muốn nạp vào cung, nên triệu chồng của Lý thị vào cung giết chết.
[Lý hoàng hậu](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%95_Nga) cũng muốn đưa chị vào cung, nhưng Lâu Chiêu Quân can ngăn Văn Tuyên Đế không nên làm việc này. Văn Tuyên Đế nghe theo.
Con trai thứ ba của bà là
[Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) và một vài quan đại thần dám thẳng thắn can ngăn Văn Tuyên Đế, khuyên ông thay đổi hành vi của mình. Trong một dịp, Cao Diễn đã đưa ra một bản kiến nghị liệt kê các hành vi mà ông cho rằng Văn Tuyên Đế nên thay đổi, điều này đã khiến Văn Tuyên Đế hết sức tức giận ông. Văn Tuyên Đế đã dọa giết Cao Diễn và kết án quân sư [Vương Hi](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_Hi&action=edit&redlink=1) (王唏) của Cao Diễn đi đày do tin rằng người này đã đóng góp vào kiến nghị. Trong một diễn biến sau đó, sau khi ban thưởng một thị nữ cho Cao Diễn trong lúc say rượu, Văn Tuyên Đế đã quên mất điều này sau khi tỉnh táo và cáo buộc Cao Diễn đã đánh cắp người thị nữ này, rồi đánh đập hoàng đệ một cách dữ dội bằng cán gươm. Cao Diễn trở nên giận dữ và tiến hành một cuộc [tuyệt thực](/wiki/Tuy%E1%BB%87t_th%E1%BB%B1c), Lâu Thái hậu cũng ủng hộ việc này. Để xoa dịu Cao Diễn, Văn Tuyên Đế sau đó đã đồng ý phóng thích Vương Hi và đưa người này đến chỗ của Cao Diễn, khuyên Diễn chấm dứt tuyệt thực.
### Thời Phế Đế[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=5)]
Năm
[559](/wiki/559), Văn Tuyên Đế chết , con là [5] [Cao Ân](/wiki/Cao_%C3%82n)nối ngôi, tôn bà làm Thái Hoàng thái hậu. Thượng thư [Dương Âm](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_%C3%82m)phụ chính, muốn triệt tiêu thế lực của các hoàng thúc. *Lâu Chiêu Quân*ở một mức độ nhất định muốn [Cao Diễn](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF)làm hoàng đế, song khi đó hành động này không có đủ sự ủng hộ.
Tình hình càng trở nên căng thẳng khi một cộng sự của Dương Âm tên là
[Khả Chu Hồn Thiên Hòa](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A3_Chu_H%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1) (可朱渾天和) bị thuyết phục rằng Phế Đế sẽ không được an toàn cho đến khi hai hoàng thúc bị trừ khử. Cùng với đó, [Yên Tử Hiến](/w/index.php?title=Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD_Hi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1) nghĩ đến việc quản thúc tại gia đối với *Lâu thái hoàng thái hậu* do bà vẫn nắm giữ nhiều quyền lực và buộc *Lâu thái hoàng thái hậu* phải trao quyền của mình cho [Lý thái hậu](/wiki/L%C3%BD_T%E1%BB%95_Nga). Trong khi đó, Dương Âm đã tiến hành một kế hoạch tái tổ chức chính quyền nhằm tinh giản các chức vụ và tước hiệu không cần thiết và để loại bỏ các quan lại bất tài. Các quan lại chịu tổn thất từ các hành động của Dương Âm đã trở nên bất mãn và họ trở nên hi vọng rằng Cao Diễn hoặc [Cao Đam](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C5%A9_Th%C3%A0nh_%C4%90%E1%BA%BF) sẽ có hành động và bắt đầu khuyến khích hai người này làm như vậy. Dương Âm đã tính đến việc đưa Cao Diễn và Cao Đam ra ngoài kinh thành để làm châu mục, song Phế Đế ban đầu đã không chấp thuận. Dương Âm viết một tấu trình cho Lý thái hậu để xin bà cho quyết định, Lý thái hậu đã hỏi ý của [Lý Xương Nghi](/w/index.php?title=L%C3%BD_X%C6%B0%C6%A1ng_Nghi&action=edit&redlink=1) (李昌儀) song người này lại để lộ tin tức cho *Lâu thái hoàng thái hậu*. Thái hoàng thái hậu đã thông báo cho hai hoàng thúc, và họ đã mưu tính về một cuộc phục kích cùng với [Cao Quy Ngạn](/w/index.php?title=Cao_Quy_Ng%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) và các tướng [Hạ Bạt Nhân](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1_B%E1%BA%A1t_Nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (賀拔仁) và [Hộc Luật Kim](/wiki/H%E1%BB%99c_Lu%E1%BA%ADt_Kim) tại một buổi lễ mà Cao Diễn có một chức vụ lễ nghi. Dương Âm, [Khả Chu Hồn Thiên Hòa](/w/index.php?title=Kh%E1%BA%A3_Chu_H%E1%BB%93n_Thi%C3%AAn_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1), [Yên Tử Hiến](/w/index.php?title=Y%C3%AAn_T%E1%BB%AD_Hi%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1), [Trịnh Di](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Bnh_Di&action=edit&redlink=1) và [Tống Khâm Đạo](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Kh%C3%A2m_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1) (宋欽道) đều bị đánh đập dữ dội và bị bắt. Cao Diễn và Cao Đam sau đó tiến vào hoàng cung và công khai buộc tội Dương Âm cùng các cộng sự; Dương Âm và các cộng sự bị hành quyết, và Cao Diễn nắm quyền kiểm soát triều đình. Ngay sau đó, Cao Diễn đã nắm giữ chức vụ ở Tấn Dương và kiểm soát triều đình từ xa.
Vào mùa thu năm 560, sau khi Cao Diễn thuyết phục được
*Lâu thái hoàng thái hậu* về sự cần thiết của hành động này, Thái hoàng thái hậu đã ban hành một chiếu chỉ phế truất Cao Ân và lập Cao Diễn làm hoàng đế, tức [Bắc Tề Hiếu Chiêu Đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_Hi%E1%BA%BFu_Chi%C3%AAu_%C4%90%E1%BA%BF). Song bên cạnh đó, *Lâu Chiêu Quân* cũng lệnh cho Hiếu Chiêu Đế phải thề nhất định không làm thương hại đến tính mạng của Cao Ân. Bà được tôn làm Thái hậu như cũ.
### Thời Hiếu Chiêu Đế[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=6)]
Hiếu Chiêu Đế rất có hiếu với
*Lâu thái hậu*. Khi bà bị bệnh, Hiếu Chiếu đích thân chăm sóc 40 ngày đến khi bà khỏi hẳn. Một lần khác bà bị đau ngực, Hiếu Chiêu Đế ông đã tham dự của mình trong vòng 40 ngày mà không cần nghỉ ngơi. Trong một dịp khác, khi cô bị đau ngực Cao Diễn chăm sóc bà và cầu mong mình được thay bà chịu đau.
Vào mùa đông năm 561, trong khi đang đi săn, ngựa của Hiếu Chiếu Đế hoảng sợ trước một con thỏ, và ông đã ngã khỏi lưng ngựa và bị gãy xương sườn. Khi
*Lâu thái hậu* đến gặp ông, bà hỏi ông Cao Ân đang ở nơi nào, và ông đã không thể trả lời. *Lâu thái hậu* giận dữ nói: "Chăng phải nhà ngươi đã giết chết nó sao? Do nhà ngươi không nghe lời ta, nhà ngươi nên chết đi!" rồi dời đi và không nhìn mặt ông lần nữa. Sau đó ít lâu, Hiếu Chiếu Đế băng hà.
### Thời Vũ Thành Đế[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=7)]
Người con trai khác của bà là
[Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) nối ngôi, tức [Bắc Tề Vũ Thành Đế](/wiki/B%E1%BA%AFc_T%E1%BB%81_V%C5%A9_Th%C3%A0nh_%C4%90%E1%BA%BF). Sang năm sau, [562](/wiki/562), Lâu Thái hậu bị bệnh, bèn đổi họ của mình là Thạch, tức Thạch Chiêu Quân, cùng năm, ngày [20 tháng 4](/wiki/20_th%C3%A1ng_4) bà băng hà, thọ 62 tuổi, [thụy hiệu](/wiki/Th%E1%BB%A5y_hi%E1%BB%87u) là **Thần Vũ Minh hoàng hậu** (神武明皇后), được chôn cất với Cao Hoan ở Chiêu Bình lăng. Vũ Thành Đế trong lúc chịu tang không chịu mặc đồ tang và tiếp tục dùng lễ nhạc.
Lâu Chiêu Quân có sáu con trai, hai con gái. Mỗi lần sinh con, bà đều mộng thấy điềm lạ: bốn lần thấy rồng, hai lần thấy trăng, hai lần thấy chuột đào đất... Người trong nước có bài ca dao để chế giễu sự bất hiếu của các con trai đối với bà
*Cửu long mẫu tử bất tác hiếu*.
## Hậu duệ[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=8)] [Cao Trừng](/wiki/Cao_Tr%E1%BB%ABng) [Cao Dương](/wiki/Cao_D%C6%B0%C6%A1ng) [Cao Diễn](/wiki/Cao_Di%E1%BB%85n) [Cao Xước](/w/index.php?title=Cao_X%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) [Cao Đam](/wiki/Cao_%C4%90am) [Cao Tể](/w/index.php?title=Cao_T%E1%BB%83&action=edit&redlink=1) [Vĩnh Hi hoàng hậu](/wiki/Cao_Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_(B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y_Hi%E1%BA%BFu_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF)), hoàng hậu của vua Bắc Ngụy [Nguyên Tu](/wiki/Nguy%C3%AAn_Tu) [Thái Nguyên công chúa](/wiki/Cao_Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_(%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y_Hi%E1%BA%BFu_T%C4%A9nh_%C4%90%E1%BA%BF)), hoàng hậu của [Đông Ngụy Hiếu Tĩnh Đế](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Ng%E1%BB%A5y_Hi%E1%BA%BFu_T%C4%A9nh_%C4%90%E1%BA%BF)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=9)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=10)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=L%C3%A2u_Chi%C3%AAu_Qu%C3%A2n&action=edit§ion=11)]
|
|


markdown:
-
-
-
[Điện thoại](/dien-thoai-smartphones)
-
[Tablet](/may-tinh-bang)
-
[Laptop](/laptop)
-
[Phụ kiện](/linh-phu-kien)
-
[PHỤ KIỆN CHÍNH HÃNG](/linh-phu-kien) [APPLE](/linh-phu-kien/apple) [SAMSUNG](/linh-phu-kien/samsung-vn-2) [ENERGIZER](/linh-phu-kien/phu-kien-chinh-hang-energizer) [POPSOCKETS](/linh-phu-kien/popsockets)
-
[CÔNG NGHỆ ÂM THANH](/linh-phu-kien/cong-nghe-am-thanh) [Loa công nghệ](/linh-phu-kien/cong-nghe-am-thanh/loa-cong-nghe) [Tai nghe công nghệ](/linh-phu-kien/cong-nghe-am-thanh/tai-nghe-cong-nghe)
-
[PHỤ KIỆN ĐIỆN THOẠI](/index.php?dispatch=products.filter&lpk=lpk_phone)
-
[PHỤ KIỆN MÁY TÍNH BẢNG](/index.php?dispatch=products.filter&lpk=lpk_tablet)
-
[PHỤ KIỆN LAPTOP](/index.php?dispatch=products.filter&lpk=lpk_laptop)
-
[Bàn phím](/linh-phu-kien/ban-phim)
-
[Bao da điện thoại](/linh-phu-kien/bao-da)
-
[Bao da máy tính bảng](/linh-phu-kien/bao-da-may-tinh-bang/)
-
[Camera](/linh-phu-kien/camera)
-
[Cáp](/linh-phu-kien/cap)
-
[Chuột](/linh-phu-kien/mouse)
-
[Đầu đọc thẻ](/linh-phu-kien/dau-doc-the)
-
[Đế tản nhiệt](/linh-phu-kien/de-tan-nhiet)
-
[Đồng hồ thông minh](/linh-phu-kien/dong-ho)
-
[Loa & Micro](/linh-phu-kien/loa)
-
[Miếng dán màn hình](/linh-phu-kien/mieng-dan-man-hinh)
-
[Ổ cứng di động](/linh-phu-kien/o-cung-di-dong)
-
-
[Thẻ, sim](/the-cao-sim-so)
-
[Nội dung số](/noi-dung-so)
-
[Máy đổi trả](/may-doi-tra)
-
[Xả hàng](/xa-hang)
-
[Khuyến mãi](/khuyen-mai-moi-nhat)
-
[Trả góp](/tra-gop.html)
-
[Tin công nghệ](/tin-tuc)
Đăng ký - hotline
[1900.67.66](1900.67.66)
iPhone PKS 4G óng ánh màu đen 18
Giá: <%WowItem[0].GiaOnline|formatMoney%> - <%(WowItem[0].GiaOnline - WowItem[0].Note)|formatMoney%>
Màu:
![ ](/Content/images/icon/goilai-chotoi.png)
GỌI LẠI CHO TÔI

Vary: *,Accept-Encoding