text:
Tuyển tập
Phật Thành
Đạo
Nhiều
tác giả
--- o0o ---
Phần III
Phật giáo và các vấn đề thời đại
--- o0o ---
GIÁO DỤC PHẬT GIÁO [1]
Tiến
sĩ Ananda W. P. Guruge
Thích
Nữ Vân Liên dịch
Dù
là thuyết giảng, phân tích hay đàm thoại, đức Phật đều sử dụng
một loạt các phương pháp giáo dục thực hành tiêu chuẩn. Ngài
nhắm vào trình độ trí thức của người học và tuyên giảng cùng
một ý tưởng bằng nhiều phương thức khác nhau tùy theo bản tánh
và thể chất của người nghe.
Tuyển tập
Phật Thành
Đạo
Nhiều
tác giả
--- o0o ---
Phần III
Phật giáo và các vấn đề thời đại
--- o0o ---
VÀI NÉT DẪN NHẬP
Sự đóng góp của Phật giáo đối
với nền giáo dục thật sự rất ít người biết đến. Ngay cả trong
những quốc gia có truyền thống giáo dục Phật giáo không bị gián
đoạn trong nhiều thế kỷ, nền giáo dục hiện hành không phải là
hệ thống kế thừa cũng không liên quan gì đến truyền thống giáo
dục Phật giáo. Truyền thống giáo dục Phật giáo hầu như đã hoàn
toàn bị chiếm chỗ, chỉ còn một vài vết tích may mắn được duy trì
trong các tổ chức tu viện để huấn luyện tăng chúng.
Tài liệu ít ỏi về nền giáo dục
Phật giáo qủa là vấn đề gây sửng sốt và hết sức ngạc nhiên.
Trong quyển thứ 5 của bộ Tự Điển Bách Khoa về Tôn Giáo và
Đạo Đức (Encyclopeadia of Religion and Ethics, vol 5, p. 177) đã
nêu lên tình trạng sau: "Việc trình bày về lịch sử hợp lý
của giáo dục lý thuyết và giáo dục thực hành cho người Phật
tử quả khó thực hiện được trong tình trạng thiếu sót về tài
liệu lịch sử. Tình trạng ấy đến nay vẫn còn nguyên vẹn." Ta
có thể khảo sát bảng chú dẫn của hàng trăm tác phẩm tiêu chuẩn
về đạo Phật, về văn hóa, văn minh và lịch sử Phật giáo nhưng
hiếm khi có được một mục từ nào liên quan đến giáo dục. Bất
cứ một tác phẩm nào có liên quan đến giáo dục thì hầu hết
nguồn tin đưa ra đều bị hạn chế trong những đoạn văn giáo dục Ấn
Độ viết về những trung tâm hoạt động trí thức ở Taxila hay
Varanasi như đã được miêu tả trong những truyện tiền thân của
đức Phật, hoặc thu hẹp trong những bài giải thích về những trung
tâm học thuật Phật giáo Ấn Độ và Phật giáo Tích Lan của các
nhà chiêm bái Trung Hoa nổi tiếng như Pháp Hiển, Huyền Tráng và
Nghĩa Tịnh.
Nếu tiếp tục khảo sát đến thời
gian gần đây hơn, ta sẽ thấy hệ thống giáo dục Phật giáo và các
Phật học viện đã không còn nắm giữ vai trò lãnh đạo như
trước đây, nếu không muốn nói là bị lãng quên toàn bộ, do sự
ập tới của nền giáo dục hiện đại. Để làm sáng tỏ nền triết
học giáo dục Phật giáo, hiện nay một vài nỗ lực đã được
thực hiện với những thành quả khiêm tốn, nhỏ nhoi mà chúng ta
có thể tham khảo.
SỰ HÌNH THÀNH NỀN GIÁO DỤC
PHẬT GIÁO
Suốt 45 năm du phương hành hóa, sứ
mệnh của đức Phật là tuyên giảng con đường giải thoát. Hầu
hết mọi người đều tôn xưng Ngài là bậc Thầy của loài trời
và loài người (Satthàdevamanussànam) và là bậc Điều phục con
người (purisadhammasàrathi). Đây là hai trong chín danh hiệu
được sử dụng trong hình thức tôn kính đức Phật. Giới (sìla),
định (samàdhi) và tuệ (panna? đạt được qua sự giác
ngộ về bản chất của cuộc đời đã tạo thành những bước thiết
thực về con đường Ngài dạy. Con đường ấy đã vạch ra một
đời sống tu học và thiền định nhằm mục đích rèn luyện và chế
ngự tâm. Tất nhiên rằng một hệ thống tôn giáo như Phật giáo
đã xem vô minh là nguồn cội gây nên mọi sự khổ đau và thừa
nhận một tâm không tu tập là chướng ngại căn bản cho sự giải
thoát, thì Phật giáo ắt đã đặt trọng tâm cao nhâ? vào quá
trình tu tập tâm và thiết lập chương trình giáo dục thích hợp nhất
cho mục tiêu giải thoát.
Trong thời đức Phật, hệ thống
giáo dục Phật giáo đã bắt đầu hình thành và tuần tự phát
triển. Bốn yếu tố liên quan đến quá trình giáo dục của đức
Phật tạo thành những nền tảng căn bản cho nền giáo dục Phật
giáo là: (i) Đức Phật là bậc Đạo Sư mẫu mực, (ii) Tăng đoàn
là hội chúng có học thức, (iii) Những cơ sở tu viện là cơ sở
nền tảng cho nền giáo dục học Phật giáo, (iv) Chủ nghĩa giải thoát
có trí tuệ của Phật giáo là động cơ phát triển giáo dục.
1. ĐỨC PHẬT LÀ BẬC ĐẠO SƯ
MẪU MỰC
1.1. Nguyên tắc sư phạm và phương
pháp giáo dục của Phật
Đức Phật thực sự là một bậc
Đạo Sư lão luyện. Ngài có thể thuyết phục con người thay đổi
cách sống, chấp nhận những giá trị mới và tìm kiếm những mục
đích mới bằng những lời thuyết pháp hùng hồn và sinh động. Trong
khi những bậc Đạo Sư đối thủ đương thời thường dùng những
hành vi ma thuật và phép mầu để lôi kéo đệ tử về phía mình,
thì đức Phật chỉ sử dụng duy nhất một loại phép lạ, đó là:
"Phép lạ của sự giáo huấn (anusàsani-pàtihàriya, Giáo
hoá thần thông)."
Những bài pháp của Đức Phật
thường được trình bày chi tiết và tỉ mỉ. Tính rõ ràng, trong sáng
và trình bày có logic đã làm nổi bật các bài pháp dài của
Ngài, những bài pháp được tuyên giảng theo chủ đích riêng. Dù
thuyết giảng cho vài người hay cho một hội chúng, Ngài cũng đều
tìm cách hướng dẫn người nghe tiến dần từng bước đến ý
tưởng Ngài muốn thành lập. Kinh chuyển Pháp Luân (Dhammacakkapavattana)
và Kinh Niệm Xư?(Satipatthàna) là những bài kinh tiêu
biểu có một vài đặc điểm dễ nhận biết, vì Ngài thường bắt
đầu bài kinh bằng lời giáo huấn gợi sự chú tâm, chẳng hạn
như: "Có hai cực đoan người tìm chân lý cần nên tránh."
Hoặc "Có một con đường thẳng tắt và đảm bảo đến
đích
" v.v
Ngài phân tích một khái niệm ra
thành nhiều thành tố và trình bày tư tưởng dưới dạng thống kê,
nhằm giúp trí nhớ cho người học.
Đức Phật thường sử dụng phép so
sánh và phép suy diễn một cách nhuần nhuyễn, được rút ra từ
nếp sống hằng ngày của quần chúng, chẳng hạn như công việc của
người nông dân, người đồ tể, người bán hoa, người dân chài,
người chiến sĩ và quan chức. Ngài lập đi lập lại những khái
niệm quan trọng và quay lại những khái niệm đó bất cứ khi nào
quần chúng có thể chấp nhận. Sự trình bày những khái niệm như
vậy hầu như phát triển đến mức trở thành những công thức
tiêu chuẩn, mẫu mực và sẽ tái diễn bất cứ khi nào khái niệm
được đề cập đến trong cấu trúc biểu đạt tương tự. Bài pháp
tuần tự đưa thính giả đi đến kết thúc bằng những lời cầu
thỉnh tha thiết, xin được quy y với Ngài, để đi theo con đường
giải thoát do Ngài giới thiệu.
Trong các cuộc đàm thoại với cá
nhân Ngài thường sử dụng một vài phương pháp học thuật làm cho
cuộc đàm thoại trở nên sinh động: thường Ngài làm cho người
tranh luận trình bày rõ quan điểm của mình và chấp nhận một lập
trường tư tưởng nào đó. Nhưng đức Phật sẽ không tiến hành
cuộc thảo luận, trừ khi Ngài chắc chắn đã hiểu rõ quan điểm
người tranh luận. Ngài hết sức thận trọng trong việc khai thông
tiền đề vào lúc khởi đầu mỗi cuộc bàn luận. Nếu không đồng
ý, Ngài không chê bai cũng không bài bác ý tưởng của đối
phương, mà Ngài bắt đầu đặt câu hỏi. Những câu hỏi này luôn
là những câu hỏi thăm dò, được sắp xếp cẩn thận nhằm chinh
phục đối phương nhận ra những lý lẽ ngụy biện của chính mình. Vị
ấy được đưa dần đến chỗ nhượng bộ và bỏ hẳn quan điểm ban
đầu của mình. Nét độc đáo nhất của đức Phật là Ngài đã
khéo sắp xếp lại tiê? trình suy nghĩ của người tranh luận bă?g
cách đặt câu hỏi nhanh và liên tục. Phép so sánh và loại suy
được sử dụng trong việc làm rõ thêm chi tiết và giải thích
những câu hỏi này. Những giai thoại về truyền thuyết và lịch sử
là hình ảnh nổi bậc trong bài giảng của Ngài. Chỉ trong một vài
trường hợp, Đức Phật mới phơi bày hết tất cả quan điểm ban
đầu của người tranh luận là lố bịch và sai lầm nghiêm trọng, khi
người tranh luận đã chịu từ bỏ lý lẽ của mình và sẵn sàng
đồng ý với Ngài. Cho đến lúc đó, đức Phật mới bắt đầu
giảng giải ý tưởng riêng của Ngài về vấn đề đang tranh luận.
Bất cứ đề tài bàn thảo nào, đức Phật cũng tuần tự hướng
dẫn người tranh luận đi đến một sự phân tích tỉ mỉ về con
đường giải thoát.
Dù là thuyết giảng, phân tích hay
đàm thoại, tranh luận, đức Phật đều sử dụng một loạt các
phương pháp giáo dục thực hành tiêu chuẩn. Ngài nhắm vào trình
độ trí thức của người học và tuyên giảng cùng một ý tưởng
bằng nhiều phương thức khác nhau tùy theo bản tánh và thể chất
của người nghe. Ngài bắt đầu bằng những điều đã hiểu biê?
và nhấn mạnh vào điều ấy như một nguyên tắc căn bản trong tất
cả các lời Ngài dạy. Ngài không đề cập đến những điều suy
đoán làm lãng phí thời gian và khuyên nhủ ta nên cố gắng
"biết về sự vật như nó thực sự đang là." Ở đây tầm
quan trọng nhắm vào cả sự hiểu biết lẫn sự thực.
Tuy nhiên, đức Phật không đánh
giá cao về kiến thức lĩnh hội được. Kiến thức có giá trị chỉ
ở mức độ nó được ứng dụng trong đời sống thực tế. Một
kiến thức ít ỏi nhưng nếu áp dụng đúng lúc sẽ được đánh
giá cao hơn kho kiến thức rộng lớn mà không có sự nỗ lực
thực hiện những gì đã học được. Những ai tin vào kho kiến
thức vô ích ấy sẽ bị phê phán như những kẻ chăn bò, chăm sóc
bò cho sự lợi ích của người khác.
Đức Phật sẽ không chấm dứt
thời pháp cho đến khi Ngài chắc rằng người đệ tử đã thực
sự hiểu rõ điều Ngài tuyên giảng. Ngài trắc nghiệm lại đệ tử
bằng những câu hỏi thăm dò và sử dụng hàng loạt từ đồng
nghĩa đối với những lời dạy quan trọng. Thỉnh thoảng Ngài vận
dụng thuật kể chuyện để minh họa giáo pháp. Khi nào thích hợp,
Ngài tóm tắt bài giảng trong một hình thức gói gọn, thường là
một sáng tác thi ca trong thể thơ 4 câu 32 vần.
Là một nhà thơ, Ngài nhận thức
rõ sự lợi ích của thi ca như một phương tiện ghi nhớ và thường
sử dụng thơ ca để củng cố kiến thức cho người học. Hầu hết
những chủ đề phổ thông đều được Ngài diễn giảng thành những
bài thơ kệ. Nhưng Ngài không diễn bày giáo pháp bằng thơ Sanskrit -
phương tiện giảng dạy của những triết gia xuất sắc và những bậc
Đạo Sư tôn giáo đương thời. Ngài thường để cho mỗi cá nhân
học hỏi giáo lý theo ngôn ngữ riêng của mình và chính đức Phật
cũng thường nói tiếng bản xứ Màgadhi (Ma-kiệt-đà) hơn là tiếng
Sanskrit của giới thượng lưu trí thức.
1.2. Tổ chức việc học tập:
Vai trò của bậc Đạo Sư
Đức Phật khuyến khích đệ tử bàn
bạc, thảo luận và Ngài thường chỉ là vị trọng tài. Ngài huấn
luyện những đệ tử lỗi lạc thành bậc Thầy của những vị khác.
Ngài đánh giá khả năng giảng dạy của đệ tử, định vị họ theo
kiến thức chuyên môn và phương pháp giáo huấn của mỗi vị.
Đức Phật tổ chức tăng đoàn
thành một hội chúng có học thức trong đó mỗi thành viên đều
dành hết cả cuộc đời mình cho việc học tập, thực hành những gì
đã học, giảng dạy cho người khác, tham gia vào việc bàn thảo để
khai thông những khái niệm, học thuộc lòng những bài pháp và
những bài thơ đạo ứng khẩu (cảm hứng ngữ) của đức Phật rồi
truyền miệng lại để bảo tồn chánh pháp, triển khai những bản
luận giải và thu phục ngày càng nhiều đồ chúng nối tiếp tương
tự một tiến trình học tập suốt đời.
Là đấng Đạo Sư, đức Phật còn
thể hiện nhiều năng lực phi thường khác nữa. Bất cứ một sự
kiện nào xảy ra, Ngài cũng có thể chuyển đổi nó thành một duyên
cớ để giảng dạy. Nếu đem tất cả nguyên do đức Phật thuyết
pháp cho quần chúng ra phân tích, ta sẽ vô cùng kinh ngạc về tính
thông minh độc đáo của Ngài. Bất kỳ tình huống nào cũng có thể
trở thành đề tài cho Ngài giảng dạy. Cảnh mấy trẻ nít sát hại
một con rắn, một cụ già bị con cái bỏ rơi, việc tìm kiếm một tên
cướp giết người, những buổi lễ hiến tế của một người Brahman
(Bà-la-môn), một cuộc chiến tranh giữa những người bà con và rất
nhiều trường hợp tương tự đều là những cảnh tượng cho những
bài pháp sống động của Ngài.
Đôi khi Ngài tự tạo ra những cơ
hội giảng dạy, Ngài cũng không bỏ lỡ những cơ hội do người
khác cung cấp. Ngài sẵn sàng chấp nhận những thách đố của những
người khác và luôn sẵn lòng tham gia vào một cuộc tranh luận.
Ngoài việc sử dụng ngôn từ tuyệt diệu, Ngài cũng còn tinh thông
trong việc vận dụng những lối giáo huấn khác nữa. Phương pháp
khám phá là một trong những ứng dụng đầu tiên nhất và có lẽ
là hoàn hảo nhất, khi một bà mẹ khổ sầu vì con chết, Ngài đã
làm cho bà hiểu rằng chết là định luật chung cho tất cả mọi
người bằng cách bảo bà hãy đi xin một hạt cải từ một nhà nào
không có người chết. (Xem DPPN. SV Kisàgotami).
Một trong những sự kiện được ghi
chép đầu tiên nhất trong văn học Phật giáo gán cho Ngài Moggallàna
(Mục-kiền-liên) là sự kiện Ngài đã trình bày giáo pháp mang tính
biểu đồ để củng cố và làm phong phú thêm bài giảng. Theo
Divyàvadàna, Ngài Ananda (A-nan) đã tường thuật lại cách Ngài
Moggallàna minh họa bài thuyết pháp về Lý duyên khởi
(Paticcasamuppàda) bằng biểu đồ một bánh xe với 12 nhân tố được
vẽ một cách tượng trưng. Đức Phật chẳng những khen ngợi Ngài
Moggallana xứng đáng với cương vị của một bậc thầy mà còn đề
nghị nên đem trưng bày bức biểu đồ ấy trên cổng Tịnh xá Veluvana
(Trúc-lâm) ở Ràjagaha (Vương-xá). Minh họa này được xem là nguồn
gốc của "bánh xe luân hồi," được tìm thấy trong một bức
họa ở hang động Ajantà vào thế kỷ thứ bảy trong một tình trạng
chắp vá. Bánh xe luân hồi?còn là một chủ đề phổ biến trong
những bức họa Tây Tạng và Nepali Tangka.
Chính Đức Phật đã sử dụng một
loạt hình ảnh biểu sắc, được tạo ra bằng phép thần thông, để
hóa độ cho một bà Hoàng trẻ tuổi kiêu ngạo hiểu được tính
chất vô thường của sắc đẹp và của cuộc đời (Xem PPN. Abhirùpa
Nandà therì).
Trong tất cả những ứng dụng thực
hành về một số phương chước giáo dục quan trọng, thì điều quan
trọng hơn hết là quan điểm của đức Phật về vấn đề dạy, học
và các chủ đề liên hệ.
Một đoạn văn thú vị trong Kinh
Thiện Sanh (Sigàlovàda) liệt kê bổn phận của thầy và trò
như sau. Bậc thầy nên:
- Có lòng thương tưởng đến học
trò.
- Rèn luyện phẩm hạnh và tư cách
đạo đức cho học trò.
- Truyền dạy cho học trò đến nơi
đến chốn kiến thức khoa học và trí tuệ của người xưa.
- Ngợi khen học trò trước mặt các
bạn bè và người thân thuộc.
- Bảo vệ học trò khỏi những nguy
khốn của cuộc đời.
- Có lòng thương tưởng đến học
trò.
- Rèn luyện phẩm hạnh và tư cách
đạo đức cho học trò.
- Truyền dạy cho học trò đến nơi
đến chốn kiến thức khoa học và trí tuệ của người xưa.
- Ngợi khen học trò trước mặt các
bạn bè và người thân thuộc.
- Bảo vệ học trò khỏi những nguy
khốn của cuộc đời.
Đáp lại, người học trò nên:
- Phụng dưỡng thầy chu đáo.
- Đứng dậy chào khi thầy đi tới và hầu hạ khi thầy
cần đến.
- Lắng nghe những lời thầy dạy với lòng tôn kính.
- Thực hiện những bổn phận cần thiết đối với
thầy.
- Hết lòng thực
hiện những điều thầy truyền dạy.
- Phụng dưỡng thầy chu đáo.
- Đứng dậy chào khi thầy đi tới và hầu hạ khi thầy
cần đến.
- Lắng nghe những lời thầy dạy với lòng tôn kính.
- Thực hiện những bổn phận cần thiết đối với
thầy.
- Hết lòng thực
hiện những điều thầy truyền dạy.
Điều này nói lên ý nghĩa về bổn
phận giữa thầy và trò trong mối quan hệ giáo dục thế tục (tức
giáo dục học đường). Hơn thế nữa, bản Kinh còn nêu ra một chuỗi
bổn phận tương tự giữa bậc Đạo Sư và người đệ tử cư sĩ,
trong tương giao tôn giáo. Ở đây vấn đề giáo dục đạo đức
được coi trọng, đặc biệt bổn phận người đệ tử làm thế nào
để thể hiện hết chức năng của mình đối với bậc đạo sư.
Bổn phận người học trò hoặc
người đệ tử cư sĩ trong cả hai trường hợp giáo dục thế tục
và giáo dục tôn giáo là vấn đề học hỏi, nghiên cứu và hành
trì. Yêu cầu của người học trò là nên kính cẩn lắng nghe tất
cả những gì thầy dạy. Tương tự như vậy, người cư sĩ cũng nên
kính cẩn cung phụng bậc Đạo Sư của mình cả về hành vi, về lời
nói và về ý nghĩ.
Đức Phật không bao giờ tán thành
thái độ chấp nhận suông mà không hề đặt vần đề về tính thẩm
quyền chân lý của những gì người thầy truyền dạy. Sự khẳng
định về tính thẩm quyền chân lý của người thầy, theo Đức Phật,
sẽ trái với một trong những nguyên tắc cơ bản của Ngài về việc
bảo đảm cho mỗi con người có quyền đầy đủ và không thể bác
bỏ trong việc suy tư cho chính mình. Phương pháp tự do và không bị
trói buộc về việc phát triển khả năng tư duy trí thức của từng
cá nhân, do Đức Phật đề ra, hoàn toàn phù hợp với nguyên tắc
giải thoát đã được Ngài trình bày một cách hùng hồn cho dân
Kàlàmas trong bài Kinh Mười Cơ Sở của Một Đức Tin Chân Chánh
(Anguttara Nikaya, I, p. 188f)
1.3. Dạy và học: Tiến trình tiệm
tiến
Phương pháp đức Phật đề ra cho
tiến trình tự thẩm tra tất cả mọi kiến thức là phương pháp quan
sát và phân tích. Triết học và Tôn giáo của đức Phật được
diễn tả như là đến để quan sát hoặc thẩm tra (ehipassika), để
từng cá nhân có quyền nhận thức độc lập (paccattam veditabba).
Bằng sự nghiệp giáo dục, đạo Phật từ xa xưa đã được tôn
xưng là một học thuyết phân tích (vibhajjavàda). Vai trò của
đức Phật cũng được xác định là vai trò của một Bậc chỉ
đường, trong khi đó mỗi cá nhân phải tự mình giác ngộ chân lý.
Ở đây, đương nhiên có người
sẽ đặt vấn đề rằng vai trò của bậc Đạo Sư như đã được
đức Phật thừa nhận có phải là vai trò thụ động không? Bức
phát họa tóm tắt của chúng ta về đức Phật như một bậc Đạo Sư
đã chứng tỏ rằng vai trò của Ngài chỉ là hướng dẫn và chỉ
đường. Trong vài đoạn kinh khác, vai trò đạo sư của Ngài được
mô tả khá chi tiết. Khi đối thoại với Bhaddàli trong Majjhima-Nikàya
(Kinh Trung Bộ), Đức Phật thường ví Ngài như một Người huấn
luyện ngựa lão luyện. Ngài trình bày phương pháp giảng dạy của
Ngài cũng giống như phương pháp huấn luyện một con ngựa mới cho
đến lúc nó thuần thục của người huấn luyện ngựa. Bài Kinh trên
mô tả, "Đức Phật tạo điều kiện cho tất cả những ai tuân
theo sự chỉ dẫn của Ngài bằng phương pháp tu tập thiền định, tư duy
thanh tịnh để thoát khỏi mọi tham đắm và tạo cho mình một nơi an
trú thánh thiện nhất trong cuộc đời." [3]
Lại nữa, trong kinh Trung Bộ,
phương pháp khởi điểm tiệm tiến, tiến bộ dần đều và đột phá
đến đích của đức Phật được so sánh với tiến trình của thuật
bắn cung và đếm số như sau: "Khi dạy đệ tử, trước hết
người dạy bắt chúng đếm một biết là một, hai biết là hai, ba
biết là ba. Cứ như vậy, người dạy bắt chúng đếm cho tới
100." [4] Trong một bài kệ Udàna, đức Phật giải thích tiến trình
này rộng hơn: "Giống như biển lớn, khi càng cách xa bờ càng
sâu hơn, càng hiểm hốc hơn; tuyệt nhiên không có độ sâu đột
biến. Cũng vậy, trong chân lý và đạo đức của Như Lai, sự tu tập
mang tính tuần tự dần đều, không có chuyện thể nhập chánh trí
đột biến." [5]
Trong đoạn văn khác thuộc Trung Bộ,
đức Phật ví Ngài với người huấn luyện voi, sử dụng một con voi
thuần thục để nhử con voi dại đi vào một khoảng đất trống. Sau
đó, bằng những thao tác huấn luyện tiệm tiến, người luyện voi
dần dần làm cho voi dại rủ bỏ các tính cách hoang dã trước đây,
để cho nó làm quen với hoàn cảnh sống ở xóm làng và chấp nhận
những cách ứng xử phù hợp của con người. [6]
Để tóm tắt phần trình bày này, ta
có thể nói rằng đức Phật quy định cho người thầy nhiệm vụ phát
thảo và thực thi "phương pháp huấn luyện tiệm tiến." Điều
quan trọng cần lưu ý ở đây là toàn bộ tiến trình huấn luyện tinh
thần của đức Phật là một trong những phương pháp tu tập tâm theo
tiến trình tiệm tiến. Đạo đức (Sìla) chính là nền tảng căn bản
nhất. Khởi đầu bằng sự chú tâm đơn giản (nhờ sự chú tâm
này mà ta tập ý thức về mọi việc trong mọi phút giây tỉnh
thức), qua sự suy tư sâu lắng về hơi thở ra và hơi thở vô, tiến
trình tu tập tâm tiến thêm qua sự suy ngẫm về những đề tài khác
nhau đưa đến những trạng thái phát triển tâm trí cao hơn là dhyana
hay thiền.
Ở đây, đức Phật nhận thức rõ
tầm quan trọng của sự khác biệt cá tính và mở những khóa tu
thiền cho từng đệ tử tùy theo bản chất tâm lý của mỗi người.
Việc tu tập tâm trong tiến trình huấn luyện này cũng chỉ là phương
tiện đưa đến cứu cánh giải thoát.
Mục tiêu của tiến trình học tập
này là trí tuệ siêu việt (panna), nhờ đó, vị đệ tử có
thể chứng đắc được quả vị cao nhất trong cõi bất tử. Ở đây,
vị đệ tử bỏ lại sau lưng tất cả mọi thứ, ngay cả chính lời
dạy của đức Phật. Vì giáo lý chỉ là phương pháp thực hành và
tu tập chứ không phải để tôn thờ, cũng giống như chiếc bè, một
phương tiện để qua sông, chứ không phải để mang vác.
2. Tăng đoàn là một hội chúng trí
thức
Chỉ trong vòng vài
tháng khởi đầu sứ mệnh độ sanh, đức Phật nhận thấy rằng để
truyền bá thông điệp cứu khổ, việc thành lập cơ cấu tổ chức
và thủ tục hành chánh hẳn hoi là vô cùng thiết yếu. Với số
lượng của những người cải đạo, sẵn lòng sống theo đời sống
không gia đình, Đức Phật đã thành lập Giáo đoàn (Sangha)
khác với các tổ chức tôn giáo trước đó.
Tiến trình truyền bá của Ngài là
biệt phái nhóm sáu mươi thành viên đầu tiên đi nhiều hướng
khác nhau để tuyên ngôn sự ra đời của học thuyết mới. Chính
giáo đoàn truyền giáo đầu tiên này đã mở đường cho sự hình
thành hệ thống giáo dục Phật giáo, theo đó, mỗi Tỳ-kheo là một
vị thầy có năng lực, thu phục những thành viên mới gia nhập tăng
đoàn và hoá độ người cư sĩ hộ trì chánh pháp.
Nội dung và phương pháp giáo dục
cũng được các vị Tỳ-kheo thực hiện theo lời Phật dạy. Đôi khi
chính đức Phật giải thích những phương pháp cũng như khái niệm
của Ngài về việc học và dạy. Anguttara-Nikàya (Tăng Chi Bộ
Kinh) là bộ kinh đặc biệt đề cập đến những nội dung mang tính
giáo dục này.
Dhamma-desenà (thuyết pháp) được
phát triển thành hành vi giảng dạy và Dhamma-savana (nghe pháp) thành
hình thức học tập. Căn cứ vào việc nhận biết những vị Tỳ-kheo
có khả năng thực hiện nhiệm vụ truyền bá chánh pháp, Đức Phật
đã ban truyền những lời giáo huấn sau, mà ta có thể tìm thấy trong
cả Vinaya Pitaka (Luật tạng) [7] lẫn Anguttara-Nikàya. [8]
"Một vị Tỳ-kheo có khả năng
truyền bá chánh pháp phải hội đủ tám đức tính sau: Đức lắng
nghe, đức thuyết phục người khác lắng nghe, đức học hỏi, đức
ghi nhớ, đức nhận thức sáng suốt, đức giúp người khác nhận
thức sáng suốt, đức phân minh sự thích hợp hay không thích hợp,
đức hòa mình và tạo an lạc cho tha nhân. Vị Tỳ-kheo nào hội đủ
tám đức tính trên mới đảm bảo sự truyền bá chánh pháp có
tầm vóc. Nay thầy Sariputta (Xá-lợi-phất) có đủ tám đức tính
ấy, do đó thầy có khả năng đi thừa hành sứ mệnh."
"Trước hội chúng đông người,
"Trước hội chúng đông người,
Những đức tính nổi bật này là
các yêu cầu cần và đủ của một vị Tỳ-kheo có khả năng truyền
bá thông điệp của Đức Phật.
Song song đó, Đức Phật cũng còn
lưu đến ý các đức tính cần thiết của người nghe chân lý. Ngài
dạy rằng nhân loại có thể được phân thành ba hạng sau đây:
"Hạng đầu óc rỗng tuếch,
"Hạng đầu óc rỗng tuếch,
Nhận thức rõ sự đa dạng về cá
tính của người nghe, đức Phật vận dụng những phương pháp giảng
dạy khác nhau phù hợp cho từng đối tượng (khế cơ). Ngài thuyết
giảng cho người đang đói khát và mệt lả, tha thiết muốn học pháp
nhưng chỉ sau khi người ấy đã được cho ăn uống và nghỉ ngơi.
Đối với một phụ nữ bị quẩn trí vì buồn đau trước cảnh biệt
ly, Ngài không vội phân tích liền tính vô thường của cuộc sống
và cũng không đề cập về tính quy luật của cái chết sẽ xảy ra
với con người. Ngài còn vận dụng các phương pháp tu tập đơn
giản cho những người bị hạn chế về khả năng tinh thần.
Tương tự như vậy, Dhamma-Sàkaccha
(sự luận đàm giáo pháp), phương tiện làm sáng tỏ, đánh giá và
phân tích những lời dạy của đức Phật là hoạt động trí thức
chính yếu của tăng đoàn. Mặc dù tiến trình này không được trình
bày đầy đủ chi tiết, nhưng ta có thể tìm thấy hoạt động ấy trong
văn học Chú sớ và văn học Abhidhamma (A-tỳ-đạt-ma) của Tripitaka
(Tam tạng kinh điển). Chính Abhidhamma pitaka là sản phẩm của tiến
trình này. Kàthàvatthu là tác phẩm tiêu biểu cho sự tương
tác và ảnh hưởng qua lại của những quan điểm khác nhau được
phân tích dưới ánh sáng của giáo lý, như đã được đức Phật
trình bày rõ ràng và rành mạch. Có lẽ chúng ta cũng nên tìm hiểu
về tiến trình Dhamma-sàkaccha qua cuộc đối thoại vấn đáp giữa
đại đức Nàgasena (Na-tiên) và vua Menander (Mi-lan-đà) như đã
được thuật lại trong tác phẩm Kinh Tỳ-kheo Na-tiên (Milindapanha).
Tiến trình về phương pháp học như vậy rõ ràng là có hiệu lực to
lớn.
Khi số thành viên Giáo đoàn ngày
càng đông và những cuộc tiếp xúc giữa Đức Phật với các
phần tử phụ cận diễn ra trong thời gian còn lại gia tăng thì hệ
thống huấn luyện mang tính thiết chế và việc cập nhật hóa kiến
thức cũng như kinh nghiệm hành đạo trở nên cần thiết hơn bao giờ
hết. Sự kiện mà tăng đoàn Phật giáo thực hiện nhiệm vụ khó
khăn này đã được chứng minh một cách hữu hiệu bằng kết quả
hoạt động của các vị Tỳ-kheo, cho dù kiến thức của chúng ta về
những hoạt động thực tế trong thời đức Phật hoàn toàn bị hạn
chế. Mặc dù chúng ta cũng có những tài liệu ghi chép liên tục
về những hoạt động văn học, song những tài liệu này rõ ràng
đã bỏ lại đằng sau phong trào hoạt động giáo dục truyền thừa
chánh pháp.
Những lời dạy của đức Phật
được cẩn thận ghi nhớ, sắp xếp và phân định tùy theo hình thức
văn học trong một hệ thống phân loại rất sớm được gọi là
"chín thể tài Kinh điển" (navangasatthusasana). Những sắp
xếp khác cũng đã được cố gắng thực hiện. Trong vòng ba tháng
sau khi đức Phật nhập Niết-bàn, các vị đệ tử đã tiến hành
tổng kết tập tất cả những lời dạy của Ngài thành một phân
loại mang tính hệ thống độc nhất. Tripitaka trong hình thức hiện tại
của nó cũng được hoàn thành trong vòng ba thế kỷ đầu kể từ
khi Đức Phật nhập diệt. Chính trong thời đức Phật, những bản
chú giải về lời dạy của Ngài cũng đã xuất hiện. Những bản
tóm tắt ngắn gọn, dễ nhớ đã được phát triển nhằm giúp cho
người học dễ dàng nhớ được những lời dạy trong các Kinh
điển. Hệ thống tra cứu mục loại cũng đã được hình thành.
Các vị Tỳ-kheo, Tỳ-kheo-ni cũng đã
bắt đầu thuyết giảng những bài pháp tự sáng tạo, và sáng tác
ngay cả những bài thơ đạo cảm hứng về cách sống của mình cũng
như về sự hướng dẫn, dìu dắt của đức Phật (Xem chi tiết ở hai
tác phẩm Thi Kệ Tu Chứng của Tôn Đức Tăng và Thi Kệ Tu
Chứng của Tôn Đức Ni- Theragàtha và Therigàtha). Chư Tăng,
Ni đã tạo ra một nền văn chương triết học rộng lớn, trong đó
những lời dạy của đức Phật được đưa vào một hệ thống phân
tích triệt để. Tất cả những điều này không thể được hình
thành trong một thời kỳ ngắn ngủi của hai thế kỷ đầu, trừ phi
hoạt động giáo dục của tăng đoàn Phật giáo đã được thành
lập vững chắc với sự mở đầu bằng những hoạt động truyền
bá giáo pháp của đức Phật.
Điều này có nghĩa là ngay cả
trước khi những cơ sở Tu viện hiện hữu, thì tăng đoàn đã là
một cơ sở giáo dục lưu động. Trong một hệ thống như vậy, một
vài vị Tỳ-kheo đã trở thành chuyên gia bằng cách phân định vị
nào chuyên môn về kinh (Dhammadhara), vị nào chuyên môn về luật
(Vinayadhara) và phân định học tập về một tạng (petaki) hay
ba tạng (tipetaki). Sau đó, khuynh hướng chuyên môn dường như
đã mở rộng thêm ra, vì trong bia ký của đại đế Asoka có đề cập
đến sự kiện những vị Tỳ-kheo là những vị Chuyên gia về những
bộ Kinh, chẳng hạn như chuyên gia Kinh Trường Bộ (Dìgha-bhànaka)
và chuyên gia Kinh Trung Bộ (Majjhima-bhànaka).
3.Những cơ sở tu viện là nền tảng
cho nền giáo dục Phật giáo
Qua tiến trình phát triển tuần tự,
tu viện Phật giáo đã trở thành một cơ sở giáo dục, có truyền
thống duy trì những thông tin cập nhật; Ngay cả một ngôi chùa khiêm
tốn nhất nằm trong góc xó xa xôi của xứ Phật giáo cũng là một
trung tâm học thuật cần thiết cho quần chúng. Để vấn đề giáo dục
được điều hành thông suốt, một số nguyên tắc quan trọng đã
được hình thành trong quá trình phát triển hệ thống giáo dục này.
Yêu cầu của Tăng, Ni là phải tinh
thông một mức tối thiểu về giáo lý. Trong chỉ dụ Bhabru, đại đế
Asoka đã đề nghị Tăng, Ni nên học tập trọn vẹn bảy tập kinh văn.
Trong truyền thống Phật giáo ở Tích Lan, ngay cả ngày nay, Tăng sĩ
phải trải qua kỳ khảo hạch về kiến thức kinh văn nội điển căn
bản trước khi được thọ đại giới. Những vị Tăng, Ni cao hạ
cũng cần phải tham gia đều đặn vào những cuộc đàm luận có tính
cách học thuật để đào sâu kiến thức và làm phong phú thêm sự
hiểu biết của mình, và cũng vừa tự mình thực hành vừa giáo
dục những Tân Tỳ-kheo và hàng tập sự. Tu viện còn là trung tâm
giáo dục chính quy cũng như không chính quy cho người cư sĩ sống ở
quanh vùng.
Như vậy có nghĩa là tự viện nên
tổ chức chính mình thành một cơ sở giáo dục trong nhiều phương
cách khác nhau. Trước hết, tu viện phải cung cấp nền giáo dục sơ
đẳng và nâng cao cho Tăng, Ni. Trong giai đoạn giáo dục sơ đẳng,
ngôi tự viện ít nhất nên có những thời khóa định kỳ cho những
vị chuyên trì và trùng tụng kinh điển. Những vị chuyên tu hạnh hành
cước, vân du đây đó hoàn toàn chỉ là một hiện tượng xuất
hiện trong giai đoạn nguyên thủy. Thứ hai, tu viện phải tổ chức một
hệ thống giáo dục cho người cư sĩ. Nền giáo dục này có lẽ hạn
chế trong những thời pháp định kỳ hoặc bất thường về những
chủ đề Phật học, trong giai đoạn ban đầu. Nhưng đối với những cư
sĩ muốn trau dồi kiến thức sâu hơn như chuẩn bị gia nhập tăng đoàn
hoặc tự dấn thân vào việc nghiên cứu để mở mang trí tuệ riêng
mình, thì sự phục vụ này phải được thực hiện trên một tầm
cỡ rộng hơn. Không bao lâu sau, việc dạy dỗ thanh niên trở thành
một trách nhiệm xã hội của người tu sĩ Phật giáo.
Trong quá trình phát triển, các ngôi
tự viện Phật giáo đã thể hiện hàng loạt những hoạt động và
thành tích giáo dục đáng kể như sau:
Trong tất cả những đoàn thể tôn
giáo ở Ấn Độ, Phật tử là người đầu tiên nhận thức được
tầm quan trọng của vấn đề biết đọc, biết viết. Vào khoảng năm 84
trước công nguyên, nội điển Phật giáo đã được đưa vào văn
bản (ở Tích Lan), và sự tín nhiệm vào truyền khẩu như buổi ban
đầu không còn bắt buộc khắt khe nữa. Nghệ thuật viết văn đã
cùng Phật giáo du hành qua nhiều quốc gia. Chữ viết được sử
dụng trong những tác phẩm Phật giáo đầu tiên (đó là chữ Brahmi
trong bia ký của đại đế Asoka) đã trở thành nền tảng căn bản
của nhiều bảng chữ cái Á châu. Tăng sĩ là những vị nhiệt tình
ủng hộ vấn đề biết chữ và ủng hộ thói quen đọc sách của
quần chúng. Tầm quan trọng của những nỗ lực này cũng cần phải
được nghiên cứu ngay cả ngày nay, bởi vì những quốc gia Phật
giáo Á châu được xem là các nước đã duy trì tỷ lệ biết chữ
cao hơn và sớm hơn nhiều những nước láng giềng không theo Phật
giáo, trước khi nền giáo dục phổ thông trở thành mục tiêu của
dân tộc.
Việc tìm kiếm kiến thức đã đưa
những vị tăng, ni đi thực hiện sứ mệnh khó tin, vượt qua những
vùng hoang dã của toàn cõi lục địa Á châu. Các vị ấy ra đi hoặc
là bằng động cơ và phương tiện của riêng mình để tìm kiếm chân
sư và sách vở như những nhà chiêm bái nổi tiếng của Trung hoa,
hoặc được thỉnh cầu đến những vùng đất xa xôi và trở thành
những bậc Đạo Sư ở đó. Những vị khác thì tự vạch ra cho mình
những chuyến du hành truyền giáo với động cơ thúc đẩy duy nhất
là lòng thiết tha mong muốn truyền trao thông điệp của đức Phật cho
quảng đại quần chúng. Hàng trăm bậc Đạo Sư tận tụy và can đảm
như vậy đã được ghi chép trong lịch sử của hầu hết tất cả
những quốc gia Á châu.
Tu viện đã trở thành nơi tích lũy
những bản viết tay và những tài liệu có giá trị. Mỗi ngôi tự
viện đều có thư viện riêng và những ngôi cổ tự đã trở
thành những kho tàng văn học thực sự. Các thư viện trong Tịnh xá Mahà
Vihàra ở Anuradhapura và Nàlandà ở Ấn Độ được mô tả như
là những nơi tổng hợp các kinh sách có tầm cỡ về nhiều đề
tài, được tích lũy trên vài thế kỷ. Những kho sách đồ sộ
được tìm thấy trong động Đôn Hoàng hay ở Potala và Đại Hàn
cũng chứng tỏ được truyền thống Phật giáo về việc xây dựng
và duy trì những thư viện rộng lớn.
Hoạt động giáo dục Phật giáo ban
đầu bị hạn chế trong những kiến thức tôn giáo, sau đó đã mở
rộng và bao quát mọi nghành kiến thức. Khởi đầu bằng những
hoạt động mang tính học thuật về ngôn ngữ và văn học, tu viện
đã mở rộng lãnh vực nghiên cứu bao gồm cả y học, thiên văn
học và toán học. Những tu viện tọa lạc ở khu trung tâm đã phát
triển thành những Đại học có tầm cỡ (Nàlandà là một mẫu
đại học điển hình quan trọng) và đã thu hút các học giả khắp
nơi trên thế giới.
Tu viện phát triển thành những trung
tâm hoạt động văn học. Khởi đầu là những nỗ lực văn học
giới hạn trong những bản sớ giải. Sau đó tu viện đã trở thành
những trung tâm thực nghiệm với những hình thức văn học mới.
Tinh thần tìm kiếm phương tiện truyền thông mới để truyền bá giáo
lý được biểu trưng một cách rõ ràng bằng sự kiện Tăng sĩ
Phật giáo đã không ngần ngại thử nghiệm bất cứ hình thức văn
học mới nào vào nền văn học Phật giáo. Cả văn thơ lẫn kịch
nghệ bằng tiếng Sanskrit hoa mỹ đã được Tăng sĩ Phật giáo sử
dụng rất sớm trong quá trình phát triển (chẳng hạn như tác phẩm Thơ
ca về Cuộc Đời Đức Phật, Buddhacarita, Saundarànandakàvya và Sàriputraprakarana
của tôn giả Asvaghosa, Phật Âm). Cho đến ngày nay, các tu viện Phật
giáo vẫn còn duy trì việc thực nghiệm với những hình thức văn
học mới.
Để giúp cho việc giảng dạy giáo
lý và ý nghĩa các truyện tích Phật giáo thêm phần sinh động, tu
viện đã cung cấp các phương tiện giáo dục ngắm nhìn (visual aids)
bằng cách hoàn thiện về nghệ thuật điêu khắc và hội họa. Việc
sử dụng nghệ thuật để làm tăng vẻ đẹp thẩm mỹ và củng cố
giáo dục là sự đổi mới quan trọng của Phật giáo. Tu viện còn
vượt qua sự miễn cưỡng ban đầu trong việc phác họa Đức Phật
mang hình thức con người và vận dụng cả một hệ thống biểu đạt
mang tính cách biểu tượng. Nghệ sĩ Phật giáo đã tiến đến một
hình thức tốc ký nghệ thuật thông minh khác thường trong những
họa tiết ở Bharhut và Amaràvati. Ở đây một câu chuyện phức tạp
có thể gợi lại trong tâm người xem qua việc sử dụng một vài
sự kiện chính yếu trong cốt chuyện để giúp trí nhớ, được cô
động bằng nghệ thuật điêu khắc tinh xảo trong một tiết họa đơn
lẻ. Cho đến nay, tu viện Phật giáo vẫn còn là nơi bảo tồn và hỗ
trợ những tài năng nghệ thuật địa phương. Nghệ thuật tranh tường
của tự viện cũng thực sự là nguô? tư liệu truyền bá tôn
giáo chính yếu cho quần chúng.
Trong những hoạt động cộng đồng, tu
viện đóng vai trò lãnh đạo và trở thành tiêu điểm truyền bá
những tư tưởng và kỹ năng mới mẻ cho quần chúng. Tăng sĩ Phật
giáo là người đứng ra hướng dẫn quần chúng xây dựng đường
xá, bịnh viện, trại mồ côi và những tiện nghi cộng đồng khác,?
thúc đẩy việc hợp tác nông nghiệp và làm nhà xí tư nhân cũng
như công cộng. Tu viện còn là nơi chính yếu cho quần chúng tổ chức
những hoạt động phát triển cộng đồng trong những quốc gia Phật
giáo. Tăng sĩ bao giờ cũng là người triê? tập, người bảo
trợ và là người cổ vũ cho quần chúng thực hiện các phúc lợi
xã hội.
Tu viện cũng còn là nơi hỗ trợ
chính yếu cho ngành nghệ thuật nhân gian, qua các buổi lễ hội. Ngành
nghệ thuật này là những hoa văn trang trí sử dụng những vật liệu
địa phương như lá chuối, lá dừa non, tre nứa v.v
hoặc là trình
diễn nghệ thuật trong hình thức múa ca và kịch nghệ. Âm nhạc cũng
được khuyến khích rất nhiều từ những nghi lễ này. Ngoài việc
hỗ trợ, khích lệ quần chúng tham gia và thưởng thức rộng rãi di
sản văn hóa quốc gia, những buổi lễ hội, những đám rước,
những cuộc trưng bày và những sự kiện khác tương tự như vậy
của tu viện đã tạo điều kiện cho nghệ sĩ, nhạc sĩ, diễn viên múa
và kịch sĩ chuyên nghiệp phát triển tài năng. Nói chung, ngôi chùa
làng là nơi cung cấp sự sống cho những gia đình theo đuổi những
nghành nghệ thuật này. Ngoài ra tu viện cũng còn là nơi hỗ trợ cho
nghề thủ công địa phương nữa.
4. Giải thoát trí tuệ: động cơ phát
triển giáo dục
Một yếu tố vô cùng quan trọng quy
định thái độ người Phật tử đối với việc dạy, học và nghiên
cứu là quan điểm giải thoát có trí tuệ. Ngay từ buổi đầu, đức
Phật đã tuyên dạy đệ tử hãy tránh xa truyền thống, chủ nghĩa
giáo điều và hãy khảo sát, bình luận mọi vấn đề ngay cả lời
dạy của chính Ngài.
Từ quan điểm xã hội, Đức Phật
khuyến khích, nâng đỡ mỗi cá nhân tự nỗ lực và kiên trì
thành tựu mục tiêu trí tuệ và tinh thần cao nhất trên con đường
giải thoát không phân biệt thành phần, đẳng cấp, tín ngưỡng hay
giới tính. Từ quan điểm trí tuệ, Ngài lên án cả chủ nghĩa bảo
thủ lẫn việc ngầm chấp thuận một tư tưởng dựa vào uy tín của
người khác. Trong giới luật Tỳ-kheo, đức Phật dạy rằng
"người đệ tử cần phải bàn thảo, luận đàm bất kỳ học
thuyết sai lầm nào mà vị thầy có thể chủ trương hoặc bảo người
khác tuân theo." Ở đây cả sự phân tích lẫn sự thẩm cứu
đều được coi trọng.
Những nguyên tắc này đã tạo cho
nền giáo dục Phật giáo một sự cởi mở quan trọng liên quan tới
cả người học lẫn nội dung học tập. Các ngôi tự viện cũng đã
mở ngõ cho tất cả mọi tầng lớp nhân dân, đặc biệt là phục
vụ cho người dân bị thiệt thòi về mặt kinh tế và xã hội. Tự do
phân tích và thẩm tra khảo cứu dù đã đưa giáo lý Phật giáo
đến chỗ bất đồng ý kiến, đổi mới, giải thích lại và thậm chí
giải thích sai, song nó đã đẩy mạnh tinh thần khoan dung lan tỏa khắp
trong hệ thống giáo dục Phật giáo. Chương trình giảng dạy chẳng
những bao gồm cả việc nghiên cứu những hệ thống triết học và
tôn giáo đối lập, bên cạnh những môn học không liên quan đến
mục đích tôn giáo, mà những hoạt động nghiên cứu còn đưa đến
sự hình thành nhiều tông phái và trường phái Phật giáo.
Khi Phật giáo truyền đến nhiều
nước khác ở Á châu thì những nguyên tắc và truyền thống giáo
dục khởi xướng lên từ nền tảng này đã tiến triển để đáp
ứng những nhu cầu và những thử thách trong đời sống tinh thần
và trí thức của mỗi quốc gia.
SỰ PHÁT TRIỂN LỊCH SỬ CỦA
GIÁO DỤC PHẬT GIÁO
Sự phát triển lịch sử của nền
giáo dục Phật giáo đã được xác định chủ yếu qua vai trò của
Phật giáo thể hiện trong một xã hội nhất định. Nơi đâu các hệ
thống triết học và tôn giáo đối lập phát triển mạnh thì Tăng
đoàn Phật giáo có trách nhiệm giải thích và bảo vệ giáo lý của
mình để giữ lại và làm tăng thêm lượng tín đồ. Giáo dục tu
viện chủ yếu nhắm vào vấn đề biện luận (debate), thảo luận (discussion),
logic và biện giải. Nhưng nơi đâu Phật giáo không bị thử thách và
được sự bảo trợ nhiệt thành của quần chúng và chính quyền thì
trọng tâm của vấn đề là bảo tồn và phát huy giáo pháp bằng
các phương thức truyền thừa đáng tin cậy, đặc biệt là vấn đề
chú giải Kinh điển. Trong cả hai trường hợp, việc giáo dục cho
người cư sĩ đều được duy trì bằng những thời pháp theo nhu cầu
của quần chúng bao gồm việc giải thích và truyền bá giáo lý bằng
thuật kể chuyện minh họa. Kiến thức truyền bá cho cộng đồng
được củng cố thêm bằng phương tiện giáo dục ngắm nhìn dưới
hình thức hội họa và điêu khắc của tu viện.
1. Giáo dục Phật giáo ở
Ấn Độ
Ở Ấn Độ, Phật giáo đã gặp
phải sự đối lập không những từ đạo Bà-la-môn (Brahmanism)
theo truyền thống Vệ-đà (Veda? mà còn từ những hệ thống
triết học và tôn giáo khác, đặc biệt là đạo Kỳ-na (Jainism)
và các trường phái triết học A? giáo (Hinduism) cổ điển.
Trong tiến trình "giải thích và bảo vệ," bản thân Phật giáo
đã trải qua sự thay đổi chính yếu đưa đến sự ra đời của
trường phái Phật giáo Đại thừa (Mahàyàna). Việc gây ấn
tượng sâu sắc trong lòng quần chúng là điều cần thiết cho sự
lớn mạnh của Phật giáo và sự biện luận, thảo luận được tiến
hành với cả những người ủng hộ Phật giáo truyền thống lẫn
các trường phái khác. Do ảnh hưởng của nhu cầu này, nền giáo
dục Phật giáo tập trung vào việc huấn luyện những người có tài
hùng biện, đưa đến sự phát triển về ba phương diện sau:
Chương trình giảng dạy mở rộng nhanh
chóng đến nhiều môn học khác nhau bao gồm các môn học thế học
như y học, thiên văn học, toán học. Bởi, nhà truyền giáo thành
công phải là người thông thạo và hữu ích cho xã hội. Pháp biện
chứng, logic học và nhận thức luận được quan tâm hết mức, cả
trong việc giáo huấn lẫn trong những tác phẩm văn chương bác học.
Sanskrit, ngôn ngữ của giới
thượng lưu trí thức, là phương tiện biện luận, đã được vận
dụng trong việc giáo huấn và trong mục đích văn học.
Một hệ thống giáo dục tu viện mở
rộng như vậy đã tạo điều kiện cho các học giả từ mọi miền
đất nước của Ấn Độ cũng như từ các quốc gia lân cận có thể
gặp gỡ, theo đuổi việc học tập và nghiên cứu. Ba nhà chiêm bái
Trung Hoa khi thăm viếng một vài tu viện theo cấu trúc này vào khoảng
giữa thế kỷ thứ năm và thứ bảy theo kỷ nguyên Tây lịch, mô
tả chúng như những trung tâm hoạt động giáo dục và văn học,
được duy trì và được ủng hộ nhờ vào đặc ân của Hoàng gia
và sự hiến cúng của những người cư sĩ. Trong đó, Nàlandà ở
Đông Ấn và Valabhi ở Tây Ấn là những tu viện quan trọng bậc
nhất.
Sự mô tả của Ngài Huyền Tráng
về Nàlandà, nơi Ngài đã theo học hơn năm năm, cho thấy rằng
Nàlandà là một trường Đại học phát triển đầy đủ với phòng
lớp nghiên cứu, thủ tục nhập học và thi cử, một hệ thống quản
lý hành chánh hoàn chỉnh và những tiện nghi cần thiết như các
loại thư viện và hội trường. 1500 giáo sư được phân chia giảng
dạy cho 10.000 sinh viên [11] (cả tôn giáo lẫn thế tục, cả Ấn Độ
lẫn ngoại quốc), học 100 môn học khác nhau, bao gồm triết học, văn
phạm, thiên văn và y học. Ngài Huyền Tráng nhận xét "Do đam mê
học tập, đàm luận và tu tập, sinh viên cảm thấy thời gian đối
với họ quá ư ngắn ngủi." Trong khi tính hiệu quả về giáo dục
của Nàlandà được xác nhận bằng phẩm chất của giáo sư và sinh
viên, những vị đã để lại dấu ấn lâu dài trong lịch sử Phật
giáo qua những tác phẩm và những hoạt động truyền giáo của họ
thì khu đại học rộng lớn, nơi đã được khai quật và bảo tồn,
sẽ chứng minh cho sự đồ sộ của nó.
Về trung tâm giáo dục Valabhi, Ngài
Nghĩa Tịnh đã cung cấp cho chúng ta nguồn tư liệu rằng, về phương
diện vai trò và uy thế, Valabhi tương đương với Nàlanda. Thời gian
cho mỗi khóa học kéo dài từ 2 đến 3 năm và tên của những sinh
viên tốt nghiệp xuất sắc được khắc trên cổng trường. Trường
đại học này cũng giảng dạy những môn học thế tục. Chính quyền
Valabhi thường tìm kiếm những sinh viên tốt nghiệp của trường này
để bổ nhiệm những chức vụ quan trọng.
Sử sách của người Tây Tạng đã
mô tả uy thế và danh tiếng của hai trường đại học Phật giáo,
đó là: Vikramasilà và Odanlapuri. Cả hai trường đều có liên hệ
mật thiết với ngài Dìpankera Srìjnàna, thường được giới Phật
giáo biết đến dưới tên Atisa. Tôn giả được cung thỉnh đến Tây
Tạng vào thế kỷ thứ XI để canh tân Phật giáo. Ngài là cựu sinh
viên của trường Odantapuri và là hiệu trưởng trường Vikramasilà.
Cả hai trường đều được điều hành trong vài thế kỷ, và trong
thời Ngài, cả hai trường đều được các vua Pàla xứ Bengal bảo
trợ. Ở tu viện đại học Vikramasilà, thí sinh muốn được nhập học
phải chứng tỏ khả năng?thông thạo về lý luận logic trong một
cuộc biện luận với một trong sáu vị dvàsa-panditas (nghĩa đen
là " học giả hộ pháp"). Khi quá trình học tập được thành
công mĩ mãn, vị ấy được ban thưởng bằng cấp Pandita (Hiền
giả). Còn tu viện đại học Odantapuri thì được coi là kiểu mẫu cho
các cơ sở giáo dục Phật giáo đầu tiên ở Tây Tạng. Tu viện
đại học Tagaddalà do vua xứ Pàla tên là Ràmàpàla sáng lập vào
phần tư đầu thế kỷ XII, tuy tồn tại trong một thời gian ngắn chừng
một thế kỷ rưỡi, nhưng cũng đã có một sự đóng góp quan trọng
cho nền học thuật Phật giáo.
Mặc dầu không có nhiều tài liệu
chứng minh, song nhiều tu viện ở bán lục địa Ấn Độ có thể
được diễn tả đúng như là những viện đại học Phật giáo. Trong
đó Taxila và Kanchi có lẽ là những trung tâm học thuật từ thời
tiền Phật giáo.
2. Giáo dục Phật giáo ở
các nước Theravada
Ở Tích Lan, nơi Phật giáo Theravada
hưng thạnh với một dòng lịch sử không bị gián đoạn từ thế kỷ
thứ III TTL, cũng không gặp một sự kình địch nghiêm trọng nào từ
những hệ thống triết học và tôn giáo khác. Vấn đề giáo dục tu
viện tập trung vào việc truyền bá giáo lý kèm theo nghệ thuật diễn
đạt, đặc biệt là vấn đề duy trì lời dạy của đức Phật bằng
ngôn ngữ Ngài đã sử dụng khi còn trụ thế. Nội điển Phật giáo
do những nhà truyền giáo thời đại đế Asoka truyền sang Tích Lan là
nội điển tiếng Pàli (nghĩa đen là "Văn Bản hay Bản Kinh").
Pàli là ngôn ngữ chính thức hóa từ tiếng bản xứ Magadha, trung
tâm văn vật của Ấn Độ thời cổ đại, nơi đức Phật hoạt động
hoằng pháp nhiều nhất. Mãi cho đến khi lời Phật dạy được hình
thành dưới hình thức văn bản, mục đích chính của vấn đề giáo
dục tu viện là truyền khẩu qua sự ghi nhớ và sự trùng tuyên. Khi
văn bản Kinh điển Phật giáo được duy trì bằng tiếng Pàli thì các
bản luận giải và chú giải được sáng tác bằng tiếng Sinhala,
quốc ngữ Tích Lan. Nền văn học luận giải này được dịch sang
tiếng Pàli vào thế kỷ thứ V TL. Với phong trào dịch thuật này,
Pàli đã thay thế cho Sinhala làm thứ ngôn ngữ diễn bày văn học
và có lẽ cũng là phương tiện của nền giáo dục học Phật giáo.
Dần dần, trường phái Phật giáo
Mahàyàna đã thành công ở Tích Lan bằng cách sử dụng ngôn ngữ
Sanskrit làm phương tiện truyền giáo. Sanskrit đã mở ngõ giúp nền
văn học thế tục phát triển nhanh chóng, từ thi ca và kịch nghệ hoa
mỹ trong cung đình cho đến những tác phẩm khoa học, thiên văn học,
toán học và kiến trúc. Nền giáo dục này được phổ biến trong
nhiều tu viện, đã mở rộng phạm vi giảng dạy đến các lãnh vực
ngôn ngữ học, văn học và những môn học thế tục. Trong số các
tu viện đó, vài tu viện như Mahàvihàra ở Anuradhapura và Àlàhana
Pirivena ở Polonnaruva, đã trở thành những trường đại học có
tầm vóc thực sự. Tại đây, vấn đề nghiên cứu về lịch sử là
một yếu tố rất quan trọng đưa đến sự ra đời một nền văn học
phong phú về biên niên sử. Ngoài việc giáo huấn không hạn chế cho
Tăng, Ni, nền giáo dục này còn phục vụ cho cư sĩ và một số học
giả Tích Lan nổi danh (chẳng hạn như Gurulugomi và Vidyàcakravarti và Vua
Kàsyapa V và Vua Paràkaramabàhu II).
Có một thời, chính quyền Tích Lan
đã bày tỏ mối băn khoăn về sự phát triển nội dung thế học
trong nền giáo dục tu viện. Một sắc lệnh hoàng gia vào thế kỷ 12
đã thực sự cấm đoán việc nghiên cứu cũng như việc giảng dạy
về "thơ ca, kịch nghệ và những môn học thế tục khác." Mặc
cho sự băn khoăn này, những cơ sở giáo dục tu viện, như tu viện
đại học Pirivenas, vẫn tiếp tục cung cấp một nền giáo dục toàn
diện đáng tin cậy vào thời ấy. Vài bài viết hiện hành về tu
viện đại học Pirivenas thế kỷ thứ XV chứng tỏ rằng chương trình
giảng dạy bao gồm văn chương và ngôn ngữ Sinhala, Pàli, sanskrit,
Prakit và Tamil, các môn học Phật giáo cũng trải từ nội
điển Pàli, đến các bản kinh Mahàyàna, triết học Ấn
Độ, toán học, kiến trúc, thiên văn học, y học và chiêm tinh.
Khi Phật giáo Theravada truyền
đến Miến điện, Thái lan, Kampuchia và Lào thì mô hình giáo dục
Phật giáo của Tích Lan cũng được truyền bá theo. Pàli (đặc
biệt là văn phạm) như một yêu cầu vỡ lòng cần thiết đối với
quá trình nhận thức nội điển, đã truyền bá rộng sâu đến độ
một quyển lịch sử Phật giáo, được viết bằng tiếng Miến Điện
vào thế kỷ thứ XIII, nói rằng văn phạm đã phổ cập cho cả phụ
nữ và thiếu nữ. Quyển biên niên sử đương thời khác diễn tả
vua Kyaswa đã đọc và trở thành bậc thầy của sách vở, đã tổ
chức những cuộc thảo luận công cộng và đã giáo huấn cho người
nhà bảy lần trong một ngày.
Mặc dù Pàli, loại ngôn ngữ
tôn giáo chung cho tất cả các quốc gia theo truyền thống Theravada,
được sử dụng trong những tác phẩm chuyên luận có tính cách học
thuật, nhưng quốc ngữ của các nước cũng được lưu ý ngang bằng
với nó. Nghệ thuật viết văn được thúc đẩy và những bảng
chữ cái tuần tự phát triển cùng với những vị vua làm đầu tàu
như ở Thái Lan, Vua Rama Khamhaeng đã phát minh chữ Thái vào năm 1283.
Những tu viện, thu hút sinh viên từ mọi miền đất nước và tham gia
vào một phạm vi hoạt động văn học và nghiên cứu rộng rãi, đã
hiện hữu ngay trong hay trong các vùng lân cận của các thành phố
chính của các quốc gia này. Mô hình học thuật Phật giáo tương tự
dường như cũng đã được phổ biến ở các vùng đất Phật giáo
phía Đông như Malaysia, Indonesia và quần đảo Maldive.
Có sự đổi mới vô cùng quan
trọng ở Miến Điện, Thái Lan, Kampuchia và Lào, về "việc thọ
giới có thời hạn." Sự đổi mới này đã khuyến khích, nếu
không nói là nhu cầu cần thiết của thời đại, mọi thanh niên nam
phải trải qua ít nhất là vài tháng làm vị Tăng sống trong tu viện.
Cho đến khi nào nó vẫn còn là một cơ chế tôn giáo xã hội quan
trọng thì phong tục thọ giới có thời hạn đó vẫn còn bảo đảm
được sự giáo dục hoàn thiện về tư cách đạo đức cho toàn
thể nam công dân.
3. Giáo dục Phật giáo ở các nước Mahàyàna
Khi truyền qua Trung Á đến các nước
Trung Hoa, Tây Tạng, Mông Cổ, Đại Hàn và Nhật, Phật giáo Mahàyàna
đã gặp phải sự chống đối của tín ngưỡng nhân gian và các hệ
thống triết học tôn giáo khác. Trong mối tương tác liên hệ giữa
Phật giáo Đại thừa với Khổng giáo và Lão giáo, vấn đề huấn
luyện các chuyên gia biện luận đã trở nên quan trọng hơn bao giờ
hết. Nhu cầu để đạt được sự ủng hộ của quần chúng là một
mặt làm mạnh thêm giá trị đạo đức và luân lý, và mặt khác
là sự phục vụ công cộng, bao gồm cả việc giáo dục cho người cư
sĩ. Logic học hình thức chiếm ưu thế trong chương trình giảng dạy.
Chẳng hạn như, trong hệ thống giáo dục Phật giáo Tây Tạng hiện
hành, việc nghiên cứu, học tập được thành công mỹ mãn là do
cả thầy lẫn trò cùng tham gia vào việc trao đổi, biện luận bằng
cách ứng dụng các nguyên tắc lý luận logic nhằm đạt đến một
kết luận không thể bẻ gãy được. Mảng văn học bảo vệ và
truyền bá Phật giáo, chống lại Khổng giáo và Lão giáo là những
bằng chứng hùng hồn cho thấy tầm vóc của phương diện giáo dục
Phật giáo này. Ta có thể thông hiểu đời sống học thuật trong một
tu viện qua những bức tranh tường ở động Đôn Hoàng. Những bức
tranh này diễn tả tăng sĩ tham gia vào việc nghiên cứu, sáng tác
và sao chép kinh sách.
Khi những trường phái mới, đặc
biệt là những trường phái Phật giáo Trung Quốc hóa hay Phật giáo
Nhật Bản hóa (Sinonize or Japanize Buddhism), nổi lên thì những
phương pháp giảng dạy độc đáo khác nhau bắt đầu phát triển.
Đặc biệt là trong trường phái Thiền (Chan của tiếng Trung Quốc
và Zen của tiếng Nhật Bản), việc chế ngự thân tâm được giảng
dạy không những qua việc thực tập Thiền yên tĩnh, mà còn (đặc
biệt là trong trường phái thiền Lâm Tế (Linchi của tiếng Trung Quốc
hay Rinzai của tiếng Nhật) qua thiền đánh và thiền hét (Kung-an của
tiếng Trung Quốc hay Koan của tiếng Nhật). Ở Nhật, phương pháp giáo
dục Zen đã ảnh hưởng đến việc huấn luyện những nhà kiếm khách
hay chính khách (Samurai).
Hệ thống giáo dục tu viện bổ sung
cho nền giáo dục thế tục được nhà nước bảo trợ trong hai
phương thức quan trọng: Một là, cung cấp một nền giáo dục phổ
thông, chủ yếu dành cho nam sinh, và đặc biệt cho những người bình
dân và những thành phần dân nghèo mà trường công lập không
thể mở rộng cho họ học được. Trường học gắn liền với tu
viện (chẳng hạn như trường Terakoya ở Nhật), cung cấp cho người
học kiến thức căn bản về đọc, viết và tính toán số học. Hai
là, sáng lập những trường chuyên ngành cho những sinh viên phổ
thông tham gia vào việc nghiên cứu và tranh biện, như trường Shuyuan
ở Trung Hoa. Trong tất cả những quốc gia Phật giáo châu Á, những
bản văn Phật giáo là những bản đầu tiên được in ra. Ở Đại
Hàn, một trong hai quyển sách mà Vua Sejorn đã sử dụng để dạy cho
thần dân biết chữ bằng sự hỗ trợ của bảng chữ cái mới do
vua phát minh là quyển Đời Sống của Đức Phật.
4. Sự suy tàn và phục hưng
của nền giáo dục Phật giáo
Do hệ quả bành trướng của Hồi
giáo ở Á châu thế kỷ XII - XV, nền giáo dục Phật giáo và đạo
Phật đã suy tàn ở bán lục địa Ấn Độ, cũng như ở Malaysia,
Indonesia và quần đảo Maldive. Ở những nơi khác, nền giáo dục Phật
giáo vẫn kiên trì trong mức độ đổi thay mãnh liệt và hữu hiệu
cho đến khi nền giáo dục hiện đại ra đời, hoặc do chính sách
thuộc địa hoặc bằng chính sách quốc gia.
Trong một vài quốc gia, chính sách
thuộc địa một mặt khuyến khích những nhà truyền đạo Thiên chúa
đảm nhiệm việc giáo dục quần chúng, mặt khác những động cơ
khuyến khích việc học tập loại ngôn ngữ hành chánh đã tước
mất quyền tham gia và ủng hộ của người cư sĩ trong những cơ sở
giáo dục Phật giáo. Tương tự như thế, dưới ảnh hưởng của quá
trình hiện đại hóa, những hệ thống giáo dục học đường thế
tục đã phát triển nhanh chóng ở Trung Quốc, Nhật Bản, Đại Hàn
và Thái Lan. Theo nguồn tham khảo trong hầu hết các quốc gia này thì
thật ngược đời, chính tu viện Phật giáo là nơi giúp cho hệ thống
giáo dục hiện đại trở thành phổ biến do sự hiện diện khắp nơi
của tu viện, ngay cả trong những vùng rất xa xôi hẻo lánh, chính
tăng sĩ Phật giáo là người đã cung cấp cơ sở đầu tiên cho nhà
trường hiện đại. Ở Nhật dưới thời phục hưng Mejji năm 1873.
Terakoya đã tự canh tân thành một cơ sở giáo dục phổ thông đầu
tiên và với kế hoạch giáo dục mới năm 1886, bản chất Phật giáo
của cơ sở này mới biến mất. Ở Miến Điện, chính sách phát
triển nền giáo dục thế tục đầu tiên của Anh đã thành công vào
năm 1868-1870, bằng cách trợ cấp sách vở hiện đại và bổ nhiệm
các giáo sư giỏi đến đảm nhiệm mỗi trường trong số 3500 trường
tu viện. Ở Thái 71,3% tổng số học đường và 85 % trường tiểu
học thành lập vào năm 1931 hoạt động trong khuôn viên tu viện và
hiện nay vào khoảng 1/3 tổng số trường học trong vương quốc này
vẫn còn nằm trong mảnh đất tu viện. Tình trạng này cũng xảy ra
tương tự ở Tích Lan, ngay cả các trường tu viện truyền thống cũng
bị lệnh đóng cửa vào năm 1865.
Tuy hai hệ thống giáo dục này không
bị pha lẫn, ngay khi cả hai cùng tồn tại trên một mảnh đất. Song nếu
quay trở lại vai trò tu viện đơn thuần, nền giáo dục Phật giáo
khó có thể tồn tại trong hình thức chính quy. Trong khi đó chức
năng giáo dục xã hội không chính quy của Phật giáo vẫn không bị
ảnh hưởng.
Nơi nào Phật giáo vẫn còn là tôn
giáo của quần chúng thì việc đẩy mạnh sự phục hưng nền giáo
dục Phật giáo là vai trò sách lược để phục hồi tinh thần dân
tộc và đấu tranh cho nền độc lập. Phục hồi và hiện đại hóa là
đặc điểm của những nỗ lực này, theo hai cách:
Hợp lý hóa nền giáo dục tu viện
bằng cách canh tân chương trình giảng dạy không những để tạo
những bước tiến về kiến thức nói chung, mà còn mở rộng phạm
vi nghiên cứu Phật học rộng khắp thế giới.
Phát triển một hệ thống học
đường Phật giáo cho trẻ em, dựa theo nền tảng mô hình trường
đạo Thiên chúa, nhưng chú tâm kỹ lưỡng vào việc học tập và
thực hành Phật giáo.
Một vài loại cơ sở giáo dục Phật
giáo theo cách canh tân này đã tồn tại từ hơn một trăm năm qua.
Ở Tích Lan, đại học Pirivenas đã
được phục hồi, mở rộng cho cả hai giới tăng sinh và sinh viên.
Trường Vidyodaya do Đại Trưởng lão Hikkaduwe Sri sumangala Nàyàka thiết
lập năm 1873 và trường Vidyàlankàra do Đại Trưởng lão Ratmalane Sri
Dhammàràma Nàyaka thiết lập năm 1875. Sau khi phục hồi, hệ thống của
trường Pirivenas đã đem lại một sinh khí thật sự, kết quả là gần
200 học viện đã ra đời, phục vụ cho trên 10.000 sinh viên.
Buddhasràvaka Dhammapìthaya là trường đại học dành riêng cho tăng sĩ,
thành lập vào năm 1966, và trường Buddhist and Pali University (trường
Đại học Phật học và Pàli) hoạt động như trường Pirivenas truyền
thống, khi những phân khoa cấu thành của nó hiện hữu vào năm 1981.
Miến Điện và Thái Lan cũng đã phát triển những trường dạy
Pàli. Ở Thái, hệ thống giáo dục tu viện theo truyền thống đã bắt
đầu phục hưng từ thời Vua Mongkut (Rama IV). Con trai Ngài, Hoàng tử
Vajiranànavaroros vào năm 1893 đã thành lập một viện Phật học tương
ứng với Pirivenas dưới tên Mahàmakut Ràyavidyàlaya. Vào năm 1946,
viện Phật học này được nâng lên tầm mức của một trường
Đại học. Tương tự, trường Mahàchùlalongkorn Ràja-vidyàlaya cũng
được nâng thành trường đại học vào một năm sau đó, tức năm
1947. Hiện nay, cả hai trường đại học Phật giáo này vẫn còn
được xem là những cơ sở giáo dục tu viện đứng hàng đầu của
quốc gia Thái Lan.
Nhật, Trung Hoa, Đại Hàn cũng đã
thiết lập những College [12] Phật học. Ở Nhật, nhiều Phật tử
đã ủng hộ sự phát kiến của Ngài Enryo Inouye, người không
những đã viết tác phẩm có sức thuyết phục lớn dưới nhan đề Bukkyo
Katsu-ron (Phật giáo Thắng Luận) vào năm 1890, mà còn là người
sáng lập ra College triết học Phật giáo. Trường College này thật sự
là mô hình tái tổ chức trường lớp và College Phật học. Vài
học viện đã được nâng lên đến mức đại học (University)
và cung cấp cho tăng đoàn những phương tiện giáo dục cấp cao (Higher
education, giáo dục sau cử nhân cho đến tiến sĩ) với nhiều bộ
môn khác nhau. Mục tiêu chính yếu của các trường này là huấn
luyện tăng sĩ trở thành những vị có chức năng truyền giáo, uyên
thâm và phục vụ xã hội, và cũng để tạo điều kiện dễ dàng cho
những học giả theo đuổi việc nghiên cứu triết học, văn học và
văn minh Phật giáo.
Học đường và các College do
giới Phật giáo thiết lập cho trẻ em cung cấp một nền giáo dục thế
tục nói chung tùy theo chính sách riêng của mỗi quốc gia. Những học
viện này đóng một vai trò quan trọng trong những giai đoạn đầu của
các phong trào nhận diện văn hóa và độc lập dân tộc. Dần dần
mục đích, nội dung và phương pháp giáo dục (ngay cả vấn đề quản
lý) của những cơ sở này bị thu hút vào những hệ thống học
đường quốc gia đang phát triển. Những hệ thống học đường này
đã thực hiện đến mức chính yếu chức năng văn hóa của những
viện Phật học. Ảnh hưởng của sự can thiệp Phật giáo vào nền
giáo dục thế tục ở một số nước Á châu một mặt là nhằm
khảo sát về tầm quan trọng của quốc ngữ, lịch sử và văn minh và
mặt khác là cần chú tâm vào tầm quan trọng của nông nghiệp, thủ
công nghiệp truyền thống và giáo dục hướng nghiệp. Như vậy Phật
giáo đã mở đường cho bước quá độ từ sự phục vụ dân sự
nhỏ hẹp nhằm vào những hệ thống học đường đến những phục
vụ phản ánh những nhu cầu quốc gia rộng lớn hơn. Vấn đề giáo
dục cho người Phật tử tại gia thực hiện qua những trường học
ngày chủ nhật (Sunday school). Ở Tích Lan và Thái Lan, nhà nước
bảo trợ và giúp đỡ cho những lớp học ngày chủ nhật này.
ĐẶC ĐIỂM CỦA CHƯƠNG TRÌNH
GIẢNG DẠY CỦA GIÁO DỤC PHẬT GIÁO
Khi khảo sát những khái niệm, thể
thức, phương cách và các phương pháp tiếp cận thực tế về giáo
dục Phật giáo, qua nguồn tài liệu lịch sử và những viện Phật
học đang hiện hữu ở Á Châu, ta có thể nhận biết một số đặc
điểm quan trọng và tính đặc trưng của chương trình giảng dạy của
nền giáo dục Phật giáo:
1. Tiêu chí và mục đích
Mục đích tối hậu và tiến trình
phát triển tâm lý của nền giáo dục Phật giáo là giúp cá nhân
giải thoát khỏi mọi loại xiềng xích trói buộc. Sự giải thoát này
do mỗi cá nhân tự đạt được bằng chính bước chân và óc sáng
kiến của riêng mình. Thầy giáo là người tạo điều kiện thuận
lợi cho sinh viên, là người hướng dẫn và hơn thế nữa là
người khéo nêu gương cho sinh viên noi theo. Phương châm "Gương
mẫu tốt hơn giáo huấn suông" được xem như một phương tiện giao
tiếp đúng đắn giữa Thầy và trò. Thầy giáo nên lưu ý những
điểm cá biệt của mỗi sinh viên và vạch ra những khóa huấn luyện
riêng cho mỗi cá nhân (đặc biệt về những chủ đề thiền định) sao
cho phù hợp với cá tính của người ấy. Bản thân vấn đề học
tập không phải là mục tiêu tối hậu, mà là một tiến trình đưa
đến tự nhận thức. Trong Phật giáo tiến trình này tương đồng
với tiến trình tự giải thoát - mục đích tối hậu của đời sống
tôn giáo. Điều giúp con người đạt đến tự nhận thức hoàn
toàn là một chuỗi kinh nghiệm cá nhân. Chuỗi kinh nghiệm cá nhân
này không thể được sao chép lại để áp dụng cho bất cứ cá
nhân nào khác, bằng bất cứ giá nào. Thời gian và phương pháp
nhận thức trong tiến trình kinh nghiệm này cũng biến đổi như nhau.
Nguyên tắc huấn luyện tinh thần này
được ứng dụng vào kinh nghiệm học tập trong Tăng đoàn Phật
giáo. Theo tinh thần Phật giáo, không có một cuốn sách nào, cũng
không có một phần tài liệu nào được xem là tài liệu gốc để
nghiên cứu, để làm chủ hoặc để nắm giữ như thẩm quyền chân
lý. Hiểu biết vừa đủ để rèn luyện tinh thần và diệt trừ bản
ngã là mục tiêu chính yếu. Điều đó nói lên rằng bản thân kiến
thức không phải là mục tiêu của quá trình học tập. Đức Phật
trước sau như một đã bài bác những ai muốn trở thành những
"người chỉ tinh thông sách vở hay con mọt sách." Tuy nhận
thức rõ tầm quan trọng của thành tích học tập và sự học thuật
có bổ ích cả về danh tiếng lẫn lợi lộc vật chất, tăng đoàn
Phật giáo xác nhận rằng vấn đề học tập cần phải đi kèm với
tình cảm đạo đức và nguyên tắc đạo lý. Quá trình học tập có
giá trị chỉ ở mức độ giúp cho cá nhân trở thành một người
tốt hơn về mặt đạo đức cũng như về tinh thần.
2. Học tập là nhằm huấn
luyện bản thân
Trong hệ thống giáo dục tu viện Phật
giáo, hiện tượng thầy giáo đứng lớp giảng dạy cho tập thể sinh
viên chỉ mới phát triển thời gian tương đối gần đây. Thầy giáo
thường tiếp xúc mỗi cá nhân để nắm chắc khả năng tiếp thu bài
học của sinh viên, đồng thời để giảng thêm những bài học mới.
Giảng dạy theo lối thuyết giảng hay giải thích bài học cho một nhóm
sinh viên hiếm khi xảy ra và hoàn toàn giới hạn trong những vấn
đề mà sinh viên không hiểu nổi hoặc hiểu sai.
Người học hầu như dành hết thời
gian để tự học hiểu, sử dụng những bản luận giải, những bản
giải thích chi tiết về bản luận giải, bản từ vựng đối chiếu,
bản tham khảo mục từ và từ điển từ vựng. Nền văn học Phật
giáo diễn bày bằng nhiều hình thức ngôn ngữ khác nhau cũng có
đầy đủ những tài liệu tự học như vậy. Có hai phương pháp
đánh giá kết quả học tập: Yêu cầu của người học hoặc là
chứng tỏ khả năng thu thập, rút tỉa những tài liệu học tập và
chú giải hay chú thích về một bài kinh nào đó, hoặc là tham gia
vào một cuộc biện luận với thầy, bạn và bảo vệ quan điểm của
riêng mình. Kết quả cuối cùng của quá trình học tập thường
được đánh dấu bằng một sáng tác mang tính sáng tạo của người
học.
Trong hệ thống giáo dục tu viện Phật
giáo, không có một tăng sinh nào được coi là thất bại. Trong khi
những vị thông minh xuất chúng đi vào việc nghiên cứu và giảng
dạy thì những tăng sinh trung bình sẵn sàng tiếp nhận nhiệm vụ duy
trì và truyền thừa lại kinh văn nội điển bằng cách học thuộc
lòng hoặc sao chép những bản kinh chọn lọc, hoặc in ấn kinh điển
để phổ biến.
3. Những khía cạnh vận hành
của sự thành lập khái niệm
Phương pháp gợi hỏi vấn đề và
hướng dẫn đệ tử hiểu rõ những giới hạn trong tiền đề và
kết luận của họ đã góp phần chẳng những cho sự tiến triển một
hệ thống logic học Phật giáo đặc biệt, mà qua sự tương tác, nó
còn đóng góp cho việc hình thành lớn mạnh học thuyết nhận thức
luận trong các trường phái triết học Ấn Độ. Trong tiến trình này
người Phật tử đóng một vai trò tiên phong trong việc đào sâu
những cơ chế thành lập khái niệm.
Được phát triển chi tiết trong các
bản sớ giải và luận giải sau này về tạng A-tỳ-đạt-ma (Abhidhamma
Pitaka), phân ngành học thuật của Phật giáo này đã vượt xa
khỏi học thuyết nhận thức luận thuần túy và vượt khỏi luôn cả
ý thức về các phương diện vận hành, như được giải thích sau
này bằng phương pháp huấn luyện và quán tưởng thiền đặc biệt
là của Zen và của Phật giáo Tây Tạng.
4. Tác nhân thay đổi
Việc huấn luyện tăng đoàn thành
một nhóm tác nhân tự đổi mới là một đặc điểm quan trọng của
nền giáo dục Phật giáo. Cơ chế tăng đoàn như một tổ chức dân
chủ phân quyền của những người cùng địa vị có thể giúp tăng
đoàn tiến triển tùy theo đặc tính và nhu cầu của những dân tộc
khác nhau ở những thời điểm và nơi chốn khác nhau. Động cơ thúc
đẩy xuất phát từ một lý tưởng tiếp cận tương đồng với cả
lợi ích cá nhân lẫn chủ nghĩa vị tha bác ái. Người tu sĩ Phật
giáo đầu tiên từ bỏ cuộc sống thế tục tìm kiếm sự tiến bộ
và giải phóng tinh thần của riêng mình. Tuy nhiên, trong đời sống
tăng sĩ, vị ấy vẫn còn tham gia nhiều hoạt động nhằm mục đích duy
trì tổ chức tăng đoàn và phục vụ đền đáp những người cư sĩ
hộ trì Phật pháp. Khi tổ chức tăng đoàn nào có khả năng vượt
qua mọi thử thách và tự phục hồi, thì tăng đoàn đó trở thành
tác nhân thay đổi hữu hiệu nhất không những thay đổi trong cách
giảng dạy mà còn tự thích nghi với sự thay đổi đó.
5. Mối quan hệ thầy-trò
Khái niệm về người thầy của Phật
giáo là một khái niệm mang ý nghĩa rộng lớn. Bất cứ người nào
mà ta có thể học hỏi được một điều gì, dù là một chữ hay
nửa chữ, người ấy cũng là thầy ta. [13] Cha mẹ được xem là
những bậc thầy đầu tiên trong quá trình giáo dục (pubbàcariya).
Giáo dục Phật giáo thúc đẩy sự phát triển mối quan hệ tình cảm
và đạo đức giữa thầy và trò. Mặc dù người học không bị bó
buộc phải chấp thuận quan điểm của thầy hoặc xem thầy như một thẩm
quyền chân lý không thể bác bỏ được, song theo truyền thống Phật
giáo, người học nên tôn kính Thầy.
Mối quan hệ giữa thầy và trò cũng
quan trọng ngang bằng mối liên hệ giữa cha mẹ và con cái, bất kể
tuổi tác giữa hai bên. Thầy không những phải bảo vệ trò thoát
khỏi những nguy khốn của cuộc đời mà còn giới thiệu và ca
ngợi trò đúng lúc trước bạn bè và thân hữu. Điều này dẫn
đến một hệ quả quan trọng là thầy không bao giờ trở thành đối
thủ của trò. Ngược lại chính sự thành tựu hay thành công rạng
rỡ của trò càng làm cho thầy tăng thêm danh tiếng. Vì thế, trò
mà dám ganh đua với thầy là điều vô cùng tệ hại. Những mối
quan hệ song đôi được đẩy mạnh giữa thầy và trò như thế đã
tạo nên bầu không khí lành mạnh trong quá trình học tập và tìm
tòi kiến thức. Đặc điểm nổi bật của nền giáo dục Phật giáo
là không có sự căng thẳng nào xảy ra trong suốt quá trình học
tập.
6. Phương tiện của ngôn ngữ
nói
Ngôn ngữ nói là phương tiện duy
nhất được đức Phật và các vị đệ tử đầu tiên của Ngài
sử dụng. Việc sử dụng ngôn ngữ nói như một phương tiện giáo
huấn trong nền giáo dục tu viện Phật giáo chính quy là một vấn đề
hạn chế. [14] Tuy nhiên trong hình thức giáo dục thông thường cho
quảng đại quần chúng thì tăng đoàn Phật giáo trải qua bao thời
đại đã sản sinh những bậc diễn thuyết siêu đẳng, có sức thu
hút, có nhịp điệu, có sức mạnh thuyết phục và có khả năng
diễn thuyết tượng hình linh hoạt.
Mô hình truyền thống về cách thuyết
pháp bắt nguồn từ đức Phật. Ta có thể tìm thấy những đặc
điểm chứa đựng ở những bài pháp dài của đức Phật trong hầu
hết các thời pháp của thời hiện tại. Tuy nhiên những nét đổi
thay trong những bài pháp sau này là một chứng minh về khả năng
hiện đại hóa đáng kể.
"Hai vị cùng tuyên giảng bài
pháp" là cách thực hiện một trong những sự đổi mới như
vậy. Thay vì chỉ có một vị tăng đảm nhiệm việc thuyết giảng thì
ở đây hai vị sẽ cùng lên pháp tòa. Có thể lựa chọn một trong
các phương thức thuyết giảng khác nhau sau đây. Một vị tuyên đọc
bản kinh và vị kia sẽ giảng giải nội dung của đoạn kinh ấy bằng
cách cung cấp những thông tin kiến thức Phật học căn bản và minh
họa lời Kinh bằng những câu chuyện sống động. Hoặc để tạo
không khí sinh động và thú vị cho người nghe pháp, một vị đặt câu
hỏi và vị kia trả lời. Hoặc cả hai cùng tạo ra một thời pháp
dưới dạng thức vấn đáp hay thảo luận trực tiếp với người
nghe về những đề tài Phật học hoặc liên hệ Phật học mang tính
cách xuất hiện ngẫu nhiên. Về phương thức thứ ba này, có thể
không cần đến vị pháp sư thứ hai. Ở đây, chỉ cần một cư sĩ
đóng vai người đặt câu hỏi và vị pháp sư là người trả lời.
Chẳng hạn như để tái tạo lại cảnh tượng bài pháp vấn đáp
nổi tiếng giữa đại đức Na-tiên và Đại vương Menander của
Hy Lạp, vị pháp sư sẽ đóng vai đại đức Na-tiên và vị cư sĩ thủ
vai đại vương Menander. Cách thuyết pháp này sẽ gây nhiều ấn
tượng kịch nghệ, làm cho người nghe khó quên. Trong nhiều trường
hợp, tính kịch nghệ của lối thuyết pháp này càng tăng thêm hiệu
quả. Chẳng hạn như tái hiện cảnh đức Phật Thích-ca-mâu-ni gặp
gỡ, học đạo và được hai mươi bốn đức Phật quá khứ lần
lượt thọ ký làm Phật. Đây chỉ là một vài nét đổi mới của
cách thuyết pháp như vẫn thực hành thường xuyên ở Tích Lan mãi
cho đến một vài thập niên trước đây. Trong những quốc gia Phật
giáo khác cũng có những cách thức đổi mới tương tự như vậy.
Tuy nhiên, do sự bành trướng của loại hình giải trí hiện đại,
phương thức thuyết pháp đặc biệt này đã bị lãng quên.
Phật tử là người đầu tiên trong
những người sử dụng kịch nghệ làm phương tiện truyền bá tôn
giáo. Ngày nay người ta đã chứng minh được rằng các kịch bản
Ấn Độ cổ xưa mang đậm nét chủ đề Phật giáo. Ngay cả, những
đoàn kịch tôn giáo và kịch lưu động trong tất cả các quốc gia
Phật giáo vẫn duy trì truyền thống này. Những đoàn múa du hành
của Miến Điện và Tây Tạng là những đoàn đặc biệt trình diễn
những chủ đề giáo dục đạo đức Phật giáo và lịch sử Phật
giáo cho quảng đại quần chúng.
7. Phương tiện văn bản
Khởi nguồn từ những chỉ dụ của
vua Asoka, phương tiện truyền bá tinh thần Phật giáo cho quảng đại
quần chúng trong triều đại Maurya rộng lớn vào thế kỷ thứ III TTL,
người Phật tử đã sử dụng văn bản để phục vụ quần chúng
bằng nhiều cách khác nhau. Bắt đầu từ thế kỷ thứ nhất trước
Công nguyên, khi nội điển được đưa vào văn bản, hệ thống giáo
dục Phật giáo đã lấy kinh sách làm tài liệu chính yếu trong vấn
đề tự học.
Văn bản đã sớm trở thành một
phương tiện truyền bá quan trọng của nền giáo dục Phật giáo phổ
thông. Những quyển sách cổ xưa nhất thường được viết theo phong
cách của giảng sư và trở thành cái gọi là các bài pháp dưới
dạng văn bản. Cho đến thời gian rất gần đây, người dân quê
vẫn còn duy trì việc đọc sách cộng đồng như một thú tiêu khiển,
trong tu viện cũng như ở gia đình.
Trong hai địa điểm ở Mandalay
và Miến Điện, toàn bộ Tripitaka được khắc gọn gàng trên
hàng trăm phiến cẩm thạch. "Thư viện" lộ thiên này đã
lôi cuốn quần chúng khắp nơi đến tham khảo và nghiên cứu.
Việc trình bày những tác phẩm Phật
giáo trên cờ, trên rèm treo tường như ở Nhật Bản, Đại Hàn,
Mông Cổ, Tây Tạng có cùng một mục đích tương tự. Động cơ tôn
giáo thuần túy bao giờ cũng bổ sung cho nền văn học Phật giáo phổ
thông. Viết lách và ấn hành kinh sách Phật giáo được coi là một
hình thức truyền bá chân lý (Dhammadàna). Trong kinh Pháp Cú,
đức Phật đã khẳng định rằng "Tuyên ngôn chân lý bao giờ
cũng siêu việt hơn tất cả các hình thức tuyên ngôn khác."
8. Phương tiện giáo dục ngắm nhìn
Người phật tử sử dụng điêu
khắc và hội họa làm phương tiện truyền bá chứ không đơn thuần
gói gọn trong việc đáp ứng nhu cầu thẩm mỹ. Tường chùa đã
tiến triển thành một phương tiện giáo dục thông thường khác
nữa. Những chủ đề nghệ thuật họa vẽ hoặc điêu khắc trên
tường tu viện thường được rút ra từ nền văn học kể chuyện
gồm những câu chuyện về đời sống quá khứ và hiện tại của
đức Phật, tiểu sử những vị đại đệ tử, lịch sử Phật giáo
và những câu chuyện mang tính tượng hình về thiên đường và địa
ngục. Hành hương thường là chuyến du lịch mang tính nghiên cứu,
nhằm tìm đến những ngôi chùa nổi tiếng về hội họa và điêu
khắc.
9. Phương pháp học tập chung
nhất
Để đào tạo học giả và chuyên
gia, nhà sáng tác, nhà truyền giáo, người tổ chức và người
quản lý, người Phật tử duy trì và phát triển hệ thống giáo dục
chính quy với sự nhấn mạnh đặc biệt vào ba phương diện: đó là,
sự ghi nhớ, thuật viết chữ (bút pháp), thuật luyện giọng và
trình bày chính xác.
Ghi nhớ những bộ kinh, những tập
luận giải nhiều tập được xem là phương tiện huấn luyện và trau
dồi tâm trí. Nhưng khi sách vở lưu hành, thư viện phổ biến và
việc sao chép kinh văn thực hành đều đặn, (hoặc ở Tây Tạng,
Đại Hàn, Nhật Bản và những nơi khác là việc in ấn các mộc
bản), thì vấn đề ghi nhớ không còn là một nỗ lực để chứa
cất dữ liệu trong não bộ nữa. Khả năng ghi nhớ để lập lại
những bài kinh dài có thể vẫn được tán thán như một kỳ công,
nhưng bản thân nó không được coi là một dấu hiệu đa văn. Việc
học tập được đánh giá dựa trên khả năng thấy được mối
tương quan và tổng hợp những gì đã thu thập thông qua nhiều phương
tiện khác nhau. Không có một nhà giáo dục Phật giáo nào lại ủng
hộ việc học thuộc lòng, tuy nhiên vấn đề biện luận thông thạo
vẫn còn tùy thuộc vào chế độ huấn luyện trí nhớ một cách
đúng đắn.
Viết chữ đẹp còn là một vốn
quý giá hơn nữa. Trong truyền thống Phật giáo, viết chữ đẹp chính
là dấu hiệu của sự uyên bác. Do vậy, người học thường dành
một phần thời gian chính yếu của mình cho việc hoàn thiện thuật
viết chữ. Trong những tu viện Tây Tạng, bút pháp được xem là
một trong những hoạt động học tập chính yếu, vì huấn luyện trí
nhớ phải đi kèm với viết lách và người học thường lấy
những tập "sao chép" làm chứng cứ cho việc học tập.
Với tầm quan trọng của nền giáo
dục gắn liền việc truyền khẩu, người học cần phải có khả năng
đọc, nói rõ ràng và chính xác, phát âm rạch ròi. Đây là vấn
đề huấn luyện cần thiết cho nhóm xướng tụng kinh điển (vừa là
nghi thức tôn giáo hằng ngày, vừa là hình thức phục vụ cho
người cư sĩ) và cũng là vấn đề cần thiết cho việc thuyết giảng.
Kinh Bộ Tăng Chi, bắt đầu bằng những pháp số ít nhất và
tiến dần đến những pháp số nhiều hơn, được sử dụng chỉ cho
mục đích này.
Như vậy, một trí nhớ tốt, chữ
viết đẹp đẽ, dễ đọc và lời nói rõ ràng luôn gắn liền với
quá trình học tập. Sự rèn luyện có phương pháp và kỷ luật chỉ
có thể thành công qua năm tháng ứng dụng, được xem là có giá
trị lớn và còn được các học giả cho là trọng tâm của vấn
đề học tập.
10. Kinh nghiệm việc làm
Trong nền giáo dục tu viện Phật
giáo, việc học khô?g tách rời với việc làm. Người học dù
là tu sĩ hay cư sĩ cũng phải thi hành một số nhiệm vụ khác nhau
liên quan đến việc duy trì và bảo vệ tu viện. Những nghi lễ thông
thường thường đi kèm với những loại công việc đặc biệt.
Người học phải nắm vững một số công việc về nghề mộc (wood-work),
công trình nề (masonry) và nghề kim khí (metal-wook) để sử
dụng vào những dịp lễ lạc này. Các kỹ năng liên quan đến hội
họa, nghệ thuật điêu khắc bằng giấy và bơ cũng như những sáng
tạo nghệ thuật khác có cơ hội phát triển. Những cựu sinh viên
trung bình của hệ thống giáo dục Phật giáo là một người thợ
lành nghề có nhiều kỹ năng điêu luyện và rất khéo léo. Trong hệ
thống giáo dục Tây Tạng, Tăng sinh thực sự học thêm nghề mộc,
nề, may và thêu bên cạnh các môn học phải thi cử khác.
11. Phục vụ xã hội
Bổn phận của tu viện là phải đáp
ứng nhu cầu cho những người cư sĩ hộ trì Phật pháp trong cộng
đồng sống chung. Tăng sinh thường thực hiện các lễ lạc Phật giáo
tại tư thất của quần chúng Phật tử để tạo kết và thắt chặc
mối dây liên lạc với đời sống cộng đồng.
Việc giảng dạy cho lớp trẻ là
nhiệm vụ chung. Bởi lẽ, trong hầu hết các nước Phật giáo, các
bậc phụ huynh vẫn còn tiếp tục hỗ trợ đắc lực cho chư Tăng trong
việc duy trì và truyền bá kiến thức dân tộc cũng như truyền thụ
văn học Phật giáo cho thanh thiếu niên. Họ tham gia vào những sinh
hoạt cộng đồng hoặc để phát triển hoặc để trợ giúp và phục
hồi nền văn hóa dân tộc và giáo dục Phật giáo. Những chương
trình học tập không chết cứng, thường không có những quy chế bó
buộc thời gian như thi cử hay được lên lớn, có thể giúp tăng
sinh kết hợp việc học tập với kinh nghiệm công tác và phục vụ
xã hội cũng như để kéo dài thời kỳ học tập cho đến khi hoàn
cảnh còn cho phép.
12. Thúc đẩy nghành nghệ
thuật và thủ công nghiệp
Nghệ thuật và thủ công nghiệp dân
gian cũng như âm nhạc là những yếu tố giáo dục Phật giáo phổ
thông, thông qua các buổi lễ thường xuyên và chi tiết ở tu viện.
Đối với các công tác phục vụ xã hội, sự tham gia của tăng sinh
chỉ có thể được tiến hành khi thời khóa học tập và thi cử
không quá cứng ngắt.
KẾT LUẬN : NHU CẦU NGHIÊN
CỨU VỀ NỀN GIÁO DỤC PHẬT GIÁO
Như bài viết đã nêu rõ, nguồn tư
liệu có được về giáo dục Phật giáo, cả trong quá khứ lẫn
hiện tại, thật là giới hạn. Để làm sáng tỏ triết học giáo
dục của Phật giáo, hiện nay, một vài nỗ lực đã được thực
hiện chỉ với những thành quả khiêm tốn, do vì không có được
sự phân tích toàn diện về nguồn tài liệu văn học giáo dục Phật
giáo. Lịch sử giáo dục Phật giáo tự giới hạn mình trong những
đoản văn giáo dục Ấn độ như đã được ghi chép trong những câu
chuyện Phật giáo hoặc giới thiệu trong những tác phẩm mô tả của
các nhà chiêm bái Trung Hoa (như Huyền Tráng và Pháp Hiển chẳng
hạn). Sự mất chỗ đứng của các tu viện đại học Phật giáo,
những nỗ lực phục hồi nền giáo dục Phật giáo và ảnh hưởng
văn hóa xã hội của những sự phát triển này trong mỗi quốc gia
Phật giáo Á châu vẫn còn phải được nghiên cứu và đánh giá
nghiêm chỉnh. Tầm quan trọng tương đương cần phải khảo sát và
nghiên cứu là những khái niệm, phương cách, mô thức và phương
pháp có thể ứng dụng được của nền giáo dục Phật giáo xưa nay,
trong bất cứ phương diện nào, có còn thích ứng với những nỗ
lực hiện hành về sự phát triển giáo dục hay không ?
[1] Dịch từ G. P.
Malakasekera (Ed.) Encyclopeadia of Buddhism, Vol. V.
[2] D. I, p. 189.
[3] M. I, p. 445.
[4] M. III, p. 1.
[5] Udàna.V, p. 5.
[6] M. I, p. 179ff.
[7] V. II, p. 5,7f.
[8] A. III, p.16.
[10] A. I, p.131.
[11] A.L.Basham nghi ngờ về sự
chính xác của những con số này. Ông viết: "Thật khó có thể
tưởng tượng rằng tu viện đại học Nalanda, một nơi không có đầy
đủ tiện nghi, lại có thể cung cấp đủ chỗ ở cho hàng ngàn tăng
sĩ như ngài Huyền Tráng đã mô tả." Ỏ?đây, Basham đã đưa ra
một giả định đáng ngờ về sự giống nhau của vật liệu xây
dựng, về sự biến đổi của tu viện bao gồm việc tái kiến thiết
trên 600 năm, khu vưc?bị quân xâm lược Hồi giáo phá hoại và
sự hoàn tất của vấn đề khai quật khảo cổ hiện tại.
[12] College là trường đại học
trực thuộc University, chuyên đào tạo các bộ môn cấp Cử
nhân và thỉnh thoảng luôn cả Cao học. Thường, nó được dịch là
Trường cao đẳng hay Trường đại học cộng đồng, để phân biệt
với trường University mà nó trực thuộc. Tuy nhiên hai cách
chuyển dịch này không thích hợp lắm. Do đó, trong bài dịch này,
người dịch tạm để nguyên là College. (Chú thích của người
dịch).
[13] Quan niệm này rất phù hợp với
đạo lý tôn sư trọng đạo của Việt Nam và Trung Quốc: "Một
chữ cũng thầy, nửa chữ cũng thầy; nhất tự vi sư, bán tự vi
sư." Có lẽ cả hai truyền thống trên đều có nguồn gốc từ
những giáo huấn về quan hệ thầytrò trong đạo Phật. (Chú thích
của dịch giả).
[14] Ý của đoạn văn muốn nói đến
việc Phật giáo không chú trọng đến hình thức giáo dục suông
(Nói nhiều mà không thực hành) nhưng đặt trọng tâm ở vấn đề
giáo dục gương mẫu (thân giáo) và thực hành thiền định. (Chú
thích của dịch giả).
Anagarika Dharmapala., Return
to Righteousness: A Collection of Speechs, Essays and Letters (Colombo: Ministry
of Cultural Affairs, 1965).
Anesaki, M., History of Japanese Religion
(Tokyo: Tuttle, 1964).
Bell, A., The People of Tibet
(Oxford: Clarendon, 1928).
Buchanan, F. R., Living the Life of a Zen
Monk (Soc. Educ. 43: 522-26, 1979).
Dutt, S., Buddhist Education: 2500 Years
of Buddhism (Delhi: Ministry of Information, 1956).
Guruge, A. W. P., From the Living
Fountains of Buddhism (Colombo: Department of National Archives, 1984).
Kaung, U,. A Survey of History of
Education in Burma before Britist Conquest and After (JJour. Burma Res. Soc. 46
(2); 9-124, 1963).
Mookerji, R. K,. Ancient Indian Education:
Brahmanical and Buddhist. (London: 1947).
National Institute for Educational Research, Moral
Eduacation in Asia: Report of a Joint Study on Moral Education in Asian Countries.
(Tokyo: 1981).
Prip-Moller, J,. Chinese Buddhist
Monastories: Their Plan and Its Function as a Setting for Buddhist Monastic Life.
(Hongkong: Hongkong University Press, 1968).
Tambiah, S. J,. Buddhism and the Spirit
Cults in Northeast Thailand (Cambridge: Cambridge University Press, 1970).
Watson, J. K. P, The Monastic Tradition of
Education in Thailand. (Peadag. Hist. 13: 515-29).
Wells, K. E, Thai Buddhism: Its Rites and
Activities (Bangkok: Suriyabarn, 1975).
--- o0o ---
| Mục Lục |
Mục lục
chi tiết |
|Phần I |
Phần II
|
Phần III
| Phần IV
|
--- o0o ---
| Thư
Mục Tác Giả |
--- o0o ---
Chân thành cảm ơn Đại
Đức Nhật Từ đã gởi tặng phiên
bản điện tử tuyển tập này.
--- o0o ---
Vi tính: Hải Hạnh - Giác
Định
Cập nhật ngày:
01-05-2002
| Mục Lục |
Mục lục
chi tiết |
|Phần I |
Phần II
|
Phần III
| Phần IV
|
--- o0o ---
| Thư
Mục Tác Giả |
--- o0o ---
Chân thành cảm ơn Đại
Đức Nhật Từ đã gởi tặng phiên
bản điện tử tuyển tập này.
Vi tính: Hải Hạnh - Giác
Định
Cập nhật ngày:
01-05-2002

Server: Apache

Content-Type: text/html


text: Cơ quan chủ quản: Công ty Cổ phần Quảng cáo Trực tuyến 24H Trụ sở: Tầng 12, Tòa nhà Geleximco, 36 Hoàng Cầu, Phường Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa, TP Hà Nội Tel: (84-4) 73 00 24 24 hoặc (84-4) 3512 1806 - Fax: (84-4) 3512 1804 VPĐD: Tầng 5 – Toà nhà Hải Âu - 39B Trường Sơn, P2, Q.Tân Bình, TP.Hồ Chí Minh Tel: (84-8) 73 00 24 24 hoặc (84-8) 3848 9845 - Fax: (84-8) 3848 6519 / Giấy phép số 2517/GP- TT ĐT ngày cấp 27/08/2013 SỞ THÔNG TIN VÀ TRUYỀN THÔNG HÀ NỘI. Chịu trách nhiệm xuất bản: Ngô Kỳ Lam ® Ghi rõ nguồn "24H.COM.VN" khi bạn phát hành lại thông tin từ website này

markdown:
|
|
## Song Hye Kyo – Nữ hoàng tài năng và tình ái
Thứ Ba, ngày 13/07/2010 17:42 PM (GMT+7)
Sự kiện:
Người ta gọi cô là nữ hoàng đánh cắp trái tim của những tài tử nối tiếng xứ Hàn. Sắc đẹp, tài năng và những câu chuyện phim giả tình thật vẫn luôn được bàn tán xung quanh cô. Cô là Song Hye Kyo
Phim HAY trong nước, quốc tế. Những câu chuyện thú vị.
Vẻ đẹp và tài năng cũng chính là lý do Song Hye Kyo hay được các đạo diễn chọn vào vai nữ chính của những mối tình đẹp lãng mạn trong các bộ phim. Cũng từ đây, những mối nghi ngờ, những câu chuyện phim giả tình thật của cô với các nam tài tử nổi tiếng của xứ Hàn được đưa ra bình luận.
Người ta gọi Song Hye Kyo là kẻ đánh cắp trái tim của những anh chàng đẹp trai. Nếu điểm qua những mối tính trên phim của cô nàng này, có thể thấy ít nhất là những gương mặt của các ngôi sao nam lừng lẫy như Song Seung Hun, Kim Min Joong, Lee Byung Hun, Bi Rain và hiện tại là Hyun Bin.
Bắt đầu nổi lên từ vai En Seo trong bộ phim truyền hình “
Sau đó 1 năm, cô tham gia đóng cặp cùng nam tài tử Kim Min Joong trong “
Đặc biệt, chuyện tình ái với bạn diễn nam trở thành sự thực sau cuộc đồng hành với bậc đàn anh Lee Byung Hyun hơn cô tới 15 tuổi trong bộ phim nổi tiếng “
Chuyện tình yêu đầu tiên công khai lại không như mong ước, Hye Kyo mạnh mẽ dồn tâm sức vào công việc để quên đi. Thành công lại tới với cô trong vai nữ chính của “
Năm 2008, câu chuyện tình quá lãng mạn của “
Người ta nhìn thấy ở Song Hye Kyo một vẻ đẹp tự nhiên rất thuần khiết. Đó là lợi thế của một ngôi sao nữ. Nhưng nếu không có tài năng, ngôi sao đó chẳng thể lấy cái sắc để mê muội khán giả. Nói về cái tài của Song Hye Kyo, phải kể lại những ngày tháng đầu tiên cô chập chững bước chân vào nghiệp diễn.
Những vai diễn đầu tiên là những vai phụ trong các bộ phim truyền hình như “
Song Hye Kyo viết đơn đăng ký diễn viên chính trong bộ phim “
Gương mặt đẹp trong sáng của Song Hye Kyo giúp cô nhiều trong việc chiếm cảm tình của công chúng, cũng như các hợp đồng quảng cáo kếch xù. Tiếp nối thành công vang dội của “
Với một người nghệ sĩ, tài năng không chỉ bó hẹp ở một thể loại vai diễn. Thành công của vai Eun Seo đã tạo tiền đề cho những bước đi tiếp theo của Song Hye Kyo, song đó cũng lại chính là hàng rào mà cô cần vượt qua để vươn lên tầm cao của một nghệ sĩ đích thực. 3 năm sau “
Năm 2004, sự đột phá trong vai diễn của cô được đánh dấu bằng hình ảnh một cô gái trẻ trung nhí nhảnh trong bộ phim “
8 năm trải bước trong các bộ phim truyền hình tạo nên danh tiếng của Song Hye Kyo. Nhưng cô muốn chứng tỏ nhiều hơn thế. Điện ảnh là trải nghiệm tiếp theo của cô khi tên tuổi đã có chỗ đứng trong top các diễn viên hàng đầu của xứ sở kim chi. Năm 2005, cô sánh đôi cùng nam diễn viên Cha Tae Hyun trong bộ phim “
Cuối năm 2006, đầu năm 2007, Hye Kyo tiếp tục chinh phục khán giả màn ảnh rộng bằng vai nữ chính trong bộ phim cổ trang “
Thành công nối tiếp thành công, năm 2008, cô quay trở về với màn ảnh nhỏ trong bộ phim “
Không chỉ nổi tiếng ở Hàn Quốc, tên tuổi Song Hye Kyo không còn xa lạ gì với các khán giả Trung Quốc, Nhật Bản, Hồng Kông, Thái Lan, Việt Nam… Hiện tại, cô đang bận rộn tham gia bộ phim “
Song Hye Kyo được mệnh danh là “nữ hoàng mặt mộc” của làng giải trí xứ Hàn. Từ thuở nhỏ, cô bé Hye Kyo đã rất xinh xắn dễ thương. Vẻ đẹp ấy ngày càng mặn mà qua năm tháng. Song Hye Kyo từng tâm sự, thời gian rảnh ngoài giờ làm việc, cô thường không trang điểm vì cô ấy cảm thấy rất nặng nề. Vào mùa hè, cô ấy thích chỉ dùng mỗi kem chống nắng.
Chính nhờ vẻ đẹp trời cho đó mà gương mặt Song Hye Kyo luôn gắn với loạt hình quảng cáo của các hãng mỹ phẩm nổi tiếng. Cô là đại diện cho hãng Laneige của Hàn Quốc. Mặc dù chiều cao không được như mong muốn (1m6) nhưng dần dần Song Hye Kyo đã chấp nhận và coi đó là một phần tự nhiên không nên quan tâm nhiều. Bù lại, nước da trắng ngần, mịn màng và nụ cười tươi tắn giúp cô luôn giữ vẻ trẻ trung dù đã tròn 30.
Để minh chứng cho danh hiệu “nữ hoàng sắc đẹp” không gì bằng những bức ảnh của cô nàng. Dù là chụp quảng cáo, hay trong cuộc sống đời thường, người ta vẫn luôn thấy Hye Kyo đẹp rạng ngời và tự nhiên.
ThuKaul (24H.COM.VN)
![]()
XEM VIDEO KHÁC CÙNG CHUYÊN MỤC
|
|
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=Utf-8

Connection: close

X-Cache: QuickCache vv2.1.1rc1 - file

Cache-Control: public

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Content-Encoding: gzip


markdown:
|
|
## Ngắm Vẻ đẹp châu Á của Võ Việt Chung
Thứ Hai, ngày 18/04/2011 16:56 PM (GMT+7)
Sự kiện:
BST Asian Beauty (Vẻ đẹp châu Á) của NTK Võ Việt Chung bao gồm những thiết kế áo dài cách tân, ấn tượng và đột phá.
BST
Chia sẻ phía sau hậu trường, NTK Võ Việt Chung cho biết: “Tôi vui mừng vì có hẳn một tuần lễ dành để tôn vinh những người làm thiết kế như chúng tôi. Từ trước đến giờ có rất nhiều sự kiện thời trang diễn ra thường xuyên, nhưng một chương trình tôn vinh chúng tôi thì đây là lần đầu tiên”.
NTK Võ Việt Chung cũng không giấu được niềm hân hoan khi những thiết kế sang trọng của anh được trình diễn bởi những người mẫu ấn tượng như Thúy Hương, Kim Cương, Quỳnh Thy, Hạ Vy, Phùng Ngọc Yến, Kim Minh, Ngọc Bích...
Anh cũng bật mí thêm, tới đây anh sẽ mở một cafe thời trang quy mô tại TP.HCM và sẽ sớm ra mắt báo giới.
Quỳnh Thy và Thúy Hương trình diễn 2 thiết kế
![]()
Thái Hà đầy nữ tính với mẫu áo dài mang nhiều họa tiết chắp nối thú vị
Vẻ đẹp từ chiếc áo yếm cách điệu của người mẫu siêu gày Tidi
Người đẹp Phan Thị Lý trình diễn mẫu áo dài ngắn tay màu tím Huế tuyệt đẹp
Siêu mẫu Hạ Vy trong mẫu áo mang họa tiết truyền thống
Top 10 HHVN Thu Hà với mẫu váy ngắn cách tân từ áo dài truyền thống
Người mẫu Kim Minh
Photo:
Mai Trang (24H.COM.VN)
![]()
Thông tin doanh nghiệp
|
|
Thông tin cần biết
Sự kiện tiêu điểm


text:
Khách sạn Giá rẻ tại Las Palmas de Gran Canaria
Xem khách sạn Giá rẻ tại Las Palmas de Gran Canaria trên bản đồ
Phương tiện giao thông
Khách sạn Giá rẻ tại Las Palmas de Gran Canaria
Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Las Palmas de Gran Canaria
Pensión Sea of Clouds
Tốt 3,3 / 5 ( 22 nhận xét )
62 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Apartamentos Bajamar
Tuyệt vời 4,1 / 5 ( 15 nhận xét )
54 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hostal Alcaravaneras
Tốt 3,8 / 5 ( 19 nhận xét )
51 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Apartamentos Brisamar Canteras
Tốt 3,9 / 5 ( 18 nhận xét )
47 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hostal 7 Soles
Tốt 3,5 / 5 ( 33 nhận xét )
65 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Bora Bora The Hotel
Tốt 3,3 / 5 ( 8 nhận xét )
59 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hostal Kasa
Chưa có nhận xét nào của khách
42 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Apartamentos Colón Playa
Tốt 3,3 / 5 ( 30 nhận xét )
45 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Catalina Park
Tốt 3,2 / 5 ( 17 nhận xét )
53 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Valencia
Tuyệt vời 4,2 / 5 ( 11 nhận xét )
43 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

markdown:
# Khách sạn Giá rẻ tại Las Palmas de Gran Canaria
![ Las Palmas de Gran Canaria, Spain](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/2.0/images/core/dio/widget/1.gif)
![ Las Palmas de Gran Canaria, Spain](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/2.0/images/core/dio/widget/1.gif)
Xem khách sạn Giá rẻ tại Las Palmas de Gran Canaria trên bản đồ
## Phương tiện giao thông
## Khách sạn Giá rẻ tại Las Palmas de Gran Canaria
## Địa danh và thông tin tìm kiếm phổ biến tại Las Palmas de Gran Canaria
Pensión Sea of Clouds
Tốt 3,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho402043/pension-sea-of-clouds-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **22**nhận xét )
62 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Apartamentos Bajamar
Tuyệt vời 4,1 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho444892/hotel-apartamentos-bajamar-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **15**nhận xét )
54 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hostal Alcaravaneras
Tốt 3,8 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho397968/hostal-alcaravaneras-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **19**nhận xét )
51 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Apartamentos Brisamar Canteras
Tốt 3,9 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho354239/apartamentos-brisamar-canteras-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **18**nhận xét )
47 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hostal 7 Soles
Tốt 3,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho380705/hostal-7-soles-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **33**nhận xét )
65 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Bora Bora The Hotel
Tốt 3,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho442157/bora-bora-the-hotel-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **8**nhận xét )
59 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hostal Kasa
Chưa có nhận xét nào của khách
42 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Apartamentos Colón Playa
Tốt 3,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho329327/apartamentos-colon-playa-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **30**nhận xét )
45 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Catalina Park
Tốt 3,2 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho383332/catalina-park-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **17**nhận xét )
53 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Valencia
Tuyệt vời 4,2 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho387677/hotel-valencia-las-palmas-de-gran-canaria-tay-ban-nha/#reviews) **11**nhận xét )
43 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

Content-Language: vi-VN

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Tue, 20-Oct-2015 18:06:48 GMT; Path=/


text:
Khách sạn gần Đại học Texas Southwestern Medical School
Xem khách sạn gần Đại học Texas Southwestern Medical School trên bản đồ
Phương tiện giao thông
Khám phá Đại học Texas Southwestern Medical School
Được nhiều khách từ Việt Nam quan tâm
Khách sạn trong phạm vi 1 km của Đại học Texas Southwestern Medical School
Embassy Suites Hotel Dallas Market Center
Tuyệt vời 4,1 / 5 ( 586 nhận xét )
146 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Holiday Inn Express Hotel & Suites Dallas Central Market Ctr
Tuyệt vời 4,0 / 5 ( 222 nhận xét )
79 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Dallas Marriott Suites Medical/Market Center
Tuyệt vời 4,4 / 5 ( 403 nhận xét )
87 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Homewood Suites - Dallas/Market Center
Tuyệt vời 4,6 / 5 ( 86 nhận xét )
63 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Khách sạn trong phạm vi 2 km của Đại học Texas Southwestern Medical School
Holiday Inn Dallas Market Center
Tuyệt vời 4,0 / 5 ( 323 nhận xét )
162 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hilton Anatole
Tuyệt vời 4,3 / 5 ( 954 nhận xét )
245 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Renaissance Dallas Hotel
Tuyệt vời 4,3 / 5 ( 313 nhận xét )
125 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Extended Stay America - Dallas - Market Center
Tốt 3,5 / 5 ( 171 nhận xét )
51 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hilton Garden Inn Dallas Market Center
Tuyệt vời 4,3 / 5 ( 420 nhận xét )
128 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hotel Dallas Mockingbird
Chưa có nhận xét nào của khách
24 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

markdown:
# Khách sạn gần Đại học Texas Southwestern Medical School
![ Dallas, Texas, United States of America](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/2.0/images/core/dio/widget/1.gif)
![ Dallas, Texas, United States of America](http://a2.cdn-hotels.com/da/assets/s/2.0/images/core/dio/widget/1.gif)
Xem khách sạn gần Đại học Texas Southwestern Medical School trên bản đồ
## Phương tiện giao thông
## Khám phá Đại học Texas Southwestern Medical School
## Được nhiều khách từ Việt Nam quan tâm
#### Khách sạn trong phạm vi 1 km của Đại học Texas Southwestern Medical School
Embassy Suites Hotel Dallas Market Center
Tuyệt vời 4,1 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho113554/embassy-suites-hotel-dallas-market-center-dallas-my/#reviews) **586**nhận xét )
146 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Holiday Inn Express Hotel & Suites Dallas Central Market Ctr
Tuyệt vời 4,0 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho311229/holiday-inn-express-hotel-suites-dallas-central-market-ctr-dallas-my/#reviews) **222**nhận xét )
79 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Dallas Marriott Suites Medical/Market Center
Tuyệt vời 4,4 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho141209/dallas-marriott-suites-medical-market-center-dallas-my/#reviews) **403**nhận xét )
87 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Homewood Suites - Dallas/Market Center
Tuyệt vời 4,6 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho139197/homewood-suites-dallas-market-center-dallas-my/#reviews) **86**nhận xét )
63 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
#### Khách sạn trong phạm vi 2 km của Đại học Texas Southwestern Medical School
Holiday Inn Dallas Market Center
Tuyệt vời 4,0 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho179926/holiday-inn-dallas-market-center-dallas-my/#reviews) **323**nhận xét )
162 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hilton Anatole
Tuyệt vời 4,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho115100/hilton-anatole-dallas-my/#reviews) **954**nhận xét )
245 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Renaissance Dallas Hotel
Tuyệt vời 4,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho112064/renaissance-dallas-hotel-dallas-my/#reviews) **313**nhận xét )
125 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Extended Stay America - Dallas - Market Center
Tốt 3,5 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho140001/extended-stay-america-dallas-market-center-dallas-my/#reviews) **171**nhận xét )
51 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
Hilton Garden Inn Dallas Market Center
Tuyệt vời 4,3 / 5
[(](http://vi.hotels.com/ho129144/hilton-garden-inn-dallas-market-center-dallas-my/#reviews) **420**nhận xét )
128 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua
[Hotel Dallas Mockingbird](http://vi.hotels.com/ho105863/hotel-dallas-mockingbird-dallas-my/)
Chưa có nhận xét nào của khách
24 người đã xem khách sạn này trong 1 giờ vừa qua

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZO; Domain=.hotels.com; Expires=Tue, 20-Oct-2015 18:36:33 GMT; Path=/


text:
Đặt phòng tại khách sạn này và tích lũy đêm sau thời gian lưu trú
Vị trí.
Tọa lạc ngay trung tâm Hồng Kông, Lan Kwai Fong Hotel @ Kau U Fong nằm cách Trung tâm Giải trí Soho, Lan Quế Phường và Bến phà Hồng Kông - Macau chỉ vài bước chân. Trung tâm Tài chính Quốc tế và Bến phà Central Ferry cũng ở khá gần đó.
Đặc điểm của khách sạn.
Tại khách sạn phù hợp với doanh nhân/khách đi công tác này, khách có thể lựa chọn dùng bữa tại nhà hàng, quán cà phê hay bar/khu sảnh. Khách có thể truy cập Internet không dây miễn phí tại các khu vực chung. Nhân viên sẵn sàng hỗ trợ tư vấn du lịch/vé và dịch vụ xe limo/xe đưa đón hạng sang. Các tiện ích, dịch vụ khác bao gồm báo miễn phí ở sảnh, trung tâm thể dục và nhân viên nói được nhiều thứ tiếng. Khách sạn có khu vực hút thuốc riêng biệt.
Tiện nghi phòng.
162 phòng được trang bị điều hòa nhiệt độ tại Lan Kwai Fong Hotel @ Kau U Fong bao gồm minibar và két bảo mật. Khách có thể truy cập Internet không dây và có dây tốc độ cao miễn phí tại phòng. Các phòng được trang bị TV màn hình phẳng với các kênh truyền hình vệ tinh. Phòng tắm có bồn tắm hoặc buồng tắm vòi sen, áo choàng tắm, máy sấy tóc và dép đi trong nhà. Các tiện nghi bổ sung bao gồm dụng cụ pha cà phê/trà và đồ dùng nhà tắm miễn phí. Ngoài ra, các tiện nghi phục vụ theo nhu cầu bao gồm mát-xa tại phòng và bàn ủi/dụng cụ ủi quần áo. Dịch vụ dọn phòng phục vụ hàng ngày.
Với khoản phụ phí 330HKD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm giường gấp/giường phụ
Khách có thể dùng bữa sáng với phụ phí 165HKD / 1 người (ước tính)
Với khoản phụ phí 330HKD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm giường gấp/giường phụ
Khách có thể dùng bữa sáng với phụ phí 165HKD / 1 người (ước tính)
Chúng tôi đã liệt kê mọi khoản phí được khách sạn thông báo với mình. Tuy nhiên, phí cụ thể có thể khác biệt, ví dụ như phụ thuộc vào thời gian lưu trú hoặc loại phòng của bạn.
Chúng tôi đang theo dõi giá của khách sạn này vào ngày lưu trú dự kiến của bạn
( - )

markdown:
Đặt phòng tại khách sạn này và tích lũy đêm sau thời gian lưu trú
**Vị trí. **
Tọa lạc ngay trung tâm
**Hồng Kông**, Lan Kwai Fong Hotel @ Kau U Fong nằm cách **Trung tâm Giải trí Soho**, **Lan Quế Phường** và **Bến phà Hồng Kông - Macau** chỉ vài bước chân. **Trung tâm Tài chính Quốc tế** và **Bến phà Central Ferry** cũng ở khá gần đó. **Đặc điểm của khách sạn. **
Tại khách sạn phù hợp với doanh nhân/khách đi công tác này, khách có thể lựa chọn dùng bữa tại
*nhà hàng*, *quán cà phê* hay *bar/khu sảnh*. Khách có thể *truy cập Internet không dây miễn phí* tại các khu vực chung. Nhân viên sẵn sàng hỗ trợ *tư vấn du lịch/vé* và *dịch vụ xe limo/xe đưa đón hạng sang*. Các tiện ích, dịch vụ khác bao gồm *báo miễn phí ở sảnh*, *trung tâm thể dục* và *nhân viên nói được nhiều thứ tiếng*. Khách sạn có *khu vực hút thuốc riêng biệt*. **Tiện nghi phòng. **
162 phòng được trang bị điều hòa nhiệt độ tại Lan Kwai Fong Hotel @ Kau U Fong bao gồm
*minibar* và *két bảo mật*. Khách có thể truy cập *Internet không dây và có dây tốc độ cao miễn phí* tại phòng. Các phòng được trang bị *TV màn hình phẳng* với *các kênh truyền hình vệ tinh*. Phòng tắm có *bồn tắm hoặc buồng tắm vòi sen*, *áo choàng tắm*, *máy sấy tóc* và *dép đi trong nhà*. Các tiện nghi bổ sung bao gồm *dụng cụ pha cà phê/trà* và *đồ dùng nhà tắm miễn phí*. Ngoài ra, các tiện nghi phục vụ theo nhu cầu bao gồm *mát-xa tại phòng* và *bàn ủi/dụng cụ ủi quần áo*. *Dịch vụ dọn phòng* phục vụ hàng ngày.
Với khoản phụ phí 330HKD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm
**giường gấp/giường phụ**
Khách có thể dùng
**bữa sáng** với phụ phí 165HKD / 1 người (ước tính)
|Ẩm thực||
|
|Vui chơi, giải trí||
|
|Dịch vụ||
|
|Tiện nghi||
|
|Hỗ trợ người khuyết tật||
|
|Tiện nghi như tại nhà||
|
|Ngon giấc||
|
|Hãy tận hưởng||
|
|Nghỉ ngơi||
|
|Giải trí||
|
|Kết nối||
|
|Xem thêm||
|
Với khoản phụ phí 330HKD mỗi đêm, khách có thể yêu cầu thêm
**giường gấp/giường phụ**
Khách có thể dùng
**bữa sáng** với phụ phí 165HKD / 1 người (ước tính)
Chúng tôi đã liệt kê mọi khoản phí được khách sạn thông báo với mình. Tuy nhiên, phí cụ thể có thể khác biệt, ví dụ như phụ thuộc vào thời gian lưu trú hoặc loại phòng của bạn.
Chúng tôi đang theo dõi giá của khách sạn này vào ngày lưu trú dự kiến của bạn
**( - )**

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZOIUUqMjQwMzE4fG51bGx8bnVsbHwyIUYq; Domain=.hotels.com; Expires=Tue, 20-Oct-2015 18:30:53 GMT; Path=/


text:
Đặt phòng tại khách sạn này và tích lũy đêm sau thời gian lưu trú
Vị trí.
Nằm thuận tiện gần sân bay tại Calistoga, Craftsman Inn ở rất gần Ca'toga Art Gallery, Calistoga Visitors Center và Napa County Fairgrounds. Palmer House và Calistoga Spit N' Cycle cũng ở khá gần đó.
Đặc điểm khách sạn.
Khách sạn phục vụ bữa sáng miễn phí. Đây là khách sạn không khói thuốc.
Tiện nghi phòng.
5 phòng được trang bị điều hòa nhiệt độ tại Craftsman Inn bao gồm áo choàng tắm và nước đóng chai miễn phí. Giường được trang bị nệm có lớp đệm bông, bộ trải giường bằng vải cotton Ai Cập và bộ đồ giường cao cấp. Khách có thể truy cập Internet tốc độ cao không dây miễn phí. Các phòng được trang bị TV màn hình phẳng với đầu đĩa DVD. Phòng tắm có đồ dùng nhà tắm được thiết kế riêng và máy sấy tóc.
Chúng tôi đang theo dõi giá của khách sạn này vào ngày lưu trú dự kiến của bạn
( - )

markdown:
Đặt phòng tại khách sạn này và tích lũy đêm sau thời gian lưu trú
**Vị trí. **
Nằm thuận tiện gần sân bay tại
**Calistoga**, Craftsman Inn ở rất gần **Ca'toga Art Gallery**, **Calistoga Visitors Center** và **Napa County Fairgrounds**. **Palmer House** và **Calistoga Spit N' Cycle** cũng ở khá gần đó. **Đặc điểm khách sạn. **
Khách sạn phục vụ
*bữa sáng miễn phí*. Đây là *khách sạn không khói thuốc*. **Tiện nghi phòng. **
5 phòng được trang bị điều hòa nhiệt độ tại Craftsman Inn bao gồm
*áo choàng tắm* và *nước đóng chai miễn phí*. Giường được trang bị *nệm có lớp đệm bông*, *bộ trải giường bằng vải cotton Ai Cập* và *bộ đồ giường cao cấp*. Khách có thể *truy cập Internet tốc độ cao không dây miễn phí*. Các phòng được trang bị *TV màn hình phẳng* với *đầu đĩa DVD*. Phòng tắm có *đồ dùng nhà tắm được thiết kế riêng* và *máy sấy tóc*.
|Ẩm thực||
|
|Vui chơi, giải trí||
|
|Tiện nghi như tại nhà||
|
|Ngon giấc||
|
|Nghỉ ngơi||
|
|Giải trí||
|
|Kết nối||
|
|Ẩm thực||
|
Chúng tôi đang theo dõi giá của khách sạn này vào ngày lưu trú dự kiến của bạn
**( - )**

Set-Cookie: user=QSp2aV9WTnxIQ09NX1ZOIUUqMjYyNjMwfG51bGx8bnVsbHwyIUYq; Domain=.hotels.com; Expires=Tue, 20-Oct-2015 18:25:26 GMT; Path=/


text:
xu hướng
thư mục
mẫu tự
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=3600, public

Via: 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: MISS


markdown:
xu hướng
thư mục
mẫu tự
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Served-By: cache-iad2134-IAD, cache-jfk1025-JFK

X-Cache: MISS, MISS