text:
Calomera
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Calomera
Calomera littoralis
Phân loại khoa học
Giới
(
regnum
)
Animalia
Ngành
(
phylum
)
Arthropoda
Lớp
(
class
)
Insecta
Bộ
(
ordo
)
Coleoptera
Phân bộ
(
subordo
)
Adephaga
Họ
(
familia
)
Carabidae
Phân họ
(
subfamilia
)
Cicindelinae
Tông
(
tribus
)
Cicindelini
Chi
(
genus
)
Calomera
Fabricius
, 1787
Các loài
Calomera aulica
Calomera concolor
Calomera durvillei
Calomera fischeri
Calomera littoralis
Calomera lugens
Calomera lunulata
Calomera sturmi
Calomera
là một chi bọ cánh cứng trong họ
Carabidae
bản địa của
miền Cổ bắc
,
Near East
và
Bắc Phi
.
Hình ảnh
[
sửa
|
sửa mã nguồn
]
Tham khảo
[
sửa
|
sửa mã nguồn
]
Liên kết ngoài
[
sửa
|
sửa mã nguồn
]
Calomera
at Fauna Europaea
Wikispecies
có thông tin sinh học về
Calomera
Wikimedia Commons có thêm hình ảnh và phương tiện truyền tải về
Calomera
Bài viết liên quan đến
Bọ cánh cứng mặt đất
(
Carabidae
) này vẫn còn
sơ khai
. Bạn có thể giúp Wikipedia bằng cách
mở rộng nội dung
để bài được hoàn chỉnh hơn.
x
t
s
Lấy từ “
http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Calomera&oldid=19687544
”
Thể loại
:
Cicindelinae
Sơ khai Họ Bọ chân chạy
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Bài viết
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
Trích dẫn trang này
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
Español
Italiano
Nederlands
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 13:50, ngày 30 tháng 9 năm 2014.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
*Calomera*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Calomera
|
|![]()
*Calomera littoralis* [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Coleoptera](/wiki/B%E1%BB%8D_c%C3%A1nh_c%E1%BB%A9ng) [Phân bộ](/wiki/Ph%C3%A2n_b%E1%BB%99)( *subordo*) [Adephaga](/wiki/Adephaga) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Carabidae](/wiki/Carabidae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Cicindelinae](/w/index.php?title=Cicindelinae&action=edit&redlink=1) [Tông](/wiki/T%C3%B4ng_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *tribus*) [Cicindelini](/w/index.php?title=Cicindelini&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Calomera** [Fabricius](/w/index.php?title=Fabricius&action=edit&redlink=1), 1787 * là một chi bọ cánh cứng trong họ Calomera* [Carabidae](/wiki/Carabidae)bản địa của [miền Cổ bắc](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%81n_C%E1%BB%95_b%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1), [Near East](/w/index.php?title=Near_East&action=edit&redlink=1)và [Bắc Phi](/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi).
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Calomera&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Calomera&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Calomera&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Calomera&action=edit§ion=2)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Calomera&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Calomera&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Calomera](//species.wikimedia.org/wiki/Calomera?uselang=vi)
|
|![]()

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


text:
Fusinus parvulus
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Fusinus parvulus là một loài ốc biển, là động vật thân mềm chân bụng sống ở biển trong họ Fasciolariidae.[1]
Miêu tả[sửa | sửa mã nguồn]
Phân bố[sửa | sửa mã nguồn]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Fusinus parvulus (Monterosato, 1884). World Register of Marine Species, truy cập 18 tháng 4 2010.

markdown:
*Fusinus parvulus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Fusinus parvulus
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Mollusca](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Gastropoda](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Buccinoidea](/wiki/Buccinoidea) [Caenogastropoda](/w/index.php?title=Caenogastropoda&action=edit&redlink=1)
nhánh
[Hypsogastropoda](/wiki/Hypsogastropoda)
nhánh
[Neogastropoda](/w/index.php?title=Neogastropoda&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Fasciolariidae](/w/index.php?title=Fasciolariidae&action=edit&redlink=1) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Fusininae](/w/index.php?title=Fusininae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Fusinus](/w/index.php?title=Fusinus&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **F. parvulus** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Fusinus parvulus*
(Monterosato, 1884)
* là một loài Fusinus parvulus* [ốc biển](/wiki/%E1%BB%90c_bi%E1%BB%83n), là [động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) [chân bụng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_b%E1%BB%A5ng)sống ở biển trong họ [Fasciolariidae](/w/index.php?title=Fasciolariidae&action=edit&redlink=1). [[1]](#cite_note-WoRMS-1)
## Miêu tả[
[sửa](/w/index.php?title=Fusinus_parvulus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fusinus_parvulus&action=edit§ion=1)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Phân bố[
[sửa](/w/index.php?title=Fusinus_parvulus&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fusinus_parvulus&action=edit§ion=2)]
|
|![]()
|
|Xin hãy cùng
Nếu bài viết đã được phát triển, hãy gỡ bản mẫu này.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Fusinus_parvulus&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fusinus_parvulus&action=edit§ion=3)] [^](#cite_ref-WoRMS_1-0) [.](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=181052) *Fusinus parvulus*(Monterosato, 1884) [World Register of Marine Species](http://www.marinespecies.org), truy cập 18 tháng 4 2010.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Content-Encoding: gzip

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Accept-Encoding,Cookie,X-Use-HHVM

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1066 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Analytics: php=zend


text:
GHV2
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
GHV2 (viết tắt của Greatest Hits Volume 2) là album tổng hợp các ca khúc thành công thứ hai của nữ ca sĩ nhạc pop người Mỹ Madonna. Album này không có một ca khúc mới nào và được phát hành trong tháng 11 năm 2001 theo sau album tổng hợp đầu tiên mang tên The Immaculate Collection năm 1990. Hiệp hội Công nghiệp Thu âm Hoa Kỳ RIAA chứng nhận GHV2 đạt đĩa Vàng và Bạch kim trong tháng 12 năm 2001 với hơn 1 triệu đĩa đã được tiêu thụ trên thị trường Mỹ. Còn trên thế giới, hơn 7 triệu đĩa đã được bán ra[1][2][3]. Đây là album bán chạy thứ 12 năm 2001[4].
Các track[sửa | sửa mã nguồn]
Xếp hạng và chứng nhận[sửa | sửa mã nguồn]
GHV2 Megamix[sửa | sửa mã nguồn]
Phiên bản chính thức[sửa | sửa mã nguồn]
- Thunderpuss Original Version (4:51)
- Thunderpuss Long Edit (4:47)
- Thunderpuss Medium Edit (4:19)
- Thunderpuss Short Edit (3:30)
- Thunderpuss Extended Version (12:37)
- Thunderpuss Club Mix Part I (12:55)
- Thunderpuss Club Mix Part II (10:28)
- Johnny Rocks & Mac Quayle Radio Mix (4:15)
- Johnny Rocks & Mac Quayle Club Mix (8:17)
- Johnny Rocks & Mac Quayle Dub (8:53)
- Tracy Young's Shake & Stir Club Mix (11:47)
- Tracy Young's Shake & Stir Dub (8:50)
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ AbsoluteMadonna.com - Album Charts & Stats
- ^ Madonna- Latest Madonna music, charts, awards, CDs, Confessions on a dancefloor, Madonna, American Life, Erotica, sales figures
- ^ Vjeko's A'dam diary, Madonna and other stuff: GHV2
- ^ Top 50 Global Best Selling Albums for 2001 (physical and digital album formats included)
- ^ ARIA
- ^ ABPD
- ^ CRIA
- ^ IFPI Denmark
- ^ IFPI Finland
- ^ Disque En France
- ^ IFPI Germany
- ^ AMPROFON
- ^ NVPI
- ^ RIANZ – 23 tháng 12 năm 2001
- ^ ZPAV
- ^ IFPI Sweden – 2001 Certifications
- ^ IFPI Switzerland
- ^ BPI
- ^ a ă Billboard – Ask Billboard

markdown:
*GHV2*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|GHV2|
|
|![]()
[Album tổng hợp](/wiki/Album_t%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p)của [Madonna](/wiki/Madonna_(ca_s%C4%A9)) [12 tháng 11](/wiki/12_th%C3%A1ng_11), 2001 ( [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u)) [13 tháng 11](/wiki/13_th%C3%A1ng_11), 2001 ( [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9)) [11 tháng 12](/wiki/11_th%C3%A1ng_12), 2001 (phiên bản đặc biệt) [Thể loại](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i_nh%E1%BA%A1c) [Pop](/wiki/Pop), [Electronica](/w/index.php?title=Electronica&action=edit&redlink=1), [Dance](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_dance) [Hãng đĩa](/wiki/H%C3%A3ng_%C4%91%C4%A9a_ghi_%C3%A2m) [Maverick](/w/index.php?title=Maverick_Records&action=edit&redlink=1), [Warner Bros.](/wiki/Warner_Bros.) [Sản xuất](/wiki/Nh%C3%A0_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t_%C3%A2m_nh%E1%BA%A1c) [Shep Pettibone](/w/index.php?title=Shep_Pettibone&action=edit&redlink=1), [Dave "Jam" Hall](/w/index.php?title=Dave_%22Jam%22_Hall&action=edit&redlink=1), [Dallas Austin](/w/index.php?title=Dallas_Austin&action=edit&redlink=1), Nigel Wright, [Alan Parker](/w/index.php?title=Alan_Parker&action=edit&redlink=1), [Andrew Lloyd Webber](/w/index.php?title=Andrew_Lloyd_Webber&action=edit&redlink=1), David Caddick, [Nellee Hooper](/w/index.php?title=Nellee_Hooper&action=edit&redlink=1), [William Orbit](/w/index.php?title=William_Orbit&action=edit&redlink=1), [Patrick Leonard](/w/index.php?title=Patrick_Leonard&action=edit&redlink=1), [Babyface](/w/index.php?title=Babyface&action=edit&redlink=1), [Mirwais Ahmadzaï](/w/index.php?title=Mirwais_Ahmadza%C3%AF&action=edit&redlink=1), [Guy Sigsworth](/w/index.php?title=Guy_Sigsworth&action=edit&redlink=1), [Mark "Spike" Stent](/w/index.php?title=Mark_%22Spike%22_Stent&action=edit&redlink=1) [Madonna](/wiki/Madonna_(ca_s%C4%A9))
|
|
(2000)
|
|GHV2
(2001)
|
|
(2003)
|
|GHV2
- "Thunderpuss GHV2 Megamix"
Phát hành: tháng 11, 2001 (quảng bá)
* (viết tắt của GHV2* *) là* **Greatest Hits Volume 2** [album tổng hợp](/wiki/Album_t%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p)các ca khúc thành công thứ hai của [nữ ca sĩ](/wiki/Ca_s%C4%A9) [nhạc pop](/wiki/Pop) [người Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Madonna](/wiki/Madonna_(ca_s%C4%A9)). Album này không có một ca khúc mới nào và được phát hành trong [tháng 11](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_m%E1%BB%99t)năm [2001](/wiki/2001)theo sau album tổng hợp đầu tiên mang tên *năm* [The Immaculate Collection](/wiki/The_Immaculate_Collection) [1990](/wiki/1990). Hiệp hội Công nghiệp Thu âm Hoa Kỳ [RIAA](/wiki/Hi%E1%BB%87p_h%E1%BB%99i_C%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p_Ghi_%C3%A2m_Hoa_K%E1%BB%B3)chứng nhận *GHV2*đạt đĩa Vàng và Bạch kim trong [tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_hai)năm 2001 với hơn 1 triệu đĩa đã được tiêu thụ trên thị trường Mỹ. Còn trên thế giới, hơn 7 triệu đĩa đã được bán ra [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2) . Đây là album bán chạy thứ 12 năm 2001 [[3]](#cite_note-3) . [[4]](#cite_note-4)
## Các track[
[sửa](/w/index.php?title=GHV2&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=GHV2&action=edit§ion=1)]
|STT||Tên bài hát||Sáng tác||Sản xuất||Thời lượng|
|1.||"
|[Madonna](/wiki/Madonna_(ca_s%C4%A9)), [Shep Pettibone](/w/index.php?title=Shep_Pettibone&action=edit&redlink=1), Anthony Shimkin [Erotica](/wiki/Erotica_(b%C3%A0i_h%C3%A1t))" [Human Nature](/wiki/Human_Nature_(b%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_Madonna))" [Dave Hall](/w/index.php?title=Dave_Hall&action=edit&redlink=1), Shawn McKenzie, Kevin McKenzie, Michael Deering [Secret](/wiki/Secret_(b%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_Madonna))" [Dallas Austin](/w/index.php?title=Dallas_Austin&action=edit&redlink=1), S. Pettibone [Don't Cry for Me Argentina](/wiki/Don%27t_Cry_for_Me_Argentina)" [Tim Rice](/w/index.php?title=Tim_Rice&action=edit&redlink=1), [Andrew Lloyd Webber](/w/index.php?title=Andrew_Lloyd_Webber&action=edit&redlink=1) [Nigel Wright](/w/index.php?title=Nigel_Wright&action=edit&redlink=1), [Alan Parker](/w/index.php?title=Alan_Parker&action=edit&redlink=1), Andrew Lloyd Webber, David Caddick [Bedtime Story](/wiki/Bedtime_Story_(b%C3%A0i_h%C3%A1t))" [Nellee Hooper](/w/index.php?title=Nellee_Hooper&action=edit&redlink=1), [Björk](/wiki/Bj%C3%B6rk), Marius DeVries [The Power of Good-Bye](/wiki/The_Power_of_Good-Bye)" [Rick Nowels](/w/index.php?title=Rick_Nowels&action=edit&redlink=1) [William Orbit](/w/index.php?title=William_Orbit&action=edit&redlink=1), [Patrick Leonard](/w/index.php?title=Patrick_Leonard&action=edit&redlink=1) [Beautiful Stranger](/wiki/Beautiful_Stranger)" [Frozen](/wiki/Frozen_(b%C3%A0i_h%C3%A1t))" [Take a Bow](/wiki/Take_a_Bow_(b%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_Madonna))" [Babyface](/w/index.php?title=Babyface&action=edit&redlink=1)" Edmonds, Madonna [Ray of Light](/wiki/Ray_of_Light_(b%C3%A0i_h%C3%A1t))" [Don't Tell Me](/wiki/Don%27t_Tell_Me_(b%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_Madonna))" [Mirwais Ahmadzai](/w/index.php?title=Mirwais_Ahmadzai&action=edit&redlink=1), [Joe Henry](/w/index.php?title=Joe_Henry&action=edit&redlink=1) [What It Feels Like for a Girl](/wiki/What_It_Feels_Like_for_a_Girl)" [Guy Sigsworth](/w/index.php?title=Guy_Sigsworth&action=edit&redlink=1), David Torn [Drowned World/Substitute for Love](/wiki/Drowned_World/Substitute_for_Love)" [Music](/wiki/Music_(b%C3%A0i_h%C3%A1t_c%E1%BB%A7a_Madonna))"
## Xếp hạng và chứng nhận[
[sửa](/w/index.php?title=GHV2&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=GHV2&action=edit§ion=2)]
|Quốc gia||Vị trí cao nhất||Chứng nhận (nếu có)||Doanh số|
|
|[[5]](#cite_note-5) [Brasil](/wiki/Brasil) [[6]](#cite_note-6) [Canada](/wiki/Canada) [[7]](#cite_note-7) [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) [[8]](#cite_note-8) [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) [[9]](#cite_note-9) [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [[10]](#cite_note-10) [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [[11]](#cite_note-11) [Séc](/wiki/S%C3%A9c) [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico) [[12]](#cite_note-12) [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) [[13]](#cite_note-13) [New Zealand](/wiki/New_Zealand) [[14]](#cite_note-14) [Na Uy](/wiki/Na_Uy) [Ba Lan](/wiki/Ba_Lan) [[15]](#cite_note-15) [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [[16]](#cite_note-16) [Thụy Sỹ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) [[17]](#cite_note-17) [Liên hiệp Anh](/wiki/Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh) [[18]](#cite_note-18) [Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [[19]](#cite_note-autogenerated1-19) [[19]](#cite_note-autogenerated1-19)
## GHV2 Megamix[
[sửa](/w/index.php?title=GHV2&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=GHV2&action=edit§ion=3)]
### Phiên bản chính thức[
[sửa](/w/index.php?title=GHV2&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=GHV2&action=edit§ion=4)]
- Thunderpuss Original Version (4:51)
- Thunderpuss Long Edit (4:47)
- Thunderpuss Medium Edit (4:19)
- Thunderpuss Short Edit (3:30)
- Thunderpuss Extended Version (12:37)
- Thunderpuss Club Mix Part I (12:55)
- Thunderpuss Club Mix Part II (10:28)
- Johnny Rocks & Mac Quayle Radio Mix (4:15)
- Johnny Rocks & Mac Quayle Club Mix (8:17)
- Johnny Rocks & Mac Quayle Dub (8:53)
- Tracy Young's Shake & Stir Club Mix (11:47)
- Tracy Young's Shake & Stir Dub (8:50)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=GHV2&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=GHV2&action=edit§ion=5)] [^](#cite_ref-1) [AbsoluteMadonna.com - Album Charts & Stats](http://www.absolutemadonna.com/charts/albumstats.shtml) [^](#cite_ref-2) [Madonna- Latest Madonna music, charts, awards, CDs, Confessions on a dancefloor, Madonna, American Life, Erotica, sales figures](http://www.world4madonna.com/charts/) [^](#cite_ref-3) [Vjeko's A'dam diary, Madonna and other stuff: GHV2](http://vjekos-adam-diary-and-other-stuff.blogspot.com/search/label/GHV2) [^](#cite_ref-4) [Top 50 Global Best Selling Albums for 2001 (physical and digital album formats included)](http://www.ifpi.org/content/library/top50-2001.pdf) [^](#cite_ref-5) [ARIA](http://www.aria.com.au/pages/aria-charts-accreditations-albums-2001.htm) [^](#cite_ref-6) [ABPD](http://www.abpd.org.br/certificados.asp) [^](#cite_ref-7) [CRIA](http://www.cria.ca/gold/1101_g.php) [^](#cite_ref-8) [IFPI Denmark](http://www.hitlisterne.dk/2006/lister.asp?w=09&y=2002&list=a100) [^](#cite_ref-9) [IFPI Finland](http://www.ifpi.fi/tilastot/kplista.html?action=vapaa&tyyppi=ulko&haku=albumi&julkaisuntyyppi=albumi&teksti=ghv2) [^](#cite_ref-10) [Disque En France](http://www.disqueenfrance.com/certifications/album.asp?suite=3&forme_certif=12&annee=19) [^](#cite_ref-11) [IFPI Germany](http://www.ifpi.de/wirtschaft/gpergebnis.php?strAktion=suche&txtSuche=GHV2) [^](#cite_ref-12) [AMPROFON](http://amprofon.com.mx/certificaciones.php?artista=madonna&titulo=ghv2&disquera=&certificacion=todas&anio=todos&categoria=todas&Submitted=Buscar&item=menuCert&contenido=buscar) [^](#cite_ref-13) [NVPI](http://www.nvpi.nl/nvpi/pagina.asp?pagkey=60461&formposted=no&pagenr=3) [^](#cite_ref-14) [RIANZ – 23 tháng 12 năm 2001](http://www.rianz.org.nz/rianz/chart.asp) [^](#cite_ref-15) [ZPAV](http://www.zpav.pl/plyty.asp?page=zlote&lang=en) [^](#cite_ref-16) [IFPI Sweden – 2001 Certifications](http://www.ifpi.se/goldplatinum.aspx) [^](#cite_ref-17) [IFPI Switzerland](http://swisscharts.com/search_certifications.asp?search=ghv2) [^](#cite_ref-18) [BPI](http://www.bpi.co.uk/platinum/platinumright.asp?rq=search_plat&r_id=29740)
- ^
**a** **ă** [Billboard – Ask Billboard](http://www.billboard.biz/bbbiz/search/article_display.jsp?vnu_content_id=1001015119)
|
|

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


text:
Kimotsuki Kaneta
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
- Đây là một tên người Nhật; họ tên được viết theo thứ tự Á Đông (họ trước tên sau): họ là Kimotsuki. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp tên người Nhật hiện đại khi viết bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
Kimotsuki Kaneta (肝付 兼太 Kimotsuki Kaneta, Can Phó Kiêm Thái) là một seiyū (diễn viên lồng tiếng) kì cựu, sịnh vào ngày 15 tháng 11, 1935 tại Kagoshima. Ông được biết đến nhiều nhất với vai Suneo Honekawa (Doraemon), Pāyan (Siêu nhân Pacman), Iyami (Osomatsu-kun), Tom (Tom and Jerry), Benzou Karino (Cuốn từ điển kì bí), Horrorman (Soreike! Anpanman), Conductor (Galaxy Express 999).
Mục lục
Vai lồng tiếng nổi bật[sửa | sửa mã nguồn]
Anime[sửa | sửa mã nguồn]
- Alps no Shoujo Heidi (Sebastion)
- Osomatsu-kun 1988 (Iyami)
- New Obake no Q-tarou 1971 (Gojira)
- Obake no Q-tarō 1985 (Hakase)
- Kiteretsu Daihyakka (Benzō Karino, Kiteretsu Kite)
- Konjiki no Gash Bell!! (Grisa)
- Candy Candy (Alistaire Cornwell)
- Galaxy Express 999 (Conductor)
- Cyborg 009 1979 (007/Great Britain)
- Soreike! Anpanman (Horrorman)
- Dokaben (Kazuto Tonoma)
- Trigun (Leonof the Puppetmaster)
- Doraemon (Nippon Television Version) (Jaian)
- Doraemon (TV Asahi Version) (Suneo Honekawa)
- Kaibutsu-kun (TV Asahi Version) (Dracula)
- Pāman 1967 (Kabao)
- Pāman 1983 (Pāyan)
- Jungle de Ikou (Aham)
- Magical Angel Creamy Mami (Nega)
- Legend of the Galactic Heroes (Huang Louis)
- Hokkyoku no Muushika Miishika (Rika The Fox)
Trò chơi điện tử[sửa | sửa mã nguồn]
- Kingdom Hearts series (Jiminy Cricket)
- Doraemon Series (Honekawa Suneo)
Tokusatsu[sửa | sửa mã nguồn]
- Chouriki Sentai Ohranger (Acha)
- Gekisou Sentai Carranger (TT Terurin)
Lồng tiếng Nhật[sửa | sửa mã nguồn]
- Police Academy: The Animated Series (Additional voices)
- Tom and Jerry (Tom)
- The Little Mermaid (Scuttle)
Thuyết minh Phim Nhật Bản[sửa | sửa mã nguồn]
- Pinocchio's Daring Journey (Jiminy Cricket)
- E.T. Adventure (Bigzom)
- Country Bear Theater (Badger the Sulley)※Winter Flea
- The Amazing Adventure of Spider-Man the Ride (Kaidorten)
Thông tin thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Ông là con cháu của Daimyō Kimotsuki Kanetsugu.
- Nhóm máu của ông là AB.

markdown:
# Kimotsuki Kaneta
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Đây là một* [tên người Nhật](/wiki/T%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt); họ tên được viết theo [thứ tự Á Đông](/wiki/H%E1%BB%8D#Trung_Qu.E1.BB.91c.2C_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n.2C_Tri.E1.BB.81u_Ti.C3.AAn.2C_Vi.E1.BB.87t_Nam)(họ trước tên sau): họ là **Kimotsuki**. Tuy nhiên, trong nhiều trường hợp tên người Nhật hiện đại khi viết bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
|
|Kimotsuki Kaneta
肝付 兼太
|
|![]()
[15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11), [1935](/wiki/1935) ![ Flag of Japan (bordered).svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg.png)
![ Flag of Japan (bordered).svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f0/Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg/22px-Flag_of_Japan_%28bordered%29.svg.png)
[Kagoshima](/wiki/Kagoshima), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Doraemon](/wiki/Doraemon)), Pāyan ( [Siêu nhân Pacman](/wiki/C%E1%BA%ADu_b%C3%A9_si%C3%AAu_nh%C3%A2n)), Iyami ( [Osomatsu-kun](/w/index.php?title=Osomatsu-kun&action=edit&redlink=1)), Tom ( [Tom and Jerry](/wiki/Tom_v%C3%A0_Jerry)), Benzou Karino ( [Cuốn từ điển kì bí](/wiki/Cu%E1%BB%91n_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_k%E1%BB%B3_b%C3%AD)), Horrorman ( [Soreike! Anpanman](/w/index.php?title=Soreike!_Anpanman&action=edit&redlink=1)), Conductor ( [Galaxy Express 999](/w/index.php?title=Galaxy_Express_999&action=edit&redlink=1))
|Giải thưởng điện ảnh|**Kimotsuki Kaneta** (肝付 兼太 *, Kimotsuki Kaneta* *Can Phó Kiêm Thái*) là một [seiyū](/wiki/Seiy%C5%AB)(diễn viên lồng tiếng) kì cựu, sịnh vào ngày [15 tháng 11](/wiki/15_th%C3%A1ng_11), [1935](/wiki/1935)tại [Kagoshima](/wiki/Kagoshima). Ông được biết đến nhiều nhất với vai Suneo Honekawa ( [Doraemon](/wiki/Doraemon)), Pāyan ( [Siêu nhân Pacman](/wiki/C%E1%BA%ADu_b%C3%A9_si%C3%AAu_nh%C3%A2n)), Iyami ( [Osomatsu-kun](/w/index.php?title=Osomatsu-kun&action=edit&redlink=1)), Tom ( [Tom and Jerry](/wiki/Tom_v%C3%A0_Jerry)), Benzou Karino ( [Cuốn từ điển kì bí](/wiki/Cu%E1%BB%91n_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_k%E1%BB%B3_b%C3%AD)), Horrorman ( [Soreike! Anpanman](/w/index.php?title=Soreike!_Anpanman&action=edit&redlink=1)), Conductor ( [Galaxy Express 999](/w/index.php?title=Galaxy_Express_999&action=edit&redlink=1)).
## Mục lục
## Vai lồng tiếng nổi bật[
[sửa](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&action=edit§ion=1)]
[Anime](/wiki/Anime)[ [sửa](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&action=edit§ion=2)] [Alps no Shoujo Heidi](/w/index.php?title=Alps_no_Shoujo_Heidi&action=edit&redlink=1)(Sebastion) [Osomatsu-kun](/w/index.php?title=Osomatsu-kun&action=edit&redlink=1)1988 (Iyami) [New Obake no Q-tarou](/wiki/Obake_no_Q-tar%C5%8D)1971 (Gojira) [Obake no Q-tarō](/wiki/Obake_no_Q-tar%C5%8D)1985 (Hakase) [Kiteretsu Daihyakka](/wiki/Cu%E1%BB%91n_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_k%E1%BB%B3_b%C3%AD)(Benzō Karino, Kiteretsu Kite) [Konjiki no Gash Bell!!](/w/index.php?title=Konjiki_no_Gash_Bell!!&action=edit&redlink=1)(Grisa) [Candy Candy](/wiki/Candy_Candy_(manga))(Alistaire Cornwell) [Galaxy Express 999](/w/index.php?title=Galaxy_Express_999&action=edit&redlink=1)(Conductor) [Cyborg 009](/w/index.php?title=Cyborg_009&action=edit&redlink=1)1979 (007/Great Britain) [Soreike! Anpanman](/w/index.php?title=Soreike!_Anpanman&action=edit&redlink=1)(Horrorman) [Dokaben](/w/index.php?title=Dokaben&action=edit&redlink=1)(Kazuto Tonoma) [Trigun](/w/index.php?title=Trigun&action=edit&redlink=1)(Leonof the Puppetmaster) [Doraemon](/wiki/Doraemon) *(*(Jaian) [Nippon Television](/w/index.php?title=Nippon_Television&action=edit&redlink=1)Version) [Doraemon](/wiki/Doraemon) *(*(Suneo Honekawa) [TV Asahi](/wiki/TV_Asahi)Version) [Kaibutsu-kun](/wiki/Kaibutsu-kun) *(*(Dracula) [TV Asahi](/wiki/TV_Asahi)Version) [Pāman](/wiki/C%E1%BA%ADu_b%C3%A9_si%C3%AAu_nh%C3%A2n)1967 (Kabao) [Pāman](/wiki/C%E1%BA%ADu_b%C3%A9_si%C3%AAu_nh%C3%A2n)1983 (Pāyan) [Jungle de Ikou](/w/index.php?title=Jungle_de_Ikou&action=edit&redlink=1)(Aham) [Magical Angel Creamy Mami](/w/index.php?title=Magical_Angel_Creamy_Mami&action=edit&redlink=1)(Nega) [Legend of the Galactic Heroes](/w/index.php?title=Legend_of_the_Galactic_Heroes&action=edit&redlink=1)(Huang Louis) [Hokkyoku no Muushika Miishika](/w/index.php?title=Hokkyoku_no_Muushika_Miishika&action=edit&redlink=1)(Rika The Fox)
### Trò chơi điện tử[
[sửa](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&action=edit§ion=3)] [Kingdom Hearts series](/w/index.php?title=Kingdom_Hearts_series&action=edit&redlink=1)( [Jiminy Cricket](/w/index.php?title=Jiminy_Cricket&action=edit&redlink=1)) [Doraemon](/wiki/Doraemon)Series (Honekawa Suneo)
[Tokusatsu](/wiki/Tokusatsu)[ [sửa](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&action=edit§ion=4)] [Chouriki Sentai Ohranger](/wiki/Chouriki_Sentai_Ohranger)(Acha) [Gekisou Sentai Carranger](/wiki/Gekisou_Sentai_Carranger)(TT Terurin)
### Lồng tiếng Nhật[
[sửa](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&action=edit§ion=5)] [Police Academy: The Animated Series](/w/index.php?title=Police_Academy:_The_Animated_Series&action=edit&redlink=1)(Additional voices) [Tom and Jerry](/w/index.php?title=Tom_and_Jerry_(MGM)&action=edit&redlink=1)(Tom) [The Little Mermaid](/w/index.php?title=The_Little_Mermaid_(1989_film)&action=edit&redlink=1)(Scuttle)
## Thuyết minh Phim Nhật Bản[
[sửa](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&action=edit§ion=6)] *(Jiminy Cricket)* [Pinocchio's Daring Journey](/w/index.php?title=Pinocchio%27s_Daring_Journey&action=edit&redlink=1) *(Bigzom)* [E.T. Adventure](/w/index.php?title=E.T._Adventure&action=edit&redlink=1) *(Badger the Sulley)※Winter Flea* [Country Bear Theater](/w/index.php?title=Country_Bear_Jamboree&action=edit&redlink=1) *(Kaidorten)* [The Amazing Adventure of Spider-Man the Ride](/w/index.php?title=The_Amazing_Adventures_of_Spider-Man&action=edit&redlink=1)
## Thông tin thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kaneta&action=edit§ion=7)]
- Ông là con cháu của
[Daimyō](/wiki/Daimy%C5%8D) [Kimotsuki Kanetsugu](/w/index.php?title=Kimotsuki_Kanetsugu&action=edit&redlink=1).
- Nhóm máu của ông là AB.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Năm ngày tại Milano
Năm ngày tại Milan là một sự kiện quan trọng trong các phong trào cách mạng năm 1848 và là khởi đầu của cuộc Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ nhất. Vào ngày 18 tháng 3, thành phố Milano khởi nghĩa và đẩy lùi Thống chế Joseph Radetzky von Radetz và quân đội của ông khỏi Milano sau năm ngày giao tranh trên đường phố.[8]
Ngay từ ngày 1 tháng 1 năm 1848, dân chúng Milano đã phát động một chiến dịch bài Áo.[15] Trong ngày Tết Dương lịch, người Milano đã bắt đầu tẩy chay vé số và thuốc lá – những món hàng độc quyền của người Áo đã đem lại thu nhập mỗi năm là hơn 5 triệu lia cho Đế quốc Áo.[11] Đại Công tước Rainer Joseph của Áo, phó vương xứ Lombardia và Venetia, đã trả đũa bằng việc ra lệnh cho cảnh sách hút xì gà để khiêu khích quần chúng.[15]
Cuộc tẩy chay đã dẫn đến một trận đánh đẫm máu trên đường phố vào ngày 3 tháng 1: dân chúng Milano trong cơn phẫn nộ đã chọi đá vào binh sĩ Áo. Để đáp trả,[3][4] binh lính Áo đã tập trung thành các nhóm gồm 12 người và dùng lưỡi lê cùng với kiếm để tấn công quần chung, giết chết 5 người và làm bị thương 59 người khác.[3]
Radetzky đã hoảng hốt trước các hành vi của binh sĩ dưới quyền ông và giam lỏng họ trong doanh trại trong vòng 5 ngày.[3] Các cuộc phản kháng của thị dân Milano đã chấm dứt, nhưng 2 tháng sau, khi tin tức về cuộc khởi nghĩa tại Viên và sự từ chức của Metternich được đưa đến Milano, thị dân Milano một lần nữa đánh chiếm các đường phố, vào ngày 18 tháng 3.[11] Sau sự kiện này, Radetzky đã triệt thoái về Quadrilatero và tại đây, vị thống chế già đã chuẩn bị tổ chức một đòn hồi mã thương. Vào tháng 7, ông đã khôi phục được vị thế của người Áo tại Ý bằng chiến thắng trước quân đội Piemont trong trận Custoza.[16]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ a ă Grenville, John Ashley Soames (2000). Europe reshaped, 1848-1878. Oxford.
- ^ a ă Stillman, William James (1898). The union of Italy, 1815-1895. Cambridge.
- ^ a ă â b Berkeley, George F.-H. (1940). Italy in the Making January 1st 1848 to November 16th 1848. Cambridge.
- ^ a ă â Ginsborg, Paul (1979). Daniele Manin and the Venetian revolution of 1848-49. Bristol.
- ^ Maurice, Charles Edmund (1887). The revolutionary movement of 1848-9 in Italy, Austria Hungary, and Germany. New York.
- ^ American Bibliographical Center (1991). Historical abstracts: Volume 42, Issues 3-4. Santa Barbara.
- ^ a ă â b Rüstow, Wilhelm (1862). Der italienische Krieg von 1848 und 1849. Zürich.
- ^ a ă â Whyte, Arthur James Beresford (1975). The political life and letters of Cavour, 1848-1861. Santa Barbra.
- ^ Svoboda, Johann (1870). Die Zöglinge der Wiener-Neustädter Militär-Akademie. Wien.
- ^ de Marguerittes, Julie (1859). Italy and the War of 1859. Philadelphia.
- ^ a ă â b Chapman, Tim (2008). The risorgimento: Italy 1815-71. Penrith.
- ^ a ă Stearns, Peter N. (1974). 1848: the revolutionary tide in Europe. New York.
- ^ Whittam, John (1977). Politics of the Italian Army, 1861-1918. London.
- ^ a ă Wilhelm Meyer-Ott, Wilhelm Rüstow (1850). Die Kriegerischen Ereignisse in Italien in den Jahren 1848 und 1849. Zürich.
- ^ a ă Gooch, John (1986). The unification of Italy. London.
- ^ Charles A. Endress, ' 'History of Europe, 1500-1848, trang 289
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Luisa Battistati
- Carlo Cattaneo
- Enrico Dandolo
- Luciano Manara
- Emilio Morosini
- Guerra regia e guerra di popolo
Thư mục[sửa | sửa mã nguồn]
- (tiếng Ý) Piero Pieri, Storia militare del Risorgimento – volume 1 & 2, Einaudi, Torino, 1962
- (tiếng Ý) Carlo Cattaneo, Dell'insurrezione di Milano nel 1848 e della successiva guerra, e-text Liber liber/Progetto Manuzio
- (tiếng Ý) Antonio Scurati, Una storia romantica, romanzo Bompiani, 2007
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- (tiếng Ý) "Liceo Berchet di Milano" - more detailed account on the Five Days
- (tiếng Ý) Monument to the "Cinque Giornate di Milano"
- Cựu quốc gia trên bán đảo Ý
- Thành-bang trước đây
- Cựu cộng hòa
- Quốc gia tồn tại ngắn ngủi
- Khởi đầu năm 1848
- Chấm dứt năm 1848
- Bài viết về Italy thiếu tọa độ địa lý
- Bài viết thiếu tọa độ địa lý
- Giải thể 1848
- Trận đánh liên quan tới Áo
- Trận đánh liên quan tới Ý
- Xung đột 1848
- Các trận đánh trong Chiến tranh giành độc lập Ý
- Ý 1848
- Lịch sử Milano
- Cách mạng năm 1848 tại các quốc gia Ý
- Các cuộc nổi dậy của phong trào Risorgimento
- Trận đánh liên quan tới Công quốc Milan
- Thành lập 1848
- Cách mạng năm 1848

markdown:
# Năm ngày tại Milano
|
|
|.
|
Địa điểm Kết quả |Quân nổi dậy
|, Radetzky rút lui khỏi Milano |Tham chiến
|![]()
|Chỉ huy|
|
|† |
|
|Lực lượng|
|1.700 chiến ngại vật
|Vũ khí của quân nổi dậy:
600-650 súng cầm tay các loại
Các vũ khí khác:
Đá, chai, dùi kui,
lao và
|12.000-13.000
|quân đồn trú
|Tổn thất|
|409-424
|Kể cả 43
và trẻ em
600+ bị thương
[[14]](#cite_note-RMO-14) *Kể cả 5* [Sĩ quan](/wiki/S%C4%A9_quan)
235 bị thương
[[7]](#cite_note-WIR-7) *Kể cả 4 Sĩ quan*
150-180
[bị bắt](/wiki/T%C3%B9_binh) [[14]](#cite_note-RMO-14)
|
|
|
|
Podestà |Gabrio Casati
|Thời đại lịch sử | -
|
cho
9 June 1815
| -
|
sự thống trị của
18 tháng 3 năm 1848
| -
|
22 tháng 3 năm 1848
| -
|
đem lại
24 tháng 6 năm 1859
**Năm ngày tại Milan** là một sự kiện quan trọng trong [các phong trào cách mạng năm 1848](/w/index.php?title=C%C3%A1c_cu%E1%BB%99c_c%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_n%C4%83m_1848&action=edit&redlink=1) và là khởi đầu của cuộc [Chiến tranh giành độc lập Ý lần thứ nhất](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_gi%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_%C3%9D_l%E1%BA%A7n_th%E1%BB%A9_nh%E1%BA%A5t). Vào ngày [18 tháng 3](/wiki/18_th%C3%A1ng_3), thành phố [Milano](/wiki/Milano) khởi nghĩa và đẩy lùi [Thống chế](/wiki/Nguy%C3%AAn_so%C3%A1i) [Joseph Radetzky von Radetz](/wiki/Joseph_Radetzky_von_Radetz) và [quân đội](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i) của ông khỏi Milano sau năm ngày giao tranh trên đường phố. [[8]](#cite_note-AJB-8)
Ngay từ ngày
[1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1) năm 1848, dân chúng [Milano](/wiki/Milano) đã phát động một chiến dịch bài [Áo](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o). Trong ngày [15] [Tết Dương lịch](/wiki/T%E1%BA%BFt_D%C6%B0%C6%A1ng_l%E1%BB%8Bch), người Milano đã bắt đầu tẩy chay [vé số](/w/index.php?title=V%C3%A9_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1)và [thuốc lá](/wiki/Thu%E1%BB%91c_l%C3%A1)– những món hàng độc quyền của [người](/wiki/Lo%C3%A0i_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Áo](/wiki/%C3%81o)đã đem lại thu nhập mỗi năm là hơn 5 triệu [lia](/wiki/Lia_(ca_s%C4%A9))cho [Đế quốc Áo](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_%C3%81o). [[11]](#cite_note-TCH-11) [Đại Công tước Rainer Joseph của Áo](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_C%C3%B4ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bc_Rainer_Joseph_c%E1%BB%A7a_%C3%81o&action=edit&redlink=1), phó vương xứ [Lombardia và Venetia](/w/index.php?title=V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Lombardia_v%C3%A0_Venetia&action=edit&redlink=1), đã trả đũa bằng việc ra lệnh cho cảnh sách hút [xì gà](/wiki/X%C3%AC_g%C3%A0)để khiêu khích quần chúng. [[15]](#cite_note-GOO-15)
Cuộc tẩy chay đã dẫn đến một trận đánh đẫm máu trên đường phố vào ngày
[3 tháng 1](/wiki/3_th%C3%A1ng_1): dân chúng Milano trong cơn phẫn nộ đã chọi đá vào [binh sĩ](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_l%C3%ADnh)Áo. Để đáp trả, [[3]](#cite_note-GFH-3) binh lính Áo đã tập trung thành các nhóm gồm 12 người và dùng [[4]](#cite_note-GIN-4) [lưỡi lê](/wiki/L%C6%B0%E1%BB%A1i_l%C3%AA)cùng với [kiếm](/wiki/Ki%E1%BA%BFm)để tấn công quần chung, giết [chết](/wiki/Ch%E1%BA%BFt)5 người và làm bị thương 59 người khác. [[3]](#cite_note-GFH-3) [Radetzky](/wiki/Joseph_Radetzky_von_Radetz)đã hoảng hốt trước các hành vi của binh sĩ dưới quyền ông và giam lỏng họ trong doanh trại trong vòng 5 ngày. Các cuộc phản kháng của thị dân Milano đã chấm dứt, nhưng 2 tháng sau, khi tin tức về cuộc khởi nghĩa tại [[3]](#cite_note-GFH-3) [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn)và sự từ chức của [Metternich](/wiki/Metternich)được đưa đến Milano, thị dân [Milano](/wiki/Milano)một lần nữa đánh chiếm các đường phố, vào ngày 18 tháng 3. Sau sự kiện này, Radetzky đã triệt thoái về [[11]](#cite_note-TCH-11) [Quadrilatero](/w/index.php?title=Quadrilatero&action=edit&redlink=1)và tại đây, vị thống chế già đã chuẩn bị tổ chức một đòn hồi mã thương. Vào [tháng 7](/wiki/Th%C3%A1ng_b%E1%BA%A3y), ông đã khôi phục được vị thế của người Áo tại Ý bằng chiến thắng trước [quân đội](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i) [Piemont](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Sardegna)trong [trận Custoza](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Custoza_(1848)). [[16]](#cite_note-16)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&action=edit§ion=1)]
- ^
**a** [Grenville, John Ashley Soames (2000).](#cite_ref-ASG_1-1) **ă** *Europe reshaped, 1848-1878*. Oxford.
- ^
**a** [Stillman, William James (1898).](#cite_ref-WJS_2-1) **ă** *The union of Italy, 1815-1895*. Cambridge.
- ^
**a** **ă** **â** [Berkeley, George F.-H. (1940).](#cite_ref-GFH_3-3) **b** *Italy in the Making January 1st 1848 to November 16th 1848*. Cambridge.
- ^
**a** **ă** [Ginsborg, Paul (1979).](#cite_ref-GIN_4-2) **â** *Daniele Manin and the Venetian revolution of 1848-49*. Bristol. **Maurice, Charles Edmund (1887).** [^](#cite_ref-JLG_5-0) *The revolutionary movement of 1848-9 in Italy, Austria Hungary, and Germany*. New York. **American Bibliographical Center (1991).** [^](#cite_ref-ABC_6-0) *Historical abstracts: Volume 42, Issues 3-4*. Santa Barbara.
- ^
**a** **ă** **â** [Rüstow, Wilhelm (1862).](#cite_ref-WIR_7-3) **b** *Der italienische Krieg von 1848 und 1849*. Zürich.
- ^
**a** **ă** [Whyte, Arthur James Beresford (1975).](#cite_ref-AJB_8-2) **â** *The political life and letters of Cavour, 1848-1861*. Santa Barbra. **Svoboda, Johann (1870).** [^](#cite_ref-JOS_9-0) *Die Zöglinge der Wiener-Neustädter Militär-Akademie*. Wien. **de Marguerittes, Julie (1859).** [^](#cite_ref-JGM_10-0) *Italy and the War of 1859*. Philadelphia.
- ^
**a** **ă** **â** [Chapman, Tim (2008).](#cite_ref-TCH_11-3) **b** *The risorgimento: Italy 1815-71*. Penrith.
- ^
**a** [Stearns, Peter N. (1974).](#cite_ref-PNS_12-1) **ă** *1848: the revolutionary tide in Europe*. New York. **Whittam, John (1977).** [^](#cite_ref-WHI_13-0) *Politics of the Italian Army, 1861-1918*. London.
- ^
**a** [Wilhelm Meyer-Ott, Wilhelm Rüstow (1850).](#cite_ref-RMO_14-1) **ă** *Die Kriegerischen Ereignisse in Italien in den Jahren 1848 und 1849*. Zürich.
- ^
**a** [Gooch, John (1986).](#cite_ref-GOO_15-1) **ă** *The unification of Italy*. London. **Charles A. Endress, ' 'History of Europe, 1500-1848** [^](#cite_ref-16) *, trang 289*
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&action=edit§ion=2)] [Luisa Battistati](/w/index.php?title=Luisa_Battistati&action=edit&redlink=1) [Carlo Cattaneo](/w/index.php?title=Carlo_Cattaneo_(nh%C3%A0_v%C4%83n)&action=edit&redlink=1) [Enrico Dandolo](/w/index.php?title=Enrico_Dandolo_(nh%C3%A0_y%C3%AAu_n%C6%B0%E1%BB%9Bc)&action=edit&redlink=1) [Luciano Manara](/w/index.php?title=Luciano_Manara&action=edit&redlink=1) [Emilio Morosini](/w/index.php?title=Emilio_Morosini&action=edit&redlink=1) [Guerra regia e guerra di popolo](/w/index.php?title=Guerra_regia_e_guerra_di_popolo&action=edit&redlink=1)
## Thư mục[
[sửa](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&action=edit§ion=3)] **(tiếng Ý)**Piero Pieri, *Storia militare del Risorgimento*– volume 1 & 2, Einaudi, Torino, 1962 **(tiếng Ý)**Carlo Cattaneo, [, e-text Liber liber/Progetto Manuzio](http://www.liberliber.it/biblioteca/c/cattaneo/index.htm) *Dell'insurrezione di Milano nel 1848 e della successiva guerra* **(tiếng Ý)**Antonio Scurati, *Una storia romantica*, romanzo Bompiani, 2007
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=N%C4%83m_ng%C3%A0y_t%E1%BA%A1i_Milano&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
[Năm ngày tại Milano](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Cinque_giornate_di_Milano?uselang=vi) **(tiếng Ý)** ["Liceo Berchet di Milano" - more detailed account on the Five Days](http://www.liceoberchet.it/ricerche/netday98/milano/5giorfatti.htm) **(tiếng Ý)** [Monument to the "Cinque Giornate di Milano"](http://www.scultura-italiana.com/Approfondimenti/Grandi_Monumento_5_giornate.htm)
[Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Cựu quốc gia trên bán đảo Ý](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_qu%E1%BB%91c_gia_tr%C3%AAn_b%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C3%9D&action=edit&redlink=1) [Thành-bang trước đây](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh-bang_tr%C6%B0%E1%BB%9Bc_%C4%91%C3%A2y&action=edit&redlink=1) [Cựu cộng hòa](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Quốc gia tồn tại ngắn ngủi](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%E1%BB%91c_gia_t%E1%BB%93n_t%E1%BA%A1i_ng%E1%BA%AFn_ng%E1%BB%A7i) [Khởi đầu năm 1848](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kh%E1%BB%9Fi_%C4%91%E1%BA%A7u_n%C4%83m_1848) [Chấm dứt năm 1848](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BA%A5m_d%E1%BB%A9t_n%C4%83m_1848) [Bài viết về Italy thiếu tọa độ địa lý](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_vi%E1%BA%BFt_v%E1%BB%81_Italy_thi%E1%BA%BFu_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD&action=edit&redlink=1) [Bài viết thiếu tọa độ địa lý](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_vi%E1%BA%BFt_thi%E1%BA%BFu_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD&action=edit&redlink=1) [Giải thể 1848](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%E1%BA%A3i_th%E1%BB%83_1848&action=edit&redlink=1) [Trận đánh liên quan tới Áo](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_%C3%81o) [Trận đánh liên quan tới Ý](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_%C3%9D) [Xung đột 1848](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_1848&action=edit&redlink=1) [Các trận đánh trong Chiến tranh giành độc lập Ý](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A1c_tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_trong_Chi%E1%BA%BFn_tranh_gi%C3%A0nh_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_%C3%9D&action=edit&redlink=1) [Ý 1848](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C3%9D_1848&action=edit&redlink=1) [Lịch sử Milano](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Milano&action=edit&redlink=1) [Cách mạng năm 1848 tại các quốc gia Ý](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_n%C4%83m_1848_t%E1%BA%A1i_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_%C3%9D&action=edit&redlink=1) [Các cuộc nổi dậy của phong trào Risorgimento](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A1c_cu%E1%BB%99c_n%E1%BB%95i_d%E1%BA%ADy_c%E1%BB%A7a_phong_tr%C3%A0o_Risorgimento&action=edit&redlink=1) [Trận đánh liên quan tới Công quốc Milan](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_C%C3%B4ng_qu%E1%BB%91c_Milan&action=edit&redlink=1) [Thành lập 1848](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C3%A0nh_l%E1%BA%ADp_1848) [Cách mạng năm 1848](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_n%C4%83m_1848&action=edit&redlink=1)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Neodymi
Neodymi (tên Latinh: Neodymium) là một nguyên tố hóa học với ký hiệu Nd và số nguyên tử bằng 60.
Mục lục
Đặc trưng[sửa | sửa mã nguồn]
Neodymi, một kim loại đất hiếm, có mặt trong Misch metal ở hàm lượng tới khoảng 18%. Kim loại này có ánh kim màu trắng bạc sáng, tuy nhiên, là một trong số các kim loại đất hiếm nhóm Lantan rất dễ phản ứng hóa học nên nó nhanh chóng bị ôxi hóa trong không khí. Lớp ôxít trên bề mặt sau đó dễ bị tách ra làm kim loại này tiếp tục bị ôxi hóa. Mặc dù thuộc về nhóm gọi là "kim loại đất hiếm", nhưng neodymi hoàn toàn không hiếm. Nó chiếm khoảng 38 ppm khối lượng lớp vỏ Trái Đất.
Tính hóa học[sửa | sửa mã nguồn]
Kim loại Neodymi bị xỉn từ từ trong không khí và cháy dễ dàng ở nhiệt độ 150 °C và tạo thành Neodymi(III) ôxít:
- 4 Nd + 3 O2 → 2 Nd2O3
Neodymi có tính điện dương khá cao, nó phản ứng từ từ với nước lạnh, phản ứng khá nhanh với nước nóng để tảo thành neodymi hiđrôxít:
- 2 Nd (s) + 6 H2O (l) → 2 Nd(OH)3 (aq) + 3 H2 (g)
Kim loại Neodymium phản ứng với tất cả các khí halogen:
- 2 Nd (s) + 3 F2 (g) → 2 NdF3 (s) [màu tím]
- 2 Nd (s) + 3 Cl2 (g) → 2 NdCl3 (s) [màu hoa cà]
- 2 Nd (s) + 3 Br2 (g) → 2 NdBr3 (s) [màu tím]
- 2 Nd (s) + 3 I2 (g) → 2 NdI3 (s) [màu lục]
Neodymi bị hòa tan dễ dàng trong axít sulfuric loãng để tạo thành dung dịch chứa ion Nd (III) màu hoa cà, tồn tại dưới dạng phức [Nd(OH2)9]3+:[2]
- 2 Nd (s) + 3 H2SO4 (aq) → 2 Nd3+ (aq) + 3 SO2−4 (aq) + 3 H2 (g)
Các hợp chất[sửa | sửa mã nguồn]
Ứng dụng[sửa | sửa mã nguồn]
- Các nam châm neodymi là các nam châm vĩnh cửu mạnh nhất hiện đã biết - Nd2Fe14B. Các nam châm này rẻ hơn, nhẹ hơn và mạnh hơn so với các nam châm samari-coban. Các nam châm neodymi xuất hiện trong các sản phẩm như microphon, các loa chuyên nghiệp, trong tai nghe, ghi-ta và các đầu cảm biến của ghi-ta bass cũng như đầu đọc của ổ đĩa cứng máy tính trong đó cần có khối lượng nhỏ, dung tích bé hay từ trường mạnh.
- Neodymi là thành phần hợp thành của didymi được sử dụng để tạo màu cho thủy tinh dùng làm kính bảo hộ trong nghề hàn và thổi thủy tinh. Dải hấp thụ sắc nét của nó trùng với tần số bức xạ của natri ở bước sóng 589 nm.
- Neodymi có nhiệt dung riêng lớn bất thường ở ngưỡng nhiệt độ của heli lỏng, vì thế nó là hữu ích trong các thiết bị siêu lạnh.
- Các đèn neodymi là các đèn nóng sáng chứa neodymi trong thủy tinh để lọc ánh sáng vàng, tạo ra ánh sáng trắng hơn so với ánh sáng mặt trời.
- Neodymi tạo màu cho thủy tinh với các sắc thái nằm trong khoảng từ tía tới đỏ rượu vang và xám nóng. Ánh sáng truyền qua thủy tinh như vậy thể hiện các dải hấp thụ sắc nét bất thường; thủy tinh như thế được sử dụng trong thiên văn học để tạo ra các dải sắc nét, trong đó các vạch quang phổ có thể được xác định. Neodymi cũng được sử dụng để loại bỏ màu xanh lục của thủy tinh do các tạp chất sắt gây ra.
- Các muối neodymi được dùng như là chất tạo màu cho men thủy tinh.
- Có lẽ là do các tính chất tương tự như ion Ca2+, nên Nd3+ đã được thông báo[3] là hỗ trợ tăng trưởng của thực vật. Các hợp chất của nguyên tố đất hiếm này cũng thường xuyên được sử dụng tại Trung Quốc như là phân bón.
- Xác định niên đại bằng samari-neodymi là hữu ích để xác định các mối liên hệ về niên đại của các loại đá[4] và của vẫn thạch.
- Quy mô và cường độ của phun trào núi lửa có thể được dự đoán bằng cách quét các đồng vị neodymi. Các phun trào núi lửa nhỏ và lớn sinh ra dung nham với thành phần khác nhau về các đồng vị neodymi. Từ thành phần của các đồng vị, các nhà khoa học có thể dự báo sự phun trào sắp xảy ra có thể mạnh ở mức nào và sử dụng thông tin này để cảnh báo dân cư về cường độ của đợt phun trào.
- Một số vật liệu trong suốt nhất định với hàm lượng nhỏ các ion neodymi có thể được sử dụng trong các laser như là vật liệu laser cho các bước sóng hồng ngoại (1.054-1.064 nm), chẳng hạn như Nd:YAG (thạch lựu yttri nhôm), Nd:YLF (florua yttri liti), Nd:YVO4 (orthovanadat yttri), và thủy tinh Nd. Laser hiện thời tại Atomic Weapons Establishment (AWE) của Vương quốc Anh là laser thủy tinh neodymi HELEN 1-TW, có thể tiếp cận các điểm giữa của các khu vực áp suất và nhiệt độ và được sử dụng để thu được các dữ liệu cho việc lập mô hình về việc tỷ trọng, nhiệt độ và áp suất tương tác như thế nào bên trong các đầu đạn hạt nhân. HELEN có thể tạo ra plasma có nhiệt độ khoảng 106 K, mà từ đó độ chắn và sự truyền của nguồn bức xạ được đo đạc.
Thủy tinh neodymi[sửa | sửa mã nguồn]
Thủy tinh neodymi (thủy tinh Nd) được tạo ra bằng việc đưa vào ôxít neodymi (Nd2O3) trong thủy tinh nóng chảy. Trong ánh sáng ban ngày hay ánh sáng của các đèn nóng sáng thì thủy tinh neodymi có màu tím oải hương, nhưng nó trở thành màu lam nhạt khi được chiếu sáng bằng ánh sáng của đèn huỳnh quang.
Các laser trạng thái rắn thủy tinh neodymi được sử dụng trong các hệ thống nhiều tia cực cao công suất (cỡ terawatt), cao năng lượng (cỡ megajoule) cho nhiệt hạch hãm quán tính. Các laser thủy tinh Nd thông thường là nhân ba tần số cho họa ba thứ ba ở bước sóng 351 nm trong các thiết bị nhiệt hạch laser.
Thủy tinh neodymi được sử dụng rộng rãi trong các đèn nóng sáng để tạo ra ánh sáng "tự nhiên" hơn. Thủy tinh neodymi cũng đã được cấp bằng sáng chế để sử dụng trong các gương chiếu hậu của ô tô để giảm sự chói lòa về ban đêm.
Sử dụng thương mại đầu tiên của neodymi tinh chế là trong tạo màu thủy tinh, bắt đầu với các thực nghiệm của Leo Moser trong tháng 11 năm 1927. Thủy tinh "Alexandrite" được tạo ra vẫn là màu dấu hiệu của các công xưởng thủy tinh Moser cho tới nay. Thủy tinh neodymi được các xưởng thủy tinh tại Mỹ mô phỏng rộng rãi trong đầu thập niên 1930, đáng chú ý nhất có Heisey, Fostoria ("wisteria"), Cambridge ("heatherbloom") và Steuben ("wisteria") cũng như ở một vài nơi khác (chẳng hạn Lalique ở Pháp hay Murano). Thủy tinh "twilight" của Tiffin còn trong sản xuất từ khoảng 1950 tới khoảng 1980. Các nguồn hiện tại bao gồm các nhà sản xuất kính tại Cộng hòa Séc, Hoa Kỳ và Trung Quốc; Caithness Glass ở Scotland cũng sử dụng rộng rãi chất tạo màu này.
Các dải hấp thụ sắc nét của neodymi làm cho màu thủy tinh thay đổi theo các điều kiện chiếu sáng khác nhau, từ có màu tía hơi đỏ dưới ánh sáng ban ngày hay dưới ánh sáng của đèn nóng sáng vàng, nhưng trở thành màu lam dưới ánh sáng trắng của đèn huỳnhg quang, hoặc ánh xanh lục dưới điều kiện chiếu sáng ba màu. Hiện tượng thay đổi màu này được các nhà sưu tập thủy tinh đánh giá cao. Neodymi kết hợp với praseodymi tạo ra thủy tinh "Heliolite" của Moser. Khi kết hợp với vàng hay selen nó tạo ra màu đỏ đẹp cho thủy tinh, chẳng hạn "Royalite" của Moser hay "Wistaria" của Tiffin hay một số màu khác mà Fenton thu được. Do sự tạo màu của neodymi phụ thuộc vào các sự chuyển tiếp f-f "hãm" sâu bên trong nguyên tử, nên ở đây có ảnh hưởng tương đối ít đối với màu sắc từ môi trường hóa học, vì thé màu là không thấm qua được đối với lịch sử nhiệt của thủy tinh. Tuy nhiên, để có màu tốt nhất, các tạp chất chứa sắt cần phải ở mức tối thiểu trong cát được dùng để nấu thủy tinh. Cùng một "mức hãm" của các chuyển tiếp f-f làm cho các chất tạo màu từ kim loại đất hiếm ít gắt hơn so với các chất tạo màu từ các nguyên tố có chuyển tiếp chủ yếu là lớp d, vì thế cần phải dùng nhiều hơn trong thủy tinh để đạt được cường độ màu mong muốn. Công thức gốc của Moser sử dụng khoảng 5% ôxít neodymi trong thủy tinh nóng chảy, một lượng vừa đủ như vậy được Moser nói tới như là thủy tinh "kích thích bằng đất hiếm". Là một bazơ đủ mạnh, mức như vậy của neodymi có thể ảnh hưởng tới cacs tính chất nóng chảy của thủy tinh và hàm lượng canxi trong thủy tinh có thể cũng phải điều chỉnh theo.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Neodymi được nam tước Carl Auer von Welsbach, một nhà hóa học người Áo, phát hiện tại Viên năm 1885. Ông tách neodymi cũng như nguyên tố praseodymi từ vật liệu được gọi là didymi bằng cách kết tinh phân đoạn của nitrat amoni tetrahydrat kép từ axít nitric, trong khi tuân theo việc chia tách bằng phân tích quang phổ; tuy nhiên, nó đã không được cô lập ở dạng tương đối tinh khiết cho tới tận năm 1925. Tên gọi neodymi có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp neos nghĩa là mới và didymos nghĩa là kép, đôi.
Kết tinh nitrat kép từng là phương thức tinh chế neodymi thương mại cho tới tận thập niên 1950. Lindsay Chemical Division của American Potash and Chemical Corporation, một thời từng là nhà sản xuất các kim loại đất hiếm lớn nhất trên thế giới, cung cấp ôxít neodymi tinh chế theo kiểu này ở phẩm cấp 65%, 85% và 95% độ tinh khiết, với mức giá trong khoảng từ 2 tới 20 USD mỗi pao (USD năm 1960). Lindsay cũng là cơ sở đầu tiên thương mại hóa quá trình tinh chế bằng trao đổi ion ở quy mô lớn để sản xuất neodymi, sử dụng công nghệ do Frank Spedding tại Đại học bang Iowa và Phòng thí nghiệm Ames phát triển; một pao ôxít độ tinh khiết 99% có giá 35 USD vào năm 1960; còn phẩm cấp 99,9% chỉ tăng thêm 5 USD nữa. Bắt đầu từ thập niên 1950, neodymi độ tinh khiết cao (như 99+%) chủ yếu thu được bằng công nghệ trao đổi ion từ cát monazit ((Ce,La,Th,Nd,Y)PO4), một vật liệu giàu các nguyên tố đất hiếm. Bản thân kim loại này thu được bằng điện phân các muối halua của nó. Hiện tại, phần lớn neodymi được chiết ra từ bastnaesit, (Ce,La,Nd,Pr)CO3F, và được tinh chế bằng chiết dung môi. Tinh chế trao đổi ion được dùng để điều chế neodymi với các độ tinh khiết cao hơn (thông thường >4N, do khi Molycorp lần đầu tiên đưa ra ôxít neodymi của họ có phẩm cấp 98% vào năm 1965, điều chế bằng chiết dung môi từ bastnaesit thu được tại mỏ Mountain Pass, California, nó chỉ có giá ở mức 5 USD mỗi pao đối với các lượng nhỏ, do vậy Lindsay nhanh chóng ngừng không sản xuất nữa). Công nghệ phát triển và độ tinh khiết được nâng cao của ôxít neodymi có sẵn ở quy mô công nghiệp được phản ánh bằng sự xuất hiện của thủy tinh neodymi được làm từ đó vẫn tồn tại trong các bộ sưu tập ngày nay. Các miếng kính thời kỳ đầu của Moser và các loại thủy tinh neodymi khác sản xuất trong thập niên 1930 bị pha màu cam hay hơi đỏ nhiều hơn so với các loại thủy tinh neodymi ngày nay (có màu tía thuần khiết hơn), do các khó khăn trong việc loại bỏ các dấu vết cuối cùng của praseodymi khi người ta còn phải dựa vào công nghệ kết tinh phân đoạn.
Phổ biến[sửa | sửa mã nguồn]
Neodymi không được tìm thấy trong tự nhiên ở dạng nguyên tố tự do mà nó thường xuất hiện trong các loại quặng như cát monazit ((Ce,La,Th,Nd,Y)PO4) và bastnasit ((Ce,La,Th,Nd,Y)(CO3)F) trong đó chứa các lượng nhỏ của mọi nguyên tố đất hiếm. Neodymi cũng có thể tìm thấy trong misch metal; nó rất khó tách ra từ các nguyên tố đất hiếm khác.
Hợp chất[sửa | sửa mã nguồn]
Các hợp chất của neodymi bao gồm:
Xem thêm Hợp chất neodymi
Đồng vị[sửa | sửa mã nguồn]
Neodymi phổ biến trong tự nhiên là hợp thành của 5 đồng vị ổn định, bao gồm Nd142, Nd143, Nd145, Nd146 và Nd148, với Nd142 là phổ biến nhất (27,2%), và 2 đồng vị phóng xạ là Nd144 và Nd150. Tổng cộng 31 đồng vị phóng xạ của neodymi đã được nêu đặc trưng cho tới nay, với ổn định nhất là các đồng vị có trong tự nhiên Nd144 (phân rã alpha với chu kỳ bán rã (T½) bằng 2,29×1015 năm) và Nd150 (phân rã beta kép, T½ bằng 7×1018 năm). Tất cả các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 11 ngày và phần lớn trong số đó có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 70 giây. Nguyên tố này cũng có 13 trạng thái giả ổn định đã biết với ổn định nhất là Nd139m (T½ bằng 5,5 giờ), Nd135m (T½ bằng 5,5 phút) và Nd133m1 (T½ ~70 giây).
Phương thức phân rã chủ yếu trước đồng vị phổ biến nhất (Nd142) là bắt điện tử và phân rã positron còn phương thức chủ yếu sau đồng vị ổn định phổ biến nhất là phân rã beta trừ. Sản phẩm phân rã chủ yếu trước Nd142 là các đồng vị của nguyên tố Pr (praseodymi) còn sản phẩm phân rã chủ yếu sau Nd142 là các đồng vị của nguyên tố Pm (promethi).
Phòng ngừa[sửa | sửa mã nguồn]
Bụi của neodymi kim loại có nguy hiểm cháy và nổ.
Các hợp chất của neodymi, giống như các muối của mọi kim loại đất hiếm khác, có độc tính từ nhẹ tới vừa phải; tuy nhiên độc tính của chúng vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Bụi neodymi và các muối của nó kích ứng mạnh đối với mắt và các màng nhầy và kích ứng vừa phải đối với da. Hít thở phải bụi có thể gây ra tắc mạch phổi và sự phơi nhiễm tích tụ gây nguy hiểm cho gan. Neodymi cũng đóng vai trò như là tác nhân chống đông máu, đặc biệt là khi truyền vào theo đường ven.
Các nam châm neodymi đã được thử nghiệm để sử dụng trong y học, chẳng hạn như các vòng từ tính và chỉnh sửa xương, nhưng các vấn đề về tương thích sinh học đã không cho phép các ứng dụng này được phổ biến.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Nam châm neodymi (NIB or Nd2Fe14B)
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Phòng thí nghiệm quốc gia Hoa Kỳ Los Alamos - Neodymi
- "The Industrial Chemistry of the Lanthanons, Yttrium, Thorium and Uranium" của R.J. Callow, Nhà in Pergamon, 1967.
- Lindsay Chemical Division, American Potash and Chemical Corporation, Bảng giá, 1960.
- "Chemistry of the Lanthanons" của R.C. Vickery, Butterworths, 1953.
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Gschneidner, K. A.; Eyring, L. (1978). Handbook on the Physics and Chemistry of Rare Earths. Amsterdam: North Holland. ISBN 0444850228.
- ^ “Chemical reactions of Neodymium”. Webelements. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2009.
- ^ www.regional.org.au
- ^ news.bbc.co.uk

markdown:
# Neodymi
|
|![]()
[ký hiệu](/wiki/K%C3%BD_hi%E1%BB%87u_h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) [ˌ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [n](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [iː](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [.](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɵ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ˈ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [d](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [ɪ](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [m](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [i](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [əm](//en.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:IPA_for_English#Key) [/](//en.wikipedia.org/wiki/Help:IPA_for_English) *NEE-o-DIM-ee-əm*
|
|![ Hexagonal.png](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/13/Hexagonal.png/31px-Hexagonal.png)
|
|
60
|
|Nd [](/wiki/Heli) [](/wiki/Liti) [](/wiki/Berili) [](/wiki/Bo) [](/wiki/Cacbon) [](/wiki/Nit%C6%A1) [](/wiki/%C3%94xy) [](/wiki/Flo) [](/wiki/Neon) [](/wiki/Natri) [](/wiki/Magi%C3%AA) [](/wiki/Nh%C3%B4m) [](/wiki/Silic) [](/wiki/Ph%E1%BB%91tpho) [](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh) [](/wiki/Clo) [](/wiki/Agon) [](/wiki/Kali) [](/wiki/Canxi) [](/wiki/Scandi) [](/wiki/Titan) [](/wiki/Vanadi) [](/wiki/Crom) [](/wiki/Mangan) [](/wiki/S%E1%BA%AFt) [](/wiki/Coban) [](/wiki/Niken) [](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng) [](/wiki/K%E1%BA%BDm) [](/wiki/Gali) [](/wiki/Gecmani) [](/wiki/Asen) [](/wiki/Selen) [](/wiki/Br%C3%B4m) [](/wiki/Krypton) [](/wiki/Rubi%C4%91i) [](/wiki/Stronti) [](/wiki/Yttri) [](/wiki/Zirconi) [](/wiki/Niobi) [](/wiki/Molypden) [](/wiki/Tecneti) [](/wiki/Rutheni) [](/wiki/Rhodi) [](/wiki/Paladi) [](/wiki/B%E1%BA%A1c) [](/wiki/Cadmi) [](/wiki/Indi) [](/wiki/Thi%E1%BA%BFc) [](/wiki/Antimon) [](/wiki/Telua) [](/wiki/I%E1%BB%91t) [](/wiki/Xenon) [](/wiki/X%C3%AAzi) [](/wiki/Bari) [](/wiki/Lantan) [](/wiki/Xeri) [](/wiki/Praseodymi) **** [](/wiki/Promethi) [](/wiki/Samari) [](/wiki/Europi) [](/wiki/Gadolini) [](/wiki/Terbi) [](/wiki/Dysprosi) [](/wiki/Holmi) [](/wiki/Erbi) [](/wiki/Thuli) [](/wiki/Ytterbi) [](/wiki/Luteti) [](/wiki/Hafni) [](/wiki/Tantali) [](/wiki/Volfram) [](/wiki/Rheni) [](/wiki/Osmi) [](/wiki/Iridi) [](/wiki/Platin) [](/wiki/V%C3%A0ng) [](/wiki/Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n) [](/wiki/Tali) [](/wiki/Ch%C3%AC) [](/wiki/Bitmut) [](/wiki/Poloni) [](/wiki/Astatin) [](/wiki/Radon) [](/wiki/Franxi) [](/wiki/Radi) [](/wiki/Actini) [](/wiki/Thori) [](/wiki/Protactini) [](/wiki/Urani) [](/wiki/Neptuni) [](/wiki/Plutoni) [](/wiki/Americi) [](/wiki/Curi) [](/wiki/Berkeli) [](/wiki/Californi) [](/wiki/Einsteini) [](/wiki/Fermi) [](/wiki/Mendelevi) [](/wiki/Nobeli) [](/wiki/Lawrenci) [](/wiki/Rutherfordi) [](/wiki/Dubni) [](/wiki/Seaborgi) [](/wiki/Bohri) [](/wiki/Hassi) [](/wiki/Meitneri) [](/wiki/Darmstadti) [](/wiki/Roentgeni) [](/wiki/Copernici) [](/wiki/Ununtri) [](/wiki/Flerovi) [](/wiki/Ununpenti) [](/wiki/Livermori) [](/wiki/Ununsepti) [](/wiki/Ununocti) [](/wiki/Ununenni) [](/wiki/Unbinili) [](/w/index.php?title=Untrienni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadnili&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquaduni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadbi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadtri&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadquadi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadpenti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadhexi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadsepti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadocti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unquadenni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentnili&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentuni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentbi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpenttri&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentquadi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentpenti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpenthexi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentsepti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentocti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unpentenni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexnili&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexuni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexbi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhextri&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexquadi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexpenti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexhexi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexsepti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unhexocti&action=edit&redlink=1) [](/wiki/Unbiuni) [](/wiki/Unbibi) [](/w/index.php?title=Unbitri&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unbiquadi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unbipenti&action=edit&redlink=1) [](/wiki/Unbihexi) [](/w/index.php?title=Unbisepti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unbiocti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Unbienni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untrinili&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untriuni&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untribi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untritri&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untriquadi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untripenti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untrihexi&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untrisepti&action=edit&redlink=1) [](/w/index.php?title=Untriocti&action=edit&redlink=1) [Số nguyên tử](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) [Khối lượng nguyên tử chuẩn](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) [Phân loại](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_(h%C3%B3a_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) [Nhóm Lantan](/wiki/Nh%C3%B3m_Lantan) [Nhóm](/wiki/Nh%C3%B3m_(b%E1%BA%A3ng_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n)), [phân lớp](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_(v%E1%BB%8F_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD)&action=edit&redlink=1) [n/a](/wiki/Nh%C3%B3m_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_3), [f](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_f&action=edit&redlink=1) [Chu kỳ](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_tu%E1%BA%A7n_ho%C3%A0n) [Chu kỳ 6](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91_6) [Cấu hình electron](/wiki/C%E1%BA%A5u_h%C3%ACnh_electron) [Xe](/wiki/Xenon)] 4f 46s 2 [Màu sắc](/wiki/M%C3%A0u_s%E1%BA%AFc) [Trạng thái vật chất](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_v%E1%BA%ADt_ch%E1%BA%A5t) [Chất rắn](/wiki/Ch%E1%BA%A5t_r%E1%BA%AFn) [Nhiệt độ nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [K](/wiki/Kelvin)(1024 °C, 1875 °F) [Nhiệt độ sôi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_s%C3%B4i) [Mật độ](/wiki/Kh%E1%BB%91i_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ri%C3%AAng)(gần [nhiệt độ phòng](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_ph%C3%B2ng)) **·**cm −3(at 0 °C, 101.325 [kPa](/wiki/Pascal_(%C4%91%C6%A1n_v%E1%BB%8B))) **·**cm −3 [Nhiệt lượng nóng chảy](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_n%C3%B3ng_ch%E1%BA%A3y) [kJ](/w/index.php?title=Kilojoule_per_mole&action=edit&redlink=1) **·**mol −1 [Nhiệt lượng bay hơi](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_bay_h%C6%A1i) **·**mol −1 [Nhiệt dung](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_dung) **·**mol −1 **·**K −1
|P (Pa)||1||10||100||1 k||10 k||100 k|
|ở T (K)||1595||1774||1998||(2296)||(2715)||(3336)|[Trạng thái ôxi hóa](/wiki/Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_%C3%B4xi_h%C3%B3a) **3**, 2 [Bazơ](/wiki/Baz%C6%A1)nhẹ [Độ âm điện](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%C3%A2m_%C4%91i%E1%BB%87n) [Năng lượng ion hóa](/wiki/N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ion_h%C3%B3a) −1
Thứ hai: 1040 kJ·mol
−1
Thứ ba: 2130 kJ·mol
−1 [Bán kính cộng hoá trị](/w/index.php?title=B%C3%A1n_k%C3%ADnh_c%E1%BB%99ng_ho%C3%A1_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) [pm](/wiki/Picometre) [Độ dài liên kết cộng hóa trị](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_d%C3%A0i_li%C3%AAn_k%E1%BA%BFt_c%E1%BB%99ng_h%C3%B3a_tr%E1%BB%8B&action=edit&redlink=1) [Cấu trúc tinh thể](/wiki/C%E1%BA%A5u_tr%C3%BAc_tinh_th%E1%BB%83) [Vận tốc âm thanh](/wiki/V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_%C3%A2m_thanh) **·**s −1(at 20 °C) [Độ giãn nở nhiệt](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99_gi%C3%A3n_n%E1%BB%9F_nhi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) [r.t.](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_v%C3%A0_%C3%A1p_su%E1%BA%A5t_ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n)) (α, poly) 9,6 µm **·**m −1 **·**K −1 [Độ dẫn nhiệt](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_d%E1%BA%ABn_nhi%E1%BB%87t) **·**m −1 **·**K −1 [Điện trở suất](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_tr%E1%BB%9F_su%E1%BA%A5t) [r.t.](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99_v%C3%A0_%C3%A1p_su%E1%BA%A5t_ti%C3%AAu_chu%E1%BA%A9n)) (α, poly) 643 n Ω **·**m [Tính chất từ](/wiki/T%E1%BB%AB_h%E1%BB%8Dc) [Thuận từ](/wiki/Thu%E1%BA%ADn_t%E1%BB%AB), [phản sắt từ](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_s%E1%BA%AFt_t%E1%BB%AB)khi dưới 20 K [[1]](#cite_note-1) [Mô đun Young](/w/index.php?title=M%C3%B4_%C4%91un_Young&action=edit&redlink=1) [Mô đun cắt](/w/index.php?title=M%C3%B4_%C4%91un_c%E1%BA%AFt&action=edit&redlink=1) [Mô đun nén](/w/index.php?title=M%C3%B4_%C4%91un_n%C3%A9n&action=edit&redlink=1) [Hệ số Poisson](/wiki/H%E1%BB%87_s%E1%BB%91_Poisson) [Độ cứng theo thang Vickers](/w/index.php?title=Thang_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A9ng_Vickers&action=edit&redlink=1) [Độ cứng theo thang Brinell](/w/index.php?title=Thang_%C4%91%E1%BB%99_c%E1%BB%A9ng_Brinell&action=edit&redlink=1) [Số đăng ký CAS](/wiki/S%E1%BB%91_%C4%91%C4%83ng_k%C3%BD_CAS)
|
|[NA](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) [DM](/w/index.php?title=Ki%E1%BB%83u_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) [DE](/w/index.php?title=N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1)( [MeV](/wiki/Electronvolt)) [DP](/w/index.php?title=S%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) 142Nd 142Nd ổn định với 82 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 143Nd 143Nd ổn định với 83 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 144Nd 15năm [α](/w/index.php?title=Alpha_decay&action=edit&redlink=1) 140 [Ce](/wiki/Xeri) 145Nd 145Nd ổn định với 85 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 146Nd 146Nd ổn định với 86 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 148Nd 148Nd ổn định với 88 [nơtron](/wiki/N%C6%A1tron) 150Nd 18 [năm](/wiki/N%C4%83m) [β](/w/index.php?title=Double_beta_minus_decay&action=edit&redlink=1) −β − 150 [Sm](/wiki/Samari) **Neodymi** (tên Latinh: **Neodymium**) là một [nguyên tố](/wiki/Nguy%C3%AAn_t%E1%BB%91) hóa học với ký hiệu **Nd** và [số nguyên tử](/wiki/S%E1%BB%91_nguy%C3%AAn_t%E1%BB%AD) bằng 60.
## Mục lục
## Đặc trưng[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=1)]
Neodymi, một
[kim loại](/wiki/Kim_lo%E1%BA%A1i) [đất hiếm](/wiki/%C4%90%E1%BA%A5t_hi%E1%BA%BFm), có mặt trong [Misch metal](/w/index.php?title=Misch_metal&action=edit&redlink=1) ở hàm lượng tới khoảng 18%. Kim loại này có ánh kim màu trắng bạc sáng, tuy nhiên, là một trong số các kim loại đất hiếm [nhóm Lantan](/wiki/Nh%C3%B3m_Lantan) rất dễ phản ứng hóa học nên nó nhanh chóng bị ôxi hóa trong không khí. Lớp ôxít trên bề mặt sau đó dễ bị tách ra làm kim loại này tiếp tục bị ôxi hóa. Mặc dù thuộc về nhóm gọi là "kim loại đất hiếm", nhưng neodymi hoàn toàn không hiếm. Nó chiếm khoảng 38 [ppm](/wiki/Ppm_(m%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99)) khối lượng lớp vỏ [Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t).
### Tính hóa học[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=2)]
Kim loại Neodymi bị xỉn từ từ trong không khí và cháy dễ dàng ở nhiệt độ 150 °C và tạo thành
[Neodymi(III) ôxít](/w/index.php?title=Neodymi(III)_%C3%B4x%C3%ADt&action=edit&redlink=1):
- 4 Nd + 3 O
2→ 2 Nd 2O 3
Neodymi có tính điện dương khá cao, nó phản ứng từ từ với nước lạnh, phản ứng khá nhanh với nước nóng để tảo thành neodymi hiđrôxít:
- 2 Nd (s) + 6 H
2O (l) → 2 Nd(OH) 3(aq) + 3 H 2(g)
Kim loại Neodymium phản ứng với tất cả các khí halogen:
- 2 Nd (s) + 3 F
2(g) → 2 NdF 3(s) [màu tím]
- 2 Nd (s) + 3 Cl
2(g) → 2 NdCl 3(s) [màu hoa cà]
- 2 Nd (s) + 3 Br
2(g) → 2 NdBr 3(s) [màu tím]
- 2 Nd (s) + 3 I
2(g) → 2 NdI 3(s) [màu lục]
Neodymi bị hòa tan dễ dàng trong
[axít sulfuric](/wiki/Ax%C3%ADt_sunfuric) loãng để tạo thành dung dịch chứa ion Nd (III) màu hoa cà, tồn tại dưới dạng phức [Nd(OH 2) 9] 3+: [[2]](#cite_note-2)
- 2 Nd (s) + 3 H
2SO 4(aq) → 2 Nd 3+(aq) + 3 SO2−4 (aq) + 3 H 2(g)
### Các hợp chất[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=3)]
## Ứng dụng[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=4)]
- Các
[nam châm neodymi](/w/index.php?title=Nam_ch%C3%A2m_neodymi&action=edit&redlink=1)là các [nam châm](/wiki/Nam_ch%C3%A2m)vĩnh cửu mạnh nhất hiện đã biết - [Nd](/w/index.php?title=Nam_ch%C3%A2m_neodymi&action=edit&redlink=1). Các nam châm này rẻ hơn, nhẹ hơn và mạnh hơn so với các 2Fe 14B [nam châm samari-coban](/w/index.php?title=Nam_ch%C3%A2m_samari-coban&action=edit&redlink=1). Các [nam châm neodymi](/w/index.php?title=Nam_ch%C3%A2m_neodymi&action=edit&redlink=1)xuất hiện trong các sản phẩm như [microphon](/w/index.php?title=Microphon&action=edit&redlink=1), các [loa](/wiki/Loa)chuyên nghiệp, trong [tai nghe](/wiki/Tai_nghe), [ghi-ta](/wiki/Ghi-ta)và các đầu cảm biến của [ghi-ta bass](/w/index.php?title=Ghi-ta_bass&action=edit&redlink=1)cũng như đầu đọc của ổ đĩa cứng [máy tính](/wiki/M%C3%A1y_t%C3%ADnh)trong đó cần có khối lượng nhỏ, dung tích bé hay từ trường mạnh.
- Neodymi là thành phần hợp thành của
[didymi](/w/index.php?title=Didymi&action=edit&redlink=1)được sử dụng để tạo màu cho thủy tinh dùng làm kính bảo hộ trong nghề [hàn](/wiki/H%C3%A0n_(c%C3%B4ng_ngh%E1%BB%87))và thổi thủy tinh. Dải hấp thụ sắc nét của nó trùng với tần số bức xạ của [natri](/wiki/Natri)ở bước sóng 589 nm.
- Neodymi có nhiệt dung riêng lớn bất thường ở ngưỡng nhiệt độ của
[heli](/wiki/Heli)lỏng, vì thế nó là hữu ích trong các [thiết bị siêu lạnh](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_b%E1%BB%8B_si%C3%AAu_l%E1%BA%A1nh&action=edit&redlink=1).
- Các đèn neodymi là các đèn nóng sáng chứa neodymi trong thủy tinh để lọc ánh sáng vàng, tạo ra ánh sáng trắng hơn so với ánh sáng mặt trời.
- Neodymi tạo màu cho
[thủy tinh](/wiki/Th%E1%BB%A7y_tinh)với các sắc thái nằm trong khoảng từ tía tới đỏ rượu vang và xám nóng. Ánh sáng truyền qua thủy tinh như vậy thể hiện các [dải hấp thụ](/w/index.php?title=D%E1%BA%A3i_h%E1%BA%A5p_th%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1)sắc nét bất thường; thủy tinh như thế được sử dụng trong [thiên văn học](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc)để tạo ra các dải sắc nét, trong đó các [vạch quang phổ](/w/index.php?title=V%E1%BA%A1ch_quang_ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1)có thể được xác định. Neodymi cũng được sử dụng để loại bỏ màu xanh lục của thủy tinh do các tạp chất [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt)gây ra.
- Các muối neodymi được dùng như là chất tạo màu cho
[men thủy tinh](/w/index.php?title=Men_th%E1%BB%A7y_tinh&action=edit&redlink=1).
- Có lẽ là do các tính chất tương tự như ion Ca
2+, nên Nd 3+đã được thông báo là hỗ trợ tăng trưởng của thực vật. Các hợp chất của nguyên tố đất hiếm này cũng thường xuyên được sử dụng tại Trung Quốc như là [[3]](#cite_note-3) [phân bón](/wiki/Ph%C3%A2n_b%C3%B3n). [Xác định niên đại bằng samari-neodymi](/w/index.php?title=X%C3%A1c_%C4%91%E1%BB%8Bnh_ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_b%E1%BA%B1ng_samari-neodymi&action=edit&redlink=1)là hữu ích để xác định các mối liên hệ về niên đại của các loại đá và của [[4]](#cite_note-4) [vẫn thạch](/wiki/V%E1%BA%ABn_th%E1%BA%A1ch).
- Quy mô và cường độ của phun trào núi lửa có thể được dự đoán bằng cách quét các
[đồng vị](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B)neodymi. Các phun trào núi lửa nhỏ và lớn sinh ra [dung nham](/wiki/Dung_nham)với thành phần khác nhau về các đồng vị neodymi. Từ thành phần của các đồng vị, các nhà khoa học có thể dự báo sự phun trào sắp xảy ra có thể mạnh ở mức nào và sử dụng thông tin này để cảnh báo dân cư về cường độ của đợt phun trào.
- Một số vật liệu trong suốt nhất định với hàm lượng nhỏ các
[ion](/wiki/Ion)neodymi có thể được sử dụng trong các [laser](/wiki/Laser)như là [vật liệu laser](/w/index.php?title=M%C3%B4i_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%C3%ADch_ho%E1%BA%A1t_laser&action=edit&redlink=1)cho các bước sóng [hồng ngoại](/wiki/Tia_h%E1%BB%93ng_ngo%E1%BA%A1i)(1.054-1.064 nm), chẳng hạn như [Nd:YAG](/w/index.php?title=Laser_Nd:YAG&action=edit&redlink=1)(thạch lựu yttri nhôm), [Nd:YLF](/w/index.php?title=Florua_yttri_liti_k%C3%ADch_th%C3%ADch_b%E1%BA%B1ng_neodymi&action=edit&redlink=1)(florua yttri liti), [Nd:YVO](/w/index.php?title=Orthovanadat_yttri_k%C3%ADch_th%C3%ADch_b%E1%BA%B1ng_neodymi&action=edit&redlink=1)(orthovanadat yttri), và thủy tinh Nd. Laser hiện thời tại 4 [Atomic Weapons Establishment](/w/index.php?title=Atomic_Weapons_Establishment&action=edit&redlink=1)(AWE) của Vương quốc Anh là laser thủy tinh neodymi HELEN 1-TW, có thể tiếp cận các điểm giữa của các khu vực áp suất và nhiệt độ và được sử dụng để thu được các dữ liệu cho việc lập mô hình về việc tỷ trọng, nhiệt độ và áp suất tương tác như thế nào bên trong các đầu đạn hạt nhân. HELEN có thể tạo ra plasma có nhiệt độ khoảng 10 6 [K](/wiki/Kelvin), mà từ đó độ chắn và sự truyền của nguồn bức xạ được đo đạc.
## Thủy tinh neodymi[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=5)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Laser_glass_slabs.jpg/300px-Laser_glass_slabs.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/2f/Laser_glass_slabs.jpg/300px-Laser_glass_slabs.jpg)
[nhiệt hạch hãm quán tính](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%87t_h%E1%BA%A1ch_h%C3%A3m_qu%C3%A1n_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1).
Thủy tinh neodymi (thủy tinh Nd) được tạo ra bằng việc đưa vào
[ôxít neodymi](/w/index.php?title=%C3%94x%C3%ADt_neodymi_(III)&action=edit&redlink=1) (Nd 2O 3) trong thủy tinh nóng chảy. Trong ánh sáng ban ngày hay ánh sáng của các đèn nóng sáng thì thủy tinh neodymi có màu tím oải hương, nhưng nó trở thành màu lam nhạt khi được chiếu sáng bằng ánh sáng của [đèn huỳnh quang](/wiki/%C4%90%C3%A8n_hu%E1%BB%B3nh_quang).
Các
[laser trạng thái rắn](/w/index.php?title=Laser_tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_r%E1%BA%AFn&action=edit&redlink=1) thủy tinh neodymi được sử dụng trong các hệ thống nhiều tia cực cao công suất (cỡ terawatt), cao năng lượng (cỡ [megajoule](/w/index.php?title=Megajoule&action=edit&redlink=1)) cho [nhiệt hạch hãm quán tính](/w/index.php?title=Nhi%E1%BB%87t_h%E1%BA%A1ch_h%C3%A3m_qu%C3%A1n_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1). Các laser thủy tinh Nd thông thường là [nhân ba tần số](/w/index.php?title=Quang_h%E1%BB%8Dc_phi_tuy%E1%BA%BFn_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) cho [họa ba thứ ba](/w/index.php?title=Thi%E1%BA%BFt_b%E1%BB%8B_nh%C3%A2n_t%E1%BA%A7n_s%E1%BB%91_quang_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) ở bước sóng 351 nm trong các thiết bị nhiệt hạch laser.
Thủy tinh neodymi được sử dụng rộng rãi trong các đèn nóng sáng để tạo ra ánh sáng "tự nhiên" hơn. Thủy tinh neodymi cũng đã được cấp bằng sáng chế để sử dụng trong các gương chiếu hậu của ô tô để giảm sự chói lòa về ban đêm.
Sử dụng thương mại đầu tiên của neodymi tinh chế là trong tạo màu thủy tinh, bắt đầu với các thực nghiệm của Leo Moser trong tháng 11 năm 1927. Thủy tinh "Alexandrite" được tạo ra vẫn là màu dấu hiệu của các công xưởng thủy tinh Moser cho tới nay. Thủy tinh neodymi được các xưởng thủy tinh tại Mỹ mô phỏng rộng rãi trong đầu thập niên 1930, đáng chú ý nhất có Heisey, Fostoria ("wisteria"), Cambridge ("heatherbloom") và Steuben ("wisteria") cũng như ở một vài nơi khác (chẳng hạn Lalique ở
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) hay Murano). Thủy tinh "twilight" của Tiffin còn trong sản xuất từ khoảng 1950 tới khoảng 1980. Các nguồn hiện tại bao gồm các nhà sản xuất kính tại [Cộng hòa Séc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_S%C3%A9c), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) và [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c); Caithness Glass ở [Scotland](/wiki/Scotland) cũng sử dụng rộng rãi chất tạo màu này.
Các dải hấp thụ sắc nét của neodymi làm cho màu thủy tinh thay đổi theo các điều kiện chiếu sáng khác nhau, từ có màu tía hơi đỏ dưới ánh sáng ban ngày hay dưới ánh sáng của đèn nóng sáng vàng, nhưng trở thành màu lam dưới ánh sáng trắng của đèn huỳnhg quang, hoặc ánh xanh lục dưới điều kiện chiếu sáng ba màu. Hiện tượng thay đổi màu này được các nhà sưu tập thủy tinh đánh giá cao. Neodymi kết hợp với
[praseodymi](/wiki/Praseodymi) tạo ra thủy tinh "Heliolite" của Moser. Khi kết hợp với [vàng](/wiki/V%C3%A0ng) hay [selen](/wiki/Selen) nó tạo ra màu đỏ đẹp cho thủy tinh, chẳng hạn "Royalite" của Moser hay "Wistaria" của Tiffin hay một số màu khác mà Fenton thu được. Do sự tạo màu của neodymi phụ thuộc vào các sự chuyển tiếp f-f "hãm" sâu bên trong nguyên tử, nên ở đây có ảnh hưởng tương đối ít đối với màu sắc từ môi trường hóa học, vì thé màu là không thấm qua được đối với lịch sử nhiệt của thủy tinh. Tuy nhiên, để có màu tốt nhất, các tạp chất chứa [sắt](/wiki/S%E1%BA%AFt) cần phải ở mức tối thiểu trong [cát](/wiki/Silic_%C4%91i%C3%B4x%C3%ADt) được dùng để nấu thủy tinh. Cùng một "mức hãm" của các chuyển tiếp f-f làm cho các chất tạo màu từ kim loại đất hiếm ít gắt hơn so với các chất tạo màu từ các nguyên tố có chuyển tiếp chủ yếu là lớp d, vì thế cần phải dùng nhiều hơn trong thủy tinh để đạt được cường độ màu mong muốn. Công thức gốc của Moser sử dụng khoảng 5% ôxít neodymi trong thủy tinh nóng chảy, một lượng vừa đủ như vậy được Moser nói tới như là thủy tinh "kích thích bằng đất hiếm". Là một bazơ đủ mạnh, mức như vậy của neodymi có thể ảnh hưởng tới cacs tính chất nóng chảy của thủy tinh và hàm lượng [canxi](/wiki/Canxi) trong thủy tinh có thể cũng phải điều chỉnh theo.
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=6)]
Neodymi được nam tước
[Carl Auer von Welsbach](/w/index.php?title=Carl_Auer_von_Welsbach&action=edit&redlink=1), một nhà hóa học người [Áo](/wiki/%C3%81o), phát hiện tại [Viên](/wiki/Vi%C3%AAn) năm 1885. Ông tách neodymi cũng như nguyên tố [praseodymi](/wiki/Praseodymi) từ vật liệu được gọi là [didymi](/w/index.php?title=Didymi&action=edit&redlink=1) bằng cách kết tinh phân đoạn của nitrat amoni tetrahydrat kép từ [axít nitric](/wiki/Axit_nitric), trong khi tuân theo việc chia tách bằng phân tích [quang phổ](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_quang_ph%E1%BB%95&action=edit&redlink=1); tuy nhiên, nó đã không được cô lập ở dạng tương đối tinh khiết cho tới tận năm 1925. Tên gọi neodymi có nguồn gốc từ [tiếng Hy Lạp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Hy_L%E1%BA%A1p) *neos* nghĩa là mới và *didymos* nghĩa là kép, đôi.
Kết tinh nitrat kép từng là phương thức tinh chế neodymi thương mại cho tới tận thập niên 1950. Lindsay Chemical Division của American Potash and Chemical Corporation, một thời từng là nhà sản xuất các kim loại đất hiếm lớn nhất trên thế giới, cung cấp ôxít neodymi tinh chế theo kiểu này ở phẩm cấp 65%, 85% và 95% độ tinh khiết, với mức giá trong khoảng từ 2 tới 20 USD mỗi pao (USD năm 1960). Lindsay cũng là cơ sở đầu tiên thương mại hóa quá trình tinh chế bằng
[trao đổi ion](/w/index.php?title=Trao_%C4%91%E1%BB%95i_ion&action=edit&redlink=1) ở quy mô lớn để sản xuất neodymi, sử dụng công nghệ do Frank Spedding tại Đại học bang Iowa và Phòng thí nghiệm Ames phát triển; một pao ôxít độ tinh khiết 99% có giá 35 USD vào năm 1960; còn phẩm cấp 99,9% chỉ tăng thêm 5 USD nữa. Bắt đầu từ thập niên 1950, neodymi độ tinh khiết cao (như 99+%) chủ yếu thu được bằng công nghệ [trao đổi ion](/w/index.php?title=Trao_%C4%91%E1%BB%95i_ion&action=edit&redlink=1) từ cát [monazit](/wiki/Monazit) ((Ce,La,Th,Nd,Y)PO 4), một vật liệu giàu các nguyên tố đất hiếm. Bản thân kim loại này thu được bằng [điện phân](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_ph%C3%A2n) các muối halua của nó. Hiện tại, phần lớn neodymi được chiết ra từ [bastnaesit](/w/index.php?title=Bastnaesit&action=edit&redlink=1), (Ce,La,Nd,Pr)CO 3F, và được tinh chế bằng chiết dung môi. Tinh chế trao đổi ion được dùng để điều chế neodymi với các độ tinh khiết cao hơn (thông thường >4N, do khi Molycorp lần đầu tiên đưa ra ôxít neodymi của họ có phẩm cấp 98% vào năm 1965, điều chế bằng chiết dung môi từ bastnaesit thu được tại mỏ [Mountain Pass, California](/w/index.php?title=Mountain_Pass,_California&action=edit&redlink=1), nó chỉ có giá ở mức 5 USD mỗi pao đối với các lượng nhỏ, do vậy Lindsay nhanh chóng ngừng không sản xuất nữa). Công nghệ phát triển và độ tinh khiết được nâng cao của ôxít neodymi có sẵn ở quy mô công nghiệp được phản ánh bằng sự xuất hiện của thủy tinh neodymi được làm từ đó vẫn tồn tại trong các bộ sưu tập ngày nay. Các miếng kính thời kỳ đầu của Moser và các loại thủy tinh neodymi khác sản xuất trong thập niên 1930 bị pha màu cam hay hơi đỏ nhiều hơn so với các loại thủy tinh neodymi ngày nay (có màu tía thuần khiết hơn), do các khó khăn trong việc loại bỏ các dấu vết cuối cùng của praseodymi khi người ta còn phải dựa vào công nghệ kết tinh phân đoạn.
## Phổ biến[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=7)]
Neodymi không được tìm thấy trong tự nhiên ở dạng nguyên tố tự do mà nó thường xuất hiện trong các loại quặng như cát
[monazit](/wiki/Monazit) ((Ce,La,Th,Nd,Y)PO 4) và [bastnasit](/w/index.php?title=Bastnasit&action=edit&redlink=1) ((Ce,La,Th,Nd,Y)(CO 3)F) trong đó chứa các lượng nhỏ của mọi nguyên tố đất hiếm. Neodymi cũng có thể tìm thấy trong [misch metal](/w/index.php?title=Misch_metal&action=edit&redlink=1); nó rất khó tách ra từ các nguyên tố đất hiếm khác.
## Hợp chất[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=8)]
Các hợp chất của neodymi bao gồm:
Xem thêm
[Hợp chất neodymi](/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%A3p_ch%E1%BA%A5t_neodymi&action=edit&redlink=1)
## Đồng vị[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=9)]
Neodymi phổ biến trong tự nhiên là hợp thành của 5
[đồng vị](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B) ổn định, bao gồm Nd 142, Nd 143, Nd 145, Nd 146 và Nd 148, với Nd 142 là phổ biến nhất (27,2%), và 2 [đồng vị phóng xạ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_v%E1%BB%8B_ph%C3%B3ng_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) là Nd 144 và Nd 150. Tổng cộng 31 đồng vị phóng xạ của neodymi đã được nêu đặc trưng cho tới nay, với ổn định nhất là các đồng vị có trong tự nhiên Nd 144 ( [phân rã alpha](/wiki/Ph%C3%A2n_r%C3%A3_alpha) với [chu kỳ bán rã](/wiki/Chu_k%E1%BB%B3_b%C3%A1n_r%C3%A3) (T ½) bằng 2,29×10 15 năm) và Nd 150 ( [phân rã beta kép](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_r%C3%A3_beta_k%C3%A9p&action=edit&redlink=1), T ½ bằng 7×10 18 năm). Tất cả các đồng vị phóng xạ còn lại có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 11 ngày và phần lớn trong số đó có chu kỳ bán rã nhỏ hơn 70 giây. Nguyên tố này cũng có 13 trạng thái [giả ổn định](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3_%E1%BB%95n_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) đã biết với ổn định nhất là Nd 139 m (T ½bằng 5,5 giờ), Nd 135(T *m* ½bằng 5,5 phút) và Nd 133(T *m*1 ½~70 giây). [Phương thức phân rã](/w/index.php?title=Ph%C6%B0%C6%A1ng_th%E1%BB%A9c_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) chủ yếu trước đồng vị phổ biến nhất (Nd 142) là [bắt điện tử](/w/index.php?title=B%E1%BA%AFt_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) và [phân rã positron](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_r%C3%A3_positron&action=edit&redlink=1) còn phương thức chủ yếu sau đồng vị ổn định phổ biến nhất là [phân rã beta trừ](/wiki/Ph%C3%A2n_r%C3%A3_beta). [Sản phẩm phân rã](/w/index.php?title=S%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_ph%C3%A2n_r%C3%A3&action=edit&redlink=1) chủ yếu trước Nd 142 là các đồng vị của nguyên tố Pr ( [praseodymi](/wiki/Praseodymi)) còn sản phẩm phân rã chủ yếu sau Nd 142 là các đồng vị của nguyên tố Pm ( [promethi](/wiki/Promethi)).
## Phòng ngừa[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=10)]
Bụi của neodymi kim loại có nguy hiểm cháy và nổ.
Các hợp chất của neodymi, giống như các muối của mọi kim loại đất hiếm khác, có độc tính từ nhẹ tới vừa phải; tuy nhiên độc tính của chúng vẫn chưa được nghiên cứu đầy đủ. Bụi neodymi và các muối của nó kích ứng mạnh đối với mắt và các
[màng nhầy](/w/index.php?title=M%C3%A0ng_nh%E1%BA%A7y&action=edit&redlink=1) và kích ứng vừa phải đối với da. Hít thở phải bụi có thể gây ra tắc mạch [phổi](/wiki/Ph%E1%BB%95i) và sự phơi nhiễm tích tụ gây nguy hiểm cho [gan](/wiki/Gan). Neodymi cũng đóng vai trò như là tác nhân chống đông máu, đặc biệt là khi truyền vào theo đường ven.
Các nam châm neodymi đã được thử nghiệm để sử dụng trong y học, chẳng hạn như các vòng từ tính và chỉnh sửa xương, nhưng các vấn đề về
[tương thích sinh học](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_th%C3%ADch_sinh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) đã không cho phép các ứng dụng này được phổ biến.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=11)] [Nam châm neodymi](/w/index.php?title=Nam_ch%C3%A2m_neodymi&action=edit&redlink=1)(NIB or Nd 2Fe 14B)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=12)] [Phòng thí nghiệm quốc gia Hoa Kỳ Los Alamos - Neodymi](http://periodic.lanl.gov/elements/60.html)
- "The Industrial Chemistry of the Lanthanons, Yttrium, Thorium and Uranium" của R.J. Callow, Nhà in Pergamon, 1967.
- Lindsay Chemical Division, American Potash and Chemical Corporation, Bảng giá, 1960.
- "Chemistry of the Lanthanons" của R.C. Vickery, Butterworths, 1953.
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=13)] **Gschneidner, K. A.; Eyring, L. (1978).** [^](#cite_ref-1) *Handbook on the Physics and Chemistry of Rare Earths*. Amsterdam: North Holland. [ISBN](/wiki/ISBN) [0444850228](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0444850228). [^](#cite_ref-2) [“Chemical reactions of Neodymium”](https://www.webelements.com/neodymium/chemistry.html). Webelements. Truy cập ngày 6 tháng 6 năm 2009. [^](#cite_ref-3) [www.regional.org.au](http://www.regional.org.au/au/gcirc/2/399.htm) [^](#cite_ref-4) [news.bbc.co.uk](http://news.bbc.co.uk/2/hi/science/nature/7639024.stm)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Neodymi&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Neodymi&action=edit§ion=14)]
|
|![]()
[Neodymi](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Neodymium?uselang=vi)
|
|![]()
*trong từ điển mở tiếng Việt* [Neodymi](//vi.wiktionary.org/wiki/neodymium) [Wiktionary](/wiki/Wiktionary)
|
|[He](/wiki/Heli) [Li](/wiki/Liti) [Be](/wiki/Berili) [B](/wiki/Bo) [C](/wiki/Cacbon) [N](/wiki/Nit%C6%A1) [O](/wiki/%C3%94xy) [F](/wiki/Flo) [Ne](/wiki/Neon) [Na](/wiki/Natri) [Mg](/wiki/Magi%C3%AA) [Al](/wiki/Nh%C3%B4m) [Si](/wiki/Silic) [P](/wiki/Ph%E1%BB%91tpho) [S](/wiki/L%C6%B0u_hu%E1%BB%B3nh) [Cl](/wiki/Clo) [Ar](/wiki/Argon) [K](/wiki/Kali) [Ca](/wiki/Canxi) [Sc](/wiki/Scandi) [Ti](/wiki/Titan) [V](/wiki/Vanadi) [Cr](/wiki/Crom) [Mn](/wiki/Mangan) [Fe](/wiki/S%E1%BA%AFt) [Co](/wiki/Coban) [Ni](/wiki/Niken) [Cu](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng) [Zn](/wiki/K%E1%BA%BDm) [Ga](/wiki/Gali) [Ge](/wiki/Gecmani) [As](/wiki/Asen) [Se](/wiki/Selen) [Br](/wiki/Br%C3%B4m) [Kr](/wiki/Krypton) [Rb](/wiki/Rubi%C4%91i) [Sr](/wiki/Stronti) [Y](/wiki/Yttri) [Zr](/wiki/Zirconi) [Nb](/wiki/Niobi) [Mo](/wiki/Molypden) [Tc](/wiki/Tecneti) [Ru](/wiki/Rutheni) [Rh](/wiki/Rhodi) [Pd](/wiki/Paladi) [Ag](/wiki/B%E1%BA%A1c) [Cd](/wiki/Cadmi) [In](/wiki/Indi) [Sn](/wiki/Thi%E1%BA%BFc) [Sb](/wiki/Antimon) [Te](/wiki/Telua) [I](/wiki/I%E1%BB%91t) [Xe](/wiki/Xenon) [Cs](/wiki/X%C3%AAzi) [Ba](/wiki/Bari) [La](/wiki/Lantan) [Ce](/wiki/Xeri) [Pr](/wiki/Praseodymi) **Nd** [Pm](/wiki/Promethi) [Sm](/wiki/Samari) [Eu](/wiki/Europi) [Gd](/wiki/Gadolini) [Tb](/wiki/Terbi) [Dy](/wiki/Dysprosi) [Ho](/wiki/Holmi) [Er](/wiki/Erbi) [Tm](/wiki/Thuli) [Yb](/wiki/Ytterbi) [Lu](/wiki/Luteti) [Hf](/wiki/Hafni) [Ta](/wiki/Tantali) [W](/wiki/Volfram) [Re](/wiki/Rheni) [Os](/wiki/Osmi) [Ir](/wiki/Iridi) [Pt](/wiki/Platin) [Au](/wiki/V%C3%A0ng) [Hg](/wiki/Th%E1%BB%A7y_ng%C3%A2n) [Tl](/wiki/Tali) [Pb](/wiki/Ch%C3%AC) [Bi](/wiki/Bitmut) [Po](/wiki/Poloni) [At](/wiki/Astatin) [Rn](/wiki/Radon) [Fr](/wiki/Franxi) [Ra](/wiki/Radi) [Ac](/wiki/Actini) [Th](/wiki/Thori) [Pa](/wiki/Protactini) [U](/wiki/Urani) [Np](/wiki/Neptuni) [Pu](/wiki/Plutoni) [Am](/wiki/Americi) [Cm](/wiki/Curi) [Bk](/wiki/Berkeli) [Cf](/wiki/Californi) [Es](/wiki/Einsteini) [Fm](/wiki/Fermi) [Md](/wiki/Mendelevi) [No](/wiki/Nobeli) [Lr](/wiki/Lawrenci) [Rf](/wiki/Rutherfordi) [Db](/wiki/Dubni) [Sg](/wiki/Seaborgi) [Bh](/wiki/Bohri) [Hs](/wiki/Hassi) [Mt](/wiki/Meitneri) [Ds](/wiki/Darmstadti) [Rg](/wiki/Roentgeni) [Cn](/wiki/Copernixi) [Uut](/wiki/Ununtri) [Fl](/wiki/Flerovi) [Uup](/wiki/Ununpenti) [Lv](/wiki/Livermori) [Uus](/wiki/Ununsepti) [Uuo](/wiki/Ununocti)
|
|

X-Cache: cp1053 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


text:
Ohlsdorf
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Ohlsdorf là một đô thị ở huyện Gmunden bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 27,9 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 4703 người.
Ohlsdorf là một đô thị ở huyện Gmunden bang Oberösterreich, nước Áo. Đô thị này có diện tích 27,9 kilômét vuông, dân số thời điểm ngày 31 tháng 12 năm 2005 là 4703 người.

markdown:
# Ohlsdorf
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Ohlsdorf
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/41/Flag_of_Austria.svg/22px-Flag_of_Austria.svg.png)
[Áo](/wiki/%C3%81o) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C3%81o) [Oberösterreich](/wiki/Ober%C3%B6sterreich) [Huyện](/w/index.php?title=Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C3%81o&action=edit&redlink=1) [Gmunden](/wiki/Gmunden) [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) [SPÖ](/w/index.php?title=Sozialdemokratische_Partei_%C3%96sterreichs&action=edit&redlink=1)) **Dữ liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Độ cao](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_cao) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31 tháng 12 2005)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe_%E1%BB%9F_%C3%81o&action=edit&redlink=1) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=M%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C3%81o&action=edit&redlink=1) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%C4%91i%E1%BB%87n_tho%E1%BA%A1i_%E1%BB%9F_%C3%81o&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.ohlsdorf.at](http://www.ohlsdorf.at/) **Ohlsdorf** là một đô thị ở huyện [Gmunden](/wiki/Gmunden_(huy%E1%BB%87n)) bang [Oberösterreich](/wiki/Ober%C3%B6sterreich), nước [Áo](/wiki/%C3%81o). Đô thị này có [diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) 27,9 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) thời điểm ngày [31 tháng 12](/wiki/31_th%C3%A1ng_12) năm [2005](/wiki/2005) là 4703 người.
|
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ohlsdorf&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ohlsdorf&action=edit§ion=1)]
|
|![]()

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


text:
Paphiopedilum tigrinum
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Paphiopedilum tigrinum là một loài thực vật thuộc họ Orchidaceae. Đây là loài đặc hữu của phía tây Vân Nam (Trung Quốc).
Một dạng riêng biệt đã được đặt tên vào năm 2005, ban đầu nó được coi như một loài riêng:
- Paphiopedilum tigrinum f. smaragdinum (Z.J.Liu & S.C.Chen) O.Gruss
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- China Plant Specialist Group 2004. Paphiopedilum tigrinum. 2006 IUCN Red List of Threatened Species. Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.

markdown:
*Paphiopedilum tigrinum*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Paphiopedilum tigrinum
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Asparagales](/wiki/B%E1%BB%99_M%C4%83ng_t%C3%A2y) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Orchidaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Lan) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Cypripedioideae](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D_Lan_h%C3%A0i) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Paphiopedilum](/wiki/Paphiopedilum) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **P. tigrinum** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Paphiopedilum tigrinum*
Koop. & N.Haseg.
[Danh pháp đồng nghĩa](/wiki/T%C3%AAn_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%C4%A9a_(sinh_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)) *Paphiopedilum smaragdinum* * là một Paphiopedilum tigrinum* [loài](/wiki/Lo%C3%A0i) [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt)thuộc họ [Orchidaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Lan). Đây là loài [đặc hữu](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_h%E1%BB%AFu)của phía tây [Vân Nam](/wiki/V%C3%A2n_Nam)( [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)).
Một
[dạng](/w/index.php?title=D%E1%BA%A1ng_(th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1) riêng biệt đã được đặt tên vào năm 2005, ban đầu nó được coi như một loài riêng: *Paphiopedilum tigrinum*f. *smaragdinum*(Z.J.Liu & S.C.Chen) O.Gruss
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Paphiopedilum_tigrinum&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paphiopedilum_tigrinum&action=edit§ion=1)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Paphiopedilum_tigrinum&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paphiopedilum_tigrinum&action=edit§ion=2)]
- China Plant Specialist Group 2004.
[.](http://www.iucnredlist.org/search/details.php/46699/all) *Paphiopedilum tigrinum* [2006 IUCN Red List of Threatened Species.](http://www.iucnredlist.org)Truy cập 23 tháng 8 năm 2007.
|
|![]()
**có thông tin sinh học về** [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) *Paphiopedilum tigrinum*

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1066 frontend miss (0)