text:
Nguồn vốn FDI
Gửi bình luận
Thông tin tài liệu
Ngày đăng: 03/04/2013, 10:02
Mô tả: Có thể nói trong 10 năm trở lại đây nền kinh tế của đất nước ta đã thay đổi rất nhiều. Từ một nước nông nghiệp lac hậu chúng ta đã và đang đi lên xây dựng một nước Việt Nam ấm no, giàu đẹp, và văn minh Nguyễn Mạnh Hùng Lời mở đầu Có thể nói trong 10 năm trở lại đây nền kinh tế của đất nước ta đã thay đổi rất nhiều. Từ một nước nông nghiệp lac hậu chúng ta đã và đang đi lên xây dựng một nước Việt Nam ấm no, giàu đẹp, và văn minh. Chúng ta đang trên con đường xây dung đất nước công nghiệp hóa hiện đaị hóa . Trong đó phải nói đến một sự đóng góp rất tích cực từ những nhà đầu tư nước ngoài. Họ đã mang đến cho chúng ta công nghệ mới, con người mới, việc làm cho người lao động. Thu hút được một lượng ngân sách rất lớn cho nhà nước. FDI là một trong những nguồn vốn tư nước ngoài đầu tư vào nước ta. Những năm gần đây chúng ta đang thu hút được rất nhiều nguồn vốn này. Điều này đã làm thay đổi rất nhiều bộ mặt kinh tế nước ta. Nó đang đóng một vai trò rất quan trọng trong việc giúp tăng trưởng kinh tế nước ta Nhận thấy việc tìm hiểu về vốn đầu tư nước ngoài FDI là một vấn đề rất hay và được nhiều sự quan tâm tìm hiểu nên em đã chọn vốn FDI làm đề tài cho bài tiểu luận của em. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng I Khái niệm Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI = Foreign Direct Investment) là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hay công ty nước này vào nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh. Cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này. Tổ chức Thương mại Thế giới đưa ra định nghĩa như sau về FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay đựoc gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty". II Thực trạng thu hút vốn đầu tư nước ngoài FDI 1. Thực trạng Trong những năm qua đầu tư trưc tiếp nước ngoài FDI là một động lực quan trọng góp phần đáng kể vào việc tăng trưởng kinh tế của Việt Vam. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng Bảng 1 Năm 2008 mặc dù nền kinh tế Việt Nam gặp nhiều khó khăn và thách thức nhưng FDI vào Việt Nam vẫn có bước tăng trưởng rất khả quan. FDI năm 2008 là hơn 64 tỷ USD vốn đăng ký và vốn giải ngân là 11 tỷ USD. Đây là một thành tích ấn tượng của Việt Nam trong năm 2008. FDI đăng ký tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực công nghiệp và xây dựng có 572 dự án với tổng số vốn đăng ký là 32,6 tỷ USD. Khối doanh nghiệp FDI đã đóng góp vào ngân sách nhà nước 1,982 tỷ USD, tăg 25,8% so với năm 2007, tạo ra trên 200.000 việc làm mới, nâng tổng số lao động làm việc trong các dự án FDI lên tới 1,4 67 triệu người.( bảng 2) Bảng số 2: vốn FDI đầu tư vào các nghành Trong các lĩnh vực đầu tư, vốn FDI tập trung chủ yếu vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, gồm 572 dự án với tổng vốn đăng ký 32,62 tỷ USD, chiếm 48,85% về số dự án và 54,12% về vốn đầu tư đăng ký. Lĩnh vực dịch vụ có 554 dự án, tổng vốn đăng ký 27,4 tỷ USD, chiếm 47,3% về số dự án và 45,4% về vốn đầu tư đăng ký. Số còn lại thuộc lĩnh vực nông-lâm-ngư nghiệp. Năm 2008, đã có 50 quốc gia và vùng lãnh thổ đăng ký đầu tư tại Việt Nam, trong đó có 11 quốc gia và vùng lãnh thổ đăng ký đầu tư vốn trên 1 tỷ USD. Malaysia đứng đầu, với 55 dự án, vốn đăng ký 14,9 tỷ USD, Đài Loan đứng thứ hai, với 132 dự án, vốn đầu tư 8,64 tỷ USD. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng Nhật Bản đứng thứ ba, với 105 dự án, vốn đầu tư 7,28 tỷ USD. Tỉnh Ninh Thuận đã vươn lên đứng đầu về số vốn đăng ký do có dự án liên doanh sản xuất thép giữa tập đoàn Lion Malaysia và Vinashin tổng vốn đăng ký 9,79 tỷ USD, Bà Rịa - Vũng Tàu đứng thứ hai trong số 43 địa phương của cả nước có vốn FDI, với 4 dự án, tổng vốn đăng ký 9,35 tỷ USD. Năm 2008 là một năm kỷ lục về thu hút FDI dưới bất kỳ góc độ nào. Vốn đăng ký cũng như vốn giải ngân cao nhất từ trước tới nay, cao nhất trong 20 năm qua kể từ khi Việt Nam thu hút vốn đầu tư FDI đầu tiên điều này thể hiện sự tin tưởng của các nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN) đối với môi trường đầu tư Việt Nam hiện nay, mặc dù nền kinh tế đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức như: lạm phát tăng cao, giá cả biến động, giá vật liệu xây dựng tăng cao đột biến. Trong bối cảnh nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn như hiện nay mà vốn FDI vẫn tăng mạnh chứng tỏ nhà đầu tư có niềm tin rất lớn vào môi trường kinh doanh. 2. Vấn đề giải ngân vốn FDI Thực tế năm 2008 con số 64,11 tỷ USD vốn FDI đăng ký, mà số vốn điều lệ của các dự án chỉ là 15,429 tỷ USD, bằng khoảng 25,6%. Như vậy phần vốn mà các nhà đầu tư nước ngoài dự định phải đi vay để tài trợ cho các dự án của mình là rất lớn. Điều này làm nảy sinh một số vấn đề lo ngại là sẽ có những dự án mà nhà đầu tư chỉ dăng ký xin giấy phép cũng như cấp đất sau đó sẽ vay vốn của các tổ chức tài chính của Việt Nam để thực hiện dự án. Nếu nhà đầu tư đó lẩn tránh hoặc không đử lực để thực hiện dự án thì hậu quả để lại cho các ngân hàng là rất nặng nề. Nhìn vào bảng số 1 ta thấy ngay được tình trạng này. Vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay chính là tỷ lệ giải ngân nguồn vốn trong những năm gần đây đã giảm rất mạnh Thấp nhất phải nói đến năm 2008 chỉ với 17% .Măc dù đây là năm thu hút nhiều vôn FDI nhất nhưng lại là năm có tỷ lệ thực hiện thấp nhất cho thấy đằng sau vấn đề đó còn nhiều điều Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng cần phải quan tâm hơn nữa . Đặc biệt có biện pháp khắc phục vấn đề này sao cho hạn chế tối đa rủi ro cho các ngân hàng của ta. Bảng 3: tỷ lệ vốn FDI thực hiện so với cam kết Nguyên nhân là do: Hiện đang có rất nhiều yếu kém tác động đến việc thực hiện cam kết cũng như tốc độ giải ngân các nguồn tiền đang đổ vào Việt Nam. Cụ thể, kết cấu hạ tầng yếu kém, thiếu trầm trọng đường cao tốc, bến cảng container, kẹt xe . Nếu như ở Singapore chỉ mất 2 tiếng đồng hồ để chu chuyển một container thì ở VN phải mất tới 7 ngày. Lợi thế giá nhân công thấp bị giảm hấp dẫn vì thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong 1 năm qua, mức lương các nhân sự quản lý của Việt Nam đã tăng 34% bởi sự thiếu hụt nghiêm trọng này. Một điều nữa cần nói về vấn đề giải ngân vốn là có một số lượng lớn nguồn vốn FDI được tập trung vào các lĩnh vực bất động sản và đi vào các dự án lớn ( với quy mô trên 1 tỷ ). Citybank ước tính vốn FDI liên quan đến các dự án bất động sản hiện nay chiếm đến 1/4 tổng vốn giải ngân. Mà thị trường bất động sản là thị trường nhạy cảm và hay biến động theo chu kỳ cho nên bất động sản hay đi vào các chu kỳ nóng rồi giảm mạnh. Cùng với sự đóng băng được dự đoán vào năm 2009 trên thị trường bất động sản thì chắc chắn nguồn vốn FDI đổ và lĩnh vực này sẽ giảm ảnh hưởng đến nguồn vốn FDI vào Việt Nam năm 2009. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng Quy mô dự án đầu tư lớn và tỷ trọng đầu tư vào bất động sản cao đặt ra một số vấn đề cần được quan tâm ngay từ bây giờ để có những biện pháp, bước đi phù hợp, vừa phát huy điểm mạnh, vừa hạn chế những tiêu cực của nó Đầu tư nhiều vào bất động sản sẽ làm cho việc cân bằng xuất nhập khẩu thêm khó khăn vì khi giải ngân các dự án này chỉ có nhập khẩu, không có xuất khẩu. Cân đối ngoại tệ sẽ phức tạp khi các nhà đầu tư nước ngoài chuyển vốn, thu nhập hợp pháp ra nước ngoài. Những dự án bất động sản cần nhiều diện tích đất hơn các dự án thuộc các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác. Thêm nữa, dự án bất động sản thường tập trung ở các khu đô thị, khu công nghiệp, thành ra phần lớn đất bị lấy làm dự án là đất nông nghiệp “bờ xôi, ruộng mật”. Đời sống của người nông dân bị thu hồi đất đến nay vẫn nóng bỏng và chưa được giải quyết rốt ráo. Bảng vốn FDI và bất động sản Quy mô dự án càng lớn thì thu hút lao động càng ít tính trên một đơn vị đồng vốn. Đến nay, FDI mới tạo việc làm cho 1,2 triệu lao động. Khu vực kinh tế nhà nước cũng đang trong giai đoạn cơ cấu, sắp xếp lại, nên việc làm ở khu vực này tăng không đáng kể. Khu Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng vực kinh tế tư nhân, kinh tế hộ gia đình mới là khu vực giải quyết lao động cho hơn một triệu lao động hàng năm. Như vậy có thể sơ bộ kết luận nguồn vốn FDI của Việt Nam hiện này đang thiếu một sự định hướng và điều tiết mạnh mẽ từ chính phủ. Việc thiếu các chính sách định hướng nguồn vốn FDI khiến cho nguồn vốn này không thể phát huy tối đa hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam. Có thể khẳng định nguồn vốn FDI vẫn là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế Việt Nam hiện nay và trong nhiều năm nữa. Tuy nhiên công tác quản lý và định hướng nguồn vốn này nhằm phát huy tối đa hiệu quả của nó cũng như hạn chế các mặt tiêu cực đòi hỏi một chiến lược sáng suốt của chính phủ Việt Nam. 3. Đánh giá tác động của FDI tới phát triển kinh tế đất nước 3.1 tích cực Bổ sung cho nguồn vốn trong nước : Trong các lý luận về tăng trưởng kinh tế, nhân tố vốn luôn được đề cập. Khi một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh hơn, nó cần nhiều vốn hơn nữa. Nếu vốn trong nước không đủ, nền kinh tế này sẽ muốn có cả vốn từ nước ngoài, trong đó có vốn FDI. -Tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý: Trong một số trường hợp, vốn cho tăng trưởng dù thiếu vẫn có thể huy động được phần nào bằng "chính sách thắt lưng buộc bụng". Tuy nhiên, công nghệ và bí quyết quản lý thì không thể có được bằng chính sách đó. Thu hút FDI từ các công ty đa quốc gia sẽ giúp một nước có cơ hội tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý kinh doanh mà các công ty này đã tích lũy và phát triển qua nhiều năm và bằng những khoản chi phí lớn. Tuy nhiên, việc phổ biến các công nghệ và bí quyết quản lý đó ra cả nước thu hút đầu tư còn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực tiếp thu của đất nước. Tham gia mạng lưới toàn cầu: Khi thu hút FDI từ các công ty đa quốc gia, không chỉ xí nghiệp có vốn đầu tư của công ty đa quốc gia, mà ngay cả các xí nghiệp khác trong nước có quan hệ làm ăn Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng với xí nghiệp đó cũng sẽ tham gia quá trình phân công lao động khu vực. Chính vì vậy, nước thu hút đầu tư sẽ có cơ hội tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu thuận lợi cho đẩy mạnh xuất khẩu. -Tăng số lượng việc làm và đào tạo nhân công: Vì một trong những mục đích của FDI là khai thác các điều kiện để đạt được chi phí sản xuất thấp, nên xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sẽ thuê mướn nhiều lao động địa phương. Thu nhập của một bộ phận dân cư địa phương được cải thiện sẽ đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương. Trong quá trình thuê mướn đó, đào tạo các kỹ năng nghề nghiệp, mà trong nhiều trường hợp là mới mẻ và tiến bộ ở các nước đang phát triển thu hút FDI, sẽ được xí nghiệp cung cấp. Điều này tạo ra một đội ngũ lao động có kỹ năng cho nước thu hút FDI. Không chỉ có lao động thông thường, mà cả các nhà chuyên môn địa phương cũng có cơ hội làm việc và được bồi dưỡng nghiệp vụ ở các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. -Nguồn thu ngân sách lớn: Đối với nhiều nước đang phát triển, hoặc đối với nhiều địa phương, thuế do các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nộp là nguồn thu ngân sách quan trọng. Chẳng hạn, ở Hải Dương riêng thu thuế từ công ty lắp ráp ô tô Ford chiếm 50 phần trăm số thu nội địa trên địa bàn tỉnh năm 2006. Đạt được những kết quả trên là nhờ những nguyên nhân: + Cơ chế chính sách thu hút vốn thong thoáng, minh bạch + Kịp thời điều chỉnh, bổ sung và ban hành danh mục dự án gọi vốn FDI + Tích cực tuyên truyền, tiếp thị và quảng bá hình ảnh, môi trường và cơ hội đầu tư +Tổ chức tham gia hội ngị, hội thảo xúc tiến, vạn động đầu tư + Tổ chức đào tạo, nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác xúc tiến đầu tư Bên cạnh đó còn có những khó, khăn hạn chế -Việc thẩm định dự án đầu tư khá nhiều thì số dự án được cấp phép vẫn còn thấp do thẩm định dự án của bộ thường bị kéo dài, công tác xúc tiến đầu tư thiếu một chiến lược cụ thể về đối tác, thị trường và phương pháp tiếp cận thị trường -Công tác đào tạo cán bộ còn yếu -Viếc phối hợp giữa các ban nghành, địa phương trong việc giải quyết các thủ tục đầu tư còn yếu chưa chặt chẽ, chưa có quy định rõ ràng III. Giải pháp trong thu hút vốn đầu tư Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng -Vấn đề quy hoạch đầu tưxác đingj dự án gọi vốn đầu tư theo thứ tự ưu tiên về ngành ngề, thời gian, địa điểm cụ thể -tăng cường công tác xúc tiến, khai thác và lựa chọn đối tác đầu tư -cải thiện môi trường đầu tư bao gồm hoàn tiện cơ sở hạ tầng, cải cách thủ tục hành chính -Đẩy mạnh công tác đào tạo đội ngũ cán bộ cho hoạt động FDI -Thực hiện các chính sách thu hút vốn đầu tư giải pháp gia tăng hấp thụ FDI trong bối cảnh đặc biệt hiện nay, giải pháp quan trọng hàng đầu là thúc đẩy giải ngân vốn FDI trong năm nay và trong giai đoạn còn lại của kế hoạch 5 năm 2006 - 2010. Về luật pháp và chính sách, cần sửa đổi các quy định còn bất cập, chưa rõ ràng liên quan đến thủ tục đầu tư và kinh doanh, thực hiện các biện pháp thúc đẩy giải ngân . Về quy hoạch, cần hoàn chỉnh quy hoạch sử dụng đất, công bố rộng rãi quy hoạch, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án đầu tư. Về cải thiện cơ sở hạ tầng, sẽ tiến hành tổng rà soát, điều chỉnh, phê duyệt và công bố các quy hoạch về kết cấu hạ tầng đến năm 2020 làm cơ sở thu hút đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng. UBND các tỉnh, thành phố cần chỉ đạo các cơ quan chức năng tiến hành ngay các thủ tục thu hồi đất và thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đối với các dự án FDI không có khả năng triển khai, hoặc chưa có kế hoạch sử dụng hết diện tích đất đã được giao để chuyển cho dự án Từ thực tế kinh nghiệm những năm qua => Bài học trong thu hút vốn đầu tư Bài học thứ nhất trong việc thu hút FDI, đó chính là nắm bắt và tận dụng cơ hội.Cần phải biết tận dụng những cơ hội để biến đó thành thế mạnh thu hút vốn đầu tư. VD: Tháng 2/1997, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á đã đã lan rộng ra nhiều nước, gây thiệt hại nặng nề đối với các nền kinh tế vốn được coi là “sự thần kỳ Đông Á". Việt Nam khi đó vẫn nằm ngoài "rìa" vòng xoáy của cuộc khủng hoảng. Lẽ ra chúng ta có thể nhân đó biến thành lợi thế so sánh để thu hút FDI hơn nữa. Nhìn thấy cơ hội và biết nắm bắt nó để có thể làm lợi cho đất nước giữ một vai trò quyết định trong vấn đề thu hút vốn FDI. Nhưng điều đó cũng đã không xảy ra, do nước ta bị động đối phó nên không những không biến được cơ hội thành hiện thực mà còn chịu tác dộng tiêu cực, khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng lại, vốn FDI cũng do đó mà ít dần. -Bài học thứ hai, đó chính là ba mối quan hệ lợi ích liên quan đến FDI. Trước hết, đó là lợi ích của nước ta và lợi ích của nhà đầu tư nước ngoài. cần hài hòa lợi ích của cả hai bên trên cơ sở bảo đảm lợi ích chính đáng của đất nước, phải bảo đảm nhà đầu tư thu được lợi nhuận đến mức đủ hấp dẫn họ, đi cùng với sự hướng dẫn và hỗ trợ của cơ quan nhà nước trong việc cấp phép và triển khai dự án. Tiếp theo, đó là mối quan hệ lợi ích giữa người sử dụng và người lao động. Do đó, trong các doanh nghiệp có vốn FDI thì càng phải có cái nhìn đúng đắn hơn về vụ việc này. các doanh nghiệp có vốn FDI thì càng phải có cái nhìn đúng đắn hơn về vụ việc đình công bãi công của người lao động. Các cơ quan chức năng cần phải hướng dẫn người sử dụng lao động, nhà đầu tư nước ngoài tuân thủ, tôn trọng văn hóa ứng xử, tập quán của người Việt Nam để từ đó giáo dục, tổ chức người lao động làm việc có kỷ luật, năng suất và đảm bảo công bằng. - - Bài học thứ ba, đó là lợi thế so sánh. Chúng ta cần phải biết phát huy lợi thế về lực lượng lao động của mình, cần phải có hệ giải pháp đồng bộ từ chủ trương, chính sách của Chính phủ đến vốn đầu tư cho giáo dục đào tạo… - Bài học thứ tư về FDI, đó là chính sách. Việc theo đuổi chính sách khuyến khích FDI và coi trọng chất lượng FDI luôn là hai mặt có quan hệ hữu cơ của thể chế và chính sách của chúng ta. Trong điều kiện hoạt động đầu tư trong nước đang gia tăng nhanh chóng thì việc lựa chọn dự án FDI cần phải bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội trong mối quan hệ giữa nội lực và ngoại lực. KẾT LUẬN Như vậy có thể sơ bộ kết luận nguồn vốn FDI của Việt Nam hiện này đang thiếu một sự định hướng và điều tiết mạnh mẽ từ chính phủ. Việc thiếu các chính sách định hướng nguồn vốn FDI khiến cho nguồn vốn này không thể phát huy tối đa hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam. Có thể khẳng định nguồn vốn FDI vẫn là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế Việt Nam hiện nay và trong nhiều năm nữa. Tuy nhiên công tác quản lý và định hướng nguồn vốn này nhằm phát huy tối đa hiệu quả của nó cũng như hạn chế các mặt tiêu cực đòi hỏi một chiến lược sáng suốt của chính phủ Việt Nam. Kinh tế đầu tư . định hướng nguồn vốn FDI khiến cho nguồn vốn này không thể phát huy tối đa hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam. Có thể khẳng định nguồn vốn FDI vẫn là một. luận nguồn vốn FDI của Việt Nam hiện này đang thiếu một sự định hướng và điều tiết mạnh mẽ từ chính phủ. Việc thiếu các chính sách định hướng nguồn vốn FDI— Xem thêm —
Xem thêm: Nguồn vốn FDI, Nguồn vốn FDI, Nguồn vốn FDI
-
Tài liệu mới nhất
-
Tài liệu mới bán
Tài liệu liên quan
-
- 35
- 1
- 0
-
- 60
- 2
- 0
-
- 19
- 0
- 0
-
- 39
- 1
- 0
-
- 38
- 2
- 0
-
- 71
- 1
- 1
-
- 16
- 0
- 0
-
- 80
- 4
- 0
-
- 14
- 0
- 0
-
- 35
- 0
- 0
-
- 58
- 0
- 0
-
- 6
- 2
- 0
-
- 44
- 2
- 0
-
- 4
- 3
- 0
-
- 3
- 0
- 0
-
- 7
- 0
- 0
-
- 35
- 1
- 0
-
- 7
- 0
- 0
-
- 104
- 3
- 0
-
- 162
- 2
- 0
Từ khóa liên quan

markdown:
# Nguồn vốn FDI
![enlicious enlicious](http://media.store123doc.com:8080/images/user/small_wpe1362476201.JPG)
[enlicious](/trang-ca-nhan-44754-enlicious.htm)(4714 tài liệu) [(Lịch sử tải xuống)](javascript:;)
Gửi bình luận
![ ](http://media.store123doc.com:8080/images/default/user_small.png)
Thông tin tài liệu
Ngày đăng: 03/04/2013, 10:02
Mô tả: Có thể nói trong 10 năm trở lại đây nền kinh tế của đất nước ta đã thay đổi rất nhiều. Từ một nước nông nghiệp lac hậu chúng ta đã và đang đi lên xây dựng một nước Việt Nam ấm no, giàu đẹp, và văn minh Nguyễn Mạnh Hùng Lời mở đầu Có thể nói trong 10 năm trở lại đây nền kinh tế của đất nước ta đã thay đổi rất nhiều. Từ một nước nông nghiệp lac hậu chúng ta đã và đang đi lên xây dựng một nước Việt Nam ấm no, giàu đẹp, và văn minh. Chúng ta đang trên con đường xây dung đất nước công nghiệp hóa hiện đaị hóa . Trong đó phải nói đến một sự đóng góp rất tích cực từ những nhà đầu tư nước ngoài. Họ đã mang đến cho chúng ta công nghệ mới, con người mới, việc làm cho người lao động. Thu hút được một lượng ngân sách rất lớn cho nhà nước. FDI là một trong những nguồn vốn tư nước ngoài đầu tư vào nước ta. Những năm gần đây chúng ta đang thu hút được rất nhiều nguồn vốn này. Điều này đã làm thay đổi rất nhiều bộ mặt kinh tế nước ta. Nó đang đóng một vai trò rất quan trọng trong việc giúp tăng trưởng kinh tế nước ta Nhận thấy việc tìm hiểu về vốn đầu tư nước ngoài FDI là một vấn đề rất hay và được nhiều sự quan tâm tìm hiểu nên em đã chọn vốn FDI làm đề tài cho bài tiểu luận của em. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng I Khái niệm Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI = Foreign Direct Investment) là hình thức đầu tư dài hạn của cá nhân hay công ty nước này vào nước khác bằng cách thiết lập cơ sở sản xuất, kinh doanh. Cá nhân hay công ty nước ngoài đó sẽ nắm quyền quản lý cơ sở sản xuất kinh doanh này. Tổ chức Thương mại Thế giới đưa ra định nghĩa như sau về FDI: Đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI) xảy ra khi một nhà đầu tư từ một nước (nước chủ đầu tư) có được một tài sản ở một nước khác (nước thu hút đầu tư) cùng với quyền quản lý tài sản đó. Phương diện quản lý là thứ để phân biệt FDI với các công cụ tài chính khác. Trong phần lớn trường hợp, cả nhà đầu tư lẫn tài sản mà người đó quản lý ở nước ngoài là các cơ sở kinh doanh. Trong những trường hợp đó, nhà đầu tư thường hay đựoc gọi là "công ty mẹ" và các tài sản được gọi là "công ty con" hay "chi nhánh công ty". II Thực trạng thu hút vốn đầu tư nước ngoài FDI 1. Thực trạng Trong những năm qua đầu tư trưc tiếp nước ngoài FDI là một động lực quan trọng góp phần đáng kể vào việc tăng trưởng kinh tế của Việt Vam. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng Bảng 1 Năm 2008 mặc dù nền kinh tế Việt Nam gặp nhiều khó khăn và thách thức nhưng FDI vào Việt Nam vẫn có bước tăng trưởng rất khả quan. FDI năm 2008 là hơn 64 tỷ USD vốn đăng ký và vốn giải ngân là 11 tỷ USD. Đây là một thành tích ấn tượng của Việt Nam trong năm 2008. FDI đăng ký tập trung chủ yếu vào các lĩnh vực công nghiệp và xây dựng có 572 dự án với tổng số vốn đăng ký là 32,6 tỷ USD. Khối doanh nghiệp FDI đã đóng góp vào ngân sách nhà nước 1,982 tỷ USD, tăg 25,8% so với năm 2007, tạo ra trên 200.000 việc làm mới, nâng tổng số lao động làm việc trong các dự án FDI lên tới 1,4 67 triệu người.( bảng 2) Bảng số 2: vốn FDI đầu tư vào các nghành Trong các lĩnh vực đầu tư, vốn FDI tập trung chủ yếu vào lĩnh vực công nghiệp và xây dựng, gồm 572 dự án với tổng vốn đăng ký 32,62 tỷ USD, chiếm 48,85% về số dự án và 54,12% về vốn đầu tư đăng ký. Lĩnh vực dịch vụ có 554 dự án, tổng vốn đăng ký 27,4 tỷ USD, chiếm 47,3% về số dự án và 45,4% về vốn đầu tư đăng ký. Số còn lại thuộc lĩnh vực nông-lâm-ngư nghiệp. Năm 2008, đã có 50 quốc gia và vùng lãnh thổ đăng ký đầu tư tại Việt Nam, trong đó có 11 quốc gia và vùng lãnh thổ đăng ký đầu tư vốn trên 1 tỷ USD. Malaysia đứng đầu, với 55 dự án, vốn đăng ký 14,9 tỷ USD, Đài Loan đứng thứ hai, với 132 dự án, vốn đầu tư 8,64 tỷ USD. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng Nhật Bản đứng thứ ba, với 105 dự án, vốn đầu tư 7,28 tỷ USD. Tỉnh Ninh Thuận đã vươn lên đứng đầu về số vốn đăng ký do có dự án liên doanh sản xuất thép giữa tập đoàn Lion Malaysia và Vinashin tổng vốn đăng ký 9,79 tỷ USD, Bà Rịa - Vũng Tàu đứng thứ hai trong số 43 địa phương của cả nước có vốn FDI, với 4 dự án, tổng vốn đăng ký 9,35 tỷ USD. Năm 2008 là một năm kỷ lục về thu hút FDI dưới bất kỳ góc độ nào. Vốn đăng ký cũng như vốn giải ngân cao nhất từ trước tới nay, cao nhất trong 20 năm qua kể từ khi Việt Nam thu hút vốn đầu tư FDI đầu tiên điều này thể hiện sự tin tưởng của các nhà đầu tư nước ngoài (ĐTNN) đối với môi trường đầu tư Việt Nam hiện nay, mặc dù nền kinh tế đang phải đối mặt với những khó khăn, thách thức như: lạm phát tăng cao, giá cả biến động, giá vật liệu xây dựng tăng cao đột biến. Trong bối cảnh nền kinh tế đang gặp nhiều khó khăn như hiện nay mà vốn FDI vẫn tăng mạnh chứng tỏ nhà đầu tư có niềm tin rất lớn vào môi trường kinh doanh. 2. Vấn đề giải ngân vốn FDI Thực tế năm 2008 con số 64,11 tỷ USD vốn FDI đăng ký, mà số vốn điều lệ của các dự án chỉ là 15,429 tỷ USD, bằng khoảng 25,6%. Như vậy phần vốn mà các nhà đầu tư nước ngoài dự định phải đi vay để tài trợ cho các dự án của mình là rất lớn. Điều này làm nảy sinh một số vấn đề lo ngại là sẽ có những dự án mà nhà đầu tư chỉ dăng ký xin giấy phép cũng như cấp đất sau đó sẽ vay vốn của các tổ chức tài chính của Việt Nam để thực hiện dự án. Nếu nhà đầu tư đó lẩn tránh hoặc không đử lực để thực hiện dự án thì hậu quả để lại cho các ngân hàng là rất nặng nề. Nhìn vào bảng số 1 ta thấy ngay được tình trạng này. Vấn đề đáng lo ngại nhất hiện nay chính là tỷ lệ giải ngân nguồn vốn trong những năm gần đây đã giảm rất mạnh Thấp nhất phải nói đến năm 2008 chỉ với 17% .Măc dù đây là năm thu hút nhiều vôn FDI nhất nhưng lại là năm có tỷ lệ thực hiện thấp nhất cho thấy đằng sau vấn đề đó còn nhiều điều Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng cần phải quan tâm hơn nữa . Đặc biệt có biện pháp khắc phục vấn đề này sao cho hạn chế tối đa rủi ro cho các ngân hàng của ta. Bảng 3: tỷ lệ vốn FDI thực hiện so với cam kết Nguyên nhân là do: Hiện đang có rất nhiều yếu kém tác động đến việc thực hiện cam kết cũng như tốc độ giải ngân các nguồn tiền đang đổ vào Việt Nam. Cụ thể, kết cấu hạ tầng yếu kém, thiếu trầm trọng đường cao tốc, bến cảng container, kẹt xe . Nếu như ở Singapore chỉ mất 2 tiếng đồng hồ để chu chuyển một container thì ở VN phải mất tới 7 ngày. Lợi thế giá nhân công thấp bị giảm hấp dẫn vì thiếu hụt trầm trọng nguồn nhân lực chất lượng cao. Trong 1 năm qua, mức lương các nhân sự quản lý của Việt Nam đã tăng 34% bởi sự thiếu hụt nghiêm trọng này. Một điều nữa cần nói về vấn đề giải ngân vốn là có một số lượng lớn nguồn vốn FDI được tập trung vào các lĩnh vực bất động sản và đi vào các dự án lớn ( với quy mô trên 1 tỷ ). Citybank ước tính vốn FDI liên quan đến các dự án bất động sản hiện nay chiếm đến 1/4 tổng vốn giải ngân. Mà thị trường bất động sản là thị trường nhạy cảm và hay biến động theo chu kỳ cho nên bất động sản hay đi vào các chu kỳ nóng rồi giảm mạnh. Cùng với sự đóng băng được dự đoán vào năm 2009 trên thị trường bất động sản thì chắc chắn nguồn vốn FDI đổ và lĩnh vực này sẽ giảm ảnh hưởng đến nguồn vốn FDI vào Việt Nam năm 2009. Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng Quy mô dự án đầu tư lớn và tỷ trọng đầu tư vào bất động sản cao đặt ra một số vấn đề cần được quan tâm ngay từ bây giờ để có những biện pháp, bước đi phù hợp, vừa phát huy điểm mạnh, vừa hạn chế những tiêu cực của nó Đầu tư nhiều vào bất động sản sẽ làm cho việc cân bằng xuất nhập khẩu thêm khó khăn vì khi giải ngân các dự án này chỉ có nhập khẩu, không có xuất khẩu. Cân đối ngoại tệ sẽ phức tạp khi các nhà đầu tư nước ngoài chuyển vốn, thu nhập hợp pháp ra nước ngoài. Những dự án bất động sản cần nhiều diện tích đất hơn các dự án thuộc các lĩnh vực sản xuất, kinh doanh khác. Thêm nữa, dự án bất động sản thường tập trung ở các khu đô thị, khu công nghiệp, thành ra phần lớn đất bị lấy làm dự án là đất nông nghiệp “bờ xôi, ruộng mật”. Đời sống của người nông dân bị thu hồi đất đến nay vẫn nóng bỏng và chưa được giải quyết rốt ráo. Bảng vốn FDI và bất động sản Quy mô dự án càng lớn thì thu hút lao động càng ít tính trên một đơn vị đồng vốn. Đến nay, FDI mới tạo việc làm cho 1,2 triệu lao động. Khu vực kinh tế nhà nước cũng đang trong giai đoạn cơ cấu, sắp xếp lại, nên việc làm ở khu vực này tăng không đáng kể. Khu Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng vực kinh tế tư nhân, kinh tế hộ gia đình mới là khu vực giải quyết lao động cho hơn một triệu lao động hàng năm. Như vậy có thể sơ bộ kết luận nguồn vốn FDI của Việt Nam hiện này đang thiếu một sự định hướng và điều tiết mạnh mẽ từ chính phủ. Việc thiếu các chính sách định hướng nguồn vốn FDI khiến cho nguồn vốn này không thể phát huy tối đa hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam. Có thể khẳng định nguồn vốn FDI vẫn là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế Việt Nam hiện nay và trong nhiều năm nữa. Tuy nhiên công tác quản lý và định hướng nguồn vốn này nhằm phát huy tối đa hiệu quả của nó cũng như hạn chế các mặt tiêu cực đòi hỏi một chiến lược sáng suốt của chính phủ Việt Nam. 3. Đánh giá tác động của FDI tới phát triển kinh tế đất nước 3.1 tích cực Bổ sung cho nguồn vốn trong nước : Trong các lý luận về tăng trưởng kinh tế, nhân tố vốn luôn được đề cập. Khi một nền kinh tế muốn tăng trưởng nhanh hơn, nó cần nhiều vốn hơn nữa. Nếu vốn trong nước không đủ, nền kinh tế này sẽ muốn có cả vốn từ nước ngoài, trong đó có vốn FDI. -Tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý: Trong một số trường hợp, vốn cho tăng trưởng dù thiếu vẫn có thể huy động được phần nào bằng "chính sách thắt lưng buộc bụng". Tuy nhiên, công nghệ và bí quyết quản lý thì không thể có được bằng chính sách đó. Thu hút FDI từ các công ty đa quốc gia sẽ giúp một nước có cơ hội tiếp thu công nghệ và bí quyết quản lý kinh doanh mà các công ty này đã tích lũy và phát triển qua nhiều năm và bằng những khoản chi phí lớn. Tuy nhiên, việc phổ biến các công nghệ và bí quyết quản lý đó ra cả nước thu hút đầu tư còn phụ thuộc rất nhiều vào năng lực tiếp thu của đất nước. Tham gia mạng lưới toàn cầu: Khi thu hút FDI từ các công ty đa quốc gia, không chỉ xí nghiệp có vốn đầu tư của công ty đa quốc gia, mà ngay cả các xí nghiệp khác trong nước có quan hệ làm ăn Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng với xí nghiệp đó cũng sẽ tham gia quá trình phân công lao động khu vực. Chính vì vậy, nước thu hút đầu tư sẽ có cơ hội tham gia mạng lưới sản xuất toàn cầu thuận lợi cho đẩy mạnh xuất khẩu. -Tăng số lượng việc làm và đào tạo nhân công: Vì một trong những mục đích của FDI là khai thác các điều kiện để đạt được chi phí sản xuất thấp, nên xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài sẽ thuê mướn nhiều lao động địa phương. Thu nhập của một bộ phận dân cư địa phương được cải thiện sẽ đóng góp tích cực vào tăng trưởng kinh tế của địa phương. Trong quá trình thuê mướn đó, đào tạo các kỹ năng nghề nghiệp, mà trong nhiều trường hợp là mới mẻ và tiến bộ ở các nước đang phát triển thu hút FDI, sẽ được xí nghiệp cung cấp. Điều này tạo ra một đội ngũ lao động có kỹ năng cho nước thu hút FDI. Không chỉ có lao động thông thường, mà cả các nhà chuyên môn địa phương cũng có cơ hội làm việc và được bồi dưỡng nghiệp vụ ở các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài. -Nguồn thu ngân sách lớn: Đối với nhiều nước đang phát triển, hoặc đối với nhiều địa phương, thuế do các xí nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài nộp là nguồn thu ngân sách quan trọng. Chẳng hạn, ở Hải Dương riêng thu thuế từ công ty lắp ráp ô tô Ford chiếm 50 phần trăm số thu nội địa trên địa bàn tỉnh năm 2006. Đạt được những kết quả trên là nhờ những nguyên nhân: + Cơ chế chính sách thu hút vốn thong thoáng, minh bạch + Kịp thời điều chỉnh, bổ sung và ban hành danh mục dự án gọi vốn FDI + Tích cực tuyên truyền, tiếp thị và quảng bá hình ảnh, môi trường và cơ hội đầu tư +Tổ chức tham gia hội ngị, hội thảo xúc tiến, vạn động đầu tư + Tổ chức đào tạo, nâng cao nghiệp vụ cho đội ngũ cán bộ làm công tác xúc tiến đầu tư Bên cạnh đó còn có những khó, khăn hạn chế -Việc thẩm định dự án đầu tư khá nhiều thì số dự án được cấp phép vẫn còn thấp do thẩm định dự án của bộ thường bị kéo dài, công tác xúc tiến đầu tư thiếu một chiến lược cụ thể về đối tác, thị trường và phương pháp tiếp cận thị trường -Công tác đào tạo cán bộ còn yếu -Viếc phối hợp giữa các ban nghành, địa phương trong việc giải quyết các thủ tục đầu tư còn yếu chưa chặt chẽ, chưa có quy định rõ ràng III. Giải pháp trong thu hút vốn đầu tư Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng -Vấn đề quy hoạch đầu tưxác đingj dự án gọi vốn đầu tư theo thứ tự ưu tiên về ngành ngề, thời gian, địa điểm cụ thể -tăng cường công tác xúc tiến, khai thác và lựa chọn đối tác đầu tư -cải thiện môi trường đầu tư bao gồm hoàn tiện cơ sở hạ tầng, cải cách thủ tục hành chính -Đẩy mạnh công tác đào tạo đội ngũ cán bộ cho hoạt động FDI -Thực hiện các chính sách thu hút vốn đầu tư giải pháp gia tăng hấp thụ FDI trong bối cảnh đặc biệt hiện nay, giải pháp quan trọng hàng đầu là thúc đẩy giải ngân vốn FDI trong năm nay và trong giai đoạn còn lại của kế hoạch 5 năm 2006 - 2010. Về luật pháp và chính sách, cần sửa đổi các quy định còn bất cập, chưa rõ ràng liên quan đến thủ tục đầu tư và kinh doanh, thực hiện các biện pháp thúc đẩy giải ngân . Về quy hoạch, cần hoàn chỉnh quy hoạch sử dụng đất, công bố rộng rãi quy hoạch, tạo điều kiện đẩy nhanh tiến độ giải phóng mặt bằng cho các dự án đầu tư. Về cải thiện cơ sở hạ tầng, sẽ tiến hành tổng rà soát, điều chỉnh, phê duyệt và công bố các quy hoạch về kết cấu hạ tầng đến năm 2020 làm cơ sở thu hút đầu tư phát triển kết cấu hạ tầng. UBND các tỉnh, thành phố cần chỉ đạo các cơ quan chức năng tiến hành ngay các thủ tục thu hồi đất và thu hồi giấy chứng nhận đầu tư đối với các dự án FDI không có khả năng triển khai, hoặc chưa có kế hoạch sử dụng hết diện tích đất đã được giao để chuyển cho dự án Từ thực tế kinh nghiệm những năm qua => Bài học trong thu hút vốn đầu tư Bài học thứ nhất trong việc thu hút FDI, đó chính là nắm bắt và tận dụng cơ hội.Cần phải biết tận dụng những cơ hội để biến đó thành thế mạnh thu hút vốn đầu tư. VD: Tháng 2/1997, cuộc khủng hoảng tài chính châu Á đã đã lan rộng ra nhiều nước, gây thiệt hại nặng nề đối với các nền kinh tế vốn được coi là “sự thần kỳ Đông Á". Việt Nam khi đó vẫn nằm ngoài "rìa" vòng xoáy của cuộc khủng hoảng. Lẽ ra chúng ta có thể nhân đó biến thành lợi thế so sánh để thu hút FDI hơn nữa. Nhìn thấy cơ hội và biết nắm bắt nó để có thể làm lợi cho đất nước giữ một vai trò quyết định trong vấn đề thu hút vốn FDI. Nhưng điều đó cũng đã không xảy ra, do nước ta bị động đối phó nên không những không biến được cơ hội thành hiện thực mà còn chịu tác dộng tiêu cực, khiến tốc độ tăng trưởng kinh tế chậm Kinh tế đầu tư Nguyễn Mạnh Hùng lại, vốn FDI cũng do đó mà ít dần. -Bài học thứ hai, đó chính là ba mối quan hệ lợi ích liên quan đến FDI. Trước hết, đó là lợi ích của nước ta và lợi ích của nhà đầu tư nước ngoài. cần hài hòa lợi ích của cả hai bên trên cơ sở bảo đảm lợi ích chính đáng của đất nước, phải bảo đảm nhà đầu tư thu được lợi nhuận đến mức đủ hấp dẫn họ, đi cùng với sự hướng dẫn và hỗ trợ của cơ quan nhà nước trong việc cấp phép và triển khai dự án. Tiếp theo, đó là mối quan hệ lợi ích giữa người sử dụng và người lao động. Do đó, trong các doanh nghiệp có vốn FDI thì càng phải có cái nhìn đúng đắn hơn về vụ việc này. các doanh nghiệp có vốn FDI thì càng phải có cái nhìn đúng đắn hơn về vụ việc đình công bãi công của người lao động. Các cơ quan chức năng cần phải hướng dẫn người sử dụng lao động, nhà đầu tư nước ngoài tuân thủ, tôn trọng văn hóa ứng xử, tập quán của người Việt Nam để từ đó giáo dục, tổ chức người lao động làm việc có kỷ luật, năng suất và đảm bảo công bằng. - - Bài học thứ ba, đó là lợi thế so sánh. Chúng ta cần phải biết phát huy lợi thế về lực lượng lao động của mình, cần phải có hệ giải pháp đồng bộ từ chủ trương, chính sách của Chính phủ đến vốn đầu tư cho giáo dục đào tạo… - Bài học thứ tư về FDI, đó là chính sách. Việc theo đuổi chính sách khuyến khích FDI và coi trọng chất lượng FDI luôn là hai mặt có quan hệ hữu cơ của thể chế và chính sách của chúng ta. Trong điều kiện hoạt động đầu tư trong nước đang gia tăng nhanh chóng thì việc lựa chọn dự án FDI cần phải bảo đảm hiệu quả kinh tế - xã hội trong mối quan hệ giữa nội lực và ngoại lực. KẾT LUẬN Như vậy có thể sơ bộ kết luận nguồn vốn FDI của Việt Nam hiện này đang thiếu một sự định hướng và điều tiết mạnh mẽ từ chính phủ. Việc thiếu các chính sách định hướng nguồn vốn FDI khiến cho nguồn vốn này không thể phát huy tối đa hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam. Có thể khẳng định nguồn vốn FDI vẫn là một động lực quan trọng của tăng trưởng kinh tế Việt Nam hiện nay và trong nhiều năm nữa. Tuy nhiên công tác quản lý và định hướng nguồn vốn này nhằm phát huy tối đa hiệu quả của nó cũng như hạn chế các mặt tiêu cực đòi hỏi một chiến lược sáng suốt của chính phủ Việt Nam. Kinh tế đầu tư . định hướng nguồn vốn FDI khiến cho nguồn vốn này không thể phát huy tối đa hiệu quả cho nền kinh tế Việt Nam. Có thể khẳng định nguồn vốn FDI vẫn là một. luận nguồn vốn FDI của Việt Nam hiện này đang thiếu một sự định hướng và điều tiết mạnh mẽ từ chính phủ. Việc thiếu các chính sách định hướng nguồn vốn FDI— Xem thêm —
Xem thêm:
[Nguồn vốn FDI](/doc_search_title/261606-nguon-von-fdi.htm), [Nguồn vốn FDI](http://text.123doc.vn/document/261606-nguon-von-fdi.htm), [Nguồn vốn FDI](http://f.123doc.vn/261606-nguon-von-fdi.htm)
-
Tài liệu mới nhất
-
Tài liệu mới bán
Tài liệu liên quan
-
- 35
- 1
- 0
-
- 60
- 2
- 0
-
- 19
- 0
- 0
-
- 39
- 1
- 0
-
- 38
- 2
- 0
-
- 71
- 1
- 1
-
- 16
- 0
- 0
-
- 80
- 4
- 0
-
- 14
- 0
- 0
-
- 35
- 0
- 0
-
- 58
- 0
- 0
-
- 6
- 2
- 0
-
- 44
- 2
- 0
-
- 4
- 3
- 0
-
- 3
- 0
- 0
-
- 7
- 0
- 0
-
- 35
- 1
- 0
-
- 7
- 0
- 0
-
- 104
- 3
- 0
-
- 162
- 2
- 0
Từ khóa liên quan

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Apache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Vary: Accept-Encoding

Content-Encoding: gzip

Connection: close

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Bài tập chu kỳ dao động con lắc đơn chịu ảnh hưởng của yếu tố bên ngoài
Viết bởi Taluma Thứ năm, 22 Tháng 9 2011 09:06
Đặng Quang Huy - CTV Thư Viện Vật Lý
PHẦN I. MỞ ĐẦU
1. Lý do chọn đề tài
- Vật lý là một môn học khó và trừu tượng, cơ sở của nó là toán học. Bài tập vật lý rất đa dạng và phong phú. Trong phân phối chương trình số tiết Bài tập lại hơi ít so với nhu cầu cần củng cố và nâng cao kiến thức cho học sinh. Chính vì thế, người giáo viên phải làm thế nào để tìm ra phương pháp tốt nhất nhằm tạo cho học sinh niềm say mê yêu thích môn học này. Giúp học sinh việc phân loại các dạng bài tập và hướng dẫn cách giải là rất cần thiết. Việc làm này rất có lợi cho học sinh trong thời gian ngắn đã nắm được các dạng bài tập, nắm được phương pháp giải và từ đó có thể phát triển hướng tìm tòi lời giải mới cho các dạng bài tương tự.
- Trong yêu cầu về đổi mới giáo dục về việc đánh giá học sinh bằng phương pháp trắc nghiệm khách quan thì khi nắm được dạng bài và phương pháp giải sẽ giúp cho học sinh nhanh chóng trả được bài .
- Trong chương trình Vật lý lớp 12, chương “Dao động cơ học”có nhiều dạng bài tập phức tạp và khó. Nhóm các bài toán về chu kỳ của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài như: nhiệt độ, độ cao, độ sâu, lực điện trường, lực quán tính ... là một trong những nhóm bài tập phức tạp và khó nhất trong chương, học sinh khá, giỏi thường rất lúng túng trong việc tìm cách giải các dạng toán này. Xuất phát từ thực trạng trên, qua kinh nghiệm giảng dạy, tôi chọn đề tài: “PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI”.
2. Mục đích nghiên cứu
- Đề tài nhằm giúp học sinh khá, giỏi khắc sâu những kiến thức lí thuyết , có một hệ thống bài tập và phương pháp giải chúng, giúp các em có thể nắm được cách giải và từ đó chủ động vận dụng các phương pháp này trong khi làm bài tập có liên quan. Từ đó học sinh có thêm kỹ năng về cách giải các bài tập Vật lí, có thể nhanh chóng giải các bài toán trắc nghiệm về dao động điều hòa của con lắc đơn phong phú và đa dạng.
- Nhằm xây dựng một chuyên đề sâu, chi tiết có thể làm tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp ôn thi Đại học - Cao đẳng và luyện thi học sinh giỏi cấp tỉnh.
3. Đối tượng nghiên cứu
Nhóm các bài tập về chu kỳ dao động của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài, trong chương “Dao động cơ học”- Vật lý 12 Nâng cao.
4. Nhiệm vụ nghiên cứu
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về bài tập vật lý.
- Phân loại bài tập và đề ra phương pháp giải cho từng loại.
- Lựa chọn hệ thống bài tập vận dụng.
5. Phạm vi nghiên cứu
Các bài tập về chu kỳ dao động của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài trong chương II- vật lý 12 NC và trong các tài liệu tham khảo dành cho học sinh ôn thi đại học, ôn thi học sinh giỏi lớp 12 cấp tỉnh.
6. Phương pháp nghiên cứu
Trong đề tài tôi sử dụng các phương pháp chủ yếu là nghiên cứu lý luận về bài tập Vật lý và các tài liệu tham khảo nâng cao khác có liên quan đến đề tài.
-----------
Dưới đây là Nội dung, vì trình bày trên web gặp nhiều khó khăn, bạn có thể download file word ở đây -> SKKN: PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI - http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,fileinfo/id,13506/
-----------
PHẦN II. NỘI DUNG
I- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BÀI TẬP VẬT LÝ
1.1. Vai trò của bài tập vật lý trong việc giảng dạy vật lý.
Việc giảng dạy bài tập vật lý trong nhà trường không chỉ giúp học sinh hiểu được một cách sâu sắc và đầy đủ những kiến thức quy định trong chương trình mà còn giúp các em vận dụng những kiến thức đó để giải quyết những nhiệm vụ của học tập và những vấn đề mà thực tiễn đã đặt ra.
Muốn đạt được điều đó, phải thường xuyên rèn luyện cho học sinh những kỹ năng, kỹ xảo vận dụng kiến thức vào cuộc sống hằng ngày.
Kỹ năng vận dụng kiến thức trong bài tập và trong thực tiễn đời sống chính là thước do mức độ sâu sắc và vững vàng của những kiến thức mà học sinh đã thu nhận được. Bài tập vật lý với chức năng là một phương pháp dạy học có một vị trí đặc biệt trong dạy học vật lý ở trường phổ thông.
Trước hết, vật lý là một môn khoa học giúp học sinh nắm dược qui luật vận động của thế giới vật chất và bài tập vật lý giúp học sinh hiểu rõ những qui luật ấy, biết phân tích và vận dụng những qui luật ấy vào thực tiễn. Trong nhiều trường hợp mặc dù người giáo viên có trình bày tài liệu một cách mạch lạc, hợp lôgích, phát biểu định luật chính xác, làm thí nghiệm đúng yêu cầu, qui tắc và có kết quả chính xác thì đó chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ để học sinh hiểu và nắm sâu sắc kiến thức . Chỉ thông qua việc giải các bài tập vật lý dưới hình thức này hay hình thức khác nhằm tạo điều kiện cho học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các tình huống cụ thể thì kiến thức đó mới trở nên sâu sắc và hoàn thiện.
Trong qúa trình giải quyết các tình huống cụ thể do các bài tập vật lý đặt ra, học sinh phải sử dụng các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa , trừu tượng hóa… để giải quyết vấn đề, do đó tư duy của học sinh có điều kiện để phát triển. Vì vậy có thể nói bài tập vật lý là một phương tiện rất tốt để phát triển tư duy, óc tưởng tượng, khả năng độc lập trong suy nghĩ và hành động, tính kiên trì trong việc khắc phục những khó khăn trong cuộc sống của học sinh.
Bài tập vật lý là cơ hội để giáo viên đề cập đến những kiến thức mà trong giờ học lý thuyết chưa có điều kiện để đề cập qua đó nhằm bổ sung kiến thức cho học sinh.
Đặc biệt, để giải được các bài tập vật lý dưới hình thức trắc nghiệm khách quan học sinh ngoài việc nhớ lại các kiến thức một cách tổng hợp, chính xác ở nhiều phần, nhiều chương, nhiều cấp học thì học sinh cần phải rèn luyện cho mình tính phản ứng nhanh trong từng tình huống cụ thể, bên cạnh đó học sinh phải giải thật nhiều các dạng bài tập khác nhau để có được kiến thức tổng hợp, chính xác và khoa học .
1.2. Phân loại bài tập vật lý.
1.2.1) Bài tập vật lý định tính hay bài tập câu hỏi lý thuyết.
- Là bài tập mà học sinh không cần phải tính toán (Hay chỉ có các phép toán đơn giản) mà chỉ vận dụng các định luật, định lý, qui luật để giải tích hiện tượng thông qua các lập luận có căn cứ, có lôgich.
- Nội dung của các câu hỏi khá phong phú, và đòi hỏi phải vận dụng rất nhiều các kiến thức vật lý.
- Thông thường để giải các bài toán này cần tiến hành theo các bước:
* Phân tích câu hỏi
* Phân tích hiện tượng vật lý có đề cập đến trong câu hỏi để từ đó xác định các định luật, khái niệm vật lý hay một qui tắc vật lý nào đó để giải quyết câu hỏi.
* Tổng hợp các điều kiện đã cho với các kiến thức tương ứng để trả lời câu hỏi.
1.2.2) Bài tập vật lý định lượng
Đó là loại bài tập vật lý mà muốn giải quyết nó ta phải thực hiện một loạt các phép tính. Dựa vào mục đích dạy học ta có thể phân loại bài tập dạng này thành 2 loại:
* Bài tập tập dượt: Là bài tập đơn giản được sử dụng ngay khi nghiên cứu một khái niệm hay một qui tắc vật lý nào dó để học sinh vật dụng kiến thức vừa mới tiếp thu.
* Bài tập tổng hợp: Là những bài tập phức tạp mà muốn giải nó học sinh vận dụng nhiều kiến thức ở nhiều phần, nhiều chương, nhiều cấp học và thuộc nhiều lĩnh vực
Đặc biệt, khi các câu hỏi loại này được nêu dưới dạng trắc nghiệm khách quan thì yêu cầu học sinh phải nhớ kết quả cuối cùng đã dược chứng minh trước đó để giải nó một cách nhanh chóng. Vì vậy yêu cầu học sinh phải hiểu bài một cách sâu sắc để vận dụng kiến thức ở mức độ cao .
1.2.3) Bài tập đồ thị
Đó là bài tập mà dữ kiện đề bài cho dưới dạng đồ thị hay trong quá trình giải nó ta phải sử dụng dồ thị. ta có thể phân loại dạng câu hỏi nay thành các loại:
* Đọc và khai thác đồ thị đã cho: Bài tập loại này có tác dụng rèn luyện cho học sinh kỹ năng đọc đồ thị, biết cách đoán nhận sự thay đổi trạng thái của vật thể, hệ vật lý, của một hiện tượng hay một quá trình vật lý nào đó. Biết cách khai thác từ đồ thị những dữ để giải quyết một vấn đề cụ thể.
* Vẽ đồ thị theo những dữ liệu đã cho: bài tập này rèn luyện cho học sinh kỹ năng vẽ đồ thị, nhất là biết cách chọn hệ tọa độ và tỉ lệ xích thích hợp để vẽ đồ thị chính xác.
1.2.4) Bài tập thí nghiệm
Là loại bài tập cần phải tiến hành các thí nghiệm hoặc để kiểm chứng cho lời giải lý thuyết, hoặc để tìm những số liệu, dữ kiện dùng trong việc giải các bài tập.Tác dụng cụ thể của loại bài tập này là Giáo dục, giáo dưỡng và giáo dục kỹ thuật tổng hợp. Đây là loại bài tập thường gây cho học sinh cảm giác lí thú và đặc biệt đòi hỏi học sinh ít nhiều tính sáng tạo.
II- CÁC CÔNG THỨC ÁP DỤNG TRONG ĐỀ TÀI.
1. Chu kỳ dao động của con lắc đơn:
: Chiều dài của con lắc (m).
g: Gia tốc trọng trường (m/s2).
2. Công thức về sự nở dài:
: Chiều dài dây treo (kim loại) ở 0oC (m)
: Chiều dài dây treo (kim loại) ở toC (m)
: Hệ số nở dài của dây treo kim loại (K-1).
3. Gia tốc trọng trường
- Gia tốc trọng trường ở mực nước biển:
G = 6,67.10-11N.m2/kg2: Hằng số hấp dẫn.
M: Khối lượng của trái đất
R: Bán kính trái đất
- Gia tốc trọng trường ở độ cao h so với mực nước biển:
=>
- Gia tốc trọng trường ở độ sâu d so với mực nước biển:
=>
4. Lực điện trường:
q: Điện tích trong điện trường (C).
: Cường độ điện trường (V/m).
+ q > 0 cùng hướng với .
+ q < 0 ngược hướng với .
+ Độ lớn:
5. Lực quán tính:
m: khối lượng của vật (kg)
a : Gia tốc của hệ quy chiếu (m/s2)
+ luôn ngược hướng với
+ Độ lớn: Fqt = ma
6. Các công thức gần đúng
Nếu x, x1, x2 là những số dương rất nhỏ
Ta có:
; ;
III- PHÂN LOẠI BÀI TẬP VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI.
Loại 1: Xác định thời gian đồng hồ quả lắc (được xem như con lắc đơn) chạy sai trong một ngày đêm khi thay đổi nhiệt độ, độ cao, độ sâu và vị trí trên trái đất.
1.1. Định hướng phương pháp chung
- Gọi T1 là chu kỳ chạy đúng; T2 là chu kỳ chạy sai
- Trong thời gian T1 (s) đồng hồ chạy sai│T2 - T1 │(s)
1(s) đồng hồ chạy sai (s)
- Vậy trong 1 ngày đêm ∆t = 86400(s) đồng hồ chạy sai:
θ = ∆t. = (s)
Các bước giải
- B1: Từ các công thức có liên quan đến yêu cầu của bài tập, thiết lập tỉ số
- B2: Biện luận
+ Nếu > 1 => T2 > T1 : chu kỳ tăng => đồng hồ chạy chậm lại.
+ Nếu < 1 => T2 < T1 : chu kỳ giảm => đồng hồ chạy nhanh lên.
- B3: Xác định thời gian đồng hồ quả lắc chạy nhanh hay chậm trong một ngày đêm bằng công thức:
θ = ∆t. = (s)
2.1. Xác định thời gian đồng hồ chạy sai khi thay đổi nhiệt độ (Các yếu tố khác không đổi)
Ở nhiệt độ t1 đồng hồ chạy đúng, khi nhiệt độ thay đổi đến giá trị t2 thì đồng hồ chạy sai
- Áp dụng các công thức ở mục II:
=>
=>
Ta có:
Vì ( ), ( ) << 1 nên áp dụng các công thức gần đúng ta có:
- Biện luận:
+ Nếu t2 > t1 => => T2 > T1 : chu kỳ tăng => đồng hồ chạy chậm lại.
+ Nếu t2 < t1 => => T2 < T1 : chu kỳ giảm => đồng hồ chạy nhanh lên.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai: θ = = 43200 (s)
3.1. Xác định thời gian đồng hồ chạy sai ở độ cao h và độ sâu d so với mực nước biển (coi nhiệt độ không đổi)
* Ở mực nước biển đồng hồ chạy đúng, khi đưa đồng hồ lên độ cao h thì đồng hồ chạy sai
- Ta có:
- Lập luận: => T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ = = 86400 (s)
* Ở mực nước biển đồng hồ chạy đúng, khi đưa đồng hồ xuống độ sâu h thì đồng hồ chạy sai
- Ta có:
Vì , áp dụng công thức gần đúng ta có:
- Lập luận: => T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ = = 43200 (s)
4.1 Xác định thời gian đồng hồ chạy sai khi cả độ cao (hoặc độ sâu) và nhiệt độ thay đổi
a) Tại mặt đất nhiệt độ t1 đồng hồ chạy đúng. Khi đưa đồng hồ lên độ cao h nhiệt độ t2 đồng hồ chạy sai.
-
Áp dụng các công thức gần đúng ta có:
- Nếu t2 > t1 => => T2 > T1 : chu kỳ tăng => đồng hồ chạy chậm lại.
- Nếu t2 < t1 => => T2 < T1 : chu kỳ giảm => đồng hồ chạy nhanh lên.
- Trong 1 ngày đêm đồng hồ chạy sai: θ = = 86400 (s).
b) Tại mặt đất nhiệt độ t1 đồng hồ chạy đúng. Khi đưa đồng hồ xuống giếng sâu d nhiệt độ t2. Trong 1 ngày đêm đồng hồ chạy sai:
Tương tự ta chứng minh được trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai:
θ = = 43200 (s).
5.1. Xác định thời gian đồng hồ chạy sai khi thay đổi vị trí trên trái đất (nhiệt độ không đổi)
- Tại nơi có gia tốc trọng trường g1 đồng hồ chạy đúng với:
- Tại nơi có gia tốc trọng trường g2 đồng hồ chạy sai với:
- Ta có
+ Nếu g2 > g1 => => T2 < T1 đồng hồ chạy nhanh lên.
+ Nếu g2 < g1 => => T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai: θ = = (s).
* Nếu cả vị trí và nhiệt độ thay đổi thì trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai:
θ = .
Loại 2: Khảo sát dao động nhỏ của con lắc đơn khi có thêm một lực phụ không đổi tác dụng (ngoài trọng lực và lực căng dây treo)
1.2. Định hướng phương pháp chung
- Coi con lắc chịu tác dụng của một trọng lực hiệu dụng (trọng lực biểu kiến):
=> gia tốc trọng trường hiệu dụng:
- Vị trí cân bằng của con lắc là vị trí dây treo có phương trùng với phương của
- Chu kỳ dao động nhỏ của con lắc:
Vậy để xác định được chu kỳ T’ cần xác định được gia tốc trọng trường hiệu dụng g’
2.2 Xác định chu kỳ dao động của con lắc đơn dưới tác dụng của lực điện trường
- Khi không có điện trường chu kỳ dao động của con lắc là: .
- Khi đặt con lắc vào điện trường đều có véc tơ cường độ điện trường thì nó chịu tác dụng của Trọng lực và lực điện trường , hợp của hai lực này ký hiệu là , và được gọi là trọng lực hiệu dụng hay trọng lực biểu kiến. Ta xét một số trường hợp thường gặp:
a) Trường hợp 1: hướng thẳng đứng xuống dưới.
Khi đó để xác định chiều của ta cần biết dấu của q.
* Nếu q > 0: cùng hướng với => hướng thẳng đứng xuống dưới
Ta có: P’ = P + F => g’ = g +
Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường: < T
=>
* Nếu q < 0: ngược hướng với => hướng thẳng đứng lên trên
Ta có: P’ = P - F => g’ = g -
Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường: > T
=>
b) Trường hợp 2: hướng thẳng đứng lên trên.
Tương tự như trên ta chứng minh được:
* Nếu q > 0 thì chu kỳ dao động của con lắc là: > T
* Nếu q < 0 thì chu kỳ dao động của con lắc là: < T.
c) Trường hợp 3: có phương ngang
=> có phương ngang
vuông góc với => tại vị trí cân bằng dây treo hợp với phương thẳng đứng một góc (hình vẽ).
- Từ hình vẽ ta có:
- Về độ lớn:
- Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường là:
< T.
3.2. Xác định chu kỳ dao động của con lắc đơn dưới tác dụng của lực quán tính.
Khi con lắc đơn được đặt trong một hệ quy chiếu chuyển động với gia tốc (hệ quy chiếu phi quán tính) thì ngoài trọng lực và lực căng của dây treo con lắc còn chịu tác dụng của lực quán tính . Trọng lực hiệu dụng
Gia tốc trọng trường hiệu dụng: . Xét một số trường hợp thường gặp:
a) Trường hợp 1: Con lắc treo trong thang máy đang chuyển động thẳng đứng lên trên với gia tốc
- Thang máy chuyển động nhanh dần đều: ngược hướng với => g’ = g + a
Chu kỳ dao động của con lắc trong thang máy:
Ta có: (T chu kỳ dao động của con lắc khi thang máy đứng yên hay chuyển động thẳng đều)
- Thang máy chuyển động chậm dần đều: cùng hướng với => g’ = g - a
;
b) Trường hợp 2: Con lắc treo trong thang máy đang chuyển động thẳng đứng xuống dưới với gia tốc
- Thang máy chuyển động nhanh dần đều: cùng hướng với => g’ = g – a
;
- Thang máy chuyển động chậm dần đều: ngược hướng với => g’ = g + a
;
c) Trường hợp 3: Con lắc đơn được treo trên xe chuyển động theo phương ngang với gia tốc => có phương ngang và ngược hướng với .
- Tại vị trí cân bằng dây treo hợp với phương thẳng đứng một góc
Ta có .
- Về độ lớn:
- Chu kỳ dao động của con lắc:
Cách khác: Ta có =>
=>
IV- BÀI TẬP ÁP DỤNG
1. Nhóm các bài tập thuộc loại 1
Bài 1.1: Một con lắc đơn chạy đúng giờ vào mùa hè khi nhiệt độ là 320C. Khi nhiệt độ vào mùa đông là 170C thì nó sẽ chạy nhanh hay chậm? Nhanh hay chậm bao nhiêu giây trong 12 giờ, biết hệ số nở dài của dây treo là λ = 2.10-5K-1, ℓ0 = 1m.
Hướng dẫn giải:
Áp dụng các kết quả ở mục III, ý 2.1
- Ta có:
- Do t2 < t1 => => T2 < T1 nên chu kỳ giảm khi đó con lắc chạy nhanh hơn.
- Thời gian con lắc chạy nhanh trong = 12h = 12. 3600(s) là:
θ = = 12.3600 (s) = 7,3 (s)
Bài 2.1: Một đồng hồ quả lắc (xem như một con lắc đơn) chạy đúng ở mặt đất. Biết bán kính Trái đất là R = 6400 km.
a) Khi đưa đồng hồ lên độ cao h =1,6 km so với mặt đất thì trong một ngày đêm nó chạy nhanh hay chậm bao nhiêu?
b) Khi đưa đồng hồ xuống một giếng sâu d = 800m so với mặt đất thì trong một ngày đêm nó chạy nhanh hay chậm bao nhiêu?
Hướng dẫn giải:
Áp dụng các kết quả ở mục III, ý 3.1
a) - Ta có: => T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ = = 86400 = 21,6(s)
b) – Ta có: => T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ = = 43200 = 5,4(s)
Bài 3.1: Một con lắc đồng hồ chạy đúng tại mặt đất có gia tốc g = 9,86 m/s2 vàọ nhiệt độ là t1 = 300C. Đưa đồng hồ lên độ cao 640m so với mặt đất thì ta thấy rằng đồng hồ vẫn chạy đúng. Giải thích hiện tượng và tính nhiệt độ tại độ cao đó, biết hệ số nở dài của dây treo con lắc là λ = 2.10-5K-1, và bán kính trái đất là R = 6400 km.
Hướng dẫn giải:
- Giải thích hiện tượng :
Khi đưa con lắc đơn lên cao thì gia tốc giảm do và
Mặt khác khi càng lên cao thì nhiệt độ càng giảm nên chiều dài của dây treo cũng giảm theo. Từ đó sẽ không thay đổi
- Tính nhiệt độ tại độ cao h = 640 m. Ta có:
- Chu kỳ không thay đổi nên: T0 = Th
2. Nhóm các bài tập thuộc loại 2
Bài 1.2: Một con lắc đơn có chiều dài ℓ = 1m, khối lượng m = 50g được tích điện q = -2.10-5C dao động tại nơi có g = 9,86m/s2. Đặt con lắc vào trong điện trường đều có độ lớn E = 25V/cm. Tính chu kỳ dao động của con lắc khi:
a) có phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống dưới.
b) có phương thẳng đứng, chiều từ dưới lên trên.
c) có phương nằm ngang.
Hướng dẫn giải:
Áp dụng các kết quả ở mục III, ý 2.2
a) q < 0: ngược hướng với => hướng thẳng đứng lên trên
Ta có: P’ = P - F => g’ = g -
Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường:
= 2,11(s) (Lưu ý: Đổi E = 25V/cm = 25.102V/m)
b) Tương tự, ta có: = 1,9(s)
c) Khi có phương nằm ngang.
Khi đó chu kỳ dao động của con lắc khi đặt trong điện trường là:
Bài 2.2: Một con lắc đơn có m = 5g, đặt trong điện trường đều có phương ngang và độ lớn E = 2.106 V/m. Khi vật chưa tích điện nó dao động với chu kỳ T, khi vật được tích điện tích q thì nó dao động với chu kỳ T'. Lấy g = 10 m/s2, xác định độ lớn của điện tích q biết rằng .
Hướng dẫn giải:
Từ giả thiết ta có:
Khi có phương ngang thì ta có:
Bài 3.2: Một con lắc đơn có m = 2 g và một sợi dây mảnh có chiều dài ℓ được kích thích dao động điều hòa. Trong khoảng thời gian Δt con lắc thực hiện được 40 dao động, khi tăng chiều dài con lắc thêm 7,9 cm thì cũng trong khoảng thời gian như trên con lắc thực hiện được 39 dao động. Lấy g = 10m/s2.
a) Ký hiệu chiều dài mới của con lắc là ℓ'. Tính ℓ, ℓ'.
b) Để con lắc có chiều dài ℓ' có cùng chu kỳ với con lắc có chiều dài ℓ, người ta truyền cho vật một điện tích q = +0,5.10-8C rồi cho nó dao động điều hòa trong điện trường đều có các đường sức hướng thẳng đứng. Xác định chiều và độ lớn của véc tơ cường độ điện trường.
Hướng dẫn giải:
a) Xét trong khoảng thời gian Δt ta có :
Ta lại có ℓ' = ℓ + 7,9
=> ℓ = 152,1cm và ℓ' = 160cm
b) Khi chu kỳ con lắc là không đổi thì
Do hướng thẳng đứng nên g’ = g ± , mà g’>g nên: g’ = g +
Phương trình trên chứng tỏ hướng thẳng đứng xuống dưới và do q > 0 nên hướng thẳng đứng xuống dưới.
Vậy véc tơ cường độ điện trường có phương thẳng đứng hướng xuống dưới và độ lớn:
Bài 4.2: Một con lắc đơn được treo vào trần một thang máy tại nơi có gia tốc g = 9,8 m/s2. Khi thang máy đứng yên thì con lắc dao động với chu kỳ T = 2(s). Tìm chu kỳ dao động của con lắc khi:
a) Thang máy đi lên nhanh dần đều với gia tốc a = 1,14 m/s2.
b) Thang máy đi lên đều.
c) Thang máy đi lên chậm dần đều với gia tốc a = 0,86 m/s2.
Hướng dẫn giải:
Áp dụng kết quả ở mục III, ý 3.2
a) Khi thang máy đi lên nhanh dần đều: g' = g + a = 9,8 + 1,14 = 11 (m/s2)
Chu kỳ dao động của con lắc đơn là:
b) Khi thang máy đi lên đều thì a = 0 khi đó T' = T = 2s
c) Khi thang máy đi lên chậm dần đều: g' = g - a = 9,8 - 0,86 = 8 (m/s2)
Chu kỳ dao động của con lắc đơn là:
Bài 5.2: Con lắc đơn gồm dây mảnh dài ℓ = 1 m, có gắn quả cầu nhỏ m = 50 g được treo vào trần một toa xe đang chuyển động nhanh dần đều trên đường nằm ngang với gia tốc a = 3 m/s2. Lấy g =10 m/s2.
a) Xác định vị trí cân bằng của con lắc.
b) Tính chu kỳ dao động của con lắc.
Hướng dẫn giải:
Áp dụng kết quả ở mục III, ý 3.2
a) Khi con lắc cân bằng thì nó hợp với phương thẳng đứng một góc α xác định bởi: => 0,29 (rad)
b) Ta có: =
Chu kỳ dao động của con lắc là:
3. Bài tập tổng hợp
Bài 1.3 : Người ta đưa một con lắc từ mặt đất lên độ cao h = 10km. Phải giảm độ dài của nó đi bao nhiêu để chu kì dao động của nó không thay đổi. Cho bán kính trái đất R = 6400km và bỏ qua sự ảnh hưởng của nhiệt độ.
Đ/s: Giảm 0,3% chiều dài ban đầu của con lắc.
Bài 2.3: Một con lắc Phu cô treo ở thánh Ixac( XanhPêtecbua) là một conlắc đơn có chiều dài 98m. Gia tốc rơi tự do ở XanhPêtecbua là 9,819m/s2.
a) Tính chu kì dao động của con lắc đó.
b) Nếu treo con lắc đó ở Hà Nội, chu kì của nó sẽ là bao nhiêu? Biết gia tốc rơi tự do tại Hà Nội là 9,793m/s2 và bỏ qua ảnh hưởng của nhiệt độ.
c) Nếu muốn con lắc đó khi treo ở Hà Nội mà vẫn dao động với chu kì như ở XanhPêtecbua thì phải thay đổi độ dài của nó như thế naò?
Đ/s: a) T1 = 19,84s; b) T2 = 19,87s;
c) Giảm một lượng .
Bài 3.3: Con lắc đơn dao động bé ở mặt đất có nhiệt độ 300C. Đưa lên độ cao h = 0,64km chu kì dao động bé vẫn không thay đổi. Biết hệ số nở dài của dây treo là . Hãy tính nhiệt độ ở độ cao này. Cho bán kính trái đất R = 6400km.
Đ/s: 200C.
Bài 4.3: Con lắc toán học dài 1m ở 200C dao động nhỏ ở nơi g = (SI).
a) Tính chu kì dao động.
b) Tăng nhiệt độ lên 400C, chu kì của con lắc tăng hay giảm bao nhiêu? Biết hệ số nở dài của dây treo con lắc là .
Đ/s: a) 2s; b) Tăng 4.10-4s.
Bài 5.3: Một con lắc đồng có chu kì dao động T1 = 1s tại nơi có gia tốc trọng trường g = (m/s2), nhiệt độ t1 = 200C.
a) Tìm chiều dài dây treo con lắc ở 200C.
b) Tính chu kì dao động của con lắc tại nơi đó ở nhiệt độ 300C. Cho hệ số nở dài của dây treo con lắc là .
Đ/s: a) l1 = 0,25m = 25cm; b) T2 = 1,0002s.
Bài 6.3: Người ta đưa một đông hồ quả lắc từ Trái Đất lên Mặt Trăng mà không điều chỉnh lại. Theo đồng hồ này trên Mặt Trăng thì thời gian Trái Đất tự quay được một vòng là bao nhiêu? Biết gia tốc rơi tự do trên Mặt Trăng bằng 1/6 gia tốc rơi tự do trên Trái Đất và bỏ qua sự ảnh hưởng của nhiệt độ.
Đ/s: t2 = 9h48ph.
Bài 7.3: Một con lắc đơn gồm một sợi dây có chiều dài l = 1m và quả cầu nhỏ có khối lượng m = 100g, được treo tại nơi có gia tốc trọng trường g = 9,8m/s2.
1. Tính chu kì dao động nhỏ ccủa quả cầu.
2. Cho quả cầu mang điện q = 2,5.10-4C và tạo ra điện trường đều có cường độ điện trường E = 1000V/m. Hãy xác định phương của dây treo con lắc khi cân bằng và chu kì của con lắc trong các trường hợp:
a) Véc tơ hướng thẳng đứng xuống dưới.
b) Véc tơ có phương nằm ngang.
Đ/s: 1) T0 = 2s; 2a) T1 = 1,8s; 2b) T2 = 1,97s.
Bài 8.3: Một con lắc đơn gồm một quả cầu nhỏ, khối lượng 10g được treo bằng một sợi dây dài 1m tại nơi mà g = 10m/s2. Cho .
a) Tính chu kì dao động T0 của con lắc.
b) Tích điện cho quả cầu một điện tích q = 10-5C rồi cho nó dao động trong một điện trường đều có phương thẳng đứng thì thấy chu kì dao động của nó là T = .Xác định chiều và độ lớn của cường độ điện trường?
Đ/s: thẳng đứng, hướng xuống, độ lớn 1,25.104V/m.
Bài 9.3: Một con lắc dao động với biên độ nhỏ có chu kì T0 tại nơi có g = 10m/s2. Treo con lắc ở trần một chiếc xe rồi cho xe chuyển động nhanh dần đều trên một mặt đường nằm ngang thì dây treo hợp với phương thẳng đứng một góc nhỏ .
a) Tìm gia tốc a của xe.
b) Cho con lắc dao động với biên độ nhỏ, tính chu kì T của con lắc theo T0.
Đ/s: a) a = 1,57m/s2; b) T = T0. .
Bài 10.3: Một con lắc đơn có chu kì dao động nhỏ là T = 1,5s tại nơi có gia tốc trọng trường g = 9,80m/s2. Treo con lắc trong một thang máy. Hãy tính chu kì của con lắc trong các trường hợp sau:
a) Thang máy đi lên nhanh dần đều với gia tốc a = 1m/s2.
b) Thang máy đi lên chậm dần đều với gia tốc a = 1m/s2.
c) Thang máy chuyển động thẳng đều.
Đ/s: a) 1,43s; b) 1,58s; c) 1,5s.
Bài 11.3: Một con lắc toán học có chiều dài 17,32cm thực hiện dao động điều hoà trên một ôtô chuyển động trên một mặt phẳng nghiêng một góc . Xác định VTCB tương đối của con lắc. Tìm chu kì dao động của con lắc trong hai trường hợp:
a) Ôtô chuyển động xuống dốc với gia tốc a = 5m/s2.
b) Ôtô chuyển động lên dốc với gia tốc a = 2m/s2. Lấy g = 10m/s2, .
ĐS: a) T’ = 0,8886 s; b) T’ = 1,405 s.
Bài 12.3: Một con lắc đồng hồ, dây treo có hệ số nở dài là . Bán kính của Trái đất là 6400km.
a) Khi đưa xuống giếng mỏ, đồng hồ chạy nhanh hay chậm? Tại sao ?
b) Biết giếng sâu 800m và thật ra đồng hồ vẫn chạy đúng. Tính sự chênh lệch nhiệt độ giữa giếng và mặt đất.
Đ/s: a) chạy chậm do chu kì tăng; b) .
Bài 13.3: Một con lắc đồng hồ gồm một quả cầu bằng sắt và một sợi dây kim loại mảnh có hệ số nở dài . Đồng hồ chạy đúng ở 200C với chu kì T = 2s.
a) Khi giảm nhiệt độ xuống đến 00C đồng hồ chạy nhanh hay chậm sau một ngày đêm?
b) Vẫn giữ nhiệt độ ở 00C, người ta dùng nam châm để tạo lực hút thẳng đứng. Phải đặt nam châm như thế nào, độ lớn bao nhiêu để đồng hồ chạy đúng trở lại. Cho khối lượng quả cầu là m = 50g, lấy g = 10m/s2.
Đ/s: a) T = 17,28s; b) 2. 10-4N.
Bài 14.3: Một con lắc đồng hồ chạy đúng ở 200C tại nơi có gia tốc trọng trường bằng 10m/s2. Biết dây treo có hệ số nở dài , vật nặng tích điện q = 10-6C.
a) Nếu con lắc đặt trong điện trường đều có cường độ E = 50V/m thẳng đứng hướng xuống dưới thì sau 1 ngày đêm đồng hồ chạy nhanh hay chậm bao nhiêu? Biết vật có khối lượng m = 100g.
b) Để đồng hồ chạy đúng trở lại cần phải tăng hay giảm nhiệt độ là bao nhiêu?
Đ/s: a) 2,16s; b) 21,250 C.
Bài 15.3: Tại một nơi ngang bằng với mực nước biển, ở nhiệt độ 100C, một đồng hồ quả lắc trong một ngày đêm chạy nhanh 6,48s. Coi con lắc đồng hồ như con lắc đơn. Thanh treo con lắc có hệ số nở dài .
a) Tại vị trí nói trên, ở nhiệt độ nào thì đồng hồ chạy đúng giờ?
b) Đưa đồng hồ lên đỉnh núi, tại đó nhiệt độ là 60C, ta thấy đồng hồ chạy đúng giờ. Tính độ cao của đỉnh núi so với mực nước biển. Coi Trái đất là hình cầu, có bán kính R = 6400km.
Đ/s: a) 13,750; b) 992m.
Đề tài đã được tác giả sử dụng để hướng dẫn học sinh lớp 12 ôn thi Đại học, ôn thi học sinh giỏi cấp tỉnh kết quả đạt được là:
- Đa số học sinh đều nắm chắc phương pháp giải và biết vận dụng tốt phương pháp vào việc giải các bài tập về chu kỳ dao động của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài.
- Kỹ năng giải bài tập trắc nghiệm khách quan của học sinh được cải thiện đáng kể, đảm bảo được độ chính xác và nhanh.
- Phát huy và rèn luyện được khả năng vận dụng kiến thức, tính tư duy sáng tạo của học sinh trong việc giải các bài tập vật lý hay và khó.
PHẦN III. KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ
1. Kết luận
- Đề tài đã hoàn thành được nhiệm vụ nghiên cứu một số vấn đề lý luận về bài tập vật lý, phân loại bài tập, đề ra phương pháp giải và đồng thời lựa chọn được một hệ thống bài tập vận dụng về chu kỳ dao động của con lắc đơn phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.
- Việc phân loại, đề ra phương pháp giải và lựa chọn hệ thống bài tập thích hợp dựa trên cơ sở khoa học chặt chẽ sẽ góp phần nâng cao chất lượng giải bài tập, nắm vững kiến thức của học sinh.
- Đặc biệt cần chú ý tới việc phát huy khả năng sáng tạo, tìm tòi, tích cực tự lực của mỗi học sinh, chứ không phải là áp đặt cách suy nghĩ của giáo viên đối với học sinh khi giải mỗi bài tập được nêu ra.
- Đề tài mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu một chuyên đề nhỏ trong chương trình Vật lý 12. Để góp phần nâng cao chất lượng giải bài tập, rèn luyện tư duy Vật lý của học sinh, đề tài sẽ tiếp tục được phát triển cho các chuyên đề khác trong chương trình Vật lý phổ thông.
2. Kiến nghị
- Về phía nhà trường cần có kế hoạch lâu dài trong việc khuyến khích các giáo viên tham gia viết đề tài sáng kiến kinh nghiệm chuyên sâu cho từng chương, từng phần của môn học, từ đó có thể nâng cao được chất lượng dạy học cho các bộ môn (đặc biệt là chất lượng giải bài tập ở các môn tự nhiên)
- Về phía sở GD và ĐT cần quan tâm đầu tư hơn nữa trong việc xây dựng các chuyên đề, các đề tài sáng kiến kinh nghiệm chuyên sâu ở các bộ môn, có kế hoạch phổ biến rộng rãi các đề tài để giáo viên trong toàn tỉnh có thể tham khảo, áp dụng và trao đổi kinh nghiệm trong quá trình dạy học.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. An Văn Chiêu – Vũ Đào Chỉnh – Phó Đức Hoan – Nguyễn Đức Thâm - Phạm Hữu Tòng. Phương pháp giải bài tập Vật lý sơ cấp, tập I. NXB Giáo dục, 2000.
2. Nguyễn Văn Đồng- An Văn Chiêu- Nguyễn Trọng Di- Lưu Văn Tạo. Phương pháp giảng dạy Vật lý ở trường phổ thông, tập I. NXB Giáo dục, 1979.
3. Bùi Quang Hân. Giải toán Vật lý 12, tập I. NXB Giáo dục, 2006.
4. Vũ Thanh Khiết. Bài tập Vật lý sơ cấp, tập I. NXB Giáo dục, 2002.
5. Mỵ Giang Sơn. Những bài tập Vật lý cơ bản hay và khó, tập I. NXB Đại học quốc gia Hà Nội, 2001.
6. Phạm Hữu Tòng. Phương pháp dạy bài tập Vật lý, NXB Giáo dục, 1989.
Bạn có thể download file word ở đây -> PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI - http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,fileinfo/id,13506/
Điện Biên, ngày 19 tháng 4 năm 2011
Đặng Quang Huy - CTV Thư Viện Vật Lý
Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.
Bài liên quan
Bài đọc nhiều
Các bài khác
Liên kết hữu ích
Diễn Đàn Vật Lý | Phương pháp dạy & học | Tin Tức Vật Lý | Giáo án điện tử | Văn phòng phẩm giá rẻ
Mới cập nhật
Đọc nhiều nhất
- Hệ thống công thức Lý 12 CB - Giải nhanh các câu trắc nghiệm
- Cách học tốt môn vật lý trong trường phổ thông
- Giải chi tiết đề thi đại học Vật lý 2010 - Thầy Phạm Văn Hải
- Điểm danh 7 vũ khí tối tân của tương lai
- Kỹ năng ôn tập và làm bài thi đại học vật lý đạt điểm cao - Tại sao không?
- NÂNG CẤP MÁY CASIO FX-500MS THÀNH FX-570MS ĐỂ GIẢI BÀI TOÁN TỔNG HỢP DAO ĐỘNG
- Nhớ công thức vật lý và tránh những sai lầm thường gặp trong làm trắc nghiệm

markdown:
[Bài viết](/bai-viet) ![ >](/templates/rt_solarsentinel_j15/images/arrow.png)
[Phương pháp dạy học](/bai-viet/phuong-phap-day-hoc) ![ >](/templates/rt_solarsentinel_j15/images/arrow.png)
# Bài tập chu kỳ dao động con lắc đơn chịu ảnh hưởng của yếu tố bên ngoài
Viết bởi
[Taluma](/component/author/?id=64)
Thứ năm, 22 Tháng 9 2011 09:06
**Đặng Quang Huy - CTV Thư Viện Vật Lý**
**PHẦN I. MỞ ĐẦU**
**1. Lý do chọn đề tài **
- Vật lý là một môn học khó và trừu tượng, cơ sở của nó là toán học.
[Bài tập vật lý](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,205/) rất đa dạng và phong phú. Trong phân phối chương trình số tiết [Bài tập](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,205/) lại hơi ít so với nhu cầu cần củng cố và nâng cao kiến thức cho học sinh. Chính vì thế, người giáo viên phải làm thế nào để tìm ra [phương pháp](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,203/) tốt nhất nhằm tạo cho học sinh niềm say mê yêu thích môn học này. **phương pháp giải **và từ đó có thể phát triển hướng tìm tòi lời giải mới cho các dạng bài tương tự.
- Trong yêu cầu về đổi mới giáo dục về việc đánh giá học sinh bằng phương pháp
[trắc nghiệm khách quan](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,205/) thì khi nắm được dạng bài và phương pháp giải sẽ giúp cho học sinh nhanh chóng trả được bài .
- Trong chương trình
[Vật lý lớp 12](http://thuvienvatly.com/forums/index.php?board=18.0), chương “ [Dao động cơ học](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,256/)”có nhiều dạng **bài tập phức tạp và khó**. Nhóm các bài toán về **chu kỳ của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài** như: nhiệt độ, độ cao, độ sâu, lực điện trường, lực quán tính ... là một trong những nhóm bài tập phức tạp và khó nhất trong chương, học sinh khá, giỏi thường rất lúng túng trong việc tìm cách giải các dạng toán này. Xuất phát từ thực trạng trên, qua kinh nghiệm giảng dạy, tôi chọn đề tài: “ *PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI*”.
### 2. Mục đích nghiên cứu
- Đề tài nhằm giúp học sinh khá, giỏi khắc sâu những
**kiến thức lí thuyết** , có một **hệ thống bài tập** và **phương pháp giải** chúng, giúp các em có thể nắm được cách giải và từ đó chủ động vận dụng các phương pháp này trong khi ** làm bài tập có liên quan**. Từ đó học sinh có thêm kỹ năng về cách giải các bài tập Vật lí, có thể nhanh chóng giải các bài toán **trắc nghiệm về dao động điều hòa của con lắc đơn** phong phú và đa dạng.
- Nhằm xây dựng một chuyên đề sâu, chi tiết có thể làm tài liệu tham khảo cho các đồng nghiệp ôn thi Đại học - Cao đẳng và luyện thi
[học sinh giỏi cấp tỉnh](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,64/).
**3. Đối tượng nghiên cứu **
Nhóm các bài tập về
**chu kỳ dao động của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài**, trong chương “ **Dao động cơ học**”- Vật lý 12 Nâng cao.
**4. Nhiệm vụ nghiên cứu **
- Nghiên cứu một số vấn đề lý luận về
[. bài tập vật lý](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,205/)
-
**Phân loại bài tập** và đề ra ** phương pháp giải **cho từng loại.
- Lựa chọn hệ thống
**bài tập vận dụng**.
**5. Phạm vi nghiên cứu **
Các bài tập về
**chu kỳ dao động của con lắc đơn** chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài trong chương II- vật lý 12 NC và trong các tài liệu tham khảo dành cho học sinh ôn thi đại học, ôn thi học sinh giỏi lớp 12 cấp tỉnh.
**6. Phương pháp nghiên cứu **
Trong đề tài tôi sử dụng các phương pháp chủ yếu là nghiên cứu lý luận về bài tập Vật lý và các tài liệu tham khảo nâng cao khác có liên quan đến đề tài.
-----------
Dưới đây là Nội dung, vì trình bày trên web gặp nhiều khó khăn, bạn có thể download file word ở đây ->
[SKKN: PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI]- http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,fileinfo/id,13506/
-----------
**PHẦN II. NỘI DUNG **
**I- MỘT SỐ VẤN ĐỀ LÝ LUẬN VỀ BÀI TẬP VẬT LÝ **
**1.1. Vai trò của bài tập vật lý trong việc giảng dạy vật lý. **
Việc giảng dạy
** bài tập vật lý** trong nhà trường không chỉ giúp học sinh hiểu được một cách sâu sắc và đầy đủ những kiến thức quy định trong chương trình mà còn giúp các em vận dụng những kiến thức đó để giải quyết những nhiệm vụ của học tập và những vấn đề mà thực tiễn đã đặt ra.
Muốn đạt được điều đó, phải thường xuyên rèn luyện cho học sinh những kỹ năng, kỹ xảo vận dụng kiến thức vào cuộc sống hằng ngày.
Kỹ năng vận dụng kiến thức trong bài tập và trong thực tiễn đời sống chính là thước do mức độ sâu sắc và vững vàng của những kiến thức mà học sinh đã thu nhận được. Bài tập vật lý với chức năng là một phương pháp dạy học có một vị trí đặc biệt trong dạy học vật lý ở trường phổ thông.
Trước hết, vật lý là một môn khoa học giúp học sinh nắm dược qui luật vận động của thế giới vật chất và bài tập vật lý giúp học sinh hiểu rõ những qui luật ấy, biết phân tích và vận dụng những qui luật ấy vào thực tiễn. Trong nhiều trường hợp mặc dù người giáo viên có trình bày tài liệu một cách mạch lạc, hợp lôgích, phát biểu định luật chính xác, làm thí nghiệm đúng yêu cầu, qui tắc và có kết quả chính xác thì đó chỉ là điều kiện cần chứ chưa đủ để học sinh hiểu và nắm sâu sắc kiến thức . Chỉ thông qua việc giải các bài tập vật lý dưới hình thức này hay hình thức khác nhằm tạo điều kiện cho học sinh vận dụng kiến thức đã học để giải quyết các tình huống cụ thể thì kiến thức đó mới trở nên sâu sắc và hoàn thiện.
Trong qúa trình giải quyết các tình huống cụ thể do các bài tập vật lý đặt ra, học sinh phải sử dụng các thao tác tư duy như phân tích, tổng hợp, so sánh, khái quát hóa , trừu tượng hóa… để giải quyết vấn đề, do đó tư duy của học sinh có điều kiện để phát triển. Vì vậy có thể nói bài tập vật lý là một phương tiện rất tốt để phát triển tư duy, óc tưởng tượng, khả năng độc lập trong suy nghĩ và hành động, tính kiên trì trong việc khắc phục những khó khăn trong cuộc sống của học sinh.
Bài tập vật lý là cơ hội để giáo viên đề cập đến những kiến thức mà trong giờ học lý thuyết chưa có điều kiện để đề cập qua đó nhằm bổ sung kiến thức cho học sinh.
Đặc biệt, để giải được các bài tập vật lý dưới hình thức
[trắc nghiệm khách quan](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,205/) học sinh ngoài việc nhớ lại các kiến thức một cách tổng hợp, chính xác ở nhiều phần, nhiều chương, nhiều cấp học thì học sinh cần phải rèn luyện cho mình tính phản ứng nhanh trong từng tình huống cụ thể, bên cạnh đó học sinh phải giải thật nhiều các dạng bài tập khác nhau để có được kiến thức tổng hợp, chính xác và khoa học .
**1.2. Phân loại bài tập vật lý. ** *1.2.1) Bài tập vật lý định tính hay bài tập câu hỏi lý thuyết.*
- Là bài tập mà học sinh không cần phải tính toán (Hay chỉ có các phép toán đơn giản) mà chỉ vận dụng các định luật, định lý, qui luật để giải tích hiện tượng thông qua các lập luận có căn cứ, có lôgich.
- Nội dung của các câu hỏi khá phong phú, và đòi hỏi phải vận dụng rất nhiều các kiến thức vật lý.
- Thông thường để giải các bài toán này cần tiến hành theo các bước:
* Phân tích câu hỏi
* Phân tích hiện tượng vật lý có đề cập đến trong câu hỏi để từ đó xác định các định luật, khái niệm vật lý hay một qui tắc vật lý nào đó để giải quyết câu hỏi.
* Tổng hợp các điều kiện đã cho với các kiến thức tương ứng để trả lời câu hỏi.
**1.2.2) Bài tập vật lý định lượng **
Đó là loại bài tập vật lý mà muốn giải quyết nó ta phải thực hiện một loạt các phép tính. Dựa vào mục đích dạy học ta có thể phân loại bài tập dạng này thành 2 loại:
*
** Bài tập tập dượt**: Là bài tập đơn giản được sử dụng ngay khi nghiên cứu một khái niệm hay một qui tắc vật lý nào dó để học sinh vật dụng kiến thức vừa mới tiếp thu.
*
**Bài tập tổng hợp**: Là những bài tập phức tạp mà muốn giải nó học sinh vận dụng nhiều kiến thức ở nhiều phần, nhiều chương, nhiều cấp học và thuộc nhiều lĩnh vực
Đặc biệt, khi các câu hỏi loại này được nêu dưới dạng trắc nghiệm khách quan thì yêu cầu học sinh phải nhớ kết quả cuối cùng đã dược chứng minh trước đó để giải nó một cách nhanh chóng. Vì vậy yêu cầu học sinh phải hiểu bài một cách sâu sắc để vận dụng kiến thức ở mức độ cao .
**1.2.3) Bài tập đồ thị **
Đó là bài tập mà dữ kiện đề bài cho dưới dạng đồ thị hay trong quá trình giải nó ta phải sử dụng dồ thị. ta có thể phân loại dạng câu hỏi nay thành các loại:
*
**Đọc và khai thác đồ thị đã cho**: Bài tập loại này có tác dụng rèn luyện cho học sinh kỹ năng đọc đồ thị, biết cách đoán nhận sự thay đổi trạng thái của vật thể, hệ vật lý, của một hiện tượng hay một quá trình vật lý nào đó. Biết cách khai thác từ đồ thị những dữ để giải quyết một vấn đề cụ thể.
*
**Vẽ đồ thị theo những dữ liệu đã cho**: bài tập này rèn luyện cho học sinh kỹ năng vẽ đồ thị, nhất là biết cách chọn hệ tọa độ và tỉ lệ xích thích hợp để vẽ đồ thị chính xác. **1.2.4) Bài tập thí nghiệm **
Là loại bài tập cần phải tiến hành các thí nghiệm hoặc để kiểm chứng cho lời giải lý thuyết, hoặc để tìm những số liệu, dữ kiện dùng trong việc giải các bài tập.Tác dụng cụ thể của loại bài tập này là Giáo dục, giáo dưỡng và giáo dục kỹ thuật tổng hợp. Đây là loại bài tập thường gây cho học sinh cảm giác lí thú và đặc biệt đòi hỏi học sinh ít nhiều tính sáng tạo.
**II- CÁC CÔNG THỨC ÁP DỤNG TRONG ĐỀ TÀI. ** **1. Chu kỳ dao động của con lắc đơn:**
: Chiều dài của con lắc (m).
g: Gia tốc trọng trường (m/s2).
**2. Công thức về sự nở dài:**
: Chiều dài dây treo (kim loại) ở 0oC (m)
: Chiều dài dây treo (kim loại) ở toC (m)
: Hệ số nở dài của dây treo kim loại (K-1).
**3. Gia tốc trọng trường **
- Gia tốc trọng trường ở mực nước biển:
G = 6,67.10-11N.m2/kg2: Hằng số hấp dẫn.
M: Khối lượng của trái đất
R: Bán kính trái đất
- Gia tốc trọng trường ở độ cao h so với mực nước biển:
=>
- Gia tốc trọng trường ở độ sâu d so với mực nước biển:
=>
**4. Lực điện trường:**
q: Điện tích trong điện trường (C).
: Cường độ điện trường (V/m).
+ q > 0
cùng hướng với
.
+ q < 0
ngược hướng với
.
+ Độ lớn:
**5. Lực quán tính:**
m: khối lượng của vật (kg)
a : Gia tốc của hệ quy chiếu (m/s2)
+
luôn ngược hướng với
+ Độ lớn: Fqt = ma
**6. Các công thức gần đúng **
Nếu x, x1, x2 là những số dương rất nhỏ
Ta có:
;
;
**III- PHÂN LOẠI BÀI TẬP VÀ PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI. ** **Loại 1:** **Xác định thời gian đồng hồ quả lắc (được xem như con lắc đơn) chạy sai trong một ngày đêm khi thay đổi nhiệt độ, độ cao, độ sâu và vị trí trên trái đất.** **1.1. Định hướng phương pháp chung **
- Gọi T1 là chu kỳ chạy đúng; T2 là chu kỳ chạy sai
- Trong thời gian T1 (s) đồng hồ chạy sai│T2 - T1 │(s)
1(s) đồng hồ chạy sai
(s)
- Vậy trong 1 ngày đêm ∆t = 86400(s) đồng hồ chạy sai:
θ = ∆t.
=
(s)
**Các bước giải **
- B1: Từ các công thức có liên quan đến yêu cầu của bài tập, thiết lập tỉ số
- B2: Biện luận
+ Nếu
> 1 => T2 > T1 : chu kỳ tăng => đồng hồ chạy chậm lại.
+ Nếu
< 1 => T2 < T1 : chu kỳ giảm => đồng hồ chạy nhanh lên.
- B3: Xác định thời gian đồng hồ quả lắc chạy nhanh hay chậm trong một ngày đêm bằng công thức:
θ = ∆t.
=
(s)
**2.1. Xác định thời gian đồng hồ chạy sai khi thay đổi nhiệt độ** (Các yếu tố khác không đổi)
Ở nhiệt độ t1 đồng hồ chạy đúng, khi nhiệt độ thay đổi đến giá trị t2 thì đồng hồ chạy sai
- Áp dụng các công thức ở mục II:
=>
=>
Ta có:
Vì (
), (
) << 1 nên áp dụng các công thức gần đúng ta có:
- Biện luận:
+ Nếu t2 > t1 =>
=> T2 > T1 : chu kỳ tăng => đồng hồ chạy chậm lại.
+ Nếu t2 < t1 =>
=> T2 < T1 : chu kỳ giảm => đồng hồ chạy nhanh lên.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai: θ =
= 43200
(s)
**3.1. Xác định thời gian đồng hồ chạy sai ở độ cao h và độ sâu d so với mực nước biển **(coi nhiệt độ không đổi)
* Ở mực nước biển đồng hồ chạy đúng, khi đưa đồng hồ lên độ cao h thì đồng hồ chạy sai
- Ta có:
- Lập luận:
=> T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ =
= 86400
(s)
* Ở mực nước biển đồng hồ chạy đúng, khi đưa đồng hồ xuống độ sâu h thì đồng hồ chạy sai
- Ta có:
Vì
, áp dụng công thức gần đúng ta có:
- Lập luận:
=> T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ =
= 43200
(s)
**4.1 Xác định thời gian đồng hồ chạy sai khi cả độ cao (hoặc độ sâu) và nhiệt độ thay đổi **
a) Tại mặt đất nhiệt độ t1 đồng hồ chạy đúng. Khi đưa đồng hồ lên độ cao h nhiệt độ t2 đồng hồ chạy sai.
-
Áp dụng các công thức gần đúng ta có:
- Nếu t2 > t1 =>
=> T2 > T1 : chu kỳ tăng => đồng hồ chạy chậm lại.
- Nếu t2 < t1 =>
=> T2 < T1 : chu kỳ giảm => đồng hồ chạy nhanh lên.
- Trong 1 ngày đêm đồng hồ chạy sai: θ =
= 86400
(s).
b) Tại mặt đất nhiệt độ t1 đồng hồ chạy đúng. Khi đưa đồng hồ xuống giếng sâu d nhiệt độ t2. Trong 1 ngày đêm đồng hồ chạy sai:
Tương tự ta chứng minh được trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai:
θ =
= 43200
(s).
**5.1. Xác định thời gian đồng hồ chạy sai khi thay đổi vị trí trên trái đất **(nhiệt độ không đổi)
- Tại nơi có gia tốc trọng trường g1 đồng hồ chạy đúng với:
- Tại nơi có gia tốc trọng trường g2 đồng hồ chạy sai với:
- Ta có
+ Nếu g2 > g1 =>
=> T2 < T1 đồng hồ chạy nhanh lên.
+ Nếu g2 < g1 =>
=> T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai: θ =
=
(s).
*** Nếu cả vị trí và nhiệt độ thay đổi thì trong một ngày đêm đồng hồ chạy sai: **
θ =
.
**Loại 2:** **Khảo sát dao động nhỏ của con lắc đơn khi có thêm một lực phụ không đổi tác dụng** (ngoài trọng lực và lực căng dây treo) **1.2. Định hướng phương pháp chung **
- Coi con lắc chịu tác dụng của một trọng lực hiệu dụng (trọng lực biểu kiến):
=> gia tốc trọng trường hiệu dụng:
- Vị trí cân bằng của con lắc là vị trí dây treo có phương trùng với phương của
- Chu kỳ dao động nhỏ của con lắc:
Vậy để xác định được chu kỳ T’ cần xác định được gia tốc trọng trường hiệu dụng g’
**2.2 Xác định chu kỳ dao động của con lắc đơn dưới tác dụng của lực điện trường **
- Khi không có điện trường chu kỳ dao động của con lắc là:
.
- Khi đặt con lắc vào điện trường đều có véc tơ cường độ điện trường
thì nó chịu tác dụng của Trọng lực
và lực điện trường
, hợp của hai lực này ký hiệu là
, và được gọi là trọng lực hiệu dụng hay trọng lực biểu kiến. Ta xét một số trường hợp thường gặp:
**a) Trường hợp 1:**
hướng thẳng đứng xuống dưới.
Khi đó để xác định chiều của
ta cần biết dấu của q.
*
**Nếu q > 0:**
cùng hướng với
=>
hướng thẳng đứng xuống dưới
Ta có: P’ = P + F => g’ = g +
Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường:
< T
=>
*
**Nếu q < 0:**
ngược hướng với
=>
hướng thẳng đứng lên trên
Ta có: P’ = P - F => g’ = g -
Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường:
> T
=>
**b) Trường hợp 2:**
hướng thẳng đứng lên trên.
Tương tự như trên ta chứng minh được:
* Nếu q > 0 thì chu kỳ dao động của con lắc là:
> T
* Nếu q < 0 thì chu kỳ dao động của con lắc là:
< T.
**c) Trường hợp 3: **
có phương ngang
=>
có phương ngang
vuông góc với
=> tại vị trí cân bằng dây treo hợp với phương thẳng đứng một góc
(hình vẽ).
- Từ hình vẽ ta có:
- Về độ lớn:
- Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường là:
< T.
**3.2. Xác định chu kỳ dao động của con lắc đơn dưới tác dụng của lực quán tính. **
Khi con lắc đơn được đặt trong một hệ quy chiếu chuyển động với gia tốc
(hệ quy chiếu phi quán tính) thì ngoài trọng lực và lực căng của dây treo con lắc còn chịu tác dụng của lực quán tính
. Trọng lực hiệu dụng
Gia tốc trọng trường hiệu dụng:
. Xét một số trường hợp thường gặp:
**a) Trường hợp 1:** Con lắc treo trong thang máy đang chuyển động thẳng đứng lên trên với gia tốc
- Thang máy chuyển động nhanh dần đều:
ngược hướng với
=> g’ = g + a
Chu kỳ dao động của con lắc trong thang máy:
Ta có:
(T chu kỳ dao động của con lắc khi thang máy đứng yên hay chuyển động thẳng đều)
- Thang máy chuyển động chậm dần đều:
cùng hướng với
=> g’ = g - a
;
**b) Trường hợp 2:** Con lắc treo trong thang máy đang chuyển động thẳng đứng xuống dưới với gia tốc
- Thang máy chuyển động nhanh dần đều:
cùng hướng với
=> g’ = g – a
;
- Thang máy chuyển động chậm dần đều:
ngược hướng với
=> g’ = g + a
;
**c) Trường hợp 3: **Con lắc đơn được treo trên xe chuyển động theo phương ngang với gia tốc
=>
có phương ngang và ngược hướng với
.
- Tại vị trí cân bằng dây treo hợp với phương thẳng đứng một góc
Ta có
.
- Về độ lớn:
- Chu kỳ dao động của con lắc:
**Cách khác:** Ta có
=>
=>
**IV- BÀI TẬP ÁP DỤNG ** **1. Nhóm các bài tập thuộc loại 1 ** **Bài 1.1:** **Hướng dẫn giải:**
Áp dụng các kết quả ở mục III, ý 2.1
- Ta có:
- Do t2 < t1 =>
=> T2 < T1 nên chu kỳ giảm khi đó con lắc chạy nhanh hơn.
- Thời gian con lắc chạy nhanh trong
= 12h = 12. 3600(s) là:
θ =
= 12.3600
(s) = 7,3 (s)
**Bài 2.1:**
a) Khi đưa đồng hồ lên độ cao h =1,6 km so với mặt đất thì trong một ngày đêm nó chạy nhanh hay chậm bao nhiêu?
b) Khi đưa đồng hồ xuống một giếng sâu d = 800m so với mặt đất thì trong một ngày đêm nó chạy nhanh hay chậm bao nhiêu?
**Hướng dẫn giải:**
Áp dụng các kết quả ở mục III, ý 3.1
a) - Ta có:
=> T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ =
= 86400
= 21,6(s)
b) – Ta có:
=> T2 > T1 đồng hồ chạy chậm lại.
- Trong một ngày đêm đồng hồ chạy chậm: θ =
= 43200
= 5,4(s)
**Bài 3.1:** **Hướng dẫn giải:**
- Giải thích hiện tượng :
Khi đưa con lắc đơn lên cao thì gia tốc giảm do
và
Mặt khác khi càng lên cao thì nhiệt độ càng giảm nên chiều dài của dây treo cũng giảm theo. Từ đó
sẽ không thay đổi
- Tính nhiệt độ tại độ cao h = 640 m. Ta có:
- Chu kỳ không thay đổi nên: T0 = Th
**2. Nhóm các bài tập thuộc loại 2 ** **Bài 1.2:** Một con lắc đơn có chiều dài ℓ = 1m, khối lượng m = 50g được tích điện q = -2.10-5C dao động tại nơi có g = 9,86m/s2. Đặt con lắc vào trong điện trường đều
có độ lớn E = 25V/cm. Tính chu kỳ dao động của con lắc khi:
a)
có phương thẳng đứng, chiều từ trên xuống dưới.
b)
có phương thẳng đứng, chiều từ dưới lên trên.
c)
có phương nằm ngang.
**Hướng dẫn giải:**
Áp dụng các kết quả ở mục III, ý 2.2
a)
ngược hướng với
=>
hướng thẳng đứng lên trên
Ta có: P’ = P - F => g’ = g -
Chu kỳ dao động của con lắc trong điện trường:
= 2,11(s) (Lưu ý: Đổi E = 25V/cm = 25.102V/m)
b) Tương tự, ta có:
= 1,9(s)
c) Khi
có phương nằm ngang.
Khi đó chu kỳ dao động của con lắc khi đặt trong điện trường là:
**Bài 2.2:** Một con lắc đơn có m = 5g, đặt trong điện trường đều
có phương ngang và độ lớn E = 2.106 V/m. Khi vật chưa tích điện nó dao động với chu kỳ T, khi vật được tích điện tích q thì nó dao động với chu kỳ T'. Lấy g = 10 m/s2, xác định độ lớn của điện tích q biết rằng
.
**Hướng dẫn giải:**
Từ giả thiết ta có:
Khi
có phương ngang thì ta có:
**Bài 3.2:** Một con lắc đơn có m = 2 g và một sợi dây mảnh có chiều dài ℓ được kích thích dao động điều hòa. Trong khoảng thời gian Δt con lắc thực hiện được 40 dao động, khi tăng chiều dài con lắc thêm 7,9 cm thì cũng trong khoảng thời gian như trên con lắc thực hiện được 39 dao động. Lấy g = 10m/s2.
a) Ký hiệu chiều dài mới của con lắc là ℓ'. Tính ℓ, ℓ'.
b) Để con lắc có chiều dài ℓ' có cùng chu kỳ với con lắc có chiều dài ℓ, người ta truyền cho vật một điện tích q = +0,5.10-8C rồi cho nó dao động điều hòa trong điện trường đều
có các đường sức hướng thẳng đứng. Xác định chiều và độ lớn của véc tơ cường độ điện trường.
**Hướng dẫn giải:**
a) Xét trong khoảng thời gian Δt ta có :
Ta lại có ℓ' = ℓ + 7,9
=> ℓ = 152,1cm và ℓ' = 160cm
b) Khi chu kỳ con lắc là không đổi thì
Do
hướng thẳng đứng nên g’ = g ±
, mà g’>g nên: g’ = g +
Phương trình trên chứng tỏ
hướng thẳng đứng xuống dưới và do q > 0 nên
hướng thẳng đứng xuống dưới.
Vậy véc tơ cường độ điện trường
có phương thẳng đứng hướng xuống dưới và độ lớn:
**Bài 4.2:** Một con lắc đơn được treo vào trần một thang máy tại nơi có gia tốc g = 9,8 m/s2. Khi thang máy đứng yên thì con lắc dao động với chu kỳ T = 2(s). Tìm chu kỳ dao động của con lắc khi:
a) Thang máy đi lên nhanh dần đều với gia tốc a = 1,14 m/s2.
b) Thang máy đi lên đều.
c) Thang máy đi lên chậm dần đều với gia tốc a = 0,86 m/s2.
**Hướng dẫn giải:**
Áp dụng kết quả ở mục III, ý 3.2
a) Khi thang máy đi lên nhanh dần đều: g' = g + a = 9,8 + 1,14 = 11 (m/s2)
Chu kỳ dao động của con lắc đơn là:
b) Khi thang máy đi lên đều thì a = 0 khi đó T' = T = 2s
c) Khi thang máy đi lên chậm dần đều: g' = g - a = 9,8 - 0,86 = 8 (m/s2)
Chu kỳ dao động của con lắc đơn là:
**Bài 5.2:** Con lắc đơn gồm dây mảnh dài ℓ = 1 m, có gắn quả cầu nhỏ m = 50 g được treo vào trần một toa xe đang chuyển động nhanh dần đều trên đường nằm ngang với gia tốc a = 3 m/s2. Lấy g =10 m/s2.
a) Xác định vị trí cân bằng của con lắc.
b) Tính chu kỳ dao động của con lắc.
**Hướng dẫn giải:**
Áp dụng kết quả ở mục III, ý 3.2
a) Khi con lắc cân bằng thì nó hợp với phương thẳng đứng một góc α xác định bởi:
=>
0,29 (rad)
b) Ta có:
=
Chu kỳ dao động của con lắc là:
**3. Bài tập tổng hợp ** **Bài 1.3 :** Người ta đưa một con lắc từ mặt đất lên độ cao h = 10km. Phải giảm độ dài của nó đi bao nhiêu để chu kì dao động của nó không thay đổi. Cho bán kính trái đất R = 6400km và bỏ qua sự ảnh hưởng của nhiệt độ. **Đ/s: Giảm 0,3% chiều dài ban đầu của con lắc.** **Bài 2.3:**
a) Tính chu kì dao động của con lắc đó.
b) Nếu treo con lắc đó ở Hà Nội, chu kì của nó sẽ là bao nhiêu? Biết gia tốc rơi tự do tại Hà Nội là 9,793m/s2 và bỏ qua ảnh hưởng của nhiệt độ.
c) Nếu muốn con lắc đó khi treo ở Hà Nội mà vẫn dao động với chu kì như ở XanhPêtecbua thì phải thay đổi độ dài của nó như thế naò?
**Đ/s: a) T1 = 19,84s; b) T2 = 19,87s; ** ** c) Giảm một lượng . ** **Bài 3.3:** Con lắc đơn dao động bé ở mặt đất có nhiệt độ 300C. Đưa lên độ cao h = 0,64km chu kì dao động bé vẫn không thay đổi. Biết hệ số nở dài của dây treo là
. Hãy tính nhiệt độ ở độ cao này. Cho bán kính trái đất R = 6400km.
**Đ/s: 200C. ** **Bài 4.3:**
(SI).
a) Tính chu kì dao động.
b) Tăng nhiệt độ lên 400C, chu kì của con lắc tăng hay giảm bao nhiêu? Biết hệ số nở dài của dây treo con lắc là
.
** Đ/s: a) 2s; b) Tăng 4.10-4s. ** **Bài 5.3:** Một con lắc đồng có chu kì dao động T1 = 1s tại nơi có gia tốc trọng trường g =
(m/s2), nhiệt độ t1 = 200C.
a) Tìm chiều dài dây treo con lắc ở 200C.
b) Tính chu kì dao động của con lắc tại nơi đó ở nhiệt độ 300C. Cho hệ số nở dài của dây treo con lắc là
.
** Đ/s: a) l1 = 0,25m = 25cm; b) T2 = 1,0002s. ** **Bài 6.3:** Người ta đưa một đông hồ quả lắc từ Trái Đất lên Mặt Trăng mà không điều chỉnh lại. Theo đồng hồ này trên Mặt Trăng thì thời gian Trái Đất tự quay được một vòng là bao nhiêu? Biết gia tốc rơi tự do trên Mặt Trăng bằng 1/6 gia tốc rơi tự do trên Trái Đất và bỏ qua sự ảnh hưởng của nhiệt độ. **Đ/s: t2 = 9h48ph.** **Bài 7.3:** Một con lắc đơn gồm một sợi dây có chiều dài l = 1m và quả cầu nhỏ có khối lượng m = 100g, được treo tại nơi có gia tốc trọng trường g = 9,8m/s2.
1. Tính chu kì dao động nhỏ ccủa quả cầu.
2. Cho quả cầu mang điện q = 2,5.10-4C và tạo ra điện trường đều có cường độ điện trường E = 1000V/m. Hãy xác định phương của dây treo con lắc khi cân bằng và chu kì của con lắc trong các trường hợp:
a) Véc tơ
hướng thẳng đứng xuống dưới.
b) Véc tơ
có phương nằm ngang.
**Đ/s: 1) T0 = 2s; 2a) T1 = 1,8s; 2b) T2 = 1,97s. ** **Bài 8.3:** Một con lắc đơn gồm một quả cầu nhỏ, khối lượng 10g được treo bằng một sợi dây dài 1m tại nơi mà g = 10m/s2. Cho
.
a) Tính chu kì dao động T0 của con lắc.
b) Tích điện cho quả cầu một điện tích q = 10-5C rồi cho nó dao động trong một điện trường đều có phương thẳng đứng thì thấy chu kì dao động của nó là T =
.Xác định chiều và độ lớn của cường độ điện trường?
**Đ/s: thẳng đứng, hướng xuống, độ lớn 1,25.104V/m. ** **Bài 9.3:** Một con lắc dao động với biên độ nhỏ có chu kì T0 tại nơi có g = 10m/s2. Treo con lắc ở trần một chiếc xe rồi cho xe chuyển động nhanh dần đều trên một mặt đường nằm ngang thì dây treo hợp với phương thẳng đứng một góc nhỏ
.
a) Tìm gia tốc a của xe.
b) Cho con lắc dao động với biên độ nhỏ, tính chu kì T của con lắc theo T0.
**Đ/s: a) a = 1,57m/s2; b) T = T0. . ** **Bài 10.3:** Một con lắc đơn có chu kì dao động nhỏ là T = 1,5s tại nơi có gia tốc trọng trường g = 9,80m/s2. Treo con lắc trong một thang máy. Hãy tính chu kì của con lắc trong các trường hợp sau:
a) Thang máy đi lên nhanh dần đều với gia tốc a = 1m/s2.
b) Thang máy đi lên chậm dần đều với gia tốc a = 1m/s2.
c) Thang máy chuyển động thẳng đều.
**Đ/s: a) 1,43s; b) 1,58s; c) 1,5s. ** **Bài 11.3:** Một con lắc toán học có chiều dài 17,32cm thực hiện dao động điều hoà trên một ôtô chuyển động trên một mặt phẳng nghiêng một góc
. Xác định VTCB tương đối của con lắc. Tìm chu kì dao động của con lắc trong hai trường hợp:
a) Ôtô chuyển động xuống dốc với gia tốc a = 5m/s2.
b) Ôtô chuyển động lên dốc với gia tốc a = 2m/s2. Lấy g = 10m/s2,
.
**ĐS: a) T’ = 0,8886 s; b) T’ = 1,405 s. ** **Bài 12.3:** Một con lắc đồng hồ, dây treo có hệ số nở dài là
. Bán kính của Trái đất là 6400km.
a) Khi đưa xuống giếng mỏ, đồng hồ chạy nhanh hay chậm? Tại sao ?
b) Biết giếng sâu 800m và thật ra đồng hồ vẫn chạy đúng. Tính sự chênh lệch nhiệt độ giữa giếng và mặt đất.
**Đ/s: a) chạy chậm do chu kì tăng; b) . ** **Bài 13.3:** Một con lắc đồng hồ gồm một quả cầu bằng sắt và một sợi dây kim loại mảnh có hệ số nở dài
. Đồng hồ chạy đúng ở 200C với chu kì T = 2s.
a) Khi giảm nhiệt độ xuống đến 00C đồng hồ chạy nhanh hay chậm sau một ngày đêm?
b) Vẫn giữ nhiệt độ ở 00C, người ta dùng nam châm để tạo lực hút thẳng đứng. Phải đặt nam châm như thế nào, độ lớn bao nhiêu để đồng hồ chạy đúng trở lại. Cho khối lượng quả cầu là m = 50g, lấy g = 10m/s2.
**Đ/s: a) T = 17,28s; b) 2. 10-4N. ** **Bài 14.3:** Một con lắc đồng hồ chạy đúng ở 200C tại nơi có gia tốc trọng trường bằng 10m/s2. Biết dây treo có hệ số nở dài
, vật nặng tích điện q = 10-6C.
a) Nếu con lắc đặt trong điện trường đều có cường độ E = 50V/m thẳng đứng hướng xuống dưới thì sau 1 ngày đêm đồng hồ chạy nhanh hay chậm bao nhiêu? Biết vật có khối lượng m = 100g.
b) Để đồng hồ chạy đúng trở lại cần phải tăng hay giảm nhiệt độ là bao nhiêu?
** Đ/s: a) 2,16s; b) 21,250 C. ** **Bài 15.3:** Tại một nơi ngang bằng với mực nước biển, ở nhiệt độ 100C, một đồng hồ quả lắc trong một ngày đêm chạy nhanh 6,48s. Coi con lắc đồng hồ như con lắc đơn. Thanh treo con lắc có hệ số nở dài
.
a) Tại vị trí nói trên, ở nhiệt độ nào thì đồng hồ chạy đúng giờ?
b) Đưa đồng hồ lên đỉnh núi, tại đó nhiệt độ là 60C, ta thấy đồng hồ chạy đúng giờ. Tính độ cao của đỉnh núi so với mực nước biển. Coi Trái đất là hình cầu, có bán kính R = 6400km.
**Đ/s: a) 13,750; b) 992m. **
Đề tài đã được tác giả sử dụng để hướng dẫn học sinh lớp 12
[ôn thi Đại học](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,267/), [ôn thi học sinh giỏi](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,select/id,64/) cấp tỉnh kết quả đạt được là:
- Đa số học sinh đều nắm chắc phương pháp giải và biết vận dụng tốt phương pháp vào việc giải các bài tập về
**chu kỳ dao động của con lắc đơn chịu ảnh hưởng của các yếu tố bên ngoài**.
- Kỹ năng giải bài tập trắc nghiệm khách quan của học sinh được cải thiện đáng kể, đảm bảo được độ chính xác và nhanh.
- Phát huy và rèn luyện được khả năng vận dụng kiến thức, tính tư duy sáng tạo của học sinh trong việc giải các bài tập vật lý hay và khó.
**PHẦN III. KẾT LUẬN - KIẾN NGHỊ ** **1. Kết luận **
- Đề tài đã hoàn thành được nhiệm vụ nghiên cứu một số vấn đề lý luận về bài tập vật lý, phân loại bài tập, đề ra phương pháp giải và đồng thời lựa chọn được một hệ thống bài tập vận dụng về chu kỳ dao động của con lắc đơn phụ thuộc vào các yếu tố bên ngoài.
- Việc phân loại, đề ra phương pháp giải và lựa chọn hệ thống bài tập thích hợp dựa trên cơ sở khoa học chặt chẽ sẽ góp phần nâng cao chất lượng giải bài tập, nắm vững kiến thức của học sinh.
- Đặc biệt cần chú ý tới việc phát huy khả năng sáng tạo, tìm tòi, tích cực tự lực của mỗi học sinh, chứ không phải là áp đặt cách suy nghĩ của giáo viên đối với học sinh khi giải mỗi bài tập được nêu ra.
- Đề tài mới chỉ dừng lại ở việc nghiên cứu một chuyên đề nhỏ trong chương trình Vật lý 12. Để góp phần nâng cao chất lượng giải bài tập, rèn luyện tư duy Vật lý của học sinh, đề tài sẽ tiếp tục được phát triển cho các chuyên đề khác trong chương trình Vật lý phổ thông.
**2. Kiến nghị **
- Về phía nhà trường cần có kế hoạch lâu dài trong việc khuyến khích các giáo viên tham gia viết đề tài sáng kiến kinh nghiệm chuyên sâu cho từng chương, từng phần của môn học, từ đó có thể nâng cao được chất lượng dạy học cho các bộ môn (đặc biệt là chất lượng giải bài tập ở các môn tự nhiên)
- Về phía sở GD và ĐT cần quan tâm đầu tư hơn nữa trong việc xây dựng các chuyên đề, các đề tài sáng kiến kinh nghiệm chuyên sâu ở các bộ môn, có kế hoạch phổ biến rộng rãi các đề tài để giáo viên trong toàn tỉnh có thể tham khảo, áp dụng và trao đổi kinh nghiệm trong quá trình dạy học.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
1. An Văn Chiêu – Vũ Đào Chỉnh – Phó Đức Hoan – Nguyễn Đức Thâm - Phạm Hữu Tòng. Phương pháp giải bài tập Vật lý sơ cấp, tập I. NXB Giáo dục, 2000.
2. Nguyễn Văn Đồng- An Văn Chiêu- Nguyễn Trọng Di- Lưu Văn Tạo. Phương pháp giảng dạy Vật lý ở trường phổ thông, tập I. NXB Giáo dục, 1979.
3. Bùi Quang Hân. Giải toán Vật lý 12, tập I. NXB Giáo dục, 2006.
4. Vũ Thanh Khiết. Bài tập Vật lý sơ cấp, tập I. NXB Giáo dục, 2002.
5. Mỵ Giang Sơn. Những bài tập Vật lý cơ bản hay và khó, tập I. NXB Đại học quốc gia Hà Nội, 2001.
6. Phạm Hữu Tòng. Phương pháp dạy bài tập Vật lý, NXB Giáo dục, 1989.
Bạn có thể download file word ở đây ->
[PHƯƠNG PHÁP GIẢI BÀI TẬP VỀ CHU KỲ DAO ĐỘNG CỦA CON LẮC ĐƠN CHỊU ẢNH HƯỞNG CỦA CÁC YẾU TỐ BÊN NGOÀI](http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,fileinfo/id,13506/) - http://thuvienvatly.com/home/component/option,com_remository/Itemid,215/func,fileinfo/id,13506/ **Điện Biên, ngày 19 tháng 4 năm 2011** **Đặng Quang Huy - CTV Thư Viện Vật Lý** *Vui lòng ghi rõ "Nguồn Thuvienvatly.com" khi đăng lại bài từ CTV của chúng tôi.* **Bài liên quan** **Bài đọc nhiều**
### Các bài khác
### Liên kết hữu ích
Diễn Đàn Vật Lý | Phương pháp dạy & học |
[Tin Tức Vật Lý](/tin-tuc/tin-vat-ly) | Giáo án điện tử | [Văn phòng phẩm giá rẻ](http://vanphongphamonline24h.blogspot.com/) ![ Vui Lòng Đợi](http://thuvienvatly.com/home/images/loading.gif)
### Mới cập nhật
![]()
![ Hành trình tìm kiếm hằng số hấp dẫn G – Phần 5](http://360.thuvienvatly.com/images/2014/08/g-hinh5.png)
![ Diode phát quang và giải Nobel Vật lí 2014 – Phần 3](http://360.thuvienvatly.com/images/2014/10/led-hinh4.png)
![ Diode phát quang và giải Nobel Vật lí 2014 – Phần 2](http://360.thuvienvatly.com/images/2014/10/led-hinh2.png)
![ Diode phát quang và giải Nobel Vật lí 2014 – Phần 1](http://360.thuvienvatly.com/images/2014/10/led-hinh1.png)
![ Giải Nobel Hóa học 2014 thuộc về ba nhà vật lí Mĩ và Đức](http://360.thuvienvatly.com/images/2014/10/sted1.png)
### Đọc nhiều nhất
[Hệ thống công thức Lý 12 CB - Giải nhanh các câu trắc nghiệm](http://360.thuvienvatly.com/bai-viet/phuong-phap-day-hoc/331-he-thong-cong-thuc-ly-12-cb-giai-nhanh-cac-cau-trac-nghiem) [Cách học tốt môn vật lý trong trường phổ thông](http://360.thuvienvatly.com/bai-viet/phuong-phap-day-hoc/124-cach-hoc-tot-mon-vat-ly-trong-truong-pho-thong-) [Giải chi tiết đề thi đại học Vật lý 2010 - Thầy Phạm Văn Hải](http://360.thuvienvatly.com/bai-viet/phuong-phap-day-hoc/751-giai-chi-tiet-de-thi-dai-hoc-vat-ly-2010) [Điểm danh 7 vũ khí tối tân của tương lai](http://360.thuvienvatly.com/goc-thu-gian/vat-ly-li-thu/684-diem-danh-7-vu-khi-toi-tan-cua-tuong-lai) [Kỹ năng ôn tập và làm bài thi đại học vật lý đạt điểm cao - Tại sao không?](http://360.thuvienvatly.com/bai-viet/phuong-phap-day-hoc/539-ky-nang-on-tap-va-lam-bai-thi-dai-hoc-vat-ly-dat-diem-cao-tai-sao-khong) [NÂNG CẤP MÁY CASIO FX-500MS THÀNH FX-570MS ĐỂ GIẢI BÀI TOÁN TỔNG HỢP DAO ĐỘNG](http://360.thuvienvatly.com/bai-viet/cntt-trong-nha-truong/918-nang-cap-may-casio-fx-500ms-thanh-fx-570ms-de-giai-bai-toan-tong-hop-dao-dong-) [Nhớ công thức vật lý và tránh những sai lầm thường gặp trong làm trắc nghiệm](http://360.thuvienvatly.com/bai-viet/phuong-phap-day-hoc/308-nho-cong-thuc-vat-ly-va-tranh-nhung-sai-lam-thuong-gap-trong-lam-trac-nghiem)
### Nhà khoa học
![]()
![ Người phụ nữ “hiểu được Newton” (Phần 2)](http://360.thuvienvatly.com/images/2013/09/bassi_pic1.jpg)
![ Ảnh thời nhỏ của các nhà vật lí](http://360.thuvienvatly.com/images/2013/09/01-einstein.jpg)
![ Stephen Hawking kể chuyện viết sách Lược sử thời gian](http://360.thuvienvatly.com/images/2013/09/stephenhawking.jpg)
![ Người phụ nữ “hiểu được Newton” (Phần 1)](http://360.thuvienvatly.com/images/2013/09/bassi-0.jpg)

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Content-Type: text/html; charset=utf-8

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Content-Encoding: x-gzip

X-Content-Encoded-By: Joomla! 1.5


text:
Nhà hay>Xu hướng
Làm sao nhận biết trẻ ngộ độc sữa nhiễm khuẩn?
Làm đẹp góc bếp nhà bạn
Điều tuyệt vời nhất trong ngôi nhà của tôi (T14)
Afamily.vn
Email: info@afamily.vn
Tầng 18, Tòa nhà VTC, 18 Tam Trinh, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Điện thoại: 04.39743410, máy lẻ 283.
VPĐD tại TP.HCM: Tầng 6 Tòa nhà 123
123 Võ Văn Tần, phường 6, quận 3, Tp. HCM
Điện thoại: 08.73077979, máy lẻ 217
Công ty cổ phần truyền thông Việt Nam - VC Corp
Tầng 16-17-18 Tòa nhà VTC, 18 Tam Trinh, Minh Khai, Hai Bà Trưng, Hà Nội.
Giấy phép số 1083/GP-STTTT do Sở Thông tin và Truyền thông Hà Nội cấp ngày 16 tháng 4 năm 2014

Cache-Control: private

Server: af-rp

FilterID: ft