text:
Căn cứ Luật Ngân sách Nhà nước;
Căn cứ Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 06 tháng 6 năm 2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Ngân sách Nhà nước;
Căn cứ Nghị định số 118/2008/NĐ-CP ngày 27 tháng 11 năm 2008 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính;
Căn cứ Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng;
Sau khi thống nhất với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính hướng dẫn việc trích lập và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập theo Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng như sau:
Điều 1. Đối tượng và phạm vi áp dụng
Thông tư này hướng dẫn việc trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng thuộc:
1. Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước và các đơn vị dự toán, đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc.
2. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Ủy ban nhân dân các quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (dưới đây gọi chung là Ủy ban nhân dân các cấp); Văn phòng Hội đồng nhân dân các cấp; Văn phòng Ủy ban nhân dân; các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các cấp.
3. Tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp các cấp và các đơn vị dự toán trực thuộc.
4. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế; hợp tác xã nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hợp tác xã vận tải, hợp tác xã xây dựng, hợp tác xã nghề cá, nghề muối và trong các lĩnh vực khác.
Điều 2. Nguyên tắc quản lý, sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng.
1. Thủ trưởng cơ quan cấp nào ra quyết định khen thưởng thì cấp đó chịu trách nhiệm chi tiền thưởng từ nguồn tiền thưởng do cấp mình quản lý.
Các tập thể, cá nhân thuộc Bộ, Ban, ngành, đoàn thể trung ương, địa phương được Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch nước quyết định khen thưởng thì Bộ, Ban, ngành, đoàn thể, địa phương đó có trách nhiệm trích trong Quỹ thi đua, khen thưởng của cơ quan, đơn vị mình để chi thưởng và hạch toán chi thành mục riêng.
2. Quỹ thi đua, khen thưởng phải được sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch.
Điều 3. Nguồn và mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng
1. Quỹ thi đua, khen thưởng của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước và các đơn vị dự toán trực thuộc:
a) Nguồn hình thành:
– Nguồn ngân sách nhà nước;
– Nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng;
– Nguồn thu hợp pháp khác (nếu có).
b) Mức trích:
– Hàng năm, căn cứ vào dự toán chi ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền giao; căn cứ vào tổng quỹ tiền lương theo ngạch bậc của số cán bộ, công chức, viên chức trong biên chế và tiền công được duyệt cả năm của số lao động hợp đồng trả lương theo thang bảng lương do Nhà nước quy định (không bao gồm quỹ tiền lương, tiền công của đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động); căn cứ vào nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng; nguồn thu hợp pháp khác; kết quả thực hiện Quỹ thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến tổng mức chi khen thưởng năm hiện hành; các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước thực hiện trích lập Quỹ thi đua, khen thưởng từ ngân sách nhà nước với mức tối đa bằng 20% tổng Quỹ tiền lương chức vụ, ngạch, bậc hoặc cấp hàm của số cán bộ, công chức, viên chức trong biên chế và tiền công được duyệt cả năm nêu trên.
– Căn cứ vào tổng mức trích lập Quỹ thi đua, khen thưởng; căn cứ nhu cầu chi thi đua, khen thưởng của cơ quan mình và các đơn vị dự toán trực thuộc; Thủ trưởng cơ quan cấp trên quyết định mức Quỹ thi đua, khen thưởng cho cấp mình và các đơn vị dự toán trực thuộc cho phù hợp.
2. Quỹ thi đua, khen thưởng của cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã:
a) Nguồn hình thành:
– Nguồn ngân sách nhà nước;
– Nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng;
– Nguồn thu hợp pháp khác (nếu có).
b) Mức trích:
Căn cứ vào dự toán chi ngân sách nhà nước được giao và mức trích lập Quỹ thi đua, khen thưởng quy định tại khoản 2 Điều 67 Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng; trên cơ sở nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng; nguồn thu hợp pháp khác; kết quả thực hiện Quỹ thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến tổng mức chi khen thưởng năm hiện hành; Ủy ban nhân dân các cấp ở địa phương trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định tỷ lệ trích Quỹ thi đua, khen thưởng trong dự toán ngân sách hàng năm. Mức trích tối đa từ nguồn ngân sách nhà nước bằng 1,0% chi ngân sách thường xuyên đối với mỗi cấp ngân sách thuộc các tỉnh đồng bằng, thành phố và mức trích tối đa bằng 1,5% chi ngân sách thường xuyên đối với mỗi cấp ngân sách thuộc các tỉnh miền núi, trung du, Tây Nguyên, vùng sâu, vùng xa.
– Căn cứ tình hình thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến năm kế hoạch; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp quyết định mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng của các đơn vị dự toán trực thuộc.
– Trong quyết định giao dự toán của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp cho các đơn vị dự toán trực thuộc phải ghi chú rõ mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng.
3. Quỹ thi đua, khen thưởng của tổ chức chính trị, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc các cấp và tổ chức chính trị – xã hội:
a) Nguồn hình thành:
– Nguồn ngân sách nhà nước;
– Nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng:
– Nguồn thu hợp pháp khác (nếu có).
b) Mức trích:
Hàng năm, căn cứ tính chất hoạt động đặc thù; căn cứ dự toán chi ngân sách đã được cấp có thẩm quyền giao; trên cơ sở nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng; nguồn thu hợp pháp khác; căn cứ kết quả thực hiện Quỹ thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến tổng mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng năm hiện hành; các tổ chức chính trị, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội dự kiến số trích Quỹ thi đua, khen thưởng và tổng hợp cùng với bản dự kiến phân bổ dự toán gửi cơ quan tài chính thẩm định để thống nhất mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng trong năm.
Căn cứ vào mức kinh phí bố trí lập Quỹ thi đua, khen thưởng, các tổ chức chính trị và tổ chức chính trị – xã hội phân bổ Quỹ thi đua, khen thưởng cho cấp mình quản lý và cho các đơn vị dự toán trực thuộc cho phù hợp.
4. Các tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp (gọi chung là các hội) tự quyết định mức trích quỹ thi đua khen thưởng căn cứ khả năng tài chính của tổ chức mình và từ nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài, từ các nguồn thu hợp pháp khác.
Riêng đối với các hội đặc thù theo Quyết định số 68/2010/QĐ-TTg ngày 1/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc quy định hội có tính chất đặc thù; mức trích tối đa để chi khen thưởng từ nguồn ngân sách nhà nước không quá 20% tổng Quỹ tiền lương chức vụ, ngạch, bậc của số biên chế được giao.
5. Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập:
a) Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên: Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập theo chế độ tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp và từ các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho mục đích thi đua, khen thưởng (nếu có).
b) Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên và đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên: Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập từ nguồn dự toán chi ngân sách nhà nước do cơ quan chủ quản cấp trên giao; từ phần chênh lệch thu lớn hơn chi và từ các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho mục đích thi đua, khen thưởng (nếu có).
6. Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế; hợp tác xã nông, lậm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hợp tác xã vận tải, hợp tác xã xây dựng, hợp tác xã nghề cá, nghề muối và trong các lĩnh vực khác:
a) Đối với các hợp tác xã nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hợp tác xã vận tải, hợp tác xã xây dựng, hợp tác xã nghề cá, nghề muối và trong các lĩnh vực khác, việc trích Quỹ thi đua, khen thưởng được thực hiện theo quy định của Luật Hợp tác xã và Nghị định số 42/2010/NĐ-CP, cụ thể:
– Quỹ thi đua, khen thưởng do Điều lệ Hợp tác xã và Đại hội xã viên quy định phù hợp với điều kiện cụ thể của từng hợp tác xã; tỷ lệ cụ thể trích lập các quỹ do Đại hội xã viên quyết định.
– Nguồn trích lập: theo quy định tại khoản 7 Điều 67 Nghị định số 42/2010/NĐ-CP.
– Mục đích, phương thức quản lý và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng của hợp tác xã do Điều lệ hợp tác xã quy định.
b) Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu: Việc trích Quỹ thi đua, khen thưởng thực hiện theo quy định tại Thông tư số 138/2010/TT-BTC ngày 17/9/2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ phân phối lợi nhuận đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu.
c) Đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế (trừ các doanh nghiệp quy định tại điểm b khoản này): Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập từ nguồn lợi nhuận sau thuế và từ quỹ lương. Mức trích lập do Hội đồng thành viên/ Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị/ Ban Giám đốc của doanh nghiệp quyết định phù hợp với quy định của Luật doanh nghiệp và Điều lệ của doanh nghiệp.
Điều 4. Nội dung chi và mức chi thi đua, khen thưởng.
1. Nội dung chi thi đua, khen thưởng:
a) Chi cho in ấn giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen, làm các kỷ niệm chương, huân chương, huy chương, huy hiệu, cờ thi đua, khung bằng khen, giấy khen, hộp đựng huân, huy chương, kỷ niệm chương, huy hiệu.
Đối với kinh phí để in ấn giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen, làm các kỷ niệm chương, huân chương, huy chương, huy hiệu, cờ thi đua, khung bằng khen, giấy khen, hộp đựng huân, huy chương, kỷ niệm chương, huy hiệu thuộc các hình thức khen thưởng do Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch nước quyết định khen thưởng được chi từ dự toán ngân sách của Bộ Nội vụ (Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương).
b) Chi tiền thưởng hoặc tặng phẩm lưu niệm cho các cá nhân, tập thể;
c) Chi cho công tác tổ chức, chỉ đạo các phong trào thi đua: Mức trích không quá 20% trong tổng lập Quỹ thi đua, khen thưởng của từng cấp để chi cho các nhiệm vụ sau:
– Chi tổ chức các cuộc họp của Hội đồng thi đua, khen thưởng;
– Chi xây dựng, tổ chức và triển khai các phong trào thi đua; chi tập huấn nghiệp vụ thi đua khen thưởng; chi tổ chức hội nghị ký kết giao ước thi đua; hội nghị sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, tuyên truyền, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình tiên tiến.
– Chi phát động các phong trào thi đua, khen thưởng theo đợt, chuyên đề, thường xuyên, cao điểm trong ngành, lĩnh vực, trong phạm vi cơ quan, tổ chức, Bộ, ngành, địa phương; các hoạt động thi đua, khen thưởng cụm, khối; chi kiểm tra, chỉ đạo, giám sát việc thực hiện phong trào thi đua, khen thưởng.
– Một số khoản chi khác phục vụ trực tiếp cho công tác tổ chức, chỉ đạo, phong trào thi đua.
2. Mức chi:
a) Mức chi tiền thưởng: Thực hiện theo quy định tại Điều 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76 Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ và được làm tròn số lên hàng chục ngàn đồng tiền Việt Nam.
b) Chi cho in ấn giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen, làm các kỷ niệm chương, huân chương, huy chương, huy hiệu, cờ thi đua, khung bằng khen, giấy khen, hộp đựng huân, huy chương, kỷ niệm chương, huy hiệu theo hợp đồng với đơn vị sản xuất.
c) Chi cho cán bộ đi công tác để thực hiện việc chỉ đạo, kiểm tra, giám sát công tác thi đua, khen thưởng; chi tổ chức các hội nghị ký kết giao ước thi đua; hội nghị sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, tuyên truyền, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình tiên tiến, tập huấn nghiệp vụ thi đua, khen thưởng, các cuộc họp của hội đồng thi đua thực hiện theo quy định tại Thông tư số 97/2010/TT-BTC ngày 6/7/2010 của Bộ Tài chính quy định chế độ công tác phí, chế độ chi tổ chức các cuộc hội nghị đối với cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.
Điều 5. Lập dự toán, chấp hành và quyết toán kinh phí chi thi đua, khen thưởng.
1. Việc lập dự toán, cấp phát, quản lý và quyết toán kinh phí chi thi đua khen thưởng thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn thi hành.
2. Khi rút dự toán ngân sách để trích Quỹ thi đua, khen thưởng theo mức trích quy định tại Điều 3 Thông tư này, các cơ quan, đơn vị hạch toán vào tiểu mục 7764 (chi lập quỹ khen thưởng theo chế độ quy định), mục 7750 (chi khác).
3. Việc trích từ dự toán ngân sách để lập Quỹ thi đua, khen thưởng năm nào được quyết toán vào niên độ ngân sách năm đó.
4. Cuối năm Quỹ thi đua, khen thưởng còn dư không sử dụng hết được chuyển năm sau để tiếp tục sử dụng cho công tác thi đua, khen thưởng.
5. Hàng năm, các cơ quan, đơn vị phải thực hiện báo cáo quyết toán tình hình sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng và tổng hợp trong báo cáo quyết toán năm của cơ quan, đơn vị theo quy định hiện hành.
Điều 6. Tổ chức thực hiện
1. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 8 tháng 7 năm 2011 và thay thế Thông tư số 73/2006/TT-BTC ngày 15/8/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng theo Nghị định số 121/2005/NĐ-CP ngày 30/9/2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua Khen thưởng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng.
2. Ngoài Quỹ thi đua, khen thưởng được trích theo hướng dẫn tại Thông tư này; các chế độ khen thưởng khác thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành.
3. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu có vướng mắc đề nghị các cơ quan, tổ chức, cá nhân phản ánh kịp thời về Bộ Tài chính để nghiên cứu, hướng dẫn bổ sung cho phù hợp.
Filed under: THI ĐUA KHEN THƯỞNG, Văn bản Trung ương
Mình là đơn vị sự nghiệp có thu. Cho mình hỏi chút nhé.
Tiền ăn ca, ăn trưa được phép chi tối thiểu và tối đa là bao nhiêu nhỉ?
Xin mọi người trả lời giúp mình nhé.
Cảm ơn nhiều nhiều
450.000 đồng không biết có đúng không. HiHi
mình là đơn vị sự nghiệp cấp 3(do NSNN đảm bảo toàn bộ kp hoạt động) cuối năm phần tiết kiệm NSNN được trích quỹ này không ? tại sao?
b) Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên và đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên: Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập từ nguồn dự toán chi ngân sách nhà nước do cơ quan chủ quản cấp trên giao; từ phần chênh lệch thu lớn hơn chi và từ các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho mục đích thi đua, khen thưởng (nếu có).
Như vậy, thông tư không giới hạn mức trích lại miễn là trong dự toán cấp trên giao cho đơn vị, tùy vào tình hình hoạt động mà lập dự toán kinh phí khen thưởng.

markdown:
*Căn cứ Luật Ngân sách Nhà nước;
Căn cứ Nghị định số 60/2003/NĐ-CP ngày 06 tháng 6 năm 2003 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành Luật Ngân sách Nhà nước;
Căn cứ Nghị định số 118/2008/NĐ-CP ngày 27 tháng 11 năm 2008 của Chính phủ quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Tài chính;
Căn cứ Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng;
Sau khi thống nhất với Bộ Nội vụ, Bộ Tài chính hướng dẫn việc trích lập và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập theo Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15 tháng 4 năm 2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng như sau:* **Điều 1. Đối tượng và phạm vi áp dụng **
Thông tư này hướng dẫn việc trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng thuộc:
1. Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Tòa án nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước và các đơn vị dự toán, đơn vị sự nghiệp công lập trực thuộc.
2. Ủy ban nhân dân các tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương; Ủy ban nhân dân các quận, huyện, thị xã, thành phố thuộc tỉnh; Ủy ban nhân dân xã, phường, thị trấn (dưới đây gọi chung là Ủy ban nhân dân các cấp); Văn phòng Hội đồng nhân dân các cấp; Văn phòng Ủy ban nhân dân; các cơ quan chuyên môn thuộc Ủy ban nhân dân các cấp.
3. Tổ chức chính trị, các tổ chức chính trị – xã hội, tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp các cấp và các đơn vị dự toán trực thuộc.
4. Công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế; hợp tác xã nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hợp tác xã vận tải, hợp tác xã xây dựng, hợp tác xã nghề cá, nghề muối và trong các lĩnh vực khác.
**Điều 2. Nguyên tắc quản lý, sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng.**
1. Thủ trưởng cơ quan cấp nào ra quyết định khen thưởng thì cấp đó chịu trách nhiệm chi tiền thưởng từ nguồn tiền thưởng do cấp mình quản lý.
Các tập thể, cá nhân thuộc Bộ, Ban, ngành, đoàn thể trung ương, địa phương được Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch nước quyết định khen thưởng thì Bộ, Ban, ngành, đoàn thể, địa phương đó có trách nhiệm trích trong Quỹ thi đua, khen thưởng của cơ quan, đơn vị mình để chi thưởng và hạch toán chi thành mục riêng.
2. Quỹ thi đua, khen thưởng phải được sử dụng đúng mục đích, công khai, minh bạch.
**Điều 3. Nguồn và mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng**
1. Quỹ thi đua, khen thưởng của các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Văn phòng Quốc hội, Văn phòng Chủ tịch nước, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước và các đơn vị dự toán trực thuộc:
a) Nguồn hình thành:
– Nguồn ngân sách nhà nước;
– Nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng;
– Nguồn thu hợp pháp khác (nếu có).
b) Mức trích:
– Hàng năm, căn cứ vào dự toán chi ngân sách nhà nước đã được cấp có thẩm quyền giao; căn cứ vào tổng quỹ tiền lương theo ngạch bậc của số cán bộ, công chức, viên chức trong biên chế và tiền công được duyệt cả năm của số lao động hợp đồng trả lương theo thang bảng lương do Nhà nước quy định (không bao gồm quỹ tiền lương, tiền công của đơn vị sự nghiệp tự bảo đảm toàn bộ kinh phí hoạt động); căn cứ vào nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng; nguồn thu hợp pháp khác; kết quả thực hiện Quỹ thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến tổng mức chi khen thưởng năm hiện hành; các Bộ, cơ quan ngang Bộ, cơ quan thuộc Chính phủ, Tòa án nhân dân tối cao, Viện Kiểm sát nhân dân tối cao, Kiểm toán Nhà nước thực hiện trích lập Quỹ thi đua, khen thưởng từ ngân sách nhà nước với mức tối đa bằng 20% tổng Quỹ tiền lương chức vụ, ngạch, bậc hoặc cấp hàm của số cán bộ, công chức, viên chức trong biên chế và tiền công được duyệt cả năm nêu trên.
– Căn cứ vào tổng mức trích lập Quỹ thi đua, khen thưởng; căn cứ nhu cầu chi thi đua, khen thưởng của cơ quan mình và các đơn vị dự toán trực thuộc; Thủ trưởng cơ quan cấp trên quyết định mức Quỹ thi đua, khen thưởng cho cấp mình và các đơn vị dự toán trực thuộc cho phù hợp.
2. Quỹ thi đua, khen thưởng của cấp tỉnh, cấp huyện, cấp xã:
a) Nguồn hình thành:
– Nguồn ngân sách nhà nước;
– Nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng;
– Nguồn thu hợp pháp khác (nếu có).
b) Mức trích:
Căn cứ vào dự toán chi ngân sách nhà nước được giao và mức trích lập Quỹ thi đua, khen thưởng quy định tại khoản 2 Điều 67 Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ quy định chi tiết thi hành một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng; trên cơ sở nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng; nguồn thu hợp pháp khác; kết quả thực hiện Quỹ thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến tổng mức chi khen thưởng năm hiện hành; Ủy ban nhân dân các cấp ở địa phương trình Hội đồng nhân dân cùng cấp quyết định tỷ lệ trích Quỹ thi đua, khen thưởng trong dự toán ngân sách hàng năm. Mức trích tối đa từ nguồn ngân sách nhà nước bằng 1,0% chi ngân sách thường xuyên đối với mỗi cấp ngân sách thuộc các tỉnh đồng bằng, thành phố và mức trích tối đa bằng 1,5% chi ngân sách thường xuyên đối với mỗi cấp ngân sách thuộc các tỉnh miền núi, trung du, Tây Nguyên, vùng sâu, vùng xa.
– Căn cứ tình hình thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến năm kế hoạch; Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp quyết định mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng của các đơn vị dự toán trực thuộc.
– Trong quyết định giao dự toán của Chủ tịch Ủy ban nhân dân các cấp cho các đơn vị dự toán trực thuộc phải ghi chú rõ mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng.
3. Quỹ thi đua, khen thưởng của tổ chức chính trị, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc các cấp và tổ chức chính trị – xã hội:
a) Nguồn hình thành:
– Nguồn ngân sách nhà nước;
– Nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng:
– Nguồn thu hợp pháp khác (nếu có).
b) Mức trích:
Hàng năm, căn cứ tính chất hoạt động đặc thù; căn cứ dự toán chi ngân sách đã được cấp có thẩm quyền giao; trên cơ sở nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài cho mục đích thi đua, khen thưởng; nguồn thu hợp pháp khác; căn cứ kết quả thực hiện Quỹ thi đua, khen thưởng năm trước và dự kiến tổng mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng năm hiện hành; các tổ chức chính trị, Ủy ban Trung ương Mặt trận Tổ quốc Việt Nam và các tổ chức chính trị – xã hội dự kiến số trích Quỹ thi đua, khen thưởng và tổng hợp cùng với bản dự kiến phân bổ dự toán gửi cơ quan tài chính thẩm định để thống nhất mức trích Quỹ thi đua, khen thưởng trong năm.
Căn cứ vào mức kinh phí bố trí lập Quỹ thi đua, khen thưởng, các tổ chức chính trị và tổ chức chính trị – xã hội phân bổ Quỹ thi đua, khen thưởng cho cấp mình quản lý và cho các đơn vị dự toán trực thuộc cho phù hợp.
4. Các tổ chức chính trị – xã hội – nghề nghiệp, tổ chức xã hội, tổ chức xã hội – nghề nghiệp (gọi chung là các hội) tự quyết định mức trích quỹ thi đua khen thưởng căn cứ khả năng tài chính của tổ chức mình và từ nguồn đóng góp của cá nhân, tổ chức trong nước, nước ngoài, từ các nguồn thu hợp pháp khác.
Riêng đối với các hội đặc thù theo Quyết định số 68/2010/QĐ-TTg ngày 1/11/2010 của Thủ tướng Chính phủ về việc quy định hội có tính chất đặc thù; mức trích tối đa để chi khen thưởng từ nguồn ngân sách nhà nước không quá 20% tổng Quỹ tiền lương chức vụ, ngạch, bậc của số biên chế được giao.
5. Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập:
a) Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên: Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập theo chế độ tài chính áp dụng cho đơn vị sự nghiệp và từ các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho mục đích thi đua, khen thưởng (nếu có).
b) Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên và đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên: Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập từ nguồn dự toán chi ngân sách nhà nước do cơ quan chủ quản cấp trên giao; từ phần chênh lệch thu lớn hơn chi và từ các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho mục đích thi đua, khen thưởng (nếu có).
6. Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu, doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế; hợp tác xã nông, lậm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hợp tác xã vận tải, hợp tác xã xây dựng, hợp tác xã nghề cá, nghề muối và trong các lĩnh vực khác:
a) Đối với các hợp tác xã nông, lâm, ngư nghiệp, tiểu thủ công nghiệp, hợp tác xã vận tải, hợp tác xã xây dựng, hợp tác xã nghề cá, nghề muối và trong các lĩnh vực khác, việc trích Quỹ thi đua, khen thưởng được thực hiện theo quy định của Luật Hợp tác xã và Nghị định số 42/2010/NĐ-CP, cụ thể:
– Quỹ thi đua, khen thưởng do Điều lệ Hợp tác xã và Đại hội xã viên quy định phù hợp với điều kiện cụ thể của từng hợp tác xã; tỷ lệ cụ thể trích lập các quỹ do Đại hội xã viên quyết định.
– Nguồn trích lập: theo quy định tại khoản 7 Điều 67 Nghị định số 42/2010/NĐ-CP.
– Mục đích, phương thức quản lý và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng của hợp tác xã do Điều lệ hợp tác xã quy định.
b) Đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu: Việc trích Quỹ thi đua, khen thưởng thực hiện theo quy định tại Thông tư số 138/2010/TT-BTC ngày 17/9/2010 của Bộ Tài chính hướng dẫn chế độ phân phối lợi nhuận đối với công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên do Nhà nước làm chủ sở hữu.
c) Đối với các doanh nghiệp có vốn đầu tư nước ngoài, các doanh nghiệp thuộc các thành phần kinh tế (trừ các doanh nghiệp quy định tại điểm b khoản này): Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập từ nguồn lợi nhuận sau thuế và từ quỹ lương. Mức trích lập do Hội đồng thành viên/ Đại hội đồng cổ đông hoặc Hội đồng quản trị/ Ban Giám đốc của doanh nghiệp quyết định phù hợp với quy định của Luật doanh nghiệp và Điều lệ của doanh nghiệp.
**Điều 4. Nội dung chi và mức chi thi đua, khen thưởng.**
1. Nội dung chi thi đua, khen thưởng:
a) Chi cho in ấn giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen, làm các kỷ niệm chương, huân chương, huy chương, huy hiệu, cờ thi đua, khung bằng khen, giấy khen, hộp đựng huân, huy chương, kỷ niệm chương, huy hiệu.
Đối với kinh phí để in ấn giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen, làm các kỷ niệm chương, huân chương, huy chương, huy hiệu, cờ thi đua, khung bằng khen, giấy khen, hộp đựng huân, huy chương, kỷ niệm chương, huy hiệu thuộc các hình thức khen thưởng do Thủ tướng Chính phủ và Chủ tịch nước quyết định khen thưởng được chi từ dự toán ngân sách của Bộ Nội vụ (Ban Thi đua – Khen thưởng Trung ương).
b) Chi tiền thưởng hoặc tặng phẩm lưu niệm cho các cá nhân, tập thể;
c) Chi cho công tác tổ chức, chỉ đạo các phong trào thi đua: Mức trích không quá 20% trong tổng lập Quỹ thi đua, khen thưởng của từng cấp để chi cho các nhiệm vụ sau:
– Chi tổ chức các cuộc họp của Hội đồng thi đua, khen thưởng;
– Chi xây dựng, tổ chức và triển khai các phong trào thi đua; chi tập huấn nghiệp vụ thi đua khen thưởng; chi tổ chức hội nghị ký kết giao ước thi đua; hội nghị sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, tuyên truyền, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình tiên tiến.
– Chi phát động các phong trào thi đua, khen thưởng theo đợt, chuyên đề, thường xuyên, cao điểm trong ngành, lĩnh vực, trong phạm vi cơ quan, tổ chức, Bộ, ngành, địa phương; các hoạt động thi đua, khen thưởng cụm, khối; chi kiểm tra, chỉ đạo, giám sát việc thực hiện phong trào thi đua, khen thưởng.
– Một số khoản chi khác phục vụ trực tiếp cho công tác tổ chức, chỉ đạo, phong trào thi đua.
2. Mức chi:
a) Mức chi tiền thưởng: Thực hiện theo quy định tại Điều 70, 71, 72, 73, 74, 75, 76 Nghị định số 42/2010/NĐ-CP ngày 15/4/2010 của Chính phủ và được làm tròn số lên hàng chục ngàn đồng tiền Việt Nam.
b) Chi cho in ấn giấy chứng nhận, giấy khen, bằng khen, làm các kỷ niệm chương, huân chương, huy chương, huy hiệu, cờ thi đua, khung bằng khen, giấy khen, hộp đựng huân, huy chương, kỷ niệm chương, huy hiệu theo hợp đồng với đơn vị sản xuất.
c) Chi cho cán bộ đi công tác để thực hiện việc chỉ đạo, kiểm tra, giám sát công tác thi đua, khen thưởng; chi tổ chức các hội nghị ký kết giao ước thi đua; hội nghị sơ kết, tổng kết, rút kinh nghiệm, tuyên truyền, biểu dương, nhân rộng các gương điển hình tiên tiến, tập huấn nghiệp vụ thi đua, khen thưởng, các cuộc họp của hội đồng thi đua thực hiện theo quy định tại Thông tư số 97/2010/TT-BTC ngày 6/7/2010 của Bộ Tài chính quy định chế độ công tác phí, chế độ chi tổ chức các cuộc hội nghị đối với cơ quan nhà nước và đơn vị sự nghiệp công lập.
**Điều 5. Lập dự toán, chấp hành và quyết toán kinh phí chi thi đua, khen thưởng.**
1. Việc lập dự toán, cấp phát, quản lý và quyết toán kinh phí chi thi đua khen thưởng thực hiện theo quy định của Luật Ngân sách nhà nước, Luật Kế toán và các văn bản hướng dẫn thi hành.
2. Khi rút dự toán ngân sách để trích Quỹ thi đua, khen thưởng theo mức trích quy định tại Điều 3 Thông tư này, các cơ quan, đơn vị hạch toán vào tiểu mục 7764 (chi lập quỹ khen thưởng theo chế độ quy định), mục 7750 (chi khác).
3. Việc trích từ dự toán ngân sách để lập Quỹ thi đua, khen thưởng năm nào được quyết toán vào niên độ ngân sách năm đó.
4. Cuối năm Quỹ thi đua, khen thưởng còn dư không sử dụng hết được chuyển năm sau để tiếp tục sử dụng cho công tác thi đua, khen thưởng.
5. Hàng năm, các cơ quan, đơn vị phải thực hiện báo cáo quyết toán tình hình sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng và tổng hợp trong báo cáo quyết toán năm của cơ quan, đơn vị theo quy định hiện hành.
**Điều 6. Tổ chức thực hiện **
1. Thông tư này có hiệu lực từ ngày 8 tháng 7 năm 2011 và thay thế Thông tư số 73/2006/TT-BTC ngày 15/8/2006 của Bộ Tài chính hướng dẫn việc trích lập, quản lý và sử dụng Quỹ thi đua, khen thưởng theo Nghị định số 121/2005/NĐ-CP ngày 30/9/2005 của Chính phủ quy định chi tiết và hướng dẫn thi hành một số điều của Luật Thi đua Khen thưởng và Luật sửa đổi, bổ sung một số điều của Luật Thi đua, Khen thưởng.
2. Ngoài Quỹ thi đua, khen thưởng được trích theo hướng dẫn tại Thông tư này; các chế độ khen thưởng khác thực hiện theo quy định của pháp luật hiện hành.
3. Trong quá trình triển khai thực hiện, nếu có vướng mắc đề nghị các cơ quan, tổ chức, cá nhân phản ánh kịp thời về Bộ Tài chính để nghiên cứu, hướng dẫn bổ sung cho phù hợp.
Filed under:
[THI ĐUA KHEN THƯỞNG](https://tuphap.wordpress.com/category/t%e1%bb%95ng-h%e1%bb%a3p-van-b%e1%ba%a3n-lu%e1%ba%adt/thi-dua-khen-thuong/), [Văn bản Trung ương](https://tuphap.wordpress.com/category/t%e1%bb%95ng-h%e1%bb%a3p-van-b%e1%ba%a3n-lu%e1%ba%adt/van-ban-moi-cap-nhap/van-b%e1%ba%a3n-trung-%c6%b0%c6%a1ng/)
Nguyễn Nghĩa Thắng, on Tháng Mười Hai 1, 2011 at 9:53 sáng said:
Mình là đơn vị sự nghiệp có thu. Cho mình hỏi chút nhé.
Tiền ăn ca, ăn trưa được phép chi tối thiểu và tối đa là bao nhiêu nhỉ?
Xin mọi người trả lời giúp mình nhé.
Cảm ơn nhiều nhiều
Nguyễn Nghĩa Thắng, on Tháng Mười Hai 1, 2011 at 10:00 sáng said:
450.000 đồng không biết có đúng không. HiHi
aituyet, on Tháng Một 31, 2012 at 10:44 chiều said:
mình là đơn vị sự nghiệp cấp 3(do NSNN đảm bảo toàn bộ kp hoạt động) cuối năm phần tiết kiệm NSNN được trích quỹ này không ? tại sao?
tuphap, on Tháng Hai 1, 2012 at 7:51 sáng said:
b) Đối với đơn vị sự nghiệp công lập tự bảo đảm một phần chi phí hoạt động thường xuyên và đơn vị sự nghiệp công lập do ngân sách nhà nước bảo đảm toàn bộ chi phí hoạt động thường xuyên: Quỹ thi đua, khen thưởng được trích lập từ nguồn dự toán chi ngân sách nhà nước do cơ quan chủ quản cấp trên giao; từ phần chênh lệch thu lớn hơn chi và từ các khoản đóng góp của các tổ chức, cá nhân cho mục đích thi đua, khen thưởng (nếu có).
Như vậy, thông tư không giới hạn mức trích lại miễn là trong dự toán cấp trên giao cho đơn vị, tùy vào tình hình hoạt động mà lập dự toán kinh phí khen thưởng.

Link: <http://wp.me/p10Yqu-LG>; rel=shortlink


text:
Bajpe
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bajpe là một thị trấn thống kê (census town) của quận Dakshina Kannada thuộc bang Karnataka, Ấn Độ.
Nhân khẩu[sửa | sửa mã nguồn]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ[1], Bajpe có dân số 8032 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Bajpe có tỷ lệ 78% biết đọc biết viết, cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 75%. Tại Bajpe, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”. Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

markdown:
# Bajpe
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Bajpe
|
|
-
|
|
-
[Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [IST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)( [UTC+5:30](/wiki/UTC%2B5:30)) **(** [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) [2001](/wiki/2001))
-
[Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91)
-
**Bajpe** là một thị trấn thống kê ( *) của census town* [quận Dakshina Kannada](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Dakshina_Kannada&action=edit&redlink=1)thuộc [bang](/wiki/Ph%C3%A2n_c%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) [Karnataka](/wiki/Karnataka), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
## Nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Bajpe&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bajpe&action=edit§ion=1)]
Theo điều tra dân số năm 2001 của Ấn Độ
, Bajpe có dân số 8032 người. Phái nam chiếm 48% tổng số dân và phái nữ chiếm 52%. Bajpe có tỷ lệ 78% [1] [biết đọc biết viết](/wiki/Bi%E1%BA%BFt_ch%E1%BB%AF), cao hơn tỷ lệ trung bình toàn quốc là 59,5%: tỷ lệ cho phái nam là 82%, và tỷ lệ cho phái nữ là 75%. Tại Bajpe, 11% dân số nhỏ hơn 6 tuổi.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Bajpe&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Bajpe&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“Census of India 2001: Data from the 2001 Census, including cities, villages and towns. (Provisional)”](http://web.archive.org/web/20040616075334/www.censusindia.net/results/town.php?stad=A&state5=999). Census Commission of India. Truy cập ngày 3 tháng 9 năm 2007.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1065 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=01-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sun, 02 Aug 2015 00:00:00 GMT


text:
Boyd, Texas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Boyd là một thị trấn thuộc quận Wise, tiểu bang Texas, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1207 người.[1]
Dân số[sửa | sửa mã nguồn]
- Dân số năm 2000: 1099 người.
- Dân số năm 2010: 1207 người.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Boyd, Texas
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Boyd, Texas|
|—
|![ Vị trí trong Quận Wise, Texas](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Guadalupe_County_Zuehl.svg/250px-Guadalupe_County_Zuehl.svg.png)
![ Vị trí trong Quận Wise, Texas](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1e/Guadalupe_County_Zuehl.svg/250px-Guadalupe_County_Zuehl.svg.png)
Vị trí trong
[Quận Wise](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Wise,_Texas), [Texas](/wiki/Texas) ![ Vị trí quận Wise trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/250px-Map_of_USA_TX.svg.png)
![ Vị trí quận Wise trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cc/Map_of_USA_TX.svg/250px-Map_of_USA_TX.svg.png)
Vị trí quận Wise trong tiểu bang Texas ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Texas](/wiki/Texas) [Quận](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Texas&action=edit&redlink=1) [Quận Wise](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Wise,_Texas) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_Trung_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-6](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **CDT**( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Boyd** là một [thị trấn](/wiki/Ph%E1%BB%91_huy%E1%BB%87n) thuộc [quận Wise](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Wise,_Texas), tiểu bang [Texas](/wiki/Texas), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của thị trấn này là 1207 người. [[1]](#cite_note-1)
## Dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Boyd,_Texas&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Boyd,_Texas&action=edit§ion=1)]
- Dân số năm 2000: 1099 người.
- Dân số năm 2010: 1207 người.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Boyd,_Texas&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Boyd,_Texas&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 15 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Burghausen, Altötting
Burghausen là một thành phố công tước cũ, hiện là thành phố lớn nhất trong huyện Altötting bang Bayern nước Đức. Nó nằm cạnh dòng sông Salzach, mà cũng là biên giới với Áo. Ở đồi nằm trên thành phố cổ là thành trì zu Burghausen. Với chiều dài 1051 m, đó là thành trì dài nhất Âu châu.
Địa lý[sửa | sửa mã nguồn]
Những xã chung quanh[sửa | sửa mã nguồn]
- Burgkirchen an der Alz
- Haiming
- Hochburg-Ach (Oberösterreich)
- Mehring (Oberbayern)
- St. Radegund (Oberösterreich)
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Hình ảnh ngày nay của Burghausen chủ yếu ảnh hưởng từ 2 cuộc phát triển quan trọng: Cái đầu tiên là chỗ ở của công tước vào cuối thời Trung cổ, kế đến là việc thành phố là một phần của Tam giác hóa học Bayern lúc nước Đức bắt đầu kỹ nghệ hóa vào đầu thế kỷ 20. Ngoài thành trì zu Burghausen và phố cổ vẫn được giữ nguyên, phía Bắc và phía Tây từ năm 1910 những khu vực kỹ nghệ, thương mại và khu dân cư ở (Khu phố mới) được dựng lên từ những mảnh đất mà trước đây là đất trồng trọt hoặc là đất lâm nghiệp.

markdown:
# Burghausen, Altötting
|
|Burghausen
|
|Huy hiệu |
|Vị trí
|
|Hành chính
|
|[Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Bayern](/wiki/Bayern) [Vùng hành chính](/wiki/Regierungsbezirk) [Oberbayern](/wiki/Oberbayern) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_%C4%90%E1%BB%A9c) [Altötting](/wiki/Alt%C3%B6tting_(huy%E1%BB%87n)) **Phân chia thị trấn** [Thị trưởng](/wiki/Burgomaster) [SPD](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_%C4%90%E1%BB%A9c)) **Số liệu thống kê cơ bản** [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [Cao độ](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) *(31/12/2006)* [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) **Các thông tin khác** [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Trung_%C3%82u)/ [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_H%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)/ [+2](/wiki/UTC%2B2)) [Biển số xe](/wiki/Bi%E1%BB%83n_s%E1%BB%91_xe) [Mã bưu chính](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c) [Mã vùng](/w/index.php?title=M%C3%A3_v%C3%B9ng_%E1%BB%9F_%C4%90%E1%BB%A9c&action=edit&redlink=1) [Website](/wiki/Website) [www.burghausen.de](http://www.burghausen.de/) **Burghausen** là một thành phố công tước cũ, hiện là thành phố lớn nhất trong huyện [Altötting](/wiki/Alt%C3%B6tting_(huy%E1%BB%87n)) bang [Bayern](/wiki/Bayern) nước [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c). Nó nằm cạnh dòng sông [Salzach](/w/index.php?title=Salzach&action=edit&redlink=1), mà cũng là biên giới với [Áo](/wiki/%C3%81o). Ở đồi nằm trên thành phố cổ là [thành trì zu Burghausen](/wiki/Th%C3%A0nh_tr%C3%AC_zu_Burghausen). Với chiều dài 1051 m, đó là thành trì dài nhất Âu châu.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Burghausen,_Alt%C3%B6tting&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Burghausen,_Alt%C3%B6tting&action=edit§ion=1)]
### Những xã chung quanh[
[sửa](/w/index.php?title=Burghausen,_Alt%C3%B6tting&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Burghausen,_Alt%C3%B6tting&action=edit§ion=2)] [Burgkirchen an der Alz](/wiki/Burgkirchen_an_der_Alz) [Haiming](/w/index.php?title=Haiming_(Oberbayern)&action=edit&redlink=1) [Hochburg-Ach](/wiki/Hochburg-Ach)( [Oberösterreich](/wiki/Ober%C3%B6sterreich)) [Mehring (Oberbayern)](/w/index.php?title=Mehring_(Oberbayern)&action=edit&redlink=1) [St. Radegund](/w/index.php?title=St._Radegund&action=edit&redlink=1)( [Oberösterreich](/wiki/Ober%C3%B6sterreich))
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Burghausen,_Alt%C3%B6tting&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Burghausen,_Alt%C3%B6tting&action=edit§ion=3)]
Hình ảnh ngày nay của Burghausen chủ yếu ảnh hưởng từ 2 cuộc phát triển quan trọng: Cái đầu tiên là chỗ ở của công tước vào cuối thời Trung cổ, kế đến là việc thành phố là một phần của Tam giác hóa học Bayern lúc nước Đức bắt đầu kỹ nghệ hóa vào đầu thế kỷ 20. Ngoài
[thành trì zu Burghausen](/wiki/Th%C3%A0nh_tr%C3%AC_zu_Burghausen) và phố cổ vẫn được giữ nguyên, phía Bắc và phía Tây từ năm 1910 những khu vực kỹ nghệ, thương mại và khu dân cư ở (Khu phố mới) được dựng lên từ những mảnh đất mà trước đây là đất trồng trọt hoặc là đất lâm nghiệp.
|
|
|
|![]()

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Csanádapáca
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Csanádapáca là một thị trấn thuộc hạt Békés, Hungary. Thị trấn này có diện tích 51,3 km², dân số năm 2010 là 2697 người,[1] mật độ 53 người/km².
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “Helysegnevkonyv adattar 2010”. Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

markdown:
# Csanádapáca
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Csanádapáca|
|—
|
|
|![]()
**Hiệu huy** ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Flag_of_Hungary.svg/22px-Flag_of_Hungary.svg.png)
[Hungary](/wiki/Hungary) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Békés](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_B%C3%A9k%C3%A9s&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Orosházai](/w/index.php?title=Orosh%C3%A1zai_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) 2(19.8 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(140/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Csanádapáca** là một [thị trấn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Békés](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_B%C3%A9k%C3%A9s&action=edit&redlink=1), [Hungary](/wiki/Hungary). Thị trấn này có diện tích 51,3 km², dân số năm 2010 là 2697 người, mật độ 53 người/km². [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Csan%C3%A1dap%C3%A1ca&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Csan%C3%A1dap%C3%A1ca&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Helysegnevkonyv adattar 2010”](http://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/Helysegnevkonyv_adattar_2010.xls). Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Dottikon
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Dottikon là một đô thị ở huyện Bremgarten, bang Aargau, Thụy Sĩ.
Population history[sửa | sửa mã nguồn]
- 1850: 713
- 1900: 722
- 1930: 1224
- 1950: 1321
- 1960: 1753
- 1970: 2462
- 1980: 2645
- 1990: 2955
- 2000: 2969
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Swiss Federal Statistical Office, MS Excel document – Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Kantonen, Bezirken und Gemeinden (tiếng Đức) accessed 25 August 2010
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Dottikon bằng các tiếng Đức, Pháp, và Ý trong quyển Từ điển lịch sử Thụy Sĩ.
- Phương tiện liên quan tới Dottikon tại Wikimedia Commons

markdown:
# Dottikon
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Dottikon|
|
|
![]()
|
|[Aargau](/w/index.php?title=Bang_Aargau&action=edit&redlink=1) [Huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9#Bang_c.E1.BB.A7a_Aargau) [Bremgarten](/wiki/Bremgarten_(huy%E1%BB%87n)) [47°23′B 8°14′Đ / 47,383°B 8,233°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Dottikon¶ms=47_23_N_8_14_E_region:CH-AG_type:city(3118)) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°23′B 8°14′Đ / 47,383°B 8,233°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Dottikon¶ms=47_23_N_8_14_E_region:CH-AG_type:city(3118)) [[1]](#cite_note-SFSO_2009-1) 2(2.076 /sq mi) 2(1,50 sq mi) [Mã bưu chính](/w/index.php?title=Postal_codes_in_Switzerland_and_Liechtenstein&action=edit&redlink=1) [Số SFOS](/w/index.php?title=Community_Identification_Number&action=edit&redlink=1) [Hägglingen](/wiki/H%C3%A4gglingen), [Hendschiken](/w/index.php?title=Hendschiken&action=edit&redlink=1), [Othmarsingen](/w/index.php?title=Othmarsingen&action=edit&redlink=1), [Villmergen](/wiki/Villmergen), [Wohlen](/wiki/Wohlen,_Aargau) [www.dottikon.ch](http://www.dottikon.ch) [SFSO statistics](http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/en/index/regionen/02/key.html) **Dottikon** là một [đô thị](/w/index.php?title=%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9&action=edit&redlink=1) ở huyện [Bremgarten](/wiki/Bremgarten_(huy%E1%BB%87n)), [bang](/wiki/Bang_c%E1%BB%A7a_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) [Aargau](/wiki/Aargau), [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9).
## Population history[
[sửa](/w/index.php?title=Dottikon&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dottikon&action=edit§ion=1)]
- 1850: 713
- 1900: 722
- 1930: 1224
- 1950: 1321
- 1960: 1753
- 1970: 2462
- 1980: 2645
- 1990: 2955
- 2000: 2969
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Dottikon&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dottikon&action=edit§ion=2)] [^](#cite_ref-SFSO_2009_1-0) [Swiss Federal Statistical Office](http://www.bfs.admin.ch/bfs/portal/de/index/themen/01/02/blank/dos/result.html), MS Excel document – *Bilanz der ständigen Wohnbevölkerung nach Kantonen, Bezirken und Gemeinden* **(tiếng Đức)**accessed 25 August 2010
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Dottikon&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Dottikon&action=edit§ion=3)] *Dottikon*bằng các tiếng [Đức](http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/d/D1664.php), [Pháp](http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/f/F1664.php), và [Ý](http://www.hls-dhs-dss.ch/textes/i/I1664.php)trong quyển *.* [Từ điển lịch sử Thụy Sĩ](/w/index.php?title=T%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9&action=edit&redlink=1)
Phương tiện liên quan tới
[Dottikon](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Dottikon)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
|
|
|
|![]()


text:
Juncus kelloggii
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Juncus kelloggii là một loài thực vật có hoa trong họ Juncaceae. Loài này được Engelm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868.[1]
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ The Plant List (2010). “Juncus kelloggii”. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Phương tiện liên quan tới Juncus kelloggii tại Wikimedia Commons
- Dữ liệu liên quan tới Juncus kelloggii tại Wikispecies
- Vườn thực vật hoàng gia Kew; Đại học Harvard; Australian Plant Name Index (biên tập). “Juncus kelloggii”. International Plant Names Index. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.

markdown:
*Juncus kelloggii*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Juncus kelloggii
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Monocots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_m%E1%BB%99t_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m) [Commelinids](/wiki/Nh%C3%A1nh_Th%C3%A0i_l%C3%A0i) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Poales](/wiki/Poales) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Juncaceae](/wiki/Juncaceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Juncus](/wiki/Juncus) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **J. kelloggii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Juncus kelloggii* [Engelm.](/w/index.php?title=George_Engelmann&action=edit&redlink=1) * là một loài Juncus kelloggii* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong họ [Juncaceae](/wiki/Juncaceae). Loài này được Engelm. mô tả khoa học đầu tiên năm 1868. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Juncus_kelloggii&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Juncus_kelloggii&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-315231). Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013. *Juncus kelloggii*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Juncus_kelloggii&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Juncus_kelloggii&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Juncus kelloggii](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Juncus_kelloggii)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Juncus kelloggii](//species.wikimedia.org/wiki/Juncus_kelloggii)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Juncus kelloggii”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=443093-1). *. Truy cập ngày 16 tháng 7 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Lâm Y
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Lâm Y (chữ Hán giản thể:临猗县, âm Hán Việt: Lâm Y huyện) là một huyện thuộc địa cấp thị Vận Thành, tỉnh Sơn Tây, Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa. Huyện Lâm Y có diện tích 1339,32 kilômét vuông, dân số năm 2002 là 548.000 người. Huyện Lâm Y có 7 trấn và 14 hương.
- Trấn: Thành Quan, Ngưu Đỗ, Mi Dương, Lâm Tấn, Tôn Cát, Đông Trương, Thất Cực.
- Hương: Sở Hầu, Lý Hán, Miếu Thượng, Giác Bôi, Tây Trương Ngô, Nam Triệu, Bắc Tân, Đam Tử, Trác Lý, Diêm Gia Trang, Bắc Cảnh, Đại Diêm, Tam Quản.

markdown:
# Lâm Y
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Lâm Y** ( [chữ Hán giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83):临猗县, âm [Hán Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): *Lâm Y huyện*) là một [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) thuộc [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Vận Thành](/wiki/V%E1%BA%ADn_Th%C3%A0nh), [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Sơn Tây](/wiki/S%C6%A1n_T%C3%A2y_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Huyện Lâm Y có diện tích 1339,32 [kilômét vuông](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), dân số năm 2002 là 548.000 người. Huyện Lâm Y có 7 trấn và 14 [hương](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_(Trung_Qu%E1%BB%91c)).
- Trấn: Thành Quan, Ngưu Đỗ, Mi Dương, Lâm Tấn, Tôn Cát, Đông Trương, Thất Cực.
- Hương: Sở Hầu, Lý Hán, Miếu Thượng, Giác Bôi, Tây Trương Ngô, Nam Triệu, Bắc Tân, Đam Tử, Trác Lý, Diêm Gia Trang, Bắc Cảnh, Đại Diêm, Tam Quản.
|
|

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1065 frontend miss (0)


text:
Mạc Thiên Tứ
Mạc Thiên Tứ (鄚天賜), tự là Sĩ Lân (士麟), còn gọi là Mạc Thiên Tích (鄚天錫)[1], là danh thần đời chúa Nguyễn. Ông sinh năm Mậu Tuất (1718) và mất năm Canh Tý (1780). Ông là con Tổng binh Mạc Cửu - người được chúa Nguyễn phong là Tông Đức hầu.
Khi cha ông qua đời (1735), lúc ấy ông đã 29 tuổi, ông nối nghiệp cha mở mang đất Hà Tiên, được chúa Nguyễn Phúc Trú phong chức Tổng binh Đại đô đốc. Ông tiếp tục sự nghiệp khai khẩn miền Tây Nam Bộ, biến vùng đất Hà Tiên trở thành đất văn hiến, phồn vinh, nhiều lần chống trả lại các cuộc tấn công của các lân bang Xiêm La và Chân Lạp.
Mục lục
Tranh chấp với Xiêm La[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1767, quân Miến Điện tiến chiếm Xiêm La bắt được vua Xiêm là Phong vương (Boromoraja V) và con là Chiêu Đốc, thiêu hủy thành Ayutthaya, nhưng sau đó phải rút về vì Miến Điện bị Trung Quốc tấn công. Hai người con của Phong vương là Chiêu Xỉ Khang chạy thoát sang Chân Lạp và Chiêu Thúy sang Hà Tiên lánh nạn. Sau đó, Trình Quốc Anh (vốn là người Hoa gốc Triều Châu), là Phi Nhã (xã trưởng) đất Mang Tát thuộc Xiêm La, khởi binh chống lại quân Miến rồi tự xưng vương năm 1768. Trình Quốc Anh (Taksin) tổ chức lại lực lượng, chiêu mộ rất nhiều hải tặc gốc Hoa đang hoạt động trong Vịnh Thái Lan để tăng cường lực lượng. Trình Quốc Anh muốn triệt hạ uy lực của gia đình Mạc Thiên Tứ tại Hà Tiên vì đó là một đe dọa và là địch thủ lợi hại cho uy quyền của ông.
Năm 1768, lấy cớ truy lùng một Hoàng tử Xiêm La, Trình Quốc Anh mang quân tiến chiếm Hòn Đất, bắt giam và tra tấn nhiều giáo sĩ Công giáo để tìm nơi trú ẩn của Chiêu Thúy, đồng thời sai tướng Chất Tri (sau này là vua Rama Chakri tức là Rama I của Thái Lan) mang quân bảo hộ Chân Lạp và đưa Nặc Ông Nộn (Ang Non II) lên làm vua. Nặc Tôn (Outey II) [2] chạy về Gia Định lánh nạn. Quân của Trình Quốc Anh đã ở lại Hòn Đất ba tháng để truy lùng vị Hoàng tử Xiêm lưu vong nhưng không tìm ra. Trước khi rút về nước, Trình Quốc Anh cho thành lập trên đảo một căn cứ hải quân và để lại một toán cướp biển nghe ngóng tình hình, tìm cơ hội đánh chiếm Phú Quốc và Hà Tiên.
Năm 1765, giáo sĩ Bá Đa Lộc (Béhaine de Pigneau) đã thành lập tại Hòn Đất một chủng viện nhỏ với khoảng 40 giáo dân Việt, Xiêm và Hoa sống trong mấy ngôi nhà bằng tre. Năm 1767, Bá Đa Lộc cho vị hoàng tử Xiêm trú ẩn trong chủng viện.
Năm 1769, quân Khmer dưới sự chỉ đạo của một cướp biển người Triều Châu tên Trần Liên đổ bộ lên cướp phá Hòn Đất, rồi kết hợp với hai gia nhân của Mạc Thiên Tứ (Mạc Sung và Mạc Khoán), tiến đánh Hà Tiên. Hai gia nhân làm phản và một số lớn cướp biển Khmer bị Thiên Tứ giết chết, Trần Liên thoát được chạy sang Xiêm La tị nạn. Lợi dụng cơ hội này Mạc Thiên Tứ chuẩn bị đưa hoàng tử Chiêu Thúy về Xiêm La đoạt lại ngôi báu. Ông cho luyện tập binh mã rồi mang quân ra chiếm lại Hòn Đất (1770) và chuẩn bị tiến công Xiêm La.
Công việc đang tiến hành thì vào đầu năm 1771, một cận thần của Mạc Thiên Tứ tên Phạm Lam nổi lên làm phản. Phạm Lam kết hợp với hai cướp biển Trần Thái (Vinhly Malu, người Mã Lai) và Hoắc Nhiên (Hoc Nha Ku, người Khmer) lập đảng gồm 800 người và 15 tàu thuyền tiến vào Hà Tiên nhưng bị Mạc Thiên Tứ đánh bại.
Giữa năm 1771, nhận thấy những đám cướp biển không đánh lại Mạc Thiên Tứ, Trình Quốc Anh dùng Trần Liêm làm hướng đạo, đích thân chỉ huy đạo quân 20.000 người tiến chiếm Hà Tiên. Trình Quốc Anh thiêu rụi thành phố, chiếm tất cả các đảo lớn nhỏ quanh Hà Tiên, mang về rất nhiều vàng bạc. Con cháu, hầu thiếp và người con gái út của Mạc Thiên Tứ bị Trình Quốc Anh bắt sống đem về Bangkok. Mạc Thiên Tứ cùng các con trai phải rút về Rạch Giá, cho người về Gia Định cầu cứu chúa Nguyễn.
Năm 1772, chúa Nguyễn đem khoảng 10.000 quân cùng 300 chiến thuyền sang Chân Lạp đánh quân Xiêm và đưa Nặc Ông Tôn lên ngôi. Trình Quốc Anh làm áp lực tại Hà Tiên buộc quân Việt phải dừng chân tại Nam Vang không được tiến xa hơn. Sau cùng hai bên đi đến một thỏa thuận: chúa Nguyễn rút quân khỏi Chân Lạp và chấp nhận để Nặc Ông Nôn (Ang Non II), người được vua Xiêm chỉ định, lên ngôi vua, còn quân Xiêm rút khỏi Hà Tiên. Năm 1773, Trình Quốc Anh rút quân khỏi Hà Tiên, Phú Quốc và Hòn Đất, trả lại người con gái bị bắt làm tù binh cho Mạc Thiên Tứ, nhưng buộc Mạc Thiên Tứ phải giao hoàng tử Chiêu Thúy cho quân Xiêm. Chiêu Thúy bị Trình Quốc Anh mang về Bangkok hành quyết.
Năm 1774, Giám mục Bá Đa Lộc trở về Hòn Đất thành lập họ đạo, năm sau ông được Mạc Thiên Tứ tiếp đãi trọng hậu và cho phép đi giảng đạo khắp Hà Tiên.
Lưu vong và mất tại Xiêm La[sửa | sửa mã nguồn]
Vào khoảng năm 1776, khi quân Tây Sơn tiến công vào Gia Định, truy kích tàn quân của chúa Nguyễn, Mạc Thiên Tứ cùng Tôn Thất Xuân chạy sang Xiêm. Nhưng tháng 4 năm 1780, vua Xiêm là Taksin (Trịnh Quốc Anh) nghi ngờ ông làm gián điệp cho Gia Định, bắt giết các con lớn của ông là Mạc Tử Hoàng, Mạc Tử Dung cùng các phó tướng Tôn Thất Xuân, Tham, Tịnh và 50 người tùy tùng, chỉ để lại con nhỏ là Mạc Tử Sanh và một cháu nhỏ bắt phải đi đày.[3]. Quá phẫn uất, ông tự tử[4] tại Băng Cốc. Về sau Mạc Tử Sanh được thả, trở về Gia Định phò giúp Nguyễn Ánh, được phong chức Tham tướng trấn thủ vùng Trấn Giang, có tiếng là tướng giỏi dù chỉ mới 19 tuổi, nhưng mất sớm.[5].
Công lao[sửa | sửa mã nguồn]
Mở cõi[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1739, quốc vương Chân Lạp là Nặc Bồn (hay Nặc Bôn) mang tới đánh Hà Tiên. Mạc Thiên Tứ điều động binh sĩ chiến đấu suốt ngày đêm. Vợ chánh Mạc Thiên Tứ là Nguyễn Thị Hiếu Túc đốc sức vợ binh lính chuyển khí cụ và lương thực cho binh sĩ...Quân xâm lấn tan, họ Mạc được chúa Nguyễn khen ngợi, đặc cách cử ông làm Đô đốc tướng quân và ban cho áo bào đỏ cùng mũ, đai. Bà vợ ông cũng được phong làm phu nhân (Hiếu Túc Thái Phu Nhân).[6]
Năm 1747, giặc biển Đức Bụng vào cướp phá vùng ven biển đạo Long Xuyên (Cà Mau) cũng bị đội quân của Mạc Thiên Tứ đánh đuổi.
Năm 1756, quốc vương Chân Lạp là Nặc Nguyên uy hiếp người Côn Man (người Chiêm Thành di cư sang Chân Lạp), nhưng bị tướng Nguyễn Cư Trinh đánh bại, phải chạy sang Hà Tiên nương nhờ họ Mạc. Mạc Thiên Tứ dâng thư lên chúa Nguyễn, nói Nặc Nguyên có ý muốn dâng đất Tầm Bôn, Lôi Lạp để chuộc tội. Chúa Nguyễn đồng ý và cho người hộ tống Nặc Nguyên về nước. Hai vùng đất đó trở thành hai phủ Gò Công và Tân An.
Năm 1757, Nặc Nguyên mất, chú họ là Nặc Nhuận làm giám quốc, từ lâu có ý muốn làm vua Chân Lạp, liền dâng hai xứ Preah Trapeang và Basac (tức vùng Trà Vinh, Ba Thắc). Nhưng lúc đó, Nặc Nhuận bị con rể giết chết cướp ngôi. Con trai là Nặc Tôn chạy sang cầu cứu Hà Tiên. Mạc Thiên Tứ đứng ra sắp xếp, xin chúa Nguyễn cho Nặc Tôn làm vua Chân Lạp. Chúa Nguyễn thuận và sai Mạc Thiên Tứ cùng tướng sĩ năm dinh hộ tống đưa Nặc Tôn về nước. Để tạ ơn, Nặc Tôn dâng Tầm Phong Long (vùng đất giữa Sông Tiền và Sông Hậu) cho chúa Nguyễn. Riêng họ Mạc, Nặc Tôn dâng năm phủ Hương Úc, Cần Bột, Trực Sâm, Sài Mạt và Lình Quỳnh để đền ơn giúp đỡ. Mạc Thiên Tứ đem hết đất ấy dâng cho Chúa Nguyễn. Chúa Nguyễn cho sảt nhập vào Hà Tiên trấn, giao cho họ Mạc cai quản. Mạc Thiên Tứ chia đất đó thành hai đạo: xứ Rạch Giá là Kiên Giang đạo, xứ Cà Mau là Long Xuyên đạo, đặt quan cai trị, chiêu lập dân ấp.[7]
Ngoài ra, từ 1775 đến 1777, Mạc Thiên Tứ đã cùng các con là Mạc Tử Dung, Mạc Tử Hoàng, Mạc Tử Thảng (hoặc Thượng) phò tá chúa Nguyễn Phúc Thuần, đóng giữ ở Trấn Giang (nay là Cần Thơ) và dốc sức phát triển vùng đất này.
Phát triển kinh tế[sửa | sửa mã nguồn]
Sách Đại Nam liệt truyện tiền biên ghi:
- Bính Thìn năm thứ 11 (1736). Mùa xuân chúa cho Thiên Tứ làm Hà Tiên trấn Đô đốc, ban cho ba thuyền Long Bài, được miễn thuế, lại sai mở lò đúc tiền để việc mua bán được thông thương. Thiên Tứ mở rộng phố chợ, thương nhân và lữ khách các nước tụ họp rất đông.
Dẫn lại đoạn sử trên, tác giả Nghiên cứu Hà Tiên khen: Ngay khi lãnh nhiệm vụ, Thiên Tứ đã vực dậy nền kinh tế, tạo dựng Hà Tiên thành một cảng khẩu trù phú, sung túc. Điều đó cho thấy năng lực của người lãnh đạo Hà Tiên (ý nói Thiên Tứ) thời đó quả không nhỏ.[8]
Đóng góp cho văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Cùng với Trần Trí Khải tự Hoài Thủy, một danh sĩ người Việt Đông (Trung Quốc), Mạc Thiên Tứ đã tổ chức thành công Tao đàn Chiêu Anh Các vào năm 1736 ở Hà Tiên. Kể từ đó cho tới năm 1771, tao đàn trên đã đóng góp cho nền văn học Việt nhiều tác phẩm có giá trị, như: 'Hà Tiên thập cảnh, Thụ Đức Hiên tứ cảnh, Hà Tiên thập cảnh khúc vịnh, Minh bột di ngư...[9]
Về năm sinh...[sửa | sửa mã nguồn]
Mạc Thiên Tứ sinh năm Mậu Tuất (1718). Điều này được biên chép trong các sách sau:
"Ngày 27 tháng 5 năm Ất Mão (1735), ông Mạc Cửu bệnh mất, là lúc ông Thiên Tứ mười tám tuổi...”[11]
- Sách Gia Định thành thông chí do Trịnh Hoài Đức soạn khoảng 1820, chép:
"Hà Tiên không phòng bị, giặc Xiêm chợt đến, đánh một trận không nổi, Mạc Tổng binh (Mạc Cửu) chạy về Lũng Kỳ, vợ...đương có thai, đêm mồng 17 tháng 3 sinh Mạc Tông (Mạc Thiên Tứ)..."
Trong một đoạn khác, tác giả ghi rõ ngày tháng diễn ra trận giặc trên như sau: “Tháng 2 mùa xuân năm Mậu Tuất (1718), Phi nhã Cù Sa đem 5000 thủy binh cùng Nặc Ông Thâm tiến về Hà Tiên nhân thế mà cướp bóc, Mạc Tổng binh không địch nổi, chạy về Lũng Kỳ...[12]
Ngoài ra, còn hai quyển nữa, là:
- Gia phả Hà Tiên bằng chữ Nôm của Trần Đình Quang, hoàn thành cuối thế kỷ 19, hiện đang được bảo quản tại Đông Hồ Thi Nhân Kỷ Niệm Đường ở Hà Tiên. Nơi tờ 4a của sách, có chi tiết liên quan.
- Một người Trung Quốc ở vùng Nam Hải, người sáng lập xứ Hà Tiên của GS Émile. Gaspardone, Quản đốc Thư viện Trường Viễn Đông Bác Cổ ở Hà Nội (nay là Thư viện của Viện Hán Nôm Việt Nam). Trong sách có câu: "Sinh năm 1718, Mạc Thiên Tứ chết năm 1780, thì ông chỉ có 62 tuổi" (xuất bản 1952, tr. 354, phụ chú 5)
Theo nghiên cứu của ông Trương Minh Đạt, sở dĩ có chuyện Mạc Thiên Tứ sinh năm Bính Tuất (1706), là vì Đông Hồ không tin năm Canh Tuất được chép trong Mạc thị gia phả, nhưng cuối cùng thi sĩ đã suy tính sai.[13].
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Tích 錫 hay Tứ 賜, bộ bối đổi thành bộ kim, đều có nghĩa là "Trời ban cho". Có lẽ đổi Tứ thành Tích vì trùng tên với Công tử Nguyễn Phước Tứ, là con thứ 8 của chúa Nguyễn Phúc Chu. (chú thích theo Nguyễn Hiền Đức, Lịch sử Phật giáo Đàng Trong. NXB TP. Hồ Chí Minh, 1995, tr. 452).
- ^ Cambodia
- ^ Tạ Chí Đại Trường, Lịch sử nội chiến Việt Nam, trang 120
- ^ Theo Từ điển văn học (bộ mới), Nxb Thế giới, 2004, tr. 935. Thi sĩ Đông Hồ còn cho biết Mạc Thiên Tứ tuẫn tiết bằng cách nuốt vàng lá cho bí cuống phổi, ngạt thở mà chết (Văn học Hà Tiên, Nxb Văn nghệ TP. HCM, 1999, tr. 148). Hằng năm, cứ đến ngày 24 tháng 10 âm lịch, tại Đền thờ họ Mạc, một lễ cúng “Đồng cuộc” (tức giỗ hội) được tổ chức trọng thể, để tưởng nhớ 36 người họ Mạc bị tử nạn ở Xiêm. Trương Minh Đạt cho rằng Mạc Thị gia phả (do Nguyễn Khắc Thuần dịch) chép sự kiện ấy xảy ra ngày 21 tháng 12 âm lịch là sai (Nghiên cứu Hà Tiên, Nxb Trẻ và Tạp chí Xưa & Nay hợp tác ấn hành, 2008, tr. 346).
- ^ Lúc cha con Mạc Thiên Tứ bị Taksin (Trịnh Quốc Anh) làm hại thì các con thứ của ông là Tử Sanh, Tử Tuấn và Tử Thiêm vì còn nhỏ tuổi lại nhờ có Cao La Hâm Hốc (người Cao Miên làm quan nước Xiêm) thương tình giấu kín nên thoát chết. Về sau, năm 1784, Chúa Nguyễn nghĩ đến dòng dõi công thần còn xót lại, bèn dùng Tử Sanh làm Tham tướng phong tước Lý Chánh hầu. Xem thêm Mạc Tử Sanh.
- ^ Nghiên cứu Hà Tiên, sách đã dẫn, tr. 177.
- ^ Lược theo Nghiên cứu Hà Tiên, tr. 177.
- ^ Theo Nghiên cứu Hà Tiên, sách đã dẫn, tr. 178.
- ^ Xem thêmTao đàn Chiêu Anh Các.
- ^ Vũ Thế Dinh (?-1821) hiệu Thận Vi Thị, làm chức Hà Tiên trấn Tùng trấn cai đội, tước Dinh Đức hầu. Ông mồ côi từ năm 9 tuổi, được Mạc Thiên Tứ nuôi dạy cho đến khi nên người…
- ^ Dẫn lại theo Nghiên cứu Hà Tiên, tr. 95.
- ^ Trịnh Hoài Đức, Gia Định thành thông chí, Nxb Giáo dục, 1998, tr. 70-71, tiểu đề mục Sông Lũng Kỳ.
- ^ Xem thêm chi tiết trong Nghiên cứu Hà Tiên, sách đã dẫn, tr. 93-109

markdown:
# Mạc Thiên Tứ
**Mạc Thiên Tứ** (鄚天賜), tự là **Sĩ Lân** (士麟), còn gọi là **Mạc Thiên Tích** (鄚天錫) , là danh thần đời [1] [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n). Ông sinh năm [Mậu Tuất](/wiki/M%E1%BA%ADu_Tu%E1%BA%A5t)( [1718](/wiki/1718)) và mất năm [Canh Tý](/wiki/Canh_T%C3%BD)( [1780](/wiki/1780)). Ông là con Tổng binh [Mạc Cửu](/wiki/M%E1%BA%A1c_C%E1%BB%ADu)- người được [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n)phong là Tông Đức hầu.
Khi cha ông qua đời (
[1735](/wiki/1735)), lúc ấy ông đã 29 tuổi, ông nối nghiệp cha mở mang đất [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn), được chúa [Nguyễn Phúc Trú](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Ch%C3%BA) phong chức Tổng binh Đại đô đốc. Ông tiếp tục sự nghiệp khai khẩn miền Tây [Nam Bộ](/wiki/Nam_B%E1%BB%99_Vi%E1%BB%87t_Nam), biến vùng đất [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) trở thành đất văn hiến, phồn vinh, nhiều lần chống trả lại các cuộc tấn công của các lân bang [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm) và [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p).
## Mục lục
## Tranh chấp với Xiêm La[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=1)]
Năm
[1767](/wiki/1767), quân [Miến Điện](/wiki/Myanma) tiến chiếm [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm) bắt được vua Xiêm là Phong vương (Boromoraja V) và con là Chiêu Đốc, thiêu hủy [thành Ayutthaya](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Ayutthaya), nhưng sau đó phải rút về vì [Miến Điện](/wiki/Myanma) bị [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) tấn công. Hai người con của Phong vương là Chiêu Xỉ Khang chạy thoát sang [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) và Chiêu Thúy sang [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) lánh nạn. Sau đó, [Trình Quốc Anh](/wiki/Taksin) (vốn là [người Hoa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hoa) gốc [Triều Châu](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u)), là Phi Nhã (xã trưởng) đất Mang Tát thuộc [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm), khởi binh chống lại quân [Miến](/wiki/Myanma) rồi tự xưng vương năm [1768](/wiki/1768). Trình Quốc Anh ( [Taksin](/wiki/Taksin)) tổ chức lại lực lượng, chiêu mộ rất nhiều hải tặc gốc [Hoa](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Hoa) đang hoạt động trong [Vịnh Thái Lan](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Th%C3%A1i_Lan) để tăng cường lực lượng. Trình Quốc Anh muốn triệt hạ uy lực của gia đình Mạc Thiên Tứ tại [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) vì đó là một đe dọa và là địch thủ lợi hại cho uy quyền của ông.
Năm
[1768](/wiki/1768), lấy cớ truy lùng một Hoàng tử [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm), Trình Quốc Anh mang quân tiến chiếm [Hòn Đất](/wiki/H%C3%B2n_%C4%90%E1%BA%A5t), bắt giam và tra tấn nhiều giáo sĩ [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) để tìm nơi trú ẩn của Chiêu Thúy, đồng thời sai tướng Chất Tri (sau này là vua Rama Chakri tức là [Rama I](/wiki/Rama_I) của [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan)) mang quân bảo hộ [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) và đưa Nặc Ông Nộn ( [Ang Non II](/w/index.php?title=Ang_Non_II&action=edit&redlink=1)) lên làm vua. Nặc Tôn ( *) Outey II* chạy về [[2]](#cite_note-2) [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh)lánh nạn. Quân của Trình Quốc Anh đã ở lại [Hòn Đất](/wiki/H%C3%B2n_%C4%90%E1%BA%A5t)ba tháng để truy lùng vị Hoàng tử [Xiêm](/wiki/Xi%C3%AAm)lưu vong nhưng không tìm ra. Trước khi rút về nước, Trình Quốc Anh cho thành lập trên đảo một căn cứ hải quân và để lại một toán cướp biển nghe ngóng tình hình, tìm cơ hội đánh chiếm [Phú Quốc](/wiki/Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c)và [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn).
Năm
[1765](/wiki/1765), giáo sĩ [Bá Đa Lộc](/wiki/Pigneau_de_Behaine) (Béhaine de Pigneau) đã thành lập tại Hòn Đất một chủng viện nhỏ với khoảng 40 giáo dân Việt, Xiêm và Hoa sống trong mấy ngôi nhà bằng tre. Năm [1767](/wiki/1767), Bá Đa Lộc cho vị hoàng tử Xiêm trú ẩn trong chủng viện.
Năm
[1769](/wiki/1769), quân [Khmer](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Khmer) dưới sự chỉ đạo của một cướp biển người [Triều Châu](/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ch%C3%A2u) tên Trần Liên đổ bộ lên cướp phá [Hòn Đất](/wiki/H%C3%B2n_%C4%90%E1%BA%A5t), rồi kết hợp với hai gia nhân của Mạc Thiên Tứ (Mạc Sung và Mạc Khoán), tiến đánh [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn). Hai gia nhân làm phản và một số lớn cướp biển [Khmer](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Khmer) bị Thiên Tứ giết chết, Trần Liên thoát được chạy sang [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm) tị nạn. Lợi dụng cơ hội này Mạc Thiên Tứ chuẩn bị đưa hoàng tử Chiêu Thúy về Xiêm La đoạt lại ngôi báu. Ông cho luyện tập binh mã rồi mang quân ra chiếm lại Hòn Đất ( [1770](/wiki/1770)) và chuẩn bị tiến công [Xiêm La](/wiki/Xi%C3%AAm).
Công việc đang tiến hành thì vào đầu năm
[1771](/wiki/1771), một cận thần của Mạc Thiên Tứ tên Phạm Lam nổi lên làm phản. Phạm Lam kết hợp với hai cướp biển Trần Thái (Vinhly Malu, người [Mã Lai](/wiki/M%C3%A3_Lai)) và Hoắc Nhiên (Hoc Nha Ku, người [Khmer](/wiki/Khmer)) lập đảng gồm 800 người và 15 tàu thuyền tiến vào [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) nhưng bị Mạc Thiên Tứ đánh bại.
Giữa năm
[1771](/wiki/1771), nhận thấy những đám cướp biển không đánh lại Mạc Thiên Tứ, Trình Quốc Anh dùng Trần Liêm làm hướng đạo, đích thân chỉ huy đạo quân 20.000 người tiến chiếm [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn). Trình Quốc Anh thiêu rụi thành phố, chiếm tất cả các đảo lớn nhỏ quanh [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn), mang về rất nhiều vàng bạc. Con cháu, hầu thiếp và người con gái út của Mạc Thiên Tứ bị Trình Quốc Anh bắt sống đem về [Bangkok](/wiki/Bangkok). Mạc Thiên Tứ cùng các con trai phải rút về Rạch Giá, cho người về [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh) cầu cứu [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n).
Năm
[1772](/wiki/1772), chúa Nguyễn đem khoảng 10.000 quân cùng 300 chiến thuyền sang [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) đánh quân [Xiêm](/wiki/Xi%C3%AAm) và đưa [Nặc Ông Tôn](/w/index.php?title=N%E1%BA%B7c_%C3%94ng_T%C3%B4n&action=edit&redlink=1) lên ngôi. Trình Quốc Anh làm áp lực tại [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) buộc quân Việt phải dừng chân tại [Nam Vang](/wiki/Phn%C3%B4m_P%C3%AAnh) không được tiến xa hơn. Sau cùng hai bên đi đến một thỏa thuận: chúa Nguyễn rút quân khỏi [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) và chấp nhận để Nặc Ông Nôn ( [Ang Non II](/w/index.php?title=Ang_Non_II&action=edit&redlink=1)), người được vua [Xiêm](/wiki/Xi%C3%AAm) chỉ định, lên ngôi vua, còn quân Xiêm rút khỏi [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn). Năm [1773](/wiki/1773), Trình Quốc Anh rút quân khỏi [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn), [Phú Quốc](/wiki/Ph%C3%BA_Qu%E1%BB%91c) và [Hòn Đất](/wiki/H%C3%B2n_%C4%90%E1%BA%A5t), trả lại người con gái bị bắt làm tù binh cho Mạc Thiên Tứ, nhưng buộc Mạc Thiên Tứ phải giao hoàng tử Chiêu Thúy cho quân [Xiêm](/wiki/Xi%C3%AAm). Chiêu Thúy bị Trình Quốc Anh mang về [Bangkok](/wiki/Bangkok) hành quyết.
Năm
[1774](/wiki/1774), [Giám mục](/wiki/Gi%C3%A1m_m%E1%BB%A5c) [Bá Đa Lộc](/wiki/Pigneau_de_Behaine) trở về [Hòn Đất](/wiki/H%C3%B2n_%C4%90%E1%BA%A5t) thành lập họ đạo, năm sau ông được Mạc Thiên Tứ tiếp đãi trọng hậu và cho phép đi giảng đạo khắp [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn).
## Lưu vong và mất tại Xiêm La[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=2)]
Vào khoảng năm
[1776](/wiki/1776), khi quân [Tây Sơn](/wiki/T%C3%A2y_S%C6%A1n) tiến công vào [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh), truy kích tàn quân của [chúa Nguyễn](/wiki/Ch%C3%BAa_Nguy%E1%BB%85n), Mạc Thiên Tứ cùng Tôn Thất Xuân chạy sang Xiêm. Nhưng [tháng 4](/wiki/Th%C3%A1ng_t%C6%B0) năm [1780](/wiki/1780), vua Xiêm là [Taksin](/wiki/Taksin) (Trịnh Quốc Anh) nghi ngờ ông làm gián điệp cho [Gia Định](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh), bắt giết các con lớn của ông là Mạc Tử Hoàng, [Mạc Tử Dung](/wiki/M%E1%BA%A1c_T%E1%BB%AD_Dung) cùng các phó tướng Tôn Thất Xuân, Tham, Tịnh và 50 người tùy tùng, chỉ để lại con nhỏ là Mạc Tử Sanh và một cháu nhỏ bắt phải đi đày. . Quá phẫn uất, ông tự tử [3] tại [[4]](#cite_note-4) [Băng Cốc](/wiki/Bangkok). Về sau Mạc Tử Sanh được thả, trở về Gia Định phò giúp [Nguyễn Ánh](/wiki/Gia_Long), được phong chức Tham tướng trấn thủ vùng Trấn Giang, có tiếng là tướng giỏi dù chỉ mới 19 tuổi, nhưng mất sớm. . [[5]](#cite_note-5)
## Công lao[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=3)]
### Mở cõi[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=4)]
Năm
[1739](/wiki/1739), quốc vương [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) là Nặc Bồn (hay Nặc Bôn) mang tới đánh Hà Tiên. Mạc Thiên Tứ điều động binh sĩ chiến đấu suốt ngày đêm. Vợ chánh Mạc Thiên Tứ là Nguyễn Thị Hiếu Túc đốc sức vợ binh lính chuyển khí cụ và lương thực cho binh sĩ...Quân xâm lấn tan, họ Mạc được chúa Nguyễn khen ngợi, đặc cách cử ông làm Đô đốc tướng quân và ban cho áo bào đỏ cùng mũ, đai. Bà vợ ông cũng được phong làm phu nhân (Hiếu Túc Thái Phu Nhân). [[6]](#cite_note-6)
Năm
[1747](/wiki/1747), giặc biển Đức Bụng vào cướp phá vùng ven biển đạo Long Xuyên ( [Cà Mau](/wiki/C%C3%A0_Mau)) cũng bị đội quân của Mạc Thiên Tứ đánh đuổi.
Năm
[1756](/wiki/1756), quốc vương [Chân Lạp](/wiki/Ch%C3%A2n_L%E1%BA%A1p) là Nặc Nguyên uy hiếp người Côn Man (người [Chiêm Thành](/wiki/Chi%C3%AAm_Th%C3%A0nh) di cư sang Chân Lạp), nhưng bị tướng [Nguyễn Cư Trinh](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%C6%B0_Trinh) đánh bại, phải chạy sang Hà Tiên nương nhờ họ Mạc. Mạc Thiên Tứ dâng thư lên chúa Nguyễn, nói Nặc Nguyên có ý muốn dâng đất Tầm Bôn, Lôi Lạp để chuộc tội. Chúa Nguyễn đồng ý và cho người hộ tống Nặc Nguyên về nước. Hai vùng đất đó trở thành hai phủ [Gò Công](/wiki/G%C3%B2_C%C3%B4ng) và [Tân An](/wiki/T%C3%A2n_An).
Năm
[1757](/wiki/1757), Nặc Nguyên mất, chú họ là Nặc Nhuận làm giám quốc, từ lâu có ý muốn làm vua Chân Lạp, liền dâng hai xứ Preah Trapeang và Basac (tức vùng [Trà Vinh](/wiki/Tr%C3%A0_Vinh), [Ba Thắc](/w/index.php?title=Ba_Th%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1)). Nhưng lúc đó, Nặc Nhuận bị con rể giết chết cướp ngôi. Con trai là Nặc Tôn chạy sang cầu cứu Hà Tiên. Mạc Thiên Tứ đứng ra sắp xếp, xin chúa Nguyễn cho Nặc Tôn làm vua Chân Lạp. Chúa Nguyễn thuận và sai Mạc Thiên Tứ cùng tướng sĩ năm dinh hộ tống đưa Nặc Tôn về nước. Để tạ ơn, Nặc Tôn dâng Tầm Phong Long (vùng đất giữa [Sông Tiền](/wiki/S%C3%B4ng_Ti%E1%BB%81n) và [Sông Hậu](/wiki/S%C3%B4ng_H%E1%BA%ADu)) cho chúa Nguyễn. Riêng họ Mạc, Nặc Tôn dâng năm phủ Hương Úc, Cần Bột, Trực Sâm, Sài Mạt và Lình Quỳnh để đền ơn giúp đỡ. Mạc Thiên Tứ đem hết đất ấy dâng cho Chúa Nguyễn. Chúa Nguyễn cho sảt nhập vào Hà Tiên trấn, giao cho họ Mạc cai quản. Mạc Thiên Tứ chia đất đó thành hai đạo: xứ [Rạch Giá](/wiki/R%E1%BA%A1ch_Gi%C3%A1) là Kiên Giang đạo, xứ [Cà Mau](/wiki/C%C3%A0_Mau) là Long Xuyên đạo, đặt quan cai trị, chiêu lập dân ấp. [[7]](#cite_note-7)
Ngoài ra, từ
[1775](/wiki/1775) đến [1777](/wiki/1777), Mạc Thiên Tứ đã cùng các con là [Mạc Tử Dung](/wiki/M%E1%BA%A1c_T%E1%BB%AD_Dung), Mạc Tử Hoàng, Mạc Tử Thảng (hoặc Thượng) phò tá chúa [Nguyễn Phúc Thuần](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Thu%E1%BA%A7n), đóng giữ ở Trấn Giang (nay là [Cần Thơ](/wiki/C%E1%BA%A7n_Th%C6%A1)) và dốc sức phát triển vùng đất này.
### Phát triển kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=5)]
Sách
*Đại Nam liệt truyện tiền biên* ghi: [Bính Thìn](/wiki/B%C3%ADnh_Th%C3%ACn)năm thứ 11 ( [1736](/wiki/1736)). Mùa xuân chúa cho Thiên Tứ làm Hà Tiên trấn Đô đốc, ban cho ba thuyền Long Bài, được miễn thuế, lại sai mở lò đúc tiền để việc mua bán được thông thương. Thiên Tứ mở rộng phố chợ, thương nhân và lữ khách các nước tụ họp rất đông.
Dẫn lại đoạn sử trên, tác giả Nghiên cứu Hà Tiên khen:
*Ngay khi lãnh nhiệm vụ, Thiên Tứ đã vực dậy nền kinh tế, tạo dựng Hà Tiên thành một cảng khẩu trù phú, sung túc. Điều đó cho thấy năng lực của người lãnh đạo Hà Tiên (ý nói Thiên Tứ) thời đó quả không nhỏ.* [[8]](#cite_note-8)
### Đóng góp cho văn học[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=6)]
Cùng với Trần Trí Khải tự Hoài Thủy, một danh sĩ người Việt Đông (
[Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)), Mạc Thiên Tứ đã tổ chức thành công [Tao đàn Chiêu Anh Các](/wiki/Tao_%C4%91%C3%A0n_Chi%C3%AAu_Anh_C%C3%A1c) vào năm [1736](/wiki/1736) ở [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn). Kể từ đó cho tới năm [1771](/wiki/1771), tao đàn trên đã đóng góp cho nền văn học Việt nhiều tác phẩm có giá trị, như: ' *Hà Tiên thập cảnh, Thụ Đức Hiên tứ cảnh, Hà Tiên thập cảnh khúc vịnh, Minh bột di ngư...* [[9]](#cite_note-9)
## Về năm sinh...[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=7)]
Mạc Thiên Tứ sinh năm
[Mậu Tuất](/wiki/M%E1%BA%ADu_Tu%E1%BA%A5t) ( [1718](/wiki/1718)). Điều này được biên chép trong các sách sau:
"Ngày 27
[tháng 5](/wiki/Th%C3%A1ng_n%C4%83m) năm [Ất Mão](/wiki/%E1%BA%A4t_M%C3%A3o) (1735), ông Mạc Cửu bệnh mất, là lúc ông Thiên Tứ mười tám tuổi...” [[11]](#cite_note-11) *Sách*do [Gia Định thành thông chí](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh_th%C3%A0nh_th%C3%B4ng_ch%C3%AD) [Trịnh Hoài Đức](/wiki/Tr%E1%BB%8Bnh_Ho%C3%A0i_%C4%90%E1%BB%A9c)soạn khoảng [1820](/wiki/1820), chép:
"Hà Tiên không phòng bị, giặc Xiêm chợt đến, đánh một trận không nổi, Mạc Tổng binh (Mạc Cửu) chạy về Lũng Kỳ, vợ...đương có thai, đêm mồng 17
[tháng 3](/wiki/Th%C3%A1ng_ba) sinh Mạc Tông (Mạc Thiên Tứ)..."
Trong một đoạn khác, tác giả ghi rõ ngày tháng diễn ra trận giặc trên như sau: “
[Tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_hai) [mùa xuân](/wiki/M%C3%B9a_xu%C3%A2n) năm [Mậu Tuất](/wiki/M%E1%BA%ADu_Tu%E1%BA%A5t) ( [1718](/wiki/1718)), Phi nhã Cù Sa đem 5000 thủy binh cùng Nặc Ông Thâm tiến về [Hà Tiên](/wiki/H%C3%A0_Ti%C3%AAn) nhân thế mà cướp bóc, Mạc Tổng binh không địch nổi, chạy về Lũng Kỳ... [[12]](#cite_note-12)
Ngoài ra, còn hai quyển nữa, là:
*Gia phả Hà Tiên*bằng [chữ Nôm](/wiki/Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m)của Trần Đình Quang, hoàn thành cuối [thế kỷ 19](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_19), hiện đang được bảo quản tại *Đông Hồ Thi Nhân Kỷ Niệm Đường*ở Hà Tiên. Nơi tờ 4a của sách, có chi tiết liên quan. *Một người Trung Quốc ở vùng Nam Hải, người sáng lập xứ Hà Tiên*của GS Émile. Gaspardone, Quản đốc Thư viện [Trường Viễn Đông Bác Cổ](/wiki/Vi%E1%BB%87n_Vi%E1%BB%85n_%C4%90%C3%B4ng_B%C3%A1c_c%E1%BB%95)ở [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)(nay là Thư viện của *Viện Hán Nôm Việt Nam*). Trong sách có câu: "Sinh năm [1718](/wiki/1718), Mạc Thiên Tứ chết năm [1780](/wiki/1780), thì ông chỉ có 62 tuổi" (xuất bản 1952, tr. 354, phụ chú 5)
Theo nghiên cứu của ông Trương Minh Đạt, sở dĩ có chuyện Mạc Thiên Tứ sinh năm
[Bính Tuất](/wiki/B%C3%ADnh_Tu%E1%BA%A5t) ( [1706](/wiki/1706)), là vì [Đông Hồ](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_H%E1%BB%93_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) không tin năm * được chép trong Canh Tuất* *Mạc thị gia phả*, nhưng cuối cùng thi sĩ đã suy tính sai. . [[13]](#cite_note-13)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=8)] [^](#cite_ref-1) *Tích*錫 hay *Tứ*賜, bộ bối đổi thành bộ kim, đều có nghĩa là "Trời ban cho". Có lẽ đổi *Tứ*thành *Tích*vì trùng tên với Công tử Nguyễn Phước Tứ, là con thứ 8 của chúa [Nguyễn Phúc Chu](/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BAc_Chu). (chú thích theo Nguyễn Hiền Đức, *Lịch sử Phật giáo*. NXB TP. Hồ Chí Minh, 1995, tr. 452). [Đàng Trong](/wiki/%C4%90%C3%A0ng_Trong) [^](#cite_ref-2) [Cambodia](http://www.worldstatesmen.org/Cambodia.html) **Tạ Chí Đại Trường,** [^](#cite_ref-3) *Lịch sử nội chiến Việt Nam*, trang 120 **Theo** [^](#cite_ref-4) *Từ điển văn học*(bộ mới), Nxb Thế giới, 2004, tr. 935. Thi sĩ [Đông Hồ](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_H%E1%BB%93_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng))còn cho biết Mạc Thiên Tứ tuẫn tiết bằng cách nuốt vàng lá cho bí cuống phổi, ngạt thở mà chết ( *Văn học Hà Tiên*, Nxb Văn nghệ TP. HCM, 1999, tr. 148). Hằng năm, cứ đến ngày 24 [tháng 10](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di) [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch), tại [Đền thờ họ Mạc](/wiki/%C4%90%E1%BB%81n_th%E1%BB%9D_h%E1%BB%8D_M%E1%BA%A1c), một lễ cúng “Đồng cuộc” (tức giỗ hội) được tổ chức trọng thể, để tưởng nhớ 36 người họ Mạc bị tử nạn ở Xiêm. Trương Minh Đạt cho rằng *Mạc Thị gia phả*(do Nguyễn Khắc Thuần dịch) chép sự kiện ấy xảy ra ngày 21 [tháng 12](/wiki/Th%C3%A1ng_m%C6%B0%E1%BB%9Di_hai) [âm lịch](/wiki/%C3%82m_l%E1%BB%8Bch)là sai ( *Nghiên cứu Hà Tiên*, Nxb Trẻ và Tạp chí Xưa & Nay hợp tác ấn hành, 2008, tr. 346). **Lúc cha con Mạc Thiên Tứ bị Taksin (Trịnh Quốc Anh) làm hại thì các con thứ của ông là Tử Sanh, Tử Tuấn và Tử Thiêm vì còn nhỏ tuổi lại nhờ có Cao La Hâm Hốc (người** [^](#cite_ref-5) [Cao Miên](/wiki/Campuchia)làm quan nước Xiêm) thương tình giấu kín nên thoát chết. Về sau, năm [1784](/wiki/1784), Chúa Nguyễn nghĩ đến dòng dõi công thần còn xót lại, bèn dùng Tử Sanh làm Tham tướng phong tước Lý Chánh hầu. Xem thêm [Mạc Tử Sanh](/wiki/M%E1%BA%A1c_T%E1%BB%AD_Sanh). [^](#cite_ref-6) *Nghiên cứu Hà Tiên*, sách đã dẫn, tr. 177. **Lược theo** [^](#cite_ref-7) *Nghiên cứu Hà Tiên*, tr. 177. **Theo** [^](#cite_ref-8) *Nghiên cứu Hà Tiên*, sách đã dẫn, tr. 178. **Xem thêm** [^](#cite_ref-9) [Tao đàn Chiêu Anh Các](/wiki/Tao_%C4%91%C3%A0n_Chi%C3%AAu_Anh_C%C3%A1c). **Vũ Thế Dinh (?-1821) hiệu Thận Vi Thị, làm chức Hà Tiên trấn Tùng trấn cai đội, tước Dinh Đức hầu. Ông mồ côi từ năm 9 tuổi, được Mạc Thiên Tứ nuôi dạy cho đến khi nên người…** [^](#cite_ref-10) **Dẫn lại theo** [^](#cite_ref-11) *Nghiên cứu Hà Tiên*, tr. 95. **Trịnh Hoài Đức,** [^](#cite_ref-12) *, Nxb Giáo dục, 1998, tr. 70-71, tiểu đề mục* [Gia Định thành thông chí](/wiki/Gia_%C4%90%E1%BB%8Bnh_th%C3%A0nh_th%C3%B4ng_ch%C3%AD) *Sông Lũng Kỳ*. **Xem thêm chi tiết trong** [^](#cite_ref-13) *Nghiên cứu Hà Tiên*, sách đã dẫn, tr. 93-109
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BA%A1c_Thi%C3%AAn_T%E1%BB%A9&action=edit§ion=9)]
|
|![]()

X-Cache: cp1065 hit (1), cp1065 frontend miss (0)


text:
Tương Đàm
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Về huyện cùng tên thuộc thành phố này, xem Tương Đàm, Tương Đàm.
Tương Đàm (tiếng Trung: 湘潭市 bính âm: Xiāngtán Shì, Hán-Việt: Tương Đàm thị) là một địa cấp thị ở trung tâm tỉnh Hồ Nam, Trung Quốc. Tương Đàm là một phần của "Tam giác vàng Trường-Chu-Tương" bao gồm Trường Sa, Chu Châu và Tương Đàm.
Phân chia hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Tương Đàm bao gồm 2 huyện cấp thị là Tương Hương (湘乡) và Thiều Sơn (韶山), một huyện Tương Đàm và hai quận là Nhạc Đường(岳塘区) và Vũ Hồ(雨湖区).
Nhân vật nổi tiếng từ Tương Đàm[sửa | sửa mã nguồn]
- Mao Trạch Đông
- Bành Đức Hoài
- Tưởng Uyển
- La Điển
- Tề Bạch Thạch
- Hoàng Công Lược
- Tăng Quốc Phan
- Mã Anh Cửu
- Tống Sở Du
- Phùng Tiểu Cương
- Từ Tĩnh Lôi
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- trang web chính quyền (tiếng Hoa giản thể)

markdown:
# Tương Đàm
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Về huyện cùng tên thuộc thành phố này, xem
[Tương Đàm, Tương Đàm](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m,_T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&action=edit&redlink=1).
|Tương Đàm|
|—
|[Trung văn](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c) [Hán tự](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n) [Bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF) ![ Đại học Tương Đàm](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Xiangtanuniv.jpg/250px-Xiangtanuniv.jpg)
![ Đại học Tương Đàm](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/7f/Xiangtanuniv.jpg/250px-Xiangtanuniv.jpg)
![ Vị trí trong tỉnh Hồ Nam](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Location_of_Xiangtan.gif/250px-Location_of_Xiangtan.gif)
![ Vị trí trong tỉnh Hồ Nam](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/91/Location_of_Xiangtan.gif/250px-Location_of_Xiangtan.gif)
Vị trí trong tỉnh
[Hồ Nam](/wiki/H%E1%BB%93_Nam) [27°50′1″B 112°56′20″Đ / 27,83361°B 112,93889°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m¶ms=27_50_1_N_112_56_20_E_type:city(2916400)_region:) [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [Hồ Nam](/wiki/H%E1%BB%93_Nam) [Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng) [Địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) 2(1,936 mi 2) 2(108 mi 2) 2(29 mi 2) [Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) [Địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(1,500/mi 2) [Đô thị](/wiki/%C4%90%C3%B4_th%E1%BB%8B) 2(6,700/mi 2) [Vùng đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B) 2(19,000/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [Giờ chuẩn Trung Quốc](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)( [UTC+8](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [Hikone, Shiga](/wiki/Hikone,_Shiga), [Q983845](//www.wikidata.org/wiki/Q983845)[*], [Lutsk](/wiki/Lutsk) [Long não](/wiki/Long_n%C3%A3o_(c%C3%A2y))
(
*Cinnamomum camphora*)
(
*Chrysanthemum*spp.) [http://www.xiangtan.gov.cn](http://www.xiangtan.gov.cn) **Tương Đàm** ( [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c): 湘潭市 [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m_H%C3%A1n_ng%E1%BB%AF): Xiāngtán Shì, [Hán-Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t): Tương Đàm thị) là một [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) ở trung tâm [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Hồ Nam](/wiki/H%E1%BB%93_Nam), [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa). Tương Đàm là một phần của "Tam giác vàng Trường-Chu-Tương" bao gồm [Trường Sa](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa,_H%E1%BB%93_Nam), [Chu Châu](/wiki/Chu_Ch%C3%A2u) và Tương Đàm.
## Phân chia hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&action=edit§ion=1)]
Tương Đàm bao gồm 2 huyện cấp thị là
[Tương Hương](/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_H%C6%B0%C6%A1ng) (湘乡) và [Thiều Sơn](/wiki/Thi%E1%BB%81u_S%C6%A1n) (韶山), một huyện [Tương Đàm](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m,_T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&action=edit&redlink=1) và hai [quận](/wiki/Khu_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) là [Nhạc Đường](/wiki/Nh%E1%BA%A1c_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng)(岳塘区) và [Vũ Hồ](/wiki/V%C5%A9_H%E1%BB%93)(雨湖区).
## Nhân vật nổi tiếng từ Tương Đàm[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&action=edit§ion=2)] [Mao Trạch Đông](/wiki/Mao_Tr%E1%BA%A1ch_%C4%90%C3%B4ng) [Bành Đức Hoài](/wiki/B%C3%A0nh_%C4%90%E1%BB%A9c_Ho%C3%A0i) [Tưởng Uyển](/wiki/T%C6%B0%E1%BB%9Fng_Uy%E1%BB%83n) [La Điển](/w/index.php?title=La_%C4%90i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) [Tề Bạch Thạch](/wiki/T%E1%BB%81_B%E1%BA%A1ch_Th%E1%BA%A1ch) [Hoàng Công Lược](/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_C%C3%B4ng_L%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1) [Tăng Quốc Phan](/w/index.php?title=T%C4%83ng_Qu%E1%BB%91c_Phan&action=edit&redlink=1) [Mã Anh Cửu](/wiki/M%C3%A3_Anh_C%E1%BB%ADu) [Tống Sở Du](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_S%E1%BB%9F_Du&action=edit&redlink=1) [Phùng Tiểu Cương](/wiki/Ph%C3%B9ng_Ti%E1%BB%83u_C%C6%B0%C6%A1ng) [Từ Tĩnh Lôi](/wiki/T%E1%BB%AB_T%C4%A9nh_L%C3%B4i)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m&action=edit§ion=4)]
|
|![]()
[Tương Đàm](//commons.wikimedia.org/wiki/T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m?uselang=vi) [trang web chính quyền](http://www.xiangtan.gov.cn/)(tiếng Hoa giản thể) [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [27°50′1″B 112°56′20″Đ / 27,83361°B 112,93889°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=T%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%C3%A0m¶ms=27_50_1_N_112_56_20_E_)
|
|![]()


text:
Thể loại:Lịch sử tự nhiên Ecuador
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
C
- ► Chim Ecuador (418 tr.)
Đ
- ► Động vật Ecuador (7 t.l., 2 tr.)
H
- ► Hệ sinh thái Ecuador (2 t.l.)
Các trang trong thể loại “Lịch sử tự nhiên Ecuador”
Thể loại này gồm trang sau.

markdown:
# Thể loại:Lịch sử tự nhiên Ecuador
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
## Thể loại con
Thể loại này gồm 3 thể loại con sau, trên tổng số 3 thể loại con.
### C
- ►
[Chim Ecuador](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chim_Ecuador) (418 tr.)
### Đ
- ►
[Động vật Ecuador](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ecuador) (7 t.l., 2 tr.)
### H
- ►
[Hệ sinh thái Ecuador](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%87_sinh_th%C3%A1i_Ecuador) (2 t.l.)
## Các trang trong thể loại “Lịch sử tự nhiên Ecuador”
Thể loại này gồm trang sau.

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1065 frontend miss (0)


text:
Trợ giúp
Thể loại:Xung đột năm 1532
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Thể loại này hiện không có trang hay tập tin nào.
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Xung_đột_năm_1532&oldid=11164099
”
Thể loại
:
1532
Xung đột thập niên 1530
Xung đột thế kỷ 16
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
English
Français
Македонски
Norsk bokmål
Türkçe
اردو
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 08:40 ngày 28 tháng 3 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công/Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động


text:
Du lịch Tư vấn du lịch " bụi " , " phượt" ở Vũng Tàu T6/2012
Thảo luận trong 'Khám phá Việt Nam' bắt đầu bởi ktefang, 9/6/12.
Trang 2 của 2 trang
Trang 2 của 2 trang
Chia sẻ trang này
Tình hình diễn đàn
- longwar1,
- nguyenbabach,
- bkhang0911,
- GÀ TRE PERU,
- Ly Cuong,
- leornarchin,
- Taxi VIP,
- <FollowMe>,
- quenmatroi,
- AmthanhStudio,
- legendx,
- vitinhaquas,
- hcm laptop,
- GA Phone,
- QUANG KHÔI,
- 012.19.111.222,
- kakalot,
- muami,
- Mạnh Hùng,
- dong1974,
- -victorhugo__054,
- dinhtuanvu,
- laptop116,
- LaptopMaxOption1,
- htmk85,
- tungchi08,
- thanhbinh1102,
- bupbe11,
- phamgia,
- 090813888 Q11,
- phuongvu84,
- haitran,
- baobinh5s,
- phongbảo,
- HDcomputer,
- thitruongtinhoc,
- LAMHOANGTCCC,
- Freebird shop,
- vipkinh,
- Thomas.ML,
- teodongvip,
- SHOP HANG USA,
- Ngoc Audio Xua,
- yên1610,
- 52la,
- dienlanh_tantien,
- dragonface,
- xuanlipstick,
- exciter 150,
- Linh Mộc
- ... and 790 more
Tổng: 3,125 (Thành viên: 855, Khách: 2,238, Robots: 32)

markdown:
# Du lịch Tư vấn du lịch " bụi " , " phượt" ở Vũng Tàu T6/2012
Thảo luận trong '
[Khám phá Việt Nam](forums/kham-pha-viet-nam.103/)' bắt đầu bởi [ktefang](members/ktefang.100618312/), [9/6/12](threads/tu-van-du-lich-bui-phuot-o-vung-tau-t6-2012.5168315/).
Trang 2 của 2 trang
Trang 2 của 2 trang
### Chia sẻ trang này
###
[Tình hình diễn đàn](online/)
-
[longwar1](members/longwar1.100690851/),
-
[nguyenbabach](members/nguyenbabach.101616416/),
-
[bkhang0911](members/bkhang0911.100869175/),
-
[GÀ TRE PERU](members/ga-tre-peru.101511549/),
-
[Ly Cuong](members/ly-cuong.30584/),
-
[leornarchin](members/leornarchin.101662595/),
-
[Taxi VIP](members/taxi-vip.101292342/),
-
[<FollowMe>](members/followme.101669941/),
-
[quenmatroi](members/quenmatroi.100843928/),
-
[AmthanhStudio](members/amthanhstudio.101654132/),
-
[legendx](members/legendx.100102477/),
-
[vitinhaquas](members/vitinhaquas.100603024/),
-
[hcm laptop](members/hcm-laptop.101552102/),
-
[GA Phone](members/ga-phone.101556940/),
-
[QUANG KHÔI](members/quang-khoi.100631545/),
-
[012.19.111.222](members/012-19-111-222.101666937/),
-
[kakalot](members/kakalot.1/),
-
[muami](members/muami.100740896/),
-
[Mạnh Hùng](members/manh-hung.101134803/),
-
[dong1974](members/dong1974.3709/),
-
[-victorhugo__054](members/victorhugo__054.101099503/),
-
[dinhtuanvu](members/dinhtuanvu.100760636/),
-
[laptop116](members/laptop116.101527666/),
-
[LaptopMaxOption1](members/laptopmaxoption1.101643451/),
-
[htmk85](members/htmk85.100210620/),
-
[tungchi08](members/tungchi08.101639237/),
-
[thanhbinh1102](members/thanhbinh1102.101542110/),
-
[bupbe11](members/bupbe11.100657280/),
-
[phamgia](members/phamgia.101658451/),
-
[090813888 Q11](members/090813888-q11.101536404/),
-
[phuongvu84](members/phuongvu84.101643390/),
-
[haitran](members/haitran.7180/),
-
[baobinh5s](members/baobinh5s.100742635/),
-
[phongbảo](members/phongbao.101108517/),
-
[HDcomputer](members/hdcomputer.100052970/),
-
[thitruongtinhoc](members/thitruongtinhoc.100097930/),
-
[LAMHOANGTCCC](members/lamhoangtccc.101362391/),
-
[Freebird shop](members/freebird-shop.101668265/),
-
[vipkinh](members/vipkinh.101456261/),
-
[Thomas.ML](members/thomas-ml.101619484/),
-
[teodongvip](members/teodongvip.101672961/),
-
[SHOP HANG USA](members/shop-hang-usa.101191785/),
-
[Ngoc Audio Xua](members/ngoc-audio-xua.101136655/),
-
[yên1610](members/yen1610.100410081/),
-
[52la](members/52la.101547768/),
-
[dienlanh_tantien](members/dienlanh_tantien.100657509/),
-
[dragonface](members/dragonface.9335/),
-
[xuanlipstick](members/xuanlipstick.101569550/),
-
[exciter 150](members/exciter-150.101669806/),
-
[Linh Mộc](members/linh-moc.101649605/)
- ...
[and 790 more](online/)
Tổng: 3,125 (Thành viên: 855, Khách: 2,238, Robots: 32)

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Server: Nhat Nguyet Websphere 12.3 build 3.456.234.2600

X-Powered-By: nhatnguyet-