text:
Sợ
Sợ hay sợ hãi là cảm xúc tiêu cực xuất hiện từ việc nhận thức các mối đe dọa. Đây là một cơ chế tồn tại cơ bản xảy ra trong phản ứng với một kích thích cụ thể, chẳng hạn như đau hoặc đe dọa nguy hiểm đe dọa. Nói ngắn gọn, sợ là khả năng nhận ra nguy hiểm và chạy trốn khỏi nó hoặc chiến đấu chống lại. Một số nhà tâm lý học như John B. Watson, Robert Plutchik, và Paul Ekman cho rằng nỗi sợ hãi thuộc về một nhóm nhỏ các cảm xúc cơ bản hoặc bẩm sinh. Tập hợp này cũng bao gồm các cảm xúc như vui, buồn, và tức giận. Sợ hãi nên được phân biệt với các trạng thái cảm xúc liên quan của sự lo lắng, thường xảy ra mà không có bất kỳ mối đe dọa từ bên ngoài. Ngoài ra, sợ có liên quan đến hành vi cụ thể của thoát ra hay lảng tránh, trong khi lo lắng là kết quả của các mối đe dọa được cho là có thể không kiểm soát hoặc không thể tránh khỏi.[1] Đáng chú ý là lo sợ hầu như luôn luôn liên quan đến các sự kiện trong tương lai, chẳng hạn như làm xấu đi tình hình, hoặc tiếp tục tình huống đó mà không thể chấp nhận. Sợ hãi cũng có thể là một phản ứng tức thì đến một cái gì đó hiện tại đang xảy ra.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Öhman, A. (2000). Fear and anxiety: Evolutionary, cognitive, and clinical perspectives. In M. Lewis & J. M. Haviland-Jones (Eds.). Handbook of emotions. (pp.573–593). New York: The Guilford Press.
Đọc thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Bourke, Joanna (2005). Fear: a cultural history. Virago. ISBN 1593761139.
- Robin, Corey (2004). Fear: the history of a political idea. Oxford University Press. ISBN 0195157028.
- Duenwald, Mary (January năm 2005). “The Physiology of... Facial Expressions”. Discover 26 (1).
- Gardner, Dan (2008). Risk: The Science and Politics of Fear. Random House, Inc. ISBN 0771032994.
- Krishnamurti, Jiddu (1995). On Fear. Harper Collins. ISBN 0-06-251014-2.

markdown:
# Sợ
**Sợ** hay **sợ hãi** là [cảm xúc](/wiki/C%E1%BA%A3m_x%C3%BAc) tiêu cực xuất hiện từ việc nhận thức các mối đe dọa. Đây là một cơ chế tồn tại cơ bản xảy ra trong phản ứng với một kích thích cụ thể, chẳng hạn như [đau](/wiki/%C4%90au) hoặc đe dọa nguy hiểm đe dọa. Nói ngắn gọn, sợ là khả năng nhận ra nguy hiểm và chạy trốn khỏi nó hoặc chiến đấu chống lại. Một số [nhà tâm lý học](/w/index.php?title=Nh%C3%A0_t%C3%A2m_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) như [John B. Watson](/w/index.php?title=John_B._Watson&action=edit&redlink=1), [Robert Plutchik](/w/index.php?title=Robert_Plutchik&action=edit&redlink=1), và [Paul Ekman](/w/index.php?title=Paul_Ekman&action=edit&redlink=1) cho rằng nỗi sợ hãi thuộc về một nhóm nhỏ các [cảm xúc](/wiki/C%E1%BA%A3m_x%C3%BAc) cơ bản hoặc bẩm sinh. Tập hợp này cũng bao gồm các cảm xúc như [vui](/wiki/H%E1%BA%A1nh_ph%C3%BAc), [buồn](/wiki/Bu%E1%BB%93n), và [tức giận](/wiki/T%E1%BB%A9c_gi%E1%BA%ADn). Sợ hãi nên được phân biệt với các trạng thái cảm xúc liên quan của sự [lo lắng](/w/index.php?title=Lo_l%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1), thường xảy ra mà không có bất kỳ mối đe dọa từ bên ngoài. Ngoài ra, sợ có liên quan đến hành vi cụ thể của thoát ra hay lảng tránh, trong khi lo lắng là kết quả của các mối đe dọa được cho là có thể không kiểm soát hoặc không thể tránh khỏi. Đáng chú ý là lo sợ hầu như luôn luôn liên quan đến các sự kiện trong tương lai, chẳng hạn như làm xấu đi tình hình, hoặc tiếp tục tình huống đó mà không thể chấp nhận. Sợ hãi cũng có thể là một phản ứng tức thì đến một cái gì đó hiện tại đang xảy ra. [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3&action=edit§ion=1)] **Öhman, A. (2000). Fear and anxiety: Evolutionary, cognitive, and clinical perspectives. In M. Lewis & J. M. Haviland-Jones (Eds.).** [^](#cite_ref-1) *Handbook of emotions*. (pp.573–593). New York: The Guilford Press.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3&action=edit§ion=2)] [Bourke, Joanna](/w/index.php?title=Joanna_Bourke&action=edit&redlink=1)(2005). *Fear: a cultural history*. Virago. [ISBN](/wiki/ISBN) [1593761139](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1593761139). [Robin, Corey](/w/index.php?title=Corey_Robin&action=edit&redlink=1)(2004). *Fear: the history of a political idea*. Oxford University Press. [ISBN](/wiki/ISBN) [0195157028](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0195157028).
- Duenwald, Mary (January năm 2005).
[“The Physiology of... Facial Expressions”](http://discovermagazine.com/2005/jan/physiology-of-facial-expressions/?searchterm=duenwald). [Discover](/w/index.php?title=Discover_(magazine)&action=edit&redlink=1) **26**(1).
- Gardner, Dan (2008).
*Risk: The Science and Politics of Fear*. Random House, Inc. [ISBN](/wiki/ISBN) [0771032994](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0771032994). [Krishnamurti, Jiddu](/wiki/Jiddu_Krishnamurti)(1995). *On Fear*. Harper Collins. [ISBN](/wiki/ISBN) [0-06-251014-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-06-251014-2).
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3&action=edit§ion=3)]
|
|![]()
[Wikiquote](/wiki/Wikiquote)có sưu tập danh ngôn về:
|
|![]()
[Sợ](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Fear?uselang=vi)
|
|![]()
*trong từ điển mở tiếng Việt*


text:
Thể loại:Giáo dục California
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
H
- ► Học khu ở California (2 tr.)
T
- ► Trường đại học và cao đẳng tại California (2 t.l., 1 tr.)
Các trang trong thể loại “Giáo dục California”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

markdown:
# Thể loại:Giáo dục California
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[Giáo dục California](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Education_in_California?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 2 thể loại con sau, trên tổng số 2 thể loại con.
### H
- ►
[Học khu ở California](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8Dc_khu_%E1%BB%9F_California) (2 tr.)
### T
- ►
[Trường đại học và cao đẳng tại California](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%91%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_v%C3%A0_cao_%C4%91%E1%BA%B3ng_t%E1%BA%A1i_California) (2 t.l., 1 tr.)
## Các trang trong thể loại “Giáo dục California”
2 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 2 trang.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=02-Jul-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Mon, 03 Aug 2015 12:00:00 GMT


text:
Thể loại:Vườn quốc gia Áo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
- Vườn Quốc gia Danube-Auen
- Vườn Quốc gia Gesäuse
- Vườn Quốc gia Hohe Tauern
- Vườn Quốc gia Kalkalpen
- Vườn Quốc gia Neusiedler
- Vườn Quốc gia Thayatal
Các trang trong thể loại “Vườn quốc gia Áo”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

markdown:
# Thể loại:Vườn quốc gia Áo
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Vườn Quốc gia Danube-Auen](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_Qu%E1%BB%91c_gia_Danube-Auen&action=edit&redlink=1) [Vườn Quốc gia Gesäuse](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_Qu%E1%BB%91c_gia_Ges%C3%A4use&action=edit&redlink=1) [Vườn Quốc gia Hohe Tauern](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_Qu%E1%BB%91c_gia_Hohe_Tauern&action=edit&redlink=1) [Vườn Quốc gia Kalkalpen](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_Qu%E1%BB%91c_gia_Kalkalpen) [Vườn Quốc gia Neusiedler](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_Qu%E1%BB%91c_gia_Neusiedler&action=edit&redlink=1) [Vườn Quốc gia Thayatal](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_Qu%E1%BB%91c_gia_Thayatal&action=edit&redlink=1)
|
|![]()
[Vườn quốc gia Áo](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:National_parks_of_Austria?uselang=vi)
## Các trang trong thể loại “Vườn quốc gia Áo”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
The World Factbook
The World Factbook (ISSN 1553-8133; cũng gọi là CIA World Factbook)[2] là một ấn bản phẩm thường niên của CIA Hoa Kỳ theo kiểu thông tin niên giám về các quốc gia trên thế giới. Factbook cung cấp thông tin giản lược về nhân khẩu, địa lý, giao thông, chính quyền, kinh tế và quân sự của 266[3] quốc gia, khu vực và vùng độc lập được Hoa Kỳ công nhận trên thế giới.
The World Factbook được CIA biên soạn để cung cấp tài liệu cho quan chức của chính phủ Mỹ sử dụng, và nội dung, cách thức, phạm vi của nó chủ yếu trình bày theo yêu cầu của những người sử dụng chính này.[4] Tuy nhiên, cuốn sách này cũng được sinh viên, các ấn phẩm phi chính phủ sử dụng làm nguồn dẫn.[5] Là một ấn phẩm của chính phủ Hoa Kỳ, bản quyền của cuốn sách này thuộc dạng phạm vi công cộng (public domain).[6]
Mục lục
Nguồn dữ liệu cho Factbook[sửa | sửa mã nguồn]
Để nghiên cứu cho cuốn Factbook, CIA sử dụng các nguồn dưới đây. Những nguồn công cộng và tư nhân khác cũng được xem xét đến.[4]
- Chương trình Thông tin Nam cực (Quỹ Khoa học Quốc gia)
- Cơ quan Tình báo Y học Các lực lượng vũ trang (Bộ Quốc phòng)
- Cục Điều tra Dân số (Bộ Thương mại)
- Cục Thống kê Lao động (Bộ Lao động)
- Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ
- Hội đồng Giám đốc các Chương trình Nam cực Quốc gia
- Cơ quan Tình báo Quốc phòng (Bộ Quốc phòng)
- Bộ Năng lượng
- Bộ Ngoại giao
- Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã (Bộ Nội vụ)
- Cơ quan Quản lý Hàng hải (Bộ Giao thông)
- Cục Quốc gia Hoa Kỳ về do thám mặt đất (Bộ Quốc phòng)
- Naval Facilities Engineering Command (Bộ Quốc phòng)
- Phòng Quốc hải vụ (Bộ Nội vụ)
- Phòng Tình báo Hải quân (Bộ Quốc phòng)
- Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ (Bộ Nội vụ)
- Bộ tư lệnh Giao thông Hoa Kỳ (Bộ Quốc phòng)
- Tạp chí Xăng dầu
Bản quyền[sửa | sửa mã nguồn]
Vì Sách dữ kiện thuộc phạm vi công cộng, mọi người được tự phân phối và chỉnh sửa nó theo mọi cách họ mong muốn, mà không cần sự cho phép của CIA[4]. Tuy nhiên, CIA yêu cầu phải được trích dẫn khi sử dụng Sách dữ kiện[6]. Tuy nhiên, con dấu chính thức của CIA không được sao chép mà không có sự cho phép theo đòi hỏi của Đạo luật CIA năm 1949 (50 U.S.C. mục 403m). Việc sử dụng sai trái con dấu chính thức của CIA có thể bị xử lý dân sự hoặc hình sự[7].
Tần suất cập nhật và sẵn có[sửa | sửa mã nguồn]
Trước tháng 11 năm 2001, trang web Dữ kiện thế giới được cập nhật theo năm[8]. Từ đó trở đi, trang web Dữ kiện được cập nhật hai tuần một lần; ấn bản in vẫn được cập nhật hàng năm[8]. Nói chung, thông tin vào ngày 1 tháng 1 năm hiện tại[9] sẽ được dùng để in cuốn Sách dữ kiện, được phát hành vào khoảng giữa năm[8].
Bản chính phủ của Sách dữ kiện[sửa | sửa mã nguồn]
Phiên bản được phân loại đầu tiên của Sách dữ kiện được phát hành vào tháng 8 năm 1962 và bản không phân loại đầu tiên vào tháng 6 năm 1971[10]. Dữ kiện thế giới bắt đầu phát hành ở dạng bản in ra công chúng từ năm 1975[10] và trên World Wide Web từ tháng 10 năm 1994[11]. Phiên bản trang web có khoảng 6 triệu lượt viếng thăm mỗi tháng[5]; nó có thể tải về được[12]. Phiên bản in chính thức được bán[13] với giá do Văn phòng In ấn Chính phủ và Dịch vụ Thông tin Kỹ thuật Quốc gia ấn định. Trong các năm trước, Sách dữ kiện cũng có ở dạng CD-ROM[14], vi phim, băng từ, và đĩa mềm[15].
In lại[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều trang Internet sử dụng thông tin và hình ảnh từ Dữ kiện thế giới của CIA[16]. Một số nhà xuất bản, trong đó có Grand River Books[17], Potomac Books (trước đây là Brassy's Inc.)[18], và Skyhorse Publishing[19] đã xuất bản lại sách dữ liệu trong vài năm gần đây.
Những thực thể trong Dữ kiện thế giới[sửa | sửa mã nguồn]
Vào tháng 2 năm 2008, Dữ kiện thế giới gồm có 266 thực thể[3]. Những thực thể này có được chia thành nhiều thể loại[3]. Chúng là:
- Các quốc gia độc lập
- Thể loại nay có các quốc gia độc lập, mà CIA định nghĩa là người dân "về chính trị được tổ chức thành một quốc gia có chủ quyền với lãnh thổ có giới hạn"[3]. Trong thể loại này, có 194 thực thể.
- Khác
- Thể loại Khác là danh sách các nơi khác không nằm trong danh sách các quốc gia độc lập. Hiện nay chúng có hai thực thể: Đài Loan và Cộng đồng châu Âu.
- Quốc gia phụ thuộc và Khu vực chủ quyền đặc biệt
- Thể loại nàu là danh sách các nơi phụ thuộc vào quốc gia khác. Chúng có thể được chia nhỏ hơn thành các thể loại theo từng quốc gia mà chúng phụ thuộc:
- Úc: sáu thực thể
- Trung Quốc: hai thực thể
- Đan Mạch: hai thực thể
- Pháp: chín thực thể
- Hà Lan: hai thực thể
- New Zealand: ba thực thể
- Na Uy: ba thực thể
- Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland: mười bảy thực thể
- Hoa Kỳ: mười bốn thực thể
- Linh tinh
- Thể loại này dành cho Châu Nam cực và những nơi đanh tranh chấp. Chúng có sáu thực thể.
- Các thực thể khác
- Thể loại này dành cho Thế giới và đại dương. Có năm đại dương và Thế giới (mục Thế giới được dự định dùng tóm tắt 256 mục khác)[5].
Những điều kỳ quặc và tranh cãi[sửa | sửa mã nguồn]
Về chính trị[sửa | sửa mã nguồn]
- Các lãnh thổ không đề cập
Một số lãnh thổ trong một quốc gia hoặc khu vực đang tranh chấp giữa các quốc gia, như Kashmir, không được đề cập đến[20], nhưng những khu vực khác của thế giới có tình trạng đang tranh chấp, như Quần đảo Trường Sa, lại có mục từ[21]. Những khu vực tiểu quốc gia trong một nước (như Tiểu bang Hoa Kỳ hay Các tỉnh và lãnh thổ của Canada) không được ghi trong Sách dữ kiện. Thay vào đó, người dùng tìm thông tin về khu vực tiểu quốc gia sẽ được chỉ đến "một bách khoa toàn thư tốt" nếu có nhu cần tham khảo[22]. Tiêu chí này được đề xướng trong phiên bản 2007 với quyết định bỏ những mục viết về Guiana thuộc Pháp, Guadeloupe, Martinique, và Reunion. Chúng được bỏ đi vì ngoài việc là tỉnh hải ngoại, giờ đây chúng là vùng hải ngoại, một phần gắn liền vào nước Pháp[23].
- Kashmir
- Bản đồ mô tả Kashmir với biên giới Ấn Độ–Pakistan được vẽ tại Đường quản lý, nhưng khu vực Kashmir do Trung Quốc quản lý được vẽ bằng nét đứt[24].
- Bắc Síp
- Bắc Síp không được cho một mục tách biệt cũng như liệt kê như một phần của Thổ Nhĩ Kỳ vì "những khu dân cư/sát nhập lãnh thổ không được Chính phủ Hoa Kỳ công nhận sẽ không được vẽ trên bản đồ của Chính phủ Hoa Kỳ"[25].
- Đài Loan/Trung Hoa Dân quốc
- Đài Loan có một mục riêng không liệt kê theo vần T, mà lại ở cuối danh sách[26]. Tên "Trung Hoa Dân quốc" không được ghi như "tên chính thức" của Đài Loan tại đề mục "Chính quyền"[27], do sự ghi nhận của Hoa Kỳ đối với chính sách một Trung Quốc theo đó chỉ có một nước Trung Quốc - Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa - và Đài Loan là một phần của nó[28]. Tên "Trung Hoa Dân quốc" (Republic of China) được thêm vào ngày 27 tháng 1, 2005[29] nhưng ngay sau đó quay lại "none" (không)[27]. (Xem thêm: Vị thế chính trị của Đài Loan, Vị thế pháp lý của Đài Loan)
- Miến Điện/Myanmar
- Hoa Kỳ không thừa nhận việc đổi tên Miến Điện do phe quân sự lãnh đạo thực hiện thành Myanmar và do đó vẫn giữ mục từ dành cho quốc gia này dưới tên "Burma" (Miến Điện). Điều này là do sự thay đổi tên "không được chứng nhận bởi cơ quan lập pháp thực sự nào ở Miến Điện". Do đó, chính phủ Hoa Kỳ chưa bao giờ dùng cái tên Myanmar[30].
- Macedonia
- Cộng hòa Macedonia được ghi dưới tên Macedonia[31]. Mặc dù sự thật là không có tổ chức quốc tế nào như Liên Hiệp Quốc[32], Liên minh châu Âu[33], NATO[34], Liên minh truyền thông châu Âu[35], và Ủy ban Olympics Quốc tế[36] sử dụng dạng viết ngắn này (tất cả họ đều dùng cụm từ Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ). Lịch sử cái tên được dùng cho mục từ này khá phức tạp. Trong phiên bản 1992 của Dữ kiện thế giới, mục từ dành cho quốc gia này được liệt ở dạng quốc gia cũ[37] (vào cùng thời điểm đó, những mục từ mới được thêm vào cho 20 quốc gia khi đó tách ra từ Liên Xô và Nam Tư; hai quốc gia này bị bỏ ra). Trong phiên bản 1994, tên của mục từ đổi thành Former Yugoslav Republic of Macedonia (Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ)[38]. Trong thập niên tiếp theo, nó vẫn là tên quốc gia này khi liệt kê tại đó. Cuối cùng, trong phiên bản 2004 của Sách dữ kiện, tên của mục từ này quay trở về Macedonia[39]. Điều này xảy ra sau một quyết định của Hoa Kỳ vào tháng 11 năm 2004 rằng sẽ gọi Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ là Cộng hòa Macedonia[40]. (Xem thêm Tranh cãi tên gọi Macedonia.)
- Liên minh châu Âu
- Vào ngày 16 tháng 12, 2004, CIA đã thêm một mục từ cho Liên minh châu Âu (EU)[42]. (Trước ngày này, EU nằm ngoài cuốn Sách dữ kiện[43]). Theo CIA, Liên minh châu Âu được thêm vào vì EU "tiếp tục hướng về những tính chất ngày càng giống quốc gia"[28].
- Khu vực bảo tồn hoang dã Đảo Thái Bình Dương Hoa Kỳ và Iles Eparses
- Trong phiên bản 2006 của Dữ kiện Thế giới, các mục từ dành cho Đảo Baker, Đảo Howland, Đảo Jarvis, Đá ngầm Kingman, Đảo san hô vòng Johnston, Đảo san hô vòng Palmyra, và Quần đảo Midway được nhập vào mục từ mới Khu vực bảo tồn hoang dã Đảo Thái Bình Dương Hoa Kỳ[44]. Những mục từ cũ cho mỗi khu vực đảo được biến thành chuyển hướng tại trang web Sách dữ kiện website[45]. Vào ngày 7 tháng 9, 2006, CIA cũng nhập các mục của Bassas da India, Đảo Europa, Quần đảo Glorioso, Đảo Juan de Nova, và Đảo Tromelin vào một mục từ mới Iles Eparses[46]. Cùng với mục từ mới Khu vực bảo tồn hoang dã Đảo Thái Bình Dương Hoa Kỳ, năm mục từ cũ cho năm đảo vẫn tiếp tục làm chuyển hướng trên trang web[47]. Vào ngày 19 tháng 7, 2007 mục Iles Eparses và những chuyển hướng cho mỗi đảo bị bỏ ra do nhóm này trở thành một quận của Vùng đất phía Nam và châu Nam cực thuộc Pháp vào tháng 2[48].
- Nam Tư/Serbia và Montenegro
- Nam Tư có một lịch sử đầy tranh cãi trên Sách dữ kiện. Trước năm 1992, Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Nam Tư trong Sách dữ kiện[49]. Vào năm 1992, mục từ này bị loại bỏ[37] và các mục từ khác dành cho tất cả các nước cộng hòa cũ được thêm vào[37]. Khi làm việc này, CIA đã liệt kê Liên bang Cộng hòa Nam Tư là Serbia và Montenegro[50]. Điều này là do quyết định ngày 21 tháng 5, 1992[51] của Chính phủ Hoa Kỳ không công nhận Liên bang này (hoặc bất kỳ các nước cộng hòa khác)[52] như quốc gia kế thừa của Nam Tư xã hội chủ nghĩa vừa giải thể. Chính phủ Mỹ cũng quyết định không công nhận bản thân Liên bang Nam Tư là một quốc gia[53].
- Những quan điểm này được ghi rõ trong lời phủ nhận được in trong cuốn Sách dữ kiện:[54]
- Ngoài lời phủ nhận, những nước cộng hòa Serbia và Montenegro được đối xử độc lập nhau trong dữ liệu, có thể nhìn thấy trong bản đồ bên phải[55]. Trong tháng 10 năm 2000, Slobodan Milošević đã từ chức sau một cuộc bầu cử đầy tranh cãi tổ chức vào tháng trước[56]. Sự kiện này khiến tạo ra thay đổi trong phiên bản năm 2001 của Sách dữ kiện, với việc thực thể Serbia và Montenegro lại được đổi thành Nam Tư[57]. Vào ngày 14 tháng 3, 2002, một thỏa thuận được ký để biến Liên bang Nam Tư thành một liên minh quốc gia có tên Serbia và Montenegro[58]; nó có hiệu lực vào ngày 14 tháng 2, 2003[59]. Cái tên thực thể Nam Tư được thay đổi trong Sách dữ kiện một tháng sau sự thay đổi[60].
- Đông Timor/Timor-Leste
- Vào ngày 19 tháng 7, 2007 mục từ dành cho Đông Timor (East Timor) được đổi tên thành Timor-Leste theo một quyết định của Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ[61].
- Kosovo
- Vào ngày 28 tháng 2, 2008 CIA đã thêm một mục cho Kosovo[62]; trước đó, Kosovo không được ghi trong Sách dữ kiện[20]. Sự bổ sung này được thực hiện bất chấp Nga[63] và Serbia[63] cùng một số nước khác kịch liệt phản đối sự độc lập này, và nhiều quốc gia không công nhận nền độc lập của nó. (Xem Phản ứng của thế giới về tuyên bố độc lập của Kosovo năm 2008.)
Sự thật[sửa | sửa mã nguồn]
Trước năm 1998, hồ sơ của Liên minh Vương quốc Anh và Bắc Ireland chứa một câu nói rằng UK giành được độc lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1801[64]. Dòng viết ngắn ngủi này, một sự mô tả gây bối rối do tham khảo Đạo luật Liên minh 1801 từ đó đã được mở rộng rất nhiều[65].
Số ISBN[sửa | sửa mã nguồn]
Đây là danh sách Số hiệu sách chuẩn quốc tế (ISBN) dành cho phiên bản Chính phủ[66] của Dữ kiện Thế giới. ISBN dành cho bản in lại của Potomac Books và Skyhorse Publishing của Sách dữ kiện cũng được ghi chú. Đối với phiên bản in lại, năm dữ liệu được ghi trong ngoặc.
- Phiên bản chính phủ
- 2000: ISBN 0-16-061343-4
- 2001: ISBN 0-16-066404-7
- 2002: ISBN 0-16-067601-0
- 2003: ISBN 0-16-067943-5
- 2004: ISBN 0-16-073030-9
- 2005: ISBN 0-16-074941-7
- 2006: ISBN 0-16-076547-1
- 2007: ISBN 978-0-16-078580-1
- 2008: TBD
- Bản in lại Potomac Books
- 2000 (1999): ISBN 1-57488-266-X
- 2001 (2000): ISBN 1-57488-346-1
- 2002 (2001): ISBN 1-57488-475-1
- 2003 (2002): ISBN 1-57488-641-X
- 2004 (2003): ISBN 1-57488-837-4
- 2005 (2004): ISBN 1-57488-942-7
- 2006 (2005): ISBN 1-57488-997-4
- 2007 (2006): ISBN 1-59797-109-X
- 2008 (2007): ISBN 1-59797-182-0
- Bản in lại Skyhorse Publishing
- 2008 (2007): ISBN 978-1-60239-080-5
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Ngoài Dữ kiện thế giới, CIA cũng xuất bản một thư mục có tên Các nhà lãnh đạo thế giới thường xuyên[67].
- Viết tắt được dùng trong Dữ kiện thế giới của CIA
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Bài viết này có chứa những dữ liệu từ Dữ kiện thế giới của CIA, và vì nó là ấn bản chính phủ Hoa Kỳ, nó thuộc phạm vi công cộng.
- ^ Central Intelligence Agency. “Central Intelligence Agency Publications”. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008. “The World Factbook is produced by CIA's Directorate of Intelligence. The Factbook is a comprehensive resource of facts and statistics on more than 250 countries and other entities.”
- ^ Central Intelligence Agency (2008-01-03). “Where in the World is Mt. Kilimanjaro? Visit the CIA World Factbook to Find Out”. Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2008.
- ^ a ă â b Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Notes and Definitions: Entities”. Truy cập ngày 29 tháng 2 năm 2008. ‘"Independent state" refers to a people politically organized into a sovereign state with a definite territory. * * * There are a total of 266 separate geographic entities in The World Factbook that may be categorized as follows...’
- ^ a ă â Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Contributors and Copyright Information”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “The World Factbook is prepared by the Central Intelligence Agency for the use of US Government officials, and the style, format, coverage, and content are designed to meet their specific requirements. Information is provided by... other public and private sources. The Factbook is in the public domain. Accordingly, it may be copied freely without permission of the Central Intelligence Agency (CIA).”
- ^ a ă â “CIA World Factbook 2006 Now Available” (Thông cáo báo chí). Central Intelligence Agency. 5 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2007. ‘The World Factbook remains the CIA's most widely disseminated and most popular product, now averaging almost 6 million visits each month. In addition, tens of thousands of government, commercial, academic, and other Web sites link to or replicate the online version of the Factbook. * * * Included among the 271 geographic entries is one for the "World," which incorporates data and other information summarized where possible from the other 270 country listings.’
- ^ a ă Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Can I use some or all of The World Factbook for my Web site (book, research project, homework, etc.)?”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “The World Factbook is in the public domain and may be used freely by anyone at anytime without seeking permission.* * * As a courtesy, please cite The World Factbook when used.”
- ^ Central Intelligence Agency. “Use of the Central Intelligence Agency Seal”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. ‘Federal law prohibits use of the words "Central Intelligence Agency," the initials "CIA," the seal of the Central Intelligence Agency, or any colorable imitation of such words, initials, or seal in connection with any merchandise, impersonation, solicitation, or commercial activity in a manner reasonably calculated to convey the impression that such use is approved, endorsed, or authorized by the Central Intelligence Agency.’
- ^ a ă â Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): How often is The World Factbook updated?”. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008. “Formerly our Web site (and the published Factbook) were only updated annually. Beginning in November 2001 we instituted a new system of more frequent online updates. The World Factbook is currently updated every two weeks. The annual printed version of the Factbook is usually released about midyear.”
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Notes and Definitions: Date of information”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “In general, information available as of ngày 1 tháng 1 năm 2007 was used in the preparation of this edition.”
- ^ a ă Directorate of Intelligence. “The World Factbook -- History”. Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2007. “The first classified Factbook was published in August 1962, and the first unclassified version was published in June 1971.”
- ^ Miller, Jill Young. "CIA puts data on the internet." Fort Lauderdale Sun-Sentinel ngày 12 tháng 12 năm 1994.
- ^ Central Intelligence Agency. “CIA Download Page”. Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2007.
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Purchasing Information”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Other users may obtain sales information about printed copies from the following: Superintendent of Documents...National Technical Information Service”
- ^ Directorate of Intelligence (1999). “The World Factbook 1999 - Purchasing Information (mirror)”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. “The Central Intelligence Agency (CIA) prepares The World Factbook in printed, CD-ROM, and Internet versions.”
- ^ Directorate of Intelligence (1995). “Publication Information for The World Factbook 1995 (mirror)”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. “This publication is also available in microfiche, magnetic tape, or computer diskettes.”
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): I am using the Factbook online and it is not working. What is wrong?”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. ‘Hundreds of "Factbook" look-alikes exist on the Internet. The Factbook site at: www.cia.gov is the only official site.’
- ^ Texas A&M University Libraries. “Introduction to Comparative Politics POLS 329”. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008. “The world factbook (Handbook of the Nations). Detroit, Mich.: Grand River Books, 1981-.”
- ^ Potomac Books. “The World Factbook 2008 CIA's 2007 Edition”. Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008.
- ^ Skyhorse Publishing. “CIA World Factbook 2008, The”. Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2008.
- ^ a ă Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why don’t you include information on entities such as Tibet, Kashmir, or Kosovo?”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Also included in the Factbook are entries on parts of the world whose status has not yet been resolved (e.g., West Bank, Spratly Islands). Specific regions within a country or areas in dispute among countries are not covered.”
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - Spratly Islands”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006.
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why doesn't The World Factbook include information on states, departments, provinces, etc., in the country format?”. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2007. “The World Factbook provides national-level information on countries, territories, and dependencies, but not subnational administrative units within a country. A good encyclopedia should provide state/province-level information.”
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why has The World Factbook dropped the four French departments of Guadeloupe, Martinique, Reunion, and French Guiana?”. Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2007. “The reason the four entities are no longer in The World Factbook is because their status has changed. While they are overseas departments of France, they are also now recognized as French regions, having equal status to the 22 metropolitan regions that make up European France.”
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - China (map)”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006.
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why are the Golan Heights not shown as part of Israel or Northern Cyprus with Turkey?”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Territorial occupations/annexations not recognized by the United States Government are not shown on US Government maps.”
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Country Listing”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^ a ă Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - Taiwan”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^ a ă Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why are Taiwan and the European Union listed out of alphabetical order at the end of the Factbook entries?”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Taiwan is listed after the regular entries because even though the mainland People's Republic of China claims Taiwan, elected Taiwanese authorities de facto administer the island and reject mainland sovereignty claims. * * * The European Union (EU) is not a country, but it has taken on many nation-like attributes and these are likely to be expanded in the future.”
- ^ Directorate of Intelligence (2005-01-27). “The World Factbook - Taiwan (mirror)”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - Burma”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “since 1989 the military authorities in Burma have promoted the name Myanmar as a conventional name for their state; this decision was not approved by any sitting legislature in Burma, and the US Government did not adopt the name, which is a derivative of the Burmese short-form name Myanma Naingngandaw”
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - Macedonia”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^ United Nations General Assembly. “Admission of the former Yugoslav Republic of Macedonia to membership in the United Nations”. Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2008. ‘Decides to admit the State whose application is contained in document A/47/876-S/25147 to membership in the United Nations, this State being provisionally referred to for all purposes within the United Nations as "the former Yugoslav Republic of Macedonia" pending settlement of the difference that has arisen over the name of the State.’
- ^ European Commission. “Background information - The former Yugoslav Republic of Macedonia”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. “The Former Yugoslav Republic of Macedonia was the first country in the region to sign a Stabilisation and Association Agreement in April 2001 (in force since April 2004).”
- ^ North Atlantic Treaty Organization. “"The situation in the former Yugoslav Republic of Macedonia is critical"”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006.
- ^ European Broadcasting Union. “Members' Logos”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006.
- ^ International Olympic Committee. “List of National Olympic Committees Participating In the XIX Olympic Winter Games In Salt Lake City”. Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006.
- ^ a ă â Directorate of Intelligence (1992). “The World Factbook 1992 - Notes, Definitions, and Abbreviations”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Bosnia and Hercegovina, Croatia, Macedonia, Serbia and Montenegro, and Slovenia have replaced Yugoslavia.”
- ^ Directorate of Intelligence (1994). “The World Factbook 1994 - Notes, Definitions, and Abbreviations”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “The name of Macedonia was changed to The Former Yugoslav Republic of Macedonia (FYROM).”
- ^ Directorate of Intelligence (2004-11-30). “The World Factbook - Macedonia (mirror)”. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(trợ giúp)
- ^ Staff reporter (2004-11-04). “US snubs Greece over Macedonia”. BBC News. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. ‘Greece has protested strongly at a decision by the US to refer to the Former Yugoslav Republic of Macedonia (FYROM) simply as "Macedonia".’
- ^ Directorate of Intelligence (2000). “CIA World Factbook 2000 - Country Maps (mirror)”. Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2007.
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - European Union”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^ Directorate of Intelligence. “The World Factbook - Why doesn't The World Factbook include information on states, departments, provinces, the European Union, etc., in the country format? (mirror)”. Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2007. “The World Factbook provides national-level information on countries, territories, and dependencies, but not on subnational administrative units within a country or supranational entities like the European Union.”
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - United States Pacific Island Wildlife Refuges”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^ For an example of a redirect, see what happens with the profile for Kingman Reef.
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - Iles Eparses (mirror)”. Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2007.
- ^ For an example of a redirect, see what happens with the profile for Juan de Nova Island (mirror).
- ^ Directorate of Intelligence (2007-07-19). “CIA - The World Factbook 2007: What's New”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2007. “The five former entities of Bassas da India, Europa Island, Glorioso Islands, Juan de Nova Island, and Tromelin Island, previously grouped as Iles Eparses (Scattered Islands), now constitute a district of the French Southern and Antarctic Lands.”
- ^ Directorate of Intelligence (1989). “Yugoslavia Government - 1989: 1989 CIA World Factbook (mirror)”. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2006.
- ^ Directorate of Intelligence (1992). “1992 CIA World Factbook: Serbia and Montenegro (mirror)”. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2006.
- ^ Department of State. “Chiefs of Mission by Country, 1778-2005: Serbia and Montenegro”. Bản gốc lưu trữ ngày 28 tháng 12 năm 2002. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “On ngày 21 tháng 5 năm 1992, the United States announced that it did not recognize the Federal Republic of Yugoslavia, which was composed of the Republics of Serbia and Montenegro, as a successor state of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia.”
- ^ White, Mary Jo (2000). “767 Third Avenue Associates v. United States: BRIEF FOR AMICUS CURIAE UNITED STATES OF AMERICA SUPPORTING APPELLEES AND SUPPORTING AFFIRMANCE IN PART AND REVERSAL IN PART” (MS Word). Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2007. ‘Since 1992, the United States has taken the position that the SFRY has ceased to exist, that there is no state representing the continuation of the SFRY, and that five successors have arisen -- the Federal Republic of Yugoslavia (Serbia and Montenegro) ("FRY(S&M)"), the Republic of Slovenia ("Slovenia"), the Republic of Croatia ("Croatia"), the Republic of Bosnia-Herzegovina ("Bosnia-Herzegovina"), and the Former Yugoslav Republic of Macedonia ("FYROM")’
- ^ Department of State (tháng 8 năm 1999). “Serbia and Montenegro (08/99) (See Yugoslavia)”. Bản gốc lưu trữ ngày 30 tháng 5 năm 2005. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2007. “(Serbia and Montenegro have asserted the formation of a joint independent state, but this entity has not been recognized as a state by the United States.)”
- ^ Directorate of Intelligence (1999). “CIA -- The World Factbook 1999 -- Serbia and Montenegro (mirror)”. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “Serbia and Montenegro have asserted the formation of a joint independent state, but this entity has not been formally recognized as a state by the US. The US view is that the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (SFRY) has dissolved and that none of the successor republics represents its continuation.”
- ^ For an example, see the profile for the FRY in the 1999 World Factbook.
- ^ Staff reporter (2000-10-07). “Kostunica sworn in as president of Yugoslavia”. CNN. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006.
- ^ Directorate of Intelligence (2001). “CIA -- The World Factbook -- Notes and Definitions”. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “The entity of Serbia and Montenegro is now officially known as Yugoslavia.”
- ^ Staff reporter (2002-03-14). “Yugoslav partners sign historic deal”. BBC News. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “Serbia and Montenegro have signed an accord which will consign the name Yugoslavia to history and shelve any immediate plans for Montenegrin independence.”
- ^ Staff reporter (2003-02-04). “Yugoslavia consigned to history”. BBC News. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2006. “From now on it will be called just Serbia and Montenegro - the two remaining republics joined in a loose union.”
- ^ Directorate of Intelligence (2003-03-19). “CIA - The World Factbook 2002: What's new (mirror)”. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2006. “Yugoslavia has been renamed Serbia and Montenegro as of ngày 4 tháng 2 năm 2003.”
- ^ Directorate of Intelligence (2007-07-19). “CIA - The World Factbook 2007: What's New”. Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2007. “The US Board on Geographic Names (BGN) now recognizes Timor-Leste as the short form name for East Timor* * *”
- ^ Directorate of Intelligence (2008-02-28). “The World Factbook - Kosovo”. Truy cập ngày 29 tháng 2 năm 2008.
- ^ a ă “Kosovo's parliament declares independence”. CTV.ca. 2008-02-17. Truy cập ngày 29 tháng 2 năm 2008.
- ^ Directorate of Intelligence (1996). “The World Factbook - United Kingdom (mirror)”. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(trợ giúp)
- ^ Directorate of Intelligence (2006-09-19). “The World Factbook - United Kingdom”. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^ The ISBN for each edition can be found on the Government Printing Office Bookstore website.
- ^ Central Intelligence Agency. “World Leaders”. Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2007.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Current CIA World Factbook
- Mobile Edition of the current CIA World Factbook - updated monthly
- 1991 CIA World Factbook
- 1990 CIA World Factbook
- Previous editions of The World Factbook from the University of Missouri–St. Louis archive:
- The World Factbook for Google Earth: The Factbook as Google Earth placemarks
- On stephansmap.org: The CIA World Factbook accessible by location and date range; covers the years 2001–2007. All Factbook entries are tagged with "cia". Requires graphical browser with javascript.
- CIA World Factbook for Pocket PC and Palm OS devices
- CIA World Factbook 2006 for Pocket PC and Palm OS devices from Tomeraider
- CIA World Factbook 2007 as mobile friendly XHTML

markdown:
*The World Factbook*
|The World Factbook|
|
|![]()
*The World Factbook*2008 (ấn bản của chính phủ). [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) [niên giám](/w/index.php?title=Ni%C3%AAn_gi%C3%A1m&action=edit&redlink=1)về các quốc gia trên thế giới [[1]](#cite_note-pubs-1) [tần suất cập nhật và khả dụng](#T.E1.BA.A7n_su.E1.BA.A5t_c.E1.BA.ADp_nh.E1.BA.ADt_v.C3.A0_kh.E1.BA.A3_d.E1.BB.A5ng) [ISBN](/wiki/ISBN) [danh sách các số ISBN](#S.E1.BB.91_ISBN) * ( The World Factbook* [ISSN](/wiki/International_Standard_Serial_Number) [1553-8133](http://dispatch.opac.d-nb.de/DB=1.1/LNG=EN/CMD?ACT=SRCHA&IKT=8&TRM=1553-8133); cũng gọi là *)* **CIA World Factbook** là một ấn bản phẩm thường niên của [[2]](#cite_note-featured-2) [CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)theo kiểu thông tin [niên giám](/w/index.php?title=Ni%C3%AAn_gi%C3%A1m&action=edit&redlink=1)về [các quốc gia trên thế giới](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia). *Factbook*cung cấp thông tin giản lược về nhân khẩu, địa lý, giao thông, chính quyền, kinh tế và quân sự của 266 quốc gia, khu vực và vùng độc lập được [[3]](#cite_note-ents-3) [Hoa Kỳ công nhận](/w/index.php?title=C%C3%B4ng_nh%E1%BA%ADn_ngo%E1%BA%A1i_giao&action=edit&redlink=1)trên thế giới. *The World Factbook* được CIA biên soạn để cung cấp tài liệu cho quan chức của chính phủ Mỹ sử dụng, và nội dung, cách thức, phạm vi của nó chủ yếu trình bày theo yêu cầu của những người sử dụng chính này. Tuy nhiên, cuốn sách này cũng được sinh viên, các ấn phẩm phi chính phủ sử dụng làm nguồn dẫn. [4] Là một ấn phẩm của chính phủ Hoa Kỳ, bản quyền của cuốn sách này thuộc dạng [[5]](#cite_note-press-5) [phạm vi công cộng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_vi_c%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng)(public domain). [[6]](#cite_note-pd-6)
## Mục lục
## Nguồn dữ liệu cho
*Factbook*[ [sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=1)]
Để nghiên cứu cho cuốn
*Factbook*, CIA sử dụng các nguồn dưới đây. Những nguồn công cộng và tư nhân khác cũng được xem xét đến. [[4]](#cite_note-cci-4)
- Chương trình Thông tin Nam cực (
[Quỹ Khoa học Quốc gia](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B9_Khoa_h%E1%BB%8Dc_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1)) [Cơ quan Tình báo Y học Các lực lượng vũ trang](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Y_h%E1%BB%8Dc_C%C3%A1c_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang&action=edit&redlink=1)( [Bộ Quốc phòng](/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_Hoa_K%E1%BB%B3)) [Cục Điều tra Dân số](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)( [Bộ Thương mại](/wiki/B%E1%BB%99_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3)) [Cục Thống kê Lao động](/w/index.php?title=C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1)( [Bộ Lao động](/wiki/B%E1%BB%99_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng_Hoa_K%E1%BB%B3)) [Cơ quan Tình báo Trung ương Hoa Kỳ](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3))
- Hội đồng Giám đốc các Chương trình Nam cực Quốc gia
[Cơ quan Tình báo Quốc phòng](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng&action=edit&redlink=1)(Bộ Quốc phòng) [Bộ Năng lượng](/wiki/B%E1%BB%99_N%C4%83ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Bộ Ngoại giao](/wiki/B%E1%BB%99_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3) [Dịch vụ Cá và Động vật hoang dã](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_C%C3%A1_v%C3%A0_%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_hoang_d%C3%A3_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)( [Bộ Nội vụ](/wiki/B%E1%BB%99_N%E1%BB%99i_v%E1%BB%A5_Hoa_K%E1%BB%B3)) [Cơ quan Quản lý Hàng hải](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_Qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD_H%C3%A0ng_h%E1%BA%A3i_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)( [Bộ Giao thông](/wiki/B%E1%BB%99_Giao_th%C3%B4ng_Hoa_K%E1%BB%B3)) [Cục Quốc gia Hoa Kỳ về do thám mặt đất](/w/index.php?title=C%E1%BB%A5c_Qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3_v%E1%BB%81_do_th%C3%A1m_m%E1%BA%B7t_%C4%91%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)(Bộ Quốc phòng)
- Naval Facilities Engineering Command (Bộ Quốc phòng)
[Phòng Quốc hải vụ](/wiki/Ph%C3%B2ng_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BA%A3i_v%E1%BB%A5)(Bộ Nội vụ) [Phòng Tình báo Hải quân](/w/index.php?title=Ph%C3%B2ng_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(Bộ Quốc phòng) [Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_%C4%90%E1%BB%8Ba_danh_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)(Bộ Nội vụ) [Bộ tư lệnh Giao thông Hoa Kỳ](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_t%C6%B0_l%E1%BB%87nh_Giao_th%C3%B4ng_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)(Bộ Quốc phòng) *Tạp chí Xăng dầu*
## Bản quyền[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=2)]
Vì
*Sách dữ kiện* thuộc [phạm vi công cộng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_vi_c%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng), mọi người được tự phân phối và chỉnh sửa nó theo mọi cách họ mong muốn, mà không cần sự cho phép của CIA . Tuy nhiên, CIA yêu cầu phải được [4] [trích dẫn](/w/index.php?title=Tr%C3%ADch_d%E1%BA%ABn&action=edit&redlink=1)khi sử dụng *Sách dữ kiện* . Tuy nhiên, con dấu chính thức của CIA không được sao chép mà không có sự cho phép theo đòi hỏi của [[6]](#cite_note-pd-6) *Đạo luật CIA năm 1949*(50 U.S.C. mục 403m). Việc sử dụng sai trái con dấu chính thức của CIA có thể bị xử lý dân sự hoặc hình sự . [[7]](#cite_note-7)
## Tần suất cập nhật và sẵn có[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=3)]
Trước tháng 11 năm 2001, trang web
*Dữ kiện thế giới* được cập nhật theo năm . Từ đó trở đi, trang web [8] *Dữ kiện*được cập nhật hai tuần một lần; ấn bản in vẫn được cập nhật hàng năm . Nói chung, thông tin vào ngày 1 tháng 1 năm hiện tại [[8]](#cite_note-faqs-u2d-8) sẽ được dùng để in cuốn [[9]](#cite_note-9) *Sách dữ kiện*, được phát hành vào khoảng giữa năm . [[8]](#cite_note-faqs-u2d-8)
### Bản chính phủ của
*Sách dữ kiện*[ [sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=4)]
Phiên bản được phân loại đầu tiên của
*Sách dữ kiện* được phát hành vào tháng 8 năm 1962 và bản không phân loại đầu tiên vào tháng 6 năm 1971 . [10] *Dữ kiện thế giới*bắt đầu phát hành ở dạng bản in ra công chúng từ năm 1975 và trên [[10]](#cite_note-WBFhistory-10) [World Wide Web](/wiki/World_Wide_Web)từ tháng 10 năm 1994 . Phiên bản trang web có khoảng 6 triệu lượt viếng thăm mỗi tháng [[11]](#cite_note-11) ; nó có thể tải về được [[5]](#cite_note-press-5) . Phiên bản in chính thức được bán [[12]](#cite_note-12) với giá do [[13]](#cite_note-buy-13) [Văn phòng In ấn Chính phủ](/w/index.php?title=V%C4%83n_ph%C3%B2ng_In_%E1%BA%A5n_Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)và [Dịch vụ Thông tin Kỹ thuật Quốc gia](/w/index.php?title=D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5_Th%C3%B4ng_tin_K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_Qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1)ấn định. Trong các năm trước, *Sách dữ kiện*cũng có ở dạng [CD-ROM](/wiki/CD) , [[14]](#cite_note-14) [vi phim](/w/index.php?title=Vi_phim&action=edit&redlink=1), [băng từ](/w/index.php?title=B%C4%83ng_t%E1%BB%AB&action=edit&redlink=1), và [đĩa mềm](/wiki/%C4%90%C4%A9a_m%E1%BB%81m) . [[15]](#cite_note-15)
### In lại[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=5)]
Nhiều trang Internet sử dụng thông tin và hình ảnh từ
*Dữ kiện thế giới* của CIA . Một số nhà xuất bản, trong đó có Grand River Books [16] , Potomac Books (trước đây là Brassy's Inc.) [[17]](#cite_note-17) , và [[18]](#cite_note-18) [Skyhorse Publishing](/w/index.php?title=Skyhorse_Publishing&action=edit&redlink=1) đã xuất bản lại sách dữ liệu trong vài năm gần đây. [[19]](#cite_note-19)
## Những thực thể trong
*Dữ kiện thế giới*[ [sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=6)]
Vào tháng 2 năm 2008,
*Dữ kiện thế giới* gồm có **266** thực thể . Những thực thể này có được chia thành nhiều thể loại [3] . Chúng là: [[3]](#cite_note-ents-3)
- Các quốc gia độc lập
- Thể loại nay có các quốc gia độc lập, mà CIA định nghĩa là người dân "về chính trị được tổ chức thành một quốc gia có chủ quyền với lãnh thổ có giới hạn"
. Trong thể loại này, có [[3]](#cite_note-ents-3) **194**thực thể.
- Khác
- Thể loại
*Khác*là danh sách các nơi khác không nằm trong danh sách các quốc gia độc lập. Hiện nay chúng có **hai**thực thể: [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)và [Cộng đồng châu Âu](/wiki/C%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BB%93ng_ch%C3%A2u_%C3%82u).
- Quốc gia phụ thuộc và Khu vực chủ quyền đặc biệt
- Thể loại nàu là danh sách các nơi phụ thuộc vào quốc gia khác. Chúng có thể được chia nhỏ hơn thành các thể loại theo từng quốc gia mà chúng phụ thuộc:
[Úc](/wiki/%C3%9Ac): sáu thực thể [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa): hai thực thể [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch): hai thực thể [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p): chín thực thể [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan): hai thực thể [New Zealand](/wiki/New_Zealand): ba thực thể [Na Uy](/wiki/Na_Uy): ba thực thể [Liên hiệp Vương quốc Anh và Bắc Ireland](/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland): mười bảy thực thể [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3): mười bốn thực thể
-
- Linh tinh
- Thể loại này dành cho
[Châu Nam cực](/wiki/Ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c)và những nơi đanh tranh chấp. Chúng có **sáu**thực thể.
- Các thực thể khác
- Thể loại này dành cho
[Thế giới](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t)và [đại dương](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng). Có **năm**đại dương và Thế giới (mục Thế giới được dự định dùng tóm tắt 256 mục khác) . [[5]](#cite_note-press-5)
## Những điều kỳ quặc và tranh cãi[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=7)]
### Về chính trị[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=8)]
- Các lãnh thổ không đề cập
Một số lãnh thổ trong một quốc gia hoặc khu vực đang tranh chấp giữa các quốc gia, như
[Kashmir](/wiki/Kashmir), không được đề cập đến , nhưng những khu vực khác của thế giới có tình trạng đang tranh chấp, như [20] [Quần đảo Trường Sa](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa), lại có mục từ . Những khu vực tiểu quốc gia trong một nước (như [[21]](#cite_note-21) [Tiểu bang Hoa Kỳ](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3)hay [Các tỉnh và lãnh thổ của Canada](/wiki/T%E1%BB%89nh_v%C3%A0_l%C3%A3nh_th%E1%BB%95_c%E1%BB%A7a_Canada)) không được ghi trong *Sách dữ kiện*. Thay vào đó, người dùng tìm thông tin về khu vực tiểu quốc gia sẽ được chỉ đến "một bách khoa toàn thư tốt" nếu có nhu cần tham khảo . Tiêu chí này được đề xướng trong phiên bản 2007 với quyết định bỏ những mục viết về [[22]](#cite_note-subnat-22) [Guiana thuộc Pháp](/wiki/Guyane_thu%E1%BB%99c_Ph%C3%A1p), [Guadeloupe](/wiki/Guadeloupe), [Martinique](/wiki/Martinique), và [Reunion](/wiki/R%C3%A9union). Chúng được bỏ đi vì ngoài việc là [tỉnh hải ngoại](/wiki/T%E1%BB%89nh_h%E1%BA%A3i_ngo%E1%BA%A1i), giờ đây chúng là [vùng hải ngoại](/wiki/V%C3%B9ng_h%E1%BA%A3i_ngo%E1%BA%A1i), một phần gắn liền vào nước Pháp . [[23]](#cite_note-domrom-23)
- Kashmir
- Bản đồ mô tả Kashmir với biên giới
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)– [Pakistan](/wiki/Pakistan)được vẽ tại [Đường quản lý](/w/index.php?title=%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_qu%E1%BA%A3n_l%C3%BD&action=edit&redlink=1), nhưng khu vực [Kashmir do Trung Quốc quản lý](/wiki/Aksai_Chin)được vẽ bằng nét đứt . [[24]](#cite_note-24)
- Bắc Síp
[Bắc Síp](/w/index.php?title=C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_B%E1%BA%AFc_S%C3%ADp_thu%E1%BB%99c_Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1)không được cho một mục tách biệt cũng như liệt kê như một phần của [Thổ Nhĩ Kỳ](/wiki/Th%E1%BB%95_Nh%C4%A9_K%E1%BB%B3)vì "những khu dân cư/sát nhập lãnh thổ không được Chính phủ Hoa Kỳ công nhận sẽ không được vẽ trên bản đồ của Chính phủ Hoa Kỳ" . [[25]](#cite_note-25)
- Đài Loan/Trung Hoa Dân quốc
[Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)có một mục riêng không liệt kê theo vần T, mà lại ở cuối danh sách . Tên " [[26]](#cite_note-26) *" không được ghi như "tên chính thức" của Đài Loan tại đề mục "Chính quyền"* [Trung Hoa Dân quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) , do sự ghi nhận của Hoa Kỳ đối với [[27]](#cite_note-jjwyiz-27) [chính sách một Trung Quốc](/wiki/Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_m%E1%BB%99t_Trung_Qu%E1%BB%91c)theo đó chỉ có một nước Trung Quốc - [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa)- và Đài Loan là một phần của nó . Tên "Trung Hoa Dân quốc" (Republic of China) được thêm vào ngày [[28]](#cite_note-roceu-28) [27 tháng 1](/wiki/27_th%C3%A1ng_1), [2005](/wiki/2005) nhưng ngay sau đó quay lại "none" (không) [[29]](#cite_note-29) . (Xem thêm: [[27]](#cite_note-jjwyiz-27) [Vị thế chính trị của Đài Loan](/wiki/V%E1%BB%8B_th%E1%BA%BF_ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_%C4%90%C3%A0i_Loan), [Vị thế pháp lý của Đài Loan](/w/index.php?title=V%E1%BB%8B_th%E1%BA%BF_ph%C3%A1p_l%C3%BD_c%E1%BB%A7a_%C4%90%C3%A0i_Loan&action=edit&redlink=1))
- Miến Điện/Myanmar
- Hoa Kỳ không thừa nhận việc đổi tên
[Miến Điện](/wiki/Myanma)do phe quân sự lãnh đạo thực hiện thành *Myanmar*và do đó vẫn giữ mục từ dành cho quốc gia này dưới tên "Burma" (Miến Điện). Điều này là do sự thay đổi tên "không được chứng nhận bởi cơ quan lập pháp thực sự nào ở Miến Điện". Do đó, chính phủ Hoa Kỳ chưa bao giờ dùng cái tên Myanmar . [[30]](#cite_note-30)
- Macedonia
[Cộng hòa Macedonia](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Macedonia)được ghi dưới tên *Macedonia* . Mặc dù sự thật là không có tổ chức quốc tế nào như [[31]](#cite_note-31) [Liên Hiệp Quốc](/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) , [[32]](#cite_note-32) [Liên minh châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u) , [[33]](#cite_note-33) [NATO](/wiki/NATO) , [[34]](#cite_note-34) [Liên minh truyền thông châu Âu](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_minh_truy%E1%BB%81n_th%C3%B4ng_ch%C3%A2u_%C3%82u&action=edit&redlink=1) , và [[35]](#cite_note-35) [Ủy ban Olympics Quốc tế](/w/index.php?title=%E1%BB%A6y_ban_Olympics_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) sử dụng dạng viết ngắn này (tất cả họ đều dùng cụm từ [[36]](#cite_note-36) *Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ*). Lịch sử cái tên được dùng cho mục từ này khá phức tạp. Trong phiên bản 1992 của *Dữ kiện thế giới*, mục từ dành cho quốc gia này được liệt ở dạng quốc gia cũ (vào cùng thời điểm đó, những mục từ mới được thêm vào cho 20 quốc gia khi đó tách ra từ Liên Xô và Nam Tư; hai quốc gia này bị bỏ ra). Trong phiên bản 1994, tên của mục từ đổi thành [[37]](#cite_note-yugo-37) *Former Yugoslav Republic of Macedonia*(Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ) . Trong thập niên tiếp theo, nó vẫn là tên quốc gia này khi liệt kê tại đó. Cuối cùng, trong phiên bản 2004 của [[38]](#cite_note-38) *Sách dữ kiện*, tên của mục từ này quay trở về *Macedonia* . Điều này xảy ra sau một quyết định của Hoa Kỳ vào tháng 11 năm 2004 rằng sẽ gọi Cộng hòa Macedonia thuộc Nam Tư cũ là Cộng hòa Macedonia [[39]](#cite_note-39) . ( [[40]](#cite_note-40) *Xem thêm* [Tranh cãi tên gọi Macedonia](/w/index.php?title=Tranh_c%C3%A3i_t%C3%AAn_g%E1%BB%8Di_Macedonia&action=edit&redlink=1).)
- Liên minh châu Âu
- Vào ngày
[16 tháng 12](/wiki/16_th%C3%A1ng_12), [2004](/wiki/2004), CIA đã thêm một mục từ cho [Liên minh châu Âu](/wiki/Li%C3%AAn_minh_ch%C3%A2u_%C3%82u)(EU) . (Trước ngày này, EU nằm ngoài cuốn [[42]](#cite_note-42) *Sách dữ kiện* ). Theo CIA, Liên minh châu Âu được thêm vào vì EU "tiếp tục hướng về những tính chất ngày càng giống quốc gia" [[43]](#cite_note-noEU-43) . [[28]](#cite_note-roceu-28)
- Khu vực bảo tồn hoang dã Đảo Thái Bình Dương Hoa Kỳ và Iles Eparses
- Trong phiên bản 2006 của
*Dữ kiện Thế giới*, các mục từ dành cho [Đảo Baker](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Baker), [Đảo Howland](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Howland), [Đảo Jarvis](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Jarvis), [Đá ngầm Kingman](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1_ng%E1%BA%A7m_Kingman&action=edit&redlink=1), [Đảo san hô vòng Johnston](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng_Johnston&action=edit&redlink=1), [Đảo san hô vòng Palmyra](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A3o_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng_Palmyra&action=edit&redlink=1), và [Quần đảo Midway](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_san_h%C3%B4_v%C3%B2ng_Midway)được nhập vào mục từ mới [Khu vực bảo tồn hoang dã Đảo Thái Bình Dương Hoa Kỳ](/w/index.php?title=Khu_v%E1%BB%B1c_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_hoang_d%C3%A3_%C4%90%E1%BA%A3o_Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) . Những mục từ cũ cho mỗi khu vực đảo được biến thành chuyển hướng tại trang web [[44]](#cite_note-44) *Sách dữ kiện*website . Vào ngày [[45]](#cite_note-45) [7 tháng 9](/wiki/7_th%C3%A1ng_9), [2006](/wiki/2006), CIA cũng nhập các mục của [Bassas da India](/wiki/Bassas_da_India), [Đảo Europa](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_Europa), [Quần đảo Glorioso](/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Glorieuses), [Đảo Juan de Nova](/wiki/Juan_de_Nova), và [Đảo Tromelin](/wiki/Tromelin)vào một mục từ mới [Iles Eparses](/wiki/C%C3%A1c_%C4%91%E1%BA%A3o_r%E1%BA%A3i_r%C3%A1c_t%E1%BA%A1i_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng) . Cùng với mục từ mới Khu vực bảo tồn hoang dã Đảo Thái Bình Dương Hoa Kỳ, năm mục từ cũ cho năm đảo vẫn tiếp tục làm chuyển hướng trên trang web [[46]](#cite_note-46) . Vào ngày [[47]](#cite_note-47) [19 tháng 7](/wiki/19_th%C3%A1ng_7), [2007](/wiki/2007)mục Iles Eparses và những chuyển hướng cho mỗi đảo bị bỏ ra do nhóm này trở thành một quận của [Vùng đất phía Nam và châu Nam cực thuộc Pháp](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%E1%BA%A5t_ph%C3%ADa_Nam_v%C3%A0_ch%C3%A2u_Nam_C%E1%BB%B1c_thu%E1%BB%99c_Ph%C3%A1p)vào tháng 2 . [[48]](#cite_note-taaf-48)
- Nam Tư/Serbia và Montenegro
- Nam Tư có một lịch sử đầy tranh cãi trên
*Sách dữ kiện*. Trước năm 1992, [Liên bang Cộng hòa Xã hội chủ nghĩa Nam Tư](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Li%C3%AAn_bang_X%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_Nam_T%C6%B0)trong *Sách dữ kiện* . Vào năm [[49]](#cite_note-49) [1992](/wiki/1992), mục từ này bị loại bỏ và các mục từ khác dành cho tất cả các nước cộng hòa cũ được thêm vào [[37]](#cite_note-yugo-37) . Khi làm việc này, CIA đã liệt kê [[37]](#cite_note-yugo-37) [Liên bang Cộng hòa Nam Tư](/w/index.php?title=Li%C3%AAn_bang_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_T%C6%B0&action=edit&redlink=1)là *Serbia và Montenegro* . Điều này là do quyết định ngày [[50]](#cite_note-50) [21 tháng 5](/wiki/21_th%C3%A1ng_5), [1992](/wiki/1992) của Chính phủ Hoa Kỳ không công nhận Liên bang này (hoặc bất kỳ các nước cộng hòa khác) [[51]](#cite_note-FRY-51) như [[52]](#cite_note-law-52) [quốc gia kế thừa](/w/index.php?title=Qu%E1%BB%91c_gia_k%E1%BA%BF_th%E1%BB%ABa&action=edit&redlink=1)của Nam Tư xã hội chủ nghĩa vừa giải thể. Chính phủ Mỹ cũng quyết định không công nhận bản thân Liên bang Nam Tư là một quốc gia . [[53]](#cite_note-FRY2-53)
- Những quan điểm này được ghi rõ trong lời phủ nhận được in trong cuốn
*Sách dữ kiện*: [[54]](#cite_note-54)
- Ngoài lời phủ nhận, những nước cộng hòa Serbia và Montenegro được đối xử độc lập nhau trong dữ liệu, có thể nhìn thấy trong bản đồ bên phải
. Trong [[55]](#cite_note-55) [tháng 10 năm 2000](/w/index.php?title=Th%C3%A1ng_10_n%C4%83m_2000&action=edit&redlink=1), [Slobodan Milošević](/wiki/Slobodan_Milo%C5%A1evi%C4%87)đã từ chức sau một cuộc bầu cử đầy tranh cãi tổ chức vào tháng trước . Sự kiện này khiến tạo ra thay đổi trong phiên bản năm 2001 của [[56]](#cite_note-56) *Sách dữ kiện*, với việc thực thể Serbia và Montenegro lại được đổi thành Nam Tư . Vào ngày [[57]](#cite_note-57) [14 tháng 3](/wiki/14_th%C3%A1ng_3), [2002](/wiki/2002), một thỏa thuận được ký để biến Liên bang Nam Tư thành một liên minh quốc gia có tên [Serbia và Montenegro](/wiki/Serbia_v%C3%A0_Montenegro) ; nó có hiệu lực vào ngày [[58]](#cite_note-58) [14 tháng 2](/wiki/14_th%C3%A1ng_2), [2003](/wiki/2003) . Cái tên thực thể Nam Tư được thay đổi trong [[59]](#cite_note-59) *Sách dữ kiện*một tháng sau sự thay đổi . [[60]](#cite_note-60)
- Đông Timor/Timor-Leste
- Vào ngày
[19 tháng 7](/wiki/19_th%C3%A1ng_7), [2007](/wiki/2007)mục từ dành cho Đông Timor (East Timor) được đổi tên thành *Timor-Leste*theo một quyết định của Ủy ban Địa danh Hoa Kỳ . [[61]](#cite_note-bgn-61)
- Kosovo
- Vào ngày
[28 tháng 2](/wiki/28_th%C3%A1ng_2), [2008](/wiki/2008)CIA đã thêm một mục cho [Kosovo](/wiki/Kosovo) ; trước đó, Kosovo không được ghi trong Sách dữ kiện [[62]](#cite_note-62) . Sự bổ sung này được thực hiện bất chấp Nga [[20]](#cite_note-notin-20) và Serbia [[63]](#cite_note-ctvnorec-63) cùng một số nước khác kịch liệt phản đối sự độc lập này, và nhiều quốc gia không công nhận nền độc lập của nó. (Xem [[63]](#cite_note-ctvnorec-63) [Phản ứng của thế giới về tuyên bố độc lập của Kosovo năm 2008](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_%E1%BB%A9ng_c%E1%BB%A7a_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_v%E1%BB%81_tuy%C3%AAn_b%E1%BB%91_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_c%E1%BB%A7a_Kosovo_n%C4%83m_2008&action=edit&redlink=1).)
### Sự thật[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=9)]
Trước năm 1998, hồ sơ của Liên minh Vương quốc Anh và Bắc Ireland chứa một câu nói rằng UK giành được độc lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1801
. Dòng viết ngắn ngủi này, một sự mô tả gây bối rối do tham khảo [64] [Đạo luật Liên minh 1801](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_lu%E1%BA%ADt_Li%C3%AAn_minh_1801&action=edit&redlink=1)từ đó đã được mở rộng rất nhiều . [[65]](#cite_note-uk-65)
## Số ISBN[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=10)]
Đây là danh sách Số hiệu sách chuẩn quốc tế (ISBN) dành cho phiên bản Chính phủ
của [66] *Dữ kiện Thế giới*. ISBN dành cho bản in lại của Potomac Books và Skyhorse Publishing của *Sách dữ kiện*cũng được ghi chú. Đối với phiên bản in lại, năm dữ liệu được ghi trong ngoặc.
- Phiên bản chính phủ
- 2000:
[ISBN 0-16-061343-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160613434)
- 2001:
[ISBN 0-16-066404-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160664047)
- 2002:
[ISBN 0-16-067601-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160676010)
- 2003:
[ISBN 0-16-067943-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160679435)
- 2004:
[ISBN 0-16-073030-9](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160730309)
- 2005:
[ISBN 0-16-074941-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160749417)
- 2006:
[ISBN 0-16-076547-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0160765471)
- 2007:
[ISBN 978-0-16-078580-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780160785801)
- 2008:
[TBD](/w/index.php?title=TBD&action=edit&redlink=1)
- Bản in lại Potomac Books
- 2000 (1999):
[ISBN 1-57488-266-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/157488266X)
- 2001 (2000):
[ISBN 1-57488-346-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1574883461)
- 2002 (2001):
[ISBN 1-57488-475-1](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1574884751)
- 2003 (2002):
[ISBN 1-57488-641-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/157488641X)
- 2004 (2003):
[ISBN 1-57488-837-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1574888374)
- 2005 (2004):
[ISBN 1-57488-942-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1574889427)
- 2006 (2005):
[ISBN 1-57488-997-4](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1574889974)
- 2007 (2006):
[ISBN 1-59797-109-X](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/159797109X)
- 2008 (2007):
[ISBN 1-59797-182-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1597971820)
- Bản in lại Skyhorse Publishing
- 2008 (2007):
[ISBN 978-1-60239-080-5](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9781602390805)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=11)]
|
|![]()
[Wikisource tiếng Việt](/wiki/Wikisource)có toàn văn tác phẩm về:
- Ngoài
*Dữ kiện thế giới*, CIA cũng xuất bản một thư mục có tên *thường xuyên* [Các nhà lãnh đạo thế giới](/w/index.php?title=C%C3%A1c_nh%C3%A0_l%C3%A3nh_%C4%91%E1%BA%A1o_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) . [[67]](#cite_note-67) [Viết tắt được dùng trong Dữ kiện thế giới của CIA](/w/index.php?title=Vi%E1%BA%BFt_t%E1%BA%AFt_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c_d%C3%B9ng_trong_D%E1%BB%AF_ki%E1%BB%87n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_c%E1%BB%A7a_CIA&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=12)]
Bài viết này có chứa những dữ liệu từ Dữ kiện thế giới của CIA, và vì nó là ấn bản chính phủ Hoa Kỳ, nó thuộc
[phạm vi công cộng](/wiki/Ph%E1%BA%A1m_vi_c%C3%B4ng_c%E1%BB%99ng). **Central Intelligence Agency.** [^](#cite_ref-pubs_1-0) [“Central Intelligence Agency Publications”](http://web.archive.org/web/20060717051912/www.cia.gov/cia/publications/). Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008. “The World Factbook is produced by CIA's Directorate of Intelligence. The Factbook is a comprehensive resource of facts and statistics on more than 250 countries and other entities.” **Central Intelligence Agency (** [^](#cite_ref-featured_2-0) [2008-01-03](/w/index.php?title=2008-01-03&action=edit&redlink=1)). [“Where in the World is Mt. Kilimanjaro? Visit the CIA World Factbook to Find Out”](https://www.cia.gov/news-information/featured-story-archive/world-factbook.html). Truy cập ngày 4 tháng 1 năm 2008.
- ^
**a** **ă** **â** [Directorate of Intelligence.](#cite_ref-ents_3-3) **b** [“The World Factbook - Notes and Definitions: Entities”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/notesanddefs.html). Truy cập ngày 29 tháng 2 năm 2008. ‘"Independent state" refers to a people politically organized into a sovereign state with a definite territory. * * * There are a total of 266 separate geographic entities in The World Factbook that may be categorized as follows...’
- ^
**a** **ă** [Directorate of Intelligence.](#cite_ref-cci_4-2) **â** [“The World Factbook - Contributors and Copyright Information”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/contributor_copyright.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “The World Factbook is prepared by the Central Intelligence Agency for the use of US Government officials, and the style, format, coverage, and content are designed to meet their specific requirements. Information is provided by... other public and private sources. The Factbook is in the public domain. Accordingly, it may be copied freely without permission of the Central Intelligence Agency (CIA).”
- ^
**a** **ă** **â** [“CIA World Factbook 2006 Now Available”](https://www.cia.gov/news-information/press-releases-statements/press-release-archive-2006/pr04052006.htm)(Thông cáo báo chí). Central Intelligence Agency. 5 tháng 4 năm 2006. Truy cập ngày 11 tháng 1 năm 2007. ‘The World Factbook remains the CIA's most widely disseminated and most popular product, now averaging almost 6 million visits each month. In addition, tens of thousands of government, commercial, academic, and other Web sites link to or replicate the online version of the Factbook. * * * Included among the 271 geographic entries is one for the "World," which incorporates data and other information summarized where possible from the other 270 country listings.’
- ^
**a** [Directorate of Intelligence.](#cite_ref-pd_6-1) **ă** [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Can I use some or all of The World Factbook for my Web site (book, research project, homework, etc.)?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “The World Factbook is in the public domain and may be used freely by anyone at anytime without seeking permission.* * * As a courtesy, please cite The World Factbook when used.” **Central Intelligence Agency.** [^](#cite_ref-7) [“Use of the Central Intelligence Agency Seal”](https://www.cia.gov/about-cia/site-policies/index.html#seal). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. ‘Federal law prohibits use of the words "Central Intelligence Agency," the initials "CIA," the seal of the Central Intelligence Agency, or any colorable imitation of such words, initials, or seal in connection with any merchandise, impersonation, solicitation, or commercial activity in a manner reasonably calculated to convey the impression that such use is approved, endorsed, or authorized by the Central Intelligence Agency.’
- ^
**a** **ă** [Directorate of Intelligence.](#cite_ref-faqs-u2d_8-2) **â** [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): How often is The World Factbook updated?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008. “Formerly our Web site (and the published Factbook) were only updated annually. Beginning in November 2001 we instituted a new system of more frequent online updates. The World Factbook is currently updated every two weeks. The annual printed version of the Factbook is usually released about midyear.” **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-9) [“The World Factbook - Notes and Definitions: Date of information”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/notesanddefs.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “In general, information available as of ngày 1 tháng 1 năm 2007 was used in the preparation of this edition.”
- ^
**a** [Directorate of Intelligence.](#cite_ref-WBFhistory_10-1) **ă** [“The World Factbook -- History”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/history.html). Truy cập ngày 3 tháng 3 năm 2007. “The first classified Factbook was published in August 1962, and the first unclassified version was published in June 1971.” **Miller, Jill Young. "CIA puts data on the internet."** [^](#cite_ref-11) *Fort Lauderdale Sun-Sentinel*ngày 12 tháng 12 năm 1994. **Central Intelligence Agency.** [^](#cite_ref-12) [“CIA Download Page”](https://www.cia.gov/library/publications/download/). Truy cập ngày 10 tháng 6 năm 2007. **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-buy_13-0) [“The World Factbook - Purchasing Information”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/purchase_info.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Other users may obtain sales information about printed copies from the following: Superintendent of Documents...National Technical Information Service” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-14) [1999](/wiki/1999)). [“The World Factbook 1999 - Purchasing Information (mirror)”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact99/11.htm). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. “The Central Intelligence Agency (CIA) prepares The World Factbook in printed, CD-ROM, and Internet versions.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-15) [1995](/wiki/1995)). [“Publication Information for The World Factbook 1995 (mirror)”](http://www.ems.psu.edu/~williams/states/pubinfo.htm). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. “This publication is also available in microfiche, magnetic tape, or computer diskettes.” **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-16) [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): I am using the Factbook online and it is not working. What is wrong?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. ‘Hundreds of "Factbook" look-alikes exist on the Internet. The Factbook site at: www.cia.gov is the only official site.’ **Texas A&M University Libraries.** [^](#cite_ref-17) [“Introduction to Comparative Politics POLS 329”](http://library.tamu.edu/portal/site/Library/menuitem.95e060d328c5ba7869e19cf419008a0c/?vgnextoid=b6e4124698f60110VgnVCM1000007800a8c0RCRD). Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008. “The world factbook (Handbook of the Nations). Detroit, Mich.: Grand River Books, 1981-.” **Potomac Books.** [^](#cite_ref-18) [“The World Factbook 2008 CIA's 2007 Edition”](http://www.potomacbooksinc.com/Books/BookDetail.aspx?productID=180790). Truy cập ngày 2 tháng 1 năm 2008. **Skyhorse Publishing.** [^](#cite_ref-19) [“CIA World Factbook 2008, The”](http://www.skyhorsepublishing.com/details.php?TitleID=77). Truy cập ngày 22 tháng 1 năm 2008.
- ^
**a** [Directorate of Intelligence.](#cite_ref-notin_20-1) **ă** [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why don’t you include information on entities such as Tibet, Kashmir, or Kosovo?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Also included in the Factbook are entries on parts of the world whose status has not yet been resolved (e.g., West Bank, Spratly Islands). Specific regions within a country or areas in dispute among countries are not covered.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-21) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Spratly Islands”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/pg.html). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-subnat_22-0) [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why doesn't The World Factbook include information on states, departments, provinces, etc., in the country format?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2007. “The World Factbook provides national-level information on countries, territories, and dependencies, but not subnational administrative units within a country. A good encyclopedia should provide state/province-level information.” **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-domrom_23-0) [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why has The World Factbook dropped the four French departments of Guadeloupe, Martinique, Reunion, and French Guiana?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 26 tháng 5 năm 2007. “The reason the four entities are no longer in The World Factbook is because their status has changed. While they are overseas departments of France, they are also now recognized as French regions, having equal status to the 22 metropolitan regions that make up European France.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-24) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - China (map)”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/maps/ch-map.gif). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-25) [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why are the Golan Heights not shown as part of Israel or Northern Cyprus with Turkey?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Territorial occupations/annexations not recognized by the United States Government are not shown on US Government maps.” **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-26) [“The World Factbook - Country Listing”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/countrylisting.html#z). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^
**a** [Directorate of Intelligence (](#cite_ref-jjwyiz_27-1) **ă** [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Taiwan”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/tw.html#Govt). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006.
- ^
**a** [Directorate of Intelligence.](#cite_ref-roceu_28-1) **ă** [“The World Factbook - Frequently Asked Questions (FAQs): Why are Taiwan and the European Union listed out of alphabetical order at the end of the Factbook entries?”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/docs/faqs.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Taiwan is listed after the regular entries because even though the mainland People's Republic of China claims Taiwan, elected Taiwanese authorities de facto administer the island and reject mainland sovereignty claims. * * * The European Union (EU) is not a country, but it has taken on many nation-like attributes and these are likely to be expanded in the future.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-29) [2005-01-27](/w/index.php?title=2005-01-27&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Taiwan (mirror)”](http://hoshie.mozfaq.org/factbook-roc/geos/tw.html#Govt). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-30) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Burma”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/bm.html#Govt). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “since 1989 the military authorities in Burma have promoted the name Myanmar as a conventional name for their state; this decision was not approved by any sitting legislature in Burma, and the US Government did not adopt the name, which is a derivative of the Burmese short-form name Myanma Naingngandaw” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-31) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Macedonia”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/mk.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. **United Nations General Assembly.** [^](#cite_ref-32) [“Admission of the former Yugoslav Republic of Macedonia to membership in the United Nations”](http://www.un.org/documents/ga/res/47/a47r225.htm). Truy cập ngày 8 tháng 2 năm 2008. ‘Decides to admit the State whose application is contained in document A/47/876-S/25147 to membership in the United Nations, this State being provisionally referred to for all purposes within the United Nations as "the former Yugoslav Republic of Macedonia" pending settlement of the difference that has arisen over the name of the State.’ **European Commission.** [^](#cite_ref-33) [“Background information - The former Yugoslav Republic of Macedonia”](http://ec.europa.eu/comm/competition/international/bilateral/background/mk1_en.html). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. “The Former Yugoslav Republic of Macedonia was the first country in the region to sign a Stabilisation and Association Agreement in April 2001 (in force since April 2004).” **North Atlantic Treaty Organization.** [^](#cite_ref-34) [“"The situation in the former Yugoslav Republic of Macedonia is critical"”](http://www.nato.int/docu/update/2001/0723/e0725a.htm). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. **European Broadcasting Union.** [^](#cite_ref-35) [“Members' Logos”](http://www.ebu.ch/members/members_logos.php). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006. **International Olympic Committee.** [^](#cite_ref-36) [“List of National Olympic Committees Participating In the XIX Olympic Winter Games In Salt Lake City”](http://multimedia.olympic.org/pdf/en_report_258.pdf). Truy cập ngày 24 tháng 9 năm 2006.
- ^
**a** **ă** [Directorate of Intelligence (](#cite_ref-yugo_37-2) **â** [1992](/wiki/1992)). [“The World Factbook 1992 - Notes, Definitions, and Abbreviations”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact92/wf930000.txt). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “Bosnia and Hercegovina, Croatia, Macedonia, Serbia and Montenegro, and Slovenia have replaced Yugoslavia.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-38) [1994](/wiki/1994)). [“The World Factbook 1994 - Notes, Definitions, and Abbreviations”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact94/wf950000.txt). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. “The name of Macedonia was changed to The Former Yugoslav Republic of Macedonia (FYROM).” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-39) [2004-11-30](/w/index.php?title=2004-11-30&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Macedonia (mirror)”](http://theworldfactbook.info/geos/mk.html). Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) **Staff reporter (** [^](#cite_ref-40) [2004-11-04](/w/index.php?title=2004-11-04&action=edit&redlink=1)). [“US snubs Greece over Macedonia”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/3981499.stm). BBC News. Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. ‘Greece has protested strongly at a decision by the US to refer to the Former Yugoslav Republic of Macedonia (FYROM) simply as "Macedonia".’ **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-41) [2000](/wiki/2000)). [“CIA World Factbook 2000 - Country Maps (mirror)”](http://www.lib.utexas.edu/maps/cia00/serbia_montenegro_sm00.jpg). Truy cập ngày 6 tháng 2 năm 2007. **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-42) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - European Union”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/ee.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. **Directorate of Intelligence.** [^](#cite_ref-noEU_43-0) [“The World Factbook - Why doesn't The World Factbook include information on states, departments, provinces, the European Union, etc., in the country format? (mirror)”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2003/docs/faqs.html). Truy cập ngày 2 tháng 6 năm 2007. “The World Factbook provides national-level information on countries, territories, and dependencies, but not on subnational administrative units within a country or supranational entities like the European Union.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-44) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - United States Pacific Island Wildlife Refuges”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/um.html). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. **For an example of a redirect, see what happens with the** [^](#cite_ref-45) [profile](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kq.html)for Kingman Reef. **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-46) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Iles Eparses (mirror)”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2007/geos/zz.html). Truy cập ngày 10 tháng 11 năm 2007. **For an example of a redirect, see what happens with the** [^](#cite_ref-47) [profile](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2007/geos/ju.html)for Juan de Nova Island (mirror). **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-taaf_48-0) [2007-07-19](/w/index.php?title=2007-07-19&action=edit&redlink=1)). [“CIA - The World Factbook 2007: What's New”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html). Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2007. “The five former entities of Bassas da India, Europa Island, Glorioso Islands, Juan de Nova Island, and Tromelin Island, previously grouped as Iles Eparses (Scattered Islands), now constitute a district of the French Southern and Antarctic Lands.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-49) [1989](/wiki/1989)). [“Yugoslavia Government - 1989: 1989 CIA World Factbook (mirror)”](http://www.theodora.com/wfb1989/yugoslavia/yugoslavia_government.html). Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2006. **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-50) [1992](/wiki/1992)). [“1992 CIA World Factbook: Serbia and Montenegro (mirror)”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact92/wf930216.txt). Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2006. **Department of State.** [^](#cite_ref-FRY_51-0) [“Chiefs of Mission by Country, 1778-2005: Serbia and Montenegro”](http://web.archive.org/web/20021228160049/http://www.state.gov/r/pa/ho/po/com/11216.htm). [Bản gốc](http://www.state.gov/r/pa/ho/po/com/11216.htm)lưu trữ ngày 28 tháng 12 năm 2002. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “On ngày 21 tháng 5 năm 1992, the United States announced that it did not recognize the Federal Republic of Yugoslavia, which was composed of the Republics of Serbia and Montenegro, as a successor state of the Socialist Federal Republic of Yugoslavia.” **White, Mary Jo (2000).** [^](#cite_ref-law_52-0) [“767 Third Avenue Associates v. United States: BRIEF FOR AMICUS CURIAE UNITED STATES OF AMERICA SUPPORTING APPELLEES AND SUPPORTING AFFIRMANCE IN PART AND REVERSAL IN PART”](http://www.state.gov/documents/organization/6649.doc)(MS Word). Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2007. ‘Since 1992, the United States has taken the position that the SFRY has ceased to exist, that there is no state representing the continuation of the SFRY, and that five successors have arisen -- the Federal Republic of Yugoslavia (Serbia and Montenegro) ("FRY(S&M)"), the Republic of Slovenia ("Slovenia"), the Republic of Croatia ("Croatia"), the Republic of Bosnia-Herzegovina ("Bosnia-Herzegovina"), and the Former Yugoslav Republic of Macedonia ("FYROM")’ **Department of State (tháng 8 năm 1999).** [^](#cite_ref-FRY2_53-0) [“Serbia and Montenegro (08/99) (See Yugoslavia)”](http://web.archive.org/web/20050530112923/http://www.state.gov/outofdate/bgn/s/12685.htm). [Bản gốc](http://www.state.gov/outofdate/bgn/s/12685.htm)lưu trữ ngày 30 tháng 5 năm 2005. Truy cập ngày 3 tháng 2 năm 2007. “(Serbia and Montenegro have asserted the formation of a joint independent state, but this entity has not been recognized as a state by the United States.)” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-54) [1999](/wiki/1999)). [“CIA -- The World Factbook 1999 -- Serbia and Montenegro (mirror)”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact99/265.htm#intro). Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “Serbia and Montenegro have asserted the formation of a joint independent state, but this entity has not been formally recognized as a state by the US. The US view is that the Socialist Federal Republic of Yugoslavia (SFRY) has dissolved and that none of the successor republics represents its continuation.” **For an example, see the profile for the FRY in the** [^](#cite_ref-55) [1999 World Factbook](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact99/265.htm). **Staff reporter (** [^](#cite_ref-56) [2000-10-07](/w/index.php?title=2000-10-07&action=edit&redlink=1)). [“Kostunica sworn in as president of Yugoslavia”](http://www.cnn.com/SPECIALS/2000/yugoslavia/story/overview/). CNN. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-57) [2001](/wiki/2001)). [“CIA -- The World Factbook -- Notes and Definitions”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact2001/docs/notes.html). Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “The entity of Serbia and Montenegro is now officially known as Yugoslavia.” **Staff reporter (** [^](#cite_ref-58) [2002-03-14](/w/index.php?title=2002-03-14&action=edit&redlink=1)). [“Yugoslav partners sign historic deal”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/1872070.stm). BBC News. Truy cập ngày 30 tháng 10 năm 2006. “Serbia and Montenegro have signed an accord which will consign the name Yugoslavia to history and shelve any immediate plans for Montenegrin independence.” **Staff reporter (** [^](#cite_ref-59) [2003-02-04](/w/index.php?title=2003-02-04&action=edit&redlink=1)). [“Yugoslavia consigned to history”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/europe/2724047.stm). BBC News. Truy cập ngày 17 tháng 11 năm 2006. “From now on it will be called just Serbia and Montenegro - the two remaining republics joined in a loose union.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-60) [2003-03-19](/w/index.php?title=2003-03-19&action=edit&redlink=1)). [“CIA - The World Factbook 2002: What's new (mirror)”](http://www.faqs.org/docs/factbook/). Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2006. “Yugoslavia has been renamed Serbia and Montenegro as of ngày 4 tháng 2 năm 2003.” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-bgn_61-0) [2007-07-19](/w/index.php?title=2007-07-19&action=edit&redlink=1)). [“CIA - The World Factbook 2007: What's New”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html). Truy cập ngày 20 tháng 7 năm 2007. “The US Board on Geographic Names (BGN) now recognizes Timor-Leste as the short form name for East Timor* * *” **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-62) [2008-02-28](/w/index.php?title=2008-02-28&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - Kosovo”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/kv.html). Truy cập ngày 29 tháng 2 năm 2008.
- ^
**a** **ă** [“Kosovo's parliament declares independence”](http://www.ctv.ca/servlet/ArticleNews/story/CTVNews/20080217/kosovo_indep_080217?s_name=&no_ads=). CTV.ca. [2008-02-17](/w/index.php?title=2008-02-17&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 29 tháng 2 năm 2008. **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-64) [1996](/wiki/1996)). [“The World Factbook - United Kingdom (mirror)”](http://www.umsl.edu/services/govdocs/wofact96/258.htm). Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessmonthday=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)) **Directorate of Intelligence (** [^](#cite_ref-uk_65-0) [2006-09-19](/w/index.php?title=2006-09-19&action=edit&redlink=1)). [“The World Factbook - United Kingdom”](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/geos/uk.html#Govt). Truy cập ngày 23 tháng 9 năm 2006. **The ISBN for each edition can be found on the** [^](#cite_ref-66) [Government Printing Office Bookstore](http://bookstore.gpo.gov/)website. **Central Intelligence Agency.** [^](#cite_ref-67) [“World Leaders”](https://www.cia.gov/library/publications/world-leaders-1/index.html). Truy cập ngày 25 tháng 10 năm 2007.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=The_World_Factbook&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=The_World_Factbook&action=edit§ion=13)] [Current CIA World Factbook](https://www.cia.gov/library/publications/the-world-factbook/index.html) [Mobile Edition of the current CIA World Factbook - updated monthly](http://ciaintel.us/mobile/worldfactbook) [1991 CIA World Factbook](http://permanent.access.gpo.gov/lps35389/1991/world91b.txt) [1990 CIA World Factbook](http://permanent.access.gpo.gov/lps35389/1990/world12.txt)
- Previous editions of
*The World Factbook*from the [University of Missouri–St. Louis](/w/index.php?title=University_of_Missouri%E2%80%93St._Louis&action=edit&redlink=1)archive: [The World Factbook for Google Earth](http://bbs.keyhole.com/ubb/showflat.php?Cat=0&Board=EarthNature&Number=164827): The *Factbook*as Google Earth placemarks [On stephansmap.org](http://stephansmap.org/cia_world_factbook): The CIA World Factbook accessible by location and date range; covers the years 2001–2007. All Factbook entries are tagged with "cia". Requires graphical browser with javascript. [CIA World Factbook](http://www.memoware.com/?screen=doc_detail&doc_id=15510&back=main)for [Pocket PC](/wiki/Pocket_PC)and [Palm OS](/w/index.php?title=Palm_OS&action=edit&redlink=1)devices [CIA World Factbook 2006](http://www.tomeraider.com/ebooks/non-fiction/world_and_travel/cia_world_factbook_2006_ebook--BK665.php)for [Pocket PC](/wiki/Pocket_PC)and [Palm OS](/w/index.php?title=Palm_OS&action=edit&redlink=1)devices from [Tomeraider](/w/index.php?title=Tomeraider&action=edit&redlink=1) [CIA World Factbook 2007](http://factbook.paw.nu)as mobile friendly XHTML
|
|![]()


text:
Trường Viên
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Trường Viên (Trung văn giản thể: 长垣县; Trung văn phồn thể: 長垣縣; bính âm: Chángyuán Xiàn) là một huyện thuộc địa cấp thị Tân Hương, tỉnh Hà Nam,Trung Quốc.
Nhai đạo[sửa | sửa mã nguồn]
- Bồ Tây (蒲西街道)
- Bồ Đông (蒲东街道)
- Nam Bồ (南蒲街道)
- Bồ Bắc (蒲北街道)
Trấn[sửa | sửa mã nguồn]
Hương[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Trang thông tin chính thức(tiếng Trung)

markdown:
# Trường Viên
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Trường Viên huyện|
|—
|[Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) [Địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Tân Hương](/wiki/T%C3%A2n_H%C6%B0%C6%A1ng) 2(406 mi 2) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(1,971.4/mi 2) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [Giờ chuẩn Trung Quốc](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_Qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)( [UTC+8](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Trường Viên** ( [Trung văn giản thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83): [长垣](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%95%BF%E5%9E%A3)县; [Trung văn phồn thể](/wiki/Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83): [長垣](//vi.wiktionary.org/wiki/%E9%95%B7%E5%9E%A3)縣; [bính âm](/wiki/B%C3%ADnh_%C3%A2m): *Chángyuán Xiàn*) là một [huyện](/wiki/Huy%E1%BB%87n_(Trung_Qu%E1%BB%91c)) thuộc [địa cấp thị](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_c%E1%BA%A5p_th%E1%BB%8B) [Tân Hương](/wiki/T%C3%A2n_H%C6%B0%C6%A1ng), tỉnh [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), [Trung Quốc](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa).
[Nhai đạo](/wiki/Nhai_%C4%91%E1%BA%A1o_bi%E1%BB%87n_s%E1%BB%B1_x%E1%BB%A9)[ [sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&action=edit§ion=1)]
- Bồ Tây (蒲西街道)
- Bồ Đông (蒲东街道)
- Nam Bồ (南蒲街道)
- Bồ Bắc (蒲北街道)
[Trấn](/wiki/Tr%E1%BA%A5n_(Trung_Qu%E1%BB%91c))[ [sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&action=edit§ion=2)]
|
||
|
[Hương](/wiki/H%C6%B0%C6%A1ng_(Trung_Qu%E1%BB%91c))[ [sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&action=edit§ion=3)]
|
||
|
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&action=edit§ion=4)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn&action=edit§ion=5)] [Trang thông tin chính thức](http://www.changyuan.gov.cn/index.php) **(tiếng Trung)** [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [35°12′45″B 114°44′06″Đ / 35,2125°B 114,735°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Vi%C3%AAn¶ms=35.2125_N_114.735_E_source:kolossus-dewiki)

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Chữ Hán phồn thể
Chữ Hán phồn thể hay chữ Hán chính thể là một trong hai bộ chữ in tiêu chuẩn của tiếng Trung. Dạng chữ viết phồn thể hiện nay đã xuất hiện lần đầu cùng với các văn bản ghi chép thời nhà Hán và ổn định từ thế kỷ 5 trong thời Nam Bắc triều. Thuật ngữ phồn thể hoặc chính thể được sử dụng để phân biệt với giản thể, một hệ thống chữ viết tiếng Trung được giản lược nét hoặc điều chỉnh bộ do chính phủ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa quy định áp dụng từ năm 1949.
Chữ Hán phồn thể hiện vẫn được sử dụng chính thức tại Trung Hoa Dân Quốc (Đài Loan), Hồng Kông và Ma Cao. Trong số các cộng đồng Hoa kiều hải ngoại (ngoại trừ Hoa kiều ở Singapore và Malaysia) thì chữ phồn thể được sử dụng phổ biến nhất. Chữ Hán giản thế chủ yếu được sử dụng ở Trung Quốc đại lục, Singapore và Malaysia trong các ấn bản chính thức. Việc sử dụng chữ chính thể hay giản thể vẫn là một vấn đề tranh cãi kéo dài trong cộng đồng người Hoa.

markdown:
# Chữ Hán phồn thể
[Trung văn phồn thể](/w/index.php?title=Trung_v%C4%83n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83&redirect=no))
|
|![]()
Từ "Hán tự" viết dưới dạng phồn thể.
|
|Phồn thể · [Kanji](/wiki/Kanji)
|
|[Hanja](/wiki/Hanja)
|
|[Chữ Nôm](/wiki/Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m) [Thư pháp Đông Á](/wiki/Th%C6%B0_ph%C3%A1p_%C4%90%C3%B4ng_%C3%81) **Chữ Hán phồn thể** hay **chữ Hán chính thể** là một trong hai bộ chữ in tiêu chuẩn của [tiếng Trung](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c). Dạng chữ viết phồn thể hiện nay đã xuất hiện lần đầu cùng với các văn bản ghi chép thời [nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) và ổn định từ thế kỷ 5 trong thời [Nam Bắc triều](/wiki/Nam_B%E1%BA%AFc_tri%E1%BB%81u). Thuật ngữ *phồn thể* hoặc *chính thể* được sử dụng để phân biệt với [giản thể](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_gi%E1%BA%A3n_th%E1%BB%83), một hệ thống chữ viết tiếng Trung được giản lược nét hoặc điều chỉnh bộ do chính phủ [Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) quy định áp dụng từ năm 1949.
Chữ Hán phồn thể hiện vẫn được sử dụng chính thức tại
[Trung Hoa Dân Quốc](/wiki/Trung_Hoa_D%C3%A2n_Qu%E1%BB%91c) ( [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)), [Hồng Kông](/wiki/H%E1%BB%93ng_K%C3%B4ng) và [Ma Cao](/wiki/Ma_Cao). Trong số các cộng đồng Hoa kiều hải ngoại (ngoại trừ [Hoa kiều](/wiki/Hoa_ki%E1%BB%81u) ở [Singapore](/wiki/Singapore) và [Malaysia](/wiki/Malaysia)) thì chữ phồn thể được sử dụng phổ biến nhất. Chữ Hán giản thế chủ yếu được sử dụng ở [Trung Quốc đại lục](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BA%A1i_l%E1%BB%A5c), Singapore và Malaysia trong các ấn bản chính thức. Việc sử dụng chữ chính thể hay giản thể vẫn là một vấn đề tranh cãi kéo dài trong cộng đồng người Hoa.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83&action=edit§ion=1)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n_ph%E1%BB%93n_th%E1%BB%83&action=edit§ion=2)]
|
|![]()

X-Cache: cp1068 hit (1), cp1055 frontend miss (0)


text:
смола
Từ điển mở Wiktionary
Tiếng Nga[sửa]
Chuyển tự[sửa]
Xem Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga.
Danh từ[sửa]
{{rus-noun-f-1a|root=смол}} смола gc
- Nhựa cây, nhựa.
- сосновая смола — nhựa thông, tùng hương
- (синтетическая) nhựa, hắc in, dầu hắc, nhựa hắc ín, nhựa tổng hợp.
- каменноугольная смола — nhựa than đá, hắc ín
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)

markdown:
# смола
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Nga[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-rus-&action=edit§ion=T-1)]
### Chuyển tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-translit-&action=edit§ion=T-1)]
Xem
[Wiktionary:Phiên âm của tiếng Nga](/wiki/Wiktionary:Phi%C3%AAn_%C3%A2m_c%E1%BB%A7a_ti%E1%BA%BFng_Nga).
### Danh từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-noun-&action=edit§ion=T-1)]
{{rus-noun-f-1a|root=смол
__}__} **смол а** gc [Nhựa](/wiki/nh%E1%BB%B1a) [cây](/wiki/c%C3%A2y), [nhựa](/wiki/nh%E1%BB%B1a). *сосн*— nhựa thông, tùng hương __о__вая **смол** __а__
-
- (синтетическая)
[nhựa](/wiki/nh%E1%BB%B1a), [hắc](/wiki/h%E1%BA%AFc) [in](/wiki/in), [dầu hắc](/wiki/d%E1%BA%A7u_h%E1%BA%AFc), [nhựa](/wiki/nh%E1%BB%B1a) [hắc ín](/wiki/h%E1%BA%AFc_%C3%ADn), [nhựa](/wiki/nh%E1%BB%B1a) [tổng hợp](/wiki/t%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p). *каменноуг*— nhựa than đá, hắc ín __о__льная **смол** __а__
-
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1066 frontend miss (0)