text:
Bill Clinton trong tác phẩm ‘Đời tôi’ đã xác định năm việc chính quan trọng nhất của đời mình là muốn làm người tốt, có gia đình êm ấm, có bạn tốt, thành đạt trong cuộc sống và viết được một cuốn sách để đời. Ông đã giữ trên 30 năm cuốn sách mỏng “Làm thế nào để kiểm soát thời gian và cuộc sống của bạn” và nhớ rõ năm việc chính mà ông ước mơ từ lúc còn trẻ. Gia đình êm ấm là yếu tố đặc biệt quan trọng của hạnh phúc. Vợ chồng Bill Hillary Clinton vẫn khắng khít sau nhiều sóng gió và đồn thổi, ảnh: AFP (hình trên) và họ đã làm được thật nhiều việc. Họ chưa xây được một gia tộc dày công đức nhiều đời với dân với nước nhưng cuộc sống, tình yêu và sự nghiệp của họ đúng là một bài học lớn.
William Jefferson "Bill" Clinton là một chính trị gia Mỹ, người đã phục vụ từ năm 1993 đến năm 2001 với tư cách là Tổng thống thứ 42 của Hoa Kỳ. Ông nhậm chức vào tuổi 46, là tổng thống trẻ nhất thứ ba của nước Mỹ. Hillary Diane Rodham Clinton là cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ của Nhà nước, Thượng nghị sĩ Mỹ, và Đệ nhất phu nhân của Hoa Kỳ. Từ năm 2009 đến năm 2013, bà là Ngoại trưởng thứ 67 của Chính phủ Mỹ, phục vụ dưới thời Tổng thống Barack Obama. (Wikipedia). Báo Thanh Niên ngày 22 1 2015 có bài viết: Cuộc ‘hôn nhân chiến lược’ Bill - Hillary Clinton .
Cuộc ‘hôn nhân chiến lược’ Bill - Hillary Clinton
(TNO) Rất nhiều người cho rằng cuộc hôn nhân của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton và cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton đơn giản là "liên minh chiến lược" của hai con người cùng thông minh xuất chúng và khao khát quyền lực…
Năm 2009, khi vợ chồng Bill và Hillary Clinton bị công chúng bắt gặp đang nắm tay nhau tại một quán cà phê ở New York, và vài ngày sau, tay trong tay tản bộ trên một con đường ở Washington, tờ The Guardian (Anh) lập tức viết: “Nếu lời đồn là có thật, Bill và Hillary đang yêu nhau”.
Sở dĩ The Guardian đưa ra nhận định đó bởi cuộc hôn nhân của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton luôn bị bao phủ bởi hàng loạt suy đoán và thuyết âm mưu. Theo tờ báo Anh, rất nhiều người tin rằng cuộc hôn nhân của nhà Clinton đơn giản là liên minh chiến lược của hai con người cùng thông minh xuất chúng và khao khát quyền lực.
Từ khoa Luật Đại học Yale
Mặc cho nhiều suy đoán, nhưng có một thực tế không thể chối cãi là cặp vợ chồng quyền lực bậc nhất nước Mỹ đã yêu nhau từ thời sinh viên. Bill và Hillary Clinton gặp nhau năm 1971 tại khoa Luật của Đại học Yale, nơi cả hai theo học. Theo tiết lộ của bà Hillary với tạp chí Vanity Fair (Mỹ), cô sinh viên Hillary Rodham (tên của bà Hillary lúc chưa kết hôn – NV) khi ấy đã ngay lập tức bị anh chàng bạn học trông giống người Viking (tức ông Clinton khi đó) thu hút. Ngược lại, Clinton đã đi theo cô Rodham trong nhiều tuần lễ nhưng không hề mở lời bắt chuyện. Cho đến một ngày...
“Lúc đó tôi chưa bao giờ thật sự gặp Bill. Tôi ngồi trong thư viện, còn anh ấy ở bên ngoài cửa sổ. Anh ấy nhìn tôi, còn tôi thì nhìn anh ấy. Cứ mỗi lần thấy Bill trong khuôn viên trường, tôi không thể rời mắt khỏi anh ấy và luôn bắt gặp anh ấy đang nhìn tôi”, bà Hillary kể.
“Thế là tôi bỏ sách xuống, bước ra ngoài và nói, nếu anh cứ tiếp tục nhìn em, và em thì luôn nhìn lại anh thì chúng ta nên biết tên nhau. Em là Hillary Rodham”. Và Bill cũng xưng tên mình với Hillary. Về sau, Bill Clinton kể lại rằng lúc đó ông đã bị ngợp và thậm chí quên mất tên mình, theo đài CNN (Mỹ).
Trong thời gian yêu nhau, Bill Clinton liên tục hỏi cưới Hillary. Dù vậy, bà chần chừ vì sợ hôn nhân sẽ cản trở sự nghiệp, theo đài ABC News (Mỹ). Nhưng cuối cùng, Hillary cũng “nghe theo trái tim mình” và đám cưới diễn ra tháng 11.1975. Cặp vợ chồng chuyển về sống tại bang Arkansas, quê nhà của ông Clinton. Cũng tại đây, cả hai chính thức bắt đầu con đường chính trị.
… đến Nhà Trắng
Tháng 1.1993, Bill Clinton nhậm chức Tổng thống thứ 42 của Mỹ và Hillary Clinton trở thành đệ nhất phu nhân. Tờ The New York Times (Mỹ) miêu tả: “Chưa một vị tổng thống nào có được người vợ như Hillary Rodham Clinton. Bà từng tham dự cuộc họp chiến lược ở thành phố Little Rock, bang Arkansas, và có riêng một văn phòng tại Cánh Tây (của Nhà Trắng – NV). Bà luôn dẫn dắt và tìm được hướng ra cho những cuộc họp tưởng như bế tắc và vạch ra chiến lược để bảo vệ chồng trước những vụ bê bối”.
“Vấn đề của ông Clinton có lẽ là đôi lúc ông thiếu kỷ luật, cả trong đời sống riêng tư lẫn việc đưa ra quyết định, và ông cần ai đó trợ giúp”, The New York Times dẫn lời bà Alice M. Rivlin, người từng là giám đốc về ngân sách của Nhà Trắng. “Thật tốt cho sự nghiệp của Bill Clinton khi ông ấy có Hillary. Bà ấy đã nhiều lần cứu nguy cho Clinton bằng tính cách quyết đoán và kỷ luật hơn của mình”, bà Rivlin nói thêm.
Hillary Clinton là “một thế lực độc lập trong Nhà Trắng”, một tay bà xúc tiến để đưa kế hoạch chăm sóc sức khỏe vào chương trình nghị sự và buộc những người nghi ngờ năng lực của mình phải im lặng. Tuy nhiên, theo The New York Times, mối quan hệ của Bill và Hillary Clinton có thời điểm cũng trở nên “cực kỳ phức tạp” do sự đào hoa của vị cựu tổng thống Mỹ, nhất là năm 1998, khi vụ bê bối tình ái giữa Bill và cô thực tập sinh Nhà Trắng Monica Lewinsky bị đem ra mổ xẻ. Dù vậy, trong suốt thời gian đó, Hillary đã kiên định ủng hộ chồng.
“Hillary rất mạnh mẽ, nếu không có bà ấy, Bill Clinton có lẽ đã không trở thành tổng thống”, Bernard Nussbaum, người từng làm việc với Hillary khi bà còn là luật sư tập sự và về sau trở thành cố vấn cho Nhà Trắng, nhận xét. Còn Bill Clinton, “ông ấy sẽ nổi giận nếu ai đó chỉ trích Hillary”, Mickey Kantor, người phụ trách chiến dịch tranh cử năm 1992 của Clinton, cho biết.
Bà Hillary Clinton nói về chồng mình: “Không ai hiểu tôi như vậy, và không ai có thể làm tôi cười như cách Bill đã làm. Sau tất cả những năm tháng đó, Bill vẫn là người đàn ông thú vị, giàu năng lượng và sức sống nhất mà tôi từng biết. Vào mùa xuân năm 1971, Bill Clinton và tôi bắt đầu nói chuyện và 30 năm sau, chúng tôi vẫn nói chuyện như thế”, bà kể với ABC News.
Tháng 7.2014, cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton tiết lộ, ông và vợ đã thỏa thuận với nhau rằng, sau 26 năm bà ủng hộ sự nghiệp chính trị của ông, 26 năm tiếp theo, Bill Clinton sẽ hậu thuẫn cho sự nghiệp của vợ mình, theo đài BBC (Anh). Bà Hillary Clinton hiện vẫn chưa công bố chính thức liệu bà có tham gia cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2016 hay không, tuy nhiên, cựu đệ nhất phu nhân của Mỹ cho biết bà đã nói trước với chồng: “Một khi chúng ta lại vào sống trong Nhà Trắng, anh liệu mà cư xử đấy!”, theo tờ Daily Mail (Anh).
Bill Clinton
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
William Jefferson Clinton (tên khai sinh là William Jefferson Blythe III) sinh ngày 19 tháng 8 năm 1946,[1] là tổng thống thứ 42 của Hoa Kỳ từ năm 1993 đến năm 2001. Trước khi vào Nhà Trắng, Clinton đã phục vụ hai nhiệm kỳ thống đốc tiểu bang Arkansas.
Clinton được xem là thuộc cánh Tân Dân chủ có khuynh hướng trung dung trong Đảng Dân chủ. Có nhiều nhãn hiệu được gán cho ông như "ôn hòa" hoặc "trung dung" nhưng, chính xác hơn, có lẽ ông nên được xem là người của quần chúng (populist). Suốt trong nhiệm kỳ của mình, ưu tiên hàng đầu của tổng thống trong các vấn đề trong nước là thúc đẩy thông qua các đạo luật nâng cấp giáo dục, hạn chế bán súng ngắn, củng cố các qui định về môi trường và bảo vệ việc làm cho các cá nhân cần nghỉ hộ sản hoặc nghỉ bệnh. Trên trường quốc tế, ông thiết lập ưu tiên cho nỗ lực giảm thiểu hàng rào mậu dịch giữa các quốc gia, và làm trung gian hòa giải cho các cuộc tranh chấp tại Bắc Ireland và Trung Đông (giữa Israel và Palestine). Nhằm tìm kiếm sự ủng hộ từ giới bảo thủ, Clinton đưa vào danh mục các ưu tiên cuộc chiến chống ma tuý và án tử hình. Năm 1996, chính phủ Clinton một mình phủ quyết việc tái bổ nhiệm tổng thư ký Liên hiệp quốc Boutros Boutros-Ghali.
Là tổng thống trẻ tuổi thứ ba trong lịch sử Hoa Kỳ và là người đầu tiên thuộc thế hệ Baby Boomer (sinh trong thời gian 1946-1964),[2] nhiệm kỳ tổng thổng của Clinton đánh dấu sự chuyển giao quyền lực từ thế hệ các tổng thống tiền nhiệm là cựu binh Thế chiến thứ hai, và là những người chứng kiến sự khởi đầu của cuộc Chiến tranh Lạnh trong thập niên 1950.
Nhiệm kỳ của Clinton cũng được đánh dấu bởi mối quan hệ thù địch với Đảng Cộng hòa đang kiểm soát Quốc hội. Ông cũng là mục tiêu của một loạt các cuộc điều tra tiến hành bởi công tố viên độc lập được bổ nhiệm bởi quốc hội, như vụ Whitewater, khi một vài phụ tá của ông bị truy tố về những tội danh mà gia đình Clinton không dính líu, Clinton cũng được tuyên bố vô tội trong vụ tai tiếng Whitewater. Ông là người thứ hai trong số các tổng thống Hoa kỳ bị đem ra luận tội về các tội danh man khai và ngăn cản công lý trước một đại bồi thẩm đoàn do cung cách hành xử của ông trong mối quan hệ tình cảm với Monica Lewinsky. Vụ bê bối về tình cảm này của ông đã bị Kenneth Starr- một công tố viên độc lập phanh phui, nhưng cuối cùng ông được tha bổng bởi thượng viện.
Một trong những đặc điểm nổi trội nhất trong giai đoạn cầm quyền của Clinton là thời kỳ bùng nổ kinh tế lâu dài nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, có lẽ được cấu thành bởi các nhân tố như cơn sốt tăng giá tại thị trường chứng khoán, chiến dịch gìn giữ hòa bình của NATO trong cuộc chiến Kosovo, và sự chuyển đổi ngoạn mục từ mức thâm thủng ngân sách khoảng 250 tỷ đô la vào lúc bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống, trở nên thặng dư ngân sách vào khoảng 523 tỷ vào cuối nhiệm kỳ của ông.
Clinton được xem là thuộc cánh Tân Dân chủ có khuynh hướng trung dung trong Đảng Dân chủ. Có nhiều nhãn hiệu được gán cho ông như "ôn hòa" hoặc "trung dung" nhưng, chính xác hơn, có lẽ ông nên được xem là người của quần chúng (populist). Suốt trong nhiệm kỳ của mình, ưu tiên hàng đầu của tổng thống trong các vấn đề trong nước là thúc đẩy thông qua các đạo luật nâng cấp giáo dục, hạn chế bán súng ngắn, củng cố các qui định về môi trường và bảo vệ việc làm cho các cá nhân cần nghỉ hộ sản hoặc nghỉ bệnh. Trên trường quốc tế, ông thiết lập ưu tiên cho nỗ lực giảm thiểu hàng rào mậu dịch giữa các quốc gia, và làm trung gian hòa giải cho các cuộc tranh chấp tại Bắc Ireland và Trung Đông (giữa Israel và Palestine). Nhằm tìm kiếm sự ủng hộ từ giới bảo thủ, Clinton đưa vào danh mục các ưu tiên cuộc chiến chống ma tuý và án tử hình. Năm 1996, chính phủ Clinton một mình phủ quyết việc tái bổ nhiệm tổng thư ký Liên hiệp quốc Boutros Boutros-Ghali.
Là tổng thống trẻ tuổi thứ ba trong lịch sử Hoa Kỳ và là người đầu tiên thuộc thế hệ Baby Boomer (sinh trong thời gian 1946-1964),[2] nhiệm kỳ tổng thổng của Clinton đánh dấu sự chuyển giao quyền lực từ thế hệ các tổng thống tiền nhiệm là cựu binh Thế chiến thứ hai, và là những người chứng kiến sự khởi đầu của cuộc Chiến tranh Lạnh trong thập niên 1950.
Nhiệm kỳ của Clinton cũng được đánh dấu bởi mối quan hệ thù địch với Đảng Cộng hòa đang kiểm soát Quốc hội. Ông cũng là mục tiêu của một loạt các cuộc điều tra tiến hành bởi công tố viên độc lập được bổ nhiệm bởi quốc hội, như vụ Whitewater, khi một vài phụ tá của ông bị truy tố về những tội danh mà gia đình Clinton không dính líu, Clinton cũng được tuyên bố vô tội trong vụ tai tiếng Whitewater. Ông là người thứ hai trong số các tổng thống Hoa kỳ bị đem ra luận tội về các tội danh man khai và ngăn cản công lý trước một đại bồi thẩm đoàn do cung cách hành xử của ông trong mối quan hệ tình cảm với Monica Lewinsky. Vụ bê bối về tình cảm này của ông đã bị Kenneth Starr- một công tố viên độc lập phanh phui, nhưng cuối cùng ông được tha bổng bởi thượng viện.
Một trong những đặc điểm nổi trội nhất trong giai đoạn cầm quyền của Clinton là thời kỳ bùng nổ kinh tế lâu dài nhất trong lịch sử Hoa Kỳ, có lẽ được cấu thành bởi các nhân tố như cơn sốt tăng giá tại thị trường chứng khoán, chiến dịch gìn giữ hòa bình của NATO trong cuộc chiến Kosovo, và sự chuyển đổi ngoạn mục từ mức thâm thủng ngân sách khoảng 250 tỷ đô la vào lúc bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống, trở nên thặng dư ngân sách vào khoảng 523 tỷ vào cuối nhiệm kỳ của ông.
Mục lục
- 1 Thời thơ ấu
- 2 Arkansas
- 3 Tổng thống Hoa Kỳ
- 4 Bổ nhiệm
- 5 Kinh tế
- 6 Đối ngoại
- 7 Luận tội
- 8 Uy tín
- 9 Di sản
- 10 Mãn nhiệm
- 11 Chuyện bên lề
- 12 Tham khảo
- 13 Xem thêm
- 14 Liên kết ngoài
- 15 Tham khảo
Thời thơ ấu
Năm 1963, xảy ra hai sự kiện khiến Clinton quyết định trở thành người của công chúng. Đó là khi cậu được chọn vào đoàn học sinh trung học đến thăm Nhà Trắng và gặp Tổng thống John F. Kennedy. Sự kiện thứ hai là khi cậu nghe bài diễn văn "Tôi có một giấc mơ" của Martin Luther King, Jr. đọc trong cuộc Tuần hành vì Tự do và Việc làm tại Washington, D.C..
ArkansasClinton theo học tại trường ngoại giao Edmund A. Walsh thuộc Đại học Georgetown tại Washington, D.C., tại đây Clinton làm việc cho thượng nghị sĩ J. William Fulbright, rồi giành được học bổng Rhodes để theo học tại Đại học Oxford. Trở về từ Oxford, Clinton đến học tại trường luật thuộc Đại học Yale, nơi ông gặp người bạn cùng lớp và sau này là vợ của ông, Hillary Rodham.
Sau khi tốt nghiệp từ Yale, Clinton về dạy môn luật tại Đại học Arkansas. Trong thời gian này, ông ra tranh cử dân biểu năm 1974, đối đầu với John Paul Hammerschmidt, một dân biểu đương nhiệm, và thất cử. Năm 1976, ông được bầu làm bộ trưởng tư pháp tiểu bang Arkansas; hai năm sau, năm 1978, ông đắc cử thống đốc tiểu bang Arkansas, trở thành thống đốc tiểu bang trẻ tuổi nhất vào lúc ấy, và là người trẻ tuổi nhất từng được bầu vào chức vụ thống đốc kể từ năm 1938. Nhiệm kỳ đầu của ông sa lầy trong nhiều khó khăn như kế hoạch thuế đánh trên xe hơi rất mất lòng dân, và sự phẫn nộ của công luận về vụ đào thoát vào năm 1980 của các tù nhân Cuba (là các thuyền nhân đến nước Mỹ trong đợt Mariel boatlift) bị giam giữ tại nhà tù Fort Chafee. Thêm vào đó, quyết định của Hillary Rodham duy trì họ của bà khi đang là phu nhân thống đốc một bang có truyền thống bảo thủ như Arkansas đã gây ra nhiều bực tức ở đây. Cuối cùng, Hillary cũng chấp nhận họ của chồng và vai trò truyền thống làm vợ của một chính trị gia, trong khi lặng lẽ gây dựng cho mình sức mạnh chính trị qua kỹ năng của một luật sư.
Thái độ thân thiện với giới doanh nghiệp làm giảm thiểu các chỉ trích từ phe bảo thủ trong suốt nhiệm kỳ này của Clinton, nhưng một vài giao dịch của ông trong giai đoạn này dẫn đến cuộc điều tra Whitewater, theo đuổi ông trong suốt nhiệm kỳ tổng thống sau này.
Tổng thống Hoa KỳClinton xuất hiện lần đầu trên sân khấu chính trị quốc gia khi đăng đàn diễn thuyết tại đại hội Đảng Dân chủ năm 1988, giới thiệu ứng cử viên Michael Dukakis. Bài diễn văn là một thất bại thảm hại khi ông nói dông dài đến nửa giờ thay vì giới hạn trong 15 phút cho phép.
Bốn năm sau, Clinton chuẩn bị tranh cử chống lại tổng thống đương nhiệm George H. W. Bush. Sau cuộc Chiến tranh vùng Vịnh, Bush được xem như bất khả chiến bại. Đặt mình vào vị trí của một người đơn độc thích nói thẳng, Clinton khéo léo giành được sự đề cử của Đảng Dân chủ.
Ngày 9 tháng 7 năm 1992, Clinton chọn thượng nghị sĩ Albert A. Gore, Jr. (Dân chủ – Tennessee) là người đứng cùng liên danh với mình. Lúc đầu, sự chọn lựa này bị chỉ trích bởi nhiều nhà chiến lược với lý do Gore đến từ tiểu bang Tennessee kề cận với tiểu bang quê hương của Clinton. Nay nhìn lại, nhiều người nhận thấy Gore là nhân tố hữu dụng dẫn đến sự thành công của chiến dịch tranh cử năm 1992.
Trong suốt chiến dịch, các đối thủ của Clinton nêu lên nhiều điểm yếu của ông như việc trốn quân dịch trong Chiến tranh Việt Nam, cung cách ông giải thích về việc sử dụng cần sa trước đây, theo lời miêu tả của ông, "hút nhưng không hít", cùng với những cáo buộc về tính trăng hoa và một số giao dịch mờ ám. Dù những cáo buộc này không ngăn được Clinton bước chân vào Nhà Trắng, chúng đã khuấy động được sự chống đối mạnh mẽ từ những người bảo thủ ngay từ những ngày đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống.
Nhờ chọn lựa chiến lược thích hợp cho chiến dịch tranh cử, tập chú vào các vấn đề trong nước, đặc biệt là tình trạng suy thoái kinh tế trong giai đoạn ngay trước cuộc tuyển cử năm 1992, Clinton trở thành người chiến thắng với 42,9% số phiếu bầu; George H. W. Bush giành được 37,4%, và ứng cử viên độc lập H. Ross Perot được 18,9%.
Đề án quan trọng nhất trong nghị trình lập pháp của Clinton là kế hoạch cải cách hệ thống chăm sóc sức khỏe, thực hiện bởi Hillary Clinton, nhắm vào mục đích thiết lập một hệ thống chăm sóc sức khoẻ cho toàn dân. Dù được chào đón vào lúc đầu, cuối cùng kế hoạch này bị sụp đổ khi gặp sự chống đối có tổ chức từ những người bảo thủ và từ ngành công nghiệp bảo hiểm; họ thuyết phục người dân Mỹ hãy đọc kỹ từng chi tiết của kế hoạch. Đây là thất bại quan trọng đầu tiên của chính phủ Clinton.
Sau hai năm cầm quyền dưới sự lãnh đạo của Clinton, Đảng Dân chủ thất bại thảm hại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 1994. Họ mất quyền kiểm soát tại hai viện quốc hội lần đầu tiên trong suốt 40 năm, phần lớn là do những dự luật đang bị cầm giữ tại quốc hội như việc không thể xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe phổ thông trong khuôn khổ của kế hoạch được thiết lập bởi Đệ nhất Phu nhân Hillary Rodham Clinton.
Sau cuộc tuyển cử năm 1994, sự quan tâm của công luận chuyển sang sáng kiến Khế ước với nước Mỹ (Contract with America) đang được đẩy mạnh bởi Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich. Với quốc hội đang ở trong tay của Đảng Cộng hòa, Clinton phải chống đỡ dữ dội để bảo vệ ngân sách, dẫn đến sự tê liệt của chính quyền, vì chính phủ Clinton và quốc hội không đồng ý được với nhau về một biện pháp thoả hiệp.
Trong cuộc bầu cử tổng thống năm 1996, Clinton tái đắc cử với 49,2% số phiếu phổ thông, ứng viên Đảng Cộng hòa Bob Dole nhận được 40,7% và ứng viên Đảng Cải cách Ross Perot 8,4%, trong khi Đảng Cộng hòa vẫn duy trì quyền kiểm soát quốc hội dù mất một ít ghế.
Tony Blair, thủ tướng Anh, khi Blair đắc cử năm 1997.
Năm 1999, qua những nỗ lực của Clinton, Hoa Kỳ có được thặng dư ngân sách liên bang lần đầu tiên kể từ năm 1969.
Clinton quan tâm đến các cuộc bạo động xảy ra tại Bắc Ireland; ba lần trong nhiệm kỳ tổng thống, ông đến thăm Bắc Ireland nhằm cổ vũ cho hòa bình tại vùng đất này. Sự can thiệp của ông giúp thúc đẩy tiến trình giải giới PIRA bắt đầu từ ngày 23 tháng 10 năm 2001.
Năm 2002, một mẫu tin của UPI trình bày những tư liệu được tìm thấy tại Afghanistan cho thấy al-Qaeda đang âm mưu hạ sát Clinton vào lúc cuối nhiệm kỳ của ông.
Bổ nhiệm
Nội các
Tối cao Pháp việnClinton bổ nhiệm hai thẩm phán cho Tối cao Pháp viện
- Ruth Bader Ginsburg – 1993
- Stephen Breyer – 1994
Kinh tếTrong hai nhiệm kỳ tổng thống của Clinton, người dân Mỹ hưởng một sự phát triển liên tục về kinh tế, số người thất nghiệp sút giảm, tài sản gia tăng qua sự tăng giá ào ạt tại thị trường chứng khoán. Mặc dù còn nhiều tranh cãi về nguyên nhân của sự phát triển kinh tế, Clinton có thể tự hào về một số thành tựu sau:
- Hơn 22 triệu chỗ làm mới
- Số người sở hữu nhà tăng từ 64,0% lên đến 67.5%
- Mức thất nghiệp thấp nhất trong 30 năm
- Lợi tức được nâng cao tại mọi mức độ
- Mức thâm hụt ngân sách cao nhất trong lịch sử Mỹ được đảo ngược để trở nên mức thặng dư cao nhất vượt qua con số 200 tỷ đô la
- Chi tiêu của chính quyền thấp nhất tính theo tỷ lệ với GDP kể từ năm 1974
- Số gia đình sở hữu chứng khoán nhiều nhất
Đối ngoại
Vào tháng 1 năm 1994, chính phủ Clinton gỡ bỏ lệnh cấm vận kinh tế và thương mại đối với Việt Nam; tháng 5 năm 1994, hai bên tuyên bố thiết lập văn phòng liên lạc tại Hà Nội và Washington, D.C.. Mười lăm tháng sau, ngày 15 tháng 7 năm 1995, Clinton tuyên bố thiết lập bang giao đầy đủ với Việt Nam.
Sau khi rời Nhà Trắng, Clinton cho rằng thành quả ngoại giao lớn nhất của ông là dàn xếp những cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine, dẫn đến Thoả ước Oslo. Theo Clinton, thất bại lớn nhất trong chính sách đối ngoại của ông là không chịu làm gì khi cuộc bạo động diệt chủng xảy ra tại Rwanda năm 1994. Cùng với Liên hiệp quốc, chính phủ Clinton lúc ban đầu không chịu thừa nhận là cuộc diệt chủng đang xảy ra.
Luận tộiClinton, với tư cách là Tổng thống Hoa Kỳ, bị đem ra luận tội ngày 19 tháng 12 năm 1998 bởi Hạ viện. Các cáo buộc là man khai và ngăn cản công lý. Thượng viện tha bổng Clinton vào ngày 12 tháng 2 năm 1999. Một ngày trước khi rời chức vụ, Clinton đồng ý chịu đình chỉ 5 năm giấy phép hành nghề luật tiểu bang Arkansas, như là một phần trong một thoả thuận với công tố viên độc lập nhằm chấm dứt cuộc điều tra. Dựa vào sự đình chỉ này, Clinton đương nhiên bị đình chỉ tại luật sư đoàn toà án tối cao, lần này Clinton quyết định xin rút khỏi luật sư đoàn mặc dù trong thực tế ông chưa bao giờ hành nghề luật tại toà tối cao, cũng không dự tính làm công việc này trong tương lai.
Uy tínLà tổng thống đầu tiên thuộc thế hệ Baby Boomer, Clinton được xem là dấu mốc của sự chuyển đổi từ các tổng thống thuộc thế hệ Đệ nhị thế chiến. Với kỹ năng cao trong thuật dụng ngữ nhằm nhấn mạnh vào trọng tâm của chủ đề khi đối thoại, và đi tiên phong trong việc du nhập văn hoá bình dân vào các chiến dịch tranh cử của mình, Clinton thường được miêu tả, một cách tiêu cực, là "tổng thống MTV". Bất kể những chỉ trích cho rằng sức thu hút của ông đối với giới trẻ là thiếu nền tảng, Clinton giành được đa số phiếu của cử tri thuộc thế hệ trẻ trong cuộc tuyển cử năm 1992.
Clinton rất được yêu thích trong cộng đồng người Mỹ gốc Phi, ông cũng xem việc cải thiện các quan hệ chủng tộc là chủ đề chính cho nhiệm kỳ tổng thống của mình. Nhà văn Toni Morrison gọi Clinton là "tổng thống da đen đầu tiên", giải thích rằng "xuất thân của Clinton phô bày mọi đặc điểm của một người da đen tiêu biểu: một cậu bé Arkansas sống trong một gia đình thiếu cha hoặc mẹ, luôn túng thiếu, lao động chân tay, chơi kèn saxophone, thích thức ăn McDonald".
Ảnh hưởng lớn của Hillary Clinton trong chính phủ dẫn đến nhiều chỉ trích nhất nhắm vào một đệ nhất phu nhân kể từ Eleanor Roosevelt. Nhiều người xem Bill và Hillary Clinton là cặp bài trùng chưa từng có trên chính trường nước Mỹ, trong khi nhiều người khác cho rằng chính Hillary, chứ không phải Clinton, là sức mạnh chủ đạo đằng sau bộ máy cầm quyền.
Từ khi bắt đầu chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1992, đã có nhiều lời đồn đại về vụ ngoại tình của Clinton. Tuy nhiên, điều này được công luận quan tâm khi Paula Jones cáo buộc ông về hành vi quấy rối tình dục. Tiếp bước Paula Jones là Gennifer Flower và Kathleen Willey với những cáo buộc tương tự. Cuộc sống tình dục của Clinton trở nên tâm điểm của công luận vào tháng 1 năm 1998 khi những lời tự sự của Monica Lewinsky, bị ghi âm bí mật bởi Linda Tripp, nói về những kinh nghiệm kích thích dương vật bằng miệng thực hành với Clinton được đưa ra công luận.
Di sản
Cùng với Hội đồng lãnh đạo Đảng Dân chủ, Clinton dẫn dắt Đảng Dân chủ tách rời khỏi khuynh hướng thiên tả, hướng về chủ trương trung dung ôn hòa. Suốt trong thập niên 1990, Đảng Dân chủ bị cáo buộc là bỏ rơi các thành trì truyền thống của họ (nghiệp đoàn, giới lao động, các nhóm thiểu số) để chấp nhận khuynh hướng trung hữu, hầu có thể có được những khoản đóng góp từ các tập đoàn và từ những bà mẹ mẫu mực (soccer mom).
Trong mắt của nhiều người Mỹ, những khuyết tật của Clinton về mặt đạo đức đã vấy bẩn lên di sản của ông bất kể những thành quả kinh tế đạt được vào cuối thập kỷ 1990. Cơn sốt giá tại thị trường chứng khoán cùng với tình trạng tham nhũng tại Enron đã làm suy yếu những thành quả kinh tế có được trước đó.
Thêm vào đó là những tranh cãi về các quyết định của Clinton trong chính sách đối ngoại; nhiều người cho rằng chính sách ngoại giao của ông đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho phép những tay khủng bố như Osama bin Laden và mạng lưới al-Qaeda chuẩn bị và tổ chức các cuộc tấn công như Sự kiện 11 tháng 9. Cũng vậy, trong mắt của những người chỉ trích ông, Clinton là một tổng thống dựa vào hình ảnh của mình được khuếch trương trên TV, cùng với khả năng dụng ngữ điêu luyện nhằm che giấu sự thiếu thực chất.[cần dẫn nguồn]
Mãn nhiệmNgày 18 tháng 1 năm 2001, tại Phòng Bầu dục (Oval Office), Clinton đọc bài diễn văn trước toàn thể quốc dân lần cuối cùng, hai ngày trước khi bàn giao cho George W. Bush, con trai của người tiền nhiệm mà Clinton đã đánh bại trong cuộc tuyển cử năm 1992. Hiện nay, ông là hội viên của Câu lạc bộ Madrid.
Diễn thuyếtGiống các tổng thống tiền nhiệm, Clinton hoạt động tích cực trong cương vị một diễn giả về các đề tài khác nhau. Trong những chuyến du hành diễn thuyết trên khắp thế giới, Clinton tiếp tục nhận định về những khía cạnh của nền chính trị đương đại. Một trong những chủ đề ông thích đề cập là các giải pháp đa phương nhằm giải quyết các vấn nạn đang thách thức thế giới. Mối quan hệ mật thiết với cộng đồng người Mỹ gốc Phi là điểm nổi bật trong các hoạt động của vị tổng thống mãn nhiệm với chọn lựa đặt văn phòng của ông tại khu Harlem (một trung tâm văn hóa và doanh nghiệp của người da đen) thuộc Thành phố New York. Tại đây, với sự hỗ trợ từ chồng, Hillary Clinton đã giành được ghế tại Thượng viện Hoa Kỳ đại diện cho tiểu bang New York.
Ngày 26 tháng 7 năm 2004, Clinton đăng dàn diễn thuyết lần thứ năm liên tiếp tại Đại hội Toàn quốc Đảng Dân chủ, sử dung cơ hội nầy để ủng hộ ứng cử viên John Kerry. Nhiều đảng viên Dân chủ tin rằng đây là một trong những bài diễn văn hay nhất trong lịch sử các kỳ đại hội.
Ngày 9 tháng 12 năm 2005, khi diễn thuyết trước Hội nghị của Liên Hiệp Quốc về Thay đổi Khí hậu tổ chức tại Montréal, Clinton công khai phê phán chủ trương của chính phủ Bush về hạn chế khí thải. Trong năm 2006, hai lần Clinton đến thăm Đại học California tại Los Angeles, để cổ xúy cho những sáng kiến liên quan đến bảo vệ môi trường. Lần đầu vào ngày 1 tháng 8 năm 2006, Clinton hội kiến với Tony Blair, Ken Livingstone, Antonio Villaraigosa và Gavion Newsom để quảng bá Nhóm Lãnh đạo về Khí hậu tại các thành phố lớn. Lần sau, ông vận động cho Đề án California 87, về sau đề án này bị bác bỏ.
Ngày 18 tháng 11 năm 2004, ông khánh thành thư viện tổng thống, Trung tâm William J. Clinton, tại Little Rock, tiểu bang Arkansas. Dưới trời mưa, Clinton nhận những lời khen ngợi từ các cựu Tổng thống Jimmy Carter và George H. W. Bush, cũng như tổng thống đương nhiệm George W. Bush.
Hoạt động từ thiệnKhi tham dự Diễn đàn Doanh nghiệp Toàn cầu ở Sydney, Clinton ký kết bản ghi nhớ với chính phủ Úc nhằm quảng bá các chương trình phòng chống HIV/AIDS trong khu vực Châu Á-Thái Bình Dương.
Ngày 5 tháng 12 năm 2006, Việt Nam là điểm dừng chân sau cùng của Clinton trong hành trình châu Á thăm các nước bị ảnh hưởng bởi Thảm họa Sóng thần Ấn Độ Dương năm 2004 và thăm các dự án sáng kiến phòng chống HIV/AIDS của Quỹ Clinton. Tại đây, ông ký một biên bản thỏa thuận với Bộ Y tế Việt Nam về việc cung cấp thuốc điều trị và thuốc thử nghiệm HIV cho 1.200 trẻ em nhiễm HIV ở Việt Nam đến cuối năm 2007.
Clinton cũng tham dự một buổi tọa đàm với sinh viên và học sinh Việt Nam về vai trò của thanh niên trong nỗ lực chống HIV/AIDS[6].
Tình bạn với George H. W. BushCó những dấu hiệu cho thấy mối thân tình đang phát triển giữa hai cựu tổng thống, Clinton và George H.W. Bush. Sau buổi lễ giới thiệu chân dung Clinton tại Nhà Trắng vào tháng 6 năm 2004, thảm họa sóng thần châu Á, Bão Katrina, và kỳ bầu cử năm 2004, Clinton và Bush đã gặp nhau.
Ngày 3 tháng 1 năm 2005, Tổng thống George W. Bush ủy nhiệm Clinton và George H.W. Bush lãnh đạo chiến dịch toàn quốc trợ giúp nạn nhân thảm họa động đất Ấn Độ Dương năm 2004. Ngày 1 tháng 2 năm 2005, Clinton được Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc Kofi Annan mời cầm đầu những nỗ lực của LHQ về cứu trợ và tái thiết sau thảm họa. Năm ngày sau đó, Clinton cùng xuất hiện với Bush trong một chương trình của đài truyền hình Fox biểu thị sự ủng hộ dành cho nỗ lực của hai chính đảng nhằm quyên góp tiền cứu trợ, một hành động mà Bush mô tả là "vượt qua các lằn ranh chính trị". Mười ba ngày sau, cả hai cùng đến thăm những khu vực bị ảnh hưởng.
Ngày 31 tháng 8 năm 2005, sau những thiệt hại nặng nề bởi Cuồng phong Katrina, Clinton lại cộng tác với George H.W. Bush để điều phối các quỹ từ thiện trong khuôn khổ của một chiến dịch đáp ứng các nhu cầu cấp thiết cho nạn nhân.
Ngày 2 tháng 4 năm 2005, cùng với Tổng thống George W. Bush và cựu Tổng thống George H. W. Bush, Bill Clinton tham dự tang lễ của Giáo hoàng John Paul II tại Vatican.
Sang Bắc Hàn năm 2009Clinton đã thực hiện một chuyến đi không được thông báo tới Bắc Triều Tiên, mà Hoa Kỳ không có quan hệ ngoại giao, ngày 4 tháng 8 năm 2009.[7] Clinton tới Bình Nhưỡng để đàm phán giải thoát các công dân Mỹ Euna Lee và Laura Ling, đã bị các lực lượng Bắc Triều Tiên bỏ tù do xâm nhập bất hợp pháp nước này từ Trung Quốc khi đang quay một phim tài liệu và tuyên án 12 năm tù.[8] Chuyến thăm Bắc Triều Tiên của ông là chuyến đi thứ hai như thế của một cựu tổng thống Mỹ, chuyến viếng thăm kia xảy ra khi Jimmy Carter tới nước này năm 1994.[8] Sau khi gặp gỡ với lãnh đạo Bắc Triều Tiên Kim Jong-il, Kim đã ra một lệnh ân xá đặc biệt cho hai nhà báo Mỹ.[9] Buổi sáng ngày 5 tháng 8 hai nhà báo được thả và bay về Mỹ với Clinton.[10]
Chuyện bên lề
- Bill Clinton vật lộn với thói quen phàm ăn của mình, thói quen này là một trong những nguyên nhân dẫn đến bệnh tim của ông.
- Tiếng tăm của Clinton lớn đến nỗi đã có một vài cuốn phim và các bài hát "nhái" được sáng tác nói về kỹ năng sử dụng cần sa "hút mà không hít", tính trăng hoa, và bà vợ đầy uy quyền của ông.
- Clinton cao 6 foot, 3 inch (191 cm).
- Roger Clinton, Jr. là một trong số 140 người được ông anh ân xá trong ngày cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống của Clinton.
- Sau khi mãn nhiệm tổng thống, ông Clinton đã bị tòa dân sự rút bằng luật sư hành nghề vì tội khai man trong các vụ việc lem nhem tình ái của mình lúc còn đương nhiệm.
- Trong thời gian diễn ra World Cup 2010, ông tỏ ra là một tín đồ trung thành của đội tuyển bóng đá quốc gia Hoa Kỳ
Tham khảo
- ^ “Biography of William J. Clinton”. The White House. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2008.
- ^ Sandalow, Marc (14 tháng 1 năm 2001). “Clinton Era Marked by Scandal, Prosperity: 1st Baby Boomer in White House Changed Notions of Presidency”. San Francisco Chronicle. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2008.
- ^ Directory of Irish Genealogy: American Presidents with Irish Ancestors
- ^ Clinton, Bill (2004). My Life. Random House. ISBN 1-4000-3003-X.
- ^ Maraniss, David (1996). First In His Class: A Biography Of Bill Clinton. Touchstone. ISBN 0684818906.
- ^ Cựu tổng thống Bill Clinton đến Việt Nam, CẨM HÀ, báo Tuổi Trẻ 6/12/2006 03:42 (GMT + 7)
- ^ “Bill Clinton Arrives Here”. Korean Central News Agency. 4 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2009.
- ^ a ă “Bill Clinton arrives in N Korea”. BBC News. 4 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2009.
- ^ “North Korea pardons US reporters”. BBC News. 4 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2009.
- ^ “In Release of Journalists, Both Clintons Had Key Roles”. The New York Times. 5 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2009.
Xem thêm
- Tổng thống Hoa Kỳ
- Quốc hội Hoa Kỳ
- Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ
- Hillary Clinton
- Monica Lewinsky
- Nền Kinh tế Mới
Liên kết ngoài
- Extensive essay on Bill Clinton and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady from the Miller Center of Public Affairs
- Full audio of a number of Clinton speeches via the Miller Center of Public Affairs (UVa)
- White House biography
- William J. Clinton Foundation official website
- Clinton Global Initiative official website
- Clinton Presidential Library official website
- Clinton Presidential Materials Project Archive of press releases and transcripts of speeches from the administration.
- Clinton School of Public Service
- President Bill Clinton Biography on the World Business Forum where President Bill Clinton is a featured speaker for the 2009 event
- Tác phẩm của Bill Clinton tại Dự án Gutenberg
- Oral History Interview with Bill Clinton from Oral Histories of the American South
- Bill Clinton trên Internet Movie Database
- The Wanderer- A profile of Clinton in The New Yorker, 18 tháng 9 năm 2006. Clinton's most extensive interview in his post-presidency
- [1] - "Armigerous American Presidents Series" article from the American Heraldry Society.
- Encyclopedia of Arkansas History & Culture entry: Bill Clinton
- TED Prize Wish: Bill Clinton on rebuilding Rwanda at TED in 2007
Tham khảo
- Cần nguồn tham khảo
- Bài có thông tin bên lề
- Sinh 1946
- Nhân vật còn sống
- Tổng thống Hoa Kỳ
- Người đoạt giải Grammy
- Thống đốc Arkansas
- Lịch sử Hoa Kỳ
- Tín hữu Baptist
- Người thuận tay trái
- Viên chức Liên Hiệp Quốc
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Hillary Rodham Clinton (nhũ danh Hillary Diane Rodham, sinh ngày 26 tháng 10 năm 1947) là cựu Bộ trưởng Ngoại giao của Hoa Kỳ từ ngày 21 tháng 1 năm 2009 đến ngày 1 tháng 2 năm 2013. Bà từng là thượng nghị sĩ Quốc hội Hoa Kỳ đại diện cho tiểu bang New York từ ngày 3 tháng 1 năm 2001 đến ngày 21 tháng 1 năm 2009. Hillary kết hôn với Tổng thống Bill Clinton, và vì vậy là Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ từ năm 1993 đến năm 2001. Trước đó, bà là một luật sư danh tiếng, cũng từng là Đệ nhất Phu nhân của tiểu bang Arkansas. Bà là thành viên Đảng Dân chủ. Tháng 9 năm 2006, tên của Hillary Clinton được đưa vào danh sách 100 phụ nữ nhiều quyền lực nhất thế giới của tạp chí Forbes, ở vị trí thứ 18 [1].
Mục lục
- 1 Tuổi trẻ
- 2 1972–1992
- 3 Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ (1993-2001)
- 4 Chuyện tình Clinton
- 5 Cuộc đua vào Thượng viện năm 2000
- 6 Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ (2001-2009)
- 7 Tái tranh cử năm 2006
- 8 Triển vọng năm 2008
- 9 Chạy đua vào Nhà Trắng (2008)
- 10 Ngoại trưởng Hoa Kỳ (2009-2013)
- 11 Chính kiến
- 12 Tác phẩm
- 13 Xem thêm
- 14 Chú thích
- 15 Liên kết ngoài
Tuổi trẻHillary [1] Rodham chào đời tại Bệnh viện Edgewater, Chicago, tiểu bang Illinois,[2] trong một gia đình là tín hữu Giám Lý,[3] sống ở Park Ridge, Illinois. Cha bà, Hugh Ellworth Rodham, hậu duệ của những di dân xứ Anh và xứ Wales.[4] Ông là người có khuynh hướng bảo thủ, quản lý thành công một doanh nghiệp nhỏ trong công nghiệp dệt.[5] Mẹ bà, Dorothy Emma Howell Rodham, hậu duệ của những di dân gốc Anh, Scotland, Pháp, Canada gốc Pháp, và xứ Wales, là nội trợ.
Hillary có hai em trai, Hugh và Tony. Lúc nhỏ, Hillary thích thể thao, nhà thờ và trường học, và là một nữ hướng đạo sinh, bà học tại một trường công lập ở Park Ridge. Lớn lên, Rodham say mê các môn thể thao như quần vợt, trượt băng, vũ ba lê, bóng chuyền và bóng ném. Hillary theo học tại Trường trung học Maine South High School, là lớp trưởng, thành viên hội đồng học sinh, thành viên đội hùng biện, và là thành viên Hiệp hội Danh dự Quốc gia.[6][7][8][9] Sau khi chuyển đến trường Maine South High School, Hillary được trao giải nhất khoa học xã hội của trường khi đang học năm cuối. Hillary Rodham làm quen với chính trường vào năm 1964, năm 16 tuổi, tham gia ủng hộ cuộc vận động tranh cử tổng thống của Thượng nghị sĩ Đảng Cộng hòa Barry Goldwater.[10] Cha mẹ bà khuyến khích con gái theo đuổi nghề nghiệp mà bà muốn chọn. Quan điểm chính trị ban đầu của Hillary được định hình bởi giáo viên lịch sử tại trường trung học[11] và mục sư của bà; Hillary cũng có cơ hội gặp lãnh tụ Phong trào Dân quyền, Mục sư Martin Luther King, Jr., tại Chicago năm 1962.[12]
Sau khi hoàn tất chương trình trung học vào năm 1965, bà ghi danh vào Đại học Wellesley ở tiểu bang Massachusetts, chuyên ngành khoa học chính trị,[13] ở đây cô đóng góp tích cực cho các hoạt động chính trị, trong một thời gian là chủ tịch chi bộ sinh viên đảng Cộng hòa tại Đại học Wellesley.[14][15] Năm 1968, đang trong năm học thứ hai, Rodham bị tác động mạnh bởi cái chết của nhà lãnh đạo Phong trào Dân quyền Mỹ, Mục sư Martin Luther King, Jr. Dưới ảnh hưởng của giáo sư Alan Schechter, quan điểm chính trị của Rodham ngày càng thiên về khuynh hướng tự do và cô quyết định gia nhập Đảng Dân chủ. Được chọn đọc diễn văn ra trường cho lớp tốt nghiệp năm 1969, Rodham tốt nghiệp với văn bằng Cử nhân[16] hạng danh dự toàn khoa chuyên ngành khoa học chính trị. Cô là sinh viên đầu tiên trong lịch sử của Đại học Wellesley được chọn để đọc diễn văn trong lễ phát văn bằng,[17] Rodham cũng được giới thiệu trong một bài viết trên Tạp chí Life.[18] do cô đã dám lên tiếng chỉ trích Thượng Nghị sĩ Edward Brooke, phát biểu trước đó.[19]
Năm 1969, Rohdham vào học trường Luật thuộc Đại học Yale, ở đây cô làm việc trong ban biên tập của Tạp chí Luật và Hành động Xã hội của nhà trường,[20] cô cũng đến giúp đỡ trẻ bất hạnh tại Bệnh viện Yale-New Haven.[21] Trong mùa hè năm 1970, cô được tài trợ để đến làm việc tại Quỹ Bảo vệ Trẻ em ở Cambridge, tiểu bang Massachusetts. Mùa hè năm 1971, cô đến Washington, D.C. làm việc cho uỷ ban của Thượng nghị sĩ Walter Mondale về người lao động nhập cư, nghiên cứu những vấn đề của người nhập cư như nhà ở, vệ sinh, sức khoẻ và giáo dục.[22] Mùa hè năm 1972, Rodham làm việc tại các tiểu bang miền tây cho chiến dịch tranh cử của ứng cử viên tổng thống Đảng Dân chủ George McGovern. Suốt trong năm thứ hai tại trường luật, cô làm việc thiện nguyện cho Trung tâm Nghiên cứu Trẻ em Yale,[23] học biết về những nghiên cứu mới về sự phát triển não của trẻ.[21][24] Cô cũng nghiên cứu các trường hợp lạm dụng trẻ em ở Bệnh viện New Haven và làm việc tại văn phòng Dịch vụ Luật pháp của thành phố, cung ứng dịch vụ pháp lý miễn phí cho dân nghèo.[23] Năm 1973, Rodham nhận văn bằng Tiến sĩ Luật (J.D.)[16] tại Yale với luận án về quyền trẻ em, rồi bắt đầu một năm nghiên cứu trong chương trình cao học về trẻ em và y học tại Trung tâm Nghiên cứu Trẻ em Yale.
1972–1992
Đệ nhất Phu nhân Tiểu bang ArkansasNăm 1978, khi Bill Clinton đắc cử thống đốc Arkansas, Rodham trở nên Đệ nhất Phu nhân của tiểu bang, danh hiệu này được kéo dài trong thời gian tổng cộng là 12 năm. Ngày 27 tháng 2 năm 1980, Rodham sinh Chelsea, con gái duy nhất của gia đình Clinton.
Năm 1980, Bill Clinton bị đánh bại khi ra tranh cử nhiệm kỳ hai, cả hai phải dọn ra khỏi công thự tiểu bang. Tháng 2 năm 1982, Clinton ra tranh cử lần nữa và thành công; lúc này Rodham bắt đầu sử dụng tên Hillary Rodham Clinton.
Với tư cách đệ nhất phu nhân, Clinton chủ tọa Uỷ ban Tiêu chuẩn Giáo dục Arkansas, vượt qua những chống đối để thông qua bảng tiêu chuẩn cho giáo viên mới.[33][34] Bà cũng lãnh đạo Uỷ ban Tư vấn Sức khoẻ Nông thôn[35] và giới thiệu chương trình thí điểm gọi là Chương trình hướng dẫn gia đình cho trẻ trước khi đến trường, huấn luyện cha mẹ phương pháp chuẩn bị trẻ đến trường.[36] Clinton được vinh danh là Phụ nữ của Năm bang Arkansas năm 1983 và Người mẹ của Năm bang Arkansas năm 1984.[37][38]
Trong thời gian giữ cương vị đệ nhất phu nhân, Clinton vẫn tiếp tục hành nghề luật với Công ty Luật Rose. Năm 1988 và 1991, Tạp chí Luật Quốc gia chọn Clinton vào trong danh sách 100 luật sư có ảnh hưởng lớn nhất nước Mỹ. Clinton đồng sáng lập Tổ chức Bảo vệ Gia đình và Trẻ em Arkansas và phục vụ trong ban giám đốc của Dịch vụ Pháp lý của Bệnh viện Nhi đồng Arkansas và Quỹ Bảo vệ Trẻ em.
Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ (1993-2001)
Năm 1993, Tổng thống bổ nhiệm phu nhân lãnh đạo Chương trình Cải cách Chăm sóc Sức khoẻ Quốc gia,[42] thường được gọi là kế hoạch chăm sóc sức khoẻ Clinton hoặc gọi theo cách dè bỉu bởi những người chống đối là "Hillarycare",[43] nhưng không giành đủ hậu thuẫn để được thông qua tại lưỡng viện của Quốc hội mặc dù Đảng Dân chủ chiếm đa số tại hai định chế này; đến tháng 9 năm 1994, kế hoạch này phải bỏ dở. Trong cuốn hồi ký Living History, Clinton thừa nhận sự thiếu kinh nghiệm của mình đã góp phần vào sự thất bại, nhưng bà cũng cho rằng còn có những yếu tố khác đã giúp làm chết đề án. Cùng lúc, Đảng Cộng hoà khai thác sự thất bại này trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm 1994 để dành thêm 53 ghế ở Hạ viện và 7 ghế tại Thượng viện.
Vào lúc này, có nhiều tiếng nói chỉ trích cho rằng thật bất xứng khi đệ nhất phu nhân đóng vai trò trọng tâm trong lĩnh vực hoạch định chính sách công, trong khi những người ủng hộ lập luận rằng Clinton không làm gì khác hơn những cố vấn của Nhà Trắng, hơn nữa, cử tri mong đợi đệ nhất phu nhân thủ giữ một vai trò tích cực trong nhiệm kỳ tổng thống của chồng. Thật vây, suốt trong chiến dịch vận động tranh cử, Bill Clinton đã nói rõ rằng khi cử tri bỏ phiếu cho ông tức là có được "hai trong một". Lời nhận xét dí dỏm này đã dẫn đến những suy diễn cho rằng cả hai đang hành xử quyền lực của "đồng Tổng thống", đôi khi còn được gọi với biệt danh "Billary".
Trong cương vị đệ nhất phu nhân, Clinton giành được sự ngưỡng mộ của nhiều người vì tính kiên định trong lập trường ủng hộ quyền phụ nữ trên khắp thế giới cũng như những cống hiến của bà cho các vấn đề trẻ em. Năm 1997, bà khởi xướng Chương trình Bảo hiểm Y tế Trẻ em,[44][45][46][47] một nỗ lực cấp liên bang nhằm hỗ trợ trẻ em có cha mẹ không đủ khả năng tài chính chi trả chi phí y tế cho con mình.[47]
Cùng với Bộ trưởng Tư pháp Janet Reno, Clinton giúp thành lập Văn phòng chống Bạo hành Phụ nữ thuộc Bộ Tư pháp. Đệ nhất phu nhân ở trong số một ít nhân vật quốc tế vào lúc ấy lên tiếng chỉ trích chính sách đối xử với phụ nữ tại Afghanistan của chính phủ Hồi giáo bảo thủ Taliban.[48][49] Một trong những chương trình bà góp phần kiến tạo là Vital Voices, cổ xuý sự tham gia tích cực của phụ nữ vào tiến trình chính trị tại đất nước của họ.[50]
Trong cương vị đệ nhất phu nhân, Clinton xúc tiến nhiều hoạt động bên ngoài lĩnh vực chính trị như Đề án Thiên niên kỷ với những buổi diễn thuyết được tổ chức hằng tháng khảo cứu lịch sử để tiên báo tương lai của nước Mỹ. Một trong những bài diễn thuyết này được truyền trực tuyến lần đầu tiên từ Toà Bạch Ốc. Clinton cũng cho thiết lập Vườn Điêu khắc, trưng bày những tác phẩm nghệ thuật đương đại của nước Mỹ mượn từ các viện bảo tàng. Những tác phẩm này được đặt trong Vườn Jacqueline Kennedy.[51]
Trong Nhà Trắng, Clinton cho trưng bày đồ mỹ nghệ đương đại do các nghệ nhân Mỹ trao tặng trong các căn phòng nghi lễ. Bà cho phục hồi Phòng Xanh theo đúng những chi tiết lịch sử thời kỳ James Monroe,[52] và tái thiết Phòng Hiệp ước vào phòng làm việc của tổng thống trên tầng hai theo phong cách thế kỷ 19.[53] Trong những lều bạt lớn màu trắng đặt ở Bãi cỏ phía Nam có sức chứa vài ngàn khách mời, Clinton tổ chức những buổi tiếp tân cho các sự kiện lớn, như trong ngày lễ Thánh Patrick bà mở tiệc chiêu đãi những nhân vật tiếng tăm đến từ Trung Quốc, tổ chức một buổi hoà nhạc gây quỹ cho chương trình âm nhạc học đường. Tại đây, bà tổ chức buổi họp mặt Tất niên vào thời điểm chuyển giao thế kỷ, một quốc yến kỷ niệm Toà Bạch Ốc hai trăm năm vào tháng 11 năm 2000, với sự hiện diện của các cựu tổng thống và cựu đệ nhất phu nhân tại toà nhà này đông hơn hết trong lịch sử đất nước này.
Chuyện tình Clinton
Năm 1998, mối quan hệ trong gia đình Clinton trở thành mục tiêu của nhiều lời đồn đại và suy diễn về vụ tai tiếng Lewinsky khi tổng thống thừa nhận có quan hệ tình dục với cựu thực tập sinh tại Nhà Trắng, Monica Lewinsky.[54] Lúc đầu, Hillary cho rằng những cáo buộc chống lại chồng bà đến từ một "âm mưu của cánh hữu".[55] Sau những chứng cớ rõ ràng về mối quan hệ giữa tổng thống và Lewinsky, bà bày tỏ sự vững tin vào sự bền vững của mối quan hệ hôn nhân với chồng.[56] Về sau, cả hai thú nhận trong hồi ký đó là thời kỳ khó khăn và nhiều đau đớn trong hôn nhân của họ.
Suốt trong sự nghiệp chính trị của mình, Tổng thống Clinton luôn bị đeo đuổi bởi những tin đồn về các mối quan hệ ngoài hôn nhân. Những tin đồn ngày càng trở nên đáng tin, nhất là sau vụ tai tiếng Lewinsky. Trong cuốn hồi ký, Bill Clinton xác nhận "mối quan hệ lẽ ra không nên có" với Gennifer Flowers, một ca sĩ quán rượu ở Arkansas. Những điều này đem đến cho đệ nhất phu nhân một cảm giác lẫn lộn giữa sự đồng cảm và sự khinh miệt. Trong khi nhiều phụ nữ tỏ ra thông cảm với bà như là nạn nhân của cách cư xử vô cảm của ông chồng, những người khác xem bà như là tác nhân gây ra thái độ vô trách nhiệm của chồng do bà không hề quan tâm đến việc tìm kiếm sự ly dị, và cho rằng có thể bà đang sử dụng những điều này nhằm làm gia tăng ảnh hưởng chính trị của chính mình.[57] Trong cuốn Living History, Hillary Clinton giải thích rằng chính tình yêu đã khiến bà duy trì cuộc sống chung với chồng. "Không ai hiểu tôi hơn Bill, cũng không ai có thể làm tôi cười như cách Bill vẫn làm. Ngay cả sau những năm khó khăn ấy, Bill vẫn là người sinh động, đầy sinh lực và thú vị nhất mà tôi từng gặp. Mùa xuân năm 1971 là lúc Bill và tôi lần đầu trò chuyện với nhau, đã hơn ba mươi năm trôi qua, chúng tôi vẫn tiếp tục trò chuyện với nhau".[58]
Khi Bill Clinton phải giải phẫu tim vào tháng 10 năm 2004, Hillary, khi ấy là thượng nghị sĩ đại diện tiểu bang New York, huỷ bỏ lịch làm việc để có thể ở bên cạnh chồng tại Trung tâm Y khoa Đại học Columbia thuộc Bệnh viện Trưởng Lão New York.
Cuộc đua vào Thượng viện năm 2000
Khi Clinton có hậu cứ vững chắc ở thành phố New York thì các ứng viên và những nhà quan sát chờ đợi cuộc đua sẽ được quyết định ở vùng thượng New York, nơi sinh sống của 45% cử tri tiểu bang New York. Suốt trong chiến dịch vận động tranh cử, Clinton thề sẽ cải thiện toàn cảnh kinh tế của vùng thượng New York, hứa hẹn kế hoạch của bà sẽ cung cấp 200.000 chỗ làm cho New York trong vòng sáu năm. Clinton đến thăm từng hạt khắp tiểu bang trong khuôn khổ "chuyến đi để lắng nghe" để tiếp xúc với từng nhóm nhỏ cử tri.[61]
Ngày 7 tháng 11 năm 2000, Clinton giành được chiến thắng với 55% số phiếu bầu trong khi Lazio chỉ có 43%.[62] Ngày 3 tháng 1 năm 2001, Hillary Clinton tuyên thệ nhậm chức Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ.
Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ (2001-2009)Khi Clinton bước vào hàng ngũ 100 thượng nghị sĩ liên bang, nhiều người tin rằng bà buộc phải chấp nhận một vị trí thấp kém để học hỏi qui trình lập pháp cùng lúc với nỗ lực xây dựng các mối quan hệ với các thượng nghị sĩ từ cả hai chính đảng.[63] Trong thực tế, khi Elizabeth Dole (Cộng hoà-Bắc Carolina) gia nhập Thượng viện năm 2003 trong một tình thế tương tự, cũng phải chấp nhận cách tiếp cận giống như Clinton làm sau này, cũng giống chính trị gia hiện đang trên đà thăng tiến Barack Obama (Dân chủ- Illinois) trong năm 2005. Clinton mau chóng thiết lập mối quan hệ đồng minh với các đồng sự mộ đạo, và thường xuyên tham dự Bữa Ăn sáng Cầu nguyện tại Thượng viện.[64]
Thượng nghị sĩ Clinton có chân trong năm ủy ban của thượng viện và được phân nhiệm làm việc tại tám tiểu ban: Ủy ban Ngân sách (2001–2002),[65] Uỷ ban Quân bị (từ năm 2003),[66] với nhiệm vụ tại ba tiểu ban trực thuộc; Uỷ ban Môi trường và Công chánh (từ năm 2001),[65] cùng với ba tiểu ban trực thuộc; Uỷ ban Y tế, Giáo dục, Lao động và Hưu trí (từ năm 2001)[65] với hai tiểu ban; và Uỷ ban đặc biệt về Lão vụ.[67]
Sau Vụ Tấn công Khủng bố ngày 11 tháng 9 năm 2001, Clinton xem vấn đề an ninh nội địa là ưu tiên hàng đầu, chú trọng đặc biệt đến tiến trình gây quỹ tái thiết và cải thiện khả năng phòng thủ trong khu vực thành phố New York. Cộng tác với Thượng nghị sĩ Schumer, Clinton vận động ngân quỹ 21,4 tỉ USD nhằm hỗ trợ công tác thu dọn và tái thiết cũng như theo dõi tình trạng sức khoẻ của các nhân viên cứu hộ và người thiện nguyện đầu tiên có mặt tại khu bình địa, đồng thời xúc tiến các chương trình trợ giúp để tái phát triển.[64][68] Trong năm 2005, Clinton công bố cho các uỷ ban địa phương và những người tham gia cứu hộ hai bản nghiên cứu về các khoản tiền đã được chi trích từ quỹ an ninh nội địa.
Bà đã đến thăm binh sĩ Mỹ tham chiến tại Afghanistan và Iraq. Tháng 1 năm 2005, Clinton phát biểu rằng phần lớn tình hình tại Iraq đang tiến triển tốt, cuộc bầu cử tại đây đã thành công, và các cuộc nổi dậy sẽ tàn lụi dần.[70] Tháng 7 năm 2005, bà đồng đệ trình dự luật gia tăng lực lượng quân đội Mỹ lên đến 80 ngàn người. Đến cuối năm 2005, khi dấy lên các cuộc tranh cãi dữ dội về việc Hoa Kỳ có nên rút quân khỏi Iraq hay không, Clinton cho rằng triệt thoái lập tức sẽ là "một sai lầm lớn", sẽ biến Iraq thành một sự thất bại, nhưng cam kết của chính phủ Bush duy trì quân đội ở Iraq cũng sẽ khiến người Iraq hiểu sai tín hiệu và tiếp tục dựa dẫm vào người Mỹ. Lập trường trung dung và khá mơ hồ này gây không ít bối rối cho những người tích cực chống chiến tranh thuộc đảng Dân chủ.
Clinton là người lớn tiếng chống đối chủ trương cắt giảm thuế của chính phủ Bush.[71]
Tháng 5 năm 2005, Clinton hợp tác với đối thủ cũ của bà, Chủ tịch Hạ viện Newt Gingrich, trong dự luật chăm sóc sức khoẻ phổ quát. Tháng 6 năm 2005, bà liên minh với Thượng nghị sĩ Bill Frist đẩy mạnh việc hiện đại hoá bệnh án, cho rằng hàng ngàn cái chết do những sai lầm trong điều trị, chẳng hạn như đọc sai đơn thuốc, có thể được ngăn chặn bởi công nghiệp vi tính đáng tin cậy hơn.
Liên quan đến việc phê chuẩn ứng cử viên John Roberts vào Tối cao Pháp viện, tháng 9 năm 2005, Clinton bỏ phiếu chống,[72] "Tôi không tin là ông thẩm phán đã trình bày quan điểm của mình cách rõ ràng đủ để tôi, với lương tâm trong sáng, bỏ phiếu cho ông", nhưng bà cũng hi vọng rằng những nhận xét này là không chính xác. Việc bổ nhiệm Roberts được thông qua với đa số lớn, một nửa số thượng nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu thuận.
Trong trường hợp của Samuel Alito, trong tháng 1 và tháng 2 năm 2006, Clinton không tham gia với các thượng nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu chống, nhưng hợp tác với những thượng nghị sĩ Dân chủ khác ủng hộ việc ngăn cản bỏ phiếu, song nỗ lực này cũng thất bại và Alito được phê chuẩn vào chức vụ thẩm phán Toà án Tối cao.
Ngày 29 tháng 11 năm 2005, cùng Joe Lieberman và Evan Bayh, Clinton giới thiệu Đạo luật Bảo vệ Giải trí Gia đình nhằm bảo vệ trẻ em khỏi những nội dung không thích hợp trong các trò chơi điện tử. Các dự luật với nội dung tương tự đã được đệ trình tại một số tiểu bang như Michigan và Illinois nhưng đã bị phủ quyết vì bị cho là vi hiến.
Tháng 7 năm 2004 và tháng 6 năm 2006, Clinton bỏ phiếu chống Tu chính án Hôn nhân Liên bang, tu chính án này cấm hôn nhân đồng tính.[71][73]
Tái tranh cử năm 2006Tháng 11 năm 2004, Clinton cho biết sẽ tìm kiếm nhiệm kỳ thứ hai tại Thượng viện trong cuộc bầu cử tại New York năm 2006. Có hai nhân vật nổi bật thuộc đảng Cộng hoà sẽ thách thức Clinton là luật sư Ed Cox (con rể của cựu Tổng thống Richard Nixon) và Biện lý Hạt Westchester Jeannine Pirro. Ngày 14 tháng 10 năm 2005, Thống đốc New York George Pataki chính thức ủng hộ Pirro, khiến Cox phải rời cuộc đua. Tuy nhiên, Pirro chỉ bám đuôi Clinton trong thăm dò dư luận và trong khả năng gây quỹ, cuối cùng, vì áp lực bên trong đảng, ngày 21 tháng 12 năm 2005, Pirro đã chính thức rút lui.[74]
Cũng có những thách thức bên trong đảng Dân chủ, đến từ nhóm chống chiến tranh lâu nay bất đồng với Clinton vì lập trường ủng hộ cuộc chiến Iraq của bà. Ngày 6 tháng 12 năm 2005, Jonathan Tasini tuyên bố tranh cử chống lại Clinton, kêu gọi rút quân lập tức khỏi Iraq, xúc tiến kế hoạch chăm sóc y tế phổ quát và điều ông gọi là "Những qui luật mới cho nền kinh tế", một chính sách kinh tế tập trung vào nhân lực đối nghịch với nền kinh tế tập trung vào các công ty của Clinton. Tuy nhiên, Clinton dễ dàng vượt qua Tasini để giành sự để cử của Đảng Dân chủ.[75]
Ngày 7 tháng 11 năm 2006, Clinton đánh bại đối thủ Đảng Cộng hòa John Spencer với 67% số phiếu; Spencer chỉ giành được 31% phiếu của cử tri.[76][77]
Clinton chi tiêu 36 triệu USD cho kỳ tái tranh cử này, nhiều hơn bất kỳ ứng viên nào khác tham dự cuộc đua vào Thượng viện năm 2006. Nhiều thành viên Đảng Dân chủ chỉ trích bà đã chi tiêu quá nhiều, trong khi những người tỏ ra quan ngại vì bà đã không chịu dành lại một phần trong số tiền này cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm 2008. Trong những tháng kế tiếp, Clinton đã chuyển 10 triệu USD thuộc quỹ tranh cử Thượng viện vào chiến dịch tranh cử tổng thống của bà.[78]
Triển vọng năm 2008Clinton tỏ ra quan tâm đến cuộc đua giành ghế tổng thống năm 2008. Đến nay chưa có một chính đảng quan trọng nào đề cử một phụ nữ cho cuộc đua này.
Clinton đã thành công trong việc quảng bá hình ảnh của bà trên toàn quốc đến nỗi khả năng tranh cử tổng thống năm 2008 của bà trở nên một vấn đề thời sự hàng đầu được tranh cãi trong vòng các nhà phê bình và trong công chúng. Tháng 12 năm 2005, CNN, USA Today và Gallup phối hợp tổ chức một cuộc thăm dò với kết quả cho thấy 41% đảng viên Dân chủ ủng hộ Clinton cho việc đề cử làm ứng viên tổng thống năm 2008. Trước đó, trong tháng 5 năm 2005, trong một cuộc thăm dò cũng được thực hiện bởi các tổ chức truyền thông trên, khi được hỏi có chắc chắn bỏ phiếu cho Clinton không, câu trả lời của 29% cử tri là rất chắn chắn, 24% khá chắc, 7% là không rất chắc và 39% là không chắc.
Chạy đua vào Nhà Trắng (2008)
Ngày 20 tháng 1 năm 2007, Thượng Nghị sĩ Hillary Clinton tuyên bố bà sẽ thành lập một ủy ban thăm dò để ứng cử tổng thống năm 2008,[80] với lời tuyên bố "Tôi quyết định nhập cuộc. Tôi tham gia cuộc đua là để chiến thắng".[80] Chưa hề có phụ nữ nào được một chính đảng quan trọng đề cử tranh chức Tổng thống Hoa Kỳ.
Clinton tập hợp một nhóm các cố vấn và những nhà điều hành cho chiến dịch của bà. Patti Solis-Doyle là người phụ nữ Hispanic (các dân tộc nói tiếng Tây Ban Nha) đầu tiên được chọn để điều hành chiến dịch. Làm phó cho Solis-Doyle là Mike Henry, người đã điều hành thành công chiến dịch tranh cử Thống đốc Virginia năm 2005 cho Tim Kaine. Howard Wolfson, một cựu binh của chính trường New York, đảm trách nhiệm vụ phát ngôn nhân. Evelyn S. Lieberman, từng làm việc cho Clinton khi còn là Đệ nhất Phu nhân, cũng từng là Phụ tá Chánh Văn phòng Tòa Bạch Ốc, được chọn làm ủy viên thường trực cho chiến dịch.
Trong sáu tháng đầu năm 2007, Clinton luôn dẫn đầu trong cuộc đua tranh sự đề cử của Đảng Dân chủ. Thượng nghị sĩ Barack Obama đại diện tiểu bang Illinois, và cựu Thượng nghị sĩ John Edwards đến từ Bắc Carolina, là những đối thủ bám sát Clinton.[81] Bà đã lập kỷ lục gây quỹ trong giai đoạn đầu của chiến dịch tranh cử, kế cận bà là Obama.[82]
Tháng 9 năm 2007, các cuộc thăm dò dư luận tại sáu tiểu bang sẽ tổ chức các cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên cho thấy Clinton ở vị trí dẫn đầu.[83] Tháng 10 năm 2007, các cuộc thăm dò toàn quốc đưa ra những chỉ dấu cho thấy Clinton đang bứt trước các đối thủ. Tuy nhiên, đến cuối tháng 10, các cây bút của The Washington Post, ABC News, The Politico, và những phương tiện truyền thống khác đã gây không ít thiệt hại cho hình ảnh của Clinton khi miêu tả bà là phản ứng kém cỏi khi bị tấn công bởi Obama, Edwards, và các đối thủ khác trong cuộc tranh luận tổ chức tại Philadelphia dành cho các ứng cử viên thuộc Đảng Dân chủ.[84][85][86] Đến tháng 12, Clinton mất vị trí dẫn đầu trong các cuộc thăm dò dư luận.[87]
Trong cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên của Đảng Dân chủ năm 2008 diễn ra ở Iowa ngày 3 tháng 1, Clinton về thứ ba với 29, 45% phiếu bầu, sau Obama (37, 58%), và Edwards (29, 75%).[88] Năm ngày sau ở New Hampshire, Clinton giành chiến thắng đáng kinh ngạc với 39% phiếu bầu so với 37% phiếu dành cho Obama.[89] Nhưng khi Bill Clinton và Hillary Clinton đưa ra những nhận xét liên quan đến Martin Luther King, Jr. và Lyndon B. Johnson,[90] nhiều người xem đây là những ám chỉ cho rằng Obama là ứng cử viên thiên vị chủng tộc, hoặc chí ít cũng là chối bỏ mọi thành quả hòa hợp chủng tộc của Obama. Mặc dù Clinton, và cả Obama, ra sức làm lắng dịu vấn đề, đã nảy sinh tình trạng phân cực trong vòng cử tri Đảng Dân chủ, kết quả là Clinton đánh mất sự ủng hộ từ nhiều người Mỹ gốc Phi.[91] Clinton thất bại trước Obama trong cuộc bầu cử sơ bộ ngày 26 tháng 1 ở Nam Carolina với tỷ số 55% và 27%.[92] Đến lúc này, Edwards tuyên bố rút lui, để đấu trường chỉ còn lại Clinton và Obama nỗ lực cho ngày Thứ Ba Trọng đại (5 tháng 2). Những tuyên bố của Bill Clinton chỉ thu hút thêm sự chỉ trích, khiến ông trở nên một tai họa cho chiến dịch tranh cử của vợ đến nỗi nhiều ủng hộ viên lên tiếng yêu cầu vị cựu tổng thống nên im lặng.[93] Đến ngày Thứ Ba Trọng đại, Clinton thắng phiếu ở các tiểu bang lớn như California, New York, New Jersey, và Massachusetts, nhưng Obama chiến thắng ở nhiều tiểu bang hơn;[94] số phiếu cử tri đoàn và phiếu phổ thông hầu như chia đều cho cả hai.[94][95]
Rồi Obama chiến thắng trong mười một cuộc bầu cử sơ bộ và bầu kín kế tiếp, thường với cách biệt lớn, và bứt lên dẫn trước Clinton.[96][97][98] Suốt trong chiến dịch tranh cử, Obama thắng trong các cuộc bầu kín, và có kết quả tốt trong các cuộc bầu cử sơ bộ tại những vùng có nhiều người Mỹ gốc Phi, giới trẻ, những người tốt nghiệp đại học, hoặc các cử tri giàu có, trong khi Clinton thành công tại những vùng có nhiều người Hispanic (nói tiếng Tây Ban Nha), người già, người có trình độ học vấn dưới đại học, hoặc giới thợ thuyền da trắng.[99][100] Lời thú nhận của Clinton về tiết lộ đưa ra trong chiến dịch tranh cử nói rằng bà bị bắn sẻ khi đến thăm binh sĩ Mỹ trú đóng ở Căn cứ Không quân Tuzla, Bosnia-Herzegovina là không đúng sự thật[101] thu hút sự chú ý của giới truyền thông, và ảnh hưởng xấu đến uy tín cũng như làm dấy lên những hoài nghi về năng lực của đệ nhất phu nhân trong lĩnh vực ngoại giao.[102] Chiến thắng của Clinton tại Pennsylvania ngày 22 tháng 4 khiến bà nuôi hi vọng,[103] nhưng thắng lợi mong manh ở Indiana, và thất bại cay đắng ở Bắc Carolina hủy hoại các cơ may, và dẫn đến những suy diễn về quyết định rời bỏ cuộc đua.[104] Song, Clinton cho biết bà muốn ở lại để đi cho hết các cuộc bầu cử sơ bộ còn lại,[105], và chiến thắng 41 điểm ở Tây Virginia khiến bà "quyết tâm hơn bao giờ hết".[106]
Trong các cuộc bầu cử sơ bộ sau cùng diễn ra ngày 3 tháng 6 năm 2008, Obama giành đủ số phiếu cần thiết để có thể trở nên ứng cử viên của Đảng Dân chủ.[107] Ngày 7 tháng 6, trong diễn từ đọc trước những người ủng hộ, Clinton tuyên bố chấm dứt cuộc vận động tranh cử, và ủng hộ Obama, "Nay phương cách của chúng ta nhằm hoàn thành những mục tiêu mà chúng ta vẫn luôn đấu tranh là sử dụng năng lực, tình cảm, sức mạnh và mọi điều chúng ta có thể làm để giúp Barak Obama thắng cử."[108].
Ngoại trưởng Hoa Kỳ (2009-2013)Ngày 1 tháng 12 năm 2008, Tổng thống Mỹ mới đắc cử Barack Obama cho biết ông sẽ đề cử Hillary Clinton làm ngoại trưởng Hoa Kỳ khi ông nhậm chức vào ngày 20 tháng 1 năm 2009[109]. Ngày 21 tháng 1 năm 2009, bà được Thượng viện phê chuẩn và trở thành Ngoại trưởng thứ 67 của Hoa Kỳ. Bà từ chức ghế Ngoại trưởng vào ngày 1 tháng 2 năm 2013. Người kế thừa của bà làm Ngoại trưởng là thượng nghị sĩ John Kerry.
Chính kiến
Trong một cuộc khảo sát của Gallup trong tháng 5, năm 2005, 54% người trả lời xem Thượng nghị sĩ Clinton là có quan điểm cấp tiến, 30% cho bà là trung dung và 9% xem bà là bảo thủ.[110]
Một số tổ chức tìm cách xác lập vị trí của Clinton trên thang điểm biểu thị khuynh hướng chính trị của các chính khách:
- Tập san National Journal (năm 2004) cho Clinton 30 điểm trên thang điểm từ 1 (có quan điểm tự do nhất) đến 100 (bảo thủ nhất).[111]
- Một bảng phân tích thực hiện bởi các nhà khoa học chính trị như Joshua D. Clinton thuộc Đại học Princeton, Simon Jackman và Doug Rivers thuộc Đại học Stanford xếp Clinton vị trí thứ 6 đến thứ 8 trong số các thượng nghị sĩ có khuynh hướng cấp tiến nhất.[112]
- The Almanac of American Politics, do Michael Barone và Richard E. Cohen biên tập, xem xét các phiếu bầu của Clinton từ năm 2003 đến 2066 để phân loại cấp tiến hay bảo thủ, theo thang điểm 100, trong ba lĩnh vực Kinh tế, Xã hội, và Ngoại giao; và điểm trung bình trong bốn năm: Kinh tế = 75 cấp tiến, 23 bảo thủ; Xã hội = 83 cấp tiến, 6 bảo thủ; Ngoại giao = 66 cấp tiến, 30 bảo thủ. Trung bình = 75 cấp tiến, 20 bảo thủ.[113]
Tác phẩmKhi còn là đệ nhất phu nhân, Clinton cho xuất bản Talking It Over, gồm những bài viết hằng tuần đăng trên nhật báo, tập chú vào kinh nghiệm bản thân và những quan sát của bà về phụ nữ, trẻ em và gia đình mà bà thu thập được khi du hành khắp nơi trên thế giới.[9]
Tác phẩm của Clinton xuất bản năm 1996 It Takes a Village: And Other Lessons Children Teach Us được đưa vào bản liệt kê sách bán chạy nhất của New York Times,[114] đến năm 1997 bà được trao giải thưởng Grammy cho album đọc hay nhất nhờ phần ghi âm giọng đọc của bà cho tác phẩm trên.[114] Tựa đề cuốn sách lấy từ một câu châm ngôn đến từ châu Phi "cần cả một làng để nuôi dạy một đứa trẻ".
Những cuốn sách khác được xuất bản khi Clinton còn là đệ nhất phu nhân gồm có An Invitation to the White House: At Home with History (Lời mời đến Toà Bạch Ốc: Sống với lịch sử) phát hành năm 2000 và Dear Socks, Dear Buddy: Kid’s Letter to the First Pets (năm 1998).
Hồi ký của Clinton là một tác phẩm dày 562 trang Living History, phát hành năm 2003, bán hơn một triệu ấn bản ngay trong tháng đầu tiên. Nhà xuất bản Simon & Schuster trả trước cho bà 8 triệu USD,[115] con số kỷ lục vào lúc ấy. Phần ghi âm của bà cho quyển Living History giúp giành được đề cử lần thứ hai giải Grammy cho album đọc hay nhất.[116] Living History đã được dịch sang vài ngôn ngữ khác, trong đó có tiếng Hoa.
Dù vậy, Clinton bị chỉ trích là đã không thừa nhận đúng mức những đóng góp của những người viết văn thuê trong các tác phẩm đã xuất bản của bà.
Xem thêm
- Bill Clinton
- Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ
- Quốc hội Hoa Kỳ
- Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ
- Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, 2008
- Bầu cử sơ bộ tổng thống Hoa Kỳ
- Monica Lewinsky
Liên kết ngoài
Chính thức
- Senator Clinton's official web site
- HillaryClinton.com: Official 2006 Senate campaign website
- Biography of First Lady Clinton
Không chính thức
- Official Draft Hillary Rodham Clinton for President 2008 site
- Hillary Rodham Clinton 2008 Discussion Board
- LookSmart - Hillary Clinton directory category
- Yahoo! - Hillary Rodham Clinton directory category
- Open Directory Project - Hillary Rodham Clinton directory category
- 2008 Presidential Wire - Sen. Hillary Rodham Clinton
- Hillary Clinton news digest site
- Clinton Leads Online Panel on "Non-Traditional Students"
Cuộc đua vào Thượng viện
- Hillary Clinton for Senate
- Clinton's positions in 2000 Senate Race
- Clinton enjoys strong support from Jewish voters
- Allegations during the Senate Race
- Jewish Vote Crucial
- Results & Demographic Breakdown of Votes
- New Square
- Prosecutors Clear Clintons in Hasidic Case
Triển vọng năm 2008
- HillPAC - Leadership PAC
- VoteHillary - Unofficial Hillary Clinton For President Committee
- Draft Hillary for President 2008
- Sinh 1947
- Nhân vật còn sống
- Nữ chính khách
- Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ
- Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ
- Tín hữu Giám Lý
- Chính khách Arkansas
- Chính khách Illinois
- Người đoạt giải Grammy
- Người New York
- Ngoại trưởng Hoa Kỳ
- Ứng cử viên tổng thống Hoa Kỳ 2008
- Người bảo vệ quyền trẻ em
Video yêu thích
http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam
Trở về trang chính
hoangkim vietnam, hoangkim, hoangkimvietnam, Hoàng Kim, Ngọc Phương Nam, Chào ngày mới Thung dung, Dạy và học, Cây Lương thực, Tin Nông nghiệp Việt Nam, Food Crops, foodcrops.vn, Cassava in Vietnam, Cassava News, VietnamAfricaCassavaRice, Khát khao xanh, Dayvahoc, Học mỗi ngày, Danh nhân Việt , Food Crops News, Điểm chính, Câu chuyện ảnh, 5 phút thư giản, Kim LinkedIn, KimTwitter, KimFaceBook Đọc lại và suy ngẫm, Việt Nam tổ quốc tôi, Tình yêu cuộc sống, Thơ cho con

markdown:
Bill Clinton trong tác phẩm ‘Đời tôi’ đã xác định năm việc chính quan trọng nhất của đời mình là muốn làm người tốt, có gia đình êm ấm, có bạn tốt, thành đạt trong cuộc sống và viết được một cuốn sách để đời. Ông đã giữ trên 30 năm cuốn sách mỏng “Làm thế nào để kiểm soát thời gian và cuộc sống của bạn” và nhớ rõ năm việc chính mà ông ước mơ từ lúc còn trẻ. Gia đình êm ấm là yếu tố đặc biệt quan trọng của hạnh phúc. Vợ chồng Bill Hillary Clinton vẫn khắng khít sau nhiều sóng gió và đồn thổi, ảnh: AFP (hình trên) và họ đã làm được thật nhiều việc. Họ chưa xây được một gia tộc dày công đức nhiều đời với dân với nước nhưng cuộc sống, tình yêu và sự nghiệp của họ đúng là một bài học lớn.
[William Jefferson "Bill" Clinton](http://en.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton)là một chính trị gia Mỹ, người đã phục vụ từ năm 1993 đến năm 2001 với tư cách là Tổng thống thứ 42 của Hoa Kỳ. Ông nhậm chức vào tuổi 46, là tổng thống trẻ nhất thứ ba của nước Mỹ. [Hillary Diane Rodham Clinton](http://en.wikipedia.org/wiki/Hillary_Rodham_Clinton)là cựu Ngoại trưởng Hoa Kỳ của Nhà nước, Thượng nghị sĩ Mỹ, và Đệ nhất phu nhân của Hoa Kỳ. Từ năm 2009 đến năm 2013, bà là Ngoại trưởng thứ 67 của Chính phủ Mỹ, phục vụ dưới thời Tổng thống Barack Obama. (Wikipedia). Báo Thanh Niên ngày 22 1 2015 có bài viết: [Cuộc ‘hôn nhân chiến lược’ Bill - Hillary Clinton](http://m.goctinnhanh.com/tin-nhanh/cuoc-hon-nhan-chien-luoc-bill-hillary-clinton).
# Cuộc ‘hôn nhân chiến lược’ Bill - Hillary Clinton
**(TNO) Rất nhiều người cho rằng cuộc hôn nhân của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton và cựu Ngoại trưởng Hillary Clinton đơn giản là "liên minh chiến lược" của hai con người cùng thông minh xuất chúng và khao khát quyền lực…**
Năm 2009, khi vợ chồng Bill và
**Hillary Clinton**bị công chúng bắt gặp đang nắm tay nhau tại một quán cà phê ở New York, và vài ngày sau, tay trong tay tản bộ trên một con đường ở Washington, tờ *The Guardian*(Anh) lập tức viết: “Nếu lời đồn là có thật, Bill và Hillary đang yêu nhau”.
Sở dĩ
*The Guardian*đưa ra nhận định đó bởi cuộc hôn nhân của cựu Tổng thống Mỹ Bill Clinton luôn bị bao phủ bởi hàng loạt suy đoán và thuyết âm mưu. Theo tờ báo Anh, rất nhiều người tin rằng cuộc hôn nhân của nhà Clinton đơn giản là liên minh chiến lược của hai con người cùng thông minh xuất chúng và khao khát quyền lực.
| |![]()
Từ khoa Luật Đại học Yale
Từ khoa Luật Đại học Yale
Mặc cho nhiều suy đoán, nhưng có một thực tế không thể chối cãi là cặp vợ chồng quyền lực bậc nhất nước Mỹ đã yêu nhau từ thời sinh viên. Bill và
**Hillary Clinton**gặp nhau năm 1971 tại khoa Luật của Đại học Yale, nơi cả hai theo học. Theo tiết lộ của bà Hillary với tạp chí *Vanity Fair*(Mỹ), cô sinh viên Hillary Rodham (tên của bà Hillary lúc chưa kết hôn – NV) khi ấy đã ngay lập tức bị anh chàng bạn học trông giống người Viking (tức ông Clinton khi đó) thu hút. Ngược lại, Clinton đã đi theo cô Rodham trong nhiều tuần lễ nhưng không hề mở lời bắt chuyện. Cho đến một ngày...
“Lúc đó tôi chưa bao giờ thật sự gặp Bill. Tôi ngồi trong thư viện, còn anh ấy ở bên ngoài cửa sổ. Anh ấy nhìn tôi, còn tôi thì nhìn anh ấy. Cứ mỗi lần thấy Bill trong khuôn viên trường, tôi không thể rời mắt khỏi anh ấy và luôn bắt gặp anh ấy đang nhìn tôi”, bà Hillary kể.
“Thế là tôi bỏ sách xuống, bước ra ngoài và nói, nếu anh cứ tiếp tục nhìn em, và em thì luôn nhìn lại anh thì chúng ta nên biết tên nhau. Em là Hillary Rodham”. Và Bill cũng xưng tên mình với Hillary. Về sau,
**Bill Clinton**kể lại rằng lúc đó ông đã bị ngợp và thậm chí quên mất tên mình, theo đài *CNN*(Mỹ).
Trong thời gian yêu nhau,
**Bill Clinton**liên tục hỏi cưới Hillary. Dù vậy, bà chần chừ vì sợ hôn nhân sẽ cản trở sự nghiệp, theo đài *ABC News*(Mỹ). Nhưng cuối cùng, Hillary cũng “nghe theo trái tim mình” và đám cưới diễn ra tháng 11.1975. Cặp vợ chồng chuyển về sống tại bang Arkansas, quê nhà của ông Clinton. Cũng tại đây, cả hai chính thức bắt đầu con đường chính trị.
| |![]()
| |![]()
**… đến Nhà Trắng**
Tháng 1.1993, Bill Clinton nhậm chức Tổng thống thứ 42 của Mỹ và
**Hillary Clinton**trở thành đệ nhất phu nhân. Tờ *The New York Times*(Mỹ) miêu tả: “Chưa một vị tổng thống nào có được người vợ như Hillary Rodham Clinton. Bà từng tham dự cuộc họp chiến lược ở thành phố Little Rock, bang Arkansas, và có riêng một văn phòng tại Cánh Tây (của Nhà Trắng – NV). Bà luôn dẫn dắt và tìm được hướng ra cho những cuộc họp tưởng như bế tắc và vạch ra chiến lược để bảo vệ chồng trước những vụ bê bối”.
“Vấn đề của ông Clinton có lẽ là đôi lúc ông thiếu kỷ luật, cả trong đời sống riêng tư lẫn việc đưa ra quyết định, và ông cần ai đó trợ giúp”,
*The New York Times*dẫn lời bà Alice M. Rivlin, người từng là giám đốc về ngân sách của Nhà Trắng. “Thật tốt cho sự nghiệp của Bill Clinton khi ông ấy có Hillary. Bà ấy đã nhiều lần cứu nguy cho Clinton bằng tính cách quyết đoán và kỷ luật hơn của mình”, bà Rivlin nói thêm. **Hillary Clinton**là “một thế lực độc lập trong Nhà Trắng”, một tay bà xúc tiến để đưa kế hoạch chăm sóc sức khỏe vào chương trình nghị sự và buộc những người nghi ngờ năng lực của mình phải im lặng. Tuy nhiên, theo *The New York Times*, mối quan hệ của Bill và Hillary Clinton có thời điểm cũng trở nên “cực kỳ phức tạp” do sự đào hoa của vị cựu tổng thống Mỹ, nhất là năm 1998, khi vụ bê bối tình ái giữa Bill và cô thực tập sinh Nhà Trắng Monica Lewinsky bị đem ra mổ xẻ. Dù vậy, trong suốt thời gian đó, Hillary đã kiên định ủng hộ chồng.
“Hillary rất mạnh mẽ, nếu không có bà ấy,
**Bill Clinton**có lẽ đã không trở thành tổng thống”, Bernard Nussbaum, người từng làm việc với Hillary khi bà còn là luật sư tập sự và về sau trở thành cố vấn cho Nhà Trắng, nhận xét. Còn **Bill Clinton**, “ông ấy sẽ nổi giận nếu ai đó chỉ trích Hillary”, Mickey Kantor, người phụ trách chiến dịch tranh cử năm 1992 của Clinton, cho biết.
Bà Hillary Clinton nói về chồng mình: “Không ai hiểu tôi như vậy, và không ai có thể làm tôi cười như cách Bill đã làm. Sau tất cả những năm tháng đó, Bill vẫn là người đàn ông thú vị, giàu năng lượng và sức sống nhất mà tôi từng biết. Vào mùa xuân năm 1971,
**Bill Clinton**và tôi bắt đầu nói chuyện và 30 năm sau, chúng tôi vẫn nói chuyện như thế”, bà kể với *ABC News*.
Tháng 7.2014, cựu Tổng thống Mỹ
**Bill Clinton**tiết lộ, ông và vợ đã thỏa thuận với nhau rằng, sau 26 năm bà ủng hộ sự nghiệp chính trị của ông, 26 năm tiếp theo, **Bill Clinton**sẽ hậu thuẫn cho sự nghiệp của vợ mình, theo đài *BBC*(Anh). Bà Hillary Clinton hiện vẫn chưa công bố chính thức liệu bà có tham gia cuộc đua vào Nhà Trắng năm 2016 hay không, tuy nhiên, cựu đệ nhất phu nhân của Mỹ cho biết bà đã nói trước với chồng: “Một khi chúng ta lại vào sống trong Nhà Trắng, anh liệu mà cư xử đấy!”, theo tờ *Daily Mail*(Anh).
| |![]()
| |![]()
| |![]()
| |![]()
| |![]()
|Bà Hillary Clinton có thể sẽ trở lại cuộc đua vào chiếc ghế Tổng thống Mỹ năm 2016 - Ảnh: AFP|
# Bill Clinton
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
|
|Bài viết này có nhiều yêu cầu
Xin giúp
|Bill Clinton|
|
|![]()
Chức vụ
[George H. W. Bush](http://vi.wikipedia.org/wiki/George_H._W._Bush) [George W. Bush](http://vi.wikipedia.org/wiki/George_W._Bush)
Thống đốc bang Arkansas
[Frank D. White](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Frank_D._White&action=edit&redlink=1) [Jim Guy Tucker](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jim_Guy_Tucker&action=edit&redlink=1) [Joe Purcell](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Joe_Purcell&action=edit&redlink=1) [Frank D. White](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Frank_D._White&action=edit&redlink=1)
Chưởng lý bang Arkansas
[Jim Guy Tucker](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jim_Guy_Tucker&action=edit&redlink=1)
Thông tin chung
[Dân chủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) [19 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_8), [1946](http://vi.wikipedia.org/wiki/1946) [Hope, Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hope,_Arkansas) [Alma mater](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alma_mater) [Đại học Georgetown](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Georgetown&action=edit&redlink=1) [Đại học Oxford](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Oxford) [Đại học Yale](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Yale) [Luật sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%E1%BA%ADt_s%C6%B0) [Báp-tít](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1p-t%C3%ADt) [Chelsea Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chelsea_Clinton) [William J. Clinton Presidential Library](http://www.clintonlibrary.gov/) ![ Signature of Bill Clinton.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Signature_of_Bill_Clinton.svg/180px-Signature_of_Bill_Clinton.svg.png)
![ Signature of Bill Clinton.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/27/Signature_of_Bill_Clinton.svg/180px-Signature_of_Bill_Clinton.svg.png)
**William Jefferson Clinton**(tên khai sinh là **William Jefferson Blythe III**) sinh ngày [19 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_8)năm [1946](http://vi.wikipedia.org/wiki/1946), là [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-whitehouse.gov_bio-1) [tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3)thứ 42 của [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)từ năm [1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993)đến năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001). Trước khi vào [Nhà Trắng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng), Clinton đã phục vụ hai nhiệm kỳ thống đốc tiểu bang [Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Arkansas).
Clinton được xem là thuộc cánh Tân Dân chủ có khuynh hướng trung dung trong
[Đảng Dân chủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29). Có nhiều nhãn hiệu được gán cho ông như "ôn hòa" hoặc "trung dung" nhưng, chính xác hơn, có lẽ ông nên được xem là người của quần chúng ( *populist*). Suốt trong nhiệm kỳ của mình, ưu tiên hàng đầu của tổng thống trong các vấn đề trong nước là thúc đẩy thông qua các đạo luật nâng cấp giáo dục, hạn chế bán súng ngắn, củng cố các qui định về môi trường và bảo vệ việc làm cho các cá nhân cần nghỉ hộ sản hoặc nghỉ bệnh. Trên trường quốc tế, ông thiết lập ưu tiên cho nỗ lực giảm thiểu hàng rào mậu dịch giữa các quốc gia, và làm trung gian hòa giải cho các cuộc tranh chấp tại [Bắc Ireland](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland)và [Trung Đông](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%90%C3%B4ng)(giữa [Israel](http://vi.wikipedia.org/wiki/Israel)và [Palestine](http://vi.wikipedia.org/wiki/Palestine)). Nhằm tìm kiếm sự ủng hộ từ giới bảo thủ, Clinton đưa vào danh mục các ưu tiên cuộc chiến chống [ma tuý](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ma_t%C3%BAy)và án [tử hình](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AD_h%C3%ACnh). Năm [1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996), chính phủ Clinton một mình phủ quyết việc tái bổ nhiệm tổng thư ký [Liên hiệp quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) [Boutros Boutros-Ghali](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Boutros_Boutros-Ghali&action=edit&redlink=1).
Là tổng thống trẻ tuổi thứ ba trong lịch sử Hoa Kỳ và là người đầu tiên thuộc thế hệ
[Baby Boomer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Baby_Boomer&action=edit&redlink=1)(sinh trong thời gian [1946](http://vi.wikipedia.org/wiki/1946)- [1964](http://vi.wikipedia.org/wiki/1964)), nhiệm kỳ tổng thổng của Clinton đánh dấu sự chuyển giao quyền lực từ thế hệ các tổng thống tiền nhiệm là cựu binh [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-2) [Thế chiến thứ hai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai), và là những người chứng kiến sự khởi đầu của cuộc [Chiến tranh Lạnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh)trong [thập niên 1950](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1950).
Nhiệm kỳ của Clinton cũng được đánh dấu bởi mối quan hệ thù địch với
[Đảng Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29)đang kiểm soát [Quốc hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3). Ông cũng là mục tiêu của một loạt các cuộc điều tra tiến hành bởi công tố viên độc lập được bổ nhiệm bởi quốc hội, như vụ [Whitewater](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Whitewater&action=edit&redlink=1), khi một vài phụ tá của ông bị truy tố về những tội danh mà gia đình Clinton không dính líu, Clinton cũng được tuyên bố vô tội trong vụ tai tiếng Whitewater. Ông là người thứ hai trong số các tổng thống Hoa kỳ bị đem ra [luận tội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%E1%BA%ADn_t%E1%BB%99i_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3)về các tội danh man khai và ngăn cản công lý trước một đại bồi thẩm đoàn do cung cách hành xử của ông trong mối quan hệ tình cảm với [Monica Lewinsky](http://vi.wikipedia.org/wiki/Monica_Lewinsky). Vụ bê bối về tình cảm này của ông đã bị Kenneth Starr- một công tố viên độc lập phanh phui, nhưng cuối cùng ông được tha bổng bởi thượng viện.
Một trong những đặc điểm nổi trội nhất trong giai đoạn cầm quyền của Clinton là thời kỳ bùng nổ kinh tế lâu dài nhất trong
[lịch sử Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3), có lẽ được cấu thành bởi các nhân tố như cơn sốt tăng giá tại [thị trường chứng khoán](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ch%E1%BB%A9ng_kho%C3%A1n), chiến dịch gìn giữ hòa bình của [NATO](http://vi.wikipedia.org/wiki/NATO)trong cuộc chiến [Kosovo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kosovo), và sự chuyển đổi ngoạn mục từ mức thâm thủng ngân sách khoảng 250 tỷ đô la vào lúc bắt đầu nhiệm kỳ tổng thống, trở nên thặng dư ngân sách vào khoảng 523 tỷ vào cuối nhiệm kỳ của ông.
## Mục lục
[1 Thời thơ ấu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Th.E1.BB.9Di_th.C6.A1_.E1.BA.A5u) [2 Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Arkansas) [3 Tổng thống Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#T.E1.BB.95ng_th.E1.BB.91ng_Hoa_K.E1.BB.B3) [4 Bổ nhiệm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#B.E1.BB.95_nhi.E1.BB.87m) [5 Kinh tế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Kinh_t.E1.BA.BF) [6 Đối ngoại](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#.C4.90.E1.BB.91i_ngo.E1.BA.A1i) [7 Luận tội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Lu.E1.BA.ADn_t.E1.BB.99i) [8 Uy tín](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Uy_t.C3.ADn) [9 Di sản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Di_s.E1.BA.A3n) [10 Mãn nhiệm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#M.C3.A3n_nhi.E1.BB.87m) [11 Chuyện bên lề](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Chuy.E1.BB.87n_b.C3.AAn_l.E1.BB.81) [12 Tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Tham_kh.E1.BA.A3o) [13 Xem thêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Xem_th.C3.AAm) [14 Liên kết ngoài](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i) [15 Tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#Tham_kh.E1.BA.A3o_2)
## Thời thơ ấu
[Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Arkansas) và lớn lên tại [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-3) [Hot Spring, Arkansas](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hot_Spring,_Arkansas&action=edit&redlink=1). Clinton được đặt tên theo tên cha, [William Jefferson Blythe Jr.](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=William_Jefferson_Blythe_Jr.&action=edit&redlink=1), một người chào hàng lưu động, qua đời trong một tai nạn xe hơi tại hạt Scott, tiểu bang [Missouri](http://vi.wikipedia.org/wiki/Missouri), ba tháng trước khi con trai của ông chào đời. Mẹ ông, [Virginia Dell Cassidy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Virginia_Dell_Cassidy&action=edit&redlink=1), tái hôn vào năm [1950](http://vi.wikipedia.org/wiki/1950)với [Roger Clinton](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Roger_Clinton&action=edit&redlink=1). Billy được nuôi dưỡng bởi mẹ và cha kế, sử dụng họ Clinton cho mình suốt những năm tiểu học, nhưng không chịu chính thức đổi họ cho đến năm 14 tuổi. Cậu bé lớn lên trong một gia đình truyền thống, nhưng cha kế của cậu, nghiện cả rượu và cờ bạc, thường ngược đãi mẹ cậu, và đôi khi, cả người em cùng mẹ khác cha với cậu, [Roger Clinton, Jr.](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Roger_Clinton,_Jr.&action=edit&redlink=1). [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-My_Life-4) [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-First_In_His_Class-5)
Năm
[1963](http://vi.wikipedia.org/wiki/1963), xảy ra hai sự kiện khiến Clinton quyết định trở thành người của công chúng. Đó là khi cậu được chọn vào đoàn học sinh trung học đến thăm Nhà Trắng và gặp Tổng thống [John F. Kennedy](http://vi.wikipedia.org/wiki/John_F._Kennedy). Sự kiện thứ hai là khi cậu nghe bài diễn văn " [Tôi có một giấc mơ](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4i_c%C3%B3_m%E1%BB%99t_gi%E1%BA%A5c_m%C6%A1)" của [Martin Luther King, Jr.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Martin_Luther_King)đọc trong cuộc Tuần hành vì Tự do và Việc làm tại [Washington, D.C.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Washington,_D.C.).
## ArkansasClinton theo học tại trường ngoại giao Edmund A. Walsh thuộc
[Đại học Georgetown](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Georgetown&action=edit&redlink=1)tại Washington, D.C., tại đây Clinton làm việc cho thượng nghị sĩ [J. William Fulbright](http://vi.wikipedia.org/wiki/J._William_Fulbright), rồi giành được [học bổng Rhodes](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%8Dc_b%E1%BB%95ng_Rhodes&action=edit&redlink=1)để theo học tại [Đại học Oxford](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Oxford). Trở về từ Oxford, Clinton đến học tại trường luật thuộc [Đại học Yale](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Yale), nơi ông gặp người bạn cùng lớp và sau này là vợ của ông, [Hillary Rodham](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton).
Sau khi tốt nghiệp từ Yale, Clinton về dạy môn luật tại
[Đại học Arkansas](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Arkansas&action=edit&redlink=1). Trong thời gian này, ông ra tranh cử dân biểu năm [1974](http://vi.wikipedia.org/wiki/1974), đối đầu với John Paul Hammerschmidt, một dân biểu đương nhiệm, và thất cử. Năm [1976](http://vi.wikipedia.org/wiki/1976), ông được bầu làm bộ trưởng tư pháp tiểu bang Arkansas; hai năm sau, năm [1978](http://vi.wikipedia.org/wiki/1978), ông đắc cử thống đốc tiểu bang Arkansas, trở thành thống đốc tiểu bang trẻ tuổi nhất vào lúc ấy, và là người trẻ tuổi nhất từng được bầu vào chức vụ thống đốc kể từ năm [1938](http://vi.wikipedia.org/wiki/1938). Nhiệm kỳ đầu của ông sa lầy trong nhiều khó khăn như kế hoạch thuế đánh trên xe hơi rất mất lòng dân, và sự phẫn nộ của công luận về vụ đào thoát vào năm [1980](http://vi.wikipedia.org/wiki/1980)của các tù nhân [Cuba](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cuba)(là các thuyền nhân đến nước Mỹ trong đợt [Mariel boatlift](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mariel_boatlift&action=edit&redlink=1)) bị giam giữ tại nhà tù Fort Chafee. Thêm vào đó, quyết định của Hillary Rodham duy trì họ của bà khi đang là phu nhân thống đốc một bang có truyền thống bảo thủ như Arkansas đã gây ra nhiều bực tức ở đây. Cuối cùng, Hillary cũng chấp nhận họ của chồng và vai trò truyền thống làm vợ của một chính trị gia, trong khi lặng lẽ gây dựng cho mình sức mạnh chính trị qua kỹ năng của một luật sư. [Đảng Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29), Frank D. White, vào năm [1980](http://vi.wikipedia.org/wiki/1980); và theo cách nói đùa của ông, trở thành cựu thống đốc trẻ tuổi nhất trong lịch sử Hoa Kỳ. Trong kỳ tuyển cử kế tiếp vào năm [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982), ông đắc cử và đảm nhiệm chức vụ thống đốc trong bốn nhiệm kỳ liên tiếp cho đến năm [1992](http://vi.wikipedia.org/wiki/1992), khi ông trở thành ông chủ Nhà Trắng. Năm [1984](http://vi.wikipedia.org/wiki/1984), Clinton đã gặt hái thành công khi cố tu chính để thay đổi nhiệm kỳ thống đốc từ 2 năm trở thành 4 năm.
Thái độ thân thiện với giới doanh nghiệp làm giảm thiểu các chỉ trích từ phe bảo thủ trong suốt nhiệm kỳ này của Clinton, nhưng một vài giao dịch của ông trong giai đoạn này dẫn đến cuộc điều tra Whitewater, theo đuổi ông trong suốt nhiệm kỳ tổng thống sau này.
## Tổng thống Hoa KỳClinton xuất hiện lần đầu trên sân khấu chính trị quốc gia khi đăng đàn diễn thuyết tại đại hội Đảng Dân chủ năm
[1988](http://vi.wikipedia.org/wiki/1988), giới thiệu ứng cử viên [Michael Dukakis](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Michael_Dukakis&action=edit&redlink=1). Bài diễn văn là một thất bại thảm hại khi ông nói dông dài đến nửa giờ thay vì giới hạn trong 15 phút cho phép.
Bốn năm sau, Clinton chuẩn bị tranh cử chống lại tổng thống đương nhiệm
[George H. W. Bush](http://vi.wikipedia.org/wiki/George_H._W._Bush). Sau cuộc [Chiến tranh vùng Vịnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_v%C3%B9ng_V%E1%BB%8Bnh), Bush được xem như bất khả chiến bại. Đặt mình vào vị trí của một người đơn độc thích nói thẳng, Clinton khéo léo giành được sự đề cử của Đảng Dân chủ.
Ngày
[9 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_7)năm [1992](http://vi.wikipedia.org/wiki/1992), Clinton chọn thượng nghị sĩ [Albert A. Gore, Jr.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Al_Gore)(Dân chủ – Tennessee) là người đứng cùng liên danh với mình. Lúc đầu, sự chọn lựa này bị chỉ trích bởi nhiều nhà chiến lược với lý do Gore đến từ tiểu bang [Tennessee](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tennessee)kề cận với tiểu bang quê hương của Clinton. Nay nhìn lại, nhiều người nhận thấy Gore là nhân tố hữu dụng dẫn đến sự thành công của chiến dịch tranh cử năm 1992.
Trong suốt chiến dịch, các đối thủ của Clinton nêu lên nhiều điểm yếu của ông như việc trốn quân dịch trong
[Chiến tranh Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), cung cách ông giải thích về việc sử dụng [cần sa](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BA%A7n_sa)trước đây, theo lời miêu tả của ông, "hút nhưng không hít", cùng với những cáo buộc về tính trăng hoa và một số giao dịch mờ ám. Dù những cáo buộc này không ngăn được Clinton bước chân vào Nhà Trắng, chúng đã khuấy động được sự chống đối mạnh mẽ từ những người bảo thủ ngay từ những ngày đầu tiên của nhiệm kỳ tổng thống.
Nhờ chọn lựa chiến lược thích hợp cho chiến dịch tranh cử, tập chú vào các vấn đề trong nước, đặc biệt là tình trạng suy thoái kinh tế trong giai đoạn ngay trước cuộc tuyển cử năm 1992, Clinton trở thành người chiến thắng với 42,9% số phiếu bầu; George H. W. Bush giành được 37,4%, và ứng cử viên độc lập
[H. Ross Perot](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H._Ross_Perot&action=edit&redlink=1)được 18,9%. [Franklin D. Roosevelt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Franklin_D._Roosevelt), Clinton là tổng thống đầu tiên thuộc Đảng Dân chủ phục vụ đủ hai nhiệm kỳ, mặc dù ông cũng là tổng thống đầu tiên kể từ [John F. Kennedy](http://vi.wikipedia.org/wiki/John_F._Kennedy)không giành được đa số phiếu phổ thông, vì bị chia phiếu bởi ứng cử viên đảng thứ ba. Chiến thắng của Clinton chấm dứt thời kỳ thống trị của Đảng Cộng hòa nắm giữ chức vụ tổng thống trong 12 năm liên tiếp, và trong suốt 20 năm trong số 24 năm trước đó. Chiến thắng này cũng trao quyền kiểm soát cho Đảng Dân chủ tại các nhánh của Chính phủ liên bang, bao gồm hai viện quốc hội và chức vụ tổng thống, lần đầu tiên kể từ chính phủ của tổng thống Dân chủ sau cùng, [Jimmy Carter](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter).
Đề án quan trọng nhất trong nghị trình lập pháp của Clinton là kế hoạch cải cách hệ thống chăm sóc sức khỏe, thực hiện bởi Hillary Clinton, nhắm vào mục đích thiết lập một hệ thống chăm sóc sức khoẻ cho toàn dân. Dù được chào đón vào lúc đầu, cuối cùng kế hoạch này bị sụp đổ khi gặp sự chống đối có tổ chức từ những người bảo thủ và từ ngành công nghiệp bảo hiểm; họ thuyết phục người dân Mỹ hãy đọc kỹ từng chi tiết của kế hoạch. Đây là thất bại quan trọng đầu tiên của chính phủ Clinton.
Sau hai năm cầm quyền dưới sự lãnh đạo của Clinton, Đảng Dân chủ thất bại thảm hại trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm
[1994](http://vi.wikipedia.org/wiki/1994). Họ mất quyền kiểm soát tại hai viện quốc hội lần đầu tiên trong suốt 40 năm, phần lớn là do những dự luật đang bị cầm giữ tại quốc hội như việc không thể xây dựng một hệ thống chăm sóc sức khỏe phổ thông trong khuôn khổ của kế hoạch được thiết lập bởi [Đệ nhất Phu nhân](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_Phu_nh%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Hillary Rodham Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton).
Sau cuộc tuyển cử năm 1994, sự quan tâm của công luận chuyển sang sáng kiến
[Khế ước với nước Mỹ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%E1%BA%BF_%C6%B0%E1%BB%9Bc_v%E1%BB%9Bi_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)( *Contract with America*) đang được đẩy mạnh bởi Chủ tịch Hạ viện [Newt Gingrich](http://vi.wikipedia.org/wiki/Newt_Gingrich). Với quốc hội đang ở trong tay của Đảng Cộng hòa, Clinton phải chống đỡ dữ dội để bảo vệ ngân sách, dẫn đến sự tê liệt của chính quyền, vì chính phủ Clinton và quốc hội không đồng ý được với nhau về một biện pháp thoả hiệp.
Trong cuộc bầu cử tổng thống năm
[1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996), Clinton tái đắc cử với 49,2% số phiếu phổ thông, ứng viên Đảng Cộng hòa [Bob Dole](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bob_Dole&action=edit&redlink=1)nhận được 40,7% và ứng viên Đảng Cải cách Ross Perot 8,4%, trong khi Đảng Cộng hòa vẫn duy trì quyền kiểm soát quốc hội dù mất một ít ghế. [Tony Blair](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tony_Blair), [thủ tướng Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng_Anh), khi Blair đắc cử năm [1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997).
Năm
[1999](http://vi.wikipedia.org/wiki/1999), qua những nỗ lực của Clinton, Hoa Kỳ có được thặng dư ngân sách liên bang lần đầu tiên kể từ năm [1969](http://vi.wikipedia.org/wiki/1969).
Clinton quan tâm đến các cuộc bạo động xảy ra tại
[Bắc Ireland](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Ireland); ba lần trong nhiệm kỳ tổng thống, ông đến thăm Bắc Ireland nhằm cổ vũ cho hòa bình tại vùng đất này. Sự can thiệp của ông giúp thúc đẩy tiến trình giải giới [PIRA](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=PIRA&action=edit&redlink=1)bắt đầu từ ngày [23 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_10)năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001).
Năm
[2002](http://vi.wikipedia.org/wiki/2002), một mẫu tin của [UPI](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=UPI&action=edit&redlink=1)trình bày những tư liệu được tìm thấy tại [Afghanistan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Afghanistan)cho thấy [al-Qaeda](http://vi.wikipedia.org/wiki/Al-Qaeda)đang âm mưu hạ sát Clinton vào lúc cuối nhiệm kỳ của ông.
## Bổ nhiệm
### Nội các
|
|CHỨC VỤ |
|TÊN |
|NHIỆM KỲ
|Tổng thống||
|Bill Clinton |1993–2001|
|Phó Tổng thống||
||1993–2001|
|Bộ trưởng Ngoai giao||
||1993–1997|
|
||1997–2001|
|Bộ trưởng Ngân khố||
||1993–1994|
|
||1995–1999|
|
||1999–2001|
|Bộ trưởng Quốc phòng||
||1993–1994|
|
||1994–1997|
|
||1997–2001|
|Bộ trưởng Tư pháp||
||1993–2001|
|
||1993–2001|
|Bộ trưởng Nông nghiệp||
||1993–1994|
|
||1994–2001|
|Bộ trưởng Thương mại||
||1993–1996|
|
||1996–1997|
|
||1997–2000|
|
||2000–2001|
|Bộ trưởng Lao động||
||1993–1997|
|
||1997–2001|
|Bộ trưởng Y tế||
||1993–2001|
|Bộ trưởng Giáo dục||
||1993–2001|
|Bộ trưởng Gia cư và Phát triền đô thị||
||1993–1997|
|
||1997–2001|
|Bộ trưởng Giao thông||
||1993–1997|
|
||1997–2001|
|Bộ trưởng Công nghiệp và Năng lượng||
||1993–1997|
|
||1997–1998|
|
||1998–2001|
|Bộ trưởng Cựu chiến binh||
||1993–1997|
|
||1997–2000|
|
||2000–2001|
### Tối cao Pháp việnClinton bổ nhiệm hai thẩm phán cho
[Tối cao Pháp viện](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Ruth Bader Ginsburg](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ruth_Bader_Ginsburg&action=edit&redlink=1)– 1993 [Stephen Breyer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Stephen_Breyer&action=edit&redlink=1)– 1994
## Kinh tếTrong hai nhiệm kỳ tổng thống của Clinton, người dân Mỹ hưởng một sự phát triển liên tục về kinh tế, số người thất nghiệp sút giảm, tài sản gia tăng qua sự tăng giá ào ạt tại thị trường chứng khoán. Mặc dù còn nhiều tranh cãi về nguyên nhân của sự phát triển kinh tế, Clinton có thể tự hào về một số thành tựu sau:
- Hơn 22 triệu chỗ làm mới
- Số người sở hữu nhà tăng từ 64,0% lên đến 67.5%
- Mức thất nghiệp thấp nhất trong 30 năm
- Lợi tức được nâng cao tại mọi mức độ
- Mức thâm hụt ngân sách cao nhất trong lịch sử Mỹ được đảo ngược để trở nên mức thặng dư cao nhất vượt qua con số 200 tỷ đô la
- Chi tiêu của chính quyền thấp nhất tính theo tỷ lệ với
[GDP](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_s%E1%BA%A3n_ph%E1%BA%A9m_n%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%8Ba)kể từ năm [1974](http://vi.wikipedia.org/wiki/1974)
- Số gia đình sở hữu chứng khoán nhiều nhất
[1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993)kéo mức thâm thủng xuống thấp, dẫn đến việc hạ lãi suất, nhờ vậy mà kích cầu và làm gia tăng mức tiêu dùng. Cần biết rằng Chủ tịch Quỹ dự trữ liên bang [Alan Greenspan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alan_Greenspan)ủng hộ kế hoạch này, trong khi những người chỉ trích Clinton cho rằng sự tăng trưởng là thành quả đến từ Alan Greenspan, chương trình cắt giảm chi tiêu của quốc hội năm [1995](http://vi.wikipedia.org/wiki/1995)(dưới quyền kiểm soát của Đảng Cộng hòa), những đề xuất của "Hợp đồng với nước Mỹ" và ngay cả kế hoạch giảm thuế của chính phủ [Ronald Reagan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ronald_Reagan)năm [1980](http://vi.wikipedia.org/wiki/1980).
## Đối ngoại
[1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993), quân đội Hoa Kỳ chiến đấu tại [Mogadishu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mogadishu)để cố bắt giữ lãnh chúa Mohamed Farah Aidid tại [Somalia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Somalia). Năm [1994](http://vi.wikipedia.org/wiki/1994), Clinton gởi quân đến [Haiti](http://vi.wikipedia.org/wiki/Haiti)để phục hồi chế độ [Jean-Bertrand Aristide](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jean-Bertrand_Aristide&action=edit&redlink=1), chấm dứt một thời kỳ bạo loạn. Aristide đắc cử tổng thống, nhưng bảy tháng sau lại bị lật đổ trong một cuộc đảo chính vào năm [1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997). Quân đội Hoa Kỳ cũng hai lần có mặt tại [Kosovo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kosovo)để ngăn chặn những cuộc bạo động giữa các sắc tộc. Thêm vào đó, Clinton đã cho quân đội đột kích vào [Iraq](http://vi.wikipedia.org/wiki/Iraq)vài lần với mục đích trừng phạt chính quyền [Saddam Hussein](http://vi.wikipedia.org/wiki/Saddam_Hussein)vì vi phạm lệnh cấm vận của [Liên hiệp quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)và vì âm mưu ám sát cựu tổng thống [George H. W. Bush](http://vi.wikipedia.org/wiki/George_H._W._Bush). Tuy nhiên, vì bị ám ảnh bởi sự thất bại và sỉ nhục tại Somalia, Clinton từ chối can thiệp vào [Rwanda](http://vi.wikipedia.org/wiki/Rwanda), lúc đó đang đẫm máu vì những cuộc tàn sát diệt chủng.
Vào tháng 1 năm 1994, chính phủ Clinton gỡ bỏ lệnh cấm vận kinh tế và thương mại đối với
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam); tháng 5 năm 1994, hai bên tuyên bố thiết lập văn phòng liên lạc tại [Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)và [Washington, D.C.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Washington,_D.C.). Mười lăm tháng sau, ngày [15 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_7)năm [1995](http://vi.wikipedia.org/wiki/1995), Clinton tuyên bố thiết lập bang giao đầy đủ với Việt Nam. [17 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_11)năm [2000](http://vi.wikipedia.org/wiki/2000), Bill Clinton, cùng với vợ và con gái, Hillary và [Chelsea Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chelsea_Clinton), bắt đầu chuyến viếng thăm Việt Nam kéo dài bốn ngày. Clinton là tổng thống Hoa Kỳ đầu tiên đến thăm đất nước này kể từ lúc chấm dứt cuộc chiến Việt Nam 25 năm trước.
Sau khi rời Nhà Trắng, Clinton cho rằng thành quả ngoại giao lớn nhất của ông là dàn xếp những cuộc đàm phán hòa bình giữa Israel và Palestine, dẫn đến
[Thoả ước Oslo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tho%E1%BA%A3_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Oslo&action=edit&redlink=1). Theo Clinton, thất bại lớn nhất trong chính sách đối ngoại của ông là không chịu làm gì khi cuộc bạo động diệt chủng xảy ra tại Rwanda năm 1994. Cùng với Liên hiệp quốc, chính phủ Clinton lúc ban đầu không chịu thừa nhận là cuộc diệt chủng đang xảy ra.
## Luận tộiClinton, với tư cách là Tổng thống Hoa Kỳ, bị đem ra
[luận tội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lu%E1%BA%ADn_t%E1%BB%99i_t%E1%BA%A1i_Hoa_K%E1%BB%B3)ngày [19 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_12)năm [1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998)bởi Hạ viện. Các cáo buộc là man khai và ngăn cản công lý. Thượng viện tha bổng Clinton vào ngày [12 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_2)năm [1999](http://vi.wikipedia.org/wiki/1999). Một ngày trước khi rời chức vụ, Clinton đồng ý chịu đình chỉ 5 năm giấy phép hành nghề luật tiểu bang Arkansas, như là một phần trong một thoả thuận với công tố viên độc lập nhằm chấm dứt cuộc điều tra. Dựa vào sự đình chỉ này, Clinton đương nhiên bị đình chỉ tại luật sư đoàn toà án tối cao, lần này Clinton quyết định xin rút khỏi luật sư đoàn mặc dù trong thực tế ông chưa bao giờ hành nghề luật tại toà tối cao, cũng không dự tính làm công việc này trong tương lai. [Travelgate](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Travelgate&action=edit&redlink=1)" liên quan đến vụ sa thải các nhân viên văn phòng du lịch tại Nhà Trắng. " [Tập tingate](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_tingate&action=edit&redlink=1)" liên quan đến cung cách Nhà Trắng xử lý hàng trăm hồ sơ nhân viên mà không xin phép họ. " [Chinagate](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chinagate&action=edit&redlink=1)" dính líu đến các đảng viên Dân chủ nhận những khoản đóng góp bất hợp pháp cho chiến dịch tranh cử; người ta cho rằng số tiền này đến từ chính quyền [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). " [Pardongate](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pardongate&action=edit&redlink=1)" là chuyện ân xá cho các thành viên của [FALN](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=FALN&action=edit&redlink=1)(một tổ chức khủng bố) vào năm [1999](http://vi.wikipedia.org/wiki/1999), lệnh ân xá cho Marc Rich và những người khác vào ngày cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001). Tháng 3 năm [1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998), [Kathleen Willey](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kathleen_Willey&action=edit&redlink=1), một nhân viên Nhà Trắng, cáo buộc Clinton về tội cưỡng bức tình dục. Cũng trong năm 1998, [Juanita Broaddrick](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Juanita_Broaddrick&action=edit&redlink=1)nói rằng đã bị Clinton cưỡng bức vào năm [1978](http://vi.wikipedia.org/wiki/1978).
## Uy tínLà tổng thống đầu tiên thuộc thế hệ Baby Boomer, Clinton được xem là dấu mốc của sự chuyển đổi từ các tổng thống thuộc thế hệ
[Đệ nhị thế chiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_th%E1%BB%A9_hai). Với kỹ năng cao trong thuật dụng ngữ nhằm nhấn mạnh vào trọng tâm của chủ đề khi đối thoại, và đi tiên phong trong việc du nhập văn hoá bình dân vào các chiến dịch tranh cử của mình, Clinton thường được miêu tả, một cách tiêu cực, là "tổng thống MTV". Bất kể những chỉ trích cho rằng sức thu hút của ông đối với giới trẻ là thiếu nền tảng, Clinton giành được đa số phiếu của cử tri thuộc thế hệ trẻ trong cuộc tuyển cử năm [1992](http://vi.wikipedia.org/wiki/1992).
Clinton rất được yêu thích trong cộng đồng
[người Mỹ gốc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi), ông cũng xem việc cải thiện các quan hệ chủng tộc là chủ đề chính cho nhiệm kỳ tổng thống của mình. Nhà văn [Toni Morrison](http://vi.wikipedia.org/wiki/Toni_Morrison)gọi Clinton là "tổng thống da đen đầu tiên", giải thích rằng "xuất thân của Clinton phô bày mọi đặc điểm của một người da đen tiêu biểu: một cậu bé Arkansas sống trong một gia đình thiếu cha hoặc mẹ, luôn túng thiếu, lao động chân tay, chơi kèn [saxophone](http://vi.wikipedia.org/wiki/Saxophone), thích thức ăn McDonald".
Ảnh hưởng lớn của Hillary Clinton trong chính phủ dẫn đến nhiều chỉ trích nhất nhắm vào một đệ nhất phu nhân kể từ
[Eleanor Roosevelt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Eleanor_Roosevelt). Nhiều người xem Bill và Hillary Clinton là cặp bài trùng chưa từng có trên chính trường nước Mỹ, trong khi nhiều người khác cho rằng chính Hillary, chứ không phải Clinton, là sức mạnh chủ đạo đằng sau bộ máy cầm quyền. [cần sa](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BA%A7n_sa)- được bào chữa cách vụng về là "hút chứ không hít" – làm hoen ố hình ảnh của ông đối với một số cử tri. Clinton ủng hộ án tử hình, giới nghiêm, đồng phục trong trường công, và một số biện pháp khác đi ngược lại quan điểm của những người ủng hộ quyền của giới trẻ, ông cũng đẩy mạnh cuộc chiến chống ma túy.
Từ khi bắt đầu chiến dịch tranh cử tổng thống năm 1992, đã có nhiều lời đồn đại về vụ ngoại tình của Clinton. Tuy nhiên, điều này được công luận quan tâm khi
[Paula Jones](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Paula_Jones&action=edit&redlink=1)cáo buộc ông về hành vi quấy rối tình dục. Tiếp bước Paula Jones là [Gennifer Flower](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gennifer_Flower&action=edit&redlink=1)và [Kathleen Willey](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kathleen_Willey&action=edit&redlink=1)với những cáo buộc tương tự. Cuộc sống tình dục của Clinton trở nên tâm điểm của công luận vào tháng 1 năm [1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998)khi những lời tự sự của [Monica Lewinsky](http://vi.wikipedia.org/wiki/Monica_Lewinsky), bị ghi âm bí mật bởi [Linda Tripp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Linda_Tripp&action=edit&redlink=1), nói về những kinh nghiệm [kích thích dương vật bằng miệng](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0m_t%C3%ACnh_b%E1%BA%B1ng_mi%E1%BB%87ng)thực hành với Clinton được đưa ra công luận.
## Di sản
Gia đình Clinton
Cùng với Hội đồng lãnh đạo Đảng Dân chủ, Clinton dẫn dắt Đảng Dân chủ tách rời khỏi khuynh hướng thiên tả, hướng về chủ trương trung dung ôn hòa. Suốt trong
[thập niên 1990](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1990), Đảng Dân chủ bị cáo buộc là bỏ rơi các thành trì truyền thống của họ (nghiệp đoàn, giới lao động, các nhóm thiểu số) để chấp nhận khuynh hướng trung hữu, hầu có thể có được những khoản đóng góp từ các tập đoàn và từ những bà mẹ mẫu mực ( *soccer mom*).
Trong mắt của nhiều người Mỹ, những khuyết tật của Clinton về mặt đạo đức đã vấy bẩn lên di sản của ông bất kể những thành quả kinh tế đạt được vào cuối thập kỷ 1990. Cơn sốt giá tại thị trường chứng khoán cùng với tình trạng tham nhũng tại
[Enron](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Enron&action=edit&redlink=1)đã làm suy yếu những thành quả kinh tế có được trước đó.
Thêm vào đó là những tranh cãi về các quyết định của Clinton trong chính sách đối ngoại; nhiều người cho rằng chính sách ngoại giao của ông đã tạo ra một môi trường thuận lợi cho phép những tay khủng bố như
[Osama bin Laden](http://vi.wikipedia.org/wiki/Osama_bin_Laden)và mạng lưới al-Qaeda chuẩn bị và tổ chức các cuộc tấn công như [Sự kiện 11 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9). Cũng vậy, trong mắt của những người chỉ trích ông, Clinton là một tổng thống dựa vào hình ảnh của mình được khuếch trương trên TV, cùng với khả năng dụng ngữ điêu luyện nhằm che giấu sự thiếu thực chất. [ *]* [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)
## Mãn nhiệmNgày
[18 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_1)năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001), tại [Phòng Bầu dục](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%B2ng_B%E1%BA%A7u_d%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)( *Oval Office*), Clinton đọc bài diễn văn trước toàn thể quốc dân lần cuối cùng, hai ngày trước khi bàn giao cho [George W. Bush](http://vi.wikipedia.org/wiki/George_W._Bush), con trai của người tiền nhiệm mà Clinton đã đánh bại trong cuộc tuyển cử năm [1992](http://vi.wikipedia.org/wiki/1992). Hiện nay, ông là hội viên của [Câu lạc bộ Madrid](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A2u_l%E1%BA%A1c_b%E1%BB%99_Madrid).
### Diễn thuyếtGiống các tổng thống tiền nhiệm, Clinton hoạt động tích cực trong cương vị một diễn giả về các đề tài khác nhau. Trong những chuyến du hành diễn thuyết trên khắp thế giới, Clinton tiếp tục nhận định về những khía cạnh của nền chính trị đương đại. Một trong những chủ đề ông thích đề cập là các giải pháp đa phương nhằm giải quyết các vấn nạn đang thách thức thế giới. Mối quan hệ mật thiết với cộng đồng
[người Mỹ gốc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi)là điểm nổi bật trong các hoạt động của vị tổng thống mãn nhiệm với chọn lựa đặt văn phòng của ông tại khu [Harlem](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Harlem&action=edit&redlink=1)(một trung tâm văn hóa và doanh nghiệp của người da đen) thuộc [Thành phố New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York). Tại đây, với sự hỗ trợ từ chồng, [Hillary Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton)đã giành được ghế tại [Thượng viện Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3)đại diện cho [tiểu bang New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_New_York).
Ngày
[26 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_7)năm [2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), Clinton đăng dàn diễn thuyết lần thứ năm liên tiếp tại [Đại hội Toàn quốc Đảng Dân chủ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%99i_To%C3%A0n_qu%E1%BB%91c_%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1), sử dung cơ hội nầy để ủng hộ ứng cử viên [John Kerry](http://vi.wikipedia.org/wiki/John_Kerry). Nhiều đảng viên Dân chủ tin rằng đây là một trong những bài diễn văn hay nhất trong lịch sử các kỳ đại hội.
Ngày
[9 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_12)năm [2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005), khi diễn thuyết trước Hội nghị của [Liên Hiệp Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)về Thay đổi Khí hậu tổ chức tại [Montréal](http://vi.wikipedia.org/wiki/Montr%C3%A9al), Clinton công khai phê phán chủ trương của chính phủ Bush về hạn chế khí thải. Trong năm [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006), hai lần Clinton đến thăm [Đại học California tại Los Angeles](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_California_t%E1%BA%A1i_Los_Angeles), để cổ xúy cho những sáng kiến liên quan đến bảo vệ môi trường. Lần đầu vào ngày [1 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_8)năm [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006), Clinton hội kiến với [Tony Blair](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tony_Blair), Ken Livingstone, Antonio Villaraigosa và Gavion Newsom để quảng bá Nhóm Lãnh đạo về Khí hậu tại các thành phố lớn. Lần sau, ông vận động cho Đề án California 87, về sau đề án này bị bác bỏ. [22 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_6)năm [2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), Clinton cho phát hành cuốn hồi ký *My Life*(Đời tôi), lập kỷ lục ba lần có tên trong danh mục sách bán chạy nhất của [Amazon.com](http://vi.wikipedia.org/wiki/Amazon.com). Trong một cuộc phỏng vấn phát trên sóng [BBC](http://vi.wikipedia.org/wiki/BBC)ngày [23 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_6)năm 2004, khi được hỏi về những ảnh hưởng của vụ tai tiếng Monica Lewinsky đối với chức vụ tổng thống của ông, Clinton thừa nhận ông đã phạm nhiều sai lầm trong thời gian đương chức. Ông cũng nói về triển vọng cho nhiệm kỳ tổng thống của một Clinton khác khi vợ ông, Hillary Clinton, có thể quyết định ra tranh cử vào năm [2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008).
Ngày
[18 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_11)năm 2004, ông khánh thành thư viện tổng thống, [Trung tâm William J. Clinton](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_t%C3%A2m_William_J._Clinton&action=edit&redlink=1), tại [Little Rock](http://vi.wikipedia.org/wiki/Little_Rock,_Arkansas), tiểu bang [Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Arkansas). Dưới trời mưa, Clinton nhận những lời khen ngợi từ các cựu Tổng thống [Jimmy Carter](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter)và George H. W. Bush, cũng như tổng thống đương nhiệm George W. Bush.
### Hoạt động từ thiệnKhi tham dự Diễn đàn Doanh nghiệp Toàn cầu ở
[Sydney](http://vi.wikipedia.org/wiki/Sydney), Clinton ký kết bản ghi nhớ với chính phủ Úc nhằm quảng bá các chương trình phòng chống [HIV](http://vi.wikipedia.org/wiki/HIV)/ [AIDS](http://vi.wikipedia.org/wiki/HIV/AIDS)trong khu vực [Châu Á-Thái Bình Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81-Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng).
Ngày
[5 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_12)năm [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006), [Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)là điểm dừng chân sau cùng của Clinton trong hành trình châu Á thăm các nước bị ảnh hưởng bởi [Thảm họa Sóng thần Ấn Độ Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t_v%C3%A0_s%C3%B3ng_th%E1%BA%A7n_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99_D%C6%B0%C6%A1ng_2004)năm 2004 và thăm các dự án sáng kiến phòng chống HIV/AIDS của [Quỹ Clinton](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%E1%BB%B9_Clinton&action=edit&redlink=1). Tại đây, ông ký một biên bản thỏa thuận với [Bộ Y tế Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29)về việc cung cấp thuốc điều trị và thuốc thử nghiệm HIV cho 1.200 trẻ em nhiễm HIV ở Việt Nam đến cuối năm [2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007).
Clinton cũng tham dự một buổi tọa đàm với sinh viên và học sinh Việt Nam về vai trò của thanh niên trong nỗ lực chống HIV/AIDS
. [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-6)
### Tình bạn với George H. W. BushCó những dấu hiệu cho thấy mối thân tình đang phát triển giữa hai cựu tổng thống, Clinton và George H.W. Bush. Sau buổi lễ giới thiệu chân dung Clinton tại Nhà Trắng vào tháng 6 năm 2004, thảm họa sóng thần châu Á,
[Bão Katrina](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A3o_Katrina), và kỳ bầu cử năm 2004, Clinton và Bush đã gặp nhau.
Ngày
[3 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_1)năm 2005, Tổng thống George W. Bush ủy nhiệm Clinton và George H.W. Bush lãnh đạo chiến dịch toàn quốc trợ giúp nạn nhân thảm họa động đất Ấn Độ Dương năm 2004. Ngày [1 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_2)năm 2005, Clinton được [Tổng Thư ký Liên Hiệp Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_Th%C6%B0_k%C3%BD_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) [Kofi Annan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kofi_Annan)mời cầm đầu những nỗ lực của LHQ về cứu trợ và tái thiết sau thảm họa. Năm ngày sau đó, Clinton cùng xuất hiện với Bush trong một chương trình của đài truyền hình Fox biểu thị sự ủng hộ dành cho nỗ lực của hai chính đảng nhằm quyên góp tiền cứu trợ, một hành động mà Bush mô tả là "vượt qua các lằn ranh chính trị". Mười ba ngày sau, cả hai cùng đến thăm những khu vực bị ảnh hưởng.
Ngày
[31 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_8)năm 2005, sau những thiệt hại nặng nề bởi Cuồng phong Katrina, Clinton lại cộng tác với George H.W. Bush để điều phối các quỹ từ thiện trong khuôn khổ của một chiến dịch đáp ứng các nhu cầu cấp thiết cho nạn nhân.
Ngày
[2 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_4)năm 2005, cùng với Tổng thống George W. Bush và cựu Tổng thống George H. W. Bush, Bill Clinton tham dự tang lễ của Giáo hoàng [John Paul II](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Gioan_Phaol%C3%B4_II)tại [Vatican](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_Vatican).
### Sang Bắc Hàn năm 2009Clinton đã thực hiện một chuyến đi không được thông báo tới
[Bắc Triều Tiên](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), mà Hoa Kỳ [không có quan hệ ngoại giao](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Quan_h%E1%BB%87_B%E1%BA%AFc_Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn_%E2%80%93_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), ngày 4 tháng 8 năm 2009. Clinton tới [[7]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-7) [Bình Nhưỡng](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%ACnh_Nh%C6%B0%E1%BB%A1ng)để đàm phán giải thoát các công dân Mỹ [Euna Lee](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Euna_Lee&action=edit&redlink=1)và [Laura Ling](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Laura_Ling&action=edit&redlink=1), đã bị các lực lượng Bắc Triều Tiên bỏ tù do xâm nhập bất hợp pháp nước này từ Trung Quốc khi đang quay một phim tài liệu và tuyên án 12 năm tù. Chuyến thăm Bắc Triều Tiên của ông là chuyến đi thứ hai như thế của một cựu tổng thống Mỹ, chuyến viếng thăm kia xảy ra khi [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-BBCDPRK-8) [Jimmy Carter](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter)tới nước này năm 1994. Sau khi gặp gỡ với lãnh đạo Bắc Triều Tiên [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-BBCDPRK-8) [Kim Jong-il](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kim_Ch%C3%ADnh_Nh%E1%BA%ADt), Kim đã ra một lệnh ân xá đặc biệt cho hai nhà báo Mỹ. Buổi sáng ngày 5 tháng 8 hai nhà báo được thả và bay về Mỹ với Clinton. [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-9) [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_note-10)
## Chuyện bên lề
|
|![]()
|
|Nên tránh
Xin
- Bill Clinton vật lộn với thói quen phàm ăn của mình, thói quen này là một trong những nguyên nhân dẫn đến bệnh tim của ông.
- Tiếng tăm của Clinton lớn đến nỗi đã có một vài cuốn phim và các bài hát "nhái" được sáng tác nói về kỹ năng sử dụng cần sa "hút mà không hít", tính trăng hoa, và bà vợ đầy uy quyền của ông.
- Clinton cao 6 foot, 3 inch (191 cm).
- Roger Clinton, Jr. là một trong số 140 người được ông anh ân xá trong ngày cuối cùng của nhiệm kỳ tổng thống của Clinton.
- Sau khi mãn nhiệm tổng thống, ông Clinton đã bị tòa dân sự rút bằng luật sư hành nghề vì tội khai man trong các vụ việc lem nhem tình ái của mình lúc còn đương nhiệm.
- Trong thời gian diễn ra World Cup 2010, ông tỏ ra là một tín đồ trung thành của
[đội tuyển bóng đá quốc gia Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%99i_tuy%E1%BB%83n_b%C3%B3ng_%C4%91%C3%A1_qu%E1%BB%91c_gia_Hoa_K%E1%BB%B3)
## Tham khảo
[^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-whitehouse.gov_bio_1-0) [“Biography of William J. Clinton”](http://www.whitehouse.gov/history/presidents/bc42.html). [The White House](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_White_House&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2008. **Sandalow, Marc (14 tháng 1 năm 2001).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-2) [“Clinton Era Marked by Scandal, Prosperity: 1st Baby Boomer in White House Changed Notions of Presidency”](http://www.sfgate.com/default/article/Clinton-Era-Marked-by-Scandal-Prosperity-1st-2964543.php). [San Francisco Chronicle](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=San_Francisco_Chronicle&action=edit&redlink=1). Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2008. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-3) [Directory of Irish Genealogy: American Presidents with Irish Ancestors](http://homepage.eircom.net/%257Eseanjmurphy/dir/pres.htm) **Clinton, Bill (2004).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-My_Life_4-0) *My Life*. [Random House](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Random_House&action=edit&redlink=1). [ISBN](http://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [1-4000-3003-X](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1-4000-3003-X). **Maraniss, David (1996).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-First_In_His_Class_5-0) *First In His Class: A Biography Of Bill Clinton*. Touchstone. [ISBN](http://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0684818906](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0684818906). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-6) [Cựu tổng thống Bill Clinton đến Việt Nam](http://tuoitre.vn/The-gioi/176180/cuu-tong-thong-bill-clinton-den-viet-nam.html), CẨM HÀ, [báo Tuổi Trẻ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tu%E1%BB%95i_Tr%E1%BA%BB_%28b%C3%A1o%29)6/12/2006 03:42 (GMT + 7) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-7) [“Bill Clinton Arrives Here”](http://www.kcna.co.jp/index-e.htm). Korean Central News Agency. 4 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2009.
- ^
**a** **ă** [“Bill Clinton arrives in N Korea”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8182716.stm). BBC News. 4 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 4 tháng 8 năm 2009. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-9) [“North Korea pardons US reporters”](http://news.bbc.co.uk/2/hi/asia-pacific/8184583.stm). BBC News. 4 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2009. [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton#cite_ref-10) [“In Release of Journalists, Both Clintons Had Key Roles”](http://www.nytimes.com/2009/08/06/world/asia/06korea.html). The New York Times. 5 tháng 8 năm 2009. Truy cập ngày 5 tháng 8 năm 2009.
## Xem thêm
|
|![]()
[Bill Clinton](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Bill_Clinton?uselang=vi) [Tổng thống Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Quốc hội Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) [Tối cao Pháp viện Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Hillary Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton) [Monica Lewinsky](http://vi.wikipedia.org/wiki/Monica_Lewinsky) [Nền Kinh tế Mới](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%E1%BB%81n_Kinh_t%E1%BA%BF_M%E1%BB%9Bi)
## Liên kết ngoài
|Tìm thêm về
|Bill Clinton tại
|
|![]()
[Từ điển](http://vi.wiktionary.org/wiki/Special:Search/Bill_Clinton)ở Wiktionary ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikibooks-logo.svg/25px-Wikibooks-logo.svg.png)
[Sách](http://vi.wikibooks.org/wiki/Special:Search/Bill_Clinton)ở Wikibooks ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/25px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dd/Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg/25px-Wikivoyage-Logo-v3-icon.svg.png)
[Cẩm nang du lịch](http://vi.wikivoyage.org/wiki/Bill_Clinton)ở Wikivoyage ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Wikiquote-logo.svg/21px-Wikiquote-logo.svg.png)
[Hồ sơ](http://vi.wikiquote.org/wiki/Special:Search/Bill_Clinton)ở Wikiquote ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4c/Wikisource-logo.svg/24px-Wikisource-logo.svg.png)
[Văn kiện](http://vi.wikisource.org/wiki/Special:Search/Bill_Clinton)ở Wikisource ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/4a/Commons-logo.svg/18px-Commons-logo.svg.png)
[Hình ảnh và phương tiện](http://commons.wikimedia.org/wiki/Special:Search/Bill_Clinton)ở Commons ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/24/Wikinews-logo.svg/25px-Wikinews-logo.svg.png)
[Tin tức](http://en.wikinews.org/wiki/Special:Search/Bill_Clinton)ở Wikinews ![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/1b/Wikiversity-logo-en.svg/25px-Wikiversity-logo-en.svg.png)
[Tài liệu giáo dục](http://en.wikiversity.org/wiki/Special:Search/Bill_Clinton)ở Wikiversity [Extensive essay on Bill Clinton and shorter essays on each member of his cabinet and First Lady from the Miller Center of Public Affairs](http://www.millercenter.virginia.edu/index.php/academic/americanpresident/clinton) [Full audio of a number of Clinton speeches via the Miller Center of Public Affairs (UVa)](http://millercenter.virginia.edu/scripps/digitalarchive/speechDetail/34) [White House biography](http://www.whitehouse.gov/about/presidents/williamjclinton/) [William J. Clinton Foundation](http://www.clintonfoundation.org/)official website [Clinton Global Initiative](http://www.clintonglobalinitiative.org/)official website [Clinton Presidential Library](http://www.clintonlibrary.gov/)official website [Clinton Presidential Materials Project](http://clinton6.nara.gov/)Archive of press releases and transcripts of speeches from the administration. [Clinton School of Public Service](http://www.clintonschool.uasys.edu/) [President Bill Clinton Biography](http://us.hsmglobal.com/interior/index.php?p=speaker&idPersona=12914&idEvento=184)on the [World Business Forum](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=World_Business_Forum&action=edit&redlink=1)where President Bill Clinton is a featured speaker for the 2009 event [Tác phẩm của Bill Clinton](http://www.gutenberg.org/author/Bill+Clinton)tại [Dự án Gutenberg](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Gutenberg) [Oral History Interview with Bill Clinton](http://docsouth.unc.edu/sohp/A-0027/menu.html)from [Oral Histories of the American South](http://docsouth.unc.edu/sohp/) [Bill Clinton](http://www.imdb.com/name/nm0001051/)trên [Internet Movie Database](http://vi.wikipedia.org/wiki/Internet_Movie_Database) [- A profile of Clinton in](https://archive.is/20130111070340/www.newyorker.com/fact/content/articles/060918fa_fact1) *The Wanderer* [The New Yorker](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_New_Yorker), 18 tháng 9 năm 2006. Clinton's most extensive interview in his post-presidency [[1]](http://americanheraldry.org/pages/index.php?n=President.Clinton)- "Armigerous American Presidents Series" article from the American Heraldry Society.
- Encyclopedia of Arkansas History & Culture entry:
[Bill Clinton](http://www.encyclopediaofarkansas.net/encyclopedia/entry-detail.aspx?entryID=95) [TED Prize Wish: Bill Clinton on rebuilding Rwanda](http://www.ted.com/talks/bill_clinton_on_rebuilding_rwanda.html)at [TED](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=TED_%28conference%29&action=edit&redlink=1)in 2007
## Tham khảo
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Cần nguồn tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BA%A7n_ngu%E1%BB%93n_tham_kh%E1%BA%A3o) [Bài có thông tin bên lề](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%C3%A0i_c%C3%B3_th%C3%B4ng_tin_b%C3%AAn_l%E1%BB%81) [Sinh 1946](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1946) [Nhân vật còn sống](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%C3%B2n_s%E1%BB%91ng) [Tổng thống Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Người đoạt giải Grammy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Grammy) [Thống đốc Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c_Arkansas) [Lịch sử Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Hoa_K%E1%BB%B3) [Tín hữu Baptist](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%ADn_h%E1%BB%AFu_Baptist) [Người thuận tay trái](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_thu%E1%BA%ADn_tay_tr%C3%A1i) [Viên chức Liên Hiệp Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Vi%C3%AAn_ch%E1%BB%A9c_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c)
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Hillary Rodham Clinton|
|
|![]()
Chức vụ
[21 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_1)năm [2009](http://vi.wikipedia.org/wiki/2009)– [1 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_2)năm [2013](http://vi.wikipedia.org/wiki/2013) [Condoleezza Rice](http://vi.wikipedia.org/wiki/Condoleezza_Rice) [John Kerry](http://vi.wikipedia.org/wiki/John_Kerry) [31 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_3)năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001)– [21 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_1)năm [2009](http://vi.wikipedia.org/wiki/2009) [Daniel Patrick Moynihan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Daniel_Patrick_Moynihan&action=edit&redlink=1) [Kirsten Gillibrand](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kirsten_Gillibrand&action=edit&redlink=1) [New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York) [20 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_1), [1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993)– [20 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_1), [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001) [Barbara Bush](http://vi.wikipedia.org/wiki/Barbara_Bush) [Laura Bush](http://vi.wikipedia.org/wiki/Laura_Bush)
Thông tin chung
[Dân chủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29) [26 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_10), [1947](http://vi.wikipedia.org/wiki/1947) [Chicago, Illinois](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chicago), [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Chappaqua](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chappaqua&action=edit&redlink=1), [New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Giám Lý](http://vi.wikipedia.org/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Gi%C3%A1m_L%C3%BD) [Bill Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton) [Chelsea](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chelsea_Clinton) [Senator Hillary](http://clinton.senate.gov/) **Hillary Rodham Clinton**(nhũ danh **Hillary Diane Rodham**, sinh ngày [26 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_10)năm [1947](http://vi.wikipedia.org/wiki/1947)) là cựu [Bộ trưởng Ngoại giao](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Ngo%E1%BA%A1i_giao_Hoa_K%E1%BB%B3)của [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)từ ngày 21 tháng 1 năm 2009 đến ngày 1 tháng 2 năm 2013. Bà từng là thượng nghị sĩ [Quốc hội Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3)đại diện cho tiểu bang New York từ ngày 3 tháng 1 năm 2001 đến ngày 21 tháng 1 năm 2009. Hillary kết hôn với [Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Bill Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton), và vì vậy là [Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_Phu_nh%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3)từ năm [1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993)đến năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001). Trước đó, bà là một luật sư danh tiếng, cũng từng là Đệ nhất Phu nhân của tiểu bang [Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Arkansas). Bà là thành viên [Đảng Dân chủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29). Tháng 9 năm [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006), tên của Hillary Clinton được đưa vào danh sách 100 phụ nữ nhiều quyền lực nhất thế giới của tạp chí [Forbes](http://vi.wikipedia.org/wiki/Forbes), ở vị trí thứ 18 [[1]](http://www.forbes.com/lists/2006/11/06women_The-100-Most-Powerful-Women_Rank.html).
## Mục lục
[1 Tuổi trẻ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Tu.E1.BB.95i_tr.E1.BA.BB) [2 1972–1992](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#1972.E2.80.931992) [3 Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ (1993-2001)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#.C4.90.E1.BB.87_nh.E1.BA.A5t_Phu_nh.C3.A2n_Hoa_K.E1.BB.B3_.281993-2001.29) [4 Chuyện tình Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Chuy.E1.BB.87n_t.C3.ACnh_Clinton) [5 Cuộc đua vào Thượng viện năm 2000](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Cu.E1.BB.99c_.C4.91ua_v.C3.A0o_Th.C6.B0.E1.BB.A3ng_vi.E1.BB.87n_n.C4.83m_2000) [6 Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ (2001-2009)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Th.C6.B0.E1.BB.A3ng_ngh.E1.BB.8B_s.C4.A9_Hoa_K.E1.BB.B3_.282001-2009.29) [7 Tái tranh cử năm 2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#T.C3.A1i_tranh_c.E1.BB.AD_n.C4.83m_2006) [8 Triển vọng năm 2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Tri.E1.BB.83n_v.E1.BB.8Dng_n.C4.83m_2008) [9 Chạy đua vào Nhà Trắng (2008)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Ch.E1.BA.A1y_.C4.91ua_v.C3.A0o_Nh.C3.A0_Tr.E1.BA.AFng_.282008.29) [10 Ngoại trưởng Hoa Kỳ (2009-2013)](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Ngo.E1.BA.A1i_tr.C6.B0.E1.BB.9Fng_Hoa_K.E1.BB.B3_.282009-2013.29) [11 Chính kiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Ch.C3.ADnh_ki.E1.BA.BFn) [12 Tác phẩm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#T.C3.A1c_ph.E1.BA.A9m) [13 Xem thêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Xem_th.C3.AAm) [14 Chú thích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [15 Liên kết ngoài](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Tuổi trẻHillary
Rodham chào đời tại Bệnh viện Edgewater, [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-1) [Chicago](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chicago), tiểu bang [Illinois](http://vi.wikipedia.org/wiki/Illinois), trong một gia đình là tín hữu [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-2) [Giám Lý](http://vi.wikipedia.org/wiki/Phong_tr%C3%A0o_Gi%C3%A1m_L%C3%BD), sống ở [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-3) [Park Ridge, Illinois](http://vi.wikipedia.org/wiki/Park_Ridge,_Illinois). Cha bà, Hugh Ellworth Rodham, hậu duệ của những di dân xứ [Anh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh)và xứ [Wales](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wales). Ông là người có khuynh hướng bảo thủ, quản lý thành công một doanh nghiệp nhỏ trong công nghiệp dệt. [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-nehgs-4) Mẹ bà, Dorothy Emma Howell Rodham, hậu duệ của những di dân gốc Anh, [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-5) [Scotland](http://vi.wikipedia.org/wiki/Scotland), [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p), [Canada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Canada)gốc Pháp, và xứ Wales, là nội trợ.
Hillary có hai em trai, Hugh và Tony. Lúc nhỏ, Hillary thích thể thao, nhà thờ và trường học, và là một
[nữ hướng đạo sinh](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%91%E1%BA%A1o), bà học tại một trường công lập ở Park Ridge. Lớn lên, Rodham say mê các môn thể thao như [quần vợt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A7n_v%E1%BB%A3t), [trượt băng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%A3t_b%C4%83ng), [vũ ba lê](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%BAa_Ba_L%C3%AA), [bóng chuyền](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3ng_chuy%E1%BB%81n)và [bóng ném](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%B3ng_n%C3%A9m). Hillary theo học tại Trường trung học Maine South High School, là lớp trưởng, thành viên hội đồng học sinh, thành viên đội hùng biện, và là thành viên Hiệp hội Danh dự Quốc gia. [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-morris-113-6) [[7]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-bern-29-7) [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-bern-30-8) Sau khi chuyển đến trường Maine South High School, Hillary được trao giải nhất khoa học xã hội của trường khi đang học năm cuối. Hillary Rodham làm quen với chính trường vào năm [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-Whitehouse.gov-9) [1964](http://vi.wikipedia.org/wiki/1964), năm 16 tuổi, tham gia ủng hộ cuộc vận động tranh cử tổng thống của [Thượng nghị sĩ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n)Đảng Cộng hòa [Barry Goldwater](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Barry_Goldwater&action=edit&redlink=1). Cha mẹ bà khuyến khích con gái theo đuổi nghề nghiệp mà bà muốn chọn. Quan điểm chính trị ban đầu của Hillary được định hình bởi giáo viên lịch sử tại trường trung học [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-10) và mục sư của bà; Hillary cũng có cơ hội gặp lãnh tụ [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-troy-11) [Phong trào Dân quyền](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phong_tr%C3%A0o_D%C3%A2n_quy%E1%BB%81n_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1), [Mục sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%A5c_s%C6%B0) [Martin Luther King, Jr.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Martin_Luther_King), tại [Chicago](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chicago)năm [1962](http://vi.wikipedia.org/wiki/1962). [[12]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-12)
Sau khi hoàn tất chương trình trung học vào năm
[1965](http://vi.wikipedia.org/wiki/1965), bà ghi danh vào [Đại học Wellesley](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Wellesley&action=edit&redlink=1)ở tiểu bang [Massachusetts](http://vi.wikipedia.org/wiki/Massachusetts), chuyên ngành [khoa học chính trị](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_h%E1%BB%8Dc), ở đây cô đóng góp tích cực cho các hoạt động chính trị, trong một thời gian là chủ tịch chi bộ sinh viên đảng [[13]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-13) [Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29)tại [Đại học Wellesley](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Wellesley&action=edit&redlink=1). [[14]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-living31-14) Năm [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-15) [1968](http://vi.wikipedia.org/wiki/1968), đang trong năm học thứ hai, Rodham bị tác động mạnh bởi cái chết của nhà lãnh đạo Phong trào Dân quyền Mỹ, Mục sư Martin Luther King, Jr. Dưới ảnh hưởng của giáo sư Alan Schechter, quan điểm chính trị của Rodham ngày càng thiên về khuynh hướng tự do và cô quyết định gia nhập [Đảng Dân chủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3ng_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%28Hoa_K%E1%BB%B3%29). Được chọn đọc diễn văn ra trường cho lớp tốt nghiệp năm [1969](http://vi.wikipedia.org/wiki/1969), Rodham tốt nghiệp với văn bằng Cử nhân hạng danh dự toàn khoa chuyên ngành khoa học chính trị. Cô là sinh viên đầu tiên trong lịch sử của Đại học Wellesley được chọn để đọc diễn văn trong lễ phát văn bằng, [[16]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-nyt-bio-16) Rodham cũng được giới thiệu trong một bài viết trên [[17]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-wcaddr-17) [Tạp chí Life](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%A1p_ch%C3%AD_Life&action=edit&redlink=1). do cô đã dám lên tiếng chỉ trích Thượng Nghị sĩ [[18]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-18) [Edward Brooke](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Edward_Brooke&action=edit&redlink=1), phát biểu trước đó. [[19]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-19)
Năm
[1969](http://vi.wikipedia.org/wiki/1969), Rohdham vào học trường Luật thuộc [Đại học Yale](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Yale), ở đây cô làm việc trong ban biên tập của Tạp chí Luật và Hành động Xã hội của nhà trường, cô cũng đến giúp đỡ trẻ bất hạnh tại Bệnh viện Yale-New Haven. [[20]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-arkhc-20) Trong mùa hè năm [[21]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-bernstein-75-21) [1970](http://vi.wikipedia.org/wiki/1970), cô được tài trợ để đến làm việc tại Quỹ Bảo vệ Trẻ em ở [Cambridge](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cambridge), tiểu bang [Massachusetts](http://vi.wikipedia.org/wiki/Massachusetts). Mùa hè năm [1971](http://vi.wikipedia.org/wiki/1971), cô đến [Washington, D.C.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Washington,_D.C.)làm việc cho uỷ ban của Thượng nghị sĩ [Walter Mondale](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Walter_Mondale&action=edit&redlink=1)về người lao động nhập cư, nghiên cứu những vấn đề của người nhập cư như nhà ở, vệ sinh, sức khoẻ và giáo dục. Mùa hè năm [[22]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-22) [1972](http://vi.wikipedia.org/wiki/1972), Rodham làm việc tại các tiểu bang miền tây cho chiến dịch tranh cử của ứng cử viên tổng thống Đảng Dân chủ [George McGovern](http://vi.wikipedia.org/wiki/George_McGovern). Suốt trong năm thứ hai tại trường luật, cô làm việc thiện nguyện cho Trung tâm Nghiên cứu Trẻ em Yale, học biết về những nghiên cứu mới về sự phát triển não của trẻ. [[23]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-gerth-42-23) [[21]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-bernstein-75-21) Cô cũng nghiên cứu các trường hợp lạm dụng trẻ em ở Bệnh viện New Haven và làm việc tại văn phòng Dịch vụ Luật pháp của thành phố, cung ứng dịch vụ pháp lý miễn phí cho dân nghèo. [[24]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-24) Năm [[23]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-gerth-42-23) [1973](http://vi.wikipedia.org/wiki/1973), Rodham nhận văn bằng Tiến sĩ Luật ( [J.D.](http://en.wikipedia.org/wiki/J.D.)) tại Yale với luận án về quyền trẻ em, rồi bắt đầu một năm nghiên cứu trong chương trình cao học về trẻ em và y học tại Trung tâm Nghiên cứu Trẻ em Yale. [[16]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-nyt-bio-16)
## 1972–1992
Suốt trong năm 1974, cô được mời làm việc trong ban thẩm tra luận tội tổng thống, cố vấn cho Uỷ ban Tư pháp của Hạ viện suốt trong [[25]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-25) [vụ tai tiếng Watergate](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%E1%BB%A5_Watergate). Tháng 8 năm 1974, Rodham gia nhập ban giáo sư (là một trong hai phụ nữ duy nhất ở đây) của Trường Luật thuộc [[26]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-26) [Đại học Arkansas](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Arkansas&action=edit&redlink=1), ở [[27]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-27) [Fayettville](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Fayettville&action=edit&redlink=1), bạn trai cũng là bạn cùng lớp của cô, Bill Clinton, đang giảng dạy tại đây. Năm [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975), Rodham kết hôn với Clinton và đến sống ở [Little Rock](http://vi.wikipedia.org/wiki/Little_Rock,_Arkansas), tiểu bang [Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Arkansas). Ngày [[28]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-28) [11 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_10), hôn lễ tổ chức tại nhà theo nghi lễ Giám Lý. Tháng 2 năm [[29]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-29) [1977](http://vi.wikipedia.org/wiki/1977), Hillary Rodham đến làm việc cho Công ty Luật Rose, chuyên về các vụ án về quyền sở hữu trí tuệ [[30]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-30) trong khi vẫn tiếp tục các hoạt động pháp lý bảo vệ trẻ em [[20]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-arkhc-20) *pro bono*(thiện nguyện), nhưng hiếm khi tranh luận trước tòa. Năm [[31]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-31) [1979](http://vi.wikipedia.org/wiki/1979), cô là phụ nữ đầu tiên trở nên thành viên chính thức của Công ty Luật Rose thế lực và nhiều uy tín. Năm [1978](http://vi.wikipedia.org/wiki/1978), Tổng thống [Jimmy Carter](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jimmy_Carter)bổ nhiệm Rodham vào ban giám đốc Công ty Dịch vụ Pháp lý. [[32]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-32)
### Đệ nhất Phu nhân Tiểu bang ArkansasNăm
[1978](http://vi.wikipedia.org/wiki/1978), khi Bill Clinton đắc cử thống đốc Arkansas, Rodham trở nên [Đệ nhất Phu nhân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_Phu_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1)của tiểu bang, danh hiệu này được kéo dài trong thời gian tổng cộng là 12 năm. Ngày [27 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_2)năm [1980](http://vi.wikipedia.org/wiki/1980), Rodham sinh [Chelsea](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chelsea_Clinton), con gái duy nhất của gia đình Clinton.
Năm
[1980](http://vi.wikipedia.org/wiki/1980), Bill Clinton bị đánh bại khi ra tranh cử nhiệm kỳ hai, cả hai phải dọn ra khỏi công thự tiểu bang. Tháng 2 năm [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982), Clinton ra tranh cử lần nữa và thành công; lúc này Rodham bắt đầu sử dụng tên Hillary Rodham Clinton.
Với tư cách đệ nhất phu nhân, Clinton chủ tọa Uỷ ban Tiêu chuẩn Giáo dục Arkansas, vượt qua những chống đối để thông qua bảng tiêu chuẩn cho giáo viên mới.
[[33]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-bernstein-170-33) Bà cũng lãnh đạo Uỷ ban Tư vấn Sức khoẻ Nông thôn [[34]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-34) và giới thiệu chương trình thí điểm gọi là Chương trình hướng dẫn gia đình cho trẻ trước khi đến trường, huấn luyện cha mẹ phương pháp chuẩn bị trẻ đến trường. [[35]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-nyt012093mk-35) Clinton được vinh danh là Phụ nữ của Năm bang Arkansas năm [[36]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-36) [1983](http://vi.wikipedia.org/wiki/1983)và Người mẹ của Năm bang [Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Arkansas)năm [1984](http://vi.wikipedia.org/wiki/1984). [[37]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-37) [[38]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-38)
Trong thời gian giữ cương vị đệ nhất phu nhân, Clinton vẫn tiếp tục hành nghề luật với Công ty Luật Rose. Năm
[1988](http://vi.wikipedia.org/wiki/1988)và [1991](http://vi.wikipedia.org/wiki/1991), Tạp chí Luật Quốc gia chọn Clinton vào trong danh sách 100 luật sư có ảnh hưởng lớn nhất nước Mỹ. Clinton đồng sáng lập Tổ chức Bảo vệ Gia đình và Trẻ em Arkansas và phục vụ trong ban giám đốc của Dịch vụ Pháp lý của Bệnh viện Nhi đồng Arkansas và Quỹ Bảo vệ Trẻ em.
## Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ (1993-2001)
Gia đình Clinton tới Nhà Trắng năm 1993
[1992](http://vi.wikipedia.org/wiki/1992)để chuẩn bị bước vào [Nhà Trắng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng), năm [1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993)Hillary Rodham Clinton trở nên Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ. Bà là đệ nhất phu nhân đầu tiên có học vị thạc sĩ và từng thành công trong nghề nghiệp chuyên môn. [[39]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-nyp103006-39) Nhiều người xem bà là phu nhân tổng thống được chính thức dành cho nhiều quyền hạn nhất, hơn cả [[39]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-nyp103006-39) [Eleanor Roosevelt](http://vi.wikipedia.org/wiki/Eleanor_Roosevelt). [[40]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-40) [[41]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-41)
Năm
[1993](http://vi.wikipedia.org/wiki/1993), Tổng thống bổ nhiệm phu nhân lãnh đạo Chương trình Cải cách Chăm sóc Sức khoẻ Quốc gia, thường được gọi là kế hoạch chăm sóc sức khoẻ Clinton hoặc gọi theo cách dè bỉu bởi những người chống đối là "Hillarycare", [[42]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-42) nhưng không giành đủ hậu thuẫn để được thông qua tại lưỡng viện của Quốc hội mặc dù Đảng Dân chủ chiếm đa số tại hai định chế này; đến tháng 9 năm [[43]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-43) [1994](http://vi.wikipedia.org/wiki/1994), kế hoạch này phải bỏ dở. Trong cuốn hồi ký *Living History*, Clinton thừa nhận sự thiếu kinh nghiệm của mình đã góp phần vào sự thất bại, nhưng bà cũng cho rằng còn có những yếu tố khác đã giúp làm chết đề án. Cùng lúc, Đảng Cộng hoà khai thác sự thất bại này trong cuộc bầu cử giữa nhiệm kỳ năm [1994](http://vi.wikipedia.org/wiki/1994)để dành thêm 53 ghế ở [Hạ viện](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A1_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3)và 7 ghế tại [Thượng viện](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3).
Vào lúc này, có nhiều tiếng nói chỉ trích cho rằng thật bất xứng khi đệ nhất phu nhân đóng vai trò trọng tâm trong lĩnh vực hoạch định chính sách công, trong khi những người ủng hộ lập luận rằng Clinton không làm gì khác hơn những cố vấn của Nhà Trắng, hơn nữa, cử tri mong đợi đệ nhất phu nhân thủ giữ một vai trò tích cực trong nhiệm kỳ tổng thống của chồng. Thật vây, suốt trong chiến dịch vận động tranh cử, Bill Clinton đã nói rõ rằng khi cử tri bỏ phiếu cho ông tức là có được "hai trong một". Lời nhận xét dí dỏm này đã dẫn đến những suy diễn cho rằng cả hai đang hành xử quyền lực của "đồng Tổng thống", đôi khi còn được gọi với biệt danh "Billary".
Trong cương vị đệ nhất phu nhân, Clinton giành được sự ngưỡng mộ của nhiều người vì tính kiên định trong lập trường ủng hộ quyền phụ nữ trên khắp thế giới cũng như những cống hiến của bà cho các vấn đề trẻ em. Năm
[1997](http://vi.wikipedia.org/wiki/1997), bà khởi xướng Chương trình Bảo hiểm Y tế Trẻ em, [[44]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-44) [[45]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-45) [[46]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-time031308-46) một nỗ lực cấp liên bang nhằm hỗ trợ trẻ em có cha mẹ không đủ khả năng tài chính chi trả chi phí y tế cho con mình. [[47]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-fc031808-47) [[47]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-fc031808-47)
Cùng với Bộ trưởng Tư pháp
[Janet Reno](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Janet_Reno&action=edit&redlink=1), Clinton giúp thành lập Văn phòng chống Bạo hành Phụ nữ thuộc Bộ Tư pháp. Đệ nhất phu nhân ở trong số một ít nhân vật quốc tế vào lúc ấy lên tiếng chỉ trích chính sách đối xử với phụ nữ tại [Afghanistan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Afghanistan)của chính phủ Hồi giáo bảo thủ [Taliban](http://vi.wikipedia.org/wiki/Taliban). [[48]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-48) Một trong những chương trình bà góp phần kiến tạo là [[49]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-49) *Vital Voices*, cổ xuý sự tham gia tích cực của phụ nữ vào tiến trình chính trị tại đất nước của họ. [[50]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-50)
|"Chúng ta có mặt ở đây để đấu tranh cho quyền lợi của phụ nữ, để thăng tiến nền dân chủ, và để khẳng định rằng hai điều này không thể tách rời khỏi nhau. Không thể nào có một nền dân chủ chân chính trừ khi tiếng nói của phụ nữ được lắng nghe."|
|
|Hillary Clinton, Diễn văn đọc tại Hội nghị Vital Voices ở Vienna, Áo (11 tháng 7 năm 1997) [Jacqueline Kennedy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jacqueline_Kennedy_Onassis). [[51]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-51)
Trong
[Nhà Trắng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng), Clinton cho trưng bày đồ mỹ nghệ đương đại do các nghệ nhân Mỹ trao tặng trong các căn phòng nghi lễ. Bà cho phục hồi Phòng Xanh theo đúng những chi tiết lịch sử thời kỳ [James Monroe](http://vi.wikipedia.org/wiki/James_Monroe), và tái thiết Phòng Hiệp ước vào phòng làm việc của tổng thống trên tầng hai theo phong cách thế kỷ 19. [[52]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-52) Trong những lều bạt lớn màu trắng đặt ở Bãi cỏ phía Nam có sức chứa vài ngàn khách mời, Clinton tổ chức những buổi tiếp tân cho các sự kiện lớn, như trong ngày lễ Thánh Patrick bà mở tiệc chiêu đãi những nhân vật tiếng tăm đến từ Trung Quốc, tổ chức một buổi hoà nhạc gây quỹ cho chương trình âm nhạc học đường. Tại đây, bà tổ chức buổi họp mặt Tất niên vào thời điểm chuyển giao thế kỷ, một quốc yến kỷ niệm Toà Bạch Ốc hai trăm năm vào tháng 11 năm 2000, với sự hiện diện của các cựu tổng thống và cựu đệ nhất phu nhân tại toà nhà này đông hơn hết trong lịch sử đất nước này. [[53]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-rae-53)
## Chuyện tình Clinton
[11 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_10)năm 1975, Hillary 27 tuổi, Bill 28, kết hôn tại Fayetteville, Arkansas. Cặp vợ chồng mới về sống trong một căn nhà nhỏ mà Bill đã bí mật mua trước đó trong một thời gian ngắn trước khi dọn về Little Rock, Arkansas, khi Bill xúc tiến chiến dịch vận động tranh cử vào Quốc hội Hoa Kỳ.
Năm
[1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998), mối quan hệ trong gia đình Clinton trở thành mục tiêu của nhiều lời đồn đại và suy diễn về vụ tai tiếng Lewinsky khi tổng thống thừa nhận có quan hệ tình dục với cựu thực tập sinh tại Nhà Trắng, [Monica Lewinsky](http://vi.wikipedia.org/wiki/Monica_Lewinsky). Lúc đầu, Hillary cho rằng những cáo buộc chống lại chồng bà đến từ một "âm mưu của cánh hữu". [[54]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-54) Sau những chứng cớ rõ ràng về mối quan hệ giữa tổng thống và Lewinsky, bà bày tỏ sự vững tin vào sự bền vững của mối quan hệ hôn nhân với chồng. [[55]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-55) Về sau, cả hai thú nhận trong hồi ký đó là thời kỳ khó khăn và nhiều đau đớn trong hôn nhân của họ. [[56]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-56)
Suốt trong sự nghiệp chính trị của mình, Tổng thống Clinton luôn bị đeo đuổi bởi những tin đồn về các mối quan hệ ngoài hôn nhân. Những tin đồn ngày càng trở nên đáng tin, nhất là sau vụ tai tiếng Lewinsky. Trong cuốn hồi ký, Bill Clinton xác nhận "mối quan hệ lẽ ra không nên có" với
[Gennifer Flowers](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gennifer_Flowers&action=edit&redlink=1), một ca sĩ quán rượu ở Arkansas. Những điều này đem đến cho đệ nhất phu nhân một cảm giác lẫn lộn giữa sự đồng cảm và sự khinh miệt. Trong khi nhiều phụ nữ tỏ ra thông cảm với bà như là nạn nhân của cách cư xử vô cảm của ông chồng, những người khác xem bà như là tác nhân gây ra thái độ vô trách nhiệm của chồng do bà không hề quan tâm đến việc tìm kiếm sự ly dị, và cho rằng có thể bà đang sử dụng những điều này nhằm làm gia tăng ảnh hưởng chính trị của chính mình. Trong cuốn [[57]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-57) *Living History*, Hillary Clinton giải thích rằng chính tình yêu đã khiến bà duy trì cuộc sống chung với chồng. "Không ai hiểu tôi hơn Bill, cũng không ai có thể làm tôi cười như cách Bill vẫn làm. Ngay cả sau những năm khó khăn ấy, Bill vẫn là người sinh động, đầy sinh lực và thú vị nhất mà tôi từng gặp. Mùa xuân năm 1971 là lúc Bill và tôi lần đầu trò chuyện với nhau, đã hơn ba mươi năm trôi qua, chúng tôi vẫn tiếp tục trò chuyện với nhau". [[58]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-58)
Khi Bill Clinton phải giải phẫu tim vào tháng 10 năm
[2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), Hillary, khi ấy là thượng nghị sĩ đại diện [tiểu bang New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_New_York), huỷ bỏ lịch làm việc để có thể ở bên cạnh chồng tại Trung tâm Y khoa [Đại học Columbia](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Columbia)thuộc Bệnh viện [Trưởng Lão](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_h%E1%BB%99i_Tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Nhi%E1%BB%87m)New York.
## Cuộc đua vào Thượng viện năm 2000
[Daniel Patrick Moynihan](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Daniel_Patrick_Moynihan&action=edit&redlink=1), trong nhiều năm đại diện cho tiểu bang New York tại Quốc hội, tuyên bố về hưu, các chính trị gia Đảng Dân chủ, trong đó có Charlie Rangel, cố thuyết phục Clinton tranh cử cho chiếc ghế của New York tại Thượng viện trong cuộc tuyển cử năm [2000](http://vi.wikipedia.org/wiki/2000). Khi quyết định ra tranh cử, Clinton dọn về New York, trở thành đệ nhất phu nhân Hoa Kỳ đầu tiên ra tranh một chức vụ dân cử. [[59]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-59) Lúc đầu, đối thủ của bà là Thị trưởng thành phố New York, [[60]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-60) [Rudy Giuliani](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rudy_Giuliani&action=edit&redlink=1), nhưng về sau Giuliani rút lui sau khi được chẩn đoán mắc bệnh ung thư tuyến tiền liệt và sau khi nhận ra rằng ông đang mất dần sự ủng hộ của công chúng. Thay vào đó là một ứng viên ít tiếng tăm hơn, [Rick Lazio](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Rick_Lazio&action=edit&redlink=1), dân biểu đại diện hạt Suffolk ở [Long Island](http://vi.wikipedia.org/wiki/Long_Island). Cuộc đấu sức thu hút sự quan tâm toàn quốc và cả hai ứng viên đều được cung ứng ngân quỹ dồi dào. Cuối cuộc đua, Clinton của Đảng Dân chủ và các ứng viên Đảng Cộng hoà, Lazio và Giuliani, đã tiêu tốn tổng cộng 78 triệu USD.
Khi Clinton có hậu cứ vững chắc ở thành phố New York thì các ứng viên và những nhà quan sát chờ đợi cuộc đua sẽ được quyết định ở vùng thượng New York, nơi sinh sống của 45% cử tri tiểu bang New York. Suốt trong chiến dịch vận động tranh cử, Clinton thề sẽ cải thiện toàn cảnh kinh tế của vùng thượng New York, hứa hẹn kế hoạch của bà sẽ cung cấp 200.000 chỗ làm cho New York trong vòng sáu năm. Clinton đến thăm từng hạt khắp tiểu bang trong khuôn khổ "chuyến đi để lắng nghe" để tiếp xúc với từng nhóm nhỏ cử tri.
[[61]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-61)
Ngày
[7 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_11)năm 2000, Clinton giành được chiến thắng với 55% số phiếu bầu trong khi Lazio chỉ có 43%. Ngày [[62]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-gerth-213-62) [3 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_1)năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001), Hillary Clinton tuyên thệ nhậm chức [Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3).
## Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ (2001-2009)Khi Clinton bước vào hàng ngũ 100 thượng nghị sĩ liên bang, nhiều người tin rằng bà buộc phải chấp nhận một vị trí thấp kém để học hỏi qui trình lập pháp cùng lúc với nỗ lực xây dựng các mối quan hệ với các thượng nghị sĩ từ cả hai chính đảng.
Trong thực tế, khi [[63]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-63) [Elizabeth Dole](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Elizabeth_Dole&action=edit&redlink=1)(Cộng hoà-Bắc Carolina) gia nhập Thượng viện năm 2003 trong một tình thế tương tự, cũng phải chấp nhận cách tiếp cận giống như Clinton làm sau này, cũng giống [chính trị gia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_gia)hiện đang trên đà thăng tiến [Barack Obama](http://vi.wikipedia.org/wiki/Barack_Obama)(Dân chủ- Illinois) trong năm [2005](http://vi.wikipedia.org/wiki/2005). Clinton mau chóng thiết lập mối quan hệ đồng minh với các đồng sự mộ đạo, và thường xuyên tham dự Bữa Ăn sáng Cầu nguyện tại Thượng viện. [[64]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-Bernstein_2007.2C_p._548-64)
Thượng nghị sĩ Clinton có chân trong năm ủy ban của thượng viện và được phân nhiệm làm việc tại tám tiểu ban: Ủy ban Ngân sách (2001–2002),
Uỷ ban Quân bị (từ năm 2003), [[65]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-umich-65) với nhiệm vụ tại ba tiểu ban trực thuộc; Uỷ ban Môi trường và Công chánh (từ năm 2001), [[66]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-hwar-66) cùng với ba tiểu ban trực thuộc; Uỷ ban Y tế, Giáo dục, Lao động và Hưu trí (từ năm 2001) [[65]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-umich-65) với hai tiểu ban; và Uỷ ban đặc biệt về Lão vụ. [[65]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-umich-65) [[67]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-hccom-67)
Sau
[Vụ Tấn công Khủng bố](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_11_th%C3%A1ng_9)ngày [11 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_9)năm [2001](http://vi.wikipedia.org/wiki/2001), Clinton xem vấn đề an ninh nội địa là ưu tiên hàng đầu, chú trọng đặc biệt đến tiến trình gây quỹ tái thiết và cải thiện khả năng phòng thủ trong khu vực thành phố New York. Cộng tác với Thượng nghị sĩ Schumer, Clinton vận động ngân quỹ 21,4 tỉ [USD](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9)nhằm hỗ trợ công tác thu dọn và tái thiết cũng như theo dõi tình trạng sức khoẻ của các nhân viên cứu hộ và người thiện nguyện đầu tiên có mặt tại khu bình địa, đồng thời xúc tiến các chương trình trợ giúp để tái phát triển. [[64]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-Bernstein_2007.2C_p._548-64) Trong năm 2005, Clinton công bố cho các uỷ ban địa phương và những người tham gia cứu hộ hai bản nghiên cứu về các khoản tiền đã được chi trích từ quỹ an ninh nội địa. [[68]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-68) [Afghanistan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Afghanistan)- với lợi ích đi kèm là cơ hội cải thiện đời sống của phụ nữ tại xứ sở này, những người đã phải chịu đựng những bất hạnh khủng khiếp dưới quyền cai trị của [Taliban](http://vi.wikipedia.org/wiki/Taliban) – và một sự ủng hộ không mạnh mẽ bằng liên quan đến hành động can thiệp của quân đội Mỹ tại [[69]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-69) [Iraq](http://vi.wikipedia.org/wiki/Iraq).
Bà đã đến thăm binh sĩ Mỹ tham chiến tại Afghanistan và Iraq. Tháng 1 năm 2005, Clinton phát biểu rằng phần lớn tình hình tại Iraq đang tiến triển tốt, cuộc bầu cử tại đây đã thành công, và các cuộc nổi dậy sẽ tàn lụi dần.
Tháng 7 năm 2005, bà đồng đệ trình dự luật gia tăng lực lượng quân đội Mỹ lên đến 80 ngàn người. Đến cuối năm 2005, khi dấy lên các cuộc tranh cãi dữ dội về việc Hoa Kỳ có nên rút quân khỏi Iraq hay không, Clinton cho rằng triệt thoái lập tức sẽ là "một sai lầm lớn", sẽ biến Iraq thành một sự thất bại, nhưng cam kết của chính phủ Bush duy trì quân đội ở Iraq cũng sẽ khiến người Iraq hiểu sai tín hiệu và tiếp tục dựa dẫm vào người Mỹ. Lập trường trung dung và khá mơ hồ này gây không ít bối rối cho những người tích cực chống chiến tranh thuộc đảng Dân chủ. [[70]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-70)
Clinton là người lớn tiếng chống đối chủ trương cắt giảm thuế của chính phủ Bush.
[[71]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-pvs-hrc-71)
Tháng 5 năm 2005, Clinton hợp tác với đối thủ cũ của bà, Chủ tịch Hạ viện
[Newt Gingrich](http://vi.wikipedia.org/wiki/Newt_Gingrich), trong dự luật chăm sóc sức khoẻ phổ quát. Tháng 6 năm 2005, bà liên minh với Thượng nghị sĩ [Bill Frist](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bill_Frist&action=edit&redlink=1)đẩy mạnh việc hiện đại hoá bệnh án, cho rằng hàng ngàn cái chết do những sai lầm trong điều trị, chẳng hạn như đọc sai đơn thuốc, có thể được ngăn chặn bởi công nghiệp vi tính đáng tin cậy hơn.
Liên quan đến việc phê chuẩn ứng cử viên
[John Roberts](http://vi.wikipedia.org/wiki/John_Roberts)vào [Tối cao Pháp viện](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%91i_cao_Ph%C3%A1p_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3), tháng 9 năm 2005, Clinton bỏ phiếu chống, "Tôi không tin là ông thẩm phán đã trình bày quan điểm của mình cách rõ ràng đủ để tôi, với lương tâm trong sáng, bỏ phiếu cho ông", nhưng bà cũng hi vọng rằng những nhận xét này là không chính xác. Việc bổ nhiệm Roberts được thông qua với đa số lớn, một nửa số thượng nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu thuận. [[72]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-72)
Trong trường hợp của
[Samuel Alito](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Samuel_Alito&action=edit&redlink=1), trong tháng 1 và tháng 2 năm [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006), Clinton không tham gia với các thượng nghị sĩ Dân chủ bỏ phiếu chống, nhưng hợp tác với những thượng nghị sĩ Dân chủ khác ủng hộ việc ngăn cản bỏ phiếu, song nỗ lực này cũng thất bại và Alito được phê chuẩn vào chức vụ thẩm phán Toà án Tối cao.
Ngày
[29 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_11)năm 2005, cùng [Joe Lieberman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Joe_Lieberman&action=edit&redlink=1)và Evan Bayh, Clinton giới thiệu Đạo luật Bảo vệ Giải trí Gia đình nhằm bảo vệ trẻ em khỏi những nội dung không thích hợp trong các trò chơi điện tử. Các dự luật với nội dung tương tự đã được đệ trình tại một số tiểu bang như [Michigan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Michigan)và [Illinois](http://vi.wikipedia.org/wiki/Illinois)nhưng đã bị phủ quyết vì bị cho là vi hiến.
Tháng 7 năm 2004 và tháng 6 năm 2006, Clinton bỏ phiếu chống Tu chính án Hôn nhân Liên bang, tu chính án này cấm
[hôn nhân đồng tính](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%B4n_nh%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%93ng_gi%E1%BB%9Bi). [[71]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-pvs-hrc-71) [[73]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-73)
## Tái tranh cử năm 2006Tháng 11 năm
[2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004), Clinton cho biết sẽ tìm kiếm nhiệm kỳ thứ hai tại Thượng viện trong cuộc bầu cử tại New York năm 2006. Có hai nhân vật nổi bật thuộc đảng Cộng hoà sẽ thách thức Clinton là luật sư Ed Cox (con rể của cựu Tổng thống [Richard Nixon](http://vi.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon)) và Biện lý Hạt Westchester Jeannine Pirro. Ngày [14 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_10)năm 2005, Thống đốc New York [George Pataki](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=George_Pataki&action=edit&redlink=1)chính thức ủng hộ Pirro, khiến Cox phải rời cuộc đua. Tuy nhiên, Pirro chỉ bám đuôi Clinton trong thăm dò dư luận và trong khả năng gây quỹ, cuối cùng, vì áp lực bên trong đảng, ngày [21 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_12)năm 2005, Pirro đã chính thức rút lui. [[74]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-74)
Cũng có những thách thức bên trong đảng Dân chủ, đến từ nhóm chống chiến tranh lâu nay bất đồng với Clinton vì lập trường ủng hộ cuộc chiến Iraq của bà. Ngày
[6 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_12)năm 2005, [Jonathan Tasini](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jonathan_Tasini&action=edit&redlink=1)tuyên bố tranh cử chống lại Clinton, kêu gọi rút quân lập tức khỏi Iraq, xúc tiến kế hoạch chăm sóc y tế phổ quát và điều ông gọi là "Những qui luật mới cho nền kinh tế", một chính sách kinh tế tập trung vào nhân lực đối nghịch với nền kinh tế tập trung vào các công ty của Clinton. Tuy nhiên, Clinton dễ dàng vượt qua Tasini để giành sự để cử của Đảng Dân chủ. [[75]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-75)
Ngày
[7 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_11)năm 2006, Clinton đánh bại đối thủ Đảng Cộng hòa [John Spencer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=John_Spencer&action=edit&redlink=1)với 67% số phiếu; Spencer chỉ giành được 31% phiếu của cử tri. [[76]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-76) [[77]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-77)
Clinton chi tiêu 36 triệu
[USD](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9)cho kỳ tái tranh cử này, nhiều hơn bất kỳ ứng viên nào khác tham dự cuộc đua vào Thượng viện năm [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006). Nhiều thành viên Đảng Dân chủ chỉ trích bà đã chi tiêu quá nhiều, trong khi những người tỏ ra quan ngại vì bà đã không chịu dành lại một phần trong số tiền này cho chiến dịch tranh cử tổng thống năm [2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008). Trong những tháng kế tiếp, Clinton đã chuyển 10 triệu USD thuộc quỹ tranh cử Thượng viện vào chiến dịch tranh cử tổng thống của bà. [[78]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-cnn040107-78)
## Triển vọng năm 2008Clinton tỏ ra quan tâm đến cuộc đua giành ghế tổng thống năm
[2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008). Đến nay chưa có một chính đảng quan trọng nào đề cử một phụ nữ cho cuộc đua này.
Clinton đã thành công trong việc quảng bá hình ảnh của bà trên toàn quốc đến nỗi khả năng tranh cử tổng thống năm 2008 của bà trở nên một vấn đề thời sự hàng đầu được tranh cãi trong vòng các nhà phê bình và trong công chúng. Tháng 12 năm 2005,
[CNN](http://vi.wikipedia.org/wiki/CNN), [USA Today](http://vi.wikipedia.org/wiki/USA_Today)và [Gallup](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gallup&action=edit&redlink=1)phối hợp tổ chức một cuộc thăm dò với kết quả cho thấy 41% đảng viên Dân chủ ủng hộ Clinton cho việc đề cử làm ứng viên tổng thống năm 2008. Trước đó, trong tháng 5 năm 2005, trong một cuộc thăm dò cũng được thực hiện bởi các tổ chức truyền thông trên, khi được hỏi có chắc chắn bỏ phiếu cho Clinton không, câu trả lời của 29% cử tri là rất chắn chắn, 24% khá chắc, 7% là không rất chắc và 39% là không chắc.
## Chạy đua vào Nhà Trắng (2008)
Hillary Rodham Clinton
[2002](http://vi.wikipedia.org/wiki/2002), Hillary Clinton đã được xem là ứng cử viên tiềm năng cho chức vụ [Tổng thống Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3), khi một bài viết đăng trên [[79]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-79) [New York Times](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_New_York_Times)đề cập đến triển vọng này. Sau đó, Clinton được tạp chí [Forbes](http://vi.wikipedia.org/wiki/Forbes)chọn vào danh sách những nhân vật thế lực nhất thế giới, tên của bà cũng xuất hiện trong số 100 nhân vật có nhiều ảnh hưởng nhất thế giới ( [Time 100](http://vi.wikipedia.org/wiki/Time_100)) của tạp chí [Time](http://vi.wikipedia.org/wiki/Time_%28t%E1%BA%A1p_ch%C3%AD%29). Những cuộc thăm dò dư luận liên tiếp đặt Clinton vào vị trí các chính trị gia được lòng dân nhất của tiểu bang New York. Cùng lúc, Clinton được nhiều người xem là một trong số các nhân vật gây nhiều phân hóa nhất trong chính trường nước Mỹ.
Ngày
[20 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_1)năm 2007, Thượng Nghị sĩ Hillary Clinton tuyên bố bà sẽ thành lập một ủy ban thăm dò để ứng cử tổng thống năm 2008, với lời tuyên bố "Tôi quyết định nhập cuộc. Tôi tham gia cuộc đua là để chiến thắng". [[80]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-gerth-5-80) Chưa hề có phụ nữ nào được một chính đảng quan trọng đề cử tranh chức [[80]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-gerth-5-80) [Tổng thống Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3).
Clinton tập hợp một nhóm các cố vấn và những nhà điều hành cho chiến dịch của bà.
[Patti Solis-Doyle](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Patti_Solis-Doyle&action=edit&redlink=1)là người phụ nữ *Hispanic*(các dân tộc nói [tiếng Tây Ban Nha](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha)) đầu tiên được chọn để điều hành chiến dịch. Làm phó cho Solis-Doyle là [Mike Henry](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mike_Henry&action=edit&redlink=1), người đã điều hành thành công chiến dịch tranh cử [Thống đốc Virginia](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BB%91c_Virginia&action=edit&redlink=1)năm 2005 cho [Tim Kaine](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tim_Kaine&action=edit&redlink=1). [Howard Wolfson](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Howard_Wolfson&action=edit&redlink=1), một cựu binh của chính trường New York, đảm trách nhiệm vụ phát ngôn nhân. [Evelyn S. Lieberman](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Evelyn_S._Lieberman&action=edit&redlink=1), từng làm việc cho Clinton khi còn là Đệ nhất Phu nhân, cũng từng là Phụ tá Chánh Văn phòng [Tòa Bạch Ốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Tr%E1%BA%AFng), được chọn làm ủy viên thường trực cho chiến dịch.
Trong sáu tháng đầu năm
[2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007), Clinton luôn dẫn đầu trong cuộc đua tranh sự đề cử của Đảng Dân chủ. Thượng nghị sĩ [Barack Obama](http://vi.wikipedia.org/wiki/Barack_Obama)đại diện tiểu bang [Illinois](http://vi.wikipedia.org/wiki/Illinois), và cựu Thượng nghị sĩ [John Edwards](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=John_Edwards&action=edit&redlink=1)đến từ [Bắc Carolina](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Carolina), là những đối thủ bám sát Clinton. Bà đã lập kỷ lục gây quỹ trong giai đoạn đầu của chiến dịch tranh cử, kế cận bà là Obama. [[81]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-81) [[82]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-82)
Tháng 9 năm
[2007](http://vi.wikipedia.org/wiki/2007), các cuộc thăm dò dư luận tại sáu tiểu bang sẽ tổ chức các cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên cho thấy Clinton ở vị trí dẫn đầu. Tháng 10 năm 2007, các cuộc thăm dò toàn quốc đưa ra những chỉ dấu cho thấy Clinton đang bứt trước các đối thủ. Tuy nhiên, đến cuối tháng 10, các cây bút của [[83]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-fox100307-83) [The Washington Post](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_Washington_Post), [ABC News](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=ABC_News&action=edit&redlink=1), [The Politico](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=The_Politico&action=edit&redlink=1), và những phương tiện truyền thống khác đã gây không ít thiệt hại cho hình ảnh của Clinton khi miêu tả bà là phản ứng kém cỏi khi bị tấn công bởi Obama, Edwards, và các đối thủ khác trong cuộc tranh luận tổ chức tại [Philadelphia](http://vi.wikipedia.org/wiki/Philadelphia)dành cho các ứng cử viên thuộc Đảng Dân chủ. [[84]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-wapo110107-84) [[85]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-85) Đến tháng 12, Clinton mất vị trí dẫn đầu trong các cuộc thăm dò dư luận. [[86]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-86) [[87]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-87)
Trong cuộc bầu cử sơ bộ đầu tiên của Đảng Dân chủ năm
[2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008)diễn ra ở [Iowa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Iowa)ngày [3 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_1), Clinton về thứ ba với 29, 45% phiếu bầu, sau Obama (37, 58%), và Edwards (29, 75%). Năm ngày sau ở New Hampshire, Clinton giành chiến thắng đáng kinh ngạc với 39% phiếu bầu so với 37% phiếu dành cho Obama. [[88]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-88) Nhưng khi [[89]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-89) [Bill Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton)và Hillary Clinton đưa ra những nhận xét liên quan đến [Martin Luther King, Jr.](http://vi.wikipedia.org/wiki/Martin_Luther_King)và [Lyndon B. Johnson](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lyndon_B._Johnson), nhiều người xem đây là những ám chỉ cho rằng Obama là ứng cử viên thiên vị chủng tộc, hoặc chí ít cũng là chối bỏ mọi thành quả hòa hợp chủng tộc của Obama. Mặc dù Clinton, và cả Obama, ra sức làm lắng dịu vấn đề, đã nảy sinh tình trạng phân cực trong vòng cử tri Đảng Dân chủ, kết quả là Clinton đánh mất sự ủng hộ từ nhiều [[90]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-90) [người Mỹ gốc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi). Clinton thất bại trước Obama trong cuộc bầu cử sơ bộ ngày [[91]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-ft011708-91) [26 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_1)ở [Nam Carolina](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nam_Carolina)với tỷ số 55% và 27%. Đến lúc này, Edwards tuyên bố rút lui, để đấu trường chỉ còn lại Clinton và Obama nỗ lực cho ngày [[92]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-cnn012608-92) [Thứ Ba Trọng đại](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%A9_Ba_Tr%E1%BB%8Dng_%C4%91%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1)( [5 tháng 2](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_2)). Những tuyên bố của Bill Clinton chỉ thu hút thêm sự chỉ trích, khiến ông trở nên một tai họa cho chiến dịch tranh cử của vợ đến nỗi nhiều ủng hộ viên lên tiếng yêu cầu vị cựu tổng thống nên im lặng. Đến ngày Thứ Ba Trọng đại, Clinton thắng phiếu ở các tiểu bang lớn như [[93]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-cnn012808-93) [California](http://vi.wikipedia.org/wiki/California), [New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_New_York), [New Jersey](http://vi.wikipedia.org/wiki/New_Jersey), và [Massachusetts](http://vi.wikipedia.org/wiki/Massachusetts), nhưng Obama chiến thắng ở nhiều tiểu bang hơn; số phiếu cử tri đoàn và phiếu phổ thông hầu như chia đều cho cả hai. [[94]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-cnn022508st-94) [[94]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-cnn022508st-94) [[95]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-95)
Rồi Obama chiến thắng trong mười một cuộc bầu cử sơ bộ và bầu kín kế tiếp, thường với cách biệt lớn, và bứt lên dẫn trước Clinton.
[[96]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-96) [[97]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-97) Suốt trong chiến dịch tranh cử, Obama thắng trong các cuộc bầu kín, và có kết quả tốt trong các cuộc bầu cử sơ bộ tại những vùng có nhiều [[98]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-cnn021908-98) [người Mỹ gốc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_M%E1%BB%B9_g%E1%BB%91c_Phi), giới trẻ, những người tốt nghiệp đại học, hoặc các cử tri giàu có, trong khi Clinton thành công tại những vùng có nhiều người *Hispanic*(nói tiếng Tây Ban Nha), người già, người có trình độ học vấn dưới đại học, hoặc giới thợ thuyền da trắng. [[99]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-99) Lời thú nhận của Clinton về tiết lộ đưa ra trong chiến dịch tranh cử nói rằng bà bị bắn sẻ khi đến thăm binh sĩ Mỹ trú đóng ở Căn cứ Không quân Tuzla, [[100]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-100) [Bosnia-Herzegovina](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bosna_v%C3%A0_Hercegovina)là không đúng sự thật thu hút sự chú ý của giới truyền thông, và ảnh hưởng xấu đến uy tín cũng như làm dấy lên những hoài nghi về năng lực của đệ nhất phu nhân trong lĩnh vực ngoại giao. [[101]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-101) Chiến thắng của Clinton tại [[102]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-102) [Pennsylvania](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pennsylvania)ngày [22 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_4)khiến bà nuôi hi vọng, nhưng thắng lợi mong manh ở [[103]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-103) [Indiana](http://vi.wikipedia.org/wiki/Indiana), và thất bại cay đắng ở [Bắc Carolina](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Carolina)hủy hoại các cơ may, và dẫn đến những suy diễn về quyết định rời bỏ cuộc đua. Song, Clinton cho biết bà muốn ở lại để đi cho hết các cuộc bầu cử sơ bộ còn lại, [[104]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-104) , và chiến thắng 41 điểm ở [[105]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-105) [Tây Virginia](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_Virginia)khiến bà "quyết tâm hơn bao giờ hết". [[106]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-106)
Trong các cuộc bầu cử sơ bộ sau cùng diễn ra ngày
[3 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_6)năm [2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/2008), Obama giành đủ số phiếu cần thiết để có thể trở nên ứng cử viên của Đảng Dân chủ. Ngày [[107]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-cnn060308-107) [7 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_6), trong diễn từ đọc trước những người ủng hộ, Clinton tuyên bố chấm dứt cuộc vận động tranh cử, và ủng hộ Obama, "Nay phương cách của chúng ta nhằm hoàn thành những mục tiêu mà chúng ta vẫn luôn đấu tranh là sử dụng năng lực, tình cảm, sức mạnh và mọi điều chúng ta có thể làm để giúp Barak Obama thắng cử." . [[108]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-108)
## Ngoại trưởng Hoa Kỳ (2009-2013)Ngày 1 tháng 12 năm 2008, Tổng thống Mỹ mới đắc cử
[Barack Obama](http://vi.wikipedia.org/wiki/Barack_Obama)cho biết ông sẽ đề cử Hillary Clinton làm ngoại trưởng Hoa Kỳ khi ông nhậm chức vào ngày 20 tháng 1 năm 2009 . Ngày 21 tháng 1 năm 2009, bà được Thượng viện phê chuẩn và trở thành Ngoại trưởng thứ 67 của Hoa Kỳ. Bà từ chức ghế Ngoại trưởng vào ngày 1 tháng 2 năm 2013. Người kế thừa của bà làm Ngoại trưởng là thượng nghị sĩ [[109]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-109) [John Kerry](http://vi.wikipedia.org/wiki/John_Kerry).
## Chính kiến
Chữ ký của Hillary Rodham Clinton
Trong một cuộc khảo sát của Gallup trong tháng 5, năm 2005, 54% người trả lời xem Thượng nghị sĩ Clinton là có quan điểm cấp tiến, 30% cho bà là trung dung và 9% xem bà là bảo thủ.
[[110]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-110)
Một số tổ chức tìm cách xác lập vị trí của Clinton trên thang điểm biểu thị khuynh hướng chính trị của các chính khách:
- Tập san
*National Journal*(năm 2004) cho Clinton 30 điểm trên thang điểm từ 1 (có quan điểm tự do nhất) đến 100 (bảo thủ nhất). [[111]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-111)
- Một bảng phân tích thực hiện bởi các nhà khoa học chính trị như Joshua D. Clinton thuộc
[Đại học Princeton](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Princeton), Simon Jackman và Doug Rivers thuộc [Đại học Stanford](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Stanford)xếp Clinton vị trí thứ 6 đến thứ 8 trong số các thượng nghị sĩ có khuynh hướng cấp tiến nhất. [[112]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-112) *The Almanac of American Politics*, do Michael Barone và Richard E. Cohen biên tập, xem xét các phiếu bầu của Clinton từ năm 2003 đến 2066 để phân loại cấp tiến hay bảo thủ, theo thang điểm 100, trong ba lĩnh vực [Kinh tế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF), [Xã hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i), và [Ngoại giao](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_giao); và điểm trung bình trong bốn năm: Kinh tế = 75 cấp tiến, 23 bảo thủ; Xã hội = 83 cấp tiến, 6 bảo thủ; Ngoại giao = 66 cấp tiến, 30 bảo thủ. Trung bình = 75 cấp tiến, 20 bảo thủ. [[113]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-113)
## Tác phẩmKhi còn là đệ nhất phu nhân, Clinton cho xuất bản
*Talking It Over*, gồm những bài viết hằng tuần đăng trên nhật báo, tập chú vào kinh nghiệm bản thân và những quan sát của bà về phụ nữ, trẻ em và gia đình mà bà thu thập được khi du hành khắp nơi trên thế giới. [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-Whitehouse.gov-9)
Tác phẩm của Clinton xuất bản năm
[1996](http://vi.wikipedia.org/wiki/1996) *It Takes a Village: And Other Lessons Children Teach Us*được đưa vào bản liệt kê sách bán chạy nhất của [New York Times](http://vi.wikipedia.org/wiki/The_New_York_Times), đến năm 1997 bà được trao giải thưởng [[114]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-bernstein-446-114) [Grammy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Grammy)cho *album*đọc hay nhất nhờ phần ghi âm giọng đọc của bà cho tác phẩm trên. Tựa đề cuốn sách lấy từ một câu châm ngôn đến từ [[114]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-bernstein-446-114) [châu Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_Phi)"cần cả một làng để nuôi dạy một đứa trẻ".
Những cuốn sách khác được xuất bản khi Clinton còn là đệ nhất phu nhân gồm có
*An Invitation to the White House: At Home with History*(Lời mời đến Toà Bạch Ốc: Sống với lịch sử) phát hành năm 2000 và *Dear Socks, Dear Buddy: Kid’s Letter to the First Pets*(năm 1998).
Hồi ký của Clinton là một tác phẩm dày 562 trang
*Living History*, phát hành năm [2003](http://vi.wikipedia.org/wiki/2003), bán hơn một triệu ấn bản ngay trong tháng đầu tiên. Nhà xuất bản [Simon & Schuster](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Simon_%26_Schuster&action=edit&redlink=1)trả trước cho bà 8 triệu [USD](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9), con số kỷ lục vào lúc ấy. Phần ghi âm của bà cho quyển [[115]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-115) *Living History*giúp giành được đề cử lần thứ hai giải [Grammy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_Grammy)cho album đọc hay nhất. [[116]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hillary_Clinton#cite_note-116) *Living History*đã được dịch sang vài ngôn ngữ khác, trong đó có [tiếng Hoa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Trung_Qu%E1%BB%91c).
Dù vậy, Clinton bị chỉ trích là đã không thừa nhận đúng mức những đóng góp của những người viết văn thuê trong các tác phẩm đã xuất bản của bà.
## Xem thêm
[Bill Clinton](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bill_Clinton) [Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_Phu_nh%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Quốc hội Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) [Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_vi%E1%BB%87n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Bầu cử tổng thống Hoa Kỳ, 2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3,_2008) [Bầu cử sơ bộ tổng thống Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%A7u_c%E1%BB%AD_s%C6%A1_b%E1%BB%99_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Monica Lewinsky](http://vi.wikipedia.org/wiki/Monica_Lewinsky)
## Liên kết ngoài
|
|![]()
[Hillary Clinton](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Hillary_Rodham_Clinton?uselang=vi)
|
|![]()
[Wikisource](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikisource)có các tác phẩm gốc nói đến hoặc của:
### Chính thức
[Senator Clinton's official web site](http://clinton.senate.gov/) [HillaryClinton.com: Official 2006 Senate campaign website](http://www.hillaryclinton.com/) [Biography of First Lady Clinton](http://www.whitehouse.gov/history/firstladies/hc42.html)
### Không chính thức
[Official Draft Hillary Rodham Clinton for President 2008 site](http://votehillary.org/) [Hillary Rodham Clinton 2008 Discussion Board](http://hillary2008.forumsplace.com/) [LookSmart -](http://search.looksmart.com/p/browse/us1/us317836/us552286/us53440/us10087063/us10087066/us588533/us53459/us10087022/us259204/us1175465/us1175466/us525987/)directory category *Hillary Clinton* [Yahoo! -](http://dir.yahoo.com/Regional/U_S__States/New_York/Government/Elected_and_Appointed_Officials/U_S__Senators/Clinton__Hillary_Rodham__D_/)directory category *Hillary Rodham Clinton* [Open Directory Project -](http://dmoz.org/Regional/North_America/United_States/Government/Legislative_Branch/Senate/Members/Clinton,_Hillary_Rodham_%5bD-NY%5d/)directory category *Hillary Rodham Clinton* [2008 Presidential Wire - Sen. Hillary Rodham Clinton](http://www.patrickruffini.com/2008wire/index.php?c=Clinton) [Hillary Clinton news digest site](http://www.justhillary.com/) [Clinton Leads Online Panel on "Non-Traditional Students"](http://www.learningtimes.net/news_04212004.shtml)
### Cuộc đua vào Thượng viện
[Hillary Clinton for Senate](http://www.hillaryclinton.com/) [Clinton's positions in 2000 Senate Race](http://www.ontheissues.org/NY_Senate_NBC.htm) [Clinton enjoys strong support from Jewish voters](http://www.cnn.com/2000/LOCAL/northeast/07/21/mny.hillary.jews/) [Allegations during the Senate Race](http://dir.salon.com/politics/feature/2000/11/02/news/index.html) [Jewish Vote Crucial](http://www.jewishworldreview.com/0700/hillary.slur.asp) [Results & Demographic Breakdown of Votes](http://www.cbsnews.com/stories/2000/11/03/politics/main246677.shtml) [New Square](http://www.detnews.com/2001/politics/0105/04/a05-220310.htm) [Prosecutors Clear Clintons in Hasidic Case](http://query.nytimes.com/gst/abstract.html?res=F60C1FFA395B0C728EDDAF0894DA404482)
### Triển vọng năm 2008
[HillPAC](http://www.hillpac.com/)- Leadership PAC [VoteHillary](http://www.votehillary.org/)- Unofficial Hillary Clinton For President Committee [Draft Hillary for President 2008](http://www.votehillary.org/)
|Tiền nhiệm:
||
|
1993-2001
|Kế nhiệm:
|
|Tiền nhiệm:
||
|
2009-2013
|Kế nhiệm:
|
|
|
|
|
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1947](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1947) [Nhân vật còn sống](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%C3%A2n_v%E1%BA%ADt_c%C3%B2n_s%E1%BB%91ng) [Nữ chính khách](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:N%E1%BB%AF_ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch) [Thượng nghị sĩ Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_ngh%E1%BB%8B_s%C4%A9_Hoa_K%E1%BB%B3) [Đệ nhất Phu nhân Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BB%87_nh%E1%BA%A5t_Phu_nh%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) [Tín hữu Giám Lý](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%ADn_h%E1%BB%AFu_Gi%C3%A1m_L%C3%BD) [Chính khách Arkansas](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch_Arkansas) [Chính khách Illinois](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch_Illinois) [Người đoạt giải Grammy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_%C4%91o%E1%BA%A1t_gi%E1%BA%A3i_Grammy) [Người New York](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_New_York) [Ngoại trưởng Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ngo%E1%BA%A1i_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Ứng cử viên tổng thống Hoa Kỳ 2008](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%E1%BB%A8ng_c%E1%BB%AD_vi%C3%AAn_t%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3_2008) [Người bảo vệ quyền trẻ em](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_b%E1%BA%A3o_v%E1%BB%87_quy%E1%BB%81n_tr%E1%BA%BB_em) **Video yêu thích**
[http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam)
**Trở về trang chính**
[hoangkim vietnam](https://plus.google.com/+hoangkimvietnamdayvahoc/posts), [hoangkim](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim), [hoangkimvietnam](https://sites.google.com/site/hoangkimvietnam/), [Hoàng Kim](http://hoangkimvn.wordpress.com/), [Ngọc Phương Nam](http://hoangkimlong.blogspot.com/), [Chào ngày mới](http://chaongaymoi365.blogspot.com/) [Thung dung](http://thovanhoangkim.blogspot.com/), [Dạy và học](http://dayvahoc.blogspot.com/), [Cây Lương thực](http://cayluongthuc.blogspot.com/), [Tin Nông nghiệp Việt Nam](http://tinnongnghiepvietnam.blogspot.com/), [Food Crops](http://foodcrops.blogspot.com/), [foodcrops.vn](http://foodcrops.vn/), [Cassava in Vietnam](http://cassavaviet.blogspot.com/), [Cassava News](http://cassavanews.blogspot.com/), [VietnamAfricaCassavaRice](http://vietnamafricacassavarice.blogspot.com/), [Khát khao xanh](http://khatkhaoxanh.wordpress.com/), [Dayvahoc](http://dayvahoc.blogtiengviet.net/), [Học mỗi ngày](http://hocmoingay.blogspot.com/) [,](http://diemchinh.blogspot.com/) [Danh nhân Việt](http://danhnhanviet.blogspot.com/), [Food Crops News](http://foodcropsnews.blogspot.com/), [Điểm chính](http://diemchinh.blogspot.com/), [Câu chuyện ảnh](http://cauchuyenanh.blogspot.com/), [5 phút thư giản](http://5phutthugian.blogspot.com/), [Kim LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops), [KimTwitter](https://twitter.com/hoangkimvietnam), [KimFaceBook](http://facebook.com/daihocnonglam) [Đọc lại và suy ngẫm](http://doclaivasuyngam.blogspot.com/), [Việt Nam tổ quốc tôi](http://vietnamtoquoctoi.blogspot.com/), [Tình yêu cuộc sống](http://thungdung.blogspot.com/), [Thơ cho con](http://thochocon.wordpress.com/)