text:
tag:blogger.com,1999:blog-26934327227293910072014-08-14T16:35:33.962+07:00Văn chương +vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.comBlogger1579125tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-40724584879714073852013-08-07T21:18:00.002+07:002013-08-07T21:54:18.154+07:00BLOG GIAO: TANIKAWA SHUNTARO VÀ BÀI THƠ LỪNG DANH “TẤT CẢ ĐỀU LÀ L…”

1. Thơ Tanikawa trong tiếng Việt

Những bóng tối bắt đầu lấp lánh

Nhưng ở bên kia những bóng tối

Người ta vẫn còn thấy một vật gì tựa như một khoảng trống lớn(thơ Tanikawa, bản dịch Diễm Châu)

Theo bạn, tấm ảnh nói gì,
hay cho ta liên tưởng đến nội dung gì ?

Thơ của Shuntaro vẫn được tiếp tục yêu mến ở Nhật có lẽ chính bởi chất dung dị/hiền lành rất riêng này. Phải chăng cái chất đơn sơ/ít phức tạp/hiền lành như trong thơ ông cần thiết là đích hướng đến, là miền quê đã bị lãng quên nay cần tìm về của một xã hội hiện đại nhiều phen mấp mé ở bên bờ vực sâu thăm thẳm của sự khó hiểu/tối nghĩa/hũ nút/rối rắm đến cực độ, cả trong tư duy học thuật/nghệ thuật và trong lối sống thường nhật. Nhìn tổng thể, phải chăng có thể nói rằng, để tạo được độ dung dị như trong tiếng thơ của Shuntaro, nàng thơ Nhật Bản đã phải trải bao phen trầm mình, ngụp lặn thể nghiệm một cách thục mạng ở nhiều khúc quanh của các trường phái: lãng mạn, tượng trưng, duy mĩ, lí tưởng, modern/modernism.... với tinh thần:

 tiến đến việc xây bằng việc đập phá

 tiến đến việc đập phá chính bằng việc xây

 (trích bài “Con đập phá”)

(nguyên tác hai câu thơ trong tiếng Nhật là của Tanikawa, người viết lời giới thiệu là Ái Vân Quôc)

2. Chữ L...

Chữ L... tôi viết tắt ở đây, nếu vào tay Bùi Chát của nhóm Mở Miệng thì sẽ được viết đàng hoàng (tức không thèm viết tắt). Định dịch nhẹ đi thành là "Mọi thứ đều là hĩm" hay "Tất cả đều là bườm", "Cái gì cũng là bườm/Cái gì cũng bườm" ("bườm" là dấu huyền nhé), nhưng cảm giác không lột tả được thực chất mà nguyên tác tiếng Nhật muốn biểu đạt, tức là ý gốc trong câu chữ của nhà thơ Tanikawa.Tanikawa Shuntaro, một trong những nhà thờ lừng danh nhất Nhật Bản hiện nay, đang ở tuổi ngoại bát tuần. Ông được các dịch giả Diễm Châu và Ái Vân Quốc giới thiệu tới bạn đọc tiếng Việt từ khá lâu trước đây (xem trên Tiền Vệ). Những bản dịch của những nhà thơ tiếng Việt cho một nhà thơ tiếng Nhật, nên có thể thấy đều rất có hồn cốt, đúng là không phải dùng lời bình thường, mà là thơ, để, dịch thơ. Thi sĩ Diễm Châu còn có cả một bài thơ để gửi tặng cho Tanikawa mang tựa đê "Nụ hôn".

Cháo L đây ! Xem thêm bên blog Hưng Yên quê mẹ

3. Nguyên bản tiếng Nhật của bài "Tất cả đều là L..." như sau:

"なんでもおまんこ 谷川俊太郎
なんでもおまんこなんだよ
あっちに見えてるうぶ毛の生えた丘だってそうだよ
やれたらやりてえんだよ
おれ空に背がとどくほどでっかくなれねえかな
すっぱだかの巨人だよ
でもそうなったら空とやっちゃうかもしれねえな
空だって色っぽいよお
晴れてたって曇ってたってぞくぞくするぜ
空なんか抱いたらおれすぐいっちゃうよ
どうにかしてくれよ
そこに咲いてるその花とだってやりてえよ
形があれに似てるなんてそんなせこい話じゃねえよ
花ん中へ入っていきたくってしょうがねえよ
あれだけ入れるんじゃねえよお
ちっこくなってからだごとぐりぐり入っていくんだよお
どこ行くと思う？
わかるはずねえだろそんなこと
蜂がうらやましいよお
ああたまんねえ
風が吹いてくるよお
風とはもうやってるも同然だよ
頼みもしないのにさわってくるんだ
そよそよそよそようまいんだよさわりかたが
女なんかめじゃねえよお
ああ毛が立っちゃう
どうしてくれるんだよお
おれのからだ
おれの気持ち
溶けてなくなっちゃいそうだよ
おれ地面掘るよ
土の匂いだよ
水もじゅくじゅく湧いてくるよ
おれに土かけてくれよお
草も葉っぱも虫もいっしょくたによお
でもこれじゃまるで死んだみたいだなあ
笑っちゃうよおれ死にてえのかなあ"

4. Hãy ngắm bức ảnh đầu tiên ở entry này, và xem video đọc bài thơ ở dưới đây, cũng tạm hiểu được đại ý "Tất cả đều là L...".

Về bản dịch tiếng Việt, nếu bạn nào đọc thông Nhật ngữ, xin mời thử sức. Còn bản của tôi, thì tạm đợi, cần cho nó xuất hiện trước trên chỗ chính qui của làng văn Việt Nam cái đã. Để nó không bị ở bên lề !

Nguồn: http://giaovn.blogspot.com/2013/07/tanikawa-shuntaro-va-bai-tho-lung-danh.html

MÙA MÀNG MỞ MIỆNG

______________
 Ngày 8/8:

Nhã Thuyên hệ (KỲ 12):

- NHÀ THƠ NGUYỄN TRỌNG TẠO BÀN VỀ “LƯU MANH KẺ CHỢ”

- CHU MỘNG LONG: “CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU NÓI GÌ?”

- TIA SÁNG – ĐOÀN ÁNH DƯƠNG: THẾ HỆ, Ý HỆ VÀ VẤN ĐỀ THỰC HÀNH PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- DỊCH GIẢ CAO VIỆT DŨNG: TỪ CHUYỆN NHÃ THUYÊN NGHĨ VỀ CUỐN “Ý NIỆM ĐẠI HỌC” CỦA KARL JASPERS

- DI SẢN CỦA DERRIDA: HỌC CÁCH ĐỂ ĐỌC

- BLOG GIAO: TANIKAWA SHUNTARO VÀ BÀI THƠ LỪNG DANH “TẤT CẢ ĐỀU LÀ L…”

______________
 Ngày 7/8:

Nhã Thuyên chim (KỲ 11):

- NHÃ THUYÊN: “MÌNH LÀ MỘT CON CHIM CHẲNG HỢP BẦY”

- GIỚI CHỮ NGHĨA VIỆT NAM MẤT BAO LÂU ĐỂ HỌC THÊM VỀ VĂN HÓA TRANH LUẬN

- VALENTIN RASPUTIN: TÀI NĂNG TRẺ CẦN ĐƯỢC NÂNG ĐỠ

- LƯƠNG KHÁU LÃO: ÔI, CÁI HỘI NHÀ VĂN CỦA ÔNG HỮU THỈNH

- LỮ PHƯƠNG: NHỮNG KẺ KHÔNG ĐƯỢC LÊN THIÊN ĐƯỜNG

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI - HOÀNG THỤY ANH: GIẢI PHÁP NÀO CHO PHÊ BÌNH VĂN HỌC

______________
 Ngày 6/8:

Nhã Thuyên động (KỲ 10):

- NHÌN PHẠM XUÂN NGUYÊN, ĐÔNG LA ĐÃ THẤY TÌNH TRẠNG: “RẮN RẾT NGHÊNH NGANG PHUN NỌC TRÊN DIỄN ĐÀN”

- RFI PHỎNG VẤN PHẠM XUÂN NGUYÊN: “TẤT CẢ NHỮNG BÀI ĐÁNH ĐẤM LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC”

- BÙI CÔNG THUẤN: CÓ THỰC LÀ LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY HOÀN TOÀN “LỆCH, LẠC” KHÔNG?

- BÁO ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN – HOÀI NAM: “GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG” HAY TRIỆT TIÊU?

- BÁO QĐND - TRẦN DUY VĂN: BÁO ĐỘNG THỰC TRẠNG BIẾN DẠNG VĂN HÓA NGÔN TỪ

Ngày 5/8:

Nhã Thuyên trận (KỲ 9):

- NHÃ THUYÊN LÊN TIẾNG: “CẤM KỴ” LÀ MỘT TỪ NGỮ VỪA CỔ XƯA, VỪA TẠM BỢ

- ĐÔNG LA KỂ CHUYỆN PHẠM XUÂN NGUYÊN “NHẬN HUY HIỆU 30 NĂM TUỔI ĐẢNG VÀ 2 HUY HIỆU CHIẾN SĨ TRONG SẠCH” VÀ CẢ NHÃ THUYÊN...

- RFA VÀ TS VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “GIẢI THIÊNG” THUẬT NGỮ CỦA SỰ PHÁ HOẠI?

- RFA VÀ PHẠM XUÂN NGUYÊN: “KIỂM DỊCH HAY CHỈ ĐIỂM CŨNG ĐỀU ĐE DỌA SỰ VẬN ĐỘNG CỦA NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM”

- ĐẶNG PHÚ PHONG PHỎNG VẤN NHÃ THUYÊN: MỖI TÁC PHẨM LÀ MỘT SỰ VONG THÂN

Báo:

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI KẾT TỘI NHÃ THUYÊN?

- BÁO LÂM ĐỒNG: “NGÔN NGỮ THƠ THÔ TỤC, BẨN THỈU, NGHỆ THUẬT THƠ BẾ TẮC, LẬP DỊ”

- BÁO THANH TRA: VỀ BÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ - “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ”: ĐƠN ĐIỆU, LẠC LỐI

- BÁO THANH TRA: NHÃ THUYÊN – “MỘT TÀI NĂNG LỠ TÀU”

- BÁO HÀ NỘI MỚI – PGS NGUYỄN NGỌC THIỆN: “TỪ MỘT CÔNG TRÌNH NGỤY KHOA HỌC, LỆCH LẠC VỀ TƯ TƯỞNG HỌC THUẬT”

- BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG – BÍCH AN: “XÂY VÀ CHỐNG”

- BÁO CÔNG AN TPHCM – PHẠM TUẤN KIỆT: SỰ “LỆCH CHUẨN” CỦA MỘT LUẬN VĂN

- BÁO VĨNH LONG – HƯƠNG HUYỀN: “MỘT LUẬN VĂN PHẢN VĂN HÓA VÀ PHẢN ĐỘNG”

- BÁO QĐND: MỘT “GÓC NHÌN” PHẢN VĂN HÓA VÀ PHI CHÍNH TRỊ

- BÁO NHÂN DÂN: NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ CA NGỢI THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

Đặc biệt trên tuần báo VN TPHCM:

- (KỲ 1) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “CÓ GIẢI THIÊNG LỊCH SỬ ĐƯỢC KHÔNG?”

- (KỲ 2) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “KHÔNG CÓ THẦY ĐỐ MÀY LÀM NÊN”

- (KỲ 3) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VẤN ĐỀ Ở KHOA VĂN ĐH SP HN – MỘT LUẬN VĂN KÍCH ĐỘNG SỰ PHẢN KHÁNG VÀ CHỐNG ĐỐI”

- (KỲ 4) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN SƯ TỬ VÀ VĂN CẦY CÁO”

- (KỲ CUỐI) – BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN - SỬ BẤT… PHÂN” “Nhã Thuyên dường như chỉ là cái cớ cho những con sói học hàm đầy trí khôn và móng vuốt cấu xé".

________________
 Ngày 3/8:

Nhã Thuyên hội (KỲ 8):

- THƯ CỦA HỌC TRÒ NGUYỄN THỊ DIỄM HÀ GỬI ĐẾN NHÀ THƠ NHÃ THUYÊN, TỨC CÔ GIÁO ĐỖ THỊ THOAN

- NHÀ BÁO VÀ CÔNG LUẬN - TỪ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐANG GÂY TRANH CÃI: ĐỪNG NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ TÁN DƯƠNG SỰ NỔI LOẠN CỦA THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

- GIANG NAM LÃNG TỬ VÀ ĐÔI LỜI BÀN GÓP VỀ BÀI VIẾT CỦA TS PHẠM THỊ HOÀI (VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN)

- DIÊN VỸ: GỬI CHU GIANG + TUẦN BÁO VĂN NGHỆ TPHCM + KHOA NGỮ VĂN ĐH SƯ PHẠM HÀ NỘI

- LÊ TUẤN HUY - THẨM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SỸ CỦA ĐỖ THỊ THOAN: TÍNH PHÁP LÝ VÀ SỰ HỢP LÝ

- NGUYỄN HOÀNG VĂN: LỊCH SỬ CỦA BỆNH DỊCH

- BLOG PHẠM THỊ HOÀI: VỤ XỬ ÁN MỘT GIÁO VIÊN DẠY VĂN

- CU VINH KHOAI LANG “CHỈ ĐIỂM”

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH: XIN ĐỪNG UỐNG MÁU NHÂN VĂN

________________
 Ngày 2/8:

Nhã Thuyên hotgirl (KỲ 7):

Mới:

- PHẠM XUÂN NGUYÊN: PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM

- MAI ANH TUẤN (ĐH VĂN HÓA): “KHÔNG BAO GIỜ TRÍCH DẪN NHỮNG LỜI LẼ MÀ PHÊ BÌNH CHỈNH HUẤN ĐANG DÙNG” “những nhà văn/nhà thơ hay những nhà nghiên cứu bị phê bình chỉnh huấn liệt vào đủ các tội mà tôi từng gặp, tôi đều nhận thấy họ có phong thái rất lịch thiệp, hồn nhiên, nhiều ưu tư và đầy nhân ái với/về đời sống”.

- TRẦN NGỌC HIẾU: CUỘC NỔI LOẠN CỦA NGÔN TỪ TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI – GHI NHẬN QUA MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG

- CHU MỘNG LONG TIẾP TỤC VẠCH MẶT “PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM”

- HỒ THƠM: VỀ ĐỘI QUÂN ĐAO PHỦ VĂN HỌC

Hay:

- NGUYỄN ĐỨC TÙNG VÀ TIN TỨC MỖI NGÀY VỀ VỤ NHÃ THUYÊN “Mỗi ngày một bài kết án/ Nếu bảy ngày như thế/ Sẽ có người tự tử vì buồn chán/ Rất may/ Ngày thứ sáu/ Chúng bỗng im bặt”.

- BLOG GIAO BẤT NGỜ VÌ NHÓM MỞ MIỆNG (QUEN GỌI LÀ NHÓM THƠ RÁC) TRỞ THÀNH ĐỀ TÀI LUẬN VĂN CAO HỌC CỦA NHÃ THUYÊN NĂM 2010

- NGUYỄN HƯNG QUỐC: VỤ ÁN NHÃ THUYÊN

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH VÀ ĐÔI DÒNG NGỎ ĐẾN CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU

________________
 Ngày 1/8:

Nhã Thuyên cháy (KỲ 6):

Hấp dẫn:

- ĐÔNG LA: “NHÃ THUYÊN NGỤP LẶN TRONG MIỆNG… HỐ RÁC”

- NHÃ THUYÊN PHỎNG VẤN LÝ ĐỢI VÀ BÙI CHÁT

- NHÃ THUYÊN: “CÓ NGƯỜI BẢO NÓ CAN ĐẢM, CÓ NGƯỜI BẢO RẰNG NÓ CHẬP CHENG”

- NHÃ THUYÊN ĐÃ NÓI GÌ VỚI VŨ THỊ PHƯƠNG ANH VỀ LUẬN VĂN “VỊ TRÍ KẺ BÊN LỀ”

- ĐÀO TRUNG ĐẠO: KHẢ NĂNG THÀNH CÔNG/THẤT BẠI CỦA “VỤ XỬ” NHÃ THUYÊN

- NHÀ VĂN NGUYÊN NGỌC NHÂN VỤ NHÃ THUYÊN, CHỢT NHỚ TRẦN ĐỘ...

 Mới:

- PHẠM THỊ HOÀI: “CÚ GIÃY CUỐI CÙNG CỦA NỀN VĂN HỌC CHỈNH HUẤN”

- LÊ CHÍNH DUẬT: “AI PHẢN ĐỐI THẠC SĨ ĐỖ THỊ THOAN?”

- INRASARA: VÀI NHẬN ĐỊNH về NHÓM MỞ MIỆNG & NHÀ XUẤT BẢN GIẤY VỤN

- PHẠM CHI: SỰ TỈNH TÁO VÀ TINH THẦN PHÊ PHÁN TRONG TIẾP NHẬN TRI THỨC

________________
 Ngày 31/7:

Nhã Thuyên chưởng (KỲ 5):

Vũ Thị Phương Anh:

- NGUYỄN VẠN PHÚ: VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN – ĐỖ THỊ THOAN: “HẬN CÁ CHÉM THỚT”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH BÀN VỀ NGUYỄN VẠN PHÚ TRONG VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: VIẾT NHANH NHÂN VỤ LUẬN VĂN CỦA ĐTT, HAY “CHÚA ĐÃ BỎ LOÀI NGƯỜI…”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “VỀ NHÓM MỞ MIỆNG VÀ CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI”

Chu Mộng Long:

- CHU MỘNG LONG: ĐÃ “PHI CHÍNH TRỊ” THÌ NGUY HIỂM CHỖ NÀO?”

- CHU MỘNG LONG: MỞ MIỆNG VÀ… BỊT MIỆNG (BẢN MỚI)

- CHU MỘNG LONG: “TỰ DO MỞ MIỆNG MÌNH ĐỂ BỊT MIỆNG KẺ KHÁC Ư?”

- CHU MỘNG LONG: HỒNG VỆ ĐAO PHÁP (VỀ “VỤ ÁN” NHÃ THUYÊN)

- CHU MỘNG LONG: "NHÃ THUYÊN VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO NHÀ KHOA HỌC”

________________
 Ngày 30/7:

Nhã Thuyên bay (KỲ 4):
 GS Trần Đình Sử:

- TRẦN ĐÌNH SỬ: TÍNH NHÂN VĂN TRONG PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- GS TRẦN ĐÌNH SỬ: “PHÊ BÌNH KIỂM DỊCH”

- TRẦN ĐÌNH SỬ: “CUỘC PHÊ PHÁN LUẬN VĂN CỦA ĐỖ THỊ THOAN HAY LÀ SỰ XUNG ĐỘT VỀ KHUNG TRI THỨC VÀ Ý THỨC HỆ”

Nóng quá:
 - PHẠM XUÂN NGUYÊN: TỪ MỘT BẢN LUẬN VĂN

- BLOG NHỊ LINH BÀN VỀ VỤ NHÃ THUYÊN VÀ RỘNG HƠN VỤ NHÃ THUYÊN MỘT CHÚT

- BLOG MỘT NGƯỜI DÂN BÀN VỀ VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- NGUYỄN THỊ TỪ HUY VÀ THƯ GỬI GIÁO SƯ PHONG LÊ

- LÊ NGUYÊN LONG - “TRUNG TÂM VÀ NGOẠI BIÊN: TỪ HỆ HÌNH CẤU TRÚC LUẬN ĐẾN HỆ HÌNH HẬU CẤU TRÚC LUẬN”

- LẠI NGUYÊN ÂN: TRỞ LẠI VẤN ĐỀ TRUNG TÂM – NGOẠI VI

- BÙI CÔNG THUẤN: THỰC TRẠNG LÀM LUẬN VĂN THẠC SĨ-TIẾN SĨ

____________
 Ngày 21/7

Nhã Thuyên thánh (KỲ 3):

- NHÓM “MỞ MIỆNG”: LỊCH SỬ VĂN HỌC ĐẪM MÁU SẮP LẶP LẠI?

____________
 Ngày 15/7

Nhã Thuyên lạc (KỲ 2):

- BÁO VĂN NGHỆ – BAN LÝ LUẬN PBVH: MỘT LUẬN VĂN MƠ HỒ VÀ SAI LẦM

- BÁO VĂN NGHỆ – VĂN CHINH: LẠI BÀN SÂU VỀ LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN ĐỖ THỊ THOAN

- BÁO VĂN NGHỆ – VŨ HẠNH: THẤY GÌ TỪ MỘT LUẬN VĂN SAI LẠC?

________________

Ngày 8/7

Nhã Thuyên loạn (KỲ 1):

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 1: NỔI LOẠN LÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ SÁNG TẠO?

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 2: MƯỢN VĂN CHƯƠNG LÀM CHÍNH TRỊ

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 3: KHÔNG THỂ XÂM PHẠM GIÁ TRỊ THIÊNG LIÊNG

_____________________

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com3tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-40754530187487993562013-08-07T21:16:00.005+07:002013-08-07T21:54:37.807+07:00DỊCH GIẢ CAO VIỆT DŨNG: TỪ CHUYỆN NHÃ THUYÊN NGHĨ VỀ CUỐN “Ý NIỆM ĐẠI HỌC” CỦA KARL JASPERS

- Karl Jaspers, Ý niệm đại học, Hà Vũ Trọng và Mai Sơn dịch (từ tiếng Anh), Bùi Văn Nam Sơn giới thiệu, Đại học Hoa Sen & NXB Hồng Đức, 164tr., 60.000 đ. (đặc biệt trong sách in bài "Những mạch sống tinh thần của đại học. Đọc Ý niệm đại học của Karl Jaspers" của Lê Tôn Nghiêm)

Trong vụ việc Nhã Thuyên đang bùng nổ hiện nay, nếu nhìn nhận sự việc mang nhiều dáng dấp của một cuộc khủng hoảng động đến nền tảng và các quy tắc của trường đại học tại Việt Nam, cuốn sách nổi tiếng của Karl Jaspers mang lại những gợi ý suy nghĩ rất hữu ích và kịp thời.

Karl Jaspers, một triết gia lớn, môn đệ của Edmund Husserl, trình bày "ý niệm" đại học như một điều khá tương tự với "ý niệm tuyệt đối" ở Hegel. Ngay từ đầu ông đã đưa ra định nghĩa: "Đại học là một cộng đồng gồm các học giả và sinh viên dấn mình vào nghĩa vụ kiếm tìm chân lý" (tr.1) và ngay lập tức khẳng định điều cốt yếu của đại học là "tự do hàn lâm".

Tham gia đại học (dạy và học) là "nhân quyền", "Mọi người được phép tập hợp ở đây cho mục đích duy nhất là kiếm tìm chân lý" (tr.2) và "trường đại học là một định chế với những mục tiêu thực tiễn, nhưng nó đạt được những mục tiêu này bằng nỗ lực tinh thần": Karl Jaspers nhất mạnh vào "tinh thần" và "ý niệm" vì "đại học là sự hiện thực hóa đoàn thể lòng hiếu tri nguyên thủy của con người" (tr.3), "lòng hiếu tri nguyên thủy" đó có đặc tính nổi trội là "duy nhất" và "toàn thể".

Đặc biệt, Karl Jaspers bàn sâu vào mối quan hệ giữa đại học và nhà nước. Cuối sách, ông viết: "mặc dù mỗi đại học là một phần của một quốc gia, nó đặt cái nhìn của nó vào những mục tiêu cao hơn và vượt ngoài tính quốc gia" (tr.162), đó là một cách để ông tách rời chủ nghĩa quốc gia khỏi hoạt động đại học.

Karl Jaspers gọi "Đại học như một nhà nước bên trong nhà nước" (tr.146) và đây:

"Đại học tồn tại được nhờ vào xã hội, là do xã hội mong muốn đâu đó bên trong cương vực của mình những nghiên cứu thuần túy, độc lập, không thiên kiến được tiến hành. Xã hội muốn có đại học bởi nó cảm thấy rằng sự phục vụ thuần túy cho chân lý đâu đó bên trong quỹ đạo của nó là phục vụ cho những ích lợi của chính nó. Không nhà nước nào bất bao dung với bất cứ hạn chế nào về quyền lực của nó vì sợ những hậu quả của một sự kiếm tìm chân lý thuần túy, lại có lúc nào đó cho phép một đại học chân chính được tồn tại." (tr.146)

Như vậy, một nhà nước can thiệp thô bạo vào đời sống và nguyên tắc của trường đại học ở trong chính nó là một nhà nước vi phạm vào tinh thần quan trọng nhất của đại học, và cho thấy nó không quan tâm đến mục tiêu kiếm tìm chân lý. Chúng ta còn nhớ, cùng thời điểm Nhân văn-Giai phẩm, bên trong giới đại học cũng có nhiều người bị "trừng trị", trong đó tờ tạp chí Tự do diễn đàn của giới giáo sư đại học Hà Nội đã bị xử lý theo đúng kiểu thanh trừng.

Nguồn: Blog Nhị Linh

MÙA MÀNG MỞ MIỆNG

______________
 Ngày 8/8:

Nhã Thuyên hệ (KỲ 12):

- NHÀ THƠ NGUYỄN TRỌNG TẠO BÀN VỀ “LƯU MANH KẺ CHỢ”

- CHU MỘNG LONG: “CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU NÓI GÌ?”

- TIA SÁNG – ĐOÀN ÁNH DƯƠNG: THẾ HỆ, Ý HỆ VÀ VẤN ĐỀ THỰC HÀNH PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- DỊCH GIẢ CAO VIỆT DŨNG: TỪ CHUYỆN NHÃ THUYÊN NGHĨ VỀ CUỐN “Ý NIỆM ĐẠI HỌC” CỦA KARL JASPERS

- DI SẢN CỦA DERRIDA: HỌC CÁCH ĐỂ ĐỌC

- BLOG GIAO: TANIKAWA SHUNTARO VÀ BÀI THƠ LỪNG DANH “TẤT CẢ ĐỀU LÀ L…”

______________
 Ngày 7/8:

Nhã Thuyên chim (KỲ 11):

- NHÃ THUYÊN: “MÌNH LÀ MỘT CON CHIM CHẲNG HỢP BẦY”

- GIỚI CHỮ NGHĨA VIỆT NAM MẤT BAO LÂU ĐỂ HỌC THÊM VỀ VĂN HÓA TRANH LUẬN

- VALENTIN RASPUTIN: TÀI NĂNG TRẺ CẦN ĐƯỢC NÂNG ĐỠ

- LƯƠNG KHÁU LÃO: ÔI, CÁI HỘI NHÀ VĂN CỦA ÔNG HỮU THỈNH

- LỮ PHƯƠNG: NHỮNG KẺ KHÔNG ĐƯỢC LÊN THIÊN ĐƯỜNG

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI - HOÀNG THỤY ANH: GIẢI PHÁP NÀO CHO PHÊ BÌNH VĂN HỌC

______________
 Ngày 6/8:

Nhã Thuyên động (KỲ 10):

- NHÌN PHẠM XUÂN NGUYÊN, ĐÔNG LA ĐÃ THẤY TÌNH TRẠNG: “RẮN RẾT NGHÊNH NGANG PHUN NỌC TRÊN DIỄN ĐÀN”

- RFI PHỎNG VẤN PHẠM XUÂN NGUYÊN: “TẤT CẢ NHỮNG BÀI ĐÁNH ĐẤM LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC”

- BÙI CÔNG THUẤN: CÓ THỰC LÀ LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY HOÀN TOÀN “LỆCH, LẠC” KHÔNG?

- BÁO ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN – HOÀI NAM: “GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG” HAY TRIỆT TIÊU?

- BÁO QĐND - TRẦN DUY VĂN: BÁO ĐỘNG THỰC TRẠNG BIẾN DẠNG VĂN HÓA NGÔN TỪ

Ngày 5/8:

Nhã Thuyên trận (KỲ 9):

- NHÃ THUYÊN LÊN TIẾNG: “CẤM KỴ” LÀ MỘT TỪ NGỮ VỪA CỔ XƯA, VỪA TẠM BỢ

- ĐÔNG LA KỂ CHUYỆN PHẠM XUÂN NGUYÊN “NHẬN HUY HIỆU 30 NĂM TUỔI ĐẢNG VÀ 2 HUY HIỆU CHIẾN SĨ TRONG SẠCH” VÀ CẢ NHÃ THUYÊN...

- RFA VÀ TS VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “GIẢI THIÊNG” THUẬT NGỮ CỦA SỰ PHÁ HOẠI?

- RFA VÀ PHẠM XUÂN NGUYÊN: “KIỂM DỊCH HAY CHỈ ĐIỂM CŨNG ĐỀU ĐE DỌA SỰ VẬN ĐỘNG CỦA NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM”

- ĐẶNG PHÚ PHONG PHỎNG VẤN NHÃ THUYÊN: MỖI TÁC PHẨM LÀ MỘT SỰ VONG THÂN

Báo:

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI KẾT TỘI NHÃ THUYÊN?

- BÁO LÂM ĐỒNG: “NGÔN NGỮ THƠ THÔ TỤC, BẨN THỈU, NGHỆ THUẬT THƠ BẾ TẮC, LẬP DỊ”

- BÁO THANH TRA: VỀ BÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ - “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ”: ĐƠN ĐIỆU, LẠC LỐI

- BÁO THANH TRA: NHÃ THUYÊN – “MỘT TÀI NĂNG LỠ TÀU”

- BÁO HÀ NỘI MỚI – PGS NGUYỄN NGỌC THIỆN: “TỪ MỘT CÔNG TRÌNH NGỤY KHOA HỌC, LỆCH LẠC VỀ TƯ TƯỞNG HỌC THUẬT”

- BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG – BÍCH AN: “XÂY VÀ CHỐNG”

- BÁO CÔNG AN TPHCM – PHẠM TUẤN KIỆT: SỰ “LỆCH CHUẨN” CỦA MỘT LUẬN VĂN

- BÁO VĨNH LONG – HƯƠNG HUYỀN: “MỘT LUẬN VĂN PHẢN VĂN HÓA VÀ PHẢN ĐỘNG”

- BÁO QĐND: MỘT “GÓC NHÌN” PHẢN VĂN HÓA VÀ PHI CHÍNH TRỊ

- BÁO NHÂN DÂN: NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ CA NGỢI THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

Đặc biệt trên tuần báo VN TPHCM:

- (KỲ 1) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “CÓ GIẢI THIÊNG LỊCH SỬ ĐƯỢC KHÔNG?”

- (KỲ 2) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “KHÔNG CÓ THẦY ĐỐ MÀY LÀM NÊN”

- (KỲ 3) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VẤN ĐỀ Ở KHOA VĂN ĐH SP HN – MỘT LUẬN VĂN KÍCH ĐỘNG SỰ PHẢN KHÁNG VÀ CHỐNG ĐỐI”

- (KỲ 4) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN SƯ TỬ VÀ VĂN CẦY CÁO”

- (KỲ CUỐI) – BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN - SỬ BẤT… PHÂN” “Nhã Thuyên dường như chỉ là cái cớ cho những con sói học hàm đầy trí khôn và móng vuốt cấu xé".

________________
 Ngày 3/8:

Nhã Thuyên hội (KỲ 8):

- THƯ CỦA HỌC TRÒ NGUYỄN THỊ DIỄM HÀ GỬI ĐẾN NHÀ THƠ NHÃ THUYÊN, TỨC CÔ GIÁO ĐỖ THỊ THOAN

- NHÀ BÁO VÀ CÔNG LUẬN - TỪ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐANG GÂY TRANH CÃI: ĐỪNG NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ TÁN DƯƠNG SỰ NỔI LOẠN CỦA THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

- GIANG NAM LÃNG TỬ VÀ ĐÔI LỜI BÀN GÓP VỀ BÀI VIẾT CỦA TS PHẠM THỊ HOÀI (VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN)

- DIÊN VỸ: GỬI CHU GIANG + TUẦN BÁO VĂN NGHỆ TPHCM + KHOA NGỮ VĂN ĐH SƯ PHẠM HÀ NỘI

- LÊ TUẤN HUY - THẨM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SỸ CỦA ĐỖ THỊ THOAN: TÍNH PHÁP LÝ VÀ SỰ HỢP LÝ

- NGUYỄN HOÀNG VĂN: LỊCH SỬ CỦA BỆNH DỊCH

- BLOG PHẠM THỊ HOÀI: VỤ XỬ ÁN MỘT GIÁO VIÊN DẠY VĂN

- CU VINH KHOAI LANG “CHỈ ĐIỂM”

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH: XIN ĐỪNG UỐNG MÁU NHÂN VĂN

________________
 Ngày 2/8:

Nhã Thuyên hotgirl (KỲ 7):

Mới:

- PHẠM XUÂN NGUYÊN: PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM

- MAI ANH TUẤN (ĐH VĂN HÓA): “KHÔNG BAO GIỜ TRÍCH DẪN NHỮNG LỜI LẼ MÀ PHÊ BÌNH CHỈNH HUẤN ĐANG DÙNG” “những nhà văn/nhà thơ hay những nhà nghiên cứu bị phê bình chỉnh huấn liệt vào đủ các tội mà tôi từng gặp, tôi đều nhận thấy họ có phong thái rất lịch thiệp, hồn nhiên, nhiều ưu tư và đầy nhân ái với/về đời sống”.

- TRẦN NGỌC HIẾU: CUỘC NỔI LOẠN CỦA NGÔN TỪ TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI – GHI NHẬN QUA MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG

- CHU MỘNG LONG TIẾP TỤC VẠCH MẶT “PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM”

- HỒ THƠM: VỀ ĐỘI QUÂN ĐAO PHỦ VĂN HỌC

Hay:

- NGUYỄN ĐỨC TÙNG VÀ TIN TỨC MỖI NGÀY VỀ VỤ NHÃ THUYÊN “Mỗi ngày một bài kết án/ Nếu bảy ngày như thế/ Sẽ có người tự tử vì buồn chán/ Rất may/ Ngày thứ sáu/ Chúng bỗng im bặt”.

- BLOG GIAO BẤT NGỜ VÌ NHÓM MỞ MIỆNG (QUEN GỌI LÀ NHÓM THƠ RÁC) TRỞ THÀNH ĐỀ TÀI LUẬN VĂN CAO HỌC CỦA NHÃ THUYÊN NĂM 2010

- NGUYỄN HƯNG QUỐC: VỤ ÁN NHÃ THUYÊN

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH VÀ ĐÔI DÒNG NGỎ ĐẾN CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU

________________
 Ngày 1/8:

Nhã Thuyên cháy (KỲ 6):

Hấp dẫn:

- ĐÔNG LA: “NHÃ THUYÊN NGỤP LẶN TRONG MIỆNG… HỐ RÁC”

- NHÃ THUYÊN PHỎNG VẤN LÝ ĐỢI VÀ BÙI CHÁT

- NHÃ THUYÊN: “CÓ NGƯỜI BẢO NÓ CAN ĐẢM, CÓ NGƯỜI BẢO RẰNG NÓ CHẬP CHENG”

- NHÃ THUYÊN ĐÃ NÓI GÌ VỚI VŨ THỊ PHƯƠNG ANH VỀ LUẬN VĂN “VỊ TRÍ KẺ BÊN LỀ”

- ĐÀO TRUNG ĐẠO: KHẢ NĂNG THÀNH CÔNG/THẤT BẠI CỦA “VỤ XỬ” NHÃ THUYÊN

- NHÀ VĂN NGUYÊN NGỌC NHÂN VỤ NHÃ THUYÊN, CHỢT NHỚ TRẦN ĐỘ...

 Mới:

- PHẠM THỊ HOÀI: “CÚ GIÃY CUỐI CÙNG CỦA NỀN VĂN HỌC CHỈNH HUẤN”

- LÊ CHÍNH DUẬT: “AI PHẢN ĐỐI THẠC SĨ ĐỖ THỊ THOAN?”

- INRASARA: VÀI NHẬN ĐỊNH về NHÓM MỞ MIỆNG & NHÀ XUẤT BẢN GIẤY VỤN

- PHẠM CHI: SỰ TỈNH TÁO VÀ TINH THẦN PHÊ PHÁN TRONG TIẾP NHẬN TRI THỨC

________________
 Ngày 31/7:

Nhã Thuyên chưởng (KỲ 5):

Vũ Thị Phương Anh:

- NGUYỄN VẠN PHÚ: VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN – ĐỖ THỊ THOAN: “HẬN CÁ CHÉM THỚT”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH BÀN VỀ NGUYỄN VẠN PHÚ TRONG VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: VIẾT NHANH NHÂN VỤ LUẬN VĂN CỦA ĐTT, HAY “CHÚA ĐÃ BỎ LOÀI NGƯỜI…”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “VỀ NHÓM MỞ MIỆNG VÀ CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI”

Chu Mộng Long:

- CHU MỘNG LONG: ĐÃ “PHI CHÍNH TRỊ” THÌ NGUY HIỂM CHỖ NÀO?”

- CHU MỘNG LONG: MỞ MIỆNG VÀ… BỊT MIỆNG (BẢN MỚI)

- CHU MỘNG LONG: “TỰ DO MỞ MIỆNG MÌNH ĐỂ BỊT MIỆNG KẺ KHÁC Ư?”

- CHU MỘNG LONG: HỒNG VỆ ĐAO PHÁP (VỀ “VỤ ÁN” NHÃ THUYÊN)

- CHU MỘNG LONG: "NHÃ THUYÊN VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO NHÀ KHOA HỌC”

________________
 Ngày 30/7:

Nhã Thuyên bay (KỲ 4):
 GS Trần Đình Sử:

- TRẦN ĐÌNH SỬ: TÍNH NHÂN VĂN TRONG PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- GS TRẦN ĐÌNH SỬ: “PHÊ BÌNH KIỂM DỊCH”

- TRẦN ĐÌNH SỬ: “CUỘC PHÊ PHÁN LUẬN VĂN CỦA ĐỖ THỊ THOAN HAY LÀ SỰ XUNG ĐỘT VỀ KHUNG TRI THỨC VÀ Ý THỨC HỆ”

Nóng quá:
 - PHẠM XUÂN NGUYÊN: TỪ MỘT BẢN LUẬN VĂN

- BLOG NHỊ LINH BÀN VỀ VỤ NHÃ THUYÊN VÀ RỘNG HƠN VỤ NHÃ THUYÊN MỘT CHÚT

- BLOG MỘT NGƯỜI DÂN BÀN VỀ VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- NGUYỄN THỊ TỪ HUY VÀ THƯ GỬI GIÁO SƯ PHONG LÊ

- LÊ NGUYÊN LONG - “TRUNG TÂM VÀ NGOẠI BIÊN: TỪ HỆ HÌNH CẤU TRÚC LUẬN ĐẾN HỆ HÌNH HẬU CẤU TRÚC LUẬN”

- LẠI NGUYÊN ÂN: TRỞ LẠI VẤN ĐỀ TRUNG TÂM – NGOẠI VI

- BÙI CÔNG THUẤN: THỰC TRẠNG LÀM LUẬN VĂN THẠC SĨ-TIẾN SĨ

____________
 Ngày 21/7

Nhã Thuyên thánh (KỲ 3):

- NHÓM “MỞ MIỆNG”: LỊCH SỬ VĂN HỌC ĐẪM MÁU SẮP LẶP LẠI?

____________
 Ngày 15/7

Nhã Thuyên lạc (KỲ 2):

- BÁO VĂN NGHỆ – BAN LÝ LUẬN PBVH: MỘT LUẬN VĂN MƠ HỒ VÀ SAI LẦM

- BÁO VĂN NGHỆ – VĂN CHINH: LẠI BÀN SÂU VỀ LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN ĐỖ THỊ THOAN

- BÁO VĂN NGHỆ – VŨ HẠNH: THẤY GÌ TỪ MỘT LUẬN VĂN SAI LẠC?

________________

Ngày 8/7

Nhã Thuyên loạn (KỲ 1):

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 1: NỔI LOẠN LÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ SÁNG TẠO?

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 2: MƯỢN VĂN CHƯƠNG LÀM CHÍNH TRỊ

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 3: KHÔNG THỂ XÂM PHẠM GIÁ TRỊ THIÊNG LIÊNG

_____________________

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-21259702250206759832013-08-07T21:09:00.005+07:002013-08-07T21:09:33.335+07:00NHỚ 455 NĂM CHÚA NGUYỄN HOÀNG DỰNG NGHIỆP: “MỞ MANG NGOẠI THƯƠNG, HƯỚNG TẦM NHÌN RA BIỂN”
Với việc đẩy mạnh ngoại thương, hướng tầm nhìn ra biển, chúa Tiên Nguyễn Hoàng và các chúa Nguyễn đã làm cho Đàng Trong hưng thịnh và chính sự hưng thịnh này đã góp phần quyết định tạo nên trọn vẹn dáng hình chữ S của Tổ quốc Việt Nam như ngày nay. Cái gốc, điểm tựa và bệ phóng cho sự phát triển và hưng thịnh đó, chính là mảnh đất Quảng Trị với vai trò quan trọng như A.Laborde, Công sứ Pháp tại An nam trước đây đã nêu qua bài viết “Tỉnh Quảng Trị”, rằng “nếu dòng họ nhà Nguyễn không xuất phát tại Quảng Trị, thì ít nhất sự nghiệp lịch sử của họ phải xem là có gốc từ mảnh đất này” (25), “Con người của triều đại này sinh ra từ đất Thanh Hoá, nhưng sự nghiệp của triều đại Nguyễn thì sinh ra từ đất Quảng Trị”

NGUYỄN HOÀNG VỚI BÀI HỌC VƯỢT QUA HIỂM HỌA, DỰNG XÂY NGHIỆP LỚN

Kỷ niệm 455 năm Nguyễn Hoàng dựng nghiệp tại Quảng Trị (1558 - 2013)

Nguyễn Hoàng sinh ngày 28 tháng 8 năm 1525, tức ngày 10 tháng 8 năm Ất Dậu, mất ngày 20 tháng 7 năm 1613, tức ngày 3 tháng 6 năm Quý Sửu, thọ 89 tuổi, trong đó có 56 năm (1558 - 1613) làm trấn thủ Thuận Hoá rồi sau đó kiêm trấn thủ Quảng Nam. Trải 56 năm dựng nghiệp, Nguyễn Hoàng đã làm nên những công tích to lớn, hiển hách, xứng danh là vị chúa mở cõi đầu tiên của các chúa Nguyễn.

Nghiên cứu lịch sử là nghiên cứu những bài học và kinh nghiệm của lịch sử để lại. Lịch sử chỉ xảy ra có một lần, nhưng những bài học và kinh nghiệm của lịch sử để lại cần phải học mãi để làm giàu vốn liếng tích lũy và trải nghiệm từ quá khứ nhằm tạo nguồn lực vững tiến tới tương lai. Nghiên cứu về Nguyễn Hoàng dựng nghiệp tại Quảng Trị, thiết nghĩ là nằm trong mục đích đó.

Trong cuộc đời thăng trầm lạ lùng của mình, Nguyễn Hoàng đã để lại cho đời những bài học và kinh nghiệm thành công nào?

Nuôi chí lớn và truyền chí lại

Nguồn hun đúc nên chí lớn của Nguyễn Hoàng chính là truyền thống gia đình, dòng tộc. Nguyễn Hoàng xuất thân từ một gia đình danh giá ở Thanh Hóa. Dòng tộc Nguyễn Hoàng có thủy tổ là Định Quốc Công Nguyễn Bặc, vị khai quốc công thần của nhà Đinh, từng giúp Đinh Bộ Lĩnh dẹp loạn 12 sứ quân.

Theo “Phủ biên tạp lục” của Lê Quý Đôn và “Việt sử xứ Đàng Trong” của Phan Khoang, tiên tổ của Nguyễn Hoàng là Nguyễn Công Duẩn, người Gia Miêu ngoại trang, huyện Tống Sơn, Thanh Hóa, có công giúp vua Lê Thái Tổ (tức vua Lê Lợi) định thiên hạ, làm quan đến Phụng thần vệ tướng quân Gia đình hầu, được tặng Thái bảo Hoành quốc công.

Con Nguyễn Công Duẩn là Nguyễn Đức Trung, đời vua Lê Nhân Tông, làm Điện tiền chỉ huy sứ, cùng với Nguyễn Xí diệt nghịch đảng, rước lập vua Lê Thánh Tông lên ngôi, làm quan đến Đô đốc Trinh quốc công, có nhiều công trạng, khi mất được tặng Thái uý Trinh quốc công. Con gái Nguyễn Đức Trung (có tài liệu ghi tên là Nguyễn Thị Hằng) làm tiệp dư của vua Lê Thánh Tông, sinh ra vua Lê Hiến Tông.

Con Nguyễn Đức Trung là Nguyễn Văn Lãng tinh thông thao lược, giỏi thiên văn, có sức khỏe bắt được hổ. Lúc đang làm Thuỷ quân vệ Chỉ huy sứ, giữ thành Tây đô, thấy vua Lê Uy Mục vô đạo, bèn tập hợp quân ở phủ Thanh Hoá, tôn Lê Tương Dực lên ngôi vua, vây hãm kinh thành, giết vua Lê Uy Mục. Nguyễn Văn Lãng được phong Thái uý Nghĩa quốc công, Bình chương quân quốc trọng sự, lúc mất được tặng Nghĩa huân vương.

Con Nguyễn Văn Lãng là Nguyễn Hoằng Dũ, làm quan đến Đô đốc An hoà hầu, có tài văn võ, đánh giặc Trần Cảo. Nghe tin Nguyên quận công Trịnh Duy Sản giết vua Lê Tương Dực, bèn đem quân đến đốt kinh thành. Trịnh Duy Sản sợ, rước lập vua Lê Chiêu Tông lên ngôi, vào Tây đô, do kinh thành đã bị tàn phá. Thấy triều đình bỏ kinh đô, Trần Cảo đem quân đến chiếm, tiếm hiệu làm vua. Nguyễn Hoằng Dũ đánh tan Trần Cảo, lấy lại kinh thành.

Con Nguyễn Hoằng Dũ là Nguyễn Kim, thân phụ của Nguyễn Hoàng.

Theo “Đại Nam thực lục”, thân phụ của Nguyễn Kim, húy là Dụ. Lên 8 tuổi đã biết làm văn, 18 tuổi thông thuộc võ nghệ. Dưới thời Lê Hiến Tông, làm Kinh lược sứ Đà Giang. Lúc thấy Lê Uy Mục vô đạo, bèn giúp Lê Oanh khởi binh ở Thanh Hóa, giữ yên xã tắc. Lúc Lê Oanh lên làm vua, tức vua Lê Tương Dực, được phong làm thái phó Trừng quốc công.

Theo “Nguyễn Phúc tộc thế phả”, NXB Thuận Hóa, Huế, 1995, tiên tổ Nguyễn Hoàng, tính từ đời Nguyễn Công Duẩn đến Nguyễn Kim, có những điểm khác với cách viết của Lê Quý Đôn, của “Đại Nam thực lục” và Phan Khoang.

Viết về Nguyễn Công Duẩn, “Phủ biên tạp lục”, “Việt sử xứ Đàng Trong” và “Nguyễn Phúc tộc thế phả” đều nêu bật công lao của ông đối với vua Lê Lợi và khởi nghĩa Lam Sơn, nhưng “Nguyễn Phúc tộc thế phả” viết kỹ hơn. Theo “Nguyễn Phúc tộc thế phả”, Nguyễn Công Duẩn đã cung cấp cho nghĩa quân của Lê Lợi hàng nghìn thạch thóc, hàng trăm bao muối; giúp vận chuyển lương thực, vũ khí; giúp đem binh giải vây, đuổi giặc; giữ cửa ải Lê Hoa, Lào Cai, chống nhau với giặc Minh. Khi khởi nghĩa Lam Sơn thắng lợi, vua Lê Thái Tổ đã tuyên dương công trạng Nguyễn Công Duẩn: “Nhà ngươi không lười điều binh, tiến lương, vào ra nguy hiểm không quản sống chết. Nhớ công ngươi bẻ gãy ngọn giáo, làm quằn lưỡi gươm quân thù, thừa thắng đánh giặc, một mình rong ruổi đông tây, ngăn sông phá núi để lo nạn nước. Công lao ngươi mọi người đều biết, thật là cảm kích” (1). Nguyễn Công Duẩn được xếp vào hàng khai quốc công thần bình Ngô và được ban quốc tính họ Lê.

Nguyễn Công Duẩn cũng có người con tên là Nguyễn Đức Trung (như Phan Khoang đã viết), nhưng Nguyễn Đức Trung không nằm trong dòng trực hệ sinh ra Nguyễn Hoàng về sau mà vị trí này thuộc về một người con khác của Nguyễn Công Duẩn, đó là Nguyễn Như Trác. Nguyễn Như Trác làm quan dưới hai triều vua Lê Thánh Tông (1460 - 1497) và Lê Hiến Tông (1497 - 1504), chức Tham đốc, tước Hầu.

Con Nguyễn Như Trác là Nguyễn Văn Lựu (cũng đọc là Lưu). Hiếu học từ bé, 8 tuổi biết làm văn, 15 tuổi tinh thông võ nghệ. Dưới triều vua Lê Hiến Tông, giữ chức Kinh lược sứ Đà Giang. Đời vua Lê Tương Dực (1509 - 1516), biến loạn xảy ra, Trần Cảo chiếm lấy Đông Đô. Nguyễn Văn Lựu đem quân từ Thanh Hóa ra đánh chiếm lại Đông Đô, rước vua Lê Tương Dực về. Nguyễn Văn Lựu được phong làm Thái tể Trừng quốc công. Con Nguyễn Văn Lựu là Nguyễn Kim, “Nguyễn Phúc tộc thế phả” đọc là Nguyễn Cam và cho rằng, theo phát âm của Khang Hy tự điển, chữ lâu nay quen đọc là “Kim”, phải đọc là “Cam” mới đúng.

Dù phả hệ từ Nguyễn Công Duẩn đến Nguyễn Hoàng còn có những cách viết khác nhau, không thống nhất, nhất là việc xác định ai là thân phụ của Nguyễn Kim: Nguyễn Hoằng Dụ hay Nguyễn Văn Lựu, nhưng rõ ràng, sử sách, kể cả sách của Lê Quý Đôn, một sử thần của chúa Trịnh đều khẳng định công lao giúp vua, giúp nước của dòng tộc đã sinh ra Nguyễn Hoàng.

Thân phụ của Nguyễn Hoàng là Nguyễn Kim, làm Hữu vệ điện tiền tướng quân, An thành hầu. Khi xảy ra sự biến Mạc Đăng Dung cướp ngôi vua Lê, Nguyễn Kim đã tránh sang Lào, xây dựng lực lượng, nuôi chí khôi phục nhà Lê. Nguyễn Kim đã đem quân về nước, đánh thắng quân Mạc nhiều trận. Năm 1533, Nguyễn Kim tìm được người con trai nhỏ của vua Lê Chiêu Tông, tên là Ninh đang sang Lào tránh nạn, tôn lên làm vua, tức là vua Lê Trang Tông. Lúc Nguyễn Kim tránh sang Lào, Nguyễn Hoàng mới lên 2 tuổi, được cậu ruột là Nguyễn Ư Dĩ nuôi dưỡng. Lúc Nguyễn Hoàng 20 tuổi, Nguyễn Ư Dĩ thường khuyên Nguyễn Hoàng lập công danh sự nghiệp. Nguyễn Hoàng làm quan dưới triều Lê, lúc đầu được phong là Hạ Khê hầu, cầm quân đánh Mạc Phúc Hải (con trưởng Mạc Đăng Doanh), chém được tướng là Trịnh Chí ở huyện Ngọc Sơn, được vua khen: “Thực là cha hổ sinh con hổ”. Đến đời vua Lê Trung Tông, do có quân công, Nguyễn Hoàng được phong Đoan quận công. Khi vào trấn nhậm Thuận Hóa, được sự giúp sức của Nguyễn Ư Dĩ, Nguyễn Hoàng có điều kiện để thực hiện trọn vẹn lời khuyên của người cậu ruột.

Chí lớn hun đúc từ tiền nhân đã được Nguyễn Hoàng nuôi dưỡng và sớm truyền lại cho con cháu. Năm 1602, Nguyễn Hoàng giao Nguyễn Phúc Nguyên, người con thứ sáu làm trấn thủ dinh Quảng Nam, nơi đất tốt, dân đông, sản vật giàu có, số thuế nộp nhiều hơn Thuận Hóa, đặc biệt, nơi đây có núi Hải Vân, được Nguyễn Hoàng đánh giá là “đất yết hầu của miền Thuận Quảng”. Nhờ được giao trọng trách ở một vùng đất đặc biệt như vậy mà Nguyễn Phúc Nguyên đã sớm được tôi luyện, thử thách và trở thành vị Chúa Sãi anh minh, lập nên những kỳ tích cho Đàng Trong. Lúc sắp từ giã cõi đời, Nguyễn Hoàng đã gọi Nguyễn Phúc Nguyên và các cận thần đến bên giường bệnh để căn dặn: “Ta với các ông cùng nhau cam khổ đã lâu, muốn dựng lên nghiệp lớn. Nay ta để gánh nặng lại cho con ta, các ông nên cùng lòng giúp đỡ, cho thành công nghiệp”, “Đất Thuận Quảng phía bắc có núi Ngang (Hoành Sơn) và sông Gianh (Linh Giang) hiểm trở, phía nam ở núi Hải Vân và núi Đá Bia (Thạch Bi sơn) vững bền. Núi sẵn vàng sắt, biển có cá muối, thật là đất dụng võ của người anh hùng” (2). Quyết chí nối nghiệp Nguyễn Hoàng, các chúa Nguyễn đã tiếp tục mở mang lãnh thổ về phía Nam, xác lập vững chắc chủ quyền trên vùng đất mới, trong đó có hai quần đảo Hoàng Sa và Trường Sa, đưa nước ta có lãnh thổ hoàn chỉnh như hiện nay.

Vượt qua hiểm họa, chuyển họa thành phúc

Có chí rồi, phải có mưu lược thì chí mới thành. Bài học cốt tử của cuộc đời Nguyễn Hoàng, đó là biết vượt qua hiểm họa, chuyển họa thành phúc. Cổ nhân bảo “trong họa có phúc”, điều này quả đã ứng vận trọn vẹn vào cuộc đời Nguyễn Hoàng. Mối họa của cuộc đời Nguyễn Hoàng không nằm ở đâu xa mà nằm ngay từ chính ông anh rể của Nguyễn Hoàng là Trịnh Kiểm. “Phủ biên tạp lục” của Lê Quý Đôn đã đề cập đến mâu thuẫn giữa anh em Nguyễn Uông, Nguyễn Hoàng với Trịnh Kiểm, khi cho rằng, Trịnh Kiểm “lại hiểu dụ bọn Lãng quận công (chỉ anh em Nguyễn Uông, Nguyễn Hoàng - chú thích của người viết) bỏ hết hiềm khích” (3). Cách viết của Lê Quý Đôn ở đây nghiêng về Trịnh Kiểm, cho rằng mối hiềm khích với Trịnh Kiểm là đến từ Nguyễn Uông, Nguyễn Hoàng. Ngược lại, “Khâm định Việt sử thông giám cương mục” của Quốc sử quán triều Nguyễn khẳng định mối họa đối với anh em Nguyễn Uông, Nguyễn Hoàng là đến từ Trịnh Kiểm: “Từ khi Triệu Tổ Tĩnh hoàng đế ta (chỉ Nguyễn Kim - chú thích của người viết) mất đi, bỏ dở công to nghiệp lớn, quyền bính trọng yếu trong nước đều do Trịnh Kiểm chuyên chế cầm nắm. Lãng quận công Uông làm tả tướng. Thái Tổ Gia Dụ hoàng đế ta (chỉ Nguyễn Hoàng - chú thích của người viết) thì cầm quân đánh dẹp, lập được nhiều chiến công, được phong đến Đoan quận công. Cả hai đều bị Trịnh Kiểm nghi kỵ. Rồi Tả tướng bị Kiểm làm hại. Còn Thái Tổ Gia Dụ hoàng đế ta thì tự lắng xuống, kín đáo giữ mình” (4). Nguyễn Ư Dĩ biết chuyện, bèn khuyên Nguyễn Hoàng giả bệnh điên, có những cử chỉ thất thường để Trịnh Kiểm hết nghi ngờ. Sau khi cho người đến hỏi Trạng Trình Nguyễn Bỉnh Khiêm về cách tránh họa và được Trạng Trình “mách nước”: “Hoành Sơn nhất đái, vạn đại dung thân” (một dải núi ngang, có thể dung thân muôn đời), Nguyễn Hoàng đã tìm được lối thoát họa, đó là phải lánh mình ở phương xa. Được Nguyễn Ư Dĩ bàn bạc: “Thuận Hóa là đất hiểm trở kiên cố, có thể giữ mình được. Vậy nên nhờ chị là Ngọc Bảo (Ngọc Bảo là con gái Triệu Tổ và là chánh phi Trịnh Kiểm) nói với Kiểm, xin vào trấn thủ Thuận Hóa, rồi sau sẽ mưu làm việc lớn” (5), Nguyễn Hoàng đã cậy chị ngỏ lời cùng Trịnh Kiểm, xin cho đi vào phương xa. Thuận theo lời xin của vợ, Trịnh Kiểm đã dâng biểu tâu vua Lê Anh Tông cho Nguyễn Hoàng vào làm trấn thủ đất Thuận Hóa. Nhân việc cho Nguyễn Hoàng vào Thuận Hóa, Trịnh Kiểm muốn bắn một mũi tên mà trúng nhiều đích: vừa được lòng vợ và em vợ; vừa được tiếng với vua Lê là dùng người tài trí, mưu lược trấn giữ nơi vùng đất có “hình thể quan trọng”; lại vừa mượn xứ Thuận Hóa là nơi lam chướng nước độc, nơi quân nhà Mạc đang khuấy động để biết đâu trừ khử được Nguyễn Hoàng. Nhưng Trịnh Kiểm đã lầm với một người có chí lớn và biết chuyển họa thành phúc như Nguyễn Hoàng. “Trịnh Kiểm chỉ có ý tống khứ một địch thủ. Nhưng ông đã đi sai nước cờ. Và thay vì tống khứ, ông lại đã cho không Nguyễn Hoàng một vương quốc. Và một chuỗi các sự kiện diễn ra đã làm thay đổi toàn bộ lịch sử Việt Nam nói riêng và lịch sử Đông Nam Á nói chung” (6).

Sau khi đã vào Ái Tử, Nguyễn Hoàng còn gặp nhiều mối họa khác và đều tìm cách vượt qua được. Theo “Đại Nam thực lục”, năm 1571, Trịnh Kiểm đã mật sai tham đốc Mỹ Lương, thự vệ Văn Lan và Nghĩa Sơn (3 vị này nhờ đóng thóc cho nhà Lê mà được làm quan) đánh úp Nguyễn Hoàng nhưng thất bại, Mỹ Lương bị chém, Nghĩa Sơn bị bắn chết, Văn Lan trốn chạy (ở đây “Đại Nam thực lục” đã nhầm, vì Trịnh Kiểm đã mất từ năm 1570, nên việc mật sai này có lẽ là của Trịnh Tùng, con Trịnh Kiểm). Năm 1572, tướng Mạc là Lập Bạo đem 60 binh thuyền vượt biển vào đánh cướp nhưng đã bị Nguyễn Hoàng dẹp tan, Lập Bạo bị giết. Năm 1592, vua Lê sai Trịnh Tùng đánh dẹp Mạc Mậu Hợp, lấy lại được Đông Đô Thăng Long, Nguyễn Hoàng ra kinh yết kiến, mừng vua Lê. Trải qua 8 năm ở Đông Đô, Nguyễn Hoàng đã giúp vua đánh dẹp quân Mạc, bọn tướng làm phản và thổ phỉ, lập nhiều công to. “Trịnh Tùng thấy thế mang lòng ghen ghét, 8 năm không cho về trấn. Gặp lúc ấy, bọn Ngạn, Đình Nga và Văn Khuê làm phản ở cửa biển Đại An, Thái Tổ Gia Dụ hoàng đế ta nhân đem quân tiến đánh, bèn đem tướng sĩ thuyền chiến trong bộ thuộc mình, phóng ra biển về Thuận Hóa” (7).

Để vượt qua hiểm họa, ngoài việc tìm cách lánh họa ngay trên chính mảnh đất hiểm trở, tìm cách chống chọi, đánh thắng địch họa, Nguyễn Hoàng đặc biệt còn tìm cách hóa giải các mối họa, thông qua ứng phó khôn khéo, đối ngoại mềm dẻo. Khi về lại Thuận Hóa, sau 8 năm ở Đông Đô, với vua Lê, Nguyễn Hoàng đã để con trai thứ năm là Nguyễn Hải và cháu là Nguyễn Hắc ở lại làm con tin. Tuy vậy, sau khi Nguyễn Hoàng trở về, Trịnh Tùng đã gửi thư dọa trách: “Mới đây bọn nghịch thần Phan Ngạn, Bùi Văn Khuê, Ngô Đình Nga manh tâm bội phản, cháu và cậu đã lo liệu việc binh, sai đi đánh dẹp, chẳng ngờ cậu không đợi mạng, tự ý bỏ về, làm dao động nhân dân, không biết ấy là ý của cậu, hay là mắc kế bọn kia… Cậu, trong việc binh, thường lưu tâm đến kinh sử, xin hãy xét nghĩ lại, đừng để hối hận về sau” (8). Để làm dịu tình hình, Nguyễn Hoàng đã viết thư cho Trịnh Tùng hẹn kết nghĩa thông gia. Mùa đông năm 1600, Nguyễn Hoàng đã gả con gái là Ngọc Tú cho Trịnh Tráng, con cả của Trịnh Tùng (Trịnh Tráng lấy Ngọc Tú, tức là cháu mà lấy cô). Từ đó trở đi, Nguyễn Hoàng không ra Đông Đô nữa, khiến triều thần nhà Lê đòi xử trí, “nhưng Trịnh Tùng sợ việc dùng binh, không dám đả động” (9). Chắc rằng mối quan hệ cháu lấy cô “vượt ngoài khuôn khổ” giữa Trịnh Tráng và Ngọc Tú đã góp phần hóa giải, xua tan âm mưu động binh.

Thông qua việc hóa giải hiểm họa, chuyển họa thành phúc, Nguyễn Hoàng đã tạo được cội phúc vững bền, dài lâu cho các chúa Nguyễn thừa hưởng ân sủng, trong đó đặc biệt chúa Nguyễn Phúc Nguyên không chỉ thừa hưởng mà còn có công lớn vun bồi cội phúc này phát triển, ngay chính từ đất Quảng Trị. Cội phúc này lan tỏa cả đến những người nhà Mạc đang gặp họa, trong đó có người vợ họ Mạc của Nguyễn Phúc Nguyên. Mạc Cảnh Huống (em Khiêm vương Mạc Kính Điển, người đã từng đem quân vào đánh Thanh Hóa, Nghệ An năm 1570) đã theo Nguyễn Hoàng vào Ái Tử năm 1558, làm Thống binh, tham mưu đắc lực, được Nguyễn Hoàng tin dùng. Theo khảo cứu của L.Cadière (10), vào khoảng năm 1593, lúc nhà Mạc suy yếu, bị đánh đuổi khỏi vùng đồng bằng miền Bắc, phải chạy lên Cao Bằng, con gái Mạc Kính Điển là bà Mạc Thị Giai đã cùng gia quyến theo chú là Mạc Cảnh Huống vào ẩn ở chùa Lam Sơn, làng Cổ Trai, xã Vĩnh Giang, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, nhập tịch ở tỉnh Quảng Trị. Được bà Nguyễn Ngọc Dương, vợ Mạc Cảnh Huống (bà Dương là em vợ Nguyễn Hoàng, tức là dì ruột của Nguyễn Phúc Nguyên) tiến vào hầu Nguyễn Phúc Nguyên ở nơi tiềm để (chỗ ở của chúa khi chưa lên ngôi), bà Mạc Thị Giai đã được Nguyễn Phúc Nguyên yêu, quý trọng vì tính tình thuần hậu, đoan trang và đã lấy làm vợ. Sau này, bà được đổi sang họ Nguyễn và được tôn là Hiếu Văn Hoàng hậu. Bà sinh được 5 con trai và 3 con gái. Đặc biệt, trong số này, có 2 người con gái đã được Nguyễn Phúc Nguyên gả cho vua các nước lân bang để mở mang quan hệ đối ngoại. Năm 1620, Nguyễn Phúc Nguyên gả con gái là Nguyễn Phúc Ngọc Vạn cho vua Chân Lạp là Chey Chetta II.

Nhờ ảnh hưởng mạnh mẽ của cuộc hôn nhân này, năm 1623, một phái bộ của chúa Nguyễn Phúc Nguyên đi sứ đến Chân Lạp đề nghị được lập cơ sở, được đặt một sở thu thuế hàng hóa ở Prey Kôr, tức thành phố Hồ Chí Minh ngày nay và đã được Chey Chetta II đồng ý. Năm 1631, Nguyễn Phúc Nguyên gả con gái là Nguyễn Phúc Ngọc Khoa cho vua Chiêm Thành là Pôrômê, nhằm tạo mối quan hệ giao hảo Việt-Chiêm, bảo đảm an ninh mặt phía Nam cho chúa Nguyễn. Theo L.Cadière, làng Cổ Trai đã ghi nhận và đánh giá rất cao công lao của bà Mạc Thị Giai đối với làng, sau khi bà qua đời, làng Cổ Trai đã sửa ngôi chùa Lam Sơn thành đền thờ để thờ cúng bà (11). Năm 1824, vua Minh Mạng cho đổi đền thờ này thành chùa Phật: “Cho xã Cổ Trai (thuộc huyện Minh Linh, Quảng Trị) 300 quan tiền. Cổ Trai là làng thích lý của Hiếu Văn Hoàng hậu, trước dân làng cảm ân đức Hoàng hậu lập đền thờ, đến nay tự nghĩ không dám thờ nhảm, tâu xin đổi làm chùa Phật. Vua theo lời xin và cho tiền” (12). Rõ ràng, ân đức của bà Mạc Thị Giai, tức Nguyễn Thị Giai, Hiếu Văn Hoàng hậu không chỉ nhuần thấm với đất Cổ Trai mà ân đức đó cả Đàng Trong và đất nước đều được thụ hưởng, khi bà đã cống hiến cho dân tộc hai liệt nữ Ngọc Vạn, Ngọc Khoa. Như vậy, việc chuyển họa thành phúc, đặc biệt là chuyển họa của cá nhân, dòng họ của Nguyễn Hoàng thành phúc của Đàng Trong, phúc của dân tộc đã diễn ra một cách kín đáo, khéo léo và thành công trên đất Quảng Trị và từ Quảng Trị.

Nhờ biết giữ mình, lánh họa, vượt qua hiểm họa, chuyển họa thành phúc, Nguyễn Hoàng đã đặt nền móng quan trọng cho công cuộc phát triển Đàng Trong, mở cõi của các chúa Nguyễn, bắt đầu bằng việc đặt phủ Phú Yên năm 1611. Từ năm 1611 dưới thời chúa Nguyễn Hoàng đến năm 1757 dưới thời chúa Nguyễn Phúc Khoát, trong vòng 146 năm, đất nước đã được mở rộng từ Phú Yên đến Cà Mau.

Dựa vào lòng dân, vỗ về dân, yên dân

Để trụ vững ở nơi hiểm trở, nếm mật nằm gai, Nguyễn Hoàng đã dựa vào lòng dân. Lúc Nguyễn Hoàng cùng những người đồng hương ở Tống Sơn, những người nghĩa dũng ở Thanh Hóa mới vào đến bãi cát Ái Tử (theo một nguồn dẫn của Phan Khoang, Nguyễn Hoàng đến Ái Tử trong khoảng từ ngày 10/11 đến 10/12/1558), người dân ở đây đã đem dâng 7 chum nước trong. Nguyễn Ư Dĩ mừng rỡ nói: “Đấy là phúc trời cho đó. Việc trời tất có hình tượng. Nay chúa thượng mới đến mà dân đem “nước” dâng lên, có lẽ là điềm “được nước” đó chăng?” (13). Nhờ có chính sách vỗ về quân dân, thu dùng hào kiệt, sưu thuế nhẹ nhàng của Nguyễn Hoàng, bộ mặt vùng đất hiểm trở mà Nguyễn Hoàng trấn nhậm, chỉ sau hơn 10 năm đã có nhiều thay đổi rõ rệt. Đánh giá về tài trí, đức độ Nguyễn Hoàng, nhà bác học Lê Quý Đôn viết: “Đoan quận công có uy lược, xét kỹ, nghiêm minh, không ai dám lừa dối. Cai trị hơn mười năm, chính sự khoan hòa, việc gì cũng thường làm ơn cho dân, dùng phép công bằng, răn giữ bản bộ, cấm đoán kẻ hung dữ. Quân dân hai xứ thân yêu tin phục, cảm nhân mến đức, dời đổi phong tục, chợ không bán hai giá, người không ai trộm cướp, cửa ngoài không phải đóng, thuyền buôn ngoại quốc đều đến mua bán, đổi chác phải giá, quân lệnh nghiêm trang, ai cũng cố gắng, trong cõi đều an cư lạc nghiệp” (14), “công lao khó nhọc, thực như phên dậu của nhà nước” (15). Quốc sử quán triều Nguyễn viết: “Bấy giờ chúa ở trấn hơn 10 năm, chính sự rộng rãi, quân lệnh nghiêm trang, nhân dân đều yên cư lạc nghiệp, chợ không hai giá, không có trộm cướp” (16). Với tầm nhìn xa của người mở cõi, năm 1597, Nguyễn Hoàng (lúc này đang ở đất Bắc giúp vua Lê ứng phó với quân Mạc và bang giao với nhà Minh) đã có công văn lệnh cho Lương Văn Chánh, Tri huyện Tuy Viễn, trấn An Biên (nay thuộc tỉnh Bình Định) chiêu tập lưu dân vào khai khẩn vùng đất Phú Yên, đồng thời căn dặn không được sách nhiễu dân: “Kết lập gia cư địa phận, khai khẩn ruộng đất hoang cho tới khi thành thục sẽ nạp thuế như lệ thường. Nhược bằng vì việc mà nhiễu dân, điều tra ra sẽ bị xử tội”.

Người biết thu phục lòng dân, ắt được nhân dân che chở, giúp vượt qua hiểm họa. “Đại Nam nhất thống chí” xếp bà Phạm Thị Tôm, người huyện Yên Mô, tỉnh Ninh Bình vào hàng liệt nữ vì có công cứu nguy cho Nguyễn Hoàng. Năm 1600, từ đất Bắc, Nguyễn Hoàng cùng tướng sĩ dong thuyền ghe theo đường biển về lại Thuận Hóa. Quân Trịnh đuổi theo. Thủy quân Nguyễn Hoàng phải chèo thuyền thật gấp, bị đứt quai chèo. “Lúc ấy Thị Tôm theo hầu, nhân có một mớ tơ sống, thị liền dâng để buộc chèo. Về đến nơi thị chết, Gia Dụ hoàng đế khen là có công, truy tặng Thị giá phu nhân, lập đền thờ dinh Cát. Dinh Cát nay thuộc Quảng Trị” (17).

Đáng chú ý, có những câu chuyện về “thế trận lòng dân” mà Nguyễn Hoàng xây dựng nên đã được sử sách kể lại mang màu sắc tín ngưỡng, huyền thoại. Đó là chuyện Nguyễn Hoàng lúc đóng quân bên sông Ái Tử để chống giặc Lập Bạo đã nghe vẳng lên từ lòng sông có tiếng “trao trao”, liền khấn thần sông giúp sức đánh giặc và được thần sông báo mộng, thông qua hình ảnh một người đàn bà mặc áo xanh, tay cầm quạt, đến thưa rằng: “Minh công muốn trừ giặc thì nên dùng mỹ kế dụ đến bãi cát, thiếp xin giúp sức”. Sau khi dùng kế mỹ nhân để diệt Lập Bạo, Nguyễn Hoàng đã phong thần sông làm “Trảo trảo linh thu phổ trạch tướng hựu phu nhân” và lập đền thờ. Năm 1601, Nguyễn Hoàng cho dựng chùa Thiên Mụ. Khi Nguyễn Hoàng đến đây, hỏi chuyện, được nhân dân địa phương truyền rằng: “Xưa có người đêm thấy bà già áo đỏ quần xanh ngồi trên đỉnh gò nói rằng: “Sẽ có vị chân chúa đến xây chùa ở đây, để tụ khí thiêng, cho bền long mạch”. Nói xong bà già biến mất. Bấy giờ nhân đấy mới gọi là núi Thiên Mụ. Chúa cho là núi ấy có linh khí, mới dựng chùa gọi là chùa Thiên Mụ” (18). Thông qua những chuyện kể như vậy cho thấy, khả năng thu phục lòng dân, huy động sức mạnh nhân dân của Nguyễn Hoàng đã được “siêu nhiên hóa”, “thiêng hóa”. Nói cách khác, Nguyễn Hoàng đã dựa vào tín ngưỡng, Phật giáo… nhằm “thiêng hóa” sức mạnh thu phục lòng dân của mình.

Không chỉ dựa vào dân, Nguyễn Hoàng còn “làm ơn cho dân”, vỗ về dân, yên dân, đặc biệt là biết “biến giặc thành dân”. Sau khi sai thuộc tướng là Mai Đình Dũng dẹp yên bọn thổ mục nổi loạn, cướp giết lẫn nhau ở Quảng Nam, Nguyễn Hoàng đã giao Mai Đình Dũng ở lại giữ đất và thu phục, vỗ yên tàn quân. Sau khi đánh thắng giặc Lập Bạo, Nguyễn Hoàng đã không giết hàng binh mà cho họ quyền được sống và khai phá vùng đất mới: “Chúa cho ở đất Cồn Tiên (tức tổng Bái Ân bây giờ) đặt làm 36 phường” (19). Cảm kích trước ân nghĩa lớn lao của Nguyễn Hoàng, về sau, thế hệ con cháu của những người được “tha mạng sống” ở các phường An Định Nha, An Hướng và Phương Xuân thuộc tổng Bái Ân đã dựng miếu thờ Nguyễn Hoàng ở An Định Nha (nay là thôn An Nha, xã Gio An, huyện Gio Linh, tỉnh Quảng Trị).

Mở mang ngoại thương, hướng tầm nhìn ra biển

Nắm được lòng dân và dân đã thuận theo mình, để đưa Đàng Trong phát triển, bài học và kinh nghiệm thành công, kinh nghiệm phát triển của Nguyễn Hoàng, đó là mở mang ngoại thương, hướng tầm nhìn ra biển. Dưới thời Nguyễn Hoàng, “thuyền buôn các nước đến nhiều. Trấn trở nên một nơi đô hội lớn” (20). Đặc sản tiêu Quảng Trị đã được Nguyễn Hoàng cho mua, chở cùng vây cá yến sào để đổi cho khách buôn lấy hàng hóa, sản vật. Theo Lê Quý Đôn, họ Nguyễn đã mua tiêu Quảng Trị “chở về phố Thanh Hà, bán cho khách tàu, không cho dân địa phương bán riêng” (21), “hồ tiêu cứ cho 100 cân làm một tạ, giá 5, 6 quan, khách Bắc và khách Mã Cao thường buôn về Quảng Đông” (22). Để chủ động “xúc tiến thương mại”, khuyến khích thương gia Nhật Bản đến buôn bán với Đàng Trong, Nguyễn Hoàng đã viết nhiều thư trao đổi, bàn bạc chuyện buôn bán với chính quyền Tokugawa (chính quyền quân sự ở Nhật Bản). Lời lẽ trong các lá thư ngoại giao vừa sang trọng, lịch lãm, vừa tha thiết, mềm mỏng, có những thư được gửi kèm theo các món quà tặng là những vật phẩm quý như kỳ nam, lôi mộc, khổng tước… chẳng hạn như thư này:

“An Nam quốc Đại Đô Thống Đoan Quốc Công xin ngỏ lời đến Nhật Bản Quốc vương điện hạ!

Thời gian qua, tình hình kết giao của hai nước diễn ra tốt đẹp. Năm ngoái, Ngài đã tặng tôi bảo kiếm, nay lại còn gửi tặng 10 trường đại đao quý, thật cảm kích vô cùng. Hy vọng thương thuyền của quý quốc làm ăn buôn bán ở nước tôi hanh thông thịnh vượng, có thể thấy đây là chốn an cư. Bản quốc sản vật quý không nhiều nhưng cũng xin kính tặng Quốc Vương điện hạ một ít (có danh mục kèm theo) gọi là lễ mọn.

Từ năm nay trở đi, bản quốc sẽ chú trọng mậu dịch, buôn bán với quý quốc, lấy việc thông thương an toàn làm chữ Nghĩa. Vạn vọng Quốc vương lấy việc kết giao để dựng xây sự phát triển như đã giao ước.

Một lời trong thư khó nói hết, xin được minh giám.

Ngày 11 tháng 5 năm Hoằng Định thứ 5 (Nhật Bản Khánh Trường năm thứ 9 - Tây lịch năm 1605)” (23).

Đặc biệt, Nguyễn Hoàng đã nhận một thương gia Nhật Bản là ông Hunamoto Yabeije (Di Thất Lang) làm con nuôi và viết thư báo cho phía Nhật Bản biết về mối giao hảo tốt đẹp này: “An Nam quốc Đại Đô Thống Đoan Quốc Công báo thư - Nhật Bản Bản Đa Thượng Dã Giới Chính Thuần trân quý! Thư đi thư lại giao hảo đã lâu, tấm lòng đã hiểu. Cảm thần được tính cách trung hậu của Di Thất Lang. Tôi nhận Di Thất Lang làm nghĩa tử; chăm sóc ân cần chu đáo mọi bề. Nay Di Thất Lang trở về quý quốc. Sẽ khôn nguôi nhớ, đành tặng chiếc áo tình cảm để mặc lúc đi đường. Rồi đây trong lòng thương nhớ xiết bao. Hy vọng rằng những tình cảm đó sẽ được chuyển đến Bạch Quốc Vương. Và năm tới như đã hứa Di Thất Lang sẽ chỉnh đốn ba thuyền sớm đến bản trấn giao dịch, như thế là lưỡng toàn ân nghĩa. Có một chút lễ mọn (Bạch quyên 2 thất, Kỳ nam 1 phiến) xin gửi tặng làm tin…

Ngày mồng 6 tháng 5 năm Hoằng định thứ 6 (1606) - Nhật Bản năm Khánh Trường thứ 10”(24).

Theo một nguồn mà nhà nghiên cứu Li Tana đã dẫn cho biết, trong số 84 thuyền Châu ấn của Nhật Bản đến buôn bán với An nam (chủ yếu chỉ Nghệ An ở Đàng Ngoài) và Đàng Trong từ năm 1604 đến 1635, có 70 chiếc đến Đàng Trong. Đáng chú ý, trong số 84 thuyền này, có 17 thuyền do Hunamoto Yabeije (Di Thất Lang), con nuôi Nguyễn Hoàng và Araki Sotaro, thương gia Nhật Bản, con rể Nguyễn Phúc Nguyên cầm đầu (theo Li Tana, năm 1619, Nguyễn Phúc Nguyên gả con gái cho Araki Sotaro, nhưng có lẽ Nguyễn Phúc Nguyên đã gả con nuôi thì đúng hơn, vì chiếu theo “Nguyễn Phúc tộc thế phả”, trong số tất cả 4 người con gái của Nguyễn Phúc Nguyên, không có ai được gả cho Araki Sotaro cả).

Với việc đẩy mạnh ngoại thương, hướng tầm nhìn ra biển, chúa Tiên Nguyễn Hoàng và các chúa Nguyễn đã làm cho Đàng Trong hưng thịnh và chính sự hưng thịnh này đã góp phần quyết định tạo nên trọn vẹn dáng hình chữ S của Tổ quốc Việt Nam như ngày nay. Cái gốc, điểm tựa và bệ phóng cho sự phát triển và hưng thịnh đó, chính là mảnh đất Quảng Trị với vai trò quan trọng như A.Laborde, Công sứ Pháp tại An nam trước đây đã nêu qua bài viết “Tỉnh Quảng Trị”, rằng “nếu dòng họ nhà Nguyễn không xuất phát tại Quảng Trị, thì ít nhất sự nghiệp lịch sử của họ phải xem là có gốc từ mảnh đất này” (25), “Con người của triều đại này sinh ra từ đất Thanh Hoá, nhưng sự nghiệp của triều đại Nguyễn thì sinh ra từ đất Quảng Trị” (26).

NGUYỄN HOÀN

Nguồn: VCV

___________________

 (1) Hội đồng Trị sự Nguyễn Phúc tộc, Nguyễn Phúc tộc thế phả, NXB Thuận Hóa, Huế, 1995, tr. 73.

 (2) Đại Nam thực lục, tập I, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2002, tr. 37.

 (3) Lê Quý Đôn toàn tập, Tập 1 Phủ biên tạp lục, NXB Khoa học xã hội, Hà Nội, 1977, tr. 49.

 (4) Khâm định Việt sử thông giám cương mục, Tập II, NXB Giáo dục, Hà Nội, 1998, tr. 137.

(5) Đại Nam liệt truyện tiền biên, tập I, quyển 1-6, NXB Thuận Hóa, Huế, 1993, tr. 76.

 (6) Li Tana, Xứ Đàng Trong, lịch sử kinh tế-xã hội Việt Nam thế kỷ 17 và 18, NXB Trẻ, TP Hồ Chí Minh, 1999, tr. 15.

 (7) Khâm định Việt sử thông giám cương mục, sđd, tr. 227.

 (8) Dẫn theo Phan Khoang, Việt sử xứ Đàng Trong, NXB Văn học, Hà Nội, tr. 124.

 (9) Đại Nam thực lục, tập I, sđd, tr. 35.

 (10), (11) Những người bạn cố đô Huế, tập IX, NXB Thuận Hóa, Huế, 2001, tr. 259, 260, 264.

Theo khảo sát, tìm hiểu của chúng tôi tại làng Cổ Mỹ (tức làng Cổ Trai trước đây), xã Vĩnh Giang, huyện Vĩnh Linh, tỉnh Quảng Trị, người dân ở đây cho biết, tại làng trước đây có một ngôi chùa, có tên là “Quang cổ tự”, thờ một bà hoàng hậu. Hiện chùa không còn nhưng chỗ đất dựng chùa vẫn xác định được. Đại Nam nhất thống chí, Tập I, NXB Thuận Hóa, Huế, 2006 đã viết về chùa Cổ Trai rằng: “Ở xã Cổ Trai, huyện Minh Linh, xã này là quê hương của Hiếu Khang Hoàng Hậu bản triều. Sau khi hoàng hậu mất, người xã lập miếu thờ, năm Minh Mệnh thứ 5 đổi làm chùa Phật” (tr. 243). Ở đây, có lẽ Đại Nam nhất thống chí đã viết nhầm chăng, vì chùa Cổ Trai không phải là nơi thờ Hiếu Khang Hoàng hậu Nguyễn Thị Hoàn, mẹ vua Gia Long, mà theo Đại Nam thực lục, chùa này là nơi thờ Hiếu Văn Hoàng hậu Nguyễn Thị Giai, vợ Chúa Sãi Nguyễn Phúc Nguyên.

 (12) Đại Nam thực lục, Tập II, NXB Giáo dục, Hà Nội, 2007, tr. 367.

 (13) Đại Nam liệt truyện tiền biên, tập I, quyển 1-6, sđd, tr. 76.

 (14), (15) Lê Quý Đôn toàn tập, tập 1 Phủ biên tạp lục, sđd, tr. 50, 102.

 (16) Đại Nam thực lục, tập I, sđd, tr. 31.

 (17) Đại Nam nhất thống chí, tập III, NXB Thuận Hóa, Huế, 1992, tr. 282.

 (18) Đại Nam thực lục, tập I, sđd, tr. 35.

 (19), (20) Đại Nam thực lục, tập I, sđd, tr. 31.

 (21), (22) Lê Quý Đôn toàn tập, tập 1 Phủ biên tạp lục, sđd, tr. 322, 323.

 (23), (24) Dẫn theo Tạp chí Nam Phong số 54, tháng 12/1921, phần chữ Hán. Bản dịch từ Hán sang Việt của ông Hoàng Tấn Linh, giáo viên Trường THPT Hải Lăng, Quảng Trị.

 (25), (26) Những người bạn cố đô Huế, tập VIII, NXB Thuận Hoá, Huế, 2001, tr. 185, 188.

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-32010096721828853792013-08-07T20:55:00.003+07:002013-08-07T21:57:27.394+07:00NHÀ THƠ NGUYỄN TRỌNG TẠO BÀN VỀ “LƯU MANH KẺ CHỢ”

Chợ. Người kẻ chợ. Nói chợ và người kẻ chợ như một văn minh của vùng, của xứ. Chợ là trung tâm giao lưu buôn bán. Chợ văn minh. Chợ buôn gian bán lận. Và cứ thế phát triển thành trung tâm “buôn gian bán lận”… văn minh.

Khi nhỏ tôi ở làng, đi chợ chỉ thấy vui. Vui với sản vật lạ, sản vật quen. Vui với người lạ, người quen. Và mặc cả để khỏi bị lừa. Nhưng dù mặc cả vẫn bị lừa. Vì người quê dù có khôn mấy cũng thua cái khôn của người kẻ chợ.

Thực ra, chợ không phải là nơi làm chính trị. Nhưng khi nó phát triển, kẻ chợ lại chính là trung tâm kinh tế-chính trị-văn hóa.

Nguyễn Tuân đi thực tế thường lấy chợ làm tâm điểm. Nhưng ông cũng bị chính trị chốn kẻ chợ làm cho hoảng loạn, đến mức phải bức tử tác phẩm của mình, viết bài tự kiểm thảo tựa đề “Nhìn rõ sai lầm”, để “nhận tội” và chối bỏ Vang bóng một thời, ông “thú tội” bị ma dẫn lối, quỷ đưa đường, nên đã viết phần giữa, Chùa đàn, tức tâm sự của nước độc, trước 1945 theo mạch yêu (ma) ngôn… (TK).

Văn Cao về thủ đô làm cách mạng, viết ra Tiến quân ca (sau thành Quốc ca) cũng bị chính trị “giam lỏng” 30 năm, cho đến lúc Đổi mới, mới in ra tập thơ Lá.

Ai đã làm nên những việc ấy chốn kẻ chợ? Đó chính là lực lượng “lưu manh chính trị”.

Bọn lưu manh chính trị không cần biết anh là thù hay là bạn, anh là ngu hay là thông… miễn là “chính” tao “trị” mày nếu mày không giống tao. Đó là bọn ăn cắp tài năng, ăn cắp nhân cách, ăn cắp cái gì mày làm ra mà tao có thể ăn được, cho mày trắng tay, mày èo uột, mày chết đi thì tao mới tồn tại.

Hôm kia, ngồi với một vị cố vấn, anh bảo tôi nên ủng hộ cho ông z. Tôi bảo ông z. cũng hay, cũng gian hùng như Tào Tháo. Tôi hỏi lại anh bạn, hay là nước ta đang cần một Tào Tháo? Anh bạn cười, bảo cần người hơn cả Tào Tháo. Ôi, gian hùng hơn cả Tào Tháo thì nước mình làm gì có?

Lại thấy một lũ súc sinh mấy tuần nay dạng mồm thành loa tố cáo đồng nghiệp với bọn lưu manh. Bọn này mong bọn lưu manh lưu ý đến để có thể kết nạp vào hội lưu manh, nhưng anh cố vấn nói với tôi, cái bọn súc sinh ấy quá giàu trí tửơng bở. Vì bọn súc sinh chưa biết chính trị là gì.

Chính trị phải biết nói năng lịch sự, cao siêu, nói 1 hiểu 10, nói mười lấy 1. Cái bọn súc sinh thì nói nghìn cũng chỉ mong có xíu, một xíu xíu xoa đầu: Chú được đấy. Nhưng sau “được đấy” là gì? Là cứ bật loa cho nó sủa.

Tự dưng quay ngả nào cũng thấy chó sủa. Cổng ngõ nào của nhà người tử tế cũng khóa cả, sao chó cứ sủa. Thì ra không phải chó nhà sủa, mà, chó ngoài cổng sủa.

Cả cái chợ đầy tiếng chó sủa. Mà không phải sủa trăng. Đêm nay tối mịt.

Thì ra chốn kẻ chợ quá nhiều bọn lưu manh tự sủa mình.

Chiều buồn buồn, 6.8.2013

NGUYỄN TRỌNG TẠO blog

MÙA MÀNG MỞ MIỆNG

______________
 Ngày 8/8:

Nhã Thuyên hệ (KỲ 12):

- NHÀ THƠ NGUYỄN TRỌNG TẠO BÀN VỀ “LƯU MANH KẺ CHỢ”

- CHU MỘNG LONG: “CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU NÓI GÌ?”

- TIA SÁNG – ĐOÀN ÁNH DƯƠNG: THẾ HỆ, Ý HỆ VÀ VẤN ĐỀ THỰC HÀNH PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- DỊCH GIẢ CAO VIỆT DŨNG: TỪ CHUYỆN NHÃ THUYÊN NGHĨ VỀ CUỐN “Ý NIỆM ĐẠI HỌC” CỦA KARL JASPERS

- DI SẢN CỦA DERRIDA: HỌC CÁCH ĐỂ ĐỌC

- BLOG GIAO: TANIKAWA SHUNTARO VÀ BÀI THƠ LỪNG DANH “TẤT CẢ ĐỀU LÀ L…”

______________
 Ngày 7/8:

Nhã Thuyên chim (KỲ 11):

- NHÃ THUYÊN: “MÌNH LÀ MỘT CON CHIM CHẲNG HỢP BẦY”

- GIỚI CHỮ NGHĨA VIỆT NAM MẤT BAO LÂU ĐỂ HỌC THÊM VỀ VĂN HÓA TRANH LUẬN

- VALENTIN RASPUTIN: TÀI NĂNG TRẺ CẦN ĐƯỢC NÂNG ĐỠ

- LƯƠNG KHÁU LÃO: ÔI, CÁI HỘI NHÀ VĂN CỦA ÔNG HỮU THỈNH

- LỮ PHƯƠNG: NHỮNG KẺ KHÔNG ĐƯỢC LÊN THIÊN ĐƯỜNG

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI - HOÀNG THỤY ANH: GIẢI PHÁP NÀO CHO PHÊ BÌNH VĂN HỌC

______________
 Ngày 6/8:

Nhã Thuyên động (KỲ 10):

- NHÌN PHẠM XUÂN NGUYÊN, ĐÔNG LA ĐÃ THẤY TÌNH TRẠNG: “RẮN RẾT NGHÊNH NGANG PHUN NỌC TRÊN DIỄN ĐÀN”

- RFI PHỎNG VẤN PHẠM XUÂN NGUYÊN: “TẤT CẢ NHỮNG BÀI ĐÁNH ĐẤM LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC”

- BÙI CÔNG THUẤN: CÓ THỰC LÀ LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY HOÀN TOÀN “LỆCH, LẠC” KHÔNG?

- BÁO ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN – HOÀI NAM: “GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG” HAY TRIỆT TIÊU?

- BÁO QĐND - TRẦN DUY VĂN: BÁO ĐỘNG THỰC TRẠNG BIẾN DẠNG VĂN HÓA NGÔN TỪ

Ngày 5/8:

Nhã Thuyên trận (KỲ 9):

- NHÃ THUYÊN LÊN TIẾNG: “CẤM KỴ” LÀ MỘT TỪ NGỮ VỪA CỔ XƯA, VỪA TẠM BỢ

- ĐÔNG LA KỂ CHUYỆN PHẠM XUÂN NGUYÊN “NHẬN HUY HIỆU 30 NĂM TUỔI ĐẢNG VÀ 2 HUY HIỆU CHIẾN SĨ TRONG SẠCH” VÀ CẢ NHÃ THUYÊN...

- RFA VÀ TS VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “GIẢI THIÊNG” THUẬT NGỮ CỦA SỰ PHÁ HOẠI?

- RFA VÀ PHẠM XUÂN NGUYÊN: “KIỂM DỊCH HAY CHỈ ĐIỂM CŨNG ĐỀU ĐE DỌA SỰ VẬN ĐỘNG CỦA NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM”

- ĐẶNG PHÚ PHONG PHỎNG VẤN NHÃ THUYÊN: MỖI TÁC PHẨM LÀ MỘT SỰ VONG THÂN

Báo:

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI KẾT TỘI NHÃ THUYÊN?

- BÁO LÂM ĐỒNG: “NGÔN NGỮ THƠ THÔ TỤC, BẨN THỈU, NGHỆ THUẬT THƠ BẾ TẮC, LẬP DỊ”

- BÁO THANH TRA: VỀ BÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ - “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ”: ĐƠN ĐIỆU, LẠC LỐI

- BÁO THANH TRA: NHÃ THUYÊN – “MỘT TÀI NĂNG LỠ TÀU”

- BÁO HÀ NỘI MỚI – PGS NGUYỄN NGỌC THIỆN: “TỪ MỘT CÔNG TRÌNH NGỤY KHOA HỌC, LỆCH LẠC VỀ TƯ TƯỞNG HỌC THUẬT”

- BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG – BÍCH AN: “XÂY VÀ CHỐNG”

- BÁO CÔNG AN TPHCM – PHẠM TUẤN KIỆT: SỰ “LỆCH CHUẨN” CỦA MỘT LUẬN VĂN

- BÁO VĨNH LONG – HƯƠNG HUYỀN: “MỘT LUẬN VĂN PHẢN VĂN HÓA VÀ PHẢN ĐỘNG”

- BÁO QĐND: MỘT “GÓC NHÌN” PHẢN VĂN HÓA VÀ PHI CHÍNH TRỊ

- BÁO NHÂN DÂN: NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ CA NGỢI THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

Đặc biệt trên tuần báo VN TPHCM:

- (KỲ 1) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “CÓ GIẢI THIÊNG LỊCH SỬ ĐƯỢC KHÔNG?”

- (KỲ 2) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “KHÔNG CÓ THẦY ĐỐ MÀY LÀM NÊN”

- (KỲ 3) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VẤN ĐỀ Ở KHOA VĂN ĐH SP HN – MỘT LUẬN VĂN KÍCH ĐỘNG SỰ PHẢN KHÁNG VÀ CHỐNG ĐỐI”

- (KỲ 4) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN SƯ TỬ VÀ VĂN CẦY CÁO”

- (KỲ CUỐI) – BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN - SỬ BẤT… PHÂN” “Nhã Thuyên dường như chỉ là cái cớ cho những con sói học hàm đầy trí khôn và móng vuốt cấu xé".

________________
 Ngày 3/8:

Nhã Thuyên hội (KỲ 8):

- THƯ CỦA HỌC TRÒ NGUYỄN THỊ DIỄM HÀ GỬI ĐẾN NHÀ THƠ NHÃ THUYÊN, TỨC CÔ GIÁO ĐỖ THỊ THOAN

- NHÀ BÁO VÀ CÔNG LUẬN - TỪ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐANG GÂY TRANH CÃI: ĐỪNG NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ TÁN DƯƠNG SỰ NỔI LOẠN CỦA THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

- GIANG NAM LÃNG TỬ VÀ ĐÔI LỜI BÀN GÓP VỀ BÀI VIẾT CỦA TS PHẠM THỊ HOÀI (VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN)

- DIÊN VỸ: GỬI CHU GIANG + TUẦN BÁO VĂN NGHỆ TPHCM + KHOA NGỮ VĂN ĐH SƯ PHẠM HÀ NỘI

- LÊ TUẤN HUY - THẨM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SỸ CỦA ĐỖ THỊ THOAN: TÍNH PHÁP LÝ VÀ SỰ HỢP LÝ

- NGUYỄN HOÀNG VĂN: LỊCH SỬ CỦA BỆNH DỊCH

- BLOG PHẠM THỊ HOÀI: VỤ XỬ ÁN MỘT GIÁO VIÊN DẠY VĂN

- CU VINH KHOAI LANG “CHỈ ĐIỂM”

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH: XIN ĐỪNG UỐNG MÁU NHÂN VĂN

________________
 Ngày 2/8:

Nhã Thuyên hotgirl (KỲ 7):

Mới:

- PHẠM XUÂN NGUYÊN: PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM

- MAI ANH TUẤN (ĐH VĂN HÓA): “KHÔNG BAO GIỜ TRÍCH DẪN NHỮNG LỜI LẼ MÀ PHÊ BÌNH CHỈNH HUẤN ĐANG DÙNG” “những nhà văn/nhà thơ hay những nhà nghiên cứu bị phê bình chỉnh huấn liệt vào đủ các tội mà tôi từng gặp, tôi đều nhận thấy họ có phong thái rất lịch thiệp, hồn nhiên, nhiều ưu tư và đầy nhân ái với/về đời sống”.

- TRẦN NGỌC HIẾU: CUỘC NỔI LOẠN CỦA NGÔN TỪ TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI – GHI NHẬN QUA MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG

- CHU MỘNG LONG TIẾP TỤC VẠCH MẶT “PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM”

- HỒ THƠM: VỀ ĐỘI QUÂN ĐAO PHỦ VĂN HỌC

Hay:

- NGUYỄN ĐỨC TÙNG VÀ TIN TỨC MỖI NGÀY VỀ VỤ NHÃ THUYÊN “Mỗi ngày một bài kết án/ Nếu bảy ngày như thế/ Sẽ có người tự tử vì buồn chán/ Rất may/ Ngày thứ sáu/ Chúng bỗng im bặt”.

- BLOG GIAO BẤT NGỜ VÌ NHÓM MỞ MIỆNG (QUEN GỌI LÀ NHÓM THƠ RÁC) TRỞ THÀNH ĐỀ TÀI LUẬN VĂN CAO HỌC CỦA NHÃ THUYÊN NĂM 2010

- NGUYỄN HƯNG QUỐC: VỤ ÁN NHÃ THUYÊN

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH VÀ ĐÔI DÒNG NGỎ ĐẾN CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU

________________
 Ngày 1/8:

Nhã Thuyên cháy (KỲ 6):

Hấp dẫn:

- ĐÔNG LA: “NHÃ THUYÊN NGỤP LẶN TRONG MIỆNG… HỐ RÁC”

- NHÃ THUYÊN PHỎNG VẤN LÝ ĐỢI VÀ BÙI CHÁT

- NHÃ THUYÊN: “CÓ NGƯỜI BẢO NÓ CAN ĐẢM, CÓ NGƯỜI BẢO RẰNG NÓ CHẬP CHENG”

- NHÃ THUYÊN ĐÃ NÓI GÌ VỚI VŨ THỊ PHƯƠNG ANH VỀ LUẬN VĂN “VỊ TRÍ KẺ BÊN LỀ”

- ĐÀO TRUNG ĐẠO: KHẢ NĂNG THÀNH CÔNG/THẤT BẠI CỦA “VỤ XỬ” NHÃ THUYÊN

- NHÀ VĂN NGUYÊN NGỌC NHÂN VỤ NHÃ THUYÊN, CHỢT NHỚ TRẦN ĐỘ...

 Mới:

- PHẠM THỊ HOÀI: “CÚ GIÃY CUỐI CÙNG CỦA NỀN VĂN HỌC CHỈNH HUẤN”

- LÊ CHÍNH DUẬT: “AI PHẢN ĐỐI THẠC SĨ ĐỖ THỊ THOAN?”

- INRASARA: VÀI NHẬN ĐỊNH về NHÓM MỞ MIỆNG & NHÀ XUẤT BẢN GIẤY VỤN

- PHẠM CHI: SỰ TỈNH TÁO VÀ TINH THẦN PHÊ PHÁN TRONG TIẾP NHẬN TRI THỨC

________________
 Ngày 31/7:

Nhã Thuyên chưởng (KỲ 5):

Vũ Thị Phương Anh:

- NGUYỄN VẠN PHÚ: VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN – ĐỖ THỊ THOAN: “HẬN CÁ CHÉM THỚT”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH BÀN VỀ NGUYỄN VẠN PHÚ TRONG VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: VIẾT NHANH NHÂN VỤ LUẬN VĂN CỦA ĐTT, HAY “CHÚA ĐÃ BỎ LOÀI NGƯỜI…”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “VỀ NHÓM MỞ MIỆNG VÀ CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI”

Chu Mộng Long:

- CHU MỘNG LONG: ĐÃ “PHI CHÍNH TRỊ” THÌ NGUY HIỂM CHỖ NÀO?”

- CHU MỘNG LONG: MỞ MIỆNG VÀ… BỊT MIỆNG (BẢN MỚI)

- CHU MỘNG LONG: “TỰ DO MỞ MIỆNG MÌNH ĐỂ BỊT MIỆNG KẺ KHÁC Ư?”

- CHU MỘNG LONG: HỒNG VỆ ĐAO PHÁP (VỀ “VỤ ÁN” NHÃ THUYÊN)

- CHU MỘNG LONG: "NHÃ THUYÊN VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO NHÀ KHOA HỌC”

________________
 Ngày 30/7:

Nhã Thuyên bay (KỲ 4):
 GS Trần Đình Sử:

- TRẦN ĐÌNH SỬ: TÍNH NHÂN VĂN TRONG PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- GS TRẦN ĐÌNH SỬ: “PHÊ BÌNH KIỂM DỊCH”

- TRẦN ĐÌNH SỬ: “CUỘC PHÊ PHÁN LUẬN VĂN CỦA ĐỖ THỊ THOAN HAY LÀ SỰ XUNG ĐỘT VỀ KHUNG TRI THỨC VÀ Ý THỨC HỆ”

Nóng quá:
 - PHẠM XUÂN NGUYÊN: TỪ MỘT BẢN LUẬN VĂN

- BLOG NHỊ LINH BÀN VỀ VỤ NHÃ THUYÊN VÀ RỘNG HƠN VỤ NHÃ THUYÊN MỘT CHÚT

- BLOG MỘT NGƯỜI DÂN BÀN VỀ VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- NGUYỄN THỊ TỪ HUY VÀ THƯ GỬI GIÁO SƯ PHONG LÊ

- LÊ NGUYÊN LONG - “TRUNG TÂM VÀ NGOẠI BIÊN: TỪ HỆ HÌNH CẤU TRÚC LUẬN ĐẾN HỆ HÌNH HẬU CẤU TRÚC LUẬN”

- LẠI NGUYÊN ÂN: TRỞ LẠI VẤN ĐỀ TRUNG TÂM – NGOẠI VI

- BÙI CÔNG THUẤN: THỰC TRẠNG LÀM LUẬN VĂN THẠC SĨ-TIẾN SĨ

____________
 Ngày 21/7

Nhã Thuyên thánh (KỲ 3):

- NHÓM “MỞ MIỆNG”: LỊCH SỬ VĂN HỌC ĐẪM MÁU SẮP LẶP LẠI?

____________
 Ngày 15/7

Nhã Thuyên lạc (KỲ 2):

- BÁO VĂN NGHỆ – BAN LÝ LUẬN PBVH: MỘT LUẬN VĂN MƠ HỒ VÀ SAI LẦM

- BÁO VĂN NGHỆ – VĂN CHINH: LẠI BÀN SÂU VỀ LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN ĐỖ THỊ THOAN

- BÁO VĂN NGHỆ – VŨ HẠNH: THẤY GÌ TỪ MỘT LUẬN VĂN SAI LẠC?

________________

Ngày 8/7

Nhã Thuyên loạn (KỲ 1):

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 1: NỔI LOẠN LÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ SÁNG TẠO?

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 2: MƯỢN VĂN CHƯƠNG LÀM CHÍNH TRỊ

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 3: KHÔNG THỂ XÂM PHẠM GIÁ TRỊ THIÊNG LIÊNG

_____________________

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com11tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-32115139785012482892013-08-07T20:55:00.001+07:002013-08-07T20:55:02.677+07:00CHU MỘNG LONG: “CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU NÓI GÌ?”
Chu Mộng Long – Trên bề mặt ngôn từ, Chu Giang Nguyễn Văn Lưu tuyên bố, thực chất là cầm cờ chỉ đạo, đấu tranh chống hữu khuynh để bảo vệ đến cùng thành trì của chế độ. Điều đó rất đáng hoan nghênh cho những chiến sĩ cộng sản chân chính. Nhưng càng đọc, càng thấy đằng sau lớp vỏ ngôn từ ấy, một giọng điệu thù hằn, đố kị với tư tưởng 3 chống: chống đổi mới, chống phương Tây, và chống tất cả những ai mang tư tưởng khác với mình.

Chiếc ghế cá nhân được đồng nhất với cả chế độ mà nhân dân đã đổ xương máu để dựng lên. Đấu tranh như thế thì ngang bằng tự phá hủy!

Những bài viết trước của ông Lưu cũng như đồng đảng bị bọc kín trong lớp nhung của chính trị, đạo đức, văn hóa nên miễn bàn. Còn tranh luận về học thuật với họ khác nào đàn gảy tai trâu?

Nhưng đến bài viết cuối cùng: Văn – Sử bất yên, chiếc đuôi (cầy) cáo ẩn sau mọi sự nhân danh đã lộ rõ, cho nên không thể không giúp họ phơi ra cho mọi người nhận diện.

Giải mã bài này phải dùng phân tâm học cấu trúc để lôi chiếc đuôi ấy ra một cách đầy đủ. Lacan nói, ngôn ngữ là sản phẩm của dục vọng, nó bị trượt đi liên tục trên chuỗi biểu đạt để che đậy sự thực nhưng lại tự phơi bày những mặc cảm, những kìm nén cứ trồi lên không thể che đậy được. Derrida gọi đó là phần ngầm của văn bản, dù phẩn hiển thị cố tình xóa mờ bằng đủ thứ nhân danh, vẫn lộ rõ những dấu vết (trace) không thể xóa được để văn bản ngầm ấy trở thành văn bản của văn bản.

1. Phần khai đề, chiếc đuôi ấy lộ diện bằng lí thuyết chống âm mưu “cốc mò cò xơi”. Ông ta bị ám thị bởi câu chuyện Thánh Gióng đánh giặc xong bay về trời mà những người “tiên phong đổi mới” đề nghị thế hệ lãnh đạo cách mạng cũ nên học tập và làm theo, nhường quyền lãnh đạo cho thế hệ trẻ. Ông hoảng hốt, bực bội, rồi viết bằng giọng cằn nhằn như ăn phải ớt: những người “tiên phong đổi mới”… “thế là khôn lắm”! Thế hệ của ông làm thân “cốc” một đời “mò” đủ thứ (chứ ông thì đánh giặc bao giờ?), bây giờ có kẻ đòi “biến đi” cho “cò” các người xơi ư? Nhân danh tư tưởng Hồ Chí Minh, nhân danh sự nghiệp dân tộc, quyết không bay đi đâu hết. Rằng thì là học tập và làm theo gương Gióng có mà ngu, xưa chiến tranh cực chẳng đã phải ăn cơm cà, uống nước sông, nay hòa bình phải để cho ông hưởng thụ các món cao lương mỹ vị và bia heineken với chứ!!!

2. Phần thừa đề, ông chủ trương: không có Thánh Gióng nào ở đây, một lần nữa đề nghị dẹp cái trò đòi các ông như ông bay về trời sang một phía. Chủ tịch Triết đòi học tập và làm theo gương Thánh Gióng về vui thú điền viên là hỏng. Có mà tiếp tục ăn cơm cà với uống nước sông à? Ông nhấn mạnh kiên quyết bảo vệ tư tưởng Hồ Chí Minh: “Nếu cùng hành động vì dân giầu nước mạnh xã hội dân chủ công bằng văn minh thì việc gì phải chia ra bảo thủ và đổi mới”. Không biết tư tưởng này ông lấy ở đâu ra, Hồ Chí Minh nói bao giờ, nhưng rõ là ông bị mặc cảm vì có sự chia rẽ giữa “bảo thủ và đổi mới”. Đổi mới thì hiển nhiên phải chống bảo thủ để tiến bộ, như vậy là cố tình chống thế hệ lãnh đạo như ông. Thì ra là thế này: Các người hô đổi mới, bọn trẻ khỏe thì chạy nhanh, ông già lú lẫn thì cầm gậy chạy theo sao kịp? Các người kính lão đắc thọ nên không nói ra nhưng chắc chắn là chê ông bảo thủ. Vòng vo tam quốc một hồi đủ loại nhân danh đạo đức, văn hóa, lịch sử, chính trị, rốt cuộc ông lại quay sang chuyện văn nghệ mà bọn “tiên phong đổi mới” này bày trò đòi “đổi gác”. Thế là các người định gạt ông ra rìa, nhảy lên ngồi chiếu trên một cách hỗn láo rồi đẩy ông xuống chiếu dưới ư?

Chao ôi, cái mặc cảm của người già, cái tuổi rụng răng, cứ lo bọn trẻ ăn hết phần của mình!

3. Phần luận, ông suy đến tận cùng mọi nhẽ, rằng tất cả mọi hậu quả đều là do đổi mới mà ra. Mà ai chủ trương đổi mới hè? Hiển nhiên là ông trách Đảng, Nhà nước chủ trương đổi mới, tiếp thu tinh hoa của nhân loại, mở cửa thị trường để phát triển nên mới ra cơ sự này! Ông nói thẳng, chính cái sự đổi mới và mở cửa đã sinh ra “chao đảo”, “bấn loạn”. “Sự xâm lăng về văn hóa” – mượn lời Vũ Hạnh, ông đang nói đến thứ tri thức Tây học – đã làm cho giáo dục, văn hóa, khoa học ta bị lũng đoạn toàn diện, phá hoại nghiêm trọng “đời sống tinh thần, tư tưởng, tình cảm của toàn xã hội”.

Rõ ràng, theo ông, “không chỉ bên ngoài mà còn có tay trong”, bên ngoài đó chính là bọn thù địch, bên trong chính là nội bộ của Đảng và Nhà nước. Không chỉ cái tội chủ trương đối mới mà còn “quan liêu”, “hữu khuynh”. Thế này thì ông phải dạy cho Đảng và Nhà nước một bài học mà ông rút ra từ kinh nghiệm xương máu của ông: “Chớ nghĩ rằng ngươi không đụng đến ta thì ta không đụng đến ngươi. Nó đụng đến cái Tất cả mà xong thì anh phải theo nó hoặc nó sẽ cho anh biết thế nào là lễ độ, nhé!” Ông nghiến răng mà nói.

Phần ngầm trong ngôn ngữ của ông cứ hiện ra lồ lộ: Không đổi mới và mở cửa gì nữa. Quay về điểm xuất phát và đóng hẳn cửa lại cho yên. Không kinh tế thị trường, không khoa học công nghệ, không internet, đóng cửa luôn trường đại học. Tức phải làm Cách mạng văn hóa thôi. Diệt hết, chứ “chỉ kiểm điểm rút kinh nghiệm rồi đâu lại vào đấy.”

4. Phần thực (xin lỗi vì cái bố cục lộn tùng phèo trong lối viết của ông, nhưng lại là phần nội dung chính) ông chứng minh cụ thể hậu quả nguy hiểm của chủ trương đổi mới là đây.

Về khoa học, không biết những khoa học khác thế nào, chứ khoa học xã hội thì ông biết tuốt. Rõ nhất là sử học, những sử gia nổi tiếng nhân đổi mới mà đánh giá lại những tên bán nước như Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, lại còn đề cao cả triều đại nhà Nguyễn nữa. Ông chủ trương bài Tây, nên mượn Tú Xương: “Ông Nghè ông cống cũng năm co/ chi bằng đi học làm thầy phán/ Tối rượu sâm banh sáng sữa bò” để đề nghị nên quay về nền văn hóa, giáo dục Hán học. Vậy là cái dấu vết cố che mờ đi trên văn bản lại tự nhiên sáng ra: Giữa Tây và Tàu, theo ông nên chọn Tàu. Cả ngàn năm Bắc thuộc, dù phải quỵ lụy dưới sân rồng của Thiên triều, ta vẫn tồn tại có sao đâu. Chẳng phải cái chữ quốc ngữ mà hôm nay có được là do bọn Tây nó “Pháp hoá văn hoá Việt, muốn người Việt Nam tóc đen, da vàng, mũi tẹt nhưng có văn hoá, có tâm hồn và tính cách Gô-loa”?

Cho nên, về giáo dục, ông chủ trương quay về truyền thống “thuật nhi bất tác” của giáo dục Nho giáo. Cứ theo gương xưa mà làm, như ông ấy, tổ tiên người Hán bảo làm gì thì cứ làm theo họ, xưa theo Nghiêu – Thuấn, Khổng Tử, Mạnh Tử, Tần Thủy Hoàng, nay theo Mao. May thay ông chẳng dẫn Marx câu nào, nếu không lại oan cho ông Marx, vì dẫu sao Marx vẫn là ông Tây. Xem ra cái lối giáo dục phát huy tính tích cực của người học mà Bộ Giáo dục và Đào tạo chủ trương cũng là vì ăn phải bã của bọn phương Tây nốt. Ông không ngại ngần mà cổ vũ lối học nhồi sọ và khuyến khích trò làm Hồng Vệ binh tố thầy: “Cần khuyến khích, chăm sóc, bồi dưỡng những sinh viên như thế” để những tư tưởng đổi mới không có đất mà sống!

Về chính trị, ông chỉ ra, vì đổi mới mà Liên xô và Đông Âu sụp đổ. Nhưng “thảm thương” nhất vẫn là trường hợp Ceauşescu. Ông xót xa và trách người đồng chí của mình vì “thiếu bản lĩnh” và “tham bát bỏ mâm” mà mất tất cả. Lẽ ra “Bản lĩnh, bình tĩnh mà làm, đâu đến nỗi. Dục tốc bất đạt là thế. Tham vặt, tham bát bỏ mâm là thế. Thiếu thốn nỗi gì mà phải giành cho con cái Hợp đồng thiết kế. Để rồi chỉ xin được chôn chung với vợ. Con cái thất tán!”

Than ôi, cái “sự nghiệp chung” mà ông Lưu nhân danh là đây. Tưởng “bản lĩnh, bình tĩnh” đối phó với tình huống, hoàn cảnh để lái con thuyền cách mạng đi theo kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, ông lại chủ trương bản lĩnh, bình tĩnh mà “ăn cả mâm”, giữ chiếc ghế cho mình và quyền lợi cho con cái mình!

5. Rải rác trong toàn bài, ông kéo vài bậc trưởng lão của đao phái như Phong Lê, Mai Quốc Liên ra làm đồng minh. Ông tỏ ra tâm đắc với Phong Lê: “Ở Việt Nam Nguyễn Trãi Nguyễn Du Hồ Chí Minh là thiêng liêng, là bất khả xâm phạm là không thể giải thiêng được”. Bất khả xâm phạm thì đúng rồi, ai xúc phạm, tôi cũng có thể cho một đao, nhưng không thể giải thiêng theo các ông này là phải tôn giáo hóa thành Chúa Kito, Thánh Ala, Phật Thích Ca… chắc, còn ông thì đang làm giáo chủ để đến khi ông chết đi cũng phải được phong thần, phong thánh hay bồ tát. Mà muốn bảo vệ giáo/chính phái của mình thì theo ông, phải cùng nhau chửi những ai khác với mình đều là “tà giáo/phái”. Ông kéo con cái họ Phạm ra khen họ “trung với nước hiếu với dân” nhưng phải đồng tình với ông mà chửi cha của họ, rồi thỉnh luôn cụ Đào Duy Anh, lôi Vũ Hạnh, Mai Quốc Liên vào cuộc mạt sát bọn chủ trương đổi mới như Nguyễn Đăng Mạnh, Nguyễn Đình Chú, Đinh Xuân Lâm, Phan Huy Lê, kể cả những ai cao hơn đã đầu têu ra sự đổi mới đầy thảm họa này!

6. Phần kết luận của ông là mệnh lệnh nhưng chen lẫn khúc bi ai của một giáo chủ hết thời:

Kết luận về giáo dục, ông tỏ ra cởi mở: “Vấn đề giáo dục nói chung và Đại học nói riêng, phải bàn rộng rãi hơn, thấu đáo hơn. Về sử học cũng phải trao đổi cho rõ ràng. Về văn học, càng phải tình tĩnh, thân ái, thẳng thắn trao đổi, thuyết phục mà không áp đặt.” Nhưng ông lại nhấn vào sự áp đặt, và ai áp đặt ai, ông không nói rõ. Hay là vì ám thị bị áp đặt nên ông quy bọn đổi mới đã áp đặt lên tinh thần của ông làm cho ông căng thẳng, bức xúc?

Kết về lòng yêu nước và tội phản quốc ông nói: “Vùng đất chúng tôi có hai người anh hùng làm rạng rỡ cho quê hương đất nước là Lê Hoàn (Lê Đại Hành) và Lê Lợi. Nhưng cũng có hai người làm ô nhục cho quê hương đất nước là Lê Ngoạ Triều và Lê Chiêu Thống.

Ông cha như thế, con cháu như thế, buồn xiết bao.

Đời trước không lo cho đời sau thì như thế.

Đời sau quên đời trước thì như thế. Huống chi chống lại”.

May mà ông không dẫn thêm trường hợp Hoàng Văn Hoan để làm gương, trước kia từng khét tiếng chống Nhân văn như ông bây giờ rồi bất ngờ bỏ chạy sang Tàu để cầu vinh.

Cái sự ám chỉ của ông: ai Lê Đại Hành, Lê Lợi, ai Lê Ngọa Triều, Lê Chiêu Thống lộn tùng phèo không thể giải mã được. Chỉ có thể nói, cái ông lo nhất là “đời sau quên đời trước”, tức ông luôn ám thị mọi người rồi sẽ quên ông! Buồn xiết bao!

Việc giải mã từ cấu trúc văn bản của ông Lưu, phơi ra phần mạch ngầm như thế, không biết có đúng hay không, mong ông chỉ giáo. Mà nói trước, mạch ngầm thuộc phần vô thức, chính ông cũng không hiểu ông đang nói gì đâu!

Mở đầu bài viết ông bàn về cái ăn: “cốc mò cò xơi”, chửi bọn trẻ ranh khôn đểu, tham ăn, kết thúc bài viết cũng là cái ăn, tự khen người già như mình đạo mạo như Ôn Như Hầu: “Miếng cao lương phong lưu nhưng lợm, mùi hoắc lê thanh đạm mà ngon”. Không biết cái ăn nó quan trọng với ông cỡ nào mà nói tới nói lui vẫn không thoát ra khỏi cái đôi đũa mà ông quyết khư khư giữ lấy để mà vơ tất cả những thứ còn lại trên mâm tiệc tàn!

Nói thật, tôi cũng là người quyết tâm bảo vệ chế độ xã hội chủ nghĩa đây, nhưng càng đọc ông Lưu càng thấy hiển hiện hình ảnh bọn đầu trọc (mặc dù ông râu tóc có thừa) ở Đức xăm hình chữ thập đòi khôi phục và bảo vệ Hitler hơn là tư cách của người chiến sĩ cộng sản chân chính, ông Lưu ạ!

Đất Quảng 06.8.2013

—————————-

P/S: Mấy hôm nay bận bịu, máy lại trục trặc, nay mở mạng ra xem thì gặp phải bom sinh học phát ra từ Đông La, Đông Hét, Đông Chửi Đổng nào đó. Hồng Vệ đao phái cùng quẫn đã sử dụng thứ bom này để tấn công. Phạm Xuân Nguyên nói đúng quá nên chúng giãy như đỉa phải vôi, dùng hết tàn lực để phóng bom bẩn. Bản chất hung hăng của đao phái này ngày càng lộ liễu. Đến lúc chúng không cần nhân danh gì nữa. Hết chỉ điểm, chuyển sang cảnh sát, kể cả làm quan tòa phán xử và đao phủ khai đao luôn tại chỗ.

Định lôi sang bên này, nhưng e gây ô nhiễm nên chỉ dẫn đường cho những ai tò mò muốn tìm hiểu các chiêu thức của đao phái hiện đại này! (Bấm vào đây để xem)

Nguồn: Blog Chu Mộng Long

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com2tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-55063260131475566362013-08-07T20:48:00.001+07:002013-08-07T20:49:18.328+07:00DI SẢN CỦA DERRIDA: HỌC CÁCH ĐỂ ĐỌC

Lời dẫn nhập: Jacques Derrida (1930-2004) - nhà tư tưởng hiếu chiến của thuyết “ Giải cấu trúc”, kẻ cật vấn bướng bỉnh và dai dẳng nền Siêu Hình Học Phương Tây đương đại, người quá “triết học” để làm vui lòng các nhà văn và cũng quá “văn chương” để vừa lòng các giáo sư triết học.Những di sản nằm trong các “ văn bản” mà ông để lại luôn phóng chiếu ra những tia sáng chói của một trí tuệ siêu việt, siêu việt gần như là “không tưởng”, nhưng các văn bản ấy cũng vẫn luôn bị đa số người đời chê trách là rườm rà và rắm rối. Phe bảo thủ xem ông là một kẻ cấp tiến cực đoạn, còn những người cấp tiến lại trách cứ ông là bảo thủ thậm chí có xu hướng “ngu dân”. Bản thân Derrida cũng rất hoài nghi về khả năng tiếp nhận các công trình của ông, trong cuộc trò truyện cuối cùng (trước lúc ông ra đi vì căn bệnh ung thư) trên nhật báo Le Monde vào năm 2004, ông đã nói : “ Bạn có tin không, ở trong tôi luôn tồn tại hai ý nghĩ, hai cảm xúc trái ngược nhau ,chúng song song tồn tại! thứ nhất , tôi cho rằng thực ra người ta còn chưa bắt đầu việc đọc tôi, quả là trên thế giới này tôi cũng có một số độc giả tuyệt vời, nhưng con số đó chẳng bao giờ vượt quá vài chục người , đó là một vài nhà văn-nhà tư tưởng, một vài nhà thơ… Nhưng sau này chắc rằng tất cả những gì tôi viết sẽ tìm được cơ may để xuất hiện. Nhưng đồng thời ở một góc khác trong tôi, một ý nghĩ luôn trở đi trở lại : sau cái chết của tôi, mười lăm ngày cho đến một tháng, sẽ chẳng còn lại gì…”

Chín năm đã trôi qua từ ngày Derrida đi khỏi thế giới này, những di sản tinh thần của ông như những hạt phấn hoa không ngừng được khuyếch tán và lan tỏa khắp nơi : Chín mươi cuốn sách đã được dịch ra nhiều thứ ngôn ngữ trên thế giới : về triết học, tâm lý học, chính trị, truyền thông, tôn giáo, nghệ thuật, văn chương…những bài giảng trong các hội thảo, xe-mi- na trong 50 năm làm việc, những thư từ trao đổi/ luận chiến của ông với những trí thức lớn nhất cùng thời như Foucault, Lacan,Lesvi-Strauss hay Levinas cũng đang được sắp xếp và chỉnh lý để xuất bản. Nhưng thực sự chúng ta đã bắt đầu đọc Derrida hay chưa và phải đọc ông như thế nào ? Đó là một câu hỏi nghiêm túc và mang tính thời sự nóng bỏng.

Bài viết dưới đây “ Di sản của Derrida: Học cách để đọc” được trích dịch từ chuyên đề “ Di sản của Derrida” ( Derrida en héritage ) do tạp chí Le Magazine Littéraire tổ chức ( 6/2010) , tác giả của nó: Geoffrey Bennington là giáo sư triết học và văn chương Pháp tại Đại học Emory ( Atlanta, Mỹ ). Ông cũng là tác giả của hàng chục cuốn chuyên luận in bằng tiếng Pháp và tiếng Anh như :Frontières kantiennes ( NXBGalilée,2000) Jacques Derrida (Seuil, 1991).Hiện ông đang cùng với Peggy Kamuf là đồng chủ biên để tập hợp các bài giảng ( sẽ in bằng tiếng Anh) của Derrida trong các buổi hội thảo và xê-mi-na trải dài trong cuộc đời 40 năm hoạt động của ông. (DT)

Jacques Derrida ((1930-2004)

 *

HỌC CÁCH ĐỂ ĐỌC

Geoffrey Bennington

Giờ đây chúng ta còn lại gì từ gia tài của Jacques Derrida ? Ông thực sự đã di tặng lại những gì cho chúng ta, những kẻ thừa kế của ông ? Nói cách khác chúng ta đang đứng ở đâu giữa hai cái “giả thuyết” khá kinh hoàng mà ông đã nêu ra trong những cuộc truyện trò cuối cùng của mình, một mặt đó là nhận định : “ Người ta còn chưa bắt đầu việc đọc tôi” và rằng : “ Sau này, tất cả những thứ này sẽ tìm được một cơ may để xuất hiện” , mặt khác đó lại là : “ mười lăm ngày hay một tháng sau cái chết của tôi, sẽ chẳng còn lại gì ngoài những thứ đã nộp lưu chiểu ở thư viện…”. Derrida đã nhấn mạnh rằng ông tin đồng thời vào cả hai giải thuyết này “một cách thành thật”. Liệu “ tất cả những thứ đó” của ông hay “ chẳng có thứ gì” của ông có thể tìm được một cơ hội quay trở lại với chúng ta, liệu những cuốn sách của ông(đã nộp lưu chiểu trong thư viện) có phải chịu một số phận bị xa lánh, bị chìm dần vào quên lãng. Phải chăng chúng ta thật sự “đã đọc” Derrida ở mức đủ cần thiết để từ nay có thể yên tâm xếp những cuốn sách của ông trên ngăn sách “ lịch sử triết học Pháp” và quay đi để chúng ngủ yên trong bụi bặm ở đó? Hay ngược lại “ tất cả những cái đó” còn đang chờ chúng ta đọc nó ( trong trường hợp này phải chấp nhận rằng chúng ta đã ngộ nhận khi tin rằng mình “đã đọc” chúng).Và còn một khả năng nữa mà chúng ta cần phải nghĩ tới : Hai giả thuyết đối nghịch ấy, mâu thuẫn nhau ấy đồng thời đều đúng, tức là không hề có nghịch lý ở đây ? vị trí đó chính là cái tọa độ mà chúng ta đang đứng ngày hôm nay, đó cũng là cái tình cảnh trớ trêu mà Jacques Derrida đã để lại cho chúng ta.

Bởi vì, chúng ta phải thừa nhận với nhau rằng J.Derrida không để lại một luận thuyết nào cả. Khác hẳn với các nhà triết học khác, kể cả những triết gia cùng thế hệ với ông, những người được ông nhắc đến nhiều lần trong cuộc trò chuyện cuối cùng trên tờ Le Monde, ở ông không có một thứ gì tương tự như một hệ thống, và càng không giống với một thứ triết học. Không có “ khoa học luận”cũng chẳng có “ đạo đức học” hay “ chính trị học”. Không có lý thuyết, chẳng có phương pháp! Không có trường phái! Chẳng có Học Viện hay Trung Tâm ! Với ông chỉ có những thứ thuộc về giải cấu trúc-(déconstruction ), nếu chúng ta muốn định danh như vậy- bởi có không ít người đã phản đối : làm gì có giải cấu trúc!, và những gì không phải là  giải cấu trúc. Những gì Derrida đã đánh dấu ( bao gồm cả những gì Derrida đã ký bằng chính chữ ký của ông ): tác phẩm / những tác phẩm – cái mà ông thường có thói quen gọi đó là các văn bản – còn nằm lại trong các thư viện, những thứ, theo định nghĩa , có phần bị quên lãng, bị nhốt chặt trong các kho lưu trữ , tình cảnh của một kẻ nghỉ hưu đang chờ được triệu hồi đi làm trở lại

Cái mà Jacques Derrida trao lại cho chúng ta , đó là một nhiệm vụ : học cách để đọc.Tôi nhìn thấy ở đây có ba vấn đề :

Thứ nhất, đọc để có thể góp thêm phần làm sáng tỏ và giải thích rõ hơnnhững suy tư đầy phức tạp mang tên Derrida, cái công cuộc giải thích cho đến nay vẫn còn đang dang dở trong cái hành trình của nó. Bởi vì nếu một ai đó, với một phương pháp có một độ chính xác (nhiều hay ít), đi đến được (một cách dễ dàng hay khó nhọc) việc diễn giải đúng đắn một số trong các “văn bản” quan trọng của Derrida, đi đến được việc làm sáng tỏ được một vài ý đồ của ông, một số mệnh đề và lập luận của ông (ví dụ như giải thích được ý nghĩa hàm chứa trong khái niệm “ trace-dấu vết”) hoặc bác bỏ được những công kích nhắm vào ông ( thuyết ngu dân, tính phi lý,thái độ lý tưởng hóa…và vô số những tố cáo ngu ngốc khác) , những công kích hiện đang còn rất phổ biến trong giới triết học, và nhất là khu biệt, chia tách được một cách rõ ràng “ cái Khác” ( la diférance) kiểu Derrida với tính “tiêu cực kiểu Hêghen” và nhất là với “ Cái sai khác tuyệt đối”, thành công trong việc trình bày cho người đọc hiểu đâu là mối quan hệ giữa “ giải cấu trúc” và cái mà Kant hay Marx đã từng gọi là “phê bình”, chỉ rõ ra cái gì không phải là “giải cấu trúc” và nhất là hiểu rõ hơn vì sao “ giải cấu trúc” có thể là tất cả ngoại trừ việc là một học thuyết ngôn ngữ, những người đó sẽ giúp chúng ta càng ngày càng nhận ra rõ nét hơn sự vận hành quỷ quái của tất cả những cấu trúc mà Derrida đã phát hiện ra, “…trong cái khả năng cần thiết để không là..”, những điều kiện vừa là “khả thi” vừa là “bất khả thi”, những cấu trúc mà về cuối đời ông thường gọi đó là những cấu trúc “ tự- miễn dịch” ( dẫu rằng ông đã nghĩ về chúng từ trước năm 1967), chỉ ra những gì với tư cách là điều kiện cho một sự tự do hoàn toàn, có khả năng đem đến một cơ hội cho những “thể loại”như đạo đức học hay chính trị học trong tương lai. Và chúng ta muốn càng ngày càng nhìn thấy rõ hơn , bằng cách xuyên thấu qua những bề mặt đang che khuất những mối liên kết tinh vi và nhằng nhịt trong những văn bản ông đã viết trong vòng năm mươi năm, cảm nhận rõ hơn những hoàn cảnh ra đời đẹp đẽ và mong manh của những văn bản ấy. Và dẫu rằng những điều này chắc chắn sẽ xẩy ra , chúng ta vẫn sẽ cần và sẽ còn cần rất nhiều công sức và sự tập trung trí tuệ để bảo vệ / duy trì được tính nghiêm túc và phẩm giá của những công trình này để chống lại xu hướng bình dân hóa / tầm thường hóa đang diễn ra ở khắp nơi. Nếu có thể xem rằng một vài thứ hiện nay “coi như đã nắm bắt được” , chúng ta sẽ còn phải lao động rất nhiều để hiểu cặn kẽ một khối lượng rất lớn những nội dung (trù mật khắp nơi) trong các văn bản đã công bố ,chưa kể đến các mệnh đề được ông phác họa sơ bộ và nêu ra trong các hội thảo,các buổi xê-mi-na, đa phần còn chưa được sắp xếp chỉnh lý và in thành sách.

Thứ hai: Chúng ta có trách nhiệm phải mở rộng cánh cửa của lối đọc “ giải cấu trúc” cho những đối tượng mới, những văn bản mới, bất chấp rằng những văn bản này có mang tính “triết học” hay không, những văn bản có mang ý hướng “văn chương” hay “ngôn ngữ” hay không. Noi theo nhưng không cố rập khuôn Derrida,chúng ta sẽ làm điều đó và cố tránh tạo ra phương pháp hay một một lý thuyết nào đó. Chúng ta làm điều đó bằng cách thu nạp một/ nhiều phong cách, một /nhiều cử chỉ nhưng vẫn không ngừng sáng tạo hay sẵn sàng đón nhận tất cả những sự kiện mới nẩy sinh từ sự đọc. Sự đọc đó, trong dòng chẩy của nó, trong tiến trình của nó, phải được tiến hành theo một phương thức phi tuyến tính, không dự báo và không bao giờ có điểm kết thúc.

Thứ ba : đó sẽ là một nhiệm vụ khó khăn, gần như là bất khả, nhưng đó lại là nhiệm vụ chủ yếu của cái di sản tinh thần này: đọc lại chúng bằng chính con mắt của Derrida, chưng cất ra từ đó cái sức mạnh mà nhiều lần ông đã mang đến cho từ “đọc” này. Không chỉ là việc giải mã chúng, bình luận chúng, diễn giải chúng,cũng không chỉ là việc lấy nguồn cảm hứng từ chúng đem áp dụng cho những sự đọc khác mà là đọc chúng bằng chính con mắt của Derrida, tạo ra một cách đọc (kiểu) derrida của chính Derrida. Chúng ta biết rằng các tư tưởng của Derrida,trong những lập luận chủ yếu, sinh ra trong quá trình đọc các văn bản khác nhau, nhưng đấy là một cách đọc không hề tương thích với các kiểu/ loại “ đọc” thu được từ những thao tác bình luận hay diễn giải. Như thế chúng ta có thể làm sáng tỏ phần nào cái cấu trúc phong phú và rất đa dạng của những văn bản kiểu Derrida, trong cái thứ hình học phi tuyến tính nhưng “ tự – tương thích” của ông như một thứ “tự – đọc”. Derrida đọc những người khác, tất nhiên là vậy, nhưng ông cũng tự đọc ông trong quá trình viết, tự đọc lại ông sau khi đã viết xong và những lần tự đọc lại đó lại làm đảo lộn tất cả , chúng như một chất xúc tác để ông phân bố lại, sắp xếp lại mối quan hệ giữa mình và những người khác. Vì vậy toàn bộ ( các tác phẩm) của Derrida phải được đọc trong toàn bộ (văn bản) Derrida. Đọc toàn bộ Derrida trong một tiến trình đọc từng dòng văn bản Derrida. Cái cấu trúc phức tạp trong các tác phẩm của Derrida mời gọi một cách đọc mới, cách đọc vượt trên lối bình luận và giải thích thông thường, một cách đọc “đồng sáng tạo”. Chúng ta phải học cách đọc những thứ khác biệt với chúng ta , chúng ta phải luôn đặt những kẻ khác vào trong hành trình đọc của mình. Cái mà tôi muốn trình bầy ở đây như một chủ đề hay một giả thuyết , đó là phải học cách đọc, phải thực hành đọc, Liệu chúng ta có khả năng làm được điều đó không ? liệu cuối cùng chúng ta có thể học được cách đọc như Derrida đã từng có? Đó chính là một nhiệm vụ và là một trong những di sản mà Derrida đã để lại cho chúng ta.

————————-

Dương Thắng dịch từ “ Apprendre à lire enfin” của Geoffrey Bennington , trong “ Le Dossier : Derrida en héritage ” . Le Magazine Littéraire. No 498.Juin 20

Nguồn: http://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/2013/08/07/di-san-cua-derrida-hoc-cach-de-doc/

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-18074914697315700812013-08-07T20:46:00.000+07:002013-08-07T20:46:02.475+07:00BÁO NHÂN DÂN - ĐỖ NGỌC YÊN: VÀI GHI NHẬN VỀ THƠ TRẺ HÔM NAY
Trước hết cần khẳng định một cách dứt khoát rằng, giá trị nghệ thuật và tư tưởng thẩm mỹ của thơ ca không phụ thuộc vào sự phân chia tuổi tác, địa phương, dân tộc hay cũ - mới... mà chỉ có thơ hay và thơ không hay. Nếu chỉ nhìn vào độ tuổi, điểm thời gian mà tác giả và tác phẩm xuất hiện trên văn đàn để phân chia là không thỏa đáng vì những điều ấy chưa nói được gì về nội dung tác phẩm, giá trị nghệ thuật và bản chất hoạt động sáng tạo của chủ thể thẩm mỹ.

Các nhà thơ trẻ trình diễn trong Ngày hội thơ Việt Nam - 2013
tại Văn Miếu - Quốc Tử Giám, Hà Nội.

Thơ trẻ - sân chơi đa thanh sắc

Sân chơi của thơ trẻ những năm gần đây đã có những thành tựu rất đáng ghi nhận. Các gương mặt thơ trẻ trong các ngày hội thơ Việt Nam hằng năm, xét về một khía cạnh nào đấy là rất đáng khích lệ. Họ đến với nhau không vì sự nổi tiếng trong làng thơ ca Việt Nam. Tuổi đời, nghề nghiệp, quê hương,... không giống nhau, nhưng lại có chung một bầu nhiệt huyết của tuổi trẻ và một thái độ ứng xử văn hóa. Những câu thơ, bài thơ họ đọc, họ diễn ở Văn Miếu vào các ngày thơ Việt Nam đúng vào dịp rằm tháng Giêng (Nguyên Tiêu) và các bài thơ được chọn in trong một số tập, có thể chỉ là ngọn gió thoảng giữa mênh mông rộng dài của lịch sử thơ Việt, nhưng với họ cốt là có chỗ để được nói lên tiếng nói của thế hệ mình.

Ghi nhận sự đa thanh sắc của thơ trẻ cũng là cách nhìn nhận thơ trong đời sống đương đại, không còn là độc quyền của một hay một nhóm người nào đấy có sẵn trong tay "sổ đỏ" cứ thế mà đi rao giảng về thơ, dạy cho lớp người sinh sau đẻ muộn cách làm thơ. Nó cũng không phải độc quyền của một hay vài ba khuynh hướng thơ nào đấy: truyền thống hay cách tân, lai căng hay tắc tị, trung ương hay địa phương, trẻ hay già,... mà nó là tất cả. Chỉ biết rằng như các cụ ta đã có câu rất chí lý: "Cha lươn không cần phải đào lỗ cho lươn". Lớp trẻ hôm nay cũng vậy, tự biết mình phải hành xử với thơ ra sao, chứ không đợi ai đó "cầm tay chỉ việc". Những người trẻ tuổi, thế hệ con cháu chúng ta không chỉ biết cách làm thơ, mà đã có những người còn làm thơ hay.

Chúng ta hãy "dấn thân" vào nhóm các gương mặt thơ trẻ trong "Thơ trẻ 360 độ", dù rằng họ chưa thể đại diện cho tất cả các nhà thơ thời Ú. Nhưng đấy là một cơ sở khá vững chắc để chúng ta có thể tin vào những bước đi tiếp theo của họ trên con đường nghệ thuật lắm chông gai, đầy trớ trêu và nghiệt ngã này.

Nguyễn Quang Hưng mải mê đi tìm thi hứng sáng tạo cho mình ở các lễ hội dân gian truyền thống, ở đấy có nhiều tích cũ, trò xưa được phô diễn: Tóc pha sương phủ sông Hồng, mây Ðáy/ Xúy Vân chạnh lòng biết nói năng chi.../ Về bãi Tự Nhiên vùi mình trong cát/ Ðợi em ngự duyên hoàng hậu ngược dòng... (Tìm Tấm).

Cũng còn đó một Nguyễn Anh Vũ quyết liệt, không chấp nhận mộng tưởng, dù chỉ trong giấc mơ bên một Nguyễn Phan Quế Mai cuộn chảy chất hiện đại của tư duy thời công nghệ với xa lộ thông tin, mạng in-tơ-nét, điện thoại di động: Úp mặt vào ngày/ Ngày cuốn em đi bằng email điện thoại/ Những con chữ chạy/ Ðuổi theo em theo em... (Vòng xoáy), đi bên cạnh một Huyền Minh chân thật, giản dị như cách nghĩ và cách nói của người dân tộc thiểu số vùng cao: Sinh ra ở trên đá/ Lớn lên từ ruột đá/ Ăn mèn mén bằng muôi gỗ/ Uống nước đun bằng ấm đồng/ Ði trên con đường núi/ Mọi đỉnh núi/ Ðều thấp hơn đầu gối.../ Thương anh/ Em giữ lửa suốt mùa đông... (Ðiều giản dị)...

Ngay cả cách đặt tên bài thơ có vẻ như ngẫu hứng này: "FF3", "FF (n+1)" của Ðiệp Giang, hay "Tấu khúc IV", "Phụ lục 4" của Lệ Bình Quan, cũng đủ cho ta thấy họ làm thơ không "vụ" điều gì, làm thơ để cho mình một cách hồn nhiên và vô tư, dám làm và dám chịu trách nhiệm về việc làm của mình. Ðấy có lẽ chính là điểm mạnh, nét nổi trội của thơ trẻ trong khoảng gần chục năm trở lại đây. Thiết nghĩ, chúng ta cần một thái độ khách quan hơn trong đánh giá nhận định, nhất là đối với thơ trẻ. Chẳng phải mọi đồ cũ, cây già đều là của quý, nhưng cũng không thể nói mọi đồ mới, cây non đều là thứ bỏ đi. Vấn đề là sự chắt lọc qua thời gian và không gian, công chúng yêu thích thơ ca sẽ cho chúng ta câu trả lời đích thực đâu cái hay, cái đẹp của thơ trẻ.

Bớt đi những định kiến hẹp hòi với thơ trẻ

Ðiều đáng nói nhất là, với việc xuất hiện ngày càng nhiều những gương mặt thơ trẻ hôm nay trên văn đàn cho thấy thơ vẫn là một sân chơi đầy hấp dẫn đối với giới trẻ. Cuộc sống đương đại với những đổi thay đến chóng mặt, những bộn bề lo toan thường trực hiện ra trong tâm trí như thế nào thì họ viết như thế ấy. Những người trẻ cầm bút làm thơ hôm nay, dù có người được, có người chưa được đọc và học về lý thuyết thơ hiện đại, nhưng điều ấy có lẽ chẳng can hệ nhiều đến chất lượng nội dung nghệ thuật thơ của họ. Họ thấy hứng thì làm, trước hết như một thú chơi tao nhã, hay một cách "giết" thời gian bằng văn hóa, hoặc giả là giải stress cũng chẳng sao. Còn để thành một nhà thơ có "nghệ hiệu" như các bậc tài danh xưa: Chế Lan Viên, 17 tuổi xuất bản "Ðiêu tàn"; Xuân Diệu, 22 tuổi đã có "Thơ Thơ"; Huy Cận, 21 tuổi có "Lửa thiêng"; Nguyễn Bính, 22 tuổi có "Lỡ bước sang ngang"... hay như thần đồng thơ Trần Ðăng Khoa, mới lên 8 tuổi, đã có thơ được đăng báo. Năm mới 10 tuổi (1968), tập thơ đầu tiên của Trần Ðăng Khoa "Từ góc sân nhà em" và tập thơ tiếp theo là "Góc sân và khoảng trời" đã gây tiếng vang, làm xôn xao dư luận thời ấy, thì chắc chắn các nhà thơ trẻ hôm nay ít ai mơ tới. Chính cái sự chưa/ không "mơ" ấy làm họ càng đáng yêu, đáng quý biết bao.

Dù tôi không phải là người dễ chấp nhận một số khuynh hướng văn chương hôm nay, nhưng cũng rất ít kỳ thị với những gì khác biệt quan niệm cá nhân, nên khi đọc các nhà thơ trẻ gần đây, tôi vẫn thèm được trẻ như họ để mà giãi bày, mà thỏ thẻ. Các thế hệ từ 7X trở về trước, thật khó mà có được những cảm hứng tươi mới, cách nghĩ và lối viết của các tác giả trẻ trong tập "Mùa yêu" như thế này.

Nhà thơ trẻ Nguyễn Thị Nương tha thiết nhớ nhung: Thời gian... mất dấu/ Xao xác ngã rẽ đời/ Có đôi mắt long lanh thầm thỉ màu hoa nhớ/ Bong bóng vỡ rồi mộng mị biết tìm đâu? (Hoa Bóng mơ). Còn giọng thơ Tóc Mây lại da diết, như muốn níu giữ lại những kỷ niệm xưa: Em gửi lại giấc mơ/ Và những môi hôn xa vời/ Cuối mùa/ Còn sót lại tiếng thở dài chênh vênh le lói... (Bước qua).

Trong tình yêu thương đối với mẹ, trước cuộc sống đầy lo toan thì Nguyễn Ðức Phú Thọ bộc bạch: ... những vì sao buồn/ như đốm lửa đêm đông/... dẫu đi đến cuối cuộc hành trình con biết/ chẳng bao giờ con đi hết/ những vì sao trong mắt mẹ, mẹ ơi... (Những vì sao trong mắt mẹ). Cao Phú Cường nghĩ về mẹ đầy xót xa: Giữa đêm xuân đương vui/ Nghe tiếng rao mẹ lạc/ Trở trăn, bùi ngùi.../ Thương mẹ/ Mẹ ơi! (Xuân).

Nguyễn Thanh Thúy Hằng lại day dứt nỗi niềm xa ngái: ... Xa nhau trăm mối nghìn thương/ Xa nhau một mối đoạn trường. Xa nhau.../ Vầng trăng chết ở bờ ao/ Ðêm sương hoa rụng phía sau thềm nhà (Tơ Lòng). Còn Trần Mỹ Hiền trong "Mùa yêu" vừa rất hiện đại, mãnh liệt nhưng cũng ngập tràn khát vọng yêu: Trái chín đầu cành/ đòi hiến ngọt đôi môi.../ Trưa nực buồn/ Gió lẻ/ không thổi bùng ân ái/ Nguội lạnh/ cơn mơ đòi/ trao thân.../ Ta cởi lớp rong rêu/ lưng trần/ ngực trần/ phơi thân/ đợi/ mùa yêu... (Mùa Yêu).

Tuy nhiên, cũng cần thấy rằng có một số nhà thơ trẻ loay hoay lập danh, lập ngôn, thường bắt công chúng phải đọc và chấp nhận thơ mình một cách vội vã đôi khi còn chưa chín về cảm xúc lẫn ngôn ngữ thơ. Không ít người đã thoát ly đời sống cộng đồng, khai thác quá sâu vào những mất mát, nỗi buồn cá nhân, biến thơ mình thành một thứ độc thoại nội tâm với những câu chữ cầu kỳ, bí hiểm, không có những tiếng nói chia sẻ với cộng đồng nên khó tìm được sự cộng hưởng, ít có khả năng lan tỏa, tương tự như khuynh hướng thơ "tắc tị" của nhóm "Xuân Thu nhã tập" đầu những năm 40 của thế kỷ trước.

Nhà thơ Trần Ðăng Khoa đã có lý khi cho rằng: Thơ trẻ không còn chỉ tồn tại một dòng duy nhất, mà nhiều người vẫn cho là "non nớt" mà đã thể hiện được sự phong phú, thâm trầm rất đáng quý ở những cây bút trẻ. Dám đương đầu với những thử nghiệm mới từ suy nghĩ đến cách thể hiện và ngôn ngữ thơ, cho dù dư luận có nhiều đánh giá khen chê khác nhau là điều khó tránh khỏi, nhưng rất đáng khích lệ. Cái đích cuối cùng vẫn là những vần thơ hay, cái mà công chúng luôn chờ mong ở giới trẻ hôm nay.

ÐỖ NGỌC YÊN

Nguồn: http://www.nhandan.org.vn/vanhoa/dong-chay/item/20872702-v%C3%A0i-ghi-nh%E1%BA%ADn-v%E1%BB%81-th%C6%A1-tr%E1%BA%BB-h%C3%B4m-nay.html

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-49881809495841739732013-08-07T20:30:00.001+07:002013-08-07T20:30:04.424+07:00TIA SÁNG – ĐOÀN ÁNH DƯƠNG: THẾ HỆ, Ý HỆ VÀ VẤN ĐỀ THỰC HÀNH PHÊ BÌNH VĂN HỌC
Hiện nay, đời sống văn học ghi nhận sự hiện diện của một thế hệ phê bình mới, thường được gọi là “phê bình trẻ”, bao gộp các nhà phê bình sinh vào những năm trước và sau 1975, trưởng thành trong không khí của thời đổi mới và hội nhập, tham gia vào đời sống văn chương chủ yếu từ những năm đầu quá trình toàn cầu hóa của Việt Nam từ những năm đầu thiên niên kỷ mới.

Các nhà phê bình trẻ khác với thế hệ đi trước đang cùng tham gia vào đời sống văn học đầu tiên ở thực tại đất nước trong giai đoạn trưởng thành tính cách: họ không bị/được trải nghiệm chiến tranh, kinh nghiệm quá khứ như một gia tài luôn bị cật vấn bởi sự bác tạp ngày một nhiều hơn của các thông tin ngoài căn bản học đường, giao lưu văn hóa quốc tế rộng mở và nhất là internet dù chưa khiến họ trở thành “công dân thế giới” nhưng đã đưa họ tham dự vào không gian khu vực và quốc tế. Sự khác biệt trong kinh nghiệm đời sống và thẩm mỹ, theo đó, làm thành sự khác biệt trong ý thức của họ về văn chương và cuộc đời. Đối mặt với thực tại phân hóa, họ kiến tạo bản sắc của mình, và chính bản sắc được kiến tạo này sau đó quay lại đòi giải mã thực tại phân hóa làm sản sinh ra nó. Văn chương trở thành câu chuyện cho các tái khám phá của họ. Phê bình theo đó, không là mặt trận, không định hướng, không phán xét, mà là hành vi đồng sáng tạo. Cũng theo đó, phê bình không là một công cụ, một thiên chức, một nghề nghiệp, mà là một phương thức tham dự vào cuộc đời. Như là sản phẩm của một hoàn cảnh văn hóa mới, nên không phải ngẫu nhiên mà nghiên cứu văn học từ văn hóa đã trở thành một lựa chọn của họ, tác động trực tiếp đến các thực hành phê bình, làm thành biểu hiện khác biệt rõ rệt nhất trong tương quan với phê bình của các thế hệ trước.

Những thay đổi trong thực hành phê bình thể hiện một ý hướng, quan niệm, thao tác khác hẳn trước, nảy sinh từ sự phản tư truyền thống phê bình của phê bình trẻ. Dù chính ở chỗ này, và gần như là điều duy nhất, phê bình trẻ tập truyền thế hệ đi trước, dẫu là một học tập để vượt qua. Phổ biến lý luận phương Tây và ứng dụng trong phê bình, thành tựu lớn nhất của phê bình thời đổi mới, trở thành một bước đi cần thiết nhưng nhanh chóng trở nên xơ cứng bởi tính chất minh chứng cho mô hình hoặc cắt xén thực tại cho phù hợp với mô hình được vận dụng ấy. Tính chất xơ cứng của mô hình “lý luận và ứng dụng” khuyến dụng những phê bình trường hợp mang tính điển hình hóa đã triệt tiêu những phê bình trường hợp mang tính đại diện, nơi ghi nhận dấu ấn tương thích hoặc khả năng phê phán mô hình bởi tính địa phương dị biệt của đối tượng nghiên cứu như một bổ khuyết cho lý thuyết, tạo nên tính năng sản của nó. Chính từ đây, sự tiếp biến các lý thuyết phê bình văn học mới và việc lựa chọn các đối tượng nghiên cứu mới làm thành sự khác biệt của phê bình trẻ, nguyên nhân của các bất đồng ngôn ngữ phê bình khi một bộ phận của thế hệ phê bình đi trước mang quan điểm gia trưởng để phán xét nó.

Những phản ứng gần đây của một số nhà phê bình về việc du nhập các lý thuyết mới, như những lý thuyết phi marxist, những lý thuyết đương đại phản tư nhất thể hóa và hợp thức hóa quyền lực và tri thức, những lý thuyết khẳng định vị thế và sự can thiệp của trí thức đối với xã hội và quốc gia - dân tộc,… đặt ra một số vấn đề ý hệ đáng chú ý. Tại sao chủ yếu những tiếng nói lên án lại xuất phát từ thế hệ phê bình không trẻ? Tại sao một số vấn đề mang tính toàn cầu lại được cho là không xuất hiện ở Việt Nam? Tại sao lại từ chối một số lý thuyết như là một thành tựu của tư duy loài người, giúp loài người hiểu sâu sắc hơn thực tại và chính bản thân?... Có một thực tế là, có một bộ phận không nhỏ các nhà phê bình đã không tư duy cùng với sự phát triển. Quan điểm gia trưởng khiến họ áp đặt cái nhìn của bản thân cho các thực hành phê bình khác, từ khuyên nhủ, đến từ chối, thậm chí phủ nhận, lên án và quy chụp. Vẫn biết, thiết chế luôn lựa chọn tri thức hợp thức cho nó, nhưng không vì thế mà được áp đặt và/hoặc triệt tiêu các tri thức khác.

Như một hệ quả của việc thực hành phê bình từ các điểm nhìn mới, đối tượng của phê bình cũng trở nên đa dạng hơn. Ở đây phê bình trẻ tiếp tục mắc vào vấn nạn của các lên án về lựa chọn đối tượng. Tại sao lại có việc khoanh vùng đối tượng? Tại sao đối tượng này xứng đáng phê bình hơn đối tượng kia? Ngay ở nhận thức này, phê bình cũng mang tính gia trưởng, ở sự áp đặt và sự tự cao tự đại của nó. Phê bình luôn là cuộc thăm dò cái lý của sự tồn tại chứ không phải chỉ ra cái tồn tại hợp lý. Bởi nó không thể xác quyết câu trả lời hợp lý với ai, ai có quyền quyết định tồn tại ấy là hợp lý, cho ai và vì ai?

Một nền phê bình lành mạnh là một nền phê bình thúc đẩy sự phát triển của tư duy văn học. Muốn thúc đẩy được tư duy, ngoài việc theo đuổi sự vận động của mỹ học, nhà phê bình ở mỗi thế hệ đều phải cố gắng tạo lập một ngôn ngữ chung, bởi ngôn ngữ nào thì tư duy ấy, tư duy nào thì soi chiếu ý hệ ấy. Bất đồng ngôn ngữ thì không thể đối thoại, biết ngôn ngữ khác mà cố ý lờ đi thì đối thoại bất thành, hoặc chỉ có áp đặt mà không có đối thoại. Một nền phê bình không có đối thoại là một nền phê bình bảo thủ. Một nền phê bình không chấp nhận những tiếng nói khác, những suy tư và thực hành phê bình khác là một nền phê bình độc đoán. Tất cả cho thấy quan điểm gia trưởng trong phê bình, ở cả góc độ tư duy lẫn đời sống, báo hiệu cho nhiều sự xói mòn khác nữa, của công lý, luân lý và đạo đức. Một đất nước có thể không cần trau dồi văn học, như nền cộng hòa lý tưởng của Plato, nhưng không thể không cần xiển dương công lý, luân lý và đạo đức. Không tưởng thưởng công lý, luân lý và đạo đức, phê bình văn học sẽ hủy hoại vị thế và tương lai của nó.

ĐOÀN ÁNH DƯƠNG

Nguồn: Tia sáng
vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-66641048825189896722013-08-07T20:21:00.002+07:002013-08-07T20:21:15.123+07:00BÁO TIỀN PHONG: THƠ ƠI LÀ THƠ
> Thi sáng tác VHNT: Thành viên Ban tổ chức giành giải cao?!

TP - Báo Văn nghệ Trẻ vừa kể về một “ông trẻ” 8X mở ra cái gọi là “CLB Sáng tác VHNT Việt Nam”, phong cho 4.500 cụ già khắp các tỉnh thành là “nhà thơ” để thu phí.

“Ông trẻ” lập ra 15 chi nhánh khắp nơi, cấp cả dấu má, rồi tự đứng ra trao kỷ niệm chương, bằng khen, cấp thẻ hội viên búa xua, gì cũng phải kèm tiền. Các cụ muốn in thơ riêng, thơ chung, bất biết chất lượng ra sao, có lẫn cẫn “cầm nhầm” thơ của ai không, miễn có tiền là xong. In ấn, xuất bản, phát hành bao trọn gói.

Mới đây, có mấy cụ ở tỉnh Bình Thuận “tố” tập thơ của cụ nọ cùng tỉnh được “ông trẻ” thầu in thu tiền, mà trong đó gặp vô số câu thế này: “Con đã về nơi Bác ở xưa/Vẫn xoài cam bưởi trái đong đưa/Vẫn hồ nước mát reo tăm cá/Vẫn nắng ban mai rợp bóng dừa” (Viếng lăng Bác). Rồi thì “Lô nhô dưới bến mươi thuyền thúng/Lác đác trên bờ những quán cây” (Đồi Dương Hồ Tôm). Cụ Tố Hữu và Bà Huyện Thanh Quan sống dậy không biết khóc cười được mấy tiếng! Báo chí hô hoán, thì nhà xuất bản V. đứng tên dưới sách cũng nhanh chóng cho rằng, “không hề tổ chức biên tập, liên kết và cấp quyết định xuất bản cho cuốn sách này”!

“Thi ca hay lắm, bạn chưa vào chưa biết đâu! Hãy cứ dấn thân mới thấy sự nghiệt ngã của nó và thấy được điều kỳ diệu”- đó là tâm sự của ông “nhà thơ - Chủ tịch CLB sáng tác” tự phong nọ trong bài báo lăng xê trên mạng vietbao.vn của tác giả có tên giống một nhà văn. Lục vào trang cá nhân trên mạng của “ông Chủ tịch”, thì thấy cái còm-men: “Sao cuốn sách (…) – tập thơ tuyển chọn do em phụ trách biến luôn, vậy em? Thơ và kinh phí đóng góp đã 4 năm rồi. Cô Liên chờ mãi 4 năm rồi không thấy!”. Rõ là thi ca nghiệt ngã, còn điều kỳ diệu chưa thấy đâu!

Thơ trẻ lắm cãi vã, thơ già lắm nghiệt ngã. Cái sự “thơ phú lăng nhăng” càng ngày trở thành món “nợ xấu”. Nhưng đất sống cho những “ông thần” đầu nậu thơ ca lại ngày một thênh thang, thế mới đau.

“Đốt. Đem bán cân. Thế nhưng hết đống ấy lại có đống khác…Không thích cũng mặc, người ta cứ gửi tặng, đem giết hoặc bỏ tù người ta đi à”. Là cụ Nguyễn Tuân đang than về sách biếu tặng trong thiên ký sự “Chiếc lư đồng mắt cua”. Từ trên 70 năm trước đã có nạn ấy rồi, giờ nhớ lại để mà tự an ủi vậy.

TỊNH SƠN

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-10474275361110677992013-08-07T20:12:00.003+07:002013-08-07T20:15:57.391+07:00TẬP ĐOÀN BỊP THƠ… XUYÊN VIỆT: BÀI 2 – NGHĨ ĐỦ CÁCH ĐỂ THU TIỀN KHÁCH THƠ

Nghĩ đủ cách để thu tiền khách thơ

> Tập đoàn bịp thơ…xuyên Việt

Thấy bạn thơ đến, ông Quang liền lấy từ gầm bàn ra chai rượu,
chai bia mời để nói chuyện thơ.

TP - Sau 5 năm dựng lên “tập đoàn”- CLB sáng tác VHNT Việt Nam, mở nhiều chi nhánh ở các tỉnh, kết nạp số hội viên (khoảng 4.500 người- nghĩa là gấp hơn 4 lần hội viên Hội Nhà văn Việt Nam), ông chủ tịch Đăng Hạ cùng các đệ tử thân tín đã nghĩ ra mọi mánh khóe moi tiền của các hội viên.
Mua 3 bài thơ của chính mình giá… 510 nghìn đồng

Ông Nguyễn Mạnh Quang (ở phường Quang Trung, TP Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên) là lão thành cách mạng, năm nay đã 84 tuổi. Ông Quang có một hoàn cảnh rất đặc biệt. Người con trai duy nhất của ông đã nằm lại ở chiến trường miền Nam, còn người vợ đã mất cách đây nhiều năm. Có cô con gái lấy chồng từ lâu, ở nhà chồng nên ông một mình đơn bóng từ nhiều năm nay. Con cháu cho đồng nào hay đồng ấy, còn lại ông sống chủ yếu bằng tiền trợ cấp hằng tháng của Nhà nước.

Ở một mình buồn, không biết tự khi nào ông Quang tìm đến thơ ca như một sự giải khuây. Ông sáng tác được nhiều bài thơ để cất tủ, có bạn đến chơi mang ra đọc cho vui, chứ chẳng bao giờ nghĩ thơ mình in thành sách. Ông càng không bao giờ nghĩ mình sẽ trở thành…nhà thơ. Trước kia, ông cũng có tham gia vài CLB thơ ở tỉnh để tuổi già có bạn có bè. Tháng 3/2010, CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh tỉnh Hưng Yên được thành lập, ông là một trong những người đầu tiên được mời tham gia CLB và được ông chủ tịch Đăng Hạ “phê chuẩn” làm phó chủ tịch kiêm phong trào CLB thơ chi nhánh Hưng Yên.

“Chúng nó quy định người hơn 70 tuổi như tôi sẽ được miễn lệ phí sinh hoạt hằng năm, nhưng có phải đâu. Mỗi năm trung bình tôi phải đóng ít nhất là một triệu đồng. Chúng nó bịa ra để kê nhiều khoản đóng góp, tôi chẳng nhớ hết, ông Quang cho biết.

 Có thơ của mình thì mới lấy chứ. Nếu không, cho không tôi cũng chẳng thèm! .

Ông Nguyễn Mạnh Quang

Ông Quang rất bức xúc chuyện bị ép mua sách do ông chủ tịch Đăng Hạ làm. Để có 3 bài thơ được in trong cuốn “Thơ Việt đương đại” (NXB Văn hóa liên kết với CLB sáng tác VHNT Việt Nam xuất bản năm 2012) và “nhuận bút” là một cuốn sách này, ông đã phải “cắn răng” bỏ ra 510 nghìn đồng nộp cho ông chủ tịch Đăng Hạ. “Có thơ của mình thì mới lấy chứ. Nếu không, cho không tôi cũng chẳng thèm!”.

Không chỉ có ông Quang, hàng trăm “nhà thơ” khác có thơ được in trong cuốn “Thơ Việt đương đại” cũng phải móc những đồng lương hưu ít ỏi ra để nộp lên cho ông chủ tịch. Và không chỉ có cuốn thơ trên, ông Quang và bạn thơ của ông đã phải “nếm quả đắng” với nhiều cuốn khác như: “Thơ trong ngày hội”; “Khoảnh khắc xuân”; “Thơ hay 3 miền”…Có cuốn 200 nghìn đồng/1 cuốn, có cuốn 250 nghìn đồng/1 cuốn. Các cuốn sách này đều được xuất bản dưới dạng liên kết giữa NXB Văn hóa thông tin với CLB sáng tác VHNT Việt Nam.

Bằng khen của chủ tịch Hạ vẫn được ông Quang treo trang trọng giữa phòng khách.

Phải nộp tiền để được bình thơ
Cuốn “Thơ hay 3 miền” (tập 2, NXB Văn hóa thông tin liên kết với CLB sáng tác VHNT Việt Nam xuất bản năm 2012) dày 1.515 trang, trong đó in thơ của tổng cộng 961 tác giả. Tác giả nào cũng được in ảnh chân dung, trích ngang lý lịch ngay trên những bài thơ do mình sáng tác. Với nhan đề “Thơ hay 3 miền”, chúng tôi cứ nghĩ sẽ có nhiều tác giả nổi tiếng góp mặt, nhưng lần dở từng trang tìm kỹ, không có một tác giả nào có tên tuổi, là hội viên Hội Nhà văn Việt Nam. Ông Bùi Quốc Chiến, chủ nhiệm CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh Khoái Châu, được in 3 bài trong tập thơ này: “Để có cuốn “Thơ hay 3 miền”, tôi phải bỏ ra 510 nghìn đồng. Mới đây, các anh ấy lại ra thông báo dự định in một cuốn dưới dạng tác giả và tác phẩm. Nếu bài thơ gửi lên mà được in và được các anh ấy có bài bình bên cạnh sẽ thu 660 nghìn đồng/bài/người”.

“Mình bỏ tiền ra mua thơ của mình mà cứ thấy đau đau, như bị lừa. Các ông ấy nắm được tâm lý của hội viên ai cũng muốn thơ mình được in ở một tập sách sang trọng nào đó, nên trước khi in, các ông ấy thông báo nếu không đăng ký mua sách là không được in thơ. Có thơ in sách để làm kỷ niệm hoặc tặng bạn bè cũng hay quá đi chứ! Cho nên ai cũng tặc lưỡi đưa tiền cho các ông ấy. Có người “nghiện”, tập thơ nào cũng thấy có tên nhưng chả có bài nào ra hồn cả”. Hội viên N.V.T nói.

Mấy ngày gần đây, ông Quang, ông N.V.T và một số hội viên khác bắt đầu ngộ dần ra các chiêu móc túi của tổ chức do ông “nhà thơ- nhà báo” Đăng Hạ thống lĩnh. Ông Quang mới xin rút chức phó chủ tịch CLB chi nhánh Hưng Yên. Ông và một số hội viên khác sẽ vẫn làm thơ, nhưng quyết “cắt cơn nghiện” in thơ.

Một bằng khen giá 500 nghìn đồng

CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh tỉnh Phú Thọ được thành lập từ tháng 5/2012. Hôm tổ chức đại hội thành lập CLB, đích thân ông chủ tịch Đăng Hạ mang quyết định và con dấu về trao cho ban lãnh đạo CLB để hoạt động. Ban lãnh đạo CLB chi nhánh Phú Thọ do bà Nguyễn Thị Ánh Thu (SN 1949, ở xã Vĩnh Lại, huyện Lâm Thao, tỉnh Phú Thọ) làm chủ nhiệm, cũng theo quyết định phê chuẩn của chủ tịch Đăng Hạ. Khi bà Thu làm chủ nhiệm CLB, mọi người đều ngỡ ngàng vì từ trước tới giờ không thấy bà có khả năng gì về văn học nghệ thuật. Mọi người chỉ biết bà với tư cách là một giáo viên nghỉ hưu từ nhiều năm nay. Ấy vậy mà, ngay sau khi bà Thu làm chủ nhiệm, số lượng hội viên ở tỉnh lại tăng lên theo cấp số nhân. Ngày đầu thành lập danh sách đăng ký có hơn 10 người, nhưng chỉ vài tháng sau hội viên đã tăng lên tới gần 100 “nhà thơ”.

Tương tự như ở Hưng Yên, ngoài tiền in thơ, các hội viên ở Phú Thọ cũng phải đóng đủ các loại phí. Ngay khi mới gia nhập, các hội viên phải đóng 150 đồng/người để làm thẻ hội viên và phù hiệu. Sau khi đã vào CLB sinh hoạt, mỗi hội viên phải đóng hội phí mỗi năm 500 nghìn đồng. Một con dấu cấp cho chi nhánh thu 460 nghìn đồng…Nếu hội viên muốn nhận Kỷ niệm chương vì sự nghiệp sáng tác VHNT Việt Nam thì mỗi người phải đóng 150 nghìn đồng/cái. Còn làm Bằng khen có hộp vuông thì phải đóng 500 nghìn đồng/cái. Các quyết định trao Kỷ niệm chương, Bằng khen đều có chữ ký của chủ tịch Đăng Hạ và dấu tròn đỏ “CLB sáng tác VHNT Việt Nam” đóng lên.

Ông Nguyễn Mạnh Quang đã rất tự hào vì được chủ tịch Đăng Hạ
trao Kỷ niệm chương vì sự nghiệp sáng tác VHNT Việt Nam.

Chưa hết, ngày 1/4/2012, ông chủ tịch Đăng Hạ ra Thông báo (số 85/TB/TTS, có ký tên, đóng dấu) về việc xuất bản kỷ yếu CLB dưới tiêu đề “Tác giả và tác phẩm văn học”. Nội dung có đoạn viết:“Tháng 5/2012- CLB sáng tác VHNT Việt Nam vừa tròn 4 năm hoạt động trên lĩnh vực VHNT. Điều rất mừng, trong những năm qua CLB luôn nhận được sự quan tâm của Đảng và Nhà nước, nhận được sự đồng tình của lớp lớp các thế hệ người Việt…CLB sáng tác VHNT Việt Nam đã nêu cao tinh thần đoàn kết, phấn đấu sáng tạo tác phẩm có giá trị, vì thế đã tạo được chỗ đứng và làm nên dấu ấn cho những người đam mê sáng tạo VHNT”.

Ngay dưới những lời trên, ông chủ tịch Đăng Hạ quyết định thu (có tính chất bắt buộc) của mỗi hội viên 150 nghìn đồng tiền hỗ trợ xuất bản. Những ai đặt mua sẽ bán giá 200 nghìn đồng/1 cuốn. Ông chủ tịch này còn lưu ý hội viên gửi tiền bằng phiếu chuyển tiền của bưu điện.

(Còn nữa)

“Vừa qua chúng tôi đã kiểm tra hoạt động của chi nhánh ở Phú Thọ, phát hiện CLB này có nhiều vi phạm pháp luật. CLB hoạt động không được sự cho phép của cơ quan chức năng. Ngay cả việc khắc, sử dụng con dấu, tổ chức trao Bằng khen, Kỷ niệm chương, tổ chức in ấn, xuất bản, phát hành các ấn phẩm thơ đều trái phép. Chúng tôi đã làm việc với những người đứng đầu CLB, đề nghị giải tán, chấm dứt hoạt động. Chúng tôi cũng đề nghị thu lại con dấu, nhưng sau đó bà Thu cứ lẩn tránh nói là đã đánh mất”, thượng tá Nguyễn Gia Đường, phòng An ninh chính trị nội bộ (PA83), Công an tỉnh Phú Thọ cho biết.

Thượng tá Đường cho hay, với nhiều hoạt động trái pháp luật, có dấu hiệu trục lợi, Công an tỉnh Phú Thọ đã làm việc với đơn vị nghiệp vụ của Bộ Công an về hoạt động của CLB sáng tác VHNT Việt Nam.

Bài điều tra của
Khiết Giang

Nguồn: TP

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-10513125381801861912013-08-07T20:10:00.002+07:002013-08-07T20:19:16.553+07:00TẬP ĐOÀN BỊP THƠ… XUYÊN VIỆT: BÀI 1 – PHÁT TRIỂN “NHÀ THƠ” THEO CÁCH… ĐA CẤP!

Tập đoàn bịp thơ…xuyên Việt

TP - Tự thành lập Câu lạc bộ (CLB) sáng tác Văn học nghệ thuật (VHNT) tầm cỡ quốc gia, tự phong cho mình làm chủ tịch, là nhà thơ, nhà báo - 29 tuổi, Đăng Hạ đã dựng lên hơn 30 CLB sáng tác VHNT Việt Nam có chi nhánh ở nhiều tỉnh và thành phố, kết nạp hơn 4 nghìn hội viên, thu tiền vô tội vạ.

Ông Bùi Quốc Chiến đọc thơ cho bạn thơ thưởng thức.

Bài 1: Phát triển “nhà thơ” theo cách… đa cấp!

Ông Lê Hồng Thiện, hội viên Hội Nhà văn Việt Nam, phó trưởng Ban Thơ Hội VHNT tỉnh Hưng Yên đã phải thốt lên “nhà thơ nhiều như mưa”, khi tại tỉnh này rầm rộ mọc lên các CLB sáng tác VHNT Việt Nam, kết nạp và phong cho gần 100 người thành nhà thơ. Các “nhà thơ” ở đây chủ yếu là những cán bộ hưu trí, người cao tuổi.

Nơi ươm mầm cho thi ca?

Ông Bùi Quốc Chiến (SN 1950, Chủ nhiệm CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh huyện Khoái Châu, Hưng Yên) không có dáng dấp của một người nghệ sĩ, nhưng khi nghe ông nói chuyện với chất giọng khàn rè, cứ rít hơi vào, có thể nhận ra ngay ông là một người hay hát chèo. Lúc đầu gặp, hỏi chuyện về CLB, ông tìm cách lảng tránh. Nhưng khi nói đến nghệ thuật chèo, như chạm đúng vào mạch, ông hồ hởi hẳn lên.

Ông khoe, không chỉ biết sáng tác mà còn tự dàn dựng, biểu diễn nhiều tiết mục chèo và đã mang đi biểu diễn ở huyện và tỉnh. Rất tự nhiên, ông hát cho khách một số đoạn chèo, rồi ông tặng cả đĩa quay những tiết mục mà chính ông “tự biên tự diễn”. Tiện thể, ông Chiến cũng đọc luôn cho khách mấy bài thơ mới sáng tác gần đây. Tuy là “thơ tổ hưu”, nhưng khi ông Chiến thiết tha đọc lên cũng thấy có tình, có cảnh.

Ông Chiến thú nhận, suốt hàng chục năm yêu thơ, phải chờ đến tháng 3/2010 – ông mới có cảm giác mình là người làm thơ chuyên nghiệp! Đó là khi “nhà thơ, nhà báo” Đăng Hạ xuất hiện ở tỉnh nhà, thành lập CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh tỉnh Hưng Yên theo quyết định anh ta tự ký (số 12/QĐ/CLB). Và người cựu chiến binh Bùi Quốc Chiến là một trong những người đầu tiên gia nhập CLB chi nhánh Hưng Yên.

 Lãnh đạo huyện Khoái Châu đến tham dự, chúc mừng CLB được thành lập. Để có con dấu chức danh và con dấu CLB, chúng tôi bỏ ra 460 nghìn đồng nộp cho anh Hạ.

Ông Bùi Quốc Chiến

Để có một tập “Thơ hay 3 miền”, ông Chiến đã phải bỏ ra 510 nghìn đồng

Những ngày đầu ông Chiến và nhiều người khác chưa biết “nhà thơ- nhà báo” Đăng Hạ là người thế nào, chỉ thấy thoắt ẩn, thoắt hiện ở tỉnh rồi lại biến mất. Phương tiện đi lại của người này chủ yếu là xe ôm hoặc taxi. Cảm nhận đầu tiên của mọi người về con người này là lúc nào cũng ăn mặc chỉn chu, khi tiếp xúc thấy ăn nói nhỏ nhẹ. Khi Đăng Hạ mới về Hưng Yên để dựng chi nhánh, mọi người bán tín bán nghi, rụt rè chưa đăng ký tham gia vì thấy anh ta trẻ quá. Rồi bỗng râm ran lên tin đồn anh ta là người nhà của một VIP có cỡ trên Trung ương.

Không những thế, CLB có cái tên rất kêu và sang - “CLB sáng tác VHNT Việt Nam” nghe có gì đó thật…tầm cỡ, kiểu như Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam vậy (?!). Đặc biệt, niềm tin càng trở nên chắc chắn khi Đăng Hạ phát như truyền đơn bản photocopy bài báo trên trang mạng “vietbao.vn” (ngày 3/5/2011) của tác giả có tên là Kiều Vượng viết ca ngợi về CLB với tiêu đề: “CLB sáng tác VHNT Việt Nam- Nơi ươm mầm cho thi ca” và khẳng định đây là một “tổ chức chính trị xã hội”? Điều này đã làm cho ông Chiến và nhiều người khác không còn nghi ngờ và tin tưởng đó là “một tổ chức nghiêm túc dưới lãnh đạo của Đảng và Nhà nước” - lời ông Bùi Quốc Chiến.

Cứ nộp tiền là được trao tặng bằng khen!

Lúc đầu, chi nhánh Hưng Yên chỉ có hơn chục hội viên. Tiêu chuẩn kết nạp là chỉ cần 2 bài thơ, bất kể hay - dở và đóng phí 150 nghìn đồng, sẽ trở thành “nhà thơ” có thẻ hội viên đàng hoàng. Với tiêu chuẩn dễ dãi như vậy, nên chỉ một thời gian sau số lượng hội viên ở Hưng Yên tăng lên vùn vụt. Cả tỉnh có gần 100 “nhà thơ” sinh hoạt ở 4 chi nhánh thành phố và các huyện. Bản thân ông Chiến cũng kêu gọi được nhiều người tham gia nên sau đó ông được Chủ tịch Hạ phê chuẩn vào vị trí Phó chủ tịch kiêm tổ chức CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh Hưng Yên.

“Năm 2011, tôi đề xuất thành lập CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh Khoái Châu và được anh Hạ chấp thuận. Tôi được bầu làm Chủ nhiệm CLB này và được anh Hạ ra quyết định công nhận. Ngày 25/9/2011, tổ chức đại hội thành lập CLB ở huyện, anh Hạ cùng với một số anh ở Trung ương về dự và trao quyết định thành lập, trao con dấu cho chúng tôi để hoạt động. Hôm đó có cả lãnh đạo huyện Khoái Châu đến tham dự, chúc mừng CLB được thành lập. Để có con dấu chức danh và con dấu CLB, chúng tôi bỏ ra 460 nghìn đồng nộp cho anh Hạ” - ông Chiến nói.

Ngay sau khi CLB được thành lập, ông Bùi Quốc Chiến mới ngã ngửa ra khi ông chủ tịch Đăng Hạ cho kết nạp hội viên một cách ồ ạt. “Bản thân tôi đã phải ký quyết định sa thải một số hội viên có tư cách, đạo đức không tốt, bị nhiều quần chúng nhân dân bức xúc phản ánh. Thậm chí có không ít người, một lời văn không tường, một câu thơ không biết, mà lại được CLB sáng tác VHNT Việt Nam phong cho là “nhà thơ”, được cấp bằng khen, kỷ niệm chương văn hóa nghệ thuật”, ông Chiến bức xúc.

Bằng khen của ông chủ tịch Hạ không chỉ có dấu đỏ tròn
mà còn gắn cả ảnh chân dung người được khen thưởng.

“Để có được bằng khen hay kỷ niệm chương của anh Hạ đơn giản lắm anh ạ! Chúng tôi ở dưới chỉ cần lập danh sách, có đơn đề nghị của chi nhánh và kèm theo một khoản tiền là trở thành “người có thành tích xuất sắc”. Một trong những tiêu chí để có bằng khen là phải có những tác phẩm hay, được mọi người công nhận, nhưng anh ấy có bao giờ biết chúng tôi có các tác phẩm nào hay. Đấy, anh xem có cả người chưa bao giờ có một tác phẩm tử tế mà cũng được anh ấy tặng bằng khen. Cứ nộp tiền là các anh ấy cấp bằng khen”, một hội viên (xin được giấu tên) cho biết.

CLB Thu dung

Điều ông Bùi Quốc Chiến bức xúc hơn cả là khi những người bị kỷ luật, sa thải, xóa tên khỏi CLB, thì ngay sau đó, ông chủ tịch Đăng Hạ lại cho dựng một CLB khác bao gồm những con người này. “Khi CLB của chúng tôi có một số người có tư cách kém bị sa thải thì anh Đăng Hạ lại ra quyết định thành CLB thứ 2 ở trong huyện dưới một cái tên khác. Các anh ấy lại về cho ra mắt, trao quyết định công nhận ban lãnh đạo CLB là những người vừa bị chi nhánh Khoái Châu sa thải. Một con người tư cách kém, bị sa thải rồi, giờ các anh ấy ở trên về lại quyết định cho thành lập CLB mới, tôi không hiểu văn hóa nghệ thuật kiểu gì đây?”.

Như lời ông Chiến nói, sau khi một số người bị sa thải, tại huyện Khoái Châu, ông chủ tịch Đăng Hạ lại “đẻ” tiếp ra một CLB khác dưới cái tên CLB Nguyễn Thiện Thuật, trực thuộc CLB sáng tác VHNT Việt Nam. “Khôi hài hơn, CLB này vừa thành lập xong, những con người đó vừa bị kỷ luật, sa thải thì lại được anh Hạ tặng bằng khen vì những thành tích cá nhân xuất sắc. Ở đây chúng tôi gọi đùa đó là CLB thu dung…”- ông Chiến chua chát.

(còn nữa)

Tiếp cận một số hội viên khác ở Hưng Yên, chúng tôi được biết, trước đó tại CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh Hưng Yên, một lãnh đạo CLB cũng bị kỷ luật, bãi miễn các chức vụ, bị sa thải khỏi CLB vì mắc một số khuyết điểm. Nhưng chỉ một thời gian sau đó, người này lại được ông “nhà thơ- nhà báo” Đăng Hạ cho dựng lên một CLB mới và ký quyết định công nhận là lãnh đạo CLB này.

Điều tra của Khiết Giang

Nguồn: TP

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-52874422766145849222013-08-06T21:36:00.001+07:002013-08-06T22:37:08.227+07:00NHÃ THUYÊN: “MÌNH LÀ MỘT CON CHIM CHẲNG HỢP BẦY”

Nhưng bây giờ, mình phải bay đi đâu? Mình đã làm thân với những loài chim và biết rằng, trong thành phố này, mình là một con chim chẳng hợp bầy. Những loài chim trong thành phố có lẽ đã cảm thấy bất trắc khi mình lại gần. Thiên nhiên đã ngẫu hứng tạo ra mình, có lẽ, nhưng thiên nhiên không kèm theo hướng dẫn sử dụng, cũng không khuyến mại một cái lồng. Trong kí ức của một con chim có hình ảnh một con người không? Trong hình dạng bây giờ, liệu mình có bị phát hiện ra mình đã từng là một con người không. Bây giờ, mình phải bay đi đâu?

MÌNH HÓT LÊN

  tặng p.m.đ & những mùa

Một sáng sớm mùa đông, bầu trời xám thở ra hơi mát lạnh, tôi tự nhiên trút bỏ dần bộ dạng người. Trong gương, khi đưa bàn tay trái lên gỡ tóc rối, tôi thấy ngón tay đeo nhẫn và ngón trỏ thấp hơn hẳn. Theo trò đùa của mắt, tôi hà hơi mờ mịt mặt kính, áp bàn tay trái vào gương, nhấc lên, thấy hình bàn tay trên gương, chiếc sừng nai nhấp nhô những mầm sừng đang nhú, hai mầm sừng bị chặt ngang, rồi dấu vết trên mặt gương mờ dần, chiếc sừng teo nhỏ lại, thành chiếc cành đang đâm nhánh bỗng chết khô vì cây bị đứt rễ, rồi dần dần chúng biến mất hẳn trước mắt tôi, chỉ còn lại toàn hơi sương. Tôi dùng ngón trỏ và ngón cái của bàn tay phải nắn vuốt từng ngón tay trái, phát hiện điều kì cục xảy ra với cả ngón trỏ, và cả ngón áp út bàn tay phải: chúng cụt lủn, chỉ còn hai đốt. Như thể một căn bệnh lây nhiễm, các ngón tay khác cũng trụi dần trụi dần, một cái cây bỗng nhiên bị loài sâu khổng lồ gặm mòn hết cành lá, chỉ còn trơ lại những hốc mắt tròn lụi trên thân.

Bây giờ tôi thấy mình thấp dần, toàn thân co dồn, hai chân lún mãi xuống, một cái lò xo chịu lực ép vô hình. Mặt sàn nơi tôi đứng vẫn bất động, không có dấu hiệu chuyển rung, chao đảo. Cái mặt tôi vẫn nguyên dạng mặt người, gương mặt quen thuộc với tôi: hai con mắt lầm lì thiếu sinh khí, hai lá đào khô, cái mũi thấp bẹt cố nhoi lên hít thở, cái lều tạm bợ trên sa mạc của lũ vi trùng, hai gò má cao xương xương, hai hốc đá, nơi trú ngụ của những nụ hôn trong quá khứ bỏ hoang, vết sẹo nằm ngang dài 4cm, con đỉa nằm bẹp trên trán cao và dô, vài sợi tóc lòa xòa ngang má. Gương mặt bây giờ là kí ức người sót lại của tôi, là minh chứng cho nhân dạng tôi. Theo độ lún xuống của đôi chân và toàn thân co lại, chiếc mặt tôi, may thay, vẫn gắn với đầu, từ từ tụt xuống, và rơi xuống mặt đất, một cái đầu tượng bằng đất.

Qua những tấm gương lớn đặt sát tận chân tường, gắn với tứ phía của căn phòng riêng có cửa thông ra phòng khách, tôi thấy đôi chân mẹ, chiếc làn nhựa xanh đặt xuống nền gạch hoa như mọi ngày. Tiếp đó, như thường lệ - và tôi luôn đoán đúng, tôi nghe tiếng gọi vào ăn sáng, lần này tiếng gọi vang lên âm âm, có lẽ bởi tai tôi đang ở quá sát mặt đất. Ngày nào tôi cũng rình đoán những lúc mẹ gọi đến tên mình vào các giờ ăn. Tiếng “con” vang lên trong không trung, vón cục, lăn lốc cốc, đôi khi cũng vui tai. Tôi và mẹ sống cùng nhau 20 năm qua, bằng số tuổi tôi bây giờ, theo thể thức giao tiếp đặc biệt gần như thủ tục: phần lớn thời gian tôi sống trong căn phòng đặt gương tứ phía, mẹ và tôi không giáp mặt nhau nhưng từ phòng mình, tôi vẫn quan sát được bước chân mẹ, những chuyển động chống chếnh như dưới nước khi ánh mặt trời rọi vào, gương mặt lấp ló đâu đó, đôi mắt lo âu vẫn dò theo tôi nhất cử nhất động bằng cách nhân thành nhiều đôi mắt qua các tấm gương. Có một thỏa thuận ngầm đáp ứng nhu cầu của cả hai bên: nhu cầu quan sát từ xa của tôi và mẹ bằng cách nhân bội con mắt, tôi đề phòng mẹ nhất cử nhất động, mẹ canh chừng tôi nhất cử nhất động, từ khi tôi mới lọt lòng. Bà chỉ có mình tôi, bà sống vì tôi và luôn sợ hãi tôi biến mất bất cứ lúc nào.

Có lẽ ngày đang trôi, nắng mùa đông hắt vào tấm gương loang loáng những lưỡi ánh sáng nhọn sắc, những lưỡi thép trắng lạnh. Gương mặt tôi bắt đầu biến thái, miệng tôi dài ra và úp vào nhau thành cái mỏ chim. Tôi mơ hồ đoán rằng chính lưỡi dao của ánh sáng đang khoét gọt tôi theo cách nó muốn.

Tôi đang thành một con chim. Lông bắt đầu phủ dần lên hai cánh tay và bàn tay trụi lủi. Lông dầy lên toàn thân, ấm áp. Những móng chân của tôi hơi quặp lại và lớp sừng đang sần lên. Một con chim ngoại cỡ so với những loài chim quen thuộc trong thành phố này.

Tôi cười thầm. Sự biến mất của tôi sẽ làm mẹ kinh hãi. Thậm chí tuyệt vọng, thậm chí bà có thể chết bất ngờ. Ánh sáng đang khoét gọt tôi theo cách của thiên nhiên, theo quy luật sinh tồn và thích ứng. Tôi không phải là sở hữu của mẹ tôi. Tôi không thuộc quyền kiểm soát của bà. Tôi cũng chẳng thể tự quyết định chính tồn tại của mình.

Tôi nhảy nhót ra ban công. Tôi bay, thử xem. Tôi đập cánh. Tôi lấy đà. Tôi ngã dúi. Tôi đập cánh lại. Tôi lấy đà. Tôi bay được.

Quả thật tôi là chim? Tôi bay lên.

Khi mệt, tôi đứng nghỉ trên dây điện chăng khắp phố, nhìn nghía bọn người đi lại ở dưới, bọn người tôi vốn chán ghét vì sự nhàm tẻ đúc ra từ khuôn mặt họ. Lần đầu tiên tôi quan sát đám đông di chuyển đủ loại người, mà tôi không phải trà trộn vào họ, cũng không phải len lén nhìn, không phải bày đặt một căn nhà gương, tôi đang ở trên cao hơn để nhìn họ, tôi không bị họ săm soi như soi một con người bình thường. Tôi đang mang hình thù chim. Tôi bắt đầu thấy họ hay hay là lạ. Rồi có lẽ họ cũng săm soi tôi, săm soi một con chim, có thể bằng mắt, bằng tay, bằng ná thun, bằng súng, bằng đá…theo cách của một con người. Nhưng tôi chẳng lo xa. Bây giờ tôi đang là chim.

Tôi gõ gõ vào thân cây, nghiêng nghiêng đầu, mổ mổ xuống cánh lá.

Tôi nghe tiếng hót của tôi cứ mỗi ngày mỗi trong hơn.

Trong kí ức của một con chim có hình ảnh một con người không?

Mình hót lên. Chỉ mang máng rằng cánh tay mình teo dần rồi mọc ra hai cái cánh. Rồi lông phủ lên… Chỉ mang máng rằng một sáng sớm mùa đông, bầu trời xám thở ra hơi mát lạnh, mình tự nhiên trút bỏ bộ dạng người. Thế rồi bay đi luôn và là chim luôn từ đấy.

Nhưng bây giờ, mình phải bay đi đâu? Mình đã làm thân với những loài chim và biết rằng, trong thành phố này, mình là một con chim chẳng hợp bầy. Những loài chim trong thành phố có lẽ đã cảm thấy bất trắc khi mình lại gần. Thiên nhiên đã ngẫu hứng tạo ra mình, có lẽ, nhưng thiên nhiên không kèm theo hướng dẫn sử dụng, cũng không khuyến mại một cái lồng. Trong kí ức của một con chim có hình ảnh một con người không? Trong hình dạng bây giờ, liệu mình có bị phát hiện ra mình đã từng là một con người không. Bây giờ, mình phải bay đi đâu?

21. 07.2007 - 02.01.2011

NHÃ THUYÊN

Ngón tay út (NXB Hội Nhà văn, 2011).

MÙA MÀNG MỞ MIỆNG

______________
 Ngày 7/8:

Nhã Thuyên chim (KỲ 11):

- NHÃ THUYÊN: “MÌNH LÀ MỘT CON CHIM CHẲNG HỢP BẦY”

- GIỚI CHỮ NGHĨA VIỆT NAM MẤT BAO LÂU ĐỂ HỌC THÊM VỀ VĂN HÓA TRANH LUẬN

- VALENTIN RASPUTIN: TÀI NĂNG TRẺ CẦN ĐƯỢC NÂNG ĐỠ

- LƯƠNG KHÁU LÃO: ÔI, CÁI HỘI NHÀ VĂN CỦA ÔNG HỮU THỈNH

- LỮ PHƯƠNG: NHỮNG KẺ KHÔNG ĐƯỢC LÊN THIÊN ĐƯỜNG

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI - HOÀNG THỤY ANH: GIẢI PHÁP NÀO CHO PHÊ BÌNH VĂN HỌC

______________
 Ngày 6/8:

Nhã Thuyên động (KỲ 10):

- NHÌN PHẠM XUÂN NGUYÊN, ĐÔNG LA ĐÃ THẤY TÌNH TRẠNG: “RẮN RẾT NGHÊNH NGANG PHUN NỌC TRÊN DIỄN ĐÀN”

- RFI PHỎNG VẤN PHẠM XUÂN NGUYÊN: “TẤT CẢ NHỮNG BÀI ĐÁNH ĐẤM LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC”

- BÙI CÔNG THUẤN: CÓ THỰC LÀ LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY HOÀN TOÀN “LỆCH, LẠC” KHÔNG?

- BÁO ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN – HOÀI NAM: “GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG” HAY TRIỆT TIÊU?

- BÁO QĐND - TRẦN DUY VĂN: BÁO ĐỘNG THỰC TRẠNG BIẾN DẠNG VĂN HÓA NGÔN TỪ

Ngày 5/8:

Nhã Thuyên trận (KỲ 9):

- NHÃ THUYÊN LÊN TIẾNG: “CẤM KỴ” LÀ MỘT TỪ NGỮ VỪA CỔ XƯA, VỪA TẠM BỢ

- ĐÔNG LA KỂ CHUYỆN PHẠM XUÂN NGUYÊN “NHẬN HUY HIỆU 30 NĂM TUỔI ĐẢNG VÀ 2 HUY HIỆU CHIẾN SĨ TRONG SẠCH” VÀ CẢ NHÃ THUYÊN...

- RFA VÀ TS VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “GIẢI THIÊNG” THUẬT NGỮ CỦA SỰ PHÁ HOẠI?

- RFA VÀ PHẠM XUÂN NGUYÊN: “KIỂM DỊCH HAY CHỈ ĐIỂM CŨNG ĐỀU ĐE DỌA SỰ VẬN ĐỘNG CỦA NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM”

- ĐẶNG PHÚ PHONG PHỎNG VẤN NHÃ THUYÊN: MỖI TÁC PHẨM LÀ MỘT SỰ VONG THÂN

Báo:

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI KẾT TỘI NHÃ THUYÊN?

- BÁO LÂM ĐỒNG: “NGÔN NGỮ THƠ THÔ TỤC, BẨN THỈU, NGHỆ THUẬT THƠ BẾ TẮC, LẬP DỊ”

- BÁO THANH TRA: VỀ BÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ - “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ”: ĐƠN ĐIỆU, LẠC LỐI

- BÁO THANH TRA: NHÃ THUYÊN – “MỘT TÀI NĂNG LỠ TÀU”

- BÁO HÀ NỘI MỚI – PGS NGUYỄN NGỌC THIỆN: “TỪ MỘT CÔNG TRÌNH NGỤY KHOA HỌC, LỆCH LẠC VỀ TƯ TƯỞNG HỌC THUẬT”

- BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG – BÍCH AN: “XÂY VÀ CHỐNG”

- BÁO CÔNG AN TPHCM – PHẠM TUẤN KIỆT: SỰ “LỆCH CHUẨN” CỦA MỘT LUẬN VĂN

- BÁO VĨNH LONG – HƯƠNG HUYỀN: “MỘT LUẬN VĂN PHẢN VĂN HÓA VÀ PHẢN ĐỘNG”

- BÁO QĐND: MỘT “GÓC NHÌN” PHẢN VĂN HÓA VÀ PHI CHÍNH TRỊ

- BÁO NHÂN DÂN: NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ CA NGỢI THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

Đặc biệt trên tuần báo VN TPHCM:

- (KỲ 1) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “CÓ GIẢI THIÊNG LỊCH SỬ ĐƯỢC KHÔNG?”

- (KỲ 2) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “KHÔNG CÓ THẦY ĐỐ MÀY LÀM NÊN”

- (KỲ 3) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VẤN ĐỀ Ở KHOA VĂN ĐH SP HN – MỘT LUẬN VĂN KÍCH ĐỘNG SỰ PHẢN KHÁNG VÀ CHỐNG ĐỐI”

- (KỲ 4) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN SƯ TỬ VÀ VĂN CẦY CÁO”

- (KỲ CUỐI) – BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN - SỬ BẤT… PHÂN” “Nhã Thuyên dường như chỉ là cái cớ cho những con sói học hàm đầy trí khôn và móng vuốt cấu xé".

________________
 Ngày 3/8:

Nhã Thuyên hội (KỲ 8):

- THƯ CỦA HỌC TRÒ NGUYỄN THỊ DIỄM HÀ GỬI ĐẾN NHÀ THƠ NHÃ THUYÊN, TỨC CÔ GIÁO ĐỖ THỊ THOAN

- NHÀ BÁO VÀ CÔNG LUẬN - TỪ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐANG GÂY TRANH CÃI: ĐỪNG NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ TÁN DƯƠNG SỰ NỔI LOẠN CỦA THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

- GIANG NAM LÃNG TỬ VÀ ĐÔI LỜI BÀN GÓP VỀ BÀI VIẾT CỦA TS PHẠM THỊ HOÀI (VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN)

- DIÊN VỸ: GỬI CHU GIANG + TUẦN BÁO VĂN NGHỆ TPHCM + KHOA NGỮ VĂN ĐH SƯ PHẠM HÀ NỘI

- LÊ TUẤN HUY - THẨM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SỸ CỦA ĐỖ THỊ THOAN: TÍNH PHÁP LÝ VÀ SỰ HỢP LÝ

- NGUYỄN HOÀNG VĂN: LỊCH SỬ CỦA BỆNH DỊCH

- BLOG PHẠM THỊ HOÀI: VỤ XỬ ÁN MỘT GIÁO VIÊN DẠY VĂN

- CU VINH KHOAI LANG “CHỈ ĐIỂM”

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH: XIN ĐỪNG UỐNG MÁU NHÂN VĂN

________________
 Ngày 2/8:

Nhã Thuyên hotgirl (KỲ 7):

Mới:

- PHẠM XUÂN NGUYÊN: PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM

- MAI ANH TUẤN (ĐH VĂN HÓA): “KHÔNG BAO GIỜ TRÍCH DẪN NHỮNG LỜI LẼ MÀ PHÊ BÌNH CHỈNH HUẤN ĐANG DÙNG” “những nhà văn/nhà thơ hay những nhà nghiên cứu bị phê bình chỉnh huấn liệt vào đủ các tội mà tôi từng gặp, tôi đều nhận thấy họ có phong thái rất lịch thiệp, hồn nhiên, nhiều ưu tư và đầy nhân ái với/về đời sống”.

- TRẦN NGỌC HIẾU: CUỘC NỔI LOẠN CỦA NGÔN TỪ TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI – GHI NHẬN QUA MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG

- CHU MỘNG LONG TIẾP TỤC VẠCH MẶT “PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM”

- HỒ THƠM: VỀ ĐỘI QUÂN ĐAO PHỦ VĂN HỌC

Hay:

- NGUYỄN ĐỨC TÙNG VÀ TIN TỨC MỖI NGÀY VỀ VỤ NHÃ THUYÊN “Mỗi ngày một bài kết án/ Nếu bảy ngày như thế/ Sẽ có người tự tử vì buồn chán/ Rất may/ Ngày thứ sáu/ Chúng bỗng im bặt”.

- BLOG GIAO BẤT NGỜ VÌ NHÓM MỞ MIỆNG (QUEN GỌI LÀ NHÓM THƠ RÁC) TRỞ THÀNH ĐỀ TÀI LUẬN VĂN CAO HỌC CỦA NHÃ THUYÊN NĂM 2010

- NGUYỄN HƯNG QUỐC: VỤ ÁN NHÃ THUYÊN

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH VÀ ĐÔI DÒNG NGỎ ĐẾN CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU

________________
 Ngày 1/8:

Nhã Thuyên cháy (KỲ 6):

Hấp dẫn:

- ĐÔNG LA: “NHÃ THUYÊN NGỤP LẶN TRONG MIỆNG… HỐ RÁC”

- NHÃ THUYÊN PHỎNG VẤN LÝ ĐỢI VÀ BÙI CHÁT

- NHÃ THUYÊN: “CÓ NGƯỜI BẢO NÓ CAN ĐẢM, CÓ NGƯỜI BẢO RẰNG NÓ CHẬP CHENG”

- NHÃ THUYÊN ĐÃ NÓI GÌ VỚI VŨ THỊ PHƯƠNG ANH VỀ LUẬN VĂN “VỊ TRÍ KẺ BÊN LỀ”

- ĐÀO TRUNG ĐẠO: KHẢ NĂNG THÀNH CÔNG/THẤT BẠI CỦA “VỤ XỬ” NHÃ THUYÊN

- NHÀ VĂN NGUYÊN NGỌC NHÂN VỤ NHÃ THUYÊN, CHỢT NHỚ TRẦN ĐỘ...

 Mới:

- PHẠM THỊ HOÀI: “CÚ GIÃY CUỐI CÙNG CỦA NỀN VĂN HỌC CHỈNH HUẤN”

- LÊ CHÍNH DUẬT: “AI PHẢN ĐỐI THẠC SĨ ĐỖ THỊ THOAN?”

- INRASARA: VÀI NHẬN ĐỊNH về NHÓM MỞ MIỆNG & NHÀ XUẤT BẢN GIẤY VỤN

- PHẠM CHI: SỰ TỈNH TÁO VÀ TINH THẦN PHÊ PHÁN TRONG TIẾP NHẬN TRI THỨC

________________
 Ngày 31/7:

Nhã Thuyên chưởng (KỲ 5):

Vũ Thị Phương Anh:

- NGUYỄN VẠN PHÚ: VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN – ĐỖ THỊ THOAN: “HẬN CÁ CHÉM THỚT”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH BÀN VỀ NGUYỄN VẠN PHÚ TRONG VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: VIẾT NHANH NHÂN VỤ LUẬN VĂN CỦA ĐTT, HAY “CHÚA ĐÃ BỎ LOÀI NGƯỜI…”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “VỀ NHÓM MỞ MIỆNG VÀ CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI”

Chu Mộng Long:

- CHU MỘNG LONG: ĐÃ “PHI CHÍNH TRỊ” THÌ NGUY HIỂM CHỖ NÀO?”

- CHU MỘNG LONG: MỞ MIỆNG VÀ… BỊT MIỆNG (BẢN MỚI)

- CHU MỘNG LONG: “TỰ DO MỞ MIỆNG MÌNH ĐỂ BỊT MIỆNG KẺ KHÁC Ư?”

- CHU MỘNG LONG: HỒNG VỆ ĐAO PHÁP (VỀ “VỤ ÁN” NHÃ THUYÊN)

- CHU MỘNG LONG: "NHÃ THUYÊN VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO NHÀ KHOA HỌC”

________________
 Ngày 30/7:

Nhã Thuyên bay (KỲ 4):
 GS Trần Đình Sử:

- TRẦN ĐÌNH SỬ: TÍNH NHÂN VĂN TRONG PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- GS TRẦN ĐÌNH SỬ: “PHÊ BÌNH KIỂM DỊCH”

- TRẦN ĐÌNH SỬ: “CUỘC PHÊ PHÁN LUẬN VĂN CỦA ĐỖ THỊ THOAN HAY LÀ SỰ XUNG ĐỘT VỀ KHUNG TRI THỨC VÀ Ý THỨC HỆ”

Nóng quá:
 - PHẠM XUÂN NGUYÊN: TỪ MỘT BẢN LUẬN VĂN

- BLOG NHỊ LINH BÀN VỀ VỤ NHÃ THUYÊN VÀ RỘNG HƠN VỤ NHÃ THUYÊN MỘT CHÚT

- BLOG MỘT NGƯỜI DÂN BÀN VỀ VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- NGUYỄN THỊ TỪ HUY VÀ THƯ GỬI GIÁO SƯ PHONG LÊ

- LÊ NGUYÊN LONG - “TRUNG TÂM VÀ NGOẠI BIÊN: TỪ HỆ HÌNH CẤU TRÚC LUẬN ĐẾN HỆ HÌNH HẬU CẤU TRÚC LUẬN”

- LẠI NGUYÊN ÂN: TRỞ LẠI VẤN ĐỀ TRUNG TÂM – NGOẠI VI

- BÙI CÔNG THUẤN: THỰC TRẠNG LÀM LUẬN VĂN THẠC SĨ-TIẾN SĨ

____________
 Ngày 21/7

Nhã Thuyên thánh (KỲ 3):

- NHÓM “MỞ MIỆNG”: LỊCH SỬ VĂN HỌC ĐẪM MÁU SẮP LẶP LẠI?

____________
 Ngày 15/7

Nhã Thuyên lạc (KỲ 2):

- BÁO VĂN NGHỆ – BAN LÝ LUẬN PBVH: MỘT LUẬN VĂN MƠ HỒ VÀ SAI LẦM

- BÁO VĂN NGHỆ – VĂN CHINH: LẠI BÀN SÂU VỀ LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN ĐỖ THỊ THOAN

- BÁO VĂN NGHỆ – VŨ HẠNH: THẤY GÌ TỪ MỘT LUẬN VĂN SAI LẠC?

________________

Ngày 8/7

Nhã Thuyên loạn (KỲ 1):

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 1: NỔI LOẠN LÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ SÁNG TẠO?

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 2: MƯỢN VĂN CHƯƠNG LÀM CHÍNH TRỊ

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 3: KHÔNG THỂ XÂM PHẠM GIÁ TRỊ THIÊNG LIÊNG

_____________________

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com4tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-70376963302738309852013-08-06T21:12:00.003+07:002013-08-06T21:39:32.083+07:00GIỚI CHỮ NGHĨA VIỆT NAM MẤT BAO LÂU ĐỂ HỌC THÊM VỀ VĂN HÓA TRANH LUẬN?

- Luận văn Đỗ Thị Thoan, một Nhân Văn Giai Phẩm thứ hai (RFI). Nhà phê bình văn học Phạm Xuân Nguyên: “Bây giờ có kiểu phê bình ‘kiểm dịch’, tức là đóng dấu vào các tác phẩm văn học, nhưng bất chấp phẩm tính của văn học tác phẩm. Giáo sư Trần Đình Sử cũng kết thúc bài viết bằng một câu rất hay: ‘Đó có thể đó cũng là một lối phê bình, nhưng đó không phải là phê bình văn học’. Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của Giáo sư Trần Đình Sử. Tất cả những bài đánh đấm luận văn của Nhã Thuyên không phải là phê bình văn học”.

- Ôi, cái Hội Nhà văn của ông Hữu Thỉnh ! (Lương Kháu Lão). “Hội nhà văn của ông Hữu Thỉnh có nhiều nhân vật quái đản quá. Nguyễn Minh Hồng , đại biểu quốc hội, mới được phong anh hùng , người đã đề nghị Quốc hội ban hành Luật nhà văn thật hài hước mà chính anh ta chẳng có một tác phẩm nào được công chúng biết đến là một ví dụ. Bây giờ lại đến Đông La, một nhà văn, nhà thơ mà trong 86 triệu người dân VN thử hỏi có bao nhiêu chục người biết anh ta ? Nhưng từ hôm nay sẽ có nhiều người biết vì hãy xem các comment trên trang mạng Facebook thì thiên hạ chửi bới, ném đá như thế nào với những ngôn từ bẩn thỉu thô tục cho xứng với nhân cách của Đông La mà người ta gọi chệch thành Đa Lông (thằng mặt L. nhiều lông)“.

Mời bà con xem lại bài viết của Lữ Phương Những Kẻ Không Được Lên Thiên Đường! Viết về cái cách “tranh luận” của Đông La: “Chẳng phải với thứ luận điệu đó tác giả đã hùa theo một số tờ báo chuyên nghề làm chiến tranh chính trị của nhà nước đương quyền để công kích những tên tuổi mà tác giả đã kể ra hay sao? Mọi thứ dường như đã trở nên rõ rệt: cái lối nói nhăng nói cuội về ‘tình yêu bao la’ của ‘Các Mác’ cùng với niềm tin về một thiên đường bánh vẽ được tác giả bốc lên mây xanh cuối cùng đã không dấu nổi cái thực chất ton hót chính trị cực kỳ tồi tệ của nó!“

Trộm nghĩ, những tay viết toàn những lời đao to búa lớn kiểu chợ búa vô văn hoá, nhưng lại cứ tự quảng cáo rằng mình là người ngoài Đảng, nhảy vô bênh vực cho Đảng, những tên như Đông La này có thể do thế lực thù địch cài vào Đảng ta, rồi cố tình viết những lời vô văn hoá đó để bôi tro trát trấu vào mặt Đảng, để Đảng thêm xấu mặt, ra ý rằng giờ Đảng chỉ toàn phường chợ búa như vậy. Rất đáng suy ngẫm. Đề nghị cơ quan các cấp hết sức cảnh giác với những trường hợp này.

Thấy có bài mới của Đông La đăng trên Văn Chương + vẫn tiếp tục múa võ cùn trước mặt nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, chúng tôi không điểm vì không muốn làm phí thì giờ của độc giả.

Liên quan tới bài “tranh luận” của Đông La với nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên mà chúng tôi đã điểm hôm qua, một độc giả gửi bình luận: “Nhân nói về văn hoá tranh luận, phải thấy một thực trạng là văn hoá tranh luận ở VN cực kém, không có những kiến thức và nguyên tắc tối thiểu của phép tranh luận, cho nên đôi co qua lại một hồi là lập tức quay ra moi móc, mạ lị nhau, bỏ quên cả đối tượng chính đang tranh luận, mà trường hợp liên tiếp các bài của Đông La từ chuyện cụ thể là luận văn Nhã Thuyên quay sang moi móc chửi bới Phạm Xuân Nguyên là một ví dụ rất điển hình. Đây là vấn đề văn hoá tranh luận, đồng thời nhìn rộng ra cũng là sự thiếu sót trầm trọng các nguyên tắc căn bản của một xã hội dân chủ, thượng tôn pháp luật, và tôn trọng cá nhân, tôn trọng đối thủ. Ngẫm vậy để thấy xã hội VN còn nhiều việc phải làm lắm.

Riêng về vấn đề văn hoá tranh luận, học thuật và tranh luận trong học thuật, giới chữ nghĩa Việt Nam nên tìm đọc 2 bài tiểu luận đồng thời cũng là 2 bài tranh luận học thuật rất hay của 2 nhà nhân văn hàng đầu thế giới trong thế kỉ 20: Lévi-Strauss: ‘Cấu trúc và hình thức (Suy nghĩ về một công trình của V. Propp)’ và V. Propp trả lời Lévi-Strauss: ‘Nghiên cứu cấu trúc và nghiên cứu lịch sử về truyện cổ tích thần kì’. Cả 2 bài này đều được đưa vào phần phụ lục của sách: TUYỂN TẬP V.IA.PROPP. NXB Văn hóa dân tộc, 2003. Họ tranh luận rất lịch thiệp và tôn trọng nhau, bám vào các luận điểm khoa học của nhau để trả lời nhau, và qua đó tri thức khoa học được mở ra…

Kể mấy trang web chuyên ngành và mang tính học thuật như Phê bình Văn học có điều kiện đưa lên mấy bài này cho bà con đọc tham khảo thì tốt, cũng là dịp để giới chữ nghĩa VN học thêm về văn hoá tranh luận“.

Nhã Thuyên & Phạm Xuân Nguyên - Đặng Phú Phong phỏng vấn Nhã Thuyên: Nhã Thuyên : Mỗi tác phẩm là một sự vong thân…?(Quê Choa).

- BÙI CÔNG THUẤN: CÓ THỰC LÀ LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY HOÀN TOÀN “LỆCH, LẠC” KHÔNG? (Văn Nghệ Trẻ/VC+). – Hoàng Thụy Anh: GIẢI PHÁP NÀO CHO PHÊ BÌNH VĂN HỌC (Nguyễn Trọng Tạo).

Nguồn: Anh Ba Sàm
vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-87625007967915309992013-08-06T21:10:00.002+07:002013-08-06T21:56:47.886+07:00THƯ NXB VĂN HỌC VÉN TẤM MÀN BÍ MẬT VỀ “CÂU LẠC BỘ SÁNG TÁC VHNT VIỆT NAM”

Kính gửi: Nhà văn Phong Điệp.

Vừa qua, trên trang phongdiep.net có đăng bài viết của Phan Chính với nhan đề “Khó chấp nhận đối với người sáng tác!”, trong đó đề cập đến việc tập thơ La Gi biển nhớ của tác giả Hải Đăng (do Nhà xuất bản Văn học ấn hành năm 2013) có rất nhiều câu thơ “nhập nhằng” “trùng lặp câu chữ, ý thơ, thậm chí nguyên si gần trọn câu” của các nhà thơ nổi tiếng. Trước hết, Nhà xuất bản Văn học xin chân thành cảm ơn nhà văn Phong Điệp đã kịp thời thông tin và có ý kiến phê bình hết sức thẳng thắn, khách quan đối với những ấn phẩm của Nhà xuất bản Văn học.

Tuy nhiên, sau khi rà soát lại quy trình biên tập và liên kết xuất bản, Nhà xuất bản Văn học phát hiện thấy không hề tổ chức biên tập, liên kết và cấp Quyết định xuất bản cho cuốn sách này. Nhà xuất bản Văn học còn được biết cuốn sách hiện đang được tuyên truyền và phổ biến rộng rãi. Nhà xuất bản Văn học sẽ có ý kiến chính thức với các cơ quan chức năng về vấn đề này.

Một lần nữa xin chân thành cảm ơn nhà văn Phong Điệp đã kịp thời thông tin để Nhà xuất bản Văn học phát hiện và có ý kiến phản hồi đối với những ấn phẩm mạo danh nhằm bảo vệ uy tín, thương hiệu của Nhà xuất bản Văn học.

Trân trọng.

Hà Nội, ngày 31 tháng 7 năm 2013

TL. GIÁM ĐỐC

PHÒNG KẾ HOẠCH - TỔNG HỢP

 BÀI VIẾT CÓ LIÊN QUAN:

NHÂN DANH THƠ ĐỂ LŨNG ĐOẠN… THƠ?

Văn nghệ Trẻ : Nếu là những bài thơ rời lúc trà dư tửu hậu, bằng cảm xúc có thể bị “nhập tâm” những câu thơ hay mà bản thân người sáng tác mơ hồ cho là tâm trạng của mình, người nghe còn có thể thông cảm được. Nhưng khi trở thành một ấn phẩm, có giá trị lưu hành trên diễn đàn văn học, đòi hỏi tính nghiêm túc hơn. Đó cũng là lòng tự trọng của người sáng tác và biết tôn trọng người yêu thơ

Một tập thơ bị phản ứng

Đó là tập thơ “La Gi biển nhớ” của Hải Đăng. Nhà thơ Phan Chính, - 70 tuổi- Chi hội trưởng Chi hội VHNT thị xã La Gi, trực thuộc Hội VHNT tỉnh Bình Thuận đã rất bức xúc trước một tập thơ mà theo ông là: “nhập nhằng từ ý thơ, câu chữ của người khác để coi đó là sự sáng tạo, xuất thần, thực sự “cày ải” của mình”. Theo nhà thơ Phan Chính, đây là một việc khó chấp nhận đối với người sáng tác!

Nhà thơ Phan Chính đã nhặt ra một số câu thơ “nhập nhằng” của tác giả Hải Đăng trong tập “La Gi biển nhớ” như sau:

“Con đã về nơi Bác ở xưa/ Vẫn xoài cam bưởi trái đong đưa/ Vẫn hồ nước mát reo tăm cá/ Vẫn nắng ban mai rợp bóng dừa…” (bài Viếng Lăng Bác- trang 61). Trong khi đó thơ Tố Hữu ai cũng thuộc lòng: “Anh dắt em vào cõi Bác xưa/ Đường xoài hoa trắng nắng đu đưa/ Có hồ nước lặng sôi tăm cá/ Có bưởi cam thơm, mát bóng dừa…” (bài Theo chân Bác). Trong bài Khói chiều vắng mẹ, Hải Đăng viết : “…Con đi kháng chiến gian lao/ …Mưa bao nhiêu hạt, đếm ngày con đi/ …Qua làn khói mỏng, thương thầm nhớ con/ …Giặc tan con lại về bên mẹ hiền (trang 20). Không coi là thấp thoáng thơ Tố Hữu nữa mà chính xác từ các câu: “Con đi mỗi bước gian lao/…Mưa bao nhiêu hạt thương bầm bấy nhiêu/…Chiều nay chắc cũng thương thầm nhớ con/…Giặc tan, con lại sớm hôm cùng bầm (bài Bầm ơi). Người đọc không thể coi đây là câu thơ sáng tác đúng nghĩa: “Lô nhô dưới bến mươi thuyền thúng/ Lác đác trên bờ những quán cây…” (bài Đồi Dương Hồ Tôm -trang 49) vì Bà Huyện Thanh Quan đã viết “Lom khom dưới núi tiều vài chú/ Lác đác bên sông chợ mấy nhà…” (bài Qua Đèo Ngang). Lại càng khó chấp nhận việc sử dụng gần nguyên câu thơ đã trở thành quen thuộc với mọi người: “Nhà nàng ở cách nhà tôi/ Đầy vơi nỗi nhớ muốn sang thăm người” (bài Đầy vơi nỗi nhớ- trang 40), với Nguyễn Bính trong bài Cô Hàng Xóm thì “Nhà nàng ở cạnh nhà tôi/ Cách nhau cái dậu mồng tơi xanh rờn…”, tức chỉ đổi từ chữ “cạnh” sang chữ “cách” mới thật quá quắt. Tương tự câu thơ “Cỏ non xanh mướt tới chân trời” (bài Xuân về- trang 63) với “Cỏ non xanh dợn chân trời” (Kiều- Nguyễn Du).

Nhà thơ Phan Chính cho biết, ông đã thử thống kê trong tập “La Gi biển nhớ”; thấy có không dưới hai chục bài bị trùng lặp câu chữ, ý thơ, thậm chí nguyên si gần trọn câu. Trong đó còn có nhiều bài dính dáng đôi câu của thơ Xuân Quỳnh, Đỗ Trung Quân, Xuân Diệu, Hồ Xuân Hương… Như : “Từ buổi xuất quân đi giữ cõi/ Tháng năm luôn nhớ đất cha ông” (bài Tình người chiến sỹ biển đảo-trang 55). Đọc và liên tưởng ngay đến câu thơ nổi tiếng của Huỳnh Văn Nghệ: “Từ độ mang gươm đi mở cõi/ Trời Nam thương nhớ đất Thăng Long”. Hoặc câu “Mình về mình có nhớ ta/ La Gi ngày ấy thiết tha mặn mà/ Mình về mình có nhớ ra… ” (bài Mình có nhớ ta- trang 180) đã sao y cả lời lẫn tứ thơ của Tố Hữu trong bài Việt Bắc.

“Nếu là những bài thơ rời lúc trà dư tửu hậu, bằng cảm xúc có thể bị “nhập tâm” những câu thơ hay mà bản thân người sáng tác mơ hồ cho là tâm trạng của mình, người nghe còn có thể thông cảm được. Nhưng khi trở thành một ấn phẩm, có giá trị lưu hành trên diễn đàn văn học, đòi hỏi tính nghiêm túc hơn. Đó cũng là lòng tự trọng của người sáng tác và biết tôn trọng người yêu thơ”.- Nhà thơ Phan Chính khẳng định

Theo chúng tôi, hành vi của Hải Đăng trong tập thơ “La Gi biển nhớ” là hành vi đạo thơ một cách trắng trợn.

Vậy, vì sao tập thơ này lại được cấp phép?

Ai đã cấp phép cho tập thơ ?

Trên xinhe của sách ghi: đơn vị cấp phép là Nhà xuất bản Văn Học và GPXB số 22 (ngày 15/1/2013).

Trên tinh thần xây dựng, ngay sau khi phát hiện ra tập thơ dở, nhà thơ Phan Chính đã gửi thư đến NXB Văn học. Nội dung thư có đoạn:

“Vì uy tín của NXB Văn học đã có từ lâu, cho nên dư luận địa phương chúng tôi hết sức bất ngờ là, không hiểu vì sao với tập thơ “La Gi biển nhớ” của Hải Đăng (không phải là Hội viên VHNT địa phương) do NXB Văn học lại liên kết với một đơn vị không biết từ đâu, uy tín thế nào, đó là “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam” (do Đăng Hạ) đứng ra xuất bản với một nội dung vừa kém nhưng điều quan trọng là có nhiều sai phạm lớn do sao chép thơ người khác (đạo thơ) quá thô thiển. Tập thơ này được lưu hành rộng rải trong tỉnh Bình Thuận và được công bố giới thiệu nhiều hình thức. Trước đây, ở địa phương chúng tôi cũng được phổ biến một tập thơ tựa Cát Bồi của Minh Trinh, dưới hình thức NXB Văn học liên kết Câu lạc bộ Sáng tác VHNT Việt Nam xuất bản (Cụ thể ghi in 1000 cuốn, tại Nhà in Hà Đăng. Giấy Chấp nhận KHĐKXB số 233-2012/CXB/25-07/VH ngày 23/4/2012-nộp lưu chiểu quý II/2012). Chất lượng nội dung rất kém.

Tôi xin cung cấp các thông tin liên quan để NXB nghiên cứu nhằm bảo vệ uy tín tên tuổi NXB Văn Học, xứng đáng là Bà Đỡ cho nhiều tác phẩm Văn học có chất lượng.”

Ngay sau khi nhận được thư từ nhà thơ Phan Chính, NXB Văn học đã lập tức rà soát lại công tác cấp giấy phép xuất bản, đặc biệt là kiểm tra số giấy phép của hai cuốn “La Gi biển nhớ” và “Cát bồi” theo như thông tin mà nhà thơ Phan Chính cung cấp.

Thật bất ngờ, trong danh sách cấp giấy phép của NXB hoàn toàn không có danh mục hai cuốn sách này. Rõ ràng đây là sự mạo danh, làm giả một cách trắng trợn của Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam.

Vén tấm màn bí mật về “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam”

Thật trùng hợp, chúng tôi cùng lúc nhận được bài viết của nhà báo Lê Hồng Thiện, vén tấm màn bí mật về “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam” (CLB), Số hội viên của CLB này theo thống kê sơ bộ có trên 4500 người, sinh hoạt tại 15 chi nhánh đóng tại các địa phương (như: Hưng Yên, Phú Thọ, Nam Định, Hoà Bình, Hà Nội, Thanh Hoá, Hải Dương, Đồng Nai v.v….). Người khai sinh ra CLB là Đăng Hạ - một nhân vật hoàn toàn xa lạ với giới sáng tác .

Vậy Đăng Hạ là ai?

Trong phóng sự điều tra của mình, nhà báo Lê Hồng Thiện cho biết: Đăng Hạ tên thật là Ngô Văn Khích, sinh năm 1984, quê Thanh Hóa, nơi đăng kí hộ khẩu thường trú hiện nay tại số 1, ngõ 31/2, đường Phan Trọng Tuệ, thị trấn Văn Điển, Hà Nội. Từ năm 2008, Ngô Văn Khích thành lập một số công ty TNHH tư nhân như: Công ty Cổ phần phát triển Truyền thông thương hiệu Việt, Công ty TNHH dịch vụ tư vấn Thành Phát (sau chuyển đổi thành Công ty Cổ phần dịch vụ và tư vấn Thành Phát và tiếp theo lấy danh nghĩa của Công ty Thành Phát này để ra quyết định thành lập CLB sáng tác VHNT Việt Nam (ngày 20/6/2009). CLB lấy địa chỉ nơi ở của Ngô Văn Khích làm trụ sở hoạt động.

 Điều kiện tham gia CLB hết sức đơn giản: chỉ cần 2 bài thơ và nộp phí (gồm phí nhập hội, và phí hàng năm). CLB dù lấy tên là “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam” nhưng thực tế hội viên đều là… “nhà thơ”

Nhà báo Lê Hồng Thiện cho biết: “Bề ngoài CLB sáng tác VHNT Việt Nam họat động ra vẻ “phong trào”, nhưng bên trong Đăng Hạ làm nghề kinh doanh thơ phú, trong nhà Đăng Hạ có máy in màu, máy in đen trắng các hội viên của Hạ muốn in thơ đều phải qua nhà in của Hạ, Hạ vừa biên tập viết lời giới thiệu tán tụng và lo giấy phép, làm bìa. Tất cả các khâu này anh ta “ăn” đậm, “chém” đau các cụ. Chém các cụ như thế chưa đã, Đăng Hạ còn chém các cụ bằng các thủ tục hành chính, thi đua, khen thưởng.”

Với cái tên rất “kêu”: “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam” nên không ít người nhầm tưởng nó là cơ quan ngang bộ, có người lại tưởng đó là … Hội Văn học nghệ thuật Việt Nam, nên khi đi các tỉnh làm việc, Đăng Hạ và cộng sự của mình dễ dàng lừa phỉnh được lãnh đạo ban ngành tại nhiều địa phương.

Những việc làm khuất tất, thu lời bất chính của cái gọi là “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam” đã lọt vào mắt các cơ quan chức năng. Bắt đầu từ 5/2/2013 CLB sáng tác VHNT Việt Nam đã bị ngừng hoạt động, theo yêu cầu của Bộ Công an, Đăng Hạ phải tự giải tán, có trách nhiệm thông báo cho 15 chi nhánh

Tuy nhiên, trong bài điều tra của nhà báo Lê Hồng Thiện cho biết: bất chấp kết luận của cơ quan công an, Đăng Hạ vẫn tiếp tục Đại hội theo dự kiến vào 13/7/2013. Hạ cho họp BCH mở rộng và lập danh sách BCH mới cho nhiệm kỳ II (2013-2018).Những hội viên bị sa thải ở nơi này lại đến CLB VHNT chi nhánh nơi khác cũng được Hạ cho tái kết nạp.

Xuất phát từ những sai phạm trên, Ngày 13/7/2013 cơ quan An ninh Hà Nội đã không cho CLB sáng tác VHNT Việt Nam tiến hành đại hội. Tại Hưng Yên, sau khi có đơn tố cáo của một số cụ, phòng Bảo vệ Chính trị an ninh nội bộ công an tỉnh Hưng Yên đã xác minh và yêu cầu ông Lâm Sơn Hà – chủ tịch CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh Hưng Yên dỡ bỏ tấm biển “Văn phòng đại diện CLB sáng tác VHNT Việt Nam chi nhánh Hưng Yên” trụ sở đặt tại số nhà 106, đường Tô Hiệu, phường Hiến Nam, thành phố Hưng Yên, tỉnh Hưng Yên

"Nhà thơ - nhà báo" Đăng Hạ

Sự “lộng hành” của “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam” kéo dài suốt bốn năm qua, đến giờ mới bị phát hiện.

Nhà báo Lê Hồng Thiện bức xúc đặt câu hỏi trong bài viết của mình: “tại sao CLB sáng tác VHNT Việt Nam do Đăng Hạ lập ra và đứng đầu này đã tồn tại nhiều năm với những sai phạm như vậy mà nhiều cơ quan chức năng ở Hà Nội không biết? Câu hỏi này xin được gửi đến Cơ quan bảo vệ Chính trị an ninh nội bộ công an thành phố Hà Nội, Sở VHTT và Du Lịch, Ban tuyên giáo Thành uỷ Hà Nội, Hội liên hiệp VHNT Hà Nội, Liên hiệp các hội VHNT Việt Nam?”

Chúng tôi thiết nghĩ, câu hỏi cũng cần đặt ra cho cả những người cầm bút hiện nay, rằng: tại sao thơ bị lũng đoạn?

PVVNT

Nguồn: Phong Điệp
vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-34226906843118546482013-08-06T21:07:00.002+07:002013-08-06T21:44:55.418+07:00“NHÀ BÁO – NHÀ THƠ” ĐĂNG HẠ VÀ CÁC CHIÊU LỪA VƠ VÉT HÀNG TỈ ĐỒNG CỦA HỘI VIÊN NHƯ THẾ NÀO?

Đăng Hạ là ai?

Đăng Hạ tên thật là Ngô Văn Khích, sinh năm 1984, quê Thanh Hóa, nơi đăng kí hộ khẩu thường trú: Số 1, ngõ 31/2, đường Phan Trọng Tuệ, thị trấn Văn Điển, Hà Nội. Từ năm 2008, Ngô Văn Khích thành lập một số công ty TNHH tư nhân: Công ty Cổ phần Phát triển Truyền thông thương hiệu Việt, Công ty TNHH Dịch vụ Tư vấn Thanh Phát (sau đổi thành Công ty Cổ phần Dịch vụ và Tư vấn Thành Phát) lấy danh nghĩa Công ty Thành Phát để ra quyết định thành lập CLB sáng tác VHNT Việt Nam (ngày 20/6/2009). CLB lấy địa chỉ nơi ở của Ngô Văn Khích làm trụ sở hoạt động, đăng kí hòm thư tại bưu điện quận Hai Bà Trưng (Hà Nội) số 811 đường Giải Phóng) để nhận thư từ, tài liệu, tác phẩm...

Đăng Hạ

Đăng Hạ (Ngô Văn Khích) chưa từng làm ở tờ báo nào, cũng chưa cộng tác cho một tờ báo nào thường xuyên, chưa được cấp thẻ nhà báo và cũng không là hội viên Hội Nhà báo Việt Nam. Vậy mà Đăng Hạ đi đâu cũng được các chi nhánh CLB sáng tác VHNT Việt Nam ở các tỉnh, thành phố trịnh trọng giới thiệu là “nhà báo - nhà thơ” Đăng Hạ. Mặc dù Đăng Hạ chưa phải là hội viên Hội VHNT cấp tỉnh, thành phố nào mà luôn tự xưng mình là nhà thơ. Trong các thẻ hội viên CLB sáng tác VHNT Việt Nam, kí các chứng chỉ Kỉ niệm chương, Bằng khen, Giấy khen, giấy mời họp, giấy giới thiệu, các quyết định kỉ luật, khen thưởng cho đến các-vi-dít… Đăng Hạ đều ghi cụm từ: "Nhà thơ - Nhà báo" Đăng Hạ.

Ai yêu thơ thì Đăng Hạ "chém"

Với quy chế kết nạp hội viên hết sức lỏng lẻo và dễ dãi, chỉ cần có 2 bài thơ gửi tới CLB, đóng góp phí nhập Hội và Hội phí hằng năm, nên chỉ trong một thời gian ngắn cái gọi là "CLB sáng tác VHNT Việt Nam, đã phát triển được 15 chi nhánh ở các địa phương, trong đó có Hà Nội, Hưng Yên, Phú Thọ, Nam Định, v.v… Theo một thành viên dự cuộc họp trù bị đại hội CLB sáng tác VHNT Việt Nam sáng 7/7/2013 tại nhà Đăng Hạ: Tính đến tháng 7/2013 câu lạc bộ đã có 4.500 hội viên, hầu hết là những người về hưu, có hội viên ngót 90 tuổi. Ở tuổi này một số cụ yêu thơ, làm thơ thay cho đánh tổ tôm, chơi cờ. Các cụ có lương hưu, đời sống ổn định. Có cụ con cháu khá giả hỗ trợ tài chính cho bố in thơ, tuy không phải tiền chùa mà tiền con, tiền cháu nên in thơ vô tư. Bề ngoài CLB sáng tác VHNT Việt Nam hoạt động ra vẻ "phong trào", nhưng bên trong Đăng Hạ làm nghề kinh doanh thơ phú. Trong nhà Đăng Hạ có máy in màu, máy in đen trắng. Các hội viên của Hạ muốn in thơ đều phải qua “nhà in” này. Đăng Hạ vừa biên tập, viết lời giới thiệu tán tụng vừa lo giấy phép. Tất cả các khâu này ông ta "ăn" đậm, "chém" đau các cụ.

Chém các cụ như thế chưa “đã”, Đăng Hạ còn “chém” bằng các thủ tục hành chính, thi đua, khen thưởng. Mỗi Kỉ niệm chương Hạ thu 150.000 đồng, một Bằng khen 500.000 đồng, một con dấu cấp cho các chi nhánh thu 460.000 đồng, thẻ hội viên thu 100.000 đồng, Hội phí mỗi năm 50.000 đồng/người…

Mỗi kì "CLB sáng tác VHNT Việt Nam" họp hành, đại hội, Đăng Hạ đều nhận tài trợ của các chi nhánh. Hằng năm, Đăng Hạ còn tổ chức các cụm thi thơ… cũng mời vài nhà thơ hội viên Hội Nhà văn Việt Nam sang chấm. Dĩ nhiên, Hạ vận động 15 chi nhánh tài trợ, còn các cá nhân thì vô tư, ai ủng hộ bao nhiêu cũng được. Có điều lạ, ai muốn đoạt giải cao thì góp nhiều tiền, tiêu chí này Đăng Hạ chỉ nói nhỏ, rỉ tai với người hám giải. Ví dụ muốn được giải C phải nộp cho Hạ 10 triệu đồng, v.v...

"Đánh sập mà vẫn giãy"…

Trước hoạt động lùm xùm ở Chi nhánh Phú Thọ, một số thành viên làm đơn gửi các cơ quan chức năng. Cơ quan An ninh Chính trị Nội bộ thuộc Công an Phú Thọ vào cuộc. Ngày 5/2/2013, Công an tỉnh Phú Thọ có công văn số 33/CAT-ANCTNB gửi Ban Tuyên giáo Tỉnh ủy; Sở Nội vụ; Sở Văn hóa, Thể thao và Du lịch và Hội Văn học Nghệ thuật Phú Thọ yêu cầu bà Nguyễn Thị Ánh Thu, Chủ tịch CLB sáng tác VHNT Phú Thọ phải ngừng hoạt động, thu hồi con dấu. Bắt nguồn từ đây, Công an tỉnh Phú Thọ làm việc với cơ quan nghiệp vụ của Bộ Công an, được biết hoạt động của CLB sáng tác VHNT Việt Nam (mà Đăng Hạ khởi xướng) đã có những sai phạm sau đây:

- Không được sự cho phép của cơ quan chức năng, tự thành lập các chi nhánh CLB hoạt động trên phạm vi toàn quốc, vi phạm Nghị định 45/2010/NĐ-CP của Chính phủ về quy định tổ chức hoạt động, quản lí Hội;

- Khắc, sử dụng con dấu "CLB sáng tác VHNT Việt Nam" và con dấu các chi nhánh CLB ở địa phương trái phép, vi phạm nghị định của Chính phủ về quản lí và sử dụng con dấu.

- Tổ chức in ấn, xuất bản, phát hành các ấn phẩm thơ trái phép;

- Thu hội phí trái phép;

- Tổ chức in, trao Bằng khen, Kỉ niệm chương trái phép, vi phạm Luật Thi đua - Khen thưởng.

Bắt đầu từ 5/2/2013 CLB sáng tác VHNT Việt Nam đã ngừng hoạt động theo chỉ đạo của Bộ Công an, Đăng Hạ phải tự giải tán, có trách nhiệm thông báo cho 15 chi nhánh, nhưng không thực hiện, vẫn tiếp tục Đại hội theo dự kiến vào ngày 13/7/2013. Ngày 7/7/2013 Hạ cho họp BCH mở rộng và lập danh sách BCH mới 28 người trong đó có bà Nguyễn Thị Ánh Thu (bà Thu đã có công văn số 33 ngày 5/2/2013 cho ngừng hoạt động) ở Phú Thọ.A

ông Bùi Quốc Chiến tố cáo: Những hội viên bị sa thải ở nơi này lại đến CLB nơi khác cũng được Hạ cho tái kết nạp, miễn có nhiều hội viên để Hạ có nhiều khoản thu. Đăng Hạ sử dụng 2 con dấu, dấu tròn và dấu bầu dục để hoạt động.

Suốt từ năm 2009 đến 6/2013, Đăng Hạ đã vơ vét hàng tỉ đồng tiền của hội viên, chưa kể bịp các loại ấn phẩm, tiền tài trợ đóng góp của hội viên?

Lê Hồng Thiện

Nguồn: Báo Người cao tuổi
vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-29068429464216970212013-08-06T21:00:00.001+07:002013-08-06T21:52:59.008+07:00PHAN CHÍNH: NGƯỜI YÊU THƠ CUỒNG NHIỆT DỄ BỊ LẠM DỤNG

Từ bài “Nhà báo- nhà thơ Đăng Hạ và các chiêu lừa” trên báo Người Cao Tuổi ngày 26.7.2013, lan rộng trên Phongdiep.net và nhiều website, blog khác. Lúc này tôi mới sực nhớ đến một số tập thơ được in ấn “hoành tráng” đã được phát hành rộng rải ở Bình Thuận gần đây, hóa ra chỉ là hàng dỏm. Tìm hiểu qua vài tác giả in thơ đều bằng “lộ trình” của Đăng Hạ, chủ soái cái gọi là “Câu lạc bộ Sáng tác VHNT Việt Nam”.

Cuối năm 2012, bà Nguyễn thị Minh T, bút danh Minh Trinh, 73 tuổi vì quá yêu thơ, chắt mót số tiền dưỡng già đã in được tập thơ Cát Bồi dày 100 trang được Đăng Hạ (Hà Nội) viết lời giới thiệu và bao chạy giấy phép xuất bản, in ấn và gởi vào trọn gói 300 cuốn với giá 7 triệu đồng. Hỏi nhờ đâu mà Minh Trinh biết được cách thức xuất bản như vậy, hóa ra tác giả thơ Thế Nhân (La Gi) cũng đã in tập “Nghe tiếng gọi xanh” (2011) chỉ dẫn. Cũng cách đó, mới đây là tập thơ “La Gi biển nhớ” của Hải Đăng phát hành đã gây rầm rộ chê bai vì hàng chục bài bị coi là đạo thơ của những nhà thơ nổi tiếng như Tố Hữu, Nguyễn Bính, Huỳnh Văn Nghệ, Xuân Quỳnh, Đỗ Trung Quân... Từng có 2 tập thơ nhiều tác giả có tên “Biển Sóng Đời Thơ 1,2” do HVC ở huyện Hàm Tân tận tụy đứng ra tập họp, kể cả 3 tập “Say Thơ 1,2,3” của anh, giao trọn gói cho Đăng Hạ từ A đến Z. Tập thơ nào cũng giống nhau, đều có lời giới thiệu khá rôm rả của “Nhà thơ- Nhà báo Đăng Hạ Chủ tịch Câu lạc bộ Sáng tác VHNT Việt Nam”. Điều đặc biệt các tập thơ này, trên trang thủ tục, đều do Nhà Xuất bản Văn Học cấp giấy phép xuất bản, trang bìa mang logo “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam” với tư cách liên kết xuất bản. Có tập, NXB Văn Học kiểm tra số giấy phép không có trong danh mục xuất bản (!). Nếu để ý một chút, ai cũng thấy ngần ngừ, là một đơn vị “Câu lạc bộ” thì tư cách pháp nhân nào “liên kết” với một Nhà xuất bản? Mà “Câu lạc bộ Sáng tác VHNT Việt Nam” là tổ chức gì, trực thuộc cấp nào? Nay NXB Văn Học đã kịp thời phủ nhận, cho đó là sự mạo danh.

Nở rộ CLB sáng tác thơ

 Tôi được biết, năm 2007 có một trường hợp khá hy hữu khi có đơn của một nhóm người do ông Bành Thông với danh nghĩa “Câu lạc bộ Thơ Việt Nam” đề nghị Bộ VHTT cho thành lập Hội Người yêu Thơ Việt Nam (tức Hội thơ Việt Nam). Tất nhiên các ngành cấp Bộ trung ương không thể nào chấp nhận bởi “Hiện nay ở nước ta các Hội văn học nghệ thuật là một tổ chức thống nhất với sự hoạt động của Ủy ban toàn quốc Liên hiệp các Hội văn học, nghệ thuật Việt Nam”,theo một văn bản của Ban tuyên giáo Trung ương khẳng định.

Vậy mà, mãi đến nay Đăng Hạ chỉ chủ quản một Câu lạc bộ, trực thuộc Công ty Thành Phát (Hà Nội) đã ngang nhiên thành lập được 15 Chi nhánh ở các tỉnh, thành phố tự xưng có 4.500 hội viên mới lạ lùng. Theo bài báo trên, Đăng Hạ đặt ra lắm chiêu trò để cám dỗ những người yêu thơ cuồng nhiệt mà quên nhìn lại sức mình. Nào kết nạp hội viên, nào tổ chức thi thơ, trao kỷ niệm chương…Câu lạc bộ cũng có con dấu tròn, dấu hột xoài đóng trên Thẻ hội viên, Bằng khen đỏ chói…Thậm chí có người lấy đó làm “môn bài” để xin kết nạp hội viên địa phương nhằm lòe thiên hạ. Tiền ở đâu mà có, chính là tiền gom góp từ các Hội viên, từ những tác giả in thơ. Cũng theo bài báo “Trong nhà Đăng Hạ có máy in màu, máy in đen trắng. Các hội viên của Hạ muốn in thơ đều phải qua “nhà in” này”.

Thi đua sản xuất thơ

Tôi tìm hiểu qua anh Thế Nhân, chị Minh Trinh ở La Gi (Bình Thuận) là người được Đăng Hạ đỡ đầu cho ra đời tập thơ đầu tay của mình, kể lại qui trình gởi bản thảo, giao tiền rồi nhận sách in theo đường Bưu điện gởi từ Hà Nội vào, dù chỉ in 200 -300 cuốn nhưng trong tập lại “nổ” 1000 cuốn cho oai. Hỏi đến tờ Giấy phép xuất bản tập thơ có giữ không? Ai cũng nói không có và nghĩ rằng Đăng Hạ giữ giùm. Mới đây, anh Nguyễn Hải Đăng (La Gi) rất phấn khởi khoe với bạn bè vừa nhận Bằng khen giải thưởng thơ “Quốc gia” do Đăng Hạ ký tên có đóng dấu tròn. Tiền nộp cho khoản khen thưởng và ra Hà Nội nhận bằng khen tuy các anh tế nhị không nói ra nhưng có thể suy đoán được bằng mấy tháng lương hưu. Càng bất ngờ, trong bài thơ “Khói chiều viếng mẹ” của Hải Đăng được giải cũng là một bài trong tập “La Gi biển nhớ” (NXB Văn Học), có mấy câu thơ đọc lên có thể liên tưởng ngay là của ai rồi! “Con đi kháng chiến gian lao” (Con đi mỗi bước gian lao –Tố Hữu), “Mưa bao nhiêu hạt, đếm ngày con đi” (Mưa bao nhiêu hạt thương bầm bấy nhiêu –Tố Hữu), “Qua làn khói mỏng, thương thầm nhớ con” (Chiều nay chắc cũng thương thầm nhớ con- Tố Hữu), “Giặc tan con lại về bên mẹ hiền” (Giặc tan con lại sớm hôm cùng bầm -Tố Hữu). Vậy mà bài thơ này nằm trong số 1500 tác giả với trên 8000 bài lại đạt giải để thấy “công nghệ” chiêu dụ của tổ chức “Câu lạc bộ sáng tác VHNT Việt Nam”!

Thực ra không có cái ranh giới rạch ròi giữa người yêu thơ và người làm thơ. Nhưng khi đã đặt bút viết lên những dòng thơ từ cảm xúc của mình không phải ai cũng làm được, chưa nói là hay. Khi đã có một vài bài thơ thì tâm lý chung đều muốn được “công bố” mới thỏa lòng. Chính cái mô hình “Câu lạc bộ thơ ca” mang tính phong trào khắp nơi rất phù hợp cho cái thú tao nhã này. Nhưng khổ nỗi nhiều người không lượng được sức mình và dễ bị sa đà vào sự tung hê lẫn nhau, nói như nhà thơ Vũ Quần Phương “Khen thơ theo kiểu viết điếu văn lời lẽ huy hoàng choáng lộn, cũng e tổn thọ nền văn chương nước nhà lắm lắm”. Bởi vậy mới có chuyện “Câu lạc bộ sáng tác” của Đăng Hạ bày trò ma mị làm tổn thương đến chất lượng hoạt động xuất bản và gây phản cảm đối với những người yêu thơ.

 PHAN CHÍNH

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com5tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-22601169357866885852013-08-06T20:58:00.001+07:002013-08-06T22:00:07.348+07:00TRẦN VŨ MINH: KHÓC CƯỜI CHUYỆN SÍNH LÀM THƠ

 Những năm gần đây, khi đất nước bước vào thời kỳ đổi mới, điều kiện vật chất ngày càng được nâng cao, yếu tố tinh thần cũng được chú trọng và phát triển đa dạng hơn. Thơ là một trong những giá trị tinh thần làm đẹp cho cuộc sống, là nơi người ta tìm về sau những mỏi mệt chộn rộn của đời thường. Tuy nhiên, làm thơ để giải toả tinh thần, để lúc vui buồn ngâm cho nhau nghe, cho tâm hồn thăng hoa thì rất đáng khuyến khích, bởi đây là nét đẹp, là truyền thống văn hóa quý báu đã có tự ngàn xưa của người Việt Nam. Nhưng sính thơ đến mức háo danh, làm “mồi ” cho các “đầu nậu” thơ thì lại khác. Đáng tiếc là hiện tượng này ngày càng xuất hiện nhiều trong “làng thơ ” hôm nay.

Giấc mơ thơ bay

 Một anh bạn tôi, sau khi được bạn bè tặng đến non…chục tập thơ trong vòng một tháng, đã dở khóc dở mếu nói đùa: “Đây đúng là thời HOÀNG KIM của thơ anh ạ. Bây giờ người người làm thơ, nhà nhà in thơ”. Nhiều người từ trước đến giờ chưa có nổi một vần thơ cho ra hồn, thế mà giờ in hẳn một tập rất hoành tráng. Thậm chí có người chỉ 5 năm mà đã cho ra tới 8 tập thơ, thật là kỷ lục của một VĐV chạy Maratông! Nếu chỉ in 300 cuốn mỗi tập, chi phí khoảng 2O ngàn một cuốn thì với 8 tập thơ, “ nhà thơ ” này mất khoảng 48 triệu đồng. Chỉ khổ cho vợ con anh phải “ Kéo cày trả nợ ” vì cơn sính thơ của chồng và bạn bè anh cũng phải chịu cái nạn “ Bom thơ ”.

 Nắm bắt được cơn “ khát ” của một số người muốn có “ tiếng thơm” bằng thơ, các đầu nậu đã nhanh nhậy bắt lấy thời cơ, lao ngay vào cuộc. Họ lo từ việc chạy giấy phép của NXB đến in ấn và biên tập. Nếu bạn được đăng từ 5 đến 10 bài thơ và được gởi một tập thơ thì xin mời bạn đóng cho người chủ biên từ 250 đến 450 ngàn đồng. Tôi đã tìm hiểu thông tin từ phía các nhà xuất bản và được biết, để được cấp giấy phép in một tập thơ thì chỉ cần 2 đến 3 triệu đồng. Yêu cầu của NXB cũng khá thoáng là không vi phạm chính trị, còn nghệ thuật thì không quan trọng. Có tác giả mua đến cả chục cuốn, tốn ba bốn triệu đem tặng bạn bè thân hữu. Cũng giống anh bạn tôi, tôi cũng được tặng cả chục tập thơ kiểu này. Tôi cũng có một anh bạn tuổi đã gần sáu mươi, mấy chục năm quen nhau, chưa bao giờ thấy anh cầm bút làm thơ. Rồi một hôm anh hồ hởi đến khoe: “Mình vừa được đăng ở tuyển tập “NHỮNG TÁC GIẢ THƠ ĐƯƠNG ĐẠI VIỆT NAM” 10 bài thơ. Tôi cứ ngỡ mình nghe lầm, sao anh bạn mình “ Tinh anh phát tiết ” nhanh đến vậy?... Cầm tập thơ trên tay, tôi hoa cả mắt vì nó lộng lẫy quá: Bìa cứng, giấy tốt, in mầu rất đẹp, giá 450 ngàn, được một NXB có tên tuổi cấp giấy phép. (Chủ biên là một “ Nữ sỹ”, thường trú ở TP: HCM). Ảnh tác giả được in rất trang trọng với đầy đủ tiểu sử, sự nghiệp văn chương vv và vv. Tôi biết anh chưa có một bài thơ nào được đăng dù chỉ ở bản tin của phòng văn hoá thông tin huyện, thế mà lời giới thiệu về anh rất hoành tráng, cứ tưởng đây là một nhà thơ lớn nào đó chứ không phải là anh bạn giáo viên cấp một của tôi: …“Anh làm thơ như trải lòng mình, chắt lọc những ngôn từ dâng đời” và: “Đã có nhiều bài thơ đăng trong các tuyển tập cả nước…”. Anh lại đưa cho tôi xem một số tập thơ đã xuất bản từ trước, tôi toát mồ hôi khi thấy các “nhà thơ ” kiểu như anh bạn tôi nghiễm nhiên ngồi “cùng chiếu ” với các nhà thơ đã thành danh. Nếu đem thơ của các “nhà thơ ” này gửi đi, tôi tin rằng không có một tờ báo hay tạp chí nào dám đăng. Đọc mấy trăm bài thơ mà không có một bài nào hoàn chỉnh, (xin được trừ ra các nhà thơ đã thành danh) vì ở đây, kỹ thuật viết quá non nớt, ngôn từ khập khễnh, cấu tứ rời rạc thiếu chặt chẽ, ý thơ loãng và thừa, hình ảnh trong thơ nghèo nàn, dẫm lên một lối mòn và những ngôn từ gãy vụn. Tôi có cảm giác như các “ nhà thơ ” này nghĩ sao viết vậy, thấy từ nào hay hay, thinh thích là họ bê luôn vào thơ. Hình như họ cũng chưa hiểu hết nghĩa của những ngôn từ ấy có phục vụ cho chủ đề hay không, xin được đơn cử vàì đoạn:

  “ Xuân đến, xuân đi, xuân trở lại

 Ta chẳng mong sao xuân tới hoài

 … Đất khách hững hờ: “ Chờ tết hả?”

 Quê người ngán ngẩm: “ Đón xuân ai?”…

 TT- Thơ đương đại Việt Nam.

 Và: “ Nhớ về Mẫu Mẹ Âu Cơ

 Sinh ra trăm trứng sử giờ còn ghi

 Xa xôi rừng núi kể gì

 Năm mươi con khỏe ra đi theo bà”…

 HK – Thơ đương đại Việt Nam.

 Rồi:

 “ Hồ Hoàn Kiếm ở Việt Nam

 Tháp rùa soi bóng hào quang ngày ngày

 Quanh hồ liễu rủ phượng bay

 Rêu phong phô gấm dạn dày nắng mưa”…vv…

 ĐTN - Thơ đương đại Việt Nam

 Đây mà là thơ ư?... Nhưng gần đây các NXB đã cấp giấy phép cho không ít những tập thơ như thế ra đời từ Nam chí Bắc. Nghề ăn nên làm ra, nên hiện nay xuất hiện khá nhiều những đầu nậu kiểu này. Ở Lâm Đồng cũng có một “ Nữ sỹ ”, chị cũng là một đầu nậu thơ có cỡ, bút danh là Dòng Sông TTD. Chị có một bài thơ tự nói về thơ mình, đọc xong tôi nổi da gà: “Sáu mươi bài thơ là sáu mươi bông hoa hồng rực rỡ ”... Lần theo địa chỉ được ghi trên một tập thơ, tôi gọi điện thoại cho một chủ biên ở TP: HCM. Nghe nói tôi có ý định gửi đăng mấy bài thơ, chị mừng rỡ: “Tiền bạc bao nhiêu rồi cũng hết, đăng thơ là để lại một cái gì đó cho đời, cho con cháu mai sau”! Tôi đọc qua điện thoại cho chị nghe một bài thơ tôi mới viết, (xin được nói, tôi chỉ là lều thơ tỉnh lẻ), thế mà chị khen nào là sâu lắng, ngôn từ mới lạ, đầy tính sáng tạo, âm hưởng dạt dào đầy cảm xúc, có thể thành nhà thơ lớn ”... Nực cười! Bài thơ tôi viết và sửa cả tuần thì người đọc cũng phải nghiền ngẫm mới có thể hiểu được ý tác giả, thế mà chỉ nghe qua, chị đã thấy hay như thế thì đích thị chị là nhà bình thơ “bậc thầy” và tôi cũng sắp thành “nhà thơ vĩ đại” đến nơi rồi! Tôi lại gọi cho một chủ biên đã có thư mời tôi đăng thơ, ở hộp thư số I bưu điện Bảy Hiền, quận Tân Bình - TP: HCM. Tôi hỏi: “Anh làm công việc biên tập thơ ở tạp chí nào?”, thì được anh ta cho biết: “Tôi là thành viên CLB thơ ca phường… quận Bình Thạnh”. Trời hỡi, một “nhà thơ ” phường xã cũng có thể biên tập thơ để xuất bản được chăng ? ??...

 Gần đây các đầu nậu rất hay tự “ tôn vinh” mình là “ nhà thơ ” và cũng hào phóng ban cho những người có thơ gửi cho họ đăng là “ nhà thơ”. Nếu ai đó không tin thì xin cứ gọi điện thoại cho “nhà thơ ”Trần Thế Ph…chủ biên của tập “ Dấu xưa”- NXB Thanh niên 2010. Cả tỉnh Bình Thuận chỉ có bốn nhà văn, nhà thơ VN, trong gần 200 hội viên HVHNTBT, thế mà ông Ph đã “ phong ” tới… tám người ở huyện Hàm Tân – Bình Thuận là “ nhà thơ ”, thật là hết chỗ nói.

 Sự thiếu và thừa ngôn từ trong các thi tập kiểu này khá phổ biến, vì vậy khó có bài thơ nào hay. Sự rung cảm trước hiện thực cuộc sống thì người làm thơ nào cũng có. Cái quan trọng là từ những rung cảm đó, người viết phải làm sao cho thành được thơ thì còn phụ thuộc vào năng khiếu, vốn sống, vốn ngôn từ và quy trình “ lao động thơ ” của người làm thơ. Gía trị của thơ ẩn chứa trong sự hồn nhiên của chữ nghĩa, giầu hình tượng và có tính khái quát cao, chuyển tải được ý tưởng. Có như thế, ý thơ mới “lấp lánh đằng sau ngôn từ ” và có như thế, thơ mới thực sự là thơ.

Làm thơ trên đường

 Làm thơ là khám phá và đọc thơ cũng là khám phá. Người ta chỉ khám phá cái mới, cái hay, cái chưa biết tức là khám phá cái đẹp, bởi thơ là “ Ngọc đã được mài, vàng đã được tinh luyện và nước nho đã được cất thành rượu”. Chứ cái vừa quen vừa lởm khởm thì khám phá làm gì cho mệt. Ở các tập thơ này, ta thật khó phân biệt được đâu là thơ, đâu là ca dao và đâu là văn vần, bởi phần lớn các “ Nhà thơ” này chưa hiểu được ở mỗi loại đều có nét riêng, phong cách riêng, nên ở đây dường như đã được họ trộn lẫn tất cả. Ngoài ra còn có các “ Nghệ sỹ ” ( tự xưng ) ở TPHCM liên tục gọi điện mời tôi làm một CD về thơ, giá cũng rất “mềm ” - chỉ từ mot trieu đến trieu ruoi một bài. Thử làm một phép tính với giá cả tôi đã kể trên, trừ các chi phí cho giấy phép xuất bản và in ấn, sẽ thấy được ở mỗi tập thơ, CD thơ, hoặc một dạng ấn phẩm nào đó mà các đầu nậu “sáng tạo” ra, thì có thể thấy họ đã thu lợi như thế nào trong các “thi vụ”.

 Thật tiếc, các “chủ biên” và nhà xuất bản không biết do vô tình hay hữu ý đang khơi dậy một tâm lý “sính thơ ” thay vì yêu thơ, khiến cho việc làm thơ và in thơ trở thành một cái mốt, một mối quan hệ sòng phẳng mà ở đó các bên cùng có lợi: Bên có nhu cầu thì thỏa mãn vì tưởng như mình đang được “nở mày nở mặt ” với đời. Đầu nậu thì hốt tiền, NXB cũng tăng thêm thu nhập. Cũng không biết có phải vì lợi nhuận hay vô cảm mà họ đã mặc nhiên quên đi những giá trị đích thực của thơ, họ đã và đang làm cho những người yêu thơ quay lưng lại với thơ, bởi ở đây, thơ đang có sự đánh đồng “Vàng thau lẫn lộn ” khiến thơ của các nhà thơ đích thực cùng chịu chung số phận với thơ “ làng xã ”. Để rồi các bài thơ, các tập thơ hay cũng bị rơi vào quên lãng. Cơ chế thị trường chăng? Thật đáng buồn! Tôi đã chạnh lòng khi nhớ lại hai câu kết trong “Truyện Kiều” của đại thi hào Nguyễn Du, một kiệt tác vĩ đại là thế mà Người đã khiêm tốn biết nhường nào:

 “ Lời quê chắp nhặt dông dài

 Mua vui cũng được một vài trống canh.”

 Làm thơ không phải là nghĩa vụ, vì thế nếu chưa có nhu cầu viết hoặc chưa viết được thì “ Các nhà thơ ” ơi xin hãy làm độc giả, và các NXB ơi xin hãy vì cái hay, cái đẹp của thơ mà “ Gạn đục khơi trong ” . Bớt đi những câu thơ nhàm chán thì cuộc sống sẽ thanh cao và đẹp hơn rất nhiều.

TRẦN VŨ MINH
vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-18018724943452127132013-08-06T20:56:00.001+07:002013-08-06T21:10:56.804+07:00VALENTIN RASPUTIN: TÀI NĂNG TRẺ CẦN ĐƯỢC NÂNG ĐỠ

Các bạn thân mến! Khi được khen, tôi già đi rất nhanh. Đã nhiều lần tôi nhận ra điều đó. Sau đấy một thời gian, người ta lại bắt đầu chê tôi, và tôi lại cảm thấy phấn chấn, trở nên khỏe khoắn hơn, dáng đi thay đổi, chữ nghĩa tự nhiên bật ra. Vì vậy, đối với tôi tốt nhất là được sống trong những hoàn cảnh thật khó khăn.

Phải nói rằng tôi gặp may trong cuộc đời. Điều này không có gì phóng đại. Tôi gặp may vì đã sinh ra trước chiến tranh mấy năm, đã cùng với mọi người trải qua tất cả những khó khăn, gian khổ. Điều này với tôi rất cần thiết với tư cách một nhà văn. Các ông bố của chúng tôi ra trận hết, ở hậu phương chỉ còn lại phụ nữ và trẻ con. Nhưng một thiếu niên như tôi thì làm được gì? Buộc phải lao động, làm việc, không bằng mọi người, tất nhiên, nhưng tuỳ theo sức của mình. Nếu không, làm sao sống sót. Nếu như tôi chạy ra sông Angara thì là để câu cá, và chúng tôi đã câu được rất nhiều. Chúng tôi thường sống bằng những con cá đó. Hơn nữa bên cạnh là rừng Taiga. Và chúng tôi thường đến đó không phải để ngắm cảnh, mà là để hái quả, nấm, hạt dẻ, hành gấu. Tất cả những thứ đó cần cho sự sống.

Làng tôi không lớn lắm, vào thời chiến, trong làng không còn một mống đàn ông nào. Cả làng được cứu sống nhờ mọi người biết đồng cam cộng khổ. Ai thiếu bánh mỳ – thì tìm thấy ở nhà hàng xóm, mọi người sống được quả thật là nhờ nương tựa vào nhau. Tôi nhớ, khi những người lính bắt đầu từ mặt trận trở về (bố tôi về muộn hơn, vào cuối năm), lần nào họ cũng đến tất cả các nhà, và mỗi người trong chúng tôi đều được biếu khi thì cái bánh quế, khi thì khúc bánh mỳ, khi thì một món quà nào đấy. Chính sự cộng sinh đó trong công việc, trong cuộc sống, và cả trong niềm vui đã nuôi dưỡng chúng tôi. Tôi không muốn lý tưởng hoá nhân dân, có nhiều chuyện xảy ra, nhưng cái tai họa chung vào những năm đó đã gắn bó chúng tôi. Và sau này, khi đi học phổ thông ở Ust-Ilimsk, 4 năm liền tôi đã tá túc trong nhà bạn bè. Tôi được nuôi ăn như các bạn mình. Lúc ở nhà bạn này, lúc ở nhà bạn khác, và điều này cũng không thể nào quên. Quả thật, mọi người đã sống như một gia đình. Vào những kỳ nghỉ hè, khi về thăm quê cách đó 50 cây số, tôi có thể ghé vào bất cứ nhà nào, tôi được mời uống nước, ăn bánh. Phải chăng có thể so sánh với những gì đang diễn ra hôm nay? Tính cộng đồng, sự tương trợ lẫn nhau, lương tâm con người – tất cả đã giúp chúng tôi sống sót. Tôi đã viết về tuổi thơ của mình trong truyện ngắn “Những bài học tiếng Pháp”. Tất nhiên, có hư cấu, cô giáo trong truyện không đánh bạc với tôi, nhưng cô quả thật có gửi cho tôi những gói mỳ ống. Tôi đã sống bằng số mỳ đó. Khi bắt tay viết truyện ngắn này, chỉ riêng mỳ ống không đủ cho cốt truyện, nên tôi buộc phải hư cấu thêm. Và lúc bấy giờ cả làng sống như vậy, tôi nghĩ rằng cả nước Nga nông dân đã sống như vậy. Nhưng sau này tất cả những cái đó đã biến đâu mất? Bây giờ bạn đi về làng quê của mình, nó vẫn nghèo như xưa, nhưng không còn sự chở che, đùm bọc của mọi người nữa. Ban đầu, khi những người đàn ông trở về, một lâm trường đã được thành lập, mọi người nhận được nhiều tiền, uống nhiều rượu vodka. Họ đối xử với nhau ngày càng tệ. Tôi đã viết về điều này trong truyện vừa “Đám cháy”. Cũng về quê hương thân thuộc, nhưng đã trở nên xa lạ biết bao! Tất cả những gì tốt đẹp đã bay đi đâu cả rồi. Tôi không nói rằng cần phải sống nghèo khổ. Mặc dù cái nghèo giúp con người gắn bó, trong nghèo khổ con người dễ nương tựa vào nhau để sống sót hơn. Cái nghèo giúp con người sống trong sạch hơn. Sự giàu có thường làm hư hỏng con người.

Tôi nghĩ rằng thế hệ tôi gặp may chính vì đã trải qua những khó khăn và sự nương tựa vào nhau để sinh tồn. Mọi người đều mừng cho nhau. Theo quan điểm của tôi, người dân Nga những năm 60 của thế kỷ trước, đã sống như vậy, nhưng đến cuối thời kỳ Xôviết thì mọi thứ đã dần dần thay đổi. Ai cũng bắt đầu tìm cách sống tốt hơn. Ai cũng muốn giành lấy mẩu bánh mì nhỉnh hơn.

Đối với tôi, một nhà văn, hạnh phúc nhất là những năm 70 của thế kỷ trước. Và đối với nhiều người khác của thế hệ tôi cũng vậy. Hiện nay, khi bắt đầu viết văn, các bạn trẻ thường đưa bản thảo của mình cho các nhà văn nổi tiếng, mà họ thì khi đọc khi không. Còn lúc bấy giờ có những seminar dành cho các nhà văn trẻ, chúng được tổ chức thường xuyên. Năm 1965, tôi đến thành phố Chita và tham gia seminar của nhà văn Vladimir Chivilikhin. Tôi cho rằng mình gặp may. Đó là một may mắn lớn. Nếu gặp một người khác, chứ không phải Chivilikhin, có thể tôi không được may mắn như vậy, nhưng dù sao cũng không thể thất bại. Các nhà văn trẻ lúc bấy giờ được đối xử khác hẳn. Chivilikhin biết rằng đã đến thời của những người trẻ tuổi, rằng có nhiều người tài năng. Sau seminar ở Chita, năm sau một seminar như vậy dành cho các nhà văn trẻ lại được tổ chức ở Kemerovo, sau đấy thêm nữa, thêm nữa.

Từ các seminar đó chúng tôi đồng hành vào văn học: Aleksandr Vampilov, Gennady Mashkin, Viktor Likhonosov, Viktor Potanin, và tôi. Quả thật đó là một thế hệ mạnh. Và chúng tôi sống sót dễ hơn vì có người bảo vệ chúng tôi. Đến sớm hơn một chút có Vasily Belov. Vasily Shukshin xuất hiện như một cỗ xe tự hành, từ bên ngoài, khi đã là một diễn viên điện ảnh nổi tiếng, và ngay tức khắc trở thành nhà văn nổi tiếng. Cũng cần lưu ý rằng những người anh cả của chúng tôi như Evgeny Nosov, Viktor Astafyev, Fyodor Abramov – ngay lập tức nhận bảo lãnh chúng tôi, điều đó giúp chúng tôi dang rộng đôi cánh. Các nhà văn một thời mặc áo lính đó đã nâng đỡ chúng tôi trong văn học. Và chúng tôi cảm nhận được tính cộng đồng của các nhà văn. Còn nhớ, khi tôi viết truyện vừa “Sống và nhớ lấy”, Viktor Petrovich Astafyev thậm chí còn hoảng hốt, sợ tôi sẽ bị đánh. Và ông xung phong viết lời tựa cho lần “Sống và nhớ lấy” được đăng trên tạp chí “Roman-Gazeta”; nói rằng cuốn sách không có gì xấu, không hề có sự biện minh cho hành động đào ngũ, mà ở đây chúng ta cần nhìn vào số phận của người phụ nữ. Và quả thật, có thể nhờ được bảo vệ như vậy nên đã không có sự phê phán, quở trách nào xảy ra. Tác phẩm ra đời một cách trót lọt, thế thôi. Còn hai năm sau, khi viết xong truyện vừa“Vĩnh biệt Matyora”, tôi mang bản thảo đến toà soạn tạp chí “Người đương thời của chúng ta”, và ngay lập tức lên đường dự hội chợ sách Frankfurt, hoàn toàn yên tâm rằng mọi chuyện sẽ tốt đẹp. Nhưng khi trở về, tôi nghe nói rằng kiểm duyệt không cho đăng. Tất nhiên là rất khó chịu, nhưng tôi vẫn bình tĩnh đón nhận điều đó, và tự tin. Thế rồi, tôi biết rằng Yury Vasilyevich Bondarev khẩn trương triệu tập một cuộc họp của Ban thư ký Hội Nhà văn và gần như ra lệnh cho các uỷ viên trong hai ngày phải đọc xong cái truyện vừa vốn khá dài này để phát biểu ý kiến. Rồi ngay lúc đó, trước mặt tất cả mọi người, ông gọi điện thoại lên Ban chấp hành trung ương Đảng, và nói: “Ban thư ký Hội Nhà văn cho rằng cần phải khẩn trương đăng truyện vừa“Vĩnh biệt Matyora”, trong đó không có gì xấu”. Có thể, còn có nhiều cuộc thương lượng nữa, tôi không nhớ hết, nhưng tác phẩm đã được xuất bản kịp thời, trong số tháng 10, theo đúng kế hoạch.

Hiện nay người ta nói: áp lực của kiểm duyệt, áp lực của Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Liên Xô. Nhưng xin hỏi: liệu các nhà văn có nhiều tác phẩm chưa công bố đang nằm trong ngăn kéo không? Và phải chăng nền văn học hiện naytrở nên mạnh mẽ hơn? Sau khi truyện vừa “Vĩnh biệt Matyora” được công bố, vào mùa xuân, từ Irkutsk tôi được mời đến gặp đồng chí Zimyanin, bí thư Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Liên Xô, và bạn hãy nhìn xem các nhà lãnh đạo cao nhất lúc bấy giờ đối xử với nhà văn như thế nào, không phải như bây giờ. Zimyanin đích thân mời tôi đến Moskva, tới trụ sở Ban chấp hành trung ương Đảng cộng sản Liên Xô để giãi bày với tôi. Ở đâu đấy, tại một diễn đàn cao cấp nào đấy, ông đã phát biểu rằng không thích truyện vừa này. Rằng ông không hài lòng với thái độ hoài nghi sự tiến bộ của tôi. Zimyanin cảm thấy áy náy vì đã phê phán sau lưng tôi, nên quyết định trao đổi trực tiếp với tôi. Chúng tôi trò chuyện gần một giờ đồng hồ. Và cuối cùng, ông nói rằng vẫn bảo lưu ý kiến của mình. Vẫn như trước ông không thích truyện vừa của tôi, nhưng ngay lúc đó ông bổ sung: tôi sẽ không ngăn cản. Và quả thật, ông không bao giờ ngăn cản. Truyện vừa được xuất bản với tira lớn tại nhà xuất bản “Cận vệ trẻ”.

Xin nói thật, nhiều độc giả của tôi trong giới xuất bản và văn học hy vọng tôi được tặng giải thưởng nhà nước năm 1976 với tác phẩm này, bởi truyện vừa “Sống và nhớ lấy” không hoàn toàn thích hợp với việc giới thiệu ra tranh giải. Nhưng vì lãnh đạo không hài lòng với “Vĩnh biệt Matyora”, nên người ta quyết định tặng giải thưởng nhà nước Liên Xô cho “Sống và nhớ lấy”. Bạn thấy đấy, không cách này thì cách khác, dù sao tôi cũng đã đạt được nguyện vọng của mình.

Tôi cảm thấy, vào những năm 70 của thế kỷ trước có một bầu không khí trong lành nào đó trong văn học. Không phải mọi chuyện hoàn toàn êm đẹp, nhưng dù sao công việc sáng tác lúc bấy giờ dễ chịu và thoải mái. Và không phải một mình tôi cảm thấy như vậy. Trong những năm đó, đã xuất hiện nhiều tác phẩm có giá trị. Lúc bấy giờ chúng tôi vui mừng cho thành công của nhau biết bao. Tôi cảm thấy rằng hiện nay các nhà văn không có được niềm vui đó, các nhà văn trẻ lại càng hay đố kỵ nhau hơn. Còn chúng tôi thực sự thán phục thành công của nhau, những Viktor Potanin, Vasily Belov, Viktor Likhonosov. Và mọi người viết thư cho nhau. Chúng tôi công khai ủng hộ nhau. Còn chúng ta hiện nay thậm chí viết thư cho nhau cũng lười…

Nhưng niềm vui ngắn chẳng tày gang. Chẳng bao lâu bắt đầu giai đoạn trì trệ. Mà nhân dân quả là chưa được chuẩn bị tinh thần để đương đầu với điều đó. Và theo tôi, ở đây một phần có lỗi của các cấp chính quyền. Một thời gian dài, họ đã phớt lờ toàn bộ lịch sử nước Nga, bỏ quên các nhà sử học nổi tiếng của chúng ta. Còn nhớ, sau đấy chúng tôi đã gặp nhau lại tại Uỷ ban xuất bản và đề nghị tạm thời hoãn việc in sách của các nhà văn để xuất bản các công trình về lịch sử của Solovyev, Kluychevsky, Kostomarov và những người khác. Nhân dân không biết đến lịch sử hào hùng của mình. Có thể, nếu như vào những năm đó, người dân được đọc hàng triệu bản sách thì có thể họ đã khác, đã xử sự cách khác khi đi vào cuộc cải tổ. Hiện nay chúng ta thật khó hình dung nổi vì sao chúng ta lại có thể lãng quên lịch sử của chính mình?

Có thể nói gì về những năm 90 của thế kỷ trước… Trong bối cảnh đất nước bị sụp đổ, ít ai tìm thấy niềm vui, và vì thế nền văn học không tiến triển. Các nhà văn chỉ viết chính luận. Hiện nay tôi cũng đang chuẩn bị xuất bản cuốn văn chính luận của mình tại nhà xuất bản Safonov ở Sibir.

Tôi sẽ làm gì tiếp theo ư? Dù sao tôi cũng đã ngoài 70 tuổi. Thời gian không còn nhiều nữa. Nhưng tôi sẽ không im lặng. Văn chính luận, tất nhiên, tôi sẽ viết. Cố gắng viết cả văn xuôi. Mặc dù viết lách bây giờ ngày càng khó khăn hơn. Tôi tự an ủi bằng việc quan sát các nhà văn cổ điển: lấy ví dụ Turgenev – rõ ràng những tác phẩm cuối đời của ông được viết bởi một bàn tay không tự tin như hồi trẻ. Thậm chí cũng có thể nói như vậy về Lev Tolstoy. Còn Dostoyevsky thì không sống thọ. Nhưng tôi có cảm giác với Dostoyevsky điều đó có thể sẽ không xảy ra. Nhiều nhà văn mệt mỏi khi về già. Cây bút trong tay họ trở nên bất lực. Tôi không muốn đẩy sự việc tới tình trạng đó. Hễ phát hiện ra mình đuối sức là cần phải nói dứt khoát rằng: thôi đủ. Có thể viết hồi ký cho con cháu mình đọc. Nhưng dù sao tôi vẫn hy vọng mình còn viết được một cái gì đấy.

Hy vọng rằng sẽ xuất hiện những nhà văn Nga tài năng, những nhà văn nhân dân tầm cỡ Evgeny Nosov hay Vasily Shukshin. Không thể nào khác được. Và để có được điều đó cần phải viết sao để nhân dân thừa nhận đó là nền văn học của mình, gẫn gũi đến mức không thể xa rời. Và lúc bấy giờ văn học chúng ta mới có thể lấy lại cả phẩm giá của mình lẫn sức mạnh đạo đức, và tầm ảnh hưởng đối với nhân dân.

Trần Hậu (Theo Báo Ngày mai)

Nguồn: Phong Điệp

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-31700951644226012612013-08-06T20:52:00.001+07:002013-08-06T21:11:06.472+07:00LỮ PHƯƠNG: NHỮNG KẺ KHÔNG ĐƯỢC LÊN THIÊN ĐƯỜNG!

TƯỞNG NHỚ MỘT NGƯÒI ANH EM
(và một số bài tranh luận)

Lữ Phương

3. Những Kẻ Không Được Lên Thiên Đường!

1.

Trong bài “Các Mác – Một tình yêu bao la”, Đông La[1] có nhắc đến tên tôi để công kích vì cho rằng cùng với số người “chống đối” khác, tôi đã lên tiếng “phê phán, phủ nhận toàn những nhân vật mà chế độ hiện thời đều cho là vĩ nhân cả như Các Mác, Lê nin, Bác Hồ…”. Đối với các vị khác tôi không biết có đúng không, nhưng đối với tôi thì đó là điều có thật, nhưng tôi rất tiếc đã không thấy tác giả dẫn ra một câu nào trong rất nhiều bài viết đã xuất hiện của tôi để chứng minh rẳng vì những sai lầm mắc phải khi “chống đối” chủ nghĩa Marx, tôi có bị làm cho “khốn đốn” thì cũng chẳng có gì gọi là “oan” như tác giả đã viết. Trong khi đó, lại thấy trong bài của tác giả mấy dòng trích dẫn mà tôi biết chắc là của tôi [2], nhưng được tác ghi chú trong ngoặc đơn bằng mấy chữ rất đáng ngạc nhiên: “dẫn theo một tác giả trên talawas mà tôi đã quên tên”! Nêu tên một tác giả để đẩy người ta về phía “chống đối” mà không dẫn chứng, nhưng khi cần thì lại dẫn chính tác giả ấy ra để chống … “chống đối” bằng cách “quên” tên tác giả ấy, một cái lối làm việc như vậy không thể không nói là cẩu thả và kỳ quái! Vậy mà đó cũng chính là cái phương pháp tác giả đã vận dụng trong bài viết nói trên để giải quyết một “bài toán lớn” cho đất nước (chữ hay dùng của tác giả) gọi là bảo vệ chủ nghĩa Marx, công kích những người “chống đối”, qua đó bày tỏ sự ủng hộ của mình với chế độ đương quyền.

Trong đoạn dẫn một số tài liệu “tham khảo” để chứng minh cho sức hấp dẫn của chủ nghĩa Marx, tác giả có mượn một câu trong một cuốn sách của J. Derrida –“Không thể không có Marx, không thể có tương lai nếu không có Marx”– cho rằng tuy là “một triết gia tư sản” nhưng đã “viết rất tốt” về Marx. Là người đã đọc và viết về cuốn sách ấy của Derrida, tôi có đủ cơ sở để khẳng định rằng khi dẫn như vậy tác giả chẳng hiểu gì về ý nghĩa thật sự trong câu văn đã dẫn của Derrida cả bởi vì nếu tự mình đọc được và hiểu được cuốn sách này tác giả sẽ thấy câu nói đó giả định hàng loạt những điều kiện, trong đó quan trọng nhất là sự tan rã của những thứ gọi là “chủ nghĩa Marx trong thực tế” (thí dụ các đảng cộng sản, phe xã hội chủ nghĩa…) cùng với việc phủ định tất cả những mưu toan muốn biến tư tưởng của Marx thành cái gọi là “chủ nghĩa Marx“ dưới bất cứ hình thức cố định nào để chỉ giữ lại điều duy nhất cốt yếu là cái tinh thần phê phán triệt để tất cả mọi thiết chế hiện tồn, và chỉ có trong những điều kiện ấy thì Marx mới cần thiết cho thế giới hôm nay.

Khác hoàn toàn với những lời xưng tụng của những người tự xưng là mácxít kiểu Trung quốc (Trung quốc cũng hay nhắc đến Derrida) và Việt Nam hiện nay, những người đứng trước thảm trạng sụp đổ của hệ thống các nước mệnh danh là “phe xã hội chủ nghĩa”, đang cố gắng duy trì sự tồn tại cho được cái thực thể chính trị đương quyền của mình và riêng ở Việt Nam thì có nhà “mácxít” Đỗ Mười cùng với cái chiến dịch ca ngợi Derrida để “chống diễn biến hoà bình” do ông phát động hồi còn là tổng bí thư Đảng cách đây đã có 12 năm, nay vẫn còn được những người thừa kế tiếp tục ồn ào. Tôi cho rằng trong điều kiện Việt Nam hiện nay, nếu không thể hiểu được Derrida một cách trực tiếp thì tác giả chỉ có thể đến với ông triết gia người Pháp này qua con đuờng của đồng chí Đỗ Mười hoặc Tổng cục II và Bộ Quốc phòng chứ không thể ở nơi nào khác.

Tác giả cũng dẫn một cả một đoạn dài trong Bách khoa toàn thư Wikipedia để tiếp tục việc “nói tốt” cho chủ nghĩa cộng sản; không biết cách nào để tìm ra câu dẫn đó, tôi đã thử gõ từ khoá “chủ nghĩa cộng sản” trong Wikipedia tiếng Việt , thì gặp được một bài dài, nói đầy đủ từ Marx cho đến Lenin, Stalin, Mao Trạch Đông …, trong đó có một đoạn như sau:

“Ý tưởng ban đầu của chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa xã hội là chủ nghĩa nhân đạo, là phương tiệnđể giải phóng con người và xã hội. Vì lý tưởng nhân đạo của nó, chủ nghĩa này đã thu hút được sự chú ý của các tầng lớp quần chúng của thế giới trong thế kỷ 20, tạo nên một phong trào xã hội to lớn mà cuộc đấu tranh của nó là nhân tố chủ đạo của lịch sử loài người trong thế kỷ 20.

Mặt khác, lý thuyết lý tưởng hoá về chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa xã hội là không hoàn chỉnh, rất sơ sài so với tính chất đa dạng của cuộc sống và thậm chí sai lầm nghiêm trọng nên khi ứng dụng vào cuộc sống thực tế, đã gặp những khó khăn liên tiếp khó vượt qua. Để vượt qua các khó khăn đó những người kiên quyết với chủ nghĩa cộng sản và chủ nghĩa xã hội đã đặt chủ nghĩa của mình là trên hết, bắt xã hội phải chịu các hy sinh ngày càng lớn hơn để duy trì lý tưởng. Đến lúc đó thì lý tưởng cộng sản đã biến chất từ phương tiện để trở thành mục đích tự thân và không còn tính chất nhân đạo nữa. Sự biến dạng đã phát sinh những bất công và bất bình đẳng còn ghê gớm hơn rất nhiều so với những cái xấu của chủ nghĩa tư bản mà nó muốn tránh”.

Tinh thần của Wikipediakhi nói về chủ nghĩa cộng sản là toàn diện, có đúng có sai, có thành công và thất bại, đâu phải chỉ ca ngợi một chiều như tác giả đã xuyên tạc.

2.

Bên cạnh cái kiểu nghiên cứu cẩu thả, thủ chương đoạn nghĩa, khi xưng tụng nhà triết học gọi là vô sản vĩ đại của mình, tác giả cũng hay sử dụng cái thủ pháp lên gân dễ dãi. Để bày tỏ cái cảm tình thắm thiết với K. Marx trong bài viết nói trên, tác giả đã “muốn” viết tên nhà cách mạng vô sản này theo cách phiên âm ở Việt Nam hiện nay là “Các Mác” bởi vì có viết như vậy thì mới diễn tả đúng “cái ngôn ngữ chính trị” của chế độ đương quyền ở Việt Nam được gọi là “XHCN” và cũng đúng với cái tinh thần của chế độ mệnh danh là “XHCN” đó! Một học trò sùng bái vị thầy vơ vào của mình là điều hiểu được, nhưng tác giả cũng nên biêt thêm rằng không thể vì tấm lòng yêu mến ấy mà quên đi điều tầm thường này: một từ nước ngoài, phiên âm cách này hay cách khác sang tiếng Việt, hoặc không phiên âm gì cả đều chỉ là sự quy ước của một quan niệm ngôn ngữ hoặc là sự chọn lựa cho một lối biểu hiện, ý nghĩa chẳng có gì mùi mẫn để có thể làm cho thành một bài tụng ca!

Trong cái câu mào đầu của bài viết trên, tác giả cũng có một bốc đồng rất…. vô tư. Đối với cái học thuyết của nhà cách mạng vô sản vĩ đại nói trên, tác giả “áng chừng” rằng nếu đã có một nửa nhân loại coi là “ánh đuốc dẫn đến thiên đường” thì cũng có “một nửa kia coi là ánh lửa hung bạo dẫn xuống địa ngục!”. Không thấy tác giả nói rõ cái một nửa nhân loại muốn lên thiên đường ấy là những ai, là những nước nào trong hơn 6 tỷ người đang sống trên hành tinh này. Giả sử (giả sử thôi) như trong hình dung của tác giả, đó là những nước còn lại sau khi Liên xô và Đông Âu sụp đổ thì chẳng lẽ bất cứ công dân nào đang sống trong nửa phần nhân loại ấy đều là những người có được lòng tin vào cái “thiên đường” mà tác giả khẳng định? Thực tế cho chúng ta biết rất rõ rằng, ngay cả những đảng viên cộng sản hiện nay, nếu phải viện lý do để vẫn còn ở trong Đảng, họ có thể nói đủ thứ (tốt nhất là nói theo các nghị qưyết) nhưng không ai còn dám đem cái “thiên đường” ấy ra để phô diễn lập trường cả! Tác giả thử làm một cuộc thăm dò với những người đồng chí xung quanh mình thì biết, khỏi cần đi đâu cho xa xôi.

Với cái cách diễn đạt của tác giả như vậy, tôi không tin rằng tác giả thấy cần thiết phải tìm đọc cho được những tài liệu nghiêm chỉnh về Marx, nhất là trực tiếp với những trước tác đầy đủ của triết gia này để tìm hiểu tư tưởng của ông một cách có căn cơ, trung thực. Cách sử dụng ồn ào khái niệm gọi là “chủ nghĩa nhân đạo” của Marx – mà tác giả đã xác định cho nó cái nội dung “xoá bỏ sự thống trị, bóc lột để mang lại công bằng cho toàn thể loài người” và cho đó đương nhiên đã là “điều tốt đẹp” không thể nào phủ nhận được – đã chứng tỏ tác giả chỉ hiểu tư tưởng của Marx qua một số danh từ mòn sáo, bay bướm, nhặt ra từ sách giáo khoa hoặc tài liệu của các lớp chỉnh huấn sơ cấp của Đảng với cái kiểu lôgích về lập luận như sau: chủ nghĩa Marx là “nhân đạo” và “tốt đẹp” như thế, là một học thuyết không có mục đích nào khác hơn là “đem hạnh phúc cho toàn thể loài người” vậy mà lại có những kẻ đi bôi nhọ, phủ nhận, xuyên tạc, chống đối, thế thì những bọn đó là cái giống gì?

Thật sự thì, khái niệm “nhân đạo” không có gì xa lạ đối với những học giả nghiên cứu về Marx, và cũng chẳng có ai khơi khơi đem mấy chữ “nhân đạo” ấy ra mà phủ nhận (đoạn văn dẫn từ Wikipedia ở trên đã nói đến khái niệm “chủ nghĩa nhân đạo” theo nghĩa tích cực). Nhưng khi nói như vậy, và chỉ biết nói như vậy thôi, thì không có ai đã nghiên cứu cặn kẽ về Marx mà lại có thể cho mình đã biết đủ về chủ nghĩa Marx, dù là đứng trên quan điểm của những người theo Marx hay quan điểm của người phê phán Marx. Đối với những người theo Marx, chủ nghĩa nhân đạo mácxít đã vượt hẳn những thứ chủ nghĩa nhân đạo khác ở tính chất hiện thực của nó, chủ nghĩa nhân đạo ấy không phát xuất từ bản thân lòng mong muốn cao cả của những triết gia muốn làm điều tốt cho con người mà chính là trí tuệ của những triết gia nhìn ra được những điều kiện hiện thực mà lịch sử đã mang đến để bản thân con người đứng lên tự giải phóng mình một cách hiện thực.

Những điều kiện ấy không có gì bí mật trong những tác phẩm của Marx. Đối với những người theo Marx thì đó là sự huỷ thể tất yếu của chủ nghĩa tư bản đã phát triển đến mức tột cùng của nó với những mâu thuẫn không dàn xếp được, nhất là những căng thẳng do chế độ tư hữu gây ra, từ đó làm tất yếu nẩy sinh trong lòng nó một chủ thể mới có khả năng đại diện cho cái nhân loại đau khổ vùng lên đào huyệt chôn nó rồi sau đó trên nấm mồ của nó dựng nên một thế giới tương lai vĩnh viễn không còn bất công, nghèo khổ, sầu đau. Nhưng đối với những người phê phán thì tất cả những điều nói trên đã không mang ý nghĩa gì hơn là những suy đoán lô gích, tư biện, xuất phát từ những giấc mơ của những triết gia nuôi tham vọng đưa con người đến vương quốc của những điều hoàn hảo (một thiên đường hạ giới trong hình dung của một thời ấu trĩ), nhưng rồi cùng với thời gian và với sự thay đổi do thời gian mang tới, những giấc mơ được xem là những khả thể hiện thực đã trở thành những giấc mơ phản hiện thực thuần tuý, cho nên khi mang ra thực hiện cuối cùng đã bị hiện thực đánh sập tan tành [3].

Như vậy, cái chủ nghĩa nhân đạo mácxit mà những người theo Marx thường gọi là “chủ nghĩa nhân đạo hiện thực và khoa học” thì dưới con mắt của những người phê phán Marx lại hoá thành một thứ chủ nghĩa nhân đạo không tưởng, hoang đường! Trước cuộc tranh cãi dai dẳng kéo dài cả thế kỷ rồi mà chưa dứt trong hàng ngũ những người đã đọc Marx một cách nghiêm chỉnh ấy, tôi thấy Đông La không thuộc vào loại người nào cả, như tác giả đã nói ở một nơi khác: không “bảo thủ” cũng không “cấp tiến”, còn ở đây thì lại càng không là gì cả: không thể gia nhập vào hàng ngũ những nhà mácxít thứ thiệt mà cũng chẳng thể làm bạn được với những người phản-mácxít đàng hoàng – bởi vì khái niệm gọi tên là “chủ nghĩa nhân đạo” mà Đông La đã nhân danh Marx để ồn ào thật sự chỉ là một danh từ lôm côm, làm dáng, có lẽ chỉ có khả năng “chộ” được một ít người chưa bao giờ đọc và hiểu được một trang sách nào của Marx!

3.

Không có những kiến thức căn bản để hiểu Marx từ nguồn cội, tác giả đã không thể nào lý giải được thoả đáng cái hiện tượng làm nhức nhối không biết bao thế hệ những đệ tử của Marx từ khi Marx chết cho đến nay: trên lý thuyết, chủ nghĩa xã hội mácxít thường được cho là “khoa học”, “nhân đạo” rất ngon lành, nhưng khi đưa vào thực hành thì lại tạo ra không biết bao điều kỳ quái, thậm chí đi đến chỗ “làm ngược lại tinh thần nhân đạo của Marx” (như tác giả đã viết) nghĩa là cũng rất ác độc, tàn tệ, để cuối cùng đẩy đội ngũ những chiến sĩ đi xây dựng thiên đường cho nhân loại vào chỗ phân liệt, chia rẽ, chửi bới, bắn giết nhau như những địch thù, từ trong phạm vi riêng rẽ của từng đảng cộng sản đến cả trong phong trào cộng sản quốc tế, giữa các trường phái, các quốc gia.

Hiện tượng này đã được giới nghiên cứu giải thích bằng nhiều cách, nhưng không biết “nghe hơi nồi chõ” ở đâu, tác giả đã quy tất cả về một điều quá đơn giản: rút lại chỉ tại người ta “hiểu chưa rõ, hiểu sai, từ những khái niệm đến những nguyên lý cơ bản” trong lý luận của Marx. Cách giải thích này không hoàn toàn sai, nhưng nếu sự ngộ nhận đó có xảy ra thì thực sự cũng chỉ với những tay mơ về chủ nghĩa Marx chứ không thể nào vận được vào những người hiểu rất rõ Marx như Lenin. Về ông thầy của lý luận vô sản này, tác giả đã theo đuôi những cái lưỡi gỗ tuyên huấn Đảng, hễ có dịp là ca ngợi hết lời sự vận dụng tài tình của ông ấy vào cách mạng Nga để tạo ra kỷ nguyên mới cho học thuyết Marx đi vào xây dựng trên phạm vi thế giới. Thật sự thì với những ai hiểu rõ sự chuyển hoá của chủ nghĩa Marx từ lý luận đến thực hành, đều cho Lenin mới là người mở đầu cho việc đưa học thuyết Marx vào thực tế một cách thực dụng, vặn vẹo, tuỳ thời, cho phép đường lối, bạn thù đổi thay xoành xoạch, cuối cùng không tạo ra một cái gì khác hơn một chế độ mà khái niệm “XHCN” đi kèm theo nó chỉ là cái nhãn trang trí đơn thuần.

Khi tiến hành cuộc cách mạng Nga, Lenin hiểu rằng, về mặt kinh tế, nước Nga chưa có đủ điều kiện để có được một cuộc đổi đời mácxít đúng nghĩa. Nhưng với sự nhạy cảm của một nhà chính trị tài ba, ông đã biết khai thác nhanh chóng cái thời cơ suy yếu, rối loạn của nước Nga quân chủ trong chiến tranh (thế giới lần thứ I), giành lấy chính quyền, theo Marx thiết lập ngay nền chuyên chính vô sản trong một nước mà giai cấp vô sản là rất yếu, đem áp dụng ngay chế độ công hữu, tập thể cho một nền kinh tế chưa thoát ra khỏi thời trung cổ – tất cả đều dựa trên sự thách thức của một niềm tin mà Lenin đã được sư phụ chỉ dặn: sớm hay muộn ở những nước tư bản phát triển, cách mạng xã hội chủ nghĩa phải khẳng định được mình trong thành công thì cách mạng ở một nước chậm tiến như nước Nga mới có thể hoà nhập vào dòng chảy của thời đại để tiến thẳng lên chủ nghĩa xã hội, không qua một nấc trung gian nào.

Nhưng sự thật đã diễn ra không chiều lòng người: không có cuộc cách mạng vô sản nào ở phương Tây nổ ra để yểm trợ cho Lenin, cho nên cuộc cách mạng ở Nga đã trở nên “tiên thiên bất túc”, từ đó về sau đã phải đi theo con đường ngày càng xa rời sự chọn lựa ban sơ. Cuộc chuyển mình có tính chất thế giới của Marx đã trở thành cuộc giành chính quyền trong một nước riêng lẻ, không phải trong một nước đã công nghiệp hoá xong mà là một nước lạc hậu nghèo nàn. Sự chuyên chính của giai cấp vô sản theo nghĩa của Marx là sự chuyên chính của một giai cấp đã chiếm đại đa số dân cư (do quá trình vô sản hoá) tự mình nẩy sinh ra được ý thức về chủ nghĩa xã hội, nay đã trở thành sự chuyên chính của một một thiểu số cầm quyền tự cho là đại diện giai cấp vô sản với cái lý luận về chủ nghĩa xã hội do những trí thức tư sản đem từ ngoài vào cải tạo lại những người mà nó đại diện. Nhà nước chuyên chính thay vì theo Marx phải giảm dần vai trò để cuối cùng tiêu vong thì lại trở thành một guồng máy quan liêu thống trị và trấn áp, tồn tại không biết đến lúc nào mới hoàn thành sứ mệnh của thời quá độ.

Như vậy, không phải người ta hiểu sai, làm sai lý luận của Marx mà chính là người ta đã quá trung thành với Marx, nghĩa là cố đem áp dụng cho được những nguyên lý của Marx vào những tình thế thiếu hoàn toàn điều kiện để áp dụng, đó là theo cách giải thích của những người theo Marx, nhưng đối với những người phê phán thì lại là việc đem cái thiên đường mộng tưởng ra gò ép cuộc sống phải khuôn nắn theo, và chính vì thế mà bị cuộc sống phản ứng lại theo đúng với bản chất cứng đầu của nó. Và đó mới là nguyên nhân chính yếu đưa đến cái lý luận gọi là “vận dụng chủ nghĩa Marx vào hoàn cảnh cụ thể ” mở đầu với kinh nghiệm năm 1921 về Chính sách kinh tế mới (NEP) của Lenin, sau này, qua bao nhiêu thí nghiệm tang thương, được một số nước thể nghiệm lại dưới những khái niệm “thị trường xã hội chủ nghĩa” ở Đông Âu, “chủ nghĩa xã hội mang màu sắc Trung quốc” ở Trung quốc hoặc “thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa” ở Việt Nam hiện nay.

Những ai đã đọc Lenin đều biết nguồn gốc của những chuyển đổi ấy nếu được nhìn một cách thực tế thì sẽ thấy đơn thuần chỉ là chiến thuật về “những bước lùi” và “những thoả hiệp” mà nhà cách mạng vô sản xôviết này đã dạy cho các đệ tử của mình biết cách ứng xử khi rơi vào những những cơn nguy khốn để tránh khỏi phải mất tất cả, nhất là đưa đến chỗ làm sụp đổ guồng máy cầm quyền do mình giành được bằng máu. Thoả hiệp và thoả hiệp, dù đó là bọn kẻ cướp thì vì lợi của cách mạng khi cần thiết, chúng ta cũng phải biết thoả hiệp – Lênin đã dặn những người cộng sản rõ ràng như vậy 4. Không nhớ điều đó hay có thể cũng chẳng biết điều đó, tác giả Đông La đã không nhìn ra được thực chất của cái xã hội “đổi mới” ra đời “dưới sự lãnh đạo” của Đảng cộng sản hiện nay ở Trung quốc và cả Việt Nam chính là cái thực thể mà học thuyết Marx đã phủ định từ nền móng, không có tên gọi nào khác hơn là chủ nghĩa tư bản, kẻ thù của chủ nghĩa xã hội mácxít, nên mới khen cái cái chế độ “XHCN” đã xoay chiều đó là “vì tinh thần nhân đạo, vì lợi ích cách mạng” một cách xun xoe hể hả!

4.

Đọc những gì Đông La thường chen vào các hàng chính luận để nói về mình (nhất là trong những trang xoay quanh cuốn Bóng đè của Đỗ Hoàng Diệu), tôi biết được, vì rất nhiều lý do thực tế, tác giả có vẻ rất thoả mãn với cái xã hội đã được “đổi mới” hiện nay. Thật ra điều này chẳng có gì cần bàn luận để khen chê, nếu tác giả biết dừng lại ở đó để lo việc thăng tiến cho đời sống (kể cả làm thơ để lấy tiếng), không cần quan tâm đến chuyện mèo trắng mèo đen, xã hội hay tư bản gì cả, điều mà hiện nay rất nhiều người xung quanh tác giả đang đeo đuổi một cách vui vẻ. Dù sao so với thời ăn bo bo lúc trước, cuộc sống hôm nay chẳng đã đã khá hơn nhiều rồi hay sao?

Vấn đề chỉ trở thành lộn xộn và kỳ cục khi không lượng sức mình tác giả đã lao vào cuộc “thách thức trí tuệ” đặt ra cho mình bằng một trò chơi chữ nghĩa rất tào lao là đem cái lý luận về chủ nghĩa nhân đạo mácxít ra để biện minh cho chế độ mà tác giả đang ủng hộ, bằng cách chỉ cho chúng ta thấy rằng “mỗi bước đi” của chế độ ấy “đã được chiếu sáng” bởi tư tưởng của nhà cách mạng vô sản vĩ đại mà nội dung tư tưởng ấy được tác giả cho là “một tình yêu bao la với con người”! Mỗi bước đi, có nghĩa là mỗi việc làm, mỗi hành vi suốt từ ngày chế độ ấy ra đời cho đến nay đều thấm đẵm cái tình yêu con người? Thế thì ý nghĩa của sự chiếu sáng ấy là gì khi tác giả nói đến cái lịch sử làm sai lạc chủ nghĩa Marx, cái lịch sử “thậm chí làm ngược lại tinh thần nhân đạo của Các Mác”? Chẳng lẽ trong viết lách trước sau muốn nói thế nào cũng được hay sao?

Giả sử như hôm nay ta đổi mới theo kiểu tư bản chủ nghĩa để khỏi ăn bo bo ta gọi đó là “nhân đạo” nhưng hôm qua trong cải cách ruộng đất, ta làm cho những cánh đồng miền Băc trắng xoá khăn tang thì cũng là “nhân đạo”? Sau 1975, ta cải tạo tư sản, cải tạo “nguỵ quân, nguỵ quyền”, hợp tác hoá nông thôn… đẩy bao người vào cảnh khốn khổ, cuối cùng bất chấp hàm cá mập, vượt biển ra đi trên những chiếc thuyền mong manh… tất cả những điều như thế cũng được chiếu sáng bằng “tình yêu bao la đối với con người” hay sao? Ấy là ta chưa kể đến những điều ta đối xử với chính những đồng chí của ta: thí dụ như ta dựng nên từ đầu đến cuối vụ án gọi là “xét lại chống đảng và gián điệp lật đổ chế độ”, đưa biết bao những người cộng sản đã bỏ cả đời “đi theo Đảng” vào tình cảnh phải sống oan khuất, tức tưởi, đau đớn cùng cực – và như thế thì cũng gọi là “nhân đạo” sao?

Chắc sẽ có những người ái mộ tác giả cho rằng chì chiết làm gì cái trò chơi chữ nghĩa thường hay bị quá đà dưới bàn tay lạnh của những nhà thơ có trái tim nóng! Thôi thì cũng được. Nhưng bạn sẽ nghĩ gì khi tác giả không chỉ lỡ đà trong việc ủng hộ chế độ bẳng thứ triết học Marx ấm ớ mà còn đẩy đến tận cùng sự ủng hộ ấy bằng cách muốn chận đứng tất cả những ai đã dám phê phán đến tận nền tảng cái đường lối nhân danh Marx để gây ra bao đau thương cho con người mà tác giả cũng không hề chối cãi về những sai lầm của nó. Một ai đó cũng có thể nhắc chúng ta rằng, qua những gì đã viết, tác giả không phải là người tán thành mù quáng chế độ đương quyền và do đó không hề chỉ trích sự phê phán những sai lầm của chính quyền ấy, mà chỉ công kích những người quá khích, phủ nhận sạch trơn thôi. Thì cũng được nhưng với những những lý lẽ tầm phào về chủ nghĩa Marx như trên, với thái độ lên gân dễ dãi, nói năng bừa bãi như vậy thì thuyết phục được ai!

Nhất là với những tên tuổi hầu hết tóc đã bạc phơ mà tác giả kể ra như Hoàng Minh Chính, Nguyễn Thanh Giang, Bùi Tín, Nguyễn Minh Cần, Dương Thu Hương, Hà Sĩ Phu, Lữ Phương v.v… Ngay những cái tên được kể vì có liên hệ đến chủ đề mà tác giả đặt ra để công kích cũng là quá tuỳ tiện, thiếu hẳn sự hiểu biết về toàn cảnh nên đã bỏ qua rất nhiều nhân vật tiêu biểu đã có những phát biểu nghiêm chỉnh về chủ nghĩa Marx cần được thảo luận như Lê Hồng Hà, Nguyễn Kiến Giang, Phan Đình Diệu, Đặng Quốc Bảo… Lại cũng thiếu hẳn cả một lớp trẻ cùng lứa với tác giả như Nguyễn Vũ Bình, Phạm Hồng Sơn, Lê Chí Quang, Phương Nam… cần phải quan tâm để tìm hiểu xem tại sao lớp người lớn lên trong bầu không khí “nhân đạo” của chủ nghĩa Marx mà nay lại quyết liệt đi theo con đường ngược hẳn với tác giả, trong khi đó thì làm ồn lên về tác phẩm phi chính luận của một người viết văn mới vào đời là Đỗ Hoàng Diệu với tập truyện Bóng đè nội dung không nói gì đến học thuyết Marx trừ cái tên “Karl” được dùng làm biểu tượng phúng dụ. Điều này cho biết tác giả cũng chỉ lướt qua loa các báo “chống diễn biễn hoà bình” trong nước hoặc một số bài trên các website đấu đá hải ngoại chứ không hề tự mình tìm hiểu hiện tượng mà mình đề cập một cách đàng hoàng, tới nơi tới chốn.

Nếu bỏ qua chuyện liệt kê tuỳ tiện nói trên và dựa vào cái danh sách mà tác giả kể ra để bàn luận, những người am hiểu đã không khỏi ngạc nhiên khi thấy tác giả đã nhét chung tất cả những tên tuổi ấy vào cái giỏ gọi là chống chính quyền, chống chủ nghĩa Marx, không cần phân biệt ai với ai. Trong số các người tác giả đã kể đúng là không ít người chẳng biết gì về Marx hoặc “hiểu sai” Marx, uất hận chính quyền nên chửi luôn Marx cho bõ ghét nhưng cũng có người chỉ phê phán chính quyền mà không đả động gì đến học thuyết Marx, có người lại nhân danh và dựa vào Marx để phê phán chính quyền, có người chỉ nhắc đến Marx trong những bài viết, bài nói về chính trị, thời sự nhưng có người lại đi sâu vào mặt học thuật, dựa hẳn vào những tác phẩm của Marx để phân tích nghiên cứu.

Không tìm hiểu đầy đủ những con người và tác phẩm cụ thể của từng người một trước khi lao vào luận chiến, tác giả bằng lòng với việc lướt qua những phát biểu bị đưa ra khỏi những ý tưởng tổng thể của những người bị phê phán, rồi dựa vào cái mớ kiến thức hời hợt, sai sót, cẩu thả của mình về cái gọi là “ chủ nghĩa nhân đạo” của Marx để vặn vẹo, bắt bẻ lăng nhăng, không tạo ra được ấn tượng gì khác với những người đọc có hiểu biết là buộc phải chứng kiến một trò thao tác chữ nghĩa om xòm, trống rỗng. Đối với một vấn đề có tính chất học thuật, triết học, chính trị, khó khăn và phức tạp cần nghiêm túc thảo luận mà tác giả lại viện đến cái phương pháp đả kích kiểu “chống diễn biến hoà bình” như vậy thì nhiều lắm cũng chỉ đủ làm bộc lộ trình độ và nhân cách thực tế của bản thân, không có chút khả năng nào rọi sáng cho vấn đề mà tác giả đặt ra từ đầu, tưởng chừng như rất là tâm huyết và trí tuệ.

Là một người có quen biết một số những vị được tác giả gọi là “chống đối” suốt hơn 20 năm qua, hiểu khá rõ những ưu những nhược của họ (về tính cách lẫn trình độ), tôi hết sức ngạc nhiên khi thấy tác giả quy cho họ cái động cơ rất lạ lùng là đã “bạo miệng” lên tiếng “chê những nhân vật vĩ đại” chỉ với tham vọng muốn được “thành người vĩ đại”! Và chỉ dựa vào cái động cơ hết sức vớ vẩn ấy, tác giả đã lớn tiếng dạy dỗ các vị ấy bằng một cái giọng lếu láo cực kỳ, cho rẳng những con người ấy chẳng có nghiêm chỉnh gì cả, mà chỉ xuất phát từ thái độ “kiêu ngạo tiểu nông, khí khái phong kiến, chưa biết mình, biết người, nên chẳng khác gì hành động muốn lấy gang tay đo cao rộng của trời đất, lấy bát ăn cơm đong nước của biển cả, để cuối cùng thân làm tội đời”!

Trong mô tả của tác giả, người ta không thể nào không hình dung ra những con người ấy như những Chí Phèo liều mạng, chống đối để chống đối, không còn liêm sỉ để biết mình nói đúng hay sai, điên điên khùng khùng, không còn biết sợ hãi là gì khi bị bỏ tù, có khi còn cầu mong đi tù để trở thành nổi tiếng! Có nghĩa gì đâu với những con người đó chuyện một chế độ nhân danh Marx để đưa đất nước lên “thiên đàng” nhưng chẳng làm được gì khác hơn là đẩy nhân dân vào nghèo đói, chuyên chế, nhục nhã trước thế giới vì luôn đứng vào hàng áp chót trong lĩnh vực tự do, dân chủ, nhân quyền…nhưng lại đứng vào hàng đầu trong những chuyện hối lộ, tham nhũng, ăn cắp của công…Tất cả những điều đó chẳng có gì đáng quan tâm với những con người như vậy bởi vì với những con người đó thì các trỏ múa may chơi trội để nổi danh mới là mục tiêu!

5.

Một thẩm định tâm lý tầm phào, suy bụng ta bụng người, bậy bạ hết cỡ hay chỉ là một trò bôi nhọ thô bạo nhắm vào hàng ngũ những kẻ gọi là “chống đối” cứng đầu, từ lâu đã làm cho chế độ đương quyền bực bội, muốn tìm mọi cách để bịt miệng nhưng vẫn không được? Tác giả tỏ ra không đồng ý với “cách xử lý mang tính bạo lực của chế độ” với các vị ấy, nhưng rồi sau đó lại cho rằng tuy vậy các vị ấy lại “không bị oan hoàn toàn” thì điều đó có nghĩa là gì?

Thật khó lòng khi đọc những thứ lòng vòng, giả dối đó, chúng ta khó có thể nghĩ khác đi về cái ý tưởng thật sự của tác giả: tuy những kẻ chống đối ấy chẳng quan tâm gì đến những chuyện “vì dân vì nước” cả, nhưng chỉ vì bốc đồng, háo danh dám liều mạng phủ nhận cái “thiên đường” do Đảng tạo ra trong từng bước đi cho “nhân dân”, chỉ như vậy thôi, họ cũng cần phải cho đi tù, quản chế, theo dõi, khuấy rối bằng mọi cách cho đáng đời! Chẳng phải đó mới chính là nội dung thâm sâu của cái hành vi gọi là “thách thức trí tuệ” của tác giả hay sao?

Chẳng phải với thứ luận điệu đó tác giả đã hùa theo một số tờ báo chuyên nghề làm chiến tranh chính trị của nhà nước đương quyền để công kích những tên tuổi mà tác giả đã kể ra hay sao? Mọi thứ dường như đã trở nên rõ rệt: cái lối nói nhăng nói cuội về “tình yêu bao la” của “Các Mác” cùng với niềm tin về một thiên đường bánh vẽ được tác giả bốc lên mây xanh cuối cùng đã không dấu nổi cái thực chất ton hót chính trị cực kỳ tồi tệ của nó!

talawas 11.2.2006

1 talawas 24-1-2006. [Ghi chú tạm của Trần Hữu Dũng: Trang web talawas không truy cập được (một cách hợp pháp!) từ Việt Nam. Tôi sẽ chuyển bài này về trang viet-studies khi tôi trở về Mỹ]

2 Đây là nguyên văn đoạn văn trong bài viết của tôi về Derrida mà Đông La chỉ rứt ra những chữ in đậm để sử dụng và cho rằng … đã quên tên tác giả:“Những gì Derrida trình bày về “10 vết lở” của thế giới hiện đại trong chương III cuốn sách của ông đã được những nhà lý luận cộng sản Việt Nam coi đó là chủ đề chính tạo thành một thứ tuyên ngôn chống chủ nghĩa tư bản quyết liệt: thất nghiệp, mất không gian sống, chiến tranh thị trường, tình trạng nghèo khổ phổ biến ở vùng Nam bán cầu, sự đe dọa khủng khiếp của công nghiệp vũ khí và bom hạt nhân, chiến tranh sắc tộc tràn lan, sự lộng hành của các thế lực tội ác có tổ chức, tình trạng luật pháp quốc tế bị một số cường quốc thao túng.” (Lữ Phương: “Về một bóng ma của Marx”, talawas 14-10-2004).

3 “Cuộc đấu tranh giữa hai hình thái “Tư bản” và “Chủ nghĩa Xã hội” là cuộc đấu tranh khốc liệt của nhân loại trong thế kỷ 20. Ban đầu vì sự mới mẻ của ý tưởng và vì những lý do chính trị, kinh tế, văn hóa, xã hội đặc trưng của thời kỳ đó mà chủ nghĩa xã hội đã thắng thế trên phạm vi lớn của thế giới. Cuộc đấu tranh của hai phe là nguyên nhân chính của các sự kiện trên thế giới. Trong quá trình phát triển của mình, chủ nghĩa tư bản đã thích nghi được với những thách thức của thời đại và đã vượt qua được đối thủ và giành được quyền tồn tại. Chủ nghĩa xã hội (chủ nghĩa cộng sản), do những điểm yếu chí mạng không thể khắc phục được của mình, đã mất hết sức quyến rũ và bị xã hội từ bỏ” (Bài của Wikipedia đã dẫn).

4 Nguyễn văn câu của Lenin:”Nếu có lợi cho cách mạng thì dù phải thoả hiệp với bọn kẻ cướp, chúng ta cũng thoả hiệp” (Lênin toàn tập, tập 41, Tiến bộ, Matxcơva, 1977, tr. 24).

Trở lại Trang Lữ Phương

3-8-08

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-13885391057033543592013-08-06T20:50:00.001+07:002013-08-06T21:11:16.923+07:00LƯƠNG KHÁU LÃO: ÔI, CÁI HỘI NHÀ VĂN CỦA ÔNG HỮU THỈNH!

Tôi không có may mắn được là Hội viên Hội Nhà văn, một hội nghề nghiệp “danh giá” trong cả trăm hội nghề nghiệp ở cái xứ Việt Nam này . Nhưng tôi biết đó là cái Hội rất phức tạp. Ai cũng cho là mình hay, mình giỏi và chả ai chịu ai, chả ai phục ai . Đó cũng là Hội mà Ban Tư tưởng văn hóa Trung ương luôn phải để mắt tới vì lúc nào cũng có thể xảy ra “lệch lạc” gây bấn loạn xã hội về mặt tư tưởng . Mặt mà Đảng luôn lo mất định hướng . Chứ còn cái Hội giáo giới hay Hội Cầu đường, hội Vân tải ô tô thì chúng tôi chỉ biết chân chỉ làm ăn thương yêu đùm bọc đấu tranh cho lợi quyền của nhau

Gần đây, sau bài “phê bình chỉ điểm” theo cách nói của nhà phê bình văn học có tiếng Phạm Xuân Nguyên trên tờ Pháp luật thành phố Hồ Chí Minh đối với bài phê phán luận văn thạc sĩ của Nhã Thuyên tức cô giáo Đỗ thị Thoan mà Phạm Xuân Nguyên cho là thô bạo , là vi phạm pháp luật thì những người phía bên kia nhảy cẫng lên tung ra cả loạt bài đả kích mà điển hình là các bài trên blog cá nhân của Đông La

Đọc những bài này mà chắc chắn chẳng báo lề phải chính thống nào dám đăng vì nó thô tục , vô văn hóa không thể tưởng tượng được. Đông La có lẽ cũng là một hội viên hội nhà văn VN, mà anh ta khoe các tác phẩm của anh đều được gửi cho Hội đồng phê bình văn học nghệ thuật TƯ gồm các ông Hồng Vinh, Đào Duy Quát và Hữu Thỉnh . Trong đó chỉ có Hữu Thỉnh là có hơi hướng văn học, còn hai ông kia là nhà báo, nhà chính trị được phân công theo dõi kìm kẹp các nhà hoạt động văn hóa theo đúng tôn chỉ mục đích của Đảng cầm quyền. Nói trái đi dù chỉ một chút là sẽ bị thổi còi ngay

Lập công chuộc những lỗi lầm “không vào Đảng, bỏ cơ quan sống tự do “ bây giờ biết hối cải muốn làm “văn nô” thứ thiệt để bảo vệ Đảng . Liệu các đồng chí lãnh đạo tuyên giáo có thể tin được miệng lưỡi của kẻ gian manh này không. Nhất là khi hắn tâng công với các vị chửi tuốt tuột. Từ Nguyên Ngọc, một nhà văn lão thành rất có uy tín trong và ngoài nước đến Phạm Xuân Nguyên , một nhà phê bình văn học có tên tuổi . Hắn trơ tráo đến mức ngay cả Hội Nhà văn Trung Quốc cũng không khoái gì khi phê phán những nhà văn Việt Nam tham gia biểu tình chống Trung Quốc xâm lược vì nó sống sượng quá, thô tục quá. Hắn chửi Phạm Xuân Nguyên, chửi luôn cả Nguyễn Quang Lập với blog Quê choa đã đăng những bài của Nguyên , hắn chửi từ Trần Độ đến Nguyễn Huy Thiệp –một trong những nhà văn đi tiên phong và được thế giới đánh giá cao của Việt Nam. Hắn chỉ khen mỗi Nguyễn Quang Thiều vì Thiều khen bốn câu thơ của hắn hay hơn cả Chế Lan Viên !

Hội nhà văn của ông Hữu Thỉnh có nhiều nhân vật quái đản quá. Nguyễn Minh Hồng , đại biểu quốc hội, mới được phong anh hùng , người đã đề nghị Quốc hội ban hành Luật nhà văn thật hài hước mà chính anh ta chẳng có một tác phẩm nào được công chúng biết đến là một ví dụ. Bây giờ lại đến Đông La , một nhà văn , nhà thơ mà trong 86 triệu người dân VN thử hỏi có bao nhiêu chục người biết anh ta ? NHưng từ hôm nay sẽ có nhiều người biết vì hãy xem các comment trên trang mạng Facebook thì thiên hạ chửi bới , ném đá như thế nào với những ngôn từ bẩn thỉu thô tục cho xứng với nhân cách của Đông La mà người ta gọi chệch thành Đa Lông (thằng mặt L. nhiều lông)

Trong khi đó nếu xẹm bài viết trả lời của nhà văn trẻ Nhã Thuyên mà chắc chắn chưa phải là Hội viên Hội Nhà văn , một bài viết nhẹ nhàng nhưng rất thâm thúy của người đàn bà viết văn mới thấy thái độ nhâng nháo thô bỉ của các gã đàn ông mang danh nhà văn khi tấn công một người thuộc phái yếu. và chiều nay trên blog Quê choa đăng bài trả lời phỏng vấn của cô với người hỏi là Đặng Phú Phong thì dù chưa được đọc luận văn của Nhã Thuyên mà Hội đồng chấm luận văn đã cho điểm 10 , tôi có thể khẳng định đó là một tài năng , một triển vọng to lớn của văn đàn Việt Nam với lí luận sắc bén, ngôn từ chính xác và mới lạ- nhiều tính từ tôi chưa được nghe bao giờ- nhưng lại rất nhẹ nhàng. Một luận văn thứ hai của Nhã Thuyên để trả lời các phê phán cô vừa qua với ý định phủ định luận văn Thạc sĩ của cô. Nếu tôi có quyền, chỉ với bài trả lời phỏng vấn mà như là một bài phản biện này có thể chấm cho cô đỗ Tiến sĩ luôn không cần bàn cãi gì nhiều . Vì đấy là kiến thức từ trong bộ não của cô, bật ra từ trái tim rỉ máu của cô chứ không phải nhờ ai trợ giúp như biết bao luận án tiến sĩ giấy ở nước ta . Với một tài năng thiên bẩm như vậy, sẽ rất tiếc khi các sinh viên Đại học sư phạm không được tiếp tục nghe cô giảng dậy vì một quyết định mang tính chất chính trị -một biểu hiện rõ nét của cái gọi là “phê bình chỉ điểm” mà Ngô Nhật Đăng trong một comment của mình đã tiên đoán rằng cụm danh từ này sẽ còn sống lâu bền trong lịch sử văn học Việt Nam, và chính cụm từ này đã làm cho Đông La “cay mũi” và chửi Phạm Xuân Nguyên là đồ ngu, đồ phản bội…y như Hoàng Hữu Phước chửi Dương Trung Quốc cũng trên blog của mình rồi sau đó phải xin lỗi

Vậy là chiến dịch “xử tử hình” tiếng nói trái chiều của Nhã Thuyên bắt đầu với các đánh giá hết sức nặng nề : phản văn hóa, công trình ngụy khoa học, phi chính tri…của cả một bộ máy tuyên truyền sau khi buộc Đỗ Thị Thoan thôi việc tại trường Đại học sư phạm Hà Nội-đánh vào cái dạ dày của cô- , giáng chức PGS Nguyễn Thị Bình , người nâng đỡ giúp đỡ cô, rồi hội đồng giáo sư trong đó có cả vị lão giáo sư thày của nhiều người thày là Nguyễn Đăng Mạnh sẽ là gì đây . Liệu có đại cách mạng văn hoá vô sản cho các thày đội mũ lừa đi rong phố không hay tống tất cả vào các Trại cải tạo như những năm 50 của thế kỉ trước

Liệu qua hiện tượng Nhã Thuyên và các bài phê phán nặng nề theo định hướng không biết của ai vì chưa ai tiết lộ một chỉ thị mật bằng văn bản hay bằng miệng cho cả một chiến dịch chống lại các nhà văn cấp tiến như Nguyên Ngọc, Phạm Xuân Nguyên, Nguyễn Quang Lập …như đã làm cách đây hơn sáu chục năm với Trần Dần , Lê Đạt , Phùng Quán, Văn cao, Nguyễn Hữu Đang, Thụy An…rồi cuối cùng phải hồi phục nhân phẩm và trao giải thưởng Nhà nước cho họ khi họ đã yên nghỉ nơi suối vàng hoặc cận kề cõi chết . Chỉ có điều , ngày xưa họ làm bí mật chả ai biết chả ai hay, đơn độc và cô độc , còn hôm nay , khi thông tin trên mạng nhanh hơn công văn chỉ thị chạy theo con đường bưu điện thì không thể bịt mồm các tiếng nói phản biện trái chiều , không thể vi phạm nhân quyền một cách thô bạo và trắng trợn, không thể “đem bục công an đặt giữa tim người” như Trần Dần ngày xưa đã viết . Không thể có lực lượng an ninh mạng “đông như quân Nguyên” để bịt miệng cả triệu tín đồ của internet đang khao khát tự do . Và khi có chính nghĩa thì ngay cả báo lề phải như Pháp luật TP Hồ Chí Minh và Người Đại biểu nhân dân cũng dám đăng những thông tin cấm kị , phạm húy cho dù Tổng biên tập có thể bị mất chức .

Nguồn: http://luongkhaulao.wordpress.com/2013/08/05/oi-cai-hoi-nha-van-cua-ong-huu-thinh/

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com1tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-27850535825032603772013-08-06T20:42:00.002+07:002013-08-06T21:11:28.703+07:00NGUYỄN TRỌNG TẠO BỖNG NHỚ HOÀNG NGỌC TUẤN

NTT: Hôm nay đọc một bài viết về nhà văn Hoàng Ngọc Tuấn (1947-2005), bỗng thấy nhớ những truyện ngắn của anh mà tôi được đọc từ gần 40 năm trước. Hồi đó đang chiến tranh, không hiểu từ đâu tôi lại có được cuốn “Chuyện hai người” của anh do An Tiêm xuất bản 1972. Toàn những câu chuyện tình buồn và đẹp. Đọc xong cứ bâng khuâng mãi. Thương cho những số phận trong truyện. Có một điều nữa là văn viết thật trong trẻo, sáng tác mà cứ ngỡ như chuyện thật, đó là cái thiên tài của nhà văn. Những tên truyện cũng thật gợi, ví dụ “Lên xứ lạnh nhớ mang theo áo ấm”…

Một điều thật thú vị là cuối sách có một bài viết của anh kể về câu chuyện viết lách, viết ngay trên gác của An Tiêm để An Tiêm đưa in. Những câu chuyện bếp núc văn chương và cuộc đời hiện lên thật gần gũi và dễ thương, khiến tôi thấy cảm phục một nhà văn trẻ cùng thời…

Sau khi đất nước thống nhất 1975 không thấy Hoàng Ngọc Tuấn viết nữa, tôi cứ se buồn mà không biết anh ở đâu. Mãi sau khi anh mất, tôi mới biết anh vẫn ở lại Sài Gòn và viết báo nhì nhằng kiếm sống qua ngày với những bút danh khác. Thương thay một tài hoa.

Tôi đọc xong bài của Nguyễn Mạnh Trinh viết về Hoàng Ngọc Tuấn, rồi lần mở Google tìm kiếm, và gặp bài Duyên Anh phỏng vấn anh trên Tuổi Ngọc sau khi vừa xuất bản “Chuyện hai người”. Xin giới thiệu cùng bạn:

Hoàng Ngọc Tuấn và Một Buổi Chiều

TN: Một câu hỏi thật thừa nhưng cần thiết cho các bạn trẻ của Tuổi Ngọc: Anh Hoàng Ngọc Tuấn, tại sao anh chọn nghề văn ?

HNT: Văn Chương không phải là một nghề nghiệp hiểu theo nghĩa thông thường . “Văn” chọn tôi chứ tôi không chọn “Nó” được, khi ta làm một nghề gì đó, nghề nghiệp ấy đòi hỏi một thời khóa biểu, một giờ giấc, một số lương bổng nhất định, một số giờ nghỉ ngơi cuối tuần như thứ bảy, chủ nhật chẳng hạn . Tôi viết văn thì không như thế . Ngày nào cũng rong chơi như một ngày chủ nhật, và ngày nào cũng bận rộn làm việc như một ngày thứ hai . Đêm là ngày, ngày cũng là đêm . Đời của một kẻ sáng tác không có mùa hè hoàn toàn rảnh rang, mà là suốt năm tràn đầy mùa Xuân thôi thúc hứng khởi .

Nhưng nếu nói một cách đơn giản hơn, thì tôi theo đuổi chuyện văn chương vì đó là một sinh hoạt có ý nghĩa nhất trong đời sống, theo ý kiến riêng của tôi. Sau nữa, tôi không biết làm việc khác được ngoài sự viết .

TN: Khi đặt bút viết dòng văn chư ơng thứ nhất, anh có nghĩ mình sẽ trở thành nhà văn không ?

HNT: Tôi nghĩ là đang hình thành, và thời gian cùng độc giả sẽ xác định tôi có thành hình được hay không .

TN: Truyện đầu tay của anh viết vào năm nào ?

HNT: Khoảng 67 hay 68 gì đó . Sau hai năm học ở Đại-học và bắt đầu thấy rằng những chữ mình viết ra coi có vẻ thích thú hơn là những chữ trong cours .

TN: Anh đã viết truyện ngắn đầu tay “Buổi Chiều Hạ Lan” như thế nào ? Xin anh nói rõ tâm trạng của anh lúc ngồi trên bàn viết, băn khoăn về kỹ thuật, nghệ thuật .

HNT: Lúc đó tôi chẳng có công việc làm gì cả . Buổi sáng, đang đói và thèm cà phê mà không có tiền đi đâu được . Tôi ngồi lại một mình trong căn phòng của hội đoàn CPS (khu Khám Lớn cũ) … Hiện tại thì trống rỗng, nhạt nhẽo, kỷ niệm thì ngọt ngào, hào hứng … thế là tôi bắt đầu viết .

TN: Anh viết bao lâu thì xong “Buổi Chiều Hạ Lan” .

HNT: Trong một buổi sáng .

TN: Trước đó anh nghĩ bao lâu về “nó” ?

HNT: Đêm hôm trước . Đêm tối, ánh sáng, cô đơn, và viết, thế là có “Buổi Chiều Hạ Lan” .

TN: Như thế là anh viết từ ngót năm năm nay, có thể, đã hết bị gọi là “người viết mới” nhưng anh có khó chịu khi bị các ngự sử văn chương ở đây coi anh như một cây viết mới ?

HNT: Chưa thấy ai gọi tôi như thế . Tôi không có mặt trong hai số báo đặc biệt của tạp chí Văn về những cây bút trẻ . Những danh xưng đặt trước tên của tác giả như “cây bút mới”, “cây bút trẻ”, nhà văn thời danh” …v..v .. không có ý nghĩa nào đối với một nhà văn đích thực và những độc giả trưởng thành . Điều đáng kể là những cái đi sau tên tác giả, nghĩa là tác phẩm .

Mới, đổi mới luôn luôn là ước vọng của tôi . Cho đến nay, tôi luôn luôn phải xài bút mới vì trung bình mỗi tuần tôi đánh mất tối thiểu hai cây bút nguyên tử .

TN: Một truyện ngắn, theo anh, nên xây dựng ra sao ? Anh cũng cho biết những yếu tố cần thiết phải có cho một truyện ngắn .

HNT: Trong một cuộc phỏng vấn mới đây của Tuổi Ngọc, tôi thấy nhà văn Vũ Hạnh đã có những ý kiến khá đầy đủ về vấn đề này . Tuổi Ngọc cũng đã làm một loạt bài phỏng vấn nhiều tác giả về đề tài này rồi . Tôi không có ý kiến nào độc đáo thêm nữa .

Đối với riêng tôi, thì một truyện ngắn của tôi nên xây dựng theo một kiến trúc của tôi . Những yếu tố của tôi sẽ không cần thiết cho ai cả .

TN: Bây giờ anh viết còn khó khăn, còn dập đi xóa lại như “thuở ban đầu” ?

HNT: Luôn luôn khó khăn, luôn luôn dập đi xóa lại . Giờ hấp hối của tôi rồi cũng đẹp như “thuở ban đầu” .

TN: Anh có “học hỏi” thêm được điều gì mới lạ ở những người phê bình tác phẩm mới của anh ?

HNT: Họ thường kết luận là chờ đợi và tin tưởng ở những tác phẩm mới hơn của tôi . Tôi mong họ giữ mãi niềm tin đó, vì đó cũng là niềm tin mạnh mẽ của tôi . Bây giờ chỉ còn việc biến niềm tin thành hành động .

TN: Và những bức thư của độc giả – nhất là độc giả phái nữ – gửi về khích lệ và ngưỡng mộ anh ?

HNT: Tôi “học hỏi” ở những lá thư này nhiều hơn bất cứ một cuốn sách khảo luận văn học nào . Điều khích lệ nhất là họ cho tôi thấy cái khối độc giả “vô danh và thầm lặng” trở thành những con người sống động . Lời nói bao giờ cũng thú vị hơn im lặng . Tôi không muốn được ngưỡng mộ, tôi muốn được chia xẻ và thương mến .

TN: Tại sao anh bỏ dở dang truyện dài “Tuổi Trẻ Hư Không” đăng trên tạp chí Bách Khoa ?

HNT: Hồi đó tôi kẹt nhiều chuyện và mệt quá . Và đề tài cuốn tiểu thuyết đó có nhiều đòi hỏi quá khó khăn . Nhưng đến bây giờ thì tôi cũng đã hoàn tất truyện dài đó, với nhan đề mới là “Tuổi Trẻ Tuổi Trẻ”, sẽ xuất bản vào cuối năm 1972 .

TN: Anh thấy viết truyện ngắn thú vị hay truyện dài thú vị ?

HNT: Viết truyện ngắn thú hơn vì được sống liền với cảm hứng và tình cảm còn mới, còn nóng “sốt” của mình . Truyện dài đòi hỏi những kỹ thuật, sự làm việc của lý trí … và nhất là sự “trung thành” gắn bó lâu dài với tác phẩm . Như thế, không còn là nỗi thú vị ngắn ngủi mà là một cuộc chinh phục đầy say sưa và đầy cả gian lao .

TN: So sánh “Hình Như Là Tình Yêu” với “Chuyện Hai Người” là tác phẩm mới nhất của anh, anh có thấy mới ra không ?

HNT: Có lẽ bớt ngây thơ và hồn nhiên hơn . Điều đó hơi buồn nhưng làm sao tránh được mọi người đều phải lớn . Nhưng tôi cũng mong rằng nếu càng ngày tâm hồn tôi càng “già” hơn đôi chút thì chữ nghĩa cũng phải già thêm mới được .

TN: Anh đã đọc và mê những tác phẩm nào trước khi viết văn ?

HNT: Tôi đọc qua bản dịch, hầu hết những tác phẩm của các tác giả danh tiếng quốc tế . Ở Việt Nam, tôi mê đọc thơ hơn là văn xuôi . Tôi thích Saroyan, mến Salinger, phục Dostoievsky nhưng chẳng mê ai cả . Không những trước khi viết không thôi, mà bây giờ và về sau tôi vẫn đọc mãi mãi .

TN: Anh có bị ảnh hưởng ở họ ít nhiều không ?

HNT: Tôi không biết . Người đọc sẽ dễ thấy hơn tôi . Nhưng tôi sẽ rất sung sướng nếu được ảnh hưởng ít nhiều tinh hoa nhân loại . Sáng tác thì dĩ nhiên trong cô độc, nhưng con người sáng tác nào cũng phải sống với cuộc đời, nhận lấy những dấu vết của cuộc đời và thụ hưởng gia tài nghệ thuật chung của con người .

TN: Anh có viết văn ở quán cà phê không ?

HNT: Không, ở quán cà phê, tôi tán gẫu với bạn bè, nhìn ngắm đường phố . Và uống cà phê .

TN: Anh đã bằng lòng lắm về những tác phẩm đã xuất bản của anh chưa ?

HNT: Chưa tác phẩm nào tôi “bằng lòng lắm” cả . Tôi chẳng bao giờ hài lòng về tôi, có lẽ ngay cho đến tác phẩm cuối cùng .

TN: Câu hỏi chót của tôi: Có phải chỉ theo học ban C hay học Văn Khoa mới viết văn được ?

HNT: Ai nói thế ? Cô Ngọc Minh viết trên Tuổi Ngọc học ban B đó .

Tuổi Ngọc thực hiện .

_______

(*)

Hoàng Ngọc Tuấn (HNT) : tên thật, bút hiệu
Bút hiệu khác : Hoàng Hạ Lan

Sinh ngày 20-5-1947 (năm Đinh Hợi) tại Huế
Mất lúc 2giờ50 ngày 9-7-2005 tại bệnh viện Vạn Hạnh Quận 10 SàiGòn sau một thời gian lâm trọng bệnh.

HNT thời nhỏ học ở Ban Mê Thuột. Theo bậc trung học ở trường Bán Công và Quốc Học Huế. Bậc đại học ở Văn Khoa SàiGòn (Ban Triết) .

HNT khởi viết các truyện ngắn vào khoảng 1966/1967 phần lớn đăng ở tạp chí Bách Khoa SG, qua sự giới thiệu ưu ái và trân trọng của nhà văn Võ Phiến. Ông đã nhanh chóng trở thành một trong những nhà văn được ưa thích nhất thời bấy giờ bởi tính chất thơ mộng của văn chương HNT giữa thời đại chiến tranh ngột ngạt.

TÁC PHẨM :

Hình Như Là Tình Yêu : Quán văn xuất bản năm 1971 tại SàiGòn . Nhà xuất bản Trẻ tái bản lần thứ nhất năm 2005 tại SàiGòn.

Ở Một Nơi Ai Cũng Quen Nhau : Quế Sơn, 1971 – SàiGòn (*)

Thư Về Đường Sơn Cúc : Thời Mới, 1972 – SàiGòn

Cô Bé Treo Mùng : Trí Đăng, 1972 – SàiGòn. Trí Đăng tái bản lần thứ nhất 1973- SàiGòn

Chuyện Hai Người : An Tiêm, 1972 – SàiGòn

Nhà Có Hoa Mimosa Vàng: An Tiêm, 1973 – SàiGòn

Học Trò : Vàng Son, 1973 – SàiGòn

Hôn Lễ : Nguyễn Đình Vượng, 1974 – SàiGòn

Đôi Môi Dạ Hương : Dạ Hương, 1975 – SàiGòn

HNT sống đời độc thân và gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống trước khi lìa đời.

Nguồn:http://nhathonguyentrongtao.wordpress.com/2013/08/06/bong-nho-hoang-ngoc-tuan/

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-28190665365452230752013-08-06T20:39:00.002+07:002013-08-06T21:11:37.860+07:00VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI - HOÀNG THỤY ANH: GIẢI PHÁP NÀO CHO PHÊ BÌNH VĂN HỌC?

(Bài tham luận tại Hội nghị Lý luận phê bình văn học lần thứ III do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức tại Tam Đảo)

Quan tâm đến thị hiếu thẩm mỹ, tâm lý của người tiếp nhận là trách nhiệm của người sáng tác và nhà phê bình. Nếu không có người tiếp nhận thì không có tác giả, không có sự tồn tại của tác phẩm. Đây là một đòi hỏi cần thiết đối với người sáng tác và người làm lý luận, phê bình. Người sáng tác và nhà phê bình cần có những cách thức riêng phục vụ bạn đọc. Do đó, để đảm bảo được xu hướng thẩm mỹ cũng như tính kịp thời, không thể thiếu vai trò của phê bình báo chí. Kiểu phê bình báo chí may ra còn hợp “gu” với đại đa số bạn đọc, còn kiểu phê bình chuyên nghiệp, vì tính “hàn lâm”, tư duy khoa học của nó nên không phải là món ăn ưa thích của số đông. Phương pháp phê bình báo chí xuất phát từ cảm xúc chủ quan, đánh giá tác phẩm thiếu tư duy lí luận, cơ sở khoa học nhưng nó lấp kịp thời những lỗ hổng của phê bình chuyên nghiệp.

Đỗ Lai Thúy đã chỉ ra tính chất hai mặt của phê bình báo chí: “Một nền văn học không có tiếng nói của báo chí là một nền văn học chết. Nhưng một nền văn học mà chỉ có tiếng nói của báo chí thì cũng là một nền văn học chết, tuy rằng chết theo kiểu khác” [Đỗ Lai Thúy, Phê bình văn học con lưỡng thê ấy, NXB Hội Nhà văn 2010, tr 39, 40]. Để tránh cái chết đó, trách nhiệm thuộc về các nhà phê bình chuyên nghiệp. Người làm lý luận, phê bình, phải hiểu, ngoài năng khiếu của bản thân cần nâng cao trình độ chuyên môn, cần có sự tinh tế, nhạy bén trước các xu hướng văn học trên thế giới và khả năng tư duy, lập luận khoa học. Với những người làm lý luận, phê bình, điều tối kỵ của anh ta là tránh sự lặp lại trong phương pháp tiếp cận lý thuyết, tiếp cận văn bản. Một đòi hỏi có tính ráo riết là nhà lý luận, phê bình cần tiếp thu, vận dụng, thậm chí sáng tạo hệ thống lý thuyết phù hợp với xu hướng vận động và phát triển của văn học.

Cần vận dụng lý luận linh hoạt, không nên áp đặt, cưỡng chế, áp bức một phương pháp độc tôn nào cho một văn bản. Bởi không có một lý thuyết nào, một phương pháp nào vận dụng, giải mã cho toàn bộ sản phẩm văn học. Một khi, chất lượng của lý luận, phê bình được nâng cao thì nó sẽ đồng hành với sáng tác, thậm chí, đôi khi còn là cú hích, định hướng những khuynh hướng thẫm mỹ mới cho người sáng tác. Nó mở ra những cách tiếp cận, xử lý mới cho các cây bút sáng tác.

Các cây bút sáng tác biết được điểm yếu, điểm mạnh mà làm chủ ngòi bút của mình, tất nhiên, nhờ nhà phê bình mà người sáng tác có thể bước vào một không gian mới để lạ hóa chính tác phẩm của mình. Như vậy, với những tiêu chí như trên, ở một góc độ khác, người làm lý luận, phê bình cũng là người sáng tác. Bản chất của phê bình văn học là một “con vật lưỡng thê” (Đỗ Lai Thúy), do đó, người viết phê bình phải làm chủ, điều tiết tốt mối quan hệ giữa khoa học và nghệ thuật. Nhiều bài phê bình chưa tạo được ấn tượng với người đọc bởi cách viết rối rắm, khó hiểu, và vô tình, người đọc không thể nắm bắt, lĩnh hội được thần thái của tác phẩm. Nhấn mạnh trách nhiệm nghề nghiệp của người làm phê bình, tôi thích cách so sánh của Đặng Tiến: “Yêu một tác phẩm nghệ thuật, giống như yêu một người đàn bà ở điểm là mỗi lần yêu chúng ta khám phá ở người tình một trinh tiết mới. Yêu một tác phẩm là sáng tạo một trinh tiết mới cho tác phẩm” (Đặng Tiến, Vũ trụ thơ, Nxb Giao Điểm, Sài Gòn, 1972, tr.9).

Chỉ tinh thần trách nhiệm với nghề thì chưa đủ, mà còn cần đến những giải pháp thích hợp để các nhà lý luận, phê bình tích cực tham gia. Tình trạng một tác phẩm đang nằm chờ xin giấy phép ở nhà xuất bản nhưng đã được nhiều cây bút phê bình may áo xong xuôi. Nghĩa là, tác phẩm chưa được ấn hành, xuất bản thì đã có dăm ba bài phê bình rồi. Viết theo dạng đơn đặt hàng này cũng có hai mặt của nó: thứ nhất, các nhà phê bình chuyên nghiệp vừa tranh thủ được thời gian để nghiên cứu sâu hơn tác phẩm mà mình thích thú, hào hứng, vừa bù đắp vào lỗ hỏng mà bấy lâu phải nhờ cậy phê bình báo chí, đáp ứng được tính nóng hổi, mới mẻ; thứ hai, đôi khi phải chấp nhận viết những tác phẩm không mấy hay và chỉ mới quan tâm văn học trước mắt còn văn học quá khứ lại bỏ trống.

Ở các báo, tạp chí, thực trạng đặt hàng bài viết cho các nhà phê bình không ít. Bởi, có đặt hàng thì mới có bài viết, không đặt thì cơ hội đó còn chờ khá lâu, thậm chí không có. Việc các báo, tạp chí đặt hàng, các cuộc hội thảo về một tác phẩm, một trào lưu, một giai đoạn văn học,… cũng là một trong những phương án kêu gọi các nhà phê bình vào cuộc, tránh kiểu “ngủ đông”. Ngoài ra, tình trạng nhà phê bình viết theo sở thích của mình cũng khá nhiều. Khi họ viết cái mà họ muốn, hứng thú, tất yếu, bài viết sẽ hay. Song, điều này cũng bất cập, thích tác phẩm nào thì viết, không thích thì bỏ qua, vô hình trung, đời sống văn học thiếu đi sự nhộn nhịp, tính thời sự, nhiều tác phẩm hay rơi vào tình cảnh oan ức. Như thế, đội ngũ lý luận, phê bình cần nhiều cú hích hơn nữa, sự quan tâm hơn nữa để nâng cao chất lượng.

Đội ngũ làm lý luận, phê bình của chúng ta hiện nay có khá hơn so với những năm trước đây. Sự xuất hiện, tham gia của một số cây bút trẻ đã phần nào xua đi ý kiến cho rằng, lực lượng phê bình quá mỏng so với sáng tác. Chính các cây bút lý luận, phê bình gạo cội như: Phong Lê, Hà Minh Đức, Trần Đình Sử, Nguyễn Văn Dân, Trương Đăng Dung, Đỗ Lai Thúy, Nguyễn Đăng Điệp, Bửu Nam, Trần Thanh Đạm, Lê Huy Bắc, Phạm Xuân Nguyên, Nguyễn Hòa, Lưu Khánh Thơ, Nguyễn Chí Hoan, Nguyễn Hữu Sơn, Hồ Thế Hà,… đã chuyền lửa cho các thế hệ sau như: Trần Huyền Sâm, Trần Hoài Anh, Hoài Nam, Trần Thiện Khanh, Phùng Gia Thế, Nguyễn Thanh Tâm, Mai Anh Tuấn, Nhã Thuyên, Phan Tuấn Anh, Ngô Hương Giang, Đoàn Minh Tâm, Đoàn Ánh Dương,… Người sáng tác cũng tham gia nhiều vào hoạt động phê bình. Tuy cảm xúc có lấn át nhưng vẫn có sự nhấn nhá của tư duy lý luận nên các bài viết này vẫn đạt giá trị nhất định, cũng góp phần làm phong phú thêm diện mạo của phê bình. Có thể thấy qua những gương mặt nhà thơ, nhà văn như: Ma Văn Kháng, Nguyễn Khắc Phê, Đặng Hiển, Nguyễn Trọng Tạo, Văn Chinh, Mai Văn Hoan, Hoàng Vũ Thuật, Mai Văn Phấn,… Đội ngũ giáo viên giảng dạy ở các trường cũng góp phần bổ sung lực lượng cho phê bình. Những bài viết của họ ở được nghiên cứu, trình bày một cách khoa học. Có thể kể qua như: Mai Thị Liên Giang, Dương Ánh Tuyết, Nguyễn Anh Dân, Hoàng Thị Huế, Thái Phan Vàng Anh, Luân Nguyễn,… Ngoài ra, còn có sự tham gia của đội ngũ sinh viên, các tác giả không chuyên, yêu thích văn học,… với không ít bài viết hay, sâu, tuy nhiên, đa phần còn nặng về phê bình chủ quan, chưa có hệ thống lý luận vững chắc.

Sự góp mặt bằng nhiều hình thức, nhiều con đường đã đứa đến sự khởi sắc đáng kể của phê bình văn học hiện nay. Vấn đề là làm sao để phê bình không chuyên tiến dần đến phê bình chuyên nghiệp, bổ sung thêm lực lượng cho phê bình văn học? Có lẽ, cần có một ngôi nhà chung, nơi hội tụ, trao đổi, học hỏi kinh nghiệm cho các cây bút phê bình. Ví dụ, hoạt động tổ chức bàn tròn trực tuyến cũng là một trong những cách đưa họ trở về ngôi nhà chung. Nếu có những chuyên đề về lý luận – phê bình tại bàn tròn trực tuyến, không chỉ thu hút các cây bút phê bình chuyên và không chuyên nhảy vào cuộc mà còn tạo được sân chơi cởi mở, công khai, dân chủ, bình đằng. Cụ thể, trang web của Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh, tuy mới thành lập chưa đầy 3 năm nhưng đã tổ chức thành công khá nhiều bàn tròn trực tuyến, nhiều nhà thơ, nhà văn, nhà nghiên cứu, nhà lý luận – phê bình,… được đối thoại, tranh luận trực tuyến, mạnh dạn, thẳng thắn hơn trước những vấn đề nhạy cảm. Vừa qua, tôi có gọi điện hỏi anh Phan Hoàng, vì sao anh không tổ chức bàn tròn trực tuyến về chuyên đề lý luận, phê bình hiện nay vậy? Anh ấy chân thành bảo: Sắp tới, trang web của Hội Nhà văn TP Hồ Chí Minh sẽ thực hiện, bởi đó là việc làm cần thiết để góp phần thu hút các cây bút phê bình và cũng góp phần nâng cao chất lượng đội ngũ phê bình. Mong rằng, đây là một tín hiệu đáng mừng cho hoạt động lý luận, phê bình hiện nay. Nếu các trang web, dành một khoảng đất cho hoạt động lý luận, phê bình tổ chức bàn tròn trực tuyến (dài kỳ) thì chí ít, cũng là một biện pháp hữu hiệu cho việc nâng cao hiệu quả hoạt động lý luận, phê bình văn học trong tình hình hiện nay. Và một yêu cầu khi tham gia bàn tròn trực tuyến, người làm lý luận, phê bình phải thể hiện tính văn hóa trong bài viết cũng như tính văn hóa trong đối thoại, trao đổi. Đối thoại, trao đổi cần đảm bảo tính dân chủ, cởi mở. Những cuộc tranh luận cần gạt bỏ tư tưởng thủ cựu, cá nhân, bốc thơm,… để đạt được tính khoa học, thúc đẩy sự phát triển của văn học.

Không thể xem thường các comment của độc giả. Thời đại thông tin, toàn cầu hóa, nhiều lý thuyết phê bình từ phương Tây đưa đến diện mạo phong phú cho lĩnh vực phê bình. Khi tác phẩm được công bố trên internet, luôn có nhiều comment gửi phản hồi. Các comment này, dù ít dù nhiều, mang tính khách quan, đủ mọi lứa tuổi, tầng lớp, đã giúp nhà văn nhìn lại đứa con của mình, thậm chí, có thể chỉnh sửa cho những ý tưởng đang viết dở hoặc hoàn thành tác phẩm trước khi qua kiểm duyệt của nhà xuất bản. Tôn trọng tính dân chủ của các comment, trong “3.3.3.9 [Những mảnh hồn trần]”, Đặng Thân đã đưa vào sách những ý kiến phản hồi, tạo sự mới lạ cho tiểu thuyết. Đặng Thân không chỉ đưa vào sách “Lời bàn [phím...] của các netizen”, mà còn có những lời hứa hẹn với các comment: “Mong các quý bạn đọc hãy chia sẻ cùng tôi những ý kiến của mình và gửi tới địa chỉ email: dangthan@live.com. Rất mong sẽ được thấy ý kiến/ lời bàn [bình] của bạn xuất hiện trong cuốn sách này khi tái bản. Xin cảm ơn rất nhiều!” [3.3.3.9 [Những mảnh hồn trần], NXB Hội Nhà văn, tr 658]. Như vậy, xét thấy, ở một góc độ nào đó, các comment cũng là một kiểu phê bình. Các comment tuy ngắn, thiên về chủ quan của mỗi người, nhưng ít ra cũng góp phần tạo nên không khí sôi động, dân chủ cho phê bình.

Cần thấy được vai trò, trách nhiệm quan trọng của người làm phê bình văn học dịch. Lý luận luôn đòi hỏi cái mới để có thể đồng hành, theo kịp người sáng tác. Khó có thể giải mã cái mới bằng hệ thống lý luận lỗi thời. Trách nhiệm này thuộc về những người làm phê bình văn học dịch. Các nhà phê bình văn học dịch luôn tiếp cận lý thuyết phương Tây, đưa đến những luồng lý luận mới phục vụ cho phê bình. Một đòi hỏi cao với những người làm phê bình văn học dịch, cách tiếp cận phải có sáng tạo, tiếp thu phù hợp với xu hướng phát triển của văn học. Cần tránh tình trạng, thích lý thuyết nào thì xơi ngay lý thuyết đó, mà phải làm sao để lý luận phương Tây được thâu tóm kịp thời, góp phần thúc đẩy hiệu quả lý luận, phê bình văn học, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của văn học Việt Nam trong thời đại toàn cầu hóa.

 Lý luận, phê bình văn học cần có sân chơi rộng hơn. Việc Hội đồng LLPB TW đã cho ra mắt Tạp chí LLPB, là một việc làm thiết thực, nâng cao hoạt động LLPB. Nhưng chỉ có mỗi tờ tạp chí đó phục vụ cho LLPB thì đã đủ điều kiện để lý luận phê bình đạt chất lượng, hiệu quả chưa? Tôi nghĩ, cần có sự đồng bộ trong các báo, tạp chí về vấn đề tạo sân chơi cho hoạt động lý luận phê bình. Các tờ báo, tạp chí từ TW đến địa phương, dù ít dù nhiều, đã dành sự quan tâm cho lý luận phê bình. Song sự quan tâm ấy chỉ thực hiện khi nhắm vào một lý luận nào đó mới, một bài phê bình phục vụ cho các tác giả địa phương, nơi tờ báo ra đời hoặc tác giả đó phải có tên tuổi và cũng được viết bởi những cây bút có tên tuổi. Vô tình, bớt đi những gương mặt đang dự định dấn thân vào hoạt động lý luận phê bình và những tác giả, tác phẩm hay của các tác giả trẻ. Hành động này vô tình ít nhiều gây cản trở cho sự phát triển, nhất là sự kì thị, phân biệt mà đáng ra không nên tồn tại trong hoạt động lý luận, phê bình văn học.

Vấn đề nhuận bút đối với một bài lý luận phê bình quá khiêm tốn, không thể bù đắp được công sức tra cứu, tìm kiếm tài liệu, dịch thuật,… đã nói đi nói lại nhiều năm qua. Tôi nghĩ, muốn nâng cao chất lượng của lý luận phê bình, trước tiên, phải giải quyết triệt để vấn đề cơm ăn áo mặc đã. Có như vậy, các nhà phê bình chuyên nghiệp mới chuyên tâm, thực sự yêu nghề, ở lại với nghề. Nếu không thì vẫn cứ xảy ra tình trạng thiếu hụt, thưa vắng đội ngũ lý luận phê bình và vẫn tiếp tục đề ra các giải pháp một cách chiếu lệ.

Hiện nay, lý luận, phê bình phát triển chưa đồng đều. Nhiều lĩnh vực văn học, nghệ thuật như âm nhạc, mỹ thuật, nhiếp ảnh,… còn thưa vắng các cây bút lý luận, phê bình, nhất là lớp trẻ. Đa phần, họ vừa là người sáng tác vừa là nhà nghiên cứu, nhà lý luận, phê bình. Sự thiếu hụt này dễ dàng đưa đến sự so sánh về lực lượng của lý luận, phê bình với sáng tác. Vì vậy, để nâng cao chất lượng cũng như hiệu quả, cần thực hiện đồng bộ các giải pháp để lý luận, phê bình bung rào cản, khẳng định được vị thế, vai trò định hướng.

H.T.A

Nguồn: VNQĐ

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-86409558605352830332013-08-05T23:11:00.002+07:002013-08-07T21:55:06.954+07:00NHÌN PHẠM XUÂN NGUYÊN, ĐÔNG LA ĐÃ THẤY TÌNH TRẠNG: “RẮN RẾT NGHÊNH NGANG PHUN NỌC TRÊN DIỄN ĐÀN”

Điều này thì ông Lưu có thể kiện Nguyên ra tòa vì tội vu cáo bởi ông Lưu viết có sách mách có chứng. Ngược lại, tôi thấy ‘thi pháp” phê bình của Phạm Xuân Nguyên là lối viết điêu toa, ác độc, không chứng cớ. Khi quy kết Nhã Thuyên ông Lưu đều trưng ra chứng cớ cụ thể, Nguyên hoàn toàn không đếm xỉa đến để phản bác mà chỉ nói văng mạng mà thôi.

Tóm lại, Phạm Xuân Nguyên là thằng cơ hội, một loại ung nhọt của thể chế, một hậu quả của lỗi hệ thống; một điển hình về loại tôi cao, trí thấp, tâm tối. Còn nhiều điều để viết, nhưng thấy như thế cũng đủ, tôi không muốn làm độc giả mệt thêm nữa. Chỉ buồn là sao lại có tình trạng “rắn rết nghênh ngang phun nọc trên diễn đàn” như vậy. Phải chăng vì tính cả nể, xuề xòa, dĩ hòa vi quý hay vì cái gì khác?

Đông La

PHẠM XUÂN NGUYÊN: THẰNG MÙ CHỮ, THẰNG LƯU MANH!

Đông La

Loáng thoáng nghe Phạm Xuân Nguyên bảo ông Nguyễn Văn Lưu, cựu Giám đốc NXB Văn học, có lối phê bình văn học “chỉ điểm” từ lâu; nhưng mới hôm qua mới “được” đọc trực tiếp bài “Phê bình chỉ điểm” của Phạm Xuân Nguyên trên Quê choa. Lại Quê choa! Đúng là ngưu tầm ngưu mã tầm mã! Cả hai thằng đều mất nhân tính như nhau. Một đằng chầy cối bênh vực thứ thơ rác rưởi và quan điểm sáng tác bệnh hoạn là Nguyên thì gởi đăng trên trang cá nhân của Lập, một thằng cũng chày cối bênh vực thằng “San hô” lộn ngược lịch sử, khi cho chuyện đóng đinh vào đầu, đục răng, đục đầu gối tù binh Việt cộng ở những “Địa ngục Trần gian” chỉ là chuyện khai thác thông tin bình thường! Tôi biết rồi sẽ lại có những người không hiểu vấn đề phê phán tôi nhà văn, nhà thơ gì mà lại dùng từ thô lỗ thế, nhưng quả thật nếu quý vị hiểu vấn đề, chúng còn không xứng đáng được gọi bằng thằng nữa!

Mở đầu bài viết, Nguyên định nghĩa về Phê bình chỉ điểm như thế này: “Đây là sự định danh một kiểu gọi là “phê bình văn học” của Nguyễn Văn Lưu”; rồi tự tin khoe “đã được tôi nói lên tại diễn đàn của hai cuộc họp quan trọng… do Hội đồng lý luận phê bình văn học nghệ thuật trung ương và Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức” có Chủ tịch nước Trương Tấn Sang, Trưởng Ban Tuyên giáo Đinh Thế Huynh tham dự, ba ông Hồng Vinh, Đào Duy Quát, Hữu Thỉnh chủ trì.

Đọc xong, thực ra là chuyện giữa Nguyên với ông Lưu, Nguyên không đụng chạm gì tới tôi, nhưng tôi không sao kìm được sự tức giận khi thấy Nguyên đúng là một thằng lưu manh và mù chữ. Viết vậy tôi hoàn hoàn tỉnh táo hiểu Hiến pháp có điều khoản định tội xúc phạm danh dự người khác, nhưng tôi còn hiểu rõ hơn Hiến pháp cũng hiến định quyền tố cáo bọn lưu manh!

Để chứng minh cho ý mình nói ông Lưu có lối phê bình chỉ điểm, Nguyên viết: “Ông ta có quyền lấy trường hợp Nguyễn Huy Thiệp để khảo sát phê bình, nhưng cái lối tập hợp tư liệu các bài viết phê bình xoay quanh tác phẩm của nhà văn này rồi tổng hợp lại thành ra như một hệ thống có tổ chức phân công người định hướng tư tưởng, người viết bài... là có ý đồ xấu, là bóp méo sự thực đời sống văn học, là vu cáo những người phê bình có bài viết ủng hộ hiện tượng văn chương Nguyễn Huy Thiệp hành động như một “tổ chức””.

Khi khảo sát một vấn đề, tổng hợp toàn diện ý kiến người khác là một việc làm khách quan và khoa học. Còn nếu hiểu lịch sử vấn đề Nguyễn Huy Thiệp thì việc lăng xê Nguyễn Huy Thiệp còn hơn là “hành động như một tổ chức”, bởi Nguyễn Huy Thiệp từng là ngọn cờ đổi mới được Nguyên Ngọc phất lên, đến tận giờ Nguyên Ngọc vẫn luôn khẳng định tác phẩm của Nguyễn Huy Thiệp là thành tựu của đổi mới. Về dư luận phân ra hai phía khen và chê ông Thiệp (bản thân tôi từng khen nhiều hơn chê Nguyễn Huy Thiệp) không bàn ở đây, nhưng quan điểm chính thống của nhà nước đã kết luận chính thức là Nguyên Ngọc và cấp trên của Nguyên Ngọc là ông Trần Độ đã sai trong vụ “đổi mới” đó, trong đó có việc chính là đăng và tung hô Nguyễn Huy Thiệp. Cả hai, cả Trần Độ và Nguyên Ngọc đều đã bị mất chức, và chính Trần Độ đã thừa nhận Nguyễn Huy Thiệp có sai!

Hơn nữa, lực lượng chống VN ở ngước ngoài đã không bỏ qua cơ hội, cũng còn hơn cả “hành động có tổ chức”, đã tung hô Nguyễn Huy Thiệp ghê gớm.

Vì vậy, chính Phạm xuân Nguyên đã vu cáo ông Nguyễn Văn Lưu chứ không phải ông Lưu là người vu cáo. Chỉ khi Phạm Xuân Nguyên là người chống chế độ thì mới đúng theo cách nhìn ngược lại mà thôi.

Điều thứ hai, Phạm Xuân Nguyên dùng vụ “luận án Nhã Thuyên” để chứng minh ông Lưu là “chỉ điểm”.

Nguyên giải thích: “Đó là kiểu phê bình cốt điểm mặt chỉ tên những người bị coi là sai trái, sai lầm, lệch lạc, phản động theo một cách đọc văn bản sáng tác và văn bản phê bình thiên về chính trị, quy về chính trị”.

Trong luật pháp, thấy tội mà không tố cáo cũng là phạm tội. Trang đầu blog của tôi cũng để ảnh Einstein với câu nói của ông: “The world will not be destroyed by those who do evil, but by those who watch them without doing anything” (Thế giới sẽ không bị phá hủy bởi những kẻ làm điều ác, nhưng bởi những người thấy chúng mà không hành động gì cả”. Vì vậy nếu ông Lưu cũng như bất kỳ ai “điểm mặt chỉ tên” đúng đều là những người có trách nhiệm với xã hội, có nhân cách đáng quý trọng. Còn ông Lưu sai thì Nguyên và những người bị ông Lưu “chỉ điểm” hoàn toàn có thể kiện ông Lưu. Nguyên và những đối tượng thấy sai mà không kiện thì là những thằng hèn, còn không kiện được mà phát biểu hùng hổ như Nguyên thì là một thằng lưu manh.

Nguyên lập luận tiếp một cách lăng nhăng như thế này: “Các văn bản sáng tác được viết theo cấu trúc nghệ thuật. Các văn bản phê bình được viết theo cấu trúc khoa học. Đọc chúng đúng nghĩa để nhận xét, đánh giá, phản biện là phải đọc theo quy tắc nội tại của văn bản, đọc có lý thuyết và phương pháp, đọc trong hệ thống liên kết văn bản, không thể hồ đồ suy diễn, diễn dịch theo lối áp đặt từ một động cơ, ý muốn ngoài văn học, ngoài khoa học”.

Phê bình một tác phẩm là phân tích hình thức và nội dung một tác phẩm. Hình thức cũ, mới, đạt hiệu quả thẩm mỹ thế nào? Nội dung sống động, phong phú, đúng sai, tốt xấu, cao thấp, nông sâu thế nào? Chỉ thế thôi! Còn đọc mà không hiểu gì như Nguyên thì là một thằng ngu. Như ông bạn rất nổi tiếng của tôi từng nói về Nguyên: “Đéo hiểu con cặc gì về thơ” vậy!

Còn chuyện Nguyên mang cái khái niệm đọc “vỡ chữ” của bà Nguyễn Thị Minh Thái ra chê ông Lưu cũng là vu cáo. Ý của bà Thái cũng chẳng lạ gì. Văn chương hiện đại, nhất là thơ hiện đại giàu tính ký hiệu, tiềm ẩn nhiều lớp nghĩa trong cái vỏ chữ. Như bài thơ có mấy câu của tôi mà Nguyễn Quang Thiều sau khi đăng trên Văn Nghệ từng gọi điện thoại bảo “Bài này ông hay hơn Chế Lan viên rồi”:

NHỮNG CÁI XÁC

Những cánh hoa sặc sỡ

Nằm sõng soài trên thảm cỏ biếc

Con ba tuổi ngây thơ

Say sưa cóp nhặt.

Tôi tin là với bài này, Phạm Xuân Nguyên sẽ đọc không “vỡ chữ”, sẽ cho Thiều tâng bốc tôi, còn tôi thì khùng, hoang tưởng, tin lời Thiều.

Với tôi Chế Lan Viên tôi coi như cha mình, tôi cũng quan niệm những tuyệt tác cũng như hoa hồng, hoa lan; như thịt, cá; nói cái nào đẹp hơn, cái nào giá trị hơn thì thật khó nói. Khi Thiều khen thì tôi cũng vui, nhưng tôi nể Thiều quá thông minh nhiều hơn.

Còn Phạm Xuân Nguyên trong vụ Nhã Thuyên không phân biệt được cái bẩn thỉu, cái thô tục, sự báng bổ lãnh tụ, sự quấy rối, sự chống đối, sự làm loạn,… trong thơ Mở miệng; và không thấy Nhã Thuyên sai như ông Lưu đã chỉ ra, coi loại thơ đó là “tài tình và hấp dẫn đến thế” trong khi đã thấy rất rõ nó “đầy sức mạnh lật đổ”,… thì Nguyên đã lấy cách đọc mù chữ của mình để chê cách đọc mà Nguyên cho là chưa “vỡ chữ” của ông Lưu!

Nguyên tiếp: “Từ đó, phê bình chỉ điểm là kiểu phê bình dựng chuyện, lập hồ sơ giả, dựng hiện trường giả. Tác phẩm văn học bị lấy làm cái cớ để vu cho người viết những điều không có, ép cho họ những ý nghĩ, tư tưởng không thật, và thế là biến một cuốn sách, một tác giả thành ra một vụ việc mang tính hình sự, nặng hơn nữa thì coi đó là vụ án mà kẻ kết án chính là kẻ viết phê bình như thế. Những tác giả của kiểu phê bình này tự cho mình và coi mình có quyền nắm chân lý, ở vai quan tòa, và lớn tiếng dùng giọng văn buộc tội để nói về người và việc văn học. Theo dấu chỉ điểm này, người ta sẽ xử lý”.

Điều này thì ông Lưu có thể kiện Nguyên ra tòa vì tội vu cáo bởi ông Lưu viết có sách mách có chứng. Ngược lại, tôi thấy ‘thi pháp” phê bình của Phạm Xuân Nguyên là lối viết điêu toa, ác độc, không chứng cớ. Khi quy kết Nhã Thuyên ông Lưu đều trưng ra chứng cớ cụ thể, Nguyên hoàn toàn không đếm xỉa đến để phản bác mà chỉ nói văng mạng mà thôi.

Tóm lại, Phạm Xuân Nguyên là thằng cơ hội, một loại ung nhọt của thể chế, một hậu quả của lỗi hệ thống; một điển hình về loại tôi cao, trí thấp, tâm tối. Còn nhiều điều để viết, nhưng thấy như thế cũng đủ, tôi không muốn làm độc giả mệt thêm nữa. Chỉ buồn là sao lại có tình trạng “rắn rết nghênh ngang phun nọc trên diễn đàn” như vậy. Phải chăng vì tính cả nể, xuề xòa, dĩ hòa vi quý hay vì cái gì khác? Nếu nói người có trách nhiệm về hành động và nhân cách của Phạm Xuân Nguyên thì chính là Ban lãnh đạo Viện Văn Học, nơi Nguyên là trưởng phòng; và ông Bí thư Thành Ủy Hà Nội là ông Phạm Quang Nghị, nơi Nguyên là Chủ tịch Hội Nhà Văn hà Nội.

5-8-2013

Nguồn: - Đông La blog

MÙA MÀNG MỞ MIỆNG

______________
 Ngày 8/8:

Nhã Thuyên hệ (KỲ 12):

- NHÀ THƠ NGUYỄN TRỌNG TẠO BÀN VỀ “LƯU MANH KẺ CHỢ”

- CHU MỘNG LONG: “CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU NÓI GÌ?”

- TIA SÁNG – ĐOÀN ÁNH DƯƠNG: THẾ HỆ, Ý HỆ VÀ VẤN ĐỀ THỰC HÀNH PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- DỊCH GIẢ CAO VIỆT DŨNG: TỪ CHUYỆN NHÃ THUYÊN NGHĨ VỀ CUỐN “Ý NIỆM ĐẠI HỌC” CỦA KARL JASPERS

- DI SẢN CỦA DERRIDA: HỌC CÁCH ĐỂ ĐỌC

- BLOG GIAO: TANIKAWA SHUNTARO VÀ BÀI THƠ LỪNG DANH “TẤT CẢ ĐỀU LÀ L…”

______________
 Ngày 7/8:

Nhã Thuyên chim (KỲ 11):

- NHÃ THUYÊN: “MÌNH LÀ MỘT CON CHIM CHẲNG HỢP BẦY”

- GIỚI CHỮ NGHĨA VIỆT NAM MẤT BAO LÂU ĐỂ HỌC THÊM VỀ VĂN HÓA TRANH LUẬN

- VALENTIN RASPUTIN: TÀI NĂNG TRẺ CẦN ĐƯỢC NÂNG ĐỠ

- LƯƠNG KHÁU LÃO: ÔI, CÁI HỘI NHÀ VĂN CỦA ÔNG HỮU THỈNH

- LỮ PHƯƠNG: NHỮNG KẺ KHÔNG ĐƯỢC LÊN THIÊN ĐƯỜNG

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI - HOÀNG THỤY ANH: GIẢI PHÁP NÀO CHO PHÊ BÌNH VĂN HỌC

______________
 Ngày 6/8:

Nhã Thuyên động (KỲ 10):

- NHÌN PHẠM XUÂN NGUYÊN, ĐÔNG LA ĐÃ THẤY TÌNH TRẠNG: “RẮN RẾT NGHÊNH NGANG PHUN NỌC TRÊN DIỄN ĐÀN”

- RFI PHỎNG VẤN PHẠM XUÂN NGUYÊN: “TẤT CẢ NHỮNG BÀI ĐÁNH ĐẤM LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC”

- BÙI CÔNG THUẤN: CÓ THỰC LÀ LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY HOÀN TOÀN “LỆCH, LẠC” KHÔNG?

- BÁO ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN – HOÀI NAM: “GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG” HAY TRIỆT TIÊU?

- BÁO QĐND - TRẦN DUY VĂN: BÁO ĐỘNG THỰC TRẠNG BIẾN DẠNG VĂN HÓA NGÔN TỪ

Ngày 5/8:

Nhã Thuyên trận (KỲ 9):

- NHÃ THUYÊN LÊN TIẾNG: “CẤM KỴ” LÀ MỘT TỪ NGỮ VỪA CỔ XƯA, VỪA TẠM BỢ

- ĐÔNG LA KỂ CHUYỆN PHẠM XUÂN NGUYÊN “NHẬN HUY HIỆU 30 NĂM TUỔI ĐẢNG VÀ 2 HUY HIỆU CHIẾN SĨ TRONG SẠCH” VÀ CẢ NHÃ THUYÊN...

- RFA VÀ TS VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “GIẢI THIÊNG” THUẬT NGỮ CỦA SỰ PHÁ HOẠI?

- RFA VÀ PHẠM XUÂN NGUYÊN: “KIỂM DỊCH HAY CHỈ ĐIỂM CŨNG ĐỀU ĐE DỌA SỰ VẬN ĐỘNG CỦA NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM”

- ĐẶNG PHÚ PHONG PHỎNG VẤN NHÃ THUYÊN: MỖI TÁC PHẨM LÀ MỘT SỰ VONG THÂN

Báo:

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI KẾT TỘI NHÃ THUYÊN?

- BÁO LÂM ĐỒNG: “NGÔN NGỮ THƠ THÔ TỤC, BẨN THỈU, NGHỆ THUẬT THƠ BẾ TẮC, LẬP DỊ”

- BÁO THANH TRA: VỀ BÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ - “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ”: ĐƠN ĐIỆU, LẠC LỐI

- BÁO THANH TRA: NHÃ THUYÊN – “MỘT TÀI NĂNG LỠ TÀU”

- BÁO HÀ NỘI MỚI – PGS NGUYỄN NGỌC THIỆN: “TỪ MỘT CÔNG TRÌNH NGỤY KHOA HỌC, LỆCH LẠC VỀ TƯ TƯỞNG HỌC THUẬT”

- BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG – BÍCH AN: “XÂY VÀ CHỐNG”

- BÁO CÔNG AN TPHCM – PHẠM TUẤN KIỆT: SỰ “LỆCH CHUẨN” CỦA MỘT LUẬN VĂN

- BÁO VĨNH LONG – HƯƠNG HUYỀN: “MỘT LUẬN VĂN PHẢN VĂN HÓA VÀ PHẢN ĐỘNG”

- BÁO QĐND: MỘT “GÓC NHÌN” PHẢN VĂN HÓA VÀ PHI CHÍNH TRỊ

- BÁO NHÂN DÂN: NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ CA NGỢI THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

Đặc biệt trên tuần báo VN TPHCM:

- (KỲ 1) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “CÓ GIẢI THIÊNG LỊCH SỬ ĐƯỢC KHÔNG?”

- (KỲ 2) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “KHÔNG CÓ THẦY ĐỐ MÀY LÀM NÊN”

- (KỲ 3) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VẤN ĐỀ Ở KHOA VĂN ĐH SP HN – MỘT LUẬN VĂN KÍCH ĐỘNG SỰ PHẢN KHÁNG VÀ CHỐNG ĐỐI”

- (KỲ 4) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN SƯ TỬ VÀ VĂN CẦY CÁO”

- (KỲ CUỐI) – BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN - SỬ BẤT… PHÂN” “Nhã Thuyên dường như chỉ là cái cớ cho những con sói học hàm đầy trí khôn và móng vuốt cấu xé".

________________
 Ngày 3/8:

Nhã Thuyên hội (KỲ 8):

- THƯ CỦA HỌC TRÒ NGUYỄN THỊ DIỄM HÀ GỬI ĐẾN NHÀ THƠ NHÃ THUYÊN, TỨC CÔ GIÁO ĐỖ THỊ THOAN

- NHÀ BÁO VÀ CÔNG LUẬN - TỪ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐANG GÂY TRANH CÃI: ĐỪNG NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ TÁN DƯƠNG SỰ NỔI LOẠN CỦA THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

- GIANG NAM LÃNG TỬ VÀ ĐÔI LỜI BÀN GÓP VỀ BÀI VIẾT CỦA TS PHẠM THỊ HOÀI (VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN)

- DIÊN VỸ: GỬI CHU GIANG + TUẦN BÁO VĂN NGHỆ TPHCM + KHOA NGỮ VĂN ĐH SƯ PHẠM HÀ NỘI

- LÊ TUẤN HUY - THẨM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SỸ CỦA ĐỖ THỊ THOAN: TÍNH PHÁP LÝ VÀ SỰ HỢP LÝ

- NGUYỄN HOÀNG VĂN: LỊCH SỬ CỦA BỆNH DỊCH

- BLOG PHẠM THỊ HOÀI: VỤ XỬ ÁN MỘT GIÁO VIÊN DẠY VĂN

- CU VINH KHOAI LANG “CHỈ ĐIỂM”

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH: XIN ĐỪNG UỐNG MÁU NHÂN VĂN

________________
 Ngày 2/8:

Nhã Thuyên hotgirl (KỲ 7):

Mới:

- PHẠM XUÂN NGUYÊN: PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM

- MAI ANH TUẤN (ĐH VĂN HÓA): “KHÔNG BAO GIỜ TRÍCH DẪN NHỮNG LỜI LẼ MÀ PHÊ BÌNH CHỈNH HUẤN ĐANG DÙNG” “những nhà văn/nhà thơ hay những nhà nghiên cứu bị phê bình chỉnh huấn liệt vào đủ các tội mà tôi từng gặp, tôi đều nhận thấy họ có phong thái rất lịch thiệp, hồn nhiên, nhiều ưu tư và đầy nhân ái với/về đời sống”.

- TRẦN NGỌC HIẾU: CUỘC NỔI LOẠN CỦA NGÔN TỪ TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI – GHI NHẬN QUA MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG

- CHU MỘNG LONG TIẾP TỤC VẠCH MẶT “PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM”

- HỒ THƠM: VỀ ĐỘI QUÂN ĐAO PHỦ VĂN HỌC

Hay:

- NGUYỄN ĐỨC TÙNG VÀ TIN TỨC MỖI NGÀY VỀ VỤ NHÃ THUYÊN “Mỗi ngày một bài kết án/ Nếu bảy ngày như thế/ Sẽ có người tự tử vì buồn chán/ Rất may/ Ngày thứ sáu/ Chúng bỗng im bặt”.

- BLOG GIAO BẤT NGỜ VÌ NHÓM MỞ MIỆNG (QUEN GỌI LÀ NHÓM THƠ RÁC) TRỞ THÀNH ĐỀ TÀI LUẬN VĂN CAO HỌC CỦA NHÃ THUYÊN NĂM 2010

- NGUYỄN HƯNG QUỐC: VỤ ÁN NHÃ THUYÊN

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH VÀ ĐÔI DÒNG NGỎ ĐẾN CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU

________________
 Ngày 1/8:

Nhã Thuyên cháy (KỲ 6):

Hấp dẫn:

- ĐÔNG LA: “NHÃ THUYÊN NGỤP LẶN TRONG MIỆNG… HỐ RÁC”

- NHÃ THUYÊN PHỎNG VẤN LÝ ĐỢI VÀ BÙI CHÁT

- NHÃ THUYÊN: “CÓ NGƯỜI BẢO NÓ CAN ĐẢM, CÓ NGƯỜI BẢO RẰNG NÓ CHẬP CHENG”

- NHÃ THUYÊN ĐÃ NÓI GÌ VỚI VŨ THỊ PHƯƠNG ANH VỀ LUẬN VĂN “VỊ TRÍ KẺ BÊN LỀ”

- ĐÀO TRUNG ĐẠO: KHẢ NĂNG THÀNH CÔNG/THẤT BẠI CỦA “VỤ XỬ” NHÃ THUYÊN

- NHÀ VĂN NGUYÊN NGỌC NHÂN VỤ NHÃ THUYÊN, CHỢT NHỚ TRẦN ĐỘ...

 Mới:

- PHẠM THỊ HOÀI: “CÚ GIÃY CUỐI CÙNG CỦA NỀN VĂN HỌC CHỈNH HUẤN”

- LÊ CHÍNH DUẬT: “AI PHẢN ĐỐI THẠC SĨ ĐỖ THỊ THOAN?”

- INRASARA: VÀI NHẬN ĐỊNH về NHÓM MỞ MIỆNG & NHÀ XUẤT BẢN GIẤY VỤN

- PHẠM CHI: SỰ TỈNH TÁO VÀ TINH THẦN PHÊ PHÁN TRONG TIẾP NHẬN TRI THỨC

________________
 Ngày 31/7:

Nhã Thuyên chưởng (KỲ 5):

Vũ Thị Phương Anh:

- NGUYỄN VẠN PHÚ: VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN – ĐỖ THỊ THOAN: “HẬN CÁ CHÉM THỚT”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH BÀN VỀ NGUYỄN VẠN PHÚ TRONG VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: VIẾT NHANH NHÂN VỤ LUẬN VĂN CỦA ĐTT, HAY “CHÚA ĐÃ BỎ LOÀI NGƯỜI…”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “VỀ NHÓM MỞ MIỆNG VÀ CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI”

Chu Mộng Long:

- CHU MỘNG LONG: ĐÃ “PHI CHÍNH TRỊ” THÌ NGUY HIỂM CHỖ NÀO?”

- CHU MỘNG LONG: MỞ MIỆNG VÀ… BỊT MIỆNG (BẢN MỚI)

- CHU MỘNG LONG: “TỰ DO MỞ MIỆNG MÌNH ĐỂ BỊT MIỆNG KẺ KHÁC Ư?”

- CHU MỘNG LONG: HỒNG VỆ ĐAO PHÁP (VỀ “VỤ ÁN” NHÃ THUYÊN)

- CHU MỘNG LONG: "NHÃ THUYÊN VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO NHÀ KHOA HỌC”

________________
 Ngày 30/7:

Nhã Thuyên bay (KỲ 4):
 GS Trần Đình Sử:

- TRẦN ĐÌNH SỬ: TÍNH NHÂN VĂN TRONG PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- GS TRẦN ĐÌNH SỬ: “PHÊ BÌNH KIỂM DỊCH”

- TRẦN ĐÌNH SỬ: “CUỘC PHÊ PHÁN LUẬN VĂN CỦA ĐỖ THỊ THOAN HAY LÀ SỰ XUNG ĐỘT VỀ KHUNG TRI THỨC VÀ Ý THỨC HỆ”

Nóng quá:
 - PHẠM XUÂN NGUYÊN: TỪ MỘT BẢN LUẬN VĂN

- BLOG NHỊ LINH BÀN VỀ VỤ NHÃ THUYÊN VÀ RỘNG HƠN VỤ NHÃ THUYÊN MỘT CHÚT

- BLOG MỘT NGƯỜI DÂN BÀN VỀ VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- NGUYỄN THỊ TỪ HUY VÀ THƯ GỬI GIÁO SƯ PHONG LÊ

- LÊ NGUYÊN LONG - “TRUNG TÂM VÀ NGOẠI BIÊN: TỪ HỆ HÌNH CẤU TRÚC LUẬN ĐẾN HỆ HÌNH HẬU CẤU TRÚC LUẬN”

- LẠI NGUYÊN ÂN: TRỞ LẠI VẤN ĐỀ TRUNG TÂM – NGOẠI VI

- BÙI CÔNG THUẤN: THỰC TRẠNG LÀM LUẬN VĂN THẠC SĨ-TIẾN SĨ

____________
 Ngày 21/7

Nhã Thuyên thánh (KỲ 3):

- NHÓM “MỞ MIỆNG”: LỊCH SỬ VĂN HỌC ĐẪM MÁU SẮP LẶP LẠI?

____________
 Ngày 15/7

Nhã Thuyên lạc (KỲ 2):

- BÁO VĂN NGHỆ – BAN LÝ LUẬN PBVH: MỘT LUẬN VĂN MƠ HỒ VÀ SAI LẦM

- BÁO VĂN NGHỆ – VĂN CHINH: LẠI BÀN SÂU VỀ LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN ĐỖ THỊ THOAN

- BÁO VĂN NGHỆ – VŨ HẠNH: THẤY GÌ TỪ MỘT LUẬN VĂN SAI LẠC?

________________

Ngày 8/7

Nhã Thuyên loạn (KỲ 1):

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 1: NỔI LOẠN LÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ SÁNG TẠO?

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 2: MƯỢN VĂN CHƯƠNG LÀM CHÍNH TRỊ

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 3: KHÔNG THỂ XÂM PHẠM GIÁ TRỊ THIÊNG LIÊNG

_____________________

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com30tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-62788505594998725442013-08-05T23:10:00.003+07:002013-08-05T23:55:35.149+07:00RFI PHỎNG VẤN PHẠM XUÂN NGUYÊN: “TẤT CẢ NHỮNG BÀI ĐÁNH ĐẤM LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC”

Vừa rồi, giáo sư Trần Đình Sử cũng đã có một bài viết cũng rất hay, gọi đó là lối phê bình « kiểm dịch », giống như kiểm dịch thịt lợn. Thịt lợn bị đóng dấu bệnh là không được tiêu dùng. Bây giờ có kiểu phê bình « kiểm dịch », tức là đóng dấu vào các tác phẩm văn học, nhưng bất chấp phẩm tính của văn học tác phẩm. Giáo sư Trần Đình Sử cũng kết thúc bài viết bằng một câu rất hay : « Đó có thể đó cũng là một lối phê bình, nhưng đó không phải là phê bình văn học ». Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của Giáo sư Trần Đình Sử. Tất cả những bài đánh đấm luận văn của Nhã Thuyên không phải là phê bình văn học.

Phạm Xuân Nguyên

LUẬN VĂN ĐỖ THỊ THOAN, MỘT NHÂN VĂN GIAI PHẨM THỨ HAI

Thanh Phương

Trong thời gian qua, báo chí chính thức và một số nhà phê bình trong nước đã kịch liệt đả kích một bài luận văn của cô Đỗ Thị Thoan, giảng viên Đại học Sư phạm. Vụ này khiến người ta nhớ lại vụ Nhân Văn Giai Phẩm từ cách đây nửa thế kỷ, bởi vì theo như nhận định của nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên trả lời phỏng vấn RFI từ Hà Nội, kiểu đả kích luận văn của Đỗ Thị Thoan là một lối phê bình “chỉ điểm”.

Đỗ Thị Thoan, còn được biết với bút danh Nhã Thuyên, vào năm 2010 đã viết một luận văn thạc sĩ bàn về nhóm “Thơ Mở Miệng” với nhan đề “Vị trí của kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nhìn văn hóa”. Nhóm thi sĩ này này gồm bốn tác giả: Khúc Duy, Bùi Chát, Lý Ðợi và Nguyễn Quán, từng xuất bản chui tập thơ Mở Miệng vào tháng 06/2002, được phổ biến bằng cách chuyền tại nhau tại Sài Gòn, nhưng không lâu sau đã bị thu hồi và tiêu hủy.

Tuy đề tài luận văn nói về một hiện tượng rất mới mẻ của văn học đương đại Việt Nam, nhưng Đỗ Thị Thoan đã được bộ môn Lý luận văn học của khoa Ngữ văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, chấp nhận cho làm luận văn này. Luận văn của Đỗ Thị Thoan đã được chấm điểm 10, tức là điểm tuyệt đối, từ cách đây ba năm, nhưng không hiểu sao bây giờ lại có cả một làn sóng phê phán gay gắt luận văn này, với nhiều bài viết chỉ trích cả người làm, người hướng dẫn, lẫn người chấm và cơ quan chủ quản trong việc này.

Tại Hội nghị Lý luận-Phê bình văn học lần thứ III do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức đầu tháng 06/2013 vừa qua ở Tam Đảo, nhiều nhà phê bình văn học đã phê phán luận văn của Đỗ Thị Thoan, với giọng điệu “gay gắt, phẫn nộ”, đòi “xử lý trách nhiệm” của tất cả những ai có dính líu đến bản luận văn mà nhà nghiên cứu-phê bình văn học Nguyễn Văn Lưu gọi là “một luận văn kích động sự phản kháng và chống đối”. Có người còn nói rằng: “Đây là một luận văn trá hình mang nội dung chính trị phản động…”.

Về báo chí chính thức, tờ Quân đội Nhân dân số ra ngày 07/07, trong bài chính luận tựa đề “ Một góc nhìn phản văn hóa và chính trị”, đã kịch liệt lên án bản luận văn của Đỗ Thị Thoan.

Theo báo Quân đội Nhân dân, các thi sĩ trong nhóm Mở Miệng đã dùng lối nói trong thơ nhằm “ hạ bệ các thần tượng, giải thiêng lãnh tụ và các danh nhân... xúc phạm tình cảm của hàng triệu đồng bào ta đối với Bác Hồ kính yêu”.

Tờ báo cho rằng tập thơ của Nhóm Mở Miệng là “biểu hiện hết sức trắng trợn của những người tự nhận là ‘cách tân, đổi mới’ nhưng thực chất là mượn văn nghệ để làm ngọn cờ chính trị hòng lật đổ chế độ, thay đổi thể chế.”

Báo Quân Ðội Nhân Dân viết những câu như: “Tác giả còn tố cáo Đảng và Nhà nước ta bóp nghẹt tự do sáng tạo” và “Tác giả đã bộc lộ thái độ chính trị của mình thông qua việc ca ngợi những nhà văn ‘phản kháng’ như Phạm Thị Hoài, Dương Thu Hương... để rồi xuyên tạc và kích động...” Ðỗ Thị Thoan còn bị tờ Quân Đội Nhân dân đả kích vì đã khen ngợi nhóm Nhân Văn Giai Phẩm và so sánh với nhóm Mở Miệng.

Không chỉ luận văn bị đả kích như vậy, cô Đỗ Thị Thoan nghe nói còn bị chấm dứt hợp đồng giảng dạy ở khoa Văn Đại học Sư phạm Hà Nội, giáo viên hướng dẫn cô cũng bị thôi chức trưởng bộ môn.

Truớc việc luận văn của Đỗ Thị Thoan bị « đánh hội đồng » như vậy, một số nhà phê bình khác đã lên tiếng bênh vực cho cô. Chẳng hạn như ông Trần Đình Sử, Giáo sư tiến sĩ Lý luận văn học, khoa Ngữ Văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, ngày 26/07 vừa qua đã viết trên trang blog của ông một bài tựa đề : « Cuộc phê phán luận văn của Đỗ Thị Thoan hay là sự xung đột về khung tri thức và thế hệ? ». Trong bài này, Giáo sư Trần Đình Sử cho rằng chiến dịch phê phán luận văn của Đỗ Thi Thoan và việc đòi « xử lý trách nhiệm » là một « cách hành xử quá nóng vội ».

Giáo sư Trần Đình Sử viết : « Thông thường người ta chỉ xử lý sau khi đã nghị án rõ ràng, có người bào chữa, có ý kiến của đương sự. Đằng này tất cả đều làm rất nhanh, bên trên, sau lưng đương sự, thiếu các thủ tục dân chủ tối thiểu. Tại sao chúng ta không tổ chức đối thoại, nêu câu hỏi để yêu cầu nhà khoa học trẻ giải trình, mà chỉ cho phép phê phán, như là một tội lỗi đương nhiên không cần bàn cãi? Tại sao chúng ta lại hành xử một sự kiện văn hóa một cách thô bạo, y như hồi những năm 50, 60, khi chúng ta đang còn ít kinh nghiệm ? »

Giáo sư Trần Đình Sử nhắc lại : « Trong các thời trước đổi mới, làm thơ không vần như Nguyễn Đình Thi là bị cấm, coi là bất hợp pháp. Đổi mới thơ như Hoàng Hưng, Lê Đạt, Dương Tường, Đặng Đình Hưng cũng từng bị phê phán. Nhưng trong đổi mới thơ cũng có trung tâm và ngoại biên. Đổi mới kiểu Nguyễn Quang Thiều hôm nay được coi là trung tâm, nhưng khi mới xuất hiện, đối với một số người là ngoại biên, là thơ tây dịch sang thơ ta. Thơ của nhóm “Mở miệng” cũng là một thứ ngoại biên. Chúng ta có thể không thích nó, thậm chí ghét bỏ nó, nhưng nó vẫn là một phần, dù là rất bé nhỏ, rất phụ, đã lui vào quá khứ của quá trình văn học. Hiểu như thế mọi hiện tượng văn học ngoại biên đều đáng được xem xét, đều có ý nghĩa để soi sáng lịch sử văn học từ chỗ này hay chỗ khác. Vì vậy tạo ra vùng cấm trong nghiên cứu văn học là không nên. »

Trong một bài viết đăng trên mạng ngày 31/07, nhà văn Nguyên Ngọc cho rằng vụ đả kích luận văn Đỗ Thị Thoan đã đưa chúng ta « về thời kỳ đồ đá, nhất là trong lĩnh vực tư tưởng văn hóa ». Trong bài viết này, nhà văn Nguyên Ngọc nhắc lại lời của tướng Trần Độ, Trưởng ban Văn hóa văn nghệ trung ương trước đây : « Trong nghệ thuật thường vẫn vậy, muốn có đỉnh cao mới thì bao giờ cũng phải có trường phái mới. »

Nhà văn Nguyên Ngọc viết : « Nhắc lại chuyện này tôi không có ý nói rằng luận văn của Nhã Thuyên về một hiện tượng văn học bên lề đã là khẳng định một trường phái văn học mới, nhóm Mở Miệng đã là một trường phái văn học mới như anh Độ từng mong. Nhưng chỉ mới một hiện tượng hơi lạ như vậy, bàn về một hiện tượng hơi lạ như vậy, mà đã hô hoán cháy nhà um cả lên, rồi ngang nhiên trừng trị, cách chức …, thì liệu còn hy vọng chút gì thoát ra khỏi ao tù nữa. Thế mà chính những kẻ la làng ấy lại luôn miệng đòi hỏi đỉnh cao, đỉnh cao … ». Ông khẳng định : « trường phái mới thì hẳn phải xuất hiện từ bên lề ».

Nhà văn Nguyên Ngọc còn chỉ trích hội đồng lý luận văn học nghệ thuật trung ương tự cho họ cái quyền « ban bố mọi thứ đúng sai về văn học nghệ thuật trên cả nước này », mà đứng đầu cái hội đồng ấy là mấy người « chẳng dính dáng gì và chẳng biết chút gì về văn học nghệ thuật cả ». Đối với nhà văn Nguyên Ngọc, đây quả là « một sự sỉ nhục to lớn đối với toàn bộ giới văn nghệ và lý luận văn nghệ ».

Trả lời phỏng vấn RFI từ Hà Nội ngày 29/07, nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên, cũng cho rằng những người phê bình đả kích luận văn của Đỗ Thị Thoan chẳng hiểu gì về đề tài nghiên cứu của cô :

Nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên : Về nhóm Thơ Mở Miệng, tôi cũng có thể nói rằng là phần lớn những người phê bình có thể chưa đọc hoặc không biết gì về nhóm này. Nhóm Mở Miệng bao gồm những người trẻ ở Sài Gòn, đều đã tốt nghiệp đại học.

Họ làm một thứ thơ trước hết là nhằm phản ứng lại những thứ thơ đang thịnh hành : thứ thơ du dương, véo von, hoặc thứ thơ không đi sát đời sống, ... Họ làm một thứ thơ mà bản thân họ tự nhận là « thơ dở », « thơ rác », « thơ nghĩa địa », thứ thơ nên « đào đất chôn đi ». Họ thực hành một thứ thơ nhằm biểu lộ một thái độ. Thơ của họ có những bài tục, có những bài thơ nhại, tức là lấy một bài thơ quen thuộc, nổi tiếng, sửa đi một vài từ, thêm một vài từ, biến một bài thơ nghiêm túc thành một bài thơ cợt nhả.

Họ cũng biến tấu theo kiểu thơ tân hình thức, lấy một đoạn văn xuôi trong sách, sắp xếp lại và chú nguồn theo cuốn này, cuốn kia, theo bài thơ này, theo bài thơ khác. Có những bài thơ họ làm cho nó tục, vì đối với họ, cái tục cũng đáng nói như cái thanh.

Tất nhiên, thơ của nhóm này không được đa số chấp nhận và lại càng không được đăng và họ phải tự xuất bản, ra một nhà xuất bản gọi là nhà xuất bản Giấy Vụn. Việc tự nhận là « thơ nghĩa địa », đặt tên nhà xuất bản là « Giấy Vụn » đã cho thấy họ ý thức mình như đang ở bên lề, không phải là « dòng chính », không phải là « trung tâm », sẽ không được chấp nhận, nhưng họ làm như vậy. Có thể có những nhóm thơ khác ở Việt Nam hiện nay, cũng tự lưu truyền với nhau, nhưng không tạo ra được ấn tượng như nhóm Mở Miệng.

Ngay cái từ Mở Miệng cũng là xuất phát từ một câu trong Kinh Thánh : « Khởi thủy là lời », mà muốn có lời thì phải mở miệng mới nói ra được. Họ cũng hàm ý rằng có những tiếng nói khác, không được mở miệng, không được nói lên. Đây là một cách bày tỏ quan điểm của họ đối với cuộc sống hiện nay.

Nhóm Mở Miệng có quan điểm riêng của họ và họ thực hành trên cái quan điểm ấy. Số đông thì cảm thấy thơ mà tục thì cho là tục, thơ mà nhả cợt thì cho là thơ không nghiêm túc, là phá hoại những giá trị, thì tự nhiên là nó bị đặt ra bên lề, không thuộc dòng chính, không thuộc trung tâm, nhưng nó vẫn tồn tại.

Tất nhiên thơ của họ không được in, không được đọc công khai tại các buổi đọc thơ, đêm thơ, ngày thơ, nhưng họ thực hành trong nhóm của họ và cũng có những độc giả của họ. Bằng chứng là khi nói đến Nhóm Mở Miệng là người ta biết. Các tập thơ tự xuất bản của họ vẫn được chuyền tay nhau, người ta vẫn đọc. Có những người phê phán, nhưng cũng có những người thích. Có những người chia sẽ, ủng hộ đường lối của họ, hoặc có thể không đồng tình với những bài thơ đó, nhưng xem đấy là một cách bày tỏ thái độ. Và như vậy nó trở thành một hiện tượng.

Cô Đỗ Thị Thoan-Nhã Thuyên chọn nó làm đề tài luận văn thạc sĩ là đúng đề tài, vì nó đã trở thành một hiện tượng văn học, một hiện tượng có thể giúp chúng ta khảo sát các mối quan hệ giữa trung tâm với bên lề, với ngoại biên. Tên của luận văn là “Vị trí của kẻ bên lề: Thực hành thơ của nhóm Mở Miệng từ góc nhìn văn hóa”. Tức là cô lấy nhóm Mở Miệng làm đối tượng khảo sát và coi cách thức của họ như là thái độ của những kẻ bên lề, đặt họ không tổng thể văn hóa của đời sống xã hội. Đề tài này đã được tổ bộ môn Văn học Việt Nam hiện đại, khoa Văn, Đại học Hà Nội chấp nhận cho làm và cho bảo vệ.

RFI : Thưa ông, luận văn này đã được bảo vệ và chấm điểm từ cách đây ba năm, sao bây giờ lại rộ lên phong trào đả kích gay gắt như vậy ?

Phạm Xuân Nguyên : Theo quy định, khi luận văn thạc sĩ hay tiến sĩ được bảo vệ rồi thì phải nộp văn bản vào thư viện và bất kỳ ai đều có thể được tiếp cận như một tài liệu tham khảo. Luận văn của Đỗ Thị Thoan cũng vậy. Ai cũng có thể tiếp cận với luận văn đó và khi tiếp cận, có thể có người không đồng ý với những điểm nào đó, thì họ có thể nói lên. Nhưng anh phải nói lên dưới góc độ khoa học và phải tìm hiểu kỹ càng.

Không hiểu sao bây giờ lại rộ lên phong trào đánh đấm luận văn của Nhã Thuyên, bắt đầu từ bài của Nguyễn Văn Lưu. Ông Lưu nếu tiếp cận được bài luận văn đó, thì có quyền viết phê bình, nhưng phải (phê bình ) dưới góc độ khoa học, vì đây là một luận văn khoa học, đã được hội đồng chấm. Nhưng ở đây, người ta đã vội hô hoán lên cho rằng rằng luận văn này ca ngợi một loại « thơ dở », « thơ tục », « thơ phản động », thế mà lại được chọn làm đề tài khoa học, mà lại được chấm điểm 10. Phê phán như thế đã là nhầm lẫn rồi.

Rồi lại còn quy kết về mặt chính trị, xem đây là một luận văn khoa học trá hình để « giải thiêng », hô hào « chống đối phản kháng ». Họ nhầm lẫn một cách sơ đẳng, đó là nhầm lẫn giữa đối tượng với người nghiên cứu đối tượng. Những câu thơ được trích ra đó là để người làm luận án phân tích, lý giải vì sao nhóm Mở Miệng làm thơ tục, làm thơ nhại. Người ta không để ý đến điều đó và sau đó một loạt bài cũng phê phán như vậy.

Theo tôi nghĩ, có thể những người phê bình đã không tiếp cận đầy đủ, chưa được đọc nhiều về thơ Mở Miệng. Đó là một điều tối kỵ trong phê bình, khi mà anh chưa tiếp cận với văn bản. Như vậy, thứ nhất, những người phê bình luận văn của Nhã Thuyên lấy các cứ liệu được dẫn ra để phê phán người phân tích cứ liệu, thứ hai là họ không trực tiếp đọc văn bản gốc.

Theo chỗ tôi biết, luận văn của Đỗ Thị Thoan, sau khi dấy lên như thế này, tạm thời không được tiếp cận nữa. Nhưng những người viết bài phê phán đều nhận được luận văn để đọc. Như vậy họ cũng chỉ mới đọc luận văn, rồi từ đó quy kết không chỉ người làm, mà cả người hướng dẫn là phó Giáo sư Tiến sĩ Nguyễn Thị Bình, trưởng bộ môn Văn học Việt Nam hiện đại, phê phán cả khoa Văn, Đại học Sư phạm Hà Nội, rồi còn đòi hội đồng « thẩm tra lại » luận văn này, xét lại người hướng dẫn, và còn kêu lên rằng tại sao một cơ sở đào tạo như Đại học Sư phạm mà lại cho làm một đề tài như vậy. Phê phán như vậy là vượt quá giới hạn chuyên môn.

Có người còn đặt câu hỏi : Một người ngoài ngành, ngoài chuyên môn đó chỉ mới nêu lên một ý kiến, thì đó chỉ mới là một ý kiến thôi, thế mà mọi người đồng thanh theo ý kiến đó, rồi buộc người ta phải thay đổi quyết định, thay đổi hội đồng đó. Thế thì đâu là sự tôn trọng học đường ? Đâu là sự tôn trọng người làm khoa học ?

Cho nên có người nói rằng vụ vừa rồi giống như là một vụ Nhân Văn Giai Phẩm thứ hai. Bỗng nhiên có đến hàng chục bài viết chỉ trích đó là một bản luận văn « mơ hồ », « sai lầm », « có ý hướng chính trị ». Phê phán như vậy trước hết là hoàn toàn không đúng với tinh thần dân chủ trong khoa học và không đúng với tinh thần chính trị của xã hội ngày nay.

RFI : Qua việc đả kích nặng nề bản luận văn của Nhã Thuyên, phải chăng người ta muốn nhắm đến những xu hướng văn học đi ra ngoài khuôn khổ cho phép ?

Phạm Xuân Nguyên : Theo tôi nghĩ, việc phê phán mạnh mẽ, dữ dội, gay gắt luận văn của Đỗ Thị Thoan - Nhã Thuyên là vì cô nghiên cứu về một đối tượng « nhạy cảm ». Toàn bộ vụ việc này, cũng như trước đây, khi có phê phán, đánh đấm gì đấy, thì người ta thường nhìn từ góc độ chính trị. Trong con mắt của chính quyền, nhóm Mở Miệng biểu hiện cho một sự bất an về chính trị. Bản thân anh Bùi Chát, người phụ trách Nhà xuất bản Giấy Vụn, đã từng bị bắt.Những người trong nhóm cũng bị bị gọi lên công an. Họ không nhìn nhóm đó như một hiện tượng văn học, mà xem như một hiện tượng chính trị.

Những bài viết phê phán vẫn theo tinh thần truyền thống của những bài viết phê phán các tác phẩm văn hóa theo hướng quy chụp về mặt chính trị. Đầu thế kỷ 21 rồi, gần 15 năm của thế kỷ này rồi, mà đọc lại ( những bài viết đó ) tôi vẫn còn thấy rùng rợn, lo ngại, như cách đây nửa thế kỹ. Toàn là những lời quy chụp !

Nếu có những bài phê bình như vậy, thì mọi việc ( lẽ ra ) vẫn bình thường, tôi có thể tiếp thu, nghiên cứu ý kiến của anh. Nhưng ở đây, dường như có lệnh từ trên dội xuống, bắt phải họp, bắt phải kiểm điểm, bắt đầu từ cái bài phê bình của ông Nguyễn Văn Lưu. Trước đó, ông có viết một loạt bài trên tờ Văn Nghệ Thành phố Hồ Chí Minh mấy kỳ liền. Sau đó, tại Hội nghị Lý luận-Phê bình văn học lần thứ III do Hội Nhà văn Việt Nam tổ chức đầu tháng 06/2013 vừa qua, mà tôi cũng là đại biểu tham dự, Nguyễn Văn Lưu cũng lên đọc bài đó, nói về hiện tượng này và cũng hô hoán lên giống như vào thời kỳ đổi mới, nào là « lật đổ thần tượng », nào « chống đối », nào là « chính trị ».

Khi tôi đăng ký phát biểu, tôi cũng đã nói ngay kiểu phê bình đó là phê bình « chỉ điểm », tức là bới móc ra để trấn áp, bắt bớ hoặc có biện pháp mạnh. Đây không phải lần đầu tôi nói với ông Lưu như vậy. Tháng Tư năm ngoái, cũng tại một cuộc hội thảo về nâng cao lý luận phê bình văn học, do Ban Tuyên giáo Trung ương tổ chức tại Hà Nội, tôi cũng là một đại biểu được mời, Nguyễn Văn Lưu hôm đó cũng đọc một bài về kinh nghiệm phê bình văn học, qua một trường hợp văn học cụ thể, đó là hiện tượng Nguyễn Huy Thiệp, phê bình văn học Nguyễn Huy Thiệp hồi mới đổi mới, khi Nguyễn Huy Thiệp mới xuất hiện.

Ông ta khẳng định rằng những bài viết về Nguyễn Huy Thiệp cho thấy những người ủng hộ Thiệp hoạt động có tổ chức, có người ra chủ trương, có người vạch đường hướng, phân công người này, người kia viết bài tâng bốc, ủng hộ Thiệp. Phe chống đối Thiệp lúc đó cũng cho rằng Thiệp muốn « lật đổ thần tượng », « bôi nhọ dân tộc ». Cũng tại diễn đàn đó, khi phát biểu, tôi cũng đã nói ngay rằng lối phê bình của Nguyễn Văn Lưu là phê bình « chỉ điểm ». Cái từ « chỉ điểm » tôi đã nói ngay từ hội thảo tháng 04/2012, cho đến hội nghị vừa qua ở Tam Đảo tôi đã nhắc lại từ này khi nói về bài phê bình của Nguyễn Văn Lưu.

Vừa rồi, giáo sư Trần Đình Sử cũng đã có một bài viết cũng rất hay, gọi đó là lối phê bình « kiểm dịch », giống như kiểm dịch thịt lợn. Thịt lợn bị đóng dấu bệnh là không được tiêu dùng. Bây giờ có kiểu phê bình « kiểm dịch », tức là đóng dấu vào các tác phẩm văn học, nhưng bất chấp phẩm tính của văn học tác phẩm. Giáo sư Trần Đình Sử cũng kết thúc bài viết bằng một câu rất hay : « Đó có thể đó cũng là một lối phê bình, nhưng đó không phải là phê bình văn học ». Tôi hoàn toàn đồng ý với ý kiến của Giáo sư Trần Đình Sử. Tất cả những bài đánh đấm luận văn của Nhã Thuyên không phải là phê bình văn học.

RFI : Xin cám ơn nhà phê bình Phạm Xuân Nguyên.

Nguồn: http://www.viet.rfi.fr/viet-nam/20130805-luan-van-do-thi-thoan-va-loi-phe-binh-%E2%80%9Cchi-diem%E2%80%9D

MÙA MÀNG MỞ MIỆNG

______________
 Ngày 6/8:

Nhã Thuyên động (KỲ 10):

- NHÌN PHẠM XUÂN NGUYÊN, ĐÔNG LA ĐÃ THẤY TÌNH TRẠNG: “RẮN RẾT NGHÊNH NGANG PHUN NỌC TRÊN DIỄN ĐÀN”

- RFI PHỎNG VẤN PHẠM XUÂN NGUYÊN: “TẤT CẢ NHỮNG BÀI ĐÁNH ĐẤM LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN KHÔNG PHẢI LÀ PHÊ BÌNH VĂN HỌC”

- BÙI CÔNG THUẤN: CÓ THỰC LÀ LÝ LUẬN PHÊ BÌNH VĂN HỌC HIỆN NAY HOÀN TOÀN “LỆCH, LẠC” KHÔNG?

- BÁO ĐẠI BIỂU NHÂN DÂN – HOÀI NAM: “GIỮ GÌN SỰ TRONG SÁNG” HAY TRIỆT TIÊU?

- BÁO QĐND - TRẦN DUY VĂN: BÁO ĐỘNG THỰC TRẠNG BIẾN DẠNG VĂN HÓA NGÔN TỪ

Ngày 5/8:

Nhã Thuyên trận (KỲ 9):

- NHÃ THUYÊN LÊN TIẾNG: “CẤM KỴ” LÀ MỘT TỪ NGỮ VỪA CỔ XƯA, VỪA TẠM BỢ

- ĐÔNG LA KỂ CHUYỆN PHẠM XUÂN NGUYÊN “NHẬN HUY HIỆU 30 NĂM TUỔI ĐẢNG VÀ 2 HUY HIỆU CHIẾN SĨ TRONG SẠCH” VÀ CẢ NHÃ THUYÊN...

- RFA VÀ TS VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “GIẢI THIÊNG” THUẬT NGỮ CỦA SỰ PHÁ HOẠI?

- RFA VÀ PHẠM XUÂN NGUYÊN: “KIỂM DỊCH HAY CHỈ ĐIỂM CŨNG ĐỀU ĐE DỌA SỰ VẬN ĐỘNG CỦA NỀN VĂN HỌC VIỆT NAM”

- ĐẶNG PHÚ PHONG PHỎNG VẤN NHÃ THUYÊN: MỖI TÁC PHẨM LÀ MỘT SỰ VONG THÂN

Báo:

- VĂN NGHỆ QUÂN ĐỘI KẾT TỘI NHÃ THUYÊN?

- BÁO LÂM ĐỒNG: “NGÔN NGỮ THƠ THÔ TỤC, BẨN THỈU, NGHỆ THUẬT THƠ BẾ TẮC, LẬP DỊ”

- BÁO THANH TRA: VỀ BÀI LUẬN VĂN THẠC SĨ - “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ”: ĐƠN ĐIỆU, LẠC LỐI

- BÁO THANH TRA: NHÃ THUYÊN – “MỘT TÀI NĂNG LỠ TÀU”

- BÁO HÀ NỘI MỚI – PGS NGUYỄN NGỌC THIỆN: “TỪ MỘT CÔNG TRÌNH NGỤY KHOA HỌC, LỆCH LẠC VỀ TƯ TƯỞNG HỌC THUẬT”

- BÁO SÀI GÒN GIẢI PHÓNG – BÍCH AN: “XÂY VÀ CHỐNG”

- BÁO CÔNG AN TPHCM – PHẠM TUẤN KIỆT: SỰ “LỆCH CHUẨN” CỦA MỘT LUẬN VĂN

- BÁO VĨNH LONG – HƯƠNG HUYỀN: “MỘT LUẬN VĂN PHẢN VĂN HÓA VÀ PHẢN ĐỘNG”

- BÁO QĐND: MỘT “GÓC NHÌN” PHẢN VĂN HÓA VÀ PHI CHÍNH TRỊ

- BÁO NHÂN DÂN: NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ CA NGỢI THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

Đặc biệt trên tuần báo VN TPHCM:

- (KỲ 1) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “CÓ GIẢI THIÊNG LỊCH SỬ ĐƯỢC KHÔNG?”

- (KỲ 2) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “KHÔNG CÓ THẦY ĐỐ MÀY LÀM NÊN”

- (KỲ 3) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VẤN ĐỀ Ở KHOA VĂN ĐH SP HN – MỘT LUẬN VĂN KÍCH ĐỘNG SỰ PHẢN KHÁNG VÀ CHỐNG ĐỐI”

- (KỲ 4) - BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN SƯ TỬ VÀ VĂN CẦY CÁO”

- (KỲ CUỐI) – BÁO VĂN NGHỆ TPHCM – NGUYỄN VĂN LƯU: “VĂN - SỬ BẤT… PHÂN” “Nhã Thuyên dường như chỉ là cái cớ cho những con sói học hàm đầy trí khôn và móng vuốt cấu xé".

________________
 Ngày 3/8:

Nhã Thuyên hội (KỲ 8):

- THƯ CỦA HỌC TRÒ NGUYỄN THỊ DIỄM HÀ GỬI ĐẾN NHÀ THƠ NHÃ THUYÊN, TỨC CÔ GIÁO ĐỖ THỊ THOAN

- NHÀ BÁO VÀ CÔNG LUẬN - TỪ BẢN LUẬN VĂN THẠC SĨ ĐANG GÂY TRANH CÃI: ĐỪNG NHÂN DANH NGHIÊN CỨU ĐỂ TÁN DƯƠNG SỰ NỔI LOẠN CỦA THỨ “THƠ” RÁC RƯỞI

- GIANG NAM LÃNG TỬ VÀ ĐÔI LỜI BÀN GÓP VỀ BÀI VIẾT CỦA TS PHẠM THỊ HOÀI (VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN)

- DIÊN VỸ: GỬI CHU GIANG + TUẦN BÁO VĂN NGHỆ TPHCM + KHOA NGỮ VĂN ĐH SƯ PHẠM HÀ NỘI

- LÊ TUẤN HUY - THẨM ĐỊNH LUẬN VĂN THẠC SỸ CỦA ĐỖ THỊ THOAN: TÍNH PHÁP LÝ VÀ SỰ HỢP LÝ

- NGUYỄN HOÀNG VĂN: LỊCH SỬ CỦA BỆNH DỊCH

- BLOG PHẠM THỊ HOÀI: VỤ XỬ ÁN MỘT GIÁO VIÊN DẠY VĂN

- CU VINH KHOAI LANG “CHỈ ĐIỂM”

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH: XIN ĐỪNG UỐNG MÁU NHÂN VĂN

________________
 Ngày 2/8:

Nhã Thuyên hotgirl (KỲ 7):

Mới:

- PHẠM XUÂN NGUYÊN: PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM

- MAI ANH TUẤN (ĐH VĂN HÓA): “KHÔNG BAO GIỜ TRÍCH DẪN NHỮNG LỜI LẼ MÀ PHÊ BÌNH CHỈNH HUẤN ĐANG DÙNG” “những nhà văn/nhà thơ hay những nhà nghiên cứu bị phê bình chỉnh huấn liệt vào đủ các tội mà tôi từng gặp, tôi đều nhận thấy họ có phong thái rất lịch thiệp, hồn nhiên, nhiều ưu tư và đầy nhân ái với/về đời sống”.

- TRẦN NGỌC HIẾU: CUỘC NỔI LOẠN CỦA NGÔN TỪ TRONG THƠ ĐƯƠNG ĐẠI – GHI NHẬN QUA MỘT SỐ HIỆN TƯỢNG

- CHU MỘNG LONG TIẾP TỤC VẠCH MẶT “PHÊ BÌNH CHỈ ĐIỂM”

- HỒ THƠM: VỀ ĐỘI QUÂN ĐAO PHỦ VĂN HỌC

Hay:

- NGUYỄN ĐỨC TÙNG VÀ TIN TỨC MỖI NGÀY VỀ VỤ NHÃ THUYÊN “Mỗi ngày một bài kết án/ Nếu bảy ngày như thế/ Sẽ có người tự tử vì buồn chán/ Rất may/ Ngày thứ sáu/ Chúng bỗng im bặt”.

- BLOG GIAO BẤT NGỜ VÌ NHÓM MỞ MIỆNG (QUEN GỌI LÀ NHÓM THƠ RÁC) TRỞ THÀNH ĐỀ TÀI LUẬN VĂN CAO HỌC CỦA NHÃ THUYÊN NĂM 2010

- NGUYỄN HƯNG QUỐC: VỤ ÁN NHÃ THUYÊN

- BÀ ĐẦM XÒE PHẠM THÀNH VÀ ĐÔI DÒNG NGỎ ĐẾN CHU GIANG NGUYỄN VĂN LƯU

________________
 Ngày 1/8:

Nhã Thuyên cháy (KỲ 6):

Hấp dẫn:

- ĐÔNG LA: “NHÃ THUYÊN NGỤP LẶN TRONG MIỆNG… HỐ RÁC”

- NHÃ THUYÊN PHỎNG VẤN LÝ ĐỢI VÀ BÙI CHÁT

- NHÃ THUYÊN: “CÓ NGƯỜI BẢO NÓ CAN ĐẢM, CÓ NGƯỜI BẢO RẰNG NÓ CHẬP CHENG”

- NHÃ THUYÊN ĐÃ NÓI GÌ VỚI VŨ THỊ PHƯƠNG ANH VỀ LUẬN VĂN “VỊ TRÍ KẺ BÊN LỀ”

- ĐÀO TRUNG ĐẠO: KHẢ NĂNG THÀNH CÔNG/THẤT BẠI CỦA “VỤ XỬ” NHÃ THUYÊN

- NHÀ VĂN NGUYÊN NGỌC NHÂN VỤ NHÃ THUYÊN, CHỢT NHỚ TRẦN ĐỘ...

 Mới:

- PHẠM THỊ HOÀI: “CÚ GIÃY CUỐI CÙNG CỦA NỀN VĂN HỌC CHỈNH HUẤN”

- LÊ CHÍNH DUẬT: “AI PHẢN ĐỐI THẠC SĨ ĐỖ THỊ THOAN?”

- INRASARA: VÀI NHẬN ĐỊNH về NHÓM MỞ MIỆNG & NHÀ XUẤT BẢN GIẤY VỤN

- PHẠM CHI: SỰ TỈNH TÁO VÀ TINH THẦN PHÊ PHÁN TRONG TIẾP NHẬN TRI THỨC

________________
 Ngày 31/7:

Nhã Thuyên chưởng (KỲ 5):

Vũ Thị Phương Anh:

- NGUYỄN VẠN PHÚ: VỀ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN – ĐỖ THỊ THOAN: “HẬN CÁ CHÉM THỚT”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH BÀN VỀ NGUYỄN VẠN PHÚ TRONG VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: VIẾT NHANH NHÂN VỤ LUẬN VĂN CỦA ĐTT, HAY “CHÚA ĐÃ BỎ LOÀI NGƯỜI…”

- VŨ THỊ PHƯƠNG ANH: “VỀ NHÓM MỞ MIỆNG VÀ CHỦ NGHĨA HẬU HIỆN ĐẠI”

Chu Mộng Long:

- CHU MỘNG LONG: ĐÃ “PHI CHÍNH TRỊ” THÌ NGUY HIỂM CHỖ NÀO?”

- CHU MỘNG LONG: MỞ MIỆNG VÀ… BỊT MIỆNG (BẢN MỚI)

- CHU MỘNG LONG: “TỰ DO MỞ MIỆNG MÌNH ĐỂ BỊT MIỆNG KẺ KHÁC Ư?”

- CHU MỘNG LONG: HỒNG VỆ ĐAO PHÁP (VỀ “VỤ ÁN” NHÃ THUYÊN)

- CHU MỘNG LONG: "NHÃ THUYÊN VÀ HÀNH LANG PHÁP LÝ CHO NHÀ KHOA HỌC”

________________
 Ngày 30/7:

Nhã Thuyên bay (KỲ 4):
 GS Trần Đình Sử:

- TRẦN ĐÌNH SỬ: TÍNH NHÂN VĂN TRONG PHÊ BÌNH VĂN HỌC

- GS TRẦN ĐÌNH SỬ: “PHÊ BÌNH KIỂM DỊCH”

- TRẦN ĐÌNH SỬ: “CUỘC PHÊ PHÁN LUẬN VĂN CỦA ĐỖ THỊ THOAN HAY LÀ SỰ XUNG ĐỘT VỀ KHUNG TRI THỨC VÀ Ý THỨC HỆ”

Nóng quá:
 - PHẠM XUÂN NGUYÊN: TỪ MỘT BẢN LUẬN VĂN

- BLOG NHỊ LINH BÀN VỀ VỤ NHÃ THUYÊN VÀ RỘNG HƠN VỤ NHÃ THUYÊN MỘT CHÚT

- BLOG MỘT NGƯỜI DÂN BÀN VỀ VỤ LUẬN VĂN NHÃ THUYÊN

- NGUYỄN THỊ TỪ HUY VÀ THƯ GỬI GIÁO SƯ PHONG LÊ

- LÊ NGUYÊN LONG - “TRUNG TÂM VÀ NGOẠI BIÊN: TỪ HỆ HÌNH CẤU TRÚC LUẬN ĐẾN HỆ HÌNH HẬU CẤU TRÚC LUẬN”

- LẠI NGUYÊN ÂN: TRỞ LẠI VẤN ĐỀ TRUNG TÂM – NGOẠI VI

- BÙI CÔNG THUẤN: THỰC TRẠNG LÀM LUẬN VĂN THẠC SĨ-TIẾN SĨ

____________
 Ngày 21/7

Nhã Thuyên thánh (KỲ 3):

- NHÓM “MỞ MIỆNG”: LỊCH SỬ VĂN HỌC ĐẪM MÁU SẮP LẶP LẠI?

____________
 Ngày 15/7

Nhã Thuyên lạc (KỲ 2):

- BÁO VĂN NGHỆ – BAN LÝ LUẬN PBVH: MỘT LUẬN VĂN MƠ HỒ VÀ SAI LẦM

- BÁO VĂN NGHỆ – VĂN CHINH: LẠI BÀN SÂU VỀ LUẬN VĂN CỦA NHÃ THUYÊN ĐỖ THỊ THOAN

- BÁO VĂN NGHỆ – VŨ HẠNH: THẤY GÌ TỪ MỘT LUẬN VĂN SAI LẠC?

________________

Ngày 8/7

Nhã Thuyên loạn (KỲ 1):

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 1: NỔI LOẠN LÀ ĐIỀU KIỆN ĐỂ SÁNG TẠO?

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 2: MƯỢN VĂN CHƯƠNG LÀM CHÍNH TRỊ

- BÁO THANH TRA: LUẬN VĂN THẠC SĨ “VỊ TRÍ CỦA KẺ BÊN LỀ…” – KỲ 3: KHÔNG THỂ XÂM PHẠM GIÁ TRỊ THIÊNG LIÊNG

_____________________

vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com9tag:blogger.com,1999:blog-2693432722729391007.post-2050188323368182362013-08-05T22:58:00.003+07:002013-08-05T22:58:17.907+07:00PHÙNG KHẮC BẮC – THẢN NHIÊN MỘT CHẤM XANH

“Ký hiệu đời tôi là một chấm xanh - xanh ngắt

Ký hiệu thơ tôi là sự minh bạch trong rắc rối đến khôn cùng

Thế mới là tôi

Thế mới là đời

Thế mới là thơ

Tất cả hòa nhập lại như ánh sáng trộn cùng bụi”.

Trong ngày thơ Nguyên Tiêu năm nay tại Văn Miếu, không khí thơ đặc biệt là người yêu thơ sao quá rộn ràng và đông đúc. Thơ thực sự chiếm một vị trí không thể thay thế trong đời sống tinh thần của người dân? Hay chúng ta quá ít những sinh hoạt tinh thần có ý nghĩa thực sự đến nỗi ngay như Ngày thơ Việt Nam cũng chỉ là nơi để đám đông như nước theo dòng, tàu dồn toa một cách vô thức. Họ đến vì không còn nơi nào hấp dẫn hơn, đến để hẹn nhau làm một việc gì đó, đến vì tò mò xem xem thế nào. Tôi cũng ở trong đám đông ấy, cũng bị dòng người xô cuốn, cũng vỗ tay, cũng ngước nhìn, nhẩm đọc thơ đang được chuẩn bị để thả lên trời. Rồi tôi rút ra khỏi đám đông khi chạnh nhớ về nhà thơ Phùng Khắc Bắc.

Sinh thời Phùng Khắc Bắc chỉ in duy nhất một tập thơ, lại do bạn bè lục lọi tìm kiếm trong các hốc tủ cũ kỹ của ông mà in ra. Nhà văn Xuân Thiều, người biên soạn, tuyển chọn viết: “… Tập thơ Một chấm xanh được tuyển chọn, biên soạn từ di cảo, sau khi anh mất. Trước đó, ít ai biết anh có làm thơ. Anh sống lặng lẽ, viết lặng lẽ, và viết xong cũng lặng lẽ cất vào tủ. Khi tập thơ được in ra, bạn đọc mới ngạc nhiên. Hồn thơ anh như một thứ gỗ trầm bỏ quên trong rừng. Bàn về thơ anh là một sự khó. Chỉ riêng việc anh tự ví mình, tự vẽ mình thành một chấm xanh cũng đủ gợi cảm. Một chấm xanh chứ không một chấm đỏ, chấm vàng, chấm đen... Một chấm chứ không phải một nét, một gạch, một khối... Cái chấm xanh kia làm ta liên tưởng tới một điều gì đó trong sáng, đầy đặn, giản dị và tốt lành”. Phùng Khắc Bắc mất ở tuổi 46, khi mà sức nghĩ sức viết đang ở độ chín. Ông sống thầm lặng và viết cũng thầm lặng. Ở ngôi nhà số 4 Lý Nam Đế, một trong những cái nôi của văn chương mà không ai biết ông làm thơ, viết văn. Ông rất sợ ai đó ăn to nói lớn, đặc biệt là những tuyên ngôn văn chương. Khi ấy ông lặng lẽ rút vào mình. Hẳn nhiên ông đến với văn chương theo lý lẽ của riêng mình, cái lý lẽ không phải người nào cũng hiểu. Hãy nghe ông viết về mẹ: “Không có trái bom nào rơi trúng mái nhà mẹ/ Không có viên đạn nào bắn thủng mái nhà mẹ/ Chỉ có đứa con trai đi xa/ Chỉ có sự chờ đợi nặng nề giọt xuống/ Đã xuyên thủng mái nhà thành những lỗ to, lỗ nhỏ khác nhau… Mẹ vẫn nói đời mình như nắng trận mưa cơn/ Mái rạ của mẹ cũng không thủng lỗ chỗ/ Nếu con chỉ ra đồng, ra chợ/ Chứ không phải đi vào chiến tranh”.

Cái hơi thơ như thản nhiên, như kể lể về những gì xung quanh một cách khách quan, trật tự, không bóng bẩy, không gân cốt mà sao vẫn cho bạn đọc sự bàng hoàng. Thơ Phùng Khắc Bắc khá nhất quán ở giọng điệu này. Tôi cho rằng khi viết những câu thơ này, lòng ông phải rất thanh thản, thậm chí giấu biệt đi những đớn đau dằn vặt mà thanh thản mới có thể bình thản viết về nỗi đau tài tình đến vậy. Cái thanh thản của Phùng Khắc Bắc chính là sự thanh thản một cách lạ thường của người lính trước giờ nổ súng. Người lính trước giờ nổ súng chắc chắn đã trở thành lịch sử chứ không phải riêng của bất kỳ một cá nhân nào.

Chỉ có thanh thản đến vô biên mới viết được những dòng thơ sau: Buổi sớm/ Nắng xiên nghiêng/ Anh nằm ngửa/ Mái nhà có mắt nhìn anh/ Người lính/ Lần đầu tiên giật mình…/ Những hạt bụi nhảy múa rung rinh/ Những con đường sáng lên như nắng.

Những con đường sáng lên như nắng. Có thể tưởng tượng được không, người con ấy, người mẹ ấy lại nhìn ra một con đường ấy. Thơ Phùng Khắc Bắc phảng phất hương vị thiền chính là ở chỗ này. Ông thiền trong lỗ thủng chiến tranh. Ông thiền khi cùng một hoàn cảnh có thể người khác đã hoảng loạn, mất phương hướng. Thơ ca khiến con người vụt lớn chính là như thế.

Đọc thơ Phùng Khắc Bắc, thấy rất rõ ông chủ động và chủ trương mô tả cuộc sống thực nhất như nó vốn có. Nhưng là cuộc sống thực đã qua chưng cất, qua lăng kính của nhà thơ nên nó vượt lên trên sự thực, nó là một sự thực khái quát, một sự thực chung cho rất nhiều người, cho một không gian và thời gian dài rộng: “Núi Thái Sơn rất cao nhưng vẫn là một chiều cao/ Con không được lấy chiều cao ấy mà đo công lao của cha/ Nếu dùng chiếc cân, nếu dùng cây thước, để làm rõ ra tình yêu thì đó là điều tàn nhẫn của con người/ Hãy lương thiện hơn trong việc này, nếu con không bao giờ nghĩ về cha như người đời đang nghĩ”. “Cha tôi vắng mặt/ Người đã tiễn tôi bằng cái nhìn như vuốt vào đôi mắt/ Đó là lúc Người khuyên tôi vào đại học, mà tôi quyết ra đi”.

Viết về người cha, thể hiện cuộc độc thoại giữa cha và con đến như vậy tưởng không gì trung thực và khách quan hơn.

Khi Phùng Khắc Bắc tự vẽ chân dung mình, tôi một lần nữa thán phục cái tính trung thực và sắc thái thản nhiên hiếm người có được. Thơ viết về thiên hạ trung thực đã khó, thơ viết về mình còn khó hơn nhiều. Thế mà ông viết: “Đi làm đảng viên/ Đi làm liệt sĩ/ Tất cả đều không thành/ Chỉ là thương binh/ Thương binh không vết sứt ngoài da/ Thương binh có những vết rách trong phổi/ Được hàn lại bằng kháng sinh và tình đồng đội… Chỉ có bộ óc là không hề sây sứt gì/ Bộ óc thêm những vết nhăn hằn sâu…”.

Những dòng thơ cứ hài hài, chương chướng, như móc máy gì ai ấy lại là viết cho chính mình, cười nhạo sự thất bại của mình một cách thản nhiên nhưng cũng từ ấy bứt lên một tinh thần, một triết lý không dành cho mình mà dành cho con người, cho cuộc đời từ một cái giá rất đắt của chính mình. Tôi vẫn cho rằng, mỗi câu thơ, mỗi người làm thơ phải có một nghĩa khí, cao hơn là khí phách riêng thì tiếng nói của mình mới mang lại một hiệu quả nào đó. Thơ của ta hiện nay quá thiếu những điều trên mà đang trốn vào cái tôi cá nhân nhỏ bé, ích kỷ, trốn trong câu chữ mù mờ, tắc tị, úm ba la đánh lừa người đọc.

Phùng Khắc Bắc quê ở Phùng Xá - Thạch Thất. Ông từng lang bạt và học phổ thông ở Bắc Giang rồi tình nguyện nhập ngũ năm 1966 trực tiếp chiến đấu ở chiến trường Đông Nam Bộ trong đội hình Sư đoàn 7. Hơn 10 năm ở chiến trường, lặng lẽ chiến đấu, rời chiến trường lặng lẽ học, lặng lẽ viết. Bạn bè đồng thời không ai nghĩ ông viết văn làm thơ. Mọi sáng tác viết xong thường là cất vào tủ. Chắc không ít những sáng tác ông còn cất trong bộ óc nhạy cảm của mình. Không bao giờ ông nghĩ tới xuất bản thơ văn cho mình. Càng không bao giờ ông nghĩ mình đoạt giải thưởng của Hội Nhà văn Việt Nam. Những điều này đến khi ông đã không còn trên trần gian nữa. Điều đó nói lên cái gì? Câu trả lời mở ra rất nhiều chiều hướng nhưng theo tôi không phải tự nhiên ông ứng xử như vậy. Chắc chắn ông phải có lý lẽ của riêng mình và chúng ta hãy nên tôn trọng lý lẽ ấy, không suy đoán, không áp đặt theo một chủ quan nào. Thơ văn chính vì thế mà vẫn còn hấp dẫn và bí ẩn chăng.

“Mẹ không bước ra ngoài ngưỡng cổng/ Chỉ có ánh mắt mẹ là vượt qua cả cái đích đi của con/ Khúc lưng cong của con đường làm cho con ngoái lại/ Và cái nhìn lệch hướng với đích đang đi”. Thơ ông cứ riêng ra như thế, lý lẽ của người lặng lẽ cứ riêng ra. Ông tự tạo cho mình một con đường riêng thản nhiên bước, thản nhiên xanh. Ông từng tuyên ngôn: Ký hiệu thơ tôi là sự minh bạch trong rắc rối đến khôn cùng đấy thôi và dường như ông đã kiên định đến cùng đi trên con đường ấy. Anh phải về vùng đồi/ Dù phương ấy có nhiều trắc trở… / Dù ở đấy cây lúa cây gianh giành nhau chỗ đứng/ Hòn sỏi hòn đá chia nhau chỗ nằm/ Trong cái làng âm/ Người bốn ngàn năm nằm chung cùng người chưa đủ tháng.

Phùng Khắc Bắc là một nhà thơ đặc biệt, ông viết rất ít nhưng đã neo trong lòng người đọc rất nhiều. Thơ ông càng lùi xa về thời gian tính thời sự dường như càng tăng lên. Thơ Phùng Khắc Bắc mãi thản nhiên một chấm xanh, xanh ngát. Xin được kết thúc bài viết nhỏ này bằng một bài thơ của ông:

Tự do

Hãy cho ta một lần tự do

Dù ngắn ngủi, nhưng một lần cũng đủ

Một giờ, một phút, một lời hay một chữ

Nhưng đích thực là tự do.

Bởi khó khăn thay, trong cuộc đời này

Nhân loại

Ai cũng đi tìm điều ấy.

Và chưa một ai thấy.

Lẽ rằng: khi ta sinh ra

Cái tự do đầu tiên của ta là tiếng khóc

Nhung lót ấm, chăn êm, tiếng à ơi cám dỗ để cầm tù

Ta nín thinh - ấy là khắc giây ta đã biến thành người

Và cũng từ khắc giây ấy ủ ươm mầm ao ước

Rồi suốt đời chưa bao giờ có được

Hết sợi dây này, đến sợi dây khác, thay nhau trói buộc

Và vì vậy mà mong ước cứ đầy thêm

Và dù nhỏ nhất, cũng không ai quên mơ ước

Chính điều này làm ra cuộc sống NGƯỜI

Chính điều này làm nên ĐỜI

Nhưng cuối cùng lần thứ hai tự do lại đến

Lúc này thì ta nhận được ra, nhưng nó chỉ chợt hiện và chính ta cũng tắt trước nó

Đứng trước biển

Ta như bị tan biến ra và bay lâng lâng qua bờ qua bến

Ta tưởng mình đang tự do và biển là tự do

Nhưng không, biển mênh mông, và biển đẹp vô cùng

Biển không bằng một nhánh suối, một dòng sông

Bởi biển không hề cạn, vì chỉ nhận, mà chẳng cho ai dòng chảy

Biển nói rằng: biển vẫn còn biết chảy về đâu

Bởi vậy suốt tháng, suốt năm, phải vật lộn với những nghĩ suy trên những ngọn sóng bạc đầu

Nước đấy, nước vô tận, mà đời nghèo lênh đênh, cứ khát

Ta mới hiểu tự do có thật

Nhưng vẫn có

Và có hai con đường đi tới nó

Con đường đi vào cõi Chúa

Con đường đi trong nhân gian

Ta chọn con đường thứ hai

Dù gian nan

Dù chỉ một lần

Một lần thôi cũng đủ

Dù một giờ, một phút, một lời hay một chữ

Nhưng đích thực là tự do.

Phùng Văn Khai

Nguồn: VNQĐ
vanchuongplushttp://www.blogger.com/profile/07005315164318232154noreply@blogger.com0

Content-Type: application/atom+xml; charset=UTF-8

Server: blogger-renderd

Cache-Control: public, must-revalidate, proxy-revalidate, max-age=1

X-Frame-Options: SAMEORIGIN