text:
Hội Sử-Học Việt-Nam
Vietnamese historical Association
Websites : http://www.truclamyentu.info;http://www.quansuvn.info
https://www.facebook.com/Quân-Sử Việt-Nam
https://www.facebook.com/pages/Trúc-Lâm Yên-Tử
Google+1 Quân Sử Việt Nam; Google+1 Trúc Lâm Yên Tử
Thần Việt Điện_Thập Bát Đại Thần Tướng Việt Nam
Điện
Thần Việt tôn thờ chư tướng thần
Sinh ra là Tướng chết đi thành thần
Thế, Đông, Ân, Thanh, Đạt, Vinh, Thà, Phúc, Tùng, Thông, Hiếu,
Long, Phú, Vỹ, Hai, Hưng, Nam, Cẩn
Ngàn năm sau ghi nhớ gương anh hào.
Trúc Lâm Lê An Bình sưu khảo; Trúc Lâm Nguyễn Việt Phúc Lộc hiệu đính
(trích Thần Việt Điện tức Tân U Linh Việt Điện)
Tướng Lê Văn Hưng: Từ Sư Ðoàn 21 Ðến Sư Ðoàn 5BB
* Lược ghi về đời binh nghiệp của Tướng Lê Văn Hưng
Tướng Lê Văn Hưng xuất thân
khóa 5 Sĩ quan Trừ bị Thủ Ðức, mãn khóa vào tháng 1/1955. Sau ngày
ra trường, ông đã có một thời gian dài chiến đấu tại chiến trường
Miền Tây qua các chức vụ các chức vụ chỉ huy từ cấp đại đội, tiểu
đoàn, Trung đoàn thuộc Sư đoàn 21 Bộ binh (BB). Năm 1966, ở cấp
Thiếu tá, ông là Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 2/Trung đoàn 31 BB.
Cũng trong năm 1966, ông được các phóng viên chiến trường vinh
danh là một trong năm ngũ hổ U Minh Thượng (ngoài Tiểu đoàn
trưởng Lê Văn Hưng, 4 sĩ quan khác là: Thiếu tá Lưu Trọng Kiệt,
Tiểu đoàn trưởng Tiểu đoàn 42 BÐQ; Thiếu tá Nguyễn Văn Huy, Tiểu
đoàn trưởng Tiểu đoàn 44 BÐQ, Ðại úy Vương Văn Trổ, Tiểu đoàn
trưởng Tiểu đoàn 3/33BB; Ðại úy Hồ Ngọc Cẩn, Tiểu đoàn trưởng
Tiểu đoàn 1/33BB).
Năm 1968, ở cấp bậc Trung
tá, Sĩ quan Lê Văn Hưng là Trung đoàn trưởng Trung đoàn 31 BB.
Ông đã chỉ huy Trung đoàn 31 BB lập nhiều chiến tích tại chiến
trường Hậu Giang. Cũng trong thời gian chỉ huy trung đoàn 31BB,
ông đã được thăng cấp đại tá. Giữa tháng 6/1971, ông được bổ
nhiệm giữ chức vụ Tư lệnh Sư đoàn 5 BB khi còn mang cấp đại tá,
hơn 9 tháng sau, ông được thăng cấp chuẩn tướng, tiếp tục giữ
chức Tư lệnh Sư đoàn này đến ngày 3 tháng 9/1972, sau đó được cử
giữ chức tư lệnh phó Quân khu 3. Một năm sau, Tướng Hưng được bổ
nhiệm làm Tư lệnh Sư đoàn 21 BB, cuối tháng 10/1974, ông đảm nhận
chức vụ Tư lệnh phó Quân đoàn 4 và đã tự sát vào tối ngày 30
tháng 4/1975 tại Cần Thơ.
Tướng Lê Văn Hưng và Sư đoàn 5 BB tại Bình Long hè 1972:
Trong suốt 20 năm chiến đấu
trên chiến trường miền Ðông Nam phần, Sư đoàn 5 BB đã tham dự nhiều
cuộc hành quân quy mô, và đã lập nhiều chiến công lớn. Riêng
trong cuộc chiến mùa Hè 1972, Sư đoàn 5 BB dưới quyền chỉ huy của
Tướng Lê Văn Hưng, đã cùng với các đơn vị Nhảy Dù, Biệt động
quân, Biệt cách Nhảy Dù và các đơn vị tăng viện giữ vững An Lộc.
Trận chiến tại Bình Long đã
bắt đầu vào ngày 4/4/1972 khi 1 trung đoàn CSBV tấn công một chi
đội chiến xa tăng phái cho Trung đoàn 9 BB từ biên giới rút về tăng
cường cho lực lượng phòng thủ Lộc Ninh. Ngày 5/4/1972, Cộng quân
(CQ) bắt đầu tấn công vào bộ chỉ huy Chi khu Lộc Ninh và hậu cứ
Trung đoàn 9 BB đặt trong quận lỵ. Ðịch đã mở đầu trận tấn công
bằng trận địa pháo và sau đó tung bộ binh, thiết giáp tấn công
cường tập. Lực lượng trú phòng đã chống trả quyết liệt. Vào trưa
cùng ngày, CQ bị đẩy lùi khi cố đánh chiếm phi đạo. Ngày 6 tháng
4/1972, CQ mở đợt tấn công mới với sự yểm trợ của 1 tiểu đoàn
chiến xa T54 với khoảng 30 chiếc. Pháo binh VNCH tại Lộc Ninh đã
phải hạ nòng bắn trực xạ vào các chiến xa CSBV đang tiến tới,
nhưng do áp lực quá nặng của CQ, thị trấn Lộc Ninh bị tràn ngập,
một thành phần của đơn vị phòng thủ đã vượt thoát khỏi vòng vây
của địch và về đến An Lộc. Sau khi trận tấn công của CQ vào Lộc
Ninh diễn ra, Trung tướng Nguyễn Văn Minh, Tư lệnh Quân đoàn 3, đã
khởi động kế hoạch bảo vệ An Lộc.
Theo kế hoạch của Tướng
Minh, bộ Tư lệnh Hành quân của Sư đoàn 5 BB cho Tướng Lê Văn Hưng
chỉ huy và 2 tiểu đoàn của Liên đoàn 3 BÐQ được trực thăng vận vào
An Lộc. Cuộc chuyển quân hoàn tất vào ngày 5 tháng 4/1972. Ngày 7
tháng 4/1972, bộ Tổng tham mưu đã điều động Lữ đoàn 1 Nhảy Dù
tăng viện cho Sư đoàn 5 BB. Sáng ngày 16 tháng 4/1972, Liên đoàn
81 Biệt Cách Dù được lệnh tiếp ứng cho mặt trận Bình Long. Về các
đơn vị thuộc Sư đoàn 5 BB, ngày 11 và 12 tháng 4/1972, Trung đoàn
8 BB được trực thăng vận vào An Lộc. Trước đó, Sư đoàn 5 BB được
bộ Tổng tham mưu tăng viện Trung đoàn 52 của Sư đoàn 18 BB.
Trung đoàn này đóng ở khu vực cầu Cần Lê, sau cuộc tấn công của
CQ vào các ngày 6 và 7 tháng 4/1972 đã bị thiệt hại nặng. Trung
đoàn 7 BB và Trung đoàn 9 BB bị tổn thất trong các cuộc tấn công
vào thượng tuần tháng 4/1972, đã được bổ sung quân số để cùng với
các đơn vị bạn phối trí phòng thủ bảo vệ An Lộc. Sau hơn hai
tháng tử chiến với CSBV, dưới quyền tổng chỉ huy của Tướng Lê Văn
Hưng, Lực lượng VNCH đã giữ vững được An Lộc và sau đó đã khởi
động các cuộc phản công giải tỏa áp lực địch ở các khu vực phụ
cận thị xã tỉnh lỵ.
Câu chuyện về Tướng Lê Văn Hưng tại mặt trận An Lộc:
Trong hơn 2 tháng tổng chỉ
huy lực lượng VNCH tại mặt trận An Lộc, Tướng Lê Văn Hưng đã cùng
với quân sĩ các cấp giữ vững phòng tuyến tỉnh lỵ Bình Long. Trong
những giờ phút căng thẳng nhất của cuộc chiến, ông đã nêu gương
sáng cho các sĩ quan thuộc quyền về phong cách chỉ huy. Giữa
tháng 6/1972, một nhóm phóng viên từ Sài Gòn đã đến bộ tư lệnh
Hành quân của Tướng Hưng. Qua tiếp xúc với vị Tư lệnh chiến
trường An Lộc, một phóng viên VTVN đã viết về tướng Hưng như sau:
"Bước vào lối đi nhỏ hẹp, đó
là con đường dẫn xuống trung tâm hành quân của Tướng Lê Văn
Hưng, Tư lệnh mặt trận Bình Long. Căn hầm tù mù, 1 ngọn đèn duy nhất
chừng 45 nến chỉ mang lại một chút ánh sáng vàng vọt, không đọc
được bức thư. Sau này, chúng tôi (phóng viên) được biết Tướng
Hưng chuẩn bị cho những ngày phong tỏa kéo dài, ông có ba máy
phát điện riêng nhưng nhất quyết chỉ sử dụng một máy mà công suất
chỉ đủ dùng cho hệ thống siêu tần số và các máy liên lạc, còn
thừa lại là ánh điện mờ trong hầm chỉ huy.
Tướng Hưng tự hạn chế mọi tiện
nghi riêng cho sự sống còn của Bình Long. Nếu không còn mạch điện
cung cấp cho hệ thống liên lạc thì An Lộc sẽ thất thủ tức khắc.
Ngoài căn hầm trung tâm hành quân, Tướng Hưng còn lại một căn hầm nhỏ
dành riêng cho ông và nơi này chỉ được thắp sáng khi cần, bằng
pin với bóng đèn xe đạp. Tướng Hưng chỉ sử dụng 1 máy phát điện,
hai máy còn lại phải phòng hờ cho trường hợp máy đang phát bị
trúng đạn pháo kích. Hơn nữa mức dự trữ nhiên liệu chỉ đủ cho
thời gian 1 tuần lễ.
Theo lời yêu cầu của Tướng
Hưng, bộ Tư lệnh Quân đoàn 3 có thả dù các phuy xăng nhưng trong
10 thùng khi chạm đất thì đã phát nổ đến 9 thùng. Có những ngày
Tướng Hưng phải ra lệnh đi mót xăng từ các xe cộ nằm rải rác
trong thành phố. Nhiều người đã chết trong công tác tầm thường
này, nhưng chính là sự hy sinh đầy ý nghĩa cho sự đứng vững của
An Lộc, trong hơn hai tháng trời khói lửa. Trong trung tâm Hành
quân tù mù, Ðại úy Quí, sĩ quan báo chí Sư đoàn 5 BB, trình diện
Tướng Hưng và giới thiệu từng người trong nhóm phóng viên. Tướng
Hưng mặc áo thun xanh và có nụ cười hiền từ, ông bắt tay mọi
người và khất hẹn đến sau phiên họp hành quân sẽ để phóng viên
phỏng vấn. Căn hầm Tướng Hưng rất hẹp so với số người chen chúc làm
việc, kích thước chỉ chừng 4 x 10 mét, tất cả bộ tham mưu của
ông làm việc dưới này và không một ai có quân phục đàng hoàng,
không mặc áo thun thì cũng mình trần. Vào buổi chiều, Tướng Hưng
ra khỏi hầm để nhóm phóng viên thực hiện 1 “show” dã chiến, anh
em nhận rõ khuôn mặt gầy gò rất có nét của ông. Ðiểm đặc biệt là
làn da ông trắng xanh sau hơn hai tháng trời làm việc dưới hầm,
tránh các trận pháo kích kinh hoàng mà có lúc đã lên tới 7,500 trái
mỗi ngày. Trong cuộc phỏng vấn, Tướng Hưng thay vì nói về mình đã
chỉ đặc biệt đề cao tinh thần chiến đấu của các chiến sĩ thuộc
mọi quân binh chủng đã giữ vững An Lộc và tình cảnh bi đát của
mấy chục ngàn đồng bào kẹt giữa vùng lửa đạn Bình Long.
Tướng Hưng trở lại chiến trường miền Tây:
Ðầu tháng 9/1972, Tướng Hưng
được cử giữ chức Tư lệnh phó Quân khu 3, đặc trách chỉ huy lực
lượng đặc nhiệm phản ứng cấp thời. Một năm sau, ông trở lại Sư đoàn
21 BB với chức vụ Tư lệnh Sư đoàn. Trong năm 1974, Tướng Hưng đã
điều động các đơn vị trực thuộc mở những cuộc hành quân đánh bật
CSBV tại chiến trường Hậu giang. Cuối tháng 10/1974, Tướng Hưng
bàn giao chức vụ Tư lệnh Sư đoàn 21 BB cho Ðại tá Mạch Văn
Trường, nguyên Trung đoàn trưởng Trung đoàn 8 BB tại chiến trường
An Lộc Hè 1972, để về Cần Thơ giữ chức Tư lệnh phó Quân đoàn 4.
Tướng Hưng đã tự sát vào tối ngày 30/4/1975 tại văn phòng riêng ở
bộ chỉ huy phụ của Quân đoàn 4 (đồng thời là nơi gia đình Tướng
Hưng tạm cư trú), sau khi nói lời từ giã với gia đình và bắt tay
từ biệt tất cả quân sĩ bảo vệ bộ chỉ huy. Sau đó, ông đã quay vào
văn phòng, khóa chặt cửa và tự sát bằng súng lục vào lúc 8 giờ
45 phút tối 30/4/1975.
(Biên soạn dựa theo tài liệu
của Khối Quân sử/Phòng 5/Bộ TTM/QL.VNCH, bài viết của nhóm phóng
viên chiến trường được phổ biến năm 1972, lời kể của phu nhân cố
Thiếu tướng Lê Văn Hưng).
AN LỘC ANH DŨNG, Chuẩn Tướng Lê Văn Hưng
"An Lộc đã đứng
vững suốt 3 tháng cam go, nhờ vào tinh thần chiến đấu kiên cường
của toàn thể quân - dân anh hùng nơi thị xã nhỏ bé thân yêu của đất
nước ."
An Lộc 7/7/72
Chuẩn tướng Lê văn Hưng
Thần tướng Lê Văn Hưng và Đại tá tư lịnh phó sư đoàn Nhảy Dù tại mặt trận An Lộc năm 1972
LỜI TỰA
Một thông tín chiến tranh trẻ
của Nga, Konstatine Simonoff từng chứng kiến chiến trận Stalingrad
giữa lúc thành phố này bị công hãm đã viết lại rằng: "quả đất
như lay chuyển dọc chiến tuyến dài 40 dậm kéo dài ngang thành phố
Stalingrad . Đường phố Stalingrad tắt nghẽn. Phụ nữ, trẻ em
không di tản được khỏi thành phố, đã phải trú ẩn trong những hầm
hố đào sâu trong các lòng suối dẫn đến con sông Volga . Các oanh
tạc cơ của Đức rơi chất đống trên thành phố ... Không một vật gì
an toàn ở Stalingrad ... không có thời giờ để chôn người chết ...
Các bộ chỉ huy trú phòng Stalingard được đặt sâu dưới lòng đất
..."
Những ngôn từ diễn tả trận
chiến Stalingard cách đây 30 năm bây giờ lại được người ta dùng để
mô tả chiến trường An Lộc . Nếu bút mực, phim ảnh trong 30 năm
qua vẫn chưa nói lên hết thảm trạng chiến tranh ở Stalingard, thì
An Lộc ngày nay cũng vậy .
An Lộc nhỏ bé, nhưng chiến
thắng An Lộc quá vĩ đại . An Lộc điêu tàn nhưng chiến thắng An
Lộc là một hào quang rực rỡ . Một chiến trận mà cả thế giới hướng
về với những cảm phục và ngữơng mộ như An Lộc không thể diễn tả
hết bằng vài trăm trang giấy một quyển sách nhỏ .
Cả một đạo quân báo chí quốc
tế đã chọn An Lộc làm mục tiêu chính . Tất cả đã ghi nhận lại bằng
ngôn từ, bằng hình ảnh những gì về An Lộc với từng khía cạnh
riêng rẽ của nó . Nhóm người trẻ từng theo dõi chiến cuộc An Lộc,
từng đặt chân vào thị trấn nhỏ bé nhưng kiêu hùng này trong
những ngày khói lửa, từng cảm kích trước sực chiến đấu và chịu
đựng của quân dân An Lộc . Hôm nay ghi lại đây những điều thu thập
được chỉ với ước vọng nhỏ phản ảnh phần nào sự chiến đấu kiên
trì dũng cảm của toàn thể quân dân ta đang nỗ lực bảo vệ non
sông, giữ từng tấc đất ... như Bình Long Anh Dũng, Komtum Kiêu
Hùng và Trị Thiên Vùng Dậy .
Trước những sự mầu nhiệm giúp
An Lộc đứng vững, Tướng Lê Văn Hưng, người hùng tử thủ An Lộc đã
viết cho chúng tôi rằng: "An Lộc đã đứng vững suốt 3 tháng cam go,
nhờ vào tinh thần chiến đấu kiên cường của toàn thể quân - dân
anh hùng nơi thị xã nhỏ bé thân yêu của đất nước . "
Những dòng chữ của vị Tướng anh hùng nho nhã mở đầu cho quyển sách nhỏ này "An Lộc, Bình Long anh dũng" .
VÀI NÉT VỀ AN LỘC
Tỉnh Bình Long nằm sát biên thùy
Kampuchea với một diện tích 2,240 (hai ngàn hai trăm bốn mươi) cây
số vuông, gồm trên 76 ngàn dân. Riêng quận An Lộc gồm cả thành
phố tỉnh lỵ rộng 740 cây số vuông với khoảng 44 ngàn dân, đa số
tập trung vào xã Tân Lập Phú. Toàn tỉnh Bình Long, chung quanh tỉnh
lỵ và quận lỵ là những đồn điền cao su ngút ngàn, vài ngọn đồi
thoai thoải. Đồi Gió, Đồi 100, Đồi Đồng Long là những cứ điểm
quân sự quan trọng bảo vệ thị trấn An Lộc.
Quốc lộ 13 từ Sàigon đi ngược
lên cắt đôi tỉnh Bình Long và xuyên ngang tỉnh lỵ An Lộc dẫn dài
tới biên thùy Kampuchea, tới Snoul. Quốc lộ 13 phải vượt qua Lai
Khê, Chơn Thành, Tàu Ô, Tân Khai, Xa Cát, Xa Trạch, Xa Cam rồi mới
tới thành phố An Lộc. Quảng đường này đã trở thành chông gai
trắc trở trong thời gian diễn tiến cuộc chiến An Lộc. Những chiến
sĩ phải khắc phục quảng đường này từ Nam lên Bắc và những người
dân chạy loạn từ Bắc xuống Nam đã mệnh danh hơn 20 cây số quốc lộ
này là con đường máu 13.
Điểm thứ nhất khiến Cộng Sản
Bắc Việt nhắm vào An Lộc là vì tỉnh Bình Long nằm sát biên giới
Kampuchea nơi che dấu những căn cứ địa của CS Bắc Việt . Thị trấn
này về mặt chiến lược còn nắm vai trò chủ yếu phòng thủ cho Bình
Dương và sau đó là thủ đô Sàigon . Thế nhưng An Lộc chỉ là một
thành phố nhỏ bé, nơi đặt cơ sở hành chánh điều hành tỉnh Bình
Long. Điều quan trọng mà Cộng sản Bắc Việt đã gán cho An Lộc là
yếu tố tinh thần. Khi chọn làm mục tiêu tấn công Cộng Sản Bắc
Việt hy vọng đạt một chiến thắng đồng thời tạo một kinh hoàng, đe
doạ thủ đô.
Khi " họ quyết tâm" tấn công
An Lộc, Cộng Sản Bắc Việt cũng không ngờ đến rằng sẽ gặp phải một
sức chiến đấu kiên trì anh dũng của quân dân tại thành phố thân
yêu này . Sức chiến đấu không phải chỉ một người ca tụng, một dân
tộc ca tụng mà cả thế giới ngưỡng mộ và cảm phục.
TỪ LỘC NINH ĐẾN AN LỘC
Giữa lúc dân chúng trên khắp
lãnh thổ miền Nam Việt Nam tự do chưa hết bàng hoàng bởi cuộn sóng
đỏ xâm lăng công khai vượt lằn ranh vĩ tuyến 17 tràn vào vùng cực
Bắc VNCH, trong những ngày đầu thì một mũi dùi khác của Cộng Sản
Bắc Việt (CSBV) bắt đầu thọc mạnh vào tỉnh Bình Long, với quân số
4 sư đoàn, mưu toan " dứt điểm " Bình Long, làm bàn đạp tiến về
phía Nam, uy hiếp thủ đô Sài-gon, chỉ cách nơi đây có hơn 100 cây
số.
Rạng sáng ngày 5/4/72, vào
lúc bình minh, Bộ Chỉ Huy hành quân của CSBV ban ra một mệnh lệnh
khô khan: "Phải chiếm An Lộc trước ngày 20-4, nghĩa là phải đè
nặng áp lực tối đa lên vùng hơn 100 cây số Bắc Sài-gon, để cầm
chân một số lớn lực lượng nòng cốt của địch tại đây "
Đoàn quân xâm lăng, được
chuẩn bị từ lâu, gồm các sư đoàn Công Trường 5, CT 7, CT 9, CT Bình
Long, cùng Trung đoàn 203 chiến xa từ vùng Lưới Câu của
Kampuchea tràn qua, xuyên qua các rừng cao su dày đặc. Quân CSBV
được pháo binh nặng loại bắn xa 130 ly và các loại súng phòng
không cực kỳ tối tân yểm trợ. Tính ra, ít lắm cũng đến 40 ngàn
quân CSBV tham dự mặt trận này. Trong trận đánh đầu tiên, Cộng
sản Bắc Việt dồn toàn lực Công Trường 5 gồm 3 trung đoàn 174,
275, và Trung đoàn Biệt lập cùng trung đoàn Pháo E 6, quyết nuốt
trọn Lộc Ninh, một quận nằm về phía Bắc An Lộc.
Cộng quân gặp sự kháng cự
mãnh liệt của chiến đoàn 9, gồm Trung đoàn 9 BB ( bộ binh) và 30
chiến xa thuộc Thiết đoàn 5, Biệt Động Quân Biên Phòng, Địa
Phương Quân và Nghĩa Quân Lộc Ninh cùng phản ứng không kém phần ác
liệt. Mặc dù quân số cán binh CS đông gấp 3; quân trú phòng vẫn
cố chống trả . Nhiều trận đánh xáp lá cà diễn ra ngay bên trong
quận lỵ . Trước chiến thuật thí quân của CS, quân trú phòng phải
hạ nòng đại bác 105 trực xạ vào các đợt xung phong biển người của
địch .
Đánh vùi nhau suốt ngày không
xong, Cộng quân dội trở ra, để rồi pháo kích liên miên bất tận
vào các ổ kháng cự của quân trú phòng.
Giữa lúc chiến trường Lộc
Ninh vẫn diễn ra ác liệt, một cánh quân khác của Công trường 9, đơn
vị được coi là thiện chiến nhất trong số 4 sư đoàn CSBV tham
chiến Bình Long bất ngờ tấn công vào tỉnh lỵ An Lộc từ 3 giờ chiều
ngày 6 tháng 4, nhằm chặn đường tiếp viện cho Lộc Ninh.
Đoạn đường từ An Lộc đi Lộc Ninh bị gián đoạn hoàn toàn, chỉ có thể liên lạc bằng điện thoại .
Tình hình hết sức nguy ngập. Trận thế của CSBV đã bắt đầu hình thành.
Toàn bộ Lữ đoàn 1 Nhẩy Dù, gồm 3
tiểu đoàn 5, 6, và 8 được gửi đến tăng viện. Toàn bộ sư đoàn 21
Bộ Binh, cùng trung đoàn 15 của Sư đoàn 9/BB từ vùng lầy miền Tây
cũng được bốc lên Lai Khê.
Tuy nhiên, kể từ đây, quãng
đường Chơn Thành đi An Lộc đã bị tắt nghẽn. Các đơn vị tăng viện
cố tiến từng bước một để đến gần đơn vị bạn tại An Lộc, nhưng mỗi
bước tiến, không biết bao nhiêu chiến binh gục ngã, dù là bên này
hay bên kia . Tiến lên không nổi, phải quay trở lại, để rồi tìm
cách tiến lên. Gần trọn sư đoàn CT.7 của địch dồn nỗ lực chính vào
tuyến phục kích dài 26 cây số từ Chơn Thành đến An Lộc. Suốt dọc
quãng đường này, nơi nào cũng có thể là mục tiêu của pháo binh
địch. Chúng rải quân dài dài dọc theo quốc lộ để sẵn sàng chỉ
điểm toạ độ cho pháo binh từ xa bắn tới. Phi trường Lai Khê, vắng
vẻ từ 3 tháng qua, kể từ khi các đơn vị Hoa Kỳ rút đi, bỗng
nhiên tấp nập trở lại. Các chuyến bay nối đuôi nhau chuyển quân
hoặc tiếp tế cho chiến trường .
Cuộc giao tranh vẫn tiếp diễn
ác liệt. Dần dần, lực lượng bên trong An Lộc đã có thể khởi lại
thế công, dù phải hết sức chật vật. Mấy hôm trước, vòng bán kính
bao vây thị trấn chỉ chừng 500 thước. Nhưng đến ngày 11-4, vòng
đai kiểm soát được nới rộng thêm đến hơn ba cây số đường bán kính
.
Bên ngoài, lữ đoàn 1 Dù đã
tiến khỏi Chơn Thành được 7 cây số về hướng Bắc, sau khi giải tỏa
áp lực địch từ Lai Khê đến Chơn Thành. Sau một trận đụng độ ác
liệt với địch quân tại vùng này, lữ đoàn 1 Dù giao lại trách
nhiệm cho các đơn vị của sư đoàn 21/BB giữ an ninh trục lộ những
đoạn đường đã được giải toả .
Riêng trong ngày 11-4, 27
pháo đài B.52 trút gần 800 tấn bom xuống các vị trí địch. Có lẽ nhờ
thế, buổi chiều hôm đó, mức độ pháo kích đã giảm sút rất nhiều .
Sư đoàn 21/BB được tăng phái
trung đoàn 15/9 và một tiểu đoàn Dù, có nhiệm vụ khai thông Quốc
lộ 13 nhưng đây quả là một nhiệm vụ vô cùng khó khăn mà mãi đến 8-6
mới hoàn thành nổi.
TRẬN CHIẾN XA ĐẦU TIÊN
Ngày 12-4, Bộ Tư Lệnh cao cấp
của CSBV lại ra khẩu lệnh cho cán binh của họ: "Cán bộ và binh sĩ
phải tấn công khắp mặt trận. Chắc chắn quân ta sẽ thắng ". Guồng
máy tuyên truyền của CSBV được tổ chức ngay tại quận Lộc Ninh,
rêu rao là An Lộc đã được giải phóng, nên ngày hôm sau 13-4,
chiến xa của chúng mở nắp khơi khơi tiến vào thị xã An Lộc. Khi
xe bị bắn cháy, những tên lính CSBV gục chết mà gương mặt vẫn còn
hết sức ngỡ ngàng, như còn vương mắc: " Quân ta đã giải phóng An
Lộc rồi kia mà ? "
Mở màn cho trận đánh khốc
liệt bằng chiến xa này, hồi rạng sáng, cộng quân từ mạn Bắc thành
phố tiên chiếm phi trường L.19 và toàn thể kho nhiên liệu, đạn
dược của Bình Long gần sân bay bị phát hoả bốc cháy dữ dội. Hàng
ngàn quả đạn đại bác rơi vào An Lộc dọn đường . Đoàn chiến xa lù
lù tiến vào. Nghe tiếng ì - ì của chiến xa từ phía Bắc thẳng vào
thành phố, lính trung đoàn 8/BB hơi bỡ ngỡ , vì đây là lần đầu
tiên họ trực diện với thiết giáp T-54 và PT.76 của CSBV. Đoàn
chiến xa tiến theo đường Ngô Quyền, sát cạnh Bộ Chỉ Huy (BCH) của
Đại Tá Mạch văn Trường, Trung Đoàn Trưởng Trung đoàn 8/BB. Mặc dù
một vài trái pháo của ta làm chậm bước tiến, nhưng đoàn chiến xa
địch vẫn bò tới. Chỉ còn cách BCH của ĐT. Trường 20 thước, đoàn
chiến xa bị khựng lại bởi một loạt đạn M.72. Ba phát đầu bị hụt .
Phát sau trúng đích, chiếc xe dẫn đầu bốc cháy, trườn tới mấy
thước rồi ngừng hẳn. Mấy tên lính CS trong xe nhẩy ra, cháy nám, lăn
lộn trên lề đường . Một loạt đạn M.16 giải thoát, hay nói theo
đúng danh từ Cộng sản, " giải phóng " chúng khỏi cảnh đau đớn đó .
Lên tinh thần, lính của Trung đoàn 8 chỉa mũi M.72 vào tất cả
đoàn xe. Có tới 15 chiến xa địch bị bắn cháy sát cạnh BCH của
Trung đoàn 8/BB. Đoàn chiến xa địch lùi lại để rồi tìm đường khác
tiến vào. Tiếng súng vang rền trong phân nửa phía Bắc thị xã An
Lộc .
Trong lúc giao tranh ác liệt
tiếp tục . Đại tá Trương hữu Đức , thiết đoàn trưởng thiết đoàn 5
đang ngồi trực thăng quan sát, bị trúng đạn tử thương . Một ngôi
sao bạc được gắn trên quan tài phủ lá Quốc Kỳ, đánh dấu cấp bậc
cuối cùng của một anh hùng thiết giáp .
Tại Saigon, khoáng đại Thượng
Nghị Viện đã ngưng lại một phiên họp thường lệ để dành hết thời
gian ca ngợi và tri ân các chiến sĩ đang chiến đấu anh dũng trên
khắp các mặt trận.
Trở lại An Lộc, sau 30 giờ ác
chiến đẫm máu bằng đủ mọi hình thức, xáp lá cà, cận chiến bằng
lựu đạn, súng dài, súng ngắn thi nhau nổ, trong phân nửa thị xã
phía Bắc, cuộc tấn công đợt I có chiến xa pháo binh hổ trợ của
CSBV đã bị đẩy lui . Hai bên đều bị thiệt hại nặng, và kiệt lực,
cần phải nghỉ ngơi chỉnh đốn lại ...
Cuộc tấn công bằng chiến xa lần thứ hai, rồi thứ ba ...
Ngày 14-4 đánh dấu một nỗ lực
mới của Tướng Nguyễn văn Minh, Tư lệnh Quân khu III. An Lộc bị
xiết chặt trong vòng vây. An Lộc bị bó cứng trong mấy cây số vuông.
Quân trú phòng không bung ra ngoài được để hoạt động. Số thương
vong vì pháo kích mỗi ngày mỗi tăng. Cần phải tìm một lối thoát,
lập một đầu cầu mở cửa ra vào An Lộc, nới rộng tầm hoạt động của
quân trú phòng. Mặt Bắc, mặt Tây, mặt Nam đều bị bít kín. Chỉ còn
mặt Đông Nam, với những ngọn đồi thoai thoải. Những ai phải lãnh
nhiệm vụ khó khăn và nguy hiểm này ? Lữ đoàn 1 Nhẩy Dù dưới
quyền Đại tá Lê Quang Lưỡng được Trung Tướng Minh chọn, vì quả
thật không có đơn vị nào tại mặt trận này làm hơn được LĐ 1/ ND.
Cuộc họp mặt tại căn cứ Lai
Khê giữa Trung Tướng Dư Quốc Đống, Tư lệnh Sư Đoàn Nhẩy Dù, Trung
Tướng Minh và Đại tá Lưỡng kết thúc mau chóng. Sau 5 vòng bay quan
sát, Đại tá Lưỡng chọn ấy Srok Ton Cui làm bãi đáp, 4 cây số Đông
An Lộc.
Tiểu đoàn 6 Dù xuống trước
dọn bãi đáp. Ngày hôm sau, 15-4, hai tiểu đoàn 5,8 và BCH Lữ đoàn
xuống theo. Tiểu đoàn 6/ND ở lại đoạn hậu, trấn giữ Đồi Gió, để hai
tiểu đoàn bạn chia làm hai cánh song song tiến vào An Lộc.
Cũng trong thời gian này,
nghĩa là vào sáng 15-4, CSBV lại ồ ạt tấn công đợt 2 vào mạn Bắc
thị trấn. Một số chiến xa địch lọt được phòng tuyến phía Bắc, xuống
đến nửa phía Nam thành phố. Một số lớn chiến xa địch lại bị phá
hủy .
Rút kinh nghiệm lần trước,
quân trú phòng bắt đầu tranh nhau bắn chiến xa, không phải chỉ
bằng M-72 mà bằng cả súng phóng hoả tiễn B.40 và B.41 tịch thu được
của đối phương khi chúng xâm nhập thành phố. Chính trong những
cuộc giao tranh này, cán binh CSBV để lộ rõ một khuyết điểm trầm
trọng trong kỹ thuật tác chiến trong thành phố: thiếu phối hợp
giữa bộ binh và chiến xa. Quân trú phòng ẩn nấp trên các cao ốc,
trong các hầm trú ẩn, dưới các cống rãnh, tại bất cứ nơi nào kín
đáo mà họ thuộc nằm lòng để chỉa tất cả họng súng đủ loại vào một
mục tiêu quá lớn, và chỉ cách nhau trong vòng 10 thước. Quân tấn
công, tất nhiên từ xa tới, dường như hoàn toàn lạc lõng giữa một
thành phố xa lạ . Dù họ có được học tập kỹ càng đến mức nào đi
nữa, trên mô hình, dù có thực tập đánh trên xa bàn hàng bao nhiêu
lần đi nữa, thì họ cũng không thể nào biết rõ địa thế bằng chính
người dân, binh sĩ đang sinh sống tại An Lộc. Đó là chưa kể một
lỗi lầm trầm trọng trong chính sách tuyên truyền của CSBV là đã
khiến cho binh sĩ của họ mang một tin tưởng quá lạc quan rằng An
Lộc đã được giải phóng. Điều này chẳng khác nào họ đã dẫn dụ, lừa
bịp binh sĩ của họ vào chỗ chết.
Hơn thế nữa, nếu lúc ban
đầu, đoàn chiến xa hùng hậu của CSBV có tác dụng làm phấn khởi tinh
thần binh sĩ của họ, đồng thời làm suy giảm nhuệ khí quân trú
phòng, thì trong thời gian sau, ảnh hưởng đó lại trái ngược.
Trong đợt tấn công bằng xe tăng đầu tiên vào An Lộc, vài đoàn
viên xe tăng Cộng sản Bắc Việt được cấp chỉ huy của chúng cho
biết trước là An Lộc đã được giải phọng Cho nên lính Cộng sản Bắc
Việt lừ lừ cho "tăng" tiến vào thành phố, mở rộng cả nắp pháo
tháp ngắm cảnh "thị trấn giải phóng" và chờ đợi những tiếng hoan
hô của " dân được giải phóng ". Cũng nhờ vậy mà chúng còn được
dịp chạy thoát khỏi xe tăng. Trong các đợt tấn công sau đó, các
chiến sĩ ta sau khi hạ được " tăng " địch đều khám phá rằng các
đoàn viên tăng cộng sản Bắc Việt đều bị cấp chỉ huy của chúng xích
chặt vào " tăng " luôn. Lúc đầu, chiến sĩ ta cứ tưởng là binh sĩ
Cộng sản Bắc Việt can đảm cố thủ trong xe tăng ?
Ngày 9/4/1972 tại Quảng Trị,
tiểu đoàn 6 Thủy Quân Lục Chiến chỉ dùng vũ khí cá nhân M-72 hạ
một loạt hàng chục chiến xa địch chỉ trong vòng nửa tiếng đồng hồ.
Chiến thắng đầu tay này được loan truyền mạnh mẽ trên hệ thống
truyền thanh quốc gia. Cũng trên làn sóng này, kỹ thuật bắn chiến
xa cũng được chính các Tướng lãnh giải thích tường tận. Binh sĩ
VNCH, hầu như mỗi người đều có một máy thu thanh bỏ túi để nghe
âm nhạc, và dường như tất cả đều chú ý nghe ngóng tin tức chiến
sự tại các mặt trận khác. Họ biết được hiệu quả của vũ khí chống
chiến xa, và các cấp chỉ huy mặt trận cũng không bỏ lỡ cơ hội huấn
luyện thêm ngay tại chỗ, như trường hợp của Tướng Hưng, ngay sau
trận tấn công bằng chiến xa đầu tiên của CSBV vào An Lộc.
Kể từ khi hạ được chiến xa
đầu tiên tại An Lộc, binh sĩ trú phòng lên tinh thần, và vững chãi
chiến đấu với địch. Cùng lúc đó, tinh thần của binh sĩ CSBV phần
lớn dựa vào chiến xa. Chiến xa bị cháy, bị bắn lật gọng nằm ngổn
ngang trên đường phố, họ còn tinh thần đâu nữa để mà chiến đấu ?
Bộ binh tùng thiết ( đi theo thiết giáp ) thấy chiến xa bị bắn
cháy là mất tinh thần. Đây là một trong những yếu tố khiến cho An
Lộc khỏi mất!
Sự thiệt hại về nhân mạng và
vật chất của quân VNCH bên trong An Lộc, có thể nói mà không sợ
sai lầm, đến 90 phần trăm do pháo kích.
Cũng trong ngày 18/4, Tướng
Nguyễn văn Minh dời Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn III lên Lai Khê để trực
tiếp chỉ huy mặt trận Bình Long. Một lực lượng đặc nhiệm gồm 20
ngàn binh sĩ với Nhẩy Dù, Bộ Binh, Thiết kỵ được thành lập để
giải toả quốc lộ 13.
Cuộc đổ quân của lữ đoàn 1
Nhẩy Dù gây thiệt hại cho cả một tiểu đoàn trấn giữ Đồi Gió. Tiểu
đoàn 6 Nhẩy Dù và một pháo đội 6 khẩu đại bác 105 ly bị thiệt hại
nặng. ( Sau 18 năm thành lập, tiểu đoàn 6 Dù bị tan nát vào lúc
17 giờ ngày 21/4). Tuy nhiên, chính tiểu đoàn này, được bổ sung
ngay tại chỗ, đã trả được mối hận đó, bằng cách đánh cú chót
tuyệt kỹ, bắt tay với lực lượng bên trong An Lộc vào ngày 8/6,
kết thúc giai đoạn 2 tháng vây hãm của chiếc rọ tử thần "An Lộc
".
Liên đoàn 81 Biệt Cách Nhẩy
Dù, đang hoạt động bên trong phòng tuyến địch, cũng được bốc hết
về An Lộc ngày 16-4, để tiêu diệt các tổ đặc công của địch lọt được
vào thành phố sau hai cuộc tấn công vào thị xã. Lính Biệt Cách Dù
được huấn luyện để đơn độc chiến đấu trong lòng địch, thuộc nằm
lòng cách tách chiến thói quen và vũ khí của CSBV để có thể giả
dạng quân " giải phóng ", nên kỹ thuật tác chiến cá nhân quá cao
so với đặc công CS. Chính Biệt Cách Dù đã tỉa các đặc công CS cố
bám vào dân, và nhờ đó, tránh một số thiệt hại đau thương cho số
dân chúng còn kẹt lại bên trong thành phố.
Sau khi quân Dù bắt tay được
với quân trấn thủ, liền nới rộng vòng đai về phía Nam, Không Quân
VNCH và Hoa Kỳ hoạt động dữ dội. Pháo đài B52 dội bom chỉ cách An
Lộc 1 cây số về phía Bắc, tiêu diệt trọn một trung đoàn địch.
Áp lực địch đã giảm bớt
trong ngày 17-4. Các lực lượng CSBV bên trong thành phố, lớp bị
tiêu diệt, phần bị đánh bật ra ngoài. Quân trú phòng có nới rộng
vòng đai phòng thủ, đồng thời di chuyển được chừng 2.000 dân
chúng ra khỏi An Lộc để chạy về Chơn Thành. Mặc dù kho đạn dã
chiến tại Lai Khê bị pháo kích nổ dữ dội gây bối rối cho sư đoàn
5, và hành lang máu trên quốc lộ 13 vẫn còn bế tắc, nhưng đến
đây, Tướng Nguyễn Văn Minh nhìn thấy được một tia hy vọng "Có thể
giữ vững được An Lộc ".
Trong cuộc họp báo tại Lai
Khê sáng ngày 17-4, Tướng Minh tuyên bố " Giai đoạn khó khăn nhất
đã qua. Chúng tôi hết sức thận trọng vì sợ kẹt dân. Chúng tôi không
lạc quan quá trớn, và đang ghìm súng chờ đợi những đợt tấn công
mới của đối phương ".
Tướng Minh khỏi phải chờ đợi lâu .
Ngay ngày hôm sau, 18-4, đợt
tấn công chiến xa thứ ba đã đổ ập vào An Lộc, một chiến trường
nặng ký gấp nhiều lần Điện Biên Phủ 18 năm trước, nhưng theo một nhà
báo ngoại quốc, là " Gió đã đổi chiều cho Giáp ". Mà quả thật,
gió đã đổi chiều tại đây. Quân trú phòng không vướng một mặc cảm
chủ bại. Họ cùng một lòng chiến đấu, hy sinh cuộc sống của họ cho
lẽ sống của cả 17 triệu dân miền Nam tự do, như lời Tướng Lê Văn
Hưng, Tư Lệnh sư đoàn 5 BB, chỉ huy toàn bộ lực lượng trú phòng:
"Ngày nào tôi còn, An Lộc còn".
Thần tướng Lê Văn Hưng trong hầm chỉ huy mặt trận An Lộc 1972
Vị Tướng này tay cầm M.16,
áo thun, quần đùi, lựu đạn quanh mình, hoạt động 24/24, hai tai
liên tục nghe báo cáo, và điều động binh sĩ ở khắp nơi. Sư hiện diện
của vị Tướng này ngay tại mặt trận là một trong những yếu tố
quan trọng giữ vững An Lộc.
Thêm nhiều chiến xa CSBV bị
hạ gần Bộ Chỉ Huy của Tướng Hưng. B52 tiếp tục dội bom chung quanh.
Không quân VN dồn dập yểm trợ và tiếp tế. Nhưng, trước một hàng
rào phòng không dầy đặc đủ loại, từ đại bác 37 ly, B.40, B.41,
hoả tiễn tầm nhiệt cầm tay SA.7 lố nhố trong rừng cao su bao vây
An Lộc, dù anh em phi công có cố gắng đến mức tối đa, chịu nhiều
tổn thất, cũng chỉ tiếp tế "nhỏ giọt" cho chiến trường.
Phần lớn kiện hàng thả
xuống, bay tạt ra ngoài hàng rào phòng thủ. Nguồn tiếp tế bị cản
trở, quốc lộ 13 vẫn tắc nghẽn. Quân trú phòng bị bao vây trong hơn
hai tháng trường như thế . Không khí ngột ngạt và căng thẳng đến
độ một Trung Tá Trưởng Phòng 2 của sư đoàn 5BB phải thốt lên "
Đây là chiến trường cô đơn, và mãi đến ngày thứ 60 của cuộc
chiến, các cánh quân tiếp viện cũng chỉ le lói ở cuối đường số
13" Nếu đây là một đoàn quân không chiến đấu cho một chính nghĩa,
không có một niềm tin vững chãi, và hình như, nếu không có một sự
nhiệm mầu nào đó hổ trợ, chắc chắn họ đã thảm bại.
Đợt tấn công thứ tư
Hạn định lúc ban đầu của BCH
cao cấp CSBV ban ra là ngày 20-4 phải dứt cho được An Lộc . Nhưng
An Lộc vẫn còn vững. Tin tình báo cho hay, đúng ngày này, toàn bộ
chỉ huy của Công Trường 5 CSBV bị thay thế, để chuẩn bị đợt tấn
công mới.
Nửa đêm về sáng 21-4, cộng
quân pháo kích trên hai ngàn trái đạn đủ loại vào những địa điểm
trú phòng của quân ta, rồi tấn công 4 mặt vào thị xã. Bốn mũi dùi
chỉa vào 4 vùng cùng ở mặt Đông:
a) 2 cây số ĐN An Lộc
b) 3 cây số ĐN
c) 1 cây số ĐĐN
d) 5 cây số ĐN
Là những nơi có quân VNCH trấn đóng.
Tại mỗi nơi, cộng quân có 5 hoặc 6 chiến xa, với một tiểu đoàn BB tùng thiết ( đi theo thiết giáp)
Đặc công CS hoạt động mạnh
trở lại, ăn nhịp với các hoạt động bên ngoài. Tuy nhiên không hiểu
vì do xếp đặt trước, hay thiếu sự phối hợp, các mũi dùi này không
khai diễn đồng loạt, mà lại cách quãng nhau. Mũi thứ nhất khởi
diễn hồi 4 giờ sáng, và nỗ lực sau cùng khởi diễn hồi 13 giờ
chiều. Nhờ thế, quân trú phòng có thể yểm trợ cho nhau một phần
hoả lực súng cối còn lại, và nhất là hoả lực của không quân . Có
đến 17 phi vụ B.52 để yểm trợ cho An Lộc trong ngày hôm ấy. Trong
số đó có 3 "pass" yểm trợ cho tiểu đoàn 6 Dù rút khỏi Đồi Gió, 4
cây số, đông An Lộc. Nhưng rủi thay, tiểu đoàn này gặp phải hoả
lực quá hùng hậu của địch quân hờm sẵn để tấn công mặt đông An
Lộc đúng vào ngày này. Tiểu đoàn 6 Dù "tan hàng" - Nói theo kiểu
nhà binh. (Xem Đồi Gió đổi tên, trang 37)
Những đơn vị còn lại đều đẩy lui được các đợt tấn công của đối phương. Bắn hạ thêm nhiều chiến xa.
Trong lòng nửa phía Bắc
thành phố An Lộc, cuộc giao tranh giữa Biệt Cách Dù và đặc công
Cộng sản tiếp tục với mức độ ác liệt, tạo thành những mảng da beo
trên phần đất này. Hàng ngàn xác chết của cả bạn lẫn thù, của
thường dân, của người lớn, của trẻ em la liệt trong thành phố.
Đêm 22 rạng 23-4, CSBV tung
thêm hai cánh quân, một đánh vào vùng trách nhiệm của tiểu đoàn 8
Dù ở cửa Nam An Lộc, và một chặn đánh trung đoàn 15 của sư đoàn
9/BB trên quốc lộ 13.
Xe tăng Việt cộng bị bắn hạ trong An Lộc
Cánh quân đánh tiểu đoàn 8 Dù
có 2 chiếc T.54 và 2 chiếc BTR yểm trợ . Lúc này, quân trú phòng
đã có các loại súng bắn chiến xa mới mang tên XM202 từ M.72 biến
cải, có thể bắn liên tiếp bốn phát, với sức nóng 3 ngàn 600 độ
Fahrenheit mỗi trái .
Cả bốn chiếc đều bị cháy rụi,
quân tùng thiết mất tinh thần bị đánh bật trở ra. Không những
thế, tiểu đoàn trưởng TĐ 8 Dù còn gọi phi cơ C.130 có gắn đại bác
105 ly bắn theo sự hướng dẫn của ra-đa hạ luôn một đoàn xe 5
chiếc khác đang hướng về trung đoàn 15 BB.
Sau đợt tấn công thứ tư bị
thất bại, cộng quân chỉ còn nước pháo kích vào thành phố để trả
hận. Tình hình An Lộc có phần dễ thở hơn, mặc dù vẫn dưới điệu
nhạc ì ầm của Pháo binh cộng sản, hàng ngàn trái mỗi ngày.
Trong khi đó, đoạn đường quốc
lộ 13 Chơn Thành - An Lộc vần tiếp tục nhuộm thêm máu. Bên VNCH cố
tiến lên. Quân CSBV cố sức giữ lại. Các cấp chỉ huy CS đã không
ngần ngại xiềng chân binh sĩ của chúng vào các hố chiến đấu cá
nhân nằm rải rác dọc quốc lộ 13 để làm những con chốt cản đương,
và chỉ điểm cho pháo binh của chúng từ xa bắn tới.
Thả dù tiếp viện cho An Lộc
Ngày nào cũng có một số trực
thăng bị rớt nhưng không có chiếc nào hạ cánh nổi xuống An Lộc.
Các cuộc chuyển quân cấp đại đội của Nhẩy Dù đều bị đánh bật. Về sau
phải di chuyển ở cấp tiểu đoàn. Mãi đến ngày 8-5, lực lượng giải
tỏa quốc lộ 13 mới tiến thêm được 6 cây số nữa để chiếm làng Tàu
Ô, nằm giữa Chơn Thành và An Lộc, sau 3 ngày giao tranh đẫm máu,
gây thiệt hại nặng cho cả đôi bên. Quân CSBV đã xây những hầm
chiến đấu hết sức vững chắc tại đây. Có nhiều đường hầm sâu đến 6
thước dưới lòng đất khiến phi cơ không thể nào phá nổi. Quân giải
tỏa phải đánh cận chiến, đánh bằng lựu đạn, và chiếm cứ từng hầm
hố, từng địa đạo, từng căn nhà, từng thước đất một.
Hai trung đoàn của sư đoàn
21-BB được thả ở vùng Bắc Tàu Ô đánh thốc xuống, trong lúc một
cánh quân khác đánh thốc từ phía Nam đánh lên. Trước khi chiếm làng
này, lực lượng giải tỏa phải đối đầu với 4 tiểu đoàn CSBV, 2
tiểu đoàn Pháo và đặc công tăng cường, nằm đầy mạn Bắc làng Tàu Ô.
Quân giải tỏa cố lập một phòng tuyến tại đây, tạo một đầu cầu trên đường tiến vào An Lộc.
"PHÁO TẬP" DỌN ĐƯỜNG CHO TRẬN ĐÁNH QUYẾT ĐỊNH
Đến giờ phút này, 10-5, cả ba mặt trận An Lộc, Kontum và Trị Thiên đều đang ở trong tình thế gay cấn.
Bên kia Thái Bình Dương, Tổng Thống Nichard Nixon công bố những biện pháp mạnh đối với CSBV.
Tại Sàigon, Tổng thống
Nguyễn văn Thiệu tuyên bố " Tổ Quốc Lâm Nguy". Lệnh thiết quân luật
được ban hành trên khắp lãnh thổ kể từ 0 giờ ngày 11-5.
Chính vào giờ nay, Bộ chỉ huy
cao cấp của CSBV tại mặt trận Bình Long muốn "dứt điểm" An Lộc,
bắt sống tướng Lê văn Hưng.
Kể từ trưa hôm trước, tất cả
các khẩu pháo của Cộng quân đã bắn trái khói lai rai cầm chừng
để điều chỉnh tọa độ những địa điểm mà chúng định sẵn sẽ tấn công.
Đúng 12 giờ đêm, giờ khởi
đầu của tình trạng thiết quân luật trên toàn lãnh thổ VNCH, cộng
quân bắt đầu cuộc "pháo tập" khốc liệt nhất trong chiến tranh Đông
Dương, vào An Lộc.
Đến 4 giờ sáng, địch quân bắt đầu "chuyển pháo". Kinh nghiệm
và khả năng tác chiến cao đã giúp cho binh sĩ trú phòng biết ngay
địch muốn làm gì khi chuyển pháo đi nơi khác. Sau khi chịu đợt
"tiền pháo", tất cả đều vọt ra khỏi hầm ghìm súng chờ đợi "hậu
xung".
Quả nhiên, ngay sau đó, chiến xa ì ì kéo tới. Từ 4 giờ sáng,
cộng quân xỉa 3 mũi dùi từ hướng chính Bắc, Đông Bắc, Tây Bắc với
quân số mỗi cánh cấp trung đoàn có chiến xa dẫn đầu đánh ập xuống
nữa thị xã phía trên.
Ở ngã Đông Bắc, cộng quân đột
nhập vào khu chợ Mới, sát phòng tuyến VNCH. Trận giao tranh tại
đây càng lúc càng đẫm máu, kéo dài mãi đến 8 giờ 30 sáng. Mặt Bắc
thành phố là mặt bị uy hiếp nặng nhất ngay từ đầu cuộc chiến. Các
cánh quân CSBV ẩn phục trong đồn điền cao su Quản Lợi và từ quốc
lộ 13 kéo xuống như vũ bão.
Mặt chính Bắc và Tây Bắc,
địch huy động một lực lượng hùng hậu có chiến xa dẫn đầu để tiến
công. Chiến xa địch dẫn đầu đã chọc thủng phòng tuyến Tây Bắc của
lực lượng trú phòng. Theo sau, là 2 trung đoàn bộ chiến. Tuy
nhiên, tại đây, địch lại phạm một lỗi lầm lớn. Vì sợ hỏa tiễn
chống chiến xa, nên đoàn xe tăng của địch phóng quá nhanh, quân
bộ chiến theo không kịp. Chiến xa tách rời bộ binh, liền lập tức
bị quân trú phòng dùng hỏa tiễn M.72, XM.202 và cả B.40, B.41 tịch
thu được, hạ luôn một hơi 8 chiếc xe tăng; những chiếc còn lại
hoảng sợ bỏ chạy. Tuy nhiên, quân bộ chiến của chúng tràn đến kịp
dùng chiến thuật biển người áp đảo quân trú phòng.
Dường như tiên đoán được
cuộc tấn công qui mô quyết định này, Tướng Nguyễn văn Minh, Tư Lệnh
Quân Khu III đã xin từ trước hỏa lực yểm trợ của B.52 dội vào khu
vực phía Bắc. Mãi đến 10 tiếng đồng hồ sau, nghĩa là đúng lúc
hai trung đoàn CSBV từ mạn Tây Bắc tràn vào thành phố liền bị
hàng loạt bom B.52 thả trúng, cách bì thành phố chỉ 1 cây số.
Riêng trong ngày này, Bộ Tư Lệnh Hoa Kỳ tại Việt Nam đã dành cho
chiến trường An Lộc 20 phi vụ B.52 với 2 ngàn tấn bom đủ loại.
Theo ước tính tại chỗ, có ít nhất một trung đoàn địch bị tiêu
diệt. Cuộc tấn công lập tức bị chặn lại.
Một cánh quân thứ tư, ước độ
1 trung đoàn, có 10 chiến xa dẫn đầu đánh thốc từ dưới lên lên,
theo ngã Tây Nam vào lúc 6 giờ 30 sáng. Lực lượng trú phòng chống
giữ mặt này chống trả mãnh liệt nên mũi dùi chính không thể tiến
thêm được. Tuy nhiên, ở cả hai mặt Bắc lẫn Nam, một số đơn vị
CSBV đã xâm nhập được vào thành phố và chia thành nhiều tổ chiến
đấu nhỏ, gây hỗn loạn trong thành phố.
Suốt ngày 12-5, quân trú
phòng cố sức đánh cận chiến để trục các toán cộng sản ra ngoài. Mãi
cho đến tối, chiến trường mới tạm lắng tiếng súng giao tranh,
nhưng pháo binh địch lại nã liên hồi vào bên trong.
Sau 4 giờ để pháo binh tác xạ,
đồng thời xếp dặt lại đội ngũ. CSBV lại lợi dụng thời tiết xấu
với những cơn mưa như trút tất công vào, từ 3 mặt Đông Bắc, Tây và
Tây Nam. Như vậy, cộng quân đã liên tục tấn công vào sáu mặt
chung quanh An Lộc trong 3 ngày liên tiếp.
Mặc dù phải liên tiếp chiến
đấu trong 3 ngày ròng rã, trong sự thiếu thốn cả lương thực lẫn
đạn dược, nhưng với sự yểm trợ của Không Quân VNCH lẫn Hoa Kỳ của
B.52 lẫn các phi cơ khu trục, trực thăng võ trang, phản lực...
quân trú phòng vẫn cầm cự được, và lần hồi bẻ gẫy các mũi dùi tấn
công, đánh bật cộng quân ra ngoài rìa thành phố.
Trong 3 ngày giao tranh, có
đến 600 binh sĩ của đôi bên chết ngổn ngang trên đường phố, chưa
kể số tổn thất của CSBV vì B.52.
Mùi tử khí đã bắt đầu xông
lên nồng nặc vì không ai có thời giờ kịp chôn cất. Có chăng là các
binh sĩ đồn trú để dành thì giờ nghỉ ngơi chôn cất bạn đồng đội,
đánh dấu để sau này thân nhân có thể tìm ra.
Đáng kể nhất là các chiến sĩ
Biệt Cách Dù. Họ đã quen sống trong lòng địch, đơn độc nhiều
ngày, nên An Lộc đối với họ cũng khá dễ chịu. Bởi thế, họ vẫn bình
thản tạo dựng được một nghĩa địa khá tươm tất để chôn cất các bạn
đồng đội không may ngã gục trên chiến trường. Nghĩa địa Biệt
Cách nằm sát ngôi chợ Bình Long.
Nghĩa Trang Biệt Cách Dù tại An Lộc
"An Lộc địa, sử ghi chiến tích
Biệt Cách Dù Vị Quốc vong thân."
Hai câu thơ mộc mạc được tô đậm trên tấm mộ bia chung.
Quân trú phòng tuy phải bị
một phen xấc bấc xang bang, nhưng sau trận này, sau khi chịu đựng
nổi cuộc tấn công quyết định mà CSBV dồn toàn lực vào quyết dứt
điểm An Lộc, họ đã thoát được những giờ phút nguy hiểm nhất.
Tuy nhiên, mối đe dọa vẫn còn, vẫn thường trực chờ ở bên mình. Bên nào cũng ngất ngư.
Gần 40 ngày đã trôi qua. Lực
lượng tấn công dù có chuẩn bị kỹ càng dến đâu, cũng khó lòng tích
trữ một số lương thực và đạn dược cho một trận chiến quá lâu dài
với một cường độ khốc liệt như vậy. Bom đạn hàng ngày tàn phá các
vị trí tiếp liệu, đánh phá các đường tiếp tế. Vũ khí đạn dược
mỗi ngày một hao mòn. Trên 50 chiến xa bị bắn cháy. Binh sĩ lớp
chết, lớp bị thương phải lo di tản... Bao nhiêu sự khó khăn dồn
dập trong lúc hậu phương lại quá xa. Một ngày qua là gánh nặng
càng thêm chồng chất.
Hàng ngày quân CSBV phải chia nhau đi lượm dù tiếp tế do phi cơ thả lạc ra ngoài.
Quân trú phòng cũng chẳng hơn gì. Hàng trăm thương binh không
được di tản từ 40 ngày qua. Họ nằm dài dài chung quanh các phi
trường để mỏi mòn chờ đợi trực thăng. Nhưng sân bay nào cũng là mục
tiêu chọn sẵn của pháo binh địch. Vừa thấy bóng dáng trực thăng
thấp thoáng ở đâu là pháo được câu ngay đến đó.
Tuy vậy, thỉnh thoảng một vài phi công trẻ tuổi gan lỳ cũng đáp xuống được, chuyển vào thêm một số binh sĩ.
Biết bao thảm cảnh xẩy ra bên
này cũng như bên kia chiến tuyến. Vấn đề còn lại, ai chịu đựng
giỏi, ai còn tinh thần chiến đấu, bên đó sẽ thắng. Bao ngày không
được tắm rửa? Nước không đủ để uống lấy gì mà tắm giặt? Lò mò ra
suối tìm nước là một việc làm mạo hiểm, vì không biết nó pháo lúc
nào. Cơm sấy chỉ đủ ăn cầm hơi. Dù tiếp tế 10 cái, rơi ra ngoài
hết 8. Suốt mấy tháng trời ăn ngủ dưới hầm, giấc ngủ chập chờn, ám
ảnh. Xác chết ngổn ngang, thương binh oằn oại trước mắt.
Nếu không phải là sống trong
một tập thể chặt chẽ, nếu không tin tưởng vào một cái gì đó tốt
đẹp hơn, chắc chắn khó có ai chịu đựng nổi mấy tháng trời liên tục
như thế.
TƯỚNG MINH ĐỔI CHIẾN THUẬT
Càng nóng lòng tiến đến An
Lộc, đoàn quân giải tỏa càng bị thiệt hại. Tướng Tư Lệnh mặt trận
Nguyễn văn Minh đành thay đổi chiến thuật: đặt trọng tâm vào việc
càn quét những đơn vị chung quanh An Lộc và dọc theo quốc lộ 13
trước đã, để dọn đường cho Bộ Binh tiến vào An Lộc.
Toàn bộ sư đoàn 21 và các lực
lượng tăng phái gồm trung đoàn 9, Biệt Động Quân Biên Phòng, Thiết
giáp, Nhẩy Dù quyết thâu ngắn khoảng cách.
Pháo đài bay B.52, phản lực
cơ, khu trục cơ oanh tạc dữ dội dọn đường. Quân giải tỏa ào ạt tiến
lên, vượt suối Tầu Ô, qua Tân Khai, Xa Cát, Xa Trạch. Đến trưa
16-5, đoàn quân này chỉ còn cách An Lộc có 3 cây số thì bị khựng
lại.
Các đơn vị của ta thi đua
nhau tiến vào An Lộc. Tuy nhiên, cộng quân ẩn nấp trong đồn điền
cao su Xa Cam, cửa ngõ tử thần đi vào An Lộc, với một địa thế vô
cùng hiểm trở, sẵn sàng chặn đứng mọi cuộc tiến quân xuyên qua
yết hầu này.
Theo sự tiết lộ của các giới
chức quân sự Quân Khu III, trung ương đảng CSBV đã chỉ thị các đơn
vị CS tham chiến tại Bình Long phải cố gắng kéo dài trận chiến
thêm 3 tháng nữa để phù hợp với tình hình và đem lại lợi thế cho
họ trong một giải pháp chính trị trong tương lai.
Trong tình thế, quân lực VNCH
tại mặt trận An Lộc dần dần chuyển thủ ra công, chuyển từ thế hạ
phong sang thượng phong, để rồi giải tỏa được vòng vây lửa của 4
sư đoàn CSBV.
Tướng Nguyễn văn Minh, khi tiếp xúc với báo chí tại Lai Khê ngày
31-5 đã mô tả trận chiến này là trận đánh khó khăn nhất và dài nhất
trong cuộc đời binh nghiệp của ông. Ông thừa nhận, CSBV đã đạt
được lợi thế ngay từ đầu với quân số gấp 4 lần, và quân VNCH đã
phải chấp nhận khá nhiều tổn thất. Tuy nhiên sau 54 ngày giao
tranh, cộng quân đã thiệt hại ít nhất là 30 ngàn quân trong tổng
số 4 sư đoàn của chúng. Mưu đồ của CSBV mong tiến đánh thủ đô
Sàigon đã hoàn toàn bị chặn đứng tại An Lộc. Điều ước muốn nhất
của ông là sớm thoát khỏi cảnh tù túng, không khác một địa ngục
trần gian.
Cũng vào ngày cuối tháng 5,
Tổng Thống Nguyễn văn Thiệu đã bay thị sát hai mặt trận Kontum và
Thừa Thiên, hai mặt trận đều đang đắm chìm trong lửa đạn, đồng
thời phát động chiến dịch 18 ngày thi đua diệt giặc mừng ngày Quân
Lực 19-6. Chiến dịch đã thu đạt được kết quả mỹ mãn: giải tỏa
Kontum, khắc phục quốc lộ 13, mở đường tiếp viện cho An Lộc, một
tuần sau đó.
Tải thương trên chiến trường An-Lộc
Chiều 19-5, Tướng Nguyễn văn Minh đã đáp trực thăng đến BCH
hai trung đoàn 15 và 33 để thảo luận kế hoạch giải quyết chiến
trường Xa Cam. Giải quyết được khúc xương này, là giải tỏa được mặt
trận An Lộc. Nhiều cuộc giao tranh ác liệt diễn ra chung quanh
vùng này.
Ngày 19-5 là ngày mà quân đội CSBV thường năm vẫn gây đổ máu khắp nơi để mừng sinh nhật Hồ chí Minh.
Theo tin tức của một tù binh
cao cấp CSBV bị bắt tại An Lộc, thì Bộ Tham Mưu cao cấp CSBV đã cử
hành lễ này trước đó 3 ngày, để rồi cố gắng đánh một trận nữa vào
An Lộc, may ra có thể khích động tinh thần cán binh lần chót
quyết chiếm thị trấn này vào ngày 19-5, gọi là để mừng ngày sinh
nhật "Bác Hồ", dù ông Hồ đã chết.
Nhưng kế hoạch này bị bại lộ. Một toán Biệt Kích được tung vào vùng tình nghi, 16 cây số Tây Nam Bình Long.
Nhận đúng tọa độ, toán Biệt
Kích gọi về cho Bộ Chỉ Huy hành quân. Chỉ mấy tiếng đồng hồ sau, 6
phi vụ B.52 liên tiếp dội bom xuống vùng này.
Nguồn tin này cho hay, 80% nhân mạng chung quanh Bộ Tham Mưu này của CSBV bị chôn vùi trong hố bom.
Nhờ cuộc không tập này, quân CSBV đã không thể mở nổi trận đánh vào ngày 19-5 như chúng đã dự định.
Đến ngày 23-5, từ rạng sớm
cho đến xế chiều, cộng quân lại mở liên tiếp 4 đợt tấn công bằng
chiến xa vào các đơn vị VNCH tại các khu vực Nam và Tây Nam An Lộc
cách thị trấn này từ 1 đến 5 cây số, nhưng đều bị đẩy lui. Kết
thúc trận đánh này, có thêm 13 chiến xa CSBV bị hạ, 5 chiếc T.54
và 8 PT.76.
Lực lượng giải tỏa vẫn chập
chờn tại đồn điền Xa Cam. Quốc lộ 13 vẫn bị quấy rối bằng pháo, và
các ổ phục kích. Hai trung đoàn Bộ Binh VNCH vẫn tiếp tục lục
soát, tảo thanh chung quanh vòng đai phía Nam An Lộc.
Qua máy truyền tin, các lực
lượng tử thủ An Lộc biết được quân tiếp viện còn cách họ không bao
xa. Cũng qua máy điện thoại siêu tần số, Tướng Lê văn Hưng cho
các phóng viên biết rằng tinh thần binh sĩ của ông vẫn cao, vẫn
sẵn sàng chiến đấu, và đã có thể ra khỏi hầm để tắm suối, sau 50
ngày "tắm khô" vì mực độ pháo kích của cộng quân đã giảm. Họ cũng
đã quá quen với nhịp độ 1 ngàn trái mỗi ngày.
Không quân chiến thuật yểm
trợ quân VNCH tại vùng Nam An Lộc, trong lúc không quân chiến lược
B.52 liên tiếp không tập vùng Bắc thị trấn, phá vỡ các kho vũ
khí, đạn dược vừa được CSBV chuyển tới.
Một tài liệu tối mật bắt được
ngoài mặt trận cho thấy, Trung ương Cục R của cộng quân khẩn báo
về trung ương Đảng Bộ CSBV sự thiệt hại nặng nề của các đơn vị
cộng sản tham chiến tại An Lộc. Bản báo cáo này nêu rõ trường hợp
điển hình là trung đoàn 209, sau một thời gian trấn giữ Bàu Bàng
và Tàu Ô đã tan nát. Mỗi đại đội chỉ còn không đầy 30 lính, mỗi
tiểu đoàn chỉ còn độ 90 so với quân số lúc đầu là 350 người. Cục R
cũng than phiền khả năng chiến đấu của sư đoàn Bình Long quá yếu
kém, vì phân nửa sư đoàn này là lính Khmer đỏ, tỏ ra hoảng hốt
mỗi khi nghe tiếng phi cơ dội bom.
Theo sự tiết lộ của các giới chức quân sự Quân Khu III, trung
ương đảng CSBV đã chỉ thị các đơn vị CS tham chiến tại Bình Long
phải cố gắng kéo dài trận chiến thêm 3 tháng nữa để phù hợp với
tình hình và đem lại lợi thế cho họ trong một giải pháp chính trị
trong tương lai.
Trong tình thế, quân lực VNCH
tại mặt trận An Lộc dần dần chuyển thủ ra công, chuyển từ thế hạ
phong sang thượng phong, để rồi giải tỏa được vòng vây lửa của 4
sư đoàn CSBV.
Quang cảnh đổ nát trong thành phố An Lộc
Thị Trấn An Lộc Mùa Hè Đỏ Lửa 1972
Tướng Nguyễn văn Minh, khi
tiếp xúc với báo chí tại Lai Khê ngày 31-5 đã mô tả trận chiến
này là trận đánh khó khăn nhất và dài nhất trong cuộc đời binh
nghiệp của ông. Ông thừa nhận, CSBV đã đạt được lợi thế ngay từ
đầu với quân số gấp 4 lần, và quân VNCH đã phải chấp nhận khá
nhiều tổn thất. Tuy nhiên sau 54 ngày giao tranh, cộng quân đã
thiệt hại ít nhất là 30 ngàn quân trong tổng số 4 sư đoàn của
chúng. Mưu đồ của CSBV mong tiến đánh thủ đo Sàigon đã hoàn toàn
bị chặn đứng tại An Lộc. Điều ước muốn nhất của ông là sớm thoát
khỏi cảnh tù túng, không khác một địa ngục trần gian.
Cũng vào ngày cuối tháng 5, Tổng Thống Nguyễn văn Thiệu đã bay
thị sát hai mặt trận Kontum và Thừa Thiên, hai mặt trận đều đang
đắm chìm trong lửa đạn, đồng thời phát động chiến dịch 18 ngày thi
đua diệt giặc mừng ngày Quân Lực 19-6. Chiến dịch đã thu đạt
được kết quả mỹ mãn: giải tỏa Kontum, khắc phục quốc lộ 13, mở
đường tiếp viện cho An Lộc, một tuần sau đó.
Chuẩn Tướng Hưng và Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu tại An Lộc 1972
( bên trái tướng Hưng là Đại tướng Cao Văn Viên, Tổng Tư Lệnh QLVNCH )
Tướng Lê Văn Hưng dưới mắt một sử gia Mỹ
Dale Andrade (Trial By Fire) - Nguyễn Văn Tín dịch
Tướng Hưng xuất thân từ một
gia đình khá giả có đầy đủ địa vị trong xã hội để trở thành chỉ huy
trưởng trong Quân Lực Việt Nam, và ông ghét các quân nhân Mỹ
thích lấn át và muốn buộc người khác phải đánh giặc theo lề lối
của họ. Thái độ đố kỵ này ảnh hưởng tới mối giấy liên hệ giữa ông
và các sĩ quan Mỹ từ đầu năm 1960, và khiến ông mang tiếng "bài
Mỹ". Trước khi nắm Sư Ðoàn 5 năm 1971 theo sự tiến cử của một
người bạn và người đỡ đầu, Tướng Minh, Tướng Hưng là một tỉnh
trưởng của một tỉnh ở vùng Ðồng Bằng sông Cửu Long. Ông tới Quân
Ðoàn 3 với tư cách một thành viên của một phe nhóm sĩ quan, mang
tên "Băng Miền Tây", được đem từ Ðồng Bằng sông Cửu Long lên để
phục dịch quanh Tướng Minh như những tay sai trung tín. Ông tầm
vóc khá cao so với người Việt Nam khác, khoảng 5 feet 6. Kể ngay
cả những ngày đen tối trước khi xảy ra cuộc vây hãm An Lộc, ông
luôn quần áo tươm tất, huy hiệu bóng láng. Sau này ông trở về Quân
Ðoàn 4 với chức Tư Lệnh Phó Quân Ðoàn. Khi Miền Nam thất thủ vào
Mùa Xuân năm 1975, Tướng Lê Văn Hưng và vị chỉ huy của ông thà tự
sát hơn là đầu hàng Cộng Sản.
Với tư cách là cố vấn trưởng
sư đoàn, Ðại Tá William Miller hiểu biết Tướng Hưng hơn bất cứ
người Mỹ nào. Nhưng chính ông Miller không hiểu được Tướng Hưng
cách trọn vẹn. Khi ông mới tới Sư Ðoàn 5 vào Mùa Hè năm 1972, ông
trình cho TRAC (Bộ Chỉ Huy Hỗ Trợ Vùng 3) là "Tướng Hưng phô bày
những đức tính của một lãnh đạo kiệt xuất, xông xáo, ngăn nắp,
và quyết liệt. Ông có vẻ hiểu biết rộng, đầy tự tin và mau chóng
chiếm được lòng tin cậy của thuộc cấp." Hoặc là ông Miller không
thật với cấp trên hoặc là ông đã phán đoán hết sức sai lầm. Ðến
khi trận chiến tại Quân Ðoàn 3 gần kề thì sự nhận xét của ông về
Tướng Hưng có phần sắc bén hơn. Một mặt thì Tư Lệnh của Sư Ðoàn
cũng giống như những sĩ quan Việt Nam khác mà ông đã làm việc
chung trong những nhiệm kỳ trước. Họ dùng cố vấn Mỹ để tiếp nhận
được đạn dược và tiếp liệu chứa trong kho tiếp vận giàu có của Mỹ.
Nhưng mặt khác, Tướng Hưng thì làm cao hơn các người khác. Tuy ông
kính trọng ông Miller, nhưng ông không mấy khi hỏi ý kiến hay
thông báo quyết định chiến thuật của mình. Tướng Hưng không hèn
nhát. Nhưng cũng như các các sĩ quan cao cấp Việt Nam khác, ông
không muốn phải lấy những quyết định khó khăn. Nếu được ông thà
ngồi đợi và ngó chừng, hy vọng là tình trạng đen tối sẽ tự tan
biến đi.
Thiếu tướng Lê Văn Hưng
Ngày 21/4/1975, khi Tổng
Thống Nguyễn Văn Thiệu từ chức, trao quyền lại cho cụ Trần Văn
Hương, tôi còn nhớ rõ lời ông Thiệu nói: "Mất một Tổng Thống
Nguyễn văn Thiệu, quân đội còn Trung Tướng Nguyễn Văn Thiệu, đồng
bào còn một chiến sĩ Nguyễn Văn Thiệu. Tôi nguyện sẽ chiến đấu kế
bên anh em chiến sĩ." Lời tuyên bố của ông Thiệu đã gây cho tôi
sự xúc động. Thế rồi lời tuyên bố ấy cũng đã bay theo gió, khi số
lớn cấp chỉ huy trực tiếp điều hành guồng máy quốc gia đã vỗ
cánh chim bay sang ngoại quốc, tìm nơi ẩn trốn an lành, bỏ mặc
quê nhà, dân tộc và quân đội đang chết đuối trong cuồng phong
súng đạn tơi bời, Thiếu Tướng Nam, Hưng, Hai, Vỹ, Phú. Nhắc đến
đây tôi không ngăn nổi tiếng nấc nghẹn ngào.
Ôi tiếng súng nổ rền vang
trên khắp lãnh thổ. Mùa hè năm 1972, nhà văn Phan Nhật Nam đã mệnh
danh là mùa hè đỏ lửa. Mùa hè máu. Mùa hè cuối đày yêu đương. Mùa
hè tận cùng vực thẳm. Còn mùa hè 30/4/1975 bi thương thê thảm
ngần nào? Chúng ta còn đủ ngôn từ để diễn tả tận cùng nỗi thương
tâm kinh hoàng của sinh ly, từ biệt, cuống cuồng ấy không ? Tin
thất trận từ các Vùng 1,2,3 bay về dồn dập. Có những nơi chưa
đánh đã bỏ cho địch tràn vào. Cũng có nơi quyết liều tử chiến.
Thảm thương thay, cuộc rút quân hỗn loạn bi đát chưa từng có
trong lịch sử và quân sử.
Đài VOA và BBC tuyên bố những
tin thất bại nặng nề về phía QLVNCH khiến lòng dân càng thêm
khiếp đảm. Những đoàn quân thất trận, tả tơi manh giáp, không người
chỉ huy, cuống quýt chạy như đàn vịt bị săn đuổi. Tinh thần binh
sĩ rối loạn hoang mang tột độ. Họ thì thào bảo nhau: "Tổng Thống
Thiệu, Thủ Tướng Khiêm, Đại Tướng Viên đã cao bay xa chạy, còn
đánh đấm gì nữa. Ông Tướng này, ông Tỉnh nọ, đã trốn đi ngoại
quốc, chúng ta còn đánh làm gì." Họ còn hỏi nhau: "Bao nhiêu năm
chúng ta chiến đấu cho tổ quốc, hay chiến đấu cho tập đoàn tham
nhũng? Hay cho cá nhân của ai đây?" Mất người chỉ huy, những quân
nhân như rắn không đầu, rối rít, tan rã. Lại có những câu hỏi:
"Quân không Tướng chỉ huy thì sao?" Có những kẻ chủ tâm dè bỉu,
thường chỉ trích chê bai: "Có những ông Tướng mà biết đánh giặc
cái gì! Chỉ có lính đánh để các ông Tướng hưởng."
Lời phê bình của những kẻ bất
mãn hay những kẻ có tâm địa hạn hẹp, thật chẳng khác nào ếch ngồi
đáy giếng. Cho dù có những vị Tướng bê bối, làm cho quân đội bị
nhục, thì cũng có những vị Tướng trong sạch đức độ, lỗi lạc, tài
ba, đáng cho dân quân khâm phục. Những phần tử bất mãn ấy đã vô
tình hay cố ý không thấy việc tối quan hệ của sự hỗ tương, hỗ trợ,
giữa các Tướng Lãnh, Sĩ Quan, và Binh Sĩ thật cần thiết cho quân
đội và quốc gia như thế nào. Đối với những vị cao minh, hiểu
biết giá trị hy sinh của những người tuẫn tiết, tôi trang trọng
cúi đầu cảm tạ, tri ân.
Có nhiều người đã nêu lên câu
hỏi với tôi: "Tại sao Tướng Nam, Tướng Hưng chết làm chi cho
uổng? Tại sao các ông Tướng ấy không tiếp tục chiến đấu? Tại sao
các ông không trốn sang ngoại quốc?" Lại có người nghiêm khắc
trách tôi: "Bà thật dở. Nếu là tôi, tôi quyết liệt can ngăn không
để cho các ông ấy chết. Vợ con như thế này, ông Hưng chết đành bỏ
vợ con lại sao?" Ngay cả vài vị phu nhân của các Tướng Lãnh,
hoặc còn ở trong tù, hoặc đã an nhàn nơi xứ người, cũng thốt ra
những lời chỉ trích tôi. Nghe những lời phê bình ấy, tim tôi đau
nhói. Tôi tôn trọng sự nhận xét "theo tầm hiểu biết của họ". Tôi
ngán ngẩm không trả lời, chỉ mỉm cười lắc đầu. Nhưng hôm nay tôi
phải lên tiếng. Lên tiếng để tạ ân những người đang âm thầm chiến
đấu ở Việt Nam, để tạ ân những người hùng can đảm đã, đang, và sẽ
tiếp tục đánh đuổi Cộng Sản cứu quê hương, để trả lời những người
đã nêu lên nhiều câu hỏi đó. Tôi trân trọng xin những vị nào đã
có những lời chỉ trích nên bình tâm suy nghĩ lại, trước khi phán
đoán vì...những vị Tướng Lãnh bách chiến bách thắng lại lẽ nào
chịu xuôi tay nhục nhã trước nghịch cảnh, trước kẻ thù? Những vị
Tướng đã từng xông pha trong mưa đạn, bao lần thử thách với tử
thần, với nhiều chiến công từ cấp bậc nhỏ lên tới hàng Tướng
Lãnh, đã từng khắc phục gian nguy, xoay ngược thế cờ, chuyển bại
thành thắng trên khắp mặt trận, lẽ nào những vị Tướng ấy chỉ nghe
hai tiếng "buông súng" rồi giản dị xuôi tay tự sát hay sao?
Viết đến đây tôi mạn phép nêu
lên câu hỏi: "Thưa toàn thể quý vị sĩ quan QLVNCH. Ngày quý vị
nhận lãnh chiếc mũ sĩ quan của trường Võ Bị, quý vị còn nhớ sáu chữ
gì trên chiếc mũ ấy không? Sáu chữ mà quý vị trịnh trọng đội lên
đầu là: "Tổ Quốc, Danh Dự, Trách Nhiệm." Ngày mãn khóa sĩ quan
với những lời tuyên thệ, quý vị hẳn nhớ? Cũng như những điều tâm
niệm ai lại chẳng thuộc lòng? Những vị bỏ nước ra đi trước binh
biến, những vị ở lại bị sắp hàng vào trại tù Cộng Sản, tôi xin tạ
lỗi, vì thật tình tôi không dám có lời phê phán nào. Tôi chỉ
muốn nói lên tất cả sự thật về cái chết của hai vị Tướng Nguyễn
Khoa Nam và Lê Văn Hưng. Hai vị Tướng này đã ba lần từ chối lời
mời di tản sang ngoại quốc của viên cố vấn Mỹ, cương quyết ở lại
tử chiến, bảo vệ mảnh đất Vùng 4. Viên cố vấn Mỹ hối thúc, đợi
chờ không được, sau cùng chán nản và buồn bã bỏ đi.
Trước đó, vào ngày 29/4/1975,
lời tuyên bố của Vũ Văn Mẫu và Dương Văn Minh trên đài phát
thanh Sài Còn ra lệnh tất cả người Mỹ phải rời Việt Nam trong vòng
24 tiếng đồng hồ, thì chính lúc "kế hoạch hành quân mật của hai
Tướng Nam Hưng đã hoàn tất."
Tướng Nguyễn Hữu Hạnh, người
thay thế Tướng Vĩnh Lộc vào những ngày giờ cuối tới tấp điện
thoại về Cần Thơ. Ông Hạnh đã dùng tình cảm chiến hữu, dùng nghĩa
đàn anh thân thuộc, khẩn khoản yêu cầu Tướng Hưng về hợp tác với
Dương Văn Minh và Nguyễn Hữu Hạnh. Thâm tâm có lẽ ông Hạnh lúc đó
muốn đò xét thái độ của hai Tướng Vùng 4 như thế nào. Nhiều lần,
qua cuộc điện đàm với Tướng Nguyễn Hữu Hạnh, Tướng Hưng đã luôn
khẳng định: "Không hợp tác với Dương Văn Minh. Không đầu hàng
Cộng Sản. Tử chiến đến cùng."
Khi Tổng Thống Thiệu từ chức,
trao quyền lại cho cụ Trần Văn Hương, và rồi vì hoàn cảnh đắm
chìm của vận mệnh đất nước, trước nhiều áp lực nên cụ Hương đã trao
quyền lại cho Dương Văn Minh, để rồi "ông Tướng hai lần làm đổ
nát quê hương, ố hoen lịch sử này, hạ mình ký tên đâng nước Việt
Nam cho Cộng Sản." Vị Tướng Lãnh trấn thủ một vùng, tùy hoàn cảnh
đất nước, và tình hình chiến sự địa phương, trọn quyền quyết
định, xoay chuyển thế cờ, không cần phải tuân lệnh một cách máy
móc theo cấp chỉ huy đầu não đã trốn hết, thì còn chờ lịnh ai?
Phải tuân lịnh ai? Tóm lại, lúc đó lệnh đầu hàng của Dương Văn
Minh và lời kêu gọi của Nguyễn Hữu Hạnh đã không được Tướng Nam và
Tướng Hưng đáp ứng.
Viết đến đây, tôi xúc động lạ
thường. Tôi nghẹn ngào rơi lệ khi nhớ đến một số sĩ quan binh sĩ
đã bật oà khóc lên khi nghe lệnh đầu hàng của Dương Văn Minh. Anh
em đã ôm lá cờ tổ quốc, ôm khẩu súng vào lòng nức nở. Có những
chi khu trưởng và những đồn trưởng nhất định đã không chịu đầu
hàng. Họ đã tử thủ đến viên đạn chót. Và viên đạn chót dành để
kết liễu đời mình. Cấp bậc của những anh em ấy không cao, chỉ chỉ
huy khu nhỏ, hay một đồn lẻ loi, nhưng tinh thần tranh đấu của
anh em cao cả và hùng thế đấy.
Trong khi Sài Gòn bỏ ngỏ đầu
hàng thì Cần Thơ vẫn an ninh tuyệt đối. Kế hoạch hành quân đã thảo
xong. Vũ khí lương thực đạn dược sẵn sàng. Tất cả đều chuẩn bị
cho các cánh quân di chuyển, sẽ đưa về các tuyến chiến đấu. Kế
hoạch di quân, phản công, và bắt tay nằm trong lịnh mật quân hành
đó. Vùng 4 có nhiều địa thế chiến lược, có thể kéo dài cuộc chiến
thêm một thời gian. Bởi lúc đó, cho đến ngày 29 tháng 4 năm
1975, chưa có một đồn nào, dù ở quận lỵ xa xôi hẻo lánh ở Vùng 4
đã lọt vào tay giặc Cộng.
Nhưng, Cần Thơ, sáng ngày
30/4/1974, dân chúng nhốn nháo hoang mang. Đã có một số binh sĩ bỏ
ngũ. Tại thị xã, cảnh náo loạn đáng buồn chưa từng có đã xảy ra.
Từng nhóm đông đảo bọn ác ôn và thừa nước đục thả câu đã ra tay
cướp giật tài sản ở các cơ sở Mỹ, và ở những nhà tư nhân nào đã
bỏ trống, bất chấp tiếng súng nổ can thiệp của cảnh sát duy trì
an ninh trật tự công cộng. Chúng cướp giật, đập phá, hò hét như
lũ điên. Chắc chắn trong số này có bọn Cộng Sản nằm vùng có ý đồ
gây rối loạn áp đảo tinh thần binh sĩ.
Lúc ấy Tướng Nam và Tướng
Hưng vẫn còn liên lạc với các cánh quân chạm địch. Nhiều cánh quân
nồng cốt được đưa về thị xã Cần Thơ để bảo vệ Bộ Chỉ Huy Quân
Đoàn, nằm chung quanh vòng đai Alpha. Từ 2 giờ đến 4 giờ chiều
ngày 30 tháng 4, giờ đã điểm. Đúng theo kế hoạch lệnh hành quân
bắt đầu. Nhưng hỡi ôi, khi liên lạc đến các cấp chỉ huy của các
đơn vị thì mới hay họ chưa biết tý gì về kế hoạch, chưa rục rịch
chi hết, ngoài việc thay đổi các cuộc bố trí từ sáng đến giờ phút
này.
Tìm kiếm Đại Tá anh ninh,
người mà đã lãnh nhiệm vụ phân phối phóng đồ và lệnh hành quân mật
đến các đơn vị, thì mới vỡ lẽ ra vị sĩ quan này đã đưa vợ con tìm
đường tẩu thoát sau khi ném tất cả mật lệnh vào tay vị Đại Úy
dưới quyền. Ông này cũng đã cuốn gói trốn theo ông Đại Tá đàn anh,
cho có thầy, có trò. Các phóng đồ và lệnh hành quân mật cũng đã
biến mất. Thiếu Tướng Nam và Thiếu Tướng Hưng tức uất không sao
tả nổi. Tôi không ngăn nổi tiếng nấc nghẹn ngào khi hồi tưởng lại
vẻ bối rối của Thiếu Tướng và sự đau khổ thất vọng của Hưng.
Những đường gân trán nổi vòng lên, răng cắn chặt, biểu lộ sự đau
đớn và chịu đựng kinh hồn. Người đập tay đánh ầm xuống bàn khi
thấy kế hoạch sắp xếp thật tinh vi bị kẻ phản bội hèn nhát làm
gãy đổ bất ngờ. Hưng ngước mắt nhìn tôi như muốn hỏi : "Có đồng ý
đem con lánh nạn không?" Tôi cương quyết từ chối. Tôi không cầu
an ích kỷ, tìm sống riêng, bỏ mặc người trong cảnh dầu sôi lửa đỏ.
Tôi nhất định ở lại, cùng chịu hoạn nạn, cùng liều chết. Hưng hỏi
tôi: "Thành công là điều chúng ta mong ước, nhưng rủi thất bại, em
định liệu lẽ nào?" Tôi đáp: "Thì cùng chết! Các con cũng sẽ thế.
Em không muốn một ai trong chúng ta lọt vào tay Cộng Sản."
Và để khỏi phải sa vào tay
giặc Cộng, tôi bình tĩnh thu xếp cho cái chết sắp tới cho mẹ con
tôi, đường giải thóat cuối cùng của chúng tôi. Bốn giờ 45 chiều
ngày 30/4/75, Tướng Hưng rời bỏ văn phòng ở Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn
4, về bộ chỉ huy phụ, nơi chúng tôi tạm trú. Hưng không muốn chứng
kiến cảnh bàn giao ơ nhục sắp tới giữa Thiếu Tướng Nam và tên
Thiếu Tá Việt Cộng Hoàng Văn Thạch. Năm giờ rưỡi chiều ngày 30
tháng 4, khi Hoàng Văn Thạch tiến vào Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn là lúc
Hưng gọi máy liên lạc với Tướng Mạch Văn Trường, ra lệnh đưa hai
chi đội thiết giáp tới án ngữ ở dinh Tỉnh Trưởng để bảo vệ Bộ
Chỉ Huy Sư Đoàn 21 mới về đóng nơi đây. Sau đó Hưng tiếp tục liên
lạc với các đơn vị đang tiếp tục chạm súng ở các tiểu khu. Đồng
thời Hưng mời Tướng Mạch Văn Trường cùng các đơn vị trưởng ở chung
quanh vòng đai thị xã Cần Thơ về họp.
Sáu giờ 30 chiều ngày 30
tháng 4, khi các vị sĩ quan vừa ra đến cổng, có một toán thân hào
nhân sĩ quen biết tại Cần Thơ đang chực sẵn. Họ gồm khoảng 10
người. Họ xin gặp Tướng Hưng, với tư cách đại diện dân chúng thị
xã, yêu cầu: "Chúng tôi biết Thiếu Tướng không bao giờ chịu khuất
phục. Nhưng xin Thiếu Tướng đừng phản công. Chỉ một tiếng lệnh
của Thiếu Tướng phản công, Việt Cộng sẽ pháo kích mạnh mẽ vào thị
xã. Cần Thơ sẽ nát tan, thành bình địa như An Lộc. Dù sao, vận
nước đã như thế này rồi, xin Thiếu Tướng hãy vì dân chúng, bảo
toàn mạng sống của dân, dẹp bỏ tánh khí khái, can cường..." Nghe
họ nói, tôi cảm thấy đau lòng lẫn khó chịu. Tôi cũng không ngạc
nhiên về lời yêu cầu đó. Bởi mới tuần lễ trước, Việt Cộng đã pháo
kích nặng nề vào khu Cầu Đôi, cách Bộ Tư Lệnh không xa, gây thiệt
hại cao về nhân mạng và tài sản của đồng bào. Dân chúng Cần Thơ
còn khiếp đảm. Hưng như đứng chết lặng trước lời yêu cầu ấy. Một
lát sau, Hưng cố gượng nở nụ cười trả lời: "Xin các ông yên lòng.
Tôi sẽ cố gắng hết sức để tránh gây thiệt hại cho dân chúng." Toán
người ấy ra về. Hưng quay sang hỏi tôi: "Em còn nhớ tấm gương cụ
Phan Thanh Giản? Bị mất ba tỉnh miền đông, rồi cũng vì dân chúng
mà cụ Phan Đã nhún mình nhường thêm ba tỉnh miền tây cho quân
Pháp. Cụ Phan không nỡ thấy dân chúng điêu linh và cũng không để
mất tiết tháo, không thể bó tay làm nhục quốc sĩ. Cụ Phan Thanh
Giản đã nhịn ăn rồi uống thuốc độc quyên sinh." Trầm ngâm vài
giây, Hưng tiếp: "Thà chết chứ đâu thể bó tay trơ mắt nhìn Việt
Cộng tràn vào."
Sáu giờ 45 chiều ngày 30
tháng 4, Tướng Nam điện thoại cho Hưng, hỏi tình hình các nơi. Hưng
báo với Tướng Nam về việc đại diện dân chúng thị xã đến yêu cầu
thẳng với Hưng. Hưng cũng cho Tướng Nam biết đặc lệnh truyền tin
mới nhất sẽ giao cho người tín cẩn phân phối. Tướng Nam cho Hưng
hay là ông đã cho thu băng lời lêu gọi dân chúng và lời yêu cầu
này sẽ cho đài Cần thơ phát thanh. Nhưng mưu sự tại nhân, thành
sự tại thiên. Thêm một lần nữa, sự gây đổ đau lòng. Đài Cần Thơ
bị nội ứng trước đó, khoảng một giờ, viên giám đốc đài bị uy
hiếp, thay vì phát thanh cuốn băng của Thiếu Tướng Nam trước,
chúng thay cuốn băng có lời kêu gọi của Thiếu Tá Cộng Sản Hoàng
Văn Thạch. Khoảng mười phút sau, đài mới phát thanh cuốn băng của
Tướng Nam. Muộn màng rồi. Không còn níu kéo được sự tin tưởng nơi
dân chúng và binh sĩ được nữa. Hàng ngũ các đơn vị đã thưa thớt
lại càng thêm thưa thớt.
Bây giờ 7 giờ 30 tối ngày 30
tháng 4, Hưng gọi tôi lên văn phòng làm việc. Đây là giờ phút
nghiêm trọng nhất, không có ai hiện diện hết. Sau khi kể cho tôi
nghe hết sự đổ vỡ từ trưa đến giờ phút đó, Hưng nhấn mạnh:
"Hoàng, em đã hiểu sự thất bại do các nguyên nhân sau đây: Vị Đại
Tá không tuân lệnh, nên giờ chót không điều động quân về các vị
trí chiến lược, trù liệu theo kế hoạch. Việc níu kéo sự tin tưởng
của dân chúng và binh sĩ không thành. Lời kêu gọi trễ tràng của
Tướng Nam không có tiếng vang. Cũng như lời yêu cầu của dân chúng
thị xã Cần Thơ. Quắc đôi mắt sáng, Hưng nhìn tôi dằn giọng: "Em
phải sống ở lại nuôi con." Tôi hoảng hốt: "Kìa mình, sao mình đổi
ý?" "Con chúng ta vô tội, anh không nỡ giết con." "Nhưng không
thể để con sống với Cộng Sản. Em sẽ thay mình làm chuyện đó. Chỉ
cần chích thuốc ngủ cực mạnh cho con. Chờ em một chút, chúng ta
cùng chết một lúc." "Không thể được. Cha mẹ không thể giết con. Anh
van mình. Chịu nhục, cố sống. Ở lại thay anh, nuôi con trở thành
người công chính. Phú quý vinh hoa địa vị hãy đề phòng, những thứ
đó dễ làm mờ ám lương tri. Nhớ, giang san tổ quốc là trọng đại
hơn hết. Gắng chịu cúi lòn, nhục nhã để nuôi con và cũng nuôi
luôn ý chí để có ngày còn phục hận cho đất nước chúng ta." "Nếu
vì con, mình thương con, sao mình không đi ngoại quốc?" Hưng đanh
mặt lại, nghiêm khắc nhìn tôi trách móc: "Em là vợ anh. Em có
thể nói được câu ấy sao?" Biết mình vụng về, lỡ lời xúc phạm đến
người, tôi vội vàng tạ lỗi: "Xin mình tha thứ. Chẳng qua vì quá
thương mình nên em mới nói thế."
Giọng Hưng thật nghiêm trang
mà cũng thật trầm tĩnh: "Nghe anh nói đây. Người ta trốn chạy
được. Chớ anh không gao giờ trốn chạy. Mấy ngàn binh sĩ dưới tay,
hồi nào sinh tử có nhau, giờ bỏ mặc họ tìm sống riêng mình sao?
Anh cũng không đầu hàng. Bây giờ thì rút cũng không kịp nữa, vì
vào mật khu mà không có nguồn tiếp liệu vũ khí, đạn dược, lương
thực thì không cầm cự được lâu. Đã muộn rồi. Việt Cộng đang kéo
vào đừng để anh không dằn được nổ súng vào đầu chúng, thì gây
thiệt hại cho dân chúng và anh em binh sĩ. Anh không muốn thấy
bóng dáng một tên Việt Cộng nào." Tôi phát run lên hỏi: "Nhưng
mình ơi, còn em? em phải làm gì trong lúc này?" Nắm chặt tay tôi,
Hưng nói: "Vợ chồng tình nghĩa bao nhiêu lâu, anh hiểu em và em
hiểu anh. Em tuy chỉ là con cá nhỏ nhưng biết mang ý chí kình
ngư. Gắng chịu nhục. Dù phải chịu trăm ngàn sự nhục nhã để nuôi con,
để phục hận cho quê hương. Cải trang, cải dạng, len lỏi mà sống.
Anh tin em. Vì anh, vì con, vì nợ nước, tình nhà, em có thể chịu
đựng nổi! Nghe lời anh đi. Anh van mình, anh van mình."
Tôi không sao từ chối được
trước ánh mắt van nài, trước những lời tha thiết ấy: "Vâng, em xin
nghe lời mình." Hưng sợ tôi đổi ý, tiếp lời thúc giục: "Em hứa
với anh đi. Hứa một lời đi." "Em xin hứa. Em xin hứa mình ơi.
Nhưng xin cho em hai điều kiện. Nếu Cộng Sản bắt em phải sống xa
con, nếu giặc Cộng làm nhục em, lúc ấy em có quyền tự sát theo
mình chứ?" Hưng suy nghĩ giây lâu, gật đầu đồng ý, và ra lệnh cho
tôi: "Em mời má và đem các con lên lầu gặp anh."
Tôi quay đi. Ánh mắt bỗng
chợt đập vào lá cờ vẫn dựng ở góc phòng.Tôi vội vàng đem cờ đến bên
người. Tôi nói: "Bao nhiêu năm chiến đấu để bảo vệ tổ quốc. Bây
giờ mình hãy giữ nó." Chúng tôi nhìn nhau cảm thông. Hưng ôm lá
cờ, áp vào mặt, đôi mắt Hưng chợt ướt. Sau cùng Hưng cũng rán
đứng lên hối tôi: "Mau mời má và mấy đứa nhỏ lên." Khi mẹ tôi và
các con lên văn phòng, Hưng nói rõ cho mẹ tôi hiểu vì sao người
phải chết và tôi phải sống.
Vâng lệnh Hưng, tôi mời tất
cả sĩ quan binh sĩ còn tụ họp dưới nhà lên văn phòng. Mọi người
đứng xếp hàng nghiêm trang và vô cùng cảm động. Giờ phút từ biệt
sanh ly giữa những người từng bao ngày sống chết bên nhau. Hưng
dõng dạc nói: "Tôi không bỏ các anh và đưa vợ con trốn sang ngoại
quốc. Như các anh đã biết, cuộc hành quân chưa chi đã bị gẫy đổ
nửa chừng. Tôi không phản công vào phút chót là vì dân chúng. Tôi
không muốn Việt Cộng pháo kích bừa bãi, biến Cần Thơ thành An
Lộc thứ hai. Tôi cũng không chịu nhục đầu hàng. Các anh đã từng
cộng tác với tôi, những lúc các anh lầm lỗi, tôi rầy la. Rầy la
không có nghĩa là ghét bỏ. Rầy la để mến thương nhau, để xây dựng
nhau. Mặc dầu đất nước ta bị bán đứng, bị dâng cho Cộng Sản,
nhưng các anh không trực tiếp chịu tội với quốc dân. Chính những
người trực tiếp nắm vận mệnh các anh, mới chính là những kẻ trọng
tội. Xin các anh tha thứ cho tôi những lỗi lầm, nếu có. Tôi bằng
lòng chọn cái chết. Tướng mà không giữ được nước, không bảo vệ
được thành, thì phải chết theo thành, theo nước, chớ không thể bỏ
dân, bỏ nước, trốn chạy, cầu an. Tôi chết rồi, các anh hãy về với
gia đình, vợ con. Nhớ rõ lời tôi căn dặn: Đừng bao giờ để bị
Cộng Sản tập trung các anh, dù tập trung dưới bất cứ hình thức
nào. Tôi có lời chào vĩnh biệt các anh."
Tướng Hưng đưa tay chào và
bắt tay từng người một. Mọi người đều khóc. Đến bên Thiếu Tá
Phương, Trung Úy Nghĩa, Hưng gởi gấm: "Xin giúp đỡ giùm vợ con
tôi. Vĩnh biệt tất cả." Mọi người đều đứng yên không ai nói lên
được lời nào. Mẹ tôi nhào lại ôm chầm lấy người, xin được chết
theo. Hưng an ủi mẹ tôi. Yêu cầu mẹ tôi cố gắng chăm lo cho cháu
ngoại. Hưng ra lệnh cho tất cả mọi người phải ra ngoài.
Không ai chịu đi. Hưng phải
xô từng người ra cửa. Tôi van xin: "Mình cho em ở lại chứng kiến
mình chết." Người từ chối. Nghĩa hoảng sợ bỏ chạy. Hưng quay vào
văn phòng đóng chật cửa lại. Tôi gọi giật Nghĩa: "Nghĩa trở lại
với tôi." Tôi bảo Giêng tìm dao nạy cửa. Giêng bỏ chạy như bay.
Nghĩa trở lên, đứng trước cửa chờ đợi. Có tiếng súng nổ. Tiếng nổ
nghe chát chúa. Tôi đưa tay xem đồng hồ: 8 giờ 45 phút tối ngày
30 tháng 4 năm 1975. Ngày kết liễu cuộc đời của chúng tôi. Lê Văn
Hưng, anh đã chết. Giêng run run lấy dao nạy cửa. Cửa bật ra.
Nghĩa lách mình nhường tôi chạy vào phòng trước. Hưng ngả người
nằm trên, nửa người nằm dưới, hai cánh tay dang ra, cong lên và
giật mạnh, toàn thân run rảy từng cơn. Đôi mắt Hưng mở to căm hờn.
Miệng Hưng há ra, đôi môi mấp máy. Tôi ôm chầm lấy Hưng hỏi:
"Mình, mình ơi! Mình còn lời gì dặn dò em nữa không?" Hưng không
còn trả lời được tiếng nào. Nghĩa gào lên nức nở: "Thiếu Tướng!
Trời ơi, Thiếu Tướng!" Giêng chạy vào phụ Nghĩa đỡ lưng và chân,
tôi đỡ đầu Hưng, đặt nằm ngay ngắn trên giường. Máu tim nhuộm
thắm áo trận, ướt đỏ cả tấm drap trắng. Tôi đưa tay vuốt mắt cho
người. Nghĩa vẫn gào khóc: "Thiếu Tướng! Thiếu Tướng ơi!"
Tôi bảo Giêng: "Nói Hòa đưa
Hải, Hà, Quốc lên nhìn xác ba lần cuối. Dặn Phương cho Khiết, Hoàng
giữ ở cầu thang, bất cứ giá nào chũng phải ngăn chận Việt Cộng."
Tôi đi tìm đầu đạn và đuôi đạn. Còn khẩu súng, lạ lùng thay
không biết khẩu súng ở đâu. Đến lúc tắm rửa người, thay drap dấy
máu, tôi mới hiểu. Trước khi hồn lià xác, với ý chí cuối cùng,
người còn bình tĩnh nhét khẩu súng, dấu dưới nệm. Có lẽ người sợ
tôi quá xúc dộng, quên lời hứa, tự sát theo. Bé Hải lúc ấy năm
tuổi, ôm hai chân ba, khóc than, kể lể thảm thiết. Bé Hà hai
tuổi, thơ ngây ôm chai sữa, lên nằm trên bụng ba, bé mở tròn đôi
mắt to, ngạc nhiên không thấy ba đưa tay bế bé như mọi khi.
Nghĩa điện thoại khắp nơi tìm
Thiếu Tướng Nam, không thấy trả lời. Tôi vội vã mở đặc lịnh truyền
tin, lên máy gọi liên lạc với Thiếu Tướng. Lúc ra máy, chỉnh tần
số, tôi chỉ nghe những giọng nói rặc mùi Cộng Sản trên các tần
số thuộc đơn vị của chúng ta. Lũ Việt cộng, ngày 30 tháng 4, tràn
vào nhà. Phương cương quyết chận chúng ở cầu thang. Chín giờ
rưỡi, 30 tháng 4, chuông điện thoại reo vang: "Alô, Alô, ai đây?"
"Dạ thưa chị đó à? Hồ Ngọc Cẩn đây." Tôi bàng hoàng: "Anh Cẩn!
Có chuyện chi cần không?" Tôi cố gắng giữ giọng nói cho bình
thường, để Cẩn không nhận biết sự việc xảy ra. Trong điện thoại,
về phía Cẩn, tôi có nghe tiếng súng lớn nhỏ thi nhau nổ ầm ầm.
Cẩn hỏi: "Thiếu Tướng đâu chị? Cho tôi gặp ông một chút." Tôi
lúng túng vài giây: "Ông đang điều động quân ngoài kia." "Chị chạy
ra trình Thiếu Tướng, tôi cần gặp. Trung Úy Nghĩa đâu chị?"
"Nghĩa đang ở bên cạnh Thiếu Tướng. Cẩn chờ một chút nhé." Tôi áp
chặt ống điện thoại vào ngực. Mím môi, nhìn xác Hưng rồi nhìn sang
Nghĩa tôi hỏi: "Đại Tá Cẩn đòi gặp Thiếu Tướng, làm sao bây giờ
Nghĩa?" Nghĩa lúng túng: "Cô nói Thiếu Tướng chết rồi." "Không thể
nói như vậy được. Đại Tá Cẩn đang cự chiến với Việt Cộng."
Trí óc tôi chợt lóe sáng phi
thường. Tôi muốn Cẩn chiến đấu anh hùng. Sống anh hùng. Chết anh
hùng. Tôi đưa máy lên giọng quyết liệt: "Thiếu Tướng không thể vào
được. Cẩn cần gì cứ nói. Tình hình ở Chương Thiện ra sao? Anh còn
đủ sức chiến đấu không? Tinh thần binh sĩ thế nào? Địch ra sao?"
"Tụi nó dần tụi tui quá. Tinh thần anh em vẫn cao. Chị hỏi Thiếu
Tướng còn giữ y lịnh không?" "Cẩn vui lòng chờ chút." Tôi lại áp
chặt ống điện thoại vào ngực. Cắn chặt môi suy nghĩ. Tôi hiểu lời
Cẩn hỏi. Trong tích tắc tôi biết khó cứu vãn tình thế. Nhưng tôi
muốn Hồ Ngọc Cẩn phải luôn hiên ngang hào hùng. Tôi quyết định:
"Alô. Cẩn nghe đây: Lịnh Thiếu Tướng. Ông hỏi Cẩn có sẵn sàng tử
chiến?" Cẩn đáp thật nhanh; "Lúc nào cũng sẵn sang, chớ chị!"
"Tốt lắm, vậy thì y lịnh." "Dạ, cám ơn chị." Tôi buông máy gục
xuống bên xác Hưng. Nước mắt trào ra, tôi kêu nho nhỏ: "Vĩnh biệt
Cẩn. Vĩnh biệt Cẩn!"
Anh Cẩn ơi, hồn linh anh có
phảng phất đâu đây, khi tôi ngồi viết lại những dòng này, nước mắt
rơi trên giấy, Anh có biết cho rằng trả lời điện thoại với anh
rồi, tôi đau khổ tột cùng không? Tha thứ cho tôi!" Đại Tá Hồ Ngọc
Cẩn đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, anh đã hiên ngang hào
hùng đến giờ phút chót của cuộc đời. Hiểu rõ Hưng, hiểu rõ tôi,
bên kia thế giới không thù hận, chắc anh hiểu rõ tâm trạng của
tôi lúc bấy giờ, hẳn anh tha thứ cho tôi?" Kính thưa toàn thể quý
vị thuộc thân bằng quyến thuộc của Đại Tá Cẩn. Kính thưa quý vị
đã đọc những giòng chữ này. Xin quý vị chớ trách tôi sao dám
quyết định. Ngộ biến tùng quyền. Tướng Hưng đã chết. Thiếu Tướng
Nguyễn Khoa Nam chưa liên lạc được. Vợ người lính nghĩa quân
trưởng đồn, khi Việt Cộng tấn công, chồng chị bị tử thương, chị
đã thay chồng phản công ác liệt. Tôi không thể để một người như Hồ
Ngọc Cẩn đưa tay đầu hàng, hạ mình trước Việt Cộng vào dinh tỉnh
trưởng Chương Thiện.
Mười một giờ đêm ngày 30
tháng 4, 1975. Điện thoại lại reo. Lần này, chính giọng của Thiếu
Tướng Nguyễn Khoa Nam: "Alô, chị Hưng!" Tôi vừa khóc, vừa đáp lời
Thiếu Tướng: "Thưa Thiếu Tướng..." Giọng Tướng Nam buồn bã u
uất: "Tôi biết rồi, chị Hưng. tôi chia buồn với chị, nghe chị
Hưng." tôi vẫn nức nở: "Thiếu Tướng nghĩ sao về kế hoạch đã gãy
đổ?" "Hưng đã nói với chị nghe hết rồi hả? Đành vậy thôi. Không
phải lỗi chúng ta hèn nhát hay bỏ cuộc. Sự sụp đổ không cứu vãn
được vì lệnh hành quân không được Đại Tá...thi hành, phóng đồ và
lệnh không tới tay các đơn vị trưởng, lời yêu cầu của dân chúng,
lời kêu gọi của tôi quá muộn màng, không hiệu quả, khó cứu vãn
nổi tình hình." Nói đến đây, Thiếu Tướng Nam hỏi tôi: "Chị biết
vụ đài phát thanh bị nội ứng chứ?" "Thưa biết. Hưng cũng bảo tôi
như Thiếu Tướng đã vậy. Bây giờ Thiếu Tướng định liệu lẽ nào, có
định phản công không?" "Chị quên còn dân chúng sao? Cộng Sản coi rẻ
mạng dân, còn mình thì...Đàng chị thế nào?" "Thưa Thiếu Tướng,
chúng nó đã tràn đầy dưới nhà. Có vài tên định nhào lên, nhưng bị
Giêng cương quyết đuổi xuống. Hiện chúng đang thu dọn tài sản.
"Còn mấy chú đâu hết?" "Chỉ có Nghĩa và vài ba người lính ở lại.
Còn tất cả đã bỏ đi hết. Hưng đã chết rồi, tôi không màng đến tài
sản. Miễn là chúng đừng đụng đến xác Hưng." "Chị tẩm liệm Hưng
chưa?" "Thưa chưa. Vừa tắm rửa, thay quần áo xong thì Thiếu Tướng
gọi tới." "Chị nên tẩm liệm Hưng ngay đi. Tôi sợ không còn kịp.
chúng nó sẽ không để yên."
"Thiếu Tướng còn dạy thêm
điều gì không? Chẳng lẽ Thiếu Tướng chịu đầu hàng thật sao?" Người
thở dài trong máy. Người nói những lời mà đến chết tôi cũng sẽ
không quên: "Số phận Việt Nam khốn nạn thế đó, chị Hưng ơi! Tôi
và Hưng đã sắp đặt tỉ mỉ, hoàn tất kế hoạch xong xuôi, còn bị
phản bội giờ chót." Người chép miệng thở dài: "Thôi chị Hưng ơi."
Bỗng giọng người trầm xuống, ngậm ngùi: "Hưng chết rồi, chắc tôi
cũng chết! Chúng tôi làm Tướng mà không giữ được nước thì phải
chết theo nước." Giọng người bình tĩnh và rắn rỏi: "Cố gắng can
đảm lên nhé chị Hưng. Chị phải sống vì mấy đứa nhỏ. Đêm nay có gì
nguy cấp, nhớ gọi tôi. Nếu gọi không được, dặn Nghĩa gọi Thụy,
lấy mật mã mới." "Dạ, cám ơn Thiếu Tướng."
Nói chuyện với Thiếu Tướng
xong, tôi bước ra lan can nhìn xuống. — dưới sân, sĩ quan và lính
tráng đã đi hết. Trừ có Nghĩa còn ở lại. Cổng rào bỏ ngỏ. Gío thổi
đong đưa cánh cửa rít lên những tiếng kẽo kẹt bi ai. Mảnh trăng
cuối tuần 19 tháng 3 âm lịch chênh chếch soi, vẻ ảm đạm thê lương
như xót thương cho số phận Việt Nam Cộng Hòa, cho trò đời bể dâu
hưng phế. Viết đến đây, tôi nhớ lại từng lời của Thiếu Tướng
Nguyễn Khoa Nam, của Đại Tá Tỉnh Trưởng tỉnh Chương thiện Hồ Ngọc
Cẩn. Trọn đời tôi, làm sao tôi có thể quên giọng nói gấp rút của
anh Cẩn, giọng trầm buồn của Tướng Nam.
Bảy giờ sáng ngày 1 tháng 5,
năm 1975. Vừa tụng dứt đoạn kinh Sám Tỉnh Thế trong nghi thức cầu
siêu cho Hưng, tôi nghe có tiếng nấc sau lưng. Quay lại, chính là
Trung Tá Tùng, bác sĩ trưởng Quân Y Viện Phan Thanh Giản, Cần
Thơ. Ông đến thăm Hưng lần cuối. Ông cho biết phải trở lại Quân Y
Viện ngay vì Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam đã tự sát, xác còn nằm
tại Quân Y Viện. Tướng Nam đã bắn vào thái dương, lúc 6 giờ sáng
ngày 1 tháng 5, 1975. cho đến chết, mắt Tướng Nam vẫn mở trừng
trừng, uất hận, miệng người há hốc, đớn đau. Sau cuộc điện đàm với
người, tôi đã linh cảm, biết trước chuyện gì sẽ xảy ra. Nhưng
khi nghe bác sĩ Tùng báo tin, tôi xúc động vô cùng, tôi quỳ
xuống, hướng về Quân Y Viện, nơi Tướng Nam còn nằm đó, cầu
nguyện: Xin Thiếu Tướng tha thứ. Tôi không dám bỏ xác Hưng để đến
vuốt mắt Thiếu Tướng và lo việc tẩm liệm cho Thiếu Tướng. Bây giờ
linh hồn của Thiếu Tướng đã gặp Hưng, xin linh thiêng phò hộ cho mẹ
con tôi thoát khỏi tay Cộng Sản. Xin thương xót cho quê hương,
cho dân tộc chúng ta. Xin thương xót cho toàn thể anh em binh sĩ.
Trung Úy Nghĩa thay tôi đến
viếng xác người. Trung Úy Thành, vị ân nhân can đảm đặc biệt, đến
với tôi trong giờ phút nguy nan đó. Thành đã mời được Trung Tá Bia
đến tẩm liệm cho Hưng. Những vị ân nhân trong cơn biến loạn ấy,
trọn đời tôi xin ghi khắc ơn sâu. Tám giờ sáng ngày 1 tháng 5,
1975, các sĩ quan quân đoàn, mặc thường phục, đến viếng xác Hưng.
Mầu nhiệm thay, khi gặp lại những cộng sự viên cũ, trong thoáng
chốc, mắt Hưng hé mở, nhìn lên. Và từ trong đôi mắt người chết,
có hai giòng lệ chảy. Mặt người chợt đỏ bừng lên.
Người khóc cho quê hương đất
nước bắt đầu đắm chìm trong điêu linh. Người khóc cho đám tàn quân
khốn khổ. Cho lúc đến chết, hai Tướng Nam và Hưng chỉ phân tách
nguyên nhân thất bại, làm hỏng kế hoạch của hai người. Chớ không
ai lên tiếng nặng lời trách móc vị Đại Tá kia. Xin quý vị hiểu rõ
giùm tôi. Tôi tôn trọng danh dự của hai ông, vợ con và gia đình
hai ông. Trong hoàn cảnh căng thẳng của đất nước, khi lòng người
mất niềm tin, hai ông cũng như nhiều người khác, thật sự đáng
thương hơn đáng trách. Không hiểu hai ông có đi thoát, hay bị bắt
ở lại.
Vận nước ngàn cân treo sợi tóc, một vài người dù đánh đổi cả
vận mệnh cũng không nâng đỡ nổi tòa nhà Việt Nam đang sụp đổ tang
thương. Nhưng, một ngày chúng ta còn mang trong người dòng máu của
dân tộc Lạc Hồng, còn hít thở được khí trời, là một ngày chúng ta
còn nợ nần quê hương. Đó là món nợ thiêng liêng và cao quý mà
ngôn từ loài người chưa thể diễn tả được sát nghĩa, và thật đúng
ý. Sao chúng ta không noi gương oanh liệt của tổ tiên, của cha
ông, nối tiếp ý chí bất khuất của tiền nhân, để trang trải món nợ
ân tình đó? Sao chúng ta cứ lo chê bai, công kích, hãm hại, đạp
chà nhau, để rồi vô tình làm lợi cho bọn cướp nước Cộng Sản?
Đọc những gì tôi kể ở đoạn
trên, những vị từng hỏi hay mỉa mai tôi, đã hiểu tất cả sự thật vì
sao Tướng Nam và Tướng Hưng đã phải tự sát để bảo tồn tiết tháo.
Không ai đem việc thành bại luận anh hùng. Cũng chớ bao giờ lấy
tâm địa tiểu nhân để đo lòng người quân tử. Chúng ta, những người
còn sống, những người Việt Nam ở trong nước hay lưu vong khắp
bốn phương trời, chúng ta phải tự nêu lên câu hỏi: "Chúng ta đã
làm được gì cho đừng hổ thẹn với những người đã nằm xuống? Họ đã
nằm xuống không phải là vì họ hèn nhát! Họ đã nằm xuống là vì muốn
bảo toàn sâu chữ mà họ từng mang trên đầu: Tổ Quốc, Danh Dự,
Trách Nhiệm. Nếu chưa làm được gì cho quê hương, xin hãy thận
trọng lời phê phán vô ý thức. Đừng vô tình thành tàn nhẫn sỉ nhục
những người dám chết cho tổ quốc.
(tác giả Bà Lê Văn Hưng nhũ danh Phạm Thị Kim Hoàng)
NỤ HÔN VĨNH BIỆT !
Phạm Trung Nghĩa
Ông nguyên là Trung Úy, Sĩ Quan Tùy Viên của cố Chuẩn Tướng Lê Văn Hưng
Lúc đó khoảng 8 giờ 30 tối
ngày 30-4-1975. Bộ quân phục nghiêm chỉnh vẫn còn trên người Chuẩn
Tướng. Bên trong phòng ngủ của Chuẩn Tướng, ngay sát đầu cầu
thang trên lầu, sau nụ hôn vĩnh biệt của phu nhân vừa kịp đặt lên
má chồng, ông Tướng đã vội vã đẩy bà ra phía ngoài và đóng nhanh
cánh cửa. Lúc quay người lại, thấy tôi còn đứng lại trong phòng,
giọng ông thảng thốt:
- Nghĩa! Mày đi ra.
Vừa nói, ông vừa nắm tay tôi lôi về phía cửa. Tôi bệu bạo:
- Tôi ở lại cùng Thiếu Tướng.
Sự dứt khoát của nghiêm lệnh
hàng ngày trong giây phút xúc động mãnh liệt làm giọng Chuẩn Tướng
lạc đi. Cái níu đẩy tôi ra ngoài, sự cọ xát ngắn ngủi đầy bi
thương ấy khiến tôi cảm giác mình như là thỏi sắt bị hút ra khỏi
cục nam châm. Ôi! Cái chết hoàn toàn được sắp đặt trước, lần đầu
tiên trong đời tôi mới chứng kiến. Tôi chợt òa khóc! Đứng bên
ngoài, tôi và phu nhân nghe tiếng rít gài then khô khốc từ bên
trong. Bất giác, tôi và bà Tướng mọp người xuống nền gạch, cố đưa
mắt nhìn vào khe hở dưới cửa. Mọi sự diễn ra không đầy một phút
sau đó. Một tiếng nổ chát chúa vang lên bên trong cánh cửa. Tôi
hoảng hốt ngưng khóc, đứng bật dậy. Với tiếng nổ đó, tôi đau đớn
nhận rõ chắc chắn chuyện gì đã xảy ra rồi. Trong phòng không còn
tiếng động nào. Tôi đưa tay thử lay động cánh cửa. Vô hiệu! Tôi lùi
lại nhìn xuống phía chân cầu thang kêu lớn khi thấy có 3-4 cái
đầu đang nhớn nhác nhìn lên:
- Kiếm một con dao... Cạy cửa mau!
Người tài xế tên Giêng cầm
con dao to, nhọn, chạy nhanh lên và đích thân nạy cánh cửa bật ra.
Mọi người cùng ùa vào phòng. Tôi bàng hoàng khóc ngất. Tất cả
cùng khóc và chạy đến chỗ giường ngủ của Chuẩn Tướng. Ông đang
ngửa người, nửa thân trên nằm trên tấm nệm trải drap trắng, hai
cánh tay buông ngang, khuy cổ và ngực áo bung ra, màu máu tươi
nhuộm thắm phần ngực trái chiếc áo thun trắng bên trong. Cả phần
chân Chuẩn Tướng buông thõng bên ngoài, 2 gót giày chấm đất. Có
lẽ Chuẩn Tướng đã ngồi cạnh thành giường, một tay cởi hai khuy áo
trên, tay kia đưa nòng Colt 45 ấn vào chỗ trái tim. Chúng tôi
đặt Chuẩn Tướng ngay ngắn lại trên giường, gương mặt ông xanh
tái, lấm tấm mồ hôi, miệng há, đôi mắt chưa khép, biểu lộ sự đau
đớn cực độ. Vừa đặt đầu ông lên gối, bà Tướng vuốt mắt cho chồng.
Chuẩn Tướng đã yên nghỉ! Viên đạn oan nghiệt đã xuyên thật chính
xác qua quả tim người anh hùng.
Thật sự tôi chỉ biết rõ quãng
đời của Chuẩn Tướng, vào thời điểm Cần Thơ, thủ phủ miền Tây,
thật sự đã vô chủ. Cần Thơ gần như chỉ bước vào cuộc trong đêm
29-4. Mười giờ đêm, lúc tôi đang mơ màng, điện thoại từ TOC Quân
Đoàn gọi sang trình Chuẩn Tướng diễn tiến tình hình: Các trực
thăng từ Quân Đoàn III, từ Sài Gòn bay lẻ loi về miền Tây đáp bất
kỳ nơi nào đáp được. Tôi thức luôn tới sáng vì điện thoại đến
liên tục.
Khoảng 12 giờ khuya, nghe có
tiếng xôn xao ồn ào ngoài cổng dinh, tôi bước ra và nhìn thấy hàng
giòng người cuồn cuộn tuôn trên đại lộ phía bên kia công viên.
Cuộc diễn hành náo loạn như đang giữa ban ngày. Tôi kinh ngạc hỏi
người lính gác cổng mới biết đó là đoàn người kéo nhau ra bến
Ninh Kiều để lên tàu Hải Quân ra đi... Tôi ngỡ ngàng: “Như vậy là
Phó Đề Đốc TL/HQ/V4SN tự động dẫn đoàn tàu của ông di tản ư?”
(Các lực lượng Không Quân, Hải Quân, Lực Lượng Đặc Nhiệm ở miền
Tây đều nằm trong hệ thống điều động của BTL/QĐ IV).
Trong làn sóng người lục tục
kéo đi bất chợt tôi nhìn thấy xe của Chuẩn Tướng TMT/QĐIV. Tôi quay
vào, gọi ngay cho Thiếu Tá trưởng toán trực TOC hỏi ông có biết
vụ này không, rồi vội vã lên lầu trình Chuẩn Tướng. Chính ông
cũng đang thức như tôi, và bảo tôi gọi Đại Tá Trang, Tư Lệnh Lực
Lượng Thủy Bộ để ông nói chuyện. Lúc đó đã 3 giờ sáng ngày 30
tháng 4, tôi đã thấm mệt nhưng vẫn cố nhướng mắt chịu đựng. Giờ
này giá có Phúc thì hết chê. Phúc khỏe mạnh, tháo vát, giỏi giắn
nhưng anh đang kẹt lại Sài Gòn sau một chuyến “quá giang” trực
thăng về Sài Gòn, ngày trở lại đơn vị bằng đường bộ, quốc lộ Sài
Gòn - Long An bị Cộng Quân cắt đứt với trận chiến dằng dai nhiều
ngày, chưa khai thông được.
...Vào 7 giờ 30 sáng ngày
30-4, tại phòng họp Bộ Tư Lệnh như thường lệ, Phòng 3 thuyết trình
tình hình trong đêm vừa qua trước 2 vị tướng Tư Lệnh và các quan
chức. Lần này có vẻ nghiêm trọng về việc lực lượng Hải Quân Vùng 4
Sông Ngòi bỏ đi.
Lúc 9 giờ 30, hai vị Tướng
Lãnh gặp nhau trong phòng làm việc của Tư Lệnh Phó. Chuẩn Tướng
bảo tôi gọi Chuẩn Tướng Lạc, Tư Lệnh Sư Đoàn 9 Bộ Binh đang chỉ huy
cuộc giải tỏa Quốc Lộ 4 tại Long An, nói ông khẩn dùng trực
thăng bay về bộ Tổng Tham Mưu để biết rõ tình hình thực tại. Trên
đường bay, Tướng Lạc không bắt liên lạc được với không phận Sài
Gòn nên đành phải quay về. Chuẩn Tướng lại lệnh cho tôi gọi về Bộ
TTM để ông gặp tướng Trưởng Phòng 3. Tôi lạnh người khi nghe
tiếng người tùy phái cho biết:
- TTM hiện không còn ai. Các Tướng Tá Sĩ Quan cao cấp đang ở tại cơ quan MACV của Hoa Kỳ.
Tôi hiểu liền các vị có mặt
tại đó để làm gì. Bộ TTM cũng đã lặng lẽ đóng cửa! Và như vậy, có
nghĩa là riêng QĐ IV phải tự lo liệu lấy. Buông ống điện thoại
xuống, tôi đứng ỳ tại chỗ, một cảm giác tê buốt chạy dọc thân
thể: “Đất nước thật sự đã mất rồi!” Tôi bước vào phòng trình tự
sự lên hai vị Tướng. Tôi thấy mặt Chuẩn Tướng hơi chùng xuống rồi
gật đầu tỏ ý không cần thêm gì nữa. Tôi bước ra ngoài, một nhân
viên văn phòng trao chiếc radio và cho biết đài phát thanh Sài
Gòn thông báo dân chúng đón nghe thông điệp khẩn của Tổng Thống
Dương Văn Minh. Tôi quay trở vào phòng trình Chuẩn Tướng. Lúc này
Thiếu Tướng Nam đã trở về phòng ông. Chuẩn Tướng vội vã rời
phòng bước xuống bậc thềm hướng về tòa nhà Tư Lệnh. Tôi ghi vội
nội dung lời phát biểu cuối cùng của Tổng Thống Minh, định sang
trình 2 vị Tướng. Gặp Chuẩn Tướng đang bước xuống bậc tam cấp, tôi
vừa trao tờ giấy vừa nói vắn tắt:
- Tổng Thống Minh đã đầu hàng!
Chuẩn Tướng quày quả đẩy cửa
vào phòng Tư Lệnh. Khoảng 15 phút sau, Chuẩn Tướng trở lại văn
phòng mình và bảo tôi gọi để ông nói chuyện cùng 16 Tiểu Khu
Trưởng. Đó là khẩu lệnh ban hành thiết quân luật trên toàn thể
Vùng IV kể từ giờ phút này. Các đơn vị dừng quân và bố trí tại
chỗ chờ lệnh Quân Đoàn.
Thiếu Tướng Tư Lệnh cũng gọi
cho Tư Lệnh 3 Sư Đoàn 7, 9 và 21. Mặc dù nhận rõ thông điệp của
Tổng Thống Minh, nhưng hai vị Tướng trách nhiệm sinh tử Vùng 4 lúc
này muốn ngăn trở những hỗn loạn có thể xảy ra trong cảnh tối
tăm. Ban hành thiết quân luật, Vùng IV đang có vẻ chuẩn bị đối
phó với tình tình hơn là treo cờ hàng. Ngay sau khi hay tin Sài
Gòn thất thủ, chợ búa, hàng quán được dân chúng Cần Thơ mua vội
bán vội, cố thu xếp nhanh chóng trở về nhà, vẻ mặt ai nấy đều lo
âu. Xe lướt nhanh hơn, người đi bộ gần như chạy, đường phố như
chuẩn bị đón cơn mưa lớn.
Sau bức thông điệp đầu hàng
của Tổng Thống Minh, mọi liên lạc viễn thông với Sài Gòn đều bị
cắt đứt. Chúng tôi không biết gì về tình hình Thủ Đô. Tuy nhiên cho
đến trưa, tình hình Cần Thơ và 16 tỉnh lỵ vẫn yên tĩnh, chưa có
bóng dáng một nhóm Cộng Quân nào vào các Thị Xã. Các tiểu khu vẫn
còn liên lạc tốt với Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn.
Buổi cơm trưa thật lạnh lẽo,
tôi nuốt vội qua loa, rồi để nguyên binh phục kể cả giày, ngả lưng
trên giường. Tôi biết, kể từ giờ phút này, biến cố sẽ có thể xảy
ra bất cứ lúc nào. Buổi sáng, tôi đã tự ý gọi đại đội trưởng Tổng
Hành Dinh yêu cầu cho đổ đầy xăng chiếc Jeep Tư Lệnh Phó, xe
tôi, xe Ford Custom mang số ẩn tế dùng cho gia đình Chuẩn Tướng.
13 giờ, chúng tôi trở vào Bộ Tư Lệnh, cách tư dinh Tư Lệnh Phó
độ 300 mét. Tôi thấy xe Falcon đen cũng đưa bà Tướng và hai con
rời cổng dinh. Tôi hơi ngạc nhiên và lo lắng. Có tiếng ồn ào phía
Phòng 2 Quân Đoàn: Một núi giấy tờ đang được đốt cháy. Có lẽ các
hồ sơ quan trọng được thiêu hủy? Tôi không rõ Đại Tá Trưởng Phòng
còn đó không, và việc thiêu hủy giấy tờ do lệnh của ai? Tôi cũng
không rõ giờ phút này còn có đủ các Trưởng Phòng không? Chuẩn
Tướng cũng không gọi đến vị Trưởng Phòng nào, ngay cả Trung Tá
Tòng, Trưởng Phòng 3! Khuôn viên Bộ Tư Lệnh vắng ngắt, nghẹt thở.
14 giờ 30, Chuẩn Tướng trở về tư dinh. Ông bước lên bực thềm,
nhưng không bước vào trong như mọi khi, mà đứng tại hiên tiền
đình, nhìn mông lung ra khoảnh sân phía trước. Bất chợt, ông quay
lại hỏi tôi:
- Cô đi đâu?
- Thưa, cô đến nhà thờ xin lễ.
Vừa lúc đó, cổng dinh mở
toang, chiếc Falcon trườn vào. Tôi thở nhẹ nhõm. Gương mặt ông
thoáng rạng rỡ khi thấy vợ con về đến dinh an toàn. Ông bước đến
bên xe đón bà, trao đổi vài lời rồi lên xe trở lại Bộ Tư Lệnh.
16 giờ, Chuẩn Tướng rời Bộ Tư
Lệnh và đây là lần hiện diện cuối cùng của ông tại bản doanh này.
Xe chúng tôi vừa ra khỏi cổng chánh, ông ra hiệu dừng lại và bước
xuống xe xem coi chuyện gì xảy ra phía trước. Bên kia đường, đối
diện với vòng đai và cổng chánh Bộ Tư Lệnh có rất nhiều thanh
niên, kẻ quần tây, người quần đùi ở trần đang nối đuôi thành hàng
dài phóng chân rảo nhanh. Đây là những thanh niên vừa thoát từ
Trại Tuyển Mộ Nhập Ngũ. Đến ngã tư nơi tiếp giao giữa Bộ Tư Lệnh
với dinh Tư Lệnh Phó và dinh Tiểu Khu Trưởng Phong Dinh, ông ra
hiệu dừng xe, bước xuống, đứng ngó bao quát. Lác đác vài xe gắn
máy, xe thồ, xe đạp đang hối hả gò lưng. Cả một góc phố như thoi
thóp, im lỉm.
Bỗng từ phía chân cầu Nhị
Kiều xuất hiện một xe Jeep đang theo Đại Lộ Hòa Bình lao nhanh về
phía chúng tôi. Chiếc Jeep dừng lại cạnh xe Chuẩn Tướng, người
ngồi trên xe là Chuẩn Tướng Mạch Văn Trường, Tư Lệnh Sư Đoàn 21
Bộ Binh. Tướng Trường xuống xe trình Tư Lệnh Phó Quân Đoàn điều
gì tôi không nghe được, nhưng với vẻ hấp tấp và gương mặt đầy lo
âu, cộng với tình hình trước mặt, tôi đoán chắc Bộ Tư Lệnh của ông
hiện đang tan rã. Chuẩn Tướng bảo Tướng Trường theo ông về dinh.
Tại phòng khách, hai vị ngồi
yên trên ghế bành, ông bảo Tướng Trường cùng Trung Tá Thành, Thiết
Đoàn Trưởng Thiết Đoàn 9 Kỵ Binh đến đóng bản doanh tại dinh Tiểu
Khu Trưởng. Chuẩn Tướng bảo Trung Tá Thành ra lệnh cho 2 Chi
Đoàn Thiết Vận Xa M-113 đang ở vùng Quận Lỵ Bình Minh lập tức
quay về Cần Thơ và cho người đến tận bến phà chuyển lệnh cho toán
chuyển vận phải túc trực ưu tiên chở đoàn thiết vận xa vượt sông.
Ra lệnh xong, ông đứng lên, vào phòng rửa mặt trong lúc Tướng
Trường vội vã ra xe đến dinh Tiểu Khu Trưởng.
Tôi đứng cạnh bàn viết đặt
sát cửa sổ phòng khách, trên bàn có hai máy điện thoại: một tự động
và một qua tổng đài viên. Tối nay tôi tăng cường thêm một máy
PRC 25 mở tần số của BTL/SĐ21 và Thiết Đoàn 9 để liên lạc, theo
dõi. Hình như hệ thống truyền tin của Bộ Tư Lệnh đã ngưng hoạt
động từ 17 giờ, vì tôi gọi không nghe có tiếng tổng đài viên trả
lời. Còn máy tự động dường như bị cắt. Lúc này Thiếu Tá Trịnh Đức
Phương, nguyên Chánh Văn Phòng, cũng từ dưới phòng anh bước lên
đứng phía trái Chuẩn Tướng. Cả ba chúng tôi im lặng, hồi hộp nhìn
vào phía màn hình TV vẫn sáng trong, im ỉm.
Phái đoàn hai bên rời BTL/QĐ đã gần hai tiếng đồng hồ và chính
lúc này là giờ qui định phát thanh. Có tiếng nói vọng ra từ TV,
tự xưng là phát ngôn viên của BTL/QĐ và đọc văn bản thông cáo “BTL
đã đầu hàng. Các đơn vị phải buông trao vũ khí...” Bản văn vắn
tắt nhưng thật rõ ràng, đầy đủ. Nghe đọc bản văn như vậy, tất cả
chúng tôi đều chết điếng. Đây không phải là bản văn được hai bên
thỏa thuận ký kết. Lập tức Chuẩn Tướng bảo tôi chuyền máy PRC 25
đến chỗ ông ngồi, đích thân ông cầm ống liên hợp gọi “Hổ Cáp”
(danh hiệu Trung Tá Thành trong đặc lệnh truyền tin) bảo ông
Thành dùng M113 lái đến dinh để đi cùng ông đến đài phát thanh.
Nghe đến đó, tôi lùi một bước về phía cửa, ra hiệu cho Trung Sĩ
Sao (cận vệ) chuẩn bị sẵn sàng để di chuyển. Tôi trở lại chỗ cũ
vừa kịp nghe lời đáp của Trung Tá Thành vang lên trong loa khuếch
đại. Lời lẽ vẫn lễ độ, nhưng rõ ràng đó là lời từ chối thi hành
lệnh. Thật khó đoan chắc có lực lượng đáng kể nào của Cộng Quân đã
có mặt ở thị xã hay Bộ Tư Lệnh chưa, nhưng với văn bản vừa phát
ra, chắc chắn sẽ hung hiểm vô cùng nếu tự nhiên xuất hiện một
chiến xa rầm rộ di chuyển trong đường phố lúc này. Tôi tin rằng
Chuẩn Tướng hiểu rõ điều đó. Trong cảnh biến động này, tuy lòng
có lo âu, sợ hãi, nhưng nhìn thấy đức tính gan dạ của ông, tôi
khâm phục ông xiết bao! Sau bản thông điệp của Tổng Thống Minh,
có ai biết được chắc chắn về số phận của những đơn vị trước đó
đang trực tiếp giao tranh ác liệt với các đơn vị cộng quân rồi
bỗng dưng họ phải buông súng trong cơn hận thù còn sôi sục của
đối phương?
Đang miên man suy nghĩ, tôi
giật mình khi điện thoại reo vang. Nhấc ống nghe lên, tôi vội
chuyển liền cho Chuẩn Tướng khi nhận ra giọng của Thiếu Tướng Tư
Lệnh. Ông trình bày là mọi việc đã giao cho Đại Tá Sáu,
TMP/CTCT/QĐ đại diện cùng đi với phe Cộng Quân. Vì sao bản văn
chung bị tráo và tình trạng Đại Tá Sáu ra sao chỉ duy nhất Đại Tá
Sáu biết mà thôi. Tôi không nghe Chuẩn Tướng báo với Thiếu Tướng
chuyện ông tính đến đài phát thanh mà không thành. Cuộc điện đàm
giữa hai vị Tướng kết thúc. Lần đầu tiên tôi nhận ra vẻ tuyệt vọng
trên khuôn mặt ông. Chỗ dựa cuối cùng đối với đơn vị và những đàn
em thân tín mà ông từng chỉ huy giờ đã bật gốc. Ông đứng lên bảo
tôi tập hợp toán lính gác để ông nói chuyện. Thượng Sĩ Trưởng
Toán tiểu đội bảo vệ dinh Tư Lệnh Phó tập hợp quân thành hai hàng
bên hông dinh. Ông cám ơn họ đã ở bên ông đến giờ phút cuối cùng
và bảo anh em bây giờ ai muốn rời dinh cứ tùy ý... Bỗng có tiếng
người lính gác trên cao báo động có xe Cộng Quân đến. Lập tức ông
chạy vào trong nhà. Tôi hô toán cận vệ vào vị trí rồi xách máy
PRC 25 theo ông lên lầu. Ông vào phòng ngủ rồi trở ra với khẩu XM
18 trên tay, chạy ra bao lơn, nằm xuống nhìn ra phía đường. Lúc
này tôi mới nhận ra đường phố đang tối thui. Trong bóng đêm, hai vệt
sáng rực phát ra từ hai đèn pha chiếc xe Jeep vừa rời cổng dinh
Tiểu Khu, quét thẳng về phía chúng tôi. Nhưng khi ra đến ngã tư,
ánh đèn lại rẽ trái theo Đại Lộ Hòa Bình hướng về BTL/QĐ. Họ
không đến chỗ chúng tôi. Ông đứng lên, trở về phòng. Tôi dùng
máy, thử gọi danh hiệu của Tướng Trường và Trung Tá Thành. Gọi ba,
bốn lần vẫn không có tiếng đáp lại. Có vẻ như hệ thống máy đầu
bên kia đã ngưng. Chắc chắn phải có biến cố bên dinh Tiểu Khu
Trưởng, chỗ Tướng Trường và Trung Tá Thành đến đóng bản doanh hồi
chiều. Dinh TKT và dinh TLP chỉ cách nhau 300 mét thôi, nếu có
tiếng súng nổ, chúng tôi phải nghe được, nhưng sự kiện máy không
còn mở túc trực chứng tỏ tình trạng Tướng Trường rất bi quan. Có
thể ông và Trung Tá Thành đã bị bắt. Có lẽ Chuẩn Tướng thấy rằng
thì giờ rất cấp bách, nên ông bước đến đẩy cửa vào phòng bà. Hai
cháu bé đang đùa giỡn trên tấm nệm cao su đặt dưới nền gạch. Tôi
trở xuống nhà dặn dò toán gác. Thật ra, tôi tìm họ cũng là để tự
trấn an mình.
Mười phút sau ông gọi tôi lên lầu
gặp ông. Tại đây tôi thấy ngoài Thiếu Tá Phương còn có đông đủ
những binh sĩ đã từng phục dịch Chuẩn Tướng cùng gia đình rất lâu
năm. Ông đứng, hai cánh tay ghì chặt đứa con gái 3 tuổi để cho
đầu cháu tựa vào má ông. Bà Tướng đứng bên cạnh. Hai bàn tay măng
non của cháu bé lùa vào mái tóc cha. Bằng giọng nói tha thiết,
ông gởi bà cùng hai con lại cho chúng tôi. Ông quả quyết từ giờ
cho tới sáng sẽ không có chuyện gì xẩy ra, bảo chúng tôi cố gắng
hộ tống bà cùng gia đình về Sài Gòn rạng sáng ngày mai, 1 tháng
5. Sau đó, ông lấy lại trầm tĩnh, quát bảo tất cả trở xuống dưới
nhà, chỉ còn mình tôi và bà Tướng ở lại. Giây phút vĩnh quyết đã
đến...
Lúc đó đã 9 giờ đêm 30 tháng 4. Chúng tôi xúm quanh giường ngủ giúp bà Tướng lau rửa thân thể, thay y phục cho ông.
Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn
Chuông điện thoại reo. Tôi
giật mình khi nhận ra tiếng nói của Đại Tá Hồ Ngọc Cẩn, Tiểu Khu
Trưởng Chương Thiện. Ông cần nói chuyện với Tư Lệnh Phó. Tôi quyết
định nhanh trong trí: “Không cho Đại Tá biết Chuẩn Tướng đã tuẫn
tiết!” Tôi nghĩ, hệ thống điện thoại đã bị ngắt hoặc do đơn vị
này đã bỏ nhiệm sở từ chiều, không lý gì bây giờ lại tái lập?
Chắc Cộng Quân đã chiếm đóng và đang kiểm soát cuộc điện đàm. Sau
này khi hồi tưởng lại, tôi mới thấy mình thật khờ: Chỉ vì muốn
bảo toàn thi hài Chuẩn Tướng mà hậu quả là Đại Tá Cẩn vẫn tiếp
tục cho Tiểu Khu mình tử thủ, để rồi bị bắt, sau đó đưa về Cần
Thơ và bị Cộng Quân xử bắn. Đại Tá Cẩn vốn là Trung Đoàn Trưởng
của Sư Đoàn 9 tăng viện cho chiến trường An Lộc mùa Hè 72, được
vinh thăng Đại Tá và trở thành Tiểu Khu Trưởng Chương Thiện sau
đó.
Trở lại phòng Chuẩn Tướng,
tôi thấy bà đang xếp gấp tư lá cờ vàng ba sọc đỏ và lần tay mở
nút áo đặt lá cờ ngay ngắn chỗ phần ngực ông. Bà mong muốn lễ tang
Chuẩn Tướng được tổ chức đúng lễ nghi quân cách.
Thiếu Tá Thuyên
Tôi trở lên lầu, gặp Thiếu Tá
Thuyên, đang đứng cạnh giường Chuẩn Tướng thút thít khóc. Anh
vừa mới đến. Như vậy, tin về Chuẩn Tướng trong đêm đã lan truyền ra
ngoài. Anh rời dinh liền sau đó, lúc trời vẫn còn mờ tối. Đó là
vị sĩ quan duy nhất của BTL/QĐ đã đến nghiêng chào trước thi hài
Chuẩn Tướng. Tôi bàn định cùng bà Tướng thu xếp những gì cần
thiết mang đi, đề phòng trước, nếu bị buộc phải rời dinh. Thâm tâm
tôi nghĩ đến người bạn chí thân hồi cùng ở Bộ Chỉ Huy Trung Đoàn
31, Trung Úy Nguyễn Vĩnh Thành. Mấy năm nay, Thành đã thuyên
chuyển về sở Hành Chánh & Tài Chánh số 5 và cùng gia đình
đang ở Cần Thơ, nhờ vậy chúng tôi vẫn thường xuyên gặp nhau.
Trong lúc chờ sáng, tôi bàn với Thiếu Tá Phương là anh đảm
trách phần việc tại dinh, còn tôi ra ngoài tìm Thành và mua quan
tài. Lúc tôi đến cổng chuẩn bị ra ngoài, tôi sững sờ khi thấy
thái độ của mọi người. Trong ánh mắt của họ, tôi đọc được nỗi
hoang mang nghi ngại: họ đánh giá một khi tôi ra khỏi đây, có lẽ
không bao giờ trở lại chăng!
Tôi mở hé cổng để vừa đủ đi qua, nhìn thấy Đại Tá C, một trong
những phụ tá Tư Lệnh Phó đang đứng nơi công viên Hòa Bình nhìn về
phía cổng ra vào. Khi thấy tôi đã nhận ra ông, Đại Tá C lật đật
rảo bước, may mà tôi chưa kịp gọi ông! Tôi vòng bên trái dinh,
theo đường tắt rảo bộ đến nhà Thành. Tôi mừng rỡ khi thấy Đại Tá
Vinh đang hàn huyên cùng với ba, bốn người trước cổng BTL/Đặc
Nhiệm của ông. Tôi cho ông biết Chuẩn Tướng đã chết và bà Tướng
muốn chôn chồng theo đúng lễ nghi quân cách, xin Đại Tá, với tư
cách một sĩ quan cao cấp, đến gặp họ (Cộng Sản) để nói giúp. Đại
Tá Vinh đoan quyết đó là trách nhiệm của ông trong lúc này.
Thiếu Tướng Nam Tự Sát
Đến nhà cha mẹ vợ Trung Úy
Thành, tôi thật sự cảm động khi thấy mọi người trong gia đình đều
ùa ra đón tôi. Tất cả đã biết tin Chuẩn Tướng đã tuẫn tiết nên
rất lo cho số phận của tôi. Tôi kể sơ cho mọi người biết Chuẩn
Tướng chết như thế nào, trước đó ông dặn dò điều gì và tôi đang
cần được sự giúp đỡ để thực hiện lời ủy thác của người chết.
Tôi cùng Thành lên chiếc vespa của
anh đi đặt mua quan tài rồi trở lại sở của anh. Do ý của Thành,
tôi tìm gặp Trung Tá Bia, phụ tá Chánh Sở Hành Chánh & Tài
Chánh số 5 để nhờ ông chỉ dẫn và giúp lo việc tẩm liệm. Ông đang
thay Đại Tá Chánh Sở hiện vắng mặt, chờ đợi người của Cộng Sản
đến để bàn giao. Trung Tá Bia hứa là ông sẽ đến liền sau khi xong
việc ở đây và căn dặn tôi chuẩn bị những thứ gì cho việc tẩm
liệm. Tôi cùng Thành hướng xe về phía chợ. Khác với ngày 30 tháng
Tư, buổi sáng hôm nay, 1 tháng 5, Thị Xã Cần Thơ thật ồn ào, rộn
rịp. Gần như mọi nhà đều có người đổ xô ra đường, có nhiều con lộ
bị nghẹt cứng. Dân chúng đi bộ tràn ra cả lòng đường, chúng tôi
phải xuống xe dẫn bộ, len lỏi tìm lối vượt qua. Tôi chợt nhìn
thấy Trung Úy Việt, Tùy Viên Tư Lệnh, đang đứng trong sân nhà của
Trung Úy Minh, sĩ quan Quân Sử BTL, tôi lật đật kéo Thành tấp
vào. Gặp Việt, tôi hỏi ngay tình trạng của Thiếu Tướng Tư Lệnh.
Buổi sáng, trước khi rời
dinh, một hạ sĩ quan văn phòng đã đến trao cho tôi tờ giấy ghi tên
họ của tôi đã “đăng ký trình diện” và cho tôi biết tin Thiếu
Tướng Nam cũng đã tự sát. Tôi hỏi lại và được Trung Úy Việt xác
nhận điều đó. Anh còn cho biết thêm, xe cứu cấp của Quân Y Viện
Phan Thanh Giản do anh và Trung Úy Danh gọi đã đến và mang Tư
Lệnh về QYV. Việt kể, lúc đó khoảng 7 giờ sáng, Thiếu Tướng đang ở
trong phòng, ông bảo hai tùy viên về nhà, rồi dùng Colt tự sát
khi ông còn lại một mình. Tôi không tiện hỏi han thêm vì còn quá
nhiều việc để làm. Ra đến khu chợ, tôi cùng Thành tìm chỗ ăn
sáng. Sau đó, tôi để Thành ngồi lại một mình, đi sâu vào chợ, mua
các thứ trà, nhang, đèn cầy, vải liệm rồi trở ra cùng Thành
phóng nhanh về dinh. Quan tài đã được đem đến và được đặt trên hai
giá gỗ chính giữa nhà. Tôi hơi phập phồng khi thấy có hai cán binh
Cộng Sản miền Nam đang trên vọng gác. Họ không đả động gì tới bên
trong dinh. Hình như họ được lệnh chỉ ở đó mà thôi. Có lẽ thấy
yên tâm phần nào, bà Tướng nói với tôi và Thiếu Tá Phương, ý bà
dự định quàng lại 3 ngày. Tôi thấy cổ áo quan cũng “khiêm tốn” nên
bàn với Thành đến Quân Y Viện Phan Thanh Giản tìm xin bộ ny
lông. Tôi muốn nhân dịp này để biết đích xác tình trạng của Thiếu
Tướng Tư Lệnh.
Viếng Thăm Thi Hài Thiếu Tướng Nam
Xe chúng tôi vừa tới cổng
Quân Y Viện, lác đác còn vài thương binh đang khập khễnh cùng thân
nhân hối hả ra cổng. Khi vào sâu bên trong, tôi nhận ra nơi đây
im lìm, trống vắng, y sĩ, nhân viên lẫn thương bệnh binh đều đã
rời viện tự bao giờ rồi. Một ít thương binh tôi còn gặp có lẽ vì
thân nhân ở xa mới vừa đến để đón họ. Duy nhất chỉ một người đàn
ông trạc tuổi tôi còn đứng trong sân cạnh chiếc xe gắn máy của
anh. Tôi thầm mong gặp được nhân vật có vai trò đúng như Trung Tá
Bia. Tôi liền đến gần và đánh bạo bộc bạch cùng anh việc tôi đến
đây. Rất may, tôi gặp đúng người. Anh trao cho tôi bộ áo quan ny
lông giấu nơi yên xe. Tôi hỏi Thiếu Tướng Nam nằm ở đâu? Anh
chỉ Phòng Lựa Thương cách đó chỉ 30 thước và dặn dò tôi coi chừng,
đã có chúng nó. Khi thấy chỉ có ba chúng tôi, tôi cảm ơn anh rồi
bảo Thành chạy xe đến đậu sát bậc thềm căn phòng, rồi ngồi trên
xe chờ tôi. Tôi vừa bước vào cửa phòng là thấy ngay một thi thể
được phủ kín bằng tấm drap trắng, chỉ ló ra ngoài hai chân vẫn còn
mang đôi giày da quân đội. Thi hài nằm trên chiếc băng ca đặt
trên giá sắt cao gần 1 thước. Một chiếc bàn nhỏ đặt trước đầu băng
ca, trên có một lon nhôm đựng cát dùng thay bát hương, một hộp
quẹt diêm và một thẻ nhang nhỏ đã bốc ra. Trong Phòng Lựa Thương
vắng ngắt. Tôi đoán chắc đây là thi thể của Thiếu Tướng Tư Lệnh.
Tôi bước tới đưa tay kéo nhẹ tấm phủ trên đầu để được nhìn thấy
gương mặt Thiếu Tướng như người đang ngủ. Một vết đạn khoét từ
thái dương phải trổ một đường kính cỡ trái chanh nơi thái dương
trái, vệt máu đã thẫm đen chạy dài từ đó xuống gò má, đến cổ và
động lại trên bâu áo phải làm lem lấm hai ngôi sao thêu màu đen.
Bộ quân phục chiến đấu vẫn trên người Thiếu Tướng đến giây phút
cuối cùng. Tôi đốt một nén hương cặm vào cái lon đã có ba chân
nhang của ai đó đến đây trước tôi. Tôi kéo tấm vải phủ lại như cũ
rồi lặng lẽ rời Quân Y Viện.
Lễ Tẩm Liệm Đơn Sơ
Tôi trở về dinh để chờ đón
Trung Tá Bia. Hai mươi phút sau Trung Tá Bia đến đưa thi hài xuống
nhà dưới. Trung Tá Bia bảo tôi nâng phần đầu. Lễ tẩm liệm đơn sơ,
nhanh chóng do Trung Tá Bia chỉ dẫn thực hiện. Tôi đứng ở đầu
quan tài lặng nhìn ông điều khiển mấy người lính trong dinh làm
động tác cuối, từ từ đậy nắp áo quan. Bỗng có tiếng la uất nghẹn:
- Trời ơi! Ông “thầy” ơi!
Rồi bóng một người lao đến
bên quan tài, anh xúc động gần như quỵ xuống. Tôi nhận ra đó là
Thiếu Tá Lành, Tiểu Đoàn Trưởng 3/33. Tiểu đoàn của anh sáng nay
cũng đã tuân lệnh giải giáp, giao vũ khí, cởi bỏ quân phục tại
chỗ, rồi từ trong vùng hành quân lội bộ ra lộ, mạnh ai tự tìm
phương tiện về nhà. Thiếu Tá Lành được tin cái chết của Tướng
Hưng nên tìm đến tư dinh. Anh xuất thân từ trường Thiếu Sinh Quân,
sau khi rời quân trường, về Tiểu Đoàn 2/31 cuối năm 68. Do đã
từng phục vụ dưới quyền chỉ huy của Trung Tá Lê Văn Hưng, thuở đó
là Trung Đoàn Trưởng 31, nên anh vẫn nhớ và kính trọng vị “thầy”
của mình.
Đúng lúc đó, Trung Úy Phúc xuất
hiện. Anh cùng vợ con đáp xe đò từ Sài Gòn xuống tới. Mọi việc xong
xuôi, Trung Tá Bia từ giã chúng tôi để về nhà gặp gia đình. Từ
hôm qua, 30 tháng 4, tên ông vẫn còn nằm trong sổ cấm quân ban hành
từ hơn một tuần nay của BTL/QĐ. Một người lính vào nói nhỏ cho
tôi biết một nguồn tin rất bất lợi cho chúng tôi. Do vậy, tôi,
Phúc và Thiếu Tá Phương thuyết phục bà Tướng nên an táng ngay cho
ông và rời dinh càng sớm càng tốt. Chúng tôi phân chia công việc
cho nhau: Phúc cùng vài nhân viên đến khu đất nhà ở Cái Răng lo
đào huyệt. Phần tôi lo xe tang. Thành đưa tôi đến Hội Mai Táng Từ
Thiện của Hiệp Hội Xe Đò Cần Thơ. Rất may cho chúng tôi là người
đại diện cho Hiệp Hội chấp thuận, dù biết đó là đám tang của một
vị Tướng. Ông cho biết là phải lo cho một đám tang khác lúc 15
giờ. Vậy chúng tôi phải chuẩn bị sẵn sàng, lúc xe tang đến là phải
di chuyển liền.
Từ lúc đó cho đến khi xe tang
xuất hiện, chúng tôi thu xếp mọi thứ đem theo để khi rời dinh sẽ
không trở lại nữa. Đúng lúc tôi đang bối rối với chút mong manh hy
vọng, bỗng có tiếng ồn ào, rồi cánh cửa cổng mở toang. Chiếc xe
tang đen ngòm đưa phần đuôi trườn vào sân. Các nhân viên trên xe
nhanh nhẩu nhảy xuống chạy vào nhà, năm phút sau tất cả chúng tôi
bắt đầu rời dinh. Anh Phương, Phúc, tôi cùng gia đình bà Tướng
ngồi trên xe tang. Thành và những nhân viên khác dùng phương tiện
riêng chạy theo sau xe tang. Lúc xe rời cổng lớn một đoạn, tôi
nhìn lại thấy có nhiều người chạy ùa vào dinh. Vĩnh biệt tất cả,
vĩnh biệt cả con chó berger chúng tôi đau lòng phải bỏ nó lại! Xe
quẹo qua Đại Lộ Hòa Bình hướng về Cái Răng.
Tại huyệt mộ, một cậu bé trạc
độ 14 tuổi, nhưng đôi tay thật thông thạo, nhịp nhàng với miệng hô
khẩu lệnh điều khiển lên xuống đòn tay, rút dây khéo léo, đưa êm
thấm quan tài xuống đáy huyệt. Họ nhanh chóng phụ giúp chúng tôi
lấp đất và đắp vung lên thành hình ngôi mộ. Chúng tôi ngậm ngùi
chào từ biệt Chuẩn Tướng, để lại mình ông đơn độc như cố Thiếu
Tướng Nam mà tôi đã gặp vào buổi sáng.
Chúng tôi về đến Cần Thơ thì
trời đã tối. Bà Tướng và gia đình cùng Thiếu Tá Phương, Trung Úy
Phúc đến nương náu tại một ngôi chùa. Rốt cuộc chúng tôi cũng về
được Sài Gòn đông đủ. Khi bà Tướng cùng gia đình tạm có chỗ ở là
đúng lúc tôi phải vào trại cải tạo. (tác giả Phạm Trung Nghĩa)
Bài Viết Của Phu Nhân Tướng Lê Văn Hưng gửi Nguyễn Cao Kỳ Duyên
Tôi chuyển đến cô bài viết này nhân dịp 30 tháng 4, 2010.
Cô hãy đọc và
xin cô chuyển đến ba cô, TT Nguyễn Cao Kỳ Phó TT VNCH như là một
lời trần tình của một công dân VNCH gửi đến vị cựu Phó TT VNCH qua
lời phát biểu của ông rằng : “Từ TT Nguyễn văn Thiệu trở xuống đều ham sống sợ chết”.
Nếu nhận được hồi âm của cô hay ba cô thì tốt quá. Vì không có địa chỉ email của ba cô, mong cô giúp tôi. Cám ơn cô.
Bài viết của Phu nhân Thiếu
Tướng Lê văn Hưng. Xin chuyển tiếp để đọc những lời tâm huyết
giây phút cuối của những chiến sĩ anh dũng trong cuộc chiến … Bài
do chính Phu nhân Thiếu Tướng Lê Văn Hưng viết … với những tinh
tiết quá xúc động
Lời tuyên bố của ông Thiệu đã
gây cho tôi sự xúc động. Thế rồi lời tuyên bố ấy cũng đã bay
theo gió, khi số lớn cấp chỉ huy trực tiếp điều hành guồng máy quốc
gia đã vỗ cánh chim bay sang ngoại quốc, tìm nơi ẩn trốn an
lành, bỏ mặc quê nhà, dân tộc và quân đội đang chết đuối trong
cuồng phong súng đạn tơi bời, Thiếu Tướng Nam, Hưng, Hai, Vỹ,
Phú. Nhắc đến đây tôi không ngăn nổi tiếng nấc nghẹn ngào.
Ôi tiếng súng nổ rền vang
trên khắp lãnh thổ. Mùa hè năm 1972, nhà văn Phan Nhật Nam đã
mệnh danh là mùa hè đỏ lửa. Mùa hè máu. Mùa hè cuối đầy yêu đương.
Mùa hè tận cùng vực thẳm. Còn mùa hè 30/4/1975 bi thương thê
thảm ngần nào? Chúng ta còn đủ ngôn từ để diễn tả tận cùng nỗi
thương tâm kinh hoàng của sinh ly, từ biệt, cuống cuồng ấy không?
Tin thất trận từ các Vùng 1,2,3 bay về dồn dập. Có những nơi chưa
đánh đã bỏ cho địch tràn vào. Cũng có nơi quyết liều tử chiến.
Thảm thương thay, cuộc rút quân hỗn loạn bi đát chưa từng có
trong lịch sử và quân sử.
Đài VOA và BBC tuyên bố những
tin thất bại nặng nề về phía QLVNCH khiến lòng dân càng thêm
khiếp đảm. Những đoàn quân thất trận, tả tơi manh giáp, không
người chỉ huy, cuống quýt chạy như đàn vịt bị săn đuổi. Tinh thần
binh sĩ rối loạn hoang mang tột độ.
Họ thì thào bảo nhau:
- “Tổng Thống Thiệu, Thủ
Tướng Khiêm, Đại Tướng Viên đã cao bay xa chạy, còn đánh đấm gì
nữa. Ông Tướng này, ông Tỉnh nọ, đã trốn đi ngoại quốc, chúng ta
còn đánh làm gì”. Họ còn hỏi nhau:
- “Bao nhiêu năm chúng ta
chiến đấu cho tổ quốc, hay chiến đấu cho tập đoàn tham nhũng? Hay
cho cá nhân của ai đây?” Mất người chỉ huy, những quân nhân như
rắn không đầu, rối rít, tan rã. Lại có những câu hỏi:
- “Quân không Tướng chỉ huy thì sao?” Có những kẻ chủ tâm dè bỉu, thường chỉ trích chê bai:
- “Có những ông Tướng mà biết đánh giặc cái gì! Chỉ có lính đánh để các ông Tướng hưởng”.
Lời phê bình của những kẻ bất
mãn hay những kẻ có tâm địa hạn hẹp, thật chẳng khác nào ếch
ngồi đáy giếng. Cho dù có những vị Tướng bê bối, làm cho quân đội
bị nhục, thì cũng có những vị Tướng trong sạch đức độ, lỗi lạc,
tài ba, đáng cho dân quân khâm phục. Những phần tử bất mãn ấy đã
vô tình hay cố ý không thấy việc tối quan hệ của sự hỗ tương, hỗ
trợ, giữa các Tướng Lãnh, Sĩ Quan, và Binh Sĩ thật cần thiết cho
quân đội và quốc gia như thế nào. Đối với những vị cao minh, hiểu
biết giá trị hy sinh của những người tuẫn tiết, tôi trang trọng
cúi đầu cảm tạ, tri ân. Có nhiều người đã nêu lên câu hỏi với
tôi:
- “Tại sao Tướng Nam, Tướng
Hưng chết làm chi cho uổng? Tại sao các ông Tướng ấy không tiếp
tục chiến đấu? Tại sao các ông không trốn sang ngoại quốc?”
Lại có người nghiêm khắc trách tôi:
- “Bà thật dở. Nếu là tôi,
tôi quyết liệt can ngăn không để cho các ông ấy chết. Vợ con như
thế này, ông Hưng chết đành bỏ vợ con lại sao?”
Ngay cả vài vị phu nhân của
các Tướng Lãnh, hoặc còn ở trong tù, hoặc đã an nhàn nơi xứ
người, cũng thốt ra những lời chỉ trích tôi. Nghe những lời phê
bình ấy, tim tôi đau nhói. Tôi tôn trọng sự nhận xét “theo tầm
hiểu biết của họ”. Tôi ngán ngẩm không trả lời, chỉ mỉm cười lắc
đầu. Nhưng hôm nay tôi phải lên tiếng. Lên tiếng để tạ ân những
người đang âm thầm chiến đấu ở Việt Nam, để tạ ân những người
hùng can đảm đã, đang, và sẽ tiếp tục đánh đuổi Cộng Sản cứu quê
hương, để trả lời những người đã nêu lên nhiều câu hỏi đó. Tôi
trân trọng xin những vị nào đã có những lời chỉ trích nên bình
tâm suy nghĩ lại, trước khi phán đoán vì… những vị Tướng Lãnh bách
chiến bách thắng lại lẽ nào chịu xuôi tay nhục nhã trước nghịch
cảnh, trước kẻ thù? Những vị Tướng đã từng xông pha trong mưa
đạn, bao lần thử thách với tử thần, với nhiều chiến công từ cấp bậc
nhỏ lên tới hàng Tướng Lãnh, đã từng khắc phục gian nguy, xoay
ngược thế cờ, chuyển bại thành thắng trên khắp mặt trận, lẽ nào
những vị Tướng ấy chỉ nghe hai tiếng “buông súng” rồi giản dị
xuôi tay tự sát hay sao?
Viết đến đây tôi mạn phép nêu
lên câu hỏi: Thưa toàn thể quý vị sĩ quan QLVNCH. Ngày quý vị
nhận lãnh chiếc mũ sĩ quan của trường Võ Bị, quý vị còn nhớ sáu chữ
gì trên chiếc mũ ấy không? Sáu chữ mà quý vị trịnh trọng đội lên
đầu là: “Tổ Quốc, Danh Dự, Trách Nhiệm”. Ngày mãn khóa sĩ quan
với những lời tuyên thệ, quý vị hẳn nhớ? Cũng như những điều tâm
niệm ai lại chẳng thuộc lòng? Những vị bỏ nước ra đi trước binh
biến, những vị ở lại bị sắp hàng vào trại tù Cộng Sản, tôi xin tạ
lỗi, vì thật tình tôi không dám có lời phê phán nào. Tôi chỉ
muốn nói lên tất cả sự thật về cái chết của hai vị TướngNguyễn
Khoa Nam và Lê Văn Hưng. Hai vị Tướng này đã ba lần từ chối lời
mời di tản sang ngoại quốc của viên cố vấn Mỹ, cương quyết ở lại
tử chiến, bảo vệ mảnh đất Vùng 4. Viên cố vấn Mỹ hối thúc, đợi
chờ không được, sau cùng chán nản và buồn bã bỏ đi.
Trước đó, vào ngày 29/4/1975,
lời tuyên bố của Vũ Văn Mẫu và Dương Văn Minh trên đài phát
thanh Sàigòn ra lệnh tất cả người Mỹ phải rời Việt Nam trong vòng
24 tiếng đồng hồ, thì chính là lúc “kế hoạch hành quân mật của
hai Tướng Nam Hưng đã hoàn tất.
Tướng Nguyễn Hữu Hạnh, người thay
thế Tướng Vĩnh Lộc vào những ngày giờ cuối tới tấp điện thoại về
Cần Thơ. Ông Hạnh đã dùng tình cảm chiến hữu, dùng nghĩa đàn anh
thân thuộc, khẩn khoản yêu cầu Tướng Hưng về hợp tác với Dương Văn
Minh và Nguyễn Hữu Hạnh. Thâm tâm có lẽ ông Hạnh lúc đó muốn đò
xét thái độ của hai Tướng Vùng 4 như thế nào. Nhiều lần, qua cuộc
điện đàm với Tướng Nguyễn Hữu Hạnh, Tướng Hưng đã luôn khẳng
định:
- “Không hợp tác với Dương Văn Minh. Không đầu hàng Cộng Sản. Tử chiến đến cùng”.
Khi Tổng Thống Thiệu từ chức,
trao quyền lại cho cụ Trần Văn Hương, và rồi vì hoàn cảnh đắm
chìm của vận mệnh đất nước, trước nhiều áp lực nên cụ Hương đã
trao quyền lại cho Dương Văn Minh, để rồi “ông Tướng hai lần làm đổ
nát quê hương, ố hoen lịch sử này, hạ mình ký tên dâng nước Việt
Nam cho Cộng Sản.” Vị Tướng Lãnh trấn thủ một vùng, tùy hoàn cảnh
đất nước, và tình hình chiến sự địa phương, trọn quyền quyết
định, xoay chuyển thế cờ, không cần phải tuân lệnh một cách máy
móc theo cấp chỉ huy đầu não đã trốn hết, thì còn chờ lịnh ai?
Phải tuân lịnh ai? Tóm lại, lúc đó lệnh đầu hàng của Dương Văn
Minh và lời kêu gọi của Nguyễn Hữu Hạnh đã không được Tướng Nam và
Tướng Hưng đáp ứng.
Viết đến đây, tôi xúc động lạ
thường. Tôi nghẹn ngào rơi lệ nhớ đến một số sĩ quan binh sĩ đã
bật khóc khi nghe lệnh đầu hàng của Dương Văn Minh. Anh em đã ôm
lá cờ tổ quốc, ôm khẩu súng vào lòng nức nở. Có những chi khu
trưởng và những đồn trưởng nhất định không chịu đầu hàng. Họ đã
tử thủ đến viên đạn chót. Và viên đạn chót dành để kết liễu đời
mình. Cấp bậc của những anh em ấy không cao, chỉ chỉ huy khu nhỏ,
hay một đồn lẻ loi, nhưng tinh thần tranh đấu của anh em cao cả
và oai hùng thế đấy.
Trong khi Sàigòn bỏ ngỏ đầu
hàng thì Cần Thơ vẫn an ninh tuyệt đối. Kế hoạch hành quân đã
thảo xong. Vũ khí lương thực đạn dược sẵn sàng. Tất cả đều chuẩn bị
cho các cánh quân di chuyển, sẽ đưa về các tuyến chiến đấu. Kế
hoạch di quân, phản công, và bắt tay nằm trong lịnh mật quân hành
đó. Vùng 4 có nhiều địa thế chiến lược, có thể kéo dài cuộc chiến
thêm một thời gian. Bởi lúc đó, cho đến ngày 29 tháng 4 năm
1975, chưa có một đồn nào, dù ở quận lỵ xa xôi hẻo lánh ở Vùng 4
đã lọt vào tay giặc Cộng.
Nhưng, Cần Thơ, sáng ngày
30/4/1974, dân chúng nhốn nháo hoang mang. Đã có một số binh sĩ bỏ
ngũ. Tại thị xã, cảnh náo loạn đáng buồn chưa từng có đã xảy ra.
Từng nhóm đông đảo bọn ác ôn và thừa nước đục thả câu đã ra tay cướp
giật tài sản ở các cơ sở Mỹ, và ở những nhà tư nhân đã bỏ trống,
bất chấp tiếng súng nổ can thiệp của cảnh sát duy trì an ninh
trật tự công cộng. Chúng cướp giật, đập phá, hò hét như lũ điên.
Chắc chắn trong số này có bọn Cộng Sản nằm vùng có ý đồ gây rối
loạn áp đảo tinh thần binh sĩ.
Lúc ấy Tướng Nam và Tướng
Hưng vẫn còn liên lạc với các cánh quân chạm địch. Nhiều cánh quân
nồng cốt được đưa về thị xã Cần Thơ để bảo vệ Bộ Chỉ Huy Quân
Đoàn, nằm chung quanh vòng đai Alpha. Từ 2 giờ đến 4 giờ chiều ngày
30 tháng 4, giờ đã điểm. Đúng theo kế hoạch lệnh hành quân bắt
đầu. Nhưng hỡi ôi, khi liên lạc đến các cấp chỉ huy của các đơn
vị thì mới hay họ chưa biết tý gì về kế hoạch, chưa rục rịch chi
hết, ngoài việc thay đổi các cuộc bố trí từ sáng đến giờ phút này.
Tìm kiếm Đại Tá an ninh,
người đã lãnh nhiệm vụ phân phối phóng đồ và lệnh hành quân mật
đến các đơn vị, thì mới vỡ lẽ ra vị sĩ quan này đã đưa vợ con tìm
đường tẩu thoát sau khi ném tất cả mật lệnh vào tay vị Đại Úy
dưới quyền. Ông này cũng đã cuốn gói trốn theo ông Đại Tá đàn anh,
cho có thầy, có trò. Các phóng đồ và lệnh hành quân mật cũng đã
biến mất. Thiếu Tướng Nam và Thiếu Tướng Hưng tức uất không sao
tả nổi. Tôi không ngăn nổi tiếng nấc nghẹn ngào khi hồi tưởng lại
vẻ bối rối của Thiếu Tướng Nam và sự đau khổ thất vọng của Hưng.
Những đường gân trán nổi vòng lên, răng cắn chặt, biểu lộ sự đau
đớn và chịu đựng kinh hồn. Người đập tay đánh ầm xuống bàn khi
thấy kế hoạch sắp xếp thật tinh vi bị kẻ phản bội hèn nhát làm
gãy đổ bất ngờ. Hưng ngước mắt nhìn tôi như muốn hỏi:
- “Có đồng ý đem con lánh nạn không?”
Tôi cương quyết từ chối. Tôi
không cầu an ích kỷ, tìm sống riêng, bỏ mặc người trong cảnh dầu
sôi lửa đỏ. Tôi nhất định ở lại, cùng chịu hoạn nạn, cùng liều
chết. Hưng hỏi tôi:
- “Thành công là điều chúng ta mong ước, nhưng rủi thất bại, em định liệu lẽ nào?” Tôi đáp:
- “Thì cùng chết! Các con cũng sẽ thế. Em không muốn một ai trong chúng ta lọt vào tay Cộng Sản”.
Và để khỏi phải sa vào tay
giặc Cộng, tôi bình tĩnh thu xếp cái chết sắp tới cho mẹ con tôi,
đường giải thóat cuối cùng của chúng tôi. 4g45 chiều ngày 30/4/75,
Tướng Hưng rời bỏ văn phòng ở Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn 4, về bộ chỉ
huy phụ, nơi chúng tôi tạm trú. Hưng không muốn chứng kiến cảnh
bàn giao ô nhục sắp tới giữa Thiếu Tướng Nam và tên Thiếu Tá Việt
Cộng Hoàng Văn Thạch. Năm giờ rưỡi chiều khi Hoàng Văn Thạch tiến
vào Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn là lúc Hưng gọi máy liên lạc với Tướng
Mạch Văn Trường, ra lệnh đưa hai chi đội thiết giáp tới án ngữ ở
dinh Tỉnh Trưởng để bảo vệ Bộ Chỉ Huy Sư Đoàn 21 mới về đóng nơi
đây. Sau đó Hưng tiếp tục liên lạc với các đơn vị đang tiếp tục
chạm súng ở các tiểu khu. Đồng thời Hưng mời Tướng Mạch Văn
Trường cùng các đơn vị trưởng ở chung quanh vòng đai thị xã Cần
Thơ về họp. 6g30 chiều, khi các vị sĩ quan vừa ra đến cổng, có
một toán thân hào nhân sĩ quen biết tại Cần Thơ đang chực sẵn, gồm
khoảng 10 người. Họ xin gặp Tướng Hưng, với tư cách đại diện dân
chúng thị xã, yêu cầu:
- “Chúng tôi biết Thiếu Tướng không
bao giờ chịu khuất phục. Nhưng xin Thiếu Tướng đừng phản công.
Chỉ một tiếng lệnh của Thiếu Tướng phản công, Việt Cộng sẽ pháo
kích mạnh mẽ vào thị xã. Cần Thơ sẽ nát tan, thành bình địa như An
Lộc. Dù sao, vận nước đã như thế này rồi, xin Thiếu Tướng hãy vì
dân chúng, bảo toàn mạng sống của dân, dẹp bỏ tánh khí khái, can
cường…”.
Nghe họ nói, tôi cảm thấy đau
lòng lẫn khó chịu. Tôi cũng không ngạc nhiên về lời yêu cầu đó.
Bởi mới tuần lễ trước, Việt Cộng đã pháo kích nặng nề vào khu Cầu
Đôi, cách Bộ Tư Lệnh không xa, gây thiệt hại cao về nhân mạng và
tài sản của đồng bào. Dân chúng Cần Thơ còn khiếp đảm. Hưng như
đứng chết lặng trước lời yêu cầu ấy. Một lát sau, Hưng cố gượng nở
nụ cười trả lời:
- “Xin các ông yên lòng. Tôi sẽ cố gắng hết sức để tránh gây thiệt hại cho dân chúng”.
Toán người ấy ra về. Hưng quay sang hỏi tôi:
- “Em còn nhớ tấm gương cụ
Phan Thanh Giản? Bị mất ba tỉnh miền đông, rồi cũng vì dân chúng
mà cụ Phan đã nhún mình nhường thêm ba tỉnh miền tây cho quân
Pháp. Cụ Phan không nỡ thấy dân chúng điêu linh và cũng không để
mất tiết tháo, không thể bó tay làm nhục quốc sĩ. Cụ Phan Thanh
Giản đành nhịn ăn rồi uống thuốc độc quyên sinh”.
Trầm ngâm vài giây, Hưng tiếp:
- “Thà chết chứ đâu thể bó tay trơ mắt nhìn Việt Cộng tràn vào”.
6g45 chiều ngày 30 tháng 4,
Tướng Nam điện thoại cho Hưng, hỏi tình hình các nơi. Hưng báo
với Tướng Nam về việc đại diện dân chúng thị xã đến yêu cầu thẳng
với Hưng. Hưng cũng cho Tướng Nam biết đặc lệnh truyền tin mới
nhất sẽ giao cho người tín cẩn phân phối. Tướng Nam cho Hưng hay
là ông đã cho thu băng lời kêu gọi dân chúng và lời yêu cầu này sẽ
cho đài Cần thơ phát thanh. Nhưng mưu sự tại nhân, thành sự tại
thiên. Thêm một lần nữa, sự gây đổ đau lòng. Đài Cần Thơ bị nội
ứng trước đó, khoảng một giờ, viên giám đốc đài bị uy hiếp, thay
vì phát thanh cuốn băng của Thiếu Tướng Nam trước, chúng thay
cuốn băng có lời kêu gọi của Thiếu Tá Cộng Sản Hoàng Văn Thạch.
Khoảng mười phút sau, đài mới phát thanh cuốn băng của Tướng Nam.
Muộn màng rồi. Không còn níu kéo được sự tin tưởng nơi dân chúng
và binh sĩ được nữa. Hàng ngũ các đơn vị đã thưa thớt lại càng thêm
thưa thớt. 7g30 tối ngày 30 tháng 4, Hưng gọi tôi lên văn phòng
làm việc. Đây là giờ phút nghiêm trọng nhất, không có ai hiện
diện hết. Sau khi kể cho tôi nghe hết sự đổ vỡ từ trưa đến giờ
phút đó, Hưng nhấn mạnh:
- “Hoàng, em đã hiểu sự thất
bại do các nguyên nhân sau đây: Vị Đại Tá không tuân lệnh, nên
giờ chót không điều động quân về các vị trí chiến lược, trù liệu
theo kế hoạch. Việc níu kéo sự tin tưởng của dân chúng và binh sĩ
không thành. Lời kêu gọi trễ tràng của Tướng Nam không có tiếng
vang. Cũng như lời yêu cầu của dân chúng thị xã Cần Thơ”.
Quắc đôi mắt sáng, Hưng nhìn tôi dằn giọng:
- “Em phải sống ở lại nuôi con”.
Tôi hoảng hốt:
- “Kìa mình, sao mình đổi ý?”
- “Con chúng ta vô tội, anh không nỡ giết con.”
- “Nhưng không thể để con
sống với Cộng Sản. Em sẽ thay mình làm chuyện đó. Chỉ cần chích
thuốc ngủ cực mạnh cho con. Chờ em một chút, chúng ta cùng chết một
lúc”.
- “Không thể được. Cha mẹ
không thể giết con. Anh van mình. Chịu nhục, cố sống. Ở lại thay
anh, nuôi con trở thành người công chính. Phú quý vinh hoa địa vị
hãy đề phòng, những thứ đó dễ làm mờ ám lương tri. Nhớ, giang san
tổ quốc là trọng đại hơn hết. Gắng chịu cúi lòn, nhục nhã để
nuôi con và cũng nuôi luôn ý chí để có ngày còn phục hận cho đất
nước chúng ta”.
- “Nếu vì con, mình thương con, sao mình không đi ngoại quốc?”
Hưng đanh mặt lại, nghiêm khắc nhìn tôi trách móc:
- “Em là vợ anh. Em có thể nói được câu ấy sao?”
Biết mình vụng về, lỡ lời xúc phạm đến người, tôi vội vàng tạ lỗi:
- “Xin mình tha thứ. Chẳng qua vì quá thương mình nên em mới nói thế”.
Giọng Hưng thật nghiêm trang mà cũng thật trầm tĩnh:
- “Nghe anh nói đây. Người ta
trốn chạy được. Chớ anh không bao giờ trốn chạy. Mấy ngàn binh
sĩ dưới tay, hồi nào sinh tử có nhau, giờ bỏ mặc họ tìm sống
riêng mình sao? Anh cũng không đầu hàng. Bây giờ thì rút cũng không
kịp nữa, vì vào mật khu mà không có nguồn tiếp liệu vũ khí, đạn
dược, lương thực thì không cầm cự được lâu. Đã muộn rồi. Việt Cộng
đang kéo vào đừng để anh không dằn được nổ súng vào đầu chúng,
thì gây thiệt hại cho dân chúng và anh em binh sĩ. Anh không muốn
thấy bóng dáng một tên Việt Cộng nào”.
Tôi phát run lên hỏi:
- “Nhưng mình ơi, còn em? em phải làm gì trong lúc này?”
Nắm chặt tay tôi, Hưng nói:
- “Vợ chồng tình nghĩa bao
nhiêu lâu, anh hiểu em và em hiểu anh. Em tuy chỉ là con cá nhỏ
nhưng biết mang ý chí kình ngư. Gắng chịu nhục. Dù phải chịu trăm
ngàn sự nhục nhã để nuôi con, để phục hận cho quê hương. Cải
trang, cải dạng, len lỏi mà sống. Anh tin em. Vì anh, vì con, vì
nợ nước, tình nhà, em có thể chịu đựng nổi! Nghe lời anh đi. Anh
van mình, anh van mình”.
Tôi không sao từ chối được trước ánh mắt van nài, trước những lời tha thiết ấy:
- “Vâng, em xin nghe lời mình”. Hưng sợ tôi đổi ý, tiếp lời thúc giục:
- “Em hứa với anh đi. Hứa một lời đi”.
- “Em xin hứa. Em xin hứa mình ơi. Nhưng xin cho em hai điều kiện.
Nếu Cộng Sản bắt em phải sống xa con, nếu giặc Cộng làm nhục em, lúc ấy em có quyền tự sát theo mình chứ?”
Hưng suy nghĩ giây lâu, gật đầu đồng ý, và ra lệnh cho tôi:
- “Em mời má và đem các con lên lầu gặp anh”.
Tôi quay đi. Ánh mắt bỗng chợt đập vào lá cờ vẫn dựng ở góc phòng.Tôi vội vàng đem cờ đến bên người. Tôi nói:
- “Bao nhiêu năm chiến đấu để bảo vệ tổ quốc. Bây giờ mình hãy giữ nó”.
Chúng tôi nhìn nhau cảm
thông. Hưng ôm lá cờ, áp vào mặt, đôi mắt Hưng chợt ướt. Sau cùng
Hưng cũng rán đứng lên hối tôi:
- “Mau mời má và mấy đứa nhỏ lên”.
Khi mẹ tôi và các con lên văn phòng, Hưng nói rõ cho mẹ tôi hiểu vì sao người phải chết và tôi phải sống.
Vâng lệnh Hưng, tôi mời tất
cả sĩ quan binh sĩ còn tụ họp dưới nhà lên văn phòng. Mọi người
đứng xếp hàng nghiêm trang và vô cùng cảm động. Giờ phút từ biệt
sanh ly giữa những người từng bao ngày sống chết bên nhau. Hưng
dõng dạc nói:
- “Tôi không bỏ các anh và
đưa vợ con trốn sang ngoại quốc. Như các anh đã biết, cuộc hành
quân chưa chi đã bị gẫy đổ nửa chừng. Tôi không phản công vào phút
chót là vì dân chúng. Tôi không muốn Việt Cộng pháo kích bừa bãi,
biến Cần Thơ thành An Lộc thứ hai. Tôi cũng không chịu nhục đầu
hàng. Các anh đã từng cộng tác với tôi, những lúc các anh lầm lỗi,
tôi rầy la. Rầy la không có nghĩa là ghét bỏ. Rầy la để mến
thương nhau, để xây dựng nhau.
Mặc dầu đất nước ta bị bán đứng, bị
dâng cho Cộng Sản, nhưng các anh không trực tiếp chịu tội với
quốc dân. Chính những người trực tiếp nắm vận mệnh các anh, mới
chính là những kẻ trọng tội. Xin các anh tha thứ cho tôi những lỗi
lầm, nếu có. Tôi bằng lòng chọn cái chết. Tướng mà không giữ được
nước, không bảo vệ được thành, thì phải chết theo thành, theo
nước, chớ không thể bỏ dân, bỏ nước, trốn chạy, cầu an. Tôi chết
rồi, các anh hãy về với gia đình, vợ con. Nhớ rõ lời tôi căn dặn:
Đừng bao giờ để bị Cộng Sản tập trung các anh, dù tập trung dưới
bất cứ hình thức nào. Tôi có lời chào vĩnh biệt các anh”.
Tướng Hưng đưa tay chào và
bắt tay từng người một. Mọi người đều khóc. Đến bên Thiếu Tá
Phương, Trung Úy Nghĩa, Hưng gởi gấm:
- “Xin giúp đỡ giùm vợ con tôi. Vĩnh biệt tất cả”.
Mọi người đều đứng yên không
ai nói lên được lời nào. Mẹ tôi nhào lại ôm chầm lấy người, xin
được chết theo. Hưng an ủi mẹ tôi, yêu cầu mẹ tôi cố gắng chăm lo
cho cháu ngoại. Hưng ra lệnh cho tất cả mọi người phải ra ngoài.
Không ai chịu đi. Hưng phải xô từng người ra cửa. Tôi van xin:
- “Mình cho em ở lại chứng kiến mình chết”.
Người từ chối. Nghĩa hoảng sợ bỏ chạy. Hưng quay vào văn phòng đóng chật cửa lại. Tôi gọi giật Nghĩa:
- “Nghĩa trở lại với tôi”.
Tôi bảo Giêng tìm dao nạy
cửa. Giêng bỏ chạy như bay. Nghĩa trở lên, đứng trước cửa chờ
đợi. Có tiếng súng nổ nghe chát chúa. Tôi đưa tay xem đồng hồ: 8g45
tối ngày 30 tháng 4 năm 1975. Ngày kết liễu cuộc đời của chúng
tôi. Lê Văn Hưng, anh đã chết. Giêng run run lấy dao nạy cửa. Cửa
bật ra. Nghĩa lách mình nhường tôi chạy vào phòng trước. Hưng ngả
người nằm trên, nửa người nằm dưới, hai cánh tay dang ra, cong
lên và giật mạnh, toàn thân run rẩy từng cơn. Đôi mắt Hưng mở to
căm hờn. Miệng Hưng há ra, đôi môi mấp máy. Tôi ôm chầm lấy Hưng
hỏi:
- “Mình, mình ơi! Mình còn lời gì dặn dò em nữa không?”
Hưng không còn trả lời được tiếng nào. Nghĩa gào lên nức nở:
- “Thiếu Tướng! Trời ơi, Thiếu Tướng!”
Giêng chạy vào phụ Nghĩa đỡ
lưng và chân, tôi đỡ đầu Hưng, đặt nằm ngay ngắn trên giường. Máu
tim nhuộm thắm áo trận, ướt đỏ cả tấm drap trắng. Tôi đưa tay vuốt
mắt cho người. Nghĩa vẫn gào khóc:
- “Thiếu Tướng! Thiếu Tướng ơi!”
Tôi bảo Giêng:
- “Nói Hòa đưa Hải, Hà, Quốc
lên nhìn xác ba lần cuối. Dặn Phương cho Khiết, Hoàng giữ ở cầu
thang, bất cứ giá nào chúng ta phải ngăn chận Việt Cộng”.
Tôi đi tìm đầu đạn và đuôi
đạn. Còn khẩu súng, lạ lùng thay không biết ở đâu. Đến lúc tắm
rửa người, thay drap dấy máu, tôi mới hiểu. Trước khi hồn lià xác,
với ý chí cuối cùng, người còn bình tĩnh nhét khẩu súng, dấu dưới
nệm. Có lẽ người sợ tôi quá xúc động, quên lời hứa, tự sát theo.
Bé Hải lúc ấy năm tuổi, ôm hai chân ba, khóc than, kể lể thảm
thiết. Bé Hà hai tuổi, thơ ngây ôm chai sữa, lên nằm trên bụng
ba, bé mở tròn đôi mắt to, ngạc nhiên không thấy ba đưa tay bế bé
như mọi khi.
Nghĩa điện thoại khắp nơi tìm
Thiếu Tướng Nam, không thấy trả lời. Tôi vội vã mở đặc lịnh
truyền tin, lên máy gọi liên lạc với Thiếu Tướng. Lúc ra máy,
chỉnh tần số, tôi chỉ nghe những giọng nói rặc mùi Cộng Sản trên
các tần số thuộc đơn vị của chúng ta. Lũ Việt cộng, ngày 30 tháng
4, tràn vào nhà. Phương cương quyết chận chúng ở cầu thang. Chín
giờ rưỡi, 30 tháng 4, chuông điện thoại reo vang:
- “Alô, Alô, ai đây?”
- “Dạ thưa chị đó à? Hồ Ngọc Cẩn đây”. Tôi bàng hoàng:
- “Anh Cẩn! Có chuyện chi cần không?”
Tôi cố gắng giữ giọng nói cho bình
thường, để Cẩn không nhận biết sự việc xảy ra. Trong điện thoại,
về phía Cẩn, tôi có nghe tiếng súng lớn nhỏ thi nhau nổ ầm ầm.
Cẩn hỏi:
- “Thiếu Tướng đâu chị? Cho tôi gặp ông một chút”. Tôi lúng túng vài giây:
- “Ông đang điều động quân ngoài kia”.
- “Chị chạy ra trình Thiếu Tướng, tôi cần gặp. Trung Úy Nghĩa đâu chị?”
- “Nghĩa đang ở bên cạnh Thiếu Tướng. Cẩn chờ một chút nhé”.
Tôi áp chặt ống điện thoại vào ngực. Mím môi, nhìn xác Hưng rồi nhìn sang Nghĩa tôi hỏi:
- “Đại Tá Cẩn đòi gặp Thiếu Tướng, làm sao bây giờ Nghĩa?” Nghĩa lúng túng:
- “Cô nói Thiếu Tướng chết rồi”.
- “Không thể nói như vậy được. Đại Tá Cẩn đang cự chiến với Việt Cộng”.
Trí óc tôi chợt lóe sáng phi
thường. Tôi muốn Cẩn chiến đấu anh hùng. Sống anh hùng. Chết anh
hùng. Tôi đưa máy lên giọng quyết liệt:
- “Thiếu Tướng không thể vào
được. Cẩn cần gì cứ nói. Tình hình ở Chương Thiện ra sao? Anh còn
đủ sức chiến đấu không? Tinh thần binh sĩ thế nào? Địch ra sao?”
- “Tụi nó dần tụi tui quá. Tinh thần anh em vẫn cao. Chị hỏi Thiếu Tướng còn giữ y lịnh không?”
- “Cẩn vui lòng chờ chút”.
Tôi lại áp chặt ống điện
thoại vào ngực. Cắn chặt môi suy nghĩ. Tôi hiểu lời Cẩn hỏi.
Trong tích tắc tôi biết khó cứu vãn tình thế. Nhưng tôi muốn Hồ
Ngọc Cẩn phải luôn hiên ngang hào hùng. Tôi quyết định:
- “Alô. Cẩn nghe đây: Lịnh Thiếu Tướng. Ông hỏi Cẩn có sẵn sàng tử chiến?”
Cẩn đáp thật nhanh:
- “Lúc nào cũng sẵn sàng, chớ chị!”
- “Tốt lắm, vậy thì y lịnh”.
- “Dạ, cám ơn chị”.
Tôi buông máy gục xuống bên xác Hưng. Nước mắt trào ra, tôi kêu nho nhỏ:
- “Vĩnh biệt Cẩn. Vĩnh biệt Cẩn!”
“Anh Cẩn ơi, hồn linh anh có
phảng phất đâu đay, khi tôi ngồi viết lại những dòng này, nước
mắt rơi trên giấy, Anh có biết cho rằng trả lời điện thoại với anh
rồi, tôi đau khổ tột cùng không? Tha thứ cho tôi!” Đại Tá Hồ Ngọc
Cẩn đã chiến đấu đến viên đạn cuối cùng, anh đã hiên ngang hào
hùng đến giờ phút chót của cuộc đời. Hiểu rõ Hưng, hiểu rõ tôi,
bên kia thế giới không thù hận, chắc anh hiểu rõ tâm trạng của
tôi lúc bấy giờ, hẳn anh tha thứ cho tôi?
Kính thưa toàn thể quý vị
thuộc thân bằng quyến thuộc của Đại Tá Cẩn. Kính thưa quý vị đã
đọc những giòng chữ này. Xin quý vị chớ trách tôi sao dám quyết
định. Ngộ biến tùng quyền. Tướng Hưng đã chết. Thiếu Tướng Nguyễn
Khoa Nam chưa liên lạc được. Vợ người lính nghĩa quân trưởng
đồn, khi Việt Cộng tấn công, chồng chị bị tử thương, chị đã thay
chồng phản công ác liệt. Tôi không thể để một người như Hồ Ngọc
Cẩn đưa tay đầu hàng, hạ mình trước Việt Cộng vào dinh tỉnh
trưởng Chương Thiện.
11 giờ đêm ngày 30 tháng 4, 1975. Điện thoại lại reo. Lần này, chính giọng của Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam:
- “Alô, chị Hưng!”
Tôi vừa khóc, vừa đáp lời Thiếu Tướng:
- “Thưa Thiếu Tướng…”
Giọng Tướng Nam buồn bã u uất:
- “Tôi biết rồi, chị Hưng, tôi chia buồn với chị, nghe chị Hưng”.
Tôi vẫn nức nở:
- “Thiếu Tướng nghĩ sao về kế hoạch đã gãy đổ?”
- “Hưng đã nói với chị hết
rồi hả? Đành vậy thôi. Không phải lỗi chúng ta hèn nhát hay bỏ
cuộc. Sự sụp đổ không cứu vãn được vì lệnh hành quân không được Đại
Tá… thi hành, phóng đồ và lệnh không tới tay các đơn vị trưởng,
lời yêu cầu của dân chúng, lời kêu gọi của tôi quá muộn màng,
không hiệu quả, khó cứu vãn nổi tình hình”.
Nói đến đây, Thiếu Tướng Nam hỏi tôi:
- “Chị biết vụ đài phát thanh bị nội ứng chứ?”
- “Thưa biết. Hưng cũng bảo tôi như Thiếu Tướng vậy. Bây giờ Thiếu Tướng định liệu lẽ nào, có định phản công không?”
- “Chị quên còn dân chúng sao? Cộng Sản coi rẻ mạng dân, còn mình thì… Đàng chị thế nào?”
- “Thưa Thiếu Tướng, chúng nó
đã tràn đầy dưới nhà. Có vài tên định nhào lên, nhưng bị Giêng
cương quyết đuổi xuống. Hiện chúng đang thu dọn tài sản”.
- “Còn mấy chú đâu hết?”
- “Chỉ có Nghĩa và vài ba
người lính ở lại. Còn tất cả đã bỏ đi hết. Hưng đã chết rồi, tôi
không màng đến tài sản. Miễn là chúng đừng đụng đến xác Hưng”
- “Chị tẩm liệm Hưng chưa?”
- “Thưa chưa. Vừa tắm rửa, thay quần áo xong thì Thiếu Tướng gọi tới”.
- “Chị nên tẩm liệm Hưng ngay đi. Tôi sợ không còn kịp. chúng nó sẽ không để yên”.
- “Thiếu Tướng còn dạy thêm điều gì không? Chẳng lẽ Thiếu Tướng chịu đầu hàng thật sao?”
Người thở dài trong máy. Người nói những lời mà đến chết tôi cũng sẽ không quên:
- “Số phận Việt Nam khốn nạn
thế đó, chị Hưng ơi! Tôi và Hưng đã sắp đặt tỉ mỉ, hoàn tất kế
hoạch xong xuôi, còn bị phản bội giờ chót”.
Người chép miệng thở dài:
- “Thôi chị Hưng ơi”.
Bỗng giọng người trầm xuống, ngậm ngùi:
- “Hưng chết rồi, chắc tôi cũng chết! Chúng tôi làm Tướng mà không giữ được nước thì phải chết theo nước”.
Giọng người bình tĩnh và rắn rỏi:
- “Cố gắng can đảm lên nhé
chị Hưng. Chị phải sống vì mấy đứa nhỏ. Đêm nay có gì nguy cấp,
nhớ gọi tôi. Nếu gọi không được, dặn Nghĩa gọi Thụy, lấy mật mã
mới”.
- “Dạ, cám ơn Thiếu Tướng”.
Nói chuyện với Thiếu Tướng
xong, tôi bước ra lan can nhìn xuống. Dưới sân, sĩ quan và lính
tráng đã đi hết. Trừ có Nghĩa còn ở lại. Cổng rào bỏ ngỏ. Gió thổi
đong đưa cánh cửa rít lên những tiếng kẽo kẹt bi ai. Mảnh trăng
cuối tuần 19 tháng 3 âm lịch chênh chếch soi, vẻ ảm đạm thê lương
như xót thương cho số phận Việt Nam Cộng Hòa, cho trò đời bể dâu
hưng phế.
Viết đến đây, tôi nhớ lại
từng lời của Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam, của Đại Tá Tỉnh Trưởng
tỉnh Chương thiện Hồ Ngọc Cẩn. Trọn đời tôi, làm sao tôi có thể
quên giọng nói gấp rút của anh Cẩn, giọng trầm buồn của Tướng Nam.
7 giờ sáng ngày 1 tháng 5,
năm 1975. Vừa tụng dứt đoạn kinh Sám Tỉnh Thế trong nghi thức cầu
siêu cho Hưng, tôi nghe có tiếng nấc sau lưng. Quay lại, chính là
Trung Tá Tùng, bác sĩ trưởng Quân Y Viện Phan Thanh Giản, Cần Thơ.
Ông đến thăm Hưng lần cuối. Ông cho biết phải trở lại Quân Y
Viện ngay vì Thiếu Tướng Nguyễn Khoa Nam đã tự sát, xác còn nằm
tại Quân Y Viện.
Tướng Nam đã bắn vào thái
dương, lúc 6 giờ sáng ngày 1 tháng 5, 1975. Cho đến chết, mắt
Tướng Nam vẫn mở trừng trừng, uất hận, miệng người há hốc, đớn đau.
Sau cuộc điện đàm với người, tôi đã linh cảm, biết trước chuyện
gì sẽ xảy ra. Nhưng khi nghe bác sĩ Tùng báo tin, tôi xúc động vô
cùng, tôi quỳ xuống, hướng về Quân Y Viện, nơi Tướng Nam còn nằm
đó, cầu nguyện:
- Xin Thiếu Tướng tha thứ.
Tôi không dám bỏ xác Hưng để đến vuốt mắt Thiếu Tướng và lo việc
tẩm liệm cho Thiếu Tướng. Bây giờ linh hồn của Thiếu Tướng đã gặp
Hưng, xin linh thiêng phò hộ cho mẹ con tôi thoát khỏi tay Cộng
Sản. Xin thương xót cho quê hương, cho dân tộc chúng ta. Xin
thương xót cho toàn thể anh em binh sĩ.
Trung Úy Nghĩa thay tôi đến
viếng xác người. Trung Úy Thành, vị ân nhân can đảm đặc biệt, đến
với tôi trong giờ phút nguy nan đó. Thành đã mời được Trung Tá
Bia đến tẩm liệm cho Hưng. Những vị ân nhân trong cơn biến loạn
ấy, trọn đời tôi xin ghi khắc ơn sâu. 8 giờ sáng ngày 1 tháng 5,
1975, các sĩ quan quân đoàn, mặc thường phục, đến viếng xác Hưng.
Mầu nhiệm thay, khi gặp lại những cộng sự viên cũ, trong thoáng
chốc, mắt Hưng hé mở, nhìn lên. Và từ trong đôi mắt người chết,
có hai giòng lệ chảy. Mặt người chợt đỏ bừng lên.
Người khóc cho quê hương đất
nước bắt đầu đắm chìm trong điêu linh. Người khóc cho đám tàn
quân khốn khổ. Cho đến lúc chết, hai Tướng Nam và Hưng chỉ phân
tách nguyên nhân thất bại, làm hỏng kế hoạch của hai người chớ
không ai lên tiếng nặng lời trách móc vị Đại Tá kia.
Xin quý vị hiểu rõ giùm tôi.
Tôi tôn trọng danh dự của hai ông, vợ con và gia đình hai ông.
Trong hoàn cảnh căng thẳng của đất nước, khi lòng người mất niềm
tin, hai ông cũng như nhiều người khác, thật sự đáng thương hơn
đáng trách. Không hiểu hai ông có đi thoát, hay bị bắt ở lại.
Vận nước ngàn cân treo sợi tóc,
một vài người dù đánh đổi cả vận mệnh cũng không nâng đỡ nổi tòa
nhà Việt Nam đang sụp đổ tang thương. Nhưng, một ngày chúng ta
còn mang trong người dòng máu của dân tộc Lạc Hồng, còn hít thở
được khí trời, là một ngày chúng ta còn nợ nần quê hương. Đó là
món nợ thiêng liêng và cao quý mà ngôn từ loài người chưa thể diễn
tả được sát nghĩa, và thật đúng ý. Sao chúng ta không noi gương
oanh liệt của tổ tiên, của cha ông, nối tiếp ý chí bất khuất của
tiền nhân, để trang trải món nợ ân tình đó? Sao chúng ta cứ lo
chê bai, công kích, hãm hại, đạp chà nhau, để rồi vô tình làm lợi
cho bọn cướp nước Cộng Sản?
Đọc những gì tôi kể ở đoạn
trên, những vị từng hỏi hay mỉa mai tôi, đã hiểu tất cả sự thật
vì sao Tướng Nam và Tướng Hưng đã phải tự sát để bảo tồn tiết tháo.
Không ai đem việc thành bại luận anh hùng. Cũng chớ bao giờ lấy
tâm địa tiểu nhân để đo lòng người quân tử. Chúng ta, những người
còn sống, những người Việt Nam ở trong nước hay lưu vong khắp bốn
phương trời, chúng ta phải tự nêu lên câu hỏi: Chúng ta đã làm
được gì cho đừng hổ thẹn với những người đã nằm xuống?.
Họ đã nằm xuống không phải là
vì họ hèn nhát! Họ đã nằm xuống là vì muốn bảo toàn Sáu Chữ mà họ
từng mang trên đầu: Tổ Quốc, Danh Dự, Trách Nhiệm.
Nếu chưa làm được gì cho quê
hương, xin hãy thận trọng lời phê phán vô ý thức. Đừng vô tình,
thành tàn nhẫn sỉ nhục những người dám chết cho Tổ Quốc.
Phạm Thị Kim Hoàng
2/ Thần tướng
Phan-quang-Đông (1929-1964) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-5140_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/
3/ Thần tướng
Trương Quang Ân, Dương-thị-Thanh (1932 - 1968; 1931-1968) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-868_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/
4/ Thần tướng
Nguyễn Viết Thanh (1930 - 1970) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-876_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/
5/ Thần tướng
Lê-đức-Đạt (? - 1972) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-235_4-5862_15-2/
6/ Thần tướng Trần-thế-Vinh
(1946-1972) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-235_4-5861_15-2/
7/ Thần tướng
Nguỵ-văn-Thà (1943-1974) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-5225_14-2_15-2_5-10_6-1_17-22/
8/ Thần tướng
Nguyễn-xuân-Phúc (1938 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-235_4-5864_15-2/
9/ Thần tướng Đỗ-hữu-Tùng
(? - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-235_4-5876_15-2/
10/ Thần tướng
Nguyễn-hữu-Thông (1937 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-235_4-5904_15-2/
11/ Thần tướng,
Thiên tài quân sự Nguyễn-văn-Hiếu (1929-1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-127/
12/ Thần tướng
Nguyễn-văn-Long (1919 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-235_4-5905_15-2/
13/ Thần tướng
Phạm Văn Phú (1929 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-893_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/
14/ Thần tướng
Lê Nguyên Vỹ (1933 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-930_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/
15/ Thần tướng
Trần Văn Hai (1929 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-950_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/
16/ Thần tướng
Lê Văn Hưng (1933 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-951_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/
17/ Thần tướng
Nguyễn Khoa Nam (1927 - 1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-1074_5-10_6-3_17-22_14-2_15-2/
18/ Thần tướng Hồ-ngọc-Cẩn
(1938-1975) http://www.quansuvn.info/D_1-2_2-85_4-5061_5-10_6-2_17-22_14-2_15-2/