text:
Fyodor Mikhailovich Dostoevsky
Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky (tiếng Nga: Фёдор Миха́йлович Достое́вский , thường phiên âm là "Đốt-xtôi-ép-xki") là nhà văn nổi tiếng người Nga, sinh ngày 11 tháng 11 (lịch cũ: 30 tháng 10), 1821 và mất ngày 9 tháng 2 (lịch cũ: 28 tháng 1), 1881. Cùng với Lev Tolstoy, Dostoevsky được xem là một trong hai nhà văn Nga vĩ đại thế kỷ 19. Các tác phẩm của ông, như Anh em nhà Karamazov hay Tội ác và hình phạt đã khai thác tâm lí con người trong bối cảnh chính trị, xã hội và tinh thần của xã hội Nga thế kỷ 19. Ông được giới phê bình đánh giá rất cao, phần lớn xem ông là người sáng lập hay là người báo trước cho chủ nghĩa hiện sinh thế kỷ 20, chẳng hạn, Walter Kaufman xem Bút ký dưới hầm là "tác phẩm về chủ nghĩa hiện sinh tuyệt vời nhất từng được viết"[4].
Tuy nhiên ở Liên Xô, sau Cách mạng tháng Mười, người ta hầu như phủ nhận toàn bộ các sáng tác của Dostoevsky. Từ 1972, tác phẩm của Dostoevsky mới được nhìn nhận lại và đánh giá đúng mức ở quê hương của mình.
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Những năm đầu đời[sửa | sửa mã nguồn]
Dostoevsky sinh năm 1821 ở Moskva, là con trai thứ hai trong gia đình có 7 anh em[5]. Cha ông là Mikhail, vốn dòng dõi quý tộc nhưng đã sa sút, một bác sĩ quân y sau khi nghỉ hưu làm việc tại bệnh viện Maryinski chuyên chữa trị các người nghèo. Mẹ ông là Maria Feodorovna, con một thương gia. Bệnh viện Maryinski, nơi Dostoevsky sống hồi nhỏ, nằm ở chỗ tồi tệ nhất của thành phố, một khu vực bao gồm một nghĩa trang cho tội nhân, một trại thương điên và một cô nhi viện cho trẻ sơ sinh.Khung cảnh khu phố này đã để lại một ấn tượng lâu dài lên thời trẻ Dostoevsky, sớm quan tâm tới những người nghèo, bị áp bức và thống khổ. Dù bị bố mẹ cấm, Dostoevsky vẫn thích lẻn ra vườn của bệnh viện, nơi những bệnh nhân đau khổ ngồi sưởi nắng. Cậu bé Dostoevsky thích dành thời gian ngồi bên các bệnh nhân và lắng nghe các câu chuyện của họ.
Có nhiều câu chuyện về cách cha Dostoevsky đối xử với những đứa con của mình, nhưng khó kiểm chứng về tính xác thực của chúng vì có lẽ chúng dựa trên tác phẩm Anh em nhà Karamazov hơn là đời thực của tác giả. Tuy vậy, những thư từ và tường thuật cho thấy giữa Dostoevsky và bố có một mối quan hệ khá tốt đẹp.
Năm 1837, mẹ của Dostoevsky mất vì bệnh lao. Ông Mikhail quyết định gửi các con trai của mình tới Học viện Kỹ thuật Quân sự ở kinh đô Sankt-Peterburg. Năm 1839, Fyodor Dostoevsky hay tin bố mình qua đời. Mặc dù chưa bao giờ được kiểm chứng, một số người tin rằng Mikhail Dostoevsky chết bởi chính những người nông nô của ông[6]. Theo một câu chuyện, trong một cơn say rượu, ông đã làm họ phẫn nộ và họ đã giữ ông ta, đổ vodka vào miệng ông tới khi chết. Những tình tiết tương tự được Dostoevsky miêu tả trong Bút ký dưới hầm. Một số khác lại tin rằng ông đã chết vì những nguyên nhân tự nhiên, còn câu chuyện sát nhân là do một người chủ trại láng giềng bịa đặt để có thể mua các tài sản với giá rẻ. Vài người lập luận rằng những tính cách của người cha đã ảnh hưởng lớn tới nhân vật Fyodor Pavlov Karamazov trong Anh em Karamazov, nhưng những ý kiến này chịu nhiều chỉ trích. Dù sao đi nữa sự kiện này đã ảnh hưởng lớn tới tâm hồn ông, đó là một cách giải thích cho chủ đề tội ác luôn xuất hiện trong các tác phẩm của Dostoevsky.
Những sáng tác đầu tiên[sửa | sửa mã nguồn]
Dostoevsky mắc chứng động kinh[7]. Cơn động kinh đầu tiên xảy ra năm ông lên chín và thỉnh thoảng lại xuất hiện trong suốt cuộc đời ông. Trải nghiệm bản thân đã trở thành cơ sơ cho việc mô tả cơn động kinh của các nhân vật như Hoàng thân Myshkin (tiếng Việt thường phiên âm là Mưskin) trong tiểu thuyết Thằng ngốc hay Smerdyakov trong Anh em nhà Karamazov.
Ở Học viện Kỹ thuật Quân sự Sankt Peterburg, ông phải học toán học, một môn ông xem thường. Tuy vậy, ông cũng học văn học từ Shakespeare, Pascal, Hugo, Balzac, và E.T.A Hoffmann. Tập trung vào các lĩnh vực khác, Dostoevsky vẫn làm tốt các bài kiểm tra toán và nhận được học bổng năm 1841. Năm đó, ông được cho là đã viết hai vở kịch chịu ảnh hưởng của nhà thơ/ nhà viết kịch lãng mạn Đức Friedrich Schiller là Mary Stuart và Boris Godunov. Các vở kịch này chưa sưu tầm được. Dostoevsky tự miêu tả mình thời kỳ này như một người mơ mộng và tôn sùng Schiller. Nhưng sau này, ở thời kỳ đỉnh cao tài năng, ý kiến của ông đã thay đổi và thỉnh thoảng ông chế giễu Schiller.
Sau khi tốt nghiệp, Dostoevsky được điều về một đơn vị công binh, nhưng sau đó một năm ông xin giải ngũ.Khoảng thời gian này, Dostoevsky hoàn thành việc dịch cuốn Eugénie Grandet của Balzac nhưng không được chú ý lắm.
Khoảng cuối năm 1844, Dostoevsky bắt tay vào viết tiểu thuyết.Tác phẩm đầu tiên ra đời một năm sau đó, ''Những kẻ bần hàn'' (Бедные люди). Khi mới in dưới dạng các phần trên tập san Sovremennik(Hiện đại),cuốn sách đã rất được hoan nghênh. Theo chuyện kể, biên tập viên của tờ bào, nhà thơ Nikolai Nekrasov đi vào văn phòng của nhà phê bình Vissarion Belinsky và nói: "Một Gogol mới hiện". Cuốn tiểu thuyết được xuất bản thành sách những năm sau đó đã khiến Dostoevsky sơm nổi tiếng ở tuổi 24. Tuy nhiên, cuốn truyện vừa Con người kép (Двойник) và những tác phẩm ông viết mấy năm sau đó (Tiểu thuyết chín chữ, Ông Prokharchin, Bà chủ,...) không được đánh giá cao. Nhiều người đã cảm thấy tiên đoán của Belinsky, rằng F.Dostoevsky sẽ thành một trong những nhà văn Nga vĩ đại nhất có vẻ đã lầm lẫn.
Tù đày ở Xibia[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 1847, Dostoevsky tham gia vào nhóm Petrashevsky, một diễn đàn do Mikhail Vasilevich Petrashevsky - một người chịu ảnh hường của Fourier khởi xướng. Như phần lớn các diễn đàn của giời trí thức ở kinh đô Peterburg bấy giờ, đó là một tập hợp phức tạp của trí thức, sinh viên, viên chức,... chủ yếu thảo luận văn học và nhất là triết học phương Tây, cũng như một loạt câc vấn đề xã hội khác. Tuy không có quan điểm chính trị rõ rệt, phần lớn hội viên bất mãn với chế độ quân chủ Nga. Bất an về cuộc cách mạng 1848 ở châu Âu, hoàng đế Nikolai I đã quyết định đàn áp các diễn đàn như vậy. Ngày 23 tháng Tư năm 1849, Dostoevsky bị bắt.
Sau 9 tháng nằm tù trong hầm pháo đài Petropavlovskaya, ngày 16 tháng Mười một, Dostoevsky cùng 15 người khác bị đưa ra tòa và kết án tử hình. Ngày hành hình, họ đứng trong thời tiết lạnh giá để chờ đợi một loạt súng mà vào phút chót bị bãi bỏ bởi một lệnh ân xá của hoàng đế. Thay vào đó, họ bị kết án 4 năm lao động khổ sai tại Omsk, thuộc tây nam miền Xibia. Sau này Dostoevsky có mô tả cho người em của mình rằng những năm tháng khắc nghiệt đó với ông như "bị đóng trong quan tài".
Về trại lính đổ nát mà "đáng lẽ phải sụp xuống từ một năm trước", ông kể lại:
Mùa hè, ngột ngạt không chịu được. Mùa đông, rét không thể nói hết. Tất cả các tầng đều đã hỏng. Rác dày tới một inch, người ta có thể bị trượt ngã... Chúng tôi được đóng gói như cá trích trong thùng. Không có đủ không gian để mà xoay người...[8]
Ông ra khỏi nhà tù năm 1854, nhưng phải phục vụ trong Trung đoàn Xibia. Ông đã trải qua 5 năm kế tiếp như là một binh nhì (sau thành trung úy) ở Tiểu đoàn 7, đóng tại lâu đài của vùng Semipalatinsk (nay thuộc Kazakhstan). Thời gian ở đây, ông bắt đầu mối quan hệ với Maria Dmitrievna Isayeva, vợ một người bạn. Họ kết hôn vào tháng Hai 1857, khi người chồng qua đời.
Những trải nghiệm thời gian ở tù và quân ngũ đã làm thay đổi lớn niềm tin tôn giáo và chính trị của ông. Trước hết, ông đã tỉnh ngộ về những tư tưởng "phương Tây", quyết định từ bỏ trào lưu triết học Tây Âu đương thời, thay vào đó công hiến những sáng tác của mình cho các "giá trị Nga" truyền thống, trọng nông như khái niệm Sobornost của Chủ nghĩa thân Slav (Slavophilia). Nhưng còn mạnh mẽ hơn thế là sự tăng cường đức tin Cơ đốc giáo, nhất là Chính thống giáo (sau này ông mô tả sự chuyển biến đó trong truyện ngắn Bác nông dân Marey). Từ đây Dostoevsky đứng trên thái độ phê phán hơn với triết học châu Âu đường thời, đồng thời có thái độ khắc nghiệt với các trào lưu hư vô và xã hội chủ nghĩa. Về mặt xã hội, ông quay ra chỉ trích những người cách mạng, nghi ngờ những cải cách xã hội và ngả sang những quan điểm bảo thủ.
Những năm chính trong sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng Mười hai 1860, Fyodor Dostoevsky trở về kinh đô Sankt Peterburg, bắt tay vào xuất bản một loạt các tạp chí văn học như Время (Thời đại) và Эпоха (Kỷ nguyên) với người anh trai Mikhail nhưng không thành công. Số cuối cùng bị hủy bởi bài tường thuật của nó về Cuộc nổi dậy tháng Giêng ở Ba Lan năm 1863. Năm đó ông đi du lịch châu Âu và thường xuyên chơi bạc trong các casino. Ông đã gặp Apollinaria Suslova, một người đàn bà đẹp mà ông đã lấy làm hình mẫu cho hai nhân vật tên Katerina Ivanovna trong Anh em nhà Karamazov và Tội ác và hình phạt. Dostoevsky chìm sâu vào trầm uất và bài bạc. Ông thua rất nhiều, có câu chuyện kể rằng ông đã hoàn tất Tội ác và hình phạt với một sự gấp gáp điên cuồng vì mong mỏi khoản tiền trả trước của nhà xuất bản. Cuối cùng, ông thật sự rỗng túi. Trong tuyệt vọng, ông đã viết Con bạc (Игрок) để đáp ứng mong muốn của nhà xuất bản Stellovsky, khi họ tuyên bố sẽ tranh chấp quyền tác giả tất cả các sáng tác của Dostoevsky nếu ông không viết tiếp cho họ.
Dostoevsky trở về nước Nga sau cái chết của vợ (1864) và anh trai Mikhail (1865). Thời gian này, vì tiếp tục vướng vào cờ bạc, ông mắc nợ rất nhiều và phải sáng tác để trả nợ, nhưng không vì thế mà ông dễ dãi với những sáng tác của mình.
Năm 1864 xuất hiện cuốn Bút ký dưới hầm (Записки из подполья). Năm 1865, Dostoevsky bắt đầu viết Tội ác và hình phạt[9] (Преступление и наказание), một trong những tác phẩm quan trọng nhất của ông. Tội ác và hình phạt được đăng từng kỳ trên tờ báo "Người đưa tin Nga".
Vì nhu cầu viết nhanh hơn, theo lời khuyên của một người bạn, ông quyết định tuyển một thư ký. Đó là Anna Grigorievna Snitkina, một cô gái rất trẻ, mới 20 tuổi. Năm 1867, Dostoevsky kết hôn với Anna và cùng nhau đi du lịch châu Âu. Thời gian này ông sáng tác cuốn Thằng ngốc (Идиот).
Năm 1868, Anna sinh hạ đứa con gái Sonya nhưng bé gái này bị chết yểu sau vài tháng. Về sau, Dostoevsky có thêm 3 con: con gái Lyubov sinh năm 1869, con trai Fyodor sinh năm 1870 và con trai Alyosha sinh năm 1875.
Fyodor Dostoevsky trở lại Sankt-Peterburg vào năm 1871 và liên lạc với các nhóm bảo thủ. Trong hai năm 1871 và 1872, ông viết tác phẩm Lũ người quỷ ám (Бесы). Sức khỏe của ông luôn yếu kém sau những năm lao tù tại miền Xibia, chứng bệnh động kinh thêm nặng và thời gian này ông còn mắc bệnh lao phổi, rồi căn bệnh trở thành ung thư phổi.
Năm 1880, ông xuất bản cuốn Anh em nhà Karamazov (Братья Карамазовы). Đó là cuốn tiểu thuyết cuối cùng và được xem là lớn của ông. Với tác phẩm này, Dostoevsky được toàn thế giới công nhận là một trong những đại văn hào nước Nga.
Dostoevsky mất năm 1881 tại Sankt-Peterburg.
Câu nói nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
- Cái đẹp cứu rỗi thế giới. Còn được dịch: Cái đẹp giải thoát thế giới.
Tác phẩm nổi tiếng[sửa | sửa mã nguồn]
- Những kẻ bần hàn (Бедные люди; tiếng Anh: Poor Folk; tiếng Pháp: Les Pauvres Gens – 1846)
- Con người kép (Двойник; The Double; Le Double – 1846)
- Đêm trắng (Белые ночи, bản dịch khác: Những đêm trắng; White Nights; Les Nuits blanches – 1848)
- Ghi chép từ Ngôi nhà chết (Записки из Мертвого дома; The House of the Dead; Souvenirs de la maison des morts – 1862)
- Những kẻ tủi nhục (Униженные и оскорблённые, tạm dịch: Những kẻ bị lăng mạ và tật nguyền; The Insulted and Humiliated; Humiliés et offensés – 1861)
- Con bạc (Игрок; The Gambler; Le Joueur – 1867)
- Bút ký dưới hầm (Записки из подполья; Notes from Underground; Les Carnets du sous-sol – 1864)
- Tội ác và hình phạt (Преступление и наказание; Crime and Punishment; Crime et Châtiment – 1866)
- Thằng ngốc (Идиот; The Idiot; L'Idiot – 1868)
- Lũ người quỷ ám (Бесы; The Possessed; Les Possédés – 1872)
- Anh em nhà Karamazov (Братья Карамазовы; The Brothers Karamazov; Les Frères Karamazov – 1880)
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Dostoevsky's other Quixote.(influence of Miguel de Cervantes' Don Quixote on Fyodor Dostoevsky's The Idiot) Fambrough, Preston
- ^ Pamuk, Orhan (2006). Istanbul: Memories of a City. Vintage Books. ISBN 978-1400033881.
- ^ Pamuk, Orhan (2008). Other Colors: Essays and a Story. Vintage Books. ISBN 978-0307386236.
- ^ Existentialism from Dostoyevsky to Sartre Walter Kaufmann ISBN 0-452-00930-8 page 12
- ^ The Best Short Stories of Dostoevsky: Translated with an Introntroduction by David Magarshack. New York: The Modern Library, Random House; 1971.
- ^ Notes from the Underground Coradella Collegita Bookshelf edition, About the Author.
- ^ epilepsy.com Famous authors with epilepsy.
- ^ Frank 76. Quoted from Pisma, I: 135-137.
- ^ Cao Xuân Hạo cho biết, ông dịch là Tội ác và hình phạt, nhà xuất bản sửa lại là Tội ác và trừng phạt, theo ông Hạo là "một lỗi ngữ pháp kếch xù", "cái đầu đề đáng xấu hổ" - Báo Lao động cuối tuần, số 5 (249) từ 8-10.9.2006.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Fyodor Mikhailovich Dostoevsky, trang Vietscience
- Tác phẩm của Dostoyevsky tại Dự án Gutenberg
- Fyodor Mikhailovich Dostoevsky, giáo trình Đại học Cần Thơ

markdown:
# Fyodor Mikhailovich Dostoevsky
|Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky|
|
|![]()
[11 tháng 11](/wiki/11_th%C3%A1ng_11)năm [1821](/wiki/1821) [Moskva](/wiki/Moskva) [9 tháng 2](/wiki/9_th%C3%A1ng_2)năm [1881](/wiki/1881) [Sankt-Peterburg](/wiki/Sankt-Peterburg)
- Nhà văn:
[Miguel de Cervantes](/wiki/Miguel_de_Cervantes) , [[1]](#cite_note-1) [Charles Dickens](/wiki/Charles_Dickens), [Edgar Allan Poe](/wiki/Edgar_Allan_Poe), [Friedrich Schiller](/wiki/Friedrich_Schiller), [Honoré de Balzac](/wiki/Honor%C3%A9_de_Balzac), [Nikolai Gogol](/wiki/Nikolai_Vasilyevich_Gogol), [Victor Hugo](/wiki/Victor_Hugo), [E.T.A. Hoffmann](/wiki/E.T.A._Hoffmann), [Mikhail Lermontov](/wiki/Mikhail_Yuryevich_Lermontov), [Adam Mickiewicz](/wiki/Adam_Mickiewicz), [Alexander Pushkin](/wiki/Aleksandr_Sergeyevich_Pushkin),
Triết gia:
[Mikhail Bakunin](/wiki/Mikhail_Bakunin), [Vissarion Belinsky](/wiki/Vissarion_Belinsky), [Nikolai Chernyshevsky](/w/index.php?title=Nikolai_Chernyshevsky&action=edit&redlink=1), [Georg Wilhelm Friedrich Hegel](/wiki/Georg_Wilhelm_Friedrich_Hegel), [Aleksandr Herzen](/w/index.php?title=Aleksandr_Herzen&action=edit&redlink=1), [Konstantin Leontyev](/w/index.php?title=Konstantin_Leontyev&action=edit&redlink=1), [Sergei Nechaev](/w/index.php?title=Sergei_Nechaev&action=edit&redlink=1), [Mikhail Petrashevsky](/w/index.php?title=Mikhail_Petrashevsky&action=edit&redlink=1), [Vladimir Solovyov](/w/index.php?title=Vladimir_Solovyov&action=edit&redlink=1), [Tikhon of Zadonsk](/w/index.php?title=Tikhon_of_Zadonsk&action=edit&redlink=1) [Knut Hamsun](/wiki/Knut_Hamsun), [Richard Brautigan](/w/index.php?title=Richard_Brautigan&action=edit&redlink=1), [Charles Bukowski](/w/index.php?title=Charles_Bukowski&action=edit&redlink=1), [Albert Camus](/wiki/Albert_Camus), [Orhan Pamuk](/wiki/Orhan_Pamuk) [[2]](#cite_note-2) , [[3]](#cite_note-3) [Sigmund Freud](/wiki/Sigmund_Freud), [Witold Gombrowicz](/w/index.php?title=Witold_Gombrowicz&action=edit&redlink=1), [Franz Kafka](/wiki/Franz_Kafka), [Jack Kerouac](/w/index.php?title=Jack_Kerouac&action=edit&redlink=1), [James Joyce](/wiki/James_Joyce), [Czesław Miłosz](/wiki/Czes%C5%82aw_Mi%C5%82osz), [Yukio Mishima](/wiki/Mishima_Yukio), [Alberto Moravia](/w/index.php?title=Alberto_Moravia&action=edit&redlink=1), [Iris Murdoch](/w/index.php?title=Iris_Murdoch&action=edit&redlink=1), [Friedrich Nietzsche](/wiki/Friedrich_Nietzsche), [Marcel Proust](/wiki/Marcel_Proust), [Ayn Rand](/wiki/Ayn_Rand), [Jean-Paul Sartre](/wiki/Jean-Paul_Sartre), [Aleksandr Solzhenitsyn](/wiki/Aleksandr_Isayevich_Solzhenitsyn), [Wisława Szymborska](/wiki/Wis%C5%82awa_Szymborska), [Irvine Welsh](/w/index.php?title=Irvine_Welsh&action=edit&redlink=1), [Ludwig Wittgenstein](/wiki/Ludwig_Wittgenstein), [Cormac McCarthy](/w/index.php?title=Cormac_McCarthy&action=edit&redlink=1), [Ken Kesey](/w/index.php?title=Ken_Kesey&action=edit&redlink=1) **Fyodor Mikhailovich Dostoyevsky** ( [tiếng Nga](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Nga): Фёдор Миха́йлович Достое́вский , thường phiên âm là "Đốt-xtôi-ép-xki") là [nhà văn](/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n) nổi tiếng người [Nga](/wiki/Nga), sinh ngày [11 tháng 11](/wiki/11_th%C3%A1ng_11) *( lịch cũ: 30 tháng 10)*, [1821](/wiki/1821)và mất ngày [9 tháng 2](/wiki/9_th%C3%A1ng_2) *(lịch cũ: 28 tháng 1)*, [1881](/wiki/1881). Cùng với [Lev Tolstoy](/wiki/Lev_Nikolayevich_Tolstoy), Dostoevsky được xem là một trong hai nhà văn Nga vĩ đại thế kỷ 19. Các tác phẩm của ông, như [Anh em nhà Karamazov](/wiki/Anh_em_nh%C3%A0_Karamazov)hay [Tội ác và hình phạt](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c_v%C3%A0_h%C3%ACnh_ph%E1%BA%A1t)đã khai thác tâm lí con người trong bối cảnh chính trị, xã hội và tinh thần của xã hội Nga thế kỷ 19. Ông được giới phê bình đánh giá rất cao, phần lớn xem ông là người sáng lập hay là người báo trước cho chủ nghĩa hiện sinh thế kỷ 20, chẳng hạn, [Walter Kaufman](/w/index.php?title=Walter_Kaufman&action=edit&redlink=1)xem [Bút ký dưới hầm](/w/index.php?title=B%C3%BAt_k%C3%BD_d%C6%B0%E1%BB%9Bi_h%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1)là "tác phẩm về chủ nghĩa hiện sinh tuyệt vời nhất từng được viết" . [[4]](#cite_note-4)
Tuy nhiên ở
[Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4), sau [Cách mạng tháng Mười](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_Th%C3%A1ng_M%C6%B0%E1%BB%9Di), người ta hầu như phủ nhận toàn bộ các sáng tác của Dostoevsky. Từ 1972, tác phẩm của Dostoevsky mới được nhìn nhận lại và đánh giá đúng mức ở quê hương của mình.
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=1)]
### Những năm đầu đời[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=2)]
Dostoevsky sinh năm 1821 ở
[Moskva](/wiki/Moskva), là con trai thứ hai trong gia đình có 7 anh em . Cha ông là Mikhail, vốn dòng dõi quý tộc nhưng đã sa sút, một bác sĩ quân y sau khi nghỉ hưu làm việc tại bệnh viện Maryinski chuyên chữa trị các người nghèo. Mẹ ông là Maria Feodorovna, con một thương gia. Bệnh viện Maryinski, nơi Dostoevsky sống hồi nhỏ, nằm ở chỗ tồi tệ nhất của thành phố, một khu vực bao gồm một nghĩa trang cho tội nhân, một trại thương điên và một cô nhi viện cho trẻ sơ sinh.Khung cảnh khu phố này đã để lại một ấn tượng lâu dài lên thời trẻ Dostoevsky, sớm quan tâm tới những người nghèo, bị áp bức và thống khổ. Dù bị bố mẹ cấm, Dostoevsky vẫn thích lẻn ra vườn của [5] [bệnh viện](/wiki/B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n), nơi những bệnh nhân đau khổ ngồi sưởi nắng. Cậu bé Dostoevsky thích dành thời gian ngồi bên các bệnh nhân và lắng nghe các câu chuyện của họ.
Có nhiều câu chuyện về cách cha Dostoevsky đối xử với những đứa con của mình, nhưng khó kiểm chứng về tính xác thực của chúng vì có lẽ chúng dựa trên tác phẩm
*Anh em nhà Karamazov* hơn là đời thực của tác giả. Tuy vậy, những thư từ và tường thuật cho thấy giữa Dostoevsky và bố có một mối quan hệ khá tốt đẹp.
Năm 1837, mẹ của Dostoevsky mất vì bệnh lao. Ông Mikhail quyết định gửi các con trai của mình tới Học viện Kỹ thuật Quân sự ở kinh đô Sankt-Peterburg. Năm 1839, Fyodor Dostoevsky hay tin bố mình qua đời. Mặc dù chưa bao giờ được kiểm chứng, một số người tin rằng Mikhail Dostoevsky chết bởi chính những người nông nô của ông
. Theo một câu chuyện, trong một cơn say rượu, ông đã làm họ phẫn nộ và họ đã giữ ông ta, đổ vodka vào miệng ông tới khi chết. Những tình tiết tương tự được Dostoevsky miêu tả trong [6] *Bút ký dưới hầm*. Một số khác lại tin rằng ông đã chết vì những nguyên nhân tự nhiên, còn câu chuyện sát nhân là do một người chủ trại láng giềng bịa đặt để có thể mua các tài sản với giá rẻ. Vài người lập luận rằng những tính cách của người cha đã ảnh hưởng lớn tới nhân vật Fyodor Pavlov Karamazov trong *Anh em Karamazov*, nhưng những ý kiến này chịu nhiều chỉ trích. Dù sao đi nữa sự kiện này đã ảnh hưởng lớn tới tâm hồn ông, đó là một cách giải thích cho chủ đề tội ác luôn xuất hiện trong các tác phẩm của Dostoevsky.
### Những sáng tác đầu tiên[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=3)]
Dostoevsky mắc chứng động kinh
. Cơn động kinh đầu tiên xảy ra năm ông lên chín và thỉnh thoảng lại xuất hiện trong suốt cuộc đời ông. Trải nghiệm bản thân đã trở thành cơ sơ cho việc mô tả cơn động kinh của các nhân vật như Hoàng thân Myshkin (tiếng Việt thường phiên âm là Mưskin) trong tiểu thuyết [7] [Thằng ngốc](/w/index.php?title=Th%E1%BA%B1ng_ng%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1)hay Smerdyakov trong *Anh em nhà Karamazov*.
Ở Học viện Kỹ thuật Quân sự Sankt Peterburg, ông phải học toán học, một môn ông xem thường. Tuy vậy, ông cũng học văn học từ
[Shakespeare](/wiki/William_Shakespeare), [Pascal](/wiki/Pascal_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), [Hugo](/wiki/Hugo), [Balzac](/wiki/Honor%C3%A9_de_Balzac), và [E.T.A Hoffmann](/wiki/E.T.A_Hoffmann). Tập trung vào các lĩnh vực khác, Dostoevsky vẫn làm tốt các bài kiểm tra toán và nhận được học bổng năm 1841. Năm đó, ông được cho là đã viết hai vở kịch chịu ảnh hưởng của nhà thơ/ nhà viết kịch lãng mạn Đức [Friedrich Schiller](/wiki/Friedrich_Schiller) là [Mary Stuart](/wiki/Mary_Stuart_(n%E1%BB%AF_ho%C3%A0ng_x%E1%BB%A9_Scotland)) và [Boris Godunov](/wiki/Boris_Godunov). Các vở kịch này chưa sưu tầm được. Dostoevsky tự miêu tả mình thời kỳ này như một người mơ mộng và tôn sùng Schiller. Nhưng sau này, ở thời kỳ đỉnh cao tài năng, ý kiến của ông đã thay đổi và thỉnh thoảng ông chế giễu Schiller.
Sau khi tốt nghiệp, Dostoevsky được điều về một đơn vị công binh, nhưng sau đó một năm ông xin giải ngũ.Khoảng thời gian này, Dostoevsky hoàn thành việc dịch cuốn
[Eugénie Grandet](/wiki/Eug%C3%A9nie_Grandet) của Balzac nhưng không được chú ý lắm.
Khoảng cuối năm 1844, Dostoevsky bắt tay vào viết tiểu thuyết.Tác phẩm đầu tiên ra đời một năm sau đó,
[''Những kẻ bần hàn''](/w/index.php?title=%27%27Nh%E1%BB%AFng_k%E1%BA%BB_b%E1%BA%A7n_h%C3%A0n%27%27&action=edit&redlink=1) (Бедные люди). Khi mới in dưới dạng các phần trên tập san Sovremennik(Hiện đại),cuốn sách đã rất được hoan nghênh. Theo chuyện kể, biên tập viên của tờ bào, nhà thơ [Nikolai Nekrasov](/w/index.php?title=Nikolai_Nekrasov&action=edit&redlink=1) đi vào văn phòng của nhà phê bình [Vissarion Belinsky](/wiki/Vissarion_Belinsky) và nói: "Một Gogol mới hiện". Cuốn tiểu thuyết được xuất bản thành sách những năm sau đó đã khiến Dostoevsky sơm nổi tiếng ở tuổi 24. Tuy nhiên, cuốn truyện vừa *Con người kép* (Двойник) và những tác phẩm ông viết mấy năm sau đó ( *Tiểu thuyết chín chữ*, *Ông Prokharchin*, *Bà chủ*,...) không được đánh giá cao. Nhiều người đã cảm thấy tiên đoán của Belinsky, rằng F.Dostoevsky sẽ thành một trong những nhà văn Nga vĩ đại nhất có vẻ đã lầm lẫn.
### Tù đày ở Xibia[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=4)]
Năm
[1847](/wiki/1847), Dostoevsky tham gia vào [nhóm Petrashevsky](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_Petrashevsky&action=edit&redlink=1), một diễn đàn do [Mikhail Vasilevich Petrashevsky](/w/index.php?title=Mikhail_Vasilevich_Petrashevsky&action=edit&redlink=1) - một người chịu ảnh hường của [Fourier](/wiki/Charles_Fourier) khởi xướng. Như phần lớn các diễn đàn của giời trí thức ở kinh đô Peterburg bấy giờ, đó là một tập hợp phức tạp của trí thức, sinh viên, viên chức,... chủ yếu thảo luận văn học và nhất là triết học phương Tây, cũng như một loạt câc vấn đề xã hội khác. Tuy không có quan điểm chính trị rõ rệt, phần lớn hội viên bất mãn với [chế độ quân chủ](/wiki/Ch%E1%BA%BF_%C4%91%E1%BB%99_qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7) Nga. Bất an về cuộc cách mạng 1848 ở châu Âu, [hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) [Nikolai I](/wiki/Nikolai_I_c%E1%BB%A7a_Nga) đã quyết định đàn áp các diễn đàn như vậy. Ngày 23 tháng Tư năm 1849, Dostoevsky bị bắt.
Sau 9 tháng nằm tù trong hầm pháo đài Petropavlovskaya, ngày 16 tháng Mười một, Dostoevsky cùng 15 người khác bị đưa ra tòa và kết án tử hình. Ngày hành hình, họ đứng trong thời tiết lạnh giá để chờ đợi một loạt súng mà vào phút chót bị bãi bỏ bởi một lệnh ân xá của hoàng đế. Thay vào đó, họ bị kết án 4 năm lao động khổ sai tại
[Omsk](/wiki/Omsk), thuộc tây nam miền [Xibia](/wiki/Xibia). Sau này Dostoevsky có mô tả cho người em của mình rằng những năm tháng khắc nghiệt đó với ông như "bị đóng trong quan tài".
Về trại lính đổ nát mà "đáng lẽ phải sụp xuống từ một năm trước", ông kể lại:
Mùa hè, ngột ngạt không chịu được. Mùa đông, rét không thể nói hết. Tất cả các tầng đều đã hỏng. Rác dày tới một inch, người ta có thể bị trượt ngã... Chúng tôi được đóng gói như cá trích trong thùng. Không có đủ không gian để mà xoay người...
[[8]]
Ông ra khỏi nhà tù năm 1854, nhưng phải phục vụ trong
[Trung đoàn Xibia](/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_Xibia&action=edit&redlink=1). Ông đã trải qua 5 năm kế tiếp như là một binh nhì (sau thành trung úy) ở Tiểu đoàn 7, đóng tại lâu đài của vùng [Semipalatinsk](/w/index.php?title=Semipalatinsk&action=edit&redlink=1) (nay thuộc Kazakhstan). Thời gian ở đây, ông bắt đầu mối quan hệ với [Maria Dmitrievna Isayeva](/w/index.php?title=Maria_Dmitrievna_Isayeva&action=edit&redlink=1), vợ một người bạn. Họ kết hôn vào tháng Hai 1857, khi người chồng qua đời.
Những trải nghiệm thời gian ở tù và quân ngũ đã làm thay đổi lớn niềm tin tôn giáo và chính trị của ông. Trước hết, ông đã tỉnh ngộ về những tư tưởng "phương Tây", quyết định từ bỏ trào lưu triết học Tây Âu đương thời, thay vào đó công hiến những sáng tác của mình cho các "giá trị Nga" truyền thống, trọng nông như khái niệm
[Sobornost](/w/index.php?title=Sobornost&action=edit&redlink=1) của [Chủ nghĩa thân Slav](/w/index.php?title=Slavophil&action=edit&redlink=1) (Slavophilia). Nhưng còn mạnh mẽ hơn thế là sự tăng cường đức tin [Cơ đốc giáo](/wiki/Kit%C3%B4_gi%C3%A1o), nhất là [Chính thống giáo](/wiki/Ch%C3%ADnh_Th%E1%BB%91ng_gi%C3%A1o_%C4%90%C3%B4ng_ph%C6%B0%C6%A1ng) (sau này ông mô tả sự chuyển biến đó trong truyện ngắn [Bác nông dân Marey](/w/index.php?title=B%C3%A1c_n%C3%B4ng_d%C3%A2n_Marey&action=edit&redlink=1)). Từ đây Dostoevsky đứng trên thái độ phê phán hơn với triết học châu Âu đường thời, đồng thời có thái độ khắc nghiệt với các trào lưu [hư vô](/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_h%C6%B0_v%C3%B4) và [xã hội chủ nghĩa](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a). Về mặt xã hội, ông quay ra chỉ trích những người cách mạng, nghi ngờ những cải cách xã hội và ngả sang những quan điểm bảo thủ.
### Những năm chính trong sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=5)]
Tháng Mười hai
[1860](/wiki/1860), Fyodor Dostoevsky trở về kinh đô Sankt Peterburg, bắt tay vào xuất bản một loạt các tạp chí văn học như *Время* (Thời đại) và *Эпоха* (Kỷ nguyên) với người anh trai Mikhail nhưng không thành công. Số cuối cùng bị hủy bởi bài tường thuật của nó về [Cuộc nổi dậy tháng Giêng](/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_n%E1%BB%95i_d%E1%BA%ADy_th%C3%A1ng_Gi%C3%AAng&action=edit&redlink=1) ở Ba Lan năm 1863. Năm đó ông đi du lịch châu Âu và thường xuyên chơi bạc trong các casino. Ông đã gặp Apollinaria Suslova, một người đàn bà đẹp mà ông đã lấy làm hình mẫu cho hai nhân vật tên Katerina Ivanovna trong [Anh em nhà Karamazov](/wiki/Anh_em_nh%C3%A0_Karamazov) và [Tội ác và hình phạt](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c_v%C3%A0_h%C3%ACnh_ph%E1%BA%A1t). Dostoevsky chìm sâu vào trầm uất và bài bạc. Ông thua rất nhiều, có câu chuyện kể rằng ông đã hoàn tất [Tội ác và hình phạt](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c_v%C3%A0_h%C3%ACnh_ph%E1%BA%A1t) với một sự gấp gáp điên cuồng vì mong mỏi khoản tiền trả trước của nhà xuất bản. Cuối cùng, ông thật sự rỗng túi. Trong tuyệt vọng, ông đã viết *Con bạc* (Игрок) để đáp ứng mong muốn của nhà xuất bản [Stellovsky](/w/index.php?title=Stellovsky&action=edit&redlink=1), khi họ tuyên bố sẽ tranh chấp quyền tác giả tất cả các sáng tác của Dostoevsky nếu ông không viết tiếp cho họ.
Dostoevsky trở về nước Nga sau cái chết của vợ (
[1864](/wiki/1864)) và anh trai Mikhail ( [1865](/wiki/1865)). Thời gian này, vì tiếp tục vướng vào cờ bạc, ông mắc nợ rất nhiều và phải sáng tác để trả nợ, nhưng không vì thế mà ông dễ dãi với những sáng tác của mình.
Năm
[1864](/wiki/1864) xuất hiện cuốn *Bút ký dưới hầm* (Записки из подполья). Năm [1865](/wiki/1865), Dostoevsky bắt đầu viết [Tội ác và hình phạt](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c_v%C3%A0_h%C3%ACnh_ph%E1%BA%A1t) (Преступление и наказание), một trong những tác phẩm quan trọng nhất của ông. [9] *Tội ác và hình phạt*được đăng từng kỳ trên tờ báo "Người đưa tin Nga".
Vì nhu cầu viết nhanh hơn, theo lời khuyên của một người bạn, ông quyết định tuyển một thư ký. Đó là Anna Grigorievna Snitkina, một cô gái rất trẻ, mới 20 tuổi. Năm
[1867](/wiki/1867), Dostoevsky kết hôn với Anna và cùng nhau đi du lịch châu Âu. Thời gian này ông sáng tác cuốn *Thằng ngốc* (Идиот).
Năm
[1868](/wiki/1868), Anna sinh hạ đứa con gái Sonya nhưng bé gái này bị chết yểu sau vài tháng. Về sau, Dostoevsky có thêm 3 con: con gái Lyubov sinh năm 1869, con trai Fyodor sinh năm 1870 và con trai Alyosha sinh năm 1875.
Fyodor Dostoevsky trở lại Sankt-Peterburg vào năm
[1871](/wiki/1871) và liên lạc với các nhóm bảo thủ. Trong hai năm 1871 và [1872](/wiki/1872), ông viết tác phẩm *Lũ người quỷ ám* (Бесы). Sức khỏe của ông luôn yếu kém sau những năm lao tù tại miền Xibia, chứng bệnh động kinh thêm nặng và thời gian này ông còn mắc bệnh [lao phổi](/wiki/Lao), rồi căn bệnh trở thành [ung thư phổi](/wiki/Ung_th%C6%B0_ph%E1%BB%95i).
Năm
[1880](/wiki/1880), ông xuất bản cuốn * (Братья Карамазовы). Đó là cuốn tiểu thuyết cuối cùng và được xem là lớn của ông. Với tác phẩm này, Dostoevsky được toàn thế giới công nhận là một trong những đại văn hào nước Anh em nhà Karamazov* [Nga](/wiki/Nga).
Dostoevsky mất năm 1881 tại Sankt-Peterburg.
## Câu nói nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=6)] *Cái đẹp cứu rỗi thế giới*. Còn được dịch: *Cái đẹp giải thoát thế giới*.
## Tác phẩm nổi tiếng[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=7)] *Những kẻ bần hàn*(Бедные люди; [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Poor Folk*; [tiếng Pháp](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p): *Les Pauvres Gens*– 1846) *Con người kép*(Двойник; *The Double*; *Le Double*– 1846) *Đêm trắng*(Белые ночи, bản dịch khác: *Những đêm trắng*; *White Nights*; *Les Nuits blanches*– 1848) *Ghi chép từ Ngôi nhà chết*(Записки из Мертвого дома; *The House of the Dead*; *Souvenirs de la maison des morts*– 1862) *Những kẻ tủi nhục*(Униженные и оскорблённые, tạm dịch: *Những kẻ bị lăng mạ và tật nguyền*; *The Insulted and Humiliated*; *Humiliés et offensés*– 1861) *Con bạc*(Игрок; *The Gambler*; *Le Joueur*– 1867) *Bút ký dưới hầm*(Записки из подполья; *Notes from Underground*; *Les Carnets du sous-sol*– 1864) *(Преступление и наказание;* [Tội ác và hình phạt](/wiki/T%E1%BB%99i_%C3%A1c_v%C3%A0_h%C3%ACnh_ph%E1%BA%A1t) *Crime and Punishment*; *Crime et Châtiment*– 1866) *Thằng ngốc*(Идиот; *The Idiot*; *L'Idiot*– 1868) *Lũ người quỷ ám*(Бесы; *The Possessed*; *Les Possédés*– 1872) *(Братья Карамазовы;* [Anh em nhà Karamazov](/wiki/Anh_em_nh%C3%A0_Karamazov) *The Brothers Karamazov*; *Les Frères Karamazov*– 1880)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=8)] [^](#cite_ref-1) [Dostoevsky's other Quixote.(influence of Miguel de Cervantes' Don Quixote on Fyodor Dostoevsky's The Idiot)](http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-5055894/Dostoevsky-s-other-Quixote-influence.html)Fambrough, Preston [^](#cite_ref-2) [Pamuk, Orhan](/wiki/Orhan_Pamuk)(2006). *.* [Istanbul: Memories of a City](/w/index.php?title=Istanbul:_Memories_of_a_City&action=edit&redlink=1) [Vintage Books](/w/index.php?title=Vintage_Books&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1400033881](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1400033881). [^](#cite_ref-3) [Pamuk, Orhan](/wiki/Orhan_Pamuk)(2008). *.* [Other Colors: Essays and a Story](/w/index.php?title=Other_Colors:_Essays_and_a_Story&action=edit&redlink=1) [Vintage Books](/w/index.php?title=Vintage_Books&action=edit&redlink=1). [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0307386236](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0307386236). **Existentialism from Dostoyevsky to Sartre Walter Kaufmann** [^](#cite_ref-4) [ISBN 0-452-00930-8](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0452009308)page 12 **The Best Short Stories of Dostoevsky: Translated with an Introntroduction by David Magarshack. New York: The Modern Library, Random House; 1971.** [^](#cite_ref-5) [^](#cite_ref-6) [Notes from the Underground](http://worldebooklibrary.com/eBooks/Coradella_Collegiate_Bookshelf_Collection/Dostoevsky-notesfromtheunderground.pdf)Coradella Collegita Bookshelf edition, *About the Author*. [^](#cite_ref-7) [epilepsy.com](http://www.epilepsy.com/epilepsy/famous_writers.html)Famous authors with epilepsy. **Frank 76. Quoted from Pisma, I: 135-137.** [^](#cite_ref-8) **Cao Xuân Hạo cho biết, ông dịch là** [^](#cite_ref-ten_dich_9-0) *Tội ác và hình phạt*, nhà xuất bản sửa lại là *Tội ác và trừng phạt*, theo ông Hạo là " *một lỗi ngữ pháp kếch xù*", " *cái đầu đề đáng xấu hổ*" - [Báo](http://www.laodong.com.vn/pls/bld/display$.htnoidung(40,165931)) *Lao động cuối tuần*, số 5 (249) từ 8-10.9.2006.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fyodor_Mikhailovich_Dostoevsky&action=edit§ion=9)]
|
|![]()
[Fyodor Mikhailovich Dostoevsky](//commons.wikimedia.org/wiki/%D0%A4%D1%91%D0%B4%D0%BE%D1%80_%D0%9C%D0%B8%D1%85%D0%B0%D0%B9%D0%BB%D0%BE%D0%B2%D0%B8%D1%87_%D0%94%D0%BE%D1%81%D1%82%D0%BE%D0%B5%D0%B2%D1%81%D0%BA%D0%B8%D0%B9?uselang=vi) [Fyodor Mikhailovich Dostoevsky](http://vietsciences.free.fr/biographie/artists/writers/dostoevski.htm), trang Vietscience [Tác phẩm của Dostoyevsky](http://www.gutenberg.org/author/Fyodor+Dostoyevsky)tại [Dự án Gutenberg](/wiki/D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Gutenberg) [Fyodor Mikhailovich Dostoevsky](http://www.ctu.edu.vn/coursewares/supham/vhnga/ch4.htm), giáo trình [Đại học Cần Thơ](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_C%E1%BA%A7n_Th%C6%A1)
|
|![]()

X-Cache: cp1052 hit (2), cp1055 frontend miss (0)


text:
Lockheed XP-49
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Lockheed XP-49 (định danh công ty: Model 522) là một dự án cải tiến P-38 Lightning thành máy bay tiêm kích cho Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ.
Tính năng kỹ chiến thuật (XP-49)[sửa | sửa mã nguồn]
Đặc điểm tổng quát
- Kíp lái: 1
- Chiều dài: 40 ft 1 in (12,2 m)
- Sải cánh: 52 ft (15,8 m)
- Chiều cao: 9 ft 10 in (3 m)
- Diện tích cánh: 327,5 ft² (30 m²)
- Trọng lượng rỗng: 15.410 lb (6990 kg)
- Trọng lượng có tải: 18.750 lb (8505 kg)
- Động cơ: 2 × Continental XI-1430-1, 1.600 hp (1.193 kW) mỗi chiếc
Hiệu suất bay
- Vận tốc cực đại: 406 mph (653 km/h) 15.000 ft (4.570 m)
- Tầm bay: 679 mi (1.093 km)
- Vận tốc lên cao: 3.300 ft/phút (16,8 m/s)
Trang bị vũ khí
- 2 × pháo 20 mm (.79 in)
- 4 × súng máy 0.5 in (12,7 mm)
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Máy bay có sự phát triển liên quan
- Danh sách khác
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
Ghi chú[sửa | sửa mã nguồn]
Tài liệu[sửa | sửa mã nguồn]
- Green, William. War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). ISBN 0-356-01448-7.
- Green, William and Swanborough, Gordon. WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. ISBN 0-354-01072-7.

markdown:
# Lockheed XP-49
|XP-49|
|Kiểu||
| ![ Flag of the United States.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
![ Flag of the United States.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Lockheed](/w/index.php?title=Lockheed_Corporation&action=edit&redlink=1) [Clarence Johnson](/w/index.php?title=Clarence_Johnson&action=edit&redlink=1) [Lockheed P-38 Lightning](/wiki/Lockheed_P-38_Lightning) **Lockheed XP-49** (định danh công ty: **Model 522**) là một dự án cải tiến [P-38 Lightning](/wiki/Lockheed_P-38_Lightning) thành máy bay tiêm kích cho [Quân đoàn Không quân Lục quân Hoa Kỳ](/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1).
## Tính năng kỹ chiến thuật (XP-49)[
[sửa](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&action=edit§ion=1)] **Đặc điểm tổng quát** **Kíp lái:**1 **Chiều dài:**40 ft 1 in (12,2 m) **52 ft (15,8 m)** [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh): **Chiều cao:**9 ft 10 in (3 m) **Diện tích cánh:**327,5 ft² (30 m²) **15.410 lb (6990 kg)** [Trọng lượng rỗng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%8Dng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_r%E1%BB%97ng_c%E1%BB%A7a_nh%C3%A0_s%E1%BA%A3n_xu%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1): **Trọng lượng có tải:**18.750 lb (8505 kg) **2 ×** [Động cơ](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_c%C6%A1_m%C3%A1y_bay&action=edit&redlink=1): [Continental XI-1430-1](/w/index.php?title=Continental_I-1430&action=edit&redlink=1), 1.600 hp (1.193 kW) mỗi chiếc **Hiệu suất bay** **406 mph (653 km/h) 15.000 ft (4.570 m)** [Vận tốc cực đại](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_V&action=edit&redlink=1): **679 mi (1.093 km)** [Tầm bay](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7m_bay&action=edit&redlink=1): **3.300 ft/phút (16,8 m/s)** [Vận tốc lên cao](/w/index.php?title=V%E1%BA%ADn_t%E1%BB%91c_l%C3%AAn_cao&action=edit&redlink=1): **Trang bị vũ khí**
- 2 × pháo 20 mm (.79 in)
- 4 × súng máy 0.5 in (12,7 mm)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&action=edit§ion=2)]
- Máy bay có sự phát triển liên quan
- Danh sách khác
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&action=edit§ion=3)]
### Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&action=edit§ion=4)]
### Tài liệu[
[sửa](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lockheed_XP-49&action=edit§ion=5)]
- Green, William.
*War Planes of the Second World War, Volume Four: Fighters*. London: MacDonald & Co. (Publishers) Ltd., 1961 (Sixth impression 1969). [ISBN 0-356-01448-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0356014487).
- Green, William and Swanborough, Gordon.
*WW2 Aircraft Fact Files: US Army Air Force Fighters, Part 2*. London: Macdonald and Jane's Publishers Ltd., 1978. [ISBN 0-354-01072-7](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0354010727).
|
|
|
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=30-Jun-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Sat, 01 Aug 2015 00:00:00 GMT


text:
Nguyễn Thị Huyền
Nguyễn Thị Huyền (sinh 4 tháng 7 năm 1985) là Hoa hậu Việt Nam 2004. Cô giành vương miện trong cuộc thi hoa hậu quốc gia được tổ chức vào cuối tháng 10 năm 2004 tại Tuần Châu, Hạ Long, Quảng Ninh.
Cuối năm 2004, cô đại diện cho Việt Nam tham dự cuộc thi Hoa hậu Thế giới (Miss World) tại Trung Quốc. Với khuôn mặt đầy đặn, mộc mạc mang vẻ đẹp đặc trưng của phụ nữ Á Đông, hình thể lợi thế (84-60-92) với chiều cao 1,72 m, Nguyễn Thị Huyền đã được Ban giám khảo Miss world chọn vào Top 15 (đồng hạng 10 với hoa hậu Trung Quốc).
Mục lục
Tiểu sử[sửa | sửa mã nguồn]
Nguyễn Thị Huyền sinh trong một gia đình công chức tại thành phố Hải Phòng, từng theo học ngành báo chí. Cô kết hôn với người chồng hơn 7 tuổi vào năm 2007. Hai người có một con gái tên Tống Khánh Linh. Đến 2009, cô đã ly hôn [1][2]. Hiện nay, cô sống cùng bố mẹ và con gái ở Hà Nội.
Sự nghiệp[sửa | sửa mã nguồn]
Học tập[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2000 đến 2003, Nguyễn Thị Huyền là học sinh cấp ba chuyên Văn, trường Phổ thông trung học Thái Phiên, Hải Phòng. Năm 2004, cô thi đỗ vào Phân viện Báo chí và Tuyên truyền (nay là Học viện Báo chí và Tuyên truyền). Năm 2005, Nguyễn Thị Huyền bảo lưu kết quả học tập của mình ở Phân viện báo chí và tuyên truyền rồi sang Anh học hệ cử nhân ngành báo chí tại Trường đại học Middlesex, London. Năm 2009, cô tốt nghiệp cử nhân báo chí loại giỏi tại Anh. Từ năm 2012, Nguyễn Thị Huyền làm nghiên cứu sinh tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
Hoa hậu[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2001, Nguyễn Thị Huyền đoạt giải Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Thể thao Việt Nam tổ chức tại Vũng Tàu. Tháng 10 năm 2004, cô đạt danh hiệu Hoa hậu Việt Nam khi đang là sinh viên năm thứ nhất của Phân viện báo chí và tuyên truyền [3]. Tháng 12 năm 2004, Nguyễn Thị Huyền tham gia cuộc thi Hoa hậu Thế giới ở Tam Á, Trung Quốc và lọt vào danh sách 15 hoa hậu đẹp nhất [4].
Sau khi trở thành hoa hậu[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 2009, sau khi tốt nghiệp đại học, Nguyễn Thị Huyền cùng con gái trở về Việt Nam sống. Từ năm 2009 đến 2011, cô kí hợp đồng và làm việc tại VTV4 - Ban truyền hình đối ngoại - Đài truyền hình Việt Nam. Ở đây cô góp phần xây dựng chưong trình từ thiện mang tên "Cuộc sống vẫn tuơi đẹp" dành cho người khuyết tật được phát hàng tuần trên VTV4 [5]. Trong thời gian này, cô cũng tham gia làm MC tiếng Việt và tiếng Anh cho nhiều chưong trình trong và ngoài nước.
Năm 2011, Nguyễn Thị Huyền chấm dứt hợp đồng làm việc tại VTV4. Từ đó, cô không tham gia công việc làm MC, cũng như không xuất hiện trên báo chí và các phương tiện truyền thông. Cô tập trung kinh doanh và mở công ty truyền thông riêng mang tên "NTH Communication" [6].
Từ năm 2013, cô làm việc tại Viện Nghiên cứu và Truyền thông của Học viện báo chí và tuyên truyền.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Linh Lan (29 tháng 8 năm 2012). “Hoa hậu Việt Nam: Phận má hồng có lắm truân chuyên!”. Báo điện tử Petrotimes. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
- ^ Lê Minh (28 tháng 9 năm 2010). “Giải mã tin đồn chia tay của HH Nguyễn Thị Huyền”. 2sao.vn. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
- ^ L.Bảo (31 tháng 10 năm 2004). “Hoa hậu Việt Nam 2004 - vẻ đẹp Á Đông lên ngôi”. Báo điện tử VnExpress. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
- ^ Lê Bảo (5 tháng 12 năm 2004). “Nguyễn Thị Huyền lọt vào top 15 người đẹp nhất thế giới”. Báo điện tử VnExpress. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
- ^ Mai Chi (13 tháng 8 năm 2013). “Chuyện chưa kể của hoa hậu Nguyễn Thị Huyền”. Báo điện tử của Đài Truyền hình Việt Nam. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
- ^ Thùy Trang (29 tháng 8 năm 2013). “Người đẹp tìm cách làm giàu”. Báo Người Lao Động Điện tử. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- Nguyễn Thị Huyền đăng quang Hoa hậu VN
- Hoa hậu Việt Nam 2004
- "Sự thật những lời đồn thổi về Hoa hậu Nguyễn Thị Huyền" trong hồi ký của Dương Kỳ Anh (kỳ 1, kỳ 2)
- [1]
- Ảnh năm 2011: Nguyễn Thị Huyền kiêu sa
- [2]

markdown:
# Nguyễn Thị Huyền
|Bài viết này cần thêm
|
|Nguyễn Thị Huyền
|Thông tin
|
|**Họ tên** **Ngày sinh** [4 tháng 7](/wiki/4_th%C3%A1ng_7), [1985](/wiki/1985) **Nơi sinh** [Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng), [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) **Số đo** [cm](/wiki/Xentim%C3%A9t) **Chiều cao** [m](/wiki/M) **Màu mắt** **Màu tóc** **Cân nặng** [kg](/wiki/Kil%C3%B4gam) **Danh hiệu** [Hoa hậu Việt Nam 2004](/wiki/Hoa_h%E1%BA%ADu_Vi%E1%BB%87t_Nam_2004)
Top 15 Hoa hậu Thế giới 2004
**Kích thước giày** **Nguyễn Thị Huyền** (sinh [4 tháng 7](/wiki/4_th%C3%A1ng_7) năm [1985](/wiki/1985)) là [Hoa hậu Việt Nam 2004](/wiki/Hoa_h%E1%BA%ADu_Vi%E1%BB%87t_Nam_2004). Cô giành vương miện trong cuộc thi hoa hậu quốc gia được tổ chức vào cuối tháng 10 năm 2004 tại [Tuần Châu](/wiki/Tu%E1%BA%A7n_Ch%C3%A2u), [Hạ Long](/wiki/H%E1%BA%A1_Long), [Quảng Ninh](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_Ninh).
Cuối năm 2004, cô đại diện cho
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) tham dự cuộc thi [Hoa hậu Thế giới](/wiki/Hoa_h%E1%BA%ADu_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) ( *Miss World*) tại [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Với khuôn mặt đầy đặn, mộc mạc mang vẻ đẹp đặc trưng của phụ nữ Á Đông, hình thể lợi thế (84-60-92) với chiều cao 1,72 m, Nguyễn Thị Huyền đã được Ban giám khảo Miss world chọn vào Top 15 (đồng hạng 10 với hoa hậu Trung Quốc).
## Mục lục
## Tiểu sử[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&action=edit§ion=1)]
Nguyễn Thị Huyền sinh trong một gia đình công chức tại thành phố
[Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng), từng theo học ngành [báo chí](/wiki/B%C3%A1o_ch%C3%AD). Cô kết hôn với người chồng hơn 7 tuổi vào năm 2007. Hai người có một con gái tên Tống Khánh Linh. Đến 2009, cô đã ly hôn [[1]](#cite_note-ptt1-1) . Hiện nay, cô sống cùng bố mẹ và con gái ở Hà Nội. [2]
## Sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&action=edit§ion=2)]
### Học tập[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&action=edit§ion=3)]
Năm 2000 đến 2003, Nguyễn Thị Huyền là học sinh cấp ba chuyên Văn, trường Phổ thông trung học Thái Phiên, Hải Phòng. Năm 2004, cô thi đỗ vào
[Phân viện Báo chí và Tuyên truyền](/wiki/Ph%C3%A2n_vi%E1%BB%87n_B%C3%A1o_ch%C3%AD_v%C3%A0_Tuy%C3%AAn_truy%E1%BB%81n) (nay là [Học viện Báo chí và Tuyên truyền](/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_B%C3%A1o_ch%C3%AD_v%C3%A0_Tuy%C3%AAn_truy%E1%BB%81n)). Năm 2005, Nguyễn Thị Huyền bảo lưu kết quả học tập của mình ở Phân viện báo chí và tuyên truyền rồi sang Anh học hệ cử nhân ngành báo chí tại Trường đại học Middlesex, London. Năm 2009, cô tốt nghiệp cử nhân báo chí loại giỏi tại Anh. Từ năm 2012, Nguyễn Thị Huyền làm nghiên cứu sinh tại Học viện Báo chí và Tuyên truyền.
### Hoa hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&action=edit§ion=4)]
Năm 2001, Nguyễn Thị Huyền đoạt giải Á hậu 1 cuộc thi Hoa hậu Thể thao Việt Nam tổ chức tại Vũng Tàu. Tháng 10 năm 2004, cô đạt danh hiệu Hoa hậu Việt Nam khi đang là sinh viên năm thứ nhất của Phân viện báo chí và tuyên truyền
. Tháng 12 năm 2004, Nguyễn Thị Huyền tham gia cuộc thi Hoa hậu Thế giới ở [3] [Tam Á](/wiki/Tam_%C3%81), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c)và lọt vào danh sách 15 hoa hậu đẹp nhất . [[4]](#cite_note-vne2-4)
### Sau khi trở thành hoa hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&action=edit§ion=5)]
Năm 2009, sau khi tốt nghiệp đại học, Nguyễn Thị Huyền cùng con gái trở về Việt Nam sống. Từ năm 2009 đến 2011, cô kí hợp đồng và làm việc tại VTV4 - Ban truyền hình đối ngoại -
[Đài truyền hình Việt Nam](/wiki/%C4%90%C3%A0i_truy%E1%BB%81n_h%C3%ACnh_Vi%E1%BB%87t_Nam). Ở đây cô góp phần xây dựng chưong trình từ thiện mang tên "Cuộc sống vẫn tuơi đẹp" dành cho người khuyết tật được phát hàng tuần trên VTV4 . Trong thời gian này, cô cũng tham gia làm MC tiếng Việt và tiếng Anh cho nhiều chưong trình trong và ngoài nước. [5]
Năm 2011, Nguyễn Thị Huyền chấm dứt hợp đồng làm việc tại VTV4. Từ đó, cô không tham gia công việc làm MC, cũng như không xuất hiện trên báo chí và các phương tiện truyền thông. Cô tập trung kinh doanh và mở công ty truyền thông riêng mang tên "NTH Communication"
. [6]
Từ năm 2013, cô làm việc tại Viện Nghiên cứu và Truyền thông của Học viện báo chí và tuyên truyền.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&action=edit§ion=6)] **Linh Lan (29 tháng 8 năm 2012).** [^](#cite_ref-ptt1_1-0) [“Hoa hậu Việt Nam: Phận má hồng có lắm truân chuyên!”](http://petrotimes.vn/news/vn/van-hoa-giai-tri-the-thao/hoa-hau-viet-nam-phan-ma-hong-co-lam-truan-chuyen.html). *Báo điện tử Petrotimes*. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014. **Lê Minh (28 tháng 9 năm 2010).** [^](#cite_ref-2sao1_2-0) [“Giải mã tin đồn chia tay của HH Nguyễn Thị Huyền”](http://2sao.vn/p1005c1024n20100924134001593/giai-ma-tin-don-chia-tay-cua-hh-nguyen-thi-huyen.vnn). *2sao.vn*. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014. **L.Bảo (31 tháng 10 năm 2004).** [^](#cite_ref-vne1_3-0) [“Hoa hậu Việt Nam 2004 - vẻ đẹp Á Đông lên ngôi”](http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/gioi-sao/trong-nuoc/hoa-hau-viet-nam-2004-ve-dep-a-dong-len-ngoi-1881386.html). *Báo điện tử VnExpress*. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014. **Lê Bảo (5 tháng 12 năm 2004).** [^](#cite_ref-vne2_4-0) [“Nguyễn Thị Huyền lọt vào top 15 người đẹp nhất thế giới”](http://giaitri.vnexpress.net/tin-tuc/gioi-sao/trong-nuoc/nguyen-thi-huyen-lot-vao-top-15-nguoi-dep-nhat-the-gioi-1881861.html). *Báo điện tử VnExpress*. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014. **Mai Chi (13 tháng 8 năm 2013).** [^](#cite_ref-vtv1_5-0) [“Chuyện chưa kể của hoa hậu Nguyễn Thị Huyền”](http://vtv.vn/Sao/Chuyen-chua-ke-cua-hoa-hau-Nguyen-Thi-Huyen/77931.vtv). *Báo điện tử của Đài Truyền hình Việt Nam*. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014. **Thùy Trang (29 tháng 8 năm 2013).** [^](#cite_ref-nld1_6-0) [“Người đẹp tìm cách làm giàu”](http://nld.com.vn/van-hoa-van-nghe/nguoi-dep-tim-cach-lam-giau-20130829111040492.htm). *Báo Người Lao Động Điện tử*. Truy cập ngày 17 tháng 1 năm 2014.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BB%8B_Huy%E1%BB%81n&action=edit§ion=7)] [Nguyễn Thị Huyền đăng quang Hoa hậu VN](http://ngoisao.net/News/Hau-truong/2004/10/3B9AECD5/) [Hoa hậu Việt Nam 2004](http://www.tienphongonline.com.vn/hoahau/Index.aspx?ArticleID=57200&ChannelID=97/)
- "Sự thật những lời đồn thổi về Hoa hậu Nguyễn Thị Huyền" trong hồi ký của
[Dương Kỳ Anh](/wiki/D%C6%B0%C6%A1ng_K%E1%BB%B3_Anh)( [kỳ 1](http://www.tienphong.vn/van-nghe/su-thatnbspnhung-loi-don-thoi-ve-hoa-hau-nguyennbspthi-huyen-72049.tpo), [kỳ 2](http://www.tienphong.vn/van-nghe/su-that-nhung-loi-don-thoi-ve-hoa-haunbspnguyen-thi-huyen-72798.tpo)) [[1]](http://2sao.vn/p0c1000n20130825114108412/vuot-song-gio-nguyen-thi-huyen-ngay-cang-dep-man-ma.vnn) [Ảnh năm 2011: Nguyễn Thị Huyền kiêu sa](http://vnexpress.net/gl/van-hoa/hoa-hau/2011/04/nguyen-thi-huyen-kieu-sa/) [[2]](http://soha.vn/van-hoa/hinh-anh-dung-di-it-biet-cua-hoa-hau-nguyen-thi-huyen-20130814112039039.htm)
|Tiền nhiệm:
||
|
2004
|Kế nhiệm:
|
|
|

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Xã Perry, Quận Putnam, Ohio
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ Perry, Quận Putnam, Ohio)
Xã Perry (tiếng Anh: Perry Township) là một xã thuộc quận Putnam, tiểu bang Ohio, Hoa Kỳ. Năm 2010, dân số của xã này là 1.166 người.[1]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ “2010 Census Gazetteer Files”. Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ. Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

markdown:
# Xã Perry, Quận Putnam, Ohio
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
(đổi hướng từ
[Perry, Quận Putnam, Ohio](/w/index.php?title=Perry,_Qu%E1%BA%ADn_Putnam,_Ohio&redirect=no))
|Xã Perry
|
Perry Township
|—
|![ Vị trí trong Quận Putnam, Ohio](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6f/Map_of_Putnam_County_Ohio_With_Municipal_and_Township_Labels.PNG/250px-Map_of_Putnam_County_Ohio_With_Municipal_and_Township_Labels.PNG)
Vị trí trong
[Quận Putnam](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Putnam,_Ohio), [Ohio](/wiki/Ohio) ![ Vị trí quận Putnam trong tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Map_of_Ohio_highlighting_Putnam_County.svg/250px-Map_of_Ohio_highlighting_Putnam_County.svg.png)
![ Vị trí quận Putnam trong tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/39/Map_of_Ohio_highlighting_Putnam_County.svg/250px-Map_of_Ohio_highlighting_Putnam_County.svg.png)
Vị trí quận Putnam trong tiểu bang Ohio ở Hoa Kỷ
[Quốc gia](/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia) [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Ohio](/wiki/Ohio) [Quận](/w/index.php?title=Danh_d%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BA%ADn_%E1%BB%9F_Ohio&action=edit&redlink=1) [Quận Putnam](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Putnam,_Ohio) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [EST](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D_mi%E1%BB%81n_%C4%90%C3%B4ng_(B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9))( [UTC-5](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) **EDT**( [UTC-4](/wiki/Gi%E1%BB%9D_Ph%E1%BB%91i_h%E1%BB%A3p_Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF)) **Xã Perry** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Perry Township*) là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [quận Putnam](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Putnam,_Ohio), tiểu bang [Ohio](/wiki/Ohio), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Năm 2010, dân số của xã này là 1.166 người. [[1]](#cite_note-1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=X%C3%A3_Perry,_Qu%E1%BA%ADn_Putnam,_Ohio&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=X%C3%A3_Perry,_Qu%E1%BA%ADn_Putnam,_Ohio&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“2010 Census Gazetteer Files”](http://www.census.gov/geo/www/gazetteer/gazetteer2010.html). [Cục Thống kê Dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3). Truy cập ngày 7 tháng 10 năm 2012.

X-Cache: cp1052 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
Tricholita ferrisi
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Tricholita ferrisi[1] là một loài bướm đêm thuộc họ Noctuidae. Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Onion Saddle ở dãy núi Chiricahua và Ash Canyon ở dãy núi Huachuca of extreme tây nam Arizona tại độ cao từ 1.575 đến 2.325 mét. Sải cánh dài khoảng 28 mm. All known specimens were collected by light trap in cuối tháng 7.
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for Bắc Mỹ và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote
Phương tiện liên quan tới Tricholita ferrisi tại Wikimedia Commons
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (2011). “Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.”. Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.

markdown:
*Tricholita ferrisi*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Tricholita ferrisi
|
|[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Hexapoda](/wiki/Hexapoda) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Insecta](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Lepidoptera](/wiki/B%E1%BB%99_C%C3%A1nh_v%E1%BA%A9y) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Noctuoidea](/wiki/Noctuoidea) [Macrolepidoptera](/wiki/Macrolepidoptera) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Noctuidae](/wiki/Noctuidae) [Phân họ](/wiki/Ph%C3%A2n_h%E1%BB%8D)( *subfamilia*) [Hadeninae](/wiki/Hadeninae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Tricholita](/wiki/Tricholita) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **T. ferrisi** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Tricholita ferrisi* [Crabo](/w/index.php?title=Lars_G._Crabo&action=edit&redlink=1)& [Lafontaine](/w/index.php?title=J._Donald_Lafontaine&action=edit&redlink=1), 2009 **Tricholita ferrisi** là một loài [1] [bướm đêm](/wiki/B%C6%B0%E1%BB%9Bm_%C4%91%C3%AAm)thuộc họ [Noctuidae](/wiki/Noctuidae). Nó là loài duy nhất được tìm thấy ở Onion Saddle ở [dãy núi Chiricahua](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Chiricahua&action=edit&redlink=1)và Ash Canyon ở [dãy núi Huachuca](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Huachuca&action=edit&redlink=1)of extreme tây nam [Arizona](/wiki/Arizona)tại độ cao từ 1.575 đến 2.325 mét. [Sải cánh](/wiki/S%E1%BA%A3i_c%C3%A1nh)dài khoảng 28 mm. All known specimens were collected by light trap in cuối tháng 7.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Tricholita_ferrisi&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tricholita_ferrisi&action=edit§ion=1)] [A Revision of Lasionycta Aurivillius (Lepidoptera, Noctuidae) for](http://pensoftonline.net/zookeys/index.php/journal/article/download/308/344) [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9)và notes on Eurasian species, with descriptions of 17 new species, 6 new subspecies, a new genus, và two new species of Tricholita Grote
Phương tiện liên quan tới
[Tricholita ferrisi](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Tricholita_ferrisi) tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Tricholita_ferrisi&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Tricholita_ferrisi&action=edit§ion=2)] **Bisby F.A., Roskov Y.R., Orrell T.M., Nicolson D., Paglinawan L.E., Bailly N., Kirk P.M., Bourgoin T., Baillargeon G., Ouvrard D. (red.) (2011).** [^](#cite_ref-COL_1-0) [“Species 2000 & ITIS Catalogue of Life: 2011 Annual Checklist.”](http://www.catalogueoflife.org/annual-checklist/2011/search/all/key/Tricholita+ferrisi/match/1). Species 2000: Reading, UK. Truy cập ngày 15 tháng 6 năm 2014.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


text:
dyad
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Anh
1.1
Cách phát âm
1.2
Danh từ
1.3
Tham khảo
Tiếng Anh
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
:
/ˈdɑɪ.ˌæd/
Danh từ
[
sửa
]
dyad
/ˈdɑɪ.ˌæd/
Số
2 (hai).
Nhóm
hai
, bộ đôi,
cặp
.
(
Hoá học
)
Gốc
hoá trị
hai
.
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=dyad&oldid=1546314
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Anh
Danh từ
Danh từ tiếng Anh
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
العربية
English
Eesti
Magyar
Ido
ქართული
Kurdî
Polski
Русский
Svenska
தமிழ்
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 21:35 ngày 23 tháng 6 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

X-Cache: cp1067 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


text:
tọa lạc
Từ điển mở Wiktionary
Bước tới:
dẫn lái
,
tìm
Mục lục
1
Tiếng Việt
1.1
Cách phát âm
1.2
Động từ
1.2.1
Dịch
1.3
Tham khảo
Tiếng Việt
[
sửa
]
Cách phát âm
[
sửa
]
IPA
theo giọng
Hà Nội
Huế
Sài Gòn
twa̰ːʔ
˨˩
la̰ːʔk
˨˩
twa̰ː
˨˨
la̰ːk
˨˨
twaː
˨˩˨
laːk
˨˩˨
Vinh
Thanh Chương
Hà Tĩnh
twa
˨˨
laːk
˨˨
twa̰
˨˨
la̰ːk
˨˨
Động từ
[
sửa
]
tọa lạc
Toạ
lạc
.
Vchg
,
kcách
(Nhà cửa, đất đai) ở
tại
nơi
nào đó.
Khu đất toạ lạc ở đầu đình.
Dịch
[
sửa
]
Tham khảo
[
sửa
]
Hồ Ngọc Đức,
Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí
(
chi tiết
)
Lấy từ “
https://vi.wiktionary.org/w/index.php?title=tọa_lạc&oldid=1483498
”
Thể loại
:
Mục từ tiếng Việt
Động từ
Động từ tiếng Việt
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Mục từ
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Tra
Sửa đổi
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Chuyển hướng
Trang Chính
Cộng đồng
Thay đổi gần đây
Mục từ ngẫu nhiên
Trợ giúp
Thảo luận chung
Quyên góp
Chỉ mục
Ngôn ngữ
Chữ cái
Bộ thủ
Từ loại
Chuyên ngành
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản in được
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Tải tập tin lên
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Trích dẫn trang này
Ngôn ngữ định nghĩa
中文
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 10:27 ngày 19 tháng 1 năm 2013.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Xem
Điều khoản Sử dụng
để biết thêm chi tiết.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wiktionary
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Phiên bản di động

markdown:
# tọa lạc
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **tọa lạc**
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1067 hit (1), cp1066 frontend miss (0)


text:
TÌM HIỂU HUẤN QUYỀN CỦA GIÁO HỘI
Vài trò của huấn quyền trước tiên là để giải thích Lời Chúa, nhưng cũng để bảo vệ đức tin và nội dung đức tin chống lại những lối giải thích sai lạc. Huấn quyền có thể diễn đạt dưới những hình thức khác nhau, mà các cấp độ long trọng của nó thay đổi tùy theo đó. Điều đó có nghĩa là tất cả những gì do hàng giáo phẩm phát biểu đều không có cùng một giá trị, cùng một cấp độ thẩm quyền.
Huấn quyền là gì ?
Trước tiên, cần phân biệt rõ những gì là huấn quyền và những gì không phải huấn quyền. Huấn quyền là một quyền bính giảng dạy về mặt giáo thuyết. « Hãy đi giảng dạy cho muôn dân » : đó là nhiệm vụ được Chúa Kitô giao phó cho các Tông đồ. Và chính nhân danh Ngài mà Giáo Hội ngày nay nhìn nhận chính quyền bính này cho các giám mục và Đức giáo hoàng, cũng như cho những người mà Đức giáo hoàng và các giám mục ủy quyền : linh mục, thần học gia, giáo lý viên…Nó hệ tại một chức năng được thiết lập nhân danh Giáo Hội.
Huấn quyền này trước hết hệ tại giải thích Lời Chúa, trong một viễn ảnh truyền giáo. Tiếp đến là bảo vệ đức tin và nội dung của đức tin chống lại những lệch lạc và những lối giải thích sai lầm. Đó là một vai trò giáo thuyết. Tại sao giáo huấn này là cần thiết ? Tại sao không dừng lại ở các Tin Mừng ? Đó là vì chính những Tin Mừng này được trao cho chúng ta qua sự trung gian của Giáo Hội, chúng không phải « từ trời rơi xuống ». Giữa lòng Giáo Hội tìm cách hiểu Lời Chúa này, đó là lý do hiện hữu của huấn quyền của Đức giáo Hoàng và của các giám mục : duy trì Giáo Hội trong đức tin tinh tuyền do các Tông đồ truyền lại.
Đâu là những văn kiện của huấn quyền ?
Hầu như có thể nói : tất cả những văn kiện nào không liên quan đến một biện pháp cá nhân. Do đó lãnh vực là rất rộng. Nhưng những văn kiện này khong có cùng quyền lực, cùng sự long trọng : không có gì có thể so sánh giữa một vài câu do Đức giáo hoàng tuyên bố lúc đọc Kinh Truyền Tin và một thông điệp hay một thông cáo của Bộ giáo lý đức tin. Những câu này không phải là không thuộc huấn quyền và chúng thường lấy lại những yếu tố nền tảng của đức tin. Đức Bênêđictô XVI luôn thực thi trách nhiệm đầu tiên này, sự phục vụ giáo huấn mà ngài yêu thích. Nhưng ngài phải thực thi điều đó với tư cách là Giáo hoàng : do đó, cuốn sách mà Đức Hồng y Ratzinger viết về Chúa Giêsu không thuộc về huấn quyền của giám mục Rôma. Huấn quyền long trọng bao gồm việc công bố một văn kiện long trọng, một học thuyết phải giữ về mặt đức tin hay luân lý, cách dứt khoát, bởi Đức giáo hoàng hay bởi công đồng. Chẳng hạn việc công bố tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm nguyên tội vào năm 1854, hay tính bất khả ngộ của Đức giáo hoàng vào năm 1870. Đức giáo hoàng phải tuyên bố từ ngài tòa của mình (ex cathedra), nghãi là từ ngài tào của đấng kế vị thánh Phêrô.
Theo truyền thống, người ta phân biệt huấn quyền long trọng (solennel) và thông thường (ordinaire). Trong trường hợp này Đức giáo hoàng và công đồng được hưởng ơn vô ngộ. Ơn này được dành riêng cho một vài trường hợp hiếm hoi và hạn chế. Huấn quyền thông thường bao gồm phần còn lại : các văn kiện thông thường của Đức giáo hoàng, nhưng cũng của các giám mục nữa tập hợp trong công đồng hay các giám mục nơi giáo phận của các ngài. Huấn quyền thông thường này có thể cũng tỏ ra rất quan trọng.
Đối với Đức giáo hoàng, các biên bản này có những hình thức đa dạng : thường nhật, ngài thực thi huấn quyền qua những diễn văn, thư, bài giảng, hay tiếp kiến. Hay theo cách long trọng hơn, qua những bản văn có tầm quan trọng chung như các thông điệp hay tông huấn. Đôi khi Đức giáo hoàng tham khảo các giám mục về một số điểm : đó là trường hợp của các tông huấn lấy lại những kết luận của Thượng hội đồng giám mục. Trái lại, hai thông điệp gần đây của Đức Bênêđictô XVI là rất cá nhân, cho dâu phần thứ hai của thông điệp Deus cariatas gợi hứng từ một suy tư về hoạt động bác ái do Hội đồng Tòa Thánh « Đồng Tâm » (Cor Unum) soạn thảo.
Có thể phản đối huấn quyền không ?
Không, trong chừng mực nó là « đích thực », tức là nó phát xuất và được thực thi nhân danh Chúa Giêsu-Kitô, « vị thầy (huấn quyền) đích thực ». Điều này khác với Tin Lành : trong Giáo Hội, lý thuyết về huấn quyền đã được xây dựng vào lúc công đồng Trentô, nhằm phản ứng lại Tin Lành Cải Cách. Về phía Tin Lành, chỉ bản văn Tin Mưng (Sola Scriptura : Duy Kinh Thánh) và lương tâm mới đáng kể. Về phía Công giáo, Huấn quyền thực thi một sự trung gian đức tin giữa Thiên Chúa và tín hữu.
Nhưng người tín hữu không phải vâng phục hay gắn bó như là một người lính bé nhỏ với tất cả giáo huấn của huấn quyền này cùng một cách thế. Giáo luật đã thiết lập một loạt các phân biệt về điểm này (các khoản 750 và tiếp theo). Và sự gắn bó này không phải là gắn bó với một người, nhưng với nội dung giáo thuyết. Không nói về sự nhìn nhận « tòa trong » của mỗi tín hữu, một lãnh vực mà dấn thân trách nhiệm của mỗi người trong lương tâm trước nhan Thiên Chúa và chỉ liên quan đến tín hữu, trong một sự đối thoại duy nhất với cha giải tội của mình.
Lm. Võ Xuân Tiến
Theo Isabelle DE GAULMYN, La Croix
Filed under: Tín Lý, Thế Giới Thẻ: | Bênêđictô XVI

markdown:
**TÌM HIỂU HUẤN QUYỀN CỦA GIÁO HỘI**
Vài trò của huấn quyền trước tiên là để giải thích Lời Chúa, nhưng cũng để bảo vệ đức tin và nội dung đức tin chống lại những lối giải thích sai lạc.
[ Huấn quyền có thể diễn đạt dưới những hình thức khác nhau, mà các cấp độ long trọng của nó thay đổi tùy theo đó. Điều đó có nghĩa là tất cả những gì do hàng giáo phẩm phát biểu đều không có cùng một giá trị, cùng một cấp độ thẩm quyền.](https://xuanbichvietnam.files.wordpress.com/2009/01/dtcbienduc.jpg) **Huấn quyền là gì ?**
Trước tiên, cần phân biệt rõ những gì là huấn quyền và những gì không phải huấn quyền. Huấn quyền là một quyền bính giảng dạy về mặt giáo thuyết. « Hãy đi giảng dạy cho muôn dân » : đó là nhiệm vụ được Chúa Kitô giao phó cho các Tông đồ. Và chính nhân danh Ngài mà Giáo Hội ngày nay nhìn nhận chính quyền bính này cho các giám mục và Đức giáo hoàng, cũng như cho những người mà Đức giáo hoàng và các giám mục ủy quyền : linh mục, thần học gia, giáo lý viên…Nó hệ tại một chức năng được thiết lập nhân danh Giáo Hội.
Huấn quyền này trước hết hệ tại giải thích Lời Chúa, trong một viễn ảnh truyền giáo. Tiếp đến là bảo vệ đức tin và nội dung của đức tin chống lại những lệch lạc và những lối giải thích sai lầm. Đó là một vai trò giáo thuyết. Tại sao giáo huấn này là cần thiết ? Tại sao không dừng lại ở các Tin Mừng ? Đó là vì chính những Tin Mừng này được trao cho chúng ta qua sự trung gian của Giáo Hội, chúng không phải « từ trời rơi xuống ». Giữa lòng Giáo Hội tìm cách hiểu Lời Chúa này, đó là lý do hiện hữu của huấn quyền của Đức giáo Hoàng và của các giám mục : duy trì Giáo Hội trong đức tin tinh tuyền do các Tông đồ truyền lại.
**Đâu là những văn kiện của huấn quyền ?**
Hầu như có thể nói : tất cả những văn kiện nào không liên quan đến một biện pháp cá nhân. Do đó lãnh vực là rất rộng. Nhưng những văn kiện này khong có cùng quyền lực, cùng sự long trọng : không có gì có thể so sánh giữa một vài câu do Đức giáo hoàng tuyên bố lúc đọc Kinh Truyền Tin và một thông điệp hay một thông cáo của Bộ giáo lý đức tin. Những câu này không phải là không thuộc huấn quyền và chúng thường lấy lại những yếu tố nền tảng của đức tin. Đức Bênêđictô XVI luôn thực thi trách nhiệm đầu tiên này, sự phục vụ giáo huấn mà ngài yêu thích. Nhưng ngài phải thực thi điều đó với tư cách là Giáo hoàng : do đó, cuốn sách mà Đức Hồng y Ratzinger viết về Chúa Giêsu không thuộc về huấn quyền của giám mục Rôma. Huấn quyền long trọng bao gồm việc công bố một văn kiện long trọng, một học thuyết phải giữ về mặt đức tin hay luân lý, cách dứt khoát, bởi Đức giáo hoàng hay bởi công đồng. Chẳng hạn việc công bố tín điều Đức Mẹ Vô Nhiễm nguyên tội vào năm 1854, hay tính bất khả ngộ của Đức giáo hoàng vào năm 1870. Đức giáo hoàng phải tuyên bố từ ngài tòa của mình (ex cathedra), nghãi là từ ngài tào của đấng kế vị thánh Phêrô.
Theo truyền thống, người ta phân biệt huấn quyền long trọng (solennel) và thông thường (ordinaire). Trong trường hợp này Đức giáo hoàng và công đồng được hưởng ơn vô ngộ. Ơn này được dành riêng cho một vài trường hợp hiếm hoi và hạn chế. Huấn quyền thông thường bao gồm phần còn lại : các văn kiện thông thường của Đức giáo hoàng, nhưng cũng của các giám mục nữa tập hợp trong công đồng hay các giám mục nơi giáo phận của các ngài. Huấn quyền thông thường này có thể cũng tỏ ra rất quan trọng.
Đối với Đức giáo hoàng, các biên bản này có những hình thức đa dạng : thường nhật, ngài thực thi huấn quyền qua những diễn văn, thư, bài giảng, hay tiếp kiến. Hay theo cách long trọng hơn, qua những bản văn có tầm quan trọng chung như các thông điệp hay tông huấn. Đôi khi Đức giáo hoàng tham khảo các giám mục về một số điểm : đó là trường hợp của các tông huấn lấy lại những kết luận của Thượng hội đồng giám mục. Trái lại, hai thông điệp gần đây của Đức Bênêđictô XVI là rất cá nhân, cho dâu phần thứ hai của thông điệp Deus cariatas gợi hứng từ một suy tư về hoạt động bác ái do Hội đồng Tòa Thánh « Đồng Tâm » (Cor Unum) soạn thảo.
**Có thể phản đối huấn quyền không ?**
Không, trong chừng mực nó là « đích thực », tức là nó phát xuất và được thực thi nhân danh Chúa Giêsu-Kitô, « vị thầy (huấn quyền) đích thực ». Điều này khác với Tin Lành : trong Giáo Hội, lý thuyết về huấn quyền đã được xây dựng vào lúc công đồng Trentô, nhằm phản ứng lại Tin Lành Cải Cách. Về phía Tin Lành, chỉ bản văn Tin Mưng (Sola Scriptura : Duy Kinh Thánh) và lương tâm mới đáng kể. Về phía Công giáo, Huấn quyền thực thi một sự trung gian đức tin giữa Thiên Chúa và tín hữu.
Nhưng người tín hữu không phải vâng phục hay gắn bó như là một người lính bé nhỏ với tất cả giáo huấn của huấn quyền này cùng một cách thế. Giáo luật đã thiết lập một loạt các phân biệt về điểm này (các khoản 750 và tiếp theo). Và sự gắn bó này không phải là gắn bó với một người, nhưng với nội dung giáo thuyết. Không nói về sự nhìn nhận « tòa trong » của mỗi tín hữu, một lãnh vực mà dấn thân trách nhiệm của mỗi người trong lương tâm trước nhan Thiên Chúa và chỉ liên quan đến tín hữu, trong một sự đối thoại duy nhất với cha giải tội của mình.
*Lm. Võ Xuân Tiến*
Theo
**Isabelle DE GAULMYN, La Croix**
Filed under:
[Tín Lý](https://xuanbichvietnam.wordpress.com/category/chuyen-de/tin-ly/), [Thế Giới](https://xuanbichvietnam.wordpress.com/category/giao-hoi-hiep-thong/th%e1%ba%bf-gi%e1%bb%9bi/) Thẻ: | [Bênêđictô XVI](https://xuanbichvietnam.wordpress.com/tag/benedicto-xvi/)

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/pfWNi-10R>; rel=shortlink

X-ac: 1.dca _dca