text:
Hirst khi bán những tác phẩm này, có cần phải nói là đây là đồ giả không?
Olga Sviblova
Bị đè nén nhiều thập kỉ dưới thời Xô-viết, nền nhiếp ảnh Nga nay đã quay trở lại, phần nhiều nhờ vào nỗ lực của Olga Sviblova. Viv Groskop gặp gỡ người từng là công nhân quét đường nhưng lại có đôi tai của một chính trị gia sừng sỏ này.
*
Đi đến đâu, vị nữ giám đốc Nhà Nhiếp ảnh Moscow cũng mang theo cùng bà nét kịch tính cùng vẻ quyến rũ. Vào những năm 1980 Olga Sviblova được trưởng văn phòng Nga của một tờ báo Anh Quốc mệnh danh là ‘người đàn bà đẹp nhất Mát-xcơ-va’. Một người quen gọi bà là Marlene Dietrich của Nga, và ít tâng bốc hơn, ‘nữ hoàng độc thoại’. Fedor Pavlov-Andreevich, người đứng đầu Marka – tổ chức nghệ thuật nhiều ảnh hưởng đặt tại Moscow – mô tả bà là một người ‘cực kì năng động, như một trận cuồng phong. Bà là nhân vật trung tâm trong giới nghệ thuật Nga đương đại – một thế giới mà gần như bà đã tự tay tạo ra. Người ta có thể thích hoặc không thích bà, nhưng bà là một sự thật mà họ phải học cách đối diện.’
Sức bền của bà là một huyền thoại, ông nói: ‘Tôi đã nhìn thấy bà lúc 3 giờ sáng tại một sự kiện, nói chuyện trên hai chiếc điện thoại cùng một lúc, thêm một hàng người xếp hàng chờ trò chuyện với bà.’ Catherine Marshall, đồng tổ chức hiệp hội Friends of the Hermitage tại London, nói Sviblova là một người Mát-xcơ-va tiêu biểu, theo nghĩa khá là dân chơi: ‘Tôi đến từ St Petersburg và tôi thấy chúng tôi khác nhau như thế nào – bà giàu cảm hứng, ám ảnh, trực ngôn, nói nhanh như gió. Bà ăn ít, ngủ ít, công việc là cuộc đời. Theo một cách nào đó bà đã trói mình vào thế giới này – bà rất nhiệt huyết với những việc mình làm.’
Ngày thứ Bảy trước buổi gặp gỡ của chúng tôi tại căn nhà của bà ở Moscow, Sviblova – nổi tiếng là một con cú đêm – xuất hiện lúc 2 giờ chiều trong bộ đầm dạ hội để chụp ảnh. Một khi đã phục trang xong, bà trả lời một cuộc gọi hốt hoảng từ một nghệ sĩ vừa bị bắt vì chụp ảnh trong một khu mua sắm. Bà làm ơn đến đồn cảnh sát được không? Bà gọi vài cú điện thoại và vấn đề được giải quyết. Khi tôi gặp bà một vài ngày sau đó sự vụ còn kịch tính hơn: bà bị cúm. Trông bà xanh xao, giọng nói khàn khàn, nhưng vẫn đủ khỏe để đốt thuốc Kent liên tục trong suốt cuộc nói chuyện.
.
Ngồi vắt vẻo ở rìa ghế sofa, mái tóc vàng dài búi thành một búi to sau gáy kiểu diễn viên ballet, Sviblova trông như một dân hippy. Bà gầy và mỏng manh trong chiếc áo len đan màu đen, quần ống bò đen, quấn mình trong một chiếc khăn len cashmere đen to tướng. Vừa đun xong một ấm trà đen rất đặc, bà đặt ba chiếc điện thoại và bốn cuốn sổ cạnh bao thuốc lá. Điện thoại réo từng cơn. Bà luôn nói giọng the thé – bằng vài thứ tiếng – ‘Mình sẽ gọi lại ngay sau ba phút cưng nhé’ và không bao giờ gọi lại.
Người duy nhất bà nhận cuộc gọi là chồng bà, Olivier Morane, một nhà môi giới bảo hiểm bà gặp ở Pháp năm 1991: “Oui, oui, mon cheri, mon amour’ (Vâng, vâng, cưng của em, tình yêu của em), bà rù rì với chồng. (Morane là chồng thứ hai của bà. Người chồng đầu tiên là nhà thơ Alexei Parschikov: họ có một con trai, Timofei, một đạo diễn phim đang lên.) Căn hộ bà sống chung với Morane rất có gu, không thể gọi là tiêu biểu cho tầng lớp giàu mới nổi của Moscow: nó là một căn hộ không vách ngăn kiểu Thụy Điển với cầu thang cuốn và đồ gỗ cả hiện đại cả cổ. Những kệ sách oằn mình dưới sức nặng của bộ sưu tập những cuốn sách ảnh của bà.
Điều Sviblova thích hơn cả là thuyết minh qua bộ sưu tập của mình cho người khác nghe. Cũng dể hiểu thôi. Công trình nổi bật nhất của bà là “cải tạo” những nhiếp ảnh gia Nga bị đàn áp thời Xô-viết. Bà lận lưng vô số triển lãm quốc tế được tung hô về nhiếp ảnh avant-garde và nhiếp ảnh Nga hiện đại.
Một điều giúp ích nhiều cho mục đích của bà là trong những năm gần đây bà đã tự tạo cho mình danh tiếng của một người môi giới quyền lực. Roman Abramovich, ông chủ tỷ phú của CLB Bóng đá Chelsea, đã bị bà thuyết phục tài trợ hai trong số các triển lãm nhiếp ảnh Xô-viết trong Gilbert Collection tại Somerset House, London, trong đó lần triển lãm thứ hai diễn ra vào năm 2007 đã giới thiệu Max Penson, một nhiếp ảnh gia tư liệu bị giới cầm quyền Xô-viết gạt ra ngoài. Sviblova, theo như Tomothy Stevens, giám đốc Gilbert Collection, ‘có con mắt hiếm thấy, biết nhìn ra những hình ảnh và bản in ấn tượng, và một mối đồng cảm tuyệt vời với những nghệ sĩ mà bà tôn vinh cũng như những khó khăn của họ dưới thời Xô-viết.” Mặc dù nổi tiếng nhất trong vai trò người cứu rỗi nền nhiếp ảnh Nga, bà cũng liên tục cổ xúy cho mọi loại hình nghệ thuật Nga. Trong năm 2007, các triển lãm đa phương tiện của bà đã được trưng bày tại Venice Biennale về Nghệ thuật đương đại lần thứ 52, nơi bà là giám tuyển của khu vực nghệ thuật Nga.
Sviblova chỉ nghiêm túc khám phá nhiếp ảnh sau sự sụp đổ của Liên bang Xô-viết. Năm 1991 bà đến Pháp để nghiên cứu làm phim tài liệu về người mẫu ưa thích của Matisse, Dina Vierny. Thay vào đó, bà thấy mình ngày càng bị thu hút bởi những bức ảnh về Xô-viết. Bà chưa bao giờ nhìn thấy những ảnh như thế ở nhà. ‘Đột nhiên tôi nhìn thấy những phần lịch sử nước Nga mà tôi không được dạy ở trường,’ bà nói, ‘tôi nhận ra ngay lúc đấy rằng nước Nga đang tự tái tạo – và rằng để biết được tương lai của mình, chúng ta phải biết về quá khứ.’
Khi bà lớn lên bà được xem rất ít ảnh. ‘Bà tôi hủy tất cả album ảnh của chúng tôi vì có một số họ hàng của chúng tôi làm giám mục, số khác theo Sa hoàng,’ bà nhớ lại. ‘Bên ngoại tôi có một tướng Bạch vệ, mặc dù sau đó ông đã trở thành tướng Hồng quân. Nếu chuyện đó mà lộ ra thì khỏi đi học đại học luôn. Và vì hầu hết dân tình là sống trong các khu nhà tập thể, nên không thể giữ những bức ảnh đó được: nếu có người hàng xóm nào nhìn thấy mấy cái ảnh đó thì xem như chấm hết. Nhất là khi họ cần thêm một phòng ở.’
Tư liệu ảnh của Nga trong thời Xô-viết bị hủy hoại bởi sự kết hợp chết người của kiểm duyệt, tự kiểm duyệt và sự hỗn loạn, bà nói. ‘Từ năm 1917 trở đi lịch sử cá nhân của mọi người bị xóa sạch. Nhiếp ảnh Nga đơn giản là không tồn tại. Chụp ảnh ở Nga lúc đó cũng giống như đứng ở Quảng trường Đỏ mà không mặc quần.’ Bà không màng tới hầu hết nền nhiếp ảnh Xô-viết chính thống.
Tại Paris bà tình cờ gặp một đoàn đại biểu quốc gia Nga muốn tổ chức một festival ảnh. Sviblova nhận theo đuổi dự án này và trở lại Moscow, tái tạo lịch sử hình ảnh của thế kỉ 20 từ con số 0. Các nhà sưu tầm và lưu trữ đã âm thầm gom góp ảnh trong nhiều năm từ từ bước ra khỏi bóng tối. Sviblova lần theo những dấu vết và tin đồn, tìm đến tận gia đình thân nhân các nhiếp ảnh gia để cầu xin và vay mượn từ kho lưu trữ của họ. Bộ sưu tập đó trở thành Nhà Nhiếp ảnh Moscow, mở cửa năm 2000.
Kho lưu trữ quốc gia hiện có hơn 80,000 bức ảnh, rất nhiều trong số đó tưởng đã mất đi vĩnh viễn. Bộ sưu tập bao gồm tác phẩm các bậc thầy avant-garde của thời Cách mạng đã được đánh giá lại như Alexander Rodchenko , El Lissitsky và Boris Ignatovich, cũng như làn sóng các ‘phóng viên ảnh Nga’ mới thời bấy giờ, thập niên 1920s và1930s: Alexander Grinberg, Yury Yeremin và Nikolai Andreev. Sviblova mô tả họ là ‘trăm phần trăm giỏi ngang cơ Cartier-Bresson’, nhưng đề tài của họ thì rất khác: họ chụp phong cảnh, nude, những dinh thự cũ, khung cảnh đồng quê, và họ bị bôi nhọ trong những năm 1930s vì sáng tác những bức ảnh phản động, ‘kiểu Tuốc-ghê-nhép’ – họ muốn khắc họa nước Nga thế kỉ 19 của nhà văn này. Những khung cảnh đồng quê lãng mạn của Yeremin và những bức ảnh nude cũ kĩ của Grinberg từ thập niên 1930s đặc biệt được ưa thích, cho thấy một mặt đời sống Xô-viết mà chính quyền hồi ấy muốn giấu đi. Festival ảnh gần lần ấy của Sviblova thu hút nửa triệu người xem.
Ảnh của Alexander Grinberg
Trước cơn bão - Ảnh của Nikolai Andreev
Gần Hermitage - Ảnh của Boris Ignatovich
Sviblova nhớ được một người chụp ảnh khi bà còn bé: ông của bà, một kĩ sư kênh Volga-Don thời Khrushcheb. Nhưng ông chỉ giới hạn vào việc chụp ảnh thiên nhiên. Mẹ bà là một giáo viên ngôn ngữ, cha bà là kĩ sư tên lửa. Bà học triết học và tâm lí học tại trường đại học nhưng lúc nào cũng có hứng thú với nghệ thuật. Bà không bao giờ phải lo nghĩ về việc kiếm sống trong thời Xô-viết vì bà nói, bạn có thể sống mà gần như không có đồng nào. Trong sáu năm liền ở tuổi hai mươi bà làm công nhân quét đường. ‘Không phải vì chủ nghĩa anh hùng gì cả mà để tôi có thể làm những gì tôi thích vào các buổi sáng và các buổi tối,’ bà giải thích. ‘Tôi xem đó là thời gian hạnh phúc nhất đời tôi. Giống như tuổi thơ được kéo dài đến năm 30 tuổi vậy. Tôi khỏe đến nỗi chả cần đi tập gym. Và tôi không có bất cứ bó buộc xã hội nào.’
Kiệt lực, bà chán việc quét đường vào cuối những năm 1970s và bắt đầu tổ chức sự kiện cho các nghệ sĩ. Bà không coi đó là một nghề vì họ là bạn bè và bà làm việc đó vì muốn thế. Không có lợi ích thương mại nào cả. Đó cũng không phải là một hoạt động li khai thực sự vì chính quyền lúc đó không xem trọng nghệ thuật.
Mãi đến năm 1987 bà mới tổ chức triển lãm chính thức đầu tiên cho các họa sĩ trẻ. Bà nổi tiếng vì giúp đỡ các họa sĩ chỉ thành công sau sự sụp đổ của Liên bang Xô-viết, cứu vớt danh tiếng cho những người theo chủ nghĩa ý niệm như Ilya Kabakov và Erik Bulatov (một Warhol thời Brezhnev), chuyên giễu nhại Chủ nghĩa Hiện thực Xã hội. (Bức tranh sơn dầu Cuộc Cách mạng Perestroika của Bulatov đã bán được tại Sotheby’s London đầu năm 2007 với giá 198,000 bảng).
Năm 1988, bộ phim tài liệu của bà mang tên Quảng trường Đen, về nền nghệ thuật Nga sau cái chết của Stalin, được chiếu tại Cannes. Trong năm 1991 bà được mời nói chuyện về nghệ thuật Nga tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Moscow và theo cách này hay cách khác bà đã bắt đầu hiểu hơn về giá trị tài chính của nghệ thuật. Tuy nhiên, bà nhớ lại, đây là một thời kì kinh khủng, bấp bênh: ‘Tất cả chúng ta đều biết chuyện gì sẽ xảy ra với anh nếu anh đến Trại cải tạo Gulag, nhưng chuyện gì sẽ xảy ra trong cuộc đời mới này? Anh sẽ làm gì để kiếm tiền?’
Đột nhiên mọi người bắt đầu mua và bán tranh ảnh Nga trên toàn thế giới: Sotheby’s đã tổ chức buổi bán đầu giá nghệ thuật Nga đầu tiên vào năm 1988 và thu về 2 triệu bảng. (Đến năm 2006 thị trường nghệ thuật Nga tại Sotheby’s đã có giá trị 82 triệu bảng). Bà có một trải nghiệm khiến thay đổi quan niệm của bà vào đầu những năm 1990: Sviblova thu xếp một bộ sưu tập nghệ thuật lớn cho một nhà băng, sau đó nhà băng này bị mafia chiếm: ‘Tôi không bao giờ được thấy lại những bức ảnh đó nữa. Chủ nghĩa tư bản Nga là như thế đấy. Nhìn lại thì đúng là ngay lúc đấy tôi quyết định sẽ chỉ làm việc cho nhà nước thôi.’ Là người chối bỏ chế độ quan quyền thời trẻ, giờ bà lại chuyển sang trân trọng những dự án của nhà nước dành cho Nhà Nhiếp ảnh Moscow, trong khi sử dụng khả năng thuyết phục của mình để dẫn dụ tầng lớp elite doanh nhân mới bơm những dòng vốn cần thiết cho nghệ thuật.
Với tổng thống Nga
Vadim Vasiliev, phát ngôn viên cua công ty xây dựng MIAN, một trong những nhà tài trợ lớn nhất của Sviblova, giải thích, ‘Bà là một người đàn bà cực kì phong cách và lôi cuốn. Được gặp gỡ và trò chuyện cùng bà là một điều vô cùng thích thú. Bà có thể nói không dừng và kể những câu chuyện hay ho nhất.’
‘Thường bà sẽ có một festival hai tuần nữa đã tổ chức mà chưa có đồng tài trợ nào cả,’ Fedor Pavlov-Andreevich nói. ‘Rồi đột nhiên theo một cách thần kì nào đó bà đã có trong tay vài triệu đô-la mà mình cần. Điều đặc biệt là bà là phụ nữ: thế giới nghệ thuật và tài chính Nga tuyệt đối do đàn ông thống trị, vậy mà bà biết làm sao để hòa hợp bằng sự nữ tính tuyệt đối của mình.’
Trên hết, Sviblova bộc lộ mình là một người không sao đoán trước được. Triển lãm bà giám tuyển cho Venice Biennale hồi ấy là một khởi đầu đầy tham vọng. Clickihope không giới thiệu các bức ảnh bà yêu thích mà thay vào đó là một sắp đặt đa phương tiện bởi tám nghệ sĩ Nga đang lên. Tiêu đề triển lãm là một trò chơi mạng của Julia Milner. Người tham gia bấm ‘I hope’ vào một trong năm mươi thứ tiếng. ‘Yếu tố hy vọng ở đây mang tính biểu tượng,’ Sviblova nói. ‘Triển lãm sắp đặt này nói về sự ra đời của một utopia và sự khám phá những điều không tưởng của nó. Nó nói về một thế giới như một sàn nhảy disco nơi hàng ngàn người đang nhảy nhót nhưng mỗi chúng ta đều nhảy một mình.’
Chỉ có điều một người đàn bà như Sviblova hẳn không bao giờ phải nhảy một mình lâu.
*
Bài liên quan:
– Tin-ảnh: Tuần qua ở Nga có gì? – Olga Sviblova: Bà hoàng quyền lực của nhiếp ảnh Nga
Họ tên
Email
@ Chán ĐờiKhi nào bạn gửi được cho Soi những hình minh họa mà theo bạn là thích hợp thì Soi đưa cmt của bạn lên nhé. Còn không thì Soi không đưa lên, bởi vì phê bình kiểu như bạn thì dễ lắm, nói năng kiểu cha chú như bạn thì dễ lắm, còn thực sự có làm được một vảy không thì... Soi đợi mail :-)Email để bạn gửi hình minh họa cho bài này: soihouse@yahoo.com.vnCảm ơn bạn trước. Chúc bạn không quá vất vả :-)
Người quen bạn bè có khi hỏi mãi mà không thấy ảnh đâu, phát chán...

markdown:
|
|![]()
|
|
## Bài mới đăng
*Bị đè nén nhiều thập kỉ dưới thời Xô-viết, nền nhiếp ảnh Nga nay đã quay trở lại, phần nhiều nhờ vào nỗ lực của Olga Sviblova. Viv Groskop gặp gỡ người từng là công nhân quét đường nhưng lại có đôi tai của một chính trị gia sừng sỏ này.* ***
Đi đến đâu, vị nữ giám đốc Nhà Nhiếp ảnh Moscow cũng mang theo cùng bà nét kịch tính cùng vẻ quyến rũ. Vào những năm 1980 Olga Sviblova được trưởng văn phòng Nga của một tờ báo Anh Quốc mệnh danh là ‘người đàn bà đẹp nhất Mát-xcơ-va’. Một người quen gọi bà là Marlene Dietrich của Nga, và ít tâng bốc hơn, ‘nữ hoàng độc thoại’. Fedor Pavlov-Andreevich, người đứng đầu Marka – tổ chức nghệ thuật nhiều ảnh hưởng đặt tại Moscow – mô tả bà là một người ‘cực kì năng động, như một trận cuồng phong. Bà là nhân vật trung tâm trong giới nghệ thuật Nga đương đại – một thế giới mà gần như bà đã tự tay tạo ra. Người ta có thể thích hoặc không thích bà, nhưng bà là một sự thật mà họ phải học cách đối diện.’
Sức bền của bà là một huyền thoại, ông nói: ‘
*Tôi đã nhìn thấy bà lúc 3 giờ sáng tại một sự kiện, nói chuyện trên hai chiếc điện thoại cùng một lúc, thêm một hàng người xếp hàng chờ trò chuyện với bà*.’ Catherine Marshall, đồng tổ chức hiệp hội Friends of the Hermitage tại London, nói Sviblova là một người Mát-xcơ-va tiêu biểu, theo nghĩa khá là dân chơi: ‘ *Tôi đến từ St Petersburg và tôi thấy chúng tôi khác nhau như thế nào – bà giàu cảm hứng, ám ảnh, trực ngôn, nói nhanh như gió. Bà ăn ít, ngủ ít, công việc là cuộc đời. Theo một cách nào đó bà đã trói mình vào thế giới này – bà rất nhiệt huyết với những việc mình làm*.’
Ngày thứ Bảy trước buổi gặp gỡ của chúng tôi tại căn nhà của bà ở Moscow, Sviblova – nổi tiếng là một con cú đêm – xuất hiện lúc 2 giờ chiều trong bộ đầm dạ hội để chụp ảnh. Một khi đã phục trang xong, bà trả lời một cuộc gọi hốt hoảng từ một nghệ sĩ vừa bị bắt vì chụp ảnh trong một khu mua sắm. Bà làm ơn đến đồn cảnh sát được không? Bà gọi vài cú điện thoại và vấn đề được giải quyết. Khi tôi gặp bà một vài ngày sau đó sự vụ còn kịch tính hơn: bà bị cúm. Trông bà xanh xao, giọng nói khàn khàn, nhưng vẫn đủ khỏe để đốt thuốc Kent liên tục trong suốt cuộc nói chuyện.
Ngồi vắt vẻo ở rìa ghế sofa, mái tóc vàng dài búi thành một búi to sau gáy kiểu diễn viên ballet, Sviblova trông như một dân hippy. Bà gầy và mỏng manh trong chiếc áo len đan màu đen, quần ống bò đen, quấn mình trong một chiếc khăn len cashmere đen to tướng. Vừa đun xong một ấm trà đen rất đặc, bà đặt ba chiếc điện thoại và bốn cuốn sổ cạnh bao thuốc lá. Điện thoại réo từng cơn. Bà luôn nói giọng the thé – bằng vài thứ tiếng – ‘
*Mình sẽ gọi lại ngay sau ba phút cưng nhé’* và không bao giờ gọi lại.
Người duy nhất bà nhận cuộc gọi là chồng bà, Olivier Morane, một nhà môi giới bảo hiểm bà gặp ở Pháp năm 1991: “
*Oui, oui, mon cheri, mon amour’ (Vâng, vâng, cưng của em, tình yêu của em),* bà rù rì với chồng. (Morane là chồng thứ hai của bà. Người chồng đầu tiên là nhà thơ Alexei Parschikov: họ có một con trai, Timofei, một đạo diễn phim đang lên.) Căn hộ bà sống chung với Morane rất có gu, không thể gọi là tiêu biểu cho tầng lớp giàu mới nổi của Moscow: nó là một căn hộ không vách ngăn kiểu Thụy Điển với cầu thang cuốn và đồ gỗ cả hiện đại cả cổ. Những kệ sách oằn mình dưới sức nặng của bộ sưu tập những cuốn sách ảnh của bà.
Điều Sviblova thích hơn cả là thuyết minh qua bộ sưu tập của mình cho người khác nghe. Cũng dể hiểu thôi. Công trình nổi bật nhất của bà là “cải tạo” những nhiếp ảnh gia Nga bị đàn áp thời Xô-viết. Bà lận lưng vô số triển lãm quốc tế được tung hô về nhiếp ảnh avant-garde và nhiếp ảnh Nga hiện đại.
Một điều giúp ích nhiều cho mục đích của bà là trong những năm gần đây bà đã tự tạo cho mình danh tiếng của một người môi giới quyền lực. Roman Abramovich, ông chủ tỷ phú của CLB Bóng đá Chelsea, đã bị bà thuyết phục tài trợ hai trong số các triển lãm nhiếp ảnh Xô-viết trong Gilbert Collection tại Somerset House, London, trong đó lần triển lãm thứ hai diễn ra vào năm 2007 đã giới thiệu Max Penson, một nhiếp ảnh gia tư liệu bị giới cầm quyền Xô-viết gạt ra ngoài. Sviblova, theo như Tomothy Stevens, giám đốc Gilbert Collection, ‘
*có con mắt hiếm thấy, biết nhìn ra những hình ảnh và bản in ấn tượng, và một mối đồng cảm tuyệt vời với những nghệ sĩ mà bà tôn vinh cũng như những khó khăn của họ dưới thời Xô-viết*.” Mặc dù nổi tiếng nhất trong vai trò người cứu rỗi nền nhiếp ảnh Nga, bà cũng liên tục cổ xúy cho mọi loại hình nghệ thuật Nga. Trong năm 2007, các triển lãm đa phương tiện của bà đã được trưng bày tại Venice Biennale về Nghệ thuật đương đại lần thứ 52, nơi bà là giám tuyển của khu vực nghệ thuật Nga.
Sviblova chỉ nghiêm túc khám phá nhiếp ảnh sau sự sụp đổ của Liên bang Xô-viết. Năm 1991 bà đến Pháp để nghiên cứu làm phim tài liệu về người mẫu ưa thích của Matisse, Dina Vierny. Thay vào đó, bà thấy mình ngày càng bị thu hút bởi những bức ảnh về Xô-viết. Bà chưa bao giờ nhìn thấy những ảnh như thế ở nhà. ‘
*Đột nhiên tôi nhìn thấy những phần lịch sử nước Nga mà tôi không được dạy ở trường*,’ bà nói, ‘ *tôi nhận ra ngay lúc đấy rằng nước Nga đang tự tái tạo – và rằng để biết được tương lai của mình, chúng ta phải biết về quá khứ*.’
Khi bà lớn lên bà được xem rất ít ảnh. ‘
*Bà tôi hủy tất cả album ảnh của chúng tôi vì có một số họ hàng của chúng tôi làm giám mục, số khác theo Sa hoàng*,’ bà nhớ lại. ‘ *Bên ngoại tôi có một tướng Bạch vệ, mặc dù sau đó ông đã trở thành tướng Hồng quân. Nếu chuyện đó mà lộ ra thì khỏi đi học đại học luôn. Và vì hầu hết dân tình là sống trong các khu nhà tập thể, nên không thể giữ những bức ảnh đó được: nếu có người hàng xóm nào nhìn thấy mấy cái ảnh đó thì xem như chấm hết. Nhất là khi họ cần thêm một phòng ở*.’
Tư liệu ảnh của Nga trong thời Xô-viết bị hủy hoại bởi sự kết hợp chết người của kiểm duyệt, tự kiểm duyệt và sự hỗn loạn, bà nói. ‘
*Từ năm 1917 trở đi lịch sử cá nhân của mọi người bị xóa sạch. Nhiếp ảnh Nga đơn giản là không tồn tại. Chụp ảnh ở Nga lúc đó cũng giống như đứng ở Quảng trường Đỏ mà không mặc quần*.’ Bà không màng tới hầu hết nền nhiếp ảnh Xô-viết chính thống.
Tại Paris bà tình cờ gặp một đoàn đại biểu quốc gia Nga muốn tổ chức một festival ảnh. Sviblova nhận theo đuổi dự án này và trở lại Moscow, tái tạo lịch sử hình ảnh của thế kỉ 20 từ con số 0. Các nhà sưu tầm và lưu trữ đã âm thầm gom góp ảnh trong nhiều năm từ từ bước ra khỏi bóng tối. Sviblova lần theo những dấu vết và tin đồn, tìm đến tận gia đình thân nhân các nhiếp ảnh gia để cầu xin và vay mượn từ kho lưu trữ của họ. Bộ sưu tập đó trở thành Nhà Nhiếp ảnh Moscow, mở cửa năm 2000.
Kho lưu trữ quốc gia hiện có hơn 80,000 bức ảnh, rất nhiều trong số đó tưởng đã mất đi vĩnh viễn. Bộ sưu tập bao gồm tác phẩm các bậc thầy avant-garde của thời Cách mạng đã được đánh giá lại như
[Alexander Rodchenko ](http://soi.today/?p=20151), El Lissitsky và Boris Ignatovich, cũng như làn sóng các ‘phóng viên ảnh Nga’ mới thời bấy giờ, thập niên 1920s và1930s: Alexander Grinberg, Yury Yeremin và Nikolai Andreev. Sviblova mô tả họ là ‘ *trăm phần trăm giỏi ngang cơ Cartier-Bresson’*, nhưng đề tài của họ thì rất khác: họ chụp phong cảnh, nude, những dinh thự cũ, khung cảnh đồng quê, và họ bị bôi nhọ trong những năm 1930s vì sáng tác những bức ảnh phản động, ‘kiểu Tuốc-ghê-nhép’ – họ muốn khắc họa nước Nga thế kỉ 19 của nhà văn này. Những khung cảnh đồng quê lãng mạn của Yeremin và những bức ảnh nude cũ kĩ của Grinberg từ thập niên 1930s đặc biệt được ưa thích, cho thấy một mặt đời sống Xô-viết mà chính quyền hồi ấy muốn giấu đi. Festival ảnh gần lần ấy của Sviblova thu hút nửa triệu người xem.
Sviblova nhớ được một người chụp ảnh khi bà còn bé: ông của bà, một kĩ sư kênh Volga-Don thời Khrushcheb. Nhưng ông chỉ giới hạn vào việc chụp ảnh thiên nhiên. Mẹ bà là một giáo viên ngôn ngữ, cha bà là kĩ sư tên lửa. Bà học triết học và tâm lí học tại trường đại học nhưng lúc nào cũng có hứng thú với nghệ thuật. Bà không bao giờ phải lo nghĩ về việc kiếm sống trong thời Xô-viết vì bà nói, bạn có thể sống mà gần như không có đồng nào. Trong sáu năm liền ở tuổi hai mươi bà làm công nhân quét đường. ‘
*Không phải vì chủ nghĩa anh hùng gì cả mà để tôi có thể làm những gì tôi thích vào các buổi sáng và các buổi tối*,’ bà giải thích. ‘ *Tôi xem đó là thời gian hạnh phúc nhất đời tôi. Giống như tuổi thơ được kéo dài đến năm 30 tuổi vậy. Tôi khỏe đến nỗi chả cần đi tập gym. Và tôi không có bất cứ bó buộc xã hội nào*.’
Kiệt lực, bà chán việc quét đường vào cuối những năm 1970s và bắt đầu tổ chức sự kiện cho các nghệ sĩ. Bà không coi đó là một nghề vì họ là bạn bè và bà làm việc đó vì muốn thế. Không có lợi ích thương mại nào cả. Đó cũng không phải là một hoạt động li khai thực sự vì chính quyền lúc đó không xem trọng nghệ thuật.
Mãi đến năm 1987 bà mới tổ chức triển lãm chính thức đầu tiên cho các họa sĩ trẻ. Bà nổi tiếng vì giúp đỡ các họa sĩ chỉ thành công sau sự sụp đổ của Liên bang Xô-viết, cứu vớt danh tiếng cho những người theo chủ nghĩa ý niệm như Ilya Kabakov và Erik Bulatov (một Warhol thời Brezhnev), chuyên giễu nhại Chủ nghĩa Hiện thực Xã hội. (Bức tranh sơn dầu
*Cuộc Cách mạng Perestroika* của Bulatov đã bán được tại Sotheby’s London đầu năm 2007 với giá 198,000 bảng).
Năm 1988, bộ phim tài liệu của bà mang tên
*Quảng trường Đen*, về nền nghệ thuật Nga sau cái chết của Stalin, được chiếu tại Cannes. Trong năm 1991 bà được mời nói chuyện về nghệ thuật Nga tại Diễn đàn Kinh tế Thế giới tại Moscow và theo cách này hay cách khác bà đã bắt đầu hiểu hơn về giá trị tài chính của nghệ thuật. Tuy nhiên, bà nhớ lại, đây là một thời kì kinh khủng, bấp bênh: ‘ *Tất cả chúng ta đều biết chuyện gì sẽ xảy ra với anh nếu anh đến Trại cải tạo Gulag, nhưng chuyện gì sẽ xảy ra trong cuộc đời mới này? Anh sẽ làm gì để kiếm tiền?*’
Đột nhiên mọi người bắt đầu mua và bán tranh ảnh Nga trên toàn thế giới: Sotheby’s đã tổ chức buổi bán đầu giá nghệ thuật Nga đầu tiên vào năm 1988 và thu về 2 triệu bảng. (Đến năm 2006 thị trường nghệ thuật Nga tại Sotheby’s đã có giá trị 82 triệu bảng). Bà có một trải nghiệm khiến thay đổi quan niệm của bà vào đầu những năm 1990: Sviblova thu xếp một bộ sưu tập nghệ thuật lớn cho một nhà băng, sau đó nhà băng này bị mafia chiếm: ‘
*Tôi không bao giờ được thấy lại những bức ảnh đó nữa. Chủ nghĩa tư bản Nga là như thế đấy. Nhìn lại thì đúng là ngay lúc đấy tôi quyết định sẽ chỉ làm việc cho nhà nước thôi*.’ Là người chối bỏ chế độ quan quyền thời trẻ, giờ bà lại chuyển sang trân trọng những dự án của nhà nước dành cho Nhà Nhiếp ảnh Moscow, trong khi sử dụng khả năng thuyết phục của mình để dẫn dụ tầng lớp elite doanh nhân mới bơm những dòng vốn cần thiết cho nghệ thuật.
Vadim Vasiliev, phát ngôn viên cua công ty xây dựng MIAN, một trong những nhà tài trợ lớn nhất của Sviblova, giải thích, ‘
*Bà là một người đàn bà cực kì phong cách và lôi cuốn. Được gặp gỡ và trò chuyện cùng bà là một điều vô cùng thích thú. Bà có thể nói không dừng và kể những câu chuyện hay ho nhất*.’
‘
*Thường bà sẽ có một festival hai tuần nữa đã tổ chức mà chưa có đồng tài trợ nào cả*,’ Fedor Pavlov-Andreevich nói. ‘ *Rồi đột nhiên theo một cách thần kì nào đó bà đã có trong tay vài triệu đô-la mà mình cần. Điều đặc biệt là bà là phụ nữ: thế giới nghệ thuật và tài chính Nga tuyệt đối do đàn ông thống trị, vậy mà bà biết làm sao để hòa hợp bằng sự nữ tính tuyệt đối của mình*.’
Trên hết, Sviblova bộc lộ mình là một người không sao đoán trước được. Triển lãm bà giám tuyển cho Venice Biennale hồi ấy là một khởi đầu đầy tham vọng. Clickihope không giới thiệu các bức ảnh bà yêu thích mà thay vào đó là một sắp đặt đa phương tiện bởi tám nghệ sĩ Nga đang lên. Tiêu đề triển lãm là một trò chơi mạng của Julia Milner. Người tham gia bấm ‘I hope’ vào một trong năm mươi thứ tiếng. ‘
*Yếu tố hy vọng ở đây mang tính biểu tượng*,’ Sviblova nói. ‘ *Triển lãm sắp đặt này nói về sự ra đời của một utopia và sự khám phá những điều không tưởng của nó. Nó nói về một thế giới như một sàn nhảy disco nơi hàng ngàn người đang nhảy nhót nhưng mỗi chúng ta đều nhảy một mình.’ *
Chỉ có điều một người đàn bà như Sviblova hẳn không bao giờ phải nhảy một mình lâu.
*
**Bài liên quan**: [– Tin-ảnh: Tuần qua ở Nga có gì?](http://soi.today/?p=30066)
[– Olga Sviblova: Bà hoàng quyền lực của nhiếp ảnh Nga](http://soi.today/?p=32075 )
|
|
|
|
|
|
|
|
## Tìm kiếm
|
|
## CMT mới nhất
1…” bà trả lời một cuộc gọi hốt hoảng từ một nghệ sĩ vừa bị bắt vì chụp ảnh trong một khu mua sắm. Bà làm ơn đến đồn cảnh sát được không? Bà gọi vài cú điện thoại và vấn đề được giải quyết”
Em quá nể bà vì cú “ra đòn này. Ước gì nghệ sĩ nước mình cũng có uy với cả
...xem tiếp


text:
Cái muỗng
VĂN QUANG
Tôi không nhớ rõ năm đó là năm thứ mấy chúng tôi “học tập cải tạo”, chỉ biết rằng đã có những người “quen” với những ngày tháng cực khổ, dài lê thê trong những căn nhà giam được “xây dựng” bằng đủ thứ kiểu giữa những vùng rừng núi âm u. Ở Sơn La thì “trại” được làm trên những nhà tù từ thời xa xưa, chỉ còn lại những cái nền nhà lỗ chỗ, người ta dựng vách đất trộn rơm, mái lợp bằng các kiểu lá rừng, miễn sao che kín được khung trời.
Nơi này xưa kia, Pháp dùng để giam giữ tù chính trị, rồi một thời gian sau, VN giam những người tù Thái Lan và trong chiến tranh đã có khi người ta dùng làm “công binh xưởng” chế tạo lựu đạn. Vì thế nên thỉnh thoảng chúng tôi nhặt được một cái vỏ lựu đạn ở đâu đó quanh khu vực này. Ở Vĩnh Phú thì nhà tranh vách đất, ngoại trừ một khu người ta gọi là khu “biệt kích” gồm vài căn nhà “xây dựng kiên cố” bằng gạch lợp tôn xi măng. Chúng tôi “được học tập cải tạo” trong dãy nhà này. Cũng nghe người ta nói lại là khu này trước kia dùng để giam giữ những người lính biệt kích đã từng nhảy dù ra Bắc rồi bị bắt giam ở những khu đặc biệt đó. Muốn vào khu này phải qua hai lần cổng có tường gạch bao quanh. Nhưng có lẽ khi giam giữ biệt kích thì khác, còn khi chúng tôi “được giam” ở đây có vẻ như “cởi mở” hơn vì những cánh cổng thường không đóng bao giờ. Họ để cho chúng tôi đi lao động hàng ngày cho khỏi phải mở ra mở vào.
Cuộc sống dù cực khổ đến đâu, sống mãi rồi người ta cũng phải quen. Nhịp sống hàng ngày cứ thế trôi đi dù là trong đói rét, thiếu thốn và trong những cấm đoán vô cùng khe khắt. Nhà tù nào chẳng thế, nó có những quy luật và quy định riêng. Những ngày đầu người ta cấm luôn cả trà, cà phê, thậm chí cấm cả đeo kính cận. Nhưng sau này nới dần, những thứ như thế không bị cấm nữa. Chỉ còn những thứ đã thành “luật” thì luôn bị cấm và cấm ở bất cứ đâu. Cấm “mua bán đổi chác linh tinh”, cấm dùng thức ăn lâu ngày bằng bột, cấm tỏi và cấm tất cả những dụng cụ sinh hoạt bằng sắt như dao, kéo, muỗng nĩa… Tuy vậy có anh tù nào lại ngây thơ ngoan ngoãn đến nỗi tuân theo hoàn toàn những quy định ấy. Mua bán đổi chác linh tinh vẫn cứ diễn ra, dao kéo vẫn cứ được lén lút xử dụng hàng ngày nhưng đó là những thứ đã được “cải biên” thành dao kéo mini nhỏ nhắn cho dễ cất giấu. Nó là những vật dụng cần thiết cho đời sống hàng ngày, dù có bị bắt thì cũng chỉ bị tịch thu chứ không đến nỗi bị cùm một hoặc hai chân –tùy theo tội– đưa vào “thiên lao” tức là thứ phòng giam đặc biệt trong trại tù.
II. Ngày qua ngày, cái “không khí êm ả” của trại giam trở nên phẳng lặng nhưng dĩ nhiên là không thể nào nói rằng đó là thứ “an tâm, hồ hởi phấn khởi” mà bất kỳ anh “trại viên” nào cũng cứ phải viết khi phải làm những “bản kiểm điểm”, mặc dù kể cả người viết và người đọc đều chẳng ai tin.
Nhưng cái không khí ấy đôi khi bỗng nhiên bị xáo trộn. Vào một buổi sáng tinh mơ, khi chúng tôi đang ngồi ở cái sân đất giữa trại, chuẩn bị gọi tên từng đội đi lao động để “một ngày lại vinh quang như mọi ngày” thì bỗng đâu toán lính gác trại tù sồng sộc chạy vào. Họ chạy rầm rập như ra trận, súng ống chĩa về phía “quân thù”, mặt mũi “khẩn trương” rõ rệt. Họ sộc thẳng vào phòng giam trống hốc cứ làm như có địch ẩn nấp đâu trong đó.
Chúng tôi ngẩn ngơ đứng nhìn, không hiểu họ giở trò gì. Có những khuôn mặt lo lắng, một nỗi lo bâng quơ. Chuyển trại hay có một ai đó trốn trại? Chưa biết. Toán lính lục tung hết mọi thứ đồ đạc ít ỏi mà mỗi người tù có được trong gói hành trang của riêng mình. Sau đó chừng nửa giờ, một vài gói đồ bị tịch thu được vác lên “phòng thi đua”. Lúc đó thì chúng tôi mới hiểu rằng đó chỉ là một kiểu khám phòng để tìm ra những thứ đồ “quốc cấm” của trại đã quy định.
Thật ra, đó cũng là cái cung cách mà ở những “trại cải tạo” thường dùng để khuấy động cái không khí trầm lặng dễ phát sinh ra những “tiêu cực”. Bởi trong cái sự yên bình của một trại giam, người tù có thể liên kết với nhau làm một chuyện gì đó như tổ chức trốn trại hoặc có thể có những vụ xúi giục “tuyệt thực”, bàn bạc chống đối… Và nếu nói đến sự chống đối thì có hàng trăm thứ để có thể chống đối được. Thí dụ sự ăn đói, sự đối xử bất công, sự oan ức vô lý, sự trù dập của một vài anh “quản giáo”, sự hỗn hào của mấy anh lính võ trang. Chuyện gì cũng có thể chống đối được. Vì thế thỉnh thoảng họ phải làm cho cái không khí đó mất hẳn cái vẻ trầm lặng để chứng tỏ lúc nào họ cũng đề phòng, lúc nào họ cũng “đề cao cảnh giác”, lúc nào họ cũng sẵn sàng đối phó với mọi “mưu đồ”.
Các anh tù đừng có tưởng bở, chẳng bao giờ yên đâu. Cứ sau mỗi lần như thế, chắc chắn thế nào họ chẳng vớ được một anh nào đó giấu những thứ vớ vẩn như dao kéo, thư từ, sách vở tiếng nước ngoài, tiền bạc, đồ dùng ngoài quy định. Tất nhiên sẽ có những cuộc “kiểm điểm, phê bình” mà chúng tôi gọi là những “buổi tối ngồi đồng” để từ đó hy vọng lòi ra một vài cái “tội”. Đội nào khôn ngoan thì cứ ngồi im, ai “phê” thì cứ mặc, còn cãi là còn “ngồi đồng”. Đi làm suốt một ngày mệt mỏi đến thở không ra, tối về còn ngồi đồng, còn “phê bình” còn “kiểm thảo” thì chịu sao nổi. Nay “làm chưa xong” thì mai lại ngồi tiếp, ngồi cho đến khi nào tìm ra tội mới thôi. Tội nặng, tội nhẹ tùy theo tình hình của từng thời điểm.
Thời điểm “căng” thì vào nhà kỷ luật đặc biệt nằm “treo một chân”, thời điểm nhẹ nhàng thì cảnh cáo, ghi tội vào biên bản. Và họ sẽ có những biện pháp an toàn như chuyển đổi năm bẩy anh từ đội này sang đội khác để phòng tránh những chuyện thông đồng, những tổ chức, những phe nhóm có thể gây nguy hại đến an ninh của trại tù.
Chung quy đó chỉ là một cách đào xới tung cái tinh thần “tưởng rằng yên ổn” của mấy anh “trại viên” còn tỏ ra cứng đầu, còn có mưu toan lôi kéo người này người kia vào trong phe mình để từ đó có những yêu sách hoặc toan tính bất lợi cho trại tù. Quả là mỗi lần như thế trại tù cũng rối tung lên và làm cho những anh yếu bóng vía thường phải sống dựa vào tinh thần bè bạn càng thêm rụt rè, chẳng biết tin vào ai được nữa. Nhưng riết rồi trò gì cũng thành quen và đối với một số người “chẳng có gì để mất” thì họ trơ như đá, muốn làm gì thì làm, chỉ có cái thân tù đói này thôi, sống cũng được mà chết cũng chẳng sao.
Có lẽ tôi cũng đã học tập được cái tinh thần ấy của những anh bạn trẻ, bởi tôi cũng chẳng có gì để mất. Vợ con nhà cửa đều đã mất tất cả rồi, chẳng có gì phải lo. Đôi khi tôi sống tưng tưng, ông anh rể ở Sàigòn gửi cho cái gì thì nhận cái nấy. Và một sự thật không thể quên là nếu không có ông anh rể tốt bụng đó thì tôi cũng đã trở thành một thứ “caritas” như một số anh em ở trong trại tù rồi. Tức là những người chẳng có ai thăm nuôi.
Những bà vợ đau khổ với những gia đình đói rách lầm than, họ lo cho chính họ còn không xong thì lấy gì đi “thăm nuôi” người ở trong tù mà lại tù ở tuốt tận miền Bắc xa tít mù tắp. Thậm chí có người còn vui mừng khi thấy vợ mình bước đi bước nữa với một anh nào đó đưa các con ra được nước ngoài. Tôi nói thế để chứng minh rằng không nên trách cứ bất kỳ một ai trong hoàn cảnh cay nghiệt này. Theo tôi thì những anh “mồ côi” không ai thăm nuôi trong trại tù mới chính là những anh hưởng trọn vẹn được cái “thú đau thương”.
III. Trở lại chuyện buổi sáng tinh mơ, khi toán lính chạy sồng sộc vào trại. Đó là một buổi sáng cuối mùa đông, trước Tết âm lịch chừng vài ngày. Đây cũng là biện pháp an ninh thông thường của các trại tù trước những ngày lễ tết lớn. Tôi thảnh thơi theo đội đi làm ở ngoài đồng. Tôi vẫn cứ yên trí rằng chẳng có gì để mất, chẳng có gì quan trọng.
Vào mùa đông cái thứ quan trọng nhất chỉ là rau. Mùa này thiếu rau đến… khô quắt cả dạ dày, rau muống bầu bí không trồng được, chỉ còn rau cải và trồng cải thì lâu ăn và năng suất không cao, cho nên có được tí rau là hạnh phúc nhất. Tôi ngồi lê la trước mấy luống xu hào, đó là thứ “thực phẩm cao cấp” nhất trong khu vườn rau của toàn đội. Những củ xu hào bắt đầu to hơn nắm tay nằm tròn trĩnh dưới những tàu lá xanh mượt mà, tôi trông coi chúng vì cái công sức tôi bỏ ra hơn một tháng trời. Tôi coi chúng cũng như một tác phẩm nào đó mà tôi đã từng viết ra, ở đây không có gì để coi như tác phẩm thì coi nó là tác phẩm vậy, để có cái mà thú vị và để có cái mà quên đi những thứ quanh mình.
Cứ như thế tôi tha hồ đặt tên từng luống xu hào, có khi là một cái tên nghe có vẻ “lả lướt” như tôi đã gặp ở phòng trà tiệm khiêu vũ, có khi là một cái tên rất dung tục. Âu cũng là một trò “nghịch ngầm” giữa vùng rừng núi âm u, hầu như không có mặt trời mùa đông này. Nhưng tôi biết rằng trò chơi của tôi sẽ phải chấm dứt trong một hai ngày nữa. Bởi Tết đã đến, dù 12 luống xu hào còn non chưa đến ngày “thu hoạch” nhưng cần thức ăn trong ba ngày Tết nên họ sẽ nhổ. Nếu tù không ăn thì cai tù ăn, chứ không đời nào họ chịu để đến mùa xuân. Nhưng vui chơi được giờ nào hay giờ ấy trong cuộc sống phù du này.
Buổi trưa về đến trại, trong khi bạn bè xung quanh đang xôn xao, kẻ bị tịch thu cái này, người bị mất cái kia thì tôi vẫn nhởn nhơ vì tôi chẳng có gì để mất. Tôi xách tô đi lấy cơm, gọi là phần cơm, nhưng thật ra chỉ có đúng một bát bo bo tương đối khá đầy đặn. Tôi ăn thì tạm lưng lửng, nhưng những người bạn tôi thì không bao giờ đủ. Họ thường nói “Vừa ăn xong mà vẫn cứ tưởng như mình chưa ăn”. Cái đói cứ lửng lơ mãi ngày này qua ngày khác, thế mới là khó chịu. Có những ông bạn tôi ăn theo cái kiểu câu dầm, tức là lấy cái muỗng tre nhỏ xíu, hoặc một cái gì đó lớn hơn cái đầu đũa, múc từng muỗng ăn rả rích suốt ngày để có cảm tưởng lúc nào cũng được ăn, nó làm lu mờ cái cảm giác đói, đó là cách tự đánh lừa mình.
Tôi cũng “ăn dè hà tiện” nhưng tôi ăn bằng muỗng. Cái muỗng rất đặc biệt bằng inox hẳn hoi, có chạm trổ tinh vi và luôn được chùi rửa sáng bóng. Nhưng sáng nay, được chia hai củ khoai lang ăn sáng nên tôi để cái muỗng ở nhà. Tôi thường cất nó vào trong chiếc lon Guigoz – một loại vỏ hộp sữa được chế biến thành đồ dùng rất thông dụng và nhiều lợi ích của hầu hết những anh tù, nó có thể dùng “trăm công ngàn việc” từ đựng các loại thức ăn, thức uống đến đun nấu, câu móc, đựng mắm muối, chứa đồ để dành, tắm rửa đánh răng, rửa mặt. Nhưng hôm nay thì cái muỗng biến mất, tất nhiên là nó đã bị tịch thu trong buổi khám xét trại sáng nay.
Đây là thứ “gia bảo” tôi đã cất giấu nó suốt mấy năm nay chưa hề lơi lỏng. Nó luôn nằm sát bên tôi, lúc đi lao động cũng như khi nằm ngủ. Có thể ví như cái nạng của một anh què, cái gậy của ông lão chín mươi, một thứ đã thành thói quen bám vào cuộc sống.
Sau một buổi trưa mưu toan tính kế, chiều hôm đó tôi quyết định đến gặp Dực, anh chàng trưởng ban thi đua của trại. Dực cũng chỉ là một “trại viên”, nhưng trước đây anh ta là cán bộ, “thoái hóa tiêu cực” sao đó nên bị đi tù. Những anh cán bộ và quân nhân trong trại tù thường được gọi là “phạm binh phạm cán” tức là tội phạm thuộc binh sĩ hoặc cán bộ cũ. Họ có một chế độ đãi ngộ riêng và thường được dùng vào trong các công việc cần đến sự tin cậy của giám thị.
Bữa khai lý lịch, thấy tôi khai là dân huyện Quỳnh Côi, tỉnh Thái Bình, Dực liền hỏi quê quán và nhận là người cùng quê. Một lần Dực dẫn chúng tôi đi lấy quần áo ngoài trại chính, qua khoảng đồi núi quanh co, anh ta chỉ tay lên mảng cây cối thưa thớt, nói với tôi rằng “cậu huyện Nhụ nằm ở đó”.
Tôi hỏi anh có họ hàng thế nào với ông Huyện Nhụ, anh ta nói là cháu gọi ông Nhụ bằng cậu, nhưng gia đình cụ Nhụ vào Nam còn gia đình anh vốn là nông dân nên ở lại miền Bắc.
Cụ Nguyễn Mạnh Nhụ trước năm 75 làm chánh án ở tòa án Sài Gòn và tôi nghe nói là cũng có họ hàng với gia đình tôi, nhưng là họ xa. Cụ làm tri huyện từ khi còn rất trẻ. Sau này tôi có gặp cụ vài lần. Tôi kể cho Dực nghe đôi ba chuyện về cuộc sống của cụ huyện Nhụ khi còn ở Sài Gòn. Sau này đi “cải tạo” cụ mất ở trại này. Dực nói là trước khi cụ chết, cụ chỉ thèm được ăn một cái bánh dò. Dực nhắn người nhà ở Thái Bình khi đi thăm nuôi thì ghé qua Hà Nội mua lên vài cái, nhưng khi bánh dò mang lên thì cụ mất rồi.
Từ đó, đối với tôi, Dực có phần dễ chịu hơn. Nhưng dĩ nhiên cái khoảng cách giữa một bên là “ngụy” một bên là “cán” thì khó mà san lấp được…
Nhưng hôm nay thì tôi cần đến hắn. Suốt buổi trưa tôi không gặp được Dực. Cho đến hai hôm sau, khi trại đã xôn xao chuẩn bị cho những ngày Tết tôi mới gặp được Dực. Trong khi đó tôi dò hỏi mấy tay làm văn hóa xem những thứ bị tịch thu còn để trong phòng thi đua không. Họ nói còn để trong kho lẫn lộn với những thứ đồ dùng khác. Tôi mang cho Dực một ít thuốc đau dạ dày của ông anh tôi gửi vào. Rất may cho tôi là hắn cũng bị đau dạ dày. Mà cái thứ thuốc trị bệnh dạ dày ở miền Bắc hồi đó chỉ là tí mật ong trộn với nghệ nên không công hiệu. Tôi có thứ thuốc “cao cấp” hơn là Maalox, uống vào là cơn đau dịu xuống ngay. Thuốc Mỹ đàng hoàng, người ta ghét Mỹ nhưng thuốc của nó tốt thì cứ thích, có sao đâu.
Tôi gạ chuyện để xin lại cái muỗng. Dực trợn mắt:
– Anh làm cái gì mà cần cái muỗng đến thế? Bây giờ để trong kho, chui vào đấy mà trực trại nó biết thì tôi vào nhà đá.
Tôi nằn nì:
– Đấy là đồ gia bảo của tôi đấy. Anh biết không, tôi mất nhiều thứ lắm, một cái bằng lái xe ba dấu, một cuốn tự điển. Nhưng tôi không cần, chỉ cần cái muỗng thôi.
Dực nhìn tôi nghi ngại:
– Hay là mày giấu tiền trong đó?
Dực hơn tôi hai tuổi nên hắn có gọi tôi bằng mày tôi cũng không tự ái, mà dù hắn có kém tôi vài ba tuổi mà lúc đó gọi tôi bằng mày tôi cũng cho qua luôn.
– Cái muỗng đặc và nhỏ như thế làm sao giấu tiền được?
Dực nửa đùa nửa thật:
– Bọn mày thì lắm trò lắm, cái gì chúng mày chẳng làm được. Chưa biết chừng mày giấu cả cái máy quay phim trong đó cũng nên. Tao nghe nói mày có sách làm phim phải không?
– Đúng, nhưng là tôi viết truyện rồi người ta lấy làm phim chứ tôi biết cái cóc khô gì.
– Vậy sao mày chỉ đòi lấy cái muỗng, mày mua chuộc tao bằng hai vỉ thuốc đau dạ dầy, không bõ. Khéo không chết cả đám. Tao không chơi.
Tôi thất bại, nhưng vẫn không chịu bỏ cuộc. Chiều hôm đó, Dực lại được lệnh phải làm một cái phòng đọc sách vào dịp Tết. Tôi đang loay hoay dán mấy cành hoa đào lên tấm phông trên hội trường thì Dực kéo tôi xuống. Nó bảo tôi đi khuân sách trên thư viện về hội trường, kê bàn ghế, trang trí thành khu đọc sách báo trong ba ngày Tết cho ra vẻ “có văn hóa”. Nhưng nếu coi thư viện thì không được ăn tết ở phòng mà phải ngồi trực ở hội trường. Tôi nhận lời ngay dù biết rằng sẽ mất cái thú dự những ngày Tết với anh em trong phòng và mất cái thú ngồi đánh mạt chược bằng những con bài gỗ do chúng tôi tự làm lấy.
Thế là tôi lại có dịp lân la nói chuyện với Dực về cái muỗng của tôi. Dực vẫn nghi ngờ rằng tôi có cái gì giấu trong đó. Tôi đành kể cho Dực nghe:
– Buổi sáng hôm tôi phải đi “học tập cải tạo”, vợ tôi chuẩn bị một số đồ dùng hàng ngày đưa vào túi xách. Đứa con gái của tôi, khi đó mới hơn ba tuổi, thấy mẹ nó bỏ vào túi xách nào là quần áo, khăn mặt, thuốc men… nó đang ăn sáng, cũng bỏ vào xách tay của tôi cái muỗng nó đang ăn và dặn: “con cho bố mượn, khi nào bố về, phải trả lại cho con đấy”.
Tôi ôm con gái gật đầu hứa khi về bố sẽ trả. Nhưng quả thật tôi vẫn nghĩ chẳng bao giờ tôi trả lại được cho nó. Lần chia tay này có thể là vĩnh viễn… Chúng tôi ngậm ngùi chia tay, không thể hẹn được ngày về vì có biết ngày nào về đâu mà hẹn!
Thế là từ đó, cái muỗng theo tôi suốt trong những bữa ăn, suốt trong những giấc ngủ. Hình ảnh con gái và gia đình tôi hiện lên qua cái muỗng đó. Tôi vẫn đánh lừa tôi rằng tôi đang được ăn bên con gái, bên những người thân. Dù tôi biết rất rõ sự lừa dối ấy là một niềm ước vọng không bao giờ thành hiện thực, nhưng vậy mà đôi lúc tôi cũng thấy ấm lòng.
Nghe câu chuyện ấy, Dực tỏ ra chần chừ, nhưng hắn vỗ vai tôi:
– Thôi được, nếu đã là như thế thì tôi giúp cậu. Tối nay, khi ngồi coi phòng đọc sách, tôi sẽ giữ phần bánh chưng lại cho cậu, tôi sẽ gọi cậu xuống phòng thi đua cho cậu ngồi ăn ở đó, trong khi tôi gọi ban thi đua lên phòng hội thì tôi giả vờ để quên chìa khóa kho. Cậu mở cửa vào lấy, có gì thì cậu chịu trách nhiệm. Nó mà vớ được thì ‘kỷ luật’ suốt cái Tết này đấy, chưa biết chừng suốt mùa xuân.
Chẳng còn cách nào khác, tôi đành làm theo cách “ăn trộm” này. Tối đó tôi mở khóa mò vào gian nhà kho. Ánh điện từ nhà ngoài hắt vào, vừa đủ soi sáng cái đống hầm bà làng đủ thứ đồ dùng lặt vặt vừa bị thu mấy hôm trước. Tôi sục ngay vào cái đống linh tinh đó, quả là những anh bạn tù của tôi có lắm trò chơi thật.
Thôi thì đủ thứ, cái điếu cày được làm bằng những ống hỏa châu hoặc những cáng băng ca được cắt ngắn, chạm trổ rồng phượng, khắc gọt rất tinh vi. Những cái trâm cài đầu, những cái lược cho con gái hay cho người yêu, làm bằng nhôm được khắc những cái tên “Hồng Hoa, Bích Phượng, Thúy Hường…” nghe nao cả lòng. Những con dao nhỏ xíu, những cái muỗng gò bằng tôn cũng có hoa lá cành xinh xắn. Tất cả những cái gì bằng sắt đều nằm gọn ở đó.
Sách vở tiếng Anh tiếng Pháp và đủ thứ giấy tờ lộn xộn. Cái mà tôi kiếm được trước tiên lại là cái bằng lái xe của tôi. Tôi không dại gì mà không đút vào túi, dù chẳng biết để làm gì. Tôi lại hì hục lục tiếp, vừa hồi hộp vừa phải thật nhanh tay, tôi đâm ra lính quýnh. Dù chỉ một tiếng động nhỏ cũng khiến tôi giật mình. Cái muỗng của tôi vẫn chưa tìm thấy. Ruột nóng như lửa đốt, tôi bới tung hết cả cái đống ấy và đâm hốt hoảng nếu cái muỗng không còn ở đó nữa. Nhưng may quá, cái muỗng kia rồi, nó nằm dưới cuốn sách dày cộm của “thằng chết tiệt” nào đó. Nó chỉ thò ra có mỗi cái đuôi, tôi cũng nhận ra nó ngay. Lúc đó tôi có cảm tưởng như “con có ở xa hàng cây số thì bố cũng cứ nhận ra con như thường”.
Tôi vồ lấy nó như sợ bị người ta giật mất. Tôi nhìn cái hoa văn chạy dọc theo cán muỗng mà tôi đã quá thân thuộc như chính cái nét mặt con gái tôi khi nó “nhí nhảnh” đưa cái muỗng vào trong túi xách. Nó vẫn cứ tưởng là một chuyện vui, bố đi chơi rồi mai bố về. Ừ thì vui. Tôi cười trong nụ cười mếu máo của mẹ nó và trong nụ cười hồn nhiên của nó. Không hiểu sao trong lúc gay cấn như thế mà hình ảnh xưa lại hiện lên rất nhanh như một ánh chớp. Tôi vọt ra khỏi phòng khóa cửa lại, biến nhanh vào bóng tối trên con đường về “khu biệt kích”. Thoát nạn! Cái Tết ấy tôi lại được vui chơi với cái muỗng của tôi, dù tôi đã phải hy sinh suốt ba ngày, trong khi mọi người được nghỉ ngơi thì tôi cứ phải quanh quẩn trong cái “phòng đọc sách” chẳng có ma nào thèm ngó đến ấy.
Những dịp nghỉ ngơi như thế cũng hiếm hoi như chuyện được ăn một bữa cơm đúng là cơm chứ không phải khoai sắn hay bo bo. Nhưng quả là tôi thấy hạnh phúc dù ngồi thui thủi một mình. Tôi có cái muỗng rồi, còn cần gì vui chơi nữa. Đó chính là mùa xuân của tôi.
Nhưng không phải đó là một lần duy nhất tôi phải “cứu lấy” cái vật gia bảo của mình. Hai lần sau cũng tương tự, cũng bị tịch thu rồi cứu lại được cứ như sắp ra pháp trường rồi lại được cứu. Chỉ tiếc rằng người cứu tôi không phải là người bạn đồng minh đã từng chiến đấu với các đồng ngũ của tôi trong những năm qua, người đồng minh đó đã “gan dạ” cuốn cờ chạy nhanh và chạy xa quá rồi. Thôi thì tôi tự cứu lấy cái muỗng của tôi vậy.
Một lần khác, tôi lội qua con suối sau cơn mưa lớn. Chỗ chúng tôi làm phải đi qua một con suối, gọi là suối lạnh. Bình thường nó cạn, dòng nước trong vắt dịu dàng trôi lờ lững trên những tảng đá xanh. Chúng tôi thường dùng nơi này làm bến tắm. Nhưng cứ có một cơn mưa lớn là nước từ những triền đồi vây quanh bốn hướng ào ạt đổ xuống, chỉ cần nửa giờ sau là con suối trở nên hung hãn, nước chảy cuồn cuộn và mang theo những cành cây, những khúc gỗ lao băng băng. Chúng tôi phải gấp rút lội qua con suối trở về trước khi con suối trở thành hung dữ. Sang gần tới bờ bên kia, tôi loạng chọang làm đổ cái túi đồ đựng những thứ lặt vặt trong đó có cái muỗng. Ở đây tôi thuộc từng khe đá nên tôi không ngần ngại nhoài người xuống mò. Anh bạn nhảy dù, la lên:
– Bộ ông điên sao?
Tôi điên thật, hy vọng mình mò được. Nhưng nước chảy xiết quá tôi lại thua. Anh bạn nhảy dù trẻ, què một tay vì bị thương ngoài chiến trường, rất hiểu tôi nên anh đi xa hơn một chút và khom người xuống, thò một tay ra cái khe hòn đá là tìm được lại cho tôi được cái muỗng. Đôi mắt anh rất tinh, anh mỉm cười:
– Tôi biết ông mất cái gì rồi.
IV. Chuyện trớ trêu là hơn 12 năm sau, tôi đã trở về, nhưng chưa trả lại cái muỗng cho con tôi được vì mẹ con nó đã vượt biên, định cư ở nước ngoài. Hơn hai mươi năm, tôi chưa hề gặp lại con gái tôi. Tính đến năm nay là 27 năm, con gái tôi đã 30 tuổi. Ngày 29 tháng 9-2002 vừa qua, cháu đã lập gia đình ở Miami Florida.
Nhận được thiệp báo tin, tôi không biết mình vui hay buồn. Hình như không phải là vui hay buồn mà là một thứ cảm giác kỳ lạ cứ lơ lơ lửng lửng lẫn lộn. Chú thím nó và các anh chị nó ở Mỹ đều hẹn nhau đi dự đám cưới. Tôi thì không, chẳng hẹn hò được điều gì cả và chẳng làm được cái gì cả. Tôi có cảm giác như mình thừa. Rất may là trước ngày đám cưới, cô chú nó về Sàigòn, chính tay tôi gửi được tấm thiệp mừng con gái. Tôi gửi theo cái muỗng trả lại cho con gái tôi như lời hứa 27 năm về trước. Vật đó có thể thay cho sự có mặt của tôi không? Tôi không biết. Nhưng tôi chỉ nghĩ rằng gửi cho cháu để cháu hiểu rằng lúc nào tôi cũng coi như cháu còn nhỏ lắm, như mới hôm qua hai bố con còn ở bên nhau. Tôi đi chơi đâu đó và hôm nay trở về. Nhưng cháu đã đi xa và tôi còn ở lại Sàigòn, nơi nó đã sinh ra. Cháu sẽ nghĩ gì, tôi không biết.
Nhưng vài hôm sau thì có một điều tôi biết rất rõ là từ khi cái muỗng được gửi đi, tôi cảm thấy trống trải như mất mát một cái gì, xa vắng một cái gì thân thiết hàng ngày ở bên mình. Tôi cho rằng nó cũng giống như cái cảm giác của những ông bố bà mẹ khi cho con gái mình đi lấy chồng xa. Nỗi buồn lâng lâng bay chập chờn khắp nơi. Nhưng đó chính là sợi dây vô hình nối liền mãi mãi tình thương yêu dù ở bất kỳ nơi nào trên hành tinh này. Cuối cùng người ta chỉ còn lại cái tình. Cái tình ấy dù gửi đi tới đâu cũng vẫn còn lại, đôi khi lại mạnh mẽ và sâu sắc hơn, chỉ khi nào người ta tự đánh mất nó thì nó mới mất mãi mãi. Tôi chắc chẳng ai dại gì làm mất cái thứ báu vật đó trên đời không gì có thể so sánh được.
Lẽ ra chuyện này tôi đã viết ngay từ tháng 9/2002 nhân dịp cháu lập gia đình. Nhưng tôi ngồi mãi trước computer, không gõ được chữ nào, đầu óc lung tung. Dường như khi cảm xúc quá đầy, người ta không thể làm gì được ngoài việc cứ để cho nó tuôn trào lênh láng như ngồi dưới cơn mưa. Không nghĩ ngợi gì cả, không làm gì cả, cứ ngửa mặt lên cho mưa đầy mặt, thế thôi! Đúng là chuyện của người thì nhanh mà chuyện của mình thì nghẹn. Mãi đến hôm nay tôi mới ghi lại được những dòng chữ này, nhưng tôi cho rằng chẳng bao giờ muộn vì nó là thứ chuyện của cả một đời hay là của muôn đời.
Văn Quang
No comments:
Post a Comment

markdown:
**Cái muỗng** **VĂN QUANG** ![](https://images-blogger-opensocial.googleusercontent.com/gadgets/proxy?url=http%3A%2F%2Fthoibao.com%2Fwp-content%2Fuploads%2F2017%2F02%2Fvan-quang.jpg&container=blogger&gadget=a&rewriteMime=image%2F*)
Tôi không nhớ rõ năm đó là năm thứ mấy chúng tôi “học tập cải tạo”, chỉ biết rằng đã có những người “quen” với những ngày tháng cực khổ, dài lê thê trong những căn nhà giam được “xây dựng” bằng đủ thứ kiểu giữa những vùng rừng núi âm u. Ở Sơn La thì “trại” được làm trên những nhà tù từ thời xa xưa, chỉ còn lại những cái nền nhà lỗ chỗ, người ta dựng vách đất trộn rơm, mái lợp bằng các kiểu lá rừng, miễn sao che kín được khung trời.
Nơi này xưa kia, Pháp dùng để giam giữ tù chính trị, rồi một thời gian sau, VN giam những người tù Thái Lan và trong chiến tranh đã có khi người ta dùng làm “công binh xưởng” chế tạo lựu đạn. Vì thế nên thỉnh thoảng chúng tôi nhặt được một cái vỏ lựu đạn ở đâu đó quanh khu vực này. Ở Vĩnh Phú thì nhà tranh vách đất, ngoại trừ một khu người ta gọi là khu “biệt kích” gồm vài căn nhà “xây dựng kiên cố” bằng gạch lợp tôn xi măng. Chúng tôi “được học tập cải tạo” trong dãy nhà này. Cũng nghe người ta nói lại là khu này trước kia dùng để giam giữ những người lính biệt kích đã từng nhảy dù ra Bắc rồi bị bắt giam ở những khu đặc biệt đó. Muốn vào khu này phải qua hai lần cổng có tường gạch bao quanh. Nhưng có lẽ khi giam giữ biệt kích thì khác, còn khi chúng tôi “được giam” ở đây có vẻ như “cởi mở” hơn vì những cánh cổng thường không đóng bao giờ. Họ để cho chúng tôi đi lao động hàng ngày cho khỏi phải mở ra mở vào.
Cuộc sống dù cực khổ đến đâu, sống mãi rồi người ta cũng phải quen. Nhịp sống hàng ngày cứ thế trôi đi dù là trong đói rét, thiếu thốn và trong những cấm đoán vô cùng khe khắt. Nhà tù nào chẳng thế, nó có những quy luật và quy định riêng. Những ngày đầu người ta cấm luôn cả trà, cà phê, thậm chí cấm cả đeo kính cận. Nhưng sau này nới dần, những thứ như thế không bị cấm nữa. Chỉ còn những thứ đã thành “luật” thì luôn bị cấm và cấm ở bất cứ đâu. Cấm “mua bán đổi chác linh tinh”, cấm dùng thức ăn lâu ngày bằng bột, cấm tỏi và cấm tất cả những dụng cụ sinh hoạt bằng sắt như dao, kéo, muỗng nĩa… Tuy vậy có anh tù nào lại ngây thơ ngoan ngoãn đến nỗi tuân theo hoàn toàn những quy định ấy. Mua bán đổi chác linh tinh vẫn cứ diễn ra, dao kéo vẫn cứ được lén lút xử dụng hàng ngày nhưng đó là những thứ đã được “cải biên” thành dao kéo mini nhỏ nhắn cho dễ cất giấu. Nó là những vật dụng cần thiết cho đời sống hàng ngày, dù có bị bắt thì cũng chỉ bị tịch thu chứ không đến nỗi bị cùm một hoặc hai chân –tùy theo tội– đưa vào “thiên lao” tức là thứ phòng giam đặc biệt trong trại tù.
II. Ngày qua ngày, cái “không khí êm ả” của trại giam trở nên phẳng lặng nhưng dĩ nhiên là không thể nào nói rằng đó là thứ “an tâm, hồ hởi phấn khởi” mà bất kỳ anh “trại viên” nào cũng cứ phải viết khi phải làm những “bản kiểm điểm”, mặc dù kể cả người viết và người đọc đều chẳng ai tin.
Nhưng cái không khí ấy đôi khi bỗng nhiên bị xáo trộn. Vào một buổi sáng tinh mơ, khi chúng tôi đang ngồi ở cái sân đất giữa trại, chuẩn bị gọi tên từng đội đi lao động để “một ngày lại vinh quang như mọi ngày” thì bỗng đâu toán lính gác trại tù sồng sộc chạy vào. Họ chạy rầm rập như ra trận, súng ống chĩa về phía “quân thù”, mặt mũi “khẩn trương” rõ rệt. Họ sộc thẳng vào phòng giam trống hốc cứ làm như có địch ẩn nấp đâu trong đó.
Chúng tôi ngẩn ngơ đứng nhìn, không hiểu họ giở trò gì. Có những khuôn mặt lo lắng, một nỗi lo bâng quơ. Chuyển trại hay có một ai đó trốn trại? Chưa biết. Toán lính lục tung hết mọi thứ đồ đạc ít ỏi mà mỗi người tù có được trong gói hành trang của riêng mình. Sau đó chừng nửa giờ, một vài gói đồ bị tịch thu được vác lên “phòng thi đua”. Lúc đó thì chúng tôi mới hiểu rằng đó chỉ là một kiểu khám phòng để tìm ra những thứ đồ “quốc cấm” của trại đã quy định.
Thật ra, đó cũng là cái cung cách mà ở những “trại cải tạo” thường dùng để khuấy động cái không khí trầm lặng dễ phát sinh ra những “tiêu cực”. Bởi trong cái sự yên bình của một trại giam, người tù có thể liên kết với nhau làm một chuyện gì đó như tổ chức trốn trại hoặc có thể có những vụ xúi giục “tuyệt thực”, bàn bạc chống đối… Và nếu nói đến sự chống đối thì có hàng trăm thứ để có thể chống đối được. Thí dụ sự ăn đói, sự đối xử bất công, sự oan ức vô lý, sự trù dập của một vài anh “quản giáo”, sự hỗn hào của mấy anh lính võ trang. Chuyện gì cũng có thể chống đối được. Vì thế thỉnh thoảng họ phải làm cho cái không khí đó mất hẳn cái vẻ trầm lặng để chứng tỏ lúc nào họ cũng đề phòng, lúc nào họ cũng “đề cao cảnh giác”, lúc nào họ cũng sẵn sàng đối phó với mọi “mưu đồ”.
Các anh tù đừng có tưởng bở, chẳng bao giờ yên đâu. Cứ sau mỗi lần như thế, chắc chắn thế nào họ chẳng vớ được một anh nào đó giấu những thứ vớ vẩn như dao kéo, thư từ, sách vở tiếng nước ngoài, tiền bạc, đồ dùng ngoài quy định. Tất nhiên sẽ có những cuộc “kiểm điểm, phê bình” mà chúng tôi gọi là những “buổi tối ngồi đồng” để từ đó hy vọng lòi ra một vài cái “tội”. Đội nào khôn ngoan thì cứ ngồi im, ai “phê” thì cứ mặc, còn cãi là còn “ngồi đồng”. Đi làm suốt một ngày mệt mỏi đến thở không ra, tối về còn ngồi đồng, còn “phê bình” còn “kiểm thảo” thì chịu sao nổi. Nay “làm chưa xong” thì mai lại ngồi tiếp, ngồi cho đến khi nào tìm ra tội mới thôi. Tội nặng, tội nhẹ tùy theo tình hình của từng thời điểm.
Thời điểm “căng” thì vào nhà kỷ luật đặc biệt nằm “treo một chân”, thời điểm nhẹ nhàng thì cảnh cáo, ghi tội vào biên bản. Và họ sẽ có những biện pháp an toàn như chuyển đổi năm bẩy anh từ đội này sang đội khác để phòng tránh những chuyện thông đồng, những tổ chức, những phe nhóm có thể gây nguy hại đến an ninh của trại tù.
Chung quy đó chỉ là một cách đào xới tung cái tinh thần “tưởng rằng yên ổn” của mấy anh “trại viên” còn tỏ ra cứng đầu, còn có mưu toan lôi kéo người này người kia vào trong phe mình để từ đó có những yêu sách hoặc toan tính bất lợi cho trại tù. Quả là mỗi lần như thế trại tù cũng rối tung lên và làm cho những anh yếu bóng vía thường phải sống dựa vào tinh thần bè bạn càng thêm rụt rè, chẳng biết tin vào ai được nữa. Nhưng riết rồi trò gì cũng thành quen và đối với một số người “chẳng có gì để mất” thì họ trơ như đá, muốn làm gì thì làm, chỉ có cái thân tù đói này thôi, sống cũng được mà chết cũng chẳng sao.
Có lẽ tôi cũng đã học tập được cái tinh thần ấy của những anh bạn trẻ, bởi tôi cũng chẳng có gì để mất. Vợ con nhà cửa đều đã mất tất cả rồi, chẳng có gì phải lo. Đôi khi tôi sống tưng tưng, ông anh rể ở Sàigòn gửi cho cái gì thì nhận cái nấy. Và một sự thật không thể quên là nếu không có ông anh rể tốt bụng đó thì tôi cũng đã trở thành một thứ “caritas” như một số anh em ở trong trại tù rồi. Tức là những người chẳng có ai thăm nuôi.
Những bà vợ đau khổ với những gia đình đói rách lầm than, họ lo cho chính họ còn không xong thì lấy gì đi “thăm nuôi” người ở trong tù mà lại tù ở tuốt tận miền Bắc xa tít mù tắp. Thậm chí có người còn vui mừng khi thấy vợ mình bước đi bước nữa với một anh nào đó đưa các con ra được nước ngoài. Tôi nói thế để chứng minh rằng không nên trách cứ bất kỳ một ai trong hoàn cảnh cay nghiệt này. Theo tôi thì những anh “mồ côi” không ai thăm nuôi trong trại tù mới chính là những anh hưởng trọn vẹn được cái “thú đau thương”.
III. Trở lại chuyện buổi sáng tinh mơ, khi toán lính chạy sồng sộc vào trại. Đó là một buổi sáng cuối mùa đông, trước Tết âm lịch chừng vài ngày. Đây cũng là biện pháp an ninh thông thường của các trại tù trước những ngày lễ tết lớn. Tôi thảnh thơi theo đội đi làm ở ngoài đồng. Tôi vẫn cứ yên trí rằng chẳng có gì để mất, chẳng có gì quan trọng.
Vào mùa đông cái thứ quan trọng nhất chỉ là rau. Mùa này thiếu rau đến… khô quắt cả dạ dày, rau muống bầu bí không trồng được, chỉ còn rau cải và trồng cải thì lâu ăn và năng suất không cao, cho nên có được tí rau là hạnh phúc nhất. Tôi ngồi lê la trước mấy luống xu hào, đó là thứ “thực phẩm cao cấp” nhất trong khu vườn rau của toàn đội. Những củ xu hào bắt đầu to hơn nắm tay nằm tròn trĩnh dưới những tàu lá xanh mượt mà, tôi trông coi chúng vì cái công sức tôi bỏ ra hơn một tháng trời. Tôi coi chúng cũng như một tác phẩm nào đó mà tôi đã từng viết ra, ở đây không có gì để coi như tác phẩm thì coi nó là tác phẩm vậy, để có cái mà thú vị và để có cái mà quên đi những thứ quanh mình.
Cứ như thế tôi tha hồ đặt tên từng luống xu hào, có khi là một cái tên nghe có vẻ “lả lướt” như tôi đã gặp ở phòng trà tiệm khiêu vũ, có khi là một cái tên rất dung tục. Âu cũng là một trò “nghịch ngầm” giữa vùng rừng núi âm u, hầu như không có mặt trời mùa đông này. Nhưng tôi biết rằng trò chơi của tôi sẽ phải chấm dứt trong một hai ngày nữa. Bởi Tết đã đến, dù 12 luống xu hào còn non chưa đến ngày “thu hoạch” nhưng cần thức ăn trong ba ngày Tết nên họ sẽ nhổ. Nếu tù không ăn thì cai tù ăn, chứ không đời nào họ chịu để đến mùa xuân. Nhưng vui chơi được giờ nào hay giờ ấy trong cuộc sống phù du này.
Buổi trưa về đến trại, trong khi bạn bè xung quanh đang xôn xao, kẻ bị tịch thu cái này, người bị mất cái kia thì tôi vẫn nhởn nhơ vì tôi chẳng có gì để mất. Tôi xách tô đi lấy cơm, gọi là phần cơm, nhưng thật ra chỉ có đúng một bát bo bo tương đối khá đầy đặn. Tôi ăn thì tạm lưng lửng, nhưng những người bạn tôi thì không bao giờ đủ. Họ thường nói “Vừa ăn xong mà vẫn cứ tưởng như mình chưa ăn”. Cái đói cứ lửng lơ mãi ngày này qua ngày khác, thế mới là khó chịu. Có những ông bạn tôi ăn theo cái kiểu câu dầm, tức là lấy cái muỗng tre nhỏ xíu, hoặc một cái gì đó lớn hơn cái đầu đũa, múc từng muỗng ăn rả rích suốt ngày để có cảm tưởng lúc nào cũng được ăn, nó làm lu mờ cái cảm giác đói, đó là cách tự đánh lừa mình.
Tôi cũng “ăn dè hà tiện” nhưng tôi ăn bằng muỗng. Cái muỗng rất đặc biệt bằng inox hẳn hoi, có chạm trổ tinh vi và luôn được chùi rửa sáng bóng. Nhưng sáng nay, được chia hai củ khoai lang ăn sáng nên tôi để cái muỗng ở nhà. Tôi thường cất nó vào trong chiếc lon Guigoz – một loại vỏ hộp sữa được chế biến thành đồ dùng rất thông dụng và nhiều lợi ích của hầu hết những anh tù, nó có thể dùng “trăm công ngàn việc” từ đựng các loại thức ăn, thức uống đến đun nấu, câu móc, đựng mắm muối, chứa đồ để dành, tắm rửa đánh răng, rửa mặt. Nhưng hôm nay thì cái muỗng biến mất, tất nhiên là nó đã bị tịch thu trong buổi khám xét trại sáng nay.
Đây là thứ “gia bảo” tôi đã cất giấu nó suốt mấy năm nay chưa hề lơi lỏng. Nó luôn nằm sát bên tôi, lúc đi lao động cũng như khi nằm ngủ. Có thể ví như cái nạng của một anh què, cái gậy của ông lão chín mươi, một thứ đã thành thói quen bám vào cuộc sống.
Sau một buổi trưa mưu toan tính kế, chiều hôm đó tôi quyết định đến gặp Dực, anh chàng trưởng ban thi đua của trại. Dực cũng chỉ là một “trại viên”, nhưng trước đây anh ta là cán bộ, “thoái hóa tiêu cực” sao đó nên bị đi tù. Những anh cán bộ và quân nhân trong trại tù thường được gọi là “phạm binh phạm cán” tức là tội phạm thuộc binh sĩ hoặc cán bộ cũ. Họ có một chế độ đãi ngộ riêng và thường được dùng vào trong các công việc cần đến sự tin cậy của giám thị.
Bữa khai lý lịch, thấy tôi khai là dân huyện Quỳnh Côi, tỉnh Thái Bình, Dực liền hỏi quê quán và nhận là người cùng quê. Một lần Dực dẫn chúng tôi đi lấy quần áo ngoài trại chính, qua khoảng đồi núi quanh co, anh ta chỉ tay lên mảng cây cối thưa thớt, nói với tôi rằng “cậu huyện Nhụ nằm ở đó”.
Tôi hỏi anh có họ hàng thế nào với ông Huyện Nhụ, anh ta nói là cháu gọi ông Nhụ bằng cậu, nhưng gia đình cụ Nhụ vào Nam còn gia đình anh vốn là nông dân nên ở lại miền Bắc.
Cụ Nguyễn Mạnh Nhụ trước năm 75 làm chánh án ở tòa án Sài Gòn và tôi nghe nói là cũng có họ hàng với gia đình tôi, nhưng là họ xa. Cụ làm tri huyện từ khi còn rất trẻ. Sau này tôi có gặp cụ vài lần. Tôi kể cho Dực nghe đôi ba chuyện về cuộc sống của cụ huyện Nhụ khi còn ở Sài Gòn. Sau này đi “cải tạo” cụ mất ở trại này. Dực nói là trước khi cụ chết, cụ chỉ thèm được ăn một cái bánh dò. Dực nhắn người nhà ở Thái Bình khi đi thăm nuôi thì ghé qua Hà Nội mua lên vài cái, nhưng khi bánh dò mang lên thì cụ mất rồi.
Từ đó, đối với tôi, Dực có phần dễ chịu hơn. Nhưng dĩ nhiên cái khoảng cách giữa một bên là “ngụy” một bên là “cán” thì khó mà san lấp được…
Nhưng hôm nay thì tôi cần đến hắn. Suốt buổi trưa tôi không gặp được Dực. Cho đến hai hôm sau, khi trại đã xôn xao chuẩn bị cho những ngày Tết tôi mới gặp được Dực. Trong khi đó tôi dò hỏi mấy tay làm văn hóa xem những thứ bị tịch thu còn để trong phòng thi đua không. Họ nói còn để trong kho lẫn lộn với những thứ đồ dùng khác. Tôi mang cho Dực một ít thuốc đau dạ dày của ông anh tôi gửi vào. Rất may cho tôi là hắn cũng bị đau dạ dày. Mà cái thứ thuốc trị bệnh dạ dày ở miền Bắc hồi đó chỉ là tí mật ong trộn với nghệ nên không công hiệu. Tôi có thứ thuốc “cao cấp” hơn là Maalox, uống vào là cơn đau dịu xuống ngay. Thuốc Mỹ đàng hoàng, người ta ghét Mỹ nhưng thuốc của nó tốt thì cứ thích, có sao đâu.
Tôi gạ chuyện để xin lại cái muỗng. Dực trợn mắt:
– Anh làm cái gì mà cần cái muỗng đến thế? Bây giờ để trong kho, chui vào đấy mà trực trại nó biết thì tôi vào nhà đá.
Tôi nằn nì:
– Đấy là đồ gia bảo của tôi đấy. Anh biết không, tôi mất nhiều thứ lắm, một cái bằng lái xe ba dấu, một cuốn tự điển. Nhưng tôi không cần, chỉ cần cái muỗng thôi.
Dực nhìn tôi nghi ngại:
– Hay là mày giấu tiền trong đó?
Dực hơn tôi hai tuổi nên hắn có gọi tôi bằng mày tôi cũng không tự ái, mà dù hắn có kém tôi vài ba tuổi mà lúc đó gọi tôi bằng mày tôi cũng cho qua luôn.
– Cái muỗng đặc và nhỏ như thế làm sao giấu tiền được?
Dực nửa đùa nửa thật:
– Bọn mày thì lắm trò lắm, cái gì chúng mày chẳng làm được. Chưa biết chừng mày giấu cả cái máy quay phim trong đó cũng nên. Tao nghe nói mày có sách làm phim phải không?
– Đúng, nhưng là tôi viết truyện rồi người ta lấy làm phim chứ tôi biết cái cóc khô gì.
– Vậy sao mày chỉ đòi lấy cái muỗng, mày mua chuộc tao bằng hai vỉ thuốc đau dạ dầy, không bõ. Khéo không chết cả đám. Tao không chơi.
Tôi thất bại, nhưng vẫn không chịu bỏ cuộc. Chiều hôm đó, Dực lại được lệnh phải làm một cái phòng đọc sách vào dịp Tết. Tôi đang loay hoay dán mấy cành hoa đào lên tấm phông trên hội trường thì Dực kéo tôi xuống. Nó bảo tôi đi khuân sách trên thư viện về hội trường, kê bàn ghế, trang trí thành khu đọc sách báo trong ba ngày Tết cho ra vẻ “có văn hóa”. Nhưng nếu coi thư viện thì không được ăn tết ở phòng mà phải ngồi trực ở hội trường. Tôi nhận lời ngay dù biết rằng sẽ mất cái thú dự những ngày Tết với anh em trong phòng và mất cái thú ngồi đánh mạt chược bằng những con bài gỗ do chúng tôi tự làm lấy.
Thế là tôi lại có dịp lân la nói chuyện với Dực về cái muỗng của tôi. Dực vẫn nghi ngờ rằng tôi có cái gì giấu trong đó. Tôi đành kể cho Dực nghe:
– Buổi sáng hôm tôi phải đi “học tập cải tạo”, vợ tôi chuẩn bị một số đồ dùng hàng ngày đưa vào túi xách. Đứa con gái của tôi, khi đó mới hơn ba tuổi, thấy mẹ nó bỏ vào túi xách nào là quần áo, khăn mặt, thuốc men… nó đang ăn sáng, cũng bỏ vào xách tay của tôi cái muỗng nó đang ăn và dặn: “con cho bố mượn, khi nào bố về, phải trả lại cho con đấy”.
Tôi ôm con gái gật đầu hứa khi về bố sẽ trả. Nhưng quả thật tôi vẫn nghĩ chẳng bao giờ tôi trả lại được cho nó. Lần chia tay này có thể là vĩnh viễn… Chúng tôi ngậm ngùi chia tay, không thể hẹn được ngày về vì có biết ngày nào về đâu mà hẹn!
Thế là từ đó, cái muỗng theo tôi suốt trong những bữa ăn, suốt trong những giấc ngủ. Hình ảnh con gái và gia đình tôi hiện lên qua cái muỗng đó. Tôi vẫn đánh lừa tôi rằng tôi đang được ăn bên con gái, bên những người thân. Dù tôi biết rất rõ sự lừa dối ấy là một niềm ước vọng không bao giờ thành hiện thực, nhưng vậy mà đôi lúc tôi cũng thấy ấm lòng.
Nghe câu chuyện ấy, Dực tỏ ra chần chừ, nhưng hắn vỗ vai tôi:
– Thôi được, nếu đã là như thế thì tôi giúp cậu. Tối nay, khi ngồi coi phòng đọc sách, tôi sẽ giữ phần bánh chưng lại cho cậu, tôi sẽ gọi cậu xuống phòng thi đua cho cậu ngồi ăn ở đó, trong khi tôi gọi ban thi đua lên phòng hội thì tôi giả vờ để quên chìa khóa kho. Cậu mở cửa vào lấy, có gì thì cậu chịu trách nhiệm. Nó mà vớ được thì ‘kỷ luật’ suốt cái Tết này đấy, chưa biết chừng suốt mùa xuân.
Chẳng còn cách nào khác, tôi đành làm theo cách “ăn trộm” này. Tối đó tôi mở khóa mò vào gian nhà kho. Ánh điện từ nhà ngoài hắt vào, vừa đủ soi sáng cái đống hầm bà làng đủ thứ đồ dùng lặt vặt vừa bị thu mấy hôm trước. Tôi sục ngay vào cái đống linh tinh đó, quả là những anh bạn tù của tôi có lắm trò chơi thật.
Thôi thì đủ thứ, cái điếu cày được làm bằng những ống hỏa châu hoặc những cáng băng ca được cắt ngắn, chạm trổ rồng phượng, khắc gọt rất tinh vi. Những cái trâm cài đầu, những cái lược cho con gái hay cho người yêu, làm bằng nhôm được khắc những cái tên “Hồng Hoa, Bích Phượng, Thúy Hường…” nghe nao cả lòng. Những con dao nhỏ xíu, những cái muỗng gò bằng tôn cũng có hoa lá cành xinh xắn. Tất cả những cái gì bằng sắt đều nằm gọn ở đó.
Sách vở tiếng Anh tiếng Pháp và đủ thứ giấy tờ lộn xộn. Cái mà tôi kiếm được trước tiên lại là cái bằng lái xe của tôi. Tôi không dại gì mà không đút vào túi, dù chẳng biết để làm gì. Tôi lại hì hục lục tiếp, vừa hồi hộp vừa phải thật nhanh tay, tôi đâm ra lính quýnh. Dù chỉ một tiếng động nhỏ cũng khiến tôi giật mình. Cái muỗng của tôi vẫn chưa tìm thấy. Ruột nóng như lửa đốt, tôi bới tung hết cả cái đống ấy và đâm hốt hoảng nếu cái muỗng không còn ở đó nữa. Nhưng may quá, cái muỗng kia rồi, nó nằm dưới cuốn sách dày cộm của “thằng chết tiệt” nào đó. Nó chỉ thò ra có mỗi cái đuôi, tôi cũng nhận ra nó ngay. Lúc đó tôi có cảm tưởng như “con có ở xa hàng cây số thì bố cũng cứ nhận ra con như thường”.
Tôi vồ lấy nó như sợ bị người ta giật mất. Tôi nhìn cái hoa văn chạy dọc theo cán muỗng mà tôi đã quá thân thuộc như chính cái nét mặt con gái tôi khi nó “nhí nhảnh” đưa cái muỗng vào trong túi xách. Nó vẫn cứ tưởng là một chuyện vui, bố đi chơi rồi mai bố về. Ừ thì vui. Tôi cười trong nụ cười mếu máo của mẹ nó và trong nụ cười hồn nhiên của nó. Không hiểu sao trong lúc gay cấn như thế mà hình ảnh xưa lại hiện lên rất nhanh như một ánh chớp. Tôi vọt ra khỏi phòng khóa cửa lại, biến nhanh vào bóng tối trên con đường về “khu biệt kích”. Thoát nạn! Cái Tết ấy tôi lại được vui chơi với cái muỗng của tôi, dù tôi đã phải hy sinh suốt ba ngày, trong khi mọi người được nghỉ ngơi thì tôi cứ phải quanh quẩn trong cái “phòng đọc sách” chẳng có ma nào thèm ngó đến ấy.
Những dịp nghỉ ngơi như thế cũng hiếm hoi như chuyện được ăn một bữa cơm đúng là cơm chứ không phải khoai sắn hay bo bo. Nhưng quả là tôi thấy hạnh phúc dù ngồi thui thủi một mình. Tôi có cái muỗng rồi, còn cần gì vui chơi nữa. Đó chính là mùa xuân của tôi.
Nhưng không phải đó là một lần duy nhất tôi phải “cứu lấy” cái vật gia bảo của mình. Hai lần sau cũng tương tự, cũng bị tịch thu rồi cứu lại được cứ như sắp ra pháp trường rồi lại được cứu. Chỉ tiếc rằng người cứu tôi không phải là người bạn đồng minh đã từng chiến đấu với các đồng ngũ của tôi trong những năm qua, người đồng minh đó đã “gan dạ” cuốn cờ chạy nhanh và chạy xa quá rồi. Thôi thì tôi tự cứu lấy cái muỗng của tôi vậy.
Một lần khác, tôi lội qua con suối sau cơn mưa lớn. Chỗ chúng tôi làm phải đi qua một con suối, gọi là suối lạnh. Bình thường nó cạn, dòng nước trong vắt dịu dàng trôi lờ lững trên những tảng đá xanh. Chúng tôi thường dùng nơi này làm bến tắm. Nhưng cứ có một cơn mưa lớn là nước từ những triền đồi vây quanh bốn hướng ào ạt đổ xuống, chỉ cần nửa giờ sau là con suối trở nên hung hãn, nước chảy cuồn cuộn và mang theo những cành cây, những khúc gỗ lao băng băng. Chúng tôi phải gấp rút lội qua con suối trở về trước khi con suối trở thành hung dữ. Sang gần tới bờ bên kia, tôi loạng chọang làm đổ cái túi đồ đựng những thứ lặt vặt trong đó có cái muỗng. Ở đây tôi thuộc từng khe đá nên tôi không ngần ngại nhoài người xuống mò. Anh bạn nhảy dù, la lên:
– Bộ ông điên sao?
Tôi điên thật, hy vọng mình mò được. Nhưng nước chảy xiết quá tôi lại thua. Anh bạn nhảy dù trẻ, què một tay vì bị thương ngoài chiến trường, rất hiểu tôi nên anh đi xa hơn một chút và khom người xuống, thò một tay ra cái khe hòn đá là tìm được lại cho tôi được cái muỗng. Đôi mắt anh rất tinh, anh mỉm cười:
– Tôi biết ông mất cái gì rồi.
IV. Chuyện trớ trêu là hơn 12 năm sau, tôi đã trở về, nhưng chưa trả lại cái muỗng cho con tôi được vì mẹ con nó đã vượt biên, định cư ở nước ngoài. Hơn hai mươi năm, tôi chưa hề gặp lại con gái tôi. Tính đến năm nay là 27 năm, con gái tôi đã 30 tuổi. Ngày 29 tháng 9-2002 vừa qua, cháu đã lập gia đình ở Miami Florida.
Nhận được thiệp báo tin, tôi không biết mình vui hay buồn. Hình như không phải là vui hay buồn mà là một thứ cảm giác kỳ lạ cứ lơ lơ lửng lửng lẫn lộn. Chú thím nó và các anh chị nó ở Mỹ đều hẹn nhau đi dự đám cưới. Tôi thì không, chẳng hẹn hò được điều gì cả và chẳng làm được cái gì cả. Tôi có cảm giác như mình thừa. Rất may là trước ngày đám cưới, cô chú nó về Sàigòn, chính tay tôi gửi được tấm thiệp mừng con gái. Tôi gửi theo cái muỗng trả lại cho con gái tôi như lời hứa 27 năm về trước. Vật đó có thể thay cho sự có mặt của tôi không? Tôi không biết. Nhưng tôi chỉ nghĩ rằng gửi cho cháu để cháu hiểu rằng lúc nào tôi cũng coi như cháu còn nhỏ lắm, như mới hôm qua hai bố con còn ở bên nhau. Tôi đi chơi đâu đó và hôm nay trở về. Nhưng cháu đã đi xa và tôi còn ở lại Sàigòn, nơi nó đã sinh ra. Cháu sẽ nghĩ gì, tôi không biết.
Nhưng vài hôm sau thì có một điều tôi biết rất rõ là từ khi cái muỗng được gửi đi, tôi cảm thấy trống trải như mất mát một cái gì, xa vắng một cái gì thân thiết hàng ngày ở bên mình. Tôi cho rằng nó cũng giống như cái cảm giác của những ông bố bà mẹ khi cho con gái mình đi lấy chồng xa. Nỗi buồn lâng lâng bay chập chờn khắp nơi. Nhưng đó chính là sợi dây vô hình nối liền mãi mãi tình thương yêu dù ở bất kỳ nơi nào trên hành tinh này. Cuối cùng người ta chỉ còn lại cái tình. Cái tình ấy dù gửi đi tới đâu cũng vẫn còn lại, đôi khi lại mạnh mẽ và sâu sắc hơn, chỉ khi nào người ta tự đánh mất nó thì nó mới mất mãi mãi. Tôi chắc chẳng ai dại gì làm mất cái thứ báu vật đó trên đời không gì có thể so sánh được.
Lẽ ra chuyện này tôi đã viết ngay từ tháng 9/2002 nhân dịp cháu lập gia đình. Nhưng tôi ngồi mãi trước computer, không gõ được chữ nào, đầu óc lung tung. Dường như khi cảm xúc quá đầy, người ta không thể làm gì được ngoài việc cứ để cho nó tuôn trào lênh láng như ngồi dưới cơn mưa. Không nghĩ ngợi gì cả, không làm gì cả, cứ ngửa mặt lên cho mưa đầy mặt, thế thôi! Đúng là chuyện của người thì nhanh mà chuyện của mình thì nghẹn. Mãi đến hôm nay tôi mới ghi lại được những dòng chữ này, nhưng tôi cho rằng chẳng bao giờ muộn vì nó là thứ chuyện của cả một đời hay là của muôn đời.
Văn Quang
## No comments:
Post a Comment

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Từ đầu năm 2017 đến nay, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Sơn Tịnh đã phối hợp với Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện, Hội Cựu chiến binh huyện, UBND các xã: Tịnh Phong, Tịnh Thọ, Tịnh Giang, Tịnh Bắc tổ chức khảo sát, khai quật tìm kiếm, cất bốc 7 hài cốt liệt sỹ đưa vào Nghĩa trang liệt sỹ các xã.
Sau khi cất bốc, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Sơn Tịnh đã cùng với chính quyền và đông đảo nhân dân địa phương tổ chức lễ truy điệu và an táng 7 hài cốt liệt sỹ tại nghĩa trang các xã theo đúng quy định của Nhà nước và nguyện vọng của gia đình. Từ nay đến cuối năm 2017, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Sơn Tịnh tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh hơn nữa công tác tìm kiếm quy tập mộ liệt sỹ, phối hợp với Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện, Hội Cựu chiến binh huyện khảo sát đến đâu kết luận đến đó.
Xã Tịnh Đông có 02 thanh niên tình nguyện xin tham gia nghĩa vụ quân sự 17 11 2017
Lực lượng vũ trang huyện Sơn Tịnh làm tốt công tác dân vận 25 10 2017
Sơn Tịnh hội nghị tổng kết công tác động viên - tuyển quân năm 2017 19 10 2017
Sơn Tịnh tổ chức Đại hội thi đua quyết thắng lực lượng vũ trang huyện lần thứ VIII 16 10 2017
Kiểm tra công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại huyện Sơn Tịnh 15 09 2017

markdown:
Từ đầu năm 2017 đến nay, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Sơn Tịnh đã phối hợp với Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện, Hội Cựu chiến binh huyện, UBND các xã: Tịnh Phong, Tịnh Thọ, Tịnh Giang, Tịnh Bắc tổ chức khảo sát, khai quật tìm kiếm, cất bốc 7 hài cốt liệt sỹ đưa vào Nghĩa trang liệt sỹ các xã.
Sau khi cất bốc, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Sơn Tịnh đã cùng với chính quyền và đông đảo nhân dân địa phương tổ chức lễ truy điệu và an táng 7 hài cốt liệt sỹ tại nghĩa trang các xã theo đúng quy định của Nhà nước và nguyện vọng của gia đình. Từ nay đến cuối năm 2017, Đảng ủy, Ban Chỉ huy Quân sự huyện Sơn Tịnh tiếp tục chỉ đạo đẩy mạnh hơn nữa công tác tìm kiếm quy tập mộ liệt sỹ, phối hợp với Phòng Lao động, Thương binh và Xã hội huyện, Hội Cựu chiến binh huyện khảo sát đến đâu kết luận đến đó.
[Xã Tịnh Đông có 02 thanh niên tình nguyện xin tham gia nghĩa vụ quân sự](/index.php/travel/tin-t-c-t-ng-h-p/2011-10-02-17-46-31/2931-xa-t-nh-dong-co-02-thanh-nien-tinh-nguy-n-xin-tham-gia-nghia-v-quan-s) 17 11 2017 [Lực lượng vũ trang huyện Sơn Tịnh làm tốt công tác dân vận](/index.php/travel/tin-t-c-t-ng-h-p/2011-10-02-17-46-31/2886-l-c-lu-ng-vu-trang-huy-n-son-t-nh-lam-t-t-cong-tac-dan-v-n) 25 10 2017 [Sơn Tịnh hội nghị tổng kết công tác động viên - tuyển quân năm 2017](/index.php/travel/tin-t-c-t-ng-h-p/2011-10-02-17-46-31/2871-son-t-nh-h-i-ngh-t-ng-k-t-cong-tac-d-ng-vien-tuy-n-quan-nam-2017) 19 10 2017 [Sơn Tịnh tổ chức Đại hội thi đua quyết thắng lực lượng vũ trang huyện lần thứ VIII](/index.php/travel/tin-t-c-t-ng-h-p/2011-10-02-17-46-31/2863-son-t-nh-t-ch-c-d-i-h-i-thi-dua-quy-t-th-ng-l-c-lu-ng-vu-trang-huy-n-l-n-th-viii) 16 10 2017 [Kiểm tra công tác phòng, chống tội phạm, tệ nạn xã hội và xây dựng phong trào toàn dân bảo vệ an ninh Tổ quốc tại huyện Sơn Tịnh](/index.php/travel/tin-t-c-t-ng-h-p/2011-10-02-17-46-31/2814-ki-m-tra-cong-tac-phong-ch-ng-t-i-ph-m-t-n-n-xa-h-i-va-xay-d-ng-phong-trao-toan-dan-b-o-v-an-ninh-t-qu-c-t-i-huy-n-son-t-nh) 15 09 2017

Server: Apache/2.2.15 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Cache-Control: no-cache, max-age=2592000

Set-Cookie: template_viettin_tpl=template_viettin; expires=Thu, 08-Nov-2018 10:19:54 GMT; path=/

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8


text:
Trình duyệt của bạn đã tắt chức năng hỗ trợ JavaScript.
Website chỉ làm việc khi bạn bật nó trở lại.
Để tham khảo cách bật JavaScript, hãy click chuột
vào đây
!
Trang nhất
Giới thiệu
Chức năng nhiệm vụ
Cơ cấu tổ chức
Lãnh đạo Sở Y tế
Các phòng chức năng
Thông báo
Thông báo chung
Thông báo SYT
Điểm báo
CCHC
Tin CCHC
Tin tức - Sự kiện
Tin tức chung
Hoạt động Ngành
Hoạt động cơ sở
Thông báo
Thông báo chung
Thông báo SYT
An Toàn thực phẩm thành phố
An toàn thực phẩm
Phòng chống dịch bệnh
Khuyến cáo
Bệnh truyền nhiễm
Bệnh không lây
Chương trình y tế
Phòng chống Tai nạn thương tích
Y tế học đường
Dinh dưỡng cộng đồng
Vệ sinh An toàn thực phẩm
Dân số KHHGĐ
Tiêm chủng mở rộng
Phòng chống HIV/AIDS
Bảo hiểm y tế
Tác hại thuốc lá
Y học cổ truyền
Khám, chữa bệnh - Phổ biến kiến thức y học
Phổ biến kiến thức
Khám, chữa bệnh
Cải cách hành chính
Tin CCHC
Thủ tuc hành chính
Quản lý
Dược
Mỹ phẩm
Y dược tư nhân
Hoạt động thi đua
Công đoàn ngành
Tấm gương điển hình tiên tiến
Đơn vị trực thuộc
Cơ quan trực thuộc
Khối Bệnh Viện
Khối trung tâm y tế quận, huyện, thị xã
Khối trung tâm chuyên khoa và đơn vị khác
Đường dây nóng
Đường dây nóng Sở Y tế
Content
Rss
Search
Thủ tục hành chính
Văn bản
Chương trình y tế
Phòng chống Tai nạn thương tích
Y tế học đường
Dinh dưỡng cộng đồng
Dân số KHHGĐ
Tiêm chủng mở rộng
Phòng chống HIV/AIDS
Bảo hiểm y tế
Tác hại thuốc lá
Y học cổ truyền
Đường dây nóng
Liên hệ
Đăng nhập
Chúng tôi trên mạng xã hội
Chúng tôi trên mạng xã hội
Trang nhất
Tin Tức
Chương trình y tế
Bảo hiểm y tế
Dự kiến năm 2017, quỹ BHYT bội chi hơn 10 nghìn tỷ đồng
Thứ bảy - 21/10/2017 22:10
Thống kê của Bảo hiểm xã hội Việt Nam cho biết, 6 tháng đầu năm 2017, quỹ BHYT đã chi hơn 41 nghìn tỷ đồng cho khám chữa bệnh BHYT, vượt 6.500 tỷ đồng so với dự toán. Dự kiến năm 2017, quỹ BHYT bội chi hơn 10 nghìn tỷ đồng với khoảng 59 tỉnh, thành phố bội chi. Tình trạng bội chi đã xảy ra trong năm 2016 với khoảng hơn 7.600 tỷ đồng.
Theo đánh giá của các chuyên gia BHYT, việc điều chỉnh tăng giá dịch vụ y tế là nguyên nhân cơ bản nhất dẫn đến gia tăng chi phí quỹ BHYT. Nhờ thực hiện thông tuyến huyện trong khám chữa bệnh, người bệnh có điều kiện tiếp cận dịch vụ nhiều hơn, nhưng quỹ BHYT phải chi nhiều hơn cho người bệnh. Nhiều tiến bộ khoa học kỹ thuật cũng đã được ứng dụng vào chẩn đoán và điều trị cho người bệnh và mô hình bệnh tật thay đổi dẫn đến tăng nhu cầu sử dụng của người bệnh cũng là một trong những yếu tố làm tăng chi phí của quỹ. Ngành y tế tăng cường các chương trình, đề án chuyển giao kỹ thuật từ tuyến trung ương về tuyến tỉnh, huyện khiến người có thẻ BHYT dễ dàng tiếp cận dịch vụ kỹ thuật cao ngay tại địa phương hơn so với trước đây.
Bệnh viện Ung bướu Hà Nội đầu tư nhiều trang thiết bị y tế hiện đại phục vụ người bệnh
.
Một nguyên nhân nữa cũng được chỉ ra là mức đóng của người tham gia BHYT không thay đổi từ năm 2009 đến nay (mức đóng bằng 4,5% tiền lương tháng, tiền lương hưu...) nhưng quyền lợi của người tham gia BHYT đã được mở rộng, dẫn đến quỹ BHYT phải chi trả nhiều hơn. Cụ thể là từ năm 2015, theo quy định của Luật BHYT, một số đối tượng được điều chỉnh tăng mức hưởng BHYT; năm 2016, giá dịch vụ y tế được điều chỉnh theo Thông tư liên tịch số 37/2015/TTLT-BYT-BTC của liên bộ y tế - tài chính.
Bên cạnh việc tăng giá dịch vụ y tế, tăng tần suất khám chữa bệnh thì chỉ định dịch vụ kỹ thuật, thuốc không hợp lý cũng là nguyên nhân gây bội chi quỹ BHYT, mặc dù không chiếm tỷ lệ lớn. Khảo sát gần đây của Tổng hội Y học Việt Nam đánh giá nhanh thực trạng sử dụng quỹ khám chữa bệnh BHYT và nguyên nhân gây bội chi quỹ BHYT tại tỉnh Thái Bình, Thanh Hóa, Quảng Nam và An Giang cho thấy có khoảng 10% dịch vụ kỹ thuật được chỉ định quá mức cần thiết, các nhận xét bệnh án không hợp lý đối với sử dụng thuốc chiếm tỷ lệ thấp hơn.
Từ nguyên nhân bội chi do tăng giá dịch vụ y tế là nguyên nhân chính, nhiều chuyên gia BHYT cho rằng, Chính phủ cần tiếp tục điều chỉnh giá dịch vụ y tế theo hướng tính đúng, tính đủ và thống nhất một giá đối với người có thẻ BHYT và không có thẻ BHYT để khuyến khích toàn dân tham gia BHYT, tăng số thu cho quỹ. Điều chỉnh mức đóng BHYT cũng là một giải pháp để bảo đảm cân đối thu, chi. Để giải quyết tình trạng chỉ định quá mức về dịch vụ y tế và thuốc, Bộ Y tế cần sớm có hướng dẫn chẩn đoán, điều trị các loại bệnh để thống nhất thực hiện trong khám chữa bệnh và cơ sở để cơ quan Bảo hiểm xã hội giám định, thanh toán BHYT. Cần thành lập hội đồng đánh giá độc lập để giải quyết các trường hợp mà BHXH và bệnh viện không thống nhất được có phải là lạm dụng quỹ BHYT hay không. Bộ Y tế và BHXH Việt Nam xem xét đánh giá tác động của thông tuyến khám chữa bệnh BHYT để kiểm soát tình trạng gia tăng tần suất khám chữa bệnh, tự đi khám chữa bệnh nhiều lần. Những đề xuất nêu trên là giải pháp bền vững để bảo đảm cân đối quỹ mà không ảnh hưởng đến quyền lợi của người bệnh có thẻ BHYT.
Phẫu thuật nội soi cho bệnh nhân tại Trung tâm Kỹ thuật cao và Tiêu hóa Hà Nội.
Thực hiện Thông tư số 02/2017/TT-BYT ngày 15/3/2017 của Bộ Y tế quy định mức tối đa khung giá dịch vụ khám bệnh, chữa bệnh không thuộc phạm vi thanh toán của quỹ BHYT có hiệu lực từ ngày 1/6/2017 áp dụng cho đối tượng không tham gia BHYT và người có thẻ BHYT nhưng không sử dụng, đầu tháng 7/2017, HĐND TP Hà Nội đã thông qua nghị quyết điều chỉnh giá 1916 dịch vụ y tế áp dụng cho người không có thẻ BHYT và được thực hiện từ 1/8. Theo thống kê, Hà Nội có 82,4% dân số có thẻ BHYT trong đó bao gồm người già, trẻ em dưới 6 tuổi, người nghèo và cận nghèo, đối tượng chính sách xã hội, số còn lại là 17,6% dân số có mức sống ổn định nhưng chưa tham gia BHYT.
Bắt đầu từ ngày 1/8/2017, tất cả các bệnh viện của Hà Nội đã đồng loạt tăng giá 1916 dịch vụ y tế theo Thông tư 02/2017/TT-BYT của Bộ Y tế với mức tăng khoảng 20%. Theo TS Nguyễn Khắc Hiền, Giám đốc Sở Y tế cho biết, việc điều chỉnh giá cũng giúp các cơ sở y tế có điều kiện đầu tư cơ sở vật chất nâng cao chất lượng dịch vụ y tế phục vụ người dân. Mặt khác, những người chưa có thẻ BHYT trước đây đi khám chữa bệnh có giá dịch vụ y tế thấp hơn người có thẻ BHYT thì nay mức giá dịch vụ y tế được áp dụng công bằng cho cả người có thẻ BHYT và người không có thẻ BHYT. Từ đó, người dân sẽ thấy được lợi ích của BHYT để tham gia và càng rõ hơn tầm quan trọng và ý nghĩa của việc tham gia BHYT, bảo đảm chủ trương tiến tới BHYT toàn dân và làm quỹ BHYT bền vững hơn.
Khánh Linh
Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết
Tweet
Những tin mới hơn
Được hưởng 100% chi phí khám chữa bệnh bảo hiểm y tế tuyến phường, xã
(10/11/2017)
Quyết liệt giảm chi bất hợp lý trong khám chữa bệnh BHYT
(01/11/2017)
Không có chuyện khống chế bình quân lượt khám bệnh và đơn thuốc cho y tế xã
(09/11/2017)
Trên 6 triệu lượt học sinh, sinh viên được khám chữa bệnh BHYT
(03/11/2017)
Tham gia BHYT, trách nhiệm của gia đình, sinh viên, nhà trường và xã hội
(02/11/2017)
Những tin cũ hơn
Quỹ bảo hiểm y tế dự báo bội chi hơn 10.000 tỷ đồng năm 2017
(30/08/2017)
Phó Thủ tướng yêu cầu báo cáo sử dụng quỹ bảo hiểm y tế
(11/08/2017)
Tháo gỡ khó khăn trong chuyển đổi nguồn lực điều trị HIV/AIDS sang quỹ BHYT
(06/08/2017)
Lại lo vỡ quỹ bảo hiểm y tế
(05/09/2017)
Những điểm mới về bảo hiểm y tế học sinh sinh viên năm học 2017-2018
(03/09/2017)
Chương trình “Bảo hiểm y tế toàn dân - Chung tay vì sức khỏe cộng đồng”
(01/07/2017)
Bảo hiểm y tế cho bệnh nhân HIV/AIDS: Nhanh chóng tháo gỡ khó khăn
(04/07/2017)
Tăng cường kiểm soát chi phí khám chữa bệnh, đảm bảo quyền lợi cho người tham gia bảo hiểm y tế
(14/07/2017)
Siết chi phí, nhưng không cắt giảm quyền lợi người tham gia bảo hiểm y tế
(07/09/2017)
Đồng hành trong chăm sóc sức khỏe thế hệ trẻ
(06/09/2017)
Thăm dò ý kiến
Theo bạn, giao diện Cổng thông tin điện tử của Sở Y tế Hà Nội?
Rất đẹp.
Đẹp
Bình thường
Tất cả các ý kiến trên
Liên kết
- Select website -
Bộ Y tế
Cục quản lý dược
Sức khỏe đời sống
Tin mới
Sở Y tế Hà Nội: Tri ân các thầy thuốc, nhà giáo nhân Ngày nhà giáo Việt Nam
Đình chỉ lưu hành và thu hồi thuốc viên nang cứng Sarinex
Khẳng định “thương hiệu” của một bệnh viện đa khoa tuyến huyện
Vi chất dinh dưỡng - Bổ sung thế nào là an toàn?
Trường THCS Thanh Am, quận Long Biên trang bị kiến thức, kỹ năng phòng chống xâm hại trẻ em cho học sinh
Thống kê
Đang truy cập
80
Máy chủ tìm kiếm
18
Khách viếng thăm
62
Hôm nay
2,474
Tháng hiện tại
92,060
Tổng lượt truy cập
1,803,910
Bạn đã không sử dụng Site,
Bấm vào đây để duy trì trạng thái đăng nhập
. Thời gian chờ:
60
giây
Đăng nhập
Đăng ký
Hãy đăng nhập thành viên để trải nghiệm đầy đủ các tiện ích trên site
Đăng nhập
Quên mật khẩu?
Để đăng ký thành viên, bạn cần khai báo tất cả các ô trống dưới đây
Bạn thích môn thể thao nào nhất
Món ăn mà bạn yêu thích
Thần tượng điện ảnh của bạn
Bạn thích nhạc sỹ nào nhất
Quê ngoại của bạn ở đâu
Tên cuốn sách "gối đầu giường"
Ngày lễ mà bạn luôn mong đợi
Tôi đồng ý với
Quy định đăng ký thành viên

WARC-Truncated: length

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv4c_j1kD3_statistic_vi=l2hpYW2faWVgbg%2C%2C; expires=Sat, 18-Nov-2017 10:33:27 GMT; Max-Age=1800; path=/; domain=.soyte.hanoi.gov.vn; httponly

Content-Language: vi


text:
- Hoạt động cuối:
- 6/4/15
- Tham gia ngày:
- 6/4/15
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
- 0
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 23/9/91 (Tuổi: 26)
lùn
New Member, Nữ, 26
- lùn được nhìn thấy lần cuối:
- 6/4/15
-
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 23/9/91 (Tuổi: 26)
Tương tác

markdown:
![ lùn](http://svnhforum.com/forum/data/avatars/l/108/108065.jpg?1428290897)
- Hoạt động cuối:
- 6/4/15
- Tham gia ngày:
- 6/4/15
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
[0](members/lun.108065/trophies)
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 23/9/91 (Tuổi: 26)
# lùn
New Member, Nữ, 26
- lùn được nhìn thấy lần cuối:
- 6/4/15
-
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Giới tính:
- Nữ
- Sinh nhật:
- 23/9/91 (Tuổi: 26)
### Tương tác

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Server: nginx

Vietnix-Cache: HIT from backend


text:
- Hoạt động cuối:
- 5/3/13
- Tham gia ngày:
- 30/1/13
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
- 0
- Sinh nhật:
- 18/10/84 (Tuổi: 33)
- Nơi ở:
- luuthe232
- Nghề nghiệp:
- luuthe232
luuthe232
New Member, 33, đến từ luuthe232
- luuthe232 được nhìn thấy lần cuối:
- 5/3/13
-
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 18/10/84 (Tuổi: 33)
- Nơi ở:
- luuthe232
luuthe232
- Nghề nghiệp:
- luuthe232
Tương tác

markdown:
![ luuthe232](http://svnhforum.com/forum/styles/banh/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 5/3/13
- Tham gia ngày:
- 30/1/13
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
[0](members/luuthe232.40898/trophies)
- Sinh nhật:
- 18/10/84 (Tuổi: 33)
- Nơi ở:
[luuthe232](misc/location-info?location=luuthe232)
- Nghề nghiệp:
- luuthe232
# luuthe232
New Member, 33, đến từ
[luuthe232](misc/location-info?location=luuthe232)
- luuthe232 được nhìn thấy lần cuối:
- 5/3/13
-
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Sinh nhật:
- 18/10/84 (Tuổi: 33)
- Nơi ở:
[luuthe232](misc/location-info?location=luuthe232)
luuthe232
- Nghề nghiệp:
- luuthe232
### Tương tác


text:
- Hoạt động cuối:
- 12/11/12
- Tham gia ngày:
- 5/11/12
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
- 0
- Nơi ở:
- kế toán
ngocanh160493
New Member, đến từ kế toán
- ngocanh160493 được nhìn thấy lần cuối:
- 12/11/12
-
- Đang tải...
-
Giới thiệu
đh27kt03
- Nơi ở:
- kế toán
Tương tác

markdown:
![ ngocanh160493](http://svnhforum.com/forum/styles/banh/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 12/11/12
- Tham gia ngày:
- 5/11/12
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
[0](members/ngocanh160493.30212/trophies)
- Nơi ở:
[kế toán](misc/location-info?location=k%E1%BA%BF+to%C3%A1n)
# ngocanh160493
New Member, đến từ
[kế toán](misc/location-info?location=k%E1%BA%BF+to%C3%A1n)
- ngocanh160493 được nhìn thấy lần cuối:
- 12/11/12
-
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
đh27kt03
- Nơi ở:
[kế toán](misc/location-info?location=k%E1%BA%BF+to%C3%A1n)
### Tương tác


text:
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Thành viên
>
phungvanhung94
>
Hoạt động cuối:
28/5/15
Tham gia ngày:
20/8/13
Bài viết:
0
Đã được thích:
0
Điểm thành tích:
0
phungvanhung94
New Member
phungvanhung94 được nhìn thấy lần cuối:
28/5/15
Tin nhắn hồ sơ
Các bài đăng
Thông tin
Hiện tại không có tin nhắn trong hồ sơ của phungvanhung94.
Show Ignored Content
Đang tải...
Xem
Tương tác
Nội dung:
Tìm tất cả nội dung bởi phungvanhung94
Tìm tất cả chủ đề bởi phungvanhung94
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng nhập bằng Google
Tên tài khoản hoặc địa chỉ Email:
Bạn đã có tài khoản rồi?
Tích vào đây để đăng ký
Vâng, Mật khẩu của tôi là:
Bạn đã quên mật khẩu?
Duy trì đăng nhập
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Thành viên
>
phungvanhung94
>
Trang chủ
Diễn đàn
Video
Video
Liên kết nhanh
Video ngẫu nhiên
Video
Playlists
Diễn đàn học tập
ĐĂNG NHẬP | ĐĂNG KÝ
Diễn đàn
Liên kết nhanh
Tìm kiếm diễn đàn
Watched Tags
Bài viết gần đây
Menu


text:
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Thành viên
>
phuonganh
>
Hoạt động cuối:
8/6/11
Tham gia ngày:
8/6/11
Bài viết:
0
Đã được thích:
0
Điểm thành tích:
0
phuonganh
New Member
phuonganh được nhìn thấy lần cuối:
8/6/11
Tin nhắn hồ sơ
Các bài đăng
Thông tin
Hiện tại không có tin nhắn trong hồ sơ của phuonganh.
Show Ignored Content
Đang tải...
Xem
Tương tác
Nội dung:
Tìm tất cả nội dung bởi phuonganh
Tìm tất cả chủ đề bởi phuonganh
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng nhập bằng Google
Tên tài khoản hoặc địa chỉ Email:
Bạn đã có tài khoản rồi?
Tích vào đây để đăng ký
Vâng, Mật khẩu của tôi là:
Bạn đã quên mật khẩu?
Duy trì đăng nhập
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Thành viên
>
phuonganh
>
Trang chủ
Diễn đàn
Video
Video
Liên kết nhanh
Video ngẫu nhiên
Video
Playlists
Diễn đàn học tập
ĐĂNG NHẬP | ĐĂNG KÝ
Diễn đàn
Liên kết nhanh
Tìm kiếm diễn đàn
Watched Tags
Bài viết gần đây
Menu


text:
- Hoạt động cuối:
- 13/10/11
- Tham gia ngày:
- 27/9/11
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
- 0
- Nơi ở:
- ngân hàng
rothschild
New Member, đến từ ngân hàng
- rothschild được nhìn thấy lần cuối:
- 13/10/11
-
- Đang tải...
-
Giới thiệu
ttqtc k11
- Nơi ở:
- ngân hàng
Tương tác

markdown:
![ rothschild](http://svnhforum.com/forum/styles/banh/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 13/10/11
- Tham gia ngày:
- 27/9/11
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
[0](members/rothschild.10442/trophies)
- Nơi ở:
[ngân hàng](misc/location-info?location=ng%C3%A2n+h%C3%A0ng)
# rothschild
New Member, đến từ
[ngân hàng](misc/location-info?location=ng%C3%A2n+h%C3%A0ng)
- rothschild được nhìn thấy lần cuối:
- 13/10/11
-
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
ttqtc k11
- Nơi ở:
[ngân hàng](misc/location-info?location=ng%C3%A2n+h%C3%A0ng)
### Tương tác


text:
- Hoạt động cuối:
- 12/3/13
- Tham gia ngày:
- 12/3/13
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
- 0
- Nơi ở:
- Tunisia
- Nghề nghiệp:
- Tunisia
SafeWrerlyCef
New Member, đến từ Tunisia
- SafeWrerlyCef được nhìn thấy lần cuối:
- 12/3/13
-
- Đang tải...
-
Giới thiệu
- Nơi ở:
- Tunisia
Man
- Nghề nghiệp:
- Tunisia
Tương tác
- ICQ:
- 271148228

markdown:
![ SafeWrerlyCef](http://svnhforum.com/forum/styles/banh/xenforo/avatars/avatar_l.png)
- Hoạt động cuối:
- 12/3/13
- Tham gia ngày:
- 12/3/13
- Bài viết:
- 0
- Đã được thích:
- 0
- Điểm thành tích:
[0](members/safewrerlycef.48070/trophies)
- Nơi ở:
[Tunisia](misc/location-info?location=Tunisia)
- Nghề nghiệp:
- Tunisia
# SafeWrerlyCef
New Member, đến từ
[Tunisia](misc/location-info?location=Tunisia)
- SafeWrerlyCef được nhìn thấy lần cuối:
- 12/3/13
-
- Đang tải...
-
### Giới thiệu
- Nơi ở:
[Tunisia](misc/location-info?location=Tunisia)
Man
- Nghề nghiệp:
- Tunisia
### Tương tác
- ICQ:
- 271148228


text:
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Thành viên
>
unlessluv
>
Hoạt động cuối:
12/5/13
Tham gia ngày:
12/5/13
Bài viết:
0
Đã được thích:
0
Điểm thành tích:
0
unlessluv
New Member
unlessluv được nhìn thấy lần cuối:
12/5/13
Tin nhắn hồ sơ
Các bài đăng
Thông tin
Hiện tại không có tin nhắn trong hồ sơ của unlessluv.
Show Ignored Content
Đang tải...
Xem
Tương tác
Nội dung:
Tìm tất cả nội dung bởi unlessluv
Tìm tất cả chủ đề bởi unlessluv
Đăng nhập bằng Facebook
Đăng nhập bằng Google
Tên tài khoản hoặc địa chỉ Email:
Bạn đã có tài khoản rồi?
Tích vào đây để đăng ký
Vâng, Mật khẩu của tôi là:
Bạn đã quên mật khẩu?
Duy trì đăng nhập
Diễn đàn chính thức sinh viên Học viện Ngân Hàng
Trang chủ
Thành viên
>
unlessluv
>
Trang chủ
Diễn đàn
Video
Video
Liên kết nhanh
Video ngẫu nhiên
Video
Playlists
Diễn đàn học tập
ĐĂNG NHẬP | ĐĂNG KÝ
Diễn đàn
Liên kết nhanh
Tìm kiếm diễn đàn
Watched Tags
Bài viết gần đây
Menu


text: Cần lắp phun sương quận 2/// 0932 784 636 Cần lắp phun sương quận 2/// 0932 784 636 Cần lắp phun sương quận 2/// 0932 784 636 Hãy cẩn thận với vấn đề sức khỏe của bạn khi mùa nắng nóng đang diễn ra. Hãy lắp ngay cho mình một chiếc máy phun sương để đảm bảo rằng sức khỏe của bạn và gia đình luôn được đảm bảo. Cái nắng nóng của Sài Gòn không bao giờ dừng lại thay vào đó là thời gian kéo dài mang đến cảm giác rất khó chịu, có nhiều biện pháp để giải quyết cái nắng gay gắt này, biện pháp được nhiều người sử dụng nhất hiện nay đó là lắp máy phun sương. Hãy đến với HỆ THỐNG PHUN SƯƠNG ĐẠI PHÁT để được tư vấn, thiết kế lắp đặt máy phun sương với chi phí thấp nhất, giá thành rẻ nhất : Nhận cung cấp, mua bán máy phun sương. Lắp đặt hệ thống máy phun sương gia đình, quán cafe, nhà hàng, quán nhậu, vườn hoa...lắp máy phun sương làm mát mái tôn, máy phun sương cho công nghiệp... Nhận sửa máy phun sương do nguồn nước không ổn định, máy không hoạt động, nguồn nước ra bị yếu, ra không đều, phun như mưa... Lắp tận nơi với giá thành rẻ, báo giá trước khi lắp đặt, tư vấn khảo sát miễn phí. Làm việc tất cả các ngày trong tuần cả ngày lễ và chủ nhật. Mọi chi tiết xin liên hệ Hotline: 0932 784 636 - 0978 12 69 13 Email : phunsuongdaiphat@gmail.com Địa chỉ :255/7 Thảo Điền- Quận 2 - TPHCM


text: Cây nước nóng lạnh FujiE WD1011BRC, LH: 0934.89.39.55 Giá: Cây nước nóng lạnh FujiE WD1011BRC Khuếch đại tín hiệu truyền hình cáp PACIFIC- PDA 8640 Thông tin chi tiếtThời gian làm lạnh : 0.8L/h 10 ~ 15oC Thời gian làm nóng: 5L/h 85 ~ 95oC Phương pháp làm mát: bán dẫn làm mát Mô tả: làm nóng với làm lạnh Trọng lượng: 11.2kg Trọng lượng (cả bao bì): 12.9 kg Phương pháp làm mát: Làm lạnh điện tử Kích thước: 365 x 390 x 1090 mm, hình dáng to, ngăn chứa đồ rộng hơn cây nước cùng loại trên thị trường Mặt gương sáng bóng sang trọng, xung quanh và phía trên sơn bóng đỏ, các viền bằng vật liệu nhôm nhẹ sơn đỏ chắc chắn, tay cầm mở kiểu tủ lạnh lịch sự tiện nghi. Công nghệ Nhật bản, Chính hãng BẢO HÀNH 12 THÁNG THEO TIÊU CHUẨN NHÀ SẢN XUẤT GIAO HÀNG TẬN NƠI TRONG TP.HCM =============================== MỌI THÔNG TIN VUI LÒNG LIÊN HỆ: CTY TNHH ANH ĐÀO PHÚ HOTLINE: 0934.89.39.55 EMAIL: anhdaophu@gmail.com YH: minhtri_adp ************HOTLINE: 0934.89.39.55********** Website: anhdaophu.com hay website: maylocnuocnonglanh.net hoặc: http://may-nong-lanh.com Website: http://bodaytruyenhinhcap.com


text: **** Từ khóa hay tìm kiếm **** trồng rau thủy canh tại gia đình Lâm Đồng| giá giàn trồng rau sân thượng | lắp đặt thủy canh hcm | linh kiện thổ canh | giá chậu trồng rau hcm | lắp trồng rau thổ canh sân thượng | ** nơi bán tại TPHCM: quận 1, quận 4, quận 8, quận 12, quận Thủ Đức, q3, q5, q9, q11, q.Thủ Đức, quận 3, quận 6, quận 8, quận 11, quận Bình Thạnh ...** | bán trồng rau thổ canh sân thượng ở hcm | trồng rau mầm | tìm mua trồng rau sạch vườn nhà | lắp đặt trồng rau thổ canh ở nhà | thiết kế thủy canh| cung cấp giàn thủy canh rẻ | trồng rau thủy canh trong vườn | giá thủy canh | trồng rau thủy canh sân thượng ... Giao hàng nhanh tại TP HCM, Hà Nội, và các tỉnh HẠT GIỐNG VÀ GIẢI PHÁP TRỒNG RAU TẠI NHÀ S&S Xin kính chào quý khách ! Hiện tại, khách quan cho thấy vấn đề vệ sinh an toàn thực phẩm nói chung và vấn đề rau an toàn nói riêng đang ở mức báo động. Phần lớn các loại rau, quả ở thành thị là không rõ nguồn gốc, được trồng trong môi trường không đảm bảo vệ sinh an toàn thực phẩm, dư lượng thuốc BVTV, dư lượng nitrat, dư lượng kim loại nặng, các vi sinh vật gây hại cho sức khỏe con người đều vượt mức cho phép. => Từ những vấn nạn trên, chúng tôi xây dựng giải pháp tạo kênh rau sạch, nhằm chia sẻ cho mọi người, đặc biệt cư dân tại các thành phố lớn có thể tự mình trồng rau sạch để sử dụng cho cả gia đình nhất là gia đình có con nhỏ. Cung cấp sỉ & lẻ hạt giống, hệ thống trồng rau nhà phố và vật tư trồng rau thổ canh Để sở hữu một hệ thống trồng rau sạch thổ canh hay thủy canh hãy liên hệ với chúng tôi theo số điện thoại: 0868.703.079 (DĐ) 1. Dịch vụ Cung cấp sỉ và lẻ vật tư trồng rau thổ canh như: Hạt giống, Khay trồng, Đất sạch dinh dưỡng, phân bón và các vật tư khác. Cung cấp cây giống: Rau ăn lá, rau ăn quả, rau ăn củ một số loại rau khác. Cung cấp sỉ và lẻ vật tư hệ thống thủy canh: thủy canh tĩnh, thủy canh hồi lưu. Tư vấn giải pháp, lắp đặt trọn gói hệ thống thủy canh tĩnh, thủy canh hồi lưu và một số giải pháp thủy canh khác. Giao hàng tận nơi trong vòng 24h kể từ khi đặt hàng. Cung cấp sỉ & lẻ hệ thống trồng rau thủy canh, vật tư thủy canh 2. Chăm sóc khách hàng Quý khách hàng nào có thắc mắc về tất cả các vấn đề liên quan, xin vui lòng liên hệ tới bộ phận chăm sóc khách hàng 0866.8181.44. Chúng tôi cam kết sẽ phản hồi khách hàng với thái độ nhiệt tình và trong thời gian sớm nhất. 3. Lắp đặt và báo giá. Đối với khách hàng mua sản phẩm về từ lắp đặt chúng tôi sẽ gửi báo giá ngay. Đối với khách hàng cần khảo sát mặt bằng và tư vấn về hệ thống cho phù hợp với không gian, chúng tôi sẽ báo giá sau khi khảo sát và đưa ra giải pháp hợp lý. 4. Đội ngũ nhân viên. Chúng tôi sở hữu đội ngũ nhân viên, cựu nhân viên tốt nghiệp kỹ sư đúng chuyên ngành trồng trọt, bảo vệ thực vật, rau và cây cảnh.., có nhiều năm kinh nghiệm trong lĩnh vực trồng rau và trồng rau nhà phố. Vì vậy, chúng tôi tin tưởng sẽ tạo ra được giá trị cho cộng đồng. 5. Chi tiết một số sản phẩm phân phối S&S Ø Khay/chậu trồng 65 đen ( Size: 65L-42W-16H ) ----------------------------> 55.000đ Ø Khay/chậu trồng 66 đen ( Size: 66L-46W-21H ) ----------------------------> 78.000đ Ø Chậu dài 70 trắng ( Size: 70L-27W-20H ) ------------------------------------> 72.000đ Ø Chậu dài 72 trắng ( Size: 72L-27W-20H ) ------------------------------------> 88.000đ Ø Các loại chậu hình trụ dài: Vuông, tròn ---------------------------------------> (đang cập nhật) Ø Đất sạch dinh dưỡng tribat ( 20dm2 = 10kg ) -------------------------------> 45.000đ Ø Đất sạch trồng rau chuyên dụng tribat ( 20dm2 = 10kg ) ------------------> 55.000đ Ø Và một số loại đất chuyên dụng khác ----------------------------------------> (đang cập nhật) Ø Phân trùn quế (2kg, 5kg, 8kg, 10kg…) --------------------------------------> (đang cập nhật) Ø Kệ đỡ, giá treo, hàng rào nhựa ------------------------------------------------> (đang cập nhật) Ø Dụng cụ làm vườn --------------------------------------------------------------> (đang cập nhật) Ø Viên nén ươm hạt ---------------------------------------------------------------> 1.500đ Ø Vật tư thủy canh: Ống thủy canh, máy bơm, rọ nhựa, kệ thủy canh, dung dịch dinh dưỡng… --------------------- MỌI CHI TIẾT XIN LIÊN HỆ: HẠT GIỐNG VÀ GIẢI PHÁP TRỒNG RAU TẠI NHÀ S&S WEBSITE: trongraunhapho.vn EMAIL: trongraunhapho@gmail.com SKYPE: tuvansas TEL: 0868.703.079 (DĐ) – 0866.8181.44 Đ/C: 50/20 Nhất Chi Mai, Phường 13, quận.Tân Bình, TP.HCM FAN PAGE: facebook.com/trongraunhapho.vn ZALO ADD: 0973.654.817 (Anh mantodea) ZALO PAGE: Quý khách vui lòng quét mã bên dưới. ***** RẤT HÂN HẠNH PHỤC VỤ QUÝ KHÁCH ! ***** --------- TAGS -------- trồng rau thổ canh ở nhà, trồng rau mầm ở nhà, trồng rau thổ canh tại gia đình, trồng rau sạch tại nhà, trồng rau thủy canh, trồng rau thổ canh, trồng rau sạch sân thượng, trồng rau mầm nhà phố, trồng rau mầm nhà phố, trồng rau sạch trong vườn, trồng rau sạch sân thượng --------- KHU VỰC PHỤC VỤ NHANH TẠI -------- TP.HỒ CHÍ MINH: Tại Quận 1. Tại Quận 2. Tại Quận 3. Tại Quận 4. Tại Quận 5. Tại Quận 6. Tại Quận 7. Tại Quận 8. Tại Quận 9. Tại Quận 10. Tại Quận 11. Tại Quận 12. Tại Quận Gò Vấp. Tại Quận Tân Bình. Tại Quận Tân Phú. Tại Quận Bình Thạnh. Tại Quận Phú Nhuận. Tại Quận Thủ Đức. Tại Quận Bình Tân. Tại Huyện Củ Chi. Tại Huyện Hóc Môn. Tại Huyện Bình Chánh --------- ĐỊA CHỈ TOÀN QUỐC TẠI -------- Hà Nội. TP.HCM. Đà Nẵng. An Giang. Bà Rịa – Vũng Tàu. Bạc Liêu. Bắc Giang. Bắc Kạn. Bắc Ninh. Bến Tre. Bình Dương. Bình Định. Bình Phước. Bình Thuận. Cao Bằng. Cà Mau. Cần Thơ. Đắk Lắk. Đắk Nông. Điện Biên. Đồng Nai. Đồng Tháp. Gia Lai. Hà Giang. Hà Nam. Hà Tĩnh. Hải Dương. Hải Phòng. Hậu Giang. Hòa Bình. Hưng Yên. Khánh Hòa. Kiên Giang. Kon Tum. Lai Châu. Lào Cai. Lạng Sơn. Lâm Đồng. Long An. Nam Định. Nghệ An. Ninh Bình. Ninh Thuận. Phú Thọ. Phú Yên. Quảng Bình. Quảng Nam. Quảng Ngãi. Quảng Ninh. Quảng Trị. Sóc Trăng. Sơn La. Tây Ninh. Thanh Hóa. Thái Bình. Thái Nguyên. Huế. Tiền Giang. Trà Vinh. Tuyên Quang. Vĩnh Long. Vĩnh Phúc. Yên Bái