text:
(PL)- Tin từ Văn phòng UBND TP Đà Nẵng ngày 10-11 cho biết Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Huỳnh Đức Thơ đã ký văn bản trình Thủ tướng Chính phủ cho phép Đà Nẵng được điều chỉnh đồ án quy hoạch chung xây dựng TP đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho rằng việc điều chỉnh là cần thiết, do đề án điều chỉnh quy hoạch chung TP được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2013 đã nảy sinh những vấn đề mới, có tác động lớn đến sự phát triển đô thị.
UBND TP Đà Nẵng đề nghị định hướng phát triển kinh tế-xã hội cần điều chỉnh theo hướng dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp. Các khu công nghiệp tại Đà Nẵng đã cơ bản lấp đầy nên cần hình thành thêm các khu công nghiệp mới, cảng Tiên Sa đã quá tải, việc di dời ga đường sắt hiện hữu ra khỏi trung tâm là cấp bách… Ngoài ra, Đà Nẵng là đô thị có diện tích hạn chế nên việc phát triển hệ thống không gian ngầm là tất yếu.
LÊ PHI

markdown:
![ Phát triển không gian ngầm ở Đà Nẵng là xu thế tất yếu](http://image.plo.vn/w653/Uploaded/thanhtung/2016_11_11/ham-chui-da-nang_UZRV.jpg)
(PL)- Tin từ Văn phòng UBND TP Đà Nẵng ngày 10-11 cho biết Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng Huỳnh Đức Thơ đã ký văn bản trình Thủ tướng Chính phủ cho phép Đà Nẵng được điều chỉnh đồ án quy hoạch chung xây dựng TP đến năm 2030, tầm nhìn đến năm 2050.
Chủ tịch UBND TP Đà Nẵng cho rằng việc điều chỉnh là cần thiết, do đề án điều chỉnh quy hoạch chung TP được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt năm 2013 đã nảy sinh những vấn đề mới, có tác động lớn đến sự phát triển đô thị.
UBND TP Đà Nẵng đề nghị định hướng phát triển kinh tế-xã hội cần điều chỉnh theo hướng dịch vụ - công nghiệp - nông nghiệp. Các khu công nghiệp tại Đà Nẵng đã cơ bản lấp đầy nên cần hình thành thêm các khu công nghiệp mới, cảng Tiên Sa đã quá tải, việc di dời ga đường sắt hiện hữu ra khỏi trung tâm là cấp bách… Ngoài ra, Đà Nẵng là đô thị có diện tích hạn chế nên việc phát triển hệ thống không gian ngầm là tất yếu.
**LÊ PHI**

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=AZpPCyYr5Qjs7BZvmT8fRBR9IrRZliJ7BdjHWW0wAX4wYFBCjmZeHqpaz7UOIB8ivDqC1k40GdE6UJI4TP0bOg605HCg1vYYrHehCCx9Al0bi-fIbTC2dGKRz2Bljzpx2xS-P_mi_08-ZeDVq-ReHg2; domain=plo.vn; expires=Fri, 29-Sep-2017 21:34:31 GMT; path=/; HttpOnly

X-Cache: MISS from xCache11-02


text:
Dưới nhiệt độ mỗi lúc một lạnh, Hà Nội có những con phố, con ngõ vắng người qua lại...
Nhưng cũng có nơi vẫn nhiều phương tiện qua lại, những người ra đường vào đêm co ro trong lạnh giá.
Một thanh niên trong lúc chờ đèn đỏ ở ngã tư Nguyễn Chí Thanh - Kim Mã khoác vội chiếc áo vì lạnh.
Một thanh niên khác, khoác tạm chiếc áo mưa mỏng lên người để chắn gió.
Những người phụ nữ vẫn miệt mài trong đêm để mưu sinh bên chiếc xe đạp.
Dường như họ đã quên cả cái lạnh...
Tại một công trường, những công nhân vẫn đang hăng say làm việc bất kể thời tiết.
Đêm qua, một cây cổ thụ trên dưới trăm tuổi bị đổ ở đường Đện Biên Phủ, những người công nhân cũng phải vất vả làm việc cả đêm để để kịp giải phóng mặt bằng.
Tại phố Hàng Đậu, hai người vô gia cư nằm tạm trước cửa một cửa hàng...
Họ co ro trong đêm lạnh, chốc chốc lại xoay mình đổi hướng nằm vì lạnh.
Chân cầu Long Biên, một phụ nữ cũng cố gắng thu mình trên chiếc ghế đá lạnh giá để chợp mắt.
Phía bên kia, người chủ bán trà đá cũng tranh thủ nghỉ ngơi khi vắng khách.
Một người đàn ông đang nằm nghe đài dưới gốc cây.
Một người vô gia cư tại một điểm buýt trong chiếc chăn mỏng hở nửa mình vẫn ngủ ngon giấc.
Chợ Long Biên vẫn ồn ào tập nập trong đêm.

markdown:
![ Hà Nội: Những phận đời trong đêm lạnh giá](http://image.plo.vn/w653/Uploaded/phihung/2016_11_24/ha-noi-trong-dem-lanh-gia_7_YQZG_thumb.jpg)
*Dưới nhiệt độ mỗi lúc một lạnh, Hà Nội có những con phố, con ngõ vắng người qua lại...*
*Nhưng cũng có nơi vẫn nhiều phương tiện qua lại, những người ra đường vào đêm co ro trong lạnh giá.*
*Một thanh niên trong lúc chờ đèn đỏ ở ngã tư Nguyễn Chí Thanh - Kim Mã khoác vội chiếc áo vì lạnh.*
*Một thanh niên khác, khoác tạm chiếc áo mưa mỏng lên người để chắn gió.*
*Những người phụ nữ vẫn miệt mài trong đêm để mưu sinh bên chiếc xe đạp.*
*Dường như họ đã quên cả cái lạnh...*
*Tại một công trường, những công nhân vẫn đang hăng say làm việc bất kể thời tiết.*
*Đêm qua, một cây cổ thụ trên dưới trăm tuổi bị đổ ở đường Đện Biên Phủ, những người công nhân cũng phải vất vả làm việc cả đêm để để kịp giải phóng mặt bằng.*
*Tại phố Hàng Đậu, hai người vô gia cư nằm tạm trước cửa một cửa hàng...*
*Họ co ro trong đêm lạnh, chốc chốc lại xoay mình đổi hướng nằm vì lạnh.*
*Chân cầu Long Biên, một phụ nữ cũng cố gắng thu mình trên chiếc ghế đá lạnh giá để chợp mắt.*
*Phía bên kia, người chủ bán trà đá cũng tranh thủ nghỉ ngơi khi vắng khách.*
*Một người đàn ông đang nằm nghe đài dưới gốc cây.*
*Một người vô gia cư tại một điểm buýt trong chiếc chăn mỏng hở nửa mình vẫn ngủ ngon giấc.*
*Chợ Long Biên vẫn ồn ào tập nập trong đêm.* **PHI HÙNG**

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Cache-Control: private

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: .ASPXANONYMOUS=RhiVhYgJ4u4RRev-0nWpLtdKZQHLFqCzLd7uqOaOkJjGeFHW1AGG8xhY9gP6jcSmGxTEbacD8V8rKID0s6nkpDzOvfBMLu-hN7FI4om6iP3p2W0SeyqzHYJLtEUVIShWcPcv2mEURD9-7Zg5nusGYQ2; domain=plo.vn; expires=Fri, 29-Sep-2017 21:34:09 GMT; path=/; HttpOnly


text:
Đầu thu truyền hình kỹ thuật số STB-1506
Liên hệ: 02253 742 839- 0904 329118
Địa chỉ: Số 615 Thiên Lôi- Lê Chân- Hải Phòng
ĐẦU THU KỸ THUẬT SỐ STB-1506 GIÁ: 450.000 VNĐ/ chiếc
Anten HD Gain giá 150.000 VNĐ ( có thể lắp đặt trong nhà )
- Đầu thu STB-1506 thiết kế hiện đại, tinh tế.
- Với STB 1506 bạn có thể xem được hơn 50 kênh truyền hình SD&HD độ nét cao
- Không phải trả phí hàng tháng.
Tính năng của đầu thu kỹ thuật số STB-1506
Tự động dò tất cả các kênh truyền hình kỹ thuật số và các kênh phát thanh.
Lịch phát sóng: 7 ngày
Hẹn giờ mở, tắt chương trình
Tạm dừng và ghi lại chương trình
Chơi nhạc, phim, xem ảnh trên thiết bị lưu trữ ngoài. Hỗ trợ các định dạng VIDEO, Nhạc, Ảnh như MP4, MKV, VOB, AVI, MP3, JPEG…
Khóa trẻ em
Nâng cấp phần mềm qua USB
Chế độ chờ tiết kiệm điện < 1W
Cặp loa Technics SB – 2690 đẹp – có ảnh thật
()
Thiết bị chống sét mạng Lan, chống sét cho camera IP
(1500697903)
Box ghi âm điện thoại 8 kênh kết nối usb tansonic tx2006
(1500693647)
Nguồn 12V - 2A dùng trong nhà và ngoài trời
(1500693608)
Bộ tool kit cáp quang 4 món
(1500693589)
Máy chiếu Optoma HD200D chính hãng giá rẻ
(1500693587)
Máy vê bột mỳ giá rẻ và tốt nhất thị trường hiện nay
Lò nướng bánh mỳ đối lưu giá rẻ và tốt nhất hiện nay
Lò nướng bánh trung thu các loại giá rẻ và tốt nhất hiện nay
Lò nướng bánh mỳ 1 tầng 2 khay giá rẻ và tốt nhất hiện nay
Lò nướng bánh mỳ 2 tầng 4 khay giá rẻ và tốt nhất hiện nay
Lò nướng bánh trung thu
chuyền phân phối các dòng máy lạnh trong tp hcm và ngoài tp hồ chí minh
Máy dán miệng cốc giá rẻ và tốt nhất hiện nay
Xi lanh thủy lực, Xylanh thủy lực, Xylanh thủy lực chính hãng giá tốt
Máy indate giá rẻ và tốt nhất hiện nay
Máy vặt lông gia cầm siêu nhanh siêu sạch giá rẻ và tốt nhất hiện nay
Máy trộn bột giá rẻ và tốt nhất thị trường hiện nay
Máy nướng xúc xích giá rẻ và tốt nhất thị trường hiện nay
Máy hút chân không giá rẻ và tốt nhất thị trường hiện nay
Nhà Biệt thư
Nhà riêng
Dự án
Căn hộ Chung cư
Kho-Nhà xưởng
Đất ở - Đất thổ cư
Nhà hàng- Khách sạn
Khác
Mặt bằng - Cửa hàng
Văn Phòng
Việc tìm người
Người tìm việc
Dịch vụ lao động
Tuyển sinh
Đào tạo
Du học
Bán Ô tô
Mua Ô tô
Cần thuê Ô tô
Cho thuê Ô tô
Phụ tùng Ô tô
Dịch vụ sửa chữa
Mua xe
Bán xe
Cần thuê xe máy
Cho thuê xe máy
Phụ tùng xe máy
Máy vi tính
Điện thoại di động
Điện tử gia dụng
Du lịch
Y tế
Vệ sinh thông tắc
Thiết kế, in ấn
Tư vấn thuế, luật
Đổ mực, sửa chữa máy VP
Tài chính, ngân hàng
Lắp đặt ĐT, TH cáp, Internet
PR - Tổ chức sự kiện
Nội, ngoại thất
Thời trang Nữ
Thời trang Nam
Mỹ phẩm
Phụ kiện
Tìm đối tác trong nước
Tìm đối tác ngoài nước
Vật liệu xây dựng
Máy móc - thiết bị
Mặt hàng khác

markdown:
**
(1500697903)
Thiết bị chống sét mạng Lan, chống sét cho camera IP** **
(1500693608)
Nguồn 12V - 2A dùng trong nhà và ngoài trời** **
(1500693589)
Bộ tool kit cáp quang 4 món** **
(1500693587)
Máy chiếu Optoma HD200D chính hãng giá rẻ**

WARC-Truncated: length

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Vary: Accept-Encoding

Set-Cookie: nv3c_H83v5_nvvithemever=mQ%2C%2C; expires=Sun, 22-Jul-2018 10:56:36 GMT; path=/; domain=.raovat24.com.vn; httponly

Content-Language: vi


text:
Tuần báo Time số ngày 3/11 đăng bài viết của 8 chuyên viên y tế trả lời 12 câu hỏi tự đặt ra về mối đe dọa của bệnh dịch Ebola xuất phát từ Tây Phi châu và đang đe dọa lan tràn khắp thế giới. Sau đây là tóm tắt các ý chính của 12 câu hỏi và trả lời
** Trần Bình Nam **
** Trần Bình Nam **
1. Ebola là gì và đang đe dọa thế giới như thế nào?
Bệnh Ebola xuất hiện đầu tiên năm 1976 tại Phi châu do virus Ebola và là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất từ trước tới nay trên thế giới. Từ 2 đến 21 ngày sau khi nhiễm, bệnh xuất hiện với các triệu chứng như sốt, khô cổ, nhức bắp thịt, nhức đầu. Bệnh nhân chết vì cơn sốt làm xuất huyết. Ebola tái xuất hiện tại 3 nước Liberia, Sierra Leone và Guinea ở Tây Phi châu trong 2 tháng qua với gần 9000 người nhiễm bệnh và hơn 4.400 người chết. Bệnh đã truyền lẻ tẻ qua các nước Nigeria, Senegal ở Phi châu, Tây Ban Nha ở Âu châu và Hoa Kỳ. Tại Hoa Kỳ đã có một tử vong và đang gây cơn sốt. Cơ quan phòng ngừa và Chống bệnh truyền nhiễm tại Hoa Kỳ (Centers for Desease Control and Prevention – CDC) do bác sĩ Tom Frieden làm giám đốc đang tìm mọi cách đối phó. Và trước cơn lo lắng của dân chúng, ngày 17/10 tổng thống Obama đã bổ nhiệm ông Ron Klain, nguyên Tham mưu trưởng Bạch cung làm toàn quyền (Csar) phối hợp nỗ lực quốc gia chống bệnh Ebola (Alex Altman – Alice Park – Tessa Berenson và Zeke Miller).
Ebola Virus
2. Bệnh Ebola truyền nhiễm như thế nào?
Khác với virus bệnh cúm truyền nhiễm qua không khí và hơi thở, virus Ebola chỉ có thể sống trong dung dịch lỏng của người bệnh như nước miếng, mồ hôi, máu, phân, nước tiểu và thức ăn từ bao tử và truyền bệnh qua người khác nếu đụng chạm các chất lỏng trên (Alice Park).
3. Ai có quyền ra lệnh cách li người bệnh và người bệnh có quyền chống lệnh cách li không?
Trong trường hợp này việc áp dụng luật và quyền rất phức tạp. Thường các bác sĩ trị bệnh có thể đề nghị cách li người bị bệnh hay người bị nghi đã tiếp xúc với người bệnh, và sự tự nguyện hợp tác của đương sự. Luật liên bang không cho phép tiết lộ danh tính người bị cách li và giới hạn cách li không quá 21 ngày. Từ chối lệnh cách li có thể bị truy tố tùy theo luật tiểu bang. Các hãng hàng không hay tàu du ngoạn dài ngày (cruise ships) có thể cách li khách hàng hay từ chối không chở một đối tượng bị nghi đã nhiễm bệnh (Josh Sanburn).
4. Thuốc chủng ngừa và thuốc chữa bệnh như thế nào?
Cho đến lúc này Cơ quan Liên bang về thuốc men (Federal Drug Administration – FDA) chưa chấp thuận một thuốc chủng ngừa hay thuốc chữa bệnh Ebola nào cả. Các nhà khoa học đang xoay xở và FDA đã chấp thuận trên nguyên tắc cho dùng ZMapp để chữa cho hai bác sĩ Kent Brantly và Nancy Writebol nhiễm bệnh từ Phi châu và được đưa về điều trị tại Atlanta. Hai bác sĩ Brantly và Writebol đã khỏi bệnh. Sau đó bác sĩ Brantly đã cho huyết tương làm thuốc chữa bệnh cho cô y tá Nancy Pham gốc Việt Nam bị nhiễm Ebola khi săn sóc cho một bệnh nhân khác. Nancy Pham đã được cứu sống. Hiện các hãng bào chế đang nỗ lực sản xuất Zmapp. Các nhà khoa học cũng đang thí nghiệm hai thuốc chủng ngừa tại Hoa Kỳ, Mali và Thụy Sĩ trên những người tự nguyện. Chừng tháng 12 này sẽ biết kết quả. Nếu tốt Cơ quan Y tế Thế giới (World Health Organization – WHO) sẽ dùng cho các nhân viên y tế đang săn sóc bệnh nhân Ebola tại Phi châu. WHO cũng đang dùng huyết tương của các bệnh nhân thoát chết để làm thuốc chống bệnh và sẽ cung cấp cho các trung tâm chữa bệnh tại Liberia trong tháng tới. FDA cũng đang thúc đẩy các hãng bào chế nghiên cứu tìm tòi thuốc chữa và cho phép các hãng bào chế thử nghiệm trên thú vật được cho nhiễm bệnh (Alice Park).
5. Có thể bị nhiễm bệnh nếu đụng chạm một nơi người bệnh Ebola đã đụng chạm không?
Trên nguyên tắc là “không” nếu đụng chạm vào những nơi người bệnh đã đụng vào thí dụ như cái ngắt điện, dụng cụ y khoa dùng khám bệnh, khung giường ngủ v.v…ngoại trừ nơi đó còn sót lại chất lỏng của người bệnh và chạm vào vùng mỏng trên cơ thể như môi, lưỡi … và nơi da bị chợt (Alexandra Sifferlin).
6. Hoa Kỳ có nên cấm tất các chuyến bay từ các nước Ebola đang hoành hành như Sierra Leone, Guinea và Liberia đến Hoa Kỳ không?
Các chuyên viên y tế cũng như các chuyên viên chống khủng bố cho rằng cấm không có lợi vì kẻ gian có thể tìm đường khác vào Hoa Kỳ thì càng khó biết để ngăn chận. Hiện nay Hoa Kỳ giới hạn các chuyến bay từ các nước có bệnh đáp xuống một trong 5 thành phố có trang bị khu cách li. Hôm 22/10 cơ quan CDC ra lệnh cách li tất cả hành khách đến từ 3 nước Sierra Leone, Liberia và Guinea để kiểm tra có bệnh hay không trong 21 ngày. Tiền lệ cấm bay vào Hoa Kỳ cho thấy không ích lợi gì. Năm 1987 tổng thống Reagan cấm bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS vào nước, nhưng lệnh cấm rất khó thi hành và cũng không chắc lệnh cấm đó ngăn chận được sự truyền nhiễm HIV/AIDS ở Hoa Kỳ đến mức độ nào. Năm 2100 tổng thống Obama hủy bỏ lệnh nói trên (Bill Saporito).
7. Một người khỏi bệnh Ebola có thể bị bệnh lại không?
Không có câu trả lời dứt khoát, mặc dù cho đến lúc này chưa thấy ai bị Ebola 2 lần. Các nhà khoa học chưa hiểu hoàn toàn về biến chuyển trong cơ thể của người bị bệnh và khỏi bệnh. Và có ghi nhận thú vật như loài khỉ có thể bị bệnh nhiều hơn một lần (Alice Park).
8. Có khả năng bệnh Ebola sẽ bùng nỗ lớn tại một nước khác ngoài Phi Châu (thí dụ Hoa Kỳ) không?
Ebola xuất hiện năm 1976 tại Zaire, Phi châu và nay cũng tại Phi châu vì điều kiện y tế ở đó kém. Với những vũ khí ngừa bệnh, chống bệnh hiện nay, theo WHO, khả năng bệnh Ebola bùng nỗ lớn tại Hoa Kỳ và Âu châu rất nhỏ. Tại Senegal và Nigeria, Ebola có xuất hiện và nay có tin đã được ngăn chận hữu hiệu là một việc đáng mừng (Mandy Oaklander).
9. Các bệnh viện xử lý các chất lỏng nơi người bệnh Ebola như thế nào?
Tất cả vật dụng gì có thể dính chất lỏng của người bệnh đều được sát trùng trong nồi hơi dưới áp lực cao trước khi vất bỏ. Bệnh viện nào không có nồi hơi thì bỏ vật nhiễm vào thùng bịt kín 3 lớp trước khi đem chôn. Tại Hoa Kỳ phân và nước tiểu người bệnh có thể xả vào cầu tiêu vì hệ thống dẫn nước xả cầu được sát trùng. Tuy nhiên được xả hay không tùy theo luật địa phương. Tại Los Angeles luật cấm thải phân người bệnh Ebola vào hệ thống cầu tiêu. Các chuyên viên tại đại học UCLA dự liệu giải quyết bằng cách dùng bàn cầu riêng cho mỗi cá nhân, rồi sát trùng (Mandy Oaklander).
10. Ebola có phải là chứng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm duy nhất không?
“Không”. Chứng bệnh truyền nhiễm đáng sợ khác là bệnh “cúm gia cầm” (bird flu). Cúm gia cầm truyền từ gia cầm qua người, nhưng chưa có dấu hiệu truyền từ người này qua người khác như bệnh Ebola hiện nay. Nếu virus cúm gia cầm phân hóa (mutation) và truyền từ người này sang người khác thì đó sẽ là chứng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hơn Ebola. Một chứng bệnh truyền nhiễm khác cũng đáng sợ không kém Ebola là Hội chứng Hô hấp Trung đông (Middle East Respiratory Syndrome – MERS) xuất hiện tại Saudi Arabia năm 2012. Các nhà khoa học đã bỏ nhiều công sức tìm kiếm thuốc chủng ngừa để chống lại các chứng bệnh trên. Nhưng điều đáng buồn là các hãng bào chế thuốc chưa đầu tư tiền của vào việc nghiên cứu thuốc chủng ngừa vì không có lợi nhuận nhiều. Thuốc chủng tìm ra nếu có bán thì chỉ bán được ở các nước nghèo không lợi lộc bao nhiêu (Alexandra Sifferlin).
11. Hiện nay Ebola chỉ hoành hành tại vài nước Tây phi, và vài trường hợp tại Hoa Kỳ, tại sao dư luận có vẻ xôn xao và lo lắng?
Sợ vướng bệnh, nhất là bệnh truyền nhiễm khó trị dễ chết là bản chất sinh tồn của con người dù hiện nay nếu bạn sống tại Hoa Kỳ cái rủi ro bị bệnh Ebola có thể là số không. Không biết bệnh “Black Death” trong thế kỷ 14 tại Âu châu đã giết bao nhiều người, nhưng đến nay người ta vẫn nhắc tới như một đại họa. Và thập niên 1980 khi phát giác bệnh HIV/AIDS dư luận cũng hết sức sợ hãi nhưng rồi chúng ta vẫn sống với nó. Đứng trước một mối đe dọa, chúng ta thường hoặc lúng túng lo sợ theo cảm tính hoặc dùng lý trí phân tích xem mối đe đọa đó đe dọa đến mức độ nào. Nếu biết rằng trong mùa đông tới sẽ có hàng ngàn người chết vì bệnh cúm và hằng ngày vẫn có người chết vì nhồi máu cơ tim thì không có gì phải lo về nạn Ebola (Josh Sanburn).
12. Chúng ta có thể làm gì trước sự đe dọa của bệnh Ebola?
Có nhiều cách. Các tổ chức nhân đạo trên thế giới trong đó có Tổ chức Y sĩ Không Biên giới (Doctors Without Borders hay Medecins Sans Frontières – MSF) và Hội Hồng Thập Tự Quốc tế (International Red Cross – IRC) đang ngày đêm làm việc tại 3 nước Sierra Leone, Liberia và Guinea, và họ cần tiền để có phương tiện chữa trị bệnh nhân và bảo vệ đoàn bác sĩ và y tá đang săn sóc bệnh nhân ở đó. Bạn có thể gởi tiền giúp qua hai Web Site: www.doctorswithoutborders.org và www.ifrc.org/en/get-involved/donate . Một tổ chức bất vụ lợi khác là CDC Foundation cũng nhận tiền giúp qua www.cdcfoundation.org và vật liệu như áo quần phòng chống virus, các bữa ăn làm sẵn, máy sản xuất điện lực và xe di chuyển hai bánh. MSF và IRC không trực tiếp kêu gọi người tình nguyện vì không đủ phương tiện và thì giờ huấn luyện trước khi họ bắt tay vào một công việc có tính nguy hiểm cho bản thân . MSF và IRC kêu gọi các chính phủ tuyển mộ và huấn luyện nhân sự gởi tới làm việc độc lập hay giúp họ. Những ai trong ngành y cảm thấy có đủ kinh nghiệm và tinh thần hy sinh có thể tình nguyện làm việc với cơ quan USAID quawww.usaid.gov/ebola/volunteers. (Alexandra Sifferlin).
October 26, 2014
© Trần Bình Nam
THEO DÒNG SỰ KIỆN:
THEO DÒNG SỰ KIỆN:

markdown:
Tuần báo Time số ngày 3/11 đăng bài viết của 8 chuyên viên y tế trả lời 12 câu hỏi tự đặt ra về mối đe dọa của bệnh dịch Ebola xuất phát từ Tây Phi châu và đang đe dọa lan tràn khắp thế giới. Sau đây là tóm tắt các ý chính của 12 câu hỏi và trả lời
** Trần Bình Nam **
** Trần Bình Nam **
![](http://i.ytimg.com/vi/GY1Col2ZgAI/hqdefault.jpg)
**1. Ebola là gì và đang đe dọa thế giới như thế nào?**
Bệnh Ebola xuất hiện đầu tiên năm 1976 tại Phi châu do virus Ebola và là một bệnh truyền nhiễm nguy hiểm nhất từ trước tới nay trên thế giới. Từ 2 đến 21 ngày sau khi nhiễm, bệnh xuất hiện với các triệu chứng như sốt, khô cổ, nhức bắp thịt, nhức đầu. Bệnh nhân chết vì cơn sốt làm xuất huyết. Ebola tái xuất hiện tại 3 nước Liberia, Sierra Leone và Guinea ở Tây Phi châu trong 2 tháng qua với gần 9000 người nhiễm bệnh và hơn 4.400 người chết. Bệnh đã truyền lẻ tẻ qua các nước Nigeria, Senegal ở Phi châu, Tây Ban Nha ở Âu châu và Hoa Kỳ. Tại Hoa Kỳ đã có một tử vong và đang gây cơn sốt. Cơ quan phòng ngừa và Chống bệnh truyền nhiễm tại Hoa Kỳ (Centers for Desease Control and Prevention – CDC) do bác sĩ Tom Frieden làm giám đốc đang tìm mọi cách đối phó. Và trước cơn lo lắng của dân chúng, ngày 17/10 tổng thống Obama đã bổ nhiệm ông Ron Klain, nguyên Tham mưu trưởng Bạch cung làm toàn quyền (Csar) phối hợp nỗ lực quốc gia chống bệnh Ebola (Alex Altman – Alice Park – Tessa Berenson và Zeke Miller).
![](http://1.bp.blogspot.com/-z2PPXHD1esY/U6N3a0FIkII/AAAAAAAADCk/ByVwT-z95-4/s400/Ebola-Zaire.jpg)
### Ebola Virus
**2. Bệnh Ebola truyền nhiễm như thế nào?**
Khác với virus bệnh cúm truyền nhiễm qua không khí và hơi thở, virus Ebola chỉ có thể sống trong dung dịch lỏng của người bệnh như nước miếng, mồ hôi, máu, phân, nước tiểu và thức ăn từ bao tử và truyền bệnh qua người khác nếu đụng chạm các chất lỏng trên (Alice Park).
**3. Ai có quyền ra lệnh cách li người bệnh và người bệnh có quyền chống lệnh cách li không?**
Trong trường hợp này việc áp dụng luật và quyền rất phức tạp. Thường các bác sĩ trị bệnh có thể đề nghị cách li người bị bệnh hay người bị nghi đã tiếp xúc với người bệnh, và sự tự nguyện hợp tác của đương sự. Luật liên bang không cho phép tiết lộ danh tính người bị cách li và giới hạn cách li không quá 21 ngày. Từ chối lệnh cách li có thể bị truy tố tùy theo luật tiểu bang. Các hãng hàng không hay tàu du ngoạn dài ngày (cruise ships) có thể cách li khách hàng hay từ chối không chở một đối tượng bị nghi đã nhiễm bệnh (Josh Sanburn).
![](http://thumbs.dreamstime.com/z/structure-virion-ebolavirus-virus-ebola-hemorrhagic-fever-cause-severe-often-fatal-disease-humans-43685195.jpg)
**4. Thuốc chủng ngừa và thuốc chữa bệnh như thế nào?**
Cho đến lúc này Cơ quan Liên bang về thuốc men (Federal Drug Administration – FDA) chưa chấp thuận một thuốc chủng ngừa hay thuốc chữa bệnh Ebola nào cả. Các nhà khoa học đang xoay xở và FDA đã chấp thuận trên nguyên tắc cho dùng ZMapp để chữa cho hai bác sĩ Kent Brantly và Nancy Writebol nhiễm bệnh từ Phi châu và được đưa về điều trị tại Atlanta. Hai bác sĩ Brantly và Writebol đã khỏi bệnh. Sau đó bác sĩ Brantly đã cho huyết tương làm thuốc chữa bệnh cho cô y tá Nancy Pham gốc Việt Nam bị nhiễm Ebola khi săn sóc cho một bệnh nhân khác. Nancy Pham đã được cứu sống. Hiện các hãng bào chế đang nỗ lực sản xuất Zmapp. Các nhà khoa học cũng đang thí nghiệm hai thuốc chủng ngừa tại Hoa Kỳ, Mali và Thụy Sĩ trên những người tự nguyện. Chừng tháng 12 này sẽ biết kết quả. Nếu tốt Cơ quan Y tế Thế giới (World Health Organization – WHO) sẽ dùng cho các nhân viên y tế đang săn sóc bệnh nhân Ebola tại Phi châu. WHO cũng đang dùng huyết tương của các bệnh nhân thoát chết để làm thuốc chống bệnh và sẽ cung cấp cho các trung tâm chữa bệnh tại Liberia trong tháng tới. FDA cũng đang thúc đẩy các hãng bào chế nghiên cứu tìm tòi thuốc chữa và cho phép các hãng bào chế thử nghiệm trên thú vật được cho nhiễm bệnh (Alice Park).
**5. Có thể bị nhiễm bệnh nếu đụng chạm một nơi người bệnh Ebola đã đụng chạm không?**
Trên nguyên tắc là “không” nếu đụng chạm vào những nơi người bệnh đã đụng vào thí dụ như cái ngắt điện, dụng cụ y khoa dùng khám bệnh, khung giường ngủ v.v…ngoại trừ nơi đó còn sót lại chất lỏng của người bệnh và chạm vào vùng mỏng trên cơ thể như môi, lưỡi … và nơi da bị chợt (Alexandra Sifferlin).
**6. Hoa Kỳ có nên cấm tất các chuyến bay từ các nước Ebola đang hoành hành như Sierra Leone, Guinea và Liberia đến Hoa Kỳ không?**
Các chuyên viên y tế cũng như các chuyên viên chống khủng bố cho rằng cấm không có lợi vì kẻ gian có thể tìm đường khác vào Hoa Kỳ thì càng khó biết để ngăn chận. Hiện nay Hoa Kỳ giới hạn các chuyến bay từ các nước có bệnh đáp xuống một trong 5 thành phố có trang bị khu cách li. Hôm 22/10 cơ quan CDC ra lệnh cách li tất cả hành khách đến từ 3 nước Sierra Leone, Liberia và Guinea để kiểm tra có bệnh hay không trong 21 ngày. Tiền lệ cấm bay vào Hoa Kỳ cho thấy không ích lợi gì. Năm 1987 tổng thống Reagan cấm bệnh nhân nhiễm HIV/AIDS vào nước, nhưng lệnh cấm rất khó thi hành và cũng không chắc lệnh cấm đó ngăn chận được sự truyền nhiễm HIV/AIDS ở Hoa Kỳ đến mức độ nào. Năm 2100 tổng thống Obama hủy bỏ lệnh nói trên (Bill Saporito).
**7. Một người khỏi bệnh Ebola có thể bị bệnh lại không?**
Không có câu trả lời dứt khoát, mặc dù cho đến lúc này chưa thấy ai bị Ebola 2 lần. Các nhà khoa học chưa hiểu hoàn toàn về biến chuyển trong cơ thể của người bị bệnh và khỏi bệnh. Và có ghi nhận thú vật như loài khỉ có thể bị bệnh nhiều hơn một lần (Alice Park).
**8. Có khả năng bệnh Ebola sẽ bùng nỗ lớn tại một nước khác ngoài Phi Châu (thí dụ Hoa Kỳ) không?**
Ebola xuất hiện năm 1976 tại Zaire, Phi châu và nay cũng tại Phi châu vì điều kiện y tế ở đó kém. Với những vũ khí ngừa bệnh, chống bệnh hiện nay, theo WHO, khả năng bệnh Ebola bùng nỗ lớn tại Hoa Kỳ và Âu châu rất nhỏ. Tại Senegal và Nigeria, Ebola có xuất hiện và nay có tin đã được ngăn chận hữu hiệu là một việc đáng mừng (Mandy Oaklander).
**9. Các bệnh viện xử lý các chất lỏng nơi người bệnh Ebola như thế nào?**
Tất cả vật dụng gì có thể dính chất lỏng của người bệnh đều được sát trùng trong nồi hơi dưới áp lực cao trước khi vất bỏ. Bệnh viện nào không có nồi hơi thì bỏ vật nhiễm vào thùng bịt kín 3 lớp trước khi đem chôn. Tại Hoa Kỳ phân và nước tiểu người bệnh có thể xả vào cầu tiêu vì hệ thống dẫn nước xả cầu được sát trùng. Tuy nhiên được xả hay không tùy theo luật địa phương. Tại Los Angeles luật cấm thải phân người bệnh Ebola vào hệ thống cầu tiêu. Các chuyên viên tại đại học UCLA dự liệu giải quyết bằng cách dùng bàn cầu riêng cho mỗi cá nhân, rồi sát trùng (Mandy Oaklander).
**10. Ebola có phải là chứng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm duy nhất không?**
“Không”. Chứng bệnh truyền nhiễm đáng sợ khác là bệnh “cúm gia cầm” (bird flu). Cúm gia cầm truyền từ gia cầm qua người, nhưng chưa có dấu hiệu truyền từ người này qua người khác như bệnh Ebola hiện nay. Nếu virus cúm gia cầm phân hóa (mutation) và truyền từ người này sang người khác thì đó sẽ là chứng bệnh truyền nhiễm nguy hiểm hơn Ebola. Một chứng bệnh truyền nhiễm khác cũng đáng sợ không kém Ebola là Hội chứng Hô hấp Trung đông (Middle East Respiratory Syndrome – MERS) xuất hiện tại Saudi Arabia năm 2012. Các nhà khoa học đã bỏ nhiều công sức tìm kiếm thuốc chủng ngừa để chống lại các chứng bệnh trên. Nhưng điều đáng buồn là các hãng bào chế thuốc chưa đầu tư tiền của vào việc nghiên cứu thuốc chủng ngừa vì không có lợi nhuận nhiều. Thuốc chủng tìm ra nếu có bán thì chỉ bán được ở các nước nghèo không lợi lộc bao nhiêu (Alexandra Sifferlin).
**11. Hiện nay Ebola chỉ hoành hành tại vài nước Tây phi, và vài trường hợp tại Hoa Kỳ, tại sao dư luận có vẻ xôn xao và lo lắng?**
Sợ vướng bệnh, nhất là bệnh truyền nhiễm khó trị dễ chết là bản chất sinh tồn của con người dù hiện nay nếu bạn sống tại Hoa Kỳ cái rủi ro bị bệnh Ebola có thể là số không. Không biết bệnh “Black Death” trong thế kỷ 14 tại Âu châu đã giết bao nhiều người, nhưng đến nay người ta vẫn nhắc tới như một đại họa. Và thập niên 1980 khi phát giác bệnh HIV/AIDS dư luận cũng hết sức sợ hãi nhưng rồi chúng ta vẫn sống với nó. Đứng trước một mối đe dọa, chúng ta thường hoặc lúng túng lo sợ theo cảm tính hoặc dùng lý trí phân tích xem mối đe đọa đó đe dọa đến mức độ nào. Nếu biết rằng trong mùa đông tới sẽ có hàng ngàn người chết vì bệnh cúm và hằng ngày vẫn có người chết vì nhồi máu cơ tim thì không có gì phải lo về nạn Ebola (Josh Sanburn).
**12. Chúng ta có thể làm gì trước sự đe dọa của bệnh Ebola?**
Có nhiều cách. Các tổ chức nhân đạo trên thế giới trong đó có Tổ chức Y sĩ Không Biên giới (Doctors Without Borders hay Medecins Sans Frontières – MSF) và Hội Hồng Thập Tự Quốc tế (International Red Cross – IRC) đang ngày đêm làm việc tại 3 nước Sierra Leone, Liberia và Guinea, và họ cần tiền để có phương tiện chữa trị bệnh nhân và bảo vệ đoàn bác sĩ và y tá đang săn sóc bệnh nhân ở đó. Bạn có thể gởi tiền giúp qua hai Web Site: www.doctorswithoutborders.org và www.ifrc.org/en/get-involved/donate . Một tổ chức bất vụ lợi khác là CDC Foundation cũng nhận tiền giúp qua www.cdcfoundation.org và vật liệu như áo quần phòng chống virus, các bữa ăn làm sẵn, máy sản xuất điện lực và xe di chuyển hai bánh. MSF và IRC không trực tiếp kêu gọi người tình nguyện vì không đủ phương tiện và thì giờ huấn luyện trước khi họ bắt tay vào một công việc có tính nguy hiểm cho bản thân . MSF và IRC kêu gọi các chính phủ tuyển mộ và huấn luyện nhân sự gởi tới làm việc độc lập hay giúp họ. Những ai trong ngành y cảm thấy có đủ kinh nghiệm và tinh thần hy sinh có thể tình nguyện làm việc với cơ quan USAID qua
[www.usaid.gov/ebola/volunteers](http://www.danchimviet.info/archives/91212/con-sot-ebola-nhung-dieu-can-biet/2014/www.usaid.gov/ebola/volunteers). (Alexandra Sifferlin).
October 26, 2014
© Trần Bình Nam
THEO DÒNG SỰ KIỆN:
###
THEO DÒNG SỰ KIỆN:

Server: GSE

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, max-age=0

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Kiều Mỹ Duyên
Khoảng lúc 12 giờ trưa ngày 30 tháng 3 năm 1972, những đơn vị tiền phương của Cộng quân tràn qua sông Bến Hải, vượt vùng phi quân sự, tấn công quy mô vào miền Nam, mục tiêu đầu tiên là tỉnh Quảng Trị. Lực lượng gồm hai sư đoàn chính quy là Sư Đoàn 304, Sư Đoàn 308 và 4 trung đoàn bộ binh biệt lập, hai trung đoàn chiến xa, gồm hơn 400 chiếc, là Trung Đoàn 203 và Trung Đoàn 204; hai trung đoàn pháo binh, Trung Đoàn 38 Pháo và Trung Đoàn 84 Tên Lửa cùng với nhiều đơn vị yểm trợ khác.
Ngay giây phút đầu, các căn cứ hỏa lực của Sư Đoàn 3 Bộ Binh và của các đơn vị tăng phái Biệt Động Quân, Thủy Quân Lục Chiến ở Camp Caroll, Mai Lộc, Sarge, Núi Bà Hổ, căn cứ Alpha 2 và Alpha 4, Charlie 1 và Charlie 2 cũng như thị trấn Đông Hà và thành phố Quảng Trị đều bị những trận pháo phủ đầu rất khốc liệt. Sư Đoàn 308 của Cộng quân sau khi vượt qua sông Bến Hải, tiến thẳng vào các căn cứ hỏa lực Fuller, Alpha 2, Charlie 1 và Charlie 2, rồi vượt qua sông Cam Lộ để tiến về Đông Hà, Ái Tử, nơi trú đóng của Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn 3 Bộ Binh do Chuẩn Tướng Vũ Văn Giai chỉ huy. Sư Đoàn 304 của Cộng quân sau khi qua sông Bến Hải, đánh bọc từ hướng Tây vào các căn cứ hỏa lực Sarge, Núi Bà Hổ, Mai Lộc, Thung Lũng Ba Lòng để tiến về thành phố Quảng Trị.
Những loạt pháo kích đầu tiên của Cộng quân vào thành phố Quảng Trị khiến cho dân ở đây bàng hoàng khiếp sợ. Không phải như những đợt pháo kích lẻ tẻ dăm ba chục trái mà trước đây vẫn thường như cơm bữa. Lần này thì không ai còn đủ bình tĩnh để đếm là bao nhiêu trái đạn và hỏa tiễn đã trút lên thành phố thân yêu của mình. Họ linh cảm được sự chết chóc và tang thương đang kề cận.
Những ngày đầu của tháng 4, nếu đứng ở trạm kiểm soát An Hoà, cửa vào mặt Bắc của thành phố Huế, người ta thấy đã có những gia đình từ Quảng Trị di chuyển về Huế, và mức độ này ngày càng tăng lên. Kể từ giữa tháng 4 trở về sau, những chuyến xe đò từ Quảng Trị vào, trên xe đều có một số gia đình di tản. Thỉnh thoảng mới thấy một gia đình di tản bằng xe nhà, họ thuộc vào những gia đình khá giả. Những người di tản sớm, mang theo được nhiều của cải cùng những đồ dùng cho gia đình giống như dọn nhà chứ không phải là chạy giặc.
Vào những ngày cuối tháng 4, trận chiến đã đến hồi đẫm máu. Cộng quân pháo đạn 130 ly vào các căn cứ Ái Tử, Đông Hà và thành phố Quảng Trị như mưa trút nước. Những người di tản trong lúc này ngay cả sinh mạng cũng khó giữ toàn vẹn, chứ đừng nói đến của cải. Địch quân đã nỗ lực cắt Quốc Lộ I để cô lập Quảng Trị. Bởi vậy, càng thấy Quảng Trị sắp bị cô lập, người dân Quảng Trị bằng mọi giá cố gắng chạy thoát về Huế. Họ bỏ nhà cửa, ruộng vườn, của cải, chỉ mong chạy thoát thân được là phước đức.
Buổi sáng, sau khi gửi bài về toà soạn, tôi đến thăm đồng bào từ Quảng Trị chạy về Huế. Họ mới về đây đêm qua và hiện đang tạm trú ở trường trung học quận Hương Trà và ở các trường tiểu học quận Phú Vang. Ông già, bà già và trẻ con ngồi bẹp giữa sân trường, trên các bãi cỏ vì quá mệt mỏi.
Tiếng loa phóng thanh vang lên không ngừng, những lời kêu gọi, những thông cáo, nhắn tin... Trường trung học Hương Trà bỗng chốc đã biến thành trại tị nạn Cộng Sản, tiếp nhận những người mới thoát về được đêm hôm qua và một số mới đến sáng nay. Trên một khoảng sân gần cổng trường, các sơ và sư cô đang phát quà không ngừng tay. Quà này do cơ quan Caritas mang đến, mỗi phần là một gói áo quần nhỏ. Các sơ cho biết, đây là áo quần cho trẻ em. Các sơ đại diện cho Caritas, các sư cô đại diện cho Hội Phật Giáo Thừa Thiên, tặng mỗi người $50. Kế bên là Chi Y Tế quận Hương Trà cũng đang phát thuốc cho đồng bào. Không thấy bóng dáng của Hội Hồng Thập Tự Việt Nam đâu cả, mặc dầu hội này có trụ sở tại Huế.
Một người đàn bà tóc tai rũ rượi, nét mặt hốc hác vì quá mệt mỏi, bế một đứa bé đang khóc ngất, đến trước mặt tôi xin tiền mua sữa:
- Cô ơi, cha của cháu chết trận rồi. Mẹ thì mới chết vì đạn Việt Cộng pháo kích trên đường chạy vào đây. Bây giờ tôi phải lãnh nuôi nó...
Tôi dúi nhanh những tờ giấy bạc vào tay người đàn bà để cho chị khỏi kể lể nữa. Hoàn cảnh của chị ngay trong giây phút này, không cần phải kể lể để được một sự giúp đỡ nhỏ nhặt như vậy, mà cũng như những đồng bào đang có mặt ở đây, họ phải được sự thông cảm và chia xẻ của những người đang sống an lành.
Cuộc chiến tại các căn cứ hỏa lực bảo vệ cho Quảng Trị vẫn diễn ra rất tàn khốc. Một trong các căn cứ hỏa lực đó như căn cứ Pedro, nằm về phía Tây của thành phố Quảng Trị và bên bờ Bắc của sông Thạch Hãn, được trấn giữ bởi khoảng 200 Thủy Quân Lục Chiến, đã chiến đấu anh dũng đến độ những quân nhân Mỹ ở đây đã chứng kiến và mệnh danh cho trận đánh tại căn cứ này là “Vietnamese Alamo”.
Đại Úy Ripley kể lại trong hồi ký của ông, những điều mà chính ông đã nhìn thấy, đã làm cho ông thật sự cảm phục và ông cho rằng chưa chắc cả một đời binh nghiệp của một quân nhân nào có dịp chứng kiến được sự dũng cảm của một người lính chiến như vậy:
“Anh ta chính là người lính Thủy Quân Lục Chiến Việt Nam mà tôi đã gặp hai ngày trước. Lúc đó anh lính trẻ này đã bị thương 7 lần trong vòng 4 ngày. Vết thương nặng nhất là vết thương sau lưng, phía gần trên cổ. Vậy mà bây giờ anh đã trở lại đây, tại chiến tuyến này, súng trong tay và đang chiến đấu bên các đồng đội của anh”.
Trận chiến không phải một hai ngày là dứt. Trận chiến kéo dài. Địch tấn công như vũ bão. Ta chống trả bằng mọi giá, một chống bốn, có nơi địch gấp mười. Những người lính của Sư Đoàn 3 Bộ Binh, Biệt Động Quân và Thủy Quân Lục Chiến chiến đấu trong các hố cá nhân, ăn, ngủ ngay trong giao thông hào. Những chiếc ponchos căng trên đầu che mưa, che nắng. Họ sống giữa bom đạn, cát bụi và bùn lầy. Họ sống trong những giây phút chờ đợi, căng thẳng và lòng quyết chiến.
Những trường học của thành phố Huế và các quận ven biên đã thành những trại tị nạn tạm thời. Chỉ trong một thời gian ngắn, các trung tâm này đã đầy nghẹt đồng bào từ vùng bom đạn chạy về. Sự cứu trợ của chính quyền và các cơ quan từ thiện không thể nào đáp ứng nổi với tình hình. Người lớn và trẻ con ăn gạo sấy không cần nước, cứ xé bịch ni lông xong là đổ gạo ra lòng bàn tay, cho vào miệng nhai một cách ngon lành vì họ đã quá đói sau bao nhiêu ngày gian khổ, thoát chết biết bao nhiêu lần mới đem được cái mạng về đây.
Tôi thật xúc động khi nhìn một em bé chừng ba tuổi vừa chìa tay nhận hộp sữa là đưa lên miệng nút, mà không biết rằng hộp sữa chưa khui. Cái cử chỉ vô thức đó biểu lộ sự đói khát đã lâu của đứa bé.
Những người mới đến, đàn bà thì ống quần xắn cao lên quá đầu gối, trên vai mỗi người một gánh nhỏ gồm áo quần và những thứ cần thiết. Có người gánh theo được mấy lít gạo. Có người chẳng có gì trong gánh, chỉ mỗi đầu là một đứa con nhỏ. Những đứa bé ngồi gọn lỏn trong thúng, nước mắt nước mũi chảy dài, lem luốc cát bụi, hai tay giăng ra vịn chặt vào vành thúng để khỏi văng ra ngoài mỗi khi người mẹ di chuyển, hoặc qua những đoạn đường mà người mẹ phải vừa gánh vừa chạy cho kịp với đoàn người tị nạn, hoặc là những đoạn đường gặp Việt Cộng, chúng châu súng lại pháo ngay trên đầu. Có đứa bé chẳng cần biết trời trăng gì, hoặc có thể là đã lả người vì mệt và đói khát, nằm khoanh tròn trong thúng mà ngủ.
Tôi ngạc nhiên khi thấy một số các người lớn tuổi đều mặc áo quần màu trắng. Hỏi mới biết là họ đã kinh nghiệm mấy lần chạy giặc trong đời rồi, nên cẩn thận, mặc như vậy máy bay của ta khỏi oanh tạc lầm.
Khi những người dân Quảng Trị đầu tiên chạy vào Huế, thì người dân Huế bắt đầu theo dõi tình hình chiến sự từng giây, từng phút. Và những người lo xa đã sớm bỏ Huế chạy vào Đà Nẵng. Rồi Huế bị pháo kích. Thoạt đầu, Cộng quân pháo vào đồn Mang Cá, nơi trú đóng của Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn I Bộ Binh và sân bay Thành Nội. Sau đó pháo bừa cả vào phố xá và nhà của dân. Cánh cửa mặt Nam của thành phố Huế tức là ngõ vào Đà Nẵng, như bỗng nhiên mở toang ra. Từng đoàn xe của người đi lánh bom đạn nối đuôi nhau trên Quốc Lộ I, hướng vào Đà Nẵng. Và đã có nhiều người không chết vì bom đạn, nhưng chết vì xe lật nhào xuống đèo Hải Vân. Người ta kể rằng, có ngày chiếc xe đầu đoàn mới vào thành phố Đà Nẵng, thì chiếc cuối còn ở tận Lăng Cô, và mãi tới ngày sau mới vào Đà Nẵng được, vì phải qua những trạm kiểm soát để thanh lọc đặc công Việt Cộng trà trộn với dân. Chừng nửa tháng sau, khi thấy Huế vẫn bình yên, những người đi tị nạn lại kéo nhau trở về để làm ăn sinh hoạt như trước. Có gia đình khi trở về, đã bị trộm dọn sạch sẽ, không còn một đôi đũa để ăn cơm.
Trong lúc đó, cũng trên Quốc Lộ I, đoạn đường từ Quảng Trị vào Huế vẫn còn hàng ngàn, hàng ngàn người, di chuyển thành một đoàn dài cả mấy cây số, toàn là ông già, bà già, đàn bà và trẻ con, họ đang cố gắng bỏ xa vùng trận chiến. Nhưng đã hàng trăm, hàng ngàn người bỏ xác lại bên đường hoặc vẫn cố lết đi với những vết thương không được băng bó vì đạn pháo kích của Cộng quân bắn như mưa vào đám người đang cố chạy vào phương Nam. Họ chỉ thấy được tình người khi đi qua chỗ những đơn vị của Thủy Quân Lục Chiến đang hành quân. Những người lính Thủy Quân Lục Chiến trút hết tiền bạc, lương thực và cả nước uống cho những nhóm nào đi ngang qua gần họ. Những người chiến sĩ này không cầm lòng được trước cảnh đau thương đó. Họ muốn trao hết những gì sở hữu mà họ đang mang trên người cho đồng bào khốn khổ của mình, trước khi trao mạng sống của họ cho Tổ Quốc trên chiến địa.
Đó là ngày thứ 35, kể từ ngày 30 tháng 3, ngày đầu tiên tràn qua sông Bến Hải, Cộng quân đã chiếm được thành phố Quảng Trị bởi một lực lượng gấp ba lần lực lượng trấn đóng của quân đội miền Nam. Thoạt đầu, Cộng quân tung vào 2 sư đoàn chính quy: Sư Đoàn 304 và Sư Đoàn 308 với sự yểm trợ của 2 trung đoàn pháo binh nặng và hai trung đoàn chiến xa để thực hiện giai đoạn một là đánh bật các căn cứ hỏa lực đang làm thành một hàng rào dọc vùng phi quân sự. Vào khoảng gần cuối tháng 4, Sư Đoàn 320 của Cộng quân mới đến thay thế cho hai sư đoàn kia nghỉ mệt, và đánh chiếm Cam Lộ, La Vang, Hải Lăng, hoàn tất giai đoạn 2. Cuối tháng 4, Sư Đoàn 325 của Cộng quân tiến vào, bắt đầu giai đoạn 3, đánh chiếm Quảng Trị.
Trong lúc đó, quân ta chỉ có Sư Đoàn 3 Bộ Binh với các đơn vị yểm trợ gồm có Thiết Giáp, Biệt Động Quân, Thủy Quân Lục Chiến và Địa Phương Quân, tổng cộng khoảng hai sư đoàn. Hai chống với năm và phải chiến đấu liên tục cả tháng trời, chứ không được thay chân theo chiến thuật “lấy khoẻ đánh mệt” như địch quân. Vậy mà những chiến sĩ trấn đóng tại ải địa đầu đã anh dũng giao chiến, cầm cự suốt cả tháng dưới những trận mưa pháo tưởng chừng như không cất đầu lên được.
Đại Tá Gerald H. Turley, Cố Vấn Trưởng của Sư Đoàn 3 Bộ Binh đã viết lại trong cuốn The Easter Offensive những giây phút cảm khái của Thiếu Tá Bob Sheridan, một cố vấn quân sự của Thủy Quân Lục Chiến, những giây phút mà ông nhớ mãi bên bờ sông Mỹ Chánh:
Buổi trưa ngày 2 tháng 5, Đại Tá Phạm Văn Chung, Lữ Đoàn Trưởng Lữ Đoàn 369 Thủy Quân Lục Chiến và những sĩ quan tham mưu của ông dừng lại bên bờ phía Nam sông Mỹ Chánh. Đại Tá Chung đứng yên lặng buồn bã nhìn đoàn người tị nạn đang chen nhau vượt qua cầu Mỹ Chánh, đổ vào thành phố Huế. Cây cầu nhỏ chỉ dài chừng vài chục thước. Qua khỏi cây cầu đó là đã vào vùng an toàn. Chừng một giờ sau, khi đoàn người đã qua sông và xuôi về phương Nam, Thiếu Tá Bob Sheridan quay lại hỏi Đại Tá Chung:
- Đại Tá, mọi người đã đi hết rồi. Bây giờ chúng ta làm gì đây? Có lui vào trong đó không?
Đại Tá Chung quay lại nhìn người sĩ quan Hoa Kỳ và nói với một giọng cương quyết:
- Không, không. Chúng ta không lui nữa. Chúng ta là những chiến sĩ, chúng ta ở lại đây, bên bờ sông này để chận địch. Sẽ không có một tên Việt Cộng nào có thể vượt qua sông Mỹ Chánh mà còn mạng sống trở về.
Lời nói sắt đá của Đại Tá Chung y như một lời thề. Cộng quân bằng mọi nỗ lực cũng không vượt qua được phòng tuyến trấn giữ bởi Lữ Đoàn 258, Lữ Đoàn 369 Thủy Quân Lục Chiến. Và đúng như lời của người quân nhân hơn nửa đời trải qua bao trận mạc, những ngày sau đó khi các đơn vị Dù và Thủy Quân Lục Chiến mở những đợt phản công, máu quân thù đã đổ xuống bên bờ sông Mỹ Chánh.
Quảng Trị mất, cả miền Trung bàng hoàng, rúng động. Ngày 3 tháng 5 năm 1972, Trung Tướng Hoàng Xuân Lãm đương kim Tư Lệnh Quân Đoàn I/Quân Khu I được lịnh bàn giao chức vụ lại cho Trung Tướng Ngô Quang Trưởng đương kim tư Lệnh Quân Đoàn 4/Quân Khu 4 để vào Sài Gòn giữ một chức vụ không quan trọng.
Tướng Ngô Quang Trưởng thăm hỏi binh sĩ trước khi phản công tái chiếm Cổ Thành Quảng Trị 07/72
Tin Trung Tướng Ngô Quang Trưởng về chỉ huy Vùng I như một luồng sinh khí thổi vào miền Trung. Quân và dân đều một lòng tin tưởng. Họ tin cậy vị tướng này không phải chỉ bằng vào những bài báo trong và ngoài nước đã từng ca ngợi và đánh giá ông như một danh tướng, hoặc qua những lời truyền tụng trong quân đội miền Nam, mà chính người dân và những người lính trú đóng tại Miền Hoả Tuyến này đã chính mắt nhìn thấy những khả năng và đức độ của ông, khi ông còn là Tư Lệnh của Sư Đoàn I Bộ Binh, đánh bại Cộng quân trong vụ Tết Mậu Thân để chiếm lại Kinh Đô Huế.
Người ta cho rằng Tướng Ngô Quang Trưởng trở lại Huế hôm nay, cũng như Tướng De Lattre De Tassigny của Pháp đến Hà Nội năm 1950 để cứu nguy Hà Nội khi tình hình của thành phố này đang bị Việt Minh đe dọa trầm trọng.
Vừa đặt chân đến Đà Nẵng, nơi trú đóng của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn I, việc đầu tiên của Tướng Trưởng không phải là chuyện phản công đánh địch ngay, mà là vấn đề được ông coi như hàng đầu, đó là củng cố tinh thần binh sĩ. Tướng Trưởng làm việc gần như 24/24 giờ mỗi ngày. Không có đơn vị nào mà ông không đến thăm. Cho đến một trạm kiểm soát ở Lăng Cô, dưới chân đèo Hải Vân, chỉ có hai nhân viên Quân Cảnh và một nhân viên Cảnh Sát, mà Tướng Trưởng cũng đáp trực thăng xuống bên đường và bước vào hỏi han công việc. Những chuyện đó được loan truyền rất nhanh trong các đơn vị, ngoài dân chúng và tạo thành niềm tin. Cả thành phố Huế kinh hoàng chờ chạy giặc, bỗng như quên mất địch quân đang tập trung lực lượng để chuẩn bị đánh thốc vào phòng tuyến Mỹ Chánh. Quân nhân thuộc mọi binh chủng quân phục tươm tất, tóc hớt ngắn như thời bình. Đơn vị trưởng thì luôn luôn có mặt tại đơn vị, vì không biết ông Tướng bất thần ghé thăm vào bất cứ lúc nào. Và tinh thần quân dân cán chính lên cao, bừng bừng một ý chí đẩy lui địch quân, lấy lại những vùng đất đã mất.
Ngày 13 tháng 5 năm 1972, một lực lượng gồm có Tiểu Đoàn 3 và Tiểu Đoàn 9 Thủy Quân Lục Chiến được trực thăng vận đã bất thần đổ xuống ngay trên đầu địch quân tại quận Hải Lăng, một quận về phía Nam của thành phố Quảng Trị. Đây là cuộc phản công đầu tiên của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa từ bên này phòng tuyến sông Mỹ Chánh. Cuộc phản công bất ngờ và sấm sét đó đã tiêu diệt gần trọn đơn vị của Cộng quân đang chiếm đóng quận này. Một số đồng bào còn kẹt trong quận Hải Lăng, nay được giải thoát đã vội vã tìm đường chạy ra khỏi vùng lửa đạn.
Rồi những đợt tấn công khác do các đơn vị Dù và Thủy Quân Lục Chiến từ sau phòng tuyến Mỹ Chánh tung ra. Một kế hoạch phản công toàn diện đã được Trung Tướng Ngô Quang Trưởng, Tư Lệnh Chiến Trường soạn thảo. Và ngày 28 tháng 6 năm 1972, cuộc Hành Quân Lam Sơn 72 bắt đầu. Lực lượng Thủy Quân Lục Chiến có nhiệm vụ càn quét địch quân dọc Quốc Lộ I ra tận ven biển, “đóng nút” Cửa Việt không cho địch tiếp tế vào Quảng Trị bằng đường biển. Lực lượng Dù càn quét theo Quốc Lộ I vào tận chân núi của rặng Trường Sơn, ngăn chận viện quân của địch từ Lào kéo qua. Và cuối cùng mục tiêu của hai lực lượng là thành phố Quảng Trị. Những chiến sĩ Dù và Thủy Quân Lục Chiến khi vượt qua dòng sông Mỹ Chánh, mặc dù không ai nói với ai, nhưng trong lòng tựa hồ như đã có một lời thề, thề phải dựng lại lá cờ vàng ba sọc đỏ trên Cổ Thành Quảng Trị với bất cứ giá nào!
Trận chiến lần này khốc liệt đến mức những phóng viên chiến trường, kể cả các phóng viên ngoại quốc đều được lệnh phải ở xa các đơn vị đang giao tranh. Nhanh chân nhất là Barney Seibert, phóng viên chiến trường của UPI, đã bám theo các đơn vị Dù, nhưng khi còn cách Quảng Trị 6 cây số nữa thì các sĩ quan chỉ huy đã bắt ông phải dừng chân, và đó là lệnh chung cho tất cả phóng viên báo chí và truyền hình. Bởi vậy, những ngày đầu cuộc phản công của quân ta, những tin tức chi tiết về chiến trường, giới truyền thông trong và ngoài nước không thu nhận được bao nhiêu.
Các phóng viên chiến trường mỗi người tự mình tìm lấy phương cách riêng để đến sát nơi giao tranh hơn. Anh Nguyễn Tú, phóng viên của báo Chính Luận, quá giang xe jeep của Bác Sĩ Bùi Thế Cầu, Y Sĩ Trưởng của Tiểu Đoàn 5 Dù và Trung Tá Lê Thành Điểm từ Mỹ Chánh đến La Vang. Khi đến cầu Trường Phước, nơi bị pháo kích nhiều nhất, cách La Vang chừng 500 thước, xe jeep bị trúng một quả đại bác 130 ly của Cộng quân. Xe nổ tung, tài xế chết ngay, những người trên xe đều bị thương nặng.
Đồng bào về đây đa số ở xã Lãm Thúy thuộc quận Hải Lăng. Họ họp nhau từng toán, đi bộ suốt đêm, sáng hôm sau mới tìm đến chỗ của Thủy Quân Lục Chiến đang hành quân. Những chiến sĩ Cọp Biển này dang tay đón đồng bào vừa thoát khỏi vùng địch đóng. Tôi hỏi một ông cụ tóc đã bạc phơ, trên khuôn mặt nhăn nheo còn đầy những nét đau đớn xúc động bởi những cảnh tang thương bỗng đâu xảy đến trong những ngày vừa qua, cụ đứng ngơ ngác một mình giữa đám đông:
- Thưa cụ, sao mãi đến bây giờ cụ mới về đây?
- Việt Cộng không cho dân đi. Bỏ đi thì chúng pháo ngay trên đầu, bởi vậy nhiều người chết lắm, cô ơi! Sợ pháo, sợ chết, nhưng không muốn sống trong vùng của chúng, nên nhiều lúc dẫm lên xác chết mà chạy.
- Gia đình, con cháu của cụ có ở đây không?
- Thằng con trai lớn của tôi đi lính, không biết bây giờ đang đánh trận ở đâu. Con dâu và hai cháu bị lạc mất giữa đường, không biết còn sống hay chết.
Và cách chỗ tôi đứng chừng 10 mét, hai người lính Thủy Quân Lục Chiến đang thuyết phục một người đàn bà đưa đứa con nhỏ đã chết từ đêm hôm qua vì trúng mảnh đạn pháo cho họ chôn cất. Người đàn bà ngồi bẹp dưới gốc cây, hai tay ôm chặt xác đứa con trong lòng, hai mắt thất thần nhìn thẳng vào khoảng không, như chẳng nghe ai đang nói gì với mình.
Mấy hôm nay, những đoàn quân Dù và Thủy Quân Lục Chiến đang trên đường tiến về thành phố Quảng Trị. Những người dân ở Huế có bà con còn kẹt lại trong vùng địch đóng theo dõi tin tức chiến sự hằng ngày với hy vọng sớm liên lạc với bà con của mình. Huế và Đà Nẵng đang bị pháo kích dữ dội. Ngày 2 tháng 7, mới sáng hừng đông, Cộng quân đã pháo 20 trái đạn đủ loại vào Huế, ngay đường Tăng Bạt Hổ, là một khu toàn dân cư. Ngày hôm sau lại chịu thêm một trận pháo kích liên tục trong 25 phút làm cho 50 người dân thiệt mạng, hàng chục người bị thương. Ngày 14, Đại Nội lại bị 43 trái hỏa tiễn 122 ly vào buổi sáng. Buổi trưa bị một đợt pháo khác trên đường Lê Văn Duyệt và buổi chiều, trường Nông Lâm Súc bị đạn sơn pháo 130 ly.
Một số dân lại bỏ Huế chạy vào Đà Nẵng. Trong lúc đó, đồng bào ở trong các vùng bị địch chiếm phía Bắc sông Mỹ Chánh, thấy quân ta tiến ra đánh lui Cộng quân, đã từng đoàn chạy vào Huế. Lại một lần nữa, họ làm bia cho Cộng quân nhả đạn. Sự tàn nhẫn và vô nhân đạo của người lính Cộng Sản đã được Thiếu Tá Bob Sheridan, cố vấn quân sự của Thủy Quân Lục Chiến viết lại trong tờ trình của ông:
“Đoàn người chạy loạn dài hàng cây số, gồm phần lớn là người già, trẻ em và đàn bà đang tìm cách tránh xa vùng giao tranh để xuôi về hướng Nam, thành phố Huế. Vào khoảng buổi trưa, pháo binh của quân Bắc Việt đã tập trung đủ hỏa lực và bắt đầu pháo như mưa vào đoàn người đang di chuyển. Hàng trăm, hàng trăm người chết và bị thương. Nhưng quân Bắc Việt không thể nào ngăn chặn được, đoàn người vẫn tiếp tục tiến vào phương Nam”.
Và Thiếu Tá Sheridan ghi nhận những cảm nghĩ riêng của ông, là nếu trước đây, ông có một chút nào đánh giá người lính Bắc Việt, thì nay sự đánh giá đó đã mất hết.
Và Thiếu Tá Sheridan ghi nhận những cảm nghĩ riêng của ông, là nếu trước đây, ông có một chút nào đánh giá người lính Bắc Việt, thì nay sự đánh giá đó đã mất hết.
Áp lực của Cộng quân đang đè nặng trên thung lũng Ashau, phía Tây của thành phố Huế. Điều lo sợ là trong khi đại quân của ta kéo ra Quảng Trị, thì Cộng quân có thể mưu đồ đánh úp thành phố Huế. Nhưng Tướng Phạm Văn Phú, Tư Lệnh Sư Đoàn I Bộ Binh tuyên bố với các phóng viên tại mặt trận là Sư Đoàn I đã bẻ gãy toàn bộ kế hoạch đánh chiếm thành phố Huế từ mặt Tây Nam, vùng thung lũng Ashau.
Tướng Phú cho biết, Cộng quân đã tung vào mặt trận Tây Nam Huế hai sư đoàn bộ binh nòng cốt với một trung đoàn pháo nặng yểm trợ, đó là Sư Đoàn 324B và Sư Đoàn “Quân Khu Trị Thiên”. Riêng Sư Đoàn 324B được tăng cường thêm Trung Đoàn 812 là đơn vị mới, chưa hề tham chiến kể từ ngày Cộng quân tràn qua Bến Hải. Theo Tướng Phú, hai sư đoàn này dự mưu đánh Huế bằng một mũi nhọn chọc thủng phía Tây Nam thành phố. Kế hoạch tấn công Huế đã được Hà Nội toan tính từ trước tháng 7. Tuy nhiên, theo Tướng Phú thì Sư Đoàn I đã bẻ gãy toàn bộ kế hoạch này. Cộng quân chỉ còn thực hiện được các cuộc quấy phá bên ngoài vòng đai và pháo kích vào Huế cũng như các vị trí phòng thủ của quân ta mỗi ngày từ 500 đến 1000 quả đạn và hỏa tiễn mà thôi.
Phòng tuyến Tây Nam Huế dài khoảng 30 cây số. Các chiến sĩ của Sư Đoàn I Bộ Binh trong thời gian này đã tái chiếm lại tất cả các vị trí chiến lược chung quanh Huế. Ngày 15 và 16 tháng 5, quân ta chiếm lại hai căn cứ Bastogne và Checkmate.
Buổi chiều trời đột nhiên đổ xuống một cơn mưa hè. Chúng tôi được tin một số đồng bào từ Quảng Trị mới chạy vào, hiện đang tạm trú tại trường học của quận Hương Điền mà chưa được một cơ quan công hoặc thiện nguyện nào đến giúp đỡ cả. Tôi cùng với người bạn mượn được chiếc xe cũ. Xe không đèn, lái đi trong đêm mưa. Những con đường của thành phố Huế cũng thiếu ánh đèn, may nhờ xe nổ lớn nên người đi đường nghe mà tránh ra.
Đầu tiên chúng tôi đến gõ cửa trụ sở Hồng Thập Tự, nhưng văn phòng đóng cửa, tắt đèn, có lẽ những người làm ở đây đã bỏ vào Đà Nẵng rồi chăng? Lái xe qua gõ cửa Hội Thương Phế Binh, gặp Thiếu Tá Mai đương là Chủ Tịch của Hội. Thiếu Tá Mai sốt sắng gọi điện thoại hỏi nhiều nơi, nhưng chẳng ai chịu bán sữa và thuốc tây vào lúc này, vì lúc đó cũng đã hơn 10 giờ tối Chủ Nhật. Chúng tôi đành trở về.
Sáng hôm sau, mới 6 giờ 30 sáng, chúng tôi vào chùa tìm anh Nguyễn Kinh Châu, đại diện báo Sóng Thần ở Huế. Anh Châu xin vợ 20 ngàn, tôi bỏ thêm 30 ngàn tiền túi cũng mua được một ít sữa hộp. Đến lều báo chí, tôi đã thấy xe của ông Trần Sum, Giám Đốc Đài Truyền Hình Huế. Ông Sum tiễn anh Nguyễn Thanh Liêm, đang làm cho đài này, và chúng tôi ra tận máy bay. Ông Sum cũng chính tay vác dùm một thùng sữa đưa lên sàn máy bay rồi mới trở về.
Trời mưa từ đêm hôm qua, nay vẫn còn mưa và gió lớn. Trực thăng bay thật thấp khi qua phá Tam Giang. Bên dưới nước sông dậy sóng, và trên bờ, những cồn cát trắng xoá chạy dài trông thật đẹp. Máy bay đáp xuống một bãi cỏ hoang gần nơi đồng bào đang tạm trú. Chúng tôi trao sữa tận tay cho những người già, trẻ con và những người bệnh. Các anh Thủy Quân Lục Chiến thì phát lương khô. Chúng tôi muốn ở lại lâu hơn để hỏi han và nghe kể lể những hoàn cảnh đau thương của những người vừa thoát khỏi vùng địch đóng, nhưng đành từ giã vì phải quá giang với trực thăng đón Trung Tá Nguyễn Xuân Phúc, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 2 Thủy Quân Lục Chiến về họp ở Bộ Tư Lệnh.
Người ta còn nhớ, ngày 1 tháng 5 vừa qua, khi tất cả lực lượng phòng thủ Quảng Trị rút lui cùng với đồng bào trên Quốc Lộ I về Huế, địch quân đã truy kích, bám theo sát để đánh thẳng vào Huế. Trong tình huống nguy hiểm đó, Tiểu Đoàn 2 và Tiểu Đoàn 9 Thủy Quân Lục Chiến đã chờ cho quân ta và đồng bào vượt qua, rồi “đóng cổng” Mỹ Chánh bằng tất cả nỗ lực, quần thảo với Cộng quân suốt một ngày hôm đó, đập tan cái khí thế thừa thắng xông lên của địch và chặn địch ngay bên kia bờ sông Mỹ Chánh.
Khách sạn Hương Giang là khách sạn thanh lịch nhất của thành phố Huế, nằm sát bên bờ sông Hương. Kể từ lúc tình hình chiến sự của Vùng I trở nên sôi động, thì khách sạn này là nơi họp mặt hầu hết những phóng viên của các báo Việt Nam và ngoại quốc. Buổi sáng, tôi ngồi uống cà phê tại khách sạn Hương Giang với một số anh em các báo khác. Sau khi trao đổi những tin tức chiến sự mới mẻ nhất, chúng tôi chia tay nhau lên đường theo chân các đơn vị đang hành quân ngoài Quảng Trị. Tôi đi theo Tiểu Đoàn 6 Dù đang tiến quân qua sông Thạch Hãn. Anh Nguyễn Thanh Liêm đi theo một cánh quân của Thủy Quân Lục Chiến.
Khi tôi đến, Tiểu Đoàn 6 Dù đang giao tranh với địch bên bờ sông Thạch Hãn. Tiếng súng nổ dòn khắp nơi. Pháo của địch dội lên đầu như mưa. Đạn 130 ly và hỏa tiễn nổ lùng bùng cả hai tai. Khói súng như một màn sương mỏng ban mai quyện trên mặt nước của dòng sông Thạch Hãn.
Tôi len lỏi theo các giao thông hào để quan sát chiến trường. Vừa dứt một đợt pháo, tôi ló đầu nhìn lên, phía bên kia giao thông hào, anh Trần Khiêm, nhiếp ảnh viên của CBS cũng vừa nhảy lên khỏi hố, quay lại bấm liền cho tôi một tấm hình. Anh Khiêm hiện nay là chủ nhân của Khiêm Photo tại Little Saigon. Cũng lúc đó, một loạt đạn pháo khác đang rít gió bay đến. Anh Khiêm vừa nhảy xuống hố vừa la:
- Kiều Mỹ Duyên, pháo đó, đừng nhô đầu lên nữa.
Hết pháo, tôi lại nhô đầu lên quan sát. Những chiến sĩ Dù đang tiến về phía quân địch. Tiến rất khó và chậm vì hỏa lực của địch quá mạnh. Tiếng la hét, những lệnh lạc qua máy truyền tin, cùng với tiếng súng nổ không dứt từ hai bên bờ vang vọng suốt một quãng sông dài. Bên bờ phía Nam là quân ta, những chiến sĩ Dù. Bên bờ phía Bắc là quân địch đang bám chặt. Trên trời, máy bay L19 bay lượn và khu trục A37 đang gầm thét, thả từng loạt bom xuống, nhiều lúc thật mạo hiểm, vì giữa ta và địch, một khoảng cách chẳng có bao nhiêu.
Tôi chưa thấy một chiến sĩ Dù nào lui khỏi vị trí của mình. Người trước ngã, người sau tiến lên. Tất cả những thương binh đều được tải thương bằng mọi cách, không bỏ ai ở lại, đó vẫn là một niềm hãnh diện của binh chủng này từ trước đến nay. Nói đến binh chủng Dù, tôi chợt nhớ đến phóng viên chiến trường Gerald Hebert, ông là người Canada gốc Pháp đã từng có mặt tại nhiều cuộc chiến khắp nơi trên thế giới và ông thường nói:
- Tôi thích nhất và cảm phục nhất là binh chủng Nhảy Dù của Việt Nam Cộng Hoà, họ chiến đấu như sư tử.
Khi trận chiến sắp kết thúc thì trời đã hoàng hôn. Tôi đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn bao quát khung cảnh của bãi chiến trường. Chiến cụ và xác người vương vãi khắp nơi. Dòng sông Thạch Hãn vẫn lặng lờ, không biết có phải máu đã đổ xuống hay là những tia nắng quái của lúc hoàng hôn chiếu hắt lên khiến cho mặt nước có màu đỏ thẫm. Những chiến sĩ Dù còn truy kích địch.
Buổi tối trở về Huế, tôi được tin anh Nguyễn Thanh Liêm cùng với hai phóng viên ngoại quốc đã chết khi theo chân một cánh quân của Thủy Quân Lục Chiến đụng trận ở quận Phong Điền. Mới cùng ngồi uống cà phê hồi sáng ở Hương Giang. Mới chia tay và chúc lành cho nhau trước khi đi. Buổi tối trở về đã thiếu ba người. Ba người đã bỏ gia đình, bỏ bạn bè, bỏ nghề và cả cái nghiệp của mình, vĩnh viễn ra đi...
Ngày hôm sau tôi lại được tin có thêm 3 phóng viên chiến trường vừa gục ngã trên mặt trận Hải Lăng. Tin điện của các phóng viên bạn gửi về toà soạn: Lúc 15 giờ chiều qua, một phóng viên chiến trường Việt Nam và 2 phóng viên của hệ thống truyền hình ABC Hoa Kỳ đã tử thương vì một loạt đạn AK47 của quân Bắc Việt tại khu vực ranh giới quận Hải Lăng và quận Phong Điền. Phóng viên Việt Nam là anh Trần Văn Nghĩa của Đài Truyền Hình Quân Đội Việt Nam Cộng Hoà và hai phóng viên ngoại quốc khi đứng quan sát chiến trường tại ranh giới hai quận này cách Quốc Lộ I chỉ có 800 thước, thì bị một lính Bắc Việt núp gần đó bắn một loạt AK khiến anh Nghĩa gục xuống bên hố cá nhân của tên lính Bắc Việt vừa bắn anh chỉ cách có 2 thước.
Hai phóng viên ngoại quốc cũng chết vì loạt đạn AK của Cộng quân. Phóng viên Trần Văn Nghĩa năm nay 37 tuổi, 1 vợ 8 con và mang cấp bậc Trung Sĩ I phục vụ cho đài Truyền Hình Quân Đội từ mấy năm nay. Hai phóng viên hãng ABC tử thương là Sam Kai Faye và Tonykhool. Phóng viên Sam Kai Faye, có quốc tịch Tân Gia Ba, bị trúng đạn khi anh tiến đến để cứu phóng viên Trần Văn Nghĩa.
Chúng tôi đến bệnh xá của Thủy Quân Lục Chiến để thăm anh Liêm. Anh Liêm nằm đó, trong bọc nylon màu trắng. Người lính làm ở chung sự vụ kéo tấm nylon trên đầu anh xuống. Khuôn mặt anh thật thản nhiên. Tóc anh còn ướt và dính cát. Trung Tá Khẩn, Trưởng Khối Chiến Tranh Chính Trị nói với chúng tôi:
- Theo lời của một người lính Thủy Quân Lục Chiến kể lại, anh Liêm đang quay cảnh Thủy Quân Lục Chiến vượt sông tiến về phía Bắc. Anh không mặc áo giáp, không đội nón sắt. Một viên đạn ghim vào ngực và anh gục xuống.
Trên đường về mọi người đều im lặng. Anh Nguyễn Thanh Liêm người quận Quế Sơn, Quảng Nam. Anh Liêm nằm xuống gây xúc động trong lòng những người đã quen biết anh hoặc cùng chung những công việc với anh. Điện thoại gọi đến đài truyền hình để chia buồn suốt ngày. Người nhiệt tình nhất là Chuẩn Tướng Bùi Thế Lân, Tư Lệnh Thủy Quân Lục Chiến.
Xác anh Liêm được mang về an táng tại Đà Nẵng. Chị Liêm ngồi bên quan tài của anh nghẹn ngào nói với tôi:
- Anh vẫn muốn khi đứa con út của chúng tôi được 15 tuổi thì anh vào chùa xuất gia. Tôi đồng ý với ước nguyện của anh. Nhưng năm nay cháu nó mới có mười hai tuổi thì anh đã bỏ mẹ con tôi mà đi rồi.
Tôi ngỏ ý xin chị một tấm hình của anh để in trên báo. Chị Liêm lắc đầu:
- Mẹ con tôi chạy giặc từ Quảng Trị vào, đâu có mang được cái gì.
Tôi nhớ lại một vài lần đi chung trong toán với anh Liêm đến giúp đồng bào tại các trung tâm tị nạn. Trên đường đi, anh ngồi yên lặng. Hình như từ lúc gặp tôi cho đến khi lên máy bay, anh chưa nói với tôi một lời nào, ngoại trừ cái gật đầu chào khi mới gặp. Dáng người anh cao gầy, có vẻ khắc khổ. Về sau tôi mới biết anh ăn chay trường đã hơn mười năm nay.
Hai hôm sau, ngày 22 tháng 7 năm 1972, phóng viên Gerald Hebert bị một quả đạn pháo của Cộng quân và chết tại Hải Lăng. Còn nhớ ba tháng trước đây, khi trận chiến Bình Long mới khởi đầu, ông đã theo Liên Đoàn 3 Biệt Động Quân nhảy vào thành phố An Lộc. Buổi trưa ngày 13 tháng 4, ông đang đứng giữa đường để chụp hình xe tăng Cộng quân tiến vào thành phố thì bị trúng đạn vào vai. Ông phải trở về Sài Gòn dưỡng thương và tháng 6, khi vết thương đã bớt, ông lại tìm cách trở vào An Lộc lần nữa. Lần này, trước mắt ông, An Lộc đã là những đống gạch vụn, những người ông gặp lần trước đa số đã chết và cả một thành phố, chỉ sau một thời gian ngắn, đã thành địa ngục ở trần gian.
Ông ăn nói từ tốn và tính tình rất khiêm nhượng, có vẻ là một giáo sư triết hơn là một phóng viên chiến trường. Ông thường nói với những người quen biết:
- Tôi không sợ nguy hiểm khi làm phóng sự chiến trường, chỉ mong những bài viết và những hình ảnh của tôi thu thập được phổ biến đến những người ngoài nước Việt Nam, cho họ thấy sự phi lý và bi thảm của cuộc chiến này. Mấy ai thấy được những sợi dây xích 6 ly đã xích chân người lính Cộng Sản vào những vũ khí nặng hoặc xe tăng của họ? Cuộc chiến tranh nào cũng có sự tàn phá. Nhưng sự tàn phá như ở thành phố An Lộc này là giữa những người cùng dân tộc, khác với sự tàn phá ở thành phố Hiroshima.

markdown:
Kiều Mỹ Duyên
**K**hoảng lúc 12 giờ trưa ngày 30 tháng 3 năm 1972, những đơn vị tiền phương của Cộng quân tràn qua sông Bến Hải, vượt vùng phi quân sự, tấn công quy mô vào miền Nam, mục tiêu đầu tiên là tỉnh Quảng Trị. Lực lượng gồm hai sư đoàn chính quy là Sư Đoàn 304, Sư Đoàn 308 và 4 trung đoàn bộ binh biệt lập, hai trung đoàn chiến xa, gồm hơn 400 chiếc, là Trung Đoàn 203 và Trung Đoàn 204; hai trung đoàn pháo binh, Trung Đoàn 38 Pháo và Trung Đoàn 84 Tên Lửa cùng với nhiều đơn vị yểm trợ khác.
Ngay giây phút đầu, các căn cứ hỏa lực của Sư Đoàn 3 Bộ Binh và của các đơn vị tăng phái Biệt Động Quân, Thủy Quân Lục Chiến ở Camp Caroll, Mai Lộc, Sarge, Núi Bà Hổ, căn cứ Alpha 2 và Alpha 4, Charlie 1 và Charlie 2 cũng như thị trấn Đông Hà và thành phố Quảng Trị đều bị những trận pháo phủ đầu rất khốc liệt. Sư Đoàn 308 của Cộng quân sau khi vượt qua sông Bến Hải, tiến thẳng vào các căn cứ hỏa lực Fuller, Alpha 2, Charlie 1 và Charlie 2, rồi vượt qua sông Cam Lộ để tiến về Đông Hà, Ái Tử, nơi trú đóng của Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn 3 Bộ Binh do Chuẩn Tướng Vũ Văn Giai chỉ huy. Sư Đoàn 304 của Cộng quân sau khi qua sông Bến Hải, đánh bọc từ hướng Tây vào các căn cứ hỏa lực Sarge, Núi Bà Hổ, Mai Lộc, Thung Lũng Ba Lòng để tiến về thành phố Quảng Trị.
Những loạt pháo kích đầu tiên của Cộng quân vào thành phố Quảng Trị khiến cho dân ở đây bàng hoàng khiếp sợ. Không phải như những đợt pháo kích lẻ tẻ dăm ba chục trái mà trước đây vẫn thường như cơm bữa. Lần này thì không ai còn đủ bình tĩnh để đếm là bao nhiêu trái đạn và hỏa tiễn đã trút lên thành phố thân yêu của mình. Họ linh cảm được sự chết chóc và tang thương đang kề cận.
Những ngày đầu của tháng 4, nếu đứng ở trạm kiểm soát An Hoà, cửa vào mặt Bắc của thành phố Huế, người ta thấy đã có những gia đình từ Quảng Trị di chuyển về Huế, và mức độ này ngày càng tăng lên. Kể từ giữa tháng 4 trở về sau, những chuyến xe đò từ Quảng Trị vào, trên xe đều có một số gia đình di tản. Thỉnh thoảng mới thấy một gia đình di tản bằng xe nhà, họ thuộc vào những gia đình khá giả. Những người di tản sớm, mang theo được nhiều của cải cùng những đồ dùng cho gia đình giống như dọn nhà chứ không phải là chạy giặc.
Vào những ngày cuối tháng 4, trận chiến đã đến hồi đẫm máu. Cộng quân pháo đạn 130 ly vào các căn cứ Ái Tử, Đông Hà và thành phố Quảng Trị như mưa trút nước. Những người di tản trong lúc này ngay cả sinh mạng cũng khó giữ toàn vẹn, chứ đừng nói đến của cải. Địch quân đã nỗ lực cắt Quốc Lộ I để cô lập Quảng Trị. Bởi vậy, càng thấy Quảng Trị sắp bị cô lập, người dân Quảng Trị bằng mọi giá cố gắng chạy thoát về Huế. Họ bỏ nhà cửa, ruộng vườn, của cải, chỉ mong chạy thoát thân được là phước đức.
Buổi sáng, sau khi gửi bài về toà soạn, tôi đến thăm đồng bào từ Quảng Trị chạy về Huế. Họ mới về đây đêm qua và hiện đang tạm trú ở trường trung học quận Hương Trà và ở các trường tiểu học quận Phú Vang. Ông già, bà già và trẻ con ngồi bẹp giữa sân trường, trên các bãi cỏ vì quá mệt mỏi.
Tiếng loa phóng thanh vang lên không ngừng, những lời kêu gọi, những thông cáo, nhắn tin... Trường trung học Hương Trà bỗng chốc đã biến thành trại tị nạn Cộng Sản, tiếp nhận những người mới thoát về được đêm hôm qua và một số mới đến sáng nay. Trên một khoảng sân gần cổng trường, các sơ và sư cô đang phát quà không ngừng tay. Quà này do cơ quan Caritas mang đến, mỗi phần là một gói áo quần nhỏ. Các sơ cho biết, đây là áo quần cho trẻ em. Các sơ đại diện cho Caritas, các sư cô đại diện cho Hội Phật Giáo Thừa Thiên, tặng mỗi người $50. Kế bên là Chi Y Tế quận Hương Trà cũng đang phát thuốc cho đồng bào. Không thấy bóng dáng của Hội Hồng Thập Tự Việt Nam đâu cả, mặc dầu hội này có trụ sở tại Huế.
Một người đàn bà tóc tai rũ rượi, nét mặt hốc hác vì quá mệt mỏi, bế một đứa bé đang khóc ngất, đến trước mặt tôi xin tiền mua sữa:
- Cô ơi, cha của cháu chết trận rồi. Mẹ thì mới chết vì đạn Việt Cộng pháo kích trên đường chạy vào đây. Bây giờ tôi phải lãnh nuôi nó...
Tôi dúi nhanh những tờ giấy bạc vào tay người đàn bà để cho chị khỏi kể lể nữa. Hoàn cảnh của chị ngay trong giây phút này, không cần phải kể lể để được một sự giúp đỡ nhỏ nhặt như vậy, mà cũng như những đồng bào đang có mặt ở đây, họ phải được sự thông cảm và chia xẻ của những người đang sống an lành.
Cuộc chiến tại các căn cứ hỏa lực bảo vệ cho Quảng Trị vẫn diễn ra rất tàn khốc. Một trong các căn cứ hỏa lực đó như căn cứ Pedro, nằm về phía Tây của thành phố Quảng Trị và bên bờ Bắc của sông Thạch Hãn, được trấn giữ bởi khoảng 200 Thủy Quân Lục Chiến, đã chiến đấu anh dũng đến độ những quân nhân Mỹ ở đây đã chứng kiến và mệnh danh cho trận đánh tại căn cứ này là “Vietnamese Alamo”.
Đại Úy Ripley kể lại trong hồi ký của ông, những điều mà chính ông đã nhìn thấy, đã làm cho ông thật sự cảm phục và ông cho rằng chưa chắc cả một đời binh nghiệp của một quân nhân nào có dịp chứng kiến được sự dũng cảm của một người lính chiến như vậy:
“Anh ta chính là người lính Thủy Quân Lục Chiến Việt Nam mà tôi đã gặp hai ngày trước. Lúc đó anh lính trẻ này đã bị thương 7 lần trong vòng 4 ngày. Vết thương nặng nhất là vết thương sau lưng, phía gần trên cổ. Vậy mà bây giờ anh đã trở lại đây, tại chiến tuyến này, súng trong tay và đang chiến đấu bên các đồng đội của anh”.
Trận chiến không phải một hai ngày là dứt. Trận chiến kéo dài. Địch tấn công như vũ bão. Ta chống trả bằng mọi giá, một chống bốn, có nơi địch gấp mười. Những người lính của Sư Đoàn 3 Bộ Binh, Biệt Động Quân và Thủy Quân Lục Chiến chiến đấu trong các hố cá nhân, ăn, ngủ ngay trong giao thông hào. Những chiếc ponchos căng trên đầu che mưa, che nắng. Họ sống giữa bom đạn, cát bụi và bùn lầy. Họ sống trong những giây phút chờ đợi, căng thẳng và lòng quyết chiến.
Những trường học của thành phố Huế và các quận ven biên đã thành những trại tị nạn tạm thời. Chỉ trong một thời gian ngắn, các trung tâm này đã đầy nghẹt đồng bào từ vùng bom đạn chạy về. Sự cứu trợ của chính quyền và các cơ quan từ thiện không thể nào đáp ứng nổi với tình hình. Người lớn và trẻ con ăn gạo sấy không cần nước, cứ xé bịch ni lông xong là đổ gạo ra lòng bàn tay, cho vào miệng nhai một cách ngon lành vì họ đã quá đói sau bao nhiêu ngày gian khổ, thoát chết biết bao nhiêu lần mới đem được cái mạng về đây.
Tôi thật xúc động khi nhìn một em bé chừng ba tuổi vừa chìa tay nhận hộp sữa là đưa lên miệng nút, mà không biết rằng hộp sữa chưa khui. Cái cử chỉ vô thức đó biểu lộ sự đói khát đã lâu của đứa bé.
Những người mới đến, đàn bà thì ống quần xắn cao lên quá đầu gối, trên vai mỗi người một gánh nhỏ gồm áo quần và những thứ cần thiết. Có người gánh theo được mấy lít gạo. Có người chẳng có gì trong gánh, chỉ mỗi đầu là một đứa con nhỏ. Những đứa bé ngồi gọn lỏn trong thúng, nước mắt nước mũi chảy dài, lem luốc cát bụi, hai tay giăng ra vịn chặt vào vành thúng để khỏi văng ra ngoài mỗi khi người mẹ di chuyển, hoặc qua những đoạn đường mà người mẹ phải vừa gánh vừa chạy cho kịp với đoàn người tị nạn, hoặc là những đoạn đường gặp Việt Cộng, chúng châu súng lại pháo ngay trên đầu. Có đứa bé chẳng cần biết trời trăng gì, hoặc có thể là đã lả người vì mệt và đói khát, nằm khoanh tròn trong thúng mà ngủ.
Tôi ngạc nhiên khi thấy một số các người lớn tuổi đều mặc áo quần màu trắng. Hỏi mới biết là họ đã kinh nghiệm mấy lần chạy giặc trong đời rồi, nên cẩn thận, mặc như vậy máy bay của ta khỏi oanh tạc lầm.
Khi những người dân Quảng Trị đầu tiên chạy vào Huế, thì người dân Huế bắt đầu theo dõi tình hình chiến sự từng giây, từng phút. Và những người lo xa đã sớm bỏ Huế chạy vào Đà Nẵng. Rồi Huế bị pháo kích. Thoạt đầu, Cộng quân pháo vào đồn Mang Cá, nơi trú đóng của Bộ Tư Lệnh Sư Đoàn I Bộ Binh và sân bay Thành Nội. Sau đó pháo bừa cả vào phố xá và nhà của dân. Cánh cửa mặt Nam của thành phố Huế tức là ngõ vào Đà Nẵng, như bỗng nhiên mở toang ra. Từng đoàn xe của người đi lánh bom đạn nối đuôi nhau trên Quốc Lộ I, hướng vào Đà Nẵng. Và đã có nhiều người không chết vì bom đạn, nhưng chết vì xe lật nhào xuống đèo Hải Vân. Người ta kể rằng, có ngày chiếc xe đầu đoàn mới vào thành phố Đà Nẵng, thì chiếc cuối còn ở tận Lăng Cô, và mãi tới ngày sau mới vào Đà Nẵng được, vì phải qua những trạm kiểm soát để thanh lọc đặc công Việt Cộng trà trộn với dân. Chừng nửa tháng sau, khi thấy Huế vẫn bình yên, những người đi tị nạn lại kéo nhau trở về để làm ăn sinh hoạt như trước. Có gia đình khi trở về, đã bị trộm dọn sạch sẽ, không còn một đôi đũa để ăn cơm.
Trong lúc đó, cũng trên Quốc Lộ I, đoạn đường từ Quảng Trị vào Huế vẫn còn hàng ngàn, hàng ngàn người, di chuyển thành một đoàn dài cả mấy cây số, toàn là ông già, bà già, đàn bà và trẻ con, họ đang cố gắng bỏ xa vùng trận chiến. Nhưng đã hàng trăm, hàng ngàn người bỏ xác lại bên đường hoặc vẫn cố lết đi với những vết thương không được băng bó vì đạn pháo kích của Cộng quân bắn như mưa vào đám người đang cố chạy vào phương Nam. Họ chỉ thấy được tình người khi đi qua chỗ những đơn vị của Thủy Quân Lục Chiến đang hành quân. Những người lính Thủy Quân Lục Chiến trút hết tiền bạc, lương thực và cả nước uống cho những nhóm nào đi ngang qua gần họ. Những người chiến sĩ này không cầm lòng được trước cảnh đau thương đó. Họ muốn trao hết những gì sở hữu mà họ đang mang trên người cho đồng bào khốn khổ của mình, trước khi trao mạng sống của họ cho Tổ Quốc trên chiến địa.
Đó là ngày thứ 35, kể từ ngày 30 tháng 3, ngày đầu tiên tràn qua sông Bến Hải, Cộng quân đã chiếm được thành phố Quảng Trị bởi một lực lượng gấp ba lần lực lượng trấn đóng của quân đội miền Nam. Thoạt đầu, Cộng quân tung vào 2 sư đoàn chính quy: Sư Đoàn 304 và Sư Đoàn 308 với sự yểm trợ của 2 trung đoàn pháo binh nặng và hai trung đoàn chiến xa để thực hiện giai đoạn một là đánh bật các căn cứ hỏa lực đang làm thành một hàng rào dọc vùng phi quân sự. Vào khoảng gần cuối tháng 4, Sư Đoàn 320 của Cộng quân mới đến thay thế cho hai sư đoàn kia nghỉ mệt, và đánh chiếm Cam Lộ, La Vang, Hải Lăng, hoàn tất giai đoạn 2. Cuối tháng 4, Sư Đoàn 325 của Cộng quân tiến vào, bắt đầu giai đoạn 3, đánh chiếm Quảng Trị.
Trong lúc đó, quân ta chỉ có Sư Đoàn 3 Bộ Binh với các đơn vị yểm trợ gồm có Thiết Giáp, Biệt Động Quân, Thủy Quân Lục Chiến và Địa Phương Quân, tổng cộng khoảng hai sư đoàn. Hai chống với năm và phải chiến đấu liên tục cả tháng trời, chứ không được thay chân theo chiến thuật “lấy khoẻ đánh mệt” như địch quân. Vậy mà những chiến sĩ trấn đóng tại ải địa đầu đã anh dũng giao chiến, cầm cự suốt cả tháng dưới những trận mưa pháo tưởng chừng như không cất đầu lên được.
Đại Tá Gerald H. Turley, Cố Vấn Trưởng của Sư Đoàn 3 Bộ Binh đã viết lại trong cuốn The Easter Offensive những giây phút cảm khái của Thiếu Tá Bob Sheridan, một cố vấn quân sự của Thủy Quân Lục Chiến, những giây phút mà ông nhớ mãi bên bờ sông Mỹ Chánh:
Buổi trưa ngày 2 tháng 5, Đại Tá Phạm Văn Chung, Lữ Đoàn Trưởng Lữ Đoàn 369 Thủy Quân Lục Chiến và những sĩ quan tham mưu của ông dừng lại bên bờ phía Nam sông Mỹ Chánh. Đại Tá Chung đứng yên lặng buồn bã nhìn đoàn người tị nạn đang chen nhau vượt qua cầu Mỹ Chánh, đổ vào thành phố Huế. Cây cầu nhỏ chỉ dài chừng vài chục thước. Qua khỏi cây cầu đó là đã vào vùng an toàn. Chừng một giờ sau, khi đoàn người đã qua sông và xuôi về phương Nam, Thiếu Tá Bob Sheridan quay lại hỏi Đại Tá Chung:
- Đại Tá, mọi người đã đi hết rồi. Bây giờ chúng ta làm gì đây? Có lui vào trong đó không?
Đại Tá Chung quay lại nhìn người sĩ quan Hoa Kỳ và nói với một giọng cương quyết:
- Không, không. Chúng ta không lui nữa. Chúng ta là những chiến sĩ, chúng ta ở lại đây, bên bờ sông này để chận địch. Sẽ không có một tên Việt Cộng nào có thể vượt qua sông Mỹ Chánh mà còn mạng sống trở về.
Lời nói sắt đá của Đại Tá Chung y như một lời thề. Cộng quân bằng mọi nỗ lực cũng không vượt qua được phòng tuyến trấn giữ bởi Lữ Đoàn 258, Lữ Đoàn 369 Thủy Quân Lục Chiến. Và đúng như lời của người quân nhân hơn nửa đời trải qua bao trận mạc, những ngày sau đó khi các đơn vị Dù và Thủy Quân Lục Chiến mở những đợt phản công, máu quân thù đã đổ xuống bên bờ sông Mỹ Chánh.
Quảng Trị mất, cả miền Trung bàng hoàng, rúng động. Ngày 3 tháng 5 năm 1972, Trung Tướng Hoàng Xuân Lãm đương kim Tư Lệnh Quân Đoàn I/Quân Khu I được lịnh bàn giao chức vụ lại cho Trung Tướng Ngô Quang Trưởng đương kim tư Lệnh Quân Đoàn 4/Quân Khu 4 để vào Sài Gòn giữ một chức vụ không quan trọng.
**Tướng Ngô Quang Trưởng thăm hỏi binh sĩ trước khi phản công tái chiếm Cổ Thành Quảng Trị 07/72**
Tin Trung Tướng Ngô Quang Trưởng về chỉ huy Vùng I như một luồng sinh khí thổi vào miền Trung. Quân và dân đều một lòng tin tưởng. Họ tin cậy vị tướng này không phải chỉ bằng vào những bài báo trong và ngoài nước đã từng ca ngợi và đánh giá ông như một danh tướng, hoặc qua những lời truyền tụng trong quân đội miền Nam, mà chính người dân và những người lính trú đóng tại Miền Hoả Tuyến này đã chính mắt nhìn thấy những khả năng và đức độ của ông, khi ông còn là Tư Lệnh của Sư Đoàn I Bộ Binh, đánh bại Cộng quân trong vụ Tết Mậu Thân để chiếm lại Kinh Đô Huế.
Người ta cho rằng Tướng Ngô Quang Trưởng trở lại Huế hôm nay, cũng như Tướng De Lattre De Tassigny của Pháp đến Hà Nội năm 1950 để cứu nguy Hà Nội khi tình hình của thành phố này đang bị Việt Minh đe dọa trầm trọng.
Vừa đặt chân đến Đà Nẵng, nơi trú đóng của Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn I, việc đầu tiên của Tướng Trưởng không phải là chuyện phản công đánh địch ngay, mà là vấn đề được ông coi như hàng đầu, đó là củng cố tinh thần binh sĩ. Tướng Trưởng làm việc gần như 24/24 giờ mỗi ngày. Không có đơn vị nào mà ông không đến thăm. Cho đến một trạm kiểm soát ở Lăng Cô, dưới chân đèo Hải Vân, chỉ có hai nhân viên Quân Cảnh và một nhân viên Cảnh Sát, mà Tướng Trưởng cũng đáp trực thăng xuống bên đường và bước vào hỏi han công việc. Những chuyện đó được loan truyền rất nhanh trong các đơn vị, ngoài dân chúng và tạo thành niềm tin. Cả thành phố Huế kinh hoàng chờ chạy giặc, bỗng như quên mất địch quân đang tập trung lực lượng để chuẩn bị đánh thốc vào phòng tuyến Mỹ Chánh. Quân nhân thuộc mọi binh chủng quân phục tươm tất, tóc hớt ngắn như thời bình. Đơn vị trưởng thì luôn luôn có mặt tại đơn vị, vì không biết ông Tướng bất thần ghé thăm vào bất cứ lúc nào. Và tinh thần quân dân cán chính lên cao, bừng bừng một ý chí đẩy lui địch quân, lấy lại những vùng đất đã mất.
Ngày 13 tháng 5 năm 1972, một lực lượng gồm có Tiểu Đoàn 3 và Tiểu Đoàn 9 Thủy Quân Lục Chiến được trực thăng vận đã bất thần đổ xuống ngay trên đầu địch quân tại quận Hải Lăng, một quận về phía Nam của thành phố Quảng Trị. Đây là cuộc phản công đầu tiên của Quân Lực Việt Nam Cộng Hòa từ bên này phòng tuyến sông Mỹ Chánh. Cuộc phản công bất ngờ và sấm sét đó đã tiêu diệt gần trọn đơn vị của Cộng quân đang chiếm đóng quận này. Một số đồng bào còn kẹt trong quận Hải Lăng, nay được giải thoát đã vội vã tìm đường chạy ra khỏi vùng lửa đạn.
Rồi những đợt tấn công khác do các đơn vị Dù và Thủy Quân Lục Chiến từ sau phòng tuyến Mỹ Chánh tung ra. Một kế hoạch phản công toàn diện đã được Trung Tướng Ngô Quang Trưởng, Tư Lệnh Chiến Trường soạn thảo. Và ngày 28 tháng 6 năm 1972, cuộc Hành Quân Lam Sơn 72 bắt đầu. Lực lượng Thủy Quân Lục Chiến có nhiệm vụ càn quét địch quân dọc Quốc Lộ I ra tận ven biển, “đóng nút” Cửa Việt không cho địch tiếp tế vào Quảng Trị bằng đường biển. Lực lượng Dù càn quét theo Quốc Lộ I vào tận chân núi của rặng Trường Sơn, ngăn chận viện quân của địch từ Lào kéo qua. Và cuối cùng mục tiêu của hai lực lượng là thành phố Quảng Trị. Những chiến sĩ Dù và Thủy Quân Lục Chiến khi vượt qua dòng sông Mỹ Chánh, mặc dù không ai nói với ai, nhưng trong lòng tựa hồ như đã có một lời thề, thề phải dựng lại lá cờ vàng ba sọc đỏ trên Cổ Thành Quảng Trị với bất cứ giá nào!
Trận chiến lần này khốc liệt đến mức những phóng viên chiến trường, kể cả các phóng viên ngoại quốc đều được lệnh phải ở xa các đơn vị đang giao tranh. Nhanh chân nhất là Barney Seibert, phóng viên chiến trường của UPI, đã bám theo các đơn vị Dù, nhưng khi còn cách Quảng Trị 6 cây số nữa thì các sĩ quan chỉ huy đã bắt ông phải dừng chân, và đó là lệnh chung cho tất cả phóng viên báo chí và truyền hình. Bởi vậy, những ngày đầu cuộc phản công của quân ta, những tin tức chi tiết về chiến trường, giới truyền thông trong và ngoài nước không thu nhận được bao nhiêu.
Các phóng viên chiến trường mỗi người tự mình tìm lấy phương cách riêng để đến sát nơi giao tranh hơn. Anh Nguyễn Tú, phóng viên của báo Chính Luận, quá giang xe jeep của Bác Sĩ Bùi Thế Cầu, Y Sĩ Trưởng của Tiểu Đoàn 5 Dù và Trung Tá Lê Thành Điểm từ Mỹ Chánh đến La Vang. Khi đến cầu Trường Phước, nơi bị pháo kích nhiều nhất, cách La Vang chừng 500 thước, xe jeep bị trúng một quả đại bác 130 ly của Cộng quân. Xe nổ tung, tài xế chết ngay, những người trên xe đều bị thương nặng.
Đồng bào về đây đa số ở xã Lãm Thúy thuộc quận Hải Lăng. Họ họp nhau từng toán, đi bộ suốt đêm, sáng hôm sau mới tìm đến chỗ của Thủy Quân Lục Chiến đang hành quân. Những chiến sĩ Cọp Biển này dang tay đón đồng bào vừa thoát khỏi vùng địch đóng. Tôi hỏi một ông cụ tóc đã bạc phơ, trên khuôn mặt nhăn nheo còn đầy những nét đau đớn xúc động bởi những cảnh tang thương bỗng đâu xảy đến trong những ngày vừa qua, cụ đứng ngơ ngác một mình giữa đám đông:
- Thưa cụ, sao mãi đến bây giờ cụ mới về đây?
- Việt Cộng không cho dân đi. Bỏ đi thì chúng pháo ngay trên đầu, bởi vậy nhiều người chết lắm, cô ơi! Sợ pháo, sợ chết, nhưng không muốn sống trong vùng của chúng, nên nhiều lúc dẫm lên xác chết mà chạy.
- Gia đình, con cháu của cụ có ở đây không?
- Thằng con trai lớn của tôi đi lính, không biết bây giờ đang đánh trận ở đâu. Con dâu và hai cháu bị lạc mất giữa đường, không biết còn sống hay chết.
Và cách chỗ tôi đứng chừng 10 mét, hai người lính Thủy Quân Lục Chiến đang thuyết phục một người đàn bà đưa đứa con nhỏ đã chết từ đêm hôm qua vì trúng mảnh đạn pháo cho họ chôn cất. Người đàn bà ngồi bẹp dưới gốc cây, hai tay ôm chặt xác đứa con trong lòng, hai mắt thất thần nhìn thẳng vào khoảng không, như chẳng nghe ai đang nói gì với mình.
Mấy hôm nay, những đoàn quân Dù và Thủy Quân Lục Chiến đang trên đường tiến về thành phố Quảng Trị. Những người dân ở Huế có bà con còn kẹt lại trong vùng địch đóng theo dõi tin tức chiến sự hằng ngày với hy vọng sớm liên lạc với bà con của mình. Huế và Đà Nẵng đang bị pháo kích dữ dội. Ngày 2 tháng 7, mới sáng hừng đông, Cộng quân đã pháo 20 trái đạn đủ loại vào Huế, ngay đường Tăng Bạt Hổ, là một khu toàn dân cư. Ngày hôm sau lại chịu thêm một trận pháo kích liên tục trong 25 phút làm cho 50 người dân thiệt mạng, hàng chục người bị thương. Ngày 14, Đại Nội lại bị 43 trái hỏa tiễn 122 ly vào buổi sáng. Buổi trưa bị một đợt pháo khác trên đường Lê Văn Duyệt và buổi chiều, trường Nông Lâm Súc bị đạn sơn pháo 130 ly.
Một số dân lại bỏ Huế chạy vào Đà Nẵng. Trong lúc đó, đồng bào ở trong các vùng bị địch chiếm phía Bắc sông Mỹ Chánh, thấy quân ta tiến ra đánh lui Cộng quân, đã từng đoàn chạy vào Huế. Lại một lần nữa, họ làm bia cho Cộng quân nhả đạn. Sự tàn nhẫn và vô nhân đạo của người lính Cộng Sản đã được Thiếu Tá Bob Sheridan, cố vấn quân sự của Thủy Quân Lục Chiến viết lại trong tờ trình của ông:
“Đoàn người chạy loạn dài hàng cây số, gồm phần lớn là người già, trẻ em và đàn bà đang tìm cách tránh xa vùng giao tranh để xuôi về hướng Nam, thành phố Huế. Vào khoảng buổi trưa, pháo binh của quân Bắc Việt đã tập trung đủ hỏa lực và bắt đầu pháo như mưa vào đoàn người đang di chuyển. Hàng trăm, hàng trăm người chết và bị thương. Nhưng quân Bắc Việt không thể nào ngăn chặn được, đoàn người vẫn tiếp tục tiến vào phương Nam”.
Và Thiếu Tá Sheridan ghi nhận những cảm nghĩ riêng của ông, là nếu trước đây, ông có một chút nào đánh giá người lính Bắc Việt, thì nay sự đánh giá đó đã mất hết.
Và Thiếu Tá Sheridan ghi nhận những cảm nghĩ riêng của ông, là nếu trước đây, ông có một chút nào đánh giá người lính Bắc Việt, thì nay sự đánh giá đó đã mất hết.
Áp lực của Cộng quân đang đè nặng trên thung lũng Ashau, phía Tây của thành phố Huế. Điều lo sợ là trong khi đại quân của ta kéo ra Quảng Trị, thì Cộng quân có thể mưu đồ đánh úp thành phố Huế. Nhưng Tướng Phạm Văn Phú, Tư Lệnh Sư Đoàn I Bộ Binh tuyên bố với các phóng viên tại mặt trận là Sư Đoàn I đã bẻ gãy toàn bộ kế hoạch đánh chiếm thành phố Huế từ mặt Tây Nam, vùng thung lũng Ashau.
Tướng Phú cho biết, Cộng quân đã tung vào mặt trận Tây Nam Huế hai sư đoàn bộ binh nòng cốt với một trung đoàn pháo nặng yểm trợ, đó là Sư Đoàn 324B và Sư Đoàn “Quân Khu Trị Thiên”. Riêng Sư Đoàn 324B được tăng cường thêm Trung Đoàn 812 là đơn vị mới, chưa hề tham chiến kể từ ngày Cộng quân tràn qua Bến Hải. Theo Tướng Phú, hai sư đoàn này dự mưu đánh Huế bằng một mũi nhọn chọc thủng phía Tây Nam thành phố. Kế hoạch tấn công Huế đã được Hà Nội toan tính từ trước tháng 7. Tuy nhiên, theo Tướng Phú thì Sư Đoàn I đã bẻ gãy toàn bộ kế hoạch này. Cộng quân chỉ còn thực hiện được các cuộc quấy phá bên ngoài vòng đai và pháo kích vào Huế cũng như các vị trí phòng thủ của quân ta mỗi ngày từ 500 đến 1000 quả đạn và hỏa tiễn mà thôi.
Phòng tuyến Tây Nam Huế dài khoảng 30 cây số. Các chiến sĩ của Sư Đoàn I Bộ Binh trong thời gian này đã tái chiếm lại tất cả các vị trí chiến lược chung quanh Huế. Ngày 15 và 16 tháng 5, quân ta chiếm lại hai căn cứ Bastogne và Checkmate.
Buổi chiều trời đột nhiên đổ xuống một cơn mưa hè. Chúng tôi được tin một số đồng bào từ Quảng Trị mới chạy vào, hiện đang tạm trú tại trường học của quận Hương Điền mà chưa được một cơ quan công hoặc thiện nguyện nào đến giúp đỡ cả. Tôi cùng với người bạn mượn được chiếc xe cũ. Xe không đèn, lái đi trong đêm mưa. Những con đường của thành phố Huế cũng thiếu ánh đèn, may nhờ xe nổ lớn nên người đi đường nghe mà tránh ra.
Đầu tiên chúng tôi đến gõ cửa trụ sở Hồng Thập Tự, nhưng văn phòng đóng cửa, tắt đèn, có lẽ những người làm ở đây đã bỏ vào Đà Nẵng rồi chăng? Lái xe qua gõ cửa Hội Thương Phế Binh, gặp Thiếu Tá Mai đương là Chủ Tịch của Hội. Thiếu Tá Mai sốt sắng gọi điện thoại hỏi nhiều nơi, nhưng chẳng ai chịu bán sữa và thuốc tây vào lúc này, vì lúc đó cũng đã hơn 10 giờ tối Chủ Nhật. Chúng tôi đành trở về.
Sáng hôm sau, mới 6 giờ 30 sáng, chúng tôi vào chùa tìm anh Nguyễn Kinh Châu, đại diện báo Sóng Thần ở Huế. Anh Châu xin vợ 20 ngàn, tôi bỏ thêm 30 ngàn tiền túi cũng mua được một ít sữa hộp. Đến lều báo chí, tôi đã thấy xe của ông Trần Sum, Giám Đốc Đài Truyền Hình Huế. Ông Sum tiễn anh Nguyễn Thanh Liêm, đang làm cho đài này, và chúng tôi ra tận máy bay. Ông Sum cũng chính tay vác dùm một thùng sữa đưa lên sàn máy bay rồi mới trở về.
Trời mưa từ đêm hôm qua, nay vẫn còn mưa và gió lớn. Trực thăng bay thật thấp khi qua phá Tam Giang. Bên dưới nước sông dậy sóng, và trên bờ, những cồn cát trắng xoá chạy dài trông thật đẹp. Máy bay đáp xuống một bãi cỏ hoang gần nơi đồng bào đang tạm trú. Chúng tôi trao sữa tận tay cho những người già, trẻ con và những người bệnh. Các anh Thủy Quân Lục Chiến thì phát lương khô. Chúng tôi muốn ở lại lâu hơn để hỏi han và nghe kể lể những hoàn cảnh đau thương của những người vừa thoát khỏi vùng địch đóng, nhưng đành từ giã vì phải quá giang với trực thăng đón Trung Tá Nguyễn Xuân Phúc, Tiểu Đoàn Trưởng Tiểu Đoàn 2 Thủy Quân Lục Chiến về họp ở Bộ Tư Lệnh.
Người ta còn nhớ, ngày 1 tháng 5 vừa qua, khi tất cả lực lượng phòng thủ Quảng Trị rút lui cùng với đồng bào trên Quốc Lộ I về Huế, địch quân đã truy kích, bám theo sát để đánh thẳng vào Huế. Trong tình huống nguy hiểm đó, Tiểu Đoàn 2 và Tiểu Đoàn 9 Thủy Quân Lục Chiến đã chờ cho quân ta và đồng bào vượt qua, rồi “đóng cổng” Mỹ Chánh bằng tất cả nỗ lực, quần thảo với Cộng quân suốt một ngày hôm đó, đập tan cái khí thế thừa thắng xông lên của địch và chặn địch ngay bên kia bờ sông Mỹ Chánh.
Khách sạn Hương Giang là khách sạn thanh lịch nhất của thành phố Huế, nằm sát bên bờ sông Hương. Kể từ lúc tình hình chiến sự của Vùng I trở nên sôi động, thì khách sạn này là nơi họp mặt hầu hết những phóng viên của các báo Việt Nam và ngoại quốc. Buổi sáng, tôi ngồi uống cà phê tại khách sạn Hương Giang với một số anh em các báo khác. Sau khi trao đổi những tin tức chiến sự mới mẻ nhất, chúng tôi chia tay nhau lên đường theo chân các đơn vị đang hành quân ngoài Quảng Trị. Tôi đi theo Tiểu Đoàn 6 Dù đang tiến quân qua sông Thạch Hãn. Anh Nguyễn Thanh Liêm đi theo một cánh quân của Thủy Quân Lục Chiến.
Khi tôi đến, Tiểu Đoàn 6 Dù đang giao tranh với địch bên bờ sông Thạch Hãn. Tiếng súng nổ dòn khắp nơi. Pháo của địch dội lên đầu như mưa. Đạn 130 ly và hỏa tiễn nổ lùng bùng cả hai tai. Khói súng như một màn sương mỏng ban mai quyện trên mặt nước của dòng sông Thạch Hãn.
Tôi len lỏi theo các giao thông hào để quan sát chiến trường. Vừa dứt một đợt pháo, tôi ló đầu nhìn lên, phía bên kia giao thông hào, anh Trần Khiêm, nhiếp ảnh viên của CBS cũng vừa nhảy lên khỏi hố, quay lại bấm liền cho tôi một tấm hình. Anh Khiêm hiện nay là chủ nhân của Khiêm Photo tại Little Saigon. Cũng lúc đó, một loạt đạn pháo khác đang rít gió bay đến. Anh Khiêm vừa nhảy xuống hố vừa la:
- Kiều Mỹ Duyên, pháo đó, đừng nhô đầu lên nữa.
Hết pháo, tôi lại nhô đầu lên quan sát. Những chiến sĩ Dù đang tiến về phía quân địch. Tiến rất khó và chậm vì hỏa lực của địch quá mạnh. Tiếng la hét, những lệnh lạc qua máy truyền tin, cùng với tiếng súng nổ không dứt từ hai bên bờ vang vọng suốt một quãng sông dài. Bên bờ phía Nam là quân ta, những chiến sĩ Dù. Bên bờ phía Bắc là quân địch đang bám chặt. Trên trời, máy bay L19 bay lượn và khu trục A37 đang gầm thét, thả từng loạt bom xuống, nhiều lúc thật mạo hiểm, vì giữa ta và địch, một khoảng cách chẳng có bao nhiêu.
Tôi chưa thấy một chiến sĩ Dù nào lui khỏi vị trí của mình. Người trước ngã, người sau tiến lên. Tất cả những thương binh đều được tải thương bằng mọi cách, không bỏ ai ở lại, đó vẫn là một niềm hãnh diện của binh chủng này từ trước đến nay. Nói đến binh chủng Dù, tôi chợt nhớ đến phóng viên chiến trường Gerald Hebert, ông là người Canada gốc Pháp đã từng có mặt tại nhiều cuộc chiến khắp nơi trên thế giới và ông thường nói:
- Tôi thích nhất và cảm phục nhất là binh chủng Nhảy Dù của Việt Nam Cộng Hoà, họ chiến đấu như sư tử.
Khi trận chiến sắp kết thúc thì trời đã hoàng hôn. Tôi đứng bên bờ sông Thạch Hãn nhìn bao quát khung cảnh của bãi chiến trường. Chiến cụ và xác người vương vãi khắp nơi. Dòng sông Thạch Hãn vẫn lặng lờ, không biết có phải máu đã đổ xuống hay là những tia nắng quái của lúc hoàng hôn chiếu hắt lên khiến cho mặt nước có màu đỏ thẫm. Những chiến sĩ Dù còn truy kích địch.
Buổi tối trở về Huế, tôi được tin anh Nguyễn Thanh Liêm cùng với hai phóng viên ngoại quốc đã chết khi theo chân một cánh quân của Thủy Quân Lục Chiến đụng trận ở quận Phong Điền. Mới cùng ngồi uống cà phê hồi sáng ở Hương Giang. Mới chia tay và chúc lành cho nhau trước khi đi. Buổi tối trở về đã thiếu ba người. Ba người đã bỏ gia đình, bỏ bạn bè, bỏ nghề và cả cái nghiệp của mình, vĩnh viễn ra đi...
Ngày hôm sau tôi lại được tin có thêm 3 phóng viên chiến trường vừa gục ngã trên mặt trận Hải Lăng. Tin điện của các phóng viên bạn gửi về toà soạn: Lúc 15 giờ chiều qua, một phóng viên chiến trường Việt Nam và 2 phóng viên của hệ thống truyền hình ABC Hoa Kỳ đã tử thương vì một loạt đạn AK47 của quân Bắc Việt tại khu vực ranh giới quận Hải Lăng và quận Phong Điền. Phóng viên Việt Nam là anh Trần Văn Nghĩa của Đài Truyền Hình Quân Đội Việt Nam Cộng Hoà và hai phóng viên ngoại quốc khi đứng quan sát chiến trường tại ranh giới hai quận này cách Quốc Lộ I chỉ có 800 thước, thì bị một lính Bắc Việt núp gần đó bắn một loạt AK khiến anh Nghĩa gục xuống bên hố cá nhân của tên lính Bắc Việt vừa bắn anh chỉ cách có 2 thước.
Hai phóng viên ngoại quốc cũng chết vì loạt đạn AK của Cộng quân. Phóng viên Trần Văn Nghĩa năm nay 37 tuổi, 1 vợ 8 con và mang cấp bậc Trung Sĩ I phục vụ cho đài Truyền Hình Quân Đội từ mấy năm nay. Hai phóng viên hãng ABC tử thương là Sam Kai Faye và Tonykhool. Phóng viên Sam Kai Faye, có quốc tịch Tân Gia Ba, bị trúng đạn khi anh tiến đến để cứu phóng viên Trần Văn Nghĩa.
Chúng tôi đến bệnh xá của Thủy Quân Lục Chiến để thăm anh Liêm. Anh Liêm nằm đó, trong bọc nylon màu trắng. Người lính làm ở chung sự vụ kéo tấm nylon trên đầu anh xuống. Khuôn mặt anh thật thản nhiên. Tóc anh còn ướt và dính cát. Trung Tá Khẩn, Trưởng Khối Chiến Tranh Chính Trị nói với chúng tôi:
- Theo lời của một người lính Thủy Quân Lục Chiến kể lại, anh Liêm đang quay cảnh Thủy Quân Lục Chiến vượt sông tiến về phía Bắc. Anh không mặc áo giáp, không đội nón sắt. Một viên đạn ghim vào ngực và anh gục xuống.
Trên đường về mọi người đều im lặng. Anh Nguyễn Thanh Liêm người quận Quế Sơn, Quảng Nam. Anh Liêm nằm xuống gây xúc động trong lòng những người đã quen biết anh hoặc cùng chung những công việc với anh. Điện thoại gọi đến đài truyền hình để chia buồn suốt ngày. Người nhiệt tình nhất là Chuẩn Tướng Bùi Thế Lân, Tư Lệnh Thủy Quân Lục Chiến.
Xác anh Liêm được mang về an táng tại Đà Nẵng. Chị Liêm ngồi bên quan tài của anh nghẹn ngào nói với tôi:
- Anh vẫn muốn khi đứa con út của chúng tôi được 15 tuổi thì anh vào chùa xuất gia. Tôi đồng ý với ước nguyện của anh. Nhưng năm nay cháu nó mới có mười hai tuổi thì anh đã bỏ mẹ con tôi mà đi rồi.
Tôi ngỏ ý xin chị một tấm hình của anh để in trên báo. Chị Liêm lắc đầu:
- Mẹ con tôi chạy giặc từ Quảng Trị vào, đâu có mang được cái gì.
Tôi nhớ lại một vài lần đi chung trong toán với anh Liêm đến giúp đồng bào tại các trung tâm tị nạn. Trên đường đi, anh ngồi yên lặng. Hình như từ lúc gặp tôi cho đến khi lên máy bay, anh chưa nói với tôi một lời nào, ngoại trừ cái gật đầu chào khi mới gặp. Dáng người anh cao gầy, có vẻ khắc khổ. Về sau tôi mới biết anh ăn chay trường đã hơn mười năm nay.
Hai hôm sau, ngày 22 tháng 7 năm 1972, phóng viên Gerald Hebert bị một quả đạn pháo của Cộng quân và chết tại Hải Lăng. Còn nhớ ba tháng trước đây, khi trận chiến Bình Long mới khởi đầu, ông đã theo Liên Đoàn 3 Biệt Động Quân nhảy vào thành phố An Lộc. Buổi trưa ngày 13 tháng 4, ông đang đứng giữa đường để chụp hình xe tăng Cộng quân tiến vào thành phố thì bị trúng đạn vào vai. Ông phải trở về Sài Gòn dưỡng thương và tháng 6, khi vết thương đã bớt, ông lại tìm cách trở vào An Lộc lần nữa. Lần này, trước mắt ông, An Lộc đã là những đống gạch vụn, những người ông gặp lần trước đa số đã chết và cả một thành phố, chỉ sau một thời gian ngắn, đã thành địa ngục ở trần gian.
Ông ăn nói từ tốn và tính tình rất khiêm nhượng, có vẻ là một giáo sư triết hơn là một phóng viên chiến trường. Ông thường nói với những người quen biết:
- Tôi không sợ nguy hiểm khi làm phóng sự chiến trường, chỉ mong những bài viết và những hình ảnh của tôi thu thập được phổ biến đến những người ngoài nước Việt Nam, cho họ thấy sự phi lý và bi thảm của cuộc chiến này. Mấy ai thấy được những sợi dây xích 6 ly đã xích chân người lính Cộng Sản vào những vũ khí nặng hoặc xe tăng của họ? Cuộc chiến tranh nào cũng có sự tàn phá. Nhưng sự tàn phá như ở thành phố An Lộc này là giữa những người cùng dân tộc, khác với sự tàn phá ở thành phố Hiroshima.


text:
- Đăng tin ưu tiên
-
Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay
-
Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên
Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp
-
Ðăng tin thu hút khách hàng
Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng
-
- Hỏi & đáp
- Hỗ trợ
- Mua quảng cáo
- Đăng ký
- Đăng nhập

markdown:
- Đăng tin ưu tiên
-
__Các dịch vụ ưu tiên trên Rồng Bay__
-
__Ưu đãi cho khách hàng thường xuyên__ [Sử dụng tài khoản chuyên nghiệp](http://rongbay.com/su-dung-tai-khoan-chuyen-nghiep.html)
-
__Ðăng tin thu hút khách hàng__ [Cách viết tiêu đề thân thiện, lôi cuốn khách hàng](http://rongbay.com/Cach-viet-tieu-de-than-thien-loi-cuon-khach-hang-fp39.html)
-
[Hỏi & đáp](http://rongbay.com/faqs.html)
- Hỗ trợ
- Nếu bạn cần hỗ trợ, vui lòng liên hệ
-
Điện thoại : **(024) 73095555**(ext: 497 / 496 / 495) Hotline : **0936 194 226**(Nội dung, tin đăng) **0932 223 656**(Liên hệ quảng cáo) : [lienhe@rongbay.com](mailto:lienhe@rongbay.com) Skype : [cskh.rongbay](skype:cskh.rongbay?chat)
-
[Mua quảng cáo](http://rongbay.com/mua-quang-cao.html) [Đăng ký](javascript:void(0);) [Đăng nhập](javascript:void(0);)

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Zamba VCCorp

Set-Cookie: cityOtherRBName=Ca-Mau; expires=Sun, 22-Jul-2018 11:05:13 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.rongbay.com

Cache-Control: private, max-age=0, pre-check=0


Set-Cookie: cityOtherRBName=Thai-Binh; expires=Sun, 22-Jul-2018 12:21:52 GMT; Max-Age=31536000; path=/; domain=.rongbay.com