text:
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 8
Chia sẻ: Le Quang Hoang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13
lượt xem 45
download
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 8
Chương 9 XỬ LÝ TẠI NƠI TIẾP NHẬN Khi xử lý sản phẩm ở những nơi đến cũng cần tránh những tác động mạnh mẽ, hạn chế tối thiểu số các bước trong quá trình xử lý, và giữ nhiệt độ thấp nhất có thể được. Nếu bảo quản sản phẩm trước khi bán, thì những nhà bán buôn và bán lẻ cần lau chùi...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 8
- Chương 9 XỬ LÝ TẠI NƠI TIẾP NHẬN Khi xử lý sản phẩm ở những nơi đến cũng cần tránh những tác động mạnh mẽ, hạn chế tối thiểu số các bước trong quá trình xử lý, và giữ nhiệt độ thấp nhất có thể được. Nếu bảo quản sản phẩm trước khi bán, thì những nhà bán buôn và bán lẻ cần lau chùi, vệ sinh sạch sẽ phòng bảo quản đã đảm bảo cách ly. Nếu có nhiều mặt hàng thường được xử lý cùng lúc thì cần phải nhớ rằng không được trộn lẫn các sản phẩm có yêu cầu nhiệt độ khác nhau hoặc bảo quản những mặt hàng nhạy cảm với ethylen cùng những mặt hàng sản sinh ra ethylen. Đóng lại những thùng chứa không đúng quy cách nên được làm cẩn thận để tránh làm đổ vỡ các thùng chứa yếu hơn. Trước khi sản phẩm được bán cho người tiêu dùng, người xử lý có thể muốn phân loại chất lượng, hoặc ít nhất là loại bỏ các sản phẩm thối hỏng để đưa ra những mặt hàng có tính thương phẩm cao hơn. Nếu khối hàng có độ chín và kích cỡ không đồng đều thì việc lựa chọn ở nơi tập kết hàng đến sẽ mang lại cho người bán hàng một mức giá cao hơn cho những sản phẩm chất lượng tốt hơn. Nhiệt độ ở nơi bày bán (siêu thị, gian hàng) phải phù hợp với sản phẩm được bán. Chằng hạn, ớt và cà chua có thể để chung với rau diếp, ớt và cà chua là loại nhạy cảm lạnh, còn rau diếp thì không. Làm ẩm sản phẩm cho những loại giữ nước ở bề mặt (rau diếp, bắp cải, hành hoa) bằng nước mát giúp giữ độ ẩm cao quanh sản phẩm. Nếu bày bán ở ngoài trời, nời bày bán thường không kiểm soát được nhiệt độ và tốc độ không khí, dễ làm khô héo rau quả. Với những quầy hàng như vậy có thể dùng các biện pháp che chắn để bảo vệ hàng hóa lúc trời gió. Cuối cùng, người xử lý ở nơi nhận hàng có thể góp phần làm giảm tổn thất trong tương lai bằng cách duy trì việc ghi chép các nhân tố làm hao hụt ở cấp độ nhà bán buôn và bán lẻ (Kasmire và Ahrens ở Kader, 1992). Việc xác định cả những hao hụt do tổn thương cơ học, bệnh hoặc thối hỏng, quả xanh hoặc quá chín để cho phép người xử lý cung cấp lại chất lượng tốt nhất cho nhà cung cấp. Dỡ hàng: Một bãi bốc hàng có thể thực hiện những công việc xử lý hàng hóa thực vật ở điểm tập kết. Các côngtennơ có thể được vận chuyển nhanh chóng và ít quanh co, ghồ ghề. Với các xe tải lớn, bãi bốc hàng đạt tiêu chuẩn phải có chiều cao 117-122cm (46-48 inch), còn với các xe tải nhỏ, hoặc các xe nâng hàng thì chỉ cần chiều cao 66-81 cm (26-32 inch). Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 164-
- Một thiết bị giúp làm dễ dàng hơn công việc bốc dỡ hàng lên phương tiện vận chuyển có thể được thiết kế bằng cách sử dụng một hệ thống 2 ròng rọc và một dây chảo chắc. Một ròng rọc được gắn vào cạnh thùng xe và ở phía trước, cái thứ 2 ở vị trí di động hoặc trên một điểm tựa giống như bức tường tòa nhà. Thùng hàng có thể treo trực tiếp bằng quai thùng hoặc đặt trong một cái giỏ có dây đeo. Sử dụng thang hoặc bục giúp hoạt động bốc và dỡ hàng được dễ dàng hơn. Những cầu thang được mô tả ở đây có thể gấp lại và đặt dưới gầm xe khi xe chạy. Cầu thang có thể được làm bằng gỗ hoặc tấm sắt và các thanh sắt được dùng làm chân cầu thang. Sử dụng một bục dốc là phương pháp đơn giản và an toàn cho việc bốc dỡ hàng. Bề rộng của dốc nên đủ rộng để tránh các tai nạn và đủ chắc để chịu được sức nặng của cả hàng và người vận chuyển hàng. Sử dụng các xe đẩy tay hoặc xe 2 bánh nhỏ cũng thuận tiện cho quá trình bốc dỡ hàng. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 165-
- Nhiệt độ bảo quản tạm thời Khi sản phẩm được giữ nơi tập kết một thời gian ngắn trước khi tiêu thụ, người xử lý có thể giữ chất lượng quả và hạn chế tổn thất bằng cách lựa chọn, phân loại ở nhiệt độ thích hợp nhất. Tuy nhiên nếu thời gian bảo quản là một tuần hoặc ít hơn, độ ẩm tương đối cần được duy trì ở mức 85-95%, và nồng độ ethylen được giữ trong khoảng 1ppm, bằng cách thông gió hoặc sử dụng máy lọc khí, có thể chia các mặt hàng rau quả thành 3 nhóm theo nhiệt độ như sau: 32-36oF, 0-2oC 45-50oF, 7-10oC 55-65oF, 13-18oC Các loại rau và dưa Cây anit Collard* Củ cải Rau húng quế Dưa vàng Cây atisô* Daikon* vàng Đậu Sắn Arugula Rau Củ cải Lá xương rồng Dưa xạ diếpquăn* đường Măng tây Dưa leo* Hành khô Rau diếp mạ* Củ cải * Giá đỗ Thụy điển Cà tím Củ gừng Củ cải Tỏi Hẹ tây Juan Canary Dưa bở ruột xanh Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 166-
- đường Hành củ tươi* Đậu hà Dưa Jicama Rau diếp, Cây thảo lan* Kiwano Khoai tây * Bỉ (ngoại trừ Ngô rau Mướp tây* Dưa Ba Tư Bok choy húng quế) Cây đậu Ớt chuông, ớt cay Bí ngô Bông cải Cải ngựa hoa* xanh* Bí mùa hè, vỏ mềm* Bí, mùa đông, vỏ Hướng dương Hạt dẻ cứng Cải brusel* Tomatillo Cải xoăn Cải xoong Khoai lang* Bắp cải* Dưa hấu* Su hào Củ cải* Khoai môn * Cà rốt Tỏi tây* Cà chua, chín đỏ, Hoa lơ* Rau diếp* xanh Cần tây* Cây bạc hà Củ từ* Củ cải* Nấm Rau diếp Mù tạt* xoăn* Mùi tây* 32-36oF, 0-2oC 45-50oF, 7-10oC 55-65oF, 13-18oC Các loại quả Táo Quả vả Lê tàu, Quýt Atemoya Xoài Quả mộc Quả lý gai xanh Oliu Chuối Măng qua Nho Cactus Cam Breadfruit cụt Mơ pear, tuna Kiwi Quả lạc Cherimoya Đu Quả mâm xuân đào* Carambola tiên đủ Dừa xôi Su su Pepino Quả Lê châu Á Bưởi* chuối Lê tàu, chín Nam việt Dứa Lê châu Âu quất Chanh * lá Dâu tây Lựu Đào Jeijoa Chanh lá Bưởi Quả mâm Tamarillo cam* xôi Quả hồng ổi Chôm Tangelo chôm Việt quất Mận quất vàng Quýt Hồng Anh đào nhãn xiêm Nho Hy lạp vải Mãng Quả cắt cầu xiêm Chà là * Sản phẩm nhạy cảm với ethylen Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 167-
- Nguồn: Thompson,J.F., Kader, A.A. and Sylva, K. 1995. Compatibility Chart for Fruits and Vegetables in Short-term transport of Storage. University of California DANR Publication 21560 (poster). Lựa chọn/tái đóng gói Một số sản phẩm có thể cần rửa, sắp xếp, buộc chùm hoặc phân loại ở chợ bán buôn hoặc bán lẻ. Bố trí khu vực làm việc cho việc xử lý sản phẩm ở điểm tập kết phải được tổ chức ở khu vực không có một hoạt động sản xuất nào. Trong mô hình dưới đây, bàn để đổ sản phẩm ra được đặt cạnh bồn rửa sản phẩm, đường ống nước được đặt trực tiếp vào trong bồn. Khi sản phẩm khô, đóng vào thùng carton và cho lên xe đẩy hàng đặt cạnh bàn đóng thùng. Với sơ đồ này, một người cũng có thể dẽ dàng thực hiện tất cả các bước xử lý hoặc vài người xử lý cũng có thể làm từng khâu nối tiếp. Một số sản phẩm có thể phải tái đóng gói bởi nhà bán buôn hoặc bán lẻ do sự thay đổi chất lượng hoặc bị chín thất thường. Bàn phân loại được mô tả dưới đây dành cho 5 người thực hiện công việc lựa chọn cả những quả chín, hồng và cả những quả ương, còn những quả cà chua xanh thì để chạy đến cuối đường băng. Những quả được chọn được cho vào những cái thùng đặt dưới bàn. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 168-
- Làm chín Làm chín là quá trình làm cho quả đạt các đặc tính mong muốn về hương vị, màu sắc và trạng thái. Những quả có hô hấp đột biến có thể tiếp tục quá trình chín sau thu hoặch khi chúng đã đạt được độ chín sinh lý. Các loại quả có hô hấp đột biến gồm có táo, avocado, chuối, blueberries, breadfruit, cherimoya, durian, feijoa, fig, ổi, kiwi, xoài, muskmelon, đu đủ, passion fruit, các loại đào, hồng, plantain, quince, hồng xiêm, soursop, quả hạch (mơ, đào trơn, đào lông, mận) và cà chua. Một số quả trong loại nay nếu thu hoạch khi còn xanh mature-green, có thể được dẫm chín sau thu hái và bảo quản thời gian ngắn. Các loại đào và chuối thường đạt hương vị và trạng thái tốt nhất khi thu hái xanh và dấm chín sau thu hái. Với các loại quả avocado thì không để chín trên cây. Một số quả hô hấp đột biến thải ra lượng ethylen lớn trong suốt quá trình chín, như táo, mơ, avocado, cantaloupe, kiwi, đào trơn, đào lông, mận và quả passion. Số ít quả hô hấp đột biến, như dưa bở, sẽ không tăng hàm lượng đường trong suốt quá trình chín, nhưng sẽ mềm hơn. Những quả không có hô hấp đột biến bắt buộc phải chín trên cây nếu muốn chúng đạt độ chín bình thường, khi chúng đã được thu hái, thì chúng sẽ không chín thêm nữa. Hương vị và trạng thái sẽ rất kém nếu quả được hái trước khi chín hoàn toàn. Một vài quả không hô hấp đột biến bao gồm berries, sơ ri, những quả có múi (chanh, cam, bưởi, quýt), dưa chuột, dates, cà, nho, vải, okra, đào, tiêu, ớt, dứa, dâu, summer squash, tarmarillo và dưa hấu. Những loại quả không hô hấp đột biến sẽ không phản ứng với tác nhân làm chín như khí ethylen. Chẳng hạn, quả dâu tây đỏ, sẽ không tăng thêm màu đỏ hoặc độ ngọt sau khi đã được thu hái, và sẽ nhanh bị thối hỏng nếu được tác động ethylen. Dưa hấu đạt độ ngọt nhất của quả trong suốt một tuần trước khi chúng đạt trạng thái full maturity, nếu thu hái sớm thì dưa sẽ không đạt chất lượng mong muốn.(Khôgn nên thu hoạch khi quả còn non). Đôi khi việc làm chín các mặt hàng trước khi bán ở các đại lý bán buôn hoặc nhà bán lẻ sẽ làm tăng giá trị của hàng hóa. Các phòng làm chín thường được sử dụng cho cà chua, các loại quả có múi và chuối. Sử dụng hỗn hợp khí có hàm lượng ethylen thấp an toàn hơn việc sử dụng ethylen tinh khiết vì nó có thể gây nổ ở nồng độ 3% hoặc cao hơn. Với cà chua, mức kỹ thuật cho phép của khí ethylen trong phòng làm chín là ở nồng độ 100ppm trong khoảng 48 giờ. Cứ với 1000 ft3 không gian phòng làm chín thì cần xấp xỉ 0.25 ft3/h khí ethylen. Có thể sử dụng một cái quạt nhỏ để đảm bảo cho ethylen phân tán đều trong phòng. Việc làm chín bằng không khí cưỡng bức đang được sử dụng ngày càng nhiều để đạt được nhiệt độ và nồng độ ethylen phù hợp trong suốt quá trình làm chín. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 169-
- Để biết thêm thông tin về những chất sản sinh ra ethylen, xem trang web của American Ripener Co., Inc. www.ripening.com hoặc của Catalytic Generators, Inc. (International Ripening Company) www.Qasupplies.com. Việc làm chín cũng có thể được thực hiện bằng ethylen sinh ra từ ethanol đặt trên một tấm alumi đã được hoạt hóa. Phương pháp này cũng an toàn hơn việc sử dụng khí ethylen tinh khiết. Những hợp chất giải phóng ra khí ethylen như ethephon {(2- chloroethyl)phosphoric acid} đôi khi được dùng để làm chín cà chua sử dụng cho chế biến. Khi sử dụng ethephon ở dạng sương mù; lượng ethylen được giải phóng ra sẽ tăng khi pH và/hoặc độ ẩm tương đối tăng. Nguồn: Kays, S.J. và Beaudry, R.M. 1987. Những kỹ thuật liên quan đến tác dụng của ethylen. Acta Horticulturae 201:77-115. Ethephon cũng được sử dụng làm chín và làm mất màu xanh cho một số loại rau quả trong bảng dưới đây: Các sản phẩm được phép sử dụng ethephon trong ngành nông nghiệp Hoa Kỳ Sử dụng Các loại cây trồng, và các bang cho phép sử dụng (nếu không có bang nào trong dấu ngoặc đơn, thì nghĩa là được phép sử dụng ở tất cả các bang) Làm chín quả sau thu hoạch Chuối, cà chua (FL) Làm chín quả trước thu hoạch ớt, cà chua Kích thích rời Táo, hạt carob, crabapples, oliu Làm rụng lá Taos, buckhorn, bông, hoa hồng Kích thích rời Táo, quả mâm xôi (WA, OR), dưa đỏ, anh đào (CA, AZ, TX), tangarine Tăng tốc độ chín và hình thành màu sắc Táo, quả việt quất (MA, NJ, WI), quả vả (CA), cây phỉ (OR), nho, ớt, dứa, cà chua. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 170-
- Làm mất màu xanh (trước thu hoạch) Tangerines Làm mất màu xanh (sau thu hoạch) Chanh Làm nứt quả Cây óc chó Xử lý lá Thuốc lá Kích thích hoa Dứa và các quả khác thuộc họ dứa Phân giống Dưa leo, bí Kích thích nụ hoa Táo Điều khiển chiều cao cây Lúa mạch, hoa thủy tiên vàng, cây dạ lan hương, lúa mì Kích thích mọc nhánh Đỗ quyên, cây phong lữ Nguồn: Reid, M.S. 2002. Ethylen trong công nghệ sau thu hoạch, trang 149-162. Trích trong Kader, A.A. (ed). Công nghệ sau thu hoạch của các sản phẩm thực vật. Đại học Califorrnia, khoa Các nguồn lực thiên nhiên và nông nghiệp, xuất bản 3311. Bảng dưới đây trình bày điều kiện bảo quản đặc trưng và nhiệt độ làm chín cho một số mặt hàng có thể làm chín. Loại rau Cường độ Nồng độ Thời gian Nhiệt độ Nhiệt độ Nhiệt quả hô hấp Ethylen rấm (hr) rấm (oC) bảo quản lượng (mg (ppm) (oC) riêng CO2/kg- (BTU/lb- hr) F) Quả bơ 62-157 10-100 12-48 15-18 4.4-13 0.81 Chuối 25-110 100-150 24 15-18 13-14 0.81 Dưa mật 20-27 100-150 18-24 20-25 7-10 0.94 Kiwi 16-22 10-100 12-24 0-20 0-0.5 0.86 Xoài 40-200 100-150 12-24 20-22 13-14 0.85 Cam (làm 22-34 1-10 24-72 20-22 5-9 0.90 vàng) Quả hạch 12-81 10-100 12-72 13-25 -0.5-0.0 0.90 Cà chua 24-44 100-150 24-48 20-25 10-13 0.95 Nguồn: Thompson, J.F.1994. Ripening facilities. Perishables Handling Newsletter, Nov. 1994. Special Issue No. 80: 5-8. Sơ đồ dưới đây là một phòng làm mất màu xanh quả dùng cho các thùng chứa loại quả có múi. Trần của phòng tương đối cao, có thể đặt được ít nhất là 4 thùng chồng lên nhau. Một trần giả được làm thêm để tạo ra môi trường không khí thích ứng khắp trong phòng. Để có thêm thông tin chi tiết về cấu trúc phòng, sự điều khiển nhiệt độ và độ ẩm tương đối và sự luân chuyển không khí, xem phần Các cơ sở làm chín (Thompson, 1994) trong mục tham khảo của sách. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 171-
- Nguồn: USDA. No date. Modernizing Handling Systems for Florida Citrus from Picking to Packing Line. Agricultural Research Service, Marketing Research Report No. 914. Một vài phòng làm chín nhỏ có thể hữu ích hơn một phòng lớn đơn lẻ đối với những người xử lý quy mô nhỏ, vì lượng sản phẩm được xử lý có thể thay đổi tùy từng lúc. Trong trường hợp đó, một hệ thống nhiều phòng cho phép sử dụng một phòng hoặc nhiều phòng cùng một lúc. Bình cấp khí có thể đặt ở một nơi cho dễ điều khiển, hoặc có thể được xâu thành một chuỗi trên cùng một đường dẫn. Đặt toàn bộ nguồn cấp khí trong cùng một phòng thì cần nhiều đường ống hơn là đặt nguồn cấp khí vào từng phòng làm chín. Để có thêm thông tin chi tiết về việc bố trí hệ thống cấp khí trong quá trình làm chín quả, xem Sherman và Gull (1981). Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 172-
- Nguồn cấp khí đặt ở từng phòng làm chín Hiện nay, những người xử lý quy mô nhỏ có thể thuê các cơ sở làm chín di động từ các công ty khác nhau của Mỹ. Mô hình hệ thống di động được miêu tả dưới đây có sức chứa đến 20 pallet hàng, dễ lưu thông không khí. Tất cả những gì cần thiết chỉ là một bãi bốc dỡ hàng và một nguồn điện 220V. Những nhà bán buôn và bán lẻ quy mô nhỏ có thể làm chín quả trong các thùng hoặc hộp carton lớn bằng cách đặt sản phẩm có thể sản sinh một lượng nhỏ ethylen như chuối chín trong thùng cùng với những sản phẩm cần làm chín. Phủ lên trên thùng hoặc hộp cactong một tấm nilon trong 24 giờ, sau đó bỏ tấm nilon ra. Một cách đơn giản để làm chín quả ở gia đình là dùng một cái chậu để làm chín. Quả cần làm chín được đặt trong chậu cùng với táo chín hoặc chuối chín (hoặc bất kỳ sản phẩm sản sinh ethylen cao khác). Bát làm chín miêu tả dưới đây được làm bằng nhựa và có các lỗ thông khí trên đỉnh. Phương pháp này sẽ làm quả chín từ 1 đến 4 ngày. Việc làm chín ở nhà cũng có thể được thực hiện bằng những thao tác đơn giản, thô sơ như đặt những quả cần làm chín trong một túi giấy cùng với các miếng quả chín, đậy hờ và kiểm tra sau một vài ngày. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 173-
- Trưng bày sản phẩm Bàn bày sản phẩm bằng gỗ được thiết kế để sử dụng cho những mặt hàng như các giống họ cải hoặc các loại rau ăn lá có thể chịu được sự làm mát bằng đá. Bàn này có thể đặt ở các vị trí nằm ngang hoặc ở vị trí mặt. Muốn xem toàn bộ thiết kế loại bàn này liên hệ với Cornell University Extension Service, 304 Riley-Robb Hall, Ithaca, NewYork, 14853. Cần 4-5lbs đá vụn cho mỗi dặm vuông (0.09m2) diện tích bày sản phẩm trong một ngày. Phải có một cái xô để hứng nước đá tan ra. Để tiết kiệm đá, các khay bày sản phẩm nên đặt ở những nơi khuất nắng. Khi bày bán các sản phẩm thực vật, bày lớp đơn hoặc lớp đôi là thích hợp nhất để bảo vệ hàng hóa tránh các tổn thương do cọ xát hoặc do sự lựa chọn của khách hàng. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 174-
- Độ ẩm tương đối cao có thể được duy trì trong suốt thời gian bày bán bằng cách phun nước đối với các loại rau ăn lá và những loại chịu được nước lạnh. Có thể tạo nên một bình phun đơn giản bằng cách đục các lỗ li ti trên ống dẫn nước và nối ống với vòi nước. Nếu bày bán ngoài trời thì cần phải che nắng. Nơi bày bán và khu vực bảo quản phải được vệ sinh sạch sẽ như thông thường. Nhưng mẫu rau quả, phần loại bỏ, và những sản phẩm bầm dập còn lại trên bàn trông rất mất mỹ quan và có thể là nguyên nhân thối hỏng, gây mùi lạ và tăng khí ethylen. Những sản phẩm có thể phun nước làm ẩm trong thời gian bày bán: Atisô Rau diếp Đậu Rau mù tạt Củ cải đường Hành hoa Súp lơ Mùi tây Cải Brussel Dậu hà lan Cải bắp ớt Cà rốt củ cải Cây bông cải cây đại hoàng Cần tây cây hẹ Ngô quả bí non Cà pháo củ cải đỏ Rau diếp quăn cải xoong Cải xoăn Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 175-
- Một cái bàn bán xoay trưng bày sản phẩm đơn giản được thiết kế từ một đế bốn ngăn bằng tám tấm gỗ. Hình minh họa dưới đây có thể áp dụng cho nhiều loại chợ, chi tiết tại Cornell University Extesion, 304 Riley-Robb Hall, Ithaca, Newyork 14853. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 176-
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Ebook Bảo quản và chế biến nông sản sau thu hoạch - TS. Trần Văn Chương
185 p | 405 | 185
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 1
28 p | 241 | 140
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 9
19 p | 168 | 115
-
Công nghệ mới thu hoạch và bảo quản lúa
5 p | 254 | 100
-
KỸ THUẬT XỬ LÝ VÀ BẢO QUẢN SAU THU HOẠCH MÔ NHỎ: TÀI LIỆU KỸ THUẬT CHO RAU QUẢ VÀ HOA CÂY CẢNH
210 p | 154 | 87
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 2
21 p | 116 | 72
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 6
47 p | 119 | 66
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 3
23 p | 113 | 63
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 4
11 p | 113 | 61
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 5
22 p | 123 | 59
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 10
15 p | 104 | 58
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 7
11 p | 103 | 49
-
Nguyên liệu và yêu cầu cho công nghệ sau thu hoạch
178 p | 126 | 42
-
Giáo trình Thu hoạch và bảo quản điều - MĐ05: Kỹ thuật trồng điều
35 p | 93 | 38
-
Những quy trình kỹ thuật xử lý và bảo quản nho tươi
3 p | 95 | 22
-
Bảo quản sau thu hoạch trái xoài
5 p | 44 | 6
-
Quy trình kỹ thuật xử lý và bảo quản nho tươi
3 p | 36 | 3

markdown:
# Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 8
Chia sẻ: Le Quang Hoang | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:13
lượt xem 45
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100806/lequanghoang15/80x100/tai_lieu_cho_ky_thuat_va_hoa_cay_canh_164_5252.jpg)
##
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 8
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Chương 9 XỬ LÝ TẠI NƠI TIẾP NHẬN Khi xử lý sản phẩm ở những nơi đến cũng cần tránh những tác động mạnh mẽ, hạn chế tối thiểu số các bước trong quá trình xử lý, và giữ nhiệt độ thấp nhất có thể được. Nếu bảo quản sản phẩm trước khi bán, thì những nhà bán buôn và bán lẻ cần lau chùi...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 8
- Chương 9 XỬ LÝ TẠI NƠI TIẾP NHẬN Khi xử lý sản phẩm ở những nơi đến cũng cần tránh những tác động mạnh mẽ, hạn chế tối thiểu số các bước trong quá trình xử lý, và giữ nhiệt độ thấp nhất có thể được. Nếu bảo quản sản phẩm trước khi bán, thì những nhà bán buôn và bán lẻ cần lau chùi, vệ sinh sạch sẽ phòng bảo quản đã đảm bảo cách ly. Nếu có nhiều mặt hàng thường được xử lý cùng lúc thì cần phải nhớ rằng không được trộn lẫn các sản phẩm có yêu cầu nhiệt độ khác nhau hoặc bảo quản những mặt hàng nhạy cảm với ethylen cùng những mặt hàng sản sinh ra ethylen. Đóng lại những thùng chứa không đúng quy cách nên được làm cẩn thận để tránh làm đổ vỡ các thùng chứa yếu hơn. Trước khi sản phẩm được bán cho người tiêu dùng, người xử lý có thể muốn phân loại chất lượng, hoặc ít nhất là loại bỏ các sản phẩm thối hỏng để đưa ra những mặt hàng có tính thương phẩm cao hơn. Nếu khối hàng có độ chín và kích cỡ không đồng đều thì việc lựa chọn ở nơi tập kết hàng đến sẽ mang lại cho người bán hàng một mức giá cao hơn cho những sản phẩm chất lượng tốt hơn. Nhiệt độ ở nơi bày bán (siêu thị, gian hàng) phải phù hợp với sản phẩm được bán. Chằng hạn, ớt và cà chua có thể để chung với rau diếp, ớt và cà chua là loại nhạy cảm lạnh, còn rau diếp thì không. Làm ẩm sản phẩm cho những loại giữ nước ở bề mặt (rau diếp, bắp cải, hành hoa) bằng nước mát giúp giữ độ ẩm cao quanh sản phẩm. Nếu bày bán ở ngoài trời, nời bày bán thường không kiểm soát được nhiệt độ và tốc độ không khí, dễ làm khô héo rau quả. Với những quầy hàng như vậy có thể dùng các biện pháp che chắn để bảo vệ hàng hóa lúc trời gió. Cuối cùng, người xử lý ở nơi nhận hàng có thể góp phần làm giảm tổn thất trong tương lai bằng cách duy trì việc ghi chép các nhân tố làm hao hụt ở cấp độ nhà bán buôn và bán lẻ (Kasmire và Ahrens ở Kader, 1992). Việc xác định cả những hao hụt do tổn thương cơ học, bệnh hoặc thối hỏng, quả xanh hoặc quá chín để cho phép người xử lý cung cấp lại chất lượng tốt nhất cho nhà cung cấp. Dỡ hàng: Một bãi bốc hàng có thể thực hiện những công việc xử lý hàng hóa thực vật ở điểm tập kết. Các côngtennơ có thể được vận chuyển nhanh chóng và ít quanh co, ghồ ghề. Với các xe tải lớn, bãi bốc hàng đạt tiêu chuẩn phải có chiều cao 117-122cm (46-48 inch), còn với các xe tải nhỏ, hoặc các xe nâng hàng thì chỉ cần chiều cao 66-81 cm (26-32 inch). Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 164-
- Một thiết bị giúp làm dễ dàng hơn công việc bốc dỡ hàng lên phương tiện vận chuyển có thể được thiết kế bằng cách sử dụng một hệ thống 2 ròng rọc và một dây chảo chắc. Một ròng rọc được gắn vào cạnh thùng xe và ở phía trước, cái thứ 2 ở vị trí di động hoặc trên một điểm tựa giống như bức tường tòa nhà. Thùng hàng có thể treo trực tiếp bằng quai thùng hoặc đặt trong một cái giỏ có dây đeo. Sử dụng thang hoặc bục giúp hoạt động bốc và dỡ hàng được dễ dàng hơn. Những cầu thang được mô tả ở đây có thể gấp lại và đặt dưới gầm xe khi xe chạy. Cầu thang có thể được làm bằng gỗ hoặc tấm sắt và các thanh sắt được dùng làm chân cầu thang. Sử dụng một bục dốc là phương pháp đơn giản và an toàn cho việc bốc dỡ hàng. Bề rộng của dốc nên đủ rộng để tránh các tai nạn và đủ chắc để chịu được sức nặng của cả hàng và người vận chuyển hàng. Sử dụng các xe đẩy tay hoặc xe 2 bánh nhỏ cũng thuận tiện cho quá trình bốc dỡ hàng. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 165-
- Nhiệt độ bảo quản tạm thời Khi sản phẩm được giữ nơi tập kết một thời gian ngắn trước khi tiêu thụ, người xử lý có thể giữ chất lượng quả và hạn chế tổn thất bằng cách lựa chọn, phân loại ở nhiệt độ thích hợp nhất. Tuy nhiên nếu thời gian bảo quản là một tuần hoặc ít hơn, độ ẩm tương đối cần được duy trì ở mức 85-95%, và nồng độ ethylen được giữ trong khoảng 1ppm, bằng cách thông gió hoặc sử dụng máy lọc khí, có thể chia các mặt hàng rau quả thành 3 nhóm theo nhiệt độ như sau: 32-36oF, 0-2oC 45-50oF, 7-10oC 55-65oF, 13-18oC Các loại rau và dưa Cây anit Collard* Củ cải Rau húng quế Dưa vàng Cây atisô* Daikon* vàng Đậu Sắn Arugula Rau Củ cải Lá xương rồng Dưa xạ diếpquăn* đường Măng tây Dưa leo* Hành khô Rau diếp mạ* Củ cải * Giá đỗ Thụy điển Cà tím Củ gừng Củ cải Tỏi Hẹ tây Juan Canary Dưa bở ruột xanh Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 166-
- đường Hành củ tươi* Đậu hà Dưa Jicama Rau diếp, Cây thảo lan* Kiwano Khoai tây * Bỉ (ngoại trừ Ngô rau Mướp tây* Dưa Ba Tư Bok choy húng quế) Cây đậu Ớt chuông, ớt cay Bí ngô Bông cải Cải ngựa hoa* xanh* Bí mùa hè, vỏ mềm* Bí, mùa đông, vỏ Hướng dương Hạt dẻ cứng Cải brusel* Tomatillo Cải xoăn Cải xoong Khoai lang* Bắp cải* Dưa hấu* Su hào Củ cải* Khoai môn * Cà rốt Tỏi tây* Cà chua, chín đỏ, Hoa lơ* Rau diếp* xanh Cần tây* Cây bạc hà Củ từ* Củ cải* Nấm Rau diếp Mù tạt* xoăn* Mùi tây* 32-36oF, 0-2oC 45-50oF, 7-10oC 55-65oF, 13-18oC Các loại quả Táo Quả vả Lê tàu, Quýt Atemoya Xoài Quả mộc Quả lý gai xanh Oliu Chuối Măng qua Nho Cactus Cam Breadfruit cụt Mơ pear, tuna Kiwi Quả lạc Cherimoya Đu Quả mâm xuân đào* Carambola tiên đủ Dừa xôi Su su Pepino Quả Lê châu Á Bưởi* chuối Lê tàu, chín Nam việt Dứa Lê châu Âu quất Chanh * lá Dâu tây Lựu Đào Jeijoa Chanh lá Bưởi Quả mâm Tamarillo cam* xôi Quả hồng ổi Chôm Tangelo chôm Việt quất Mận quất vàng Quýt Hồng Anh đào nhãn xiêm Nho Hy lạp vải Mãng Quả cắt cầu xiêm Chà là * Sản phẩm nhạy cảm với ethylen Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 167-
- Nguồn: Thompson,J.F., Kader, A.A. and Sylva, K. 1995. Compatibility Chart for Fruits and Vegetables in Short-term transport of Storage. University of California DANR Publication 21560 (poster). Lựa chọn/tái đóng gói Một số sản phẩm có thể cần rửa, sắp xếp, buộc chùm hoặc phân loại ở chợ bán buôn hoặc bán lẻ. Bố trí khu vực làm việc cho việc xử lý sản phẩm ở điểm tập kết phải được tổ chức ở khu vực không có một hoạt động sản xuất nào. Trong mô hình dưới đây, bàn để đổ sản phẩm ra được đặt cạnh bồn rửa sản phẩm, đường ống nước được đặt trực tiếp vào trong bồn. Khi sản phẩm khô, đóng vào thùng carton và cho lên xe đẩy hàng đặt cạnh bàn đóng thùng. Với sơ đồ này, một người cũng có thể dẽ dàng thực hiện tất cả các bước xử lý hoặc vài người xử lý cũng có thể làm từng khâu nối tiếp. Một số sản phẩm có thể phải tái đóng gói bởi nhà bán buôn hoặc bán lẻ do sự thay đổi chất lượng hoặc bị chín thất thường. Bàn phân loại được mô tả dưới đây dành cho 5 người thực hiện công việc lựa chọn cả những quả chín, hồng và cả những quả ương, còn những quả cà chua xanh thì để chạy đến cuối đường băng. Những quả được chọn được cho vào những cái thùng đặt dưới bàn. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 168-
- Làm chín Làm chín là quá trình làm cho quả đạt các đặc tính mong muốn về hương vị, màu sắc và trạng thái. Những quả có hô hấp đột biến có thể tiếp tục quá trình chín sau thu hoặch khi chúng đã đạt được độ chín sinh lý. Các loại quả có hô hấp đột biến gồm có táo, avocado, chuối, blueberries, breadfruit, cherimoya, durian, feijoa, fig, ổi, kiwi, xoài, muskmelon, đu đủ, passion fruit, các loại đào, hồng, plantain, quince, hồng xiêm, soursop, quả hạch (mơ, đào trơn, đào lông, mận) và cà chua. Một số quả trong loại nay nếu thu hoạch khi còn xanh mature-green, có thể được dẫm chín sau thu hái và bảo quản thời gian ngắn. Các loại đào và chuối thường đạt hương vị và trạng thái tốt nhất khi thu hái xanh và dấm chín sau thu hái. Với các loại quả avocado thì không để chín trên cây. Một số quả hô hấp đột biến thải ra lượng ethylen lớn trong suốt quá trình chín, như táo, mơ, avocado, cantaloupe, kiwi, đào trơn, đào lông, mận và quả passion. Số ít quả hô hấp đột biến, như dưa bở, sẽ không tăng hàm lượng đường trong suốt quá trình chín, nhưng sẽ mềm hơn. Những quả không có hô hấp đột biến bắt buộc phải chín trên cây nếu muốn chúng đạt độ chín bình thường, khi chúng đã được thu hái, thì chúng sẽ không chín thêm nữa. Hương vị và trạng thái sẽ rất kém nếu quả được hái trước khi chín hoàn toàn. Một vài quả không hô hấp đột biến bao gồm berries, sơ ri, những quả có múi (chanh, cam, bưởi, quýt), dưa chuột, dates, cà, nho, vải, okra, đào, tiêu, ớt, dứa, dâu, summer squash, tarmarillo và dưa hấu. Những loại quả không hô hấp đột biến sẽ không phản ứng với tác nhân làm chín như khí ethylen. Chẳng hạn, quả dâu tây đỏ, sẽ không tăng thêm màu đỏ hoặc độ ngọt sau khi đã được thu hái, và sẽ nhanh bị thối hỏng nếu được tác động ethylen. Dưa hấu đạt độ ngọt nhất của quả trong suốt một tuần trước khi chúng đạt trạng thái full maturity, nếu thu hái sớm thì dưa sẽ không đạt chất lượng mong muốn.(Khôgn nên thu hoạch khi quả còn non). Đôi khi việc làm chín các mặt hàng trước khi bán ở các đại lý bán buôn hoặc nhà bán lẻ sẽ làm tăng giá trị của hàng hóa. Các phòng làm chín thường được sử dụng cho cà chua, các loại quả có múi và chuối. Sử dụng hỗn hợp khí có hàm lượng ethylen thấp an toàn hơn việc sử dụng ethylen tinh khiết vì nó có thể gây nổ ở nồng độ 3% hoặc cao hơn. Với cà chua, mức kỹ thuật cho phép của khí ethylen trong phòng làm chín là ở nồng độ 100ppm trong khoảng 48 giờ. Cứ với 1000 ft3 không gian phòng làm chín thì cần xấp xỉ 0.25 ft3/h khí ethylen. Có thể sử dụng một cái quạt nhỏ để đảm bảo cho ethylen phân tán đều trong phòng. Việc làm chín bằng không khí cưỡng bức đang được sử dụng ngày càng nhiều để đạt được nhiệt độ và nồng độ ethylen phù hợp trong suốt quá trình làm chín. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 169-
- Để biết thêm thông tin về những chất sản sinh ra ethylen, xem trang web của American Ripener Co., Inc. www.ripening.com hoặc của Catalytic Generators, Inc. (International Ripening Company) www.Qasupplies.com. Việc làm chín cũng có thể được thực hiện bằng ethylen sinh ra từ ethanol đặt trên một tấm alumi đã được hoạt hóa. Phương pháp này cũng an toàn hơn việc sử dụng khí ethylen tinh khiết. Những hợp chất giải phóng ra khí ethylen như ethephon {(2- chloroethyl)phosphoric acid} đôi khi được dùng để làm chín cà chua sử dụng cho chế biến. Khi sử dụng ethephon ở dạng sương mù; lượng ethylen được giải phóng ra sẽ tăng khi pH và/hoặc độ ẩm tương đối tăng. Nguồn: Kays, S.J. và Beaudry, R.M. 1987. Những kỹ thuật liên quan đến tác dụng của ethylen. Acta Horticulturae 201:77-115. Ethephon cũng được sử dụng làm chín và làm mất màu xanh cho một số loại rau quả trong bảng dưới đây: Các sản phẩm được phép sử dụng ethephon trong ngành nông nghiệp Hoa Kỳ Sử dụng Các loại cây trồng, và các bang cho phép sử dụng (nếu không có bang nào trong dấu ngoặc đơn, thì nghĩa là được phép sử dụng ở tất cả các bang) Làm chín quả sau thu hoạch Chuối, cà chua (FL) Làm chín quả trước thu hoạch ớt, cà chua Kích thích rời Táo, hạt carob, crabapples, oliu Làm rụng lá Taos, buckhorn, bông, hoa hồng Kích thích rời Táo, quả mâm xôi (WA, OR), dưa đỏ, anh đào (CA, AZ, TX), tangarine Tăng tốc độ chín và hình thành màu sắc Táo, quả việt quất (MA, NJ, WI), quả vả (CA), cây phỉ (OR), nho, ớt, dứa, cà chua. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 170-
- Làm mất màu xanh (trước thu hoạch) Tangerines Làm mất màu xanh (sau thu hoạch) Chanh Làm nứt quả Cây óc chó Xử lý lá Thuốc lá Kích thích hoa Dứa và các quả khác thuộc họ dứa Phân giống Dưa leo, bí Kích thích nụ hoa Táo Điều khiển chiều cao cây Lúa mạch, hoa thủy tiên vàng, cây dạ lan hương, lúa mì Kích thích mọc nhánh Đỗ quyên, cây phong lữ Nguồn: Reid, M.S. 2002. Ethylen trong công nghệ sau thu hoạch, trang 149-162. Trích trong Kader, A.A. (ed). Công nghệ sau thu hoạch của các sản phẩm thực vật. Đại học Califorrnia, khoa Các nguồn lực thiên nhiên và nông nghiệp, xuất bản 3311. Bảng dưới đây trình bày điều kiện bảo quản đặc trưng và nhiệt độ làm chín cho một số mặt hàng có thể làm chín. Loại rau Cường độ Nồng độ Thời gian Nhiệt độ Nhiệt độ Nhiệt quả hô hấp Ethylen rấm (hr) rấm (oC) bảo quản lượng (mg (ppm) (oC) riêng CO2/kg- (BTU/lb- hr) F) Quả bơ 62-157 10-100 12-48 15-18 4.4-13 0.81 Chuối 25-110 100-150 24 15-18 13-14 0.81 Dưa mật 20-27 100-150 18-24 20-25 7-10 0.94 Kiwi 16-22 10-100 12-24 0-20 0-0.5 0.86 Xoài 40-200 100-150 12-24 20-22 13-14 0.85 Cam (làm 22-34 1-10 24-72 20-22 5-9 0.90 vàng) Quả hạch 12-81 10-100 12-72 13-25 -0.5-0.0 0.90 Cà chua 24-44 100-150 24-48 20-25 10-13 0.95 Nguồn: Thompson, J.F.1994. Ripening facilities. Perishables Handling Newsletter, Nov. 1994. Special Issue No. 80: 5-8. Sơ đồ dưới đây là một phòng làm mất màu xanh quả dùng cho các thùng chứa loại quả có múi. Trần của phòng tương đối cao, có thể đặt được ít nhất là 4 thùng chồng lên nhau. Một trần giả được làm thêm để tạo ra môi trường không khí thích ứng khắp trong phòng. Để có thêm thông tin chi tiết về cấu trúc phòng, sự điều khiển nhiệt độ và độ ẩm tương đối và sự luân chuyển không khí, xem phần Các cơ sở làm chín (Thompson, 1994) trong mục tham khảo của sách. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 171-
- Nguồn: USDA. No date. Modernizing Handling Systems for Florida Citrus from Picking to Packing Line. Agricultural Research Service, Marketing Research Report No. 914. Một vài phòng làm chín nhỏ có thể hữu ích hơn một phòng lớn đơn lẻ đối với những người xử lý quy mô nhỏ, vì lượng sản phẩm được xử lý có thể thay đổi tùy từng lúc. Trong trường hợp đó, một hệ thống nhiều phòng cho phép sử dụng một phòng hoặc nhiều phòng cùng một lúc. Bình cấp khí có thể đặt ở một nơi cho dễ điều khiển, hoặc có thể được xâu thành một chuỗi trên cùng một đường dẫn. Đặt toàn bộ nguồn cấp khí trong cùng một phòng thì cần nhiều đường ống hơn là đặt nguồn cấp khí vào từng phòng làm chín. Để có thêm thông tin chi tiết về việc bố trí hệ thống cấp khí trong quá trình làm chín quả, xem Sherman và Gull (1981). Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 172-
- Nguồn cấp khí đặt ở từng phòng làm chín Hiện nay, những người xử lý quy mô nhỏ có thể thuê các cơ sở làm chín di động từ các công ty khác nhau của Mỹ. Mô hình hệ thống di động được miêu tả dưới đây có sức chứa đến 20 pallet hàng, dễ lưu thông không khí. Tất cả những gì cần thiết chỉ là một bãi bốc dỡ hàng và một nguồn điện 220V. Những nhà bán buôn và bán lẻ quy mô nhỏ có thể làm chín quả trong các thùng hoặc hộp carton lớn bằng cách đặt sản phẩm có thể sản sinh một lượng nhỏ ethylen như chuối chín trong thùng cùng với những sản phẩm cần làm chín. Phủ lên trên thùng hoặc hộp cactong một tấm nilon trong 24 giờ, sau đó bỏ tấm nilon ra. Một cách đơn giản để làm chín quả ở gia đình là dùng một cái chậu để làm chín. Quả cần làm chín được đặt trong chậu cùng với táo chín hoặc chuối chín (hoặc bất kỳ sản phẩm sản sinh ethylen cao khác). Bát làm chín miêu tả dưới đây được làm bằng nhựa và có các lỗ thông khí trên đỉnh. Phương pháp này sẽ làm quả chín từ 1 đến 4 ngày. Việc làm chín ở nhà cũng có thể được thực hiện bằng những thao tác đơn giản, thô sơ như đặt những quả cần làm chín trong một túi giấy cùng với các miếng quả chín, đậy hờ và kiểm tra sau một vài ngày. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 173-
- Trưng bày sản phẩm Bàn bày sản phẩm bằng gỗ được thiết kế để sử dụng cho những mặt hàng như các giống họ cải hoặc các loại rau ăn lá có thể chịu được sự làm mát bằng đá. Bàn này có thể đặt ở các vị trí nằm ngang hoặc ở vị trí mặt. Muốn xem toàn bộ thiết kế loại bàn này liên hệ với Cornell University Extension Service, 304 Riley-Robb Hall, Ithaca, NewYork, 14853. Cần 4-5lbs đá vụn cho mỗi dặm vuông (0.09m2) diện tích bày sản phẩm trong một ngày. Phải có một cái xô để hứng nước đá tan ra. Để tiết kiệm đá, các khay bày sản phẩm nên đặt ở những nơi khuất nắng. Khi bày bán các sản phẩm thực vật, bày lớp đơn hoặc lớp đôi là thích hợp nhất để bảo vệ hàng hóa tránh các tổn thương do cọ xát hoặc do sự lựa chọn của khách hàng. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 174-
- Độ ẩm tương đối cao có thể được duy trì trong suốt thời gian bày bán bằng cách phun nước đối với các loại rau ăn lá và những loại chịu được nước lạnh. Có thể tạo nên một bình phun đơn giản bằng cách đục các lỗ li ti trên ống dẫn nước và nối ống với vòi nước. Nếu bày bán ngoài trời thì cần phải che nắng. Nơi bày bán và khu vực bảo quản phải được vệ sinh sạch sẽ như thông thường. Nhưng mẫu rau quả, phần loại bỏ, và những sản phẩm bầm dập còn lại trên bàn trông rất mất mỹ quan và có thể là nguyên nhân thối hỏng, gây mùi lạ và tăng khí ethylen. Những sản phẩm có thể phun nước làm ẩm trong thời gian bày bán: Atisô Rau diếp Đậu Rau mù tạt Củ cải đường Hành hoa Súp lơ Mùi tây Cải Brussel Dậu hà lan Cải bắp ớt Cà rốt củ cải Cây bông cải cây đại hoàng Cần tây cây hẹ Ngô quả bí non Cà pháo củ cải đỏ Rau diếp quăn cải xoong Cải xoăn Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 175-
- Một cái bàn bán xoay trưng bày sản phẩm đơn giản được thiết kế từ một đế bốn ngăn bằng tám tấm gỗ. Hình minh họa dưới đây có thể áp dụng cho nhiều loại chợ, chi tiết tại Cornell University Extesion, 304 Riley-Robb Hall, Ithaca, Newyork 14853. Kỹ thuật xử lý và bảo quản sau thu hoạch mô nhỏ: Tài liệu kỹ thuật cho rau quả và hoa cây cảnh -Page 176-
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Ebook Bảo quản và chế biến nông sản sau thu hoạch - TS. Trần Văn Chương
185 p |
405 |
185
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 1
28 p |
241 |
140
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 9
19 p |
168 |
115
-
Công nghệ mới thu hoạch và bảo quản lúa
5 p |
254 |
100
-
KỸ THUẬT XỬ LÝ VÀ BẢO QUẢN SAU THU HOẠCH MÔ NHỎ: TÀI LIỆU KỸ THUẬT CHO RAU QUẢ VÀ HOA CÂY CẢNH
210 p |
154 |
87
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 2
21 p |
116 |
72
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 6
47 p |
119 |
66
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 3
23 p |
113 |
63
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 4
11 p |
113 |
61
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 5
22 p |
123 |
59
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 10
15 p |
104 |
58
-
Kĩ thuật xử lí và bảo quản sau thu hoạch quy mô nhỏ - Phần 7
11 p |
103 |
49
-
Nguyên liệu và yêu cầu cho công nghệ sau thu hoạch
178 p |
126 |
42
-
Giáo trình Thu hoạch và bảo quản điều - MĐ05: Kỹ thuật trồng điều
35 p |
93 |
38
-
Những quy trình kỹ thuật xử lý và bảo quản nho tươi
3 p |
95 |
22
-
Bảo quản sau thu hoạch trái xoài
5 p |
44 |
6
-
Quy trình kỹ thuật xử lý và bảo quản nho tươi
3 p |
36 |
3

Set-Cookie: TLDEVNamespace=q1v77s9e3c4novsigb4adntvf0; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly


text:
Lịch sử lớp 10 Bài 24
Chia sẻ: Đinh Thị Kiều Trang | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:16
lượt xem 68
download
Lịch sử lớp 10 Bài 24
- Ở thế kỷ XVI – XVIII văn hoá Việt Nam có những điểm mới, phản ánh thực trạng của xã hội đương thời. - Trong lúc Nho giáo suy thoái thì Phật giáo, đạo giáo có điều kiện mở rộng mặc dù không được như thời Lý – Trần. Bên cạnh đó xuất hiện một tôn giáo mới: Thiên chúa giáo (Đạo Kitô).
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
Nội dung Text: Lịch sử lớp 10 Bài 24
- Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỶ XVI - XVIII I. MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong yêu cầu HS nắm được. 1. Kiến thức - Ở thế kỷ XVI – XVIII văn hoá Việt Nam có những điểm mới, phản ánh thực trạng của xã hội đương thời. - Trong lúc Nho giáo suy thoái thì Phật giáo, đạo giáo có điều kiện mở rộng mặc dù không được như thời Lý – Trần. Bên cạnh đó xuất hiện một tôn giáo mới: Thiên chúa giáo (Đạo Kitô). - Văn hoá – nghệ thuật chính thống sa sút, mất đi những nét tích cực của thế kỷ mới, trong lúc đó tình hình phát triển một trào lưu văn học – nghệ thuật dân gian phong phú làm cho văn hoá mang đậm màu sắc nhân dân. - Khoa học, kỹ thuật có những chuyển biến mới. 2. Tư tưởng
- - Bồi dưỡng tình cảm đối với những giá trị văn hoá tinh thần của nhân dân. - Tự hào về năng lực sáng tạo phong phú của nhân dân lao động, một khi dân trí được nâng cao. II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC - Một số tranh ảnh nghệ thuật. - Một số câu ca dao, tục ngữ. III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC 1. Kiểm tra bài cũ - Đất nước ta thống nhất trong hoàn cảnh nào? Đánh giá công lao của phong trào Tây Sơn. 2. Dẫn dắt vào bài mới Ở thế kỷ XVI – XVIII Nhà nước phong kiến có những biến đổi lớn, sự phát triển của kinh tế hàng hoá và giao lưu với thế giới bên ngoài đã tác động lớn đến đời sống văn hoá của nhân dân ta ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài. Để thể hiện được tình hình văn hoá ở các thế kỷ XVI – XVIII và những điểm mới của văn hoá Việt Nam thời kỳ này, chúng ta cùng tìm hiểu bài 24.
- 3. Tổ chức dạy học bài mới Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững I. TƯ TƯỞNG TÔN GIÁO Hoạt động 1: Cả lớp – Cá nhân - Trước hết GV phát vấn: Tình hình tôn giáo thế kỷ X – XV phát triển như thế nào? - HS nhớ lại kiến thức bài trước trả lời: đạo Nho, Phật đều rất phổ biến: + Đạo Phật: Thời Lý - Trần + Đạo Nho: Thời Lê. - GV đặt vấn đề : Ở thế kỷ XVI – XVIII tôn giáo phát triển như thế nào? - HS tập trung theo dõi - Thế kỉ XVI – XVIII SGK trả lời. Nho giáo từng bước
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững - GV kết luận : Tại sao ở suy thoái, trật tự những thế kỷ XVI – XVIII phong kiến bị đảo Nho giáo suy thoái? Không lộn. còn được tôn sùng như trước? + HS dựa vào kiến thức cũ và những hiểu biết của - Phật giáo có điều mình để trả lời. kiện khôi phục lại, + Trật tự phong kiến, trật nhưng không phát tự trong quan hệ xã hội bị triển mạnh như thời đảo lộn: Vua chẳng ra vua, kỳ Lý – Trần. tôi chẳng ra tôi. Quan hệ - Thế kỉ XVI – XVIII mới tiến bộ dần thay thế đạo Thiên chúa được trật tự quan hệ phong kiến truyền bá ngày càng đã bị lỗi thời. rộng rãi. + Nhà nước phong kiến khủng hoảng: chính quyền Trung ương tập quyền thời Lê suy sụp. - GV tiếp tục trình bày: Trong khi Nho giáo suy thoái thì Phật giáo có điều
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững kiện khôi phục lại. - GV chứng minh bằng một số công trình kiến trúc Phật giáo như: Chùa thiên Mụ (Huế), Phật bà Quan âm nghìn tay nghìn mắt, các tượng La Hán chùa Tây phương (Hà Tây) … Nhiều vị Chúa quan tâm cho sửa sang chùa chiền, đúc đồng, - Tín ngưỡng truyền tô tượng. thống phát huy: Thờ - HS nghe, ghi nhớ. cúng tổ tiên, thần linh, - GV tiếp tục giảng bài: anh hùng hào kiệt. bên cạnh tôn giáo mới đã → Đời sống tín du nhập vào nước ta đó là ngưỡng ngày càng Thiên Chúa Giáo. phong phú. - Phát vấn: Thiên chúa giáo xuất hiện ở đâu và được tuyên truyền vào nước ta theo con đường nào? - HS nhớ lại kiến thức cũ
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững kết hợp theo dõi SGK để trả lời. - GV nhận xét và kết luận: Kitô giáo xuất hiện ở khu vực trung Đơng rất phổ biến ở Châu Âu. Các giáo sĩ thiên chúa giáo theo các thuyền buôn nước ngoài vào Việt Nam truyền đạo, nhà thờ Thiên chúa giáo mọc lên ở nhiều nơi, giáo dân ngày càng đông ở cả 2 Đàng. Bên cạnh việc tiếp thu ảnh hưởng của tôn giáo bên ngoài, người dân Việt Nam tiếp tục phát huy những tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp: Đền thờ, lăng miếu được xây dựng ở nhiều nơi bên cạnh chùa
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững chiền, nhà thờ đạo tạo nên sự đa dạng, phong phú trong đời sống tín ngưỡng của nhân dân ta. II. PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC VÀ VĂN HỌC Hoạt động 2: Cả lớp, cá Giáo dục nhân - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự phát triển của giáo dục. + Ở Đàng Ngoài. + Ở Đàng Trong. + Giáo dục thời Quang - Trong tình hình chính Trung. trị không ổn định, giáo + So sánh với giáo dục dục Nho học vẫn tiếp thế kỷ X – XV. tục phát triển. - HS theo dõi SGK theo + Giáo dục ở Đàng những yêu cầu của GV sau Ngoài vẫn như cũ đó phát biểu. nhưng sa sút dần về - GV nhận xét, bổ sung, số lượng. kết luận. + Đàng trong: 1646 - Gv minh hoạ: Nội dung chúa Nguyễn tổ chức
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững giáo dục Nho học khuôn khoa thi đầu tiên. sáo ngày càng không phù + Thời Quang trung: hợp với thực tế xã hội, Đưa chữ Nôm thành gian lận trong thi cử, mua chữ viết chính thống. quan bán tước… - HS nghe, ghi chép. Hoạt động 3: Cá nhân Kháng chiến - Phát vấn: Em có nhận chống quân Thanh xét chung gì về tình hình (1789) giáo dục nước ta thế kỷ XVI – XVIII? - HS so sánh với kiến thức cũ đã học. - GV chốt ý: + Giáo dục tiếp tục phát triển nhưng chất lượng giảm sút. + Nội dung giáo dục vẫn là Nho học, SGK vân4 là Tứ thư, Ngũ Kinh. Các nội dung khoa học không được chú ý, vì vậy giáo dục
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững không góp phần tích cực để phát triển nền kinh tế thậm chí còn kìm hãm sự phát triển kinh tế. - HS nghe, ghi nhớ. Hoạt động 4: Cả lớp, cá Văn học nhân - GV phát vấn: Em hãy nhắc lại những đặc điểm của văn học ở thế kỷ X – XV? - HS nhớ lại kiến thức cũ, trả lời. - GV nhận xét, bổ sung, nhắc lại đặc điểm của văn học thời kỳ trước. + Văn học chữ Hán rất phát triển. + Đã có văn học chữ Nôm song chưa phổ biến. + Nội dung văn học thể hiện tinh thần dân tộc sâu
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững sắc. - HS nghe, củng cố lại kiến thức cũ, trên cơ sở đó tiếp thu kiến thức mới. Hoạt động 5: Cả lớp, cá nhân - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được những điểm mới trong văn học - Nho giáo suy thoái → thế kỷ XVI – XVIII. văn học chữ Hán - HS theo dõi SGK phát giảm sút so với giai biểu. đoạn trước. - GV bổ sung, kết luận: + GV lý giải: Sở dĩ chữ Hán mất dần ưu điểm không còn tác dụng lớn, không phát triển mạnh như giai đoạn trước là do sự suy thoái của Nho giáo. Trước đây, trật tự xã hội, - Văn học chữ Nôm chuẩn mực đạo đức của phát triển mạnh Nho giáo được mọi người những nhà thơ nổi
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững tự nguyện làm theo. Song tiếng như: Nguyễn đến thời kỳ này thực tiễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy xã hội đã khác trước “còn Từ, Phùng Khắc tiền còn bạc còn đệ tử, hết Hoan. cơm hết gạo hết ông tôi”. - Bên cạnh dòng văn Vì vậy, giáo lý Nho học trở học chính thống, dòng lên sáo rỗng, lạc hậu, văn học trong nhân không phù hợp. dân nở rộ với các thể + GV giảng giải: Sự xuất loại phong phú: ca hiện chữ Nôm và sự phát dao, tục ngữ, lục bát, triển của thơ Nôm thể truyện cười, truyện hiện tinh thần dân tộc của dân gian… mang đậm người Việt. Người Việt đã tính dân tộc và dân cải biến chữ Hán thành gian. chữ Nôm để viết văn, làm thơ … - Thế kỷ XVIII chữ Quốc ngữ xuất hiện nhưng chưa phổ biến. - Phát vấn: Điểm mới trong văn học thế kỷ XVI –
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững XVIII\? Những điểm mới đó nói lên điều gì? - HS suy nghĩ, so sánh với văn học thời kỳ trước trả lời: + Văn học dân gian rất phát triển trong khi văn học chữ Hán suy giảm. Phản ảnh thực tế Nho giáo ngày càng mất uy tín đồng thời chứng tỏ cuộc sống tinh thần của nhân dân được đề cao góp phần làm cho văn học thêm phong phú đa dạng… III. NGHỆ THUẬT VÀ KHOA HỌC – KỸ THUẬT Hoạt động 6: Cả lớp, Cá * Nghệ thuật nhân - GV phát vấn: Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X – XV phát triển
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững như thế nào? - HS nhớ lại kiến thức cũ trả lời. + Ở thế kỷ X – XV nghệ - Kiến trúc điêu khắc thuật kiến trúc và điêu không phát triển như khắc phát triển rất mạnh, giai đoạn trước. chịu ảnh hưởng của yếu tố - Nghệ thuật dân gian bên ngoài (Phật giáo, Nho hình thành và phát giáo) song vẫn mang đậm triển phản ánh đời bản sắc dân tộc. sống vật chất, tinh - GV: yêu cầu HS theo thần của nhân dân. dõi SGK để thấy được sự Đồng thời mang đậm phát triển của nghệ thuật tính đại phương. kiến trúc, điêu khắc giai đoạn XVI – XVIII. - HS theo dõi SGK trả lời. - GV bổ sung, kết luận về kiến trúc, điêu khắc. + GV minh hoạ bằng tranh ảnh: các vị La Hán chùa Tây Phương, chùa
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững Thiên Mụ, tượng Quan âm nghìn mắt, nghìn tay. Cho HS thấy được số lượng công trình điêu khắc rất ít so với giai đoạn trước. + GV có thể đàm thoại với HS về các loại hình nghệ thuật và các vùng miền giúp HS thấy được sự phong phú, đa dạng của nghệ thuật Việt Nam thế kỷ XVI – XVIII. Hoạt động 7: Cá nhân * Khoa học – kỹ - GV yêu cầu HS theo dõi thuật SGK lập bảng thống kê những thành tựu khoa học – kỹ thuật thế kỷ XVI – XVIII theo mẫu.
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững Lĩnh vực Thành tựu - Sử học. - Quân sự. - Triết học - Y học - Kỹ thuật - HS theo dõi SGK tự lập bảng thống kê vào vở. - GV phát vấn: Khoa học – kỹ thuật thế kỷ XVI – XVIII có ưu điểm và hạn chế gì? - HS suy nghĩ trả lời. - GV chốt ý. + Về khoa học: đã xuất
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững hiện một loạt các nhà khoa học, tuy nhiên khoa học tự nhiên không phát triển. + Về kỹ thuật: đã tiếp cận với một số thành tựu kỹ thuật hiện đại của phương Tây nhưng không được tiếp nhận và phát triển. Do hạn chế của chính quyền thống trị và sự hạn chế của trình độ nhân dân đương thời. 4. Củng cố Những nét mới trong văn hoá Việt Nam thế kỷ XVI – XVIII. 5. Dặn dò - HS học bài, trả lời các câu hỏi SGK, đọc trước bài mới.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Lịch sử lớp 10 Bài 27
13 p | 722 | 81
-
Giáo án Lịch sử 10 bài 24: Tình hình văn hóa ở các thế kỷ XVI - XVIII
7 p | 360 | 72
-
Lịch sử lớp 10 Bài 25
20 p | 545 | 63
-
Lịch sử lớp 10 Bài 3
23 p | 716 | 62
-
Lịch sử lớp 10 Bài 29
9 p | 515 | 61
-
Lịch sử lớp 10 Bài 5
16 p | 743 | 59
-
Lịch sử lớp 10 Bài 19
14 p | 978 | 56
-
Lịch sử lớp 10 Bài 20
14 p | 589 | 56
-
Lịch sử lớp 10 Bài 16
10 p | 1056 | 53
-
Lịch sử lớp 10 Bài 4
20 p | 559 | 49
-
Lịch sử lớp 10 Bài 34
15 p | 388 | 47
-
Lịch sử lớp 10 Bài 18
15 p | 645 | 45
-
Lịch sử lớp 10 Bài 13
13 p | 449 | 37
-
Giáo án Lịch sử lớp 6 Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỷ VII - IX
7 p | 89 | 7
-
Bài giảng Lịch sử lớp 5: Chiến thắng biên giới Thu Đông 1950
14 p | 28 | 5
-
Bài giảng Lịch sử lớp 12 - Bài 13: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ 1925 đến năm 1930
5 p | 41 | 4
-
Bài giảng Lịch sử lớp 5: Bến Tre Đồng Khởi
32 p | 47 | 2

markdown:
# Lịch sử lớp 10 Bài 24
Chia sẻ: Đinh Thị Kiều Trang | Ngày: | Loại File: DOC | Số trang:16
lượt xem 68
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100925/beu1001/80x100/lich_su_lop_10_bai_24_8783.jpg)
##
Lịch sử lớp 10 Bài 24
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
- Ở thế kỷ XVI – XVIII văn hoá Việt Nam có những điểm mới, phản ánh thực trạng của xã hội đương thời. - Trong lúc Nho giáo suy thoái thì Phật giáo, đạo giáo có điều kiện mở rộng mặc dù không được như thời Lý – Trần. Bên cạnh đó xuất hiện một tôn giáo mới: Thiên chúa giáo (Đạo Kitô).
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
##
Nội dung Text: Lịch sử lớp 10 Bài 24
- Bài 24 TÌNH HÌNH VĂN HOÁ Ở CÁC THẾ KỶ XVI - XVIII I. MỤC TIÊU BÀI HỌC Sau khi học xong yêu cầu HS nắm được. 1. Kiến thức - Ở thế kỷ XVI – XVIII văn hoá Việt Nam có những điểm mới, phản ánh thực trạng của xã hội đương thời. - Trong lúc Nho giáo suy thoái thì Phật giáo, đạo giáo có điều kiện mở rộng mặc dù không được như thời Lý – Trần. Bên cạnh đó xuất hiện một tôn giáo mới: Thiên chúa giáo (Đạo Kitô). - Văn hoá – nghệ thuật chính thống sa sút, mất đi những nét tích cực của thế kỷ mới, trong lúc đó tình hình phát triển một trào lưu văn học – nghệ thuật dân gian phong phú làm cho văn hoá mang đậm màu sắc nhân dân. - Khoa học, kỹ thuật có những chuyển biến mới. 2. Tư tưởng
- - Bồi dưỡng tình cảm đối với những giá trị văn hoá tinh thần của nhân dân. - Tự hào về năng lực sáng tạo phong phú của nhân dân lao động, một khi dân trí được nâng cao. II. THIẾT BỊ, TÀI LIỆU DẠY - HỌC - Một số tranh ảnh nghệ thuật. - Một số câu ca dao, tục ngữ. III. TIẾN TRÌNH TỔ CHỨC DẠY - HỌC 1. Kiểm tra bài cũ - Đất nước ta thống nhất trong hoàn cảnh nào? Đánh giá công lao của phong trào Tây Sơn. 2. Dẫn dắt vào bài mới Ở thế kỷ XVI – XVIII Nhà nước phong kiến có những biến đổi lớn, sự phát triển của kinh tế hàng hoá và giao lưu với thế giới bên ngoài đã tác động lớn đến đời sống văn hoá của nhân dân ta ở cả Đàng Trong và Đàng Ngoài. Để thể hiện được tình hình văn hoá ở các thế kỷ XVI – XVIII và những điểm mới của văn hoá Việt Nam thời kỳ này, chúng ta cùng tìm hiểu bài 24.
- 3. Tổ chức dạy học bài mới Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững I. TƯ TƯỞNG TÔN GIÁO Hoạt động 1: Cả lớp – Cá nhân - Trước hết GV phát vấn: Tình hình tôn giáo thế kỷ X – XV phát triển như thế nào? - HS nhớ lại kiến thức bài trước trả lời: đạo Nho, Phật đều rất phổ biến: + Đạo Phật: Thời Lý - Trần + Đạo Nho: Thời Lê. - GV đặt vấn đề : Ở thế kỷ XVI – XVIII tôn giáo phát triển như thế nào? - HS tập trung theo dõi - Thế kỉ XVI – XVIII SGK trả lời. Nho giáo từng bước
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững - GV kết luận : Tại sao ở suy thoái, trật tự những thế kỷ XVI – XVIII phong kiến bị đảo Nho giáo suy thoái? Không lộn. còn được tôn sùng như trước? + HS dựa vào kiến thức cũ và những hiểu biết của - Phật giáo có điều mình để trả lời. kiện khôi phục lại, + Trật tự phong kiến, trật nhưng không phát tự trong quan hệ xã hội bị triển mạnh như thời đảo lộn: Vua chẳng ra vua, kỳ Lý – Trần. tôi chẳng ra tôi. Quan hệ - Thế kỉ XVI – XVIII mới tiến bộ dần thay thế đạo Thiên chúa được trật tự quan hệ phong kiến truyền bá ngày càng đã bị lỗi thời. rộng rãi. + Nhà nước phong kiến khủng hoảng: chính quyền Trung ương tập quyền thời Lê suy sụp. - GV tiếp tục trình bày: Trong khi Nho giáo suy thoái thì Phật giáo có điều
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững kiện khôi phục lại. - GV chứng minh bằng một số công trình kiến trúc Phật giáo như: Chùa thiên Mụ (Huế), Phật bà Quan âm nghìn tay nghìn mắt, các tượng La Hán chùa Tây phương (Hà Tây) … Nhiều vị Chúa quan tâm cho sửa sang chùa chiền, đúc đồng, - Tín ngưỡng truyền tô tượng. thống phát huy: Thờ - HS nghe, ghi nhớ. cúng tổ tiên, thần linh, - GV tiếp tục giảng bài: anh hùng hào kiệt. bên cạnh tôn giáo mới đã → Đời sống tín du nhập vào nước ta đó là ngưỡng ngày càng Thiên Chúa Giáo. phong phú. - Phát vấn: Thiên chúa giáo xuất hiện ở đâu và được tuyên truyền vào nước ta theo con đường nào? - HS nhớ lại kiến thức cũ
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững kết hợp theo dõi SGK để trả lời. - GV nhận xét và kết luận: Kitô giáo xuất hiện ở khu vực trung Đơng rất phổ biến ở Châu Âu. Các giáo sĩ thiên chúa giáo theo các thuyền buôn nước ngoài vào Việt Nam truyền đạo, nhà thờ Thiên chúa giáo mọc lên ở nhiều nơi, giáo dân ngày càng đông ở cả 2 Đàng. Bên cạnh việc tiếp thu ảnh hưởng của tôn giáo bên ngoài, người dân Việt Nam tiếp tục phát huy những tín ngưỡng truyền thống tốt đẹp: Đền thờ, lăng miếu được xây dựng ở nhiều nơi bên cạnh chùa
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững chiền, nhà thờ đạo tạo nên sự đa dạng, phong phú trong đời sống tín ngưỡng của nhân dân ta. II. PHÁT TRIỂN GIÁO DỤC VÀ VĂN HỌC Hoạt động 2: Cả lớp, cá Giáo dục nhân - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được sự phát triển của giáo dục. + Ở Đàng Ngoài. + Ở Đàng Trong. + Giáo dục thời Quang - Trong tình hình chính Trung. trị không ổn định, giáo + So sánh với giáo dục dục Nho học vẫn tiếp thế kỷ X – XV. tục phát triển. - HS theo dõi SGK theo + Giáo dục ở Đàng những yêu cầu của GV sau Ngoài vẫn như cũ đó phát biểu. nhưng sa sút dần về - GV nhận xét, bổ sung, số lượng. kết luận. + Đàng trong: 1646 - Gv minh hoạ: Nội dung chúa Nguyễn tổ chức
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững giáo dục Nho học khuôn khoa thi đầu tiên. sáo ngày càng không phù + Thời Quang trung: hợp với thực tế xã hội, Đưa chữ Nôm thành gian lận trong thi cử, mua chữ viết chính thống. quan bán tước… - HS nghe, ghi chép. Hoạt động 3: Cá nhân Kháng chiến - Phát vấn: Em có nhận chống quân Thanh xét chung gì về tình hình (1789) giáo dục nước ta thế kỷ XVI – XVIII? - HS so sánh với kiến thức cũ đã học. - GV chốt ý: + Giáo dục tiếp tục phát triển nhưng chất lượng giảm sút. + Nội dung giáo dục vẫn là Nho học, SGK vân4 là Tứ thư, Ngũ Kinh. Các nội dung khoa học không được chú ý, vì vậy giáo dục
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững không góp phần tích cực để phát triển nền kinh tế thậm chí còn kìm hãm sự phát triển kinh tế. - HS nghe, ghi nhớ. Hoạt động 4: Cả lớp, cá Văn học nhân - GV phát vấn: Em hãy nhắc lại những đặc điểm của văn học ở thế kỷ X – XV? - HS nhớ lại kiến thức cũ, trả lời. - GV nhận xét, bổ sung, nhắc lại đặc điểm của văn học thời kỳ trước. + Văn học chữ Hán rất phát triển. + Đã có văn học chữ Nôm song chưa phổ biến. + Nội dung văn học thể hiện tinh thần dân tộc sâu
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững sắc. - HS nghe, củng cố lại kiến thức cũ, trên cơ sở đó tiếp thu kiến thức mới. Hoạt động 5: Cả lớp, cá nhân - GV yêu cầu HS theo dõi SGK để thấy được những điểm mới trong văn học - Nho giáo suy thoái → thế kỷ XVI – XVIII. văn học chữ Hán - HS theo dõi SGK phát giảm sút so với giai biểu. đoạn trước. - GV bổ sung, kết luận: + GV lý giải: Sở dĩ chữ Hán mất dần ưu điểm không còn tác dụng lớn, không phát triển mạnh như giai đoạn trước là do sự suy thoái của Nho giáo. Trước đây, trật tự xã hội, - Văn học chữ Nôm chuẩn mực đạo đức của phát triển mạnh Nho giáo được mọi người những nhà thơ nổi
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững tự nguyện làm theo. Song tiếng như: Nguyễn đến thời kỳ này thực tiễn Bỉnh Khiêm, Đào Duy xã hội đã khác trước “còn Từ, Phùng Khắc tiền còn bạc còn đệ tử, hết Hoan. cơm hết gạo hết ông tôi”. - Bên cạnh dòng văn Vì vậy, giáo lý Nho học trở học chính thống, dòng lên sáo rỗng, lạc hậu, văn học trong nhân không phù hợp. dân nở rộ với các thể + GV giảng giải: Sự xuất loại phong phú: ca hiện chữ Nôm và sự phát dao, tục ngữ, lục bát, triển của thơ Nôm thể truyện cười, truyện hiện tinh thần dân tộc của dân gian… mang đậm người Việt. Người Việt đã tính dân tộc và dân cải biến chữ Hán thành gian. chữ Nôm để viết văn, làm thơ … - Thế kỷ XVIII chữ Quốc ngữ xuất hiện nhưng chưa phổ biến. - Phát vấn: Điểm mới trong văn học thế kỷ XVI –
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững XVIII\? Những điểm mới đó nói lên điều gì? - HS suy nghĩ, so sánh với văn học thời kỳ trước trả lời: + Văn học dân gian rất phát triển trong khi văn học chữ Hán suy giảm. Phản ảnh thực tế Nho giáo ngày càng mất uy tín đồng thời chứng tỏ cuộc sống tinh thần của nhân dân được đề cao góp phần làm cho văn học thêm phong phú đa dạng… III. NGHỆ THUẬT VÀ KHOA HỌC – KỸ THUẬT Hoạt động 6: Cả lớp, Cá * Nghệ thuật nhân - GV phát vấn: Nghệ thuật kiến trúc, điêu khắc thế kỷ X – XV phát triển
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững như thế nào? - HS nhớ lại kiến thức cũ trả lời. + Ở thế kỷ X – XV nghệ - Kiến trúc điêu khắc thuật kiến trúc và điêu không phát triển như khắc phát triển rất mạnh, giai đoạn trước. chịu ảnh hưởng của yếu tố - Nghệ thuật dân gian bên ngoài (Phật giáo, Nho hình thành và phát giáo) song vẫn mang đậm triển phản ánh đời bản sắc dân tộc. sống vật chất, tinh - GV: yêu cầu HS theo thần của nhân dân. dõi SGK để thấy được sự Đồng thời mang đậm phát triển của nghệ thuật tính đại phương. kiến trúc, điêu khắc giai đoạn XVI – XVIII. - HS theo dõi SGK trả lời. - GV bổ sung, kết luận về kiến trúc, điêu khắc. + GV minh hoạ bằng tranh ảnh: các vị La Hán chùa Tây Phương, chùa
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững Thiên Mụ, tượng Quan âm nghìn mắt, nghìn tay. Cho HS thấy được số lượng công trình điêu khắc rất ít so với giai đoạn trước. + GV có thể đàm thoại với HS về các loại hình nghệ thuật và các vùng miền giúp HS thấy được sự phong phú, đa dạng của nghệ thuật Việt Nam thế kỷ XVI – XVIII. Hoạt động 7: Cá nhân * Khoa học – kỹ - GV yêu cầu HS theo dõi thuật SGK lập bảng thống kê những thành tựu khoa học – kỹ thuật thế kỷ XVI – XVIII theo mẫu.
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững Lĩnh vực Thành tựu - Sử học. - Quân sự. - Triết học - Y học - Kỹ thuật - HS theo dõi SGK tự lập bảng thống kê vào vở. - GV phát vấn: Khoa học – kỹ thuật thế kỷ XVI – XVIII có ưu điểm và hạn chế gì? - HS suy nghĩ trả lời. - GV chốt ý. + Về khoa học: đã xuất
- Các hoạt động của thầy Những kiến thức HS và trò cần nắm vững hiện một loạt các nhà khoa học, tuy nhiên khoa học tự nhiên không phát triển. + Về kỹ thuật: đã tiếp cận với một số thành tựu kỹ thuật hiện đại của phương Tây nhưng không được tiếp nhận và phát triển. Do hạn chế của chính quyền thống trị và sự hạn chế của trình độ nhân dân đương thời. 4. Củng cố Những nét mới trong văn hoá Việt Nam thế kỷ XVI – XVIII. 5. Dặn dò - HS học bài, trả lời các câu hỏi SGK, đọc trước bài mới.
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD
-
Lịch sử lớp 10 Bài 27
13 p |
722 |
81
-
Giáo án Lịch sử 10 bài 24: Tình hình văn hóa ở các thế kỷ XVI - XVIII
7 p |
360 |
72
-
Lịch sử lớp 10 Bài 25
20 p |
545 |
63
-
Lịch sử lớp 10 Bài 3
23 p |
716 |
62
-
Lịch sử lớp 10 Bài 29
9 p |
515 |
61
-
Lịch sử lớp 10 Bài 5
16 p |
743 |
59
-
Lịch sử lớp 10 Bài 19
14 p |
978 |
56
-
Lịch sử lớp 10 Bài 20
14 p |
589 |
56
-
Lịch sử lớp 10 Bài 16
10 p |
1056 |
53
-
Lịch sử lớp 10 Bài 4
20 p |
559 |
49
-
Lịch sử lớp 10 Bài 34
15 p |
388 |
47
-
Lịch sử lớp 10 Bài 18
15 p |
645 |
45
-
Lịch sử lớp 10 Bài 13
13 p |
449 |
37
-
Giáo án Lịch sử lớp 6 Bài 23: Những cuộc khởi nghĩa lớn trong các thế kỷ VII - IX
7 p |
89 |
7
-
Bài giảng Lịch sử lớp 5: Chiến thắng biên giới Thu Đông 1950
14 p |
28 |
5
-
Bài giảng Lịch sử lớp 12 - Bài 13: Phong trào dân tộc dân chủ ở Việt Nam từ 1925 đến năm 1930
5 p |
41 |
4
-
Bài giảng Lịch sử lớp 5: Bến Tre Đồng Khởi
32 p |
47 |
2

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: Apache/2.2.31 (CentOS)

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Set-Cookie: TLDEVNamespace=kcbac52cokecotkqbl1s0s3894; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly

Vary: Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Mứt xoài lạ miệng
Chia sẻ: Mi Nu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
lượt xem 14
download
Mứt xoài lạ miệng
Mứt xoài lạ miệng Ứng dụng của món mứt xoài này nhiều cực kì luôn í! Chuẩn bị những nguyên liệu sau: - 2 quả xoài (quả xanh hay chín đều được) - 1 củ gừng (băm nhỏ) - Một ít hạt tiêu nguyên hạt - 5 nhánh đinh hương - 1 quả ớt khô - 50gr đường (dùng đường nâu thì mứt sẽ đẹp hơn) - 10gr muối - 10ml nước cốt chanh - 10ml dầu ăn Đến phần hành động này: Bước 1: - Các bạn thái nhỏ xoài rồi dầm nát ra nhé! Bước 2: - Đảo qua các...
Bình luận(0) Đăng nhập để gửi bình luận!
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

markdown:
# Mứt xoài lạ miệng
Chia sẻ: Mi Nu | Ngày: | Loại File: PDF | Số trang:4
lượt xem 14
download
![](http://image1.tailieu.vn/document/thumbnail/2010/20100723/minudu/80x100/33_2254.jpg)
##
Mứt xoài lạ miệng
[Vui lòng tải xuống để xem tài liệu đầy đủ](javascript:void(0);)
Download
![](http://static1.tailieu.vn/b2013az/templates/version1/default/images/down16x21.png)
Mứt xoài lạ miệng Ứng dụng của món mứt xoài này nhiều cực kì luôn í! Chuẩn bị những nguyên liệu sau: - 2 quả xoài (quả xanh hay chín đều được) - 1 củ gừng (băm nhỏ) - Một ít hạt tiêu nguyên hạt - 5 nhánh đinh hương - 1 quả ớt khô - 50gr đường (dùng đường nâu thì mứt sẽ đẹp hơn) - 10gr muối - 10ml nước cốt chanh - 10ml dầu ăn Đến phần hành động này: Bước 1: - Các bạn thái nhỏ xoài rồi dầm nát ra nhé! Bước 2: - Đảo qua các...
Bình luận(0)
[Đăng nhập để gửi bình luận!](javascript:void(0);)
CÓ THỂ BẠN MUỐN DOWNLOAD

Set-Cookie: TLDEVNamespace=4t1ldt3l7s5ir95b7gfcotgjj5; path=/; domain=.tailieu.vn; HttpOnly