markdown:
# Thể loại:Kinh tế học vĩ mô
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Kinh tế học vĩ mô](/wiki/Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc_v%C4%A9_m%C3%B4)
|
|![]()
[Kinh tế học vĩ mô](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Macroeconomics?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 19 thể loại con sau, trên tổng số 19 thể loại con.
### C
- ►
[Cải cách kinh tế](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BA%A3i_c%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF) (5 tr.)
- ►
[Chỉ số kinh tế](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_kinh_t%E1%BA%BF) (4 t.l., 31 tr.)
- ►
[Chính sách kinh tế](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF) (7 t.l., 20 tr.)
- ►
[Chính sách kinh tế vĩ mô](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_kinh_t%E1%BA%BF_v%C4%A9_m%C3%B4) (2 t.l., 2 tr.)
- ►
[Chính sách tài chính](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_t%C3%A0i_ch%C3%ADnh) (1 t.l., 11 tr.)
- ►
[Chính sách tiền tệ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_s%C3%A1ch_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) (2 t.l., 18 tr.)
- ►
[Chu kỳ kinh tế](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chu_k%E1%BB%B3_kinh_t%E1%BA%BF) (2 t.l., 14 tr.)
### Đ
- ►
[Đầu tư trực tiếp nước ngoài](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A7u_t%C6%B0_tr%E1%BB%B1c_ti%E1%BA%BFp_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ngo%C3%A0i) (1 t.l., 7 tr.)
### G
- ►
[Giàu có](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A0u_c%C3%B3) (7 t.l., 4 tr.)
### K
- ►
[Khủng hoảng tài chính](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_t%C3%A0i_ch%C3%ADnh) (14 tr.)
- ►
[Kinh tế gia đình](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kinh_t%E1%BA%BF_gia_%C4%91%C3%ACnh) (5 t.l., 6 tr.)
- ►
[Kinh tế học tiền tệ](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) (2 t.l., 16 tr.)
- ►
[Kinh tế học vĩ mô quốc tế](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc_v%C4%A9_m%C3%B4_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) (15 tr., 2 t.t.)
### N
- ►
[Ngân hàng trung ương](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C3%A2n_h%C3%A0ng_trung_%C6%B0%C6%A1ng) (2 t.l., 32 tr.)
### P
- ►
[Phát triển kinh tế](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ph%C3%A1t_tri%E1%BB%83n_kinh_t%E1%BA%BF) (4 t.l., 12 tr.)
### T
- ►
[Tài khoản quốc gia](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:T%C3%A0i_kho%E1%BA%A3n_qu%E1%BB%91c_gia) (2 t.l., 5 tr.)
- ►
[Thu nhập](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Thu_nh%E1%BA%ADp) (2 t.l., 13 tr.)
## Các trang trong thể loại “Kinh tế học vĩ mô”
89 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 89 trang.
### C
### D
[Danh sách các nước theo tốc độ tăng trưởng GDP năm 2006](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_theo_t%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_t%C4%83ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_GDP_n%C4%83m_2006) [Danh sách các quốc gia Nam Mỹ theo GDP trên người 2006](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_qu%E1%BB%91c_gia_Nam_M%E1%BB%B9_theo_GDP_tr%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_2006) [Danh sách quốc gia theo GDP (PPP) bình quân đầu người năm 2005](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP_(PPP)_b%C3%ACnh_qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A7u_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_n%C4%83m_2005) [Danh sách quốc gia theo GDP (PPP) năm 2004](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP_(PPP)_n%C4%83m_2004) [Danh sách quốc gia theo GDP danh nghĩa năm 2007](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_theo_GDP_danh_ngh%C4%A9a_n%C4%83m_2007) [Danh sách quốc gia thuộc SNG theo GDP (PPP) năm 2005](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia_thu%E1%BB%99c_SNG_theo_GDP_(PPP)_n%C4%83m_2005)
### Đ
### K
### L
### T
[Tài chính công](/wiki/T%C3%A0i_ch%C3%ADnh_c%C3%B4ng) [Tài khoản vãng lai](/wiki/T%C3%A0i_kho%E1%BA%A3n_v%C3%A3ng_lai) [Tăng trưởng kinh tế](/wiki/T%C4%83ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_kinh_t%E1%BA%BF) [Tăng trưởng kinh tế bền vững](/wiki/T%C4%83ng_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_kinh_t%E1%BA%BF_b%E1%BB%81n_v%E1%BB%AFng) [Thắt chặt tiền tệ](/wiki/Th%E1%BA%AFt_ch%E1%BA%B7t_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) [Thâm hụt ngân sách](/wiki/Th%C3%A2m_h%E1%BB%A5t_ng%C3%A2n_s%C3%A1ch) [Thất nghiệp](/wiki/Th%E1%BA%A5t_nghi%E1%BB%87p) [Thiểu phát](/wiki/Thi%E1%BB%83u_ph%C3%A1t) [Thỏa ước Louvre](/wiki/Th%E1%BB%8Fa_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Louvre) [Thỏa ước Plaza](/wiki/Th%E1%BB%8Fa_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Plaza) [Thuyết số lượng tiền tệ](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_s%E1%BB%91_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_ti%E1%BB%81n_t%E1%BB%87) [Thuyết ưa chuộng tính thanh khoản](/wiki/Thuy%E1%BA%BFt_%C6%B0a_chu%E1%BB%99ng_t%C3%ADnh_thanh_kho%E1%BA%A3n) [Tỷ giá hối đoái](/wiki/T%E1%BB%B7_gi%C3%A1_h%E1%BB%91i_%C4%91o%C3%A1i) [Tiền cơ sở](/wiki/Ti%E1%BB%81n_c%C6%A1_s%E1%BB%9F) [Tiêu dùng](/wiki/Ti%C3%AAu_d%C3%B9ng) [Toàn dụng lao động](/wiki/To%C3%A0n_d%E1%BB%A5ng_lao_%C4%91%E1%BB%99ng) [Tổng cầu](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BA%A7u) [Tổng cung](/wiki/T%E1%BB%95ng_cung) [Trường phái kinh tế học vĩ mô tổng hợp](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_kinh_t%E1%BA%BF_h%E1%BB%8Dc_v%C4%A9_m%C3%B4_t%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p) [Trường phái trọng tiền](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_tr%E1%BB%8Dng_ti%E1%BB%81n) [Tỷ lệ lạm phát](/wiki/T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_l%E1%BA%A1m_ph%C3%A1t) [Tỷ lệ thất nghiệp tự nhiên](/wiki/T%E1%BB%B7_l%E1%BB%87_th%E1%BA%A5t_nghi%E1%BB%87p_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn)
## Các tập tin trong thể loại “Kinh tế học vĩ mô”
14 tập tin sau nằm trong thể loại này, trong tổng số 14 tập tin.
[Chukykinhte.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Chukykinhte.gif)
10 kB
[Deflation.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Deflation.gif)
3 kB
[DuongIS.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:DuongIS.gif)
2 kB
[DuongLM.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:DuongLM.gif)
3 kB
[ISLMdocchuyen.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:ISLMdocchuyen.gif)
3 kB
[ISLM.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:ISLM.gif)
2 kB
[Tinhhuong2.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Tinhhuong2.gif)
2 kB
[Tinhhuong3.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Tinhhuong3.gif)
2 kB
[Tinhhuong4.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Tinhhuong4.gif)
2 kB
[Tinhhuong6.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Tinhhuong6.gif)
2 kB
[Tinhhuong7.gif](/wiki/T%E1%BA%ADp_tin:Tinhhuong7.gif)
2 kB

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1054 frontend miss (0)


markdown:
# Vượn đồi
|Vượn đồi|
|Thời điểm hóa thạch: 9–7Ma
| ![ Oreopithecus bambolii.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Oreopithecus_bambolii.jpg/272px-Oreopithecus_bambolii.jpg)
![ Oreopithecus bambolii.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/34/Oreopithecus_bambolii.jpg/272px-Oreopithecus_bambolii.jpg)
*Oreopithecus bambolii* [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Chordata](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_d%C3%A2y_s%E1%BB%91ng) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Mammalia](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Primates](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng) [Liên họ](/wiki/Li%C3%AAn_h%E1%BB%8D)( *superfamilia*) [Parapithecoidea](/w/index.php?title=Parapithecoidea&action=edit&redlink=1)
hay
[Hominoidea](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Oreopithecidae](/w/index.php?title=Oreopithecidae&action=edit&redlink=1)
hay
[Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Oreopithecus** [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **O. bambolii** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Oreopithecus bambolii* [Gervais](/w/index.php?title=Paul_Gervais&action=edit&redlink=1), 1872 **Vượn đồi** hay * là một chi Oreopithecus* [linh trưởng](/wiki/B%E1%BB%99_Linh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)tuyệt chủng, có từ thời kỳ thuộc [thế Miocen](/wiki/Th%E1%BA%BF_Miocen), với các [hóa thạch](/wiki/H%C3%B3a_th%E1%BA%A1ch)của nó được phát hiện tại khu vực ngày nay là [Toscana](/wiki/Toscana)và [Sardinia](/wiki/Sardegna)ở [Italia](/wiki/%C3%9D). *Oreopithecus*đã tồn tại trong khoảng từ 9 tới 7 triệu năm trước ở khu vực Toscana-Sardinia khi vùng này còn là một hòn đảo cô lập trong [vòng cung đảo](/wiki/Cung_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa)kéo dài từ Trung Âu tới Bắc Phi (phần còn sót lại của [biển Tethys](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Tethys)hay của vùng biển bị thu hẹp lại để trở thành [Địa Trung Hải](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i); cụ thể xem các bài [Địa chất và cổ khí hậu học của lưu vực Địa Trung Hải](/w/index.php?title=L%C6%B0u_v%E1%BB%B1c_%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1)và [Khủng hoảng độ mặn Messinia](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%A7ng_ho%E1%BA%A3ng_%C4%91%E1%BB%99_m%E1%BA%B7n_Messinia&action=edit&redlink=1)). Nó là một trong một lượng lớn các sinh vật di cư châu Âu định cư trong khu vực này trong giai đoạn chuyển tiếp giữa các tầng Vallès-Turolia ở châu Âu (theo thang quốc tế thì thuộc [tầng Tortona](/w/index.php?title=T%E1%BA%A7ng_Tortona&action=edit&redlink=1)) và là một trong số ít sinh vật dạng vượn người sống sót qua cái gọi là khủng hoảng Vallès cùng với *ở châu Á* [Sivapithecus](/wiki/Sivapithecus) . Cho tới nay, hàng chục hóa thạch riêng lẻ đã được phát hiện trong khu vực Toscana như tại Montebamboli, Montemassi, Casteani, Ribolla, và đáng chú ý nhất là trong mỏ than nâu giàu hóa thạch trong lưu vực Baccinello [[2]](#cite_note-Agust.C3.AD-2) , làm cho nó trở thành một trong những loại vượn người có nhiều hóa thạch. [[2]](#cite_note-Agust.C3.AD-2)
## Mục lục
## Từ nguyên[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=1)]
Tên gọi khoa học
*Oreopithecus* nhanh chóng truyền cảm hứng cho việc sử dụng rộng rãi dù không chính thức trong giới các nhà cổ sinh vật học tên gọi cho loài là Cookie Monster (quái vật bánh bao). Tuy nhiên, từ nguyên thật sự của nó lại rất đỗi bình thường. Nó có nguồn gốc từ tiếng Hy Lạp ὄρος (oros) và πίθηκος (pithekos), và mang ý nghĩa là " **vượn đồi**" hay " **vượn núi**".
## Lịch sử tiến hóa[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=2)] *Oreopithecus bambolii* lần đầu tiên được nhà cổ sinh vật học người Pháp là [Paul Gervais](/w/index.php?title=Paul_Gervais&action=edit&redlink=1) miêu tả năm 1872. Trong thập niên 1950, nhà cổ sinh vật học người Thụy Sĩ là [Johannes Hürzeler](/w/index.php?title=Johannes_H%C3%BCrzeler&action=edit&redlink=1) đã phát hiện được bộ xương nguyên vẹn tại Baccinello và tuyên bố rằng nó là [vượn người](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) thật sự — dựa trên các quai hàm ngắn và các [răng nanh](/wiki/R%C4%83ng_nanh) thoái hóa của nó, vào thời gian đó được coi là tiêu chí chẩn đoán họ Người — và [hai chân](/wiki/%C4%90i_%C4%91%E1%BB%A9ng_b%E1%BA%B1ng_hai_ch%C3%A2n) — do [khung chậu](/w/index.php?title=Khung_ch%E1%BA%ADu&action=edit&redlink=1) ngắn là gần với kiểu khung chậu của dạng vượn người hơn là so với kiểu khung chậu của [tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh) và [khỉ đột](/wiki/Kh%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%99t) (gôrila). Tuy nhiên, quan hệ họ hàng gần gũi của *Oreopithecus* với vượn người vẫn là điều gây tranh cãi trong nhiều thập niên cho tới khi các phân tích mới trong thập niên 1990 đánh giá lại *Oreopithecus* như là nhóm có quan hệ họ hàng trực tiếp với *; các đặc trưng hộp sọ và răng kỳ dị được giải thích như là kết quả của sự cô lập trên đảo. Các chứng cứ mới này khẳng định rằng Dryopithecus* *Oreopithecus*đi đứng bằng hai chân nhưng hình thái đi đứng hai chân kỳ dị của nó là khác biệt rất nhiều so với kiểu đi đứng của *—* [Australopithecus](/wiki/Chi_V%C6%B0%E1%BB%A3n_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ph%C6%B0%C6%A1ng_nam) [ngón chân cái](/w/index.php?title=Ng%C3%B3n_ch%C3%A2n_c%C3%A1i&action=edit&redlink=1)tạo ra góc 100° với các ngón khác, cho phép bàn chân tạo ra thế vạc ba chân trong tư thế đứng thẳng — và không cho phép *Oreopithecus*phát triển kiểu di chuyển hai chân nhanh nhẹn. Khi cầu đất liền cuối cùng đã phá vỡ sự cô lập của khu vực Toscana-Sardinia (khoảng 6,5 Ma), thì các động vật săn mồi to lớn thật sự như *và* [Machairodus](/wiki/Machairodus) *đã xuất hiện trong số thế hệ mới các động vật di cư tới châu Âu và* [Metailurus](/w/index.php?title=Metailurus&action=edit&redlink=1) *Oreopithecus*nhanh chóng bị tuyệt chủng cùng các chi đặc hữu châu Âu khác (trước cuộc [[2]](#cite_note-Agust.C3.AD-2) [trao đổi lớn liên Mỹ](/w/index.php?title=Trao_%C4%91%E1%BB%95i_l%E1%BB%9Bn_li%C3%AAn_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1), diễn ra khoảng 2-3 triệu năm sau đó).
### Phân loại[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=3)]
Được biết đến như là "
[vượn người](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) kì dị", *Oreopithecus* có thể vẽ lại hoàn toàn bức tranh của cổ sinh vật học, phụ thuộc vào việc nó là hậu duệ của vượn châu Âu * hay là của loài Dryopithecus* [vượn người](/w/index.php?title=Anthropoidea&action=edit&redlink=1)châu Phi nào đó . Một số nhà khoa học đề xuất rằng cách thức di chuyển độc nhất vô nhị của [[2]](#cite_note-Agust.C3.AD-2) *Oreopithecus*đòi hỏi phải sửa lại sự đồng thuận hiện tại về thời gian chuyển sang đi hai chân trong lịch sử phát triển loài người, nhưng điều này ít nhận được sự ủng hộ trong giới các nhà cổ sinh vật học.
Một số nhà nghiên cứu cho rằng
*Oreopithecus* có quan hệ họ hàng với *, một loại tiền vượn nhỏ sống trên cây đầu thế Oligocen, từng tồn tại khoảng gần 34 triệu năm trước ở Ai Cập Apidium* . Nó thể hiện các mối liên quan mạnh với vượn hiện đại ở phần hậu hộp sọ của mình, và trong khía cạnh này thì nó là nhóm vượn thế Miocen hiện đại nhất với các điểm tương đồng gần gũi nhất với các yếu tố hậu hộp sọ của [[3]](#cite_note-Simons-1960-3) *, nhưng cấu tạo răng của nó thì đã thích nghi với khẩu phần ăn là lá cây và mối liên quan gần là không chắc chắn. Những người khác thì tuyên bố rằng nó là đơn vị phân loại hoặc là có quan hệ chị em với* [Dryopithecus](/wiki/Dryopithecus) *hoặc thậm chí là tổ tiên trực tiếp của loài người, nhưng thông thường nó được đặt trong phân họ của chính mình trong phạm vi họ* [Cercopithecoidea](/w/index.php?title=Cercopithecoidea&action=edit&redlink=1) [Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di). Thay vì thế, nó cũng có thể được bổ sung thêm vào cùng một phân họ với *Dryopithecus*, có lẽ là trong tông riêng biệt *Oreopithecinae* . [[4]](#cite_note-Delson-2000-4)
Cụ thể, chi này nói chung trước đây được gán vào họ
[Oreopithecidae](/w/index.php?title=Oreopithecidae&action=edit&redlink=1) như Simons (1960) , Terry Harrison (1986) [3] , McKenna và Bell (1997) [[5]](#cite_note-5) ; còn gần đây hơn thì vào họ [[6]](#cite_note-6) [Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di)như Andrews (1992) , Harrison & Gu (1999) [[7]](#cite_note-7) , Abbazzi và ctv. (2008) [[8]](#cite_note-8) . [[9]](#cite_note-9)
Họ Oreopithecidae khi được công nhận có thể coi là có quan hệ họ hàng gần với
[Hylobatidae](/wiki/H%E1%BB%8D_V%C6%B0%E1%BB%A3n) và [Pongidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) (hay phân họ Ponginae trong họ [Hominidae](/wiki/H%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) nghĩa rộng) khi xếp trong siêu họ [Hominoidea](/wiki/Si%C3%AAu_h%E1%BB%8D_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) , hoặc với họ [10] [Parapithecidae](/w/index.php?title=Parapithecidae&action=edit&redlink=1)trong siêu họ [Parapithecoidea](/w/index.php?title=Parapithecoidea&action=edit&redlink=1) . [[11]](#cite_note-11)
## Đặc trưng[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=4)]
Người ta ước tính
*Oreopithecus bambolii* cân nặng khoảng 30–35 kg (66-77 lb). Nó có mõm tương đối ngắn, các xương mũi nâng lên, hộp sọ nhỏ hình cầu, mặt phẳng hốc mắt thẳng đứng và các xương mặt thanh thoát. Cạnh sống cắt trên các [răng hàm](/w/index.php?title=R%C4%83ng_h%C3%A0m&action=edit&redlink=1) gợi ý về khẩu phần ăn nhiều lá cây. Phần dưới của mặt rất khỏe, với bề mặt gắn lớn cho [cơ nhai](/w/index.php?title=C%C6%A1_nhai&action=edit&redlink=1) và cạnh sống dọc để gắn [cơ thái dương](/w/index.php?title=C%C6%A1_th%C3%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1), chỉ ra một bộ máy nghiền và nhai rất khỏe. Các răng của nó là nhỏ về tỷ lệ khi so với cơ thể. Sự thiếu vắng khe răng giữa [răng cửa](/w/index.php?title=R%C4%83ng_c%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1) thứ hai và [răng tiền hàm](/w/index.php?title=R%C4%83ng_ti%E1%BB%81n_h%C3%A0m&action=edit&redlink=1) đầu tiên của [hàm dưới](/w/index.php?title=H%C3%A0m_d%C6%B0%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) chỉ ra rằng *Oreopithecus* có các [răng nanh](/wiki/R%C4%83ng_nanh) với kích thước tương đương với phần còn lại trong bộ răng của nó. Ở nhiều loài linh trưởng, các răng nanh nhỏ có liên quan tới sự cạnh tranh giữa các con đực đã suy giảm trong việc tìm kiếm bạn tình và [dị hình giới tính](/w/index.php?title=D%E1%BB%8B_h%C3%ACnh_gi%E1%BB%9Bi_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) nhỏ hơn.
### Tư thế[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=5)]
Môi trường sống của nó dường như là các khu vực
[đầm lầy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y) chứ không phải [xa van](/w/index.php?title=Xa_van&action=edit&redlink=1) hay [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng). Giải phẫu hậu hộp sọ của *Oreopithecus* làm nổi bật các thích nghi với cả kiểu sống treo trên cây lẫn kiểu sống đi hai chân. Các dấu vết chức năng liên quan tới kiểu di chuyển treo trên cây bao gồm ngực rộng, thân ngắn, [chỉ số tay chân](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%89_s%E1%BB%91_tay_ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (IMI) cao, các ngón dài và mảnh dẻ, độ linh hoạt cao dường như ở mọi khớp. Cùng lúc đó, nó cũng là nổi bật các thích nghi với việc đi lại ở tư thế đứng thẳng, như sự hiện diện của đường cong thắt lưng, khác biệt so với các loài tương tự cùng tồn tại (đã biết) trong thời kỳ đó. Do hóa thạch được ước tính có niên đại khoảng 8 Ma, điều này đại diện cho sự xuất hiện tư thế đứng thẳng sớm bất thường. Người ta vẫn chưa rõ nó đã thích nghi với việc đi lại bằng hai chân như thế nào, nhưng các ngón tay và cánh tay dường như cũng thể hiện sự thích nghi với việc leo trèo và đu đưa.
Các nghiên cứu hình thái và chức năng chỉ ra một phần đáng kể trong trạng thái tư thế của
*Oreopithecus* là hai chân. Bàn chân của nó được miêu tả là gần giống như bàn chân [tinh tinh](/wiki/Tinh_tinh), nhưng khác với bàn chân của các loài linh trưởng hiện còn sinh tồn. Đường lực bẩy thường xuyên của bàn chân linh trưởng là song song với [xương bàn chân](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_b%C3%A0n_ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1) thứ ba nhưng ở *Oreopithecus* các xương bàn chân hai bên giạng ra vĩnh cửu cho nên đường này rơi vào giữa xương bàn chân thứ nhất và thứ hai. Bên cạnh đó, hình dáng của [xương cổ chân](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_c%E1%BB%95_ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1) chỉ ra rằng tải trọng lên bàn chân được truyền theo mặt giữa của bàn chân thay vì theo mặt bên như ở các linh trưởng khác. Các xương bàn chân ngắn và thẳng, nhưng hướng sang bên của chúng lại làm tăng diện tích hỗ trợ trong khi đi và đứng bằng hai chân . [1]
Sự thiếu vắng động vật săn mồi và sự hạn chế không gian và nguồn thức ăn trong môi trường sống cô lập của
*Oreopithecus* tạo thuận lợi cho hệ thống vận động được tối ưu hóa để tiêu hao ít năng lượng thay vì nhanh nhẹn và linh hoạt. Các bàn chân kì dị và chân ngắn cũng là tối ưu cho việc thu được tư thế ổn định và kéo lê bằng hai chân chứ không phải để đi lại hay chạy. Giải phẫu hậu hộp sọ của *Oreopithecus* vì thế được coi là đặc điểm phái sinh (autapomorphy) chứ không phải đặc điểm chia sẻ chung (synapomorphy). Các tỉ lệ chân của nó là gần với các tỉ lệ bất thường của chân khỉ đột ( *) và người ( Gorilla* *) nhưng là khác biệt với các tỉ lệ tìm thấy ở các động vật chuyên leo trèo. Nó cũng không thể so sánh với* [Homo](/wiki/Chi_Ng%C6%B0%E1%BB%9Di) *Gorilla*do khối lượng cơ thể nhỏ mà là tương tự như ở *Homo*; vì thế có lẽ nó không là tổ tiên của loài người mà là loài then chốt để hiểu sự chuyển sang đi lại bằng hai chân ở người . [[1]](#cite_note-K.C3.B6hler-1997-1)
#### Các ống bán nguyệt[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=6)]
Các
[ống bán nguyệt](/w/index.php?title=%E1%BB%90ng_b%C3%A1n_nguy%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) của tai trong là các thụ quan có vai trò giữ thăng bằng và kiểm soát phản xạ để ổn định chuyển động phối hợp của mắt và cổ. Tai trong có 3 ống ở mỗi bên của đầu,và mỗi ống này bao gồm một ống dẫn có màng tạo thành một mạch luân chuyển chứa đầy nội dịch. Các tế bào lông tơ trong [bóng thính giác](/w/index.php?title=B%C3%B3ng_th%C3%ADnh_gi%C3%A1c&action=edit&redlink=1) của ống dẫn thu nhận các nhiễu loạn nội dịch do sự vận động gây ra, được ghi nhận như là chuyển động quay của đầu. Chúng phản ứng với sự đu đưa của cơ thể với tần số lớn hơn 0,1 Hz và kích thích phản xạ của cổ và mắt để phục hồi sự thăng bằng và sự ổn định của chuyển động phối hợp cổ-mắt. Các ống bán nguyệt bằng chất xương cho phép ước tính độ dài cung ống dẫn và sự định hướng đối với mặt phẳng dọc đầu.
Trong khi đi đứng thẳng, đầu người quay với tần số khoảng 2–8 Hz dọc theo mặt phẳng dọc đầu (mặt phẳng chia cơ thể ra hai phần ở hai bên) và mặt phẳng trán (mặt phẳng chia cơ thể ra thành phần lưng và phần bụng) và với tần số khoảng 1–3 Hz dọc theo mặt phẳng ngang. Trong số các loài động vật, các ống bán nguyệt của các loài nhanh nhẹn có các cung lớn hơn so với ở các loài chậm chạp hơn. Chẳng hạn, loài nhảy nhanh như
[khỉ mắt kính Horsfield](/w/index.php?title=Kh%E1%BB%89_m%E1%BA%AFt_k%C3%ADnh_Horsfield&action=edit&redlink=1) ( *Tarsius bancanus*) có các ống bán nguyệt lớn hơn nhiều so với của loài leo trèo chậm chạp như [cu li Sunda](/wiki/Cu_li_l%E1%BB%9Bn) ( *Nycticebus coucang*). Các ống bán nguyệt của các loài [vượn](/wiki/H%E1%BB%8D_V%C6%B0%E1%BB%A3n) vận động bằng cánh tay là lớn hơn so với của các loài khỉ hình người loại lớn đi lại bằn bốn chân sống trên cây và trên mặt đất. Theo quy tắc, kích thước cung ống dẫn *giảm* với trọng lượng cơ thể và kết quả là chuyển động góc của đầu chậm hơn, kích thước cung *tăng* với độ linh hoạt lớn hơn và vì thế chuyển động của đầu nhanh hơn. Người hiện đại có các cung lớn hơn trên các ống bán nguyệt trước và sau, điều này phản ánh chuyển động góc lớn hơn dọc theo mặt phẳng dọc đầu. Ống bán nguyệt bên có kích thước cung nhỏ hơn, tương ứng với chuyển động của đầu từ bên này sang bên kia đã giảm xuống . [12]
Các đo đạc tương quan sinh trưởng đối với đường rối tai trong của BAC-208, một mảnh hộp sọ còn giữ được phần hóa đá của xương thái dương nguyên vẹn, không biến dạng gợi ý rằng
*Oreopithecus* vận động với độ linh hoạt tương đương như của các loài khỉ hình người loại lớn còn sinh tồn. Các kích thước cung ống bán nguyệt trước và bên của nó nằm trong khoảng kích thước của các phần tương ứng của các loài khỉ hình người loại lớn . Cung ống bán nguyệt sau có kích thước tương đối lớn hơn ngụ ý rằng [13] *Oreopithecus*là thành thạo hơn trong việc giữ ổn định chuyển động góc của đầu dọc theo mặt phẳng dọc đầu.
### Sự khéo léo[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=7)] *Oreopithecus* có các tỉ lệ phần tay giống như ở vượn người, cho phép có sự cầm nắm trong lòng bàn tay chính xác và vững chắc. Các đặc trưng không có ở tay của các loài khỉ hình người còn sinh tồn hay hóa thạch, bao gồm độ dài bàn tay, độ dài tương đối của ngón cái, sự lồng vào sâu và lớn hơn đối với cơ gập ngón cái (flexor pollicis longus) và hình dáng của các khớp cổ tay nằm giữa xương bàn tay thứ hai (xương bàn tay ngón trỏ) và [xương hình đầu](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_h%C3%ACnh_%C4%91%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1) . Tại gốc của xương bàn tay thứ hai, mặt cho [14] [xương hình đầu](/w/index.php?title=X%C6%B0%C6%A1ng_h%C3%ACnh_%C4%91%E1%BA%A7u&action=edit&redlink=1)định hướng theo bề ngang, giống như ở vượn người. Ngược lại, xương hình đầu không có eo thắt gắn liền với các loài khỉ hình người và các động vật leo trèo, như nó vẫn có ở *.* [Australopithecus](/wiki/Chi_V%C6%B0%E1%BB%A3n_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_ph%C6%B0%C6%A1ng_nam) *Oreopithecus*chia sẻ sự định hướng chuyên biệt tại khớp cổ tay với *và đường xoi đặc trưng đối với cơ gập ngón cái với* [A. afarenis](/wiki/Australopithecus_afarensis) *. Vì thế rất có thể là hình thái bàn tay của* [A. africanus](/wiki/Australopithecus_africanus) *Oreopithecus*là phái sinh đối với khỉ hình người và là [tiến hóa hội tụ](/w/index.php?title=Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a_h%E1%BB%99i_t%E1%BB%A5&action=edit&redlink=1)đối với vượn người tiền kì . [[14]](#cite_note-Moy.C3.A0-Sol.C3.A0-1999-14)
## Ghi chú[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
[Vượn đồi](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Oreopithecus?uselang=vi)
- ^
**a** **ă** [Meike Köhler, Salvador Moyà-Solà, 1997,](#cite_ref-K.C3.B6hler-1997_1-2) **â** [Ape-like or hominid-like? The positional behavior of Oreopithecus bambolii reconsidered](http://www.pnas.org/content/94/21/11747.full), PNAS 14-10-1997, q. 94, số 21, tr. 11747-11750
- ^
**a** **ă** **â** [Agustí Jordi; Antón Mauricio (2002). Mammoths, Sabertooths, and Hominids: 65 Million Years of Mammalian Evolution in Europe. New York: Nhà in Đại học Columbia.](#cite_ref-Agust.C3.AD_2-3) **b** [ISBN 0-231-11640-3](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0231116403).
- ^
**a** [Simons Elwyn L. (4-6-1960). "Apidium and Oreopithecus".](#cite_ref-Simons-1960_3-1) **ă** *Nature*186(186): 824–826. **Delson Eric; Tattersall Ian; Van Couvering John A. (2000).** [^](#cite_ref-Delson-2000_4-0) [Dryopithecinae](http://books.google.com/books?id=E8z9YZZiKHgC&pg=PA465&dq=oreopithecus). *Encyclopedia of human evolution and prehistory*. Taylor & Francis. tr. 464–6. [ISBN 9780815316961](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/9780815316961) [^](#cite_ref-5) [A reassessment of the phylogenetic relationships of Oreopithecus bambolii Gervais](http://www.sciencedirect.com/science?_ob=ArticleURL&_udi=B6WJS-4K3KBJP-3&_user=10&_coverDate=11%2F30%2F1986&_rdoc=1&_fmt=high&_orig=gateway&_origin=gateway&_sort=d&_docanchor=&view=c&_searchStrId=1727199787&_rerunOrigin=google&_acct=C000050221&_version=1&_urlVersion=0&_userid=10&md5=96d36f45fa52e724be0fb50aa352c536&searchtype=a), *Journal of Human Evolution*, 15(7): 541-583, **M. C. McKenna, S. K. Bell. 1997. Classification of Mammals Above the Species Level 1-640** [^](#cite_ref-6) **P. Andrews. 1992. Evolution and environment in the Hominoidea.** [^](#cite_ref-7) *Nature*360:641-646 **T. Harrison, Y. Gu. 1999.** [^](#cite_ref-8) [Taxonomy and phylogenetic relationships of early Miocene catarrhines from Sihong, China](http://www.nyu.edu/gsas/dept/anthro/programs/csho/Content/Facultycvandinfo/Harrison/1999%20Harrison%20&%20Gu.pdf). 37(2):225-277 **L. Abbazzi, M. Delfino, G. Gallai, L. Trebini, L. Rook. 2008.** [^](#cite_ref-9) [New Data on the vertebrate assemblage of Fiume Santo (North-West Sardinia, Italy), and overview on the Late Miocene Tusco-Sardinian Palaeobioprovince](http://onlinelibrary.wiley.com/doi/10.1111/j.1475-4983.2008.00758.x/abstract). *Palaeontology*51(2):425-451, [^](#cite_ref-10) [Hominoidea](http://www.helsinki.fi/~mhaaramo/metazoa/deuterostoma/chordata/synapsida/eutheria/primates/hominoidea/hominoidea.html) [^](#cite_ref-11) [Anthropoidea](http://www.helsinki.fi/~mhaaramo/metazoa/deuterostoma/chordata/synapsida/eutheria/primates/anthropoidea.html) **Spoor Fred (2003).** [^](#cite_ref-Spoor-2003-p96_12-0) ["The semicircular canal system and locomotor behavior, with special reference to hominin evolution"](http://www.eva.mpg.de/evolution/staff/spoor/pdf/Spoor_CFI03_canals-locomotion.pdf)trong Franzen Jens Lorenz; Köhler Meike; Moyà-Solà Salvador. *Walking Upright: Results of the 13th International Senckenberg Conference at the Werner Reimers Foundation. E. Schweitzerbart'sche Verlagsbuchhandlung*. [ISBN 3510613570](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/3510613570) **Rook Lorenzo; Bondioli Luca; Casali Franco; Rossi Massimo; Köhler Meike; Moyá Solád Salvador; Macchiarelli Roberto (2004).** [^](#cite_ref-Rook2004-p355_13-0) ["The bony labyrinth of Oreopithecus bambolii"](http://xraytomography.giuseppelevi.it/shared/oreopiteco.pdf). *Journal of Human Evolution*, 46 (3): 347–354, , [PubMed](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=retrieve&db=pubmed&list_uids=14984788&dopt=Abstract)
- ^
**a** [Moyà-Solà Salvador; Köhler Meike; Rook Lorenzo (5-1-1999).](#cite_ref-Moy.C3.A0-Sol.C3.A0-1999_14-1) **ă** ["Evidence of hominid-like precision grip capability in the hand of the Miocene ape Oreopithecus"](http://www.pnas.org/content/96/1/313.full.pdf). *PNAS*96 (1): 313–317. , Toàn văn tại [PMC](/wiki/PubMed_Central): [15136](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC15136/), [PubMed](http://www.ncbi.nlm.nih.gov/sites/entrez?cmd=retrieve&db=pubmed&list_uids=9874815&dopt=Abstract)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%A3n_%C4%91%E1%BB%93i&action=edit§ion=9)]
- Fitzpatrick-Matthews, Keith.
[“A child’s jaw in coal?”](http://www.badarchaeology.net/data/ooparts/child_jaw.php). Bad Archaeology. Truy cập tháng 4 năm 2011. — Ảnh quai hàm *Oreopithecus bambolii*

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Content-Encoding: gzip

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Accept-Ranges: bytes

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1054 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Set-Cookie: WMF-Last-Access=31-Aug-2015;Path=/;HttpOnly;Expires=Fri, 02 Oct 2015 00:00:00 GMT


markdown:
# gaunt
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **gaunt** [/ˈɡɔnt/](/wiki/Wiktionary:IPA) [Gầy](/wiki/g%E1%BA%A7y), [hốc hác](/wiki/h%E1%BB%91c_h%C3%A1c). [Hoang vắng](/wiki/hoang_v%E1%BA%AFng), [thê lương](/wiki/th%C3%AA_l%C6%B0%C6%A1ng), [buồn thảm](/wiki/bu%E1%BB%93n_th%E1%BA%A3m)(cảnh vật... ), [cằn cỗi](/wiki/c%E1%BA%B1n_c%E1%BB%97i). *a*— sườn đồi hoang vắng cằn cỗi **gaunt**hillside
-
- Có vẻ
[dữ tợn](/wiki/d%E1%BB%AF_t%E1%BB%A3n), [dễ sợ](/w/index.php?title=d%E1%BB%85_s%E1%BB%A3&action=edit&redlink=1).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# maltraiter
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Ngoại động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-tr-verb-&action=edit§ion=T-1)] **maltraiter** *ngoại động từ* [/mal.tʁe.te/](/wiki/Wiktionary:IPA)
#### Trái nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ant-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# mariné
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Pháp[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-fra-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)]
|
|Số ít |
|Số nhiều
|
|Giống đực |
|mariné |
|
|
|Giống cái |
||
|**mariné** [/ma.ʁi.ne/](/wiki/Wiktionary:IPA)
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# tỳ
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
[Phiên âm Hán–Việt](//vi.wikipedia.org/wiki/Phi%C3%AAn_%C3%A2m_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t)[ [sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-hanviet-&action=edit§ion=T-1)]
Các chữ Hán có phiên âm thành “tỳ”
[箄](/w/index.php?title=%E7%AE%84&action=edit&redlink=1): [bài](/wiki/b%C3%A0i), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [枇](/wiki/%E6%9E%87): [tỉ](/wiki/t%E1%BB%89), [tỷ](/wiki/t%E1%BB%B7), **tỳ**, [muội](/wiki/mu%E1%BB%99i), [tì](/wiki/t%C3%AC), [mạt](/wiki/m%E1%BA%A1t) [萆](/w/index.php?title=%E8%90%86&action=edit&redlink=1): [bế](/wiki/b%E1%BA%BF), [bề](/wiki/b%E1%BB%81), [tích](/wiki/t%C3%ADch), **tỳ**, [tý](/wiki/t%C3%BD), [tì](/wiki/t%C3%AC), [tí](/wiki/t%C3%AD) [膍](/w/index.php?title=%E8%86%8D&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [頾](/w/index.php?title=%E9%A0%BE&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [tư](/wiki/t%C6%B0) [笓](/w/index.php?title=%E7%AC%93&action=edit&redlink=1): [bút](/wiki/b%C3%BAt), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [砒](/w/index.php?title=%E7%A0%92&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [phê](/wiki/ph%C3%AA) [耔](/w/index.php?title=%E8%80%94&action=edit&redlink=1): [tỉ](/wiki/t%E1%BB%89), [tỷ](/wiki/t%E1%BB%B7), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [tử](/wiki/t%E1%BB%AD) [鎞](/wiki/%E9%8E%9E): [bế](/wiki/b%E1%BA%BF), [bề](/wiki/b%E1%BB%81), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [phê](/wiki/ph%C3%AA) [朇](/w/index.php?title=%E6%9C%87&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [ty](/wiki/ty), [ti](/wiki/ti), [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [阰](/w/index.php?title=%E9%98%B0&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [茨](/w/index.php?title=%E8%8C%A8&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [từ](/wiki/t%E1%BB%AB), [tì](/wiki/t%C3%AC), [tư](/wiki/t%C6%B0) [舭](/w/index.php?title=%E8%88%AD&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [hạm](/wiki/h%E1%BA%A1m) [蜱](/w/index.php?title=%E8%9C%B1&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bi](/wiki/bi) [㮰](/w/index.php?title=%E3%AE%B0&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [媲](/w/index.php?title=%E5%AA%B2&action=edit&redlink=1): [thí](/wiki/th%C3%AD), [bễ](/wiki/b%E1%BB%85), **tỳ**, [tý](/wiki/t%C3%BD), [tì](/wiki/t%C3%AC), [tí](/wiki/t%C3%AD) [疵](/w/index.php?title=%E7%96%B5&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [thư](/wiki/th%C6%B0) [骴](/w/index.php?title=%E9%AA%B4&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [琵](/w/index.php?title=%E7%90%B5&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [鞞](/w/index.php?title=%E9%9E%9E&action=edit&redlink=1): [bỉ](/wiki/b%E1%BB%89), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [玼](/w/index.php?title=%E7%8E%BC&action=edit&redlink=1): [thể](/wiki/th%E1%BB%83), [thí](/wiki/th%C3%AD), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [thử](/wiki/th%E1%BB%AD) [脾](/wiki/%E8%84%BE): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [屄](/w/index.php?title=%E5%B1%84&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC), [bi](/wiki/bi), [bức](/wiki/b%E1%BB%A9c) [磇](/w/index.php?title=%E7%A3%87&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [蚍](/w/index.php?title=%E8%9A%8D&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [髊](/w/index.php?title=%E9%AB%8A&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [khoan](/wiki/khoan) [胔](/w/index.php?title=%E8%83%94&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tý](/wiki/t%C3%BD), [tì](/wiki/t%C3%AC), [tí](/wiki/t%C3%AD), [xế](/wiki/x%E1%BA%BF) [毗](/w/index.php?title=%E6%AF%97&action=edit&redlink=1): [tỉ](/wiki/t%E1%BB%89), [tỷ](/wiki/t%E1%BB%B7), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [啙](/w/index.php?title=%E5%95%99&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [tử](/wiki/t%E1%BB%AD) [毘](/w/index.php?title=%E6%AF%98&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [埤](/w/index.php?title=%E5%9F%A4&action=edit&redlink=1): [bệ](/wiki/b%E1%BB%87), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [婢](/w/index.php?title=%E5%A9%A2&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [啤](/w/index.php?title=%E5%95%A4&action=edit&redlink=1): [tỉ](/wiki/t%E1%BB%89), [tỷ](/wiki/t%E1%BB%B7), **tỳ**, [ty](/wiki/ty), [ti](/wiki/ti), [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [篦](/w/index.php?title=%E7%AF%A6&action=edit&redlink=1): [bế](/wiki/b%E1%BA%BF), [bề](/wiki/b%E1%BB%81), [tị](/wiki/t%E1%BB%8B), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bí](/wiki/b%C3%AD), [tỵ](/wiki/t%E1%BB%B5) [裨](/w/index.php?title=%E8%A3%A8&action=edit&redlink=1): [bài](/wiki/b%C3%A0i), **tỳ**, [ty](/wiki/ty), [ti](/wiki/ti), [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [郫](/w/index.php?title=%E9%83%AB&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [髭](/wiki/%E9%AB%AD): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [tư](/wiki/t%C6%B0), [thử](/wiki/th%E1%BB%AD) [仳](/w/index.php?title=%E4%BB%B3&action=edit&redlink=1): [tỉ](/wiki/t%E1%BB%89), [tỷ](/wiki/t%E1%BB%B7), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [陴](/w/index.php?title=%E9%99%B4&action=edit&redlink=1): [bài](/wiki/b%C3%A0i), [bệ](/wiki/b%E1%BB%87), **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [bì](/wiki/b%C3%AC) [訾](/w/index.php?title=%E8%A8%BE&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [ty](/wiki/ty), [ti](/wiki/ti), [tý](/wiki/t%C3%BD), [tì](/wiki/t%C3%AC), [tí](/wiki/t%C3%AD), [tư](/wiki/t%C6%B0), [tử](/wiki/t%E1%BB%AD) [貔](/wiki/%E8%B2%94): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC)
#### Phồn thể[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-hanviet-t-&action=edit§ion=T-1)]
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
Cách viết từ này trong chữ Nôm
[箄](/w/index.php?title=%E7%AE%84&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [bài](/wiki/b%C3%A0i) [朇](/w/index.php?title=%E6%9C%87&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [bì](/wiki/b%C3%AC), [ty](/wiki/ty) [萆](/w/index.php?title=%E8%90%86&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [xế](/wiki/x%E1%BA%BF), [tích](/wiki/t%C3%ADch) [蚍](/w/index.php?title=%E8%9A%8D&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [頾](/w/index.php?title=%E9%A0%BE&action=edit&redlink=1): **tỳ** [笓](/w/index.php?title=%E7%AC%93&action=edit&redlink=1): **tỳ** [砒](/w/index.php?title=%E7%A0%92&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC), [phê](/wiki/ph%C3%AA) [貔](/wiki/%E8%B2%94): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [鞞](/w/index.php?title=%E9%9E%9E&action=edit&redlink=1): [bỉ](/wiki/b%E1%BB%89), **tỳ**, [bì](/wiki/b%C3%AC) [枇](/wiki/%E6%9E%87): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [茨](/w/index.php?title=%E8%8C%A8&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [từ](/wiki/t%E1%BB%AB), [tì](/wiki/t%C3%AC) [舭](/w/index.php?title=%E8%88%AD&action=edit&redlink=1): **tỳ** [阰](/w/index.php?title=%E9%98%B0&action=edit&redlink=1): **tỳ** [疵](/w/index.php?title=%E7%96%B5&action=edit&redlink=1): **tỳ**, [tì](/wiki/t%C3%AC) [骴](/w/index.php?title=%E9%AA%B4&action=edit&redlink=1): **tỳ**
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
### Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-see-&action=edit§ion=T-1)]
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm
[WinVNKey](http://winvnkey.sf.net), đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. ( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/WinVNKey/L%C3%AA_S%C6%A1n_Thanh))

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
Los menús de LDS.org han cambiado.
Más información.
cerrar
Saltar navegador principal
La Iglesia de Jesucristo de los Santos de los Últimos Días
Global
-
Español
Selecciona un país
Español
Mi cuenta y mi barrio
Iniciar sesión
Cerrar sesión
Mi cuenta
Configuración de la cuenta
Mi árbol genealógico
Solicitud de bendición patriarcal
Mi barrio
Directorio
Calendario
Calendario de lecciones
Boletín
Herramientas y soporte
Todos Herramientas
Mapas
Fuentes de recursos para líderes y secretarios
Centro de ayuda
Menú del sitio
Escrituras y estudio
Enseñanzas proféticas
Escrituras
Conferencia General
Profetas vivientes y líderes de la Iglesia
Conoce más
Temas del Evangelio
Historia de la Iglesia
Recursos útiles
Lecciones y enseñanza
Revista
Música
Programas de logros
Familias y personas
Familias eternas
Doctrina de la familia
Hogar y familia
Templos
Historia Familiar
Desafíos y retos de la vida
Esperanza y ayuda
Autosuficiencia
Empleo y bienestar
Recursos para
Jóvenes adultos
Hombres y mujeres jóvenes
Niños
Comparte el Evangelio
Participa
Cómo compartir el Evangelio
Mormon.org
Referencias para misioneros
Misiones de tiempo completo
Prepárate para una misión
Formulario de recomendación para misioneros
Portal para misionero(a) de tiempo completo
Inspiración y novedades
Busca inspiración
Transmisiones y discursos
Multimedia que inspira
Música
Conferencia General
Revista
Mantente informado
Noticias de la Iglesia
Sala de prensa oficial
Próximos eventos
Páginas de países
Presta servicio y enseña
Lidera y enseña
Lidera en la Iglesia
Lecciones y enseñanza
Biblioteca Multimedia
Llamamientos
Sacerdocio de Melquisedec
Sociedad de Socorro
Sacerdocio Aarónico
Mujeres Jóvenes
Primaria
Escuela Dominical
Servicio misional
Seminarios
Institutos
Todos los llamamientos
Oportunidades de servicio
Brinda tiempo y talentos
La Iglesia ayuda así
Buscar
Hide Search
Revistas
Liahona
Ejemplar actual
Otros ejemplares
Envía tu obra
Mensaje de la Primera Presidencia
Mensaje de las maestras visitantes
Noticias locales
Suscribirse
Home
LDS.org
Revistas
Liahona
abril 2014
Español
Afrikaans
American Sign Language (ASL)
Bahasa Indonesia
Bahasa Malaysia
Bislama
Cebuano
Česky
Dansk
Deutsch
Eesti
Efik
English
Español
Español
Faka-tonga
Fante
Fiji Hindi
Fosun Chuuk
Français
Gagana Samoa
Hmoob
Hrvatski
Igbo
Íslenska
Italiano
Kahs Kosrae
Kajin Majōl
Kiribati
Kreyòl Ayisyen
Latviešu
Lietuvių
Lingála
Magyar
Mahsen en Pohnpei
Malagasy
Malti
Nederlands
Norsk
Palauan
Polski
Português
Reo Tahiti
Română
Shona
Shqip
Slovenčina
Slovenščina
Suomi
Svenska
Tagalog
Thin Nu Wa'ab
Tiếng Việt
Türkçe
Twi
Vosa vakaviti
Xhosa
Zulu
Ελληνικά
Български
Монгол
Русский
Српски
Українська
ქართული
Հայերեն
አማርኛ
ภาษาไทย
ភាសាខ្មែរ
한국어
中文
日本語
abril 2014
enero 2014
febrero 2014
marzo 2014
abril 2014
mayo 2014
junio 2014
julio 2014
agosto 2014
septiembre 2014
octubre 2014
noviembre 2014
diciembre 2014
Ver todo
Título
Autor
Escuchar
Descargar
abril 2014
download
close
Descargar
Audio
mp3
m4b
zip
Texto
pdf
Mensaje de la Primera Presidencia
Un ancla firmemente asegurada
Dieter F. Uchtdorf
download
close
Descargar
Audio
mp3
Mensaje de las maestras visitantes
La misión divina de Jesucristo: Salvador y Redentor
download
close
Descargar
Audio
mp3
Moisés
download
close
Descargar
Audio
mp3
Nuestro hogar, nuestra familia
Siete días hasta la Pascua de Resurrección
Somos las manos del Señor
Neil K. Newell
download
close
Descargar
Audio
mp3
Testigos especiales testifican del Cristo viviente
download
close
Descargar
Audio
mp3
Sigamos al profeta
William R. Walker
download
close
Descargar
Audio
mp3
Pioneros en todo país
Las Filipinas: Fortaleza espiritual en las islas del mar
download
close
Descargar
Audio
mp3
Cómo utilizar el Plan de Salvación para contestar preguntas
LaRene Porter Gaunt
download
close
Descargar
Audio
mp3
Voces de los Santos de los Últimos Días
download
close
Descargar
Audio
mp3
Si vuestra mira está puesta únicamente en mi gloria
Katherine Nelson and Heidi McConkie
download
close
Descargar
Audio
mp3
Conversión y sacrificio en Finlandia
Melissa Zenteno
download
close
Descargar
Audio
mp3
Hombres y mujeres en la obra del Señor
M. Russell Ballard
download
close
Descargar
Audio
mp3
Prepararse para servir; servir a fin de prepararse
David L. Beck
download
close
Descargar
Audio
mp3
El poder para bendecir a todo el mundo
download
close
Descargar
Audio
mp3
Hacer que se manifiesten las bendiciones del sacerdocio en tu hogar
Bonnie L. Oscarson
download
close
Descargar
Audio
mp3
La confianza que brinda la dignidad
Jeffrey R. Holland
download
close
Descargar
Audio
mp3
La puerta y el sendero
download
close
Descargar
Audio
mp3
¿Qué debo hacer cuando en la escuela surge un tema contrario a las enseñanzas del Evangelio, como el aborto?
download
close
Descargar
Audio
mp3
¿Verdadero o falso?
David A. Edwards
“¡Eso es muy fácil, abuelo!”
Enrique R. Falabella
download
close
Descargar
Audio
mp3
La promesa de Porter
Carole M. Stephens
download
close
Descargar
Audio
mp3
La familia es fundamental en el plan del Padre Celestial
Jan Taylor
download
close
Descargar
Audio
mp3
Una idea brillante
Dieter F. Uchtdorf
Mover la roca
Terence M. Vinson
download
close
Descargar
Audio
mp3
Soy Dria, de las Filipinas
Amie Jane Leavitt
download
close
Descargar
Audio
mp3
Pensar en Jesús
Mabel Jones Gabbott
download
close
Descargar
Audio
mp3
Encontrar esperanza en el futuro
Stan Pugsley
download
close
Descargar
Audio
mp3
Retrato de un Profeta
¿Tienes sugerencias?

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store

Pragma: no-cache