text:
Hồi ký của Lê Thanh Cảnh
Trong lịch sử đấu tranh của dân tộc Việt Nam, luôn tồn tại nhiều tư tưởng và phương thức đối chọi nhau. Dân Luận xin lục lại các tài liệu đề cập tới mâu thuẫn giữa tư tưởng của Phan Chu Trinh và các nhân vật đương thời khác để giới thiệu tới độc giả Dân Luận. Rất mong con đường tương lai của Việt Nam sẽ đúc kết được kinh nghiệm từ những cuộc bàn cãi của của các tiền bối như thế.
... Nhân dịp các nhân viên Phái đoàn Nam Triều đi dự cuộc triển lãm do Pháp quốc sử địa tổ chức tại Ba Lê, được hội ấy tặng cho mỗi người một mề đay vàng.
Ông Trần Đức nói khẽ vào tai tôi, bảo hai anh em chúng mình mời bốn cụ Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Trần Ngọc Thiện, Cao Văn Sến đến chiều hôm ấy dùng cơm tại khách sạn Montparnasse. Chúng tôi nhân mời thêm cụ Phan Tây Hồ, anh Quốc, vợ chồng Trần Hữu Thường và ông Hồ Đắc Ứng.
Bữa tiệc này tuy chỉ có mười người mà câu chuyện rất mặn mà sôi nổi vì có sự hiện diện của năm nhân vật phi thường ngồi chung một bàn.
Năm nhân vật ấy theo năm khuynh hướng chính trị khác nhau mà gặp nhau trong một lúc trên đường tranh đấu xa quê hương, nên trong sự va chạm đó cũng phải nảy lửa đôi chút. Nhưng ông Đức và tôi là chủ mời, muốn giữ mãi hòa khí giữa đồng bào, nên chúng tôi cố gắng hết sức niềm nở và tìm đủ cách để dung hòa các khuynh hướng, thành ra bữa tiệc chánh trị mà mãi mãi sau này mỗi khi chúng tôi gặp lại nhau đều thừa nhận là chúng tôi tỏ ra hết sức cởi mở và hiếu hòa.
Ông Đức và tôi đứng lên nhã nhặn thành kính xin tất cả quan khách – đã gặp nhau đây – có thể cùng nhau tìm một giải pháp cứu quốc và kiến quốc để khỏi mang tội với các vị tiền bối đã vị quốc vong nhân và các vị tiền bối hiện nay vẫn còn vất vả bôn ba ở hải ngoại cũng như còn ở trong lao tù.
Tôi xin nói tiếp là tại đây có năm nhân vật lỗi lạc trên chính trường, tôi xin nêu danh sách và khuynh hướng để cùng nhau biết rõ lập trường của mỗi chiến sĩ để tranh luận cho có hiệu lực.
Tôi xin thưa qua danh tánh và khuynh hướng chính trị, có chỗ nào sai lầm, xin đương sự làm ơn cải chánh cho cử tọa nghe:
Nay chủ trương: ”Lao tư cộng tác, ỷ Pháp cầu tiến bộ”.
Kinh xin quý bạn dùng cơm vui vẻ và lần lượt giải thích thảo luận, trình bày những khía cạnh chủ trương của mình mà anh em còn thắc mắc.
Cụ Phan Tây Hồ bắt đầu nói: "Tôi đã gặp anh Nguyễn Ái Quốc từ 10 năm trước đây, mà tôi nhận thấy anh chủ trương Cách mệnh triệt để quá táo bạo nên tôi không thể theo anh được, và anh cũng không chấp nhận đường lối của tôi, anh phải đi qua nước Anh rồi về đây. Vừa rồi có ông Cảnh, bạn thân của anh và cũng đồng châu với tôi, có tìm đủ cách để dung hòa đường lối tranh đấu mà mong muốn cho hai chúng tôi xích lại gần nhau. Nhưng dầu tôi tỏ thiện chí đến đâu, tôi cũng thấy còn khó..."
Anh Quốc tiếp lời: "Mấy hôm nay anh Cảnh qua đây có tiếp xúc nhiều với tôi và có nói với tôi một câu ước mơ của cụ Trần Cao Vân: Nếu cuộc khởi nghĩa của Vua Duy Tân thành công thì sua này việc đầu tiên chúng ta sẽ phải làm là viết chữ Việt Nam không phải là "Tuất" một bên, mà phải viết chữ "Việt" là Phủ Việt, "Rìu Búa", mới kiện toàn được sự nghiệp cách mệnh. Sở dĩ tôi chủ trương Cách mệnh triệt để là xưa nay muốn dành độc lập cho Tổ quốc và Dân tộc thì không thể nào ngả tay xin ai được mà phải dùng sức mạnh như cụ Trần Cao Vân đã nói là phải dùng Búa Rìu."
Ông Nguyễn Văn Vĩnh cướp lời ngay để bênh vực chủ trương của mình, mà cũng để giác ngộ anh Quốc: "Tôi đã từng đứng trong hàng ngũ Đông Kinh Nghĩa Thục, cùng các bậc tiền bối và rất đau đớn thấy hàng ngũ lần lượt tan rã, và hầu hết phần tử ưu tú chiến sĩ quốc gia bị tiêu diệt_ Hết Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, Chiến khu Yên Thế của Đề Thám ở Bắc, rồi đến vụ xin thuế ở miền Trung, rồi đến Thiên Địa Hội và Phong trào kháng chiến ở Nam, Phong trào Cần Vương ở Trung, trước sau đều bị phân tán đến nỗi ngày nay tất cả các tổ chức cách mệnh ấy chỉ còn cái tên vất vưởng trong ký ức chúng ta thôi: Bao nhiêu chiến sĩ đều gục ngã hoặc còn sống vất vưởng ở Côn Đảo, Thái Nguyên, Lao Bảo, hay Ban Mê Thuột. Bạo động như anh Quốc là thậm nguy! Tôi không muốn khóc anh Quốc bị tiêu mà khuyên anh khôn khéo chèo chống cho qua cơn sóng gió hãi hùng, cẩn trọng hoài bão chí khí và dành nhiệt huyết để phụng sự Tổ quốc và Dân tộc. Hiện nay, khó mà có được người can trường đanh sắt như anh. Sở dĩ tôi theo lập trường "Trực trị" là kinh nghiệm cho tối thấy Nam Kỳ trực trị mà tiến bộ quá xa hơn Trung và Bắc. Mà Bắc kỳ nhờ chế độ mập mờ nửa Bảo hộ nửa Trực trị (không công khai) mà hơn Trung Kỳ quá xa. Chính thể Bảo Hộ tại Trung Kỳ là quá lạc hậu, đồng bào chúng ta ở đó còn trong tình trạng ngu muội. Cứ trực trị cái đã rồi sau khi được khai hóa theo đà tiến bộ thì tức khắc dân chúng tự có sức mạnh mà trồi đầu lên. Nói trực trị tôi chẳng khi nào chịu giao nước Nam cho Tây đâu. Quá khứ đường lối tranh đấu của tôi, cuộc đời thiếu thốn của tôi đã hùng hồn bảo đảm cho lời nói của tôi hôm nay."
Ông Phạm Quỳnh tiếp lời: "Có lẽ ngay giữa tiệc này tôi đã thấy có rất nhiều lập trường tranh đấu chống lại chủ thuyết mà tôi vẫn hoài bão: "Quân chủ lập hiến". Nói đến nền quân chủ thì phần đông tỏ vẻ lo sợ chế độ chuyên chế. Nhưng xin đồng bào trương mắt nhìn hai nước Anh và Nhật. Với nền Quân chủ họ đã văn minh tột mức và dân chủ còn hơn các nền dân chủ cộng hòa khác nhiều lắm. Họ có thể đứng vào hàng đàn anh trên hoàn cầu. Đây tôi chủ trương là "Quân chủ lập hiến": Vua chẳng còn quyền hành gì trong tay mà chuyên chế được. Vua chỉ là người đứng lên "thùa hành" bản hiến pháp mà chính nhân dân toàn quốc được triệu tập dự thảo và quyết định. Như thế chúng ta có một chế độ trường cửu do ý dân tự tạo cho mình. Chớ như chế độ Cộng hòa và Dân chủ thì sợ mỗi khi sau 4 năm, có thay đổi Tổng thống thì thay đổi tất cả, làm cho guồng máy hành chánh trong nước phải bị xáo trộn trầm trọng.
Từ ngày tôi sáng lập Tạp chí Nam Phong đến nay, tôi có nhiều dịp đi đó đây tiếp xúc rất đông đồng bào ba Kỳ thì phần đông - mà xin quả quyết là đại đa số - đều nhiệt liệt tán thành chế độ quân chủ lập hiến. Người Nam cũng niềm nở hưởng ứng vì thấy đó là đường lối duy nhất để lãnh thổ và dân tộc từ mũi Cà Mau tới ải Nam Quan".
Ông Phạm Quỳnh vừa dứt lời thì tôi nghó qua ông kỹ sư Cao Văn Sến. Biết là đến phiên biện giải, ông Sến tiếp lời ngay để nói đường lối đấu tranh của mình:
- Thú thật, tôi tiêm nhiễm sâu xa văn hóa Pháp và cũng nhận thấy văn hóa này có thể giúp cho dân tộc ta tiến lên đài văn minh tiến bộ như mọi dân tộc khác trên hoàn cầu. Tôi thấy họ văn minh thực sự về mọi mặt. Nhưng từ ngày tôi ở đây, luôn luôn chống đối chính phủ Đông Dương, vì tôi nhận thấy cũng là người Pháp, mà mỗi khi bước chân xuống tàu qua Đông Dương, thì bắt đầu trong khối óc họ những chủ trương thực dân hà chánh tàn khốc, mà tôi không thể chấp nhận được cho đồng bào cả ba Kỳ, mặc dầu ở nam Kỳ, dân khí đã tiến bộ khá mạnh, người Pháp chẳng dám ăn hiếp như ở hai Kỳ kia. Vì thế, tôi nhờ tài liệu nước nhà mà anh em thủy thủ hàng hải thường thường vui lòng cung cấp cho tôi dùng làm hào luỹ để chống đối chế độ thực dân ở Đông Dương. Tôi thành thực thưa rằng tôi chưa có một chủ thuyết rõ rệt như bốn ông vừa giải thích rành mạch. Tôi chỉ có thái độ chống bọn thực dân xấu xa bỉ ổi.
Ông Cao Văn Sến được cử toạ nhiệt liệt hoan hô, vì ông khiêm nhượng không dám đưa ra một chủ thuyết gì mới mà chỉ nói lời chân thành từ con tim người dân yêu nước, yêu đồng bào.
Nhận thấy năm diễn giả đã nói lên lập trường của mình, và ai cũng biện minh chủ thuyết mình là đúng là hay, tôi muốn dung hòa tìm cách đúc kết để làm sao mà sau khi ai về nhà nấy, ai cũng sẽ có một hệ thống gì để lại sau lưng chúng ta khả dĩ tiếp tục tranh đấu đến thắng lợi. Lời nói thì hay, nhưng để như vậy ra về, thì thiếu thống nhất cho đường lối tranh đấu về tương lai.
Tôi khẩn khoản xin Quý Cụ là bậc tiền bối nên thảo luận ngay một kế hoạch hay một hệ thống nào để làm việc cho có hiệu quả về sau.
Anh Quốc nóng nảy bảo ngay: "Thì xin chú cứ nói ý kiến chú ra."
Tôi tiếp lời: "Cũng như anh đã trả lời cho Cụ Phan mấy hôm trước, tôi muốn nghe ngóng tất cả để sau này áp dụng một chủ nghĩa thực tiễn, lấy Văn hóa Việt Nam làm gốc. Có thế mới hợp với tính tình Dân tộc Việt Nam: Hành động gì bây giờ là thất bại ngay, cũng như cụ Phan Tây Hồ đã trịnh trọng cảnh báo hai anh em chúng tôi mấy kỳ gặp gỡ trước đây, mà tôi rất bái phục:
'Vô bạo động, bạo động tắc tử; vô vọng ngoại, vọng ngoại tắc ngu. Dư hữu nhất ngôn dĩ cáo ngô đồng bào. Viết: Bất như Học'" [1].
Anh Quốc quá to tiếng: "Này cụ Phan Tây Hồ, nếu cụ qua làm Toàn quyền Đông Dương thay mặt thực dân [thì] cũng chỉ nói như thế thôi. Bó tay mà chịu lầm than sao? Không được!"
Tôi sợ anh Quốc đi quá trớn, đứng lên thưa, ôn hòa: "Tôi xin anh suy nghĩ thêm về lời khuyên của cụ Tây Hồ. Nếu chúng ta khôn khéo thì 'bất chiến tự nhiên thành'".
Anh Quốc lại quát lớn: "Lại thêm chú này nữa kìa!"
Tôi được dịp kịch liệt bác bỏ luận điệu của anh Quốc và bênh chủ thuyết của cụ Tây Hồ.
"Tôi có đọc và rất chú ý đến mấy kết luận một bài diễn văn của Tổng trưởng Thuộc Địa Albert Sarraut vừa đọc tại Trường cao học Thuộc địa thế này: 'Chúng ta nên thành thực khai hóa thuộc địa mênh mông của chúng ta khắp năm châu. Biết đâu một ngày nào đó chẳng xa, sau khi được khai hóa tiến bộ đến mức, các dân tộc này sẽ trỗi dậy, dõng mãnh như làn sóng thối hậu (vagues de ressac) và sẽ là sức mạnh vô biên cho toàn thể Liên Hiệp Pháp với dân số trăm triệu!'. Xin anh Quốc hiểu cho, đó là thâm ý của tôi nói mấy chữ 'bất chiến tự nhiên thành'. Nhưng chúng ta phải nghe lời tiền bối như cụ Phan Tây Hồ, bắt đầu Học và hăng hái Học."
Anh Quốc không chịu và nói chớ nghe bọn nó ru ngủ chúng ta, mà bỏ lỡ công cuộc tranh đấu cho Tổ Quốc, ngồi chờ "làn sóng thối hậu" thì thành ra ngớ ngẩn quá, chớ nghe chúng nó phỉnh!
Tôi không chịu nhượng bộ, vội vã tiếp: "Xin anh Quốc hãy quay lại lịch sử nhân loại mà suy ngẫm câu nói chí lý của nhà văn hào La Mã Horace, gần 2000 năm nay, như thế này: 'Hy Lạp bại trận dưới gót giầy xâm lăng của La Mã, bị văn hóa La Mã tràn ngập! Nhưng Hy Lạp đã khôn khéo tiêu hóa nền văn minh kia, để bồi dưỡng văn hóa truyền thống của mình, rồi nhờ đó, chiến thắng lại kẻ đã đánh bại mình trước kia và đem văn hóa phối hợp của mình đi chinh phục và khai hóa lại La Mã'.
Xin anh Quốc nên suy ngẫm rằng 'bánh xe lịch sử' sẽ tiếp tục lăn tròn và đến ngày dân tộc Việt Nam ùa theo 'làn sóng thối hậu' mà vùng dậy thì chẳng còn sức mạnh nào ngăn cản nổi. Tôi đặt nhiều hy vọng vào tương lai dân tộc Việt Nam, vì sức mạnh vô biên của văn hóa Việt Nam có những 'bí quyết tồn chủng' mà dân tộc khác không nghĩ đến."
Cử tọa nghe lời tôi biện bạch xác đáng là cứ ôn hòa chờ đợi thời cơ thuận tiện để tranh đấu.
Thấy anh Quốc chưa hoàn toàn chịu phục, tôi nói thêm về lịch sử Trung Hoa: "Hán Sở tranh hùng" mà nhấn mạnh rằng: "Cái thắng lợi cuối cùng không phải về kẻ mạnh, mà kẻ yếu biết khôn khéo dùng "thế" và "cơ" để thắng cuộc. Lúc bấy giờ ai mạnh cho bằng Hạng Võ, ai yếu cho bằng Lưu Bang. Nhưng Lưu Bang lui về Hán Quốc, là nơi khỉ ho cò gáy, để tìm cho được cái thế (vì có thế là cái bàn đạp thì dễ dàng xeo nổi quả địa cầu kia mà), rồi sau khi ngồi trên "thế" sẽ dùng đến "cơ" mà đánh bẹp Hãng Võ phải tự ải ở Ô Giang!
Làm chính trị phải suy luận chín chắn bài học lịch sử. Tôi khẩn khoản xin anh nghe lời cụ Tây Hồ."
Cử tọa đồng thanh cho tôi là đúng lý, và ngỏ lời cùng ông Đức và tôi rất cảm kích về bữa tiệc hôm ấy.
Trước khi chia tay, tôi có khẩn khoản thưa cùng Quý khách đôi lời đã đúc kết cuộc thảo luận hôm nay bằng lời quả quyết rằng: "Bất cứ chánh sách gì cho Tổ quốc Việt Nam ngày mai, mà không dựa vào nền tảng Văn hóa và Văn hiến nghìn năm xưa của dân tộc sẽ thảm hại. Vì dân ta đã thâm căn cố đế tiêm nhiễm sâu sắc với những tập quán cha truyền con nối bằng một tinh thần cố hữu đã được đơm hoa kết quả tốt đẹp qua bao cuộc thăng trầm."
Các cụ cho là phải, lần lượt bắt tay tôi siết thật mạnh tỏ vẻ tán thưởng tấm lòng nhiệt thành của tôi.
Phân đông quan khách hôm đấy đều có xe về, nhiều người đổ xô ra mời cụ Phan và anh Quốc lên xe để họ đưa về. Nhưng anh Quốc rỉ tai cùng tôi, bảo: "Chú đưa mình về, vì mình muốn ai biết cái nghèo của mình."
___________________________
[1] "Không nên trông người ngoài, trông người ngoài là ngu. Không nên bạo động, bạo động thì chết. Tôi chỉ có một lời để nói với đồng bào, không gì bằng học.”
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và chèn đường dẫn (link) tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
13 phản hồi
Bà TTHS đúng là bảo thủ đến mức hết thuốc chữa. Bài tranh luận rõ ràng khẳng định "Phan Chu Trinh vs Nguyễn Ái Quốc". Không lẽ bài báo này đang tường thuật Cụ Phan tranh luận với 'nhóm viết báo' có tên là Nguyễn Ái Quốc của mình???!!!
Riêng việc PCT vs NAQ thì ông Phan phải bị tẩy chay là đúng vì ông PCT coi dân Việt Nam ngu như bò , lợn thì làm sao chiếm được sự ủng hộ . NAQ quý dân như cha , thương dân như mẹ , bị mấy ông kia đem cái chết ra hù , trù ẻo: Tôi không muốn khóc anh Quốc bị tiêu (trích) mà vẫn không lùi bước. Hơn 20 chục năm sau , NAQ thành công .
NAQ chứng minh bằng cả lý thuyết và cả thực hành . Vậy mà vẫn có người không chứng minh được gì vẫn còn kẻ hậu thuẫn đòi lên lớp . Phải chăng đến thời kỳ tắc bí về tư tưởng ???
Đã có nhiều tài liệu khẳng định Nguyễn Aí Quốc và Nguyễn Tất Thành là một người. Không có tài liệu nào chứng minh được Nguyễn Aí Quốc là tên chung của nhóm người nào đó . Kể cả bài viết trên cũng gọi đích danh Quốc là Bác Hồ để chỉ mặt vạch tên . Vậy mà vẫn còn có người cố ý nói xiên , nói sai . Tôi thất vọng cho sự suy luận, nhìn nhận của Bà TTHS quá .
Cám ơn bạn phản hồi. Với tôi, đó là “được” phản bác chứ không phải “bị” phản bác. Dù cho rất cố gắng, mọi bài viết của bất kỳ ai, trong chừng mực nhất định, đều mang theo ít nhiều chủ quan và định kiến ( thậm chí:thành kiến ) của người viết. Tôi chắc không ngoại lệ.
Tôi đoán rằng Dân luận muốn nêu lên vấn đề “Thử đi tìm một lập trường tranh đấu cho Dân tộc“ là muốn lấy những điển hình từ các vị tiền bối của VN trong thời Pháp thuộc để bàn luận. Lập tường “đấu tranh bạo lực” và “ Bạo lực Maxist” của cụ PBC và HCM so với lập trường “Tự lực , Tự cường” thông qua các vấn đề Dân trí, Dân sinh …v.v” của cụ PCT. Một bên đúng đắn, hữu ích nhưng không có kết quả , một bên đi đến thành công nhưng để lại những di hại lâu dài và nặng nề cho hiện tại và tương lai!
Đề tài này lý thú, nhưng mục tiêu không nhắm vào cá nhân hay một con người cụ thể, mà nhắm đến quan điểm, lập trường khả dĩ đúng đắn và ích lợi cho cả một Dân tộc. Và tôi viết phản hồi theo hướng đó.
Còn để trao đổi với bạn thì trước hết, tôi vẫn nghĩ “mọi sự so sánh đều khập khiễn”.
Đồng ý khi ấy, nếu cụ Phan chuyển từ “lập trường” sang hành động, “có thể” sẽ bị Pháp đàn áp. Nhưng còn tùy là hành động thế nào ? Tôi cho rằng ,nếu là những hành động nhằm đến việc nâng cao Dân trí của người Việt thì cũng chưa hẳn đã bị đàn áp ? Ta hãy xem số lượng và chất lượng các tờ báo thời ấy, hãy đọc những phê phán, đả kích chính phủ bảo hộ (điển hình như cụ Phan Khôi chẳng hạn), số lượng nhân tài người Việt xuất hiện thời ấy thì có thể thấy có một bước chuyển mình mạnh bạo, một sức sống xuất hiện mạnh mẽ trong xã hội đến từ việc nâng cao Dân trí. Nó đã được cho phép và phát triển chứ không hẳn là rốt ráo đàn áp khốc liệt ?
Ta có thể thấy, lập trường của Nhật hoàng và và cụ Phan chu Trinh gần như tương đương nhau, cùng nhắm đến Dân trí, tức là cố gắng học điều hay, điều đúng của người (phương Tây) mà phục vụ cho Dân sinh. Tức là phải đủ tri thức để biết giữ gìn bản chất tốt đẹp của dân tộc mà qua đó nâng cao Dân khí…v.v. Nhưng hoàn cảnh áp dụng và do đó, diễn tiến thực hiện khác nhau, khiến việc thành bại trở nên khác nhau. Chỉ tiếc là, lời của Nhật hoàng là hiệu lệnh của một ông vua, xã hội Nhật là xã hội quân chủ thần quyền, dân chúng lấy việc tuân lệnh Nhật hoàn làm yếu chỉ hành động. Còn lời của cụ Phan chỉ là lời của một thứ dân, một chí sĩ yêu nước, và xã hội Việt Nam là một xã hội phong kiến lâu đời, dân chúng lấy việc thờ cúng tổ tiên làm trọng.
Mặt khác, khi so sánh thì ngoài Nhật, nếu ta nhìn sang Ấn độ, trong cùng một hoàn cảnh bị thực dân đô hộ, Gandhi dùng luật pháp của thực dân Anh, vận động đấu tranh bất bạo động, và ông ta đã có cơ hội thành công.
Vì vậy, nhìn lại cụ Phan chu Trinh và VN , tôi thấy tiếc cho một cơ hội ! Có thể sự tiếc nuối ấy là hồ đồ cũng nên !
Nếu bàn về “lập trường dân tộc” mà không luận “thành, bại”, thì vào thời gian của cụ Phan, những “lập trường đấu tranh cho dân tộc” đã cùng xuất hiện, và như là những luông gió hoàn toàn mới mẻ trong xã hội VN. Nó đem đến những ý tưởng mới và tiến bộ, khác xa với lập trường xuyên suốt thời phong kiến “yêu nước và giữ nước” suốt hàng ngàn năm của dân tộc ta.
Phân chia cụ PCT với PBC/ HCM thành ra hai vế, chỉ là phân chia tạm để phân tích và hiểu rõ thêm về quan điểm của những bật tiền bối đi trước và sự khác biệt giữa hai đường lối. Để thấy được quan điểm và con đường họ chọn khác nhau căn bản về tính Nhân bản.
Dĩ nhiên tôi hoàn toàn không nghi ngờ gì về lòng yêu nước của các cụ Phan và HCM. Nhưng vấn đề là, qua những gì từ họ, ta có nhận định gì về một “lập trường đúng đắn cho dân tộc” trong hoàn cảnh hiện tại ? Lợi ích và Tác hại thế nào ?
Ví dụ như trong bài của nhà nghiên cứu Vương trí Nhàn về cụ Phan chu Trinh, có đoạn chỉ rõ việc cụ PCT phê phán, chỉ trích đường lối cực đoan của PBC rằng: “ …Nhưng ông ấy cậy sức làm bậy, sẵn lòng giết người cố chấp theo ý mình, xem người đều không bằng ta …”, “…ngông cuồng”, “….không có phương châm gì”; “……..nói năng bậy bạ”. Hoặc về việc ủng hộ bạo lực cực đoan, cụ Phan chu Trinh phê phán việc xúi người xông lên, đẩy người vào chổ chết của PBC như “…lợi dụng chỗ kém của quốc dân để làm rõ cái hay của mình”, “….đến giết hết cả giống nòi mà chưa thôi”…v.v
Thế nên tôi cho rằng, cụ PCT , với tầm nhìn và tư tưởng nhân bản của mình, khi gặp phải HCM thì, dù có lẽ cụ vẫn tôn trọng lòng yêu nước nhiệt thành (như cụ từng có với PBC), không thể nào khác được, cụ sẽ còn phải phê phán nặng nề hơn gắp bội !
Ở đây, PBC thì chưa kịp làm gì chỉ hô hào, gây ảnh hưởng ( phần nào ảnh hưởng cả đến đặc tính nhân cách của HCM ), còn HCM không chỉ dừng ở hô hào, ông ta là người đã ra tay thực hiện việc ““….đến giết hết cả giống nòi mà chưa thôi” , ta có thể thấy trong nhiều vụ lạm sát dân chúng mà ông ta chủ trương, cũng như qua việc cương quyết xua dân chúng cả hai miền vào chiến cuộc tang tóc, đau thương…! Đó toàn là những điều bất nhân, làm tổn thương nguyên khí VN mà chắc chắn, cụ PCTrinh thà chết còn hơn làm !
Bạn có nói HCM cũng muốn diệt “giặc dốt” cho dân ( ngôn từ vẫn rất bạo lực ngay cả chuyện không đáng), nhưng từ lập trường của mình, ông ta lại chủ trương diệt trước những “người thầy” dùng để diệt cái dốt ấy, tức các chí sĩ và trí thức yêu nước có lập trường quan điểm khác với đường lối của ông. Ông nói : “ con đường tôi đã vạch ra, những ai đi ngược lại đều phải bị tiêu diệt !”. Thế thì cái giặc dốt kia, muốn diệt nó, ông ta chỉ có thể diệt bằng một thứ “giặc” khác, có phần còn dốt nát và hung hãn hơn mà thôi !
Ông ta nói và làm không nhất quán, nếu không phải ngây ngô thì là lừa mị. Diết giặc dốt của ông, cũng giống như đứa trẻ con, đùa nghịch đập chết một con cóc, rồi lu loa mach cha mẹ rằng con cóc không chịu sống lại để chơi đùa với nó ! Ông hành động vừa ác độc vừa thiếu tính nhất quán, không vay mượn từ Max, Lê, Mao, ông không có một “lập trường tư tưởng gì” đáng gọi là sâu sắt. Nếu gọi đó là một”lập trường đúng đắn cho cả dâ tộc” liệu tôi có nên tuân theo ? Và ta thấy xã hội VN máit nửa mùa nay lũ "giặt dốt" ấy đang hoành hành như thế nào ? So sao được với những gì của cụ Phân chu Trinh, một tầm nhìn xa và đầy nhân bản ?
Thật ra tôi cũng như mọi người, chỉ góp tiếng nói, trình bày suy tư của mình về thực trạng quốc gia, dân tộc trước mắt. Tôi nghĩ rằng, do hạn chế của thời cuộc và trào lưu tư tưởng, cả hai cụ Phan lẫn ông HCM đều không nghĩ đến hậu quả nặng nề và dai dẳng của hệ tư tưởng Maxist đối với con người và xã hội VN sau khi giành được độc lập.
Suy cho cùng, họ cũng là những nạn nhân của thời cuộc, nên không thể nào lường hết các biến tướng của một phong trào, dù cho được xuất phát từ một mục đích tốt ! Họ không thể nào lường hết sự tai hại của việc chọn lầm, dùng lầm người và sự tàn tệ nặng nề gây nên bởi những nhân cách bất lương trong chính hệ thống của họ ! ( Cũng như có thể HCM không thể biết trước được, các biến tướng trong tư duy của chính ông ta, một khi tâm khí cực đoan ấy phải đối diện với các vấn đề chính trị& quân sự cụ thể ! Việc trở nên gian xảo, trơ lì xúc cảm và tàn nhẫn với đồng loại, vẫn có thể đến một cách từ từ trong lòng một kẻ cực đoan mà y ta không hề hay biết !)
Xưa cũng như nay, bức tranh thiên nhiên vẫn muôn màu muôn vẻ, luôn tràn ngập gồm cả Hoa lẫn Cỏ dại ! Ngày nay, cũng từ những cực đoan của PBC/ HCM mà loài “cỏ dại ở VN”, được cơn mưa rào “giả dối, bạo lực và dốt nát ” đổ xuống từ hệ tư tưởng Maxist, đã trở nên tốt tươi mạnh mẽ như thế nào, chắc không cần nói, ai nấy đều hiểu rõ !
Thế thì “nhổ cỏ, phải nhổ tận gốc” ? Hay tốt hơn là, chậm rải nhổ sạch từng phần trong khi cùng lúc phải gieo trồng và chăm sóc bảo vệ các loài hoa ? Chuyện ấy cả dân tộc phải có cùng ý thức và đồng loạt thực hiện tranh đấu trên mọi lĩnh vực. Một sự vận động rộng khắp như thế, rất khó để một tổ chức, một cá nhân đơn lẻ có thể làm được !
Các tổ chức đấu tranh vì dân quyền, dân chủ nên lựa chọn thế mạnh của mình mà dấn thân cùng dân tộc. Mong sao được thấy chuyện ấy xảy ra !
Trân trọng,
Lại một bài phiến diện tách rời sự kiện ra ngoài hoàn cảnh lịch sử. So sánh chuyện 'Chấn dân khí, hưng dân chí, hậu dân sinh' của Cụ Phan với phong trào Duy tân của Nhật thời Thiên Hoàng Minh Trị thì thật hồ đồ. Nước Nhật chưa bao giờ bị đô hộ bởi ngoại bang. Còn VN Cụ Phan nêu khẩu hiệu lúc đó thật không khả thi. Nếu khẩu hiệu của Cụ Phan biến thành hành động đi ngược lại quyền lợi của nước Pháp thì chắc chắn phong trào đó sẽ bị đàn áp, không bao giờ có thể tiến xa.
Cũng thật hồ đồ khi nói HCM không 'Chấn dân khí, hưng dân chí, hậu dân sinh'. Ngay sau khi giành được chính quyền năm 1945, điều đầu tiên Cụ Hồ làm là 'Diệt giặc đói, Diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm'. Thậm chí trong thời điểm nước sôi lửa bỏng, chính quyền còn chưa ổn định, có thể bị lật đổ bất cứ lúc nào do ngoại xâm. Mặc dù vậy Cụ Hồ vẫn đặt 'diệt giặc dôt' trước cả 'diệt giặc ngoại xâm'. Việc tổ chức tổng tuyển cử ngay sau khi giành chính quyền cũng là hình thức 'chấn dân khí' hữu hiệu. Còn trong hoàn cảnh 2 triệu người bị chết đói do Nhật gây ra, việc ưu tiên 'diệt giặc đói' (một hành động cụ thể của 'hậu dân sinh') đã được Cụ Hồ dặt lên hàng đầu.
Cái nhìn định kiến dễ dàng bỏ qua sự thật để nói lấy được cần phải bị phản bác.
Cụ Phan chu Trinh tìm kiếm một con đường đi khả dĩ bảo toàn cho tính mệnh của người dân Việt, nâng cao Tri thức và do đó ,nâng cao Vị thế của một dân tộc ! Trong bối cảnh xã hội còn nặng nề những quan điểm phong kiến , lạc hậu, cụ đã nhắm đến “Khai Dân trí, Chấn Dân Khí, Hậu Dân sinh” ! Cụ có hẳn một hệ thống tư tưởng vừa Nhân đạo , vừa Mạnh mẽ và rất Hoàn hảo cho riêng dân tộc VN ta, mà không cần viện đến hoặc đeo bám Maxist ! Và ngày nay, sự tiến bộ của các xã hội dân chủ không phải đã minh chứng cho tính đúng đắn của tư tưởng cụ hay sao ? Có quốc gia nào không đi theo con đường ấy mà phát triển được vững bền ? Nếu được Trời cho trẻ tuổi , sống lâu, lẽ nào cụ Phan không làm cho Việt Nam được hùng mạnh, sớm trở thành một Nhật bản trước cả Nhật? Lẽ nào gương tranh đấu dành độc lập chủ quyền của Gandhi, qua cụ Phan ,không lập lại một lần nữa ở Việt Nam ? Người ta nói “ Không nên lấy thành bại luận anh hùng” – Tiếc cho VN mất một giai đoạn, một trào lưu tiến bộ bị đỗ vỡ !
Cụ Phan bội Châu và HCM thì khác. Riêng HCM khi ấy trẻ tuổi, nóng nảy , chứng kiến bất công, áp bức dồn dập mà không có một giải pháp nào nhanh chóng xóa bỏ nó , việc ấy hun đúc tạo nên một tính khí phần nào đi dần về hướng cực đoan. Người cực đoan thì không thể chờ đợi. Cực đoan ấy thúc đẩy ông ta tìm kiếm bạo lực và sẵn sàng trả bằng mọi giá để đạt điều mình muốn, gạt bỏ và thanh toán bất cứ điều gì cản đường ( bất kể là ai ! ) . Ông ta đeo bám và vay mượn từ Maxist cũng chính vì nó đáp ứng nhu cầu ấy của mình. Ông không có một hệ thống tư tưởng nào của riêng mình để dành cho Dân tộc VN, chọn tinh thần “ quốc tế cộng sản” thay cho tinh thần Dân tộc, vì xem đó là lạc hậu, nhỏ mọn không thể làm nên chuyện lớn ?
HCM không mấy bận lòng về ““Khai Dân trí, Chấn Dân Khí, Hậu Dân sinh” vì nó vừa chậm chạp vừa xa lạ với phương châm “bạo lực cách mạng “của Maxist . Phương châm bạo lực ấy đòi hỏi phải luôn tồn tại một kẻ thù để có động lực hành động ! Không có kẻ thù nó hóa ra bế tắc và bơ vơ, hụt hẫng ! Các xã hội Maxist ( XHCN) thường trở nên lạc lỏng, tư tưởng trống trơn sau khi đã đạt đến thành công. Trong thời bình, họ nhìn nhau và đau khổ với câu hỏi : “ What’s next ? “. Giỏi đập phá hơn xây đấp, vun bồi, nên hầu hết các nước XHCN đều tự tàn lụi sau chiến thắng. Hầu hết đều tạo nên một nền Kinh tế èo uột và một xã hội thiếu sinh khí . Một xã hội chết dần với những tư duy hung hãn thường trực của chính nó!
Trong khi đó, phương châm của cụ Phan, dù có hay không một kẻ thù, người ta vẫn tìm thấy hứng khởi để sống và phấn đấu. Động lực hành động ở đó mang tính Nhân bản và Liên tục, nó càng được duy trì và phát triển mạnh mẽ , ảnh hưởng và thúc đẩy lẫn nhau theo một vòng tròn Dân trí cao Dân khí mạnh mẽ Dân sinh sung túc Dân trí tăng trưởng, phát triển…
Lích sử đã qua, ta không thể sửa đổi. Chỉ biết nhìn và rút ra kinh nghiệm . Câu chuyện cụ Phan và HCM phải chăng đang lập lại ? Xóa CS đi cần sử dụng bạo lực hay bất bạo động hiện vẫn đang tranh cãi ! CS là vua sử dụng bạo lực, muốn xóa nó bằng bạo lực, ắc là cần phải bạo lực hơn cả nó, bao nhiêu máu cho đủ? Và cái bạo lực sẽ thắng ấy sẽ làm gì với một VN thêm một lần tan hoang ?
Lẽ nào VN luôn phải để cho “ sát nghiệp” dẫn dắt ? Nếu không vậy, hay là thời chiến hãy để HCM hành động, thời bình hãy nêu cao tinh thần của cụ Phan chu Trinh ? Nhưng VN ta với cái “nghiệp sinh sát” quá nặng nề, dễ gì được ông Trời kia ban cho sự sáng suốt như dân tộc Anh quốc & Churchill ?
Rõ ràng bài này nói Cụ Phan Chu Trinh tranh luận với Anh Nguyễn Ái Quốc. Vậy rõ ràng là 'Nguyễn Ái Quốc' là tên biệt danh của riêng Anh Nguyễn Tất Thành. Bức thỉnh nguyện thư kí tên Nguyễn Ái Quốc thay mặt cho nhóm Ngũ Hổ chứ đâu phải 'Nguyễn Ái Quốc' là biệt danh chung cho cả nhóm Ngũ Hổ.
Tôi biết nhiều bác rất ái mộ cụ Hy Mã, và tiếc cho sự nghiệp của cụ,...nhiều khi còn tiếc vì nước ta không đi theo con đường của Cụ. Nhưng có điều các bác lại không đặt vấn đề: Vì sao Nguyễn Ái Quốc hay Ngô Đình diệm không chọn con đường của Cụ?
Tôi không cho rằng Nguyễn hay Ngô và nhiều nhà Cách mạng khác không chịu ảnh hưởng tư tưởng của Tây Hồ tiên sinh. Có điều chúng ta thấy, sống dưới ách bạo tàn của thực dân thật quả "Quốc chưa ra quốc, dân chưa ra dân có thì nói gì đến chủ".
Vì sao Phan Sào Nam tiên sinh lại có nhiều ảnh hưởng đến nhiều nhà cách mạng Việt nam như vậy? Ắt hẳn con người "hai mươi mấy triệu đồng tôn vinh ấy" đâu chỉ có văn phong lôi cuốn?
So sánh Nguyễn với Phan Chu trinh là trệch. Phải đặt Phan Chu trinh vào bối cảnh: Hàng ngàn năm phong kiến, bạo lực, đấu tranh, nô lệ...So với Nguyễn Ái Quốc tong bối cảnh cao trào của dòng yêu nước từ Hoàng diệu, Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Phan Bội Châu,...Đánh giá Nguyễn có phải chỉ là về CNCS từ sau Tuor đâu nhỉ?.
Chỉ lúc nào các vấn đề trên sáng tỏ may ra độc giả sẽ hiểu đúng vấn đề.
Đúng là sở cậy Nguyễn ái Quốc nhưng tên đó không phải là để chỉ Nguyễn Tất Thành mà là tên chung của nhóm viết báo của cụ Phan chu Trinh. Đừng nhận vơ báo đó là của Nguyễn Tất Thành nha ! Do thời kỳ bí mật nên nhiều người ít công khai tên tuổi mà sau này Nguyễn Tât Thành và CSVN lấy đó làm cơ hội gom thành tích cho cá nhân mình! Thái độ đó là ...rất hèn !
Sau này Nguyễn Tât Thành theo CS cũng phải bỏ tên chung Nguyễn Ái Quốc đó đi vì Viêt Kiều Paris không ủng hộ Nguyễn Tất Thành nửa !
Tôi không bao giờ gọi Nguyễn Tất Thành bằng hai cái tên đã rõ là mạo nhận đó là Nguyễn Ái Quốc là tên chung không thể biến thành riêng và Hồ chí Minh là bí danh của cụ Hồ Học Lãm. Phải chờ lịch sử xác định lại cho rõ ràng !
Theo tôi chỉ có phong trào Đông Du và Tây học của cụ Phan Bội Châu và Cường Để với Cụ Phan chu Trinh là còn đúng đến ngày nay mà thôi ! Các ý tưởng khác không có gì hay ho nổi trội xét theo thời điểm bây giờ. Đó là lịch sử để tham khảo và có đúng có sai có cái không áp dụng được. Nếu Cụ Phan chu Trinh mà thật sự nghĩ là Nguyễn Tất Thành thì phải nói là Nguyễn Tất Thành và nếu cụ nghĩ vậy thì đó là cái sai của cụ ! Nguyễn Tất Thành chỉ tham gia thời gian ngắn lộ trình độ kém cụ Phan khuyên đi học thêm nên đã rời nhóm cụ Phan bên Pháp đi làm bồi khách sạn bên Anh đâu có họat động gì mà sở cậy ? Thư Nguyển Tất Thành viết cho cụ Phan nói rõ đang lo học tiếng Anh !
Các cụ làm cách mạng xưa cũng có khuyết điểm giống anh em dân chủ hiện nay. Đó là ai ca tụng ủng hộ lân la như Nguyễn Tất Thành cũng nhận vào phong trào mà không biết chính quan điểm CS của người như Nguyễn Tất Thành đó sẽ làm hại phong trào khuynh đão phong trào ra sao. Cụ Phan Chu Trinh và Phan Bội Châu đều bị Nguyển Tất Thành lợi dụng uy tín và cả ...bán mua !
Anh em tham gia phong trào dân chủ cần có bản lĩnh chánh trị hơn các cụ Phan Bội Châu Phan Chu trinh để tránh tai họa d8ạc tình CS xem vào khiến 'ách CS mang tới tròng vào cổ'mình hay bị 'thí chốt' !
Trần Thị Hồng Sương
Đoạn trích (tiếp):
"Mặc dù họ có khác nhau về nhận định tình hình, chủ trương, đường lối và phương pháp hành động, có lúc họ đã phê phán chỉ trích nhau nhưng họ luôn thống nhất với nhau trên tình cảm yêu nước, thương dân, muốn tìm cách giải phóng đất nước, đưa nhân dân ra khỏi cảnh áp bức lầm than.
Từ điểm xuất phát chủ yếu đó tùy theo bối cảnh lịch sử, đặc biệt là tùy theo thái độ của địch, họ có thể thay đổi cách ứng xử, thậm chí, thay đổi hẳn chủ trương ban đầu của mình.
Một ví dụ điển hình: lịch sử đã chứng kiến sự kiện bạo động vũ trang của Trần Cao Vân, Thái Phiên, Phan Thành Tài... với sự đồng tình của nhà vua trẻ Duy Tân vào tháng 5 năm Bính Thìn (1916)...
...
Chính bản thân Phan Châu Trinh cũng không khư khư chủ trương ban đầu của mình là "ỷ Pháp cầu tiến bộ, bất bạo động, chỉ kiên trì vận động chính quyền thuộc địa". Qua 14 năm ở Pháp ta thấy ông trên mặt công khai vẫn giữ chủ trương đã tuyên bố ban đầu để giữ được thế hợp pháp và được về nước. Nhưng trong thâm tâm ông đã có nhiều biến chuyển, ông đã tán thành và tin tưởng con đường của Nguyễn Ái Quốc đã chọn. Trong bức thư gửi Nguyễn ngày 18-2-1922, ba năm trước khi về nước, ông đã viết rõ: "Phải dùng lý thuyết nhân quyền để cổ động sĩ khí dân tình, hô hào quốc dân đồng bào đồng tâm hiệp lực, kết đoàn hợp xã, kháng thuế cự sưu, tố giác tham quan lại nhũng, bất hợp tác từ cái này đến cái nọ... cho đến chừng đông tây vỗ bộp mà đoạt lại lợi quyền..." Ông chỉ mới nói đến bạo lực chính trị của quần chúng nhưng ta có thể hiểu là nếu địch dùng vũ lực đàn áp thì thế tất phải tiến đến tổ chức vũ trang để bảo vệ thành quả đạt được...
...
Người (Hồ Chí Minh) đã xuất hiện đưa nhân dân lên con đường ấm no hạnh phúc... Người đã xuất hiện trước nhân dân Việt Nam và nhân loại trong một hình ảnh tuyệt vời: yêu nước, yêu nhân dân, quyết tâm giải phóng đất nước đem lại tự do hạnh phúc cho nhân dân và công bằng nhân đạo, không vận dụng quan điểm giai cấp một cách hẹp hòi, cứng nhắc."
Các đoạn trích trong tài liệu về cụ Phan Châu Trinh:
LỜI ĐẠT của Hội đồng trị sự lo đám tang cụ Phan Châu Trinh đạt cho đồng bào ta ở Sài Gòn và khắp cả Trung, Nam, Bắc kỳ.
"Một dân tộc nào mà không biết tôn kính người ái quốc là dân tộc ấy không có lòng ái quốc".
Chương 5:
"Phan Châu Trinh trút hơi thở cuối cùng vào 21 giờ 30 ngày 24-3-1926. Chỉ cách đấy có mấy tiếng, người bạn chí thiết Huỳnh Thúc Kháng mới hối hả bước vào, hai cụ chỉ còn nhìn nhau, cụ Phan còn mỉm miệng cười với bạn và thì thầm lời trăn trối cuối cùng: "Độc lập dân tộc sở cậy NGuyễn Ái Quốc".
Phụ lục IV: Trao đổi với giáo sư Hoàng Xuân Hãn về Phan Châu Trinh tại Paris ngày 25-11-1994:
"Phan Châu Trinh là một nấc thang, một mắt xích trong lịch sử, có nghĩa là nấc thang sau cao hơn nấc thang trước, mắt xích sau có thể có tầm quan trọng và có tầm quyết định hơn những mắt xích trước, nhưng nấc thang và mắt xích trước là không thể thiếu được. Hơn nữa tôi thấy cần nhấn mạnh thêm là: những tư tưởng của Phan Châu Trinh về cơ bản vẫn còn giá trị lớn đối với xã hội ta ngày nay.
Khổ thật. Cứ nói thế này thì nói cả ngày. Tần Thủy Hoàng cũng yêu nước, Hitler cũng yêu nước, Stalin cũng yêu nước... Trước Tour 1920, mọi thứ đều rõ như ban ngày, ai không yêu nước?
Điều đáng nói ở đây là sau Tour 1920, chuyện gì xảy ra?
Trích từ Hành trình "Hành trình yêu nước của Hồ Chí Minh (Kỳ II)"
Nổi danh sau khi đệ trình bản yêu sách 8 điểm, Nguyễn Ái Quốc được gia nhập Đảng Xã Hội Pháp (06/1919). Con đường của anh đến với chủ nghĩa xã hội bắt nguồn từ chủ nghĩa yêu nước, sự phẫn nỗ khi thấy đồng bào anh bị hệ thống tư bản chủ nghĩa mang tính đế quốc bóc lột và chèn ép. Trong mọi cuộc họp với các nhóm thuộc Đảng Xã hội Pháp, Nguyễn Ái Quốc luôn chỉ nói đến vấn đề thuộc địa và kêu gọi giải phóng cho các dân tộc thuộc địa. Không nhận được sự hưởng ứng từ phía những người xã hội Pháp, có lần Nguyễn Ái Quốc đã to tiếng:
“Nếu như các anh không tố cáo chủ nghĩa thực dân, nếu như các anh không đứng về phía các dân tộc thuộc địa, thì làm sao các anh có thể làm cách mạng được?”.
Nguyễn Ái Quốc đi theo con đường của Lenin, ủng hộ việc Đảng Xã hội Pháp gia nhập Quốc tế cộng sản của Lenin cũng vì Lenin ủng hộ việc giải phóng các dân tộc thuộc địa. Lời kêu gọi tại Đại hội Tours cuối tháng 12 năm 1920 đã nói lên trọn vẹn động cơ và mục tiêu chính trị của Nguyễn Ái Quốc: cứu dân tộc.
“Nhân danh toàn nhân loại, nhân danh tất cả những người theo phe xã hội chủ nghĩa cả cánh tả và cánh hữu, chúng tôi kêu gọi các bạn, các đồng chí, hãy cứu lấy chúng tôi”.
Làm báo để truyền bá tư tưởng cứu nước
Trong thời gian ở Pháp, Nguyễn Ái Quốc rất tích cực làm báo. Bài báo đầu tiên của anh có tiêu đề “Vấn đề bản địa” được đăng trên tờ Nhân đạo ngày 02/08/1919, chỉ trích chính sách của người Pháp ở Đông Dương, đây cũng là chủ đề xuyên suốt trong các bài báo của Nguyễn Ái Quốc sau này.
Năm 1922, Nguyễn Ái Quốc thành lập hẳn một tờ báo riêng có tên “Người Cùng Khổ” để tố cáo sự đàn áp và bóc lột của thực dân. Sử gia Duiker viết:
“Trong những năm sau đó, nhiều nhà nghiên cứu cảm thấy ngỡ ngàng khi thấy một người có sức thu hút cá nhân mạnh mẽ và một nhân cách tinh tế như vậy lại có một lối viết thô mộc và nặng lời đến thế. Tuy nhiên, đây chính là điểm mấu chốt của tính cách của ông và hiệu quả chính trị trong nhiều năm. Không giống như nhiều nhà lãnh đạo Mác-xít khác, Nguyễn Ái Quốc thấy độc giả của mình bao gồm chủ yếu không phải là trí thức mà là dân thường như công nhân, nông dân, binh lính và công chức. Ông không mong muốn gây ấn tượng đối với độc giả bằng cách phô trương trí tuệ uyên bác của mình mà là thông qua cách viết đơn giản và sinh động, ông cố gắng thuyết phục họ.”
Báo chí là phương tiện của Nguyễn Ái Quốc trong cuộc đấu tranh chính trị mà mục tiêu cuối cùng đã được ông khẳng định rõ ràng trong cuộc gặp với Bộ trưởng thuộc địa Pháp năm 1922.
Trước câu hỏi: “Ông thấy cần bất cứ điều gì, tôi luôn sẵn sàng giúp ông. Bây giờ chúng ta đã biết nhau, ông có thể trình bày trực tiếp với tôi”. Nguyễn Ái Quốc đứng dậy và cảm ơn ông Bộ trưởng rồi nói “Mục tiêu chính của cuộc đời tôi và cái mà tôi cần nhất là tự do cho đồng bào tôi. Bây giờ, tôi có thể về nhà được chứ?”.
Đoạn tuyệt với chủ nghĩa tiến hóa
Mặc dù sống nhiều năm trên đất Pháp nhưng Nguyễn Ái Quốc đã có một quan điểm chính trị khác biệt so với một số nhà yêu nước khác như Phan Chu Trinh. Trong khi Phan Chu Trinh muốn đấu tranh cải biến xã hội theo con đường tiến hóa, vẫn dựa một phần vào nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc lại ngày càng có xu hướng đi theo con đường cách mạng của Lenin. Ông nói:
“Tại sao 20 triệu đồng bào ta lại không làm gì để buộc chính phủ Pháp phải đối xử với chúng ta như người đối với người? Chúng ta là con người và chúng ta phải sống như con người. Bất kỳ ai không muốn đối xử với chúng ta như vậy đều là kẻ thù của chúng ta. Chúng ta không muốn sống chung với họ trên trái đất này. Nếu họ không muốn sống chung với ta như với con người, thì cuộc sống của chúng ta sẽ bị xúc phạm và trở rất nhục nhã trên trái đất này”.
Quan điểm cách mạng của Nguyễn Ái Quốc cũng gặp phải không ít sự phản đối. Ngay chính Phan Chu Trinh cũng đã từng phản biện Nguyễn Ái Quốc rằng: “Anh muốn 20 triệu đồng bào của chúng ta phải làm gì khi mà trong tay họ không có chút vũ khí nào, nhưng lại muốn thách thức vũ khí khủng khiếp của người châu Âu. Tại sao chúng ta lại tự sát một cách vô ích như vậy?”
Nhưng về sau, chính Phan Chu Trinh lại là người bênh vực Nguyễn Ái Quốc trước những lời chỉ trích, cụ Phan hiểu một điều quan trọng nhất rằng mọi suy nghĩ và hành động của chàng thanh niên trẻ tuổi Nguyễn Ái Quốc khi ấy đều xuất phát từ “một trái tim yêu nước”.
Trong một bức thư gửi cho người quen, Ông Trinh kết luận, “cháu Quốc đã lựa chọn con đường khó khăn và riêng để giải phóng đồng bào mình. Mọi người phải tôn trọng trái tim đầy nhiệt huyết của cháu”.

markdown:
Hồi ký của Lê Thanh Cảnh
Trong lịch sử đấu tranh của dân tộc Việt Nam, luôn tồn tại nhiều tư tưởng và phương thức đối chọi nhau. Dân Luận xin lục lại các tài liệu đề cập tới mâu thuẫn giữa tư tưởng của Phan Chu Trinh và các nhân vật đương thời khác để giới thiệu tới độc giả Dân Luận. Rất mong con đường tương lai của Việt Nam sẽ đúc kết được kinh nghiệm từ những cuộc bàn cãi của của các tiền bối như thế.
... Nhân dịp các nhân viên Phái đoàn Nam Triều đi dự cuộc triển lãm do Pháp quốc sử địa tổ chức tại Ba Lê, được hội ấy tặng cho mỗi người một mề đay vàng.
Ông Trần Đức nói khẽ vào tai tôi, bảo hai anh em chúng mình mời bốn cụ Phạm Quỳnh, Nguyễn Văn Vĩnh, Trần Ngọc Thiện, Cao Văn Sến đến chiều hôm ấy dùng cơm tại khách sạn Montparnasse. Chúng tôi nhân mời thêm cụ Phan Tây Hồ, anh Quốc, vợ chồng Trần Hữu Thường và ông Hồ Đắc Ứng.
Bữa tiệc này tuy chỉ có mười người mà câu chuyện rất mặn mà sôi nổi vì có sự hiện diện của năm nhân vật phi thường ngồi chung một bàn.
Năm nhân vật ấy theo năm khuynh hướng chính trị khác nhau mà gặp nhau trong một lúc trên đường tranh đấu xa quê hương, nên trong sự va chạm đó cũng phải nảy lửa đôi chút. Nhưng ông Đức và tôi là chủ mời, muốn giữ mãi hòa khí giữa đồng bào, nên chúng tôi cố gắng hết sức niềm nở và tìm đủ cách để dung hòa các khuynh hướng, thành ra bữa tiệc chánh trị mà mãi mãi sau này mỗi khi chúng tôi gặp lại nhau đều thừa nhận là chúng tôi tỏ ra hết sức cởi mở và hiếu hòa.
Ông Đức và tôi đứng lên nhã nhặn thành kính xin tất cả quan khách – đã gặp nhau đây – có thể cùng nhau tìm một giải pháp cứu quốc và kiến quốc để khỏi mang tội với các vị tiền bối đã vị quốc vong nhân và các vị tiền bối hiện nay vẫn còn vất vả bôn ba ở hải ngoại cũng như còn ở trong lao tù.
Tôi xin nói tiếp là tại đây có năm nhân vật lỗi lạc trên chính trường, tôi xin nêu danh sách và khuynh hướng để cùng nhau biết rõ lập trường của mỗi chiến sĩ để tranh luận cho có hiệu lực.
Tôi xin thưa qua danh tánh và khuynh hướng chính trị, có chỗ nào sai lầm, xin đương sự làm ơn cải chánh cho cử tọa nghe:
Nay chủ trương: ”
*”. Lao tư cộng tác, ỷ Pháp cầu tiến bộ*
Kinh xin quý bạn dùng cơm vui vẻ và lần lượt giải thích thảo luận, trình bày những khía cạnh chủ trương của mình mà anh em còn thắc mắc.
Cụ Phan Tây Hồ bắt đầu nói: "Tôi đã gặp anh Nguyễn Ái Quốc từ 10 năm trước đây, mà tôi nhận thấy anh chủ trương Cách mệnh triệt để quá táo bạo nên tôi không thể theo anh được, và anh cũng không chấp nhận đường lối của tôi, anh phải đi qua nước Anh rồi về đây. Vừa rồi có ông Cảnh, bạn thân của anh và cũng đồng châu với tôi, có tìm đủ cách để dung hòa đường lối tranh đấu mà mong muốn cho hai chúng tôi xích lại gần nhau. Nhưng dầu tôi tỏ thiện chí đến đâu, tôi cũng thấy còn khó..."
Anh Quốc tiếp lời: "Mấy hôm nay anh Cảnh qua đây có tiếp xúc nhiều với tôi và có nói với tôi một câu ước mơ của cụ Trần Cao Vân: Nếu cuộc khởi nghĩa của Vua Duy Tân thành công thì sua này việc đầu tiên chúng ta sẽ phải làm là viết chữ Việt Nam không phải là "Tuất" một bên, mà phải viết chữ "Việt" là Phủ Việt, "Rìu Búa", mới kiện toàn được sự nghiệp cách mệnh. Sở dĩ tôi chủ trương Cách mệnh triệt để là xưa nay muốn dành độc lập cho Tổ quốc và Dân tộc thì không thể nào ngả tay xin ai được mà phải dùng sức mạnh như cụ Trần Cao Vân đã nói là phải dùng Búa Rìu."
Ông Nguyễn Văn Vĩnh cướp lời ngay để bênh vực chủ trương của mình, mà cũng để giác ngộ anh Quốc: "Tôi đã từng đứng trong hàng ngũ Đông Kinh Nghĩa Thục, cùng các bậc tiền bối và rất đau đớn thấy hàng ngũ lần lượt tan rã, và hầu hết phần tử ưu tú chiến sĩ quốc gia bị tiêu diệt_ Hết Phong trào Đông Kinh Nghĩa Thục, Chiến khu Yên Thế của Đề Thám ở Bắc, rồi đến vụ xin thuế ở miền Trung, rồi đến Thiên Địa Hội và Phong trào kháng chiến ở Nam, Phong trào Cần Vương ở Trung, trước sau đều bị phân tán đến nỗi ngày nay tất cả các tổ chức cách mệnh ấy chỉ còn cái tên vất vưởng trong ký ức chúng ta thôi: Bao nhiêu chiến sĩ đều gục ngã hoặc còn sống vất vưởng ở Côn Đảo, Thái Nguyên, Lao Bảo, hay Ban Mê Thuột. Bạo động như anh Quốc là thậm nguy! Tôi không muốn khóc anh Quốc bị tiêu mà khuyên anh khôn khéo chèo chống cho qua cơn sóng gió hãi hùng, cẩn trọng hoài bão chí khí và dành nhiệt huyết để phụng sự Tổ quốc và Dân tộc. Hiện nay, khó mà có được người can trường đanh sắt như anh. Sở dĩ tôi theo lập trường "Trực trị" là kinh nghiệm cho tối thấy Nam Kỳ trực trị mà tiến bộ quá xa hơn Trung và Bắc. Mà Bắc kỳ nhờ chế độ mập mờ nửa Bảo hộ nửa Trực trị (không công khai) mà hơn Trung Kỳ quá xa. Chính thể Bảo Hộ tại Trung Kỳ là quá lạc hậu, đồng bào chúng ta ở đó còn trong tình trạng ngu muội. Cứ trực trị cái đã rồi sau khi được khai hóa theo đà tiến bộ thì tức khắc dân chúng tự có sức mạnh mà trồi đầu lên. Nói trực trị tôi chẳng khi nào chịu giao nước Nam cho Tây đâu. Quá khứ đường lối tranh đấu của tôi, cuộc đời thiếu thốn của tôi đã hùng hồn bảo đảm cho lời nói của tôi hôm nay."
Ông Phạm Quỳnh tiếp lời: "Có lẽ ngay giữa tiệc này tôi đã thấy có rất nhiều lập trường tranh đấu chống lại chủ thuyết mà tôi vẫn hoài bão: "Quân chủ lập hiến". Nói đến nền quân chủ thì phần đông tỏ vẻ lo sợ chế độ chuyên chế. Nhưng xin đồng bào trương mắt nhìn hai nước Anh và Nhật. Với nền Quân chủ họ đã văn minh tột mức và dân chủ còn hơn các nền dân chủ cộng hòa khác nhiều lắm. Họ có thể đứng vào hàng đàn anh trên hoàn cầu. Đây tôi chủ trương là "Quân chủ lập hiến": Vua chẳng còn quyền hành gì trong tay mà chuyên chế được. Vua chỉ là người đứng lên "thùa hành" bản hiến pháp mà chính nhân dân toàn quốc được triệu tập dự thảo và quyết định. Như thế chúng ta có một chế độ trường cửu do ý dân tự tạo cho mình. Chớ như chế độ Cộng hòa và Dân chủ thì sợ mỗi khi sau 4 năm, có thay đổi Tổng thống thì thay đổi tất cả, làm cho guồng máy hành chánh trong nước phải bị xáo trộn trầm trọng.
Từ ngày tôi sáng lập Tạp chí Nam Phong đến nay, tôi có nhiều dịp đi đó đây tiếp xúc rất đông đồng bào ba Kỳ thì phần đông - mà xin quả quyết là đại đa số - đều nhiệt liệt tán thành chế độ quân chủ lập hiến. Người Nam cũng niềm nở hưởng ứng vì thấy đó là đường lối duy nhất để lãnh thổ và dân tộc từ mũi Cà Mau tới ải Nam Quan".
Ông Phạm Quỳnh vừa dứt lời thì tôi nghó qua ông kỹ sư Cao Văn Sến. Biết là đến phiên biện giải, ông Sến tiếp lời ngay để nói đường lối đấu tranh của mình:
- Thú thật, tôi tiêm nhiễm sâu xa văn hóa Pháp và cũng nhận thấy văn hóa này có thể giúp cho dân tộc ta tiến lên đài văn minh tiến bộ như mọi dân tộc khác trên hoàn cầu. Tôi thấy họ văn minh thực sự về mọi mặt. Nhưng từ ngày tôi ở đây, luôn luôn chống đối chính phủ Đông Dương, vì tôi nhận thấy cũng là người Pháp, mà mỗi khi bước chân xuống tàu qua Đông Dương, thì bắt đầu trong khối óc họ những chủ trương thực dân hà chánh tàn khốc, mà tôi không thể chấp nhận được cho đồng bào cả ba Kỳ, mặc dầu ở nam Kỳ, dân khí đã tiến bộ khá mạnh, người Pháp chẳng dám ăn hiếp như ở hai Kỳ kia. Vì thế, tôi nhờ tài liệu nước nhà mà anh em thủy thủ hàng hải thường thường vui lòng cung cấp cho tôi dùng làm hào luỹ để chống đối chế độ thực dân ở Đông Dương. Tôi thành thực thưa rằng tôi chưa có một chủ thuyết rõ rệt như bốn ông vừa giải thích rành mạch. Tôi chỉ có thái độ chống bọn thực dân xấu xa bỉ ổi.
Ông Cao Văn Sến được cử toạ nhiệt liệt hoan hô, vì ông khiêm nhượng không dám đưa ra một chủ thuyết gì mới mà chỉ nói lời chân thành từ con tim người dân yêu nước, yêu đồng bào.
Nhận thấy năm diễn giả đã nói lên lập trường của mình, và ai cũng biện minh chủ thuyết mình là đúng là hay, tôi muốn dung hòa tìm cách đúc kết để làm sao mà sau khi ai về nhà nấy, ai cũng sẽ có một hệ thống gì để lại sau lưng chúng ta khả dĩ tiếp tục tranh đấu đến thắng lợi. Lời nói thì hay, nhưng để như vậy ra về, thì thiếu thống nhất cho đường lối tranh đấu về tương lai.
Tôi khẩn khoản xin Quý Cụ là bậc tiền bối nên thảo luận ngay một kế hoạch hay một hệ thống nào để làm việc cho có hiệu quả về sau.
Anh Quốc nóng nảy bảo ngay: "Thì xin chú cứ nói ý kiến chú ra."
Tôi tiếp lời: "Cũng như anh đã trả lời cho Cụ Phan mấy hôm trước, tôi muốn nghe ngóng tất cả để sau này áp dụng một chủ nghĩa thực tiễn, lấy Văn hóa Việt Nam làm gốc. Có thế mới hợp với tính tình Dân tộc Việt Nam: Hành động gì bây giờ là thất bại ngay, cũng như cụ Phan Tây Hồ đã trịnh trọng cảnh báo hai anh em chúng tôi mấy kỳ gặp gỡ trước đây, mà tôi rất bái phục:
'
*Vô bạo động, bạo động tắc tử; vô vọng ngoại, vọng ngoại tắc ngu. Dư hữu nhất ngôn dĩ cáo ngô đồng bào. Viết: Bất như Học*'" [1].
Anh Quốc quá to tiếng: "Này cụ Phan Tây Hồ, nếu cụ qua làm Toàn quyền Đông Dương thay mặt thực dân [thì] cũng chỉ nói như thế thôi. Bó tay mà chịu lầm than sao? Không được!"
Tôi sợ anh Quốc đi quá trớn, đứng lên thưa, ôn hòa: "Tôi xin anh suy nghĩ thêm về lời khuyên của cụ Tây Hồ. Nếu chúng ta khôn khéo thì 'bất chiến tự nhiên thành'".
Anh Quốc lại quát lớn: "Lại thêm chú này nữa kìa!"
Tôi được dịp kịch liệt bác bỏ luận điệu của anh Quốc và bênh chủ thuyết của cụ Tây Hồ.
"Tôi có đọc và rất chú ý đến mấy kết luận một bài diễn văn của Tổng trưởng Thuộc Địa Albert Sarraut vừa đọc tại Trường cao học Thuộc địa thế này: 'Chúng ta nên thành thực khai hóa thuộc địa mênh mông của chúng ta khắp năm châu. Biết đâu một ngày nào đó chẳng xa, sau khi được khai hóa tiến bộ đến mức, các dân tộc này sẽ trỗi dậy, dõng mãnh như làn sóng thối hậu (vagues de ressac) và sẽ là sức mạnh vô biên cho toàn thể Liên Hiệp Pháp với dân số trăm triệu!'. Xin anh Quốc hiểu cho, đó là thâm ý của tôi nói mấy chữ 'bất chiến tự nhiên thành'. Nhưng chúng ta phải nghe lời tiền bối như cụ Phan Tây Hồ, bắt đầu Học và hăng hái Học."
Anh Quốc không chịu và nói chớ nghe bọn nó ru ngủ chúng ta, mà bỏ lỡ công cuộc tranh đấu cho Tổ Quốc, ngồi chờ "làn sóng thối hậu" thì thành ra ngớ ngẩn quá, chớ nghe chúng nó phỉnh!
Tôi không chịu nhượng bộ, vội vã tiếp: "Xin anh Quốc hãy quay lại lịch sử nhân loại mà suy ngẫm câu nói chí lý của nhà văn hào La Mã Horace, gần 2000 năm nay, như thế này: 'Hy Lạp bại trận dưới gót giầy xâm lăng của La Mã, bị văn hóa La Mã tràn ngập! Nhưng Hy Lạp đã khôn khéo tiêu hóa nền văn minh kia, để bồi dưỡng văn hóa truyền thống của mình, rồi nhờ đó, chiến thắng lại kẻ đã đánh bại mình trước kia và đem văn hóa phối hợp của mình đi chinh phục và khai hóa lại La Mã'.
Xin anh Quốc nên suy ngẫm rằng 'bánh xe lịch sử' sẽ tiếp tục lăn tròn và đến ngày dân tộc Việt Nam ùa theo 'làn sóng thối hậu' mà vùng dậy thì chẳng còn sức mạnh nào ngăn cản nổi. Tôi đặt nhiều hy vọng vào tương lai dân tộc Việt Nam, vì sức mạnh vô biên của văn hóa Việt Nam có những 'bí quyết tồn chủng' mà dân tộc khác không nghĩ đến."
Cử tọa nghe lời tôi biện bạch xác đáng là cứ ôn hòa chờ đợi thời cơ thuận tiện để tranh đấu.
Thấy anh Quốc chưa hoàn toàn chịu phục, tôi nói thêm về lịch sử Trung Hoa: "Hán Sở tranh hùng" mà nhấn mạnh rằng: "Cái thắng lợi cuối cùng không phải về kẻ mạnh, mà kẻ yếu biết khôn khéo dùng "thế" và "cơ" để thắng cuộc. Lúc bấy giờ ai mạnh cho bằng Hạng Võ, ai yếu cho bằng Lưu Bang. Nhưng Lưu Bang lui về Hán Quốc, là nơi khỉ ho cò gáy, để tìm cho được cái thế (vì có thế là cái bàn đạp thì dễ dàng xeo nổi quả địa cầu kia mà), rồi sau khi ngồi trên "thế" sẽ dùng đến "cơ" mà đánh bẹp Hãng Võ phải tự ải ở Ô Giang!
Làm chính trị phải suy luận chín chắn bài học lịch sử. Tôi khẩn khoản xin anh nghe lời cụ Tây Hồ."
Cử tọa đồng thanh cho tôi là đúng lý, và ngỏ lời cùng ông Đức và tôi rất cảm kích về bữa tiệc hôm ấy.
Trước khi chia tay, tôi có khẩn khoản thưa cùng Quý khách đôi lời đã đúc kết cuộc thảo luận hôm nay bằng lời quả quyết rằng: "Bất cứ chánh sách gì cho Tổ quốc Việt Nam ngày mai, mà không dựa vào nền tảng Văn hóa và Văn hiến nghìn năm xưa của dân tộc sẽ thảm hại. Vì dân ta đã thâm căn cố đế tiêm nhiễm sâu sắc với những tập quán cha truyền con nối bằng một tinh thần cố hữu đã được đơm hoa kết quả tốt đẹp qua bao cuộc thăng trầm."
Các cụ cho là phải, lần lượt bắt tay tôi siết thật mạnh tỏ vẻ tán thưởng tấm lòng nhiệt thành của tôi.
Phân đông quan khách hôm đấy đều có xe về, nhiều người đổ xô ra mời cụ Phan và anh Quốc lên xe để họ đưa về. Nhưng anh Quốc rỉ tai cùng tôi, bảo: "Chú đưa mình về, vì mình muốn ai biết cái nghèo của mình."
___________________________
[1] "Không nên trông người ngoài, trông người ngoài là ngu. Không nên bạo động, bạo động thì chết. Tôi chỉ có một lời để nói với đồng bào, không gì bằng học.”
Khi đăng lại bài vở từ Dân Luận, rất mong các bạn ghi rõ nguồn và
**chèn đường dẫn (link)** tới trang Dân Luận để giúp chúng tôi phát triển. Xin chân thành cảm ơn!
## Hãy chia sẻ suy nghĩ của bạn
## 13 phản hồi
Khách viết:
Bà TTHS đúng là bảo thủ đến mức hết thuốc chữa. Bài tranh luận rõ ràng khẳng định "Phan Chu Trinh vs Nguyễn Ái Quốc". Không lẽ bài báo này đang tường thuật Cụ Phan tranh luận với 'nhóm viết báo' có tên là Nguyễn Ái Quốc của mình???!!!
Riêng việc PCT vs NAQ thì ông Phan phải bị tẩy chay là đúng vì ông PCT coi dân Việt Nam ngu như bò , lợn thì làm sao chiếm được sự ủng hộ . NAQ quý dân như cha , thương dân như mẹ , bị mấy ông kia đem cái chết ra hù , trù ẻo:
Tôi không muốn khóc anh Quốc bị tiêu (trích)mà vẫn không lùi bước. Hơn 20 chục năm sau , NAQ thành công .
NAQ chứng minh bằng cả lý thuyết và cả thực hành . Vậy mà vẫn có người không chứng minh được gì vẫn còn kẻ hậu thuẫn đòi lên lớp . Phải chăng đến thời kỳ tắc bí về tư tưởng ???
Khách viết:
Đã có nhiều tài liệu khẳng định Nguyễn Aí Quốc và Nguyễn Tất Thành là một người. Không có tài liệu nào chứng minh được Nguyễn Aí Quốc là tên chung của nhóm người nào đó . Kể cả bài viết trên cũng gọi đích danh Quốc là Bác Hồ để chỉ mặt vạch tên . Vậy mà vẫn còn có người cố ý nói xiên , nói sai . Tôi thất vọng cho sự suy luận, nhìn nhận của Bà TTHS quá .
visitor viết:
Cám ơn bạn phản hồi. Với tôi, đó là “được” phản bác chứ không phải “bị” phản bác. Dù cho rất cố gắng, mọi bài viết của bất kỳ ai, trong chừng mực nhất định, đều mang theo ít nhiều chủ quan và định kiến ( thậm chí:thành kiến ) của người viết. Tôi chắc không ngoại lệ.
Tôi đoán rằng Dân luận muốn nêu lên vấn đề “Thử đi tìm một lập trường tranh đấu cho Dân tộc“ là muốn lấy những điển hình từ các vị tiền bối của VN trong thời Pháp thuộc để bàn luận. Lập tường “đấu tranh bạo lực” và “ Bạo lực Maxist” của cụ PBC và HCM so với lập trường “Tự lực , Tự cường” thông qua các vấn đề Dân trí, Dân sinh …v.v” của cụ PCT. Một bên đúng đắn, hữu ích nhưng không có kết quả , một bên đi đến thành công nhưng để lại những di hại lâu dài và nặng nề cho hiện tại và tương lai!
Đề tài này lý thú, nhưng mục tiêu không nhắm vào cá nhân hay một con người cụ thể, mà nhắm đến quan điểm, lập trường khả dĩ đúng đắn và ích lợi cho cả một Dân tộc. Và tôi viết phản hồi theo hướng đó.
Còn để trao đổi với bạn thì trước hết, tôi vẫn nghĩ “mọi sự so sánh đều khập khiễn”.
Đồng ý khi ấy, nếu cụ Phan chuyển từ “lập trường” sang hành động, “có thể” sẽ bị Pháp đàn áp. Nhưng còn tùy là hành động thế nào ? Tôi cho rằng ,nếu là những hành động nhằm đến việc nâng cao Dân trí của người Việt thì cũng chưa hẳn đã bị đàn áp ? Ta hãy xem số lượng và chất lượng các tờ báo thời ấy, hãy đọc những phê phán, đả kích chính phủ bảo hộ (điển hình như cụ Phan Khôi chẳng hạn), số lượng nhân tài người Việt xuất hiện thời ấy thì có thể thấy có một bước chuyển mình mạnh bạo, một sức sống xuất hiện mạnh mẽ trong xã hội đến từ việc nâng cao Dân trí. Nó đã được cho phép và phát triển chứ không hẳn là rốt ráo đàn áp khốc liệt ?
Ta có thể thấy, lập trường của Nhật hoàng và và cụ Phan chu Trinh gần như tương đương nhau, cùng nhắm đến Dân trí, tức là cố gắng học điều hay, điều đúng của người (phương Tây) mà phục vụ cho Dân sinh. Tức là phải đủ tri thức để biết giữ gìn bản chất tốt đẹp của dân tộc mà qua đó nâng cao Dân khí…v.v. Nhưng hoàn cảnh áp dụng và do đó, diễn tiến thực hiện khác nhau, khiến việc thành bại trở nên khác nhau. Chỉ tiếc là, lời của Nhật hoàng là hiệu lệnh của một ông vua, xã hội Nhật là xã hội quân chủ thần quyền, dân chúng lấy việc tuân lệnh Nhật hoàn làm yếu chỉ hành động. Còn lời của cụ Phan chỉ là lời của một thứ dân, một chí sĩ yêu nước, và xã hội Việt Nam là một xã hội phong kiến lâu đời, dân chúng lấy việc thờ cúng tổ tiên làm trọng.
Mặt khác, khi so sánh thì ngoài Nhật, nếu ta nhìn sang Ấn độ, trong cùng một hoàn cảnh bị thực dân đô hộ, Gandhi dùng luật pháp của thực dân Anh, vận động đấu tranh bất bạo động, và ông ta đã có cơ hội thành công.
Vì vậy, nhìn lại cụ Phan chu Trinh và VN , tôi thấy tiếc cho một cơ hội ! Có thể sự tiếc nuối ấy là hồ đồ cũng nên !
Nếu bàn về “lập trường dân tộc” mà không luận “thành, bại”, thì vào thời gian của cụ Phan, những “lập trường đấu tranh cho dân tộc” đã cùng xuất hiện, và như là những luông gió hoàn toàn mới mẻ trong xã hội VN. Nó đem đến những ý tưởng mới và tiến bộ, khác xa với lập trường xuyên suốt thời phong kiến “yêu nước và giữ nước” suốt hàng ngàn năm của dân tộc ta.
Phân chia cụ PCT với PBC/ HCM thành ra hai vế, chỉ là phân chia tạm để phân tích và hiểu rõ thêm về quan điểm của những bật tiền bối đi trước và sự khác biệt giữa hai đường lối. Để thấy được quan điểm và con đường họ chọn khác nhau căn bản về tính Nhân bản.
Dĩ nhiên tôi hoàn toàn không nghi ngờ gì về lòng yêu nước của các cụ Phan và HCM. Nhưng vấn đề là, qua những gì từ họ, ta có nhận định gì về một “lập trường đúng đắn cho dân tộc” trong hoàn cảnh hiện tại ? Lợi ích và Tác hại thế nào ?
Ví dụ như trong bài của nhà nghiên cứu Vương trí Nhàn về cụ Phan chu Trinh, có đoạn chỉ rõ việc cụ PCT phê phán, chỉ trích đường lối cực đoan của PBC rằng:
“ …Nhưng ông ấy cậy sức làm bậy, sẵn lòng giết người cố chấp theo ý mình, xem người đều không bằng ta …”, “…ngông cuồng”, “….không có phương châm gì”; “……..nói năng bậy bạ”.Hoặc về việc ủng hộ bạo lực cực đoan, cụ Phan chu Trinh phê phán việc xúi người xông lên, đẩy người vào chổ chết của PBC như “…lợi dụng chỗ kém của quốc dân để làm rõ cái hay của mình”, “….đến giết hết cả giống nòi mà chưa thôi”…v.v
Thế nên tôi cho rằng, cụ PCT , với tầm nhìn và tư tưởng nhân bản của mình, khi gặp phải HCM thì, dù có lẽ cụ vẫn tôn trọng lòng yêu nước nhiệt thành (như cụ từng có với PBC), không thể nào khác được, cụ sẽ còn phải phê phán nặng nề hơn gắp bội !
Ở đây, PBC thì chưa kịp làm gì chỉ hô hào, gây ảnh hưởng ( phần nào ảnh hưởng cả đến đặc tính nhân cách của HCM ), còn HCM không chỉ dừng ở hô hào, ông ta là người đã ra tay thực hiện việc “
“….đến giết hết cả giống nòi mà chưa thôi”, ta có thể thấy trong nhiều vụ lạm sát dân chúng mà ông ta chủ trương, cũng như qua việc cương quyết xua dân chúng cả hai miền vào chiến cuộc tang tóc, đau thương…! Đó toàn là những điều bất nhân, làm tổn thương nguyên khí VN mà chắc chắn, cụ PCTrinh thà chết còn hơn làm !
Bạn có nói HCM cũng muốn diệt
“giặc dốt”cho dân ( ngôn từ vẫn rất bạo lực ngay cả chuyện không đáng), nhưng từ lập trường của mình, ông ta lại chủ trương diệt trước những “người thầy” dùng để diệt cái dốt ấy, tức các chí sĩ và trí thức yêu nước có lập trường quan điểm khác với đường lối của ông. Ông nói : “ con đường tôi đã vạch ra, những ai đi ngược lại đều phải bị tiêu diệt !”. Thế thì cái giặc dốt kia, muốn diệt nó, ông ta chỉ có thể diệt bằng một thứ “giặc” khác, có phần còn dốt nát và hung hãn hơn mà thôi !
Ông ta nói và làm không nhất quán, nếu không phải ngây ngô thì là lừa mị. Diết giặc dốt của ông, cũng giống như đứa trẻ con, đùa nghịch đập chết một con cóc, rồi lu loa mach cha mẹ rằng con cóc không chịu sống lại để chơi đùa với nó ! Ông hành động vừa ác độc vừa thiếu tính nhất quán, không vay mượn từ Max, Lê, Mao, ông không có một “lập trường tư tưởng gì” đáng gọi là sâu sắt. Nếu gọi đó là một”lập trường đúng đắn cho cả dâ tộc” liệu tôi có nên tuân theo ? Và ta thấy xã hội VN máit nửa mùa nay lũ "giặt dốt" ấy đang hoành hành như thế nào ? So sao được với những gì của cụ Phân chu Trinh, một tầm nhìn xa và đầy nhân bản ?
Thật ra tôi cũng như mọi người, chỉ góp tiếng nói, trình bày suy tư của mình về thực trạng quốc gia, dân tộc trước mắt. Tôi nghĩ rằng, do hạn chế của thời cuộc và trào lưu tư tưởng, cả hai cụ Phan lẫn ông HCM đều không nghĩ đến hậu quả nặng nề và dai dẳng của hệ tư tưởng Maxist đối với con người và xã hội VN sau khi giành được độc lập.
Suy cho cùng, họ cũng là những nạn nhân của thời cuộc, nên không thể nào lường hết các biến tướng của một phong trào, dù cho được xuất phát từ một mục đích tốt ! Họ không thể nào lường hết sự tai hại của việc chọn lầm, dùng lầm người và sự tàn tệ nặng nề gây nên bởi những nhân cách bất lương trong chính hệ thống của họ ! ( Cũng như có thể HCM không thể biết trước được, các biến tướng trong tư duy của chính ông ta, một khi tâm khí cực đoan ấy phải đối diện với các vấn đề chính trị& quân sự cụ thể ! Việc trở nên gian xảo, trơ lì xúc cảm và tàn nhẫn với đồng loại, vẫn có thể đến một cách từ từ trong lòng một kẻ cực đoan mà y ta không hề hay biết !)
Xưa cũng như nay, bức tranh thiên nhiên vẫn muôn màu muôn vẻ, luôn tràn ngập gồm cả Hoa lẫn Cỏ dại ! Ngày nay, cũng từ những cực đoan của PBC/ HCM mà loài “cỏ dại ở VN”, được cơn mưa rào “giả dối, bạo lực và dốt nát ” đổ xuống từ hệ tư tưởng Maxist, đã trở nên tốt tươi mạnh mẽ như thế nào, chắc không cần nói, ai nấy đều hiểu rõ !
Thế thì
“nhổ cỏ, phải nhổ tận gốc”? Hay tốt hơn là, chậm rải nhổ sạch từng phần trong khi cùng lúc phải gieo trồng và chăm sóc bảo vệ các loài hoa ? Chuyện ấy cả dân tộc phải có cùng ý thức và đồng loạt thực hiện tranh đấu trên mọi lĩnh vực. Một sự vận động rộng khắp như thế, rất khó để một tổ chức, một cá nhân đơn lẻ có thể làm được !
Các tổ chức đấu tranh vì dân quyền, dân chủ nên lựa chọn thế mạnh của mình mà dấn thân cùng dân tộc. Mong sao được thấy chuyện ấy xảy ra !
Trân trọng,
Đướng nào ? viết:
Lại một bài phiến diện tách rời sự kiện ra ngoài hoàn cảnh lịch sử. So sánh chuyện 'Chấn dân khí, hưng dân chí, hậu dân sinh' của Cụ Phan với phong trào Duy tân của Nhật thời Thiên Hoàng Minh Trị thì thật hồ đồ. Nước Nhật chưa bao giờ bị đô hộ bởi ngoại bang. Còn VN Cụ Phan nêu khẩu hiệu lúc đó thật không khả thi. Nếu khẩu hiệu của Cụ Phan biến thành hành động đi ngược lại quyền lợi của nước Pháp thì chắc chắn phong trào đó sẽ bị đàn áp, không bao giờ có thể tiến xa.
Cũng thật hồ đồ khi nói HCM không 'Chấn dân khí, hưng dân chí, hậu dân sinh'. Ngay sau khi giành được chính quyền năm 1945, điều đầu tiên Cụ Hồ làm là 'Diệt giặc đói, Diệt giặc dốt, diệt giặc ngoại xâm'. Thậm chí trong thời điểm nước sôi lửa bỏng, chính quyền còn chưa ổn định, có thể bị lật đổ bất cứ lúc nào do ngoại xâm. Mặc dù vậy Cụ Hồ vẫn đặt 'diệt giặc dôt' trước cả 'diệt giặc ngoại xâm'. Việc tổ chức tổng tuyển cử ngay sau khi giành chính quyền cũng là hình thức 'chấn dân khí' hữu hiệu. Còn trong hoàn cảnh 2 triệu người bị chết đói do Nhật gây ra, việc ưu tiên 'diệt giặc đói' (một hành động cụ thể của 'hậu dân sinh') đã được Cụ Hồ dặt lên hàng đầu.
Cái nhìn định kiến dễ dàng bỏ qua sự thật để nói lấy được cần phải bị phản bác.
Cụ Phan chu Trinh tìm kiếm một con đường đi khả dĩ bảo toàn cho tính mệnh của người dân Việt, nâng cao Tri thức và do đó ,nâng cao Vị thế của một dân tộc ! Trong bối cảnh xã hội còn nặng nề những quan điểm phong kiến , lạc hậu, cụ đã nhắm đến “Khai Dân trí, Chấn Dân Khí, Hậu Dân sinh” ! Cụ có hẳn một hệ thống tư tưởng vừa Nhân đạo , vừa Mạnh mẽ và rất Hoàn hảo cho riêng dân tộc VN ta, mà không cần viện đến hoặc đeo bám Maxist ! Và ngày nay, sự tiến bộ của các xã hội dân chủ không phải đã minh chứng cho tính đúng đắn của tư tưởng cụ hay sao ? Có quốc gia nào không đi theo con đường ấy mà phát triển được vững bền ? Nếu được Trời cho trẻ tuổi , sống lâu, lẽ nào cụ Phan không làm cho Việt Nam được hùng mạnh, sớm trở thành một Nhật bản trước cả Nhật? Lẽ nào gương tranh đấu dành độc lập chủ quyền của Gandhi, qua cụ Phan ,không lập lại một lần nữa ở Việt Nam ? Người ta nói “ Không nên lấy thành bại luận anh hùng” – Tiếc cho VN mất một giai đoạn, một trào lưu tiến bộ bị đỗ vỡ !
Cụ Phan bội Châu và HCM thì khác. Riêng HCM khi ấy trẻ tuổi, nóng nảy , chứng kiến bất công, áp bức dồn dập mà không có một giải pháp nào nhanh chóng xóa bỏ nó , việc ấy hun đúc tạo nên một tính khí phần nào đi dần về hướng cực đoan. Người cực đoan thì không thể chờ đợi. Cực đoan ấy thúc đẩy ông ta tìm kiếm bạo lực và sẵn sàng trả bằng mọi giá để đạt điều mình muốn, gạt bỏ và thanh toán bất cứ điều gì cản đường ( bất kể là ai ! ) . Ông ta đeo bám và vay mượn từ Maxist cũng chính vì nó đáp ứng nhu cầu ấy của mình. Ông không có một hệ thống tư tưởng nào của riêng mình để dành cho Dân tộc VN, chọn tinh thần “ quốc tế cộng sản” thay cho tinh thần Dân tộc, vì xem đó là lạc hậu, nhỏ mọn không thể làm nên chuyện lớn ?
HCM không mấy bận lòng về ““Khai Dân trí, Chấn Dân Khí, Hậu Dân sinh” vì nó vừa chậm chạp vừa xa lạ với phương châm “bạo lực cách mạng “của Maxist . Phương châm bạo lực ấy đòi hỏi phải luôn tồn tại một kẻ thù để có động lực hành động ! Không có kẻ thù nó hóa ra bế tắc và bơ vơ, hụt hẫng ! Các xã hội Maxist ( XHCN) thường trở nên lạc lỏng, tư tưởng trống trơn sau khi đã đạt đến thành công. Trong thời bình, họ nhìn nhau và đau khổ với câu hỏi : “ What’s next ? “. Giỏi đập phá hơn xây đấp, vun bồi, nên hầu hết các nước XHCN đều tự tàn lụi sau chiến thắng. Hầu hết đều tạo nên một nền Kinh tế èo uột và một xã hội thiếu sinh khí . Một xã hội chết dần với những tư duy hung hãn thường trực của chính nó!
Trong khi đó, phương châm của cụ Phan, dù có hay không một kẻ thù, người ta vẫn tìm thấy hứng khởi để sống và phấn đấu. Động lực hành động ở đó mang tính Nhân bản và Liên tục, nó càng được duy trì và phát triển mạnh mẽ , ảnh hưởng và thúc đẩy lẫn nhau theo một vòng tròn Dân trí cao Dân khí mạnh mẽ Dân sinh sung túc Dân trí tăng trưởng, phát triển…
Lích sử đã qua, ta không thể sửa đổi. Chỉ biết nhìn và rút ra kinh nghiệm . Câu chuyện cụ Phan và HCM phải chăng đang lập lại ? Xóa CS đi cần sử dụng bạo lực hay bất bạo động hiện vẫn đang tranh cãi ! CS là vua sử dụng bạo lực, muốn xóa nó bằng bạo lực, ắc là cần phải bạo lực hơn cả nó, bao nhiêu máu cho đủ? Và cái bạo lực sẽ thắng ấy sẽ làm gì với một VN thêm một lần tan hoang ?
Lẽ nào VN luôn phải để cho “ sát nghiệp” dẫn dắt ? Nếu không vậy, hay là thời chiến hãy để HCM hành động, thời bình hãy nêu cao tinh thần của cụ Phan chu Trinh ? Nhưng VN ta với cái “nghiệp sinh sát” quá nặng nề, dễ gì được ông Trời kia ban cho sự sáng suốt như dân tộc Anh quốc & Churchill ?
Rõ ràng bài này nói Cụ Phan Chu Trinh tranh luận với Anh Nguyễn Ái Quốc. Vậy rõ ràng là 'Nguyễn Ái Quốc' là tên biệt danh của riêng Anh Nguyễn Tất Thành. Bức thỉnh nguyện thư kí tên Nguyễn Ái Quốc thay mặt cho nhóm Ngũ Hổ chứ đâu phải 'Nguyễn Ái Quốc' là biệt danh chung cho cả nhóm Ngũ Hổ.
Tôi biết nhiều bác rất ái mộ cụ Hy Mã, và tiếc cho sự nghiệp của cụ,...nhiều khi còn tiếc vì nước ta không đi theo con đường của Cụ. Nhưng có điều các bác lại không đặt vấn đề: Vì sao Nguyễn Ái Quốc hay Ngô Đình diệm không chọn con đường của Cụ?
Tôi không cho rằng Nguyễn hay Ngô và nhiều nhà Cách mạng khác không chịu ảnh hưởng tư tưởng của Tây Hồ tiên sinh. Có điều chúng ta thấy, sống dưới ách bạo tàn của thực dân thật quả "Quốc chưa ra quốc, dân chưa ra dân có thì nói gì đến chủ".
Vì sao Phan Sào Nam tiên sinh lại có nhiều ảnh hưởng đến nhiều nhà cách mạng Việt nam như vậy? Ắt hẳn con người "hai mươi mấy triệu đồng tôn vinh ấy" đâu chỉ có văn phong lôi cuốn?
So sánh Nguyễn với Phan Chu trinh là trệch. Phải đặt Phan Chu trinh vào bối cảnh: Hàng ngàn năm phong kiến, bạo lực, đấu tranh, nô lệ...So với Nguyễn Ái Quốc tong bối cảnh cao trào của dòng yêu nước từ Hoàng diệu, Phan Đình Phùng, Hoàng Hoa Thám, Phan Bội Châu,...Đánh giá Nguyễn có phải chỉ là về CNCS từ sau Tuor đâu nhỉ?.
Chỉ lúc nào các vấn đề trên sáng tỏ may ra độc giả sẽ hiểu đúng vấn đề.
Đúng là sở cậy Nguyễn ái Quốc nhưng tên đó không phải là để chỉ Nguyễn Tất Thành mà là tên chung của nhóm viết báo của cụ Phan chu Trinh. Đừng nhận vơ báo đó là của Nguyễn Tất Thành nha ! Do thời kỳ bí mật nên nhiều người ít công khai tên tuổi mà sau này Nguyễn Tât Thành và CSVN lấy đó làm cơ hội gom thành tích cho cá nhân mình! Thái độ đó là ...rất hèn !
Sau này Nguyễn Tât Thành theo CS cũng phải bỏ tên chung Nguyễn Ái Quốc đó đi vì Viêt Kiều Paris không ủng hộ Nguyễn Tất Thành nửa !
Tôi không bao giờ gọi Nguyễn Tất Thành bằng hai cái tên đã rõ là mạo nhận đó là Nguyễn Ái Quốc là tên chung không thể biến thành riêng và Hồ chí Minh là bí danh của cụ Hồ Học Lãm. Phải chờ lịch sử xác định lại cho rõ ràng !
Theo tôi chỉ có phong trào Đông Du và Tây học của cụ Phan Bội Châu và Cường Để với Cụ Phan chu Trinh là còn đúng đến ngày nay mà thôi ! Các ý tưởng khác không có gì hay ho nổi trội xét theo thời điểm bây giờ. Đó là lịch sử để tham khảo và có đúng có sai có cái không áp dụng được. Nếu Cụ Phan chu Trinh mà thật sự nghĩ là Nguyễn Tất Thành thì phải nói là Nguyễn Tất Thành và nếu cụ nghĩ vậy thì đó là cái sai của cụ ! Nguyễn Tất Thành chỉ tham gia thời gian ngắn lộ trình độ kém cụ Phan khuyên đi học thêm nên đã rời nhóm cụ Phan bên Pháp đi làm bồi khách sạn bên Anh đâu có họat động gì mà sở cậy ? Thư Nguyển Tất Thành viết cho cụ Phan nói rõ đang lo học tiếng Anh !
Các cụ làm cách mạng xưa cũng có khuyết điểm giống anh em dân chủ hiện nay. Đó là ai ca tụng ủng hộ lân la như Nguyễn Tất Thành cũng nhận vào phong trào mà không biết chính quan điểm CS của người như Nguyễn Tất Thành đó sẽ làm hại phong trào khuynh đão phong trào ra sao. Cụ Phan Chu Trinh và Phan Bội Châu đều bị Nguyển Tất Thành lợi dụng uy tín và cả ...bán mua !
Anh em tham gia phong trào dân chủ cần có bản lĩnh chánh trị hơn các cụ Phan Bội Châu Phan Chu trinh để tránh tai họa d8ạc tình CS xem vào khiến 'ách CS mang tới tròng vào cổ'mình hay bị 'thí chốt' !
Trần Thị Hồng Sương
Đoạn trích (tiếp):
"Mặc dù họ có khác nhau về nhận định tình hình, chủ trương, đường lối và phương pháp hành động, có lúc họ đã phê phán chỉ trích nhau nhưng họ luôn thống nhất với nhau trên tình cảm yêu nước, thương dân, muốn tìm cách giải phóng đất nước, đưa nhân dân ra khỏi cảnh áp bức lầm than.
Từ điểm xuất phát chủ yếu đó tùy theo bối cảnh lịch sử, đặc biệt là tùy theo thái độ của địch, họ có thể thay đổi cách ứng xử, thậm chí, thay đổi hẳn chủ trương ban đầu của mình.
Một ví dụ điển hình: lịch sử đã chứng kiến sự kiện bạo động vũ trang của Trần Cao Vân, Thái Phiên, Phan Thành Tài... với sự đồng tình của nhà vua trẻ Duy Tân vào tháng 5 năm Bính Thìn (1916)...
...
Chính bản thân Phan Châu Trinh
cũng không khư khư chủ trương ban đầu của mình là "ỷ Pháp cầu tiến bộ, bất bạo động, chỉ kiên trì vận động chính quyền thuộc địa". Qua 14 năm ở Pháp ta thấy ông trên mặt công khai vẫn giữ chủ trương đã tuyên bố ban đầu để giữ được thế hợp pháp và được về nước. Nhưng trong thâm tâm ông đã có nhiều biến chuyển, ông đã tán thành và tin tưởng con đường của Nguyễn Ái Quốc đã chọn. Trong bức thư gửi Nguyễn ngày 18-2-1922, ba năm trước khi về nước, ông đã viết rõ: "Phải dùng lý thuyết nhân quyền để cổ động sĩ khí dân tình, hô hào quốc dân đồng bào đồng tâm hiệp lực, kết đoàn hợp xã, kháng thuế cự sưu, tố giác tham quan lại nhũng, bất hợp tác từ cái này đến cái nọ... cho đến chừng đông tây vỗ bộp mà đoạt lại lợi quyền..." Ông chỉ mới nói đến bạo lực chính trị của quần chúng nhưng ta có thể hiểu là nếu địch dùng vũ lực đàn áp thì thế tất phải tiến đến tổ chức vũ trang để bảo vệthành quả đạt được...
...
Người (Hồ Chí Minh) đã xuất hiện đưa nhân dân lên con đường ấm no hạnh phúc... Người đã xuất hiện trước nhân dân Việt Nam và nhân loại trong một hình ảnh tuyệt vời: yêu nước, yêu nhân dân, quyết tâm giải phóng đất nước đem lại tự do hạnh phúc cho nhân dân và công bằng nhân đạo,
không vận dụng quan điểm giai cấp một cách hẹp hòi, cứng nhắc."
Các đoạn trích trong tài liệu về cụ Phan Châu Trinh:
LỜI ĐẠTcủa Hội đồng trị sự lo đám tang cụ Phan Châu Trinh đạt cho đồng bào ta ở Sài Gòn và khắp cả Trung, Nam, Bắc kỳ.
"Một dân tộc nào mà không biết tôn kính người ái quốc là dân tộc ấy không có lòng ái quốc".
Chương 5:
"Phan Châu Trinh trút hơi thở cuối cùng vào 21 giờ 30 ngày 24-3-1926. Chỉ cách đấy có mấy tiếng, người bạn chí thiết Huỳnh Thúc Kháng mới hối hả bước vào, hai cụ chỉ còn nhìn nhau, cụ Phan còn mỉm miệng cười với bạn và thì thầm lời trăn trối cuối cùng: "Độc lập dân tộc sở cậy NGuyễn Ái Quốc".
Phụ lục IV: Trao đổi với giáo sư Hoàng Xuân Hãn về Phan Châu Trinh tại Paris ngày 25-11-1994:
"Phan Châu Trinh là một nấc thang, một mắt xích trong lịch sử, có nghĩa là nấc thang sau cao hơn nấc thang trước, mắt xích sau có thể có tầm quan trọng và có tầm quyết định hơn những mắt xích trước, nhưng nấc thang và mắt xích trước là không thể thiếu được. Hơn nữa tôi thấy cần nhấn mạnh thêm là: những tư tưởng của Phan Châu Trinh về cơ bản vẫn còn giá trị lớn đối với xã hội ta ngày nay.
Khổ thật. Cứ nói thế này thì nói cả ngày. Tần Thủy Hoàng cũng yêu nước, Hitler cũng yêu nước, Stalin cũng yêu nước... Trước Tour 1920, mọi thứ đều rõ như ban ngày, ai không yêu nước?
Điều đáng nói ở đây là sau Tour 1920, chuyện gì xảy ra?
Trích từ Hành trình "Hành trình yêu nước của Hồ Chí Minh (Kỳ II)"
Nổi danh sau khi đệ trình bản yêu sách 8 điểm, Nguyễn Ái Quốc được gia nhập Đảng Xã Hội Pháp (06/1919). Con đường của anh đến với chủ nghĩa xã hội bắt nguồn từ chủ nghĩa yêu nước, sự phẫn nỗ khi thấy đồng bào anh bị hệ thống tư bản chủ nghĩa mang tính đế quốc bóc lột và chèn ép. Trong mọi cuộc họp với các nhóm thuộc Đảng Xã hội Pháp, Nguyễn Ái Quốc luôn chỉ nói đến vấn đề thuộc địa và kêu gọi giải phóng cho các dân tộc thuộc địa. Không nhận được sự hưởng ứng từ phía những người xã hội Pháp, có lần Nguyễn Ái Quốc đã to tiếng:
“Nếu như các anh không tố cáo chủ nghĩa thực dân, nếu như các anh không đứng về phía các dân tộc thuộc địa, thì làm sao các anh có thể làm cách mạng được?”.
Nguyễn Ái Quốc đi theo con đường của Lenin, ủng hộ việc Đảng Xã hội Pháp gia nhập Quốc tế cộng sản của Lenin cũng vì Lenin ủng hộ việc giải phóng các dân tộc thuộc địa. Lời kêu gọi tại Đại hội Tours cuối tháng 12 năm 1920 đã nói lên trọn vẹn động cơ và mục tiêu chính trị của Nguyễn Ái Quốc: cứu dân tộc.
“Nhân danh toàn nhân loại, nhân danh tất cả những người theo phe xã hội chủ nghĩa cả cánh tả và cánh hữu, chúng tôi kêu gọi các bạn, các đồng chí, hãy cứu lấy chúng tôi”.
## Làm báo để truyền bá tư tưởng cứu nước
Trong thời gian ở Pháp, Nguyễn Ái Quốc rất tích cực làm báo. Bài báo đầu tiên của anh có tiêu đề “Vấn đề bản địa” được đăng trên tờ Nhân đạo ngày 02/08/1919, chỉ trích chính sách của người Pháp ở Đông Dương, đây cũng là chủ đề xuyên suốt trong các bài báo của Nguyễn Ái Quốc sau này.
Năm 1922, Nguyễn Ái Quốc thành lập hẳn một tờ báo riêng có tên “Người Cùng Khổ” để tố cáo sự đàn áp và bóc lột của thực dân. Sử gia Duiker viết:
“Trong những năm sau đó, nhiều nhà nghiên cứu cảm thấy ngỡ ngàng khi thấy một người có sức thu hút cá nhân mạnh mẽ và một nhân cách tinh tế như vậy lại có một lối viết thô mộc và nặng lời đến thế. Tuy nhiên, đây chính là điểm mấu chốt của tính cách của ông và hiệu quả chính trị trong nhiều năm. Không giống như nhiều nhà lãnh đạo Mác-xít khác, Nguyễn Ái Quốc thấy độc giả của mình bao gồm chủ yếu không phải là trí thức mà là dân thường như công nhân, nông dân, binh lính và công chức. Ông không mong muốn gây ấn tượng đối với độc giả bằng cách phô trương trí tuệ uyên bác của mình mà là thông qua cách viết đơn giản và sinh động, ông cố gắng thuyết phục họ.”
Báo chí là phương tiện của Nguyễn Ái Quốc trong cuộc đấu tranh chính trị mà mục tiêu cuối cùng đã được ông khẳng định rõ ràng trong cuộc gặp với Bộ trưởng thuộc địa Pháp năm 1922.
Trước câu hỏi: “Ông thấy cần bất cứ điều gì, tôi luôn sẵn sàng giúp ông. Bây giờ chúng ta đã biết nhau, ông có thể trình bày trực tiếp với tôi”. Nguyễn Ái Quốc đứng dậy và cảm ơn ông Bộ trưởng rồi nói “Mục tiêu chính của cuộc đời tôi và cái mà tôi cần nhất là tự do cho đồng bào tôi. Bây giờ, tôi có thể về nhà được chứ?”.
## Đoạn tuyệt với chủ nghĩa tiến hóa
Mặc dù sống nhiều năm trên đất Pháp nhưng Nguyễn Ái Quốc đã có một quan điểm chính trị khác biệt so với một số nhà yêu nước khác như Phan Chu Trinh. Trong khi Phan Chu Trinh muốn đấu tranh cải biến xã hội theo con đường tiến hóa, vẫn dựa một phần vào nước Pháp, Nguyễn Ái Quốc lại ngày càng có xu hướng đi theo con đường cách mạng của Lenin. Ông nói:
“Tại sao 20 triệu đồng bào ta lại không làm gì để buộc chính phủ Pháp phải đối xử với chúng ta như người đối với người? Chúng ta là con người và chúng ta phải sống như con người. Bất kỳ ai không muốn đối xử với chúng ta như vậy đều là kẻ thù của chúng ta. Chúng ta không muốn sống chung với họ trên trái đất này. Nếu họ không muốn sống chung với ta như với con người, thì cuộc sống của chúng ta sẽ bị xúc phạm và trở rất nhục nhã trên trái đất này”.
Quan điểm cách mạng của Nguyễn Ái Quốc cũng gặp phải không ít sự phản đối. Ngay chính Phan Chu Trinh cũng đã từng phản biện Nguyễn Ái Quốc rằng: “Anh muốn 20 triệu đồng bào của chúng ta phải làm gì khi mà trong tay họ không có chút vũ khí nào, nhưng lại muốn thách thức vũ khí khủng khiếp của người châu Âu. Tại sao chúng ta lại tự sát một cách vô ích như vậy?”
Nhưng về sau, chính Phan Chu Trinh lại là người bênh vực Nguyễn Ái Quốc trước những lời chỉ trích, cụ Phan hiểu một điều quan trọng nhất rằng mọi suy nghĩ và hành động của chàng thanh niên trẻ tuổi Nguyễn Ái Quốc khi ấy đều xuất phát từ “một trái tim yêu nước”.
Trong một bức thư gửi cho người quen, Ông Trinh kết luận, “cháu Quốc đã lựa chọn con đường khó khăn và riêng để giải phóng đồng bào mình. Mọi người phải tôn trọng trái tim đầy nhiệt huyết của cháu”.

X-Generator: Drupal 7 (http://drupal.org)

Cache-Control: max-age=0, no-cache


text:
Hình ảnh Samsung Galaxy S II trắng bản quốc tế đầu tiên tại Việt Nam
Thảo luận trong '[Android] Tin tức - Đánh giá' bắt đầu bởi cellphone_uk, 10/9/11. Trả lời: 337, Xem: 59982.
Trang 1 / 17
Thảo luận trong '[Android] Tin tức - Đánh giá' bắt đầu bởi cellphone_uk, 10/9/11. Trả lời: 337, Xem: 59982.

markdown:
# Hình ảnh Samsung Galaxy S II trắng bản quốc tế đầu tiên tại Việt Nam
Thảo luận trong '
[[Android] Tin tức - Đánh giá](forums/android-tin-tuc-danh-gia.151/)' bắt đầu bởi [cellphone_uk](members/cellphone_uk.193812/), [10/9/11](threads/hinh-anh-samsung-galaxy-s-ii-trang-ban-quoc-te-dau-tien-tai-viet-nam.840048/).
Trả lời: 337, Xem: 59982.
Trang 1 / 17
Thảo luận trong '
[[Android] Tin tức - Đánh giá](forums/android-tin-tuc-danh-gia.151/)' bắt đầu bởi [cellphone_uk](members/cellphone_uk.193812/), [10/9/11](threads/hinh-anh-samsung-galaxy-s-ii-trang-ban-quoc-te-dau-tien-tai-viet-nam.840048/).
Trả lời: 337, Xem: 59982.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: LiteSpeed

Connection: close

Content-Encoding: gzip

Vary: User-Agent

Cache-control: private, max-age=0

Set-Cookie: xf_session=090dbe782f23d3f2f5a75be248613518; path=/; secure; httponly

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


text:
Sau việc treo thưởng “100 tỉ đồng” cho người nào chứng minh vợ mình vay tiền ngân hàng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Cty cổ phần Đại Nam (Bình Dương) Huỳnh Uy Dũng lại “làm nóng” dư luận, khi tuyên bố xây dựng 17 ngôi đền thờ Đại Nam ở các tỉnh, thành. PV Lao Động đã có cuộc trò chuyện cùng ông Huỳnh Uy Dũng.
- Dư luận đang xôn xao chuyện ông chuyển hộ khẩu từ Bình Dương về TPHCM. Điều gì khiến ông hành động như vậy, trong khi ông đã gắn bó với Bình Dương hơn 30 năm? Và, năm 2013 được xem là rất khó khăn, ông lại chọn là năm để đưa DN lên sàn chứng khoán, liệu có quá phiêu lưu?
– Tôi xuất thân từ quê nghèo Bình Định, vào chọn Bình Dương làm quê hương thứ hai để lập nghiệp. Thấm thía cái sự nghèo hèn, tôi đã nỗ lực vươn lên. Với bao nhọc nhằn, cay đắng, mới có được hôm nay… Việc chuyển khẩu về TPHCM là lẽ thường. Từ hôm nay, tôi chỉ là nhà đầu tư, chứ không còn là công dân của tỉnh Bình Dương nữa. Tôi cảm ơn người dân Bình Dương đã ủng hộ, thương yêu tôi suốt nhiều năm qua. Tới giờ này, tôi có thể nói rằng với những gì có được, vợ chồng tôi phải vượt bao nỗi đoạn trường cay đắng…
Hiện Cty của tôi không nợ nần ai một đồng xu nào. Việc đưa một phần kinh doanh của Cty Đại Nam trở thành DN đại chúng, niêm yết trên sàn chứng khoán cũng là lúc vợ chồng tôi muốn mang những gì mình đang có để cống hiến cho cộng đồng, xã hội. Sau khi Cty Đại Nam lên sàn chứng khoán, với số tiền thoái vốn, tôi sẽ dùng vào việc xây dựng 17 ngôi đền thờ (tương tự như đền Đại Nam), để dâng hiến cho các địa phương trên cả nước. Trong việc này, vợ tôi luôn ủng hộ và xác nhận rằng, số tiền trên chỉ dùng vào việc xây đền, nhằm thỏa mãn ước nguyện, tâm huyết của tôi bao lâu nay.
- Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, liệu ý tưởng trên của ông có… điên rồ?
– Nhiều năm qua, không ít người vẫn bảo tôi “điên” đấy thôi. “Điên” để có những KCN Sóng Thần 1, Sóng Thần 2, Sóng Thần 3 đầu tiên của VN và cả khu du lịch Đại Nam to lớn như hiện nay. Có lẽ tôi sẽ tiếp tục “điên” để thực hiện bằng được những ngôi đền cho các thế hệ sau. Có một thời, tôi không có gì, nhưng tôi đã dám mơ ước và thực hiện được ước mơ, hoài bão của mình. Giờ đây, cái tôi đang có đủ để cho tôi thực hiện những ước mơ to lớn hơn.
- Gần đây, có không ít DN lớn, những đại gia tên tuổi bị cuốn vào vòng phá sản, nợ nần…; vậy mà DN của ông lại không nợ nần, bản thân ông chẳng lo lắng gì, chỉ ngày đêm viết sách, làm thơ, hơn là bù đầu vào… kinh doanh. Bí quyết nào giúp ông thoát khỏi “vòng xoáy” nguy hiểm ấy?
– Trước đây, tôi cũng lao đầu vào làm, không biết đâu là điểm dừng. Nhưng vợ tôi xuất hiện đúng lúc, khi những người thân thiết nhất đã quay lưng lại với tôi. Cô ấy đã thức tỉnh tôi. Và, cô ấy tiếp tục hành trình gian khổ với tôi. Vợ tôi đã hy sinh và đóng góp rất nhiều cho tôi. Nếu không có cô ấy thì hôm nay không có một khu du lịch Đại Nam. Tôi cũng không có cơ hội thanh thản như hiện nay và biết đâu, Cty Đại Nam cũng đang nợ nần chồng chất…
Sống ở đời, nếu “cho đi” là niềm hạnh phúc, thì vợ chồng tôi chung quan điểm. Vợ tôi luôn ủng hộ tôi. Đó là điều tôi hạnh phúc nhất để thực hiện các hoài bão còn lại. Tôi sống rất đơn giản; càng đơn giản, càng thấy rõ con người mình. Bố mẹ tôi ngày xưa rất nghèo nên tôi không được học hành tử tế; nhưng tôi ra thương trường sớm, kinh nghiệm trường đời cho tôi nhiều vốn sống.
Tôi nghĩ ra điều gì, tôi cứ bám theo suy nghĩ đó mà đi tới, không biết đâu là bến, là bờ. Vì vậy, có những cái tôi nghĩ, tôi làm… không giống ai, nên bị người đời cho là “khùng”. Song, có khi lại là kỳ diệu. Thí dụ, khi xây dựng khu du lịch Đại Nam, ai cũng cho tôi điên rồ. Nhưng trong giấc ngủ, tôi vẫn mơ thấy đền thờ Đại Nam. Tôi càng quyết tâm làm, không ai cản ngăn được tôi. Có ai biết, công trình này không tốn tiền thiết kế. Tất cả do tôi nghĩ ra và tôi đã làm, quên cả ngày đêm.
Khi xây dựng đền Đại Nam, tôi như thực hiện sứ mệnh cho đời sau, như có ai mách bảo: “Hãy bước đi thì sẽ tới. Lúc khó khăn xảy ra thì may mắn sẽ xuất hiện”. Một niềm tin bất diệt luôn nhắc nhở tôi rằng đừng bao giờ gục ngã. Và, niềm tin đó đã giúp tôi không hề thất bại. Điều kỳ diệu đó, tôi khó lý giải, nhưng nói về phương diện tâm linh, thì chỉ có trời đất biết.
- Nhắc tới ông, với biệt danh “Dũng lò vôi”, người đời nghĩ ngay tới một doanh nhân rất thành công, có nhiều tiền bạc, của cải v.v… Ông quan niệm như thế nào về của cải, vật chất?
– Với tôi, kinh doanh ra tiền chỉ là phương tiện, chứ không phải là mục tiêu của cuộc đời con người. Tôi không hoang phí trên đồng tiền, vì tôi hiểu tiền bạc gây ra cho chúng ta nhiều cảm xúc: Vui mừng, hân hoan, cay đắng, tủi nhục lẫn xót xa…; nên khi có tiền, tôi luôn nghĩ đến giúp đỡ cho xã hội, cho cộng đồng.
Thú thật, hơn 10 năm qua tôi đã rời xa chốn thương trường, mọi việc kinh doanh của DN đều do cấp dưới. Tôi nghiệm ra có 4 “cái không” trong cuộc đời này là: Không ai có thể làm hết việc ở đời; không ai có thể ăn hết món ngon, vật lạ trên đời; không ai có thể xài hết những thứ xa xỉ trên đời; và cuối cùng, chết đi, không ai mang theo được thứ gì trên đời này. Tôi đã trải qua thời gian dài, với bao thử thách nghiệt ngã của số phận; tuy nhiên, trong phúc có họa, trong họa lại có phúc. Đến giờ phút này, hạnh phúc nhất đối với vợ chồng tôi là sự ra đời của cậu con trai mới hơn 4 tháng tuổi.
Vợ chồng tôi không hề oán hận bất cứ điều gì, chỉ mong sống một cuộc sống bình yên để có cơ hội tiếp tục thực hiện những ước mơ, hoài bão mà chúng tôi coi như là lẽ sống. Đó là cống hiến, là “cho đi” những gì mình may mắn có được cho cộng đồng, xã hội. Tôi đã chọn cho mình một chân lý sống: “Lấy vật chất làm của, của sẽ rời xa ta. Lấy phúc đức làm của, của theo ta vạn đời”.
– Xin cảm ơn ông đã dành cho Báo Lao Động cuộc trò chuyện này!
Theo Lao Động

markdown:
**Sau việc treo thưởng “100 tỉ đồng” cho người nào chứng minh vợ mình vay tiền ngân hàng, Chủ tịch HĐQT kiêm Tổng giám đốc Cty cổ phần Đại Nam (Bình Dương) Huỳnh Uy Dũng lại “làm nóng” dư luận, khi tuyên bố xây dựng 17 ngôi đền thờ Đại Nam ở các tỉnh, thành. PV Lao Động đã có cuộc trò chuyện cùng ông Huỳnh Uy Dũng.** *- Dư luận đang xôn xao chuyện ông chuyển hộ khẩu từ Bình Dương về TPHCM. Điều gì khiến ông hành động như vậy, trong khi ông đã gắn bó với Bình Dương hơn 30 năm? Và, năm 2013 được xem là rất khó khăn, ông lại chọn là năm để đưa DN lên sàn chứng khoán, liệu có quá phiêu lưu?*
– Tôi xuất thân từ quê nghèo Bình Định, vào chọn Bình Dương làm quê hương thứ hai để lập nghiệp. Thấm thía cái sự nghèo hèn, tôi đã nỗ lực vươn lên. Với bao nhọc nhằn, cay đắng, mới có được hôm nay… Việc chuyển khẩu về TPHCM là lẽ thường. Từ hôm nay, tôi chỉ là nhà đầu tư, chứ không còn là công dân của tỉnh Bình Dương nữa. Tôi cảm ơn người dân Bình Dương đã ủng hộ, thương yêu tôi suốt nhiều năm qua. Tới giờ này, tôi có thể nói rằng với những gì có được, vợ chồng tôi phải vượt bao nỗi đoạn trường cay đắng…
Hiện Cty của tôi không nợ nần ai một đồng xu nào. Việc đưa một phần kinh doanh của Cty Đại Nam trở thành DN đại chúng, niêm yết trên sàn chứng khoán cũng là lúc vợ chồng tôi muốn mang những gì mình đang có để cống hiến cho cộng đồng, xã hội. Sau khi Cty Đại Nam lên sàn chứng khoán, với số tiền thoái vốn, tôi sẽ dùng vào việc xây dựng 17 ngôi đền thờ (tương tự như đền Đại Nam), để dâng hiến cho các địa phương trên cả nước. Trong việc này, vợ tôi luôn ủng hộ và xác nhận rằng, số tiền trên chỉ dùng vào việc xây đền, nhằm thỏa mãn ước nguyện, tâm huyết của tôi bao lâu nay.
*- Trong bối cảnh kinh tế khó khăn, liệu ý tưởng trên của ông có… điên rồ?*
– Nhiều năm qua, không ít người vẫn bảo tôi “điên” đấy thôi. “Điên” để có những KCN Sóng Thần 1, Sóng Thần 2, Sóng Thần 3 đầu tiên của VN và cả khu du lịch Đại Nam to lớn như hiện nay. Có lẽ tôi sẽ tiếp tục “điên” để thực hiện bằng được những ngôi đền cho các thế hệ sau. Có một thời, tôi không có gì, nhưng tôi đã dám mơ ước và thực hiện được ước mơ, hoài bão của mình. Giờ đây, cái tôi đang có đủ để cho tôi thực hiện những ước mơ to lớn hơn.
*- Gần đây, có không ít DN lớn, những đại gia tên tuổi bị cuốn vào vòng phá sản, nợ nần…; vậy mà DN của ông lại không nợ nần, bản thân ông chẳng lo lắng gì, chỉ ngày đêm viết sách, làm thơ, hơn là bù đầu vào… kinh doanh. Bí quyết nào giúp ông thoát khỏi “vòng xoáy” nguy hiểm ấy?*
– Trước đây, tôi cũng lao đầu vào làm, không biết đâu là điểm dừng. Nhưng vợ tôi xuất hiện đúng lúc, khi những người thân thiết nhất đã quay lưng lại với tôi. Cô ấy đã thức tỉnh tôi. Và, cô ấy tiếp tục hành trình gian khổ với tôi. Vợ tôi đã hy sinh và đóng góp rất nhiều cho tôi. Nếu không có cô ấy thì hôm nay không có một khu du lịch Đại Nam. Tôi cũng không có cơ hội thanh thản như hiện nay và biết đâu, Cty Đại Nam cũng đang nợ nần chồng chất…
Sống ở đời, nếu “cho đi” là niềm hạnh phúc, thì vợ chồng tôi chung quan điểm. Vợ tôi luôn ủng hộ tôi. Đó là điều tôi hạnh phúc nhất để thực hiện các hoài bão còn lại. Tôi sống rất đơn giản; càng đơn giản, càng thấy rõ con người mình. Bố mẹ tôi ngày xưa rất nghèo nên tôi không được học hành tử tế; nhưng tôi ra thương trường sớm, kinh nghiệm trường đời cho tôi nhiều vốn sống.
Tôi nghĩ ra điều gì, tôi cứ bám theo suy nghĩ đó mà đi tới, không biết đâu là bến, là bờ. Vì vậy, có những cái tôi nghĩ, tôi làm… không giống ai, nên bị người đời cho là “khùng”. Song, có khi lại là kỳ diệu. Thí dụ, khi xây dựng khu du lịch Đại Nam, ai cũng cho tôi điên rồ. Nhưng trong giấc ngủ, tôi vẫn mơ thấy đền thờ Đại Nam. Tôi càng quyết tâm làm, không ai cản ngăn được tôi. Có ai biết, công trình này không tốn tiền thiết kế. Tất cả do tôi nghĩ ra và tôi đã làm, quên cả ngày đêm.
Khi xây dựng đền Đại Nam, tôi như thực hiện sứ mệnh cho đời sau, như có ai mách bảo: “Hãy bước đi thì sẽ tới. Lúc khó khăn xảy ra thì may mắn sẽ xuất hiện”. Một niềm tin bất diệt luôn nhắc nhở tôi rằng đừng bao giờ gục ngã. Và, niềm tin đó đã giúp tôi không hề thất bại. Điều kỳ diệu đó, tôi khó lý giải, nhưng nói về phương diện tâm linh, thì chỉ có trời đất biết.
*- Nhắc tới ông, với biệt danh “Dũng lò vôi”, người đời nghĩ ngay tới một doanh nhân rất thành công, có nhiều tiền bạc, của cải v.v… Ông quan niệm như thế nào về của cải, vật chất?*
– Với tôi, kinh doanh ra tiền chỉ là phương tiện, chứ không phải là mục tiêu của cuộc đời con người. Tôi không hoang phí trên đồng tiền, vì tôi hiểu tiền bạc gây ra cho chúng ta nhiều cảm xúc: Vui mừng, hân hoan, cay đắng, tủi nhục lẫn xót xa…; nên khi có tiền, tôi luôn nghĩ đến giúp đỡ cho xã hội, cho cộng đồng.
Thú thật, hơn 10 năm qua tôi đã rời xa chốn thương trường, mọi việc kinh doanh của DN đều do cấp dưới. Tôi nghiệm ra có 4 “cái không” trong cuộc đời này là: Không ai có thể làm hết việc ở đời; không ai có thể ăn hết món ngon, vật lạ trên đời; không ai có thể xài hết những thứ xa xỉ trên đời; và cuối cùng, chết đi, không ai mang theo được thứ gì trên đời này. Tôi đã trải qua thời gian dài, với bao thử thách nghiệt ngã của số phận; tuy nhiên, trong phúc có họa, trong họa lại có phúc. Đến giờ phút này, hạnh phúc nhất đối với vợ chồng tôi là sự ra đời của cậu con trai mới hơn 4 tháng tuổi.
Vợ chồng tôi không hề oán hận bất cứ điều gì, chỉ mong sống một cuộc sống bình yên để có cơ hội tiếp tục thực hiện những ước mơ, hoài bão mà chúng tôi coi như là lẽ sống. Đó là cống hiến, là “cho đi” những gì mình may mắn có được cho cộng đồng, xã hội. Tôi đã chọn cho mình một chân lý sống: “Lấy vật chất làm của, của sẽ rời xa ta. Lấy phúc đức làm của, của theo ta vạn đời”.
– Xin cảm ơn ông đã dành cho Báo Lao Động cuộc trò chuyện này!
Theo Lao Động

WARC-Truncated: length

Server: nginx

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Vary: Accept-Encoding