text:
Kỷ Than đá
Kỷ Than Đá, kỷ Thạch Thán hay Kỷ Cacbon (Carboniferous) là một đơn vị phân chia chính trong niên đại địa chất, kéo dài từ khi kết thúc kỷ Devon, vào khoảng 359,2 ± 2,5 triệu năm trước (Ma) tới khi bắt đầu kỷ Permi vào khoảng 299,0 ± 0,8 triệu năm trước (theo ICS, 2004). Giống như phần lớn các thời kỳ địa chất cổ khác, các tầng đá xác định điểm bắt đầu và kết thúc của kỷ này được xác định khá tốt, nhưng niên đại chính xác thì vẫn không chắc chắn trong phạm vi 5–10 triệu năm. Tên gọi trong một số ngôn ngữ để chỉ kỷ Than đá (carboniferous) có nguồn gốc từ tiếng Latinh để chỉ than đá là carbo, do các tầng than đá rộng lớn có niên đại vào thời kỳ này được tìm thấy tại khu vực miền tây châu Âu cũng như trên toàn thế giới. Một phần ba thời kỳ đầu tiên của kỷ này được gọi là thế Mississippi, còn khoảng thời gian còn lại được gọi là thế Pennsylvania. Các loài cây thuộc ngành Thông đã xuất hiện trong thời kỳ quan trọng và biết rõ này.
Phân chia[sửa | sửa mã nguồn]
Kỷ Than Đá thông thường được chia thành các thế Pennsylvania (muộn) và Mississippi (sớm). Các tầng động vật từ trẻ nhất tới già nhất, cùng với một số đơn vị phân chia nhỏ của chúng, là:
- Pennsylvania muộn: tầng Gzhel (muộn nhất)
- Noginsk/Virgilia
- Pennsylvania muộn: tầng Kasimov
- Klazminski
- Dorogomilovks/Virgilia
- Chamovnichesk/Cantabria/Missouri
- Krevyakinsk/Cantabria/Missouri
- Pennsylvania giữa: tầng Moskva
- Myachkovsk/Bolsov/Desmoinesia
- Podolsk/Desmoinesia
- Kashirsk/Atokan
- Vereisk/Bolsov/Atokan
- Pennsylvania sớm: tầng Bashkiria/Morrowan
- Melekessk/Duckmantia
- Cheremshansk/Langsettia
- Yeadonia
- Marsdenia
- Kinderscoutia
- Mississippi muộn: tầng Serpukhov
- Alportia
- Chokieria/Chesteria/Elviria
- Arnsbergia/Elviria
- Pendleia
- Mississippi giữa: tầng Visé
- Brigantia/St. Genevieve/Gasperia/Chesteria
- Asbia/Meramecia
- Holkeria/Salem
- Arundia/Warsaw/Meramecia
- Chadia/Keokuk/Osagea/Osage
- Mississippi sớm: tầng Tournai (cổ nhất)
- Ivoria/Osagea/Osage
- Hastaria/Kinderhookia/Chautauquan/Chouteau
Cổ địa lý học[sửa | sửa mã nguồn]
Sự sụt giảm tổng thể của mực nước biển vào cuối kỷ Devon đã bị đảo ngược lại vào đầu kỷ Than Đá; điều này tạo ra một loạt các biển rộng nằm trên thềm lục địa và các trầm tích cacbonat của thế Mississippi[1]. Cùng với đó là sự sụt giảm nhiệt độ ở khu vực cực nam Trái Đất; các vùng đất phía nam của đại lục Gondwana đã bị đóng băng trong suốt kỷ này, mặc dù người ta vẫn chưa chắc chắn rằng các lớp băng là lưu lại từ thời kỳ kỷ Devon hay không phải vậy[2]. Các điều kiện như vậy dường như có rất ít ảnh hưởng tới các khu vực nằm sâu trong vùng nhiệt đới, tại đó các đầm lầy than đá tốt tươi đã phát triển thịnh vượng trong phạm vi 30 độ của các sông băng ở xa nhất về phía bắc[3].
Sự sụt giảm mực nước biển vào giữa kỷ Than Đá đã làm lắng đọng các kết quả của sự tuyệt chủng chính trong đại dương, trong đó ảnh hưởng tới các loài huệ biển (lớp Crinoidea) và cúc đá (phân lớp Ammonoidea) đặc biệt trầm trọng[2]. Sự sụt giảm mực nước biển này cùng với sự phân vỉa không chỉnh hợp đi kèm tại Bắc Mỹ đã chia tách thế Mississippi ra khỏi thế Pennsylvania[2].
Kỷ Than Đá là thời kỳ của các hoạt động kiến tạo núi tích cực, do siêu lục địa Pangaea đã hình thành. Các lục địa phía nam vẫn gắn kết cùng nhau trong siêu lục địa Gondwana, nó va chạm với Bắc Mỹ-châu Âu (Laurussia) dọc theo đường phân chia ngày nay thuộc về miền đông Bắc Mỹ. Sự va chạm lục địa này tạo ra kết quả là kiến tạo sơn Hercynian tại châu Âu và kiến tạo sơn Allegheny tại Bắc Mỹ; nó cũng kéo dài dãy núi Appalaches mới nổi lên về phía tây nam thành dãy núi Ouachita[4]. Cùng trong khoảng thời gian này, phần lớn của phía đông mảng kiến tạo Á-Âu ngày nay cũng gắn nó với châu Âu dọc theo đường phân chia dãy núi Ural. Phần lớn của siêu lục địa Pangaea trong đại Trung Sinh vào thời gian này đã được gắn kết với nhau, mặc dù các lục địa Hoa Bắc (nó có lẽ đã va chạm vào cuối kỷ Than Đá), và Hoa Nam vẫn còn tách rời khỏi Laurasia. Pangaea vào cuối kỷ Than Đá có hình dạng tương tự chữ "O".
Khi đó có hai đại dương chính – đó là Panthalassa bao quanh Pangaea và Paleo-Tethys nằm bên trong chữ "O" của siêu lục địa Pangaea. Các đại dương nhỏ khác đang co lại và cuối cùng bị khép kín – bao gồm: đại dương Rheic (bị khép lại do sự kết hợp của Nam và Bắc Mỹ), đại dương nhỏ và nông là đại dương Ural (bị khép lại do sự va chạm của các lục địa Baltica và Siberi, tạo thành dãy núi Ural) cùng đại dương Proto-Tethys (bị khép lại do sự va chạm của các lục địa Hoa Bắc và Siberi/Kazakhstania.
Đá và than[sửa | sửa mã nguồn]
Các lớp đá kỷ Than Đá tại châu Âu và miền đông Bắc Mỹ chủ yếu bao gồm các chuỗi lặp lại của các lớp đá vôi, sa thạch, đá phiến sét và than đá, được biết đến như là "cyclothems" tại Hoa Kỳ và "coal measures" tại Anh[5]. Tại Bắc Mỹ, các tầng đá thời kỳ đầu kỷ Than Đá chủ yếu là đá vôi nguồn gốc đại dương, giải thích cho sự phân chia kỷ Than Đá thành hai thời kỳ trong các hệ thống Bắc Mỹ. Các lớp than đá kỷ Than Đá cung cấp phần lớn nguồn nhiên liệu cho việc sản xuất năng lượng trong thời kỳ Cách mạng công nghiệp và vẫn còn tầm quan trọng kinh tế lớn trong thời kỳ ngày nay.
Các trầm tích than đá lớn trong kỷ Than Đá chủ yếu là do hai yếu tố. Yếu tố đầu tiên trong số này là sự xuất hiện của các cây thân gỗ có vỏ (và cụ thể là sự tiến hóa của các sợi lignin trong vỏ). Yếu tố thứ hai là các mực nước biển thấp hơn đã diễn ra trong kỷ Than Đá khi so sánh với các mức tương tự của kỷ Devon. Điều này đã cho phép sự phát triển của các đầm lầy và rừng rộng lớn vùng đất thấp tại Bắc Mỹ và châu Âu. Một số học giả đưa ra giả thuyết rằng một lượng lớn gỗ đã bị chôn vùi trong thời kỳ này là do các động vật và các vi khuẩn phân hủy vẫn chưa kịp tiến hóa để có thể tiêu hóa được lignin một cách có hiệu quả. Sự chôn vùi rộng lớn của cacbon sản xuất sinh học đã dẫn tới sự tạo thành một lượng ôxy dư thừa trong khí quyển; người ta ước tính khi đó nồng độ ôxy có thể lên cao tới 35% so với chỉ khoảng 21% ngày nay [1]. Mức ôxy cao này có lẽ đã làm gia tăng các hoạt động cháy rừng cũng như tạo ra các loài côn trùng và động vật lưỡng cư khổng lồ.
Tại miền đông Bắc Mỹ, các tầng trầm tích đại dương phổ biến hơn trong các phần cổ hơn của thời kỳ này khi so sánh với các phần trẻ hơn gần như là không có mặt vào cuối kỷ Than Đá. Sự sống đại dương khi đó đặc biệt giàu các loài huệ biển và các loài khác trong cùng ngành Da gai (Echinodermata). Các loài thuộc ngành Tay cuộn (Brachiopoda) là rất phổ biến trong khi các loài trùng ba thùy (lớp Trilobita) trở thành ít phổ biến. Trên đất liền, các quần thể lớn và đa dạng của thực vật đã tồn tại. Các loài động vật có xương sống trên đất liền bao gồm cả các loài động vật lưỡng cư lớn.
Sự sống[sửa | sửa mã nguồn]
Động vật[sửa | sửa mã nguồn]
Động vật không xương sống[sửa | sửa mã nguồn]
Đại dương[sửa | sửa mã nguồn]
Trong lòng đại dương phần lớn các nhóm quan trọng nhất là trùng lỗ (ngành Foraminifera), san hô (lớp Anthozoa), động vật hình rêu (ngành Bryozoa), tay cuộn, cúc đá, da gai (ngành Echinodermata, đặc biệt là huệ biển) và cá mập và các họ hàng của nó (lớp Chondrichthyes).
Lần đầu tiên các loài trùng lỗ chiếm phần đáng kể trong quần động vật đại dương. Các loài trong chi Fusulina và các họ hàng của nó rất phổ biến tại khu vực ngày nay là Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Bắc Mỹ; các chi quan trọng khác còn có Valvulina, Endothyra, Archaediscus và Saccam
Các lớp vỏ cực nhỏ của các trùng tia (ngành Radiolaria) được tìm thấy trong các lớp đá phiến silic với niên đại thuộc thời kỳ này tại Culm thuộc Devonshire và Cornwall cũng như tại Nga, Đức và một số nơi khác.
Các loài thân lỗ (ngành Porifera) được biết đến từ các gai nhỏ và dây neo, chúng bao gồm các dạng khác nhau như bọt biển đá vôi (Cotyliscus) và Girtycoelia, cùng quần thể bọt biển kính bất thường (Titusvillia).
Cả san hô tạo đá ngầm lẫn san hô đơn độc đều đa dạng hóa và thịnh vượng; chúng bao gồm các dạng san hô bốn tia (bộ Rugosa, chẳng hạn các chi Canina, Corwenia, Neozaphrentis), san hô lạ và san hô vách đáy (bộ Tabulata, chẳng hạn các chi Chaetetes, Chladochonus, Michelinia).
Các loài Conularida chủ yếu thuộc chi Conularia
Động vật hình rêu (Bryozoa) phổ biến tại một số khu vực; Fenestellids bao gồm Fenestella, Polypora và Archimedes khác thường, được đặt tên như vậy là do hình dạng của chúng giống như bơm vít xoắn Archimedes.
Động vật tay cuộn (ngành Brachiopoda) cũng phổ biến; chúng bao gồm các loài trong bộ Productida, một số trong chúng (chẳng hạn chi Gigantoproductus) đạt tới kích thước rất lớn (đối với động vật tay cuộn) và có lớp vỏ rất dày, trong khi các loài khác như chi Chonetes lại rất ít biến đổi. Các bộ Athyridida, Spiriferida, Rhynchonellida và Terebratulida cũng rất phổ biến. Các dạng không có đốt bao gồm Discina và Crania. Một vài loài và chi có sự phân bổ rất rộng với các biến thái rất nhỏ.
Các loài giun đốt (ngành Annelida) như Spirorbis và Serpulites là các hóa thạch phổ biến trong một số tầng.
Trong số các động vật thân mềm (ngành Mollusca), các loài thuộc lớp Vỏ hai mảnh (Bivalvia) vẫn tiếp tục gia tăng về số lượng và tầm quan trọng. Các chi điển hình bao gồm Aviculopecten, Posidonomya, Nucula, Carbonicola, Edmondia và Modiola. Các loài trong chi Conocardium là phổ biến nhất của lớp Rostroconchia. Lớp Chân bụng (Gastropoda) cũng đông đảo, bao gồm các chi Murchisonia, Euomphalus, Naticopsis. Các đại diện của phân lớp Nautiloidea của lớp Chân đầu (Cephalopoda) được đại diện bởi các loài cuộn chặt trong bộ Nautilida, với các dạng vỏ thẳng và vỏ cong ngày càng hiếm. Các loài thuộc bộ Goniatitida của phân lớp Ammonoidea là phổ biến.
Trùng ba thùy đã hiếm thấy, chỉ còn lại các loài thuộc bộ Proetida. Các chi của phân lớp Tôm hạt (Ostracoda) như Cythere, Kirkbya và Beyrichia là phổ biến.
Trong số các động vật da gai, nhóm huệ biển là phổ biến nhất. Các bụi dày dưới biển của các loài huệ biển thân dài dường như đã phát triển thịnh vượng trong các biển nông, và các dấu tích còn lại của chúng được hợp nhất lại thành các tầng đá dày. Các chi đáng chú ý là Cyathocrinus, Woodocrinus và Actinocrinus. Các động vật da gai như Archaeocidaris và Palaeechinus cũng có mặt. Lớp Chồi biển (Blastoidea), bao gồm Pentreinitidae và Codasteridae về bề ngoài rất giống huệ biển trong việc có thân dài gắn với đáy biển, đạt được sự phát triển tối đa trong thời kỳ này.
Nước ngọt và lợ[sửa | sửa mã nguồn]
Các động vật không xương sống nước ngọt kỷ Than Đá bao gồm các loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ sống trong các vùng nước ngọt và lợ, chẳng hạn Anthracomya, Naiadiles và Carbonicola. Các loài động vật giáp xác như Bairdia, Carbonia, Estheria, Acanthocaris, Dithyrocaris và Anthrapalaemon cũng đa dạng hóa.
Lớp Eurypterida cũng đa dạng hóa và được đại diện bằng các chi như Eurypterus, Glyptoscorpius, Anthraconectes, Megarachne (nguyên thủy được diễn giải sai thành nhện khổng lồ) và Hibbertopterus đặc biệt lớn. Nhiều loài trong số này có cuộc sống lưỡng cư.
Môi trường nước mặn và nước lợ thường xuyên biến đổi qua lại đã tạo ra các nhóm có khả năng sống trong cả môi trường nước mặn lẫn môi trường nước lợ/ngọt như Lingula, Orbiculoidea và Productus và chúng được tìm thấy trong các tầng hóa thạch mỏng, được biết đến như là các dải đại dương.
Đất liền[sửa | sửa mã nguồn]
Các dấu tích hóa thạch của các loài côn trùng (lớp Insecta), động vật nghìn chân (phân ngành Myriapoda) và nhện (lớp Arachnida) hít thở không khí được biết đến vào cuối kỷ Than Đá, nhưng không thấy có từ đầu kỷ này. Tuy nhiên, sự đa dạng của chúng khi chúng xuất hiện cho thấy các loài động vật chân khớp này đã rất phát triển và đông đảo về số lượng. Kích thước lớn của chúng có thể là do sự ẩm ướt của môi trường (chủ yếu là các cánh rừng dương xỉ đầm lầy) và một thực tế là khi đó nồng độ ôxy trong khí quyển đã ở mức 40% cao hơn so với ngày nay, đòi hỏi ít hơn các nỗ lực để thở và cho phép các động vật chân khớp phát triển với kích thước to lớn hơn. Trong số các nhóm côn trùng có các loài thuộc Syntonopterodea là các họ hàng của phù du (bộ Ephemeroptera) ngày nay, hay côn trùng có mỏ (siêu bộ Palaeodictyopteroidea) to lớn rất phổ biến và hút nhựa cây, các loài côn trùng ăn thịt to lớn thuộc bộ Protodonata (giống như chuồn chuồn ngày nay), các loài côn trùng ăn cỏ đa dạng thuộc bộ Côn trùng tiền có cánh ("Protorthoptera"), và hàng loạt côn trùng dạng gián, mối, bọ ngựa (siêu bộ Dictyoptera) cơ sở (tổ tiên của gián - bộ Blattaria). Nhiều mẫu vật côn trùng thu được từ các vùng mỏ than ở Saarbruck và Commentry, cũng như trong các thân rỗng của các cây hóa thạch tại Nova Scotia. Tại một vài vùng mỏ than tại Anh người ta đã thu được các mẫu vật còn tốt: Một loài trong chi Archaeoptitus, thu được từ các mỏ than vùng Derbyshire có sải cánh dài trên 35 cm; một vài mẫu vật (chi Brodia) vẫn còn giữ được dấu vết của màu cánh lấp lánh. Tại Nova Scotian người ta thu được trong các thân cây các loài ốc sên sống trên đất liền (các chi Archaeozonites, Dendropupa).
Cá[sửa | sửa mã nguồn]
Nhiều loại cá sinh sống trong các vùng biển kỷ Than Đá; chủ yếu là cá mập, cá đuối và các họ hàng của chúng (phân lớp Elasmobranchii). Chúng bao gồm một số loài, như chi Psammodus, với các răng mọc dày dặc thích hợp cho việc nghiền nát các lớp vỏ của động vật tay cuộn, động vật giáp xác và các sinh vật biển khác. Các loài cá mập khác có răng sắc nhọn, như chi Symmoriida. Một số như nhóm petalodont, có răng kỳ dị hình xycloit. Phần lớn các loài cá mập sống ngoài biển, nhưng nhóm Xenacanthida đã xâm lấn các vùng nước ngọt tại các khu đầm lầy than. Trong số cá xương, bộ Palaeonisciformes được tìm thấy trong các vùng nước ven bờ biển cũng dường như đã di cư vào sông. Các loài cá vây thùy cũng đã xuất hiện và một nhóm, bộ Rhizodontida, đạt được kích thước rất lớn.
Phần lớn các loài cá biển trong kỷ Than Đá được miêu tả chủ yếu là theo răng, gai vây và các xương da, với một số ít cá nước ngọt còn được bảo tồn nguyên vẹn.
Cá nước ngọt cũng đã phổ biến và bao gồm các chi Ctenodus, Uronemus, Acanthodes, Cheirodus, Gyracanthus.
Động vật bốn chân[sửa | sửa mã nguồn]
Các động vật lưỡng cư kỷ Than Đá đã đa dạng và phổ biến vào giữa kỷ này, còn nhiều hơn so với chúng có ngày nay; một số loài dài tới 6 m. Những loài nào sinh sống hoàn toàn trên đất liền khi trưởng thành đều có da dạng vảy[6]. Chúng bao gồm các nhóm động vật bốn chân cơ sở, được phân loại trong các sách sinh học thời kỳ đầu trong siêu bộ/phân lớp Răng mê cung (Labyrinthodontia). Chúng có thân dài, đầu được che phủ bằng các tấm xương và có các chi tương đối yếu và kém phát triển. Loài lớn nhất dài trên 2 m. Kèm theo chúng là tập hợp các động vật lưỡng cư nhỏ hơn, được gộp chung trong phân lớp Lepospondyli, thông thường chỉ dài khoảng 15 cm. Một số loài lưỡng cư khi đó là động vật thủy sinh và sống trong các con sông (các chi Loxomma, Eogyrinus, Proterogyrinus); các loài khác có thể là bán thủy sinh (các chi Ophiderpeton, Amphibamus) hay trên đất liền (các chi Dendrerpeton, Hyloplesion, Tuditanus, Anthracosaurus).
Một trong những điểm mới trong tiến hóa của kỷ Than Đá là trứng của động vật có màng ối (nhóm Amniota), điều này cho phép sự khai thác đất liền diễn ra sau này của các động vật bốn chân. Chúng bao gồm các bò sát lớp Mặt thằn lằn (Sauropsida) ban đầu (chi Hylonomus), cũng như các bò sát thuộc Lớp Mặt thú (Synapsida) như chi Archaeothyris. Các động vật nhỏ tương tự như thằn lằn này nhanh chóng tạo ra nhiều nhánh của các hậu duệ. Trứng có màng ối cũng cho phép các tổ tiên của chim, động vật có vú và các loài động vật bò sát sau này sinh sản trên đất liền do nó ngăn cản sự bị khô đi của phôi nằm bên trong. Vào cuối kỷ Than Đá, các loài bò sát đã đa dạng hóa thành hàng loạt nhóm, bao gồm các họ Protorothyrididae (tổ tiên của rùa), Captorhinidae, nhóm Araeoscelidia (nhánh chị em với các bò sát hai cung ngày nay) và một vài họ của bộ Pelycosauria.
Thực vật[sửa | sửa mã nguồn]
Các thực vật trên đất liền đầu kỷ Than Đá là tương tự như các nhóm vào cuối kỷ Devon, nhưng các nhóm mới cũng đã xuất hiện vào thời gian này.
Các nhóm thực vật chính đầu kỷ Than Đá là Equisetales (tháp bút, mộc tặc), Sphenophyllales (tương tự như nho), Lycopodiales (thông đất, thạch tùng), Lepidodendrales (cây có vảy), Filicales (dương xỉ), Medullosales (trước đây gộp chung trong "dương xỉ có hạt", một tập hợp nhân tạo của hàng loạt các thực vật hạt trần thời kỳ đầu) và Cordaitales. Các nhóm này vẫn tiếp tục thống lĩnh trong suốt kỷ này, nhưng trong thế Pennsylvania, một vài nhóm khác như Cycadophyta (tuế), Callistophytales (nhóm "dương xỉ có hạt" khác) và Voltziales (có quan hệ họ hàng và đôi khi được gộp vào trong ngành Thông), cũng đã xuất hiện.
Các loài thông đất, thạch tùng khi đó của bộ Lepidodendrales (họ hàng nhưng không phải tổ tiên của các loài thông đất nhỏ ngày nay) là các cây thân gỗ lớn với đường kính thân cây tới 1,5 m và cao tới 30 m. Chúng bao gồm các chi Lepidodendron (với quả nón gọi là Lepidostrobus), Halonia, Lepidophloios và Sigillaria. Các rễ của một vài dạng này được gọi là Stigmaria.
Các lá lược của một vài nhóm dương xỉ kỷ Than Đá là gần như giống hệt với các lá lược của dương xỉ ngày nay. Có lẽ nhiều loài là biểu sinh. Các hóa thạch của dương xỉ và "dương xỉ có hạt" bao gồm các chi Pecopteris, Cyclopteris, Neuropteris, Alethopteris, Sphenopteris. Các chi Megaphyton và Caulopteris là các cây dương xỉ thân gỗ.
Bộ Equisetales bao gồm dạng khổng lồ phổ biến (chi Calamites), với đường kính thân cây khoảng 30–60 cm và cao tới 20 m. Chi Sphenophyllum là các dây leo thân mảnh dẻ với lá mọc thành vòng xoắn, chúng có lẽ có quan hệ họ hàng với cả Calamites và ngành Lycopodiophyta.
Chi Cordaites có quan hệ họ hàng với các loài tuế và thông, bao gồm các cây cao (từ 6 tới trên 30 m) với các lá tương tự như các đai, cụm hoa dạng đuôi sóc, sinh ra các quả mọng như ở các loài thanh tùng, được gọi là Cardiocarpus. Các loài thực vật này được cho là sống trong các cánh rừng đầm lầy. Các loài cây có thể coi là thật sự thuộc về nhóm thông (chi Waichia của bộ Voltziales) xuất hiện vào cuối kỷ Than Đá. Chúng ưa thích các vùng đất cao và khô.
Nấm[sửa | sửa mã nguồn]
Do động và thực vật đã phát triển với quy mô tương đối lớn cũng như phổ biến trong giai đoạn này, (chẳng hạn Lepidodendron- cây có vảy), các loài nấm cũng tiếp tục đa dạng hóa. Các loài nấm biển vẫn còn chiếm lĩnh đại dương.
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- Động vật bốn chân kỷ Than Đá
- Các điểm lưu giữ hóa thạch quan trọng trong kỷ Than Đá
- Mỏ đá Hamilton; 320 Ma; Kansas, Hoa Kỳ
- Sông nhánh Mazon; 300 Ma; Illinois, Hoa Kỳ
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Dudley, Robert. "Atmospheric Oxygen, Giant Paleozoic Insects and the Evolution of Aerial Locomotor Performance." Journal of Experimental Biology 201, 1043-50 (1998) (Dạng pdf)
- Ogg Jim; tháng 6 năm 2004, Overview of Global Boundary Stratotype Sections and Points (GSSP's) http://www.stratigraphy.org/gssp.htm Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2006.
- Stanley Steven M. Earth System History. New York: W.H. Freeman and Company, 1999. ISBN 0-7167-2882-6
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- “Geologic Time Scale 2004”. Ủy ban quốc tế về địa tầng học (ICS). Truy cập 19 tháng 9. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(trợ giúp); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(trợ giúp)
- Các ví dụ về các hóa thạch kỷ Than Đá

markdown:
# Kỷ Than đá
**Kỷ Than Đá**, **kỷ Thạch Thán** hay **Kỷ Cacbon** ( **Carboniferous**) là một đơn vị phân chia chính trong [niên đại địa chất](/wiki/Ni%C3%AAn_%C4%91%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t), kéo dài từ khi kết thúc [kỷ Devon](/wiki/K%E1%BB%B7_Devon), vào khoảng 359,2 ± 2,5 triệu năm trước (Ma) tới khi bắt đầu [kỷ Permi](/wiki/K%E1%BB%B7_Permi) vào khoảng 299,0 ± 0,8 triệu năm trước (theo [ICS](/wiki/%E1%BB%A6y_ban_qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF_v%E1%BB%81_%C4%91%E1%BB%8Ba_t%E1%BA%A7ng_h%E1%BB%8Dc), 2004). Giống như phần lớn các thời kỳ [địa chất](/wiki/%C4%90%E1%BB%8Ba_ch%E1%BA%A5t_h%E1%BB%8Dc) cổ khác, các tầng đá xác định điểm bắt đầu và kết thúc của kỷ này được xác định khá tốt, nhưng niên đại chính xác thì vẫn không chắc chắn trong phạm vi 5–10 triệu năm. Tên gọi trong một số ngôn ngữ để chỉ kỷ Than đá ( *carboniferous*) có nguồn gốc từ tiếng Latinh để chỉ than đá là *carbo*, do các tầng [than đá](/wiki/Than_%C4%91%C3%A1) rộng lớn có niên đại vào thời kỳ này được tìm thấy tại khu vực miền tây [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) cũng như trên toàn thế giới. Một phần ba thời kỳ đầu tiên của kỷ này được gọi là [thế Mississippi](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_Mississippi&action=edit&redlink=1), còn khoảng thời gian còn lại được gọi là [thế Pennsylvania](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_Pennsylvania&action=edit&redlink=1). Các loài cây thuộc [ngành Thông](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%B4ng) đã xuất hiện trong thời kỳ quan trọng và biết rõ này.
## Phân chia[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=1)]
Kỷ Than Đá thông thường được chia thành các thế Pennsylvania (muộn) và Mississippi (sớm). Các
[tầng động vật](/wiki/B%E1%BA%ADc_(%C4%91%E1%BB%8Ba_t%E1%BA%A7ng)) từ trẻ nhất tới già nhất, cùng với một số đơn vị phân chia nhỏ của chúng, là:
- Pennsylvania muộn:
[tầng Gzhel](/wiki/T%E1%BA%A7ng_Gzhel)(muộn nhất)
- Noginsk/Virgilia
- Pennsylvania muộn:
[tầng Kasimov](/wiki/T%E1%BA%A7ng_Kasimov)
- Klazminski
- Dorogomilovks/Virgilia
- Chamovnichesk/Cantabria/Missouri
- Krevyakinsk/Cantabria/Missouri
- Pennsylvania giữa:
[tầng Moskva](/wiki/T%E1%BA%A7ng_Moskva)
- Myachkovsk/Bolsov/Desmoinesia
- Podolsk/Desmoinesia
- Kashirsk/Atokan
- Vereisk/Bolsov/Atokan
- Pennsylvania sớm:
[tầng Bashkiria](/wiki/T%E1%BA%A7ng_Bashkiria)/Morrowan
- Melekessk/Duckmantia
- Cheremshansk/Langsettia
- Yeadonia
- Marsdenia
- Kinderscoutia
- Mississippi muộn:
[tầng Serpukhov](/wiki/T%E1%BA%A7ng_Serpukhov)
- Alportia
- Chokieria/Chesteria/Elviria
- Arnsbergia/Elviria
- Pendleia
- Mississippi giữa:
[tầng Visé](/wiki/T%E1%BA%A7ng_Vis%C3%A9)
- Brigantia/St. Genevieve/Gasperia/Chesteria
- Asbia/Meramecia
- Holkeria/Salem
- Arundia/Warsaw/Meramecia
- Chadia/Keokuk/Osagea/Osage
- Mississippi sớm:
[tầng Tournai](/wiki/T%E1%BA%A7ng_Tournai)(cổ nhất)
- Ivoria/Osagea/Osage
- Hastaria/Kinderhookia/Chautauquan/Chouteau
## Cổ địa lý học[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=2)]
Sự sụt giảm tổng thể của
[mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n) vào cuối kỷ Devon đã bị đảo ngược lại vào đầu kỷ Than Đá; điều này tạo ra một loạt các biển rộng nằm trên [thềm lục địa](/wiki/Th%E1%BB%81m_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) và các trầm tích [cacbonat](/wiki/Cacbonat) của thế Mississippi . Cùng với đó là sự sụt giảm nhiệt độ ở khu vực cực nam Trái Đất; các vùng đất phía nam của đại lục [1] [Gondwana](/wiki/Gondwana)đã bị đóng băng trong suốt kỷ này, mặc dù người ta vẫn chưa chắc chắn rằng các lớp băng là lưu lại từ thời kỳ [kỷ Devon](/wiki/K%E1%BB%B7_Devon)hay không phải vậy . Các điều kiện như vậy dường như có rất ít ảnh hưởng tới các khu vực nằm sâu trong vùng [[2]](#cite_note-Stanley.2C_414-2) [nhiệt đới](/wiki/Nhi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%9Bi), tại đó các đầm lầy than đá tốt tươi đã phát triển thịnh vượng trong phạm vi 30 độ của các [sông băng](/wiki/S%C3%B4ng_b%C4%83ng)ở xa nhất về phía bắc . [[3]](#cite_note-3) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Deltaic_8601.jpg/270px-Deltaic_8601.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/Deltaic_8601.jpg/270px-Deltaic_8601.jpg)
[Pennsylvania](/wiki/Pennsylvania).
Sự sụt giảm mực nước biển vào giữa kỷ Than Đá đã làm lắng đọng các kết quả của sự tuyệt chủng chính trong đại dương, trong đó ảnh hưởng tới các loài
[huệ biển](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Hu%E1%BB%87_bi%E1%BB%83n) (lớp *Crinoidea*) và [cúc đá](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_C%C3%BAc_%C4%91%C3%A1) (phân lớp *Ammonoidea*) đặc biệt trầm trọng . Sự sụt giảm mực nước biển này cùng với sự phân vỉa không chỉnh hợp đi kèm tại Bắc Mỹ đã chia tách thế Mississippi ra khỏi thế Pennsylvania [2] . [[2]](#cite_note-Stanley.2C_414-2)
Kỷ Than Đá là thời kỳ của các hoạt động
[kiến tạo núi](/wiki/Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_s%C6%A1n) tích cực, do [siêu lục địa](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) [Pangaea](/wiki/Pangaea) đã hình thành. Các [lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba) phía nam vẫn gắn kết cùng nhau trong siêu lục địa Gondwana, nó va chạm với Bắc Mỹ-châu Âu ( [Laurussia](/w/index.php?title=Laurussia&action=edit&redlink=1)) dọc theo đường phân chia ngày nay thuộc về miền đông Bắc Mỹ. Sự va chạm lục địa này tạo ra kết quả là [kiến tạo sơn Hercynian](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_s%C6%A1n_Variscan&action=edit&redlink=1) tại châu Âu và [kiến tạo sơn Allegheny](/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFn_t%E1%BA%A1o_s%C6%A1n_Allegheny&action=edit&redlink=1) tại Bắc Mỹ; nó cũng kéo dài [dãy núi Appalaches](/wiki/D%C3%A3y_Appalachian) mới nổi lên về phía tây nam thành [dãy núi Ouachita](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ouachita&action=edit&redlink=1) . Cùng trong khoảng thời gian này, phần lớn của phía đông [4] [mảng kiến tạo Á-Âu](/wiki/M%E1%BA%A3ng_%C3%81-%C3%82u)ngày nay cũng gắn nó với châu Âu dọc theo đường phân chia [dãy núi Ural](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ural). Phần lớn của siêu lục địa Pangaea trong [đại Trung Sinh](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_Trung_sinh)vào thời gian này đã được gắn kết với nhau, mặc dù các lục địa [Hoa Bắc](/wiki/N%E1%BB%81n_c%E1%BB%95_Hoa_B%E1%BA%AFc)(nó có lẽ đã va chạm vào cuối kỷ Than Đá), và [Hoa Nam](/wiki/Hoa_Nam_(l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba))vẫn còn tách rời khỏi [Laurasia](/wiki/Laurasia). Pangaea vào cuối kỷ Than Đá có hình dạng tương tự chữ "O".
Khi đó có hai đại dương chính – đó là
[Panthalassa](/wiki/Panthalassa) bao quanh Pangaea và [Paleo-Tethys](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Paleo-Tethys) nằm bên trong chữ "O" của siêu lục địa Pangaea. Các đại dương nhỏ khác đang co lại và cuối cùng bị khép kín – bao gồm: [đại dương Rheic](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Rheic) (bị khép lại do sự kết hợp của [Nam](/wiki/Nam_M%E1%BB%B9) và [Bắc Mỹ](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9)), đại dương nhỏ và nông là [đại dương Ural](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Ural) (bị khép lại do sự va chạm của các lục địa [Baltica](/wiki/Baltica) và Siberi, tạo thành [dãy núi Ural](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ural)) cùng [đại dương Proto-Tethys](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_d%C6%B0%C6%A1ng_Proto-Tethys) (bị khép lại do sự va chạm của các lục địa Hoa Bắc và [Siberi](/wiki/Siberi_(l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba))/ [Kazakhstania](/wiki/Kazakhstania).
## Đá và than[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=3)]
Các lớp đá kỷ Than Đá tại châu Âu và miền đông Bắc Mỹ chủ yếu bao gồm các chuỗi lặp lại của các lớp
[đá vôi](/wiki/%C4%90%C3%A1_v%C3%B4i), [sa thạch](/wiki/C%C3%A1t_k%E1%BA%BFt), [đá phiến sét](/wiki/%C4%90%C3%A1_phi%E1%BA%BFn_s%C3%A9t) và [than đá](/wiki/Than_%C4%91%C3%A1), được biết đến như là "cyclothems" tại Hoa Kỳ và "coal measures" tại Anh . Tại Bắc Mỹ, các tầng đá thời kỳ đầu kỷ Than Đá chủ yếu là đá vôi nguồn gốc đại dương, giải thích cho sự phân chia kỷ Than Đá thành hai thời kỳ trong các hệ thống Bắc Mỹ. Các lớp than đá kỷ Than Đá cung cấp phần lớn nguồn nhiên liệu cho việc sản xuất năng lượng trong thời kỳ [5] [Cách mạng công nghiệp](/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_c%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p)và vẫn còn tầm quan trọng kinh tế lớn trong thời kỳ ngày nay.
Các trầm tích than đá lớn trong kỷ Than Đá chủ yếu là do hai yếu tố. Yếu tố đầu tiên trong số này là sự xuất hiện của các cây thân gỗ có vỏ (và cụ thể là sự
[tiến hóa](/wiki/Ti%E1%BA%BFn_h%C3%B3a) của các sợi [lignin](/wiki/Lignin) trong vỏ). Yếu tố thứ hai là các mực nước biển thấp hơn đã diễn ra trong kỷ Than Đá khi so sánh với các mức tương tự của [kỷ Devon](/wiki/K%E1%BB%B7_Devon). Điều này đã cho phép sự phát triển của các [đầm lầy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y) và [rừng](/wiki/R%E1%BB%ABng) rộng lớn vùng đất thấp tại Bắc Mỹ và châu Âu. Một số học giả đưa ra giả thuyết rằng một lượng lớn gỗ đã bị chôn vùi trong thời kỳ này là do các động vật và các [vi khuẩn](/wiki/Vi_khu%E1%BA%A9n) phân hủy vẫn chưa kịp tiến hóa để có thể tiêu hóa được lignin một cách có hiệu quả. Sự chôn vùi rộng lớn của [cacbon](/wiki/Cacbon) sản xuất sinh học đã dẫn tới sự tạo thành một lượng [ôxy](/wiki/%C3%94xy) dư thừa trong khí quyển; người ta ước tính khi đó nồng độ ôxy có thể lên cao tới 35% so với chỉ khoảng 21% ngày nay [[1]](http://www.highbeam.com/library/docfree.asp?DOCID=1G1:16907261&ctrlInfo=Round20%3AMode20b%3ADocG%3AResult&ao=). Mức ôxy cao này có lẽ đã làm gia tăng các hoạt động [cháy rừng](/wiki/Ch%C3%A1y_r%E1%BB%ABng) cũng như tạo ra các loài [côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) và [động vật lưỡng cư](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) khổng lồ.
Tại miền đông Bắc Mỹ, các tầng trầm tích đại dương phổ biến hơn trong các phần cổ hơn của thời kỳ này khi so sánh với các phần trẻ hơn gần như là không có mặt vào cuối kỷ Than Đá. Sự sống đại dương khi đó đặc biệt giàu các loài huệ biển và các loài khác trong cùng
[ngành Da gai](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_da_gai) ( *Echinodermata*). Các loài thuộc [ngành Tay cuộn](/wiki/Ng%C3%A0nh_Tay_cu%E1%BB%99n) ( *Brachiopoda*) là rất phổ biến trong khi các loài [trùng ba thùy](/w/index.php?title=Tr%C3%B9ng_ba_th%C3%B9y&action=edit&redlink=1) (lớp *Trilobita*) trở thành ít phổ biến. Trên đất liền, các quần thể lớn và đa dạng của [thực vật](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) đã tồn tại. Các loài [động vật có xương sống](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_x%C6%B0%C6%A1ng_s%E1%BB%91ng) trên đất liền bao gồm cả các loài động vật lưỡng cư lớn.
## Sự sống[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=4)]
### Động vật[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=5)]
#### Động vật không xương sống[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=6)]
##### Đại dương[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=7)]
Trong lòng đại dương phần lớn các nhóm quan trọng nhất là
[trùng lỗ](/wiki/Tr%C3%B9ng_l%E1%BB%97) (ngành *Foraminifera*), [san hô](/wiki/San_h%C3%B4) (lớp *Anthozoa*), [động vật hình rêu](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_h%C3%ACnh_r%C3%AAu) (ngành *Bryozoa*), [tay cuộn](/wiki/Ng%C3%A0nh_Tay_cu%E1%BB%99n), cúc đá, [da gai](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_da_gai) (ngành *Echinodermata*, đặc biệt là huệ biển) và [cá mập](/wiki/L%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_s%E1%BB%A5n) và các họ hàng của nó (lớp *Chondrichthyes*).
Lần đầu tiên các loài trùng lỗ chiếm phần đáng kể trong quần động vật đại dương. Các loài trong chi
* và các họ hàng của nó rất phổ biến tại khu vực ngày nay là Nga, Trung Quốc, Nhật Bản, Bắc Mỹ; các chi quan trọng khác còn có Fusulina* *,* [Valvulina](/w/index.php?title=Valvulina&action=edit&redlink=1) *,* [Endothyra](/w/index.php?title=Endothyra&action=edit&redlink=1) *và* [Archaediscus](/w/index.php?title=Archaediscus&action=edit&redlink=1) [Saccam](/w/index.php?title=Saccammina&action=edit&redlink=1)
Các lớp vỏ cực nhỏ của các
[trùng tia](/w/index.php?title=Ng%C3%A0nh_Tr%C3%B9ng_tia&action=edit&redlink=1) (ngành *Radiolaria*) được tìm thấy trong các lớp [đá phiến silic](/w/index.php?title=%C4%90%C3%A1_phi%E1%BA%BFn_silic&action=edit&redlink=1) với niên đại thuộc thời kỳ này tại [Culm](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Culm&action=edit&redlink=1) thuộc [Devonshire](/w/index.php?title=Devonshire&action=edit&redlink=1) và [Cornwall](/wiki/Cornwall) cũng như tại Nga, Đức và một số nơi khác. ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Brachiopod_Neospirifer.jpg/200px-Brachiopod_Neospirifer.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/45/Brachiopod_Neospirifer.jpg/200px-Brachiopod_Neospirifer.jpg)
*Neospirifer condor*, một loài động vật tay cuộn. Hình chụp tại tỉnh Coppinota, [Bolivia](/wiki/Bolivia).
Các loài
[thân lỗ](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%A2n_l%E1%BB%97) (ngành *Porifera*) được biết đến từ các gai nhỏ và dây neo, chúng bao gồm các dạng khác nhau như [bọt biển đá vôi](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_B%E1%BB%8Dt_bi%E1%BB%83n_%C4%91%C3%A1_v%C3%B4i&action=edit&redlink=1) ( *) và Cotyliscus* *, cùng quần thể* [Girtycoelia](/w/index.php?title=Girtycoelia&action=edit&redlink=1) [bọt biển kính](/w/index.php?title=Hyalospongea&action=edit&redlink=1)bất thường ( *).* [Titusvillia](/w/index.php?title=Titusvillia&action=edit&redlink=1)
Cả san hô tạo
[đá ngầm](/wiki/%C4%90%C3%A1_ng%E1%BA%A7m) lẫn san hô đơn độc đều đa dạng hóa và thịnh vượng; chúng bao gồm các dạng [san hô bốn tia](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_San_h%C3%B4_b%E1%BB%91n_tia&action=edit&redlink=1) (bộ *Rugosa*, chẳng hạn các chi *, Canina* *,* [Corwenia](/w/index.php?title=Corwenia&action=edit&redlink=1) *),* [Neozaphrentis](/w/index.php?title=Neozaphrentis&action=edit&redlink=1) [san hô lạ](/w/index.php?title=Heterocorallia&action=edit&redlink=1)và [san hô vách đáy](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_san_h%C3%B4_v%C3%A1ch_%C4%91%C3%A1y&action=edit&redlink=1)(bộ *Tabulata*, chẳng hạn các chi *,* [Chaetetes](/w/index.php?title=Chaetetes&action=edit&redlink=1) *,* [Chladochonus](/w/index.php?title=Chladochonus&action=edit&redlink=1) *).* [Michelinia](/w/index.php?title=Michelinia&action=edit&redlink=1)
Các loài
[Conularida](/w/index.php?title=Conularida&action=edit&redlink=1) chủ yếu thuộc chi [Conularia](/w/index.php?title=Conularia&action=edit&redlink=1)
Động vật hình rêu (
*Bryozoa*) phổ biến tại một số khu vực; [Fenestellids](/w/index.php?title=Fenestellida&action=edit&redlink=1) bao gồm *, Fenestella* *và* [Polypora](/w/index.php?title=Polypora&action=edit&redlink=1) *khác thường, được đặt tên như vậy là do hình dạng của chúng giống như* [Archimedes](/w/index.php?title=Archimedes_(%C4%91%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_h%C3%ACnh_r%C3%AAu)&action=edit&redlink=1) [bơm vít xoắn Archimedes](/w/index.php?title=B%C6%A1m_v%C3%ADt_xo%E1%BA%AFn_Archimedes&action=edit&redlink=1).
Động vật tay cuộn (ngành
*Brachiopoda*) cũng phổ biến; chúng bao gồm các loài trong bộ *, một số trong chúng (chẳng hạn chi Productida* *) đạt tới kích thước rất lớn (đối với động vật tay cuộn) và có lớp vỏ rất dày, trong khi các loài khác như chi* [Gigantoproductus](/w/index.php?title=Gigantoproductus&action=edit&redlink=1) *lại rất ít biến đổi. Các bộ* [Chonetes](/w/index.php?title=Chonetes&action=edit&redlink=1) [Athyridida](/w/index.php?title=Athyridida&action=edit&redlink=1), [Spiriferida](/w/index.php?title=Spiriferida&action=edit&redlink=1), [Rhynchonellida](/w/index.php?title=Rhynchonellida&action=edit&redlink=1)và [Terebratulida](/w/index.php?title=Terebratulida&action=edit&redlink=1)cũng rất phổ biến. Các dạng không có đốt bao gồm *và* [Discina](/w/index.php?title=Discina&action=edit&redlink=1) *. Một vài loài và chi có sự phân bổ rất rộng với các biến thái rất nhỏ.* [Crania](/w/index.php?title=Crania&action=edit&redlink=1)
Các loài giun đốt (ngành
*Annelida*) như * và Spirorbis* *là các hóa thạch phổ biến trong một số tầng.* [Serpulites](/w/index.php?title=Serpulites&action=edit&redlink=1)
Trong số các
[động vật thân mềm](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_th%C3%A2n_m%E1%BB%81m) (ngành *Mollusca*), các loài thuộc [lớp Vỏ hai mảnh](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_V%E1%BB%8F_hai_m%E1%BA%A3nh&action=edit&redlink=1) ( *Bivalvia*) vẫn tiếp tục gia tăng về số lượng và tầm quan trọng. Các chi điển hình bao gồm *, Aviculopecten* *,* [Posidonomya](/w/index.php?title=Posidonomya&action=edit&redlink=1) *,* [Nucula](/w/index.php?title=Nucula&action=edit&redlink=1) *,* [Carbonicola](/w/index.php?title=Carbonicola&action=edit&redlink=1) *và* [Edmondia](/wiki/Edmondia) *. Các loài trong chi* [Modiola](/w/index.php?title=Modiola&action=edit&redlink=1) *là phổ biến nhất của lớp* [Conocardium](/w/index.php?title=Conocardium&action=edit&redlink=1) [Rostroconchia](/w/index.php?title=Rostroconchia&action=edit&redlink=1). Lớp Chân bụng ( *Gastropoda*) cũng đông đảo, bao gồm các chi *,* [Murchisonia](/wiki/Murchisonia) *,* [Euomphalus](/w/index.php?title=Euomphalus&action=edit&redlink=1) *. Các đại diện của phân lớp* [Naticopsis](/w/index.php?title=Naticopsis&action=edit&redlink=1) [Nautiloidea](/w/index.php?title=Nautiloidea&action=edit&redlink=1)của [lớp Chân đầu](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ch%C3%A2n_%C4%91%E1%BA%A7u)( *Cephalopoda*) được đại diện bởi các loài cuộn chặt trong bộ [Nautilida](/w/index.php?title=Nautilida&action=edit&redlink=1), với các dạng vỏ thẳng và vỏ cong ngày càng hiếm. Các loài thuộc bộ [Goniatitida](/w/index.php?title=Goniatitida&action=edit&redlink=1)của phân lớp Ammonoidea là phổ biến.
Trùng ba thùy đã hiếm thấy, chỉ còn lại các loài thuộc bộ
[Proetida](/w/index.php?title=Proetida&action=edit&redlink=1). Các chi của [phân lớp Tôm hạt](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_T%C3%B4m_h%E1%BA%A1t&action=edit&redlink=1) ( *Ostracoda*) như *, Cythere* *và* [Kirkbya](/w/index.php?title=Kirkbya&action=edit&redlink=1) *là phổ biến.* [Beyrichia](/w/index.php?title=Beyrichia&action=edit&redlink=1)
Trong số các động vật da gai, nhóm huệ biển là phổ biến nhất. Các bụi dày dưới biển của các loài huệ biển thân dài dường như đã phát triển thịnh vượng trong các biển nông, và các dấu tích còn lại của chúng được hợp nhất lại thành các tầng đá dày. Các chi đáng chú ý là
*, Cyathocrinus* *và* [Woodocrinus](/w/index.php?title=Woodocrinus&action=edit&redlink=1) *. Các động vật da gai như* [Actinocrinus](/w/index.php?title=Actinocrinus&action=edit&redlink=1) *và* [Archaeocidaris](/w/index.php?title=Archaeocidaris&action=edit&redlink=1) *cũng có mặt.* [Palaeechinus](/w/index.php?title=Palaeechinus&action=edit&redlink=1) [Lớp Chồi biển](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Ch%E1%BB%93i_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1)( *Blastoidea*), bao gồm [Pentreinitidae](/w/index.php?title=Pentreinitidae&action=edit&redlink=1)và [Codasteridae](/w/index.php?title=Codasteridae&action=edit&redlink=1)về bề ngoài rất giống huệ biển trong việc có thân dài gắn với đáy biển, đạt được sự phát triển tối đa trong thời kỳ này.
##### Nước ngọt và lợ[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=8)]
Các động vật không xương sống nước ngọt kỷ Than Đá bao gồm các loài động vật thân mềm hai mảnh vỏ sống trong các vùng nước ngọt và lợ, chẳng hạn
*, Anthracomya* *và* [Naiadiles](/w/index.php?title=Naiadiles&action=edit&redlink=1) *. Các loài động vật giáp xác như* [Carbonicola](/w/index.php?title=Carbonicola&action=edit&redlink=1) *,* [Bairdia](/w/index.php?title=Bairdia&action=edit&redlink=1) *,* [Carbonia](/w/index.php?title=Carbonia&action=edit&redlink=1) *,* [Estheria](/w/index.php?title=Estheria&action=edit&redlink=1) *,* [Acanthocaris](/w/index.php?title=Acanthocaris&action=edit&redlink=1) *và* [Dithyrocaris](/w/index.php?title=Dithyrocaris&action=edit&redlink=1) *cũng đa dạng hóa.* [Anthrapalaemon](/w/index.php?title=Anthrapalaemon&action=edit&redlink=1)
Lớp
[Eurypterida](/w/index.php?title=Eurypterida&action=edit&redlink=1) cũng đa dạng hóa và được đại diện bằng các chi như *, Eurypterus* *,* [Glyptoscorpius](/w/index.php?title=Glyptoscorpius&action=edit&redlink=1) *,* [Anthraconectes](/w/index.php?title=Anthraconectes&action=edit&redlink=1) *(nguyên thủy được diễn giải sai thành nhện khổng lồ) và* [Megarachne](/w/index.php?title=Megarachne_servinei&action=edit&redlink=1) *đặc biệt lớn. Nhiều loài trong số này có cuộc sống lưỡng cư.* [Hibbertopterus](/w/index.php?title=Hibbertopterus&action=edit&redlink=1)
Môi trường nước mặn và nước lợ thường xuyên biến đổi qua lại đã tạo ra các nhóm có khả năng sống trong cả môi trường nước mặn lẫn môi trường nước lợ/ngọt như
*, Lingula* [Orbiculoidea](/w/index.php?title=Orbiculoidea&action=edit&redlink=1)và *và chúng được tìm thấy trong các tầng hóa thạch mỏng, được biết đến như là các dải đại dương.* [Productus](/w/index.php?title=Productus&action=edit&redlink=1)
##### Đất liền[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=9)]
Các dấu tích hóa thạch của các loài
[côn trùng](/wiki/C%C3%B4n_tr%C3%B9ng) (lớp *Insecta*), [động vật nghìn chân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_ngh%C3%ACn_ch%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (phân ngành *Myriapoda*) và [nhện](/w/index.php?title=L%E1%BB%9Bp_Nh%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) (lớp *Arachnida*) hít thở không khí được biết đến vào cuối kỷ Than Đá, nhưng không thấy có từ đầu kỷ này. Tuy nhiên, sự đa dạng của chúng khi chúng xuất hiện cho thấy các loài động vật chân khớp này đã rất phát triển và đông đảo về số lượng. Kích thước lớn của chúng có thể là do sự ẩm ướt của môi trường (chủ yếu là các cánh rừng dương xỉ đầm lầy) và một thực tế là khi đó nồng độ ôxy trong khí quyển đã ở mức 40% cao hơn so với ngày nay, đòi hỏi ít hơn các nỗ lực để thở và cho phép các [động vật chân khớp](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) phát triển với kích thước to lớn hơn. Trong số các nhóm côn trùng có các loài thuộc [Syntonopterodea](/w/index.php?title=Syntonopterodea&action=edit&redlink=1) là các họ hàng của [phù du](/wiki/B%E1%BB%99_Ph%C3%B9_du) (bộ *Ephemeroptera*) ngày nay, hay [côn trùng có mỏ](/w/index.php?title=Si%C3%AAu_b%E1%BB%99_C%C3%B4n_tr%C3%B9ng_c%C3%B3_m%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1) (siêu bộ *Palaeodictyopteroidea*) to lớn rất phổ biến và hút nhựa cây, các loài côn trùng ăn thịt to lớn thuộc bộ [Protodonata](/w/index.php?title=Protodonata&action=edit&redlink=1) (giống như [chuồn chuồn](/wiki/Chu%E1%BB%93n_chu%E1%BB%93n) ngày nay), các loài côn trùng ăn cỏ đa dạng thuộc [bộ Côn trùng tiền có cánh](/w/index.php?title=B%E1%BB%99_C%C3%B4n_tr%C3%B9ng_ti%E1%BB%81n_c%C3%B3_c%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) ("Protorthoptera"), và hàng loạt côn trùng dạng [gián](/wiki/Gi%C3%A1n), [mối](/wiki/M%E1%BB%91i), [bọ ngựa](/wiki/B%E1%BB%99_B%E1%BB%8D_ng%E1%BB%B1a) (siêu bộ *Dictyoptera*) cơ sở (tổ tiên của [gián](/wiki/Gi%C3%A1n) - bộ *Blattaria*). Nhiều mẫu vật côn trùng thu được từ các vùng mỏ than ở [Saarbruck](/w/index.php?title=Saarbruck&action=edit&redlink=1) và [Commentry](/wiki/Commentry), cũng như trong các thân rỗng của các cây hóa thạch tại Nova Scotia. Tại một vài vùng mỏ than tại Anh người ta đã thu được các mẫu vật còn tốt: Một loài trong chi *, thu được từ các mỏ than vùng Derbyshire có sải cánh dài trên 35 cm; một vài mẫu vật (chi Archaeoptitus* *) vẫn còn giữ được dấu vết của màu cánh lấp lánh. Tại Nova Scotian người ta thu được trong các thân cây các loài ốc sên sống trên đất liền (các chi* [Brodia](/w/index.php?title=Brodia&action=edit&redlink=1) *,* [Archaeozonites](/w/index.php?title=Archaeozonites&action=edit&redlink=1) *).* [Dendropupa](/w/index.php?title=Dendropupa&action=edit&redlink=1)
#### Cá[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=10)]
Nhiều loại cá sinh sống trong các vùng biển kỷ Than Đá; chủ yếu là cá mập, cá đuối và các họ hàng của chúng (phân lớp
*). Chúng bao gồm một số loài, như chi Elasmobranchii* *, với các răng mọc dày dặc thích hợp cho việc nghiền nát các lớp vỏ của động vật tay cuộn, động vật giáp xác và các sinh vật biển khác. Các loài cá mập khác có răng sắc nhọn, như chi* [Psammodus](/w/index.php?title=Psammodus&action=edit&redlink=1) [Symmoriida](/w/index.php?title=Symmoriida&action=edit&redlink=1). Một số như nhóm [petalodont](/w/index.php?title=Petalodont&action=edit&redlink=1), có răng kỳ dị hình [xycloit](/w/index.php?title=Xycloit&action=edit&redlink=1). Phần lớn các loài cá mập sống ngoài biển, nhưng nhóm [Xenacanthida](/w/index.php?title=Xenacanthida&action=edit&redlink=1)đã xâm lấn các vùng nước ngọt tại các khu đầm lầy than. Trong số [cá xương](/wiki/Si%C3%AAu_l%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_x%C6%B0%C6%A1ng), bộ [Palaeonisciformes](/w/index.php?title=Palaeonisciformes&action=edit&redlink=1)được tìm thấy trong các vùng nước ven bờ biển cũng dường như đã di cư vào sông. Các loài [cá vây thùy](/wiki/L%E1%BB%9Bp_C%C3%A1_v%C3%A2y_th%C3%B9y)cũng đã xuất hiện và một nhóm, bộ [Rhizodontida](/wiki/Rhizodontida), đạt được kích thước rất lớn.
Phần lớn các loài cá biển trong kỷ Than Đá được miêu tả chủ yếu là theo răng, gai vây và các xương da, với một số ít cá nước ngọt còn được bảo tồn nguyên vẹn.
Cá nước ngọt cũng đã phổ biến và bao gồm các chi
*, Ctenodus* *,* [Uronemus](/w/index.php?title=Uronemus&action=edit&redlink=1) *,* [Acanthodes](/wiki/Acanthodes_(c%C3%A1)) *,* [Cheirodus](/w/index.php?title=Cheirodus&action=edit&redlink=1) *.* [Gyracanthus](/w/index.php?title=Gyracanthus&action=edit&redlink=1)
#### Động vật bốn chân[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=11)]
Các
[động vật lưỡng cư](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_c%C6%B0) kỷ Than Đá đã đa dạng và phổ biến vào giữa kỷ này, còn nhiều hơn so với chúng có ngày nay; một số loài dài tới 6 m. Những loài nào sinh sống hoàn toàn trên đất liền khi trưởng thành đều có da dạng vảy . Chúng bao gồm các nhóm động vật bốn chân cơ sở, được phân loại trong các sách sinh học thời kỳ đầu trong siêu bộ/ [6] [phân lớp Răng mê cung](/w/index.php?title=Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp_R%C4%83ng_m%C3%AA_cung&action=edit&redlink=1)( *Labyrinthodontia*). Chúng có thân dài, đầu được che phủ bằng các tấm xương và có các chi tương đối yếu và kém phát triển. Loài lớn nhất dài trên 2 m. Kèm theo chúng là tập hợp các động vật lưỡng cư nhỏ hơn, được gộp chung trong phân lớp [Lepospondyli](/wiki/Lepospondyli), thông thường chỉ dài khoảng 15 cm. Một số loài lưỡng cư khi đó là động vật thủy sinh và sống trong các con sông (các chi *,* [Loxomma](/w/index.php?title=Loxomma&action=edit&redlink=1) *,* [Eogyrinus](/w/index.php?title=Eogyrinus&action=edit&redlink=1) *); các loài khác có thể là bán thủy sinh (các chi* [Proterogyrinus](/w/index.php?title=Proterogyrinus&action=edit&redlink=1) *,* [Ophiderpeton](/w/index.php?title=Ophiderpeton&action=edit&redlink=1) *) hay trên đất liền (các chi* [Amphibamus](/wiki/Amphibamus) *,* [Dendrerpeton](/w/index.php?title=Dendrerpeton&action=edit&redlink=1) *,* [Hyloplesion](/w/index.php?title=Hyloplesion&action=edit&redlink=1) *,* [Tuditanus](/w/index.php?title=Tuditanus&action=edit&redlink=1) *).* [Anthracosaurus](/w/index.php?title=Anthracosaurus&action=edit&redlink=1)
Một trong những điểm mới trong tiến hóa của kỷ Than Đá là trứng của
[động vật có màng ối](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_m%C3%A0ng_%E1%BB%91i) (nhóm *Amniota*), điều này cho phép sự khai thác đất liền diễn ra sau này của các [động vật bốn chân](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%E1%BB%91n_ch%C3%A2n). Chúng bao gồm các bò sát [lớp Mặt thằn lằn](/wiki/Sauropsida) ( *Sauropsida*) ban đầu (chi *), cũng như các bò sát thuộc Hylonomus* [Lớp Mặt thú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_M%E1%BB%99t_cung_b%C3%AAn)( *Synapsida*) như chi *. Các động vật nhỏ tương tự như thằn lằn này nhanh chóng tạo ra nhiều nhánh của các hậu duệ. Trứng có màng ối cũng cho phép các tổ tiên của* [Archaeothyris](/wiki/Archaeothyris) [chim](/wiki/Chim), [động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA)và các loài [động vật bò sát](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%C3%B2_s%C3%A1t)sau này sinh sản trên đất liền do nó ngăn cản sự bị khô đi của [phôi](/w/index.php?title=Ph%C3%B4i_(sinh_h%E1%BB%8Dc)&action=edit&redlink=1)nằm bên trong. Vào cuối kỷ Than Đá, các loài bò sát đã đa dạng hóa thành hàng loạt nhóm, bao gồm các họ [Protorothyrididae](/w/index.php?title=Protorothyrididae&action=edit&redlink=1)(tổ tiên của [rùa](/wiki/B%E1%BB%99_R%C3%B9a)), [Captorhinidae](/w/index.php?title=Captorhinidae&action=edit&redlink=1), nhóm [Araeoscelidia](/w/index.php?title=Araeoscelidia&action=edit&redlink=1)(nhánh chị em với các bò sát hai cung ngày nay) và một vài họ của bộ [Pelycosauria](/wiki/Pelycosauria).
### Thực vật[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=12)]
Các thực vật trên đất liền đầu
[kỷ Than Đá](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_Mississippi&action=edit&redlink=1) là tương tự như các nhóm vào cuối [kỷ Devon](/wiki/K%E1%BB%B7_Devon), nhưng các nhóm mới cũng đã xuất hiện vào thời gian này.
Các nhóm thực vật chính đầu kỷ Than Đá là
[Equisetales](/wiki/B%E1%BB%99_M%E1%BB%99c_t%E1%BA%B7c) (tháp bút, mộc tặc), [Sphenophyllales](/w/index.php?title=Sphenophyllum&action=edit&redlink=1) (tương tự như nho), [Lycopodiales](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%E1%BA%A1ch_t%C3%B9ng) (thông đất, thạch tùng), [Lepidodendrales](/w/index.php?title=Lepidodendrales&action=edit&redlink=1) (cây có vảy), [Filicales](/w/index.php?title=Filicales&action=edit&redlink=1) (dương xỉ), [Medullosales](/w/index.php?title=Medullosales&action=edit&redlink=1) (trước đây gộp chung trong " [dương xỉ có hạt](/wiki/Pteridospermatophyta)", một tập hợp nhân tạo của hàng loạt các [thực vật hạt trần](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_h%E1%BA%A1t_tr%E1%BA%A7n) thời kỳ đầu) và [Cordaitales](/w/index.php?title=Cordaitales&action=edit&redlink=1). Các nhóm này vẫn tiếp tục thống lĩnh trong suốt kỷ này, nhưng trong [thế Pennsylvania](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_Pennsylvania&action=edit&redlink=1), một vài nhóm khác như [Cycadophyta](/wiki/Cycadophyta) (tuế), [Callistophytales](/w/index.php?title=Callistophytales&action=edit&redlink=1) (nhóm "dương xỉ có hạt" khác) và [Voltziales](/w/index.php?title=Voltziales&action=edit&redlink=1) (có quan hệ họ hàng và đôi khi được gộp vào trong [ngành Thông](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%B4ng)), cũng đã xuất hiện.
Các loài thông đất, thạch tùng khi đó của bộ Lepidodendrales (họ hàng nhưng không phải tổ tiên của các loài thông đất nhỏ ngày nay) là các cây thân gỗ lớn với đường kính thân cây tới 1,5 m và cao tới 30 m. Chúng bao gồm các chi
* (với quả nón gọi là Lepidodendron* *Lepidostrobus*), *,* [Halonia](/w/index.php?title=Halonia&action=edit&redlink=1) *và* [Lepidophloios](/w/index.php?title=Lepidophloios&action=edit&redlink=1) *. Các rễ của một vài dạng này được gọi là* [Sigillaria](/w/index.php?title=Sigillaria&action=edit&redlink=1) *.* [Stigmaria](/w/index.php?title=Stigmaria&action=edit&redlink=1)
Các lá lược của một vài nhóm dương xỉ kỷ Than Đá là gần như giống hệt với các lá lược của dương xỉ ngày nay. Có lẽ nhiều loài là biểu sinh. Các hóa thạch của dương xỉ và "dương xỉ có hạt" bao gồm các chi
*, Pecopteris* *,* [Cyclopteris](/w/index.php?title=Cyclopteris&action=edit&redlink=1) *,* [Neuropteris](/w/index.php?title=Neuropteris&action=edit&redlink=1) *,* [Alethopteris](/w/index.php?title=Alethopteris&action=edit&redlink=1) *. Các chi* [Sphenopteris](/w/index.php?title=Sphenopteris&action=edit&redlink=1) *và* [Megaphyton](/w/index.php?title=Megaphyton&action=edit&redlink=1) *là các cây dương xỉ thân gỗ.* [Caulopteris](/w/index.php?title=Caulopteris&action=edit&redlink=1)
Bộ Equisetales bao gồm dạng khổng lồ phổ biến (chi
*), với đường kính thân cây khoảng 30–60 cm và cao tới 20 m. Chi Calamites* *là các dây leo thân mảnh dẻ với lá mọc thành vòng xoắn, chúng có lẽ có quan hệ họ hàng với cả Calamites và ngành Lycopodiophyta.* [Sphenophyllum](/w/index.php?title=Sphenophyllum&action=edit&redlink=1)
Chi
* có quan hệ họ hàng với các loài tuế và thông, bao gồm các cây cao (từ 6 tới trên 30 m) với các lá tương tự như các đai, cụm hoa dạng đuôi sóc, sinh ra các quả mọng như ở các loài Cordaites* [thanh tùng](/wiki/H%E1%BB%8D_Thanh_t%C3%B9ng), được gọi là *. Các loài thực vật này được cho là sống trong các cánh rừng đầm lầy. Các loài cây có thể coi là thật sự thuộc về nhóm* [Cardiocarpus](/w/index.php?title=Cardiocarpus&action=edit&redlink=1) [thông](/wiki/Ng%C3%A0nh_Th%C3%B4ng)(chi *của bộ Voltziales) xuất hiện vào cuối kỷ Than Đá. Chúng ưa thích các vùng đất cao và khô.* [Waichia](/w/index.php?title=Waichia&action=edit&redlink=1)
### Nấm[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=13)]
Do động và thực vật đã phát triển với quy mô tương đối lớn cũng như phổ biến trong giai đoạn này, (chẳng hạn
*- cây có vảy), các loài Lepidodendron* [nấm](/wiki/N%E1%BA%A5m)cũng tiếp tục đa dạng hóa. Các loài nấm biển vẫn còn chiếm lĩnh đại dương.
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=14)] [Động vật bốn chân kỷ Than Đá](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_b%E1%BB%91n_ch%C3%A2n_k%E1%BB%B7_Than_%C4%90%C3%A1&action=edit&redlink=1)
- Các điểm lưu giữ hóa thạch quan trọng trong kỷ Than Đá
[Mỏ đá Hamilton](/w/index.php?title=M%E1%BB%8F_%C4%91%C3%A1_Hamilton&action=edit&redlink=1); 320 Ma; [Kansas](/wiki/Kansas), Hoa Kỳ [Sông nhánh Mazon](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_nh%C3%A1nh_Mazon&action=edit&redlink=1); 300 Ma; [Illinois](/wiki/Illinois), Hoa Kỳ
-
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=15) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=15)] [Dudley, Robert. "Atmospheric Oxygen, Giant Paleozoic Insects and the Evolution of Aerial Locomotor Performance."](http://www.eeb.uconn.edu/Courses/Eeb477/Dudley_98.pdf) *Journal of Experimental Biology*201, 1043-50 (1998) (Dạng pdf)
- Ogg Jim; tháng 6 năm 2004,
*Overview of Global Boundary Stratotype Sections and Points (GSSP's)* [http://www.stratigraphy.org/gssp.htm](http://www.stratigraphy.org/gssp.htm)Truy cập ngày 30 tháng 4 năm 2006.
- Stanley Steven M.
*Earth System History.*New York: W.H. Freeman and Company, 1999. [ISBN 0-7167-2882-6](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0716728826)
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=16) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=16)] [“Geologic Time Scale 2004”](http://www.stratigraphy.org/gts.htm). Ủy ban quốc tế về địa tầng học (ICS). Truy cập 19 tháng 9. Đã bỏ qua tham số không rõ
|accessyear=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#parameter_ignored)); Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](https://en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date)) [Các ví dụ về các hóa thạch kỷ Than Đá](http://www.geo-lieven.com/erdzeitalter/karbon/karbon.htm)
## Lưu ý[
[sửa](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&veaction=edit§ion=17) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_Than_%C4%91%C3%A1&action=edit§ion=17)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
|
|[kỷ Cambri](/wiki/K%E1%BB%B7_Cambri) [kỷ Ordovic](/wiki/K%E1%BB%B7_Ordovic) [kỷ Silur](/wiki/K%E1%BB%B7_Silur) [kỷ Devon](/wiki/K%E1%BB%B7_Devon) [kỷ Than đá] [kỷ Permi](/wiki/K%E1%BB%B7_Permi)
|
|[Thế Mississippi](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_Mississippi&action=edit&redlink=1) [Thế Pennsylvania](/w/index.php?title=Th%E1%BA%BF_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Hạ/Tiền](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_Mississippi&action=edit&redlink=1) [Trung](/w/index.php?title=Trung_Mississippi&action=edit&redlink=1) [Thượng/Hậu](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_Mississippi&action=edit&redlink=1) [Hạ/Tiền](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%81n_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Trung](/w/index.php?title=Trung_Pennsylvania&action=edit&redlink=1) [Thượng/Hậu](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_Pennsylvania&action=edit&redlink=1)

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: hit

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1068 hit/3, cp1065 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Phản xạ toàn phần
Hiện tượng phản xạ toàn phần (còn được gọi là phản xạ nội toàn phần)(tiếng Anh: total internal reflection) là một hiện tượng quang học. Nó được phát biểu thành định luật sau:
- Cho hai môi trường 1 và 2 với độ chiết suất tương ứng là và và . Khi một tia sáng đi trong môi trường 1 tới bề mặt phân cách giữa môi trường 1 với môi trường 2 mà có góc tới đạt giá trị đủ lớn (, với là góc khúc xạ giới hạn) thì tia sáng sẽ phản xạ ngược trở lại môi trường cũ (thay vì khúc xạ sang môi trường mới).
Trong định luật trên, góc khúc xạ giới hạn (còn được gọi là góc khúc xạ tới hạn) được tính theo công thức:
- .
Mục lục
Giải thích hiện tượng dưới góc độ toán học[sửa | sửa mã nguồn]
Theo định luật Snell, nếu tia sáng khúc xạ sang môi trường mới, thì mối liên hệ giữa góc tới và góc khúc xạ như sau:
- ,
suy ra:
- .
Nếu góc tới lớn hơn giá trị góc khúc xạ giới hạn:
- ,
thì rõ ràng như thế không tồn tại r để , có nghĩa là tia sáng sẽ không bị khúc xạ, mà nó sẽ phản xạ hoàn toàn trở lại môi trường cũ.
Như vậy ta có thể mô tả một cách tổng quát như sau:
- nếu thì tia sáng khúc xạ sang môi trường mới và tuân theo định luật Snell;
- nếu thì tia sáng bị phản xạ toàn phần trở lại môi trường cũ.
Ví dụ:
- Khi tia sáng đi trong môi trường là kính acrylic (tiếng Anh: acrylic glass) (có hệ số chiết suất xấp xỉ 1,500) ra môi trường không khí (hệ số chiết suất xấp xỉ 1,000) thì góc giới hạn cho góc tới của nó bằng:
- .
Ứng dụng và ví dụ trong đời sống[sửa | sửa mã nguồn]
Lăng kính Porro[sửa | sửa mã nguồn]
Lăng kính Porro (tiếng Anh: Porro prism) do nhà phát minh người Italia Ignazio Porro (25/11/1801 - 08/10/1875) sáng chế năm 1850, khi đang làm việc cho hãng Carl Zeiss (Đức), nhằm ứng dụng cải tiến và chế tạo ống nhòm thế hệ mới với nhiều tính năng vượt trội so với loại ống nhòm Galilean sử dụng thấu kính phân kì làm thị kính trước đó[cần dẫn nguồn]
Đây là lăng kính được sử dụng phổ biến nhất cho việc lái ánh sáng và làm quay ảnh[1].
Lăng kính Porro có hình khối lăng trụ có mặt đáy là tam giác vuông cân.
Lăng kính Porro thường được thiết kế và đặt ở những định hướng đặc biệt, sao cho mặt đến và mặt ra vừa vuông góc lại vừa song song với trục quang. Có 2 cách định hướng:
- Tia tới đi vào mặt cạnh góc vuông. Nó sẽ bị phản xạ toàn phần 1 lần ở mặt cạnh huyền và ló ra ở mặt cạnh góc vuông còn lại. Hình ảnh tạo thành bị xoay 90 độ từ thẳng đứng thành nằm ngang, nhưng không đảo trái sang phải[1]. Cách bố trí này được ứng dụng trong các kính tiềm vọng như ta thấy ở trên hình.
- Tia tới đi vào mặt cạnh huyền sẽ bị phản xạ toàn phần 2 lần ở các mặt phẳng cạnh góc vuông, và cho ra tia ló ngược hướng như minh họa trong thí nghiệm. Hình ảnh qua lăng kính Porro, sẽ bị lộn ngược trên xuống dưới, nhưng không bị đảo trái sang phải.
Người ta thường đem 2 lăng kính Porro ghép thành cặp ghép đôi trực giao, tạo thành hệ lăng kính Porro kép. Trong hệ này, lăng kính thứ hai được xoay so với lăng kính thứ nhất. Tia sáng đi qua hệ lăng kính Porro kép sẽ không bị đổi chiều còn hình ảnh đi qua hệ sẽ bị lộn ngược trên xuống dưới, và bị đảo trái sang phải. Hình ảnh qua hệ sẽ bị dịch chuyển vị trí theo chiều ngang và chiều dọc khoảng cạnh huyền. Hệ lăng kính này được sử dụng nhiều trong các cơ cấu hai mắt nhìn truyền thống[1].
Lăng kính Porro được ứng dụng trong ống nhòm, kính tiềm vọng, và các thiết bị quang học khác. Trong các thiết bị này, lăng kính Porro thường được chế tạo với góc bầu nhằm làm giảm khói lượng và kích thước[1].
Một phiên bản của lăng kính Porro là lăng kính Porro-abbe. Tia sáng đi vào lăng kính này sẽ bị phản xạ toàn phần 4 lần tất cả.
Sợi quang[sửa | sửa mã nguồn]
Sợi quang (tiếng Anh: optical fiber). Sợi quang được cấu tạo bởi:
- lõi (tiếng Anh: core) nằm trong cùng làm bằng vật liệu trong suốt (thường là thủy tinh siêu sạch, có độ chiết suất ,
- lớp vỏ bọc (tiếng Anh: cladding) bằng một loại vật liệu khác cũng trong suốt, có độ chiết suất ,
- phía bên ngoài có thể phủ một lớp vỏ nhựa để bảo vệ.
Để truyền từ đầu này tới đầu kia của sợi quang tia sáng phản xạ toàn phần liên tục ở mặt phân cách giữa lõi và vỏ bọc.
Sợi quang được ứng dụng nhiều trong viễn thông, được dùng để chế tạo các cáp quang.
Trong y học, nó được dùng trong các thiết bị nội soi.
Các sợi quang còn được dùng để trang trí (như trên cây thông Noel), và trong nghệ thuật.
Ảo ảnh[sửa | sửa mã nguồn]
-
-
Ảo ảnh minh họa.PNG
Ảo ảnh tạo thành do sự chênh lệch nhiệt độ giữa các lớp không khí.
-
Nguyên nhân của các ảo ảnh (tiếng Anh: mirage) quan sát được trong tự nhiên thường do sự chênh lệch nhiệt độ giữa các lớp không khí gây nên hiệu ứng khúc xạ và phản xạ toàn phần. Có hai loại ảo ảnh như thế[2]:
- Loại thứ nhất: Ảo ảnh lộn ngược và nằm dưới vật thật thường được quan sát thấy ở sa mạc, hay trên đường nhựa vào những ngày trời nắng nóng. Nguyên nhân là do sự chênh lệch nhiệt độ của các lớp không khí: mặt đất hấp thụ nhiệt từ các tia sáng mặt trời và bức xạ ngược trở lại không khí khiến cho các lớp không khí ở sát mặt đất (hoặc sát mặt đường) nóng hơn các lớp không khí ở bên trên nó. Khi độ cao tăng nhiệt độ giảm, nên mật độ của lớp không khí bên trên sẽ đậm đặc hơn và độ chiết suất cũng cao hơn. Khi đó tia sáng từ vật qua các lớp không khí bị khúc xạ nhiều lần sẽ có đường đi cong, thoai thoải và hướng xuống dưới. Càng xuống gần mặt đất, do bị khúc xạ, độ lớn của góc tới sẽ tăng dần và đến một lúc nào đó sẽ vượt qua giá trị của góc khúc xạ giới hạn làm xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần, tia sáng bị phản xạ, hướng lên trên, đi đến mắt người quan sát, khiến cho họ như trông thấy bóng của vật hiện lên trên mặt đất. Ví dụ, trời mùa hè nắng nóng, đi trên đường quốc lộ ta cảm thấy mặt đường lấp loáng như mặt nước soi bóng các phương tiện ôtô, xe máy,...; hay những người trên sa mạc thường ảo giác thấy trước mặt là một hồ nước.
- Loại thứ hai: là các bóng mờ của các vật thể lớn (như tàu thuyền, hay thậm chí là một dãy núi, một hòn đảo, một thành phố) hiện lên trên bầu trời, trên mặt biển gần bờ. Nguyên nhân của hiện tượng này là do có lớp không khí lạnh nằm sát mặt nước, trong khi các lớp không khí bên trên nó thì nóng hơn do được mặt trời sưởi ấm. Cơ chế xảy ra giống hệt loại thứ nhất, nhưng hướng của tia sáng thì ngược lại. Khi đó, tia sáng từ vật thể lớn, tỉ dụ như con thuyền, đi hướng lên trên, do khúc xạ mà thay vì truyền theo đường thẳng nó đi theo một đường cong với góc tới ngày càng lớn, đến khi lớn hơn góc khúc xạ giới hạn, nó bị phản xạ và hướng xuống đến mắt người quan sát, làm cho người đó như thấy cái bóng lộn ngược của con thuyền trên bầu trời.
Các hiện tượng khác[sửa | sửa mã nguồn]
Nhờ hiện tượng phản xạ toàn phần, người thợ lặn có thể quan sát hình ảnh phản xạ của chú rùa biển này trên mặt phân cách giữa mặt biển và không khí.
Chiết suất cao của kim cương, vào khoảng 2,417, lớn hơn so với 1,5 của các thủy tinh thông thường, cũng dễ làm xuất hiện sự phản xạ toàn phần trên mặt trong của kim cương tạo độ lấp lánh. (xem thêm bài kim cương)

markdown:
# Phản xạ toàn phần
Hiện tượng
**phản xạ toàn phần** (còn được gọi là *phản xạ nội toàn phần*)(tiếng Anh: *total internal reflection*) là một hiện tượng [quang học](/wiki/Quang_h%E1%BB%8Dc). Nó được phát biểu thành định luật sau: *Cho hai môi trường 1 và 2 với độ chiết suất tương ứng là và và . Khi một*. [tia sáng](/wiki/Quang_tuy%E1%BA%BFn)đi trong môi trường 1 tới bề mặt phân cách giữa môi trường 1 với môi trường 2 mà có [góc tới](/w/index.php?title=G%C3%B3c_t%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1)đạt giá trị đủ lớn (, với là góc khúc xạ giới hạn) thì tia sáng sẽ phản xạ ngược trở lại môi trường cũ (thay vì [khúc xạ](/wiki/Kh%C3%BAc_x%E1%BA%A1)sang môi trường mới)
Trong định luật trên, góc khúc xạ giới hạn (còn được gọi là
*góc khúc xạ tới hạn*) được tính theo công thức:
- .
## Mục lục
## Giải thích hiện tượng dưới góc độ toán học[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&action=edit§ion=1)]
Theo
[định luật Snell](/wiki/Kh%C3%BAc_x%E1%BA%A1), nếu tia sáng khúc xạ sang môi trường mới, thì mối liên hệ giữa [góc tới](/w/index.php?title=G%C3%B3c_t%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) và [góc khúc xạ](/w/index.php?title=G%C3%B3c_kh%C3%BAc_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) như sau:
- ,
suy ra:
- .
Nếu
[góc tới](/w/index.php?title=G%C3%B3c_t%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1) lớn hơn giá trị góc khúc xạ giới hạn:
- ,
thì rõ ràng như thế không tồn tại
*r* để , có nghĩa là tia sáng sẽ không bị khúc xạ, mà nó sẽ phản xạ hoàn toàn trở lại môi trường cũ.
Như vậy ta có thể mô tả một cách tổng quát như sau:
- nếu thì tia sáng khúc xạ sang môi trường mới và tuân theo
[định luật Snell](/wiki/Kh%C3%BAc_x%E1%BA%A1);
- nếu thì tia sáng bị phản xạ toàn phần trở lại môi trường cũ.
**Ví dụ:**
- Khi tia sáng đi trong môi trường là
[kính acrylic](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_acrylic&action=edit&redlink=1)(tiếng Anh: *acrylic glass*) (có hệ số chiết suất xấp xỉ 1,500) ra môi trường không khí (hệ số chiết suất xấp xỉ 1,000) thì góc giới hạn cho góc tới của nó bằng:
- .
## Ứng dụng và ví dụ trong đời sống[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&action=edit§ion=2)]
### Lăng kính Porro[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&action=edit§ion=3)] [Lăng kính](/wiki/L%C4%83ng_k%C3%ADnh) Porro (tiếng Anh: *Porro prism*) do nhà phát minh người Italia [Ignazio Porro](/w/index.php?title=Ignazio_Porro&action=edit&redlink=1) (25/11/1801 - 08/10/1875) sáng chế năm 1850, khi đang làm việc cho hãng Carl Zeiss (Đức), nhằm ứng dụng cải tiến và chế tạo [ống nhòm](/wiki/%E1%BB%90ng_nh%C3%B2m) thế hệ mới với nhiều tính năng vượt trội so với loại ống nhòm Galilean sử dụng [thấu kính phân kì](/w/index.php?title=Th%E1%BA%A5u_k%C3%ADnh_ph%C3%A2n_k%C3%AC&action=edit&redlink=1) làm [thị kính](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_k%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) trước đó
Đây là lăng kính được sử dụng phổ biến nhất cho việc lái ánh sáng và làm quay ảnh
. [1]
Lăng kính Porro có hình khối
[lăng trụ](/wiki/L%C4%83ng_tr%E1%BB%A5) có [mặt đáy](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_%C4%91%C3%A1y&action=edit&redlink=1) là [tam giác](/wiki/Tam_gi%C3%A1c) [vuông cân](/w/index.php?title=Vu%C3%B4ng_c%C3%A2n&action=edit&redlink=1).
Lăng kính Porro thường được thiết kế và đặt ở những định hướng đặc biệt, sao cho mặt đến và mặt ra vừa
[vuông góc](/w/index.php?title=Vu%C3%B4ng_g%C3%B3c&action=edit&redlink=1) lại vừa [song song](/wiki/Song_song) với [trục quang](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%A5c_quang&action=edit&redlink=1). Có 2 cách định hướng:
- Tia tới đi vào mặt cạnh góc vuông. Nó sẽ bị phản xạ toàn phần 1 lần ở mặt cạnh huyền và ló ra ở mặt cạnh góc vuông còn lại. Hình ảnh tạo thành bị xoay 90 độ từ thẳng đứng thành nằm ngang, nhưng không đảo trái sang phải
. Cách bố trí này được ứng dụng trong các kính tiềm vọng như ta thấy ở trên hình. [[1]](#cite_note-thuvienvatly360_TranNghiem-1)
- Tia tới đi vào mặt
[cạnh huyền](/wiki/Tam_gi%C3%A1c#Ph.C3.A2n_lo.E1.BA.A1i_tam_gi.C3.A1c)sẽ bị phản xạ toàn phần 2 lần ở các mặt phẳng cạnh góc vuông, và cho ra tia ló ngược hướng như minh họa trong thí nghiệm. Hình ảnh qua lăng kính Porro, sẽ bị lộn ngược trên xuống dưới, nhưng không bị đảo trái sang phải.
Người ta thường đem 2 lăng kính Porro ghép thành cặp ghép đôi trực giao, tạo thành
**hệ lăng kính Porro kép**. Trong hệ này, lăng kính thứ hai được xoay so với lăng kính thứ nhất. Tia sáng đi qua hệ lăng kính Porro kép sẽ không bị đổi chiều còn hình ảnh đi qua hệ sẽ bị lộn ngược trên xuống dưới, và bị đảo trái sang phải. Hình ảnh qua hệ sẽ bị dịch chuyển vị trí theo chiều ngang và chiều dọc khoảng cạnh huyền. Hệ lăng kính này được sử dụng nhiều trong các [cơ cấu hai mắt nhìn](/w/index.php?title=C%C6%A1_c%E1%BA%A5u_hai_m%E1%BA%AFt_nh%C3%ACn&action=edit&redlink=1) truyền thống . [1]
Lăng kính Porro được ứng dụng trong
[ống nhòm](/wiki/%E1%BB%90ng_nh%C3%B2m), [kính tiềm vọng](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_ti%E1%BB%81m_v%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1), và các thiết bị quang học khác. Trong các thiết bị này, lăng kính Porro thường được chế tạo với góc bầu nhằm làm giảm khói lượng và kích thước . [1]
Một phiên bản của lăng kính Porro là
*lăng kính Porro-abbe*. Tia sáng đi vào lăng kính này sẽ bị phản xạ toàn phần 4 lần tất cả.
### Sợi quang[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&action=edit§ion=4)] [Sợi quang](/w/index.php?title=S%E1%BB%A3i_quang&action=edit&redlink=1) (tiếng Anh: *optical fiber*). Sợi quang được cấu tạo bởi: [lõi](/wiki/L%C3%B5i)(tiếng Anh: *core*) nằm trong cùng làm bằng vật liệu trong suốt (thường là thủy tinh siêu sạch, có độ chiết suất ,
- lớp
[vỏ bọc](/w/index.php?title=V%E1%BB%8F_b%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1)(tiếng Anh: *cladding*) bằng một loại vật liệu khác cũng trong suốt, có độ chiết suất ,
- phía bên ngoài có thể phủ một lớp vỏ nhựa để bảo vệ.
Để truyền từ đầu này tới đầu kia của sợi quang tia sáng phản xạ toàn phần liên tục ở mặt phân cách giữa
[lõi](/wiki/L%C3%B5i) và [vỏ bọc](/w/index.php?title=V%E1%BB%8F_b%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1).
Sợi quang được ứng dụng nhiều trong viễn thông, được dùng để chế tạo các
[cáp quang](/wiki/C%C3%A1p_quang).
Trong y học, nó được dùng trong các thiết bị
[nội soi](/wiki/N%E1%BB%99i_soi).
Các sợi quang còn được dùng để trang trí (như trên
[cây thông Noel](/wiki/C%C3%A2y_Gi%C3%A1ng_sinh)), và trong nghệ thuật.
### Ảo ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&action=edit§ion=5)]
-
-
Ảo ảnh minh họa.PNG
Ảo ảnh tạo thành do sự chênh lệch nhiệt độ giữa các lớp không khí.
-
Nguyên nhân của các
[ảo ảnh](/wiki/%E1%BA%A2o_%E1%BA%A3nh) (tiếng Anh: *mirage*) quan sát được trong tự nhiên thường do sự chênh lệch nhiệt độ giữa các lớp không khí gây nên hiệu ứng [khúc xạ](/wiki/Kh%C3%BAc_x%E1%BA%A1) và phản xạ toàn phần. Có hai loại ảo ảnh như thế : [2] **Loại thứ nhất**: Ảo ảnh lộn ngược và nằm dưới vật thật thường được quan sát thấy ở sa mạc, hay trên đường nhựa vào những ngày trời nắng nóng. Nguyên nhân là do sự chênh lệch nhiệt độ của các lớp không khí: mặt đất hấp thụ nhiệt từ các tia sáng mặt trời và bức xạ ngược trở lại không khí khiến cho các lớp không khí ở sát mặt đất (hoặc sát mặt đường) nóng hơn các lớp không khí ở bên trên nó. Khi độ cao tăng nhiệt độ giảm, nên mật độ của lớp không khí bên trên sẽ đậm đặc hơn và độ chiết suất cũng cao hơn. Khi đó tia sáng từ vật qua các lớp không khí bị khúc xạ nhiều lần sẽ có đường đi cong, thoai thoải và hướng xuống dưới. Càng xuống gần mặt đất, do bị khúc xạ, độ lớn của góc tới sẽ tăng dần và đến một lúc nào đó sẽ vượt qua giá trị của *góc khúc xạ giới hạn*làm xảy ra hiện tượng phản xạ toàn phần, tia sáng bị phản xạ, hướng lên trên, đi đến mắt người quan sát, khiến cho họ như trông thấy bóng của vật hiện lên trên mặt đất. Ví dụ, trời mùa hè nắng nóng, đi trên đường quốc lộ ta cảm thấy mặt đường lấp loáng như mặt nước soi bóng các phương tiện ôtô, xe máy,...; hay những người trên sa mạc thường ảo giác thấy trước mặt là một hồ nước. **Loại thứ hai**: là các bóng mờ của các vật thể lớn (như tàu thuyền, hay thậm chí là một dãy núi, một hòn đảo, một thành phố) hiện lên trên bầu trời, trên mặt biển gần bờ. Nguyên nhân của hiện tượng này là do có lớp không khí lạnh nằm sát mặt nước, trong khi các lớp không khí bên trên nó thì nóng hơn do được mặt trời sưởi ấm. Cơ chế xảy ra giống hệt loại thứ nhất, nhưng hướng của tia sáng thì ngược lại. Khi đó, tia sáng từ vật thể lớn, tỉ dụ như con thuyền, đi hướng lên trên, do khúc xạ mà thay vì truyền theo đường thẳng nó đi theo một đường cong với góc tới ngày càng lớn, đến khi lớn hơn *góc khúc xạ giới hạn*, nó bị phản xạ và hướng xuống đến mắt người quan sát, làm cho người đó như thấy cái bóng lộn ngược của con thuyền trên bầu trời.
### Các hiện tượng khác[
[sửa](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1_to%C3%A0n_ph%E1%BA%A7n&action=edit§ion=6)]
Nhờ hiện tượng
**phản xạ toàn phần**, người [thợ lặn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%A3_l%E1%BA%B7n&action=edit&redlink=1) có thể quan sát hình ảnh [phản xạ](/wiki/Ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1) của chú [rùa biển](/wiki/R%C3%B9a_bi%E1%BB%83n) này trên [mặt phân cách](/w/index.php?title=M%E1%BA%B7t_ph%C3%A2n_c%C3%A1ch&action=edit&redlink=1) giữa [mặt biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n) và [không khí](/wiki/Kh%C3%AD_quy%E1%BB%83n_Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t).
Chiết suất cao của
[kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng), vào khoảng 2,417, lớn hơn so với 1,5 của các thủy tinh thông thường, cũng dễ làm xuất hiện sự phản xạ toàn phần trên mặt trong của kim cương tạo độ lấp lánh. (xem thêm bài [kim cương](/wiki/Kim_c%C6%B0%C6%A1ng))

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Truncated: length

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

X-Cache-Status: miss

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1065 miss, cp1065 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Accept-Ranges: bytes


text: Phật Sơn Nam Hải Chengyi Khóa sản phẩm nhà máy là A chuyên môn nhà sản xuất bản lề piano, liên bản lề, bản lề dài, Thẳng đứng bài, kệ, ống thép và nước-xử lý. Chúng tôi có làm kinh doanh xuất khẩu trong một thời gian dài và HAD tuyệt vời khen thưởng. Nhà máy chúng tôi đặt vào Phật Sơn, thuận tiện vận chuyển. Dịch vụ của chúng tôi nó là nguyên lý để" tạo ra sắc và đuổi hoàn thiện". Chúng tôi đã thiết lập vững chắc một Quản lý Triết lý" tín là đời, Quản lý là chính, là thương Ưu điểm, và Talent là chìa khóa". Chúng tôi chăm khái niệm" thiết lập thương các đuổi, xuất sắc, My đổi mới, và không giới hạn dịch vụ" như chúng tôi Quản lý ý tưởng, để phát triển" chín Sun" thương, và hãy để bè các vòng tròn để tác với chúng tôi và trùng có yên tâm và hài lòng, mà là chúng tôi lý tưởng và đuổi. Với Xu hướng các Ever- đổi, tất cả chúng tôi nhân viên Sẽ không được kiêu ngạo, và đổi mới tiếp tục. Chúng tôi sẽ tăng cường chúng tôi Quản lý kỹ thuật, tiếp tục cung cấp sản phẩm sáng tạo và tiên cách.

P3P: CP="CAO PSA OUR"

Vary: Accept-Encoding

Content-Security-Policy-Report-Only: style-src 'self' 'unsafe-inline' *.alibaba.com *.alisoft.com *.aliyun.com *.alipay.com *.aliexpress.com *.taobao.com *.taobao.net https://assets.alicdn.com https://login.alibaba.com *.alicdn.com *.tbcdn.com *.tbcdn.cn *.aliimg.com *.aliunicorn.com *.1688.com https://*.1688.com *.taobaocdn.com *.taobaocdn.cn *.mmstat.com *.alimama.com *.alimama.cn *.amap.com *.meitipu.com yui.yahooapis.com *.amap.com http://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4012 http://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4812 https://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4013 https://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4813 *.cnzz.com *.cnzz.net www.google.com apis.google.com translate.googleapis.com translate.google.com widgets.twimg.com platform.twitter.com twitter.com;img-src 'self' data: *.alibaba.com *.alisoft.com *.aliyun.com *.alipay.com *.aliexpress.com *.taobao.com *.taobao.net https://assets.alicdn.com https://login.alibaba.com *.alicdn.com *.tbcdn.com *.tbcdn.cn *.aliimg.com *.aliunicorn.com *.1688.com https://*.1688.com *.taobaocdn.com *.taobaocdn.cn *.mmstat.com *.alimama.com *.alimama.cn *.amap.com *.meitipu.com yui.yahooapis.com *.amap.com http://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4012 http://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4812 https://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4013 https://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4813 *.cnzz.com *.cnzz.net www.google.com apis.google.com translate.googleapis.com translate.google.com widgets.twimg.com platform.twitter.com twitter.com www.google-analytics.com www.googleadservices.com googleads.g.doubleclick.net stats.g.doubleclick.net;script-src 'self' 'unsafe-inline' 'unsafe-eval' *.alibaba.com *.alisoft.com *.aliyun.com *.alipay.com *.aliexpress.com *.taobao.com *.taobao.net https://assets.alicdn.com https://login.alibaba.com *.alicdn.com *.tbcdn.com *.tbcdn.cn *.aliimg.com *.aliunicorn.com *.1688.com https://*.1688.com *.taobaocdn.com *.taobaocdn.cn *.mmstat.com *.alimama.com *.alimama.cn *.amap.com *.meitipu.com yui.yahooapis.com *.amap.com http://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4012 http://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4812 https://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4013 https://localhost.wwbizsrv.alibaba.com:4813 *.cnzz.com *.cnzz.net www.google.com apis.google.com translate.googleapis.com translate.google.com widgets.twimg.com platform.twitter.com twitter.com www.google-analytics.com www.googleadservices.com googleads.g.doubleclick.net stats.g.doubleclick.net;;report-uri //pointman.alibaba.com/csp?app=default

Content-Language: en-US


text:
Tin tức công nghệ
Xem clip trực tiếp Nick Vujicic đến Việt Nam Tối 22/5, những câu chuyện vui về cuộc đời Nick Vujicic
Tối 22/5, Nick Vujicic đã chào Việt Nam bằng buổi nói chuyện đầu tiên đầy cuốn hút tại TP HCM. Ngay khi đặt chân xuống sân bay, Nick đã nhanh chóng được hộ tống đến khách sạn White Palace - nơi diễn ra buổi diễn thuyết của anh.
Xem Video trực tiếp Nick Vujicic đến Việt Nam Tối 22/5
- Điều lãng mạn nhất mà anh đã làm với bạn gái trước khi cầu hôn là gì?
- Tôi đã muốn dành tất cả thời gian bên cô ấy. Chúng tôi muốn được xem phim cùng nhau. Cô ấy là một người rất nội tâm. Vừa rồi, khi xem clip về gia đình mình, tôi đã rất nhớ hai mẹ con. Rất tiếc cô ấy không thể cùng tôi tới Việt Nam lần này vì chuyến đi có những mục đích rất đặc biệt. Và chúng tôi phải xa nhau, nhưng cả hai đều hiểu đây là một sự hy sinh xứng đáng. Tôi rất yêu cô ấy và tôi biết cô ấy cũng yêu tôi rất nhiều. Cách đây một vài năm, khi chúng tôi trải qua nhiều khó khăn, cách cô ấy đón nhận và giải quyết những căng thẳng vào thời điểm đó, tôi biết rằng cô ấy sẽ là vợ của tôi.
- Cuộc sống gia đình và những hạnh phúc riêng có ý nghĩa thế nào với anh?
- Cách vợ chồng chúng tôi gặp nhau, yêu nhau và đến với nhau, đó là thể hiện một mối quan hệ gia đình, là động lực để những người khác có hoàn cảnh tương tự có thể đến bên nhau. Tất cả mọi người có thể yêu thương nhau trong những ngày êm ấm, không có khó khăn gì xảy ra, nhưng có những lúc cuộc sống không như mình muốn, thì lúc đó thực sự chúng ta sẽ thấy tình cảm gia đình quan trọng thế nào. Chúng tôi đã có những năm tháng hạnh phúc bên nhau.
- Anh kỳ vọng gì vào cậu con trai mình và điều đầu tiên anh muốn dậy cho cậu bé để trở thành một chàng trai có ích là gì?
- Đã rất nhiều người hỏi tôi câu này và điều tôi mong muốn nhất là con trai tôi được hạnh phúc. Và ngoài việc cậu bé sẽ được đến những ngôi trường tốt thì tôi còn muốn con trai mình có một ông bố tuyệt vời.
- Anh nghĩ mình sẽ gặp những khó khăn nào khi thế hệ của mình và con cái có sự khác biệt lớn?
- Trong một thế giới phát triển với nhiều công nghệ tiên tiến, chúng ta luôn muốn làm mọi điều thật nhanh chóng. Nhưng khi làm những việc đó, có một điều mà chúng ta quên mất, đó là hành vi của mọi người. Chẳng hạn chúng ta đi rất nhanh, còn trong công việc thì lúc nào cũng bận rộn. Ai cũng có một cái điện thoại. Chúng ta có thể gửi tin nhắn cho nhau, nhưng lại không nói với nhau một lời nào cả. Tôi muốn nói với các bạn thanh thiếu niên, các bạn hãy đừng bao giờ bỏ qua những cơ hội được giao lưu trực tiếp mặt đối mặt với những người khác. Đó thường là điểm khởi đầu cho một tình bạn thực sự. Khi đó chúng ta sẽ có cơ hội chia sẻ, được nghe bằng tai những khó khăn của bạn bè mình.
- Đã vượt qua những khó khăn khi còn cắp sách tới trường, anh dành lời khuyên nào cho các bạn trẻ ngày nay?
- Hồi tôi học ở trường thì bạn bè trêu trọc tôi rất nhiều khiến cho tôi có cảm giác mình chẳng có gì đáng để tự hào. Bố mẹ thì nói rằng đừng có để ý hay lo lắng gì về những điều họ nói. Con thực sự rất tuyệt vời. Con có thể không chạy được, nhưng lại rất giỏi toán, con có thể không đi được xe đạp, nhưng lại có thể bơi lội được. Ngay cả những cậu bạn từng trêu trọc tôi, tôi rất muốn trêu lại, và tôi cũng có thể trêu lại được, nhưng tôi không làm thế. Vì tất cả những người tôi đã gặp, ai cũng có điểm mạnh và điểm yếu riêng. Và khi nhìn vào bản thân mình, đừng để ý đến những điểm yếu, mà tập trung vào điểm mạnh. Hãy đặt ra những mục tiêu nhỏ và đạt được những điều đó. Nhất là với các bạn trẻ, hãy đi những bước từ từ.
Theo Ngôi SaoCÁC TIN KHÁC
- Gmail chính thức có thêm nút Undo Send, lấy lại email đã gửi ...
- BÍ MẬT VỀ 50 NÚT “MUA HÀNG” SỐ 1 THẾ GIỚI ...
- Những mẹo tìm kiếm hay với Google ...
- [Infographic]Content Marketing: Mổ xẻ hiệu quả Tiếp thị nội dung ...
- 10 lời khuyên quý từ Bill Gates Chủ tịch tập đoàn Microsoft ...
- Tiếp thị trực tuyến: Chọn số lượng hay chất lượng? ...
- Google ra website riêng cho ứng dụng nhắn tin Hangouts ...
- 10 tiện ích Chrome, Firefox nên cài để lướt web an toàn hơn ...
- Những phần mềm chỉnh sửa ảnh miễn phí dành cho cá nhân tốt nhất ...
- Những lỗi cần tránh khi quảng cáo trên mạng xã hội ...

markdown:
## Tin tức công nghệ
# Xem clip trực tiếp Nick Vujicic đến Việt Nam Tối 22/5, những câu chuyện vui về cuộc đời Nick Vujicic
**Tối 22/5, Nick Vujicic đã chào Việt Nam bằng buổi nói chuyện đầu tiên đầy cuốn hút tại TP HCM. Ngay khi đặt chân xuống sân bay, Nick đã nhanh chóng được hộ tống đến khách sạn White Palace - nơi diễn ra buổi diễn thuyết của anh.** **Xem Video trực tiếp Nick Vujicic đến Việt Nam Tối 22/5** *- Điều lãng mạn nhất mà anh đã làm với bạn gái trước khi cầu hôn là gì?*
- Tôi đã muốn dành tất cả thời gian bên cô ấy. Chúng tôi muốn được xem phim cùng nhau. Cô ấy là một người rất nội tâm. Vừa rồi, khi xem clip về gia đình mình, tôi đã rất nhớ hai mẹ con. Rất tiếc cô ấy không thể cùng tôi tới Việt Nam lần này vì chuyến đi có những mục đích rất đặc biệt. Và chúng tôi phải xa nhau, nhưng cả hai đều hiểu đây là một sự hy sinh xứng đáng. Tôi rất yêu cô ấy và tôi biết cô ấy cũng yêu tôi rất nhiều. Cách đây một vài năm, khi chúng tôi trải qua nhiều khó khăn, cách cô ấy đón nhận và giải quyết những căng thẳng vào thời điểm đó, tôi biết rằng cô ấy sẽ là vợ của tôi.
|
|
|Nick Vujicic đã gây được ấn tượng mạnh với khán giả Việt Nam trong buổi nói chuyện đầu tiên. Ảnh:
| Mai Nhựt *- Cuộc sống gia đình và những hạnh phúc riêng có ý nghĩa thế nào với anh?*
- Cách vợ chồng chúng tôi gặp nhau, yêu nhau và đến với nhau, đó là thể hiện một mối quan hệ gia đình, là động lực để những người khác có hoàn cảnh tương tự có thể đến bên nhau. Tất cả mọi người có thể yêu thương nhau trong những ngày êm ấm, không có khó khăn gì xảy ra, nhưng có những lúc cuộc sống không như mình muốn, thì lúc đó thực sự chúng ta sẽ thấy tình cảm gia đình quan trọng thế nào. Chúng tôi đã có những năm tháng hạnh phúc bên nhau.
*- Anh kỳ vọng gì vào cậu con trai mình và điều đầu tiên anh muốn dậy cho cậu bé để trở thành một chàng trai có ích là gì?*
- Đã rất nhiều người hỏi tôi câu này và điều tôi mong muốn nhất là con trai tôi được hạnh phúc. Và ngoài việc cậu bé sẽ được đến những ngôi trường tốt thì tôi còn muốn con trai mình có một ông bố tuyệt vời.
*- Anh nghĩ mình sẽ gặp những khó khăn nào khi thế hệ của mình và con cái có sự khác biệt lớn?*
- Trong một thế giới phát triển với nhiều công nghệ tiên tiến, chúng ta luôn muốn làm mọi điều thật nhanh chóng. Nhưng khi làm những việc đó, có một điều mà chúng ta quên mất, đó là hành vi của mọi người. Chẳng hạn chúng ta đi rất nhanh, còn trong công việc thì lúc nào cũng bận rộn. Ai cũng có một cái điện thoại. Chúng ta có thể gửi tin nhắn cho nhau, nhưng lại không nói với nhau một lời nào cả. Tôi muốn nói với các bạn thanh thiếu niên, các bạn hãy đừng bao giờ bỏ qua những cơ hội được giao lưu trực tiếp mặt đối mặt với những người khác. Đó thường là điểm khởi đầu cho một tình bạn thực sự. Khi đó chúng ta sẽ có cơ hội chia sẻ, được nghe bằng tai những khó khăn của bạn bè mình.
*- Đã vượt qua những khó khăn khi còn cắp sách tới trường, anh dành lời khuyên nào cho các bạn trẻ ngày nay?*
- Hồi tôi học ở trường thì bạn bè trêu trọc tôi rất nhiều khiến cho tôi có cảm giác mình chẳng có gì đáng để tự hào. Bố mẹ thì nói rằng đừng có để ý hay lo lắng gì về những điều họ nói. Con thực sự rất tuyệt vời. Con có thể không chạy được, nhưng lại rất giỏi toán, con có thể không đi được xe đạp, nhưng lại có thể bơi lội được. Ngay cả những cậu bạn từng trêu trọc tôi, tôi rất muốn trêu lại, và tôi cũng có thể trêu lại được, nhưng tôi không làm thế. Vì tất cả những người tôi đã gặp, ai cũng có điểm mạnh và điểm yếu riêng. Và khi nhìn vào bản thân mình, đừng để ý đến những điểm yếu, mà tập trung vào điểm mạnh. Hãy đặt ra những mục tiêu nhỏ và đạt được những điều đó. Nhất là với các bạn trẻ, hãy đi những bước từ từ.
CÁC TIN KHÁC
**Theo Ngôi Sao**
-
[Gmail chính thức có thêm nút Undo Send, lấy lại email đã gửi](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/4/133/gmail-chinh-thuc-co-them-nut-undo-send-lay-lai-email-da-gui.html)...
-
[BÍ MẬT VỀ 50 NÚT “MUA HÀNG” SỐ 1 THẾ GIỚI](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/2/110/bi-mat-ve-50-net-mua-hang-so-1-the-gioi.html)...
-
[Những mẹo tìm kiếm hay với Google](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/4/104/nhung-meo-tim-kiem-hay-voi-google.html)...
-
[[Infographic]Content Marketing: Mổ xẻ hiệu quả Tiếp thị nội dung](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/2/103/[infographic]content-marketing-mo-xe-hieu-qua-tiep-thi-noi-dung.html)...
-
[10 lời khuyên quý từ Bill Gates Chủ tịch tập đoàn Microsoft](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/2/97/10-loi-khuyen-quy-tu-bill-gates-chu-tich-tap-doan-microsoft.html)...
-
[Tiếp thị trực tuyến: Chọn số lượng hay chất lượng?](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/1/135/tiep-thi-truc-tuyen-chon-so-luong-hay-chat-luong.html)...
-
[Google ra website riêng cho ứng dụng nhắn tin Hangouts](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/1/134/google-ra-website-rieng-cho-ung-dung-nhan-tin-hangouts.html)...
-
[10 tiện ích Chrome, Firefox nên cài để lướt web an toàn hơn](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/1/132/10-tien-ich-chrome-firefox-nen-cai-de-luot-web-an-toan-hon.html)...
-
[Những phần mềm chỉnh sửa ảnh miễn phí dành cho cá nhân tốt nhất](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/1/131/nhung-phan-mem-chinh-sua-anh-mien-phi-danh-cho-ca-nhan-tot-nhat.html)...
-
[Những lỗi cần tránh khi quảng cáo trên mạng xã hội](https://webchuyennghiep.info/tin-tuc-chi-tiet/1/130/nhung-loi-can-tranh-khi-quang-cao-tren-mang-xa-hoi.html)...

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

Server: LiteSpeed

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-cache, must-revalidate


text:
Dãn cách tên bằng dấu phẩy(,).
"Được làm những điều bạn thích, đó là tự do. Thích được những điều bạn làm, đó là hạnh phúc." - Khuyết Danh
Thảo luận trong 'Xe máy công trình' bắt đầu bởi graymatter2072, 6/10/12.
Takeuchi TB020 PD3-102Z4 parts
[Livestream] Kỹ năng sinh viên ô tô - P1. Kỹ năng khai phá tư duy tích cực

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Set-Cookie: xf_session=656b1f389f9b2996e8137a60634c3290; path=/; secure; httponly

Cache-control: private, max-age=0


text:
6" Kìm tuốt dây Endura E5396
-
9" Kìm tuốt dây Endura E5802Giá:
113,000 VNĐ
-
6" Kìm tuốt dây Endura E5396Giá:
229,000 VNĐ
-
7" Kìm tuốt dây 4015-07Giá:
160,000 VNĐ
-
Kìm tuốt dây điện B0029Giá:
136,000 VNĐ
-
7' Kiềm tước dây tự động Asaki AK-340Giá:
118,000 VNĐ
-
5" Dao tuốt dây điện Asaki AK-8601Giá:
58,000 VNĐ
-
Kiềm tuốt cáp LS-700BGiá:
142,000 VNĐ
-
6" Kìm tuốt dây Fujiya PP313A-165Giá:
362,000 VNĐ
6" Kìm tuốt dây Endura E5396
Endura là một công cụ chuyên nghiệp sản xuất 6" Kìm tuốt dây Endura E5396, thành lập năm 1998 tại Thượng Hải, cảng lớn nhất ở Trung Quốc, chuyên thiết kế, sản xuất và tiếp thị các loại dụng cụ cầm tay bao gồm các hộp công cụ bằng kim loại, xe đẩy công cụ, dụng cụ đồ nghề, tua vít, cờ lê, ổ cắm, phím hex , ect. Tất cả các sản phẩm của chúng tôi tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế và Trung Quốc GB, đáp ứng hoặc vượt quá ANSI hay DIN.
Endura là một thành viên của ủy ban kỹ thuật quốc gia về các công cụ quản lý & tiêu chuẩn hóa phần cứng của Trung Quốc, GB và soạn thảo tiêu chuẩn công nghiệp và đơn vị người sửa lại cho 10 hạng mục của công cụ dự án. Trong năm 2010, Endura đã được ủy quyền ISO9001: Giấy chứng nhận năm 2008 do mức độ cao nhất của chúng ta về hệ thống kiểm soát chất lượng và sự hoàn hảo trong hoạt động của hệ thống.
6" Kìm tuốt dây Endura E5396
Greenlee® / A Công ty Textron (NYSE: TXT) công bố việc mua lại từ các đối tác liên doanh của các cổ đông còn lại trong Endura-Greenlee Tools (Shanghai) Co., Ltd, một nhà sản xuất dụng cụ cầm tay chuyên nghiệp 6" Kìm tuốt dây Endura E5396 cho dân cư, xây dựng, công nghiệp, và kênh ô tô.
Greenlee thành lập liên doanh với các Endura-Greenlee cụ trong năm 2010 để mở rộng sự hiện diện Greenlee tại Trung Quốc thông qua ứng dụng công nghệ sáng tạo và tận dụng mạng lưới phân phối. Endura-Greenlee Tools có một mạng lưới bán hàng quốc tế mạnh mẽ và chuyên môn cao trong các thị trường Trung Quốc. Endura chuyên thiết kế, sản xuất, tiếp thị và dụng cụ cầm tay chất lượng cao cho các ngành nghề chuyên nghiệp toàn cầu và thị trường công nghiệp và xây dựng. Kể từ khi thành lập vào năm 1998, Endura sản xuất 6" Kìm tuốt dây Endura E5396 đã được coi là một trong những thương hiệu công cụ chuyên nghiệp hàng đầu tại Trung Quốc, với hơn 3.000 sản phẩm tại hơn 30 loại khác nhau. Endura cũng đã có hơn 1.000 đại lý tại Trung Quốc, và xuất khẩu đến mười quốc gia.
6" Kìm tuốt dây Endura E5396
Lồng ghép các hoạt động của Trung Quốc kinh doanh công cụ Klauke Textron và Endura-Greenlee Công cụ thành một nhóm duy nhất cho phép áp dụng các nguồn lực tập thể để mở rộng hỗ trợ khách hàng và đẩy nhanh tiến độ kỹ thuật sản phẩm. Theo Scott Hall, Chủ tịch bộ phận công nghiệp Textron của, “mua lại chiến lược này là một cơ hội duy nhất để cung cấp giá trị lớn hơn cho khách hàng của chúng tôi tại thị trường Trung Quốc với nguồn lực mở rộng Textron của. Chúng tôi tin tưởng rằng thương hiệu Endura sẽ cung cấp 6" Kìm tuốt dây Endura E5396 như là một giải pháp toàn diện hơn cho các khách hàng quốc tế của chúng tôi và tối ưu hóa tốc độ tăng trưởng của chúng tôi trong một thị trường cạnh tranh phát triển. “Dòng sản phẩm đa dạng Endura cùng với lãnh đạo giàu kinh nghiệm của họ trong thị trường Trung Quốc sẽ làm việc với chuyên môn điều hành Textron sẽ tăng trưởng trong tương lai và mở rộng.

markdown:
[Dụng cụ cầm tay](/danh-muc/dung-cu-cam-tay-30.sttb)» [Kiềm](/danh-muc/kiem-78.sttb)» [Kiềm tuốt dây](/danh-sach/kiem-tuot-day-136.sttb)» 6" Kìm tuốt dây Endura E5396
# 6" Kìm tuốt dây Endura E5396
![6" Kìm tuốt dây Endura E5396 6" Kìm tuốt dây Endura E5396](../products/6-kim-tuot-day-endura-e5396.jpg)
|
|**END-539-368** **Đang có hàng**
-
##### 9" Kìm tuốt dây Endura E5802Giá:
###### 113,000 VNĐ
-
##### 6" Kìm tuốt dây Endura E5396Giá:
###### 229,000 VNĐ
-
##### 7" Kìm tuốt dây 4015-07Giá:
###### 160,000 VNĐ
-
##### Kìm tuốt dây điện B0029Giá:
###### 136,000 VNĐ
-
##### 7' Kiềm tước dây tự động Asaki AK-340Giá:
###### 118,000 VNĐ
-
##### 5" Dao tuốt dây điện Asaki AK-8601Giá:
###### 58,000 VNĐ
-
##### Kiềm tuốt cáp LS-700BGiá:
###### 142,000 VNĐ
-
##### 6" Kìm tuốt dây Fujiya PP313A-165Giá:
###### 362,000 VNĐ
## 6" Kìm tuốt dây Endura E5396
**Thông số kỹ thuật** **Các sản phẩm khác:**
Endura là một công cụ chuyên nghiệp sản xuất
**6" Kìm tuốt dây Endura E5396**, thành lập năm 1998 tại Thượng Hải, cảng lớn nhất ở Trung Quốc, chuyên thiết kế, sản xuất và tiếp thị các loại dụng cụ cầm tay bao gồm các hộp công cụ bằng kim loại, xe đẩy công cụ, dụng cụ đồ nghề, tua vít, cờ lê, ổ cắm, phím hex , ect. Tất cả các sản phẩm của chúng tôi tuân thủ các tiêu chuẩn quốc tế và Trung Quốc GB, đáp ứng hoặc vượt quá ANSI hay DIN.
Endura là một thành viên của ủy ban kỹ thuật quốc gia về các công cụ quản lý & tiêu chuẩn hóa phần cứng của Trung Quốc, GB và soạn thảo tiêu chuẩn công nghiệp và đơn vị người sửa lại cho 10 hạng mục của công cụ dự án. Trong năm 2010, Endura đã được ủy quyền ISO9001: Giấy chứng nhận năm 2008 do mức độ cao nhất của chúng ta về hệ thống kiểm soát chất lượng và sự hoàn hảo trong hoạt động của hệ thống.
**6" Kìm tuốt dây Endura E5396**
Greenlee® / A Công ty Textron (NYSE: TXT) công bố việc mua lại từ các đối tác liên doanh của các cổ đông còn lại trong Endura-Greenlee Tools (Shanghai) Co., Ltd, một nhà sản xuất dụng cụ cầm tay chuyên nghiệp
**6" Kìm tuốt dây Endura E5396** cho dân cư, xây dựng, công nghiệp, và kênh ô tô.
Greenlee thành lập liên doanh với các Endura-Greenlee cụ trong năm 2010 để mở rộng sự hiện diện Greenlee tại Trung Quốc thông qua ứng dụng công nghệ sáng tạo và tận dụng mạng lưới phân phối. Endura-Greenlee Tools có một mạng lưới bán hàng quốc tế mạnh mẽ và chuyên môn cao trong các thị trường Trung Quốc. Endura chuyên thiết kế, sản xuất, tiếp thị và dụng cụ cầm tay chất lượng cao cho các ngành nghề chuyên nghiệp toàn cầu và thị trường công nghiệp và xây dựng. Kể từ khi thành lập vào năm 1998, Endura sản xuất
**6" Kìm tuốt dây Endura E5396** đã được coi là một trong những thương hiệu công cụ chuyên nghiệp hàng đầu tại Trung Quốc, với hơn 3.000 sản phẩm tại hơn 30 loại khác nhau. Endura cũng đã có hơn 1.000 đại lý tại Trung Quốc, và xuất khẩu đến mười quốc gia.
**6" Kìm tuốt dây Endura E5396**
Lồng ghép các hoạt động của Trung Quốc kinh doanh công cụ Klauke Textron và Endura-Greenlee Công cụ thành một nhóm duy nhất cho phép áp dụng các nguồn lực tập thể để mở rộng hỗ trợ khách hàng và đẩy nhanh tiến độ kỹ thuật sản phẩm. Theo Scott Hall, Chủ tịch bộ phận công nghiệp Textron của, “mua lại chiến lược này là một cơ hội duy nhất để cung cấp giá trị lớn hơn cho khách hàng của chúng tôi tại thị trường Trung Quốc với nguồn lực mở rộng Textron của. Chúng tôi tin tưởng rằng thương hiệu Endura sẽ cung cấp
**6" Kìm tuốt dây Endura E5396** như là một giải pháp toàn diện hơn cho các khách hàng quốc tế của chúng tôi và tối ưu hóa tốc độ tăng trưởng của chúng tôi trong một thị trường cạnh tranh phát triển. “Dòng sản phẩm đa dạng Endura cùng với lãnh đạo giàu kinh nghiệm của họ trong thị trường Trung Quốc sẽ làm việc với chuyên môn điều hành Textron sẽ tăng trưởng trong tương lai và mở rộng.

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
SIÊU THỊ THIẾT BỊ
»
Liên hệ
*
Thông tin cần phải nhập
EMAIL BẠN BÈ
Tên người gửi:
*
Email người gửi:
*
Email người nhận:
*
Nhập lại mã trên
*
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
Chi nhánh:
HÀ NỘI
71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666
Fax: 04 3910 6666
ĐÀ NẴNG
630-632 Ngô Quyền, P. An Hải Bắc, Quận Sơn Trà
Điện thoại: 0511 350 7777
Fax: 0511 350 7788
CẦN THƠ
Điện thoại: 0710 222 0220
Fax: 0710 222 1221
BÌNH DƯƠNG
1080A CMT8, Phường Phú Thọ, TP Thủ Dầu Một
Điện thoại: 0650 3 969 768
Fax: 0650 3 969 769
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Tắt [X]
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :109 - Tổng truy cập : 182,728,204
+ + + + + + + +


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
SIÊU THỊ THIẾT BỊ
»
Liên hệ
*
Thông tin cần phải nhập
EMAIL BẠN BÈ
Tên người gửi:
*
Email người gửi:
*
Email người nhận:
*
Nhập lại mã trên
*
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
Chi nhánh:
HÀ NỘI
71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666
Fax: 04 3910 6666
ĐÀ NẴNG
630-632 Ngô Quyền, P. An Hải Bắc, Quận Sơn Trà
Điện thoại: 0511 350 7777
Fax: 0511 350 7788
CẦN THƠ
Điện thoại: 0710 222 0220
Fax: 0710 222 1221
BÌNH DƯƠNG
1080A CMT8, Phường Phú Thọ, TP Thủ Dầu Một
Điện thoại: 0650 3 969 768
Fax: 0650 3 969 769
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Tắt [X]
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :115 - Tổng truy cập : 182,728,274
+ + + + + + + +


text:
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Thanh toán
|
Liên Hệ
Giỏ hàng
(0)
Gioi thieu
Hình ảnh hoạt động
Sơ đồ tổ chức
Lịch sử hình thành
Giới thiệu công ty
Danh muc
Vật liệu mài mòn
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ dùng điện
Dụng cụ đo chính xác
Thiết bị ngành hàn
Điện và thiết bị điện
Bảo hộ lao động
Vệ sinh công nghiệp
Vận chuyển nâng đỡ
Bảo quản đóng gói
Sản phẩm hóa chất
Dụng cụ dùng khí nén
Thiết bị viễn thông
Thiết bị y tế
Xem tất cả
Nha san xuat
3M
Advance
AEG
Agilent
AGP
Aikyo
Alspec
AMP
Amtek
Apech
Asak
Asaki
Barker
BDS
Xem tất cả
Tin tuc
Nha san xuat
Dang nhap
Nhà sản xuất
» Master
Khóa công nghiệp (26)
Khóa dân dụng (37)
CÔNG TY THIẾT BỊ CÔNG NGHIỆP GTG
2/64C Đất Thánh, P.6, Q.Tân Bình, TP HCM
Điện thoại: 08 3868 6666
Fax: 08 3868 6688
Giấy ĐKKD số: 0303059482 tại TP HCM
Chi nhánh:
HÀ NỘI
71 Hoàng Cầu, P. Ô Chợ Dừa, Quận Đống Đa
Điện thoại: 04 3901 6666
Fax: 04 3910 6666
ĐÀ NẴNG
630-632 Ngô Quyền, P. An Hải Bắc, Quận Sơn Trà
Điện thoại: 0511 350 7777
Fax: 0511 350 7788
CẦN THƠ
Điện thoại: 0710 222 0220
Fax: 0710 222 1221
BÌNH DƯƠNG
1080A CMT8, Phường Phú Thọ, TP Thủ Dầu Một
Điện thoại: 0650 3 969 768
Fax: 0650 3 969 769
CHÍNH SÁCH BÁN HÀNG
- Chính sách bảo mật thông tin
- Chính sách vận chuyển
- Quy trình giao hàng
- Chính sách đổi trả hàng
HỖ TRỢ KHÁCH HÀNG
- Hướng dẫn mua hàng
- Hướng dẫn thanh toán
- Các hình thức mua hàng
- Sơ đồ đường đi
Tắt [X]
Trang chủ
|
Dịch vụ
|
Catalog
|
Tin tức
|
Liên hệ
Đang online :108 - Tổng truy cập : 182,728,255
+ + + + + + + +