text:
CNM365. Chào ngày mới 7 tháng 5. Wikipedia Ngày này năm xưa. Năm 1954 – Chiến tranh Đông Dương: Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc với thất bại của Pháp. Năm 1955 – Hải quân Nhân dân Việt Nam được thành lập. Năm 1982 – ngày mất Tôn Thất Tùng, bác sĩ y khoa (sinh năm 1912).
7 tháng 5
Ngày 7 tháng 5 là ngày thứ 127 (128 trong năm nhuận) trong lịch Gregory. Còn 238 ngày trong năm.
Mục lục
Sự kiện
- 434 – Cựu hoàng Hồ Hạ Hách Liên Xương bị Bắc Ngụy sát hại sau khi ông quay sang chống lại nước này.
- 1875 – Nga và Nhật Bản ký kết Hiệp ước Sankt-Peterburg, theo đó đảo Sakhalin thuộc về Nga còn quần đảo Kuril thuộc về Nhật Bản.
- 1915 – Tàu du lịch Lusitania của Anh Quốc bị tàu ngầm Hải quân Đức bắn chìm không cảnh cáo trước tại vùng biển phía nam Irelannd, 1.198 người chết – trong đó có 128 người Mỹ
- 1945 – Đức Đại tướng Alfred Jodl ký kết tại Reims các điều kiện đầu hàng vô điều kiện chấm dứt sự tham gia của Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Tài liệu này có hiệu lực vào ngày hôm sau.
- 1946 – Công ty công nghiệp thông tín Tokyo được thành lập, là tiền thân của Sony.
- 1954 – Chiến tranh Đông Dương: Chiến dịch Điện Biên Phủ kết thúc với thất bại của Pháp.
- 1955 – Hải quân Nhân dân Việt Nam được thành lập
- 1998 – Mercedes-Benz mua Chrysler với giá 40 tỷ đô la trở thành DaimlerChrysler là vụ sát nhập lớn nhất trong lịch sử ngành công nghiệp
- 2000 – Vladimir Putin nhậm chức Tổng thống Liên bang Nga.
Sinh
- 1832 – Nguyễn Quang Bích, quan triều Nguyễn
- 1840 – Pyotr Ilyich Tchaikovsky, nhà soạn nhạc nổi tiếng Nga
- 1909 – Phạm Ngọc Thạch, bác sĩ y khoa, nhà hoạt động cách mạng
Mất
- 973 – Otto I, Hoàng đế La Mã thần thánh (s. 912)
- 1982 – Tôn Thất Tùng, bác sĩ y khoa
Ngày lễ và kỷ niệm
Tham khảo
Chiến dịch Điện Biên Phủ
Trận Điện Biên Phủ là trận đánh lớn nhất[7] trong Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất diễn ra tại lòng chảo Mường Thanh, châu Điện Biên, tỉnh Lai Châu (nay thuộc thành phố Điện Biên Phủ, tỉnh Điện Biên), giữa Quân đội Nhân dân Việt Nam (QĐNDVN) và quân đội Liên hiệp Pháp (gồm lực lượng viễn chinh Pháp, lê dương Pháp, phụ lực quân bản xứ và Quân đội Quốc gia Việt Nam).
Đây là chiến thắng quân sự lớn nhất trong cuộc kháng chiến chống Pháp 1945 – 1954 của Việt Nam. Bằng thắng lợi quyết định này, lực lượng QĐNDVN do Đại tướng Võ Nguyên Giáp chỉ huy đã buộc quân Pháp tại Điện Biên Phủ phải đầu hàng vào tháng 5 năm 1954, sau suốt 2 tháng chịu trận.[8] Giữa trận này, quân Pháp đã gia tăng lên đến 16.000 người nhưng vẫn không thể chống nổi các đợt tấn công của QĐNDVN.[9] Thực dân Pháp đã không thể bình định Việt Nam bất chấp nhiều năm chiến đấu và sự hỗ trợ ngày càng gia tăng của Hoa Kỳ[9], và họ đã không còn khả năng để tiếp tục ứng chiến sau thảm bại này.[10]
Trên phương diện quốc tế, trận này có một ý nghĩa rất lớn: lần đầu tiên quân đội của một nước thuộc địa châu Á đánh thắng bằng quân sự một quân đội của một cường quốc châu Âu. Được xem là một thảm họa bất ngờ đối với thực dân Pháp và cũng là một đòn giáng mạnh với thế giới phương Tây,[8] đã đánh bại ý chí duy trì thuộc địa Đông Dương của Pháp và buộc nước này phải hòa đàm[8] và rút ra khỏi Đông Dương, các thuộc địa ở Châu Phi được cổ vũ cũng đồng loạt nổi dậy. Chỉ riêng trong năm 1960, 17 nước châu Phi đã giành được độc lập và đến năm 1967, Pháp đã buộc phải trao trả độc lập cho tất cả các nước là thuộc địa của Pháp.
Qua đó, đại thắng của QĐNDVN trong Chiến dịch Điện Biên Phủ còn được xem là một thảm họa đánh dấu thất bại hoàn toàn của nước Pháp trong nỗ lực tái gây dựng thuộc địa Đông Dương nói riêng và đế quốc thực dân của mình nói chung sau khi Thế chiến thứ hai kết thúc[9][11], qua đó chấm dứt thời đại hơn 400 năm của chủ nghĩa thực dân kiểu cổ điển trên thế giới.
Mục lục
- 1 Kế hoạch của hai bên
- 2 Tương quan lực lượng
- 3 Các nỗ lực hậu cần của QĐNDVN
- 4 Chuyển đổi phương án tác chiến
- 5 Diễn biến
- 6 Kết quả trận đánh
- 7 Tù binh Pháp
- 8 Trong văn hóa đại chúng
- 9 Chú thích
- 10 Tham khảo
- 11 Liên kết ngoài
Kế hoạch của hai bên
Đến cuối năm 1953, Chiến tranh Đông Dương đã kéo dài 9 năm, quân Pháp lâm vào thế bị động trên chiến trường. Trong khi đó, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã thiết lập được quyền kiểm soát vững chắc tại nhiều khu vực rộng lớn ở Tây Nguyên, khu 5, các tỉnh Cao Bắc Lạng… và nhiều khu vực ở đồng bằng Bắc bộ. Nước Pháp hầu như không còn đủ sức chịu đựng gánh nặng chiến tranh Đông Dương và đã phải cầu viện sự trợ giúp của Hoa Kỳ.
Kết quả là tới năm 1954, 78% chiến phí của Pháp ở Đông Dương là do Hoa Kỳ chi trả. Tới năm 1953, viện trợ Mỹ cả kinh tế và quân sự đã lên tới 2,7 tỷ trong đó viện trợ quân sự là 1,7 tỷ đôla, năm 1954 Mỹ viện trợ thêm 1,3 tỷ đô la nữa. Tổng cộng Mỹ đã cung cấp cho Pháp trên 40 vạn tấn vũ khí, gồm 360 máy bay, 347 tàu thuyền các loại, 1.400 xe tăng và xe bọc thép, 16.000 xe vận tải, 17,5 vạn súng cá nhân.
Thời gian này ở tất cả các cấp bộ trong quân đội viễn chinh Pháp đều có cố vấn Mỹ. Người Mỹ có thể đến bất cứ nơi nào kiểm tra tình hình không cần sự chấp thuận của Tổng chỉ huy lực lượng viễn chinh Pháp. Sự phụ thuộc quá nhiều của Pháp vào Mỹ khiến tướng Henri Navarre than phiền trong hồi ký: “Địa vị của chúng ta đã chuyển thành địa vị của một kẻ đánh thuê đơn thuần cho Mỹ.”[12]
Chính phủ Pháp muốn tìm một giải pháp hòa bình có thể chấp nhận được để chấm dứt cuộc chiến nhưng mặt khác họ muốn duy trì quyền lợi tại Đông Dương. Cuộc chiến sang năm thứ 9 đã chứng tỏ Pháp chỉ còn cách duy nhất là tìm một “lối thoát danh dự”, nếu không muốn dâng Đông Dương cho Mỹ. Các lãnh đạo Việt Minh nhận định việc Mỹ trực tiếp can thiệp vào chiến tranh Đông Dương chỉ còn là vấn đề thời gian 1-2 năm. Việt Minh cũng dự đoán, nếu tình hình Triều Tiên tạm ổn định, Mỹ sẽ dồn những nỗ lực chống Cộng vào Đông Dương.
Ngày 24 tháng 7 năm 1953, thủ tướng chính phủ Quốc gia Việt Nam Nguyễn Văn Tâm được Tổng thống Dwight D. Eisenhower mời sang Hoa Kỳ. Cuối tháng 7, Eisenhower quyết định dành 400 triệu đô la cho Đông Dương để “tổ chức một quân đội Việt Nam thực sự”. Pháp đề nghị Mỹ viện trợ 650 triệu đô la cho niên khóa 1953, và được chấp nhận 385 triệu. Mỹ hứa năm 1954 sẽ tăng viện trợ cho Pháp tại Đông Dương lên gấp đôi. Mỹ cũng chuyển giao cho Pháp nhiều trang bị, vũ khí, trong đó có 123 máy bay và 212 tàu chiến các loại.
Pháp bổ nhiệm tổng chỉ huy Henri Navarre sang Đông Dương tìm kiếm một chiến thắng quân sự quyết định để làm cơ sở cho một cuộc thảo luận hòa bình trên thế mạnh[13]. Kế hoạch của bộ chỉ huy Pháp tại Đông Dương gồm hai bước:
- Bước thứ nhất: Thu Đông 1953 và Xuân 1954 giữ thế phòng ngự ở miền Bắc, tập trung một lực lượng cơ động lớn ở đồng bằng Bắc Bộ để đối phó với cuộc tiến công của Việt Minh; thực hiện tiến công chiến lược ở miền Nam nhằm chiếm đóng 3 tỉnh ở đồng bằng Liên khu 5; đồng thời đẩy mạnh việc mở rộng Quân đội Quốc gia Việt Nam (QGVN) và xây dựng một đội quân cơ động lớn đủ sức đánh bại các đại đoàn chủ lực Việt Minh.
- Bước thứ hai: Từ Thu Đông năm 1954, sau khi đã hoàn thành những mục tiêu trên, sẽ dồn toàn lực ra Bắc, chuyển sang tiến công chiến lược trên chiến trường chính giành thắng lợi lớn về quân sự, buộc Việt Minh phải chấp nhận điều đình theo những điều kiện của Pháp, nếu khước từ, quân cơ động chiến lược của Pháp sẽ tập trung mọi nỗ lực loại trừ chủ lực Việt Minh.
Để thực hiện kế hoạch này, người Pháp cho tiến hành xây dựng và tập trung lực lượng cơ động lớn, mở rộng lực lượng phụ lực quân (Forces suppletives) bản xứ và Quân đội Quốc gia Việt Nam, càn quét bình định vùng kiểm soát. Thực hành tấn công chiến lược ở vùng Khu V, Navarre được chính phủ Pháp cấp thêm cho 9 tiểu đoàn tinh nhuệ. Điều quan trọng hơn, Kế hoạch Navarre được Mỹ tán thành. Viện trợ Mỹ tăng vọt, chiếm đại đa số chi phí chiến tranh của Pháp.[14]
Kế hoạch Navarre chỉ gặp trở ngại khi bộ trưởng tài chính Edgar Faure nêu ra việc thực thi kế hoạch phải chi ít nhất là 100 tỉ Franc. Ở Hội đồng Tham mưu trưởng cũng như Hội đồng Quốc phòng Mỹ, người ta bàn nên bớt cho Navarre nhiệm vụ bảo vệ nước Lào đề ra trong kế hoạch, để giảm bớt chi tiêu, nhưng Pháp không muốn bỏ Lào. Thống chế Alphonse Juin, người phát ngôn của các tham mưu trưởng, nhấn mạnh: cần trao cho Bộ Ngoại giao yêu cầu Mỹ và Anh phải bảo đảm sự toàn vẹn lãnh thổ của Lào, đồng thời lưu ý Liên Xô và Trung Quốc nguy cơ xung đột quốc tế có thể diễn ra nếu Lào bị chiếm. Navarre xác nhận nếu QĐNDVN đánh Thượng Lào thì ông không thể đương đầu được, Navarre yêu cầu chính phủ ra chỉ thị rõ rệt nếu trường hợp đó xảy ra. Điều đó liên quan mật thiết đến việc xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ sau này.
Chiến cục Đông-Xuân 1953-1954
Trước mùa khô 1953-1954, so sánh lực lượng về quân số, Pháp đã vượt lên khá xa. Tổng quân số của Pháp là 445.000 người, gồm 146.000 quân Âu Phi (33%) và 299.000 quân Việt (67%). Tổng quân số của QĐNDVN là 252.000 người. Như vậy, quân Pháp đông hơn 193.000 người. Chỉ riêng lực lượng phụ lực quân bản xứ do các sĩ quan Pháp chỉ huy cũng đã đông hơn 47.000 người.
Lực lượng cụ thể 2 bên lúc này như sau:
– Về bộ binh, Pháp có 267 tiểu đoàn. Về pháo binh, Pháp có 25 tiểu đoàn; quân phụ lực bản xứ có 8 tiểu đoàn. Về cơ giới, Pháp có 10 trung đoàn, 6 tiểu đoàn và 10 đại đội; quân phụ lực bản xứ có 1 trung đoàn và 7 đại đội. Về không quân, Pháp có 580 máy bay; quân phụ lực bản xứ có 25 máy bay thám thính và liên lạc. Về hải quân, Pháp có 391 tàu; quân phụ lực bản xứ có 104 tàu loại nhỏ và 8 tàu ngư lôi. Lực lượng QĐNDVN vẫn đơn thuần là bộ binh, gồm 6 đại đoàn, 18 trung đoàn và 19 tiểu đoàn. Về pháo binh, QĐNDVN có 2 trung đoàn, 8 tiểu đoàn và 4 đại đội. Về phòng không, QĐNDVN có 1 trung đoàn và 2 tiểu đoàn.
– Tính theo số tiểu đoàn bộ binh, QĐNDVN có tổng cộng 127 tiểu đoàn so với 267 tiểu đoàn của Pháp. Biên chế tiểu đoàn của QĐNDVN là 635 người; biên chế tiểu đoàn Pháp từ 800 – 1.000 người.
Về viện trợ, từ tháng 6 năm 1950 đến tháng 6 năm 1954, Việt Minh nhận được từ Liên Xô, Trung Quốc tổng cộng 21.517 tấn các loại, trị giá 34 triệu đôla. Giá trị này chỉ bằng 0,85% lượng viện trợ mà Mỹ cấp cho Pháp.
Pháp tuy có ưu thế vượt trội về binh lực, nhưng thế trận chiến tranh nhân dân của QĐNDVN đã làm cho Pháp phải phân tán trên khắp các chiến trường. Không những Pháp không thể tập trung toàn bộ ưu thế đó vào một trận đánh quyết định, mà cũng chưa đủ lực lượng để mở một cuộc tiến công lớn vào các đại đoàn chủ lực QĐNDVN trên miền Bắc. Trong tổng số 267 tiểu đoàn, thì 185 tiểu đoàn đã phải trực tiếp làm nhiệm vụ chiếm đóng, chỉ còn 82 tiểu đoàn làm nhiệm vụ cơ động chiến thuật và chiến lược. Già nửa lực lượng cơ động Pháp, 44 tiểu đoàn, phải tập trung trên miền Bắc để đối phó với chủ lực QĐNDVN. Vào thời điểm này, nếu tính chung trên chiến trường Bắc Bộ, lực lượng QĐNDVN mới bằng 2/3 lực lượng Pháp (76 tiểu đoàn/112 tiểu đoàn), nhưng tính riêng lực lượng cơ động chiến lược, thì lực lượng QĐNDVN đã vượt hơn về số tiểu đoàn (56/44).
Cuối tháng 8 năm 1953, Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam báo cáo với Tổng quân ủy một bản kế hoạch tác chiến với bốn nhiệm vụ:
- Đẩy mạnh chiến tranh du kích ở địch hậu phá tan âm mưu bình định của địch, phá kế hoạch mở rộng quân ngụy Việt.
- Bộ đội chủ lực dùng phương thức hoạt động thích hợp tiêu diệt từng bộ phận sinh lực địch, có thể tác chiến lớn trên chiến trường đồng bằng để rèn luyện bộ đội.
- Có kế hoạch bố trí lực lượng tiêu diệt địch khi chúng đánh ra vùng tự do.
- Tăng cường hoạt động lên hướng Tây Bắc (Lai Châu), Thượng Lào và các chiến trường khác để phân tán chủ lực địch.
Trong cuộc họp, Chủ tịch Hồ Chí Minh tổng kết: “Địch tập trung quân cơ động để tạo nên sức mạnh… Không sợ! Ta buộc chúng phải phân tán binh lực thì sức mạnh đó không còn.”
Theo đó QĐNDVN sẽ mở một loạt chiến dịch tại nhiều vùng để phân tán binh lực địch, không cho quân Pháp co cụm tạo thành một lực lượng cơ động đủ mạnh để xoay chuyển tình thế.
- Trên chiến trường Bắc Bộ, sẽ mở cuộc tiến công lên hướng Tây Bắc, tiêu diệt quân Pháp còn chiếm đóng Lai Châu, uy hiếp quân Pháp ở Thượng Lào.
- Hướng thứ hai, là Trung Lào.
- Hướng thứ ba, là Hạ Lào, đề nghị quân Pathet Lào phối hợp với bộ đội Việt Nam mở cuộc tiến công vào hai hướng này, nhằm tiêu diệt sinh lực địch và giải phóng đất đai.
- Hướng thứ tư, là bắc Tây Nguyên.
- Vùng tự do ba tỉnh Liên khu 5 sẽ là mục tiêu chính những cuộc tiến công đánh chiếm của Pháp trong mùa khô này, cần chuẩn bị sẵn sàng đón đánh.
Thiết lập “Con nhím” Điện Biên Phủ
Hội chứng Thượng Lào, trong đó có kinh đô Luông Phabăng, luôn luôn ám ảnh Navarre. Nếu cả miền cực Bắc Đông Dương rơi vào quyền kiểm soát của Việt Minh sẽ là một nguy cơ lớn cho cuộc chiến tranh. Nó sẽ mang lại những ảnh hưởng chính trị tai hại, vì nước Pháp bất lực trong việc bảo vệ các quốc gia liên kết. Tướng René Cogny, Tư lệnh Bắc Bộ, nhiệt liệt tán đồng ý kiến này.
Điện Biên Phủ là một thung lũng phì nhiêu ở Tây Bắc Việt Nam. Dài 15 km, rộng 5 km, giữa thung lũng có sông Nậm Rốm chảy qua cánh đồng do người Thái cầy cấy. Một sân bay bỏ phế từ lâu, có từ thời Nhật, nằm dọc theo sông Nậm Rốm về phía bắc lòng chảo. Điện Biên Phủ cách Hà Nội 300 km về phía tây, cách Lai Châu 80 km về phía nam. Xung quanh là núi đồi trập trùng bao quanh tứ phía, rừng già khắp nơi làm chỗ ẩn náu dễ dàng cho quân du kích. Cũng như Lai Châu và Nà Sản, Điện Biên Phủ là một điểm chiến lược bảo vệ tây bắc Lào và thủ đô Vạn Tượng (Luang Prabang). Tướng Cogny nhấn mạnh: Điện Biên Phủ là một căn cứ bộ binh – không quân (base aéroterrestre) lý tưởng, là “chiếc chìa khoá” của Thượng Lào.
Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ được ra đời án ngữ miền Tây Bắc Việt Nam, kiểm soát liên thông với Thượng Lào để làm bẫy nhử, thách thức quân chủ lực Việt Minh tấn công và, theo kế hoạch của Pháp, quân Việt Minh sẽ bị nghiền nát tại đó.
Ngày 2 tháng 11 năm 1953, Navarre đã chỉ thị cho Cogny từ ngày 15 đến ngày 20 tháng 11, chậm nhất là ngày 1 tháng 12, phải đánh chiếm Điện Biên Phủ để thiết lập một điểm ngăn chặn bảo vệ cho Thượng Lào. Cuộc hành binh đánh chiếm Điện Biên Phủ có bí danh là “Hải Ly” (Cuộc hành quân Castor), chỉ huy là tướng Jean Gilles.
Ngày 20 tháng 11, lúc 11 giờ sáng, 63 chuyến máy bay C-47 Dakota thả 3.000 lính dù và chiến cụ xuống Điện Biên Phủ. Thiếu tá Marcel Bigeard và Tiểu đoàn 6 Dù thuộc địa (6e BPC) nhảy xuống điểm DZ (dropping zone) Tây Bắc, Thiếu tá Jean Bréchignac và Tiểu đoàn 2, Trung đoàn Dù nhẹ số 1 (II/1er RCP) nhảy xuống điểm DZ phía nam. Tiểu đoàn của Bigeard nhảy trúng khu vực có 1 tiểu đoàn QĐNDVN đang tập dượt nên bị chống cự mãnh liệt. Máy bay Pháp phải yểm trợ đến 4 giờ chiều QĐNDVN mới rút lui với tổn thất vài chục người. Pháp thiệt hại 16 người chết, 47 bị thương.
Hai ngày sau, ngày 21 và 22 tháng 11, liên tiếp 3 tiểu đoàn Dù nữa được thả xuống cùng với một đại đội pháo binh. Ngày 24 tháng 11, phi đạo được sửa chữa xong, phi cơ lại đáp xuống được. Vậy là từ ngày 20 tới ngày 22 tháng 11 năm 1953, Pháp đã ném xuống cánh đồng Mường Thanh 6 tiểu đoàn dù, khoảng 4.500 quân.
Ngày 3 tháng 12 năm 1953, Navarre đã quyết định “chấp nhận chiến đấu ở Điện Biên Phủ”. Phương Tây coi đây là một sự chuyển hướng có tính chiến lược của Navarre, vì Điện Biên Phủ không nằm trong kế hoạch mùa khô 1953 – 1954. Ngày 7 tháng 12, Đại tá Christian de Castries được Cogny và Navarre chỉ định chỉ huy tập đoàn cứ điểm, chuẩn bị đương đầu với một cuộc tiến công. Có người hỏi Navarre vì sao lại trao quyền chỉ huy Điện Biên Phủ đáng lẽ phải là một viên tướng, cho một đại tá? Navarre trả lời: “Cả tôi lẫn Cogny đều không trông lon mà xét người nên cũng chẳng sùng bái gì lắm mấy ngôi sao cấp tướng. Tôi khẳng định: trong số các chỉ huy được lựa chọn, không ai có thể làm giỏi hơn Castries”.
Ngày 15 tháng 12, lực lượng Pháp ở Điện Biên Phủ tiếp tục tăng lên 11 tiểu đoàn. Ngày 24 tháng 12, Navarre tới Điện Biên Phủ dự lễ Giáng sinh với quân đồn trú. Tại Điện Biên Phủ, một tập đoàn cứ điểm đã xuất hiện, chạy suốt chiều dài cánh đồng Mường Thanh, hai bên bờ sông Nậm Rốm.
Sau này có những ý kiến chỉ trích các tướng lĩnh Pháp đã “mắc một lỗi sơ đẳng” khi thiết lập một căn cứ ở nơi quá xa xôi hẻo lánh, dễ bị bao vây cô lập để rồi bại trận. Nhưng ở vào thời điểm đó, với những yêu cầu chiến lược và chính trị của Pháp trong cuộc chiến (phải giữ bằng được Lào), thì việc thiết lập này là yêu cầu tất yếu và không thể khác được, như Navarre đã viết: “Có cần bảo vệ Lào hay không? Tôi thì chỉ còn một cách chấp nhận phương án chiến đấu ở Điện Biên Phủ.”[15].
Hơn nữa, các chỉ huy Pháp tin rằng lợi thế công nghệ vượt trội và sự trợ giúp của Mỹ sẽ giúp họ đánh bại được QĐNDVN vốn có trang bị thô sơ hơn nhiều. Jean Pouget sĩ quan tùy tùng của Tổng chỉ huy Navarre, viết: “…có thể khẳng định là không một ai trong số hơn 50 chính khách, các tướng lĩnh đã tới thăm Điện Biên Phủ, phát hiện được cái thế thua đã phơi bày sẵn…”. Tướng Navarre viết: “Theo ông de Chevigné vừa ở đó về 2-3 “thật là bất khả xâm phạm. Vả lại, họ không dám tiến công đâu.”. Tướng Cogny thì tin tưởng: “Chúng ta đến đây là buộc Việt Minh phải giao chiến, không nên làm gì thêm để họ phải sợ mà lảng đi”[15]
Đại tướng Võ Nguyên Giáp nhận xét: “Tới lúc này, quân đồn trú ở Điện Biên Phủ vẫn có thể mở một con đường rút lui. Vì sao Navarre không làm điều đó khi thấy nguy cơ một trận đánh sẽ xảy ra? Theo tôi, Navarre vẫn muốn Điện Biên Phủ sẽ làm vai trò “chiếc nhọt tụ độc” trên miền Bắc.”. Theo đó, Điện Biên Phủ ra đời nhằm thu hút chủ lực QĐNDVN, tại đó Pháp sẽ dùng ưu thế hỏa lực vượt trội để tiêu diệt. Nhưng thực ra, Navarre đã bị cuốn theo các hoạt động trong Chiến cục đông-xuân 1953-1954 của QĐNDVN mà ông không hề biết. Trận đánh xảy ra không bất ngờ mà nó đã nằm trong dự tính của QĐNDVN về một thắng lợi quyết định để kết thúc chiến tranh.
Quyết tâm của Việt Nam
Về phía Việt Nam, kể từ sau năm 1950 do nối thông biên giới với Trung Quốc, lại được sự viện trợ quân sự to lớn của Trung Quốc và Liên Xô, QĐNDVN đã lớn mạnh rất nhiều, với các sư đoàn (đại đoàn) bộ binh và các trung đoàn pháo binh, công binh đã có kinh nghiệm đánh tiêu diệt cấp tiểu đoàn của quân Pháp trong phòng ngự kiên cố.
Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội Quốc gia và dân quân Việt Nam nhìn nhận trận Điện Biên Phủ như cơ hội đánh tiêu diệt lớn, tạo chiến thắng vang dội để từ đó chấm dứt kháng chiến trường kỳ, và đã chấp nhận thách thức của quân Pháp để tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đây là trận quyết chiến chiến lược của QĐNDVN. Trung ương Đảng đã hạ quyết tâm: “Tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ để tạo nên một bước ngoặt mới trong chiến tranh, trước khi đế quốc Mỹ can thiệp sâu hơn vào Đông Dương.”
Thời gian hoạt động ở Tây Bắc sẽ chia làm hai đợt:
- Đợt 1: Đại đoàn 316 tiến hành đánh Lai Châu và kết thúc vào cuối tháng 1 năm 1954. Sau đó, bộ đội nghỉ ngơi, chấn chỉnh một thời gian khoảng 20 ngày, tập trung đầy đủ lực lượng để đánh Điện Biên Phủ.
- Đợt 2: Tiến công Điện Biên Phủ. Thời gian đánh Điện Biên Phủ ước tính 45 ngày. Nếu Pháp không tăng cường thêm nhiều quân, có thể rút ngắn hơn. Chiến dịch sẽ kết thúc vào đầu tháng 4 năm 1954. Đại bộ phận lực lượng sẽ rút, một bộ phận ở lại tiếp tục phát triển sang Lào cùng với bộ đội Lào uy hiếp Luông Pha Bang.
Tương quan lực lượng
Quân đội Nhân dân Việt Nam
Lực lượng QĐNDVN tham gia gồm 11 trung đoàn bộ binh thuộc các đại đoàn bộ binh (304, 308, 312, 316), 1 trung đoàn công binh, 1 trung đoàn pháo binh 105 ly (24 khẩu), 1 trung đoàn pháo binh 75 ly (24 khẩu) và súng cối 120 ly (16 khẩu), 1 trung đoàn cao xạ 24 khẩu 37 ly (367)(sau được tăng thêm một tiểu đoàn 12 khẩu) vốn là phối thuộc của đại đoàn công pháo 351 (công binh – pháo binh). Đại tướng Võ Nguyên Giáp làm Tư lệnh chiến dịch. Thiếu tướng Hoàng Văn Thái làm Tham mưu trưởng chiến dịch. Thiếu tướng Đặng Kim Giang làm Chủ nhiệm cung cấp chiến dịch. Ông Lê Liêm làm Chủ nhiệm chính trị chiến dịch.
Quân đội Liên hiệp Pháp
Lực lượng quân Pháp ở Điện Biên Phủ có 12 tiểu đoàn và 7 đại đội bộ binh (trong quá trình chiến dịch được tăng viện 4 tiểu đoàn và 2 đại đội lính nhảy dù), 2 tiểu đoàn pháo binh 105 ly (24 khẩu – sau đợt 1 được tăng thêm 4 khẩu nguyên vẹn và cho đến ngày cuối cùng được thả xuống rất nhiều bộ phận thay thế khác), 1 đại đội pháo 155 ly (4 khẩu), 2 đại đội súng cối 120 ly (20 khẩu), 1 tiểu đoàn công binh, 1 đại đội xe tăng 18 tấn (10 chiếc M24 Chaffee của Mỹ), 1 đại đội xe vận tải 200 chiếc, 1 phi đội máy bay gồm 14 chiếc (7 máy bay khu trục, 6 máy bay liên lạc trinh sát, 1 máy bay lên thẳng). Lực lượng này gồm khoảng 16.200 quân được tổ chức thành 3 phân khu:
- Phân khu Bắc: Him Lam – Béatrice, Độc Lập – Gabrielle, Bản Kéo – Anne Marie 1, 2. Đồi Độc lập có nhiệm vụ án ngữ phía bắc, ngăn chặn con đường từ Lai Châu về Điện Biên Phủ. Trung tâm đề kháng Him Lam, tuy thuộc khu trung tâm, nhưng cùng với các vị trí Đồi Độc lập, Bản Kéo là những vị trí ngoại vi đột xuất án ngữ phía đông bắc, ngăn chặn tiến công từ hướng Tuần Giáo vào.
- Phân khu Trung tâm: Các điểm cao phía đông – Dominique, Eliane, sân bay Mường Thanh, và các cứ điểm phía tây Mường Thanh – Huguette, Claudine, đây là khu vực mạnh nhất của quân Pháp, tập trung hai phần ba lực lượng (8 tiểu đoàn, gồm 5 tiểu đoàn chốt giữ và 3 tiểu đoàn cơ động).
- Phân khu Nam: cụm cứ điểm và sân bay Hồng Cúm – Isabella
Tổng cộng tất cả là 10 trung tâm đề kháng được đặt theo tên phụ nữ Pháp: Gabrielle (Bắc), Béatrice, Dominique (Đông), Eliane, Isabelle (Nam), Junon, Claudine, Françoise (Tây), Huguette và Anne Marie. 10 trung tâm đề kháng lại chia ra thành 49 cứ điểm phòng thủ kiên cố liên hoàn trang bị hỏa lực mạnh yểm trợ lẫn nhau; có 2 sân bay: Mường Thanh và Hồng Cúm để lập cầu hàng không. Tổng công quân Pháp ban đầu có hơn 10.800 quân, cùng với đó là 2.150 lính phụ lực bản xứ và QGVN. Trong trận đánh có thêm hơn 4.300 lính (trong đó có 1.901 lính phụ lực bản xứ) được tiếp viện cho lòng chảo. Đại tá Christian de Castries (trong thời gian chiến dịch được thăng hàm Chuẩn tướng) là chỉ huy trưởng tập đoàn cứ điểm.
Hỏa lực pháo binh được bố trí thành hai căn cứ: một ở Mường Thanh, một ở Hồng Cúm, có thể yểm trợ lẫn cho nhau, và cho tất cả các cứ điểm khác mới khi bị tiến công. Ngoài hỏa lực chung của tập đoàn cứ điểm, mỗi trung tâm đề kháng còn có hỏa lực riêng, bao gồm nhiều súng cối các cỡ, súng phun lửa, và các loại súng bắn thẳng bố trí thành hệ thống vừa tự bảo vệ, vừa yểm hộ cho những cứ điểm chung quanh.
Hỗ trợ cho Điện Biên Phủ là lực lượng không quân Liên hiệp Pháp, và không quân dân sự Mỹ. Tổng cộng Pháp huy động 100 máy bay C-47 Dakota, cộng thêm 16 máy bay C-119 của Mỹ. Máy bay ném bom gồm 48 chiếc B-26 Invader, 8 oanh tạc cơ Privater. Máy bay cường kích gồm 227 chiếc F6F Hellcat, F8F Bearcat và F4U Corsair.[16]. Điện Biên Phủ có hai sân bay. Sân bay chính ở Mường Thanh, và sân bay dự bị ở Hồng Cúm, nối liền với Hà Nội, Hải Phòng bằng một cầu hàng không, trung bình mỗi ngày có gần 100 lần chiến máy bay vận tải tiếp tế khoảng 200 – 300 tấn hàng, và thả dù khoảng 100 – 150 tấn.
Tất cả các khẩu pháo 155mm và 105mm và tất cả đạn dược của Pháp đều được đưa từ Mỹ tới. Ngày 22 tháng 3, Tổng thống Mỹ Eisenhower chỉ thị cho Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân phải giải quyết cấp tốc các yêu cầu của Navarre. Một cầu hàng không được Mỹ thiết lập từ Nhật Bản, Nam Triều Tiên, Đài Loan, Philippin đến Bắc Bộ, rồi từ sân bay Cát Bi, Gia Lâm lên Điện Biên Phủ nhằm đáp ứng nhanh chóng những thứ quân Pháp cần, thậm chí cả những chiếc dù để thả hàng. Theo Benard Fall, việc tiếp tế bằng đường hàng không của Mỹ cho Điện Biên Phủ đã tiêu thụ 82.296 chiếc dù, đã “bao phủ cả chiến trường như tuyết rơi, hoặc như một tấm vải liệm”. Mỹ còn viện trợ cho Pháp loại bom mới Henlipholit, trong chứa hàng ngàn mảnh câu sắc nhằm sát thương hàng loạt bộ binh đối phương.[17]
Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ gồm ba phân khu yểm hộ lẫn nhau. Mỗi cứ điểm đều có khả năng phòng ngự độc lập. Nhiều cứ điểm được tổ chức lại thành cụm cứ điểm, gọi là “trung tâm đề kháng theo kiểu phức hợp”, có lực lượng cơ động, hỏa lực riêng, hệ thống công sự vững chắc, chung quanh là hào giao thông và hàng rào dây kẽm gai, khả năng phòng ngự khá mạnh. Mỗi một phân khu gồm nhiều trung tâm đề kháng kiên cố như vậy. Mỗi trung tâm đề kháng, cũng như toàn bộ tập đoàn cứ điểm, đều có hệ thống công sự nằm chìm dưới mặt đất, chịu được đạn pháo 105mm. Hệ thống công sự phụ (hàng rào, bãi dây thép gai, bãi mìn) dày đặc, hệ thống hỏa lực rất mạnh. Pháp đã rải xuống hàng ngàn km dây kẽm gai, chôn hàng vạn các loại mìn: mìn phát sáng, mìn sát thương, mìn cóc nhảy, mìn chứa xăng khô napalm để thiêu cháy hàng loạt bộ binh… Phương tiện chống đạn khói, máy hồng ngoại tuyến bắn đêm, áo chống đạn, súng phóng lựu hiện đại nhất cũng được cung cấp.
Theo đánh giá thì khu trung tâm tập đoàn cứ điểm chỉ rộng khoảng 2,5 km vuông đã có tới 12 khẩu 105mm, 4 khẩu 155mm, 24 khẩu cối 120 và 81mm và một số dự trữ đạn dược đồ sộ (tương đương từ 6 đến 9 cơ số đạn trước trận đánh, hơn 10 vạn viên) là quá mạnh. Navarre đã viết trong hồi ký: “Tất cả đều có những cảm tưởng thuận lợi trước sức mạnh phòng thủ của tập đoàn cứ điểm và tinh thần tốt của đạo quân đóng ở đây. Không một ai mảy may tỏ ý lo ngại… Chưa có một quan chức dân sự hoặc quân sự nào đến thăm (bộ trưởng Pháp và nước ngoài, những tham mưu trưởng của Pháp, những tướng lĩnh Mỹ) mà không kinh ngạc trước sự hùng mạnh của nó cũng như không bày tỏ với tôi tình cảm của họ”.[15]
Đặc biệt, trước khi trận đánh diễn ra, đích thân Phó Tổng thống Mỹ Richard Nixon (sau này trở thành Tổng thống) đã lên thị sát việc xây dựng cụm cứ điểm để “đảm bảo cho khoản đầu tư của Mỹ ở Đông Dương được sử dụng hiệu quả”.
Những khó khăn của QĐNDVN
Về phía QĐNDVN, tuy có quân số đông đảo hơn nhiều đối phương nhưng chưa có kinh nghiệm đánh công kiên lớn trên cấp tiểu đoàn. Theo lý thuyết quân sự “Ba tấn một thủ”, bên tấn công phải mạnh hơn bên phòng thủ ít nhất là 3 lần cả về quân số lẫn hỏa lực thì mới là cân bằng lực lượng. Về quân số, QĐNDVN chỉ vừa đạt tỉ lệ này, nhưng về hỏa lực và trang bị thì lại kém hơn hẳn so với Pháp. Như các cuộc chiến tranh trước đó đã cho thấy, một nhóm nhỏ quân phòng thủ trong công sự kiên cố trên cao, sử dụng hỏa lực mạnh như đại liên có thể chặn đứng và gây thương vong nặng nề cho lực lượng tấn công đông hơn nhiều lần. Tiêu biểu như trận Iwo Jima, quân Mỹ dù áp đảo 5 lần về quân số và hàng chục lần về hỏa lực nhưng vẫn bị quân Nhật phòng thủ trong các lô cốt gây thương vong nặng nề.
Trong từng trận đánh cụ thể, việc tiếp cận đồn Pháp cũng không dễ dàng. Khi Pháp nhảy dù xuống Điện Biên Phủ ngày 20 tháng 11 năm 1953, một trong những công việc đầu tiên của họ là san phẳng mọi chướng ngại vật trong thung lũng, để tạo điều kiện tối đa cho tầm nhìn và tầm tác xạ của các loại hoả lực, tiếp đó là để lấy nguyên vật liệu nhằm xây dựng tập đoàn cứ điểm. Hàng nghìn dân vốn sống ở trung tâm Điện Biên Phủ được dồn vào khu vực bản Noong Nhai. Hơn nữa, các loại hỏa lực như xe tăng, lựu pháo, súng cối, súng phóng lựu, DKZ v…v… không bao giờ ngồi yên. Để có thể xung phong tiếp cận hàng rào, bộ đội Việt Nam phải chạy khoảng 200 m giữa địa hình trống trải dày đặc dây kẽm gai và bãi mìn, phơi mình trước hỏa lực Pháp mà không hề có xe thiết giáp và chướng ngại vật che chắn. Chỉ huy Pháp tự tin rằng, nếu QĐNDVN chỉ biết học theo Chiến thuật biển người mà Trung Quốc áp dụng ở Triều Tiên, thì quân tấn công dù đông đảo tới đâu cũng sẽ bị bom, pháo và đại liên Pháp tiêu diệt nhanh chóng.
Thêm nữa, tuy quân Pháp bị bao vây vào giữa lòng chảo Điện Biên, Pháp ở đáy một chiếc mũ lộn ngược còn QĐNDVN ở trên vành mũ, nhưng đó là ở tầm quy mô chiến dịch. Từ đồn Pháp ra đến rìa thung lũng trung bình là 2 đến 3 km, vậy nên ở quy mô từng trận đánh thì Pháp lại ở trên cao, còn QĐNDVN phải ở dưới thấp tấn công lên. Quân Pháp cũng có dự trữ đạn pháo dồi dào hơn hẳn cùng với máy bay ném bom yểm trợ, nên áp đảo về hỏa lực: gấp 6 lần về đạn pháo và hơn tuyệt đối về không quân và xe tăng. Trung bình cứ 1 bộ đội Việt Nam phải hứng chịu 2 trái đại bác, 1 trái bom và 6 viên đạn cối, trong khi không có xe tăng hay pháo tự hành để che chắn yểm trợ khi tiến công.
Việc bắn tỉa cũng hoàn toàn không đơn giản. Giống như phục kích, không phải chỗ nào cũng có thể là chỗ bắn tỉa được. QĐNDVN tuy có lợi thế hơn, nhưng thường thì những địa điểm bắn tỉa hiệu quả chỉ tập trung vào một vài đoạn hào chủ yếu. Một khi quân Pháp đã kê súng máy, hay chiếm được lợi thế trước thì công việc gần như là bất khả thi. Các vũ khí bắn tỉa của bộ đội Việt Nam cũng khá thô sơ, phần lớn chỉ dùng thước ngắm thông thường, nên với những khoảng cách lớn, việc bắn tỉa không có hiệu quả.
Và đặc biệt khó khăn lớn nhất của QĐNDVN là khâu tiếp tế hậu cần. Phía Pháp cho rằng QĐNDVN không thể đưa pháo lớn (cỡ 105mm trở lên) vào Điện Biên Phủ, các khó khăn hậu cần của QĐNDVN là không thể khắc phục nổi nhất là khi mùa mưa đến. Navarre lý luận rằng Điện Biên Phủ ở xa hậu cứ Việt Minh 300–400 km, qua rừng rậm, núi cao, QĐNDVN không thể tiếp tế nổi lương thực, đạn dược cho 4 đại đoàn được, giỏi lắm chỉ một tuần lễ là QĐNDVN sẽ phải rút lui vì cạn tiếp tế. Trái lại quân Pháp sẽ được tiếp tế bằng máy bay, trừ khi sân bay bị phá hủy do đại bác của QĐNDVN. Navarre cho rằng trường hợp này khó có thể xảy ra vì sân bay ở quá tầm trọng pháo 105 ly của QĐNDVN, và dù QĐNDVN mang được pháo tới gần thì tức khắc sẽ bị máy bay và trọng pháo Pháp hủy diệt ngay.
Vì các lý do trên, khi thiết lập tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, các tướng lĩnh Pháp và Mỹ đã đánh giá sai khả năng của đối phương và đều tự tin cho rằng Điện Biên Phủ là “pháo đài bất khả chiến bại”, là “cái bẫy để nghiền nát chủ lực Việt Minh”. Nếu QĐNDVN tấn công sẽ chỉ chuốc lấy thảm bại.
Tướng Cogny đã trả lời phỏng vấn rằng: “Chúng ta đã có một hỏa lực mạnh đủ sức quét sạch đối phương đông gấp 4-6 lần… Tôi sẽ làm tất cả để bắt tướng Giáp phải “ăn bụi” và chừa cái thói muốn đóng vai một nhà chiến lược lớn”. Tướng Navarre nhận xét: “Làm cho Việt Minh tiến xuống khu lòng chảo! Đó là mơ ước của đại tá Castries và toàn ban tham mưu. Họ mà xuống là chết với chúng ta… Và cuối cùng, chúng ta có được cái mà chúng ta đang cần: đó là mục tiêu, một mục tiêu tập trung mà chúng ta có thể ” quất cho tơi bời”. Charles Piroth, chỉ huy pháo binh thì tự đắc: “Trọng pháo thì ở đây tôi đã có đủ rồi… Nếu tôi được biết trước 30 phút, tôi sẽ phản pháo rất kết quả. Việt Minh không thể nào đưa được pháo đến tận đây; nếu họ đến, chúng tôi sẽ đè bẹp ngay… và ngay cả khi họ tìm được cách đến, tiếp tục bắn, họ cũng không có khả năng tiếp tế đầy đủ đạn dược để gây khó khăn thật sự cho chúng tôi!”[15] Pierre Schoenderffer, phóng viên mặt trận của Pháp, nhớ rõ câu trả lời của Piroth: “Thưa tướng quân, không có khẩu đại bác nào của Việt Minh bắn được 3 phát mà không bị pháo binh của chúng ta tiêu diệt!”.
Các nỗ lực hậu cần của QĐNDVN
Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam làm việc với Tổng cục Cung cấp tính toán bước đầu, phải huy động cho chiến dịch 4.200 tấn gạo (chưa kể gạo cho dân công), 100 tấn rau, 100 tấn thịt, 80 tấn muối, 12 tấn đường. Tất cả đều phải vận chuyển qua chặng đường dài 500 km phần lớn là đèo dốc hiểm trở, máy bay Pháp thường xuyên đánh phá. Theo kinh nghiệm vận tải đã tổng kết ở chiến dịch Tây Bắc (năm 1952), để có 1 kg gạo đến đích phải có 24 kg ăn dọc đường. Vậy nếu cũng vận chuyển hoàn toàn bằng dân công gánh bộ, muốn có số gạo trên phải huy động từ hậu phương hơn 60 vạn tấn, và phải huy động gần 2 triệu dân công để gánh. Cả 2 con số này đều cao gấp nhiều lần so với kế hoạch dự kiến ban đầu.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng Bộ Chính trị và Tổng Quân ủy đã đề ra những giải pháp quyết đoán. Một mặt động viên nhân dân Tây Bắc ra sức tiết kiệm để đóng góp tại chỗ, mặt khác đẩy mạnh làm đường, sửa đường, huy động tối đa các phương tiện vận chuyển thô sơ như ngựa thồ, xe đạp thồ, thuyền mảng… nhằm giảm đến mức tối đa lượng lương thực thực phẩm tiêu thụ dọc đường do phải đưa từ xa tới.
Số dân công chỉ tính từ trung tuyến trở lên, đã cần tới 14.500 người. Về chuẩn bị đường sá, các con đường thuộc tuyến chiến dịch đều phải bảo đảm vận chuyển bằng ô tô. Trước đây, để chuẩn bị đánh Nà Sản, con đường 13 từ Yên Bái lên Tạ Khoa đã sửa chữa xong, nhưng lúc này cần tiếp tục tu bổ thêm. Đường từ Mộc Châu đi Lai Châu rất xấu, phải sửa chữa nhiều. Phân công cho Bộ Giao thông công chính phụ trách đường 13 lên tới Cò Nòi, và đường 41 từ Mộc Châu lên Sơn La, bộ đội phụ trách quãng đường 41 còn lại từ Sơn La đi Tuần Giáo, và từ Tuần Giáo đi Điện Biên Phủ (sau này gọi là đường 42). Thời gian tiến hành từ tháng 12 năm 1953.
Để một lực lượng mạnh cho chiến dịch Điện Biên Phủ, chính phủ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa đã huy động tối đa về sức người và sức của: hàng vạn dân công và bộ đội làm đường dã chiến trong khoảng thời gian cực ngắn, dưới các điều kiện rất khó khăn trên miền núi, lại luôn bị máy bay Pháp oanh tạc. Các dân công từ vùng do Việt Minh kiểm soát đi tiếp tế bằng gánh gồng, xe đạp thồ kết hợp cùng cơ giới đảm bảo hậu cần cho chiến dịch. Đội quân gồm thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, được huy động tới hàng chục vạn người (gấp nhiều lần quân đội) và được tổ chức biên chế như quân đội.
Một trong những lực lượng quan trọng phục vụ hậu cầu cho chiến dịch là đội xe đạp thồ trên 2 vạn người, với năng suất tải mỗi xe chở được 200–300 kg[18], kỷ lục lên đến 352 kg. Xe đạp được cải tiến có thể thồ cao gấp hơn 10 lần dân công gánh bộ, đồng thời giảm được mức tiêu hao gạo ăn dọc đường cho người chuyên chở. Ngoài ra xe thồ còn có thể hoạt động trên những tuyến đường mà xe Ô tô không thể đi được. Chính phương tiện vận chuyển này đã gây nên bất ngờ lớn ngoài tầm dự tính của các chỉ huy Pháp, làm đảo lộn những tính toán trước đây khi cho rằng Việt Minh không thể bảo đảm hậu cần cho một chiến dịch lớn, dài ngày trong các điều kiện phức tạp như vậy được.
Trong một tháng, bộ đội và thanh niên xung phong đã làm một việc đồ sộ. Con đường Tuần Giáo – Điện Biên Phủ, dài 82 km, trước đây chỉ rộng 1 m, đã được mở rộng và sửa sang cho xe kéo pháo vào cách Điện Biên 15 km. Từ đây, các khẩu pháo được kéo bằng tay vào trận địa trên quãng đường dài 15 km. Đường kéo pháo rộng 3 m, chạy từ cửa rừng Nà Nham, qua đỉnh Pha Sông cao 1.150 mét, xuống Bản Tấu, đường Điện Biên Phủ – Lai Châu, tới Bản Nghễu, mở mới hoàn toàn. Để bảo đảm bí mật, đường được ngụy trang toàn bộ, máy bay trinh sát Pháp khó có thể phát hiện.
Tổng cộng trong thời gian tiến hành chiến dịch, Việt Minh đã huy động được hơn 26 vạn dân công từ các dân tộc Tây Bắc, Việt Bắc, Liên khu 3, Liên khu 4…, 20.911 xe đạp thồ, 11.800 bè mảng, đóng góp cho chiến dịch 25.000 tấn lương thực. Trừ số tiêu hao dọc đường, số tới được mặt trận để cung cấp cho quân đội là 14.950 tấn gạo, 266 tấn muối, 62 tấn đường, 577 tấn thịt, 565 tấn lương khô. Ngoài ra, từ Thanh Hóa, Hòa Bình, Vĩnh Yên, Phúc Yên, Thái Nguyên, Phú Thọ… cũng đã huy động được hơn 7.000 xe cút kít, 1.800 xe trâu, 325 xe ngựa, hàng chục ngàn xe đạp thồ để phục vụ hậu cần chiến dịch.[19]
Ngoài ra, Pháp cũng đã đánh giá sai khả năng pháo binh của QĐNDVN khi cho rằng đối phương vốn không có xe cơ giới nên không thể mang pháo lớn (lựu pháo 105 mm và pháo cao xạ 37 mm) vào Điện Biên Phủ mà chỉ có thể mang loại pháo nhẹ là sơn pháo 75 mm trợ chiến mà thôi. Đối lại, những người lính QĐNDVN đã khôn khéo tháo rời các khẩu pháo rồi dùng sức người để kéo, sau khi đến đích thì ráp lại. Bằng cách đó họ đã đưa được lựu pháo 105 mm lên bố trí trong các hầm pháo có nắp khoét sâu vào các sườn núi, xây dựng thành các trận địa pháo rất nguy hiểm và lợi hại, từ trên cao có khả năng khống chế rất tốt lòng chảo Điện Biên Phủ mà lại rất an toàn trước pháo binh và máy bay đối phương. Với thế trận hỏa lực này, các khẩu pháo của QĐNDVN chỉ cách mục tiêu 5–7 km, chỉ bằng một nửa tầm bắn tối đa để bắn chính xác hơn, ít tốn đạn và sức công phá cao hơn[20], thực hiện được nguyên tắc “phân tán hỏa khí, tập trung hỏa lực”, từ nhiều hướng bắn vào một trung tâm, ngược lại pháo binh Pháp lại bố trí ở trung tâm, phơi mình trên trận địa.
Mặc dù vậy, việc sử dụng đạn pháo 105mm của QĐNDVN trong chiến dịch rất tiết kiệm. Trước mỗi trận đánh có hiệp đồng binh chủng, số lượng đạn pháo đều phải được duyệt trước. Ngoài ra, các trung đoàn, đại đoàn muốn xin pháo chi viện thì cứ 3 viên phải được phép của Tham mưu trưởng chiến dịch, 5 viên trở lên phải được đích thân Tổng tư lệnh duyệt. Bởi với dự trữ chỉ có hơn 15.000 viên, nếu bắn cấp tập theo kiểu “không tiếc đạn” như Pháp thì các khẩu pháo sẽ hết đạn chỉ sau vài ngày.
Bên cạnh đó, các chỉ huy pháo binh QĐNDVN còn lập trận địa nghi binh – dùng gỗ thui đen thành khẩu pháo giả, nghếch nòng lên, khi trận địa thật phát hỏa thì chiến sĩ phụ trách nghi binh từ trong công sự, ném bộc phá, tung lên không trung, làm cho 80% bom đạn của Pháp dùng phản pháo đã dồn vào đánh trận địa giả, đồng thời bảo vệ được những trọng pháo quý giá của mình. Suốt chiến dịch, pháo binh QĐNDVN chỉ hỏng một pháo 105mm. Đây là một nguyên nhân làm cho pháo binh Pháp dù có các thiết bị phản pháo hiện đại vẫn bị thất bại. Tướng Võ Nguyên Giáp về sau nhận xét: “Thực tế kinh nghiệm này của chiến dịch Điện Biên Phủ đã trở thành truyền thống chiến đấu dùng thô sơ đánh hiện đại của quân đội ta trong suốt chiều dài chống Mỹ cứu nước.”. Còn tướng Paul Ély, Tổng tham mưu trưởng quân đội Pháp khi diễn ra trận Điện Biên Phủ nhận định: “Một lần nữa, kỹ thuật lại bị thua bởi những con người có tâm hồn và một lòng tin.” [21]
Chuyển đổi phương án tác chiến
Ngày 14 tháng 1 năm 1954 tại hang Thẩm Púa, tướng Giáp và Bộ chỉ huy chiến dịch phổ biến lệnh tác chiến bí mật với phương án “đánh nhanh thắng nhanh” và ngày nổ súng dự định là 20 tháng 1. Nhiệm vụ thọc sâu giao cho Đại đoàn 308, đại đoàn chủ lực đầu tiên của Bộ. Đại đoàn 308 sẽ đánh vào tập đoàn cứ điểm từ hướng tây, xuyên qua những vị trí nằm trên cánh đồng, thọc thẳng tới sở chỉ huy của de Castries. Các đại đoàn 312, 316 nhận nhiệm vụ, đột kích vào hướng Đông, nơi có những cao điểm trọng yếu. Phương án này đặt kế hoạch tiêu diệt Điện Biên Phủ trong 3 ngày đêm bằng tiến công ồ ạt đồng loạt, thọc sâu, đã được Trung ương Đảng Lao động Việt nam, Quân ủy Trung ương cùng Bộ Tổng tham mưu phê duyệt với sự nhất trí của đoàn cố vấn quân sự trung ương Trung Quốc, bởi đánh sớm khi Pháp chưa tập trung đủ lực lượng và củng cố công sự thì có nhiều khả năng giành chiến thắng.
Do một đơn vị trọng pháo QĐNDVN vào trận địa chậm nên ngày nổ súng được quyết định lùi lại thêm 5 ngày đến 17 giờ ngày 25 tháng 1. Sau đó, do tin về ngày nổ súng bị lộ, Pháp biết được, Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định hoãn lại 24 giờ, chuyển sang 26 tháng 1.
Ngày và đêm 25 tháng 1, tướng Giáp suy nghĩ và quyết định phải cho lui quân do ba khó khăn rõ rệt[18]:
- Bộ đội chủ lực cho đến thời điểm đó chưa thành công trong việc đánh các công sự nằm liên hoàn trong một cứ điểm. Ví dụ tại trận Nà Sản bộ đội đã không thành công, và bị thương vong nhiều.
- Trận này là một trận đánh hiệp đồng lớn, nhưng pháo binh và bộ binh chưa qua tập luyện, chưa qua diễn tập.
- QĐNDVN từ trước chỉ quen tác chiến ban đêm ở những địa hình dễ ẩn náu, chưa có kinh nghiệm tấn công đồn ban ngày trên địa hình bằng phẳng, nhất là với một đối phương có ưu thế tập trung máy bay, pháo binh, xe tăng chi viện.
Tướng Giáp cho rằng phương án “Đánh nhanh thắng nhanh” mang nhiều tính chủ quan, không đánh giá đúng thực lực hai bên không thể đảm bảo chắc thắng. Ông kiên quyết tổ chức lại trận đánh theo phương án “Đánh chắc, tiến chắc”, đánh dài ngày theo kiểu “bóc vỏ” dần tập đoàn cứ điểm.
Cuộc họp Đảng ủy, Bộ chỉ huy QĐNDVN sáng 26 tháng 1 không đi đến được ý kiến thống nhất tuy không ai tin rằng trận này sẽ chắc thắng. Tuy nhiên, tướng Giáp quyết định hoãn cuộc tấn công chiều hôm đó. Ông kết luận: Để bảo đảm nguyên tắc cao nhất là “đánh chắc thắng”, cần chuyển phương châm tiêu diệt địch từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc tiến chắc”. Nay quyết định hoãn cuộc tiến công. Ra lệnh cho bộ đội trên toàn tuyến lui về địa điểm tập kết, và kéo pháo ra.
Trong vòng gần 2 tháng sau đó, pháo được kéo ra, QĐNDVN tiếp tục đánh nghi binh, mở đường rộng hơn, dài hơn chung quanh núi rừng Điện Biên Phủ, rồi lại kéo pháo vào, xây dựng công sự kiên cố hơn, hào được đào sâu hơn, tiếp cận gần hơn căn cứ của quân Pháp, lương thảo, vũ khí từ hậu phương dồn lên cho mặt trận nhiều hơn. Tất cả chuẩn bị cho trận đánh dài ngày, có thể sang đến cả mùa mưa.
Về chiến thuật tác chiến bộ binh, từ những kinh nghiệm thu được ở Hòa Bình, Nà Sản, Bộ chỉ huy QĐNDVN chủ trương tiêu diệt dần từng trung tâm đề kháng, từng cứ điểm từ ngoài vào trong, thu hẹp phạm vi chiếm đóng cho tới lúc Pháp không còn sức kháng cự. Không sử dụng lối đánh xung phong trực diện mà dùng cách đánh vây lấn, đào hào áp sát cứ điểm địch. Cách đánh này cần một thời gian chuẩn bị và chiến đấu dài ngày, thường gọi là “Đánh chắc Tiến chắc”, cũng còn được gọi là “đánh bóc vỏ”. Bộ binh được đường hào che chắn và có được vị trí tiến công gần nhất có thể, sẽ hạn chế tối đa thương vong khi tấn công (xem thêm Chiến thuật công kiên).
Sau này, tướng Giáp cho rằng đây là quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân của mình. Việc điều chỉnh phương châm tác chiến này kéo theo việc phải chuẩn bị lại hậu cần cho chiến dịch, nhu cầu hậu cần sẽ tăng lên gấp nhiều lần, diễn ra trong mùa mưa và phải bố trí lại sơ đồ các trận địa pháo, phải kéo pháo ra khỏi các sườn núi rồi kéo lại vào các vị trí mới. QĐNDVN đã quyết tâm thực hiện và đã thực hiện được với một nỗ lực rất lớn.
Sau này khi tổng kết về chiến thắng của QĐNDVN tại Điện Biên Phủ, các tướng lĩnh và các nhà nghiên cứu của hai bên đều thống nhất được với nhau: một nguyên nhân chính làm nên chiến thắng của QĐNDVN tại trận đánh này là đã huy động được rất lớn nguồn sức người để đảm bảo hậu cần cho chiến dịch, một việc mà Pháp cho rằng không thể giải quyết được. Trong hồi kí Navarre cũng khẳng định: “Nếu tướng Giáp tiến công vào khoảng 25 tháng 1 như ý đồ ban đầu thì chắc chắn ông ta sẽ thất bại. Nhưng không may cho chúng ta, ông đã nhận ra điều đó và đây là một trong những lí do khiến ông tạm ngưng tiến công.”[15]
Diễn biến
Vòng vây Điện Biên Phủ
Phát hiện lực lượng lớn của QĐNDVN đang tiến về lòng chảo Điện Biên, de Castries liên tục tung lực lượng giải tỏa các ngọn đồi. Theo Benard Fall thì từ ngày 6 tháng 12 năm 1953 đến 13 tháng 3 năm 1954, de Castries đã huy động một nửa lực lượng của tập đoàn cứ điểm vào những cuộc hành binh giải tỏa: “Theo những bản kê mới nhất từ Điện Biên Phủ gửi về, thiệt hại của binh đoàn đồn trú từ 20 tháng 11 đến 15 tháng 2 đã lên tổng số 32 sĩ quan, 96 hạ sĩ quan và 836 binh lính, tương đương với 10% số sĩ quan và hạ sĩ quan và 8% binh lính ở thung lũng. Nói cách khác, số tổn thất của người Pháp tương đương với một tiểu đoàn bộ binh nhưng số sĩ quan là của hai tiểu đoàn. Trong tổng số này còn chưa tính đến số thiệt hại của các đơn vị trong cuộc hành binh Pollux”.[22]
Navarre đã viết trong cuốn hồi ký của mình: “Trong thời gian này, đại tá Castries thực hành những trận chiến đấu mạnh mẽ có tính thăm dò xung quanh Điện Biên Phủ. Ở khắp nơi, quân Pháp đều vấp phải những đơn vị bộ đội vững vàng và phòng ngự rất giỏi của địch. Chúng ta bị thiệt hại khá nặng nề. Rõ ràng là vòng vây chung quanh tập đoàn cứ điểm không hề bị rạn nứt”.
Tướng Gilles muốn phát hiện những nơi đóng quân của đối phương và chuẩn bị cho kế hoạch tiếp theo cuộc hành quân Castor, tức là đón đoàn quân từ Lai Châu rút xuống, rời bỏ pháo đài cuối cùng của Pháp ở vùng thượng du vì biết trước không thể nào đương đầu nổi với các sư đoàn 308 và 316 của Việt Minh. Cuộc hành quân rút khỏi Lai Châu được mang tên mật là Cuộc hành quân Pollux. Điều rủi ro là các sư đoàn Việt Nam có thể ngăn chặn cuộc rút quân từ Lai Châu về Điện Biên Phủ. Để hạn chế mối nguy hiểm này, trung tá André Trancart, chỉ huy binh đoàn tác chiến Tây bắc đã nhận được chỉ thị phân chia số binh lính đóng ở Lai Châu làm ba bộ phận để rút lui.[23]
Giai đoạn ba của cuộc hành quân đã biến thành một cuộc chạy trốn hỗn loạn. QĐNDVN đã có mặt ở Lai Châu sớm hơn dự đoán của Pháp, lính chặn hậu của Pháp bị bộ đội chủ lực của sư đoàn 316 đuổi đánh quyết liệt. Lính người Thái trang bị kém, thường chỉ thường dùng vào việc biệt kích phá hoại, không quen với chiến đấu chính quy đã bị đánh tan tác.[23] Những tốp lính Thái đi chân đất chạy trốn, không còn lương thực, đạn dược. Sáng 10 tháng 12, 200 lính Thái này do trung sĩ Blanc chỉ huy bị vây chặt ở Mường Pồn là một bản nhỏ cách Điện Biên Phủ 18 km, trên đường Pavie từ Điện Biên Phủ đi Lai Châu, và bị tiêu diệt sau 36 giờ chống cự. Tiểu đoàn dù lê dương tới chi viện bị phục kích, bộ đội Việt Nam áp sát đánh xáp lá cà khiến máy bay B-26 Invader ném bom trúng cả quân Pháp. Đại đội 2 thuộc tiểu đoàn dù lê dương là đơn vị thương vong nặng nhất trong cuộc hành quân: 11 người bị chết, khoảng 30 người bị thương và mất tích.
Nếu so sánh với cánh quân lính Thái từ Lai Châu rút về mà lính dù lê dương có nhiệm vụ đi đón thì thiệt hại của đơn vị dù lê dương vẫn còn nhẹ. Khi rời khỏi Lai Châu ngày 8 tháng 12, toàn bộ các đại đội lính Thái có 2.101 người trong đó có 3 sĩ quan, 34 hạ sĩ quan người Pháp. Khi những binh lính sống sót cuối cùng đến được Điện Biên Phủ ngày 20 tháng 12, chỉ còn lại có 1 sĩ quan là trung úy Ulpat, 9 hạ sĩ quan và 175 lính Thái.[23]
Tuy thế, giới chỉ huy Pháp vẫn rất tự tin vào chiến thắng. Bộ trưởng Quốc phòng René Pleven đã báo cáo với Chính phủ Pháp sau chuyến đi thị sát tình hình Đông Dương: “Tôi không tìm được bất cứ ai tỏ ra nghi ngờ về tính vững chắc của tập đoàn cứ điểm. Nhiều người còn mong ước cuộc tiến công của Việt Minh”.
Về phía QĐNDVN, công tác chính trị ngay trước trận đánh được triển khai một cách sâu rộng. Cán bộ, chiến sĩ được phổ biến chỗ mạnh, chỗ yếu của Pháp, những điều kiện tất thắng của mình. Ý nghĩa to lớn của chiến dịch thấm tới từng người: “Tiêu diệt tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của địch, đập tan kế hoạch Nava, đánh bại âm mưu kéo dài chiến tranh xâm lược của đế quốc Pháp – Mỹ, mở ra một cục diện mới cho kháng chiến”.
Tổng quân ủy gửi thư hiệu triệu toàn thể cán bộ, đảng viên hoàn thành nhiệm vụ Trung ương Đảng đã trao. Nhân ngày kỷ niệm thành lập Quân đội nhân dân 22 tháng 12 năm 1953, Hồ Chủ tịch đã trao cho mỗi đại đoàn, mỗi quân khu một lá cờ “Quyết chiến Quyết thắng” làm giải thưởng luân lưu. Các chi bộ đều mở hội nghị xác định thái độ đảng viên, kêu gọi đảng viên dẫn đầu trong chiến đấu, cắm bằng được lá cờ trên nóc sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm. Lá cờ Quyết chiến Quyết thắng đã trở thành một biểu tượng trong cả chiến dịch, trong mỗi trận đánh.
Ngày 11 tháng 3 năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư tới các chiến sĩ: “Các chú sắp ra trận. Nhiệm vụ các chú lần này rất to lớn, khó khăn nhưng rất vinh quang… Bác tin chắc rằng các chú sẽ phát huy thắng lợi vừa qua, quyết tâm vượt mọi khó khăn gian khổ để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang sắp tới… Chúc các chú thắng to!”
Cùng ngày, lệnh động viên toàn thể cán bộ, chiến sĩ mở cuộc tiến công vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đã được gửi tới các đơn vị: “Chiến dịch Điện Biên Phủ sắp bắt đầu! Đây là chiến dịch công kiên quy mô lớn nhất trong lịch sử quân đội ta… Đánh thắng ở Điện Biên Phủ, chúng ta sẽ phá tan kế hoạch Nava, giáng một đòn chí tử vào âm mưu mở rộng chiến tranh của bọn đế quốc Pháp – Mỹ. Chiến dịch thắng lợi sẽ có ảnh hưởng vang dội trong nước và ngoài nước, sẽ là một cống hiến xứng đáng vào phong trào hòa bình thế giới đòi chấm dứt chiến tranh ở Việt – Miên – Lào… Giờ ra trận đã đến! Tất cả các cán bộ và chiến sĩ, tất cả các đơn vị, tất cả các binh chủng hãy dũng cảm tiến lên, thi đua lập công, giật lá cờ Quyết chiến Quyết thắng của Hồ Chủ tịch”.[24]
Chiến dịch diễn ra trong 55 ngày đêm nhưng các trận đánh không diễn ra liên tục, vì QĐNDVN có khó khăn trong hậu cần nên không thể tiến công liên tục mà chia thành các đợt tiến công. Sau mỗi đợt lại tổ chức lại quân số, bổ sung hậu cần.
Đợt 1
Đợt 1 từ 13 tháng 3 đến 17 tháng 3, QĐNDVN tiêu diệt phân khu Bắc của tập đoàn cứ điểm.
Các đơn vị được bố trí như sau: Đại đoàn 312 (thiếu trung đoàn 165) tiến công tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam. Trung đoàn 165 (312) và trung đoàn 88 (đại đoàn 308) tiêu diệt trung tâm đề kháng đồi Độc Lập. Trung đoàn 36 (308) tiêu diệt trung tâm đề kháng Bản Kéo. Trung đoàn 57 (đại đoàn 304) kiềm chế pháo binh đối phương ở Hồng Cúm.
Để bảo đảm nguyên tắc “trận đầu phải thắng”, tham mưu đã bố trí một lực lượng mạnh hơn quân Pháp gấp 3 lần, nếu kể cả lực lượng dự phòng, gấp 5 lần, có kế hoạch phòng pháo, phòng không, chống phản kích, dự kiến các tình huống cơ bản và cách xử lý trong quá trình diễn biến chiến đấu. Công tác kiểm tra được thực hiện tỉ mỉ.
Trận Him Lam
Lúc 15 giờ ngày 13 tháng 3, các đơn vị của đại đoàn 312 bắt đầu tiến ra trận địa xuất phát xung phong.
Lúc 17 giờ 5 phút chiều ngày 13 tháng 3 năm 1954, trận đánh bắt đầu. 40 khẩu pháo cỡ từ 75 đến 120 mm, đồng loạt nhả đạn. Một viên đạn pháo rơi trúng sở chỉ huy Him Lam, giết chết thiếu tá chỉ huy trưởng Paul Pégot cùng với ba sĩ quan khác và cả chiếc điện đài. Him Lam mất liên lạc với Mường Thanh ngay từ giờ đầu trận đánh. Một kho xăng bốc cháy. Các trận địa pháo ở Mường Thanh tê liệt. 12 khẩu trọng pháo và súng cối bị đánh hỏng. Đường dây điện thoại từ khu trung tâm tới các cứ điểm đều bị cắt đứt. Nhiều hầm, hào, công sự sụp đổ.
Sau đợt bắn pháo dữ dội, QĐNDVN tiến công một trong các cứ điểm kiên cố nhất là cụm cứ điểm Him Lam (Béatrice). Đến 23 giờ 30 đêm, chỉ huy Lê Trọng Tấn báo cáo Bộ chỉ huy chiến dịch: Đại đoàn 312 đã hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam, xóa sổ hoàn toàn Tiểu đoàn III/13e DBLE, thu toàn bộ vũ khí, trang bị. Ngày hôm sau, phía QĐNDVN cho phép một xe zíp và một xe cứu thương của Pháp lên Him Lam để thu lượm thương binh.
Trận đồi Độc Lập
Lúc 14 giờ 45 ngày 14 tháng 3, tướng Cogny đáp ứng yêu cầu của Castries là tăng cường ngay cho Điện Biên Phủ một tiểu đoàn dù để duy trì số lượng của tập đoàn cứ điểm như trước khi nổ ra trận đánh: 12 tiểu đoàn bộ binh. Những chiếc C-47 Dakota liều lĩnh vượt qua lưới lửa cao xạ, bay thấp thu ngắn thời gian tiếp đất của những chiếc dù, ném xuống Tiểu đoàn 5e BPVN do Đại úy André Botella chỉ huy.
Trong khi đó, phía QĐNDVN cũng triển khai bước tiếp theo. Nhiệm vụ tiến công đồi Độc Lập (Pháp gọi là Gabrielle) được giao cho Trung đoàn 165 (Đại đoàn 312) và Trung đoàn 88 (Đại đoàn 308) dưới quyền chỉ huy của Đại đoàn trưởng Đại đoàn 308 Vương Thừa Vũ. Trung đoàn 165 đảm nhiệm mũi chủ yếu đột phá từ hướng đông – nam, đánh dọc theo chiều dài của cứ điểm. Trung đoàn 88 phụ trách mũi thứ yếu, đột phá từ hướng đông bắc, đồng thời mở một mũi vu hồi ở hướng tây, và bố trí lực lượng làm nhiệm vụ chặn viện từ Mường Thanh ra.
Lúc 3 giờ 30 phút ngày 15, chỉ huy trưởng trận đánh hạ lệnh tiến công, cả lựu pháo và sơn pháo lúc này lại lên tiếng. Lúc 4 giờ sáng, chỉ huy trưởng cứ điểm Gabrielle là Thiếu tá Roland de Mecquenem báo cáo tình hình bằng điện đài và được chỉ huy tập đoàn cứ điểm de Castries hứa sẽ yểm trợ pháo tối đa, kể cả pháo 155 ly, và sẽ có phản kích nhanh chóng bằng bộ binh và chiến xa. Không lâu sau đó, một trái đại bác rơi trúng hầm chỉ huy cứ điểm Gabrielle. Mecquenem may mắn thoát chết nhưng Thiếu tá Edouard Kah, người đang nhận bàn giao thay thế Mecquenem chỉ huy cứ điểm bị thương nặng. Đến 6 giờ 30 phút sáng ngày 15, QĐNDVN cắm cờ Quyết chiến Quyết thắng lỗ chỗ vết đạn trên đỉnh đồi Độc Lập. Tiểu đoàn V/7e RTA bị xóa sổ, cả Kah, Mecquenem và những sĩ quan binh sĩ sống sót đều bị bắt làm tù binh.
Quân Pháp mở cuộc phản công dưới sự chỉ huy của Trung tá Pierre Langlais, chỉ huy trưởng phân khu Trung tâm thay cho Trung tá Jules Gaucher tử trận, huy động 2 tiểu đoàn dù 8e BPC và 5e BPVN, tổng cộng 1.000 lính cùng 5 xe tăng, nhưng đang tiến quân thì bị nã pháo trúng đội hình nên bị đẩy lùi.
Cũng sáng hôm đó, Charles Piroth, chỉ huy pháo binh cứ điểm, sau hai đêm không thực hiện được lời hứa bịt miệng các họng pháo của Việt Minh, đã tự sát trong hầm của mình bằng một trái lựu đạn. Jean Pouget viết trong hồi ký: “Trung tá Piroth đã dành trọn một đêm (13 tháng 3) quan sát hỏa lực dần dần bị đối phương phản pháo chính xác một cách kinh khủng vào trận địa pháo của ông, hai khẩu pháo 105 ly bị quét sạch cùng pháo thủ, một khẩu 155 ly bị loại khỏi vòng chiến đấu…” Trung tá André Trancart, chỉ huy phân khu Bắc, bạn thân của Piroth kể lại sau trận Độc Lập, Piroth khóc và nói: “Mình đã mất hết danh dự. Mình đã bảo đảm với Castries và tổng chỉ huy sẽ không để pháo binh địch giành vai trò quyết định, và bây giờ, ta sẽ thua trận. Mình đi thôi”.
Trận Bản Kéo
Sáng ngày 17, đồn Bản Kéo (Anne-Marie) xôn xao vì có tin Việt Minh sắp tiến công. Buổi trưa, từng đám binh lính dân tộc Thái kéo tới gặp viên đại úy đồn trưởng, nêu hai yêu sách: “Một, phải phát hết khẩu phần lương thực. Hai, giải tán đồn cho binh lính về quê hương làm ăn.” Đại úy Clarchambre (Clácsăm) kinh hoàng điện cho Mường Thanh: “Chúng tôi buộc phải bỏ vị trí rút về khu trung tâm đây!” Và Clarchambre mở cổng đồn, ra lệnh cho binh lính theo mình về sân bay. Nhưng binh lính không còn nghe theo lời chỉ huy, ào ào chạy về phía khu rừng. Clarchambre vội gọi điện về Mường Thanh, yêu cầu cho pháo bắn chặn đường rút chạy của binh sĩ Thái, nhưng cũng không ngăn cản được. Trung đoàn 36 không cần nổ súng đã chiếm được Bản Kéo, và thừa thắng tiến vào chiếm các ngọn đồi ở phía bắc sân bay.
Kết quả đợt 1
Chỉ sau năm ngày chiến đấu, cánh cửa phía bắc của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đã mở toang. Lực lượng phản kích Pháp không thể giành lại những vị trí đã mất, đặc biệt chỗ dựa của tập đoàn cứ điểm là sân bay đã bị uy hiếp nghiêm trọng. Ngày 20 tháng 3 năm 1954, Tổng tham mưu trưởng Pháp Ely, được phái sang Mỹ cầu viện. Ely phát biểu công khai: “Pháp không thể thắng được với phương tiện hiện có trong tay” và yêu cầu Mỹ tăng cường giúp đỡ vũ khí, đặc biệt là máy bay ném bom B-26, và nếu cần thì can thiệp bằng không quân.
Ngay từ những ngày đầu (từ 23 tháng 3) pháo binh của Việt Nam đã loại bỏ khả năng cất, hạ cánh của sân bay Mường Thanh và Hồng Cúm, từ đó trở đi các máy bay Pháp chỉ còn tiếp tế được cho tập đoàn cứ điểm bằng cách thả dù, điều này cho thấy cầu hàng không mà bộ chỉ huy Pháp đặt nhiều kỳ vọng thực tế là rất yếu ớt trước cách đánh áp sát của đối phương.
Nói riêng về đạn pháo, trong quá trình chiến đấu tại Điện Biên Phủ, quân Pháp đã bắn hết hơn 110.000 quả đạn lựu pháo cỡ 105mm trở lên. Trong khi đó, Quân đội Nhân dân Việt Nam đã bắn 20.700 quả 105mm, trong số này có 5.000 quả là đoạt được từ dù tiếp tế của đối phương, 11.700 quả là chiến lợi phẩm từ Chiến dịch biên giới năm 1950.
Mới chưa hết ba ngày chiến đấu, quân Pháp ở Điện Biên Phủ đã tiêu thụ một số lượng đạn dược khổng lồ: 12.600 viên đại bác 105 ly, 10.000 viên đạn cối 120 ly, 3.000 viên đạn trọng pháo 155 ly, chiếm gần nửa số lượng dự trữ. 11 khẩu súng cối 120 ly bị phá hủy hoàn toàn, và 4 khẩu đại bác 105, 155 ly hỏng cần được thay thế. Nhưng con nhím Điện Biên Phủ lúc này không chỉ cần có đạn dược và lương thực. Pháp cần vận chuyển cho binh đoàn đồn trú những thứ tối cần thiết không thể thả bằng dù, và di tản thương binh đã làm cho những căn hầm cứu chữa dưới lòng đất bên bờ sông Nậm Rốm trở nên ngột ngạt. Nhưng do chiến hào của QĐNDVN đã vào gần, đặc biệt là sự tiếp cận của súng máy phòng không, những cuộc hạ cánh ban đêm trở nên hết sức khó khăn. Pháo cao xạ đã trở thành nỗi kinh hoàng đối với những viên phi công Pháp và Mỹ. Các loại máy bay chiến đấu vận tải, kể cả pháo đài bay B-24 Liberator của Hoa Kỳ liên tiếp bị bắn rơi trên bầu trời Điện Biên Phủ.
Ngay từ những ngày đầu của đợt 1 quân Pháp đã nhận ra những tính toán ban đầu của họ là sai lầm dẫn tới các điểm yếu chết người và tương lai thất bại rõ ràng, nhưng họ vẫn tăng cường cầm cự Điện Biên Phủ đến mức tối đa vì hy vọng khi mùa mưa đến Quân đội Nhân dân Việt Nam không thể giải quyết vấn đề hậu cần và sẽ bỏ cuộc, Điện Biên Phủ sẽ tránh được đầu hàng. Sau đó khi mùa mưa không giúp được, bộ chỉ huy Pháp hy vọng cầm cự càng lâu càng tốt để Hội nghị Genève sẽ nhóm họp vào đầu tháng 5, sẽ có ngừng bắn trước khi tập đoàn sụp đổ. Nhưng hy vọng này cũng không có được, Điện Biên Phủ đầu hàng một ngày trước khi nhóm họp Hội nghị Genève về vấn đề Đông Dương.
Tổng kết đợt 1, QĐNDVN đã tiêu diệt hoàn toàn 2 tiểu đoàn tinh nhuệ, 1 tiểu đoàn và 3 đại đội quân Quốc gia Việt Nam bị bắt, tổng cộng 2.000 lính đã bị loại khỏi vòng chiến đấu, 12 máy bay bị bắn rơi. Báo cáo kết luận tại Hội nghị sơ kết đợt 1 chiến dịch đã kết luận phải tiếp tục “nắm vững phương châm và chủ trương tác chiến, tích cực hoàn thành nhiệm vụ của giai đoạn 2”.
Đợt 2
Đợt 2 từ 30 tháng 3 đến 30 tháng 4, Quân đội Nhân dân Việt Nam đánh phân khu trung tâm đặc biệt là dẫy điểm cao quan trọng phía đông, vây lấn bóp nghẹt tập đoàn cứ điểm.
Đây là đợt tiến công vào phân khu trung tâm chủ yếu nhằm chiếm dẫy đồi phía đông khống chế cánh đồng Mường Thanh (các cụm Dominique và Eliane) với hơn một vạn quân, nằm trên dãy đồi phía đông và ken nhặt với nhau trên cánh đồng hai bên bờ sông Nậm Rốm. Hơn ba mươi cứ điểm ở đây được chia thành 4 trung tâm đề kháng mang tên những cô gái: Huguette, Claudine, Eliane, Dominique. Mỗi trung tâm đề kháng gồm nhiều cứ điểm. Huguette và Claudine gồm khoảng hai chục cứ điểm ở phía tây, nằm trên cánh đồng bằng phẳng bên hữu ngạn sông Nậm Rốm. Eliane và Dominique ở phía đông, gồm hơn một chục cứ điểm tiếp giáp nhau bên tả ngạn sông Nậm Rốm, có những cao điểm lợi hại kiểm soát toàn bộ trận địa khu trung tâm. Trong số các cao điểm này, Eliane 2 (đồi A1) giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vì nó khống chế một phạm vi khá rộng gồm cả khu vực sở chỉ huy của de Castries và hai chiếc cầu trên sông Nậm Rốm.
Chủ trương của Đảng ủy Mặt trận trong đợt 2 là tập trung ưu thế binh hỏa lực đánh chiếm đồng thời các cao điểm phía đông. Trong số này, có 5 cao điểm quan trọng. Đó là các cao điểm E, D1 thuộc trung tâm đề kháng Dominique, và các cao điểm C1, C2, A1 thuộc trung tâm đề kháng Eliane.
– Đại đoàn 312, được phối thuộc hai đại đội sơn pháo 75 ly, hai đại đội súng cối 120, một đại đội súng cối 82 có nhiệm vụ tiêu diệt các cao điểm E (Dominique 1), D1 (Dominique 2), D2 (Dominique 3) thuộc trung tâm đề kháng Dominique, và dùng một đơn vị thọc sâu đánh vào vị trí pháo binh Pháp ở cao điểm 210 (Dominique 6), và tiểu đoàn dù 5 hoặc tiểu đoàn dù 6 cơ động ở khu vực này.
– Đại đoàn 316 (thiếu một trung đoàn), được phối thuộc hai đại đội sơn pháo 75, hai đại đội súng cối 120 ly có nhiệm vụ tiêu diệt các cao điểm A1 (Eliane 2), C1 (Eliane 1), C2 (Eliane 4) thuộc trung tâm đề kháng Eliane, và phối hợp với các đơn vị khác tiêu diệt lực lượng dù cơ động.
– Đại đoàn 308 có nhiệm vụ dùng hỏa lực kiềm chế pháo binh địch ở tây Mường Thanh, dùng bộ đội nhỏ tích cực dương công các cứ điểm 106 (Huguette 7) và 311 (trong cụm Huguette) ở phía tây, cử một tiểu đoàn tham gia bộ phận thọc sâu vào trung thâm khu đông, tiêu diệt tiểu đoàn Thái số 2, trận địa pháo binh, phối hợp với trung đoàn 98 của 316 tiêu diệt lực lượng dù cơ động.
– Trung đoàn 57 của đại đoàn 304, được phối thuộc tiểu đoàn 888 (đại đoàn 316), một đại đội lựu pháo 105, một đại đội súng cối 120, 18 khẩu trọng liên cao xạ 12,7 ly, có nhiệm vụ kiềm chế các trận địa pháo binh địch ở Hồng Cúm, chặn quân tiếp viện từ Hồng Cúm lên Mường Thanh, và đánh quân nhảy dù ở xung quanh và phía nam Hồng Cúm.
– Đại đoàn 351 trực tiếp yểm hộ bộ binh tiến công các cứ điểm: A1 (Eliane 2), D1 (Dominique 2), C1 (Eliane 1), E (Dominique 1), chế áp pháo binh Pháp, sát thương và tiêu diệt một lực lượng cơ động Pháp ở tung thâm phía đông Mường Thanh, kiềm chế pháo binh đối phương.
Các cao điểm phía đông
18 giờ ngày 30 tháng 3 năm 1954, đợt tiến công thứ hai vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bắt đầu.
Tại cao điểm C1 (Eliane 1), QĐNDVN lần đầu mở rào bằng đạn phóng bộc lôi. Sau 5 phút tiểu đoàn 215 của Trung đoàn 98 đã dọn xong cửa mở qua bảy lần rào dây thép gai, sau đó xung phong. Được sự hỗ trợ của pháo binh, trong 10 phút, đại đội 38 đã chiếm được chiếc lô cốt nằm trên mỏm đất cao nhất nhô lên trên đỉnh đồi, được gọi là mỏm Cột Cờ, và cắm lá cờ Quyết chiến Quyết thắng lên nóc sở chỉ huy. Quân Pháp dồn về những lô cốt ở khu vực phía tây, gọi pháo bắn vào trận địa. Các chiến sĩ QĐNDVN xung kích dùng lưỡi lê, lựu đạn lao lên đánh giáp lá cà. Trận đánh diễn ra đúng 45 phút. Toàn bộ một đại đội 140 lính thuộc tiểu đoàn I/4e RTM bị tiêu diệt hoặc bắt sống. Số thương vong của QĐNDVN là 10 người.
Đồi C2 (Eliane 4) kế tiếp C1 bởi một dải đất hình yên ngựa. 23 giờ, một trung đội của đại đội 35 đột nhập được một đoạn hào của C2, chiếm liên tiếp 11 lô cốt và ụ súng. Tuy nhiên lực lượng phía sau qua nhiều lần xung phong đều bị hỏa lực rất mạnh của Pháp cản lại. Tiểu đoàn 215 quyết định lui về C1 tiếp tục chuẩn bị tạo điều kiện tiến công C2 ban ngày.
Tại cao điểm D1 (Dominique 2), Trung đoàn 209 sử dụng hai tiểu đoàn 166 và 154, thời gian mở cửa đột phá cũng diễn ra nhanh. Chỉ sau 5 phút, ở hướng chính, tiểu đoàn 166 đã phá xong ba lượt hàng rào và xung phong vào căn cứ, thọc sâu chia cắt đội hình Pháp ra từng mảng để tiêu diệt. Tuy nhiên, ở hướng phụ, giao thông hào đã bị Pháp lấp mất 50 mét, tiểu đoàn 154 tiến vào gặp lầy, mở cửa chậm bị hỏa lực trong đồn khống chế, phải mất gần một giờ mới lọt vào trong đồn. Viên đại úy Garandeau, chỉ huy tiểu đoàn III/3e RTA, bị pháo vùi chết trong hầm của sở chỉ huy. Sau hai giờ chiến đấu, QĐNDVN chiếm toàn bộ đồi D1.
Tại cao điểm E (Dominique 1), pháo nổ đúng lúc diễn ra cuộc thay quân giữa một đại đội của tiểu đoàn III/3e RTA với đại đội của tiểu đoàn 5e BPVN tới thay thế đang tập trung dọc giao thông hào không có hầm trú ẩn. Toàn bộ quân số của 2 đại đội với đầy đủ trang bị, cùng đại đội súng cối hạng nặng nằm giữa vị trí bị pháo bắn tiêu diệt. Hai mũi tiến công của tiểu đoàn 16 và tiểu đoàn 428 (trung đoàn 141) mở cửa qua hàng rào dây kẽm gai và bãi mìn và chiếm toàn bộ cứ điểm vào lúc 19 giờ 45 phút. Đại đoàn tiếp tục điều tiểu đoàn 130 tiến công sang D2, các đơn vị vừa chiếm được đồi E phát triển vào các ngọn đồi ở phía trong. Cuộc chiến đấu kéo dài cho đến khi trời sáng.
Tại đồi A1 (Eliane 2), trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An chủ động ra lệnh cho hỏa lực của trung đoàn bắn vào cứ điểm yểm hộ cho xung kích mở cửa trong nửa giờ. Tuy nhiên, pháo binh Pháp lúc này đã kịp phản pháo, bắn dữ dội vào cửa mở. Mất hơn nửa giờ, hai mũi tiến công của các tiểu đoàn 251 và 249 mới vượt qua 100 mét rào và bãi mìn lọt vào đồn. Pháp đã dựa vào địa thế tự nhiên của quả đồi, bố trí công trình phòng thủ thành ba tuyến. Bên ngoài, ở tiền duyên là tuyến chống cự chủ yếu. Tuyến trung gian có đặt trận địa hỏa lực. Trên đỉnh đồi là tuyến cố thủ và sở chỉ huy. Trong cứ điểm có nhiều tuyến chiến hào và giao thông hào liên hoàn. Tất cả các lô cốt và hầm trú ẩn đều có nắp đậy, chịu được đạn súng cối và pháo. Lực lượng QĐNDVN bị tổn thất nhiều khi vượt qua cửa mở.
Lúc này cuộc chiến đấu trên những cao điểm khác đã kết thúc, Pháp dồn tất cả hỏa lực đại bác và súng cối vào A1 mong cứu vãn tình hình. Các đợt xung phong của tiểu đoàn 255 cũng không vượt qua hàng rào lửa đại bác. Quá nửa đêm, cuộc chiến đấu tại A1 diễn ra giằng co. Mỗi bên giữ được nửa đồi.
Sở chỉ huy nhận định: Bộ đội đã hoàn thành phần quan trọng nhiệm vụ đợt 2, nhưng vẫn chưa chiếm được cao điểm phòng ngự then chốt A1. Trung đoàn 174 đã sử dụng cả lực lượng dự bị, không còn khả năng giải quyết A1, trung đoàn 98 đánh xuống C2 không thành công, đã bị tiêu hao, cần điều một đơn vị khác tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt A1, và phòng ngự ở C1 ban ngày. Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định: Các đơn vị khẩn trương tổ chức trận địa phòng ngự trên các cao điểm C1, D1, E, chuẩn bị đánh địch phản kích ban ngày, quyết không để địch chiếm lại. Đại đoàn 308 đưa trung đoàn 102 từ phía tây sang phía đông, tiếp tục tiến công tiêu diệt A1 và phòng ngự tại C1.
Các mỏm đồi có tính sống còn đối với tập đoàn cứ điểm, đặc biệt là các đồi A1 (Eliane 2), C1 (Eliane 1), D1 (Dominique 2). Một mặt, Pháp dựa vào hầm ngầm, lô cốt để cố thủ và đưa quân từ các điểm khác dùng xe tăng và lính dù, lính lê dương (légionnaire) phản kích các cứ điểm này vì có tính sống còn với quân Pháp.
Ngày 31 tháng 3, Tiểu đoàn 8e BPC lợi dụng màn khói đại bác tiến lên bò lên Dominique 2. Lúc này lực lượng cảnh giới của QĐNDVN đã tử thương khi pháo Pháp bắn phá. Sau 25 phút, Pháp chiếm lại gần hết đồi D1, dồn đại đội phòng ngự vào một góc. Bộ đội Việt Nam dùng lựu đạn, lưỡi lê đánh lui những đợt phản kích của Pháp, quyết tử giữ mảnh đồi còn lại. Tuy đường dây điện thoại đã đứt, nhưng đài quan sát trung đoàn phát hiện kịp thời sự có mặt của quân Pháp trên D1, lập tức dùng pháo bắn chặn và điều lực lượng lên tăng viện. Hai đại đội chi viện đã đảo lộn thế trận. Đại úy Pichelin, chỉ huy đại đội dù xung kích, tử trận. Thấy tình thế bất lợi, Tiểu đoàn trưởng Tourret yêu cầu thiếu tá Bigeard tiếp viện thêm lực lượng. Bigeard đáp: “Tôi không còn gì trong tay. Nếu không giữ được nữa thì biến!” Sau 1 giờ chiến đấu, quân Pháp rút về Mường Thanh. Bigeard đã không chiếm lại được Dominique 2 mà còn phải bỏ luôn cả Dominique 5 (D3) do một đại đội Thái bảo vệ và rút trận địa pháo tại Dominique 5 (210), vì biết những cao điểm này không thể đứng vững nếu đã mất Dominique 2.
1 giờ 30 chiều cùng ngày, Bigeard trực tiếp chỉ huy hai tiểu đoàn dù 6e BPC và 5e BPVN tiến lên Eliane 1. Đại đội 273 của trung đoàn 102 đã có mặt trên cao điểm từ buổi sáng cùng với bộ phận còn lại của đại đội 35 trung đoàn 98 đánh trả. Lần này Pháp chiếm được điểm cao Cột Cờ, đẩy những chiến sĩ phòng ngự vào thế bất lợi. Pháo binh không thể tiếp tục yểm hộ vì không phân biệt được vị trí 2 bên. Các chiến sĩ đã lấy vải dù trắng buộc lên đầu súng làm chuẩn cho pháo binh. Trong lúc pháo nổ dồn dập, trung đoàn đưa một bộ phận tăng viện theo đường hào mới đào phía đồi D, cùng với những người phòng ngự đánh bật quân Pháp khỏi Cột Cờ, khôi phục lại trận địa. 16 giờ, Bigeard buộc phải ra lệnh rút lui, để lại trận địa gần 100 lính Pháp tử trận.
Những cuộc phản kích của Pháp ngày 31 tháng 3 đã hoàn toàn thất bại. 10 giờ tối, Chỉ huy trưởng Phân khu Trung tâm Langlais gọi điện thoại cho Bigeard, hỏi có thể giữ được những gì còn lại trong đêm nay không! Bigeard trả lời: “Thưa Đại tá, chừng nào còn một người sống sót, tôi sẽ không bỏ Eliane (A1)”. A1 đã trở thành “thành luỹ cuối cùng” (dernier rempart) của tập đoàn cứ điểm.
Giai đoạn đào hào, vây siết
Để chống lại các cứ điểm phòng ngự kiên cố của quân Pháp, phía QĐNDVN đã áp dụng chiến thuật “vây lấn” rất có hiệu quả bằng việc đào các giao thông hào dần dần bao vây và siết chặt, tiếp cận dần vào các vị trí của Pháp.
Những tuyến chiến hào dài khoảng hơn 100 km và việc đào công sự được thực hiện liên tục thường xuyên. Dựa trên những yêu cầu về chiến thuật, QĐNDVN đã xây dựng 2 loại đường hào: đường hào trục dùng cho việc cơ động pháo, vận chuyển thương binh, điều động bộ đội với số lượng lớn và đường hào tiếp cận địch của bộ binh.
- Loại đường hào thứ nhất chạy một vòng rộng bao quanh toàn bộ trận địa địch ở phân khu trung tâm.
- Loại đường hào thứ hai chạy từ những vị trí trú quân của đơn vị trong rừng đổ ra cánh đồng cắt ngang đường hào trục, tiến vào vị trí sẽ tiêu diệt.
Các loại đường hào này đều có chiều sâu 1,7 mét và không quá rộng để bảo đảm an toàn trước bom đạn địch, giữ bí mật cho bộ đội khi di chuyển. Đáy của đường hào bộ binh rộng 0,5 mét, đáy hào trục rộng 1,2 mét. Dọc đường hào, bộ binh có hố phòng pháo, hầm trú ẩn, chiến hào và ụ súng để đối phó với những cuộc tiến công của Pháp.
Trận địa hào được xây dựng vào ban đêm, nguỵ trang rất kỹ và triển khai cùng một lúc trên toàn thể mặt trận nên đã phân tán được sự đánh phá của Pháp. Việc đào hào, xây dựng trận địa thực sự cũng là một cuộc chiến đấu. Bộ đội phải lao động cật lực từ 14 đến 18 tiếng mỗi ngày với những công việc liên tục như chuẩn bị vật liệu, đốn gỗ, chặt lá ngụy trang. Thời tiết lại không thuận lợi: mưa dầm, gió bấc, công sự lầy lội bùn nước… dưới làn bom pháo của Pháp.
Các chiến hào này giúp hạn chế thương vong vì pháo binh và không quân và vào sát được vị trí của quân đối phương, làm bàn đạp tấn công rất thuận lợi. Quân Pháp ngay từ ngày đầu tiên của trận đánh đã nhận thức rất rõ sự nguy hiểm của cách đánh này nhưng không có phương sách nào để khắc chế. QĐNDVN vây lấn đào hào cắt ngang cả sân bay, đào hào đến tận chân lô cốt cố thủ, khu vực kiểm soát của quân Pháp bị thu hẹp đến mức không thể hẹp hơn.
Suốt ngày đêm, từng giờ, những chiến hào nổi, chiến hào ngầm của bộ đội nhích dần đến gần phân khu trung tâm. Từ những đầu hào chỉ cách quân Pháp vài chục mét, bộ đội dùng ĐKZ bắn sập dần những lô cốt, ụ súng. Chiến hào tiến vào gần còn mang cho quân Pháp nhiều tai họa khác. Hàng rào dây kẽm gai và bãi mìn của cứ điểm lúc này lại trở thành những vật chướng ngại bảo vệ an toàn cho chính những người tiến công.
Các tổ thiện xạ tìm những vị trí bất ngờ để bắn tỉa. Việc đi lấy nước dưới sông Nậm Rốm trở thành vô cùng khó khăn. Con số lính Pháp bị diệt trong thời gian này bằng bắn tỉa rất đáng kể. Chỉ trong vòng 10 ngày, các chiến sĩ bắn tỉa của đại đoàn 312 diệt 110 lính Pháp, ngang với số quân bị loại khỏi vòng chiến đấu trong một trận công kiên.
Quân Pháp sống trong những điều kiện cực kỳ khủng khiếp. Trên diện tích 1 km vuông, một khoảng rộng bên bờ sông phải dành cho bệnh viện và cái “hố chung”. Nếu tập đoàn cứ điểm không ngừng thu hẹp thì khu vực dành cho thương binh và người chết cũng không ngừng phát triển. Công binh Pháp ra sức đào thêm những nhánh hào mới để mở rộng bệnh viện nhưng vẫn không đủ chỗ cho thương binh. Nhiều thương binh phải nằm ngay tại cứ điểm. Chiếc máy xúc duy nhất còn lại chỉ chuyên vào việc đào hố chôn người chết. Danh mục đồ tiếp tế cho Điện Biên Phủ có thêm một yêu cầu khẩn cấp, đó là thuốc sát trùng và thuốc diệt côn trùng DDT. Ruồi nhặng kéo tới đẻ trứng trên những vết thương. Thương binh nặng nằm trên những chiếc giường ba tầng, sáu người trong một căn hầm nhỏ. Nhiều người bị thương sọ não và mắc chứng hoại thư. Máu mủ của những người nằm bên trên nhảy xuống những người nằm bên dưới. Những cẳng tay, cẳng chân, những ống tiêm chôn ngay trong đường hầm, khi trời mưa, nước bên ngoài chảy vào, tất cả lại lềnh bềnh nổi lên. Phần lớn những bộ phận lọc nước đã bị hỏng. Những viên chỉ huy ra lệnh cho binh lính đào giếng nhưng chỉ thấy một thứ nước váng dầu đục ngầu. Rời công sự đi lượm dù hoặc lấy nước là làm mồi cho lính bắn tỉa, khó trở về an toàn. Điện Biên Phủ khẩn thiết yêu cầu gửi thật nhiều ống nhòm ngầm (kính tiềm vọng) vì nhô đầu lên khỏi chiến hào để quan sát đã trở thành mạo hiểm.
Vòng vây thu hẹp, tiếp tế và tiếp viện trở nên cực kỳ khó khăn. Những phi công Mỹ làm công viện này đã được đánh giá là dũng cảm, nhưng cũng không đáp ứng được yêu cầu đề ra khi phải bay thấp thả dù trong một không phận nhỏ hẹp có pháo phòng không chờ sẵn. Nếu bay thấp thì máy bay trở thành mồi ngon cho pháo phòng không Việt Nam, nhưng nếu bay cao thì việc thả dù sẽ thiếu chính xác. Riêng trong ngày 26 tháng 4, 50 máy bay trúng đạn trên bầu trời Điện Biên Phủ và 3 chiếc bị bắn hạ, trong đó có một máy bay B-26 Invader và hai chiếc F6F Hellcat của hạm đội 11, do phi công Mỹ lái. Đêm hôm đó hứa tăng viện 80 người, nhưng chỉ thả dù được 36, hứa thả 150 tấn hàng tiếp tế, nhưng chỉ thả được 91 tấn với 34% rơi vào phía bên kia.
Một trung đoàn QĐNDVN trong một tuần đã thu được 776 dù với đủ cả đạn, gạo, đồ hộp, sữa, dầu hỏa… Số hàng này Pháp đã phải dùng khoảng 30 chuyến Đakôta để chuyên chở lên đây. Đại đoàn 304 thu được 600 viên đạn pháo 105 ly, 3.000 viên đạn cối 120 ly và 81 ly, hàng tấn đạn các cỡ khác, hàng chục tấn lương thực, thuốc men. Tổng số đạn pháo thu được là hơn 5.500 viên, tương đương 1/3 kho đạn của QĐNDVN, đã bổ sung đáng kể tình trạng thiếu đạn vào cuối chiến dịch.
Cuốn “Nhật ký chiến sự” của Jean Pouget ghi nhận: “Có tới 50% kiện hàng rơi ngoài bãi thả. Ngày 1-4, hơn một nửa số hàng thả rơi ngoài vị trí. Ngày 6-4, hơn mười khẩu pháo không giật 75mm thả xuống Điện Biên, lính Pháp chỉ thu được hai khẩu, số còn lại coi như làm quà cho Việt Minh. Ngày 9-4, trong tổng số 195 tấn hàng tiếp tế đã thả chỉ thu được… 6 tấn. Ngày 13-4, máy bay C-119 của Mỹ đã “trút toàn bộ số đạn pháo 105mm xuống trận địa Việt Minh, coi như tiếp tế đạn cho đối phương!”. Ngày 18-4, hơn 30 tấn hàng “rơi lạc” sang trận địa Việt Minh. Ngày 27-4, có tới 70% số dù hàng rơi lạc mục tiêu. Ngày 5-5, hầu hết số hàng do C-119 thả xuống đều rơi xuống trận địa Việt Minh”
Để động viên tinh thần cho lính Pháp ở Điện Biên Phủ, tháng 4 năm 1954, chính phủ Pháp đã thăng quân hàm trước thời hạn cho de Castries, từ Đại tá lên Chuẩn tướng (nhiều tài liệu tiếng VIệt ghi là Thiếu tướng). Ngày 15 tháng 4, lúc 16 giờ, một chiếc C-119 bay đến lượn mấy vòng rồi thả xuống một loạt dù, trong đó có một chiếc dù đỏ rơi gần trận địa QĐNDVN. Nó được đưa về trụ sở trung đoàn. Trong hòm toàn những gói quà gồm thuốc lá, rượu, xúc xích, áo may ô, lưỡi dao cạo râu, và một lá thư màu hồng của vợ Castries gửi cho chồng nhân dịp được thăng lên tướng. Số hàng này được giữ lại và trao cho de Castries 1 tháng sau, khi ông ta đã trở thành tù binh.
Cuộc chiến đấu tại Điện Biên Phủ càng ngày càng yếu thế cho phía Pháp. Tình cảnh của quân Pháp ngày càng bi đát và đi đến cùng cực. Điện Biên Phủ cho thấy khi bị bao vây cô lập thì một tiền đồn dù mạnh đến đâu rồi cũng sẽ bị tiêu diệt.
Kế hoạch cứu nguy của Hoa Kỳ
Ngày 20-3, tướng Ely, tổng tham mưu trưởng Pháp bay sang Washington nhờ Mỹ chi viện. Tổng thống Hoa Kỳ Eisenhower đã mắc nợ với cử tri Mỹ lời 1 hứa khi tranh cử là sẽ tạo một không khí hòa dịu trong tình hình quốc tế đang bị đầu độc vì chiến tranh Lạnh giữa Tây và Đông. Nhưng ông ta không thể giữ thái độ thờ ơ trước lời kêu cứu của nhà cầm quyền Pháp. Trong hồi ký “Không có thêm những Việt Nam mới” (No more Vietnams), Tổng thống Nixon viết: “Đô đốc Radford, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trương liên quân, đề nghị chúng ta dùng 60 máy bay ném bom B-29 ở Philippines mở các cuộc đột kích vào ban đêm để tiêu diệt các vị trí của Việt Minh. Và đặt ra kế hoạch mang tên “Cuộc hành binh Chim kền kền” (Opération Vautour) nhằm đạt cùng mục tiêu với ba quả bom nguyên tử chiến thuật nhỏ”.
Những phe phái “diều hâu” ở Washington cũng xúc tiến kế hoạch. Ngày 3 tháng 4 năm 1954, Ngoại trưởng Mỹ John Dulles và đô đốc Arthur Radford họp với 8 nghị sĩ có thế lực trong Quốc hội, thuộc hai đảng Dân chủ và Cộng hòa, phổ biến ý định của Tổng thống muốn có một nghị quyết cho phép sử dụng lực lượng không quân và hải quân Mỹ ở Đông Dương. Dulles nhấn mạnh Đông Dương sụp đổ có thể dẫn tới mất toàn bộ Đông Nam Á, Hoa Kỳ cuối cùng sẽ bị đẩy về quần đảo Hawaii. Nếu Mỹ không giúp Pháp thì hậu quả sẽ là Pháp phải từ bỏ chiến tranh Đông Dương.
Nhưng theo những quan chức Mỹ, nhiệm vụ chính phải được hoàn tất với 3 sư đoàn không quân ném bom, hai ở Okinawa, một ở Clark Field, tổng cộng là 98 siêu pháo đài bay B-29, mỗi chiếc mang 14 tấn bom, phải có thêm 450 máy bay tiêm kích phản lực bảo vệ cho máy bay ném bom.
Ngày 9 tháng 4, tại Washington, Eisenhower họp với Radford, các tham mưu trưởng ba quân chủng và nhiều sĩ quan cao cấp khác xem xét lần cuối mọi mặt tình hình. Rát pho là người duy nhất ủng hộ một cuộc can thiệp của Mỹ dù là đơn phương để tránh sự thất trận ở Điện Biên Phủ. Các Tham mưu trưởng Hải quân, Không quân tỏ vẻ không mặn mà. Riêng Tham mưu trưởng Lục quân Matthew Ridgway phản đối quyết liệt. Ridgway viện dẫn sự thất bại thảm hại từ cuộc hành binh “Bóp nghẹt” (Strangle) của Mỹ ở Triều Tiên, nhằm tiêu diệt con đường tiếp tế, để chứng minh sự hạn chế của những hành động bằng không quân trong loại chiến tranh này. Ridgway cho rằng những cuộc ném bom sẽ dẫn Hoa Kỳ vào một cuộc chiến tranh mới bằng bộ binh tốn kém với lối thoát không rõ ràng ở lục địa châu Á.
Ý kiến của Ridgway được nhiều người tán đồng và kế hoạch Chim kền kền bị đình chỉ. Nhưng mười năm sau, cũng tại Việt Nam, nhà cầm quyền Mỹ đã quên những kinh nghiệm này.
Đợt 3
Đợt 3 từ 1 tháng 5 đến 7 tháng 5, QĐNDVN đánh dứt điểm dẫy đồi phía đông và tổng tiến công tiêu diệt các vị trí còn lại. Sau khi lực lượng của Pháp đã trở nên tuyệt vọng, suy kiệt, bổ sung bằng dù không còn đủ để duy trì sức chiến đấu, và quân Pháp ở Bắc Bộ cũng đã hết lính dù và lính lê dương (légionnaire) có thể ném tiếp xuống Điện Biên Phủ, QĐNDVN tổ chức đợt đánh dứt điểm các quả đồi phía đông.
Mở đầu kế hoạch đợt 3 là tiếp tục hoàn thành nốt những nhiệm vụ đã đề ra cho đợt 2: tiêu diệt hoàn toàn hai cao điểm A1 và C1, đồng thời đánh chiếm thêm một số cứ điểm ở phía tây và phía đông thu hẹp thêm nữa phạm vi chiếm đóng của quân Pháp, chuẩn bị cho tổng công kích. Nhiệm vụ được trao cho các đơn vị như sau:
- Đại đoàn 316, được phối thuộc trung đoàn 9 của 304 (thiếu 1 tiểu đoàn), tiêu diệt A1, C1 và C2.
- Đại đoàn 312 tiêu diệt các cứ điểm: 505, 505A, 506, 507, 508 ở phía đông, tiến sát bờ sông Nậm Rốm.
- Đại đoàn 308 tiêu diệt các cứ điểm 311A, 311B ở phía tây.
- Đại đoàn 304: trung đoàn 57 được phối thuộc 1 tiểu đoàn của trung đoàn 9, cử 1 tiểu đoàn chốt chặn trên đường đi Tây Trang không cho quân địch rút chạy sang Lào, siết chặt vòng vây chung quanh Hồng Cúm, tập kích trận địa pháo binh, tiêu diệt khu C Hồng Cúm.
- Đại đoàn 351 phối hợp với bộ binh trong các trận đánh điểm và đánh phản kích.
Để chống lại hệ thống hầm ngầm cố thủ không thể xung phong đánh chiếm được trên đồi A1 có vị trí quyết định, công binh Việt Nam đào đường hầm từ trận địa tại A1 tới dưới hầm ngầm, đưa bộc phá với số lượng lớn vào đặt rồi cho nổ. Một đội đặc biệt gồm 25 cán bộ, chiến sĩ do Nguyễn Phú Xuyên Khung, cán bộ công binh của Bộ, trực tiếp chỉ huy, đã tiến hành công việc ngay trước mũi súng quân Pháp, trong tầm kiểm soát của lựu đạn, khắc phục thêm khó khăn: thiếu không khí, đèn, đuốc mang vào hầm đều bị tắt, số đất moi từ lòng núi ra ngày càng nhiều không được để cho quân Pháp phát hiện. Các chiến sĩ phòng ngự tại A1 đã có kế hoạch chiến đấu không cho quân Pháp tiến xuống cửa hầm, dù phải hy sinh tới người cuối cùng, để bảo vệ bí mật tuyệt đối ý đồ đào hầm.
Tại phía đông, trung đoàn 98 tiến công cứ điểm C1 lần thứ hai. Thiếu tá Jean Bréchignac, vẫn đặt sở chỉ huy trên Eliane 4, đã linh cảm trận đánh Eliane 1 sắp nổ ra. Ngày 1 tháng 5, Bréchignac quyết định đưa đại đội 3 của tiểu đoàn dù tiêm kích số 2 lên thay thế cho đại đội Clédic đã bị tiêu hao, đồng thời ra lệnh cho đại đội 1 sẵn sàng tham gia phản kích.
Ngày 1-5, Đại đội 811 của QĐNDVN đã có 20 ngày đêm phòng ngự tại C1, được lệnh rời khỏi trận địa 200 mét cho hỏa pháo chuẩn bị. Sơn pháo đặt trên đồi D1 nhắm từng hỏa điểm trên C1 bắn phá. Dứt tiếng pháo, tổ bộc phá lập tức mở những hàng rào cự mã ngăn cách, đưa bộ đội xông lên phía Cột Cờ. Chỉ sau năm phút, QĐNDVN đã chiếm được Cột Cờ. Lực lượng dù xung kích của Pháp mới lên tiếp viện bắn xối xả vào khu vực Cột Cờ. Tuy nhiên, Đại đội 1480 từ phía dưới tiến lên đã kịp thời có mặt, cùng với 811 hình thành hai mũi tiến công chia cắt quân Pháp để tiêu diệt.
Nửa đêm, toàn bộ quân Pháp bị tiêu diệt. Dây thép gai và mìn lấy từ trận địa lập tức được trải ra sườn đồi thành một bãi chướng ngại dày đặc, đề phòng quân Pháp phản kích. Sau hơn 30 ngày đêm liên tục chiến đấu, trận đánh tại C1 lúc này đã kết thúc.
ở phía đông sông Nậm Rốm, hai tiểu đoàn 166 và 154 của trung đoàn 209 tiến công các cứ điểm 505 và 505A (Dominique 3). Một đại đội của tiểu đoàn6e BPCvà những đơn vị lính Algérie, lính Thái tại đây, do tiểu đoàn trưởng Chenel chỉ huy, chống cự khá quyết liệt. 2 giờ sáng ngày 2 tháng 5, trung đoàn 209 tiêu diệt hoàn toàn hai cứ điểm này, chấm dứt sự tồn tại của trung tâm đề kháng Dominique.
Trên cánh đồng phía tây, trận đánh tiêu diệt cứ điểm 811A (Huguette 5) của trung đoàn 88 diễn ra rất nhanh chóng. Với những đường hào đã đào xuyên qua hàng rào cứ điểm, bộ đội bất thần tổ chức xung phong. Toàn bộ đại đội Âu Phi vừa tới thay quân để tăng cường phòng thủ cứ điểm này, bị diệt gọn trong vòng không đầy 80 phút.
Như vậy, ngay trong đêm đầu của đợt tiến cống thứ ba, Pháp đã mất thêm bốn cứ điểm: C1, 505, 505A ở phía đông, và 311A ở phía tây.
Đêm ngày 4 tháng 5, trên cánh đồng phía tây, sau khi tiêu diệt 311A, đại đoàn 308 tiếp tục đánh 311B ‘(Huguette 4)’ ở phía trong. Trung đoàn 36 tiêu diệt 1 đại đội gồm lính lê dương và lính Maroc, đưa trận địa tới gần trung tâm đề kháng Lili (Lilie, từ Claudine mới tách ra), tấm bình phong cuối cùng che chở cho sở chỉ huy Đờ Cát ở hướng này. Buổi sáng, Pháp phản kích định chiếm lại nhưng thất bại.
Cũng trong ngày 5 tháng 5, trung đoàn 174 báo cáo đường hầm ở A1 đã hoàn thành. Trong đêm, một tấn bộc phá chia thành những gói hai mươi kg, được đưa vào đặt dưới hầm ngầm Pháp. Sáng ngày 6 tháng 5 năm 1954, tiểu đoàn 255 của 174 phòng ngự suốt 34 ngày đêm trên đồi A1 được lệnh rút qua Đồi Cháy làm lực lượng dự bị. Tiếng nổ của khối bộc phá trên đồi A1 được chọn làm hiệu lệnh xung phong cho đợt tiến công tối hôm đó.
Trước giờ G năm phút, các chiến sĩ ở chiến hào xuất phát xung phong được lệnh quay lưng về A1, nhắm mắt, há mồm đề phòng sóng xung kích và ánh chớp của ngàn cân bộc phá. Đúng 20 giờ 30, một tiếng nổ trầm, trên đồi A1 có một đám khói lớn phụt lên. Khối bộc phá nổ cách hầm ngầm vài chục mét thổi bay chiếc lô cốt bên trên, diệt phần lớn đại đội dù 2 của Trung úy Edme (Étmơ) đóng ở đây. Nguyễn Hữu An lập tức ra lệnh cho pháo của trung đoàn nổ súng. Khối bộc phá một tấn đã tiêu diệt một phần tuyến ngang gây khó khăn cho các đơn vị đánh A1 trong đợt trước, tạo nên một cửa mở quan trọng giúp cho hai đại đội của tiểu đoàn 249 xung phong thuận lợi. Trên đỉnh đồi, lính dù dựa vào chiến hào và công sự đã được củng cố trong thời gian qua ra sức chống đỡ chờ quân viện. Quá nửa đêm, trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An quyết định đưa đại đội dự bị của tiểu đoàn 249 vào giải quyết trận đánh. Bộ đội chia thành từng tổ nhỏ tiêu diệt dần dần từng ụ đề kháng của quân Pháp.
4 giờ sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, Đại úy Jean Pouget chỉ còn lại 34 lính dù. Quân dù đã sử dụng đến những viên đạn, quả lựu đạn cuối cùng. Pouget bị thương nặng và bị bắt. Sáng ngày 7 tháng 5 năm 1954, lá cờ Quyết chiến Quyết thắng tung bay trên cao điểm A1 báo hiệu giờ tàn của tập đoàn cứ điểm.
Đến sáng ngày 7 tháng 5, QĐNDVN đã tiến công tiêu diệt cứ điểm C2, 506, 507, 310F. Các quả đồi phía đông này đã thất thủ hoàn toàn mà phía Pháp không còn lực lượng khả dĩ chiếm lại. Tại Mường Thanh, 12 giờ, Langlais triệu tập cuộc họp các chỉ huy tiểu đoàn. Lần này vắng mặt những người chỉ huy dù. Theo kế hoạch Albatros, quân Pháp sẽ mở cuộc phá vây vào 20 giờ ngày hôm nay, mồng 7 tháng 5. Nhưng con đường cách đây ba ngày còn để ngỏ phía nam Junon, đã bị ba đường hào cắt ngang. Chỉ huy các tiểu đoàn lần lượt báo cáo đơn vị mình không ở trong trạng thái thực hiện một cuộc phá vây mà họ tin là khó sống sót. Những người dự họp đều nhận thấy: dù có hy sinh phần lớn quân rút chạy, cũng khó giúp cho một nhóm người thoát khỏi thung lũng. Cuộc tiến công của những người lính kiệt sức nhắm vào những vị trí được đối phương bảo vệ vững chắc, sẽ là một hành động tự sát.
Đúng 3 giờ chiều, các đại đoàn được lệnh: “Không cần đợi trời tối, lập tức mở cuộc tổng công kích vào Mường Thanh. Đơn vị phía đông đánh thẳng vào khu vực trung tâm, đơn vị phía tây giáp công sang, cùng tiến vào sở chỉ huy của địch. Phải đánh thật mạnh, bao vây thật chặt, không để cho Đờ Cát hoặc bất cứ tên địch nào chạy thoát”.
QĐNDVN tổng tiến công trên khắp các mặt trận. Quân Pháp đã sức tàn lực kiệt, rệu rã kéo cờ quyết định đầu hàng. Đại đội trưởng Tạ Quốc Luật lập tức dẫn đại đội 360 luồn dưới làn đạn của những khẩu trọng liên bốn nòng, băng qua cầu Mường Thanh. Nhận thấy quân Pháp hầu như không chống cự, Tạ Quốc Luật nhảy lên mặt đất, dùng một lính bảo an người Việt dẫn theo đường tắt tiến thật nhanh tới sở chỉ huy của de Castries. Các đài quan sát báo cáo về: “Quân ta từ ba phía đang đánh vào khu trung tâm, 312 từ phía đông tiến qua cầu Mường Thanh, 308 từ phía tây mở đường qua sân bay, và từ phía tây nam mở đường vào Lili, hướng về sở chỉ huy của Đờ Cát. Quân địch chỉ chống cự lẻ tẻ.”
Lúc đó, Đại đội 360 chỉ còn 5 người: Tạ Quốc Luật, Hoàng Đăng Vinh, Bùi Văn Nhỏ, Nguyễn Văn Lam và Đào Văn Hiếu. Khoảng 17 giờ, sau khi dùng thủ pháo tiêu diệt tổ bảo vệ ở phòng ngoài sát cửa ra vào, 5 chiến sĩ vượt qua gian hầm thứ 2, tiến vào gian hầm giữa khá rộng có tướng de Castries và các sĩ quan Pháp đang ở đấy. Tạ Quốc Luật nói bằng tiếng Pháp, đại ý: “Các ông hàng đi. Các ông thua rồi. Các ông phải ra lệnh cho các ổ đề kháng bỏ súng, đầu hàng và điện về Hà Nội không cho máy bay ném bom xuống Điện Biên nữa”[25]
Sau đó, nhóm chiến sĩ dẫn giải tù binh lên khỏi hầm, đi về phía cầu Mường Thanh rồi bàn giao cho Thăng Bình – Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 130. 5 giờ 30 chiều, đại đoàn 312 báo cáo lên: “Toàn bộ quân địch tại khu trung tâm đã đầu hàng. Đã bắt được tướng Đờ Cát”
Cụm phân khu Nam Hồng Cúm mưu toan chạy sang Lào nhưng bị các đơn vị QĐNDVN đuổi theo, tất cả đã bị bắt không đi thoát. Gần 12.000 quân Pháp còn lại tại Điện Biên Phủ đều bị bắt làm tù binh.
Kết quả trận đánh
Dù quân Pháp đã phải gia tăng quân số lên đến 16.000 người, họ đã không thể nào lật ngược thế cờ[9]. Toàn bộ quân Pháp ở Điện Biên Phủ bị tiêu diệt và bị bắt làm tù binh. Thiệt hại về phía Pháp là 1.747 tới 2.293 người chết, 5.240 tới 6.650 người bị thương, 1.729 người mất tích và 11.721 bị bắt làm tù binh. Toàn bộ 17 tiểu đoàn bộ binh và lính dù, 3 tiểu đoàn pháo binh, 10 đại đội Quân đội Quốc gia Việt Nam bị tiêu diệt. Tổng số sĩ quan và hạ sĩ quan bị diệt và bị bắt là 1.706, gồm 1 chuẩn tướng, 16 đại tá và trung tá, 353 sĩ quan từ thiếu úy đến thiếu tá. Thiệt hại về phía Mỹ là 2 phi công chết và 1 bị thương.
Về không quân, Pháp bị tổn thất 59 phi cơ bị phá hủy (38 chiếc đang bay, 21 trên phi đạo), trong đó có 3 máy bay khác bị phá hủy trước ngày 13 tháng 3 năm 1954, 2 trực thăng cũng bị phá hủy. Ngoài ra còn có 186 phi cơ khác bị trúng đạn và hư hại ở các mức độ khác nhau. Phía Mỹ có 1 phi cơ C-119 bị bắn rơi. Về trang bị nặng, Pháp mất toàn bộ trang bị vũ khí, xe tăng và pháo binh ở Điện Biên Phủ. Phía QĐNDVN thu giữ 3 xe tăng, 28 đại bác, 5.915 súng các loại, 20.000 lít xăng dầu cùng rất nhiều đạn dược, quân trang quân dụng khác.
Thiệt hại về phía Quân đội Nhân dân Việt Nam theo hồ sơ quân y của Việt Nam là 4.020 người chết[4], 9.691 người bị thương[26], và 792 mất tích[4]. Hiện nay tại Điện Biên Phủ, có 3 nghĩa trang liệt sỹ trận này là nghĩa trang phía gần đồi Độc Lập, nghĩa trang gần đồi Him Lam và nghĩa trang gần đồi A1, lần lượt các nghĩa trang trên có 2.432 ngôi, 896 ngôi và 648 ngôi mộ, tổng cộng là 3.976 ngôi. Do một trận lũ lớn vào năm 1954 cuốn trôi các bia mộ nên 3.972 mộ đều là liệt sỹ vô danh. Chỉ có 4 ngôi được đặt riêng biệt là mộ các anh hùng Bế Văn Đàn, Phan Đình Giót, Tô Vĩnh Diện, Trần Can là còn biết được.
Ngày hôm sau, 8 tháng 5 năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen: “Quân ta đã giải phóng Điện Biên Phủ, Bác và Chính phủ thân ái gửi lời ngợi khen cán bộ, chiến sĩ, dân công, thanh niên xung phong và đồng bào đia phương đã làm tròn nhiệm vụ một cách vẻ vang. Thắng lợi tuy lớn nhưng mới là bắt đầu. Chúng ta không nên vì thắng mà kiêu, không nên chủ quan khinh địch. Chúng ta kiên quyết kháng chiến để tranh độc lập, thống nhất, dân chủ, hòa bình. Bất kỳ đấu tranh về quân sự hay ngoại giao cũng đều phải trường kỳ gian khổ mới đi đến thắng lợi hoàn toàn… “
Sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến gặp và chúc mừng Bộ tổng tham mưu và đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tại đây bằng kinh nghiệm chính trị, ông đã nói một câu chúc mừng kèm dự đoán chính xác: “Chúc mừng chú (Võ Nguyên Giáp) thắng trận. Nhưng đừng chủ quan, còn phải đánh với Mỹ nữa. Sớm muộn gì chúng cũng sẽ nhảy vào Đông Dương thế chỗ Pháp”
Đối với thực dân Pháp, trận này là một thất bại thảm hại và bất ngờ.[8] Mặc dù đã chiến đấu nhiều năm và về sau còn được Hoa Kỳ trợ giúp đắc lực, Pháp đã không thể bình định Việt Nam.[9] Thảm bại này khiến cho họ không còn nhân lực và ý chí để mà tiếp tục ứng chiến.[10] Một ngày sau khi Pháp để Điện Biên Phủ thất thủ, ngày 8 tháng 5 năm 1954, Hội nghị Genève bắt đầu bàn về vấn đề Đông Dương. Sau hội nghị này, Pháp công nhận quyền tự do, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước Đông Dương trong đó có Việt Nam, chính thức chấm dứt chế độ thực dân Pháp tại Đông Dương. Dù đã áp dụng kỹ nghệ “Chiến tranh hiện đại”, Pháp đã không thể nào tránh khỏi những biến cố này. Nhiều Sĩ quan nổi giận trước thất bại chính trị và quân sự này và họ lại đổ tội cho các chính trị gia, giống như hồi bị Đức đánh bại năm 1940[27].
Sau này, Bộ trưởng quốc phòng Pháp Marcel Bigeard, nguyên là trung tá phó chỉ huy của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, sang thăm Việt Nam năm 1993, nhìn lại chiến trường cũ, đã có một câu với một nhà quay phim nước ngoài: “Nếu tôi là người Việt Nam, tôi cũng sẽ trở thành Việt Minh”. Còn tướng De Castries, sau khi thất bại trở về Pháp, đã trả lời trước Ủy ban Điều tra của Bộ Quốc phòng Pháp rằng: “Người ta có thể đánh bại một quân đội, chứ không thể đánh bại được một dân tộc”.
Chỉ huy phó của Tập đoàn cứ điểm, đại tá Pierre Langlais cũng viết trong cuốn hồi ký Điện Biên Phủ của ông rằng: “Ở Điện Biên Phủ, nếu người ta muốn nhìn thẳng vào sự thật, thì ắt phải thấy rằng viện trợ cho Việt Minh chỉ là một giọt nước đặt bên cạnh dòng thác vật tư của Mỹ đổ vào cho người Pháp chúng ta”.[28]. Nhà báo Pháp Giuyn Roa khẳng định: “Không phải viện trợ của Trung Quốc đã đánh bại tướng Navarre mà chính là những chiếc xe đạp Peugeot thồ 200, 300 kg hàng và đẩy bằng sức người, những con người ăn chưa đủ no và ngủ thì nằm ngay dưới đất trải tấm nilông. Cái đã đánh bại tướng Navarre không phải bởi các phương tiện mà là sự thông minh và ý chí của đối phương…”
Trận Điện Biên Phủ được coi là một trong những trận đánh được phân tích tỉ mỉ nhất trong lịch sử.[29] Thắng lợi quyết định của lực lượng Việt Minh dưới quyền Võ Nguyên Giáp trong Chiến dịch ác liệt đánh dấu sự chấm dứt của Chiến tranh Đông Dương, chính trận chiến này đã đưa Việt Nam lên trở thành quốc gia thuộc địa đầu tiên dùng vũ lực buộc quân đội một nước phương Tây rút về nước, giành được độc lập, được xem là một đòn giáng mạnh vào nước Pháp nói riêng và thế giới phương Tây nói chung.[8][30] (1940-2005) Theo cuốn The French Secret Services của sử gia Douglas Porch, thảm bại Điện Biên Phủ đã “thay đổi diễn tiến lịch sử Pháp” và sánh vai với các thất bại trước kia của Pháp dưới quyền tướng Joseph Joffre (1914) và Maurice Gamelin (1940).[29] Được chiến thắng của người Việt Nam cổ vũ, các khu vực thuộc địa ở Châu Phi cũng đồng loạt nổi dậy. Chỉ 3 tháng sau trận Điện Biên Phủ, nhân dân Algérie, thuộc địa lớn nhất của Pháp đã nổi dậy đòi độc lập, nửa năm sau lại đến các nước Maroc và Tuynidi, nhiều nước khác cũng nổi dậy trong những năm sau đó. Đến năm 1967, Pháp đã buộc phải trao trả quyền độc lập cho tất cả các nước là thuộc địa của Pháp. Qua đó, đại thắng Điện Biên Phủ của Việt Minh là một thảm họa đánh dấu cho thất bại hoàn toàn của Pháp trong việc tái xây dựng thuộc địa Đông Dương nói riêng và đế quốc thực dân của mình nói chung sau thời Thế chiến thứ hai[9].[11]
Đại tướng Võ Nguyên Giáp tổng kết:
-
- “Dân tộc ta có thể tự hào rằng: Dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, chúng ta đã chứng minh một chân lý vĩ đại. Chân lý đó là trong thời đại ngày nay một dân tộc thuộc địa bị áp bức, khi đã biết đứng dậy đoàn kết đấu tranh, kiên quyết chiến đấu cho độc lập, tự do và chủ nghĩa xã hội thì có đầy đủ khả năng để chiến thắng quân đội xâm lược hùng mạnh của một nước đế quốc chủ nghĩa“.[31]
Tù binh Pháp
Theo Jane Hamilton-Merritt thì vào ngày 8 tháng 5, sau khi Việt Minh kiểm tra số tù binh thì có 11.721 binh lính quân đội Liên hiệp Pháp đã bị bắt, trong đó 4.436 người đã bị thương, số còn lại cũng đã suy kiệt nặng về sức khỏe do thiếu ăn, thiếu ngủ và bị bệnh truyền nhiễm. Đây là số lượng lớn nhất Việt Minh từng bắt giữ: một phần ba số tù binh bị bắt trong cả cuộc chiến.
Người phụ trách y tế là thiếu tá, bác sĩ phẫu thuật Grauwin nói với tướng Giáp: “Thương binh chúng tôi còn nhiều, họ nằm rải rác ở các hầm. Các ông bắn ác liệt quá, không thể chuyển được, ùn lại khoảng 600-700 người. Toàn là thương binh nặng các hướng dồn về, còn số thương binh vừa và nhẹ nằm ở các đơn vị tôi không rõ số lượng, nhưng biết họ đang ở trong tình trạng vô cùng tồi tệ, có thuốc cũng khó cứu nổi. Phòng mổ cũng là nơi chứa thương binh. Trời mưa, hầm nào cũng bùn lầy ứ đọng, thương binh phải nằm 2-3 tầng. Vệ sinh tệ hại, xin các ông giúp đỡ họ”. Hồ Chủ tịch đã chỉ thị: “Hãy cứu chữa và săn sóc họ. Vì họ là người thua trận…”.[32]
Trong số 11.721 tù binh, có 858 lính Pháp bị thương nặng và 1 nữ y tá đã được trao trả ngay cho Hội chữ thập đỏ, số còn lại được dẫn về các trại tù binh.[33] Howard R. Simpson – phóng viên của Mỹ cũng viết trong sách của mình rằng một số tù binh chiến tranh khi trở về cho biết “họ phải ăn uống rất kham khổ, đó là sự thật, nhưng khi nhìn lại thì thấy bộ đội Việt Nam ăn uống còn khổ hơn”. Họ rất xúc động vì nước Việt Nam trong điều kiện còn thiếu thốn như thế mà vẫn chăm sóc tù binh chu đáo, đối xử với họ rất nhân đạo.[32]
Tuy nhiên, trên đường hành quân về các căn cứ, đoàn tù binh bị hao hụt dần vì bị máy bay của Pháp giội bom xuống hằng ngày[34], bệnh tật thường xuyên hoành hành đặc biệt là sốt rét, kiết lỵ, thương hàn do lính Pháp đã sống trong điều kiện mất vệ sinh quá lâu… Khẩu phần ăn tương đương với bộ đội Việt Minh vẫn không đủ với thể trạng to lớn của người Âu-Phi. Một số người khác tìm cách bỏ trốn rồi lạc và chết trong rừng[cần dẫn nguồn]. Trong số người bị bắt làm tù binh có 3.290 người (phần lớn mang quốc tịch Pháp) được trả tự do[35].
Số tù binh ở Điện Biên Phủ gồm nhiều quốc tịch khác nhau, được gọi là đơn vị lính lê dương người nước ngoài (légion Etrangère), trong đó có nhiều người là dân các nước thuộc địa Pháp ở Bắc Phi, Trung Phi, cả người Trung Âu (Đức, Áo…). Số tù binh này được bố trí những cuộc nói chuyện, trao đổi ý kiến ở những giờ gọi là “lớp học” về chủ nghĩa thực dân. Một số sau khi trở về Tổ quốc đã chiến đấu chống Pháp để giành lại độc lập cho quê hương.[28]
Ngoài số tù binh là lính lê dương Pháp, QĐNDVN cũng bắt được 3091 lính bản xứ người Việt phục vụ cho Pháp (Quân đội Quốc gia Việt Nam). Số tù binh này được trả tự do[cần dẫn nguồn], một phần trở về quê quán, phần khác lại theo Pháp tập kết vào Nam tiếp tục phục vụ và trở thành chỉ huy cao cấp trong tổ chức hậu thân là Quân lực Việt Nam Cộng hòa (ví dụ như Phạm Văn Phú sau này trở thành thiếu tướng của Việt Nam Cộng hòa).
Trong văn hóa đại chúng
Trận Điện Biên Phủ là nguồn cảm hứng cho nhiều nhà thơ, nhạc sĩ Việt Nam với nhiều tác phẩm nổi tiếng như các bài hát Hò kéo pháo, Chiến thắng Điện Biên, Qua miền Tây Bắc… hay bài thơ Hoan hô Chiến sĩ Điện Biên của nhà thơ Tố Hữu có những đoạn đã trở nên rất quen thuộc với từng chiến sĩ Điện Biên: “Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng, đầu nung lửa sắt
56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
Máu trộn bùn non, gan không núng, chí không mòn!
…Những bàn tay xẻ núi lăn bom
Nhất định mở đường cho xe ta lên chiến trường tiếp viện
Và những chị, những anh ngày đêm ra tiền tuyến
…Dù bom đạn xương tan thịt nát
Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh…”
Điện ảnh Việt Nam có những bộ phim lấy bối cảnh trận đánh, tiêu biểu là 2 phim Hoa ban đỏ và Giải phóng Điện Biên. Điện ảnh Pháp cũng làm một bộ phim sử thi về trận đánh này.
Cuối 2011, công ty EMOBI GAMES Việt Nam đã làm một game bắn súng 3D đầu tiên của Việt Nam là 7554 có nội dung chủ yếu mô tả về chiến dịch này.
Ngoài ra, cũng xuất hiện bộ tem “Chiến thắng Điện Biên Phủ” (1954) do họa sĩ Bùi Trang Chước vẽ.
Chú thích
- ^ Yves Beigbeder, Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions (1940-2005), trang 40
- ^ Xiaobing Li (2007). A history of the modern Chinese Army. University Press of Kentucky. tr. 212. ISBN 0-8131-2438-7.
- ^ Jane Hamilton-Merritt. Tragic Mountains: The Hmong, the Americans, and the Secret Wars for Laos. Đại học Indiana Press. tr. 62. ISBN 0253207568.
- ^ a ă â “Lịch sử Bộ Tổng tham mưu trong kháng chiến chống Pháp 1945-1954”, Ban tổng kết-biên soạn lịch sử, BTTM, 1991. Tổng kết Chiến dịch ĐBP, BTTM, tr. 799
- ^ [1]
- ^ [2]
- ^ “Dienbienphu turned out to be the biggest battle of the war and ended in the French garrison being overrun“.
Trích: Jeff Drake, How the U.S. Got Involved In Vietnam [3]
- ^ a ă â b c George Kilpatrick Tanham, Michael A. Sheehan, Communist revolutionary warfare: from the Vietminh to the Viet Cong trận Điện Biên Phủ, trang 51
- ^ a ă â b c d James Stuart Olson,Robert Shadle, Historical dictionary of European imperialism, trang 172
- ^ a ă Pierre Asselin, A bitter peace: Washington, Hanoi, and the making of the Paris agreement, trang 38
- ^ a ă James Stuart Olson,Robert Shadle, Historical dictionary of European imperialism, trang 1
- ^ Dẫn theo Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ Điểm hẹn lịch sử. Chương 1: Cuộc họp ở Tỉn Keo
- ^ SGK Lịch sử 12, bài 20
- ^ Thời điểm của những sự thật (2004), NXB CAND, (nguyên gốc: “Le Temps des Vérites” xuất bản tại Paris năm 1979), tr. 51, trích: “Từ năm 1952, viện trợ Mỹ chiếm khoảng 80% chi phí chiến tranh ở Đông Dương”.
- ^ Hồi ký L’Agonie de l’Indochine của Henry Navarre
- ^ Paul Ély, Đông Dương trong cơn lốc, Paris, 1964, tr. 51
- ^ a ă Điện Biên Phủ – Những điều chưa có trong lịch sử chiến tranh, báo Tiền Phong, 07/05/2008
- ^ Công tác hậu cần chiến dịch Điện Biên Phủ. Tổng cục hậu cần năm 1979, tr 594
- ^ CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ – SỨC MẠNH CHÍNH TRỊ TINH THẦN VÀ SỨC MẠNH CỦA TRÍ TUỆ VIỆT NAM. Tác giả: Thượng tướng Hoàng Minh Thảo.
- ^ Paul Ély, Đông Dương trong cơn hấp hối, tr.163
- ^ Hồi ký Benard Fall: Điện Biên Phủ, 1 góc địa ngục
- ^ a ă â Điện Biên Phủ – 170 ngày đêm bị vây hãm. ERWAN BERGOT. Nhà xuất bản Công An Nhân Dân. Chương 5
- ^ Võ Nguyên Giáp: Điện Biên Phủ, điểm hẹn lịch sử, chương 5
- ^ “Gặp người bắt sống tướng De Castries”. Báo điện tử Người đưa tin. Truy cập 14 tháng 2 năm 2015.
- ^ Lịch sử bộ đội quân y, Tập 1, NXB Quân đội nhân dân, tr. 479: Trích: “Tổng số thương binh trong toàn chiến dịch là 10.130 người, chia ra đợt truy kích Lai Châu 206 người, đợt hoạt động Thượng Lào 233 người, đợt chuẩn bị ĐBP 1.234 người, đợt 1 ĐBP 2.262 người, đợt 2 ĐBP 4.378 người, đợt 3 ĐBP 1.817 người. Tỉ lệ so với số quân tham chiến là 18,8%. Số thương binh nhẹ là 56,6%, thương binh vừa là 26,6%, thương binh nặng là 16,8%. Số bệnh binh là 4.189 người.“
- ^ Yves Beigbeder, Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions (1940-2005), trang 66
- ^ a ă “Điện Biên Phủ: Nhớ lại để suy ngẫm”. Báo Điện tử Chính Phủ nước CHXNCN Việt Nam. Truy cập 14 tháng 2 năm 2015.
- ^ a ă Patti Polisar, Inside France’s Dgse: The General Directorate for External Security, các trang 35-37.
- ^ Yves Beigbeder, Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions, trang 63
- ^ http://www.vietnamplus.vn/Home/Vi-Tong-chi-huy-Chien-dich-Dien-Bien-Phu-lich-su/20118/101352.vnplus
- ^ a ă Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ Điểm hẹn lịch sử, chương 13: Đợt tiến công cuối cùng
- ^ “The Long March”. Dienbienphu.org, Retrieved ngày 12 tháng 1 năm 2009
- ^ Bernard Fall, Hell in a Very Small Place. The Siege of Dien Bien Phu, p. 429. New York: J.B. Lippincott Company. ISBN 0-306-80231-7
- ^ Jane Hamilton-Merritt. Tragic Mountains: The Hmong, the Americans, and the Secret Wars for Laos. Đại học Indiana Press. tr. 62. ISBN 0253207568.
Nguyên văn: “General Giap’s booty included a major cache of weapons and supplies. His forces captured 11.721 French Union soldiers and released 3.290. Most of these were French nationals. The other 7.801 prisoners were unaccounted for — presumablely killed or kept as POWs. But the most important spoil of this war is his victory over the white men.”
Tham khảo
Tiếng Việt
- Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ Điểm hẹn lịch sử
- Đại đoàn Quân Tiên Phong, 470 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 1966
- Sư đoàn 304, Tập 1: 1950-1954, 281 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 1980
- Sư đoàn 316, tập 1: 1951-1954, 258 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, 1981
- Lịch sử sư đoàn bộ binh 312 1950-2000, 372 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2001
- Pháo binh nhân dân Việt Nam: những chặng đường chiến đấu, 391 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 1982
- Lịch sử Đoàn pháo binh Anh dũng-Lữ đoàn pháo 675: 1950-2000, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2000
Tiếng Anh
- James Stuart Olson, Robert Shadle, Historical dictionary of European imperialism, Greenwood Publishing Group, 1991. ISBN 0313262578.
- Patti Polisar, Inside France’s Dgse: The General Directorate for External Security, The Rosen Publishing Group, 01-09-2002. ISBN 082393814X.
- Davidson, Phillip. Vietnam at War. Oxford University Press, New York, 1988. ISBN 0-19-506792-4
- “Dien Bein Phu”. Spartacus Educational. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2006.
- “Ðiên Biên Phú – The “official and history site” of the battle”. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2006.
- Fall, Bernard B. Hell in a Very Small Place. The Siege of Dien Bien Phu. De Capo Press, New York, 1966. ISBN 0-306-80231-7
- The Fall of Dienbienphu, Time Magazine, 17 tháng 5, 1954 edition
- Rottman, Gordon L. Khe Sanh (1967–1968) – Marines battle for Vietnam’s vital hilltop base. Osprey Publishing, 2005. ISBN 1-84176-863-4
- Roy, Jules. The Battle of Dienbienphu. 1963. Translated from the French by Robert Baldick, 1965. Library of Congress catalog card number: 64-25121; again by Basic Books, 2002, with an Introduction by Ralph Wetterhahn
- Pierre Asselin, A bitter peace: Washington, Hanoi, and the making of the Paris agreement, Univ of North Carolina Press, 25-11-2002. ISBN 0807854174.
- Yves Beigbeder, Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions (1940-2005), Martinus Nijhoff Publishers, 2006.
- Stone, David Dien Bien Phu 1954. Brassey’s, 2004. ISBN 1-85753-372-0
- George Kilpatrick Tanham, Michael A. Sheehan, Communist revolutionary warfare: from the Vietminh to the Viet Cong, Greenwood Publishing Group, 30-08-2006. ISBN 0275992640.
- Windrow, Martin The Last Valley. Weidenfeld and Nicolson, 2004. ISBN 0-306-81386-6
- Pierre Asselin, 1997. New Perspectives on Dien Bien Phu Explorations in Southeast Asian Studies, Vol 1, No. 2
Tiếng Pháp
- Navarre, Henri. Agonie de l’Indochine 1958
- Laurent Cesari « Un malentendu transatlantique: les États-Unis et la bataille de Diên Biên Phû », Guerres mondiales et conflits contemporains 3/2003 (n° 211), p. 77-91.
Liên kết ngoài
- Trang chủ Điện Biên Phủ của cựu chiến binh Pháp
- Báo cáo sơ lược trận chiến thắng đầu tiên của chiến dịch,thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi Bác Hồ và Bộ Chính trị.
- Lịch sử lữ đoàn pháo binh 45
- Memorial-Indochine.org in English
- An Analysis of the French Defeat at Dien Bien Phu – Phân tích thất bại của Pháp tại Điện Biên Phủ,
- Airlift’s Role at Dien Bien Phu and Khe Sanh
- An interview with Vo Nguyen Giap – Phỏng vấn tướng Giáp.
- Battle of Dien Bien Phu, an article by Bernard B. Fall
- Dien Bien Phu: A Battle Assessment by David Pennington
- “Peace” in a Very Small Place: Dien Bien Phu 50 Years Later by Bob Seals
- ANAPI’s official website (National Association of Former Pows in Indochina)
Liên kết đa phương tiện
- Phim tư liệu (video)
- (tiếng Anh) The News Magazine of the Screen (tháng 5 năm 1954)
- (tiếng Anh) U.S. Secretary of State John Foster Dulles on the fall of Dien Bien Phu (May 7th, 1954)
- (tiếng Anh) Dien Bien Phu Episode From Ten Thousand Day War Documetary
- Hồi kí (video)
- (tiếng Pháp) Testimonial of General Giap, 50 years after the battle (May 7th, 2004)
- (tiếng Pháp) Testimonial of General Bigeard, 50 years after the battle (May 3rd, 2004)
- (tiếng Pháp) Testimonial of Pierre Schoendoerffer, 50 years after the battle (May 5th, 2004)
- (tiếng Pháp) Sample of “Dien Bien Phu”, docudrama by Schoendoerffer (1991)
- Báo cáo chiến tranh (Thư viện ảnh và chú thích)
- (tiếng Pháp) The battle of Dien Bien Phu
- Chiến dịch Điện Biên Phủ
- Những trận đánh lớn trong lịch sử
- Lịch sử Pháp
- Sự kiện lịch sử Việt Nam
- Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Đông Dương
- Trận đánh liên quan tới Pháp
- Trận đánh liên quan tới Việt Nam
- Phong trào độc lập Việt Nam
- Xung đột năm 1954
- Trận đánh liên quan tới Hoa Kỳ
- Điện Biên
Quân chủng Hải quân Việt Nam
Quân chủng Hải quân, Quân đội Nhân dân Việt Nam còn gọi là Hải quân Nhân dân Việt Nam, là một quân chủng thuộc Bộ Quốc phòng Việt Nam có nhiệm vụ tổ chức, chỉ huy, quản lý, xây dựng quân đội bảo vệ vùng biển và thềm lục địa Việt Nam. Cơ quan chỉ huy là Bộ Tư lệnh Hải quân.
Hải quân Nhân dân Việt Nam có các binh chủng tàu mặt nước, Hải quân đánh bộ, Tên lửa-Pháo bờ biển, Không quân Hải quân, tàu ngầm… nhưng không tổ chức bộ tư lệnh riêng. Bao gồm các cấp đơn vị: hải đoàn, hải đội, binh đoàn Hải quân đánh bộ, các binh đoàn bộ đội chuyên môn, các đơn vị bảo đảm phục vụ ra đa, thông tin, kỹ thuật, hậu cần….
Mục lục
- 1 Lịch sử hình thành
- 2 Lãnh đạo hiện nay
- 3 Tổ chức Đảng
- 4 Tổ chức chính quyền
- 5 Tổ chức chung
- 6 Quân hàm Hải quân Việt Nam
- 7 Tư lệnh qua các thời kỳ
- 8 Chính ủy qua các thời kỳ
- 9 Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng qua các thời kỳ
- 10 Phó Tư lệnh qua các thời kỳ
- 11 Phó Chính ủy qua các thời kỳ
- 12 Các tướng lĩnh khác
- 13 Trang bị
- 14 Phong tặng
- 15 Tài liệu tham khảo
- 16 Chú thích
- 17 Liên kết ngoài
Lịch sử hình thành
- Hải quân Nhân dân Việt Nam lấy ngày 7 tháng 5 năm 1955, ngày thành lập Cục Phòng thủ bờ biển thuộc Bộ Quốc phòng làm ngày thành lập hải quân. Còn ngày truyền thống là ngày 5 tháng 8 năm 1964, ngày đánh trả thành công chiến dịch Mũi Tên Xuyên – cuộc tập kích đầu tiên bằng không quân của Mỹ vào miền Bắc Việt Nam[1][2].
- Ngày 19 tháng 7 năm 1946, Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa Huỳnh Thúc Kháng đã ký Quyết định thành lập Hải quân Việt Nam. Tiếp đó, ngày 10 tháng 9 năm đó, Chủ tịch Quân sự Ủy viên Hội Võ Nguyên Giáp ký nghị định đặt cơ quan chỉ huy hải quân là hải đoàn do một hải đoàn trưởng phụ trách. Tuy nhiên đến đầu năm 1947, xét thấy không thể duy trì lực lượng hải quân, Việt Minh đã tháo gỡ máy móc, vũ khí, thiết bị và đánh đắm tàu để không lọt vào tay quân Pháp.
- Ngày 8 tháng 3 năm 1949, thành lập Ban nghiên cứu thủy quân thuộc Bộ tổng Tham mưu. Ban này vừa làm nhiệm vụ nghiên cứu vừa làm nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu. Khoảng 100 người tổ chức thành đội 71 được cử sang đảo Hải Nam (Trung Quốc) huấn luyện về thủy quân trong thời gian 6 tháng. Tuy nhiên ban bị giải thể năm 1951.
- Ngày 24 tháng 8 năm 1954, thành lập hai thủy đội Sông Lô và Bạch Đằng.
- Tháng 4 năm 1955, Bộ Quốc phòng thành lập Trường huấn luyện bờ biển và ngay tháng sau thành lập Cục Phòng thủ bờ biển, đánh dấu sự ra đời của Hải quân Nhân dân Việt Nam.
- Ngày 24 tháng 1 năm 1959, Cục Phòng thủ bờ biển chuyển đổi thành Cục Hải quân trực thuộc Bộ Quốc phòng [3].Tổ chức biên chế của Cục Hải quân gồm 5 phòng (Tham mưu, Chính trị, Hậu cần, công trình và Đo đạc biển); 5 đơn vị trực thuộc: Trường Huấn luyện bờ biển (đổi thành Trường Huấn luyện hải quân), Đoàn 130, Đoàn 135, tiểu đoàn công binh 145 và Xưởng 46. Đây cũng là ngày truyền thống của Cục Chính trị, Bộ Tham mưu và Cục Hậu cần Quân chủng Hải quân ngày nay.
- Ngày 20 tháng 4 năm 1959, thành lập Đảng bộ Cục Hải quân[4] trực thuộc và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Tổng Quân ủy.
- Ngày 18 tháng 5 năm 1959, thành lập Đoàn 135 (sau này đổi thành 140), đơn vị tàu tuần tiễu.
- Ngày 3 tháng 8 năm 1961, thành lập căn cứ Hải quân I và căn cứ Hải quân II[5]
- Ngày 23 tháng 10 năm 1961, thành lập Đoàn 759 (Đoàn Vận tải Quân sự đường biển nay là Lữ đoàn 125)[6]
- Ngày 3 tháng 1 năm 1964, Cục Hải quân đổi tên thành Bộ Tư lệnh Hải quân[7]
- Ngày 13 tháng 4 năm 1966, thành lập Đoàn 126 (Đoàn Đặc công Hải quân nay là Lữ đoàn 126)
- Ngày 6 tháng 5 năm 1970, tách Cục Hậu cần thành Cục Hậu cần và Cục Kỹ thuật [8]
- Ngày 5 tháng 9 năm 1975, sát nhập Trung đoàn 126, Trung đoàn 46 thành Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ [9]
- Ngày 13 tháng 9 năm 1975, tổ chức các đơn vị phòng thủ đảo.
- Ngày 26 tháng 10 năm 1975, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 141/QĐ-QP thành lập 5 vùng duyên hải thuộc Bộ Tư lệnh hải quân.
- Năm 1978 giải thể vùng 2 và đổi tên vùng duyên hải thành vùng hải quân.
- Ngày 5 tháng 7 năm 1978, thành lập Trung đoàn 147 Hải quân đánh bộ nay là Lữ đoàn 147[10]
- Ngày 23 tháng 6 năm 1979, thành lập Tiểu đoàn Tên lửa 679 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân (nay là Lữ đoàn 679)[11]
- Ngày 14 tháng 3 năm 1988, Hải quân Nhân dân Việt Nam đụng độ với Hải quân Trung Quốc tại đảo Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.
- Ngày 31 tháng 8 năm 1998, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam làm lễ ra mắt.
- Tháng 11 năm 2008, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam trở thành một lực lượng độc lập với Hải quân Nhân dân Việt Nam.
- Ngày 14 tháng 1 năm 2011, Bộ Quốc phòng ra Quyết định nâng cấp Bộ Chỉ huy Vùng Hải quân lên thành Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân [12]
- Ngày 3 tháng 7 năm 2013, thành lập Lữ đoàn Không quân hải quân 954, hình thành lực lượng không lực hải quân đầu tiên .[13]
Lãnh đạo hiện nay
Tổ chức Đảng
Tổ chức chung
Năm 2006, thực hiện chế độ Chính ủy, Chính trị viên trong Quân đội. Theo đó Đảng bộ trong Quân chủng Hải quân bao gồm:
- Đảng bộ Quân chủng Hải quân là cao nhất.
- Đảng bộ các Cục chuyên ngành, Vùng Hải quân, Học viện Hải quân, các Lữ đoàn thuộc Quân chủng Hải quân (tương đường Trung đoàn)
- Đảng bộ các đơn vị cơ sở trực thuộc các Vũng Hải quân, Lữ đoàn (tương đương Tiểu đoàn, Trung đoàn)
- Chi bộ trực thuộc các đơn vị cơ sở gồm các Phòng, ban chức năng (tương đương Đại đội)
Đảng ủy Tổng cục Chính trị
- Bí thư: Chính ủy Quân chủng Hải quân
- Phó Bí thư: Tư lệnh Quân chủng Hải quân
Ban Thường vụ
- Ủy viên Thường vụ: Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
- Ủy viên Thường vụ: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Ủy viên Thường vụ: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
Ban Chấp hành Đảng bộ
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Chính ủy Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Cục trưởng Cục Chính trị
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 1 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 2 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 3 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 4 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 5 Hải quân
- Đảng ủy viên: Giám đốc Học viện Hải quân
- Đảng ủy viên: Tổng Giám đốc Tổng Công ty Tân cảng Sài Gòn
Tổ chức chính quyền
Cơ quan trực thuộc
- Văn phòng
- Thanh tra
- UBKT Đảng
- Phòng Tài chính
- Phòng Khoa học Quân sự
- Phòng Thông tin
- Phòng Đối ngoại
- Phòng Điều tra hình sự
- Phòng Cứu hộ cứu nạn
- Phòng Thi hành Án
- Phòng Đăng kiểm
- Phòng Kinh tế
- Bộ Tham mưu[14] Thành lập: Ngày 24/1/1959 (56 năm, 101 ngày)
- Cục Chính trị[15] Thành lập: Ngày 24/1/1959 (56 năm, 101 ngày)
- Cục Hậu cần[16] Thành lập: Ngày 24/1/1959 (56 năm, 101 ngày)
- Cục Kỹ thuật[17] Thành lập: Ngày 6/5/1970 (44 năm, 364 ngày
Đơn vị trực thuộc Quân chủng
- Bộ Tư lệnh Vùng 1
- Bộ Tư lệnh Vùng 2
- Bộ Tư lệnh Vùng 3
- Bộ Tư lệnh Vùng 4
- Bộ Tư lệnh Vùng 5
- Học viện Hải quân
- Lữ đoàn Không quân 954[18]
- Lữ đoàn Đánh bộ 147[19] Thành lập: 5/7/1978 (36 năm, 304 ngày)
- Lữ đoàn Đánh bộ 101[20]
- Lữ đoàn Vận tải 125[21] Thành lập: 23/10/1961 (53 năm, 194 ngày)
- Lữ đoàn Đặc công126 [22] Thành lập: 13/4/1966 (49 năm, 22 ngày)
- Lữ đoàn Tàu ngầm 189[23]
- Lữ đoàn Công binh 83[24]
- Lữ đoàn Thông tin 602[25]
- Hải đoàn 128[26]
- Hải đoàn 129[27]
- Trường Trung cấp kỹ thuật[28]
- Viện Kỹ thuật Hải quân[29]
- Viện Y học Hải quân[30]
- Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường biển (Thành lập 18/6/1997)
- Trung tâm Ra đa cảnh giới biển tầm xa (Thành lập 28/7/1997)
- Tổng Công ty Tân cảng Sài gòn[31]
Đơn vị cơ sở trực thuộc Cục
- Tiểu đoàn Phòng hóa 20, Bộ Tham mưu
- Tiểu đoàn Vệ binh, Bộ Tham mưu
- Tiểu đoàn Trinh sát, Bộ Tham mưu
- Báo Quân chủng, Cục Chính trị
- Bảo tàng Quân chủng, Cục Chính trị
- Xưởng In, Cục Chính trị
- Bệnh viện quân y 87, Cục Hậu cần[32]
- Kho K700, Cuc Hậu cần[33]
- Kho Xăng dầu, Cục Hậu cần[34]
- Kho K711, Cục Hậu cần[35]
- Kho K710, Cục Kỹ thuật[35]
- Kho K714, Cục Kỹ thuật[36]
- Kho K858, Cục Kỹ thuật[37]
- Nhà máy X46, Cục Kỹ thuật[38]
- Nhà máy X48, Cục Kỹ thuật[39]
- Nhà máy X50, Cục Kỹ thuật[40]
- Nhà máy X51, Cục Kỹ thuật[41]
- Nhà máy X52, Cục Kỹ thuật[42]
- Nhà máy X55, Cục Kỹ thuật[43]
- Nhà máy X56, Cục Kỹ thuật[44]
- Nhà máy X70, Cục Kỹ thuật[45]
Tổ chức chung
Tổ chức Hải quân Nhân dân Việt Nam từ cao đến thấp như sau:
- Bộ Tư lệnh Hải quân trực thuộc Bộ Quốc phòng
- Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân (1, 2, 3, 4, 5)
- Lữ đoàn Hải quân (tương đương với Trung đoàn Hải quân)
- Hải đoàn (tương đương với Tiểu đoàn Hải quân)
- Hải đội
Quân hàm Hải quân Việt Nam
- Trước năm 1981, quân hàm cấp tướng của quân chủng hải quân chưa có tên gọi riêng. Từ năm 1981, quân hàm các cấp tướng trong hải quân mới có tên gọi riêng, theo cách gọi của Liên Xô: Đô đốc (tương đương Thượng tướng), Phó Đô đốc (tương đương Trung tướng), Chuẩn Đô đốc (tương đương Thiếu tướng), được quy định lần đầu tiên trong Luật sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam ban hành ngày 31 tháng 12 năm 1981. Về phù hiệu và cấp hiệu quân hàm xem bài Quân đội Nhân dân Việt Nam.
- Trong lịch sử Hải quân Nhân dân Việt Nam chỉ mới có 2 sĩ quan Hải quân lên tới cấp Đô đốc là Giáp Văn Cương (phong năm 1988) và Nguyễn Văn Hiến (phong năm 2011). Theo Luật sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam (2014) [46] thì Phó Đô đốc tương đương Trung tướng là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ Tư lệnh và chính ủy Quân chủng Hải quân Việt Nam. Chỉ phong Đô đốc hải quân khi là Thứ trưởng quốc phòng, Phó tổng tham mưu trưởng,Phó chủ nhiệm Tổng cục chính trị kiêm nhiệm.
Tư lệnh qua các thời kỳ
Chính ủy qua các thời kỳ
Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng qua các thời kỳ
Phó Tư lệnh qua các thời kỳ
- 1980-1990, Nguyễn Dưỡng (sinh 1928), Chuẩn Đô đốc (1980)
- 2004-2010, Phan Khuê Tảo, Thiếu tướng (2002), nguyên Tư lệnh Quân đoàn 1 (2002-2004)
- Lê Văn Đạo, Chuẩn Đô đốc (2006)
- 2008-2012, Trần Đình Xuyên, Chuẩn Đô đốc (2008)
- 2009-nay, Nguyễn Viết Nhiên (1957-), Chuẩn Đô đốc (2009)
- 2010-nay, Nguyễn Văn Ninh, Chuẩn Đô đốc (2010)
- 2014-nay, Phạm Xuân Điệp, Chuẩn Đô đốc (2012), nguyên Tư lệnh Vùng 2 Hải quân
- Lê Minh Thành, Chuẩn Đô đốc (2012)
Phó Chính ủy qua các thời kỳ
- 2008-, Nguyễn Cộng Hòa, Chuẩn Đô đốc (1.2008), nguyên Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Hải quân
- Nguyễn Ngọc Tương, Chuẩn Đô đốc,
Các tướng lĩnh khác
- Đặng Minh Hải, Chuẩn Đô đốc, Cục trưởng Cục Chính trị, Quân chủng Hải quân
- Phạm Văn Sơn, Chuẩn Đô đốc, Phó Cục trưởng Cục Chính trị, Quân chủng Hải quân
- Đỗ Viết Cường, Chuẩn Đô đốc (1.2008), nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
- Nguyễn Đức Nho, Chuẩn Đô đốc, Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
- Nguyễn Thế Ân, Chuẩn Đô đốc, Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
- Đỗ Minh Thái, Chuẩn Đô đốc, Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
- Lê Bá Sổ, Chuẩn Đô đốc, Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
- Nguyễn Văn Kiệm, Chuẩn Đô đốc, Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
Trang bị
Tàu chiến
Tên lửa
Máy bay
Phong tặng
- Huân chương Sao vàng (hai lần, lần 2 năm 2010) [52]
- Danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Lệnh số 316/KT-HĐNN8, ngày 13 tháng 12 năm 1989.
- 1 huân chương Sao vàng (thành tích 30 năm xây dựng Quân chủng, Lệnh số 721/KT-HĐNN7 ngày 18 tháng 7 năm 1985).
- 1 huân chương Hồ Chí Minh (thành tích 20 năm xây dựng trưởng thành và làm nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, ngày 18 tháng 3 năm 1979).
- 1 huân chương Độc lập hạng nhất (nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Hải quân nhân dân Việt Nam và thời kỳ đổi mới), Lệnh số 166/KT-CTN ngày 4 tháng 5 năm 2000.
- 1 huân chương Độc lập hạng nhì (thành tích 10 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân chủng, Lệnh số 9/LCT ngày 29 tháng 8 năm 1965).
- 1 huân chương Quân công hạng nhất (thành tích 40 năm xây dựng và chiến đấu của Quân chủng, Lệnh số 580/KT-CTN ngày 10 tháng 12 năm 1984).
- 1 huân chương Quân công hạng nhì (về thành tích xuất sắc trong chiến đấu đánh thắng trận đầu, Lệnh số 31/LCT ngày 7 tháng 8 năm 1964).
- 1 huân chương Quân công hạng nhì thành tích làm nhiệm vụ chiến đấu ở Tây Nam và nhiệm vụ quốc tế ở Cam-pu-chia, Lệnh số 286/HĐNN7 ngày 20 tháng 3 năm 1983).
- 1 huân chương Lao động hạng ba
Tài liệu tham khảo
- World Navies Today: Vietnam
- Hình ảnh chiến hạm HQNHVN
- Hình chiếc hải phòng hạm mới (kiểu Gepard) đang hoàn thành tại Sint Petersburg – 10/2010
Chú thích
- ^ VietNamNet, Ngày này năm xưa
- ^ Thanh Niên, Quân chủng Hải quân đánh thắng trận đầu: Cuộc giáng trả đanh thép 40 năm trước, 04/08/2004
- ^ Thành lập Cục Hải quân (theo Nghị định số 320/1959/NĐ của Bộ Quốc phòng)
- ^ Theo Quyết định số 35/QĐ của Tổng Quân ủy năm 1959
- ^ Theo Quyết định số 74/QP của Bộ Quốc phòng 3/8/1961
- ^ Theo Quyết định số 97/QP của Bộ Quốc phòng (ký ngày 23/10/1961)
- ^ Theo Quyết định số 01/QP của Bộ Quốc phòng (ngày 03/1/1964)
- ^ Thành lập Cục Kỹ thuật theo Quyết định số 87/QĐ của Bộ Quốc phòng ký ngày 6/5/1970
- ^ Theo Quyết định số 113/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng ngày 5/9/1975
- ^ Theo Quyết định số 503/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng ngày 5/7/1978
- ^ Theo Quyết định số 543/QĐ-TM của Bộ Tổng Tham mưu ngày 23/6/1979
- ^ “Nâng cấp Vùng Hải quân lên thành Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân năm 2011”.
- ^ Việt Nam lập Lữ đoàn Không quân hải quân 954
- ^ “Kỷ niệm 55 năm thành lập Bộ Tham mưu, Cục Chính trị, Cục Hậu cần Hải quân”.
- ^ “Chuẩn Đô đốc Đặng Minh Hải: Cục Chính trị phải là đơn vị mẫu”.
- ^ “Ngành Hậu cần Hải quân trước nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong tình hình mới”.
- ^ “Hải quân Việt Nam: Tin tưởng vào khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật”.
- ^ “Bàn giao Lữ đoàn Không quân 954 về Quân chủng Hải quân”.
- ^ “Lữ đoàn 147 – “quả đấm thép” của Hải quân Việt Nam”.
- ^ “Lữ đoàn 101, Quân chủng Hải quân: Phát huy nội lực, nỗ lực vượt khó”.
- ^ “Lữ đoàn 125 phát huy truyền thống “Đoàn tàu không số””.
- ^ “’Người nhái’ ở Đoàn M26 Đặc công Hải quân năm 2007”.
- ^ “Lần đầu xem Lữ đoàn tàu ngầm 189 huấn luyện”.
- ^ “Lữ đoàn Công binh 83 Hải quân đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất”.
- ^ “Lữ đoàn 602 bảo đảm vững chắc thông tin liên lạc theo lời Bác Hồ dạy”.
- ^ “Hải đoàn 128 hải quân phát huy truyền thống vẻ vang”.
- ^ “Hải Đoàn 129 cứu hộ 7 ngư dân gặp nạn tại Trường Sa”.
- ^ “Hải quân Việt Nam ra quân huấn luyện”.
- ^ “Những nữ sinh tài năng của Học viện Kỹ thuật quân sự”.
- ^ “Những “cô Tấm” của Viện Y học Hải quân”.
- ^ “Trang chủ tân cảng”.
- ^ “Hải quân Việt Nam tăng cường hợp tác quốc tế về Y học dưới nước”.
- ^ “Bế mạc Hội thi Kỹ thuật Tăng – Thiết giáp Quân chủng Hải quân 2012”.
- ^ “Đổi mới phương thức bảo đảm xăng dầu phù hợp cho lực lượng hải quân”.
- ^ a ă “Thăm hỏi, động viên các đơn vị nhân kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Quân đội”.
- ^ “K 714 – Quân chủng Hải quân chúc mừng các cơ quan báo chí tại Thừa Thiên Huế”.
- ^ “Hơn 10% tổng số xe tham gia hội thi kỹ thuật tăng, thiết giáp”.
- ^ “Nhà máy X46 – Cục Phòng thủ bờ biển kỷ niệm 60 năm thành lập”.
- ^ “Nhà máy X48- Cục Kỹ thuật Hải quân: Đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba”.
- ^ “Sức xuân ở nhà máy X50 Hải quân”.
- ^ “Nhà máy X51: Thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng và làm kinh tế giỏi”.
- ^ “Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm các đơn vị hải quân”.
- ^ “Nhà máy X55 – 35 năm vượt sóng”.
- ^ “Kiểm tra công tác bảo đảm kỹ thuật tại một số đơn vị thuộc Quân chủng Hải quân”.
- ^ “Nhà máy X70 Hải quân: Đặt lên hàng đầu công tác bảo đảm an toàn”.
- ^ Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam năm 1999
- ^ [1] Projet 1166.1 Gepard 3.9
- ^ Việt Nam mua 2 hộ vệ hạm Sigma
- ^ http://kienthuc.net.vn/quan-su-viet-nam/can-canh-tau-ho-ve-ten-lua-sigma-9814-viet-nam-314444.html?p=19
- ^ Thành lập Phi đội thủy phi cơ DHC-6 Không quân Hải quân Việt Nam
- ^ Việt Nam sắp có máy bay trinh sát, tuần tra biển
- ^ [2] Hải quân là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền quốc gia của Việt Nam trên biển, đảo – Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, 21:41 | 07/05/2010.
Liên kết ngoài
- Hải quân Nhân dân Việt Nam
- Huân chương Sao Vàng
- Quân đội Nhân dân Việt Nam
- Bộ Quốc phòng Việt Nam
- Quân sự Việt Nam
- Danh hiệu Việt Nam
Tôn Thất Tùng
Giáo sư Bác sĩ Tôn Thất Tùng (1912–1982) là một bác sĩ nổi tiếng ở Việt Nam và thế giới trong lĩnh vực gan và giải phẫu gan. Ông được phong tặng danh hiệu Anh hùng Lao động, Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học Liên Xô, Hội viên Hội quốc gia những nhà phẫu thuật Cộng hòa Dân chủ Đức, Viện sĩ Viện Hàn lâm Phẫu thuật Paris, Hội viên Hội các nhà phẫu thuật Lyon (Pháp), Thành viên Hội Quốc gia các nhà phẫu thuật Algieri.Ông còn là một giáo sư, đào tạo ra nhiều thế hệ bác sĩ tài năng tại Trường Đại học Y Hà Nội. Ông còn giữ cương vị Thứ trưởng Bộ Y tế Việt Nam Dân chủ Cộng hòa, nguyên Giám đốc Bệnh viện Phủ Doãn (Bệnh viện Hữu nghị Việt – Đức bây giờ), nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại khoa – Trường Đại học Y Hà Nội. Tác giả của “Phương pháp cắt gan khô” hay “Phương pháp Tôn Thất Tùng” nổi tiếng.
Mục lục
Thời thanh niên
Ông sinh ngày 10 tháng 5 năm 1912 tại Thanh Hóa và lớn lên ở Huế. Xuất thân từ một gia đình quý tộc nhà Nguyễn (thân sinh ông là cụ Tôn Thất Niên, Tổng đốc Thanh Hóa), nhưng ông không theo nghiệp học làm quan, do đó vào năm 1931, ông ra Hà Nội theo học tại trường Trung học Bảo Hộ (tức trường Bưởi – trường Chu Văn An ngày nay). Năm 1935, ông học tại Trường Y khoa Hà Nội, một trường thành viên của Viện Đại học Đông Dương, với quan niệm nghề y là một nghề “tự do”, không phân biệt giai cấp.
Lúc bấy giờ, Trường Y Hà Nội là trường y duy nhất của cả Đông Dương trước 1945, khi đó có lệ các sinh viên y khoa bản xứ chỉ được thực tập ngoại trú, không được dự các kỳ thi “nội trú”, do chính quyền thuộc địa không muốn có những bác sĩ bản xứ có trình độ chuyên môn cao có thể cạnh tranh với bác sĩ của chính quốc. Trong thời gian làm việc ngoại trú tại Bệnh viện Phủ Doãn, ông đã rất bất bình với việc này và đã đấu tranh đòi chính quyền thực dân phải tổ chức cuộc thi nội trú cho các bệnh viện ở Hà Nội vào năm 1938. Ông là người duy nhất trúng tuyển một cách xuất sắc trong kỳ thi khóa nội trú đầu tiên của trường và mở đầu tiền lệ cho các bác sĩ nội trú người bản xứ.
Cũng trong giai đoạn này, trong một lần phát hiện trong gan của một người bệnh có giun chui ở các đường mật, ông đã nảy ra ý tưởng dùng những lá gan bị nhiễm giun để phẫu tích cơ cấu của lá gan. Trong suốt thời gian từ năm 1935 đến năm 1939, chỉ bằng một con dao nạo thô sơ, ông đã phẫu tích trên 200 lá gan của tử thi để nghiên cứu các mạch máu và vẽ lại thành các sơ đồ đối chiếu. Trên cơ sở đó, ông đã viết và bảo vệ thành công luận án tốt nghiệp bác sĩ y khoa với nhan đề “Cách phân chia mạch máu của gan”. Với bản luận án này, ông đã được tặng Huy chương Bạc của Trường Đại học Tổng hợp Paris (mà Trường Đại học Y – Dược tại Hà Nội lúc bấy giờ là một bộ phận). Bản luận án được đánh giá rất cao và trở thành tiền đề cho những công trình khoa học nổi tiếng của ông.[1]
Xây dựng một nền y học Việt Nam hiện đại
Sau khi Cách mạng tháng Tám 1945 thành công, ông được Việt Minh giao nhiệm vụ chữa bệnh cho Hồ Chí Minh. Trong thời gian đó, ông đã viết cuốn sách tóm tắt kinh nghiệm nghiên cứu về giun với vấn đề “Viêm tụy cấp tính và phẫu thuật”. Đây là cuốn sách khoa học thuộc ngành Y được xuất bản đầu tiên tại nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa.
Một thời gian sau, ông được cử làm Giám đốc bệnh viện Phủ Doãn và cùng với giáo sư Hồ Đắc Di, ông đã bắt tay xây dựng Trường Đại học Y Hà Nội. Sau khi Pháp nổ súng tái xâm lược Đông Dương, ông tham gia tổ chức cứu chữa thương bệnh binh, xây dựng các tuyến mổ xẻ như ở mặt trận Tây Nam Hà Nội cùng các bác sĩ Nguyễn Hữu Trí, Hoàng Đình Cầu…
Trong thời kỳ chiến tranh ác liệt, ông vẫn tham gia tổ chức điều trị, phát triển ngành y tế, đồng thời với nghiên cứu khoa học, với đào tạo sinh viên, xây dựng nền tảng trường Y khoa Việt Nam, dù phải di chuyển nhiều lần, ở nhiều địa bàn như Vân Đình, Hà Đông (1946), Lăng Quán, Tuyên Quang (1947), Phù Ninh, Phú Thọ (1948), Đại Lục, Phú Thọ (1949), Chiêm Hóa, Tuyên Quang (1950)… Ông cũng được cử làm làm cố vấn phẫu thuật ngành quân y ở Bộ Quốc Phòng. Cũng trong thời gian này, cùng với Giáo sư Đặng Văn Ngữ, ông đã góp phần sản xuất penicillin phục vụ thương bệnh binh trong điều kiện dã chiến.
Năm 1947, ông được cử giữ chức Thứ trưởng Bộ Y tế và giữ chức vụ này cho tới năm 1961.
Từ năm 1954, ông làm Giám đốc bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, và giữ cương vị Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại Đại học Y Dược Hà Nội. Ông đề cao việc tiếp thụ y học phương Tây để xây dựng và phát triển nền y học của Việt Nam, nghiên cứu bệnh tật và chữa trị cho người Việt Nam, đi đầu trong việc áp dụng các kỹ thuật phát triển ngành ngoại khoa Việt Nam. Ông là người đầu tiên mổ tim ở Việt Nam nǎm 1958. Trong những năm 1960, ông đã nghiên cứu thành công phương pháp “cắt gan có kế hoạch”, thường được gọi là “phương pháp mổ gan khô” hay “phương pháp Tôn Thất Tùng”. Ông cũng là người đặt nền móng cho việc nghiên cứu tác hại của chất độc hóa học điôxin đến con người và môi trường tại Việt Nam, phương pháp điều trị các vết thương do bom bi, phương pháp điều trị ung thư gan bằng phẫu thuật kết hợp dùng miễn dịch và rất nhiều công trình khoa học khác.
Ông mất ngày 7 tháng 5 năm 1982 tại Hà Nội, thọ 70 tuổi; An táng tại Nghĩa trang Mai Dịch – Hà Nội.[2]
Những thành tựu, cống hiến
Giáo sư Bác sĩ Tôn Thất Tùng là một người say mê nghiên cứu khoa học y học, với mong muốn đưa nền y học Việt Nam sánh ngang với các nước trên thế giới. Ngoài công trình về cách phân chia mạch máu trong gan gửi về Viện hàn lâm Pháp, được tặng Huy chương Bạc của Trường Đại học Tổng hợp Paris, ông còn để lại 123 công trình khoa học, đặc biệt là một trong những nhà khoa học đầu tiên xây dựng phương pháp mổ gan mang tên ông.
Một số danh hiệu và giải thưởng của ông:
- Anh hùng Lao động
- Huân chương Hồ Chí Minh (1992)
- Huân chương Lao động hạng Nhất
- Huân chương Chiến sĩ hạng Nhất
- Huân chương Kháng chiến hạng Ba
- Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I (1996) [3]
Từ năm 2000, Nhà nước Việt Nam đặt ra một giải thưởng về Y học mang tên ông: Giải thưởng Tôn Thất Tùng.
Ông là đại biểu Quốc hội liên tục từ khóa II đến khóa VII và giữ chức vụ Ủy viên Đoàn Chủ tịch Mặt trận Tổ quốc Việt Nam. Tên ông được đặt cho nhiều con đường trong cả nước. Đặc biệt, tên ông được đặt cho con đường đi qua Đại học Y Hà Nội – nơi ông từng học và đào tạo ra những bác sĩ ngoại khoa tài năng.
Gia đình
Ông sinh ra trong một gia đính quý tộc triều Nguyễn. Cha ông là Tôn Thất Niên, Tổng đốc Thanh Hóa và mẹ là Hồng Thị Mỹ Lệ. Ông là con út và có các anh chị là: Tôn Thất Viên, Tôn Nữ Hường An, Tôn Thất Bật, Tôn Thất Văn.[4] Sau khi chồng qua đời, năm 1912, mẹ ông rời Thanh Hóa về Huế mua vườn tại thôn Dương Xuân Thượng, nay thuộc Phường Đúc và ông lớn lên tại đây.[4]
Năm 1944, ông kết hôn cùng bà Vi Thị Nguyệt Hồ. Bà từng được xem là một hoa khôi Hà Thành và là cháu nội của Tổng đốc Hà Đông Vi Văn Định. Ông bà có với nhau 3 người con, đều theo ngành y, đó là Tôn Nữ Ngọc Trân, Tôn Nữ Hồng Tâm và người nổi tiếng nhất là Phó Giáo sư – Viện sĩ, Bác sĩ Tôn Thất Bách (1946-2004), nguyên Hiệu trưởng Đại học Y Hà Nội, nguyên Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, nguyên Phó Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội của Quốc hội. Trong chiến tranh Việt Nam, ông Tôn Thất Tùng đã từ mặt toàn bộ gia đình.[5]
Những nhận định về ông
Giáo sư Malêghi, Pháp (báo Lyon Phẫu thuật – 1964): “Trường Đại học Y khoa Hà Nội có thể tự hào đã có hai thành tựu trong lịch sử của mình, một là đã nghiên cứu lần đầu tiên về cơ cấu các mạch trong gan, hai là lần đầu tiên đã thành công trong việc cắt gan có kế hoạch”.[cần dẫn nguồn]
Cố TS. Đặng Hồi Xuân, nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế nhận xét: “Cuộc đời của GS. Tôn Thất Tùng là một bài học sống động và phong phú, một tấm gương trong sáng đối với những người đang sống, nhất là đối với những người làm công tác khoa học và đối với thanh niên”.
Chú thích
- ^ HÀM CHÂU (Thứ Tư, 24/08/2005, 00:54 (GMT+7)). “Chàng rể Tôn Thất Tùng” (bằng tiếng Việt). Tuổi trẻ Online. Bản gốc lưu trữ Thứ Tư, 24/08/2005, 00:54 (GMT+7). Truy cập 30/5/2010. “Cách mạng và ba chàng rể nhà họ Vi”
- ^ Danh nhân Y học (Chủ nhật, 05 Tháng 6 2005 13:11). “Tôn Thất Tùng” (bằng tiếng Việt). Sức Khỏe Cộng Đồng. Bản gốc lưu trữ Chủ nhật, 05 Tháng 6 2005 13:11. Truy cập 30/5/2010. “Danh nhân Y học”
- ^ Vũ Oanh. “GS.Tôn Thất Tùng – người cống hiến trọn đời cho y học Việt Nam” (bằng tiếng Việt). Đại học Quốc gia Hà Nội. Truy cập 30/5/2010. “[100 Years-VietNam National University,HaNoi]”
- ^ a ă Tôn Thất Tùng – nhà bác học có tầm cỡ quốc tế, Tạp chí Sông Hương, 11/05/2012
- ^ Bố từng nói, con chỉ trưởng thành sau khi bố mất!, Công an Nhân dân, 17/04/2013
Liên kết ngoài
- Sinh 1912
- Mất 1982
- Người Thanh Hóa
- Người Thừa Thiên-Huế
- Học sinh trường Bưởi
- Học sinh Quốc học Huế
- Cựu sinh viên Viện Đại học Đông Dương
- Dòng họ Nguyễn Phước
- Hướng đạo Việt Nam
- Thầy thuốc Việt Nam
- Giáo sư Việt Nam
- Giải thưởng Hồ Chí Minh
- Huân chương Hồ Chí Minh
- Anh hùng Lao động
- Đại biểu Quốc hội Việt Nam
- Chính khách Việt Nam
- Thứ trưởng Việt Nam
Video yêu thích
Chiến dịch Điện Biên Phủ Lịch sử 1954
KimYouTube
Trở về trang chính
Hoàng Kim Ngọc Phương Nam Thung dung Dạy và học Cây Lương thực Dạy và Học Tình yêu cuộc sống Kim on LinkedIn Kim on Facebook

markdown:
**. Wikipedia Ngày này năm xưa. Năm ** ![ Victory in Battle of Dien Bien Phu.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/ae/Victory_in_Battle_of_Dien_Bien_Phu.jpg/300px-Victory_in_Battle_of_Dien_Bien_Phu.jpg)
[1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954)– [Chiến tranh Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng): [Chiến dịch Điện Biên Phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7)kết thúc với thất bại của [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Ph%C3%A1p). Năm [1955](http://vi.wikipedia.org/wiki/1955)– [Hải quân Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)được thành lập. Năm [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982)– ngày mất [Tôn Thất Tùng](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng), bác sĩ y khoa (sinh năm 1912).
# 7 tháng 5
Ngày
**7 tháng 5** là ngày thứ 127 (128 trong [năm nhuận](http://vi.wikipedia.org/wiki/N%C4%83m_nhu%E1%BA%ADn)) trong [lịch Gregory](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_Gregory). Còn 238 ngày trong năm.
|
|[1](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_5) [2](http://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_5) [3](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_5) [4](http://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_5) [5](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_5) [6](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_5) **7** [8](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_5) [9](http://vi.wikipedia.org/wiki/9_th%C3%A1ng_5) [10](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_5) [11](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_5) [12](http://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_5) [13](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_5) [14](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_5) [15](http://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_5) [16](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_5) [17](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_5) [18](http://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_5) [19](http://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_5) [20](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_5) [21](http://vi.wikipedia.org/wiki/21_th%C3%A1ng_5) [22](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_5) [23](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_5) [24](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_5) [25](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_5) [26](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_5) [27](http://vi.wikipedia.org/wiki/27_th%C3%A1ng_5) [28](http://vi.wikipedia.org/wiki/28_th%C3%A1ng_5) [29](http://vi.wikipedia.org/wiki/29_th%C3%A1ng_5) [30](http://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_5) [31](http://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_5)
## Mục lục
## Sự kiện
*Montreal Daily Star*: “Germany Quit”, Ngày 07 tháng 5 năm 1945 [434](http://vi.wikipedia.org/wiki/434)– Cựu hoàng [Hồ Hạ](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A1_%28th%E1%BA%ADp_l%E1%BB%A5c_qu%E1%BB%91c%29) [Hách Liên Xương](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A1ch_Li%C3%AAn_X%C6%B0%C6%A1ng)bị [Bắc Ngụy](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Ng%E1%BB%A5y)sát hại sau khi ông quay sang chống lại nước này. [1875](http://vi.wikipedia.org/wiki/1875)– [Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nga)và [Nhật Bản](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)ký kết [Hiệp ước Sankt-Peterburg](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_Sankt-Peterburg_%281875%29), theo đó đảo [Sakhalin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Sakhalin)thuộc về Nga còn [quần đảo Kuril](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BA%A7n_%C4%91%E1%BA%A3o_Kuril)thuộc về Nhật Bản. [1915](http://vi.wikipedia.org/wiki/1915)– Tàu du lịch *Lusitania*của [Anh Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_qu%E1%BB%91c_Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Anh_v%C3%A0_B%E1%BA%AFc_Ireland)bị tàu ngầm [Hải quân Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%C4%90%E1%BB%A9c)bắn chìm không cảnh cáo trước tại vùng biển phía nam [Irelannd](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Irelannd&action=edit&redlink=1), 1.198 người chết – trong đó có 128 người Mỹ [1945](http://vi.wikipedia.org/wiki/1945)– Đức Đại tướng Alfred Jodl ký kết tại Reims các điều kiện đầu hàng vô điều kiện chấm dứt sự tham gia của Đức trong Chiến tranh thế giới thứ hai. Tài liệu này có hiệu lực vào ngày hôm sau. [1946](http://vi.wikipedia.org/wiki/1946)– Công ty công nghiệp thông tín Tokyo được thành lập, là tiền thân của [Sony](http://vi.wikipedia.org/wiki/Sony). [1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954)– [Chiến tranh Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng): [Chiến dịch Điện Biên Phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7)kết thúc với thất bại của [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Ph%C3%A1p). [1955](http://vi.wikipedia.org/wiki/1955)– [Hải quân Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)được thành lập [1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998)– [Mercedes-Benz](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mercedes-Benz)mua Chrysler với giá 40 tỷ [đô la](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_la)trở thành [DaimlerChrysler](http://vi.wikipedia.org/wiki/Daimler_AG)là vụ sát nhập lớn nhất trong lịch sử ngành công nghiệp [2000](http://vi.wikipedia.org/wiki/2000)– [Vladimir Putin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vladimir_Vladimirovich_Putin)nhậm chức [Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Nga)Liên bang Nga.
## Sinh
[1832](http://vi.wikipedia.org/wiki/1832)– [Nguyễn Quang Bích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Quang_B%C3%ADch), quan triều Nguyễn [1840](http://vi.wikipedia.org/wiki/1840)– [Pyotr Ilyich Tchaikovsky](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pyotr_Ilyich_Tchaikovsky), nhà soạn nhạc nổi tiếng Nga [1909](http://vi.wikipedia.org/wiki/1909)– [Phạm Ngọc Thạch](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Th%E1%BA%A1ch), bác sĩ y khoa, nhà hoạt động cách mạng
## Mất
[973](http://vi.wikipedia.org/wiki/973)– [Otto I](http://vi.wikipedia.org/wiki/Otto_I_c%E1%BB%A7a_%C4%91%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh), Hoàng đế [La Mã thần thánh](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_La_M%C3%A3_Th%E1%BA%A7n_th%C3%A1nh)(s. [912](http://vi.wikipedia.org/wiki/912)) [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982)– [Tôn Thất Tùng](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng), bác sĩ y khoa
## Ngày lễ và kỷ niệm
## Tham khảo
|
|
|
|![]()
[7 tháng 5](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:7_May?uselang=vi) [Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i):
# Chiến dịch Điện Biên Phủ
|
|
|.
|
Địa điểm |Thung lũng Mường Thanh,
|Kết quả . |Tham chiến
|![]()
|
|![]()
[Quân đội nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) **Không tuyên bố** [Các cố vấn quân sự](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) ![ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/23px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
![ Cộng hòa Nhân dân Trung Hoa](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fa/Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg/23px-Flag_of_the_People%27s_Republic_of_China.svg.png)
[Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Trung_Hoa) [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-Xiaobing2007-2) ![ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
![ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
[Christian de Castries](http://vi.wikipedia.org/wiki/Christian_de_Castries) ![ Đầu hàng](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Đầu hàng](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
![ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/23px-Flag_of_France.svg.png)
[Pierre Langlais](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pierre_Langlais) ![ Đầu hàng](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Đầu hàng](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5d/White_flag_icon.svg/15px-White_flag_icon.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p) ![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Lê Trọng Tấn](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Tr%E1%BB%8Dng_T%E1%BA%A5n) ![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Chu Huy Mân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Huy_M%C3%A2n) ![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Vương Thừa Vũ](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%ABa_V%C5%A9) ![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Hoàng Minh Thảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Minh_Th%E1%BA%A3o) ![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Lê Quảng Ba](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Qu%E1%BA%A3ng_Ba) ![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
![ Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/fd/Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg/23px-Flag_of_North_Vietnam_%281945-1955%29.svg.png)
[Song Hào](http://vi.wikipedia.org/wiki/Song_H%C3%A0o)
Khoảng 420 máy bay yểm trợ (có 37 phi công Mỹ tham gia), thả 4.000 tấn hàng và 5.000 tấn bom.
[Pháo binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_binh)bắn yểm trợ hơn 110.000 viên đạn pháo.
Lúc đầu có 55.000, sau tăng cường thêm khoảng 4 đến 10.000 người.
230.000 dân công vận tải hậu cần.
[Pháo binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_binh)bắn yểm trợ 20.700 viên đạn pháo. [tử trận](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%AD_tr%E1%BA%ADn),
1.729 mất tích,
5.240 đến 6.650 bị thương,
11.721
[bị bắt](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B9_binh) [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-3) **Hoa Kỳ:**2 phi công thiệt mạng
10
[xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng), hàng trăm xe vận tải bị phá hủy hoặc bị thu giữ
62 máy bay bị bắn rơi, 186 máy bay bị hư hại
9.118 bị thương,
792 mất tích
[[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-BTTM-4)
Nguồn Phương Tây: ước tính khoảng 8.000 người tử trận và 15.000 bị thương
[[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-5) [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-6)
|
|**Trận Điện Biên Phủ** là trận đánh lớn nhất trong [7] [Chiến tranh Đông Dương lần thứ nhất](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng)diễn ra tại lòng chảo [Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh), [châu Điện Biên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%A2u_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn&action=edit&redlink=1), tỉnh [Lai Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lai_Ch%C3%A2u)(nay thuộc [thành phố Điện Biên Phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7), tỉnh [Điện Biên](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn)), giữa [Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)(QĐNDVN) và quân đội [Liên hiệp Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p_Ph%C3%A1p)(gồm lực lượng [viễn chinh Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p), [lê dương Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_d%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C3%A1p), phụ lực quân bản xứ và [Quân đội Quốc gia Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam)).
Đây là
[chiến thắng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_th%E1%BA%AFng) quân sự lớn nhất trong cuộc [kháng chiến chống Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) [1945](http://vi.wikipedia.org/wiki/1945) – [1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954) của [Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam). Bằng [thắng lợi quyết định](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%AFng_l%E1%BB%A3i_quy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%8Bnh) này, lực lượng QĐNDVN do [Đại tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p) chỉ huy đã buộc quân Pháp tại Điện Biên Phủ phải đầu hàng vào [tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1ng_5) năm 1954, sau suốt 2 tháng chịu trận. Giữa trận này, quân Pháp đã gia tăng lên đến 16.000 người nhưng vẫn không thể chống nổi các đợt tấn công của QĐNDVN. [8] Thực dân Pháp đã không thể bình định Việt Nam bất chấp nhiều năm chiến đấu và sự hỗ trợ ngày càng gia tăng của [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-olson172-9) [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) , và họ đã không còn khả năng để tiếp tục ứng chiến sau thảm bại này. [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-olson172-9) [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-asselin38-10)
Trên phương diện quốc tế, trận này có một ý nghĩa rất lớn: lần đầu tiên quân đội của một nước
[thuộc địa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thu%E1%BB%99c_%C4%91%E1%BB%8Ba) [châu Á](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) đánh thắng bằng quân sự một quân đội của một [cường quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C6%B0%E1%BB%9Dng_qu%E1%BB%91c) [châu Âu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u). Được xem là một thảm họa bất ngờ đối với [thực dân Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n_Ph%C3%A1p) và cũng là một đòn giáng mạnh với thế giới [phương Tây](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y), đã đánh bại ý chí duy trì thuộc địa [8] [Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng)của Pháp và buộc nước này phải hòa đàm và rút ra khỏi [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-george51-8) [Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng), các thuộc địa ở [Châu Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_Phi)được cổ vũ cũng đồng loạt nổi dậy. Chỉ riêng trong năm 1960, 17 nước [châu Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%A2u_Phi)đã giành được độc lập và đến năm 1967, Pháp đã buộc phải trao trả độc lập cho tất cả các nước là thuộc địa của Pháp.
Qua đó, đại thắng của QĐNDVN trong Chiến dịch Điện Biên Phủ còn được xem là một thảm họa đánh dấu thất bại hoàn toàn của nước Pháp trong nỗ lực tái gây dựng thuộc địa
[Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) nói riêng và đế quốc thực dân của mình nói chung sau khi [Thế chiến thứ hai](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_chi%E1%BA%BFn_th%E1%BB%A9_hai) kết thúc [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-olson172-9) , qua đó chấm dứt thời đại hơn 400 năm của [11] [chủ nghĩa thực dân kiểu cổ điển](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n)trên thế giới.
## Mục lục
[1 Kế hoạch của hai bên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#K.E1.BA.BF_ho.E1.BA.A1ch_c.E1.BB.A7a_hai_b.C3.AAn) [2 Tương quan lực lượng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#T.C6.B0.C6.A1ng_quan_l.E1.BB.B1c_l.C6.B0.E1.BB.A3ng) [3 Các nỗ lực hậu cần của QĐNDVN](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#C.C3.A1c_n.E1.BB.97_l.E1.BB.B1c_h.E1.BA.ADu_c.E1.BA.A7n_c.E1.BB.A7a_Q.C4.90NDVN) [4 Chuyển đổi phương án tác chiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#Chuy.E1.BB.83n_.C4.91.E1.BB.95i_ph.C6.B0.C6.A1ng_.C3.A1n_t.C3.A1c_chi.E1.BA.BFn) [5 Diễn biến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#Di.E1.BB.85n_bi.E1.BA.BFn) [6 Kết quả trận đánh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#K.E1.BA.BFt_qu.E1.BA.A3_tr.E1.BA.ADn_.C4.91.C3.A1nh) [7 Tù binh Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#T.C3.B9_binh_Ph.C3.A1p) [8 Trong văn hóa đại chúng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#Trong_v.C4.83n_h.C3.B3a_.C4.91.E1.BA.A1i_ch.C3.BAng) [9 Chú thích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [10 Tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#Tham_kh.E1.BA.A3o) [11 Liên kết ngoài](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Kế hoạch của hai bên
Đến cuối năm
[1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953), [Chiến tranh Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) đã kéo dài 9 năm, quân Pháp lâm vào thế bị động trên chiến trường. Trong khi đó, [chính phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) đã thiết lập được quyền kiểm soát vững chắc tại nhiều khu vực rộng lớn ở [Tây Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn), khu 5, các tỉnh Cao Bắc Lạng… và nhiều khu vực ở [đồng bằng Bắc bộ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_s%C3%B4ng_H%E1%BB%93ng). Nước Pháp hầu như không còn đủ sức chịu đựng gánh nặng chiến tranh Đông Dương và đã phải cầu viện sự trợ giúp của [Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3).
Kết quả là tới năm 1954, 78% chiến phí của Pháp ở Đông Dương là do Hoa Kỳ chi trả. Tới năm 1953, viện trợ Mỹ cả kinh tế và quân sự đã lên tới 2,7 tỷ trong đó viện trợ quân sự là 1,7 tỷ đôla, năm 1954 Mỹ viện trợ thêm 1,3 tỷ đô la nữa. Tổng cộng Mỹ đã cung cấp cho Pháp trên 40 vạn tấn vũ khí, gồm 360 máy bay, 347 tàu thuyền các loại, 1.400
[xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) và [xe bọc thép](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_ti%E1%BB%87n_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u_b%E1%BB%8Dc_th%C3%A9p), 16.000 xe vận tải, 17,5 vạn súng cá nhân.
Thời gian này ở tất cả các cấp bộ trong quân đội viễn chinh Pháp đều có cố vấn Mỹ. Người Mỹ có thể đến bất cứ nơi nào kiểm tra tình hình không cần sự chấp thuận của Tổng chỉ huy lực lượng viễn chinh Pháp. Sự phụ thuộc quá nhiều của Pháp vào Mỹ khiến tướng
[Henri Navarre](http://vi.wikipedia.org/wiki/Henri_Navarre) than phiền trong hồi ký: *“Địa vị của chúng ta đã chuyển thành địa vị của một kẻ đánh thuê đơn thuần cho Mỹ.”* [[12]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-12)
Chính phủ Pháp muốn tìm một giải pháp hòa bình có thể chấp nhận được để chấm dứt cuộc chiến nhưng mặt khác họ muốn duy trì quyền lợi tại Đông Dương. Cuộc chiến sang năm thứ 9 đã chứng tỏ Pháp chỉ còn cách duy nhất là tìm một “lối thoát danh dự”, nếu không muốn dâng Đông Dương cho Mỹ. Các lãnh đạo Việt Minh nhận định việc Mỹ trực tiếp can thiệp vào
[chiến tranh Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) chỉ còn là vấn đề thời gian 1-2 năm. Việt Minh cũng dự đoán, nếu tình hình [Triều Tiên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn) tạm ổn định, Mỹ sẽ dồn những nỗ lực [chống Cộng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%E1%BB%91ng_C%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) vào Đông Dương.
Ngày
[24 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_7) năm 1953, thủ tướng chính phủ [Quốc gia Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Nguyễn Văn Tâm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_T%C3%A2m_%28Th%E1%BB%A7_t%C6%B0%E1%BB%9Bng%29) được [Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3) [Dwight D. Eisenhower](http://vi.wikipedia.org/wiki/Dwight_D._Eisenhower) mời sang Hoa Kỳ. Cuối tháng 7, Eisenhower quyết định dành 400 triệu đô la cho Đông Dương để *“tổ chức một quân đội Việt Nam thực sự”*. Pháp đề nghị Mỹ viện trợ 650 triệu đô la cho niên khóa 1953, và được chấp nhận 385 triệu. Mỹ hứa năm 1954 sẽ tăng viện trợ cho Pháp tại Đông Dương lên gấp đôi. Mỹ cũng chuyển giao cho Pháp nhiều trang bị, vũ khí, trong đó có 123 máy bay và 212 tàu chiến các loại.
Pháp bổ nhiệm tổng chỉ huy
[Henri Navarre](http://vi.wikipedia.org/wiki/Henri_Navarre) sang Đông Dương tìm kiếm một chiến thắng quân sự quyết định để làm cơ sở cho một cuộc thảo luận hòa bình trên thế mạnh . Kế hoạch của bộ chỉ huy Pháp tại Đông Dương gồm hai bước: [13]
- Bước thứ nhất: Thu Đông 1953 và Xuân 1954 giữ thế phòng ngự ở
[miền Bắc](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc&action=edit&redlink=1), tập trung một lực lượng cơ động lớn ở đồng bằng Bắc Bộ để đối phó với cuộc tiến công của Việt Minh; thực hiện tiến công chiến lược ở miền Nam nhằm chiếm đóng 3 tỉnh ở đồng bằng Liên khu 5; đồng thời đẩy mạnh việc mở rộng [Quân đội Quốc gia Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam)(QGVN) và xây dựng một đội quân cơ động lớn đủ sức đánh bại các [đại đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n)chủ lực Việt Minh.
- Bước thứ hai: Từ Thu Đông năm 1954, sau khi đã hoàn thành những mục tiêu trên, sẽ dồn toàn lực ra Bắc, chuyển sang tiến công chiến lược trên chiến trường chính giành thắng lợi lớn về quân sự, buộc Việt Minh phải chấp nhận điều đình theo những điều kiện của Pháp, nếu khước từ, quân cơ động chiến lược của Pháp sẽ tập trung mọi nỗ lực loại trừ chủ lực Việt Minh.
Để thực hiện kế hoạch này, người Pháp cho tiến hành xây dựng và tập trung
[lực lượng cơ động](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_c%C6%A1_%C4%91%E1%BB%99ng&action=edit&redlink=1) lớn, mở rộng lực lượng phụ lực quân ( *Forces suppletives*) bản xứ và [Quân đội Quốc gia Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam), càn quét bình định vùng kiểm soát. Thực hành tấn công chiến lược ở vùng Khu V, Navarre được chính phủ Pháp cấp thêm cho 9 tiểu đoàn tinh nhuệ. Điều quan trọng hơn, [Kế hoạch Navarre](http://vi.wikipedia.org/wiki/K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_Navarre) được Mỹ tán thành. [Viện trợ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Vi%E1%BB%87n_tr%E1%BB%A3&action=edit&redlink=1) [Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) tăng vọt, chiếm đại đa số [chi phí chiến tranh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi_ph%C3%AD_chi%E1%BA%BFn_tranh&action=edit&redlink=1) của Pháp. [[14]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-14)
Kế hoạch Navarre chỉ gặp trở ngại khi bộ trưởng tài chính
[Edgar Faure](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Edgar_Faure&action=edit&redlink=1) nêu ra việc thực thi kế hoạch phải chi ít nhất là 100 tỉ [Franc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Franc). Ở [Hội đồng Tham mưu trưởng](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Tham_m%C6%B0u_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Li%C3%AAn_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) cũng như [Hội đồng Quốc phòng Mỹ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1), người ta bàn nên bớt cho Navarre nhiệm vụ bảo vệ nước Lào đề ra trong kế hoạch, để giảm bớt chi tiêu, nhưng Pháp không muốn bỏ Lào. [Thống chế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%91ng_ch%E1%BA%BF_Ph%C3%A1p) [Alphonse Juin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Alphonse_Juin&action=edit&redlink=1), người phát ngôn của các tham mưu trưởng, nhấn mạnh: cần trao cho Bộ Ngoại giao yêu cầu Mỹ và Anh phải bảo đảm sự toàn vẹn lãnh thổ của [Lào](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0o), đồng thời lưu ý [Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) và [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) nguy cơ xung đột quốc tế có thể diễn ra nếu [Lào](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0o) bị chiếm. Navarre xác nhận nếu QĐNDVN đánh [Thượng Lào](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_L%C3%A0o&action=edit&redlink=1) thì ông không thể đương đầu được, Navarre yêu cầu chính phủ ra chỉ thị rõ rệt nếu trường hợp đó xảy ra. Điều đó liên quan mật thiết đến việc xây dựng tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ sau này.
### Chiến cục Đông-Xuân 1953-1954
Trước mùa khô 1953-1954, so sánh lực lượng về quân số, Pháp đã vượt lên khá xa. Tổng quân số của Pháp là 445.000 người, gồm 146.000 quân Âu Phi (33%) và 299.000 quân Việt (67%). Tổng quân số của QĐNDVN là 252.000 người. Như vậy, quân Pháp đông hơn 193.000 người. Chỉ riêng lực lượng phụ lực quân bản xứ do các sĩ quan Pháp chỉ huy cũng đã đông hơn 47.000 người.
Lực lượng cụ thể 2 bên lúc này như sau:
– Về bộ binh, Pháp có 267
[tiểu đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n). Về pháo binh, Pháp có 25 [tiểu đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n); quân phụ lực bản xứ có 8 tiểu đoàn. Về cơ giới, Pháp có 10 [trung đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%91o%C3%A0n), 6 tiểu đoàn và 10 đại đội; quân phụ lực bản xứ có 1 trung đoàn và 7 đại đội. Về không quân, Pháp có 580 máy bay; quân phụ lực bản xứ có 25 máy bay thám thính và liên lạc. Về hải quân, Pháp có 391 tàu; quân phụ lực bản xứ có 104 tàu loại nhỏ và 8 tàu ngư lôi. Lực lượng QĐNDVN vẫn đơn thuần là bộ binh, gồm 6 [đại đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n), 18 [trung đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%91o%C3%A0n) và 19 tiểu đoàn. Về pháo binh, QĐNDVN có 2 trung đoàn, 8 tiểu đoàn và 4 đại đội. Về phòng không, QĐNDVN có 1 trung đoàn và 2 tiểu đoàn.
– Tính theo số tiểu đoàn bộ binh, QĐNDVN có tổng cộng 127 tiểu đoàn so với 267 tiểu đoàn của Pháp. Biên chế tiểu đoàn của QĐNDVN là 635 người; biên chế tiểu đoàn Pháp từ 800 – 1.000 người.
Về viện trợ, từ tháng 6 năm 1950 đến tháng 6 năm 1954, Việt Minh nhận được từ Liên Xô, Trung Quốc tổng cộng 21.517 tấn các loại, trị giá 34 triệu đôla. Giá trị này chỉ bằng 0,85% lượng viện trợ mà Mỹ cấp cho Pháp.
Pháp tuy có ưu thế vượt trội về binh lực, nhưng thế trận
[chiến tranh nhân dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_nh%C3%A2n_d%C3%A2n) của QĐNDVN đã làm cho Pháp phải phân tán trên khắp các chiến trường. Không những Pháp không thể tập trung toàn bộ ưu thế đó vào một trận đánh quyết định, mà cũng chưa đủ lực lượng để mở một cuộc tiến công lớn vào các đại đoàn chủ lực QĐNDVN trên miền Bắc. Trong tổng số 267 tiểu đoàn, thì 185 tiểu đoàn đã phải trực tiếp làm nhiệm vụ chiếm đóng, chỉ còn 82 tiểu đoàn làm nhiệm vụ cơ động chiến thuật và chiến lược. Già nửa lực lượng cơ động Pháp, 44 tiểu đoàn, phải tập trung trên miền Bắc để đối phó với chủ lực QĐNDVN. Vào thời điểm này, nếu tính chung trên chiến trường Bắc Bộ, lực lượng QĐNDVN mới bằng 2/3 lực lượng Pháp (76 tiểu đoàn/112 tiểu đoàn), nhưng tính riêng lực lượng cơ động chiến lược, thì lực lượng QĐNDVN đã vượt hơn về số tiểu đoàn (56/44).
Cuối tháng 8 năm 1953,
[Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_T%E1%BB%95ng_Tham_m%C6%B0u_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) báo cáo với [Tổng quân ủy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%E1%BB%A7y_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) một bản kế hoạch tác chiến với bốn nhiệm vụ:
- Đẩy mạnh chiến tranh du kích ở địch hậu phá tan âm mưu bình định của địch, phá kế hoạch mở rộng quân ngụy Việt.
- Bộ đội chủ lực dùng phương thức hoạt động thích hợp tiêu diệt từng bộ phận sinh lực địch, có thể tác chiến lớn trên chiến trường đồng bằng để rèn luyện bộ đội.
- Có kế hoạch bố trí lực lượng tiêu diệt địch khi chúng đánh ra vùng tự do.
- Tăng cường hoạt động lên hướng Tây Bắc (Lai Châu), Thượng Lào và các chiến trường khác để phân tán chủ lực địch.
Trong cuộc họp, Chủ tịch
[Hồ Chí Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) tổng kết: *“Địch tập trung quân cơ động để tạo nên sức mạnh… Không sợ! Ta buộc chúng phải phân tán binh lực thì sức mạnh đó không còn.”*
Theo đó QĐNDVN sẽ mở một loạt chiến dịch tại nhiều vùng để phân tán binh lực địch, không cho quân Pháp co cụm tạo thành một lực lượng cơ động đủ mạnh để xoay chuyển tình thế.
- Trên chiến trường Bắc Bộ, sẽ mở cuộc tiến công lên hướng Tây Bắc, tiêu diệt quân Pháp còn chiếm đóng
[Lai Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lai_Ch%C3%A2u), uy hiếp quân Pháp ở Thượng Lào.
- Hướng thứ hai, là Trung Lào.
- Hướng thứ ba, là Hạ Lào, đề nghị quân
[Pathet Lào](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pathet_L%C3%A0o)phối hợp với bộ đội Việt Nam mở cuộc tiến công vào hai hướng này, nhằm tiêu diệt sinh lực địch và giải phóng đất đai.
- Hướng thứ tư, là bắc
[Tây Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2y_Nguy%C3%AAn).
- Vùng tự do ba tỉnh
[Liên khu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_khu)5 sẽ là mục tiêu chính những cuộc tiến công đánh chiếm của Pháp trong mùa khô này, cần chuẩn bị sẵn sàng đón đánh.
### Thiết lập “Con nhím” Điện Biên Phủ
Hội chứng Thượng Lào, trong đó có kinh đô
[Luông Phabăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%E1%BA%A1n_T%C6%B0%E1%BB%A3ng), luôn luôn ám ảnh Navarre. Nếu cả miền cực Bắc Đông Dương rơi vào quyền kiểm soát của [Việt Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) sẽ là một nguy cơ lớn cho cuộc chiến tranh. Nó sẽ mang lại những ảnh hưởng chính trị tai hại, vì nước Pháp bất lực trong việc bảo vệ các quốc gia liên kết. Tướng [René Cogny](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ren%C3%A9_Cogny), Tư lệnh Bắc Bộ, nhiệt liệt tán đồng ý kiến này. [Điện Biên Phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7) là một thung lũng phì nhiêu ở Tây Bắc Việt Nam. Dài 15 km, rộng 5 km, giữa thung lũng có [sông Nậm Rốm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%B4ng_N%E1%BA%ADm_R%E1%BB%91m&action=edit&redlink=1) chảy qua cánh đồng do [người Thái](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i) cầy cấy. Một sân bay bỏ phế từ lâu, có từ thời Nhật, nằm dọc theo sông Nậm Rốm về phía bắc lòng chảo. Điện Biên Phủ cách Hà Nội 300 km về phía tây, cách [Lai Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lai_Ch%C3%A2u) 80 km về phía nam. Xung quanh là núi đồi trập trùng bao quanh tứ phía, rừng già khắp nơi làm chỗ ẩn náu dễ dàng cho quân du kích. Cũng như [Lai Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lai_Ch%C3%A2u) và [Nà Sản](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%C3%A0_S%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), Điện Biên Phủ là một điểm chiến lược bảo vệ tây bắc Lào và thủ đô [Vạn Tượng](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%E1%BA%A1n_T%C6%B0%E1%BB%A3ng) (Luang Prabang). Tướng Cogny nhấn mạnh: Điện Biên Phủ là một căn cứ bộ binh – không quân (base aéroterrestre) lý tưởng, là “chiếc chìa khoá” của Thượng Lào. [Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%ADp_%C4%91o%C3%A0n_c%E1%BB%A9_%C4%91i%E1%BB%83m_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) được ra đời án ngữ miền Tây Bắc [Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), kiểm soát liên thông với [Thượng Lào](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_L%C3%A0o&action=edit&redlink=1) để làm bẫy nhử, thách thức quân chủ lực Việt Minh tấn công và, theo kế hoạch của Pháp, quân Việt Minh sẽ bị nghiền nát tại đó.
Ngày
[2 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/2_th%C3%A1ng_11) năm [1953](http://vi.wikipedia.org/wiki/1953), Navarre đã chỉ thị cho Cogny từ ngày 15 đến ngày [20 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_11), chậm nhất là ngày [1 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_12), phải đánh chiếm Điện Biên Phủ để thiết lập một điểm ngăn chặn bảo vệ cho Thượng Lào. Cuộc hành binh đánh chiếm Điện Biên Phủ có bí danh là *“Hải Ly”* *( Cuộc hành quân Castor)*, chỉ huy là tướng [Jean Gilles](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jean_Gilles).
Ngày
[20 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_11), lúc 11 giờ sáng, 63 chuyến máy bay [C-47 Dakota](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_C-47_Skytrain) thả 3.000 lính dù và chiến cụ xuống Điện Biên Phủ. Thiếu tá [Marcel Bigeard](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Marcel_Bigeard&action=edit&redlink=1) và Tiểu đoàn 6 Dù thuộc địa (6e BPC) nhảy xuống điểm DZ (dropping zone) Tây Bắc, Thiếu tá [Jean Bréchignac](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jean_Br%C3%A9chignac&action=edit&redlink=1) và Tiểu đoàn 2, Trung đoàn Dù nhẹ số 1 (II/1er RCP) nhảy xuống điểm DZ phía nam. Tiểu đoàn của Bigeard nhảy trúng khu vực có 1 tiểu đoàn QĐNDVN đang tập dượt nên bị chống cự mãnh liệt. Máy bay Pháp phải yểm trợ đến 4 giờ chiều QĐNDVN mới rút lui với tổn thất vài chục người. Pháp thiệt hại 16 người chết, 47 bị thương.
Hai ngày sau, ngày 21 và
[22 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_11), liên tiếp 3 tiểu đoàn Dù nữa được thả xuống cùng với một đại đội pháo binh. Ngày [24 tháng 11](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_11), phi đạo được sửa chữa xong, phi cơ lại đáp xuống được. Vậy là từ ngày 20 tới ngày 22 tháng 11 năm 1953, Pháp đã ném xuống cánh đồng [Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh) 6 tiểu đoàn dù, khoảng 4.500 quân.
Ngày
[3 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_12) năm 1953, Navarre đã quyết định *“chấp nhận chiến đấu ở Điện Biên Phủ”*. Phương Tây coi đây là một sự chuyển hướng có tính chiến lược của Navarre, vì Điện Biên Phủ không nằm trong kế hoạch mùa khô 1953 – 1954. Ngày 7 tháng 12, [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Christian de Castries](http://vi.wikipedia.org/wiki/Christian_de_Castries) được Cogny và Navarre chỉ định chỉ huy tập đoàn cứ điểm, chuẩn bị đương đầu với một cuộc tiến công. Có người hỏi Navarre vì sao lại trao quyền chỉ huy Điện Biên Phủ đáng lẽ phải là một viên tướng, cho một đại tá? Navarre trả lời: *“Cả tôi lẫn Cogny đều không trông lon mà xét người nên cũng chẳng sùng bái gì lắm mấy ngôi sao cấp tướng. Tôi khẳng định: trong số các chỉ huy được lựa chọn, không ai có thể làm giỏi hơn Castries”.*
Ngày
[15 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/15_th%C3%A1ng_12), lực lượng Pháp ở Điện Biên Phủ tiếp tục tăng lên 11 tiểu đoàn. Ngày [24 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_12), Navarre tới Điện Biên Phủ dự lễ Giáng sinh với quân đồn trú. Tại Điện Biên Phủ, một tập đoàn cứ điểm đã xuất hiện, chạy suốt chiều dài cánh đồng [Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh), hai bên bờ sông Nậm Rốm.
Sau này có những ý kiến chỉ trích các tướng lĩnh Pháp đã
*“mắc một lỗi sơ đẳng”* khi thiết lập một căn cứ ở nơi quá xa xôi hẻo lánh, dễ bị bao vây cô lập để rồi bại trận. Nhưng ở vào thời điểm đó, với những yêu cầu [chiến lược](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_l%C6%B0%E1%BB%A3c) và [chính trị](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) của Pháp trong cuộc chiến (phải giữ bằng được [Lào](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0o)), thì việc thiết lập này là yêu cầu tất yếu và không thể khác được, như Navarre đã viết: *“Có cần bảo vệ Lào hay không? Tôi thì chỉ còn một cách chấp nhận phương án chiến đấu ở Điện Biên Phủ.”* . [15]
Hơn nữa, các chỉ huy Pháp tin rằng lợi thế công nghệ vượt trội và sự trợ giúp của Mỹ sẽ giúp họ đánh bại được QĐNDVN vốn có trang bị thô sơ hơn nhiều.
[Jean Pouget](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jean_Pouget&action=edit&redlink=1) sĩ quan tùy tùng của Tổng chỉ huy Navarre, viết: *“…có thể khẳng định là không một ai trong số hơn 50 chính khách, các tướng lĩnh đã tới thăm Điện Biên Phủ, phát hiện được cái thế thua đã phơi bày sẵn…”*. Tướng Navarre viết: *“Theo ông de Chevigné vừa ở đó về 2-3 “thật là bất khả xâm phạm. Vả lại, họ không dám tiến công đâu.”*. Tướng Cogny thì tin tưởng: *“Chúng ta đến đây là buộc Việt Minh phải giao chiến, không nên làm gì thêm để họ phải sợ mà lảng đi”* [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-Nava-15)
Đại tướng
[Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p) nhận xét: *“Tới lúc này, quân đồn trú ở Điện Biên Phủ vẫn có thể mở một con đường rút lui. Vì sao Navarre không làm điều đó khi thấy nguy cơ một trận đánh sẽ xảy ra? Theo tôi, Navarre vẫn muốn Điện Biên Phủ sẽ làm vai trò “chiếc nhọt tụ độc” trên miền Bắc.”*. Theo đó, Điện Biên Phủ ra đời nhằm thu hút chủ lực QĐNDVN, tại đó Pháp sẽ dùng ưu thế hỏa lực vượt trội để tiêu diệt. Nhưng thực ra, Navarre đã bị cuốn theo các hoạt động trong [Chiến cục đông-xuân 1953-1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_c%E1%BB%A5c_%C4%91%C3%B4ng-xu%C3%A2n_1953-1954) của QĐNDVN mà ông không hề biết. Trận đánh xảy ra không bất ngờ mà nó đã nằm trong dự tính của QĐNDVN về một [thắng lợi quyết định](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%AFng_l%E1%BB%A3i_quy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%8Bnh) để kết thúc chiến tranh.
### Quyết tâm của Việt Nam
Về phía Việt Nam, kể từ sau năm
[1950](http://vi.wikipedia.org/wiki/1950) do nối thông [biên giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi) với [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), lại được sự viện trợ quân sự to lớn của [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và [Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4), QĐNDVN đã lớn mạnh rất nhiều, với các [sư đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n) (đại đoàn) [bộ binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_binh) và các [trung đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%91o%C3%A0n) [pháo binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_binh), [công binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_binh) đã có kinh nghiệm đánh tiêu diệt cấp [tiểu đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n) của quân Pháp trong phòng ngự kiên cố. [Bộ Tổng Tư lệnh Quân đội Quốc gia và dân quân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_T%E1%BB%95ng_T%C6%B0_l%E1%BB%87nh_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) nhìn nhận trận Điện Biên Phủ như cơ hội đánh tiêu diệt lớn, tạo chiến thắng vang dội để từ đó chấm dứt [kháng chiến trường kỳ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%C3%A1ng_chi%E1%BA%BFn_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1), và đã chấp nhận thách thức của quân Pháp để tiến công tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ. Đây là trận [quyết chiến chiến lược](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Quy%E1%BA%BFt_chi%E1%BA%BFn_chi%E1%BA%BFn_l%C6%B0%E1%BB%A3c&action=edit&redlink=1) của QĐNDVN. [Trung ương Đảng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) đã hạ quyết tâm: *“Tiêu diệt tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ để tạo nên một bước ngoặt mới trong chiến tranh, trước khi đế quốc Mỹ can thiệp sâu hơn vào Đông Dương.”*
Thời gian hoạt động ở Tây Bắc sẽ chia làm hai đợt:
- Đợt 1:
[Đại đoàn 316](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_316,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)tiến hành đánh [Lai Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lai_Ch%C3%A2u)và kết thúc vào cuối tháng 1 năm 1954. Sau đó, bộ đội nghỉ ngơi, chấn chỉnh một thời gian khoảng 20 ngày, tập trung đầy đủ lực lượng để đánh Điện Biên Phủ.
- Đợt 2: Tiến công Điện Biên Phủ. Thời gian đánh Điện Biên Phủ ước tính 45 ngày. Nếu Pháp không tăng cường thêm nhiều quân, có thể rút ngắn hơn. Chiến dịch sẽ kết thúc vào đầu tháng 4 năm 1954. Đại bộ phận lực lượng sẽ rút, một bộ phận ở lại tiếp tục phát triển sang Lào cùng với bộ đội Lào uy hiếp
[Luông Pha Bang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Luangprabang).
## Tương quan lực lượng
### Quân đội Nhân dân Việt Nam
Lực lượng QĐNDVN tham gia gồm 11
[trung đoàn bộ binh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_b%E1%BB%99_binh&action=edit&redlink=1) thuộc các [đại đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n) [bộ binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_binh) (304, 308, 312, 316), 1 [trung đoàn công binh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_c%C3%B4ng_binh&action=edit&redlink=1), 1 [trung đoàn pháo binh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_ph%C3%A1o_binh&action=edit&redlink=1) 105 ly (24 khẩu), 1 trung đoàn pháo binh 75 ly (24 khẩu) và [súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) 120 ly (16 khẩu), 1 trung đoàn [cao xạ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cao_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) 24 khẩu 37 ly (367)(sau được tăng thêm một tiểu đoàn 12 khẩu) vốn là phối thuộc của đại đoàn công pháo 351 (công binh – pháo binh). [Đại tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p) làm [Tư lệnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C6%B0_l%E1%BB%87nh) chiến dịch. [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Hoàng Văn Thái](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_V%C4%83n_Th%C3%A1i) làm [Tham mưu trưởng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tham_m%C6%B0u_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) chiến dịch. [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Đặng Kim Giang](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_Kim_Giang) làm Chủ nhiệm cung cấp chiến dịch. Ông [Lê Liêm](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Li%C3%AAm) làm Chủ nhiệm chính trị chiến dịch.
|Bộ chỉ huy||Đại đoàn||Trung đoàn||Tiểu đoàn||Ghi chú|
|
|Bộ chỉ huy chiến dịch
Chủ nhiệm cung cấp:
Chủ nhiệm chính trị:
|
| (thiếu) Danh hiệu: Vinh Quang Mật danh:
Tư lệnh: Đại tá
Chính ủy:
Tham mưu trưởng:
|Trung đoàn bộ binh 9
|
Chỉ huy:
|Tiểu đoàn 353
|
Tiểu đoàn 375
Tiểu đoàn 400
|Tham gia từ đợt 3|
|Trung đoàn bộ binh 57
|
Chỉ huy:
|Tiểu đoàn 265
|
Tiểu đoàn 346
Tiểu đoàn 418
|
|Danh hiệu: Quân Tiên Phong Mật danh:
Tư lệnh:
Chính ủy:
Tham mưu trưởng: Nguyễn Hải
|Trung đoàn bộ binh 36
|Danh hiệu: Bắc Bắc Mật danh:
Chỉ huy: Phạm Hồng Sơn
|Tiểu đoàn 80
|
Tiểu đoàn 84
Tiểu đoàn 89
|Trung đoàn bộ binh 88
|Danh hiệu: Mật danh:
Chỉ huy:
|Tiểu đoàn 23
|
Tiểu đoàn 29
Tiểu đoàn 322
|
|Danh hiệu: Mật danh:
Chỉ huy:
Tiểu đoàn 54
Tiểu đoàn 79
[Đại đoàn bộ binh 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) *Danh hiệu*: [Chiến Thắng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_Th%E1%BA%AFng) *Mật danh*: [Bến Tre](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%BFn_Tre)
Tư lệnh:
[Lê Trọng Tấn](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Tr%E1%BB%8Dng_T%E1%BA%A5n)
Chính ủy:
[Trần Độ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_%C4%90%E1%BB%99)
Tham mưu trưởng:
[Hoàng Kiện](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Ki%E1%BB%87n) *Danh hiệu*: *Mật danh*:
Chỉ huy:
[Quang Tuyến](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Quang_Tuy%E1%BA%BFn&action=edit&redlink=1)
Tiểu đoàn 16
Tiểu đoàn 428
*Danh hiệu*: Lao Hà Yên, Thành đồng biên giới *Mật danh*: [Đông Triều](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Tri%E1%BB%81u)
Chỉ huy:
[Lê Thùy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%AA_Th%C3%B9y&action=edit&redlink=1)
Tiểu đoàn 542
Tiểu đoàn 564
*Danh hiệu*: [Sông Lô](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B4ng_L%C3%B4) *Mật danh*:
Chỉ huy:
[Hoàng Cầm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_C%E1%BA%A7m_%28t%C6%B0%E1%BB%9Bng%29)
Tiểu đoàn 154
Tiểu đoàn 166
[Đại đoàn bộ binh 316](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_316,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) *Danh hiệu*: [Bông Lau](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%B4ng_Lau&action=edit&redlink=1) *Mật danh*: [Biên Hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bi%C3%AAn_H%C3%B2a)
Tư lệnh: Đại tá
[Lê Quảng Ba](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Qu%E1%BA%A3ng_Ba)
Chính ủy
[Chu Huy Mân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu_Huy_M%C3%A2n)
Tham mưu trưởng:
[Vũ Lập](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_L%E1%BA%ADp) *Danh hiệu*: *Mật danh*:
Chỉ huy:
[Vũ Lăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C5%A9_L%C4%83ng)
Tiểu đoàn 439
Tiểu đoàn 938
*Danh hiệu*: Cao Bắc Lạng *Mật danh*: [Sóc Trăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%B3c_Tr%C4%83ng)
Chỉ huy
[Nguyễn Hữu An](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_An)
Tiểu đoàn 251
Tiểu đoàn 255
*Danh hiệu*: *Mật danh*:
Chỉ huy:
Tiểu đoàn 910
Tiểu đoàn 999
Còn lại từ đợt 3
**Đại đoàn công pháo 351** *Danh hiệu*: *Mật danh*: [Long Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Long_Ch%C3%A2u)
Tư lệnh:
[Đào Văn Trường](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_V%C4%83n_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1)(quyền)
Chính ủy
[Phạm Ngọc Mậu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_M%E1%BA%ADu) *Danh hiệu*: Tất Thắng *Mật danh*:
Chỉ huy:
[Nguyễn Hữu Mỹ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)
Tiểu đoàn 954
*Danh hiệu*: Anh Dũng *Mật danh*:
Chỉ huy:
[Doãn Tuế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Do%C3%A3n_Tu%E1%BA%BF)
Tiểu đoàn 275
*Danh hiệu*: *Mật danh*:
Chỉ huy:
Tiểu đoàn hoả tiễn H6
Tiểu đoàn ĐKZ 75mm
12 pháo phản lực H6 75mm
? ĐKZ 75mm
Tiểu đoàn 413 từ đợt 1
Còn lại từ đợt 3
*Danh hiệu*: *Mật danh*: *Danh hiệu*: *Mật danh*:
Chỉ huy:
[Lê Văn Tri](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Tri)
Sau tăng cường thêm 1 tiểu đoàn
*Danh hiệu*: *Mật danh*
Chỉ huy:
[Phạm Hoàng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ho%C3%A0ng&action=edit&redlink=1)
### Quân đội Liên hiệp Pháp
[1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954). Vị trí các cụm cứ điểm của Quân đội Pháp nằm trên các ngọn đồi được gia cố hệ thống phòng thủ. (màu xanh).
Lực lượng quân Pháp ở Điện Biên Phủ có 12
[tiểu đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n) và 7 [đại đội](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%99i) bộ binh (trong quá trình chiến dịch được tăng viện 4 tiểu đoàn và 2 đại đội [lính nhảy dù](http://vi.wikipedia.org/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9)), 2 tiểu đoàn [pháo binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_binh) 105 ly (24 khẩu – sau đợt 1 được tăng thêm 4 khẩu nguyên vẹn và cho đến ngày cuối cùng được thả xuống rất nhiều bộ phận thay thế khác), 1 đại đội pháo 155 ly (4 khẩu), 2 đại đội [súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) 120 ly (20 khẩu), 1 tiểu đoàn công binh, 1 đại đội [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) 18 tấn (10 chiếc [M24 Chaffee](http://vi.wikipedia.org/wiki/M24_Chaffee) của Mỹ), 1 đại đội xe vận tải 200 chiếc, 1 [phi đội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Phi_%C4%91%E1%BB%99i) [máy bay](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay) gồm 14 chiếc (7 [máy bay khu trục](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_ti%C3%AAm_k%C3%ADch), 6 máy bay liên lạc trinh sát, 1 máy bay lên thẳng). Lực lượng này gồm khoảng 16.200 quân được tổ chức thành 3 phân khu:
- Phân khu Bắc:
[Him Lam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Him_Lam)– Béatrice, Độc Lập – Gabrielle, [Bản Kéo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_K%C3%A9o&action=edit&redlink=1)– Anne Marie 1, 2. Đồi Độc lập có nhiệm vụ án ngữ phía bắc, ngăn chặn con đường từ Lai Châu về Điện Biên Phủ. Trung tâm đề kháng Him Lam, tuy thuộc khu trung tâm, nhưng cùng với các vị trí Đồi Độc lập, Bản Kéo là những vị trí ngoại vi đột xuất án ngữ phía đông bắc, ngăn chặn tiến công từ hướng Tuần Giáo vào.
- Phân khu Trung tâm: Các điểm cao phía đông – Dominique, Eliane,
[sân bay Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh&action=edit&redlink=1), và các cứ điểm phía tây Mường Thanh – Huguette, Claudine, đây là khu vực mạnh nhất của quân Pháp, tập trung hai phần ba lực lượng (8 tiểu đoàn, gồm 5 tiểu đoàn chốt giữ và 3 tiểu đoàn cơ động).
- Phân khu Nam: cụm cứ điểm và
[sân bay Hồng Cúm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%A2n_bay_H%E1%BB%93ng_C%C3%BAm&action=edit&redlink=1)– Isabella
|Bộ chỉ huy||Cụm tác chiến||Cứ điểm||Tiểu đoàn||Ghi chú|
|
|Binh đoàn tác chiến Tây Bắc
(
Le Groupement Opérationnel du Nord-Ouest – GONO)
Chỉ huy trưởng:
(
sau lần lượt các Trung tá Keller, Ducroix, và cuối cùng là ) |
|Phân khu Bắc
Chỉ huy trưởng: Trung tá
|Anne-Marie
|
(
Bản Kéo) |Tiểu đoàn Thái số 3
|
(
3e bataillon thaï – BT 3)
Tiểu đoàn trưởng:
|Gabrielle
|
(
Độc Lập) |Tiểu đoàn 5, Trung đoàn bộ binh thuộc địa Algérie số 7
|
(
5e bataillon du 7e régiment de tirailleurs algériens – V/7e RTA)
Tiểu đoàn trưởng:
(
Thiếu tá )
|
|Phân khu Trung tâm
Chỉ huy trưởng:
(
Tử trận ngày 13/3, sau Trung tá ). |Béatrice
|
(
Him Lam) |Tiểu đoàn 3, Bán lữ đoàn Lê dương số 13
|
(
3e bataillon de la 13e demi-brigade de Légion étrangère – III/13e DBLE)
Tiểu đoàn trưởng: Thiếu tá
|Claudine||Tiểu đoàn 1, Bán lữ đoàn Lê dương số 13
|
(
1er bataillon de la 13e demi-brigade de Légion étrangère – I/13e DBLE))
Tiểu đoàn trưởng: Thiếu tá de Brinon
(
sau Thiếu tá Robert Coutant thay)
|Dominique||Tiểu đoàn 3, Trung đoàn bộ binh thuộc địa Algérie số 3
|
(
3e bataillon du 3e régiment de tirailleurs algériens – III/3e RTA)
Tiểu đoàn trưởng:
|Éliane||Tiểu đoàn 1, Trung đoàn bộ binh thuộc địa Maroc số 4
|
(
1er bataillon du 4e régiment de tirailleurs marocains – I/4e RTM)
Tiểu đoàn trưởng:
|Tiểu đoàn Thái số 2
|
(
2e bataillon thaï – BT 2)
Tiểu đoàn trưởng:
|Huguette||Tiểu đoàn 3, Trung đoàn bộ binh thuộc địa Algérie số 2
|
(
1er bataillon du 2e régiment étranger d’infanterie – I/2e REI)
Tiểu đoàn trưởng:
|Françoise||Binh đoàn biệt kích cơ động Thái số 1
|
(
1er groupement mobile de partisans thaïs – GMPT 1)
Chỉ huy trưởng:
|3 đại đội|
|Junon||Cụm quân phụ lực Thái Trắng
|
(
Compagnie de supplétifs “Thaïs Blancs”)
Chỉ huy trưởng:
|2 đại đội|
|
|Binh đoàn đổ bộ đường không số 2 Groupement Aéroporté 2 – GAP 2
Chỉ huy trưởng: Trung tá
|Epervier||Tiểu đoàn xung kích Dù số 8
|
(
8e bataillon de parachutistes de choc – 8e BPC)
Tiểu đoàn trưởng:
|Tiểu đoàn hải ngoại Dù số 1
|
(
1er bataillon étranger de parachutistes – 1er BEP)
Tiểu đoàn trưởng:
|Tiểu đoàn bảo an Dù số 5
|
(
5e bataillon de parachutistes vietnamiens – 5e BPVN)
Tiểu đoàn trưởng:
|
|Phân khu Nam
Chỉ huy trưởng:
|Isabelle
|
(
) |Tiểu đoàn 3, Trung đoàn bộ binh hải ngoại số 3
|
(
3e bataillon du 3e régiment étranger d’Infanterie – III/3e REI)
Tiểu đoàn trưởng:
|Tiểu đoàn 2, Trung đoàn bộ binh thuộc địa Algérie số 1
|
(
2e bataillon du 1er régiment de tirailleurs algériens – II/1er RTA)
Tiểu đoàn trưởng:
|
|Pháo binh
Chỉ huy trưởng:
(
Tự sát ngày 15/3, Trung tá ) |Cụm A
|
(
Groupement A) |Chỉ huy trưởng: Thiếu tá Alliou
|
* 12 đại bác 105 mm M2A1
* 20 cối 120 mm
|Cụm B
|
(
Groupement B) |Chỉ huy trưởng: Thiếu tá Paul Knecht
|
* 4 đại bác 155 mm M114
* 12 đại bác 105 mm M2A1
* 8 cối 120 mm
* 4 đại liên hạng nặng 12,7mm 4 nòng Quad-50 M2
|
|Thiết giáp
Chỉ huy trưởng:
|Chi đội thiết giáp||10 xe tăng hạng nhẹ
|**Tăng viện** [16 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/16_th%C3%A1ng_3)
(
*6e bataillon de parachutistes coloniaux*– **6e BPC**)
Tiểu đoàn trưởng:
[Thiếu tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C3%A1) [Marcel Bigeard](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Marcel_Bigeard&action=edit&redlink=1) [4 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/4_th%C3%A1ng_4)
(
*2e bataillon du 1er régiment de chasseurs parachutistes*– **II/1er RCP**)
Tiểu đoàn trưởng:
[Thiếu tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C3%A1) [Jean Bréchignac](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jean_Br%C3%A9chignac&action=edit&redlink=1) [12 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/12_th%C3%A1ng_4)
(
*2e bataillon étranger de parachutistes*– **2e BEP**)
Tiểu đoàn trưởng:
[Thiếu tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C3%A1) [Hubert Liesenfelt](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hubert_Liesenfelt&action=edit&redlink=1) [1 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_5)
(
*1er bataillon de parachutistes coloniaux*– **1er BPC**)
Tiểu đoàn trưởng:
[Đại úy](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C3%BAy) [Guy Bazin de Bezons](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Guy_Bazin_de_Bezons&action=edit&redlink=1)
Tổng cộng tất cả là 10 trung tâm đề kháng được đặt theo tên phụ nữ Pháp: Gabrielle (Bắc), Béatrice, Dominique (Đông), Eliane, Isabelle (Nam), Junon, Claudine, Françoise (Tây), Huguette và Anne Marie. 10 trung tâm đề kháng lại chia ra thành 49 cứ điểm phòng thủ kiên cố liên hoàn trang bị hỏa lực mạnh yểm trợ lẫn nhau; có 2 sân bay: Mường Thanh và Hồng Cúm để lập cầu hàng không. Tổng công quân Pháp ban đầu có hơn 10.800 quân, cùng với đó là 2.150 lính phụ lực bản xứ và QGVN. Trong trận đánh có thêm hơn 4.300 lính (trong đó có 1.901 lính phụ lực bản xứ) được tiếp viện cho lòng chảo.
[Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Christian de Castries](http://vi.wikipedia.org/wiki/Christian_de_Castries) (trong thời gian chiến dịch được thăng hàm [Chuẩn tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)) là chỉ huy trưởng tập đoàn cứ điểm.
Hỏa lực pháo binh được bố trí thành hai căn cứ: một ở
[Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh), một ở [Hồng Cúm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93ng_C%C3%BAm&action=edit&redlink=1), có thể yểm trợ lẫn cho nhau, và cho tất cả các cứ điểm khác mới khi bị tiến công. Ngoài hỏa lực chung của tập đoàn cứ điểm, mỗi trung tâm đề kháng còn có hỏa lực riêng, bao gồm nhiều [súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) các cỡ, [súng phun lửa](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_phun_l%E1%BB%ADa), và các loại súng bắn thẳng bố trí thành hệ thống vừa tự bảo vệ, vừa yểm hộ cho những cứ điểm chung quanh.
Hỗ trợ cho Điện Biên Phủ là lực lượng không quân Liên hiệp Pháp, và không quân dân sự Mỹ. Tổng cộng Pháp huy động 100 máy bay
[C-47 Dakota](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_C-47_Skytrain), cộng thêm 16 máy bay [C-119](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C-119&action=edit&redlink=1) của Mỹ. [Máy bay ném bom](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom) gồm 48 chiếc [B-26 Invader](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_A-26_Invader), 8 oanh tạc cơ Privater. [Máy bay cường kích](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_c%C6%B0%E1%BB%9Dng_k%C3%ADch) gồm 227 chiếc [F6F Hellcat](http://vi.wikipedia.org/wiki/Grumman_F6F_Hellcat), [F8F Bearcat](http://vi.wikipedia.org/wiki/Grumman_F8F_Bearcat) và [F4U Corsair](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vought_F4U_Corsair). . Điện Biên Phủ có hai sân bay. Sân bay chính ở [16] [Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh), và sân bay dự bị ở [Hồng Cúm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%93ng_C%C3%BAm&action=edit&redlink=1), nối liền với [Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i), [Hải Phòng](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng)bằng một cầu hàng không, trung bình mỗi ngày có gần 100 lần chiến máy bay vận tải tiếp tế khoảng 200 – 300 tấn hàng, và thả dù khoảng 100 – 150 tấn.
Tất cả các khẩu pháo 155mm và 105mm và tất cả đạn dược của Pháp đều được đưa từ Mỹ tới. Ngày
[22 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_3), Tổng thống Mỹ [Eisenhower](http://vi.wikipedia.org/wiki/Dwight_D._Eisenhower) chỉ thị cho [Hội đồng Tham mưu trưởng liên quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Tham_m%C6%B0u_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Li%C3%AAn_qu%C3%A2n_Hoa_K%E1%BB%B3) phải giải quyết cấp tốc các yêu cầu của Navarre. Một cầu hàng không được Mỹ thiết lập từ [Nhật Bản](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n), [Nam Triều Tiên](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0n_Qu%E1%BB%91c), [Đài Loan](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan), [Philippin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Philippin) đến Bắc Bộ, rồi từ [sân bay Cát Bi](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%A2n_bay_C%C3%A1t_Bi), [Gia Lâm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gia_L%C3%A2m) lên Điện Biên Phủ nhằm đáp ứng nhanh chóng những thứ quân Pháp cần, thậm chí cả những chiếc dù để thả hàng. Theo [Benard Fall](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Benard_Fall&action=edit&redlink=1), việc tiếp tế bằng đường hàng không của Mỹ cho Điện Biên Phủ đã tiêu thụ 82.296 chiếc dù, đã *“bao phủ cả chiến trường như tuyết rơi, hoặc như một tấm vải liệm”*. Mỹ còn viện trợ cho Pháp loại bom mới Henlipholit, trong chứa hàng ngàn mảnh câu sắc nhằm sát thương hàng loạt bộ binh đối phương. [[17]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-17)
Tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ gồm ba phân khu yểm hộ lẫn nhau. Mỗi cứ điểm đều có khả năng phòng ngự độc lập. Nhiều cứ điểm được tổ chức lại thành cụm cứ điểm, gọi là
*“trung tâm đề kháng theo kiểu phức hợp”*, có lực lượng cơ động, hỏa lực riêng, hệ thống công sự vững chắc, chung quanh là hào giao thông và hàng rào [dây kẽm gai](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2y_k%E1%BA%BDm_gai), khả năng phòng ngự khá mạnh. Mỗi một phân khu gồm nhiều trung tâm đề kháng kiên cố như vậy. Mỗi trung tâm đề kháng, cũng như toàn bộ tập đoàn cứ điểm, đều có hệ thống [công sự](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_s%E1%BB%B1) nằm chìm dưới mặt đất, chịu được đạn pháo 105mm. Hệ thống công sự phụ (hàng rào, bãi dây thép gai, bãi [mìn](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%ACn)) dày đặc, hệ thống hỏa lực rất mạnh. Pháp đã rải xuống hàng ngàn km [dây kẽm gai](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2y_k%E1%BA%BDm_gai), chôn hàng vạn các loại mìn: [mìn phát sáng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%ACn_ph%C3%A1t_s%C3%A1ng&action=edit&redlink=1), [mìn sát thương](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%ACn_s%C3%A1t_th%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1), [mìn cóc nhảy](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=M%C3%ACn_c%C3%B3c_nh%E1%BA%A3y&action=edit&redlink=1), mìn chứa xăng khô [napalm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Napan) để thiêu cháy hàng loạt bộ binh… Phương tiện chống đạn khói, máy hồng ngoại tuyến bắn đêm, [áo chống đạn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81o_ch%E1%BB%91ng_%C4%91%E1%BA%A1n), [súng phóng lựu](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_ph%C3%B3ng_l%E1%BB%B1u) hiện đại nhất cũng được cung cấp.
Theo đánh giá thì khu trung tâm tập đoàn cứ điểm chỉ rộng khoảng 2,5 km vuông đã có tới 12 khẩu 105mm, 4 khẩu 155mm, 24 khẩu cối 120 và 81mm và một số dự trữ đạn dược đồ sộ (tương đương từ 6 đến 9 cơ số đạn trước trận đánh, hơn 10 vạn viên) là quá mạnh. Navarre đã viết trong hồi ký:
*“Tất cả đều có những cảm tưởng thuận lợi trước sức mạnh phòng thủ của tập đoàn cứ điểm và tinh thần tốt của đạo quân đóng ở đây. Không một ai mảy may tỏ ý lo ngại… Chưa có một quan chức dân sự hoặc quân sự nào đến thăm (bộ trưởng Pháp và nước ngoài, những tham mưu trưởng của Pháp, những tướng lĩnh Mỹ) mà không kinh ngạc trước sự hùng mạnh của nó cũng như không bày tỏ với tôi tình cảm của họ”.* [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-Nava-15)
Đặc biệt, trước khi trận đánh diễn ra, đích thân
[Phó Tổng thống Mỹ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%B3_T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_M%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) [Richard Nixon](http://vi.wikipedia.org/wiki/Richard_Nixon) (sau này trở thành [Tổng thống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Hoa_K%E1%BB%B3)) đã lên thị sát việc xây dựng cụm cứ điểm để *“đảm bảo cho khoản đầu tư của Mỹ ở Đông Dương được sử dụng hiệu quả”*.
### Những khó khăn của QĐNDVN
Về phía QĐNDVN, tuy có quân số đông đảo hơn nhiều đối phương nhưng chưa có kinh nghiệm đánh công kiên lớn trên cấp tiểu đoàn. Theo lý thuyết quân sự
*“Ba tấn một thủ”*, bên tấn công phải mạnh hơn bên phòng thủ ít nhất là 3 lần cả về quân số lẫn hỏa lực thì mới là cân bằng lực lượng. Về quân số, QĐNDVN chỉ vừa đạt tỉ lệ này, nhưng về hỏa lực và trang bị thì lại kém hơn hẳn so với Pháp. Như các cuộc chiến tranh trước đó đã cho thấy, một nhóm nhỏ quân phòng thủ trong [công sự](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_s%E1%BB%B1) kiên cố trên cao, sử dụng hỏa lực mạnh như [đại liên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_li%C3%AAn&action=edit&redlink=1) có thể chặn đứng và gây thương vong nặng nề cho lực lượng tấn công đông hơn nhiều lần. Tiêu biểu như [trận Iwo Jima](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_Iwo_Jima), quân Mỹ dù áp đảo 5 lần về quân số và hàng chục lần về hỏa lực nhưng vẫn bị quân Nhật phòng thủ trong các lô cốt gây thương vong nặng nề.
Trong từng trận đánh cụ thể, việc tiếp cận đồn Pháp cũng không dễ dàng. Khi Pháp nhảy dù xuống Điện Biên Phủ ngày 20 tháng 11 năm 1953, một trong những công việc đầu tiên của họ là san phẳng mọi chướng ngại vật trong thung lũng, để tạo điều kiện tối đa cho tầm nhìn và tầm tác xạ của các loại hoả lực, tiếp đó là để lấy nguyên vật liệu nhằm xây dựng tập đoàn cứ điểm. Hàng nghìn dân vốn sống ở trung tâm Điện Biên Phủ được dồn vào khu vực
[bản Noong Nhai](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_Noong_Nhai&action=edit&redlink=1). Hơn nữa, các loại hỏa lực như [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng), [lựu pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%B1u_ph%C3%A1o), [súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i), [súng phóng lựu](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_ph%C3%B3ng_l%E1%BB%B1u), [DKZ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=DKZ&action=edit&redlink=1) v…v… không bao giờ ngồi yên. Để có thể xung phong tiếp cận hàng rào, bộ đội Việt Nam phải chạy khoảng 200 m giữa địa hình trống trải dày đặc [dây kẽm gai](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2y_k%E1%BA%BDm_gai) và bãi [mìn](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%ACn), phơi mình trước hỏa lực Pháp mà không hề có [xe thiết giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_ti%E1%BB%87n_chi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BA%A5u_b%E1%BB%8Dc_th%C3%A9p) và chướng ngại vật che chắn. Chỉ huy Pháp tự tin rằng, nếu QĐNDVN chỉ biết học theo [Chiến thuật biển người](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_thu%E1%BA%ADt_bi%E1%BB%83n_ng%C6%B0%E1%BB%9Di) mà Trung Quốc áp dụng ở Triều Tiên, thì quân tấn công dù đông đảo tới đâu cũng sẽ bị bom, pháo và [đại liên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_li%C3%AAn&action=edit&redlink=1) Pháp tiêu diệt nhanh chóng.
Thêm nữa, tuy quân Pháp bị bao vây vào giữa lòng chảo Điện Biên, Pháp ở đáy một chiếc mũ lộn ngược còn QĐNDVN ở trên vành mũ, nhưng đó là ở tầm quy mô
[chiến dịch](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1). Từ đồn Pháp ra đến rìa thung lũng trung bình là 2 đến 3 km, vậy nên ở quy mô từng trận đánh thì Pháp lại ở trên cao, còn QĐNDVN phải ở dưới thấp tấn công lên. Quân Pháp cũng có dự trữ đạn pháo dồi dào hơn hẳn cùng với [máy bay ném bom](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay_n%C3%A9m_bom) yểm trợ, nên áp đảo về hỏa lực: gấp 6 lần về đạn pháo và hơn tuyệt đối về [không quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n) và [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng). Trung bình cứ 1 bộ đội Việt Nam phải hứng chịu 2 trái [đại bác](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o), 1 trái [bom](http://vi.wikipedia.org/wiki/Bom) và 6 viên đạn cối, trong khi không có [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) hay [pháo tự hành](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_t%E1%BB%B1_h%C3%A0nh) để che chắn yểm trợ khi tiến công.
Việc
[bắn tỉa](http://vi.wikipedia.org/wiki/X%E1%BA%A1_th%E1%BB%A7_b%E1%BA%AFn_t%E1%BB%89a) cũng hoàn toàn không đơn giản. Giống như phục kích, không phải chỗ nào cũng có thể là chỗ bắn tỉa được. QĐNDVN tuy có lợi thế hơn, nhưng thường thì những địa điểm bắn tỉa hiệu quả chỉ tập trung vào một vài đoạn hào chủ yếu. Một khi quân Pháp đã kê [súng máy](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_m%C3%A1y), hay chiếm được lợi thế trước thì công việc gần như là bất khả thi. Các vũ khí bắn tỉa của bộ đội Việt Nam cũng khá thô sơ, phần lớn chỉ dùng thước ngắm thông thường, nên với những khoảng cách lớn, việc bắn tỉa không có hiệu quả.
Và đặc biệt khó khăn lớn nhất của QĐNDVN là khâu tiếp tế hậu cần. Phía Pháp cho rằng QĐNDVN không thể đưa pháo lớn (cỡ 105mm trở lên) vào Điện Biên Phủ, các khó khăn hậu cần của QĐNDVN là không thể khắc phục nổi nhất là khi
[mùa mưa](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%B9a_m%C6%B0a) đến. Navarre lý luận rằng Điện Biên Phủ ở xa hậu cứ Việt Minh 300–400 km, qua rừng rậm, núi cao, QĐNDVN không thể tiếp tế nổi lương thực, đạn dược cho 4 [đại đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n) được, giỏi lắm chỉ một tuần lễ là QĐNDVN sẽ phải rút lui vì cạn tiếp tế. Trái lại quân Pháp sẽ được tiếp tế bằng máy bay, trừ khi sân bay bị phá hủy do đại bác của QĐNDVN. Navarre cho rằng trường hợp này khó có thể xảy ra vì sân bay ở quá tầm trọng pháo 105 ly của QĐNDVN, và dù QĐNDVN mang được pháo tới gần thì tức khắc sẽ bị máy bay và trọng pháo Pháp hủy diệt ngay.
Vì các lý do trên, khi thiết lập tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, các tướng lĩnh Pháp và Mỹ đã đánh giá sai khả năng của đối phương và đều tự tin cho rằng Điện Biên Phủ là
*“pháo đài bất khả chiến bại”*, là *“cái bẫy để nghiền nát chủ lực Việt Minh”*. Nếu QĐNDVN tấn công sẽ chỉ chuốc lấy thảm bại.
Tướng Cogny đã trả lời phỏng vấn rằng:
*“Chúng ta đã có một hỏa lực mạnh đủ sức quét sạch đối phương đông gấp 4-6 lần… Tôi sẽ làm tất cả để bắt tướng Giáp phải “ăn bụi” và chừa cái thói muốn đóng vai một nhà chiến lược lớn”*. Tướng Navarre nhận xét: *“Làm cho Việt Minh tiến xuống khu lòng chảo! Đó là mơ ước của đại tá Castries và toàn ban tham mưu. Họ mà xuống là chết với chúng ta… Và cuối cùng, chúng ta có được cái mà chúng ta đang cần: đó là mục tiêu, một mục tiêu tập trung mà chúng ta có thể ” quất cho tơi bời”*. [Charles Piroth](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Charles_Piroth&action=edit&redlink=1), chỉ huy pháo binh thì tự đắc: *“Trọng pháo thì ở đây tôi đã có đủ rồi… Nếu tôi được biết trước 30 phút, tôi sẽ phản pháo rất kết quả. Việt Minh không thể nào đưa được pháo đến tận đây; nếu họ đến, chúng tôi sẽ đè bẹp ngay… và ngay cả khi họ tìm được cách đến, tiếp tục bắn, họ cũng không có khả năng tiếp tế đầy đủ đạn dược để gây khó khăn thật sự cho chúng tôi!”* [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-Nava-15) [Pierre Schoenderffer](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Pierre_Schoenderffer&action=edit&redlink=1), phóng viên mặt trận của Pháp, nhớ rõ câu trả lời của Piroth: *“Thưa tướng quân, không có khẩu đại bác nào của Việt Minh bắn được 3 phát mà không bị pháo binh của chúng ta tiêu diệt!”*.
## Các nỗ lực hậu cần của QĐNDVN
[Bộ Tổng Tham mưu Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_T%E1%BB%95ng_Tham_m%C6%B0u_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) làm việc với [Tổng cục Cung cấp](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_H%E1%BA%ADu_c%E1%BA%A7n,_B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) tính toán bước đầu, phải huy động cho chiến dịch 4.200 tấn gạo (chưa kể gạo cho dân công), 100 tấn rau, 100 tấn thịt, 80 tấn muối, 12 tấn đường. Tất cả đều phải vận chuyển qua chặng đường dài 500 km phần lớn là đèo dốc hiểm trở, máy bay Pháp thường xuyên đánh phá. Theo kinh nghiệm vận tải đã tổng kết ở [chiến dịch Tây Bắc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_T%C3%A2y_B%E1%BA%AFc) (năm 1952), để có 1 kg gạo đến đích phải có 24 kg ăn dọc đường. Vậy nếu cũng vận chuyển hoàn toàn bằng dân công gánh bộ, muốn có số gạo trên phải huy động từ hậu phương hơn 60 vạn tấn, và phải huy động gần 2 triệu dân công để gánh. Cả 2 con số này đều cao gấp nhiều lần so với kế hoạch dự kiến ban đầu.
Chủ tịch Hồ Chí Minh cùng
[Bộ Chính trị](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam) và Tổng Quân ủy đã đề ra những giải pháp quyết đoán. Một mặt động viên nhân dân Tây Bắc ra sức tiết kiệm để đóng góp tại chỗ, mặt khác đẩy mạnh làm đường, sửa đường, huy động tối đa các phương tiện vận chuyển thô sơ như ngựa thồ, [xe đạp thồ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Xe_%C4%91%E1%BA%A1p_th%E1%BB%93&action=edit&redlink=1), thuyền mảng… nhằm giảm đến mức tối đa lượng lương thực thực phẩm tiêu thụ dọc đường do phải đưa từ xa tới.
Số dân công chỉ tính từ trung tuyến trở lên, đã cần tới 14.500 người. Về chuẩn bị đường sá, các con đường thuộc tuyến chiến dịch đều phải bảo đảm vận chuyển bằng ô tô. Trước đây, để chuẩn bị đánh
[Nà Sản](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%C3%A0_S%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), con đường 13 từ [Yên Bái](http://vi.wikipedia.org/wiki/Y%C3%AAn_B%C3%A1i) lên Tạ Khoa đã sửa chữa xong, nhưng lúc này cần tiếp tục tu bổ thêm. Đường từ [Mộc Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BB%99c_Ch%C3%A2u) đi [Lai Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lai_Ch%C3%A2u) rất xấu, phải sửa chữa nhiều. Phân công cho Bộ Giao thông công chính phụ trách đường 13 lên tới Cò Nòi, và đường 41 từ Mộc Châu lên [Sơn La](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%A1n_La), bộ đội phụ trách quãng đường 41 còn lại từ Sơn La đi [Tuần Giáo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tu%E1%BA%A7n_Gi%C3%A1o), và từ Tuần Giáo đi Điện Biên Phủ (sau này gọi là đường 42). Thời gian tiến hành từ tháng 12 năm 1953.
Để một lực lượng mạnh cho chiến dịch Điện Biên Phủ,
[chính phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7) [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) đã huy động tối đa về sức người và sức của: hàng vạn dân công và bộ đội làm đường dã chiến trong khoảng thời gian cực ngắn, dưới các điều kiện rất khó khăn trên miền núi, lại luôn bị [máy bay](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%A1y_bay) Pháp oanh tạc. Các dân công từ vùng do Việt Minh kiểm soát đi tiếp tế bằng gánh gồng, [xe đạp thồ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Xe_%C4%91%E1%BA%A1p_th%E1%BB%93&action=edit&redlink=1) kết hợp cùng cơ giới đảm bảo [hậu cần](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%ADu_c%E1%BA%A7n) cho chiến dịch. Đội quân gồm thanh niên xung phong, dân công hỏa tuyến, được huy động tới hàng chục vạn người (gấp nhiều lần quân đội) và được tổ chức biên chế như quân đội.
Một trong những lực lượng quan trọng phục vụ hậu cầu cho chiến dịch là đội xe đạp thồ trên 2 vạn người, với năng suất tải mỗi xe chở được 200–300 kg
, kỷ lục lên đến 352 kg. Xe đạp được cải tiến có thể thồ cao gấp hơn 10 lần dân công gánh bộ, đồng thời giảm được mức tiêu hao gạo ăn dọc đường cho người chuyên chở. Ngoài ra xe thồ còn có thể hoạt động trên những tuyến đường mà xe Ô tô không thể đi được. Chính phương tiện vận chuyển này đã gây nên bất ngờ lớn ngoài tầm dự tính của các chỉ huy Pháp, làm đảo lộn những tính toán trước đây khi cho rằng Việt Minh không thể bảo đảm hậu cần cho một chiến dịch lớn, dài ngày trong các điều kiện phức tạp như vậy được. [18]
Trong một tháng, bộ đội và thanh niên xung phong đã làm một việc đồ sộ. Con đường Tuần Giáo – Điện Biên Phủ, dài 82 km, trước đây chỉ rộng 1 m, đã được mở rộng và sửa sang cho xe kéo pháo vào cách Điện Biên 15 km. Từ đây, các khẩu pháo được kéo bằng tay vào trận địa trên quãng đường dài 15 km. Đường kéo pháo rộng 3 m, chạy từ cửa rừng Nà Nham, qua đỉnh Pha Sông cao 1.150 mét, xuống
[Bản Tấu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_T%E1%BA%A5u&action=edit&redlink=1), đường Điện Biên Phủ – Lai Châu, tới Bản Nghễu, mở mới hoàn toàn. Để bảo đảm bí mật, đường được ngụy trang toàn bộ, máy bay trinh sát Pháp khó có thể phát hiện.
Tổng cộng trong thời gian tiến hành chiến dịch, Việt Minh đã huy động được hơn 26 vạn dân công từ các dân tộc Tây Bắc,
[Việt Bắc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_B%E1%BA%AFc), [Liên khu 3](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Li%C3%AAn_khu_3&action=edit&redlink=1), [Liên khu 4](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Li%C3%AAn_khu_4&action=edit&redlink=1)…, 20.911 xe đạp thồ, 11.800 bè mảng, đóng góp cho chiến dịch 25.000 tấn lương thực. Trừ số tiêu hao dọc đường, số tới được mặt trận để cung cấp cho quân đội là 14.950 tấn gạo, 266 tấn muối, 62 tấn đường, 577 tấn thịt, 565 tấn lương khô. Ngoài ra, từ [Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_H%C3%B3a), [Hòa Bình](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%B2a_B%C3%ACnh), [Vĩnh Yên](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C4%A9nh_Y%C3%AAn), [Phúc Yên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%BAc_Y%C3%AAn), [Thái Nguyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C3%A1i_Nguy%C3%AAn), [Phú Thọ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D)… cũng đã huy động được hơn 7.000 xe cút kít, 1.800 xe trâu, 325 xe ngựa, hàng chục ngàn xe đạp thồ để phục vụ hậu cần chiến dịch. [[19]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-19)
Ngoài ra, Pháp cũng đã đánh giá sai khả năng pháo binh của QĐNDVN khi cho rằng đối phương vốn không có xe cơ giới nên không thể mang
[pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o) lớn ( [lựu pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%B1u_ph%C3%A1o) 105 mm và [pháo cao xạ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_cao_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) 37 mm) vào Điện Biên Phủ mà chỉ có thể mang loại pháo nhẹ là [sơn pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%A1n_ph%C3%A1o) 75 mm trợ chiến mà thôi. Đối lại, những người lính QĐNDVN đã khôn khéo tháo rời các khẩu pháo rồi dùng sức người để kéo, sau khi đến đích thì ráp lại. Bằng cách đó họ đã đưa được lựu pháo 105 mm lên bố trí trong các hầm pháo có nắp khoét sâu vào các sườn núi, xây dựng thành các trận địa pháo rất nguy hiểm và lợi hại, từ trên cao có khả năng khống chế rất tốt lòng chảo Điện Biên Phủ mà lại rất an toàn trước pháo binh và máy bay đối phương. Với thế trận hỏa lực này, các khẩu pháo của QĐNDVN chỉ cách mục tiêu 5–7 km, chỉ bằng một nửa tầm bắn tối đa để bắn chính xác hơn, ít tốn đạn và sức công phá cao hơn , thực hiện được nguyên tắc [20] *“phân tán hỏa khí, tập trung hỏa lực”*, từ nhiều hướng bắn vào một trung tâm, ngược lại pháo binh Pháp lại bố trí ở trung tâm, phơi mình trên trận địa.
Mặc dù vậy, việc sử dụng đạn pháo 105mm của QĐNDVN trong chiến dịch rất tiết kiệm. Trước mỗi trận đánh có hiệp đồng binh chủng, số lượng đạn pháo đều phải được duyệt trước. Ngoài ra, các trung đoàn,
[đại đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n) muốn xin pháo chi viện thì cứ 3 viên phải được phép của Tham mưu trưởng chiến dịch, 5 viên trở lên phải được đích thân Tổng tư lệnh duyệt. Bởi với dự trữ chỉ có hơn 15.000 viên, nếu bắn cấp tập theo kiểu *“không tiếc đạn”* như Pháp thì các khẩu pháo sẽ hết đạn chỉ sau vài ngày.
Bên cạnh đó, các chỉ huy pháo binh QĐNDVN còn lập trận địa nghi binh – dùng gỗ thui đen thành khẩu pháo giả, nghếch nòng lên, khi trận địa thật phát hỏa thì chiến sĩ phụ trách nghi binh từ trong công sự, ném bộc phá, tung lên không trung, làm cho 80% bom đạn của Pháp dùng phản pháo đã dồn vào đánh trận địa giả, đồng thời bảo vệ được những trọng pháo quý giá của mình. Suốt chiến dịch, pháo binh QĐNDVN chỉ hỏng một pháo 105mm. Đây là một nguyên nhân làm cho pháo binh Pháp dù có các thiết bị phản pháo hiện đại vẫn bị thất bại. Tướng
[Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p) về sau nhận xét: *“Thực tế kinh nghiệm này của chiến dịch Điện Biên Phủ đã trở thành truyền thống chiến đấu dùng thô sơ đánh hiện đại của quân đội ta trong suốt chiều dài chống Mỹ cứu nước.”*. Còn tướng Paul Ély, [Tổng tham mưu trưởng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_tham_m%C6%B0u_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng&action=edit&redlink=1) [quân đội Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Ph%C3%A1p) khi diễn ra trận Điện Biên Phủ nhận định: *“Một lần nữa, kỹ thuật lại bị thua bởi những con người có tâm hồn và một lòng tin.”* [[21]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-21)
## Chuyển đổi phương án tác chiến
Ngày
[14 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_1) năm 1954 tại hang Thẩm Púa, tướng Giáp và Bộ chỉ huy chiến dịch phổ biến lệnh tác chiến bí mật với phương án “đánh nhanh thắng nhanh” và ngày nổ súng dự định là [20 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_1). Nhiệm vụ thọc sâu giao cho [Đại đoàn 308](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_308,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam), đại đoàn chủ lực đầu tiên của Bộ. Đại đoàn 308 sẽ đánh vào tập đoàn cứ điểm từ hướng tây, xuyên qua những vị trí nằm trên cánh đồng, thọc thẳng tới sở chỉ huy của de Castries. Các [đại đoàn 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam), [316](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_316,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) nhận nhiệm vụ, đột kích vào hướng Đông, nơi có những cao điểm trọng yếu. Phương án này đặt kế hoạch tiêu diệt Điện Biên Phủ trong 3 ngày đêm bằng tiến công ồ ạt đồng loạt, thọc sâu, đã được [Trung ương Đảng Lao động Việt nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam), [Quân ủy Trung ương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%E1%BB%A7y_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) cùng [Bộ Tổng tham mưu](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_T%E1%BB%95ng_Tham_m%C6%B0u_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) phê duyệt với sự nhất trí của đoàn cố vấn quân sự trung ương [Trung Quốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c), bởi đánh sớm khi Pháp chưa tập trung đủ lực lượng và củng cố công sự thì có nhiều khả năng giành chiến thắng.
Do một đơn vị trọng pháo QĐNDVN vào trận địa chậm nên ngày nổ súng được quyết định lùi lại thêm 5 ngày đến 17 giờ ngày
[25 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/25_th%C3%A1ng_1). Sau đó, do tin về ngày nổ súng bị lộ, Pháp biết được, Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định hoãn lại 24 giờ, chuyển sang [26 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_1).
Ngày và đêm 25 tháng 1, tướng Giáp suy nghĩ và quyết định phải cho lui quân do ba khó khăn rõ rệt
: [18]
- Bộ đội chủ lực cho đến thời điểm đó chưa thành công trong việc đánh các công sự nằm liên hoàn trong một cứ điểm. Ví dụ tại
[trận Nà Sản](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BA%ADn_N%C3%A0_S%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1)bộ đội đã không thành công, và bị thương vong nhiều.
- Trận này là một trận đánh hiệp đồng lớn, nhưng pháo binh và bộ binh chưa qua tập luyện, chưa qua diễn tập.
- QĐNDVN từ trước chỉ quen tác chiến ban đêm ở những địa hình dễ ẩn náu, chưa có kinh nghiệm tấn công đồn ban ngày trên địa hình bằng phẳng, nhất là với một đối phương có ưu thế tập trung máy bay,
[pháo binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_binh), [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng)chi viện.
Tướng Giáp cho rằng phương án
*“Đánh nhanh thắng nhanh”* mang nhiều tính chủ quan, không đánh giá đúng thực lực hai bên không thể đảm bảo chắc thắng. Ông kiên quyết tổ chức lại trận đánh theo phương án *“Đánh chắc, tiến chắc”*, đánh dài ngày theo kiểu “bóc vỏ” dần tập đoàn cứ điểm.
Cuộc họp Đảng ủy, Bộ chỉ huy QĐNDVN sáng
[26 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_1) không đi đến được ý kiến thống nhất tuy không ai tin rằng trận này sẽ chắc thắng. Tuy nhiên, tướng Giáp quyết định hoãn cuộc tấn công chiều hôm đó. Ông kết luận: *Để bảo đảm nguyên tắc cao nhất là “đánh chắc thắng”, cần chuyển phương châm tiêu diệt địch từ “đánh nhanh thắng nhanh” sang “đánh chắc tiến chắc”. Nay quyết định hoãn cuộc tiến công. Ra lệnh cho bộ đội trên toàn tuyến lui về địa điểm tập kết, và kéo pháo ra.*
Trong vòng gần 2 tháng sau đó, pháo được kéo ra, QĐNDVN tiếp tục đánh nghi binh, mở đường rộng hơn, dài hơn chung quanh núi rừng Điện Biên Phủ, rồi lại kéo pháo vào, xây dựng công sự kiên cố hơn, hào được đào sâu hơn, tiếp cận gần hơn căn cứ của quân Pháp, lương thảo, vũ khí từ hậu phương dồn lên cho mặt trận nhiều hơn. Tất cả chuẩn bị cho trận đánh dài ngày, có thể sang đến cả mùa mưa.
Về chiến thuật tác chiến bộ binh, từ những kinh nghiệm thu được ở
[Hòa Bình](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%B2a_B%C3%ACnh), [Nà Sản](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=N%C3%A0_S%E1%BA%A3n&action=edit&redlink=1), Bộ chỉ huy QĐNDVN chủ trương tiêu diệt dần từng trung tâm đề kháng, từng cứ điểm từ ngoài vào trong, thu hẹp phạm vi chiếm đóng cho tới lúc Pháp không còn sức kháng cự. Không sử dụng lối đánh xung phong trực diện mà dùng cách đánh vây lấn, đào hào áp sát cứ điểm địch. Cách đánh này cần một thời gian chuẩn bị và chiến đấu dài ngày, thường gọi là *“Đánh chắc Tiến chắc”*, cũng còn được gọi là *“đánh bóc vỏ”*. Bộ binh được đường hào che chắn và có được vị trí tiến công gần nhất có thể, sẽ hạn chế tối đa thương vong khi tấn công (xem thêm [Chiến thuật công kiên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Chi%E1%BA%BFn_thu%E1%BA%ADt_c%C3%B4ng_ki%C3%AAn&action=edit&redlink=1)).
Sau này, tướng Giáp cho rằng đây là quyết định khó khăn nhất trong đời cầm quân của mình. Việc điều chỉnh phương châm tác chiến này kéo theo việc phải chuẩn bị lại hậu cần cho chiến dịch, nhu cầu hậu cần sẽ tăng lên gấp nhiều lần, diễn ra trong mùa mưa và phải bố trí lại sơ đồ các trận địa pháo, phải kéo pháo ra khỏi các sườn núi rồi kéo lại vào các vị trí mới. QĐNDVN đã quyết tâm thực hiện và đã thực hiện được với một nỗ lực rất lớn.
Sau này khi tổng kết về chiến thắng của QĐNDVN tại Điện Biên Phủ, các tướng lĩnh và các nhà nghiên cứu của hai bên đều thống nhất được với nhau: một nguyên nhân chính làm nên chiến thắng của QĐNDVN tại trận đánh này là đã huy động được rất lớn nguồn sức người để đảm bảo hậu cần cho chiến dịch, một việc mà Pháp cho rằng không thể giải quyết được. Trong hồi kí Navarre cũng khẳng định:
*“Nếu tướng Giáp tiến công vào khoảng 25 tháng 1 như ý đồ ban đầu thì chắc chắn ông ta sẽ thất bại. Nhưng không may cho chúng ta, ông đã nhận ra điều đó và đây là một trong những lí do khiến ông tạm ngưng tiến công.”* [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-Nava-15)
## Diễn biến
|
|
### Vòng vây Điện Biên Phủ
Phát hiện lực lượng lớn của QĐNDVN đang tiến về lòng chảo Điện Biên, de Castries liên tục tung lực lượng giải tỏa các ngọn đồi. Theo
[Benard Fall](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Benard_Fall&action=edit&redlink=1) thì từ ngày [6 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_12) năm 1953 đến [13 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_3) năm 1954, de Castries đã huy động một nửa lực lượng của tập đoàn cứ điểm vào những cuộc hành binh giải tỏa: *“Theo những bản kê mới nhất từ Điện Biên Phủ gửi về, thiệt hại của binh đoàn đồn trú từ 20 tháng 11 đến 15 tháng 2 đã lên tổng số 32 sĩ quan, 96 hạ sĩ quan và 836 binh lính, tương đương với 10% số sĩ quan và hạ sĩ quan và 8% binh lính ở thung lũng. Nói cách khác, số tổn thất của người Pháp tương đương với một tiểu đoàn bộ binh nhưng số sĩ quan là của hai tiểu đoàn. Trong tổng số này còn chưa tính đến số thiệt hại của các đơn vị trong cuộc hành binh Pollux”*. [[22]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-22)
Navarre đã viết trong cuốn hồi ký của mình:
*“Trong thời gian này, đại tá Castries thực hành những trận chiến đấu mạnh mẽ có tính thăm dò xung quanh Điện Biên Phủ. Ở khắp nơi, quân Pháp đều vấp phải những đơn vị bộ đội vững vàng và phòng ngự rất giỏi của địch. Chúng ta bị thiệt hại khá nặng nề. Rõ ràng là vòng vây chung quanh tập đoàn cứ điểm không hề bị rạn nứt”*.
Tướng Gilles muốn phát hiện những nơi đóng quân của đối phương và chuẩn bị cho kế hoạch tiếp theo
[cuộc hành quân Castor](http://vi.wikipedia.org/wiki/Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Castor), tức là đón đoàn quân từ [Lai Châu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Lai_Ch%C3%A2u) rút xuống, rời bỏ pháo đài cuối cùng của Pháp ở vùng thượng du vì biết trước không thể nào đương đầu nổi với các [sư đoàn 308](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_308) và 316 của Việt Minh. Cuộc hành quân rút khỏi Lai Châu được mang tên mật là [Cuộc hành quân Pollux](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Cu%E1%BB%99c_h%C3%A0nh_qu%C3%A2n_Pollux&action=edit&redlink=1). Điều rủi ro là các sư đoàn Việt Nam có thể ngăn chặn cuộc rút quân từ Lai Châu về Điện Biên Phủ. Để hạn chế mối nguy hiểm này, trung tá André Trancart, chỉ huy binh đoàn tác chiến Tây bắc đã nhận được chỉ thị phân chia số binh lính đóng ở Lai Châu làm ba bộ phận để rút lui. [[23]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-DBP170-23)
Giai đoạn ba của cuộc hành quân đã biến thành một cuộc chạy trốn hỗn loạn. QĐNDVN đã có mặt ở Lai Châu sớm hơn dự đoán của Pháp, lính chặn hậu của Pháp bị bộ đội chủ lực của
[sư đoàn 316](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_316) đuổi đánh quyết liệt. Lính người Thái trang bị kém, thường chỉ thường dùng vào việc biệt kích phá hoại, không quen với chiến đấu chính quy đã bị đánh tan tác. Những tốp lính Thái đi chân đất chạy trốn, không còn lương thực, đạn dược. Sáng 10 tháng 12, 200 lính Thái này do trung sĩ Blanc chỉ huy bị vây chặt ở [23] [Mường Pồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_P%E1%BB%93n)là một bản nhỏ cách Điện Biên Phủ 18 km, trên đường Pavie từ Điện Biên Phủ đi Lai Châu, và bị tiêu diệt sau 36 giờ chống cự. Tiểu đoàn dù lê dương tới chi viện bị phục kích, bộ đội Việt Nam áp sát đánh xáp lá cà khiến máy bay [B-26 Invader](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_A-26_Invader)ném bom trúng cả quân Pháp. Đại đội 2 thuộc tiểu đoàn dù lê dương là đơn vị thương vong nặng nhất trong cuộc hành quân: 11 người bị chết, khoảng 30 người bị thương và mất tích. [B-26 Invader](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_A-26_Invader)do Mỹ viện trợ là loại máy bay ném bom chính của Pháp tại Điện Biên Phủ.
Nếu so sánh với cánh quân lính Thái từ Lai Châu rút về mà lính dù lê dương có nhiệm vụ đi đón thì thiệt hại của đơn vị dù lê dương vẫn còn nhẹ. Khi rời khỏi Lai Châu ngày 8 tháng 12, toàn bộ các đại đội lính Thái có 2.101 người trong đó có 3 sĩ quan, 34 hạ sĩ quan người Pháp. Khi những binh lính sống sót cuối cùng đến được Điện Biên Phủ ngày 20 tháng 12, chỉ còn lại có 1 sĩ quan là trung úy Ulpat, 9 hạ sĩ quan và 175 lính Thái.
[[23]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-DBP170-23)
Tuy thế, giới chỉ huy Pháp vẫn rất tự tin vào chiến thắng. Bộ trưởng Quốc phòng
[René Pleven](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ren%C3%A9_Pleven&action=edit&redlink=1) đã báo cáo với Chính phủ Pháp sau chuyến đi thị sát tình hình Đông Dương: *“Tôi không tìm được bất cứ ai tỏ ra nghi ngờ về tính vững chắc của tập đoàn cứ điểm. Nhiều người còn mong ước cuộc tiến công của Việt Minh”.*
Về phía QĐNDVN, công tác chính trị ngay trước trận đánh được triển khai một cách sâu rộng. Cán bộ, chiến sĩ được phổ biến chỗ mạnh, chỗ yếu của Pháp, những điều kiện tất thắng của mình. Ý nghĩa to lớn của chiến dịch thấm tới từng người:
*“Tiêu diệt tập đoàn cứ điểm mạnh nhất của địch, đập tan kế hoạch Nava, đánh bại âm mưu kéo dài chiến tranh xâm lược của đế quốc Pháp – Mỹ, mở ra một cục diện mới cho kháng chiến”.* [Tổng quân ủy](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%E1%BB%A7y_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) gửi thư hiệu triệu toàn thể cán bộ, đảng viên hoàn thành nhiệm vụ Trung ương Đảng đã trao. Nhân ngày kỷ niệm thành lập Quân đội nhân dân [22 tháng 12](http://vi.wikipedia.org/wiki/22_th%C3%A1ng_12) năm 1953, Hồ Chủ tịch đã trao cho mỗi đại đoàn, mỗi quân khu một lá cờ **“Quyết chiến Quyết thắng”** làm giải thưởng luân lưu. Các chi bộ đều mở hội nghị xác định thái độ đảng viên, kêu gọi đảng viên dẫn đầu trong chiến đấu, cắm bằng được lá cờ trên nóc sở chỉ huy tập đoàn cứ điểm. Lá cờ Quyết chiến Quyết thắng đã trở thành một biểu tượng trong cả chiến dịch, trong mỗi trận đánh.
Ngày
[11 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/11_th%C3%A1ng_3) năm 1954, Chủ tịch [Hồ Chí Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) gửi thư tới các chiến sĩ: *“Các chú sắp ra trận. Nhiệm vụ các chú lần này rất to lớn, khó khăn nhưng rất vinh quang… Bác tin chắc rằng các chú sẽ phát huy thắng lợi vừa qua, quyết tâm vượt mọi khó khăn gian khổ để làm tròn nhiệm vụ vẻ vang sắp tới… Chúc các chú thắng to!”*
Cùng ngày, lệnh động viên toàn thể cán bộ, chiến sĩ mở cuộc tiến công vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đã được gửi tới các đơn vị:
*“Chiến dịch Điện Biên Phủ sắp bắt đầu! Đây là chiến dịch công kiên quy mô lớn nhất trong lịch sử quân đội ta… Đánh thắng ở Điện Biên Phủ, chúng ta sẽ phá tan kế hoạch Nava, giáng một đòn chí tử vào âm mưu mở rộng chiến tranh của bọn đế quốc Pháp – Mỹ. Chiến dịch thắng lợi sẽ có ảnh hưởng vang dội trong nước và ngoài nước, sẽ là một cống hiến xứng đáng vào phong trào hòa bình thế giới đòi chấm dứt chiến tranh ở Việt – Miên – Lào… Giờ ra trận đã đến! Tất cả các cán bộ và chiến sĩ, tất cả các đơn vị, tất cả các binh chủng hãy dũng cảm tiến lên, thi đua lập công, giật lá cờ Quyết chiến Quyết thắng của Hồ Chủ tịch”*. [[24]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-24)
Chiến dịch diễn ra trong 55 ngày đêm nhưng các trận đánh không diễn ra liên tục, vì QĐNDVN có khó khăn trong hậu cần nên không thể tiến công liên tục mà chia thành các đợt tiến công. Sau mỗi đợt lại tổ chức lại quân số, bổ sung hậu cần.
### Đợt 1
Đợt 1 từ
[13 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_3) đến [17 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_3), QĐNDVN tiêu diệt phân khu Bắc của tập đoàn cứ điểm.
Các đơn vị được bố trí như sau:
[Đại đoàn 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) (thiếu trung đoàn 165) tiến công tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam. Trung đoàn 165 (312) và trung đoàn 88 ( [đại đoàn 308](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_308,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)) tiêu diệt trung tâm đề kháng đồi Độc Lập. Trung đoàn 36 (308) tiêu diệt trung tâm đề kháng Bản Kéo. Trung đoàn 57 ( [đại đoàn 304](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_304,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)) kiềm chế pháo binh đối phương ở Hồng Cúm.
Để bảo đảm nguyên tắc “trận đầu phải thắng”, tham mưu đã bố trí một lực lượng mạnh hơn quân Pháp gấp 3 lần, nếu kể cả lực lượng dự phòng, gấp 5 lần, có kế hoạch phòng pháo, phòng không, chống phản kích, dự kiến các tình huống cơ bản và cách xử lý trong quá trình diễn biến chiến đấu. Công tác kiểm tra được thực hiện tỉ mỉ.
#### Trận Him Lam
Lúc 15 giờ ngày
[13 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_3), các đơn vị của đại đoàn 312 bắt đầu tiến ra trận địa xuất phát xung phong.
Lúc 17 giờ 5 phút chiều ngày
[13 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_3) năm 1954, trận đánh bắt đầu. 40 khẩu pháo cỡ từ 75 đến 120 mm, đồng loạt nhả đạn. Một viên đạn pháo rơi trúng sở chỉ huy Him Lam, giết chết thiếu tá chỉ huy trưởng Paul Pégot cùng với ba sĩ quan khác và cả chiếc điện đài. Him Lam mất liên lạc với Mường Thanh ngay từ giờ đầu trận đánh. Một kho xăng bốc cháy. Các trận địa pháo ở Mường Thanh tê liệt. 12 khẩu trọng pháo và súng cối bị đánh hỏng. Đường dây điện thoại từ khu trung tâm tới các cứ điểm đều bị cắt đứt. Nhiều hầm, hào, công sự sụp đổ.
Sau đợt bắn pháo dữ dội, QĐNDVN tiến công một trong các
[cứ điểm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BB%A9_%C4%91i%E1%BB%83m&action=edit&redlink=1) kiên cố nhất là cụm cứ điểm [Him Lam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Him_Lam) ( *Béatrice*). Đến 23 giờ 30 đêm, chỉ huy [Lê Trọng Tấn](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_Tr%E1%BB%8Dng_T%E1%BA%A5n) báo cáo Bộ chỉ huy chiến dịch: [Đại đoàn 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) đã hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt trung tâm đề kháng Him Lam, xóa sổ hoàn toàn Tiểu đoàn III/13e DBLE, thu toàn bộ vũ khí, trang bị. Ngày hôm sau, phía QĐNDVN cho phép một xe zíp và một xe cứu thương của Pháp lên Him Lam để thu lượm thương binh.
#### Trận đồi Độc Lập
Lúc 14 giờ 45 ngày
[14 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_3), tướng Cogny đáp ứng yêu cầu của Castries là tăng cường ngay cho Điện Biên Phủ một tiểu đoàn dù để duy trì số lượng của tập đoàn cứ điểm như trước khi nổ ra trận đánh: 12 tiểu đoàn bộ binh. Những chiếc [C-47 Dakota](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_C-47_Skytrain) liều lĩnh vượt qua lưới lửa cao xạ, bay thấp thu ngắn thời gian tiếp đất của những chiếc dù, ném xuống Tiểu đoàn 5e BPVN do Đại úy André Botella chỉ huy.
Trong khi đó, phía QĐNDVN cũng triển khai bước tiếp theo. Nhiệm vụ tiến công đồi Độc Lập (Pháp gọi là Gabrielle) được giao cho Trung đoàn 165 (Đại đoàn 312) và Trung đoàn 88 (Đại đoàn 308) dưới quyền chỉ huy của Đại đoàn trưởng Đại đoàn 308
[Vương Thừa Vũ](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C6%B0%C6%A1ng_Th%E1%BB%ABa_V%C5%A9). Trung đoàn 165 đảm nhiệm mũi chủ yếu đột phá từ hướng đông – nam, đánh dọc theo chiều dài của cứ điểm. Trung đoàn 88 phụ trách mũi thứ yếu, đột phá từ hướng đông bắc, đồng thời mở một mũi vu hồi ở hướng tây, và bố trí lực lượng làm nhiệm vụ chặn viện từ Mường Thanh ra.
Lúc 3 giờ 30 phút ngày 15, chỉ huy trưởng trận đánh hạ lệnh tiến công, cả lựu pháo và sơn pháo lúc này lại lên tiếng. Lúc 4 giờ sáng, chỉ huy trưởng cứ điểm Gabrielle là Thiếu tá
[Roland de Mecquenem](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Roland_de_Mecquenem&action=edit&redlink=1) báo cáo tình hình bằng điện đài và được chỉ huy tập đoàn cứ điểm de Castries hứa sẽ yểm trợ pháo tối đa, kể cả pháo 155 ly, và sẽ có phản kích nhanh chóng bằng bộ binh và chiến xa. Không lâu sau đó, một trái đại bác rơi trúng hầm chỉ huy cứ điểm Gabrielle. Mecquenem may mắn thoát chết nhưng Thiếu tá Edouard Kah, người đang nhận bàn giao thay thế Mecquenem chỉ huy cứ điểm bị thương nặng. Đến 6 giờ 30 phút sáng ngày 15, QĐNDVN cắm cờ **Quyết chiến Quyết thắng** lỗ chỗ vết đạn trên đỉnh đồi Độc Lập. Tiểu đoàn V/7e RTA bị xóa sổ, cả Kah, Mecquenem và những sĩ quan binh sĩ sống sót đều bị bắt làm tù binh.
Quân Pháp mở cuộc phản công dưới sự chỉ huy của Trung tá
[Pierre Langlais](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pierre_Langlais), chỉ huy trưởng phân khu Trung tâm thay cho Trung tá [Jules Gaucher](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Jules_Gaucher&action=edit&redlink=1) tử trận, huy động 2 tiểu đoàn dù 8e BPC và 5e BPVN, tổng cộng 1.000 lính cùng 5 [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng), nhưng đang tiến quân thì bị nã pháo trúng đội hình nên bị đẩy lùi.
Cũng sáng hôm đó,
[Charles Piroth](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Charles_Piroth&action=edit&redlink=1), chỉ huy pháo binh cứ điểm, sau hai đêm không thực hiện được lời hứa bịt miệng các họng pháo của Việt Minh, đã tự sát trong hầm của mình bằng một trái lựu đạn. Jean Pouget viết trong hồi ký: *“Trung tá Piroth đã dành trọn một đêm (13 tháng 3) quan sát hỏa lực dần dần bị đối phương phản pháo chính xác một cách kinh khủng vào trận địa pháo của ông, hai khẩu pháo 105 ly bị quét sạch cùng pháo thủ, một khẩu 155 ly bị loại khỏi vòng chiến đấu…”* Trung tá André Trancart, chỉ huy phân khu Bắc, bạn thân của Piroth kể lại sau trận Độc Lập, Piroth khóc và nói: *“Mình đã mất hết danh dự. Mình đã bảo đảm với Castries và tổng chỉ huy sẽ không để pháo binh địch giành vai trò quyết định, và bây giờ, ta sẽ thua trận. Mình đi thôi”.*
#### Trận Bản Kéo
Sáng ngày 17, đồn Bản Kéo (Anne-Marie) xôn xao vì có tin Việt Minh sắp tiến công. Buổi trưa, từng đám binh lính dân tộc Thái kéo tới gặp viên đại úy đồn trưởng, nêu hai yêu sách: “Một, phải phát hết khẩu phần lương thực. Hai, giải tán đồn cho binh lính về quê hương làm ăn.” Đại úy Clarchambre (Clácsăm) kinh hoàng điện cho Mường Thanh:
*“Chúng tôi buộc phải bỏ vị trí rút về khu trung tâm đây!”* Và Clarchambre mở cổng đồn, ra lệnh cho binh lính theo mình về sân bay. Nhưng binh lính không còn nghe theo lời chỉ huy, ào ào chạy về phía khu rừng. Clarchambre vội gọi điện về Mường Thanh, yêu cầu cho pháo bắn chặn đường rút chạy của binh sĩ Thái, nhưng cũng không ngăn cản được. Trung đoàn 36 không cần nổ súng đã chiếm được Bản Kéo, và thừa thắng tiến vào chiếm các ngọn đồi ở phía bắc sân bay.
#### Kết quả đợt 1
Chỉ sau năm ngày chiến đấu, cánh cửa phía bắc của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ đã mở toang. Lực lượng phản kích Pháp không thể giành lại những vị trí đã mất, đặc biệt chỗ dựa của tập đoàn cứ điểm là sân bay đã bị uy hiếp nghiêm trọng. Ngày 20 tháng 3 năm 1954, Tổng tham mưu trưởng Pháp Ely, được phái sang Mỹ cầu viện. Ely phát biểu công khai:
*“Pháp không thể thắng được với phương tiện hiện có trong tay”* và yêu cầu Mỹ tăng cường giúp đỡ vũ khí, đặc biệt là máy bay ném bom [B-26](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_A-26_Invader), và nếu cần thì can thiệp bằng không quân.
Ngay từ những ngày đầu (từ
[23 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_3)) [pháo binh của Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_Ph%C3%A1o_binh,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) đã loại bỏ khả năng cất, hạ cánh của sân bay Mường Thanh và Hồng Cúm, từ đó trở đi các máy bay Pháp chỉ còn tiếp tế được cho tập đoàn cứ điểm bằng cách thả [dù](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%B9), điều này cho thấy [cầu hàng không](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C%E1%BA%A7u_h%C3%A0ng_kh%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) mà bộ chỉ huy Pháp đặt nhiều kỳ vọng thực tế là rất yếu ớt trước cách đánh áp sát của đối phương.
Nói riêng về đạn pháo, trong quá trình chiến đấu tại
[Điện Biên Phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7), quân Pháp đã bắn hết hơn 110.000 quả đạn lựu pháo cỡ 105mm trở lên. Trong khi đó, [Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) đã bắn 20.700 quả 105mm, trong số này có 5.000 quả là đoạt được từ dù tiếp tế của đối phương, 11.700 quả là chiến lợi phẩm từ [Chiến dịch biên giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi) năm 1950.
Mới chưa hết ba ngày chiến đấu, quân Pháp ở Điện Biên Phủ đã tiêu thụ một số lượng đạn dược khổng lồ: 12.600 viên đại bác 105 ly, 10.000 viên đạn cối 120 ly, 3.000 viên đạn trọng pháo 155 ly, chiếm gần nửa số lượng dự trữ. 11 khẩu
[súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) 120 ly bị phá hủy hoàn toàn, và 4 khẩu đại bác 105, 155 ly hỏng cần được thay thế. Nhưng con nhím Điện Biên Phủ lúc này không chỉ cần có đạn dược và lương thực. Pháp cần vận chuyển cho binh đoàn đồn trú những thứ tối cần thiết không thể thả bằng dù, và di tản thương binh đã làm cho những căn hầm cứu chữa dưới lòng đất bên bờ [sông Nậm Rốm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=S%C3%B4ng_N%E1%BA%ADm_R%E1%BB%91m&action=edit&redlink=1) trở nên ngột ngạt. Nhưng do chiến hào của QĐNDVN đã vào gần, đặc biệt là sự tiếp cận của súng máy phòng không, những cuộc hạ cánh ban đêm trở nên hết sức khó khăn. [Pháo cao xạ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%A1o_cao_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1) đã trở thành nỗi kinh hoàng đối với những viên phi công Pháp và Mỹ. Các loại máy bay chiến đấu vận tải, kể cả pháo đài bay [B-24 Liberator](http://vi.wikipedia.org/wiki/Consolidated_B-24_Liberator) của Hoa Kỳ liên tiếp bị bắn rơi trên bầu trời Điện Biên Phủ.
Ngay từ những ngày đầu của đợt 1 quân Pháp đã nhận ra những tính toán ban đầu của họ là sai lầm dẫn tới các điểm yếu chết người và tương lai thất bại rõ ràng, nhưng họ vẫn tăng cường cầm cự Điện Biên Phủ đến mức tối đa vì hy vọng khi mùa mưa đến
[Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) không thể giải quyết vấn đề hậu cần và sẽ bỏ cuộc, Điện Biên Phủ sẽ tránh được đầu hàng. Sau đó khi mùa mưa không giúp được, bộ chỉ huy Pháp hy vọng cầm cự càng lâu càng tốt để [Hội nghị Genève](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Gen%C3%A8ve,_1954) sẽ nhóm họp vào đầu tháng 5, sẽ có [ngừng bắn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ng%E1%BB%ABng_b%E1%BA%AFn&action=edit&redlink=1) trước khi tập đoàn sụp đổ. Nhưng hy vọng này cũng không có được, Điện Biên Phủ đầu hàng một ngày trước khi nhóm họp Hội nghị Genève về vấn đề Đông Dương.
Tổng kết đợt 1, QĐNDVN đã tiêu diệt hoàn toàn 2 tiểu đoàn tinh nhuệ, 1 tiểu đoàn và 3 đại đội quân
[Quốc gia Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam) bị bắt, tổng cộng 2.000 lính đã bị loại khỏi vòng chiến đấu, 12 máy bay bị bắn rơi. Báo cáo kết luận tại Hội nghị sơ kết đợt 1 chiến dịch đã kết luận phải tiếp tục *“nắm vững phương châm và chủ trương tác chiến, tích cực hoàn thành nhiệm vụ của giai đoạn 2”*.
### Đợt 2
Đợt 2 từ
[30 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_3) đến [30 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/30_th%C3%A1ng_4), [Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) đánh phân khu trung tâm đặc biệt là dẫy điểm cao quan trọng phía đông, vây lấn bóp nghẹt tập đoàn cứ điểm.
Đây là đợt tiến công vào phân khu trung tâm chủ yếu nhằm chiếm dẫy đồi phía đông khống chế cánh đồng
[Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh) (các cụm Dominique và Eliane) với hơn một vạn quân, nằm trên dãy đồi phía đông và ken nhặt với nhau trên cánh đồng hai bên bờ sông Nậm Rốm. Hơn ba mươi cứ điểm ở đây được chia thành 4 trung tâm đề kháng mang tên những cô gái: Huguette, Claudine, Eliane, Dominique. Mỗi trung tâm đề kháng gồm nhiều cứ điểm. Huguette và Claudine gồm khoảng hai chục cứ điểm ở phía tây, nằm trên cánh đồng bằng phẳng bên hữu ngạn sông Nậm Rốm. Eliane và Dominique ở phía đông, gồm hơn một chục cứ điểm tiếp giáp nhau bên tả ngạn sông Nậm Rốm, có những cao điểm lợi hại kiểm soát toàn bộ trận địa khu trung tâm. Trong số các cao điểm này, Eliane 2 (đồi A1) giữ vai trò đặc biệt quan trọng, vì nó khống chế một phạm vi khá rộng gồm cả khu vực sở chỉ huy của de Castries và hai chiếc cầu trên sông Nậm Rốm.
Chủ trương của Đảng ủy Mặt trận trong đợt 2 là tập trung ưu thế binh hỏa lực đánh chiếm đồng thời các cao điểm phía đông. Trong số này, có 5 cao điểm quan trọng. Đó là các cao điểm E, D1 thuộc trung tâm đề kháng Dominique, và các cao điểm C1, C2, A1 thuộc trung tâm đề kháng Eliane.
–
[Đại đoàn 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam), được phối thuộc hai đại đội [sơn pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%A1n_ph%C3%A1o) 75 ly, hai đại đội [súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) 120, một đại đội súng cối 82 có nhiệm vụ tiêu diệt các cao điểm E (Dominique 1), D1 (Dominique 2), D2 (Dominique 3) thuộc trung tâm đề kháng Dominique, và dùng một đơn vị thọc sâu đánh vào vị trí pháo binh Pháp ở cao điểm 210 (Dominique 6), và tiểu đoàn dù 5 hoặc tiểu đoàn dù 6 cơ động ở khu vực này.
–
[Đại đoàn 316](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_316,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) (thiếu một trung đoàn), được phối thuộc hai đại đội sơn pháo 75, hai đại đội súng cối 120 ly có nhiệm vụ tiêu diệt các cao điểm A1 (Eliane 2), C1 (Eliane 1), C2 (Eliane 4) thuộc trung tâm đề kháng Eliane, và phối hợp với các đơn vị khác tiêu diệt lực lượng dù cơ động.
–
[Đại đoàn 308](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_308,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) có nhiệm vụ dùng hỏa lực kiềm chế pháo binh địch ở tây Mường Thanh, dùng bộ đội nhỏ tích cực dương công các cứ điểm 106 (Huguette 7) và 311 (trong cụm Huguette) ở phía tây, cử một tiểu đoàn tham gia bộ phận thọc sâu vào trung thâm khu đông, tiêu diệt tiểu đoàn Thái số 2, trận địa pháo binh, phối hợp với trung đoàn 98 của 316 tiêu diệt lực lượng dù cơ động.
– Trung đoàn 57 của
[đại đoàn 304](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_304,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam), được phối thuộc tiểu đoàn 888 (đại đoàn 316), một đại đội lựu pháo 105, một đại đội súng cối 120, 18 khẩu trọng liên cao xạ 12,7 ly, có nhiệm vụ kiềm chế các trận địa pháo binh địch ở Hồng Cúm, chặn quân tiếp viện từ Hồng Cúm lên Mường Thanh, và đánh quân nhảy dù ở xung quanh và phía nam Hồng Cúm.
–
[Đại đoàn 351](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n_351&action=edit&redlink=1) trực tiếp yểm hộ bộ binh tiến công các cứ điểm: A1 (Eliane 2), D1 (Dominique 2), C1 (Eliane 1), E (Dominique 1), chế áp pháo binh Pháp, sát thương và tiêu diệt một lực lượng cơ động Pháp ở tung thâm phía đông Mường Thanh, kiềm chế pháo binh đối phương.
#### Các cao điểm phía đông
18 giờ ngày 30 tháng 3 năm 1954, đợt tiến công thứ hai vào tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ bắt đầu.
Tại cao điểm C1 (Eliane 1), QĐNDVN lần đầu mở rào bằng đạn phóng bộc lôi. Sau 5 phút tiểu đoàn 215 của Trung đoàn 98 đã dọn xong cửa mở qua bảy lần rào dây thép gai, sau đó xung phong. Được sự hỗ trợ của pháo binh, trong 10 phút, đại đội 38 đã chiếm được chiếc lô cốt nằm trên mỏm đất cao nhất nhô lên trên đỉnh đồi, được gọi là mỏm Cột Cờ, và cắm lá cờ
**Quyết chiến Quyết thắng** lên nóc sở chỉ huy. Quân Pháp dồn về những lô cốt ở khu vực phía tây, gọi pháo bắn vào trận địa. Các chiến sĩ QĐNDVN xung kích dùng lưỡi lê, lựu đạn lao lên đánh giáp lá cà. Trận đánh diễn ra đúng 45 phút. Toàn bộ một đại đội 140 lính thuộc tiểu đoàn I/4e RTM bị tiêu diệt hoặc bắt sống. Số thương vong của QĐNDVN là 10 người.
Đồi C2 (Eliane 4) kế tiếp C1 bởi một dải đất hình yên ngựa. 23 giờ, một trung đội của đại đội 35 đột nhập được một đoạn hào của C2, chiếm liên tiếp 11
[lô cốt](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%B4_c%E1%BB%91t) và ụ súng. Tuy nhiên lực lượng phía sau qua nhiều lần xung phong đều bị hỏa lực rất mạnh của Pháp cản lại. Tiểu đoàn 215 quyết định lui về C1 tiếp tục chuẩn bị tạo điều kiện tiến công C2 ban ngày.
Tại cao điểm D1 (Dominique 2),
[Trung đoàn 209](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_209&action=edit&redlink=1) sử dụng hai tiểu đoàn 166 và 154, thời gian mở cửa đột phá cũng diễn ra nhanh. Chỉ sau 5 phút, ở hướng chính, tiểu đoàn 166 đã phá xong ba lượt hàng rào và xung phong vào căn cứ, thọc sâu chia cắt đội hình Pháp ra từng mảng để tiêu diệt. Tuy nhiên, ở hướng phụ, giao thông hào đã bị Pháp lấp mất 50 mét, tiểu đoàn 154 tiến vào gặp lầy, mở cửa chậm bị hỏa lực trong đồn khống chế, phải mất gần một giờ mới lọt vào trong đồn. Viên đại úy Garandeau, chỉ huy tiểu đoàn III/3e RTA, bị pháo vùi chết trong hầm của sở chỉ huy. Sau hai giờ chiến đấu, QĐNDVN chiếm toàn bộ đồi D1.
Tại cao điểm E (Dominique 1), pháo nổ đúng lúc diễn ra cuộc thay quân giữa một đại đội của tiểu đoàn III/3e RTA với đại đội của tiểu đoàn 5e BPVN tới thay thế đang tập trung dọc giao thông hào không có hầm trú ẩn. Toàn bộ quân số của 2 đại đội với đầy đủ trang bị, cùng đại đội
[súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) hạng nặng nằm giữa vị trí bị pháo bắn tiêu diệt. Hai mũi tiến công của tiểu đoàn 16 và tiểu đoàn 428 ( [trung đoàn 141](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_141&action=edit&redlink=1)) mở cửa qua hàng rào [dây kẽm gai](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2y_k%E1%BA%BDm_gai) và bãi mìn và chiếm toàn bộ cứ điểm vào lúc 19 giờ 45 phút. Đại đoàn tiếp tục điều tiểu đoàn 130 tiến công sang D2, các đơn vị vừa chiếm được đồi E phát triển vào các ngọn đồi ở phía trong. Cuộc chiến đấu kéo dài cho đến khi trời sáng.
Tại đồi A1 (Eliane 2), trung đoàn trưởng
[Nguyễn Hữu An](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_An) chủ động ra lệnh cho hỏa lực của trung đoàn bắn vào cứ điểm yểm hộ cho xung kích mở cửa trong nửa giờ. Tuy nhiên, pháo binh Pháp lúc này đã kịp phản pháo, bắn dữ dội vào cửa mở. Mất hơn nửa giờ, hai mũi tiến công của các tiểu đoàn 251 và 249 mới vượt qua 100 mét rào và bãi mìn lọt vào đồn. Pháp đã dựa vào địa thế tự nhiên của quả đồi, bố trí công trình phòng thủ thành ba tuyến. Bên ngoài, ở tiền duyên là tuyến chống cự chủ yếu. Tuyến trung gian có đặt trận địa hỏa lực. Trên đỉnh đồi là tuyến cố thủ và sở chỉ huy. Trong cứ điểm có nhiều tuyến chiến hào và giao thông hào liên hoàn. Tất cả các lô cốt và hầm trú ẩn đều có nắp đậy, chịu được đạn [súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) và pháo. Lực lượng QĐNDVN bị tổn thất nhiều khi vượt qua cửa mở.
Lúc này cuộc chiến đấu trên những cao điểm khác đã kết thúc, Pháp dồn tất cả hỏa lực đại bác và
[súng cối](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_c%E1%BB%91i) vào A1 mong cứu vãn tình hình. Các đợt xung phong của tiểu đoàn 255 cũng không vượt qua hàng rào lửa đại bác. Quá nửa đêm, cuộc chiến đấu tại A1 diễn ra giằng co. Mỗi bên giữ được nửa đồi.
Sở chỉ huy nhận định: Bộ đội đã hoàn thành phần quan trọng nhiệm vụ đợt 2, nhưng vẫn chưa chiếm được cao điểm phòng ngự then chốt A1.
[Trung đoàn 174](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_174&action=edit&redlink=1) đã sử dụng cả lực lượng dự bị, không còn khả năng giải quyết A1, [trung đoàn 98](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_98&action=edit&redlink=1) đánh xuống C2 không thành công, đã bị tiêu hao, cần điều một đơn vị khác tiếp tục hoàn thành nhiệm vụ tiêu diệt A1, và phòng ngự ở C1 ban ngày. Bộ chỉ huy chiến dịch quyết định: Các đơn vị khẩn trương tổ chức trận địa phòng ngự trên các cao điểm C1, D1, E, chuẩn bị đánh địch phản kích ban ngày, quyết không để địch chiếm lại. [Đại đoàn 308](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_308,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) đưa [trung đoàn 102](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%91o%C3%A0n_102) từ phía tây sang phía đông, tiếp tục tiến công tiêu diệt A1 và phòng ngự tại C1.
Các mỏm đồi có tính sống còn đối với tập đoàn cứ điểm, đặc biệt là các đồi A1 (Eliane 2), C1 (Eliane 1), D1 (Dominique 2). Một mặt, Pháp dựa vào
[hầm ngầm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BA%A7m_ng%E1%BA%A7m&action=edit&redlink=1), [lô cốt](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%B4_c%E1%BB%91t) để cố thủ và đưa quân từ các điểm khác dùng [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) và [lính dù](http://vi.wikipedia.org/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9), [lính lê dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_d%C6%B0%C6%A1ng_Ph%C3%A1p) ( *légionnaire*) [phản kích](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A3n_k%C3%ADch&action=edit&redlink=1) các cứ điểm này vì có tính sống còn với quân Pháp.
Ngày 31 tháng 3, Tiểu đoàn 8e BPC lợi dụng màn khói đại bác tiến lên bò lên Dominique 2. Lúc này lực lượng cảnh giới của QĐNDVN đã tử thương khi pháo Pháp bắn phá. Sau 25 phút, Pháp chiếm lại gần hết đồi D1, dồn đại đội phòng ngự vào một góc. Bộ đội Việt Nam dùng lựu đạn, lưỡi lê đánh lui những đợt phản kích của Pháp, quyết tử giữ mảnh đồi còn lại. Tuy đường dây điện thoại đã đứt, nhưng đài quan sát trung đoàn phát hiện kịp thời sự có mặt của quân Pháp trên D1, lập tức dùng pháo bắn chặn và điều lực lượng lên tăng viện. Hai
[đại đội](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%99i) chi viện đã đảo lộn thế trận. Đại úy Pichelin, chỉ huy đại đội dù xung kích, tử trận. Thấy tình thế bất lợi, Tiểu đoàn trưởng Tourret yêu cầu thiếu tá Bigeard tiếp viện thêm lực lượng. Bigeard đáp: *“Tôi không còn gì trong tay. Nếu không giữ được nữa thì biến!”* Sau 1 giờ chiến đấu, quân Pháp rút về Mường Thanh. Bigeard đã không chiếm lại được Dominique 2 mà còn phải bỏ luôn cả Dominique 5 (D3) do một đại đội Thái bảo vệ và rút trận địa pháo tại Dominique 5 (210), vì biết những cao điểm này không thể đứng vững nếu đã mất Dominique 2.
1 giờ 30 chiều cùng ngày, Bigeard trực tiếp chỉ huy hai tiểu đoàn dù 6e BPC và 5e BPVN tiến lên Eliane 1. Đại đội 273 của
[trung đoàn 102](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_%C4%91o%C3%A0n_102) đã có mặt trên cao điểm từ buổi sáng cùng với bộ phận còn lại của đại đội 35 [trung đoàn 98](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_98&action=edit&redlink=1) đánh trả. Lần này Pháp chiếm được điểm cao Cột Cờ, đẩy những chiến sĩ phòng ngự vào thế bất lợi. Pháo binh không thể tiếp tục yểm hộ vì không phân biệt được vị trí 2 bên. Các chiến sĩ đã lấy vải dù trắng buộc lên đầu súng làm chuẩn cho pháo binh. Trong lúc pháo nổ dồn dập, trung đoàn đưa một bộ phận tăng viện theo đường hào mới đào phía đồi D, cùng với những người phòng ngự đánh bật quân Pháp khỏi Cột Cờ, khôi phục lại trận địa. 16 giờ, Bigeard buộc phải ra lệnh rút lui, để lại trận địa gần 100 lính Pháp tử trận.
Những cuộc phản kích của Pháp ngày 31 tháng 3 đã hoàn toàn thất bại. 10 giờ tối, Chỉ huy trưởng Phân khu Trung tâm Langlais gọi điện thoại cho Bigeard, hỏi có thể giữ được những gì còn lại trong đêm nay không! Bigeard trả lời:
*“Thưa Đại tá, chừng nào còn một người sống sót, tôi sẽ không bỏ Eliane (A1)”*. A1 đã trở thành “thành luỹ cuối cùng” (dernier rempart) của tập đoàn cứ điểm.
#### Giai đoạn đào hào, vây siết
Để chống lại các cứ điểm
[phòng ngự](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%C3%B2ng_ng%E1%BB%B1&action=edit&redlink=1) kiên cố của quân Pháp, phía QĐNDVN đã áp dụng [chiến thuật](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_thu%E1%BA%ADt) “vây lấn” rất có hiệu quả bằng việc đào các [giao thông hào](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Giao_th%C3%B4ng_h%C3%A0o&action=edit&redlink=1) dần dần bao vây và siết chặt, tiếp cận dần vào các vị trí của Pháp.
Những tuyến chiến hào dài khoảng hơn 100 km và việc đào công sự được thực hiện liên tục thường xuyên. Dựa trên những yêu cầu về
[chiến thuật](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_thu%E1%BA%ADt), QĐNDVN đã xây dựng 2 loại đường hào: đường hào trục dùng cho việc cơ động pháo, vận chuyển thương binh, điều động bộ đội với số lượng lớn và đường hào tiếp cận địch của bộ binh.
- Loại đường hào thứ nhất chạy một vòng rộng bao quanh toàn bộ trận địa địch ở phân khu trung tâm.
- Loại đường hào thứ hai chạy từ những vị trí trú quân của đơn vị trong rừng đổ ra cánh đồng cắt ngang đường hào trục, tiến vào vị trí sẽ tiêu diệt.
Các loại đường hào này đều có chiều sâu 1,7 mét và không quá rộng để bảo đảm an toàn trước bom đạn địch, giữ bí mật cho bộ đội khi di chuyển. Đáy của đường hào bộ binh rộng 0,5 mét, đáy hào trục rộng 1,2 mét. Dọc đường hào, bộ binh có hố phòng pháo, hầm trú ẩn, chiến hào và ụ súng để đối phó với những cuộc tiến công của Pháp.
Trận địa hào được xây dựng vào ban đêm, nguỵ trang rất kỹ và triển khai cùng một lúc trên toàn thể mặt trận nên đã phân tán được sự đánh phá của Pháp. Việc đào hào, xây dựng trận địa thực sự cũng là một cuộc chiến đấu. Bộ đội phải lao động cật lực từ 14 đến 18 tiếng mỗi ngày với những công việc liên tục như chuẩn bị vật liệu, đốn gỗ, chặt lá ngụy trang. Thời tiết lại không thuận lợi: mưa dầm, gió bấc, công sự lầy lội bùn nước… dưới làn bom pháo của Pháp.
Các chiến hào này giúp hạn chế thương vong vì
[pháo binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_binh) và [không quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n) và vào sát được vị trí của quân đối phương, làm bàn đạp tấn công rất thuận lợi. Quân Pháp ngay từ ngày đầu tiên của trận đánh đã nhận thức rất rõ sự nguy hiểm của cách đánh này nhưng không có phương sách nào để khắc chế. QĐNDVN vây lấn đào hào cắt ngang cả sân bay, đào hào đến tận chân lô cốt cố thủ, khu vực kiểm soát của quân Pháp bị thu hẹp đến mức không thể hẹp hơn.
Suốt ngày đêm, từng giờ, những chiến hào nổi, chiến hào ngầm của bộ đội nhích dần đến gần phân khu trung tâm. Từ những đầu hào chỉ cách quân Pháp vài chục mét, bộ đội dùng
[ĐKZ](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C3%BAng_kh%C3%B4ng_gi%E1%BA%ADt) bắn sập dần những [lô cốt](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%B4_c%E1%BB%91t), ụ súng. Chiến hào tiến vào gần còn mang cho quân Pháp nhiều tai họa khác. Hàng rào [dây kẽm gai](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C3%A2y_k%E1%BA%BDm_gai) và bãi [mìn](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C3%ACn) của cứ điểm lúc này lại trở thành những vật chướng ngại bảo vệ an toàn cho chính những người tiến công.
Các tổ thiện xạ tìm những vị trí bất ngờ để
[bắn tỉa](http://vi.wikipedia.org/wiki/X%E1%BA%A1_th%E1%BB%A7_b%E1%BA%AFn_t%E1%BB%89a). Việc đi lấy nước dưới sông Nậm Rốm trở thành vô cùng khó khăn. Con số lính Pháp bị diệt trong thời gian này bằng bắn tỉa rất đáng kể. Chỉ trong vòng 10 ngày, các chiến sĩ bắn tỉa của [đại đoàn 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) diệt 110 lính Pháp, ngang với số quân bị loại khỏi vòng chiến đấu trong một trận công kiên.
Quân Pháp sống trong những điều kiện cực kỳ khủng khiếp. Trên diện tích 1 km vuông, một khoảng rộng bên bờ sông phải dành cho bệnh viện và cái “hố chung”. Nếu tập đoàn cứ điểm không ngừng thu hẹp thì khu vực dành cho thương binh và người chết cũng không ngừng phát triển. Công binh Pháp ra sức đào thêm những nhánh hào mới để mở rộng bệnh viện nhưng vẫn không đủ chỗ cho thương binh. Nhiều thương binh phải nằm ngay tại cứ điểm. Chiếc máy xúc duy nhất còn lại chỉ chuyên vào việc đào hố chôn người chết. Danh mục đồ tiếp tế cho Điện Biên Phủ có thêm một yêu cầu khẩn cấp, đó là
[thuốc sát trùng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thu%E1%BB%91c_s%C3%A1t_tr%C3%B9ng&action=edit&redlink=1) và thuốc diệt côn trùng [DDT](http://vi.wikipedia.org/wiki/DDT). Ruồi nhặng kéo tới đẻ trứng trên những vết thương. Thương binh nặng nằm trên những chiếc giường ba tầng, sáu người trong một căn hầm nhỏ. Nhiều người bị thương sọ não và mắc chứng hoại thư. Máu mủ của những người nằm bên trên nhảy xuống những người nằm bên dưới. Những cẳng tay, cẳng chân, những ống tiêm chôn ngay trong đường hầm, khi trời mưa, nước bên ngoài chảy vào, tất cả lại lềnh bềnh nổi lên. Phần lớn những bộ phận lọc nước đã bị hỏng. Những viên chỉ huy ra lệnh cho binh lính đào giếng nhưng chỉ thấy một thứ nước váng dầu đục ngầu. Rời công sự đi lượm dù hoặc lấy nước là làm mồi cho lính bắn tỉa, khó trở về an toàn. Điện Biên Phủ khẩn thiết yêu cầu gửi thật nhiều ống nhòm ngầm ( [kính tiềm vọng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=K%C3%ADnh_ti%E1%BB%81m_v%E1%BB%8Dng&action=edit&redlink=1)) vì nhô đầu lên khỏi chiến hào để quan sát đã trở thành mạo hiểm.
Vòng vây thu hẹp, tiếp tế và tiếp viện trở nên cực kỳ khó khăn. Những phi công Mỹ làm công viện này đã được đánh giá là dũng cảm, nhưng cũng không đáp ứng được yêu cầu đề ra khi phải bay thấp thả dù trong một không phận nhỏ hẹp có pháo phòng không chờ sẵn. Nếu bay thấp thì máy bay trở thành mồi ngon cho pháo phòng không Việt Nam, nhưng nếu bay cao thì việc thả dù sẽ thiếu chính xác. Riêng trong ngày 26 tháng 4, 50 máy bay trúng đạn trên bầu trời Điện Biên Phủ và 3 chiếc bị bắn hạ, trong đó có một máy bay
[B-26 Invader](http://vi.wikipedia.org/wiki/Douglas_A-26_Invader) và hai chiếc [F6F Hellcat](http://vi.wikipedia.org/wiki/Grumman_F6F_Hellcat) của hạm đội 11, do phi công Mỹ lái. Đêm hôm đó hứa tăng viện 80 người, nhưng chỉ thả dù được 36, hứa thả 150 tấn hàng tiếp tế, nhưng chỉ thả được 91 tấn với 34% rơi vào phía bên kia.
Một trung đoàn QĐNDVN trong một tuần đã thu được 776 dù với đủ cả đạn, gạo, đồ hộp, sữa, dầu hỏa… Số hàng này Pháp đã phải dùng khoảng 30 chuyến Đakôta để chuyên chở lên đây.
[Đại đoàn 304](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_304,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) thu được 600 viên đạn pháo 105 ly, 3.000 viên đạn cối 120 ly và 81 ly, hàng tấn đạn các cỡ khác, hàng chục tấn lương thực, thuốc men. Tổng số đạn pháo thu được là hơn 5.500 viên, tương đương 1/3 kho đạn của QĐNDVN, đã bổ sung đáng kể tình trạng thiếu đạn vào cuối chiến dịch.
Cuốn “Nhật ký chiến sự” của Jean Pouget ghi nhận:
*“Có tới 50% kiện hàng rơi ngoài bãi thả. Ngày 1-4, hơn một nửa số hàng thả rơi ngoài vị trí. Ngày 6-4, hơn mười khẩu pháo không giật 75mm thả xuống Điện Biên, lính Pháp chỉ thu được hai khẩu, số còn lại coi như làm quà cho Việt Minh. Ngày 9-4, trong tổng số 195 tấn hàng tiếp tế đã thả chỉ thu được… 6 tấn. Ngày 13-4, máy bay C-119 của Mỹ đã “trút toàn bộ số đạn pháo 105mm xuống trận địa Việt Minh, coi như tiếp tế đạn cho đối phương!”. Ngày 18-4, hơn 30 tấn hàng “rơi lạc” sang trận địa Việt Minh. Ngày 27-4, có tới 70% số dù hàng rơi lạc mục tiêu. Ngày 5-5, hầu hết số hàng do C-119 thả xuống đều rơi xuống trận địa Việt Minh”*
Để động viên tinh thần cho lính Pháp ở Điện Biên Phủ, tháng 4 năm 1954, chính phủ Pháp đã thăng quân hàm trước thời hạn cho de Castries, từ Đại tá lên Chuẩn tướng (nhiều tài liệu tiếng VIệt ghi là Thiếu tướng). Ngày 15 tháng 4, lúc 16 giờ, một chiếc C-119 bay đến lượn mấy vòng rồi thả xuống một loạt dù, trong đó có một chiếc dù đỏ rơi gần trận địa QĐNDVN. Nó được đưa về trụ sở trung đoàn. Trong hòm toàn những gói quà gồm thuốc lá, rượu, xúc xích, áo may ô, lưỡi dao cạo râu, và một lá thư màu hồng của vợ Castries gửi cho chồng nhân dịp được thăng lên tướng. Số hàng này được giữ lại và trao cho de Castries 1 tháng sau, khi ông ta đã trở thành tù binh.
Cuộc chiến đấu tại Điện Biên Phủ càng ngày càng yếu thế cho phía Pháp. Tình cảnh của quân Pháp ngày càng bi đát và đi đến cùng cực. Điện Biên Phủ cho thấy khi bị bao vây cô lập thì một tiền đồn dù mạnh đến đâu rồi cũng sẽ bị tiêu diệt.
#### Kế hoạch cứu nguy của Hoa Kỳ
Ngày 20-3, tướng Ely, tổng tham mưu trưởng Pháp bay sang Washington nhờ Mỹ chi viện. Tổng thống Hoa Kỳ
[Eisenhower](http://vi.wikipedia.org/wiki/Dwight_D._Eisenhower) đã mắc nợ với cử tri Mỹ lời 1 hứa khi tranh cử là sẽ tạo một không khí hòa dịu trong tình hình quốc tế đang bị đầu độc vì [chiến tranh Lạnh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_L%E1%BA%A1nh) giữa Tây và Đông. Nhưng ông ta không thể giữ thái độ thờ ơ trước lời kêu cứu của nhà cầm quyền Pháp. Trong hồi ký “Không có thêm những Việt Nam mới” (No more Vietnams), Tổng thống Nixon viết: *“Đô đốc Radford, chủ tịch Hội đồng Tham mưu trương liên quân, đề nghị chúng ta dùng 60 máy bay ném bom B-29 ở Philippines mở các cuộc đột kích vào ban đêm để tiêu diệt các vị trí của Việt Minh. Và đặt ra kế hoạch mang tên “Cuộc hành binh Chim kền kền” (Opération Vautour) nhằm đạt cùng mục tiêu với ba quả bom nguyên tử chiến thuật nhỏ”.*
Những phe phái “diều hâu” ở Washington cũng xúc tiến kế hoạch. Ngày 3 tháng 4 năm 1954,
[Ngoại trưởng Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_M%E1%BB%B9) [John Dulles](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=John_Dulles&action=edit&redlink=1) và [đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Arthur Radford](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Arthur_Radford&action=edit&redlink=1) họp với 8 nghị sĩ có thế lực trong Quốc hội, thuộc hai đảng Dân chủ và Cộng hòa, phổ biến ý định của Tổng thống muốn có một nghị quyết cho phép sử dụng lực lượng không quân và hải quân Mỹ ở Đông Dương. Dulles nhấn mạnh Đông Dương sụp đổ có thể dẫn tới mất toàn bộ Đông Nam Á, Hoa Kỳ cuối cùng sẽ bị đẩy về quần đảo Hawaii. Nếu Mỹ không giúp Pháp thì hậu quả sẽ là Pháp phải từ bỏ [chiến tranh Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng).
Nhưng theo những quan chức Mỹ, nhiệm vụ chính phải được hoàn tất với 3 sư đoàn không quân ném bom, hai ở
[Okinawa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Okinawa), một ở [Clark Field](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Clark_Field&action=edit&redlink=1), tổng cộng là 98 siêu pháo đài bay [B-29](http://vi.wikipedia.org/wiki/Boeing_B-29_Superfortress), mỗi chiếc mang 14 tấn bom, phải có thêm 450 máy bay tiêm kích phản lực bảo vệ cho máy bay ném bom.
Ngày 9 tháng 4, tại Washington, Eisenhower họp với Radford, các tham mưu trưởng ba quân chủng và nhiều sĩ quan cao cấp khác xem xét lần cuối mọi mặt tình hình. Rát pho là người duy nhất ủng hộ một cuộc can thiệp của Mỹ dù là đơn phương để tránh sự thất trận ở Điện Biên Phủ. Các Tham mưu trưởng Hải quân, Không quân tỏ vẻ không mặn mà. Riêng Tham mưu trưởng Lục quân
[Matthew Ridgway](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Matthew_Ridgway&action=edit&redlink=1) phản đối quyết liệt. Ridgway viện dẫn sự thất bại thảm hại từ cuộc hành binh “Bóp nghẹt” (Strangle) của Mỹ ở [Triều Tiên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tri%E1%BB%81u_Ti%C3%AAn), nhằm tiêu diệt con đường tiếp tế, để chứng minh sự hạn chế của những hành động bằng không quân trong loại chiến tranh này. Ridgway cho rằng những cuộc ném bom sẽ dẫn Hoa Kỳ vào một cuộc chiến tranh mới bằng bộ binh tốn kém với lối thoát không rõ ràng ở lục địa châu Á.
Ý kiến của Ridgway được nhiều người tán đồng và kế hoạch Chim kền kền bị đình chỉ. Nhưng mười năm sau, cũng tại Việt Nam, nhà cầm quyền Mỹ đã quên những kinh nghiệm này.
### Đợt 3
Đợt 3 từ
[1 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/1_th%C3%A1ng_5) đến [7 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_5), QĐNDVN đánh dứt điểm dẫy đồi phía đông và tổng tiến công tiêu diệt các vị trí còn lại. Sau khi lực lượng của Pháp đã trở nên tuyệt vọng, suy kiệt, bổ sung bằng dù không còn đủ để duy trì sức chiến đấu, và quân Pháp ở Bắc Bộ cũng đã hết lính dù và [lính lê dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%ADnh_L%C3%AA_d%C6%B0%C6%A1ng_%28%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng%29) (légionnaire) có thể ném tiếp xuống Điện Biên Phủ, QĐNDVN tổ chức đợt đánh dứt điểm các quả đồi phía đông.
Mở đầu kế hoạch đợt 3 là tiếp tục hoàn thành nốt những nhiệm vụ đã đề ra cho đợt 2: tiêu diệt hoàn toàn hai cao điểm A1 và C1, đồng thời đánh chiếm thêm một số cứ điểm ở phía tây và phía đông thu hẹp thêm nữa phạm vi chiếm đóng của quân Pháp, chuẩn bị cho tổng công kích. Nhiệm vụ được trao cho các đơn vị như sau:
[Đại đoàn 316](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_316,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam), được phối thuộc trung đoàn 9 của 304 (thiếu 1 tiểu đoàn), tiêu diệt A1, C1 và C2. [Đại đoàn 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)tiêu diệt các cứ điểm: 505, 505A, 506, 507, 508 ở phía đông, tiến sát bờ sông Nậm Rốm. [Đại đoàn 308](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_308,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)tiêu diệt các cứ điểm 311A, 311B ở phía tây. [Đại đoàn 304](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_304,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam): trung đoàn 57 được phối thuộc 1 tiểu đoàn của trung đoàn 9, cử 1 tiểu đoàn chốt chặn trên đường đi Tây Trang không cho quân địch rút chạy sang Lào, siết chặt vòng vây chung quanh Hồng Cúm, tập kích trận địa pháo binh, tiêu diệt khu C Hồng Cúm. [Đại đoàn 351](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n_351&action=edit&redlink=1)phối hợp với bộ binh trong các trận đánh điểm và đánh phản kích.
Để chống lại hệ thống hầm ngầm cố thủ không thể xung phong đánh chiếm được trên đồi A1 có vị trí quyết định,
[công binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%B4ng_binh) Việt Nam đào đường hầm từ trận địa tại A1 tới dưới hầm ngầm, đưa bộc phá với số lượng lớn vào đặt rồi cho nổ. Một đội đặc biệt gồm 25 cán bộ, chiến sĩ do [Nguyễn Phú Xuyên Khung](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Ph%C3%BA_Xuy%C3%AAn_Khung&action=edit&redlink=1), cán bộ công binh của Bộ, trực tiếp chỉ huy, đã tiến hành công việc ngay trước mũi súng quân Pháp, trong tầm kiểm soát của lựu đạn, khắc phục thêm khó khăn: thiếu không khí, đèn, đuốc mang vào hầm đều bị tắt, số đất moi từ lòng núi ra ngày càng nhiều không được để cho quân Pháp phát hiện. Các chiến sĩ phòng ngự tại A1 đã có kế hoạch chiến đấu không cho quân Pháp tiến xuống cửa hầm, dù phải hy sinh tới người cuối cùng, để bảo vệ bí mật tuyệt đối ý đồ đào hầm.
Tại phía đông, trung đoàn 98 tiến công cứ điểm C1 lần thứ hai. Thiếu tá Jean Bréchignac, vẫn đặt sở chỉ huy trên Eliane 4, đã linh cảm trận đánh Eliane 1 sắp nổ ra. Ngày 1 tháng 5, Bréchignac quyết định đưa đại đội 3 của tiểu đoàn dù tiêm kích số 2 lên thay thế cho đại đội Clédic đã bị tiêu hao, đồng thời ra lệnh cho đại đội 1 sẵn sàng tham gia phản kích.
[C-119](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C-119&action=edit&redlink=1)do phi công Mỹ lái đang thả hàng cho Pháp tại Điện Biên Phủ trong làn đạn cao xạ của Việt Nam.
Ngày 1-5, Đại đội 811 của QĐNDVN đã có 20 ngày đêm phòng ngự tại C1, được lệnh rời khỏi trận địa 200 mét cho hỏa pháo chuẩn bị.
[Sơn pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%A1n_ph%C3%A1o) đặt trên đồi D1 nhắm từng hỏa điểm trên C1 bắn phá. Dứt tiếng pháo, tổ bộc phá lập tức mở những hàng rào cự mã ngăn cách, đưa bộ đội xông lên phía Cột Cờ. Chỉ sau năm phút, QĐNDVN đã chiếm được Cột Cờ. Lực lượng dù xung kích của Pháp mới lên tiếp viện bắn xối xả vào khu vực Cột Cờ. Tuy nhiên, Đại đội 1480 từ phía dưới tiến lên đã kịp thời có mặt, cùng với 811 hình thành hai mũi tiến công chia cắt quân Pháp để tiêu diệt.
Nửa đêm, toàn bộ quân Pháp bị tiêu diệt. Dây thép gai và mìn lấy từ trận địa lập tức được trải ra sườn đồi thành một bãi chướng ngại dày đặc, đề phòng quân Pháp phản kích. Sau hơn 30 ngày đêm liên tục chiến đấu, trận đánh tại C1 lúc này đã kết thúc.
ở phía đông sông Nậm Rốm, hai tiểu đoàn 166 và 154 của
[trung đoàn 209](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_209&action=edit&redlink=1) tiến công các cứ điểm 505 và 505A *(Dominique 3)*. Một đại đội của tiểu đoàn6e BPCvà những đơn vị lính Algérie, lính Thái tại đây, do tiểu đoàn trưởng Chenel chỉ huy, chống cự khá quyết liệt. 2 giờ sáng ngày 2 tháng 5, trung đoàn 209 tiêu diệt hoàn toàn hai cứ điểm này, chấm dứt sự tồn tại của trung tâm đề kháng Dominique.
Trên cánh đồng phía tây, trận đánh tiêu diệt cứ điểm 811A
*(Huguette 5)* của [trung đoàn 88](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Trung_%C4%91o%C3%A0n_88&action=edit&redlink=1) diễn ra rất nhanh chóng. Với những đường hào đã đào xuyên qua hàng rào cứ điểm, bộ đội bất thần tổ chức xung phong. Toàn bộ đại đội Âu Phi vừa tới thay quân để tăng cường phòng thủ cứ điểm này, bị diệt gọn trong vòng không đầy 80 phút.
Như vậy, ngay trong đêm đầu của đợt tiến cống thứ ba, Pháp đã mất thêm bốn cứ điểm: C1, 505, 505A ở phía đông, và 311A ở phía tây.
Đêm ngày 4 tháng 5, trên cánh đồng phía tây, sau khi tiêu diệt 311A,
[đại đoàn 308](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_308,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) tiếp tục đánh 311B ‘(Huguette 4)’ ở phía trong. Trung đoàn 36 tiêu diệt 1 đại đội gồm lính lê dương và lính Maroc, đưa trận địa tới gần trung tâm đề kháng Lili (Lilie, từ Claudine mới tách ra), tấm bình phong cuối cùng che chở cho sở chỉ huy Đờ Cát ở hướng này. Buổi sáng, Pháp phản kích định chiếm lại nhưng thất bại.
Cũng trong ngày
[5 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_5), trung đoàn 174 báo cáo đường hầm ở A1 đã hoàn thành. Trong đêm, một tấn bộc phá chia thành những gói hai mươi kg, được đưa vào đặt dưới hầm ngầm Pháp. Sáng ngày 6 tháng 5 năm 1954, tiểu đoàn 255 của 174 phòng ngự suốt 34 ngày đêm trên đồi A1 được lệnh rút qua Đồi Cháy làm lực lượng dự bị. Tiếng nổ của khối bộc phá trên đồi A1 được chọn làm hiệu lệnh xung phong cho đợt tiến công tối hôm đó.
Trước giờ G năm phút, các chiến sĩ ở chiến hào xuất phát xung phong được lệnh quay lưng về A1, nhắm mắt, há mồm đề phòng sóng xung kích và ánh chớp của ngàn cân bộc phá. Đúng 20 giờ 30, một tiếng nổ trầm, trên đồi A1 có một đám khói lớn phụt lên. Khối bộc phá nổ cách hầm ngầm vài chục mét thổi bay chiếc
[lô cốt](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%B4_c%E1%BB%91t) bên trên, diệt phần lớn đại đội dù 2 của Trung úy Edme (Étmơ) đóng ở đây. [Nguyễn Hữu An](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_H%E1%BB%AFu_An) lập tức ra lệnh cho pháo của trung đoàn nổ súng. Khối [bộc phá](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%99c_ph%C3%A1&action=edit&redlink=1) một tấn đã tiêu diệt một phần tuyến ngang gây khó khăn cho các đơn vị đánh A1 trong đợt trước, tạo nên một cửa mở quan trọng giúp cho hai [đại đội](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91%E1%BB%99i) của tiểu đoàn 249 xung phong thuận lợi. Trên đỉnh đồi, lính dù dựa vào chiến hào và công sự đã được củng cố trong thời gian qua ra sức chống đỡ chờ quân viện. Quá nửa đêm, trung đoàn trưởng Nguyễn Hữu An quyết định đưa đại đội dự bị của tiểu đoàn 249 vào giải quyết trận đánh. Bộ đội chia thành từng tổ nhỏ tiêu diệt dần dần từng ụ đề kháng của quân Pháp.
4 giờ sáng ngày
[7 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_5) năm 1954, Đại úy Jean Pouget chỉ còn lại 34 lính dù. Quân dù đã sử dụng đến những viên đạn, quả lựu đạn cuối cùng. Pouget bị thương nặng và bị bắt. Sáng ngày [7 tháng 5 năm 1954](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=7_th%C3%A1ng_5_n%C4%83m_1954&action=edit&redlink=1), lá cờ **Quyết chiến Quyết thắng** tung bay trên cao điểm A1 báo hiệu giờ tàn của tập đoàn cứ điểm.
Đến sáng ngày
[7 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_5), QĐNDVN đã tiến công tiêu diệt cứ điểm C2, 506, 507, 310F. Các quả đồi phía đông này đã thất thủ hoàn toàn mà phía Pháp không còn lực lượng khả dĩ chiếm lại. Tại [Mường Thanh](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%C6%B0%E1%BB%9Dng_Thanh), 12 giờ, Langlais triệu tập cuộc họp các chỉ huy tiểu đoàn. Lần này vắng mặt những người chỉ huy dù. Theo [, quân Pháp sẽ mở cuộc phá vây vào 20 giờ ngày hôm nay, mồng 7 tháng 5. Nhưng con đường cách đây ba ngày còn để ngỏ phía nam Junon, đã bị ba đường hào cắt ngang. Chỉ huy các tiểu đoàn lần lượt báo cáo đơn vị mình không ở trong trạng thái thực hiện một cuộc phá vây mà họ tin là khó sống sót. Những người dự họp đều nhận thấy: dù có hy sinh phần lớn quân rút chạy, cũng khó giúp cho một nhóm người thoát khỏi thung lũng. Cuộc tiến công của những người lính kiệt sức nhắm vào những vị trí được đối phương bảo vệ vững chắc, sẽ là một hành động tự sát. kế hoạch Albatros](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%27%27%27k%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_Albatros%27%27%27&action=edit&redlink=1)
Đúng 3 giờ chiều, các
[đại đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_%C4%91o%C3%A0n) được lệnh: *“Không cần đợi trời tối, lập tức mở cuộc tổng công kích vào Mường Thanh. Đơn vị phía đông đánh thẳng vào khu vực trung tâm, đơn vị phía tây giáp công sang, cùng tiến vào sở chỉ huy của địch. Phải đánh thật mạnh, bao vây thật chặt, không để cho Đờ Cát hoặc bất cứ tên địch nào chạy thoát”.*
QĐNDVN tổng tiến công trên khắp các mặt trận. Quân Pháp đã sức tàn lực kiệt, rệu rã kéo cờ quyết định đầu hàng. Đại đội trưởng
[Tạ Quốc Luật](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%A1_Qu%E1%BB%91c_Lu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) lập tức dẫn đại đội 360 luồn dưới làn đạn của những khẩu trọng liên bốn nòng, băng qua cầu Mường Thanh. Nhận thấy quân Pháp hầu như không chống cự, Tạ Quốc Luật nhảy lên mặt đất, dùng một lính bảo an người Việt dẫn theo đường tắt tiến thật nhanh tới sở chỉ huy của de Castries. Các đài quan sát báo cáo về: *“Quân ta từ ba phía đang đánh vào khu trung tâm, 312 từ phía đông tiến qua cầu Mường Thanh, 308 từ phía tây mở đường qua sân bay, và từ phía tây nam mở đường vào Lili, hướng về sở chỉ huy của Đờ Cát. Quân địch chỉ chống cự lẻ tẻ.”*
Lúc đó, Đại đội 360 chỉ còn 5 người:
[Tạ Quốc Luật](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%E1%BA%A1_Qu%E1%BB%91c_Lu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1), [Hoàng Đăng Vinh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_%C4%90%C4%83ng_Vinh&action=edit&redlink=1), [Bùi Văn Nhỏ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%C3%B9i_V%C4%83n_Nh%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1), [Nguyễn Văn Lam](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Lam&action=edit&redlink=1) và [Đào Văn Hiếu](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%C3%A0o_V%C4%83n_Hi%E1%BA%BFu&action=edit&redlink=1). Khoảng 17 giờ, sau khi dùng thủ pháo tiêu diệt tổ bảo vệ ở phòng ngoài sát cửa ra vào, 5 chiến sĩ vượt qua gian hầm thứ 2, tiến vào gian hầm giữa khá rộng có tướng de Castries và các sĩ quan Pháp đang ở đấy. Tạ Quốc Luật nói bằng tiếng Pháp, đại ý: *“Các ông hàng đi. Các ông thua rồi. Các ông phải ra lệnh cho các ổ đề kháng bỏ súng, đầu hàng và điện về Hà Nội không cho máy bay ném bom xuống Điện Biên nữa”* [[25]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-25)
Sau đó, nhóm chiến sĩ dẫn giải tù binh lên khỏi hầm, đi về phía cầu Mường Thanh rồi bàn giao cho Thăng Bình – Tiểu đoàn phó Tiểu đoàn 130. 5 giờ 30 chiều,
[đại đoàn 312](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_312,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) báo cáo lên: *“Toàn bộ quân địch tại khu trung tâm đã đầu hàng. Đã bắt được tướng Đờ Cát”*
Cụm phân khu Nam Hồng Cúm mưu toan chạy sang
[Lào](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%A0o) nhưng bị các đơn vị QĐNDVN đuổi theo, tất cả đã bị bắt không đi thoát. Gần 12.000 quân Pháp còn lại tại Điện Biên Phủ đều bị bắt làm tù binh.
## Kết quả trận đánh
Dù quân Pháp đã phải gia tăng quân số lên đến 16.000 người, họ đã không thể nào lật ngược thế cờ
. Toàn bộ quân Pháp ở Điện Biên Phủ bị tiêu diệt và bị bắt làm tù binh. Thiệt hại về phía Pháp là 1.747 tới 2.293 người chết, 5.240 tới 6.650 người bị thương, 1.729 người mất tích và 11.721 bị bắt làm tù binh. Toàn bộ 17 [9] [tiểu đoàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ti%E1%BB%83u_%C4%91o%C3%A0n)bộ binh và lính dù, 3 tiểu đoàn pháo binh, 10 đại đội [Quân đội Quốc gia Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam)bị tiêu diệt. Tổng số sĩ quan và hạ sĩ quan bị diệt và bị bắt là 1.706, gồm 1 [chuẩn tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_t%C6%B0%E1%BB%9Bng), 16 [đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)và [trung tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_t%C3%A1), 353 sĩ quan từ thiếu úy đến thiếu tá. Thiệt hại về phía Mỹ là 2 phi công chết và 1 bị thương.
Về không quân, Pháp bị tổn thất 59 phi cơ bị phá hủy (38 chiếc đang bay, 21 trên phi đạo), trong đó có 3 máy bay khác bị phá hủy trước ngày
[13 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_3) năm 1954, 2 trực thăng cũng bị phá hủy. Ngoài ra còn có 186 phi cơ khác bị trúng đạn và hư hại ở các mức độ khác nhau. Phía Mỹ có 1 phi cơ [C-119](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=C-119&action=edit&redlink=1) bị bắn rơi. Về trang bị nặng, Pháp mất toàn bộ trang bị vũ khí, [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng) và [pháo binh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o_binh) ở Điện Biên Phủ. Phía QĐNDVN thu giữ 3 [xe tăng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Xe_t%C4%83ng), 28 [đại bác](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1o), 5.915 súng các loại, 20.000 lít xăng dầu cùng rất nhiều đạn dược, quân trang quân dụng khác.
Thiệt hại về phía
[Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) theo hồ sơ quân y của Việt Nam là 4.020 người chết , 9.691 người bị thương [4] , và 792 mất tích [[26]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-26) . Hiện nay tại Điện Biên Phủ, có 3 nghĩa trang liệt sỹ trận này là nghĩa trang phía gần đồi Độc Lập, nghĩa trang gần đồi Him Lam và nghĩa trang gần đồi A1, lần lượt các nghĩa trang trên có 2.432 ngôi, 896 ngôi và 648 ngôi mộ, tổng cộng là 3.976 ngôi. Do một trận lũ lớn vào năm 1954 cuốn trôi các bia mộ nên 3.972 mộ đều là liệt sỹ vô danh. Chỉ có 4 ngôi được đặt riêng biệt là mộ các anh hùng [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-BTTM-4) [Bế Văn Đàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%BF_V%C4%83n_%C4%90%C3%A0n), [Phan Đình Giót](http://vi.wikipedia.org/wiki/Phan_%C4%90%C3%ACnh_Gi%C3%B3t), [Tô Vĩnh Diện](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4_V%C4%A9nh_Di%E1%BB%87n), [Trần Can](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Can)là còn biết được.
Ngày hôm sau, 8 tháng 5 năm 1954, Chủ tịch Hồ Chí Minh gửi thư khen:
*“Quân ta đã giải phóng Điện Biên Phủ, Bác và Chính phủ thân ái gửi lời ngợi khen cán bộ, chiến sĩ, dân công, thanh niên xung phong và đồng bào đia phương đã làm tròn nhiệm vụ một cách vẻ vang. Thắng lợi tuy lớn nhưng mới là bắt đầu. Chúng ta không nên vì thắng mà kiêu, không nên chủ quan khinh địch. Chúng ta kiên quyết kháng chiến để tranh độc lập, thống nhất, dân chủ, hòa bình. Bất kỳ đấu tranh về quân sự hay ngoại giao cũng đều phải trường kỳ gian khổ mới đi đến thắng lợi hoàn toàn… “*
Sau đó, Chủ tịch Hồ Chí Minh đến gặp và chúc mừng Bộ tổng tham mưu và đại tướng Võ Nguyên Giáp. Tại đây bằng kinh nghiệm chính trị, ông đã nói một câu chúc mừng kèm dự đoán chính xác:
*“Chúc mừng chú (Võ Nguyên Giáp) thắng trận. Nhưng đừng chủ quan, còn phải đánh với Mỹ nữa. Sớm muộn gì chúng cũng sẽ nhảy vào Đông Dương thế chỗ Pháp”*
Đối với thực dân Pháp, trận này là một thất bại thảm hại và bất ngờ.
Mặc dù đã chiến đấu nhiều năm và về sau còn được Hoa Kỳ trợ giúp đắc lực, Pháp đã không thể bình định Việt Nam. [8] Thảm bại này khiến cho họ không còn nhân lực và ý chí để mà tiếp tục ứng chiến. [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-olson172-9) Một ngày sau khi Pháp để Điện Biên Phủ thất thủ, ngày [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-asselin38-10) [8 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_5)năm [1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954), [Hội nghị Genève](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_Gen%C3%A8ve,_1954)bắt đầu bàn về vấn đề [Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng). Sau hội nghị này, Pháp công nhận quyền tự do, thống nhất, chủ quyền và toàn vẹn lãnh thổ của các nước Đông Dương trong đó có Việt Nam, chính thức chấm dứt chế độ [thực dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n)Pháp tại Đông Dương. Dù đã áp dụng kỹ nghệ “Chiến tranh hiện đại”, Pháp đã không thể nào tránh khỏi những biến cố này. Nhiều Sĩ quan nổi giận trước thất bại chính trị và quân sự này và họ lại đổ tội cho các chính trị gia, giống như hồi [bị Đức đánh bại năm 1940](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%ADn_chi%E1%BA%BFn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_Ph%C3%A1p) . [[27]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-27)
Sau này, Bộ trưởng quốc phòng Pháp
[Marcel Bigeard](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Marcel_Bigeard&action=edit&redlink=1), nguyên là trung tá phó chỉ huy của tập đoàn cứ điểm Điện Biên Phủ, sang thăm Việt Nam năm 1993, nhìn lại chiến trường cũ, đã có một câu với một nhà quay phim nước ngoài: *“Nếu tôi là người Việt Nam, tôi cũng sẽ trở thành Việt Minh”*. Còn tướng De Castries, sau khi thất bại trở về Pháp, đã trả lời trước Ủy ban Điều tra của Bộ Quốc phòng Pháp rằng: *“Người ta có thể đánh bại một quân đội, chứ không thể đánh bại được một dân tộc”.*
Chỉ huy phó của Tập đoàn cứ điểm, đại tá
[Pierre Langlais](http://vi.wikipedia.org/wiki/Pierre_Langlais) cũng viết trong cuốn hồi ký Điện Biên Phủ của ông rằng: *“Ở Điện Biên Phủ, nếu người ta muốn nhìn thẳng vào sự thật, thì ắt phải thấy rằng viện trợ cho Việt Minh chỉ là một giọt nước đặt bên cạnh dòng thác vật tư của Mỹ đổ vào cho người Pháp chúng ta”.* . Nhà báo Pháp Giuyn Roa khẳng định: [28] *“Không phải viện trợ của Trung Quốc đã đánh bại tướng Navarre mà chính là những chiếc xe đạp Peugeot thồ 200, 300 kg hàng và đẩy bằng sức người, những con người ăn chưa đủ no và ngủ thì nằm ngay dưới đất trải tấm nilông. Cái đã đánh bại tướng Navarre không phải bởi các phương tiện mà là sự thông minh và ý chí của đối phương…”*
Trận Điện Biên Phủ được coi là một trong những trận đánh được phân tích tỉ mỉ nhất trong
[lịch sử](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD). [[29]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-patti37-29) [Thắng lợi quyết định](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%AFng_l%E1%BB%A3i_quy%E1%BA%BFt_%C4%91%E1%BB%8Bnh) của lực lượng Việt Minh dưới quyền Võ Nguyên Giáp trong Chiến dịch ác liệt đánh dấu sự chấm dứt của Chiến tranh Đông Dương, chính trận chiến này đã đưa Việt Nam lên trở thành quốc gia thuộc địa đầu tiên dùng vũ lực buộc quân đội một nước phương Tây rút về nước, giành được độc lập, được xem là một đòn giáng mạnh vào nước Pháp nói riêng và [thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) [phương Tây](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y) nói chung. [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-george51-8) (1940-2005) Theo cuốn [30] *The French Secret Services*của sử gia Douglas Porch, thảm bại Điện Biên Phủ đã *“thay đổi diễn tiến lịch sử Pháp”*và sánh vai với các thất bại trước kia của Pháp dưới quyền tướng [Joseph Joffre](http://vi.wikipedia.org/wiki/Joseph_Joffre)( [1914](http://vi.wikipedia.org/wiki/1914)) và [Maurice Gamelin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Maurice_Gamelin&action=edit&redlink=1)( [1940](http://vi.wikipedia.org/wiki/1940)). Được chiến thắng của người Việt Nam cổ vũ, các khu vực thuộc địa ở Châu Phi cũng đồng loạt nổi dậy. Chỉ 3 tháng sau trận Điện Biên Phủ, nhân dân [[29]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-patti37-29) [Algérie](http://vi.wikipedia.org/wiki/Alg%C3%A9rie), thuộc địa lớn nhất của Pháp đã nổi dậy đòi độc lập, nửa năm sau lại đến các nước [Maroc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Maroc)và [Tuynidi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuynidi), nhiều nước khác cũng nổi dậy trong những năm sau đó. Đến năm 1967, Pháp đã buộc phải trao trả quyền độc lập cho tất cả các nước là thuộc địa của Pháp. Qua đó, đại thắng Điện Biên Phủ của Việt Minh là một thảm họa đánh dấu cho thất bại hoàn toàn của Pháp trong việc tái xây dựng thuộc địa Đông Dương nói riêng và đế quốc thực dân của mình nói chung sau thời Thế chiến thứ hai . [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-olson172-9) [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-olson1-11)
Đại tướng
[Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p) tổng kết:
-
*“Dân tộc ta có thể tự hào rằng: Dưới sự lãnh đạo của Đảng ta, đứng đầu là Chủ tịch Hồ Chí Minh kính yêu, chúng ta đã chứng minh một chân lý vĩ đại. Chân lý đó là trong thời đại ngày nay một dân tộc thuộc địa bị áp bức, khi đã biết đứng dậy đoàn kết đấu tranh, kiên quyết chiến đấu cho độc lập, tự do và*. [chủ nghĩa xã hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_x%C3%A3_h%E1%BB%99i)thì có đầy đủ khả năng để chiến thắng quân đội [xâm lược](http://vi.wikipedia.org/wiki/X%C3%A2m_l%C6%B0%E1%BB%A3c)hùng mạnh của một nước [đế quốc chủ nghĩa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_%C4%91%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c)“ [[31]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-31)
-
## Tù binh Pháp
Theo Jane Hamilton-Merritt thì vào ngày 8 tháng 5, sau khi Việt Minh kiểm tra số tù binh thì có 11.721 binh lính quân đội Liên hiệp Pháp đã bị bắt, trong đó 4.436 người đã bị thương, số còn lại cũng đã suy kiệt nặng về sức khỏe do thiếu ăn, thiếu ngủ và bị bệnh truyền nhiễm. Đây là số lượng lớn nhất Việt Minh từng bắt giữ: một phần ba số tù binh bị bắt trong cả cuộc chiến.
Người phụ trách y tế là thiếu tá, bác sĩ phẫu thuật Grauwin nói với tướng Giáp:
*“Thương binh chúng tôi còn nhiều, họ nằm rải rác ở các hầm. Các ông bắn ác liệt quá, không thể chuyển được, ùn lại khoảng 600-700 người. Toàn là thương binh nặng các hướng dồn về, còn số thương binh vừa và nhẹ nằm ở các đơn vị tôi không rõ số lượng, nhưng biết họ đang ở trong tình trạng vô cùng tồi tệ, có thuốc cũng khó cứu nổi. Phòng mổ cũng là nơi chứa thương binh. Trời mưa, hầm nào cũng bùn lầy ứ đọng, thương binh phải nằm 2-3 tầng. Vệ sinh tệ hại, xin các ông giúp đỡ họ”*. Hồ Chủ tịch đã chỉ thị: *“Hãy cứu chữa và săn sóc họ. Vì họ là người thua trận…”.* [[32]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-ReferenceA-32)
Trong số 11.721 tù binh, có 858 lính Pháp bị thương nặng và 1 nữ y tá đã được trao trả ngay cho
[Hội chữ thập đỏ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_ch%E1%BB%AF_th%E1%BA%ADp_%C4%91%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1), số còn lại được dẫn về các trại tù binh. [[33]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-33) [Howard R. Simpson](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Howard_R._Simpson&action=edit&redlink=1) – phóng viên của Mỹ cũng viết trong sách của mình rằng một số tù binh chiến tranh khi trở về cho biết *“họ phải ăn uống rất kham khổ, đó là sự thật, nhưng khi nhìn lại thì thấy bộ đội Việt Nam ăn uống còn khổ hơn”.* Họ rất xúc động vì nước Việt Nam trong điều kiện còn thiếu thốn như thế mà vẫn chăm sóc tù binh chu đáo, đối xử với họ rất nhân đạo. [[32]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-ReferenceA-32)
Tuy nhiên, trên đường hành quân về các căn cứ, đoàn tù binh bị hao hụt dần vì bị máy bay của Pháp giội bom xuống hằng ngày
, bệnh tật thường xuyên hoành hành đặc biệt là [34] [sốt rét](http://vi.wikipedia.org/wiki/S%E1%BB%91t_r%C3%A9t), [kiết lỵ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ki%E1%BA%BFt_l%E1%BB%B5&action=edit&redlink=1), [thương hàn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%C6%A1ng_h%C3%A0n)do lính Pháp đã sống trong điều kiện mất vệ sinh quá lâu… Khẩu phần ăn tương đương với bộ đội Việt Minh vẫn không đủ với thể trạng to lớn của người Âu-Phi. Một số người khác tìm cách bỏ trốn rồi lạc và chết trong rừng [. Trong số người bị bắt làm tù binh có 3.290 người (phần lớn mang quốc tịch Pháp) được trả tự do *]* [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) . [[35]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-JaneHam-35)
Số tù binh ở Điện Biên Phủ gồm nhiều quốc tịch khác nhau, được gọi là đơn vị lính lê dương người nước ngoài (légion Etrangère), trong đó có nhiều người là dân các nước thuộc địa Pháp ở
[Bắc Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BA%AFc_Phi), [Trung Phi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_Phi), cả người Trung Âu ( [Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c), [Áo](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C3%81o)…). Số tù binh này được bố trí những cuộc nói chuyện, trao đổi ý kiến ở những giờ gọi là “lớp học” về [chủ nghĩa thực dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_th%E1%BB%B1c_d%C3%A2n). Một số sau khi trở về Tổ quốc đã chiến đấu chống Pháp để giành lại độc lập cho quê hương. [[28]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_note-source1-28)
Ngoài số tù binh là lính lê dương Pháp, QĐNDVN cũng bắt được 3091 lính bản xứ người Việt phục vụ cho Pháp (
[Quân đội Quốc gia Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Qu%E1%BB%91c_gia_Vi%E1%BB%87t_Nam)). Số tù binh này được trả tự do [, một phần trở về quê quán, phần khác lại theo Pháp tập kết vào Nam tiếp tục phục vụ và trở thành chỉ huy cao cấp trong tổ chức hậu thân là [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [Quân lực Việt Nam Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)(ví dụ như [Phạm Văn Phú](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_Ph%C3%BA)sau này trở thành thiếu tướng của Việt Nam Cộng hòa).
## Trong văn hóa đại chúng
Trận Điện Biên Phủ là nguồn cảm hứng cho nhiều nhà thơ, nhạc sĩ Việt Nam với nhiều tác phẩm nổi tiếng như các bài hát
[Hò kéo pháo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_V%C3%A2n), [Chiến thắng Điện Biên](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%97_Nhu%E1%BA%ADn), [Qua miền Tây Bắc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ti%E1%BB%83u_La)… hay bài thơ [Hoan hô Chiến sĩ Điện Biên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hoan_h%C3%B4_Chi%E1%BA%BFn_s%C4%A9_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) của nhà thơ [Tố Hữu](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%91_H%E1%BB%AFu) có những đoạn đã trở nên rất quen thuộc với từng chiến sĩ Điện Biên: *“Hoan hô chiến sĩ Điện Biên
Chiến sĩ anh hùng, đầu nung lửa sắt
56 ngày đêm khoét núi, ngủ hầm, mưa dầm, cơm vắt
Máu trộn bùn non, gan không núng, chí không mòn!
…Những bàn tay xẻ núi lăn bom
Nhất định mở đường cho xe ta lên chiến trường tiếp viện
Và những chị, những anh ngày đêm ra tiền tuyến
…Dù bom đạn xương tan thịt nát
Không sờn lòng, không tiếc tuổi xanh…”*
Điện ảnh Việt Nam có những bộ phim lấy bối cảnh trận đánh, tiêu biểu là 2 phim
[Hoa ban đỏ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_ban_%C4%91%E1%BB%8F) và [Giải phóng Điện Biên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn&action=edit&redlink=1). Điện ảnh Pháp cũng làm một bộ phim sử thi về trận đánh này.
Cuối 2011, công ty EMOBI GAMES Việt Nam đã làm một game bắn súng 3D đầu tiên của Việt Nam là
[7554](http://vi.wikipedia.org/wiki/7554) có nội dung chủ yếu mô tả về chiến dịch này.
Ngoài ra, cũng xuất hiện bộ tem “Chiến thắng Điện Biên Phủ” (1954) do họa sĩ
[Bùi Trang Chước](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%B9i_Trang_Ch%C6%B0%E1%BB%9Bc) vẽ.
## Chú thích
**Yves Beigbeder,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-1) *Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions (1940-2005)*, trang 40 **Xiaobing Li (2007).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-Xiaobing2007_2-0) *A history of the modern Chinese Army*. University Press of Kentucky. tr. 212. [ISBN](http://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0-8131-2438-7](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0-8131-2438-7). **Jane Hamilton-Merritt.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-3) *Tragic Mountains: The Hmong, the Americans, and the Secret Wars for Laos*. Đại học Indiana Press. tr. 62. [ISBN](http://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0253207568](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0253207568).
- ^
**a** **ă** [“Lịch sử Bộ Tổng tham mưu trong kháng chiến chống Pháp 1945-1954”, Ban tổng kết-biên soạn lịch sử, BTTM, 1991. Tổng kết Chiến dịch ĐBP, BTTM, tr. 799](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-BTTM_4-2) **â** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-5) [[1]](http://edition.cnn.com/SPECIALS/cold.war/episodes/11/spotlight/) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-6) [[2]](http://www.nationmultimedia.com/2007/12/08/travel/travel_30058731.php) **“** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-7) *Dienbienphu turned out to be the biggest battle of the war and ended in the French garrison being overrun*“.
Trích: Jeff Drake,
*How the U.S. Got Involved In Vietnam* [[3]](http://25thaviation.org/id766.htm)
- ^
**a** **ă** **â** **b** [George Kilpatrick Tanham, Michael A. Sheehan,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-george51_8-4) **c** *Communist revolutionary warfare: from the Vietminh to the Viet Cong trận Điện Biên Phủ*, trang 51
- ^
**a** **ă** **â** **b** **c** [James Stuart Olson,Robert Shadle,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-olson172_9-5) **d** *Historical dictionary of European imperialism*, trang 172
- ^
**a** [Pierre Asselin,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-asselin38_10-1) **ă** *A bitter peace: Washington, Hanoi, and the making of the Paris agreement*, trang 38
- ^
**a** [James Stuart Olson,Robert Shadle,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-olson1_11-1) **ă** *Historical dictionary of European imperialism*, trang 1 **Dẫn theo** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-12) [Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p), *Điện Biên Phủ Điểm hẹn lịch sử*. Chương 1: Cuộc họp ở Tỉn Keo [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-13) [SGK Lịch sử 12, bài 20](http://edu.go.vn/pages/hoc-truc-tuyen/ElearningDetail.aspx?docid=476) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-14) *Thời điểm của những sự thật*(2004), NXB CAND, (nguyên gốc: “Le Temps des Vérites” xuất bản tại Paris năm 1979), tr. 51, trích: *“Từ năm 1952, viện trợ Mỹ chiếm khoảng 80% chi phí chiến tranh ở Đông Dương”*. **Hồi ký L’Agonie de l’Indochine của Henry Navarre** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-16) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-17) [Paul Ély](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Paul_%C3%89ly&action=edit&redlink=1), *Đông Dương trong cơn lốc*, Paris, 1964, tr. 51
- ^
**a** **ă** [Điện Biên Phủ – Những điều chưa có trong lịch sử chiến tranh](http://www.tienphong.vn/Tianyon/Index.aspx?ArticleID=121574&ChannelID=13), báo Tiền Phong, 07/05/2008 **Công tác hậu cần chiến dịch Điện Biên Phủ. Tổng cục hậu cần năm 1979, tr 594** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-19) **CHIẾN THẮNG ĐIỆN BIÊN PHỦ – SỨC MẠNH CHÍNH TRỊ TINH THẦN VÀ SỨC MẠNH CỦA TRÍ TUỆ VIỆT NAM. Tác giả:** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-20) [Thượng tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng) [Hoàng Minh Thảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Minh_Th%E1%BA%A3o). **Paul Ély, Đông Dương trong cơn hấp hối, tr.163** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-21) **Hồi ký Benard Fall: Điện Biên Phủ, 1 góc địa ngục** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-22)
- ^
**a** **ă** [Điện Biên Phủ – 170 ngày đêm bị vây hãm. ERWAN BERGOT. Nhà xuất bản Công An Nhân Dân. Chương 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-DBP170_23-2) **â** **Võ Nguyên Giáp: Điện Biên Phủ, điểm hẹn lịch sử, chương 5** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-24) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-25) [“Gặp người bắt sống tướng De Castries”](http://www.nguoiduatin.vn/gap-nguoi-bat-song-tuong-de-castries-a4393.html). Báo điện tử Người đưa tin. Truy cập 14 tháng 2 năm 2015. **Lịch sử bộ đội quân y, Tập 1, NXB Quân đội nhân dân, tr. 479: Trích: “** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-26) *Tổng số thương binh trong toàn chiến dịch là 10.130 người, chia ra đợt truy kích Lai Châu 206 người, đợt hoạt động Thượng Lào 233 người, đợt chuẩn bị ĐBP 1.234 người, đợt 1 ĐBP 2.262 người, đợt 2 ĐBP 4.378 người, đợt 3 ĐBP 1.817 người. Tỉ lệ so với số quân tham chiến là 18,8%. Số thương binh nhẹ là 56,6%, thương binh vừa là 26,6%, thương binh nặng là 16,8%. Số bệnh binh là 4.189 người.*“ **Yves Beigbeder,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-27) *Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions (1940-2005)*, trang 66
- ^
**a** **ă** [“Điện Biên Phủ: Nhớ lại để suy ngẫm”](http://baodientu.chinhphu.vn/Home/Dien-Bien-Phu-Nho-lai-de-suy-ngam/20105/30662.vgp). Báo Điện tử Chính Phủ nước CHXNCN Việt Nam. Truy cập 14 tháng 2 năm 2015.
- ^
**a** [Patti Polisar,](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-patti37_29-1) **ă** *Inside France’s Dgse: The General Directorate for External Security*, các trang 35-37. **Yves Beigbeder,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-30) *Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions*, trang 63 [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-31) [http://www.vietnamplus.vn/Home/Vi-Tong-chi-huy-Chien-dich-Dien-Bien-Phu-lich-su/20118/101352.vnplus](http://www.vietnamplus.vn/Home/Vi-Tong-chi-huy-Chien-dich-Dien-Bien-Phu-lich-su/20118/101352.vnplus)
- ^
**a** [Võ Nguyên Giáp, Điện Biên Phủ Điểm hẹn lịch sử, chương 13: Đợt tiến công cuối cùng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-ReferenceA_32-1) **ă** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-33) [“The Long March”](http://www.dienbienphu.org/english/html/captivite/captivity.htm). Dienbienphu.org, Retrieved ngày 12 tháng 1 năm 2009 **Bernard Fall, Hell in a Very Small Place. The Siege of Dien Bien Phu, p. 429. New York: J.B. Lippincott Company.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-34) [ISBN 0-306-80231-7](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0306802317) **Jane Hamilton-Merritt.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7#cite_ref-JaneHam_35-0) *Tragic Mountains: The Hmong, the Americans, and the Secret Wars for Laos*. Đại học Indiana Press. tr. 62. [ISBN](http://vi.wikipedia.org/wiki/ISBN) [0253207568](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0253207568).
Nguyên văn: “General Giap’s booty included a major cache of weapons and supplies. His forces captured 11.721 French Union soldiers and released 3.290. Most of these were French nationals. The other 7.801 prisoners were unaccounted for — presumablely killed or kept as POWs. But the most important spoil of this war is his victory over the white men.”
## Tham khảo
**Tiếng Việt**
- Võ Nguyên Giáp,
*Điện Biên Phủ Điểm hẹn lịch sử* [Đại đoàn Quân Tiên Phong](http://www.quansuvn.net/index.php?topic=71.0), 470 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 1966 [Sư đoàn 304, Tập 1](http://www.quansuvn.net/index.php?topic=74.0): 1950-1954, 281 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 1980 [Sư đoàn 316, tập 1](http://www.quansuvn.net/index.php?topic=112.0): 1951-1954, 258 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, 1981 [Lịch sử sư đoàn bộ binh 312](http://www.quansuvn.net/index.php?topic=220.0)1950-2000, 372 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2001
- Pháo binh nhân dân Việt Nam: những chặng đường chiến đấu, 391 trang, Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 1982
[Lịch sử Đoàn pháo binh Anh dũng-Lữ đoàn pháo 675: 1950-2000](http://www.quansuvn.net/index.php?topic=947.0), Nhà xuất bản Quân đội Nhân dân, Hà Nội, 2000 **Tiếng Anh**
- James Stuart Olson, Robert Shadle,
[, Greenwood Publishing Group,](http://books.google.com.vn/books?id=uyqepNdgUWkC&pg=PA172&dq=%22dien+bien+phu%22#v=onepage&q=%22dien%20bien%20phu%22&f=false) *Historical dictionary of European imperialism* [1991](http://vi.wikipedia.org/wiki/1991). [ISBN 0313262578](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0313262578).
- Patti Polisar,
[, The Rosen Publishing Group, 01-09-](http://books.google.com.vn/books?id=R4Hh6DoWv1sC&pg=PA37&dq=%22dien+bien+phu%22#v=onepage&q=%22dien%20bien%20phu%22&f=false) *Inside France’s Dgse: The General Directorate for External Security* [2002](http://vi.wikipedia.org/wiki/2002). [ISBN 082393814X](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/082393814X). [Davidson, Phillip](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phillip_Davidson&action=edit&redlink=1). *Vietnam at War*. Oxford University Press, New York, 1988. [ISBN 0-19-506792-4](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0195067924) [“Dien Bein Phu”](http://www.spartacus.schoolnet.co.uk/VNdienbein.htm). Spartacus Educational. Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2006. [“Ðiên Biên Phú – The “official and history site” of the battle”](http://www.dienbienphu.org). Truy cập ngày 8 tháng 12 năm 2006. [Fall, Bernard B](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Bernard_Fall&action=edit&redlink=1). *Hell in a Very Small Place. The Siege of Dien Bien Phu*. De Capo Press, New York, 1966. [ISBN 0-306-80231-7](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0306802317) [The Fall of Dienbienphu](http://www.time.com/time/magazine/article/0,9171,860710,00.html), [Time Magazine](http://vi.wikipedia.org/wiki/Time_%28t%E1%BA%A1p_ch%C3%AD%29), [17 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/17_th%C3%A1ng_5), [1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954)edition
- Rottman, Gordon L.
*Khe Sanh (1967–1968) – Marines battle for Vietnam’s vital hilltop base*. Osprey Publishing, 2005. [ISBN 1-84176-863-4](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1841768634) [Roy, Jules](http://vi.wikipedia.org/wiki/Jules_Roy). *The Battle of Dienbienphu*. 1963. Translated from the French by Robert Baldick, 1965. Library of Congress catalog card number: 64-25121; again by [Basic Books](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Basic_Books&action=edit&redlink=1), 2002, with an Introduction by Ralph Wetterhahn
- Pierre Asselin,
[, Univ of North Carolina Press, 25-11-](http://books.google.com.vn/books?ei=QTV1T7y2IMaTiAfkuIn6Dg&hl=vi&id=srMQcRtBVrYC&q=%22dien+bien+phu%22#v=snippet&q=%22dien%20bien%20phu%22&f=false) *A bitter peace: Washington, Hanoi, and the making of the Paris agreement* [2002](http://vi.wikipedia.org/wiki/2002). [ISBN 0807854174](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0807854174).
- Yves Beigbeder,
[, Martinus Nijhoff Publishers,](http://books.google.com.vn/books?hl=vi&id=ZtaU8_z2SngC&dq=%22dien+bien+phu%22&q=%22dien+bien+phu%22#v=snippet&q=%22dien%20bien%20phu%22&f=false) *Judging War Crimes And Torture: French Justice And International Criminal Tribunals And Commissions (1940-2005)* [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006).
- Stone, David
*Dien Bien Phu 1954*. Brassey’s, 2004. [ISBN 1-85753-372-0](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/1857533720)
- George Kilpatrick Tanham, Michael A. Sheehan,
[, Greenwood Publishing Group, 30-08-](http://books.google.com.vn/books?id=FmNLrn4CQ1UC&pg=PA51&dq=%22dien+bien+phu%22#v=onepage&q=%22dien%20bien%20phu%22&f=false) *Communist revolutionary warfare: from the Vietminh to the Viet Cong* [2006](http://vi.wikipedia.org/wiki/2006). [ISBN 0275992640](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0275992640). [Windrow, Martin](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Martin_Windrow&action=edit&redlink=1) *The Last Valley*. Weidenfeld and Nicolson, 2004. [ISBN 0-306-81386-6](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0306813866)
- Pierre Asselin, 1997.
[Explorations in Southeast Asian Studies, Vol 1, No. 2](http://www.hawaii.edu/cseas/pubs/explore/v1n2-art2.html) *New Perspectives on Dien Bien Phu* **Tiếng Pháp** [Navarre, Henri](http://vi.wikipedia.org/wiki/Henri_Navarre). *Agonie de l’Indochine*1958
- Laurent Cesari «
[», Guerres mondiales et conflits contemporains 3/2003 (n° 211), p. 77-91.](http://www.cairn.info/article.php?ID_REVUE=GMCC&ID_NUMPUBLIE=GMCC_211&ID_ARTICLE=GMCC_211_0077) *Un malentendu transatlantique: les États-Unis et la bataille de Diên Biên Phû*
## Liên kết ngoài
[Trang chủ Điện Biên Phủ của cựu chiến binh Pháp](http://www.dienbienphu.org/english/) [Báo cáo sơ lược trận chiến thắng đầu tiên của chiến dịch,thư của Đại tướng Võ Nguyên Giáp gửi](http://www.archives.gov.vn/cong_bo_gioi_thieu_tl/mlnews.2006-09-19.6730628906) [Bác Hồ](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)và [Bộ Chính trị](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B_Ban_Ch%E1%BA%A5p_h%C3%A0nh_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%A3ng_C%E1%BB%99ng_s%E1%BA%A3n_Vi%E1%BB%87t_Nam). [Lịch sử lữ đoàn pháo binh 45](http://www.quansuvn.net/index.php?topic=466.0) [Memorial-Indochine.org in English](http://www.memorial-indochine.org/1_en_pourquoi.php) [An Analysis of the French Defeat at Dien Bien Phu](http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1991/BHD.htm)– Phân tích thất bại của Pháp tại Điện Biên Phủ, [Airlift’s Role at Dien Bien Phu and Khe Sanh](http://www.globalsecurity.org/military/library/report/1991/FRF.htm) [An interview with Vo Nguyen Giap](http://www.pbs.org/wgbh/peoplescentury/episodes/guerrillawars/giaptranscript.html)– Phỏng vấn tướng Giáp. [Battle of Dien Bien Phu, an article by Bernard B. Fall](http://www.historynet.com/vn/bl_battle_to_remember/) [Dien Bien Phu: A Battle Assessment](http://www.militaryhistoryonline.com/vietnam/articles/dienbienphu.aspx)by David Pennington [“Peace” in a Very Small Place: Dien Bien Phu 50 Years Later](http://www.militaryhistoryonline.com/20thcentury/articles/dienbienphu.aspx)by Bob Seals [ANAPI’s official website](http://www.anapi.asso.fr/en_Historical-context_56.htm)(National Association of Former Pows in Indochina)
### Liên kết đa phương tiện
|
|![]()
[Chiến dịch Điện Biên Phủ](http://commons.wikimedia.org/wiki/Category:Battle_of_Dien_Bien_Phu?uselang=vi)
- Phim tư liệu (video)
**(tiếng Anh)** [The News Magazine of the Screen (tháng 5 năm 1954)](http://www.dailymotion.com/video/x1ziw4_dien-bien-phu-051954) **(tiếng Anh)** [U.S. Secretary of State John Foster Dulles on the fall of Dien Bien Phu (May 7th, 1954)](http://www.dailymotion.com/video/x2082a_john-foster-dulles-on-the-fall-of-d) **(tiếng Anh)** [Dien Bien Phu Episode From Ten Thousand Day War Documetary](http://www.youtube.com/watch?v=th7tImvzutc)
- Hồi kí (video)
**(tiếng Pháp)** [Testimonial of General Giap, 50 years after the battle (May 7th, 2004)](http://www.dailymotion.com/video/x203x5_50e-anniversaire-de-dien-bien-phu) **(tiếng Pháp)** [Testimonial of General Bigeard, 50 years after the battle (May 3rd, 2004)](http://www.dailymotion.com/video/x2059h_bigeard-et-dien-bien-phu) **(tiếng Pháp)** [Testimonial of Pierre Schoendoerffer, 50 years after the battle (May 5th, 2004)](http://www.dailymotion.com/video/x204rs_dien-bien-phu-un-portrait-signe-sch) **(tiếng Pháp)** [Sample of “Dien Bien Phu”, docudrama by Schoendoerffer (1991)](http://www.dailymotion.com/video/x1zjot_dien-bien-phu-schoendoerffer)
- Báo cáo chiến tranh (Thư viện ảnh và chú thích)
**(tiếng Pháp)** [The battle of Dien Bien Phu](http://www.ecpad.fr/tag/thema_dien_bien_phu)
|
|
|
|
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Chiến dịch Điện Biên Phủ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn_Ph%E1%BB%A7) [Những trận đánh lớn trong lịch sử](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Nh%E1%BB%AFng_tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_l%E1%BB%9Bn_trong_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD) [Lịch sử Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Ph%C3%A1p) [Sự kiện lịch sử Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Trận đánh và chiến dịch trong Chiến tranh Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_v%C3%A0_chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_trong_Chi%E1%BA%BFn_tranh_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) [Trận đánh liên quan tới Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Ph%C3%A1p) [Trận đánh liên quan tới Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Phong trào độc lập Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Phong_tr%C3%A0o_%C4%91%E1%BB%99c_l%E1%BA%ADp_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Xung đột năm 1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Xung_%C4%91%E1%BB%99t_n%C4%83m_1954) [Trận đánh liên quan tới Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%E1%BA%ADn_%C4%91%C3%A1nh_li%C3%AAn_quan_t%E1%BB%9Bi_Hoa_K%E1%BB%B3) [Điện Biên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90i%E1%BB%87n_Bi%C3%AAn)
# Quân chủng Hải quân Việt Nam
[Hải quân Việt Nam (định hướng)](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam_%28%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng%29).
|
|Hải quân Nhân dân Việt Nam
|
|
Hải kỳ.
|Hoạt động||
|![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam)
- 127 tàu chiến
- 6 tàu ngầm
- 58 máy bay
**Lướt sóng ra khơi** *Sáng tác: Nhạc sỹ Thế Dương* [Chiến tranh Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Chiến tranh biên giới Tây Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_ph%E1%BA%A3n_c%C3%B4ng_bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi_T%C3%A2y-Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Hải chiến Trường Sa 1988](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BA%A3i_chi%E1%BA%BFn_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa_1988) **khen thưởng:** ![ Vietnam People's Navy insignia.png](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Vietnam_People%27s_Navy_insignia.png/80px-Vietnam_People%27s_Navy_insignia.png)
![ Vietnam People's Navy insignia.png](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d8/Vietnam_People%27s_Navy_insignia.png/80px-Vietnam_People%27s_Navy_insignia.png)
![ Anchor Navy.jpg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Anchor_Navy.jpg/80px-Anchor_Navy.jpg)
![ Anchor Navy.jpg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/4/42/Anchor_Navy.jpg/80px-Anchor_Navy.jpg)
**Quân chủng Hải quân, Quân đội Nhân dân Việt Nam** còn gọi là **Hải quân Nhân dân Việt Nam**, là một [quân chủng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng) thuộc [Bộ Quốc phòng Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) có nhiệm vụ tổ chức, chỉ huy, quản lý, xây dựng quân đội bảo vệ vùng biển và thềm lục địa Việt Nam. Cơ quan chỉ huy là Bộ Tư lệnh Hải quân.
Hải quân Nhân dân Việt Nam có các binh chủng tàu mặt nước,
[Hải quân đánh bộ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn), [Tên lửa-Pháo bờ biển](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa-Ph%C3%A1o_b%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1), [Không quân Hải quân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n&action=edit&redlink=1), tàu ngầm… nhưng không tổ chức bộ tư lệnh riêng. Bao gồm các cấp đơn vị: hải đoàn, hải đội, binh đoàn Hải quân đánh bộ, các binh đoàn bộ đội chuyên môn, các đơn vị bảo đảm phục vụ ra đa, thông tin, kỹ thuật, hậu cần….
## Mục lục
[1 Lịch sử hình thành](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#L.E1.BB.8Bch_s.E1.BB.AD_h.C3.ACnh_th.C3.A0nh) [2 Lãnh đạo hiện nay](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#L.C3.A3nh_.C4.91.E1.BA.A1o_hi.E1.BB.87n_nay) [3 Tổ chức Đảng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#T.E1.BB.95_ch.E1.BB.A9c_.C4.90.E1.BA.A3ng) [4 Tổ chức chính quyền](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#T.E1.BB.95_ch.E1.BB.A9c_ch.C3.ADnh_quy.E1.BB.81n) [5 Tổ chức chung](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#T.E1.BB.95_ch.E1.BB.A9c_chung_2) [6 Quân hàm Hải quân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Qu.C3.A2n_h.C3.A0m_H.E1.BA.A3i_qu.C3.A2n_Vi.E1.BB.87t_Nam) [7 Tư lệnh qua các thời kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#T.C6.B0_l.E1.BB.87nh_qua_c.C3.A1c_th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3) [8 Chính ủy qua các thời kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Ch.C3.ADnh_.E1.BB.A7y_qua_c.C3.A1c_th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3) [9 Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng qua các thời kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Ph.C3.B3_T.C6.B0_l.E1.BB.87nh_ki.C3.AAm_Tham_m.C6.B0u_tr.C6.B0.E1.BB.9Fng_qua_c.C3.A1c_th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3) [10 Phó Tư lệnh qua các thời kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Ph.C3.B3_T.C6.B0_l.E1.BB.87nh_qua_c.C3.A1c_th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3) [11 Phó Chính ủy qua các thời kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Ph.C3.B3_Ch.C3.ADnh_.E1.BB.A7y_qua_c.C3.A1c_th.E1.BB.9Di_k.E1.BB.B3) [12 Các tướng lĩnh khác](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#C.C3.A1c_t.C6.B0.E1.BB.9Bng_l.C4.A9nh_kh.C3.A1c) [13 Trang bị](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Trang_b.E1.BB.8B) [14 Phong tặng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Phong_t.E1.BA.B7ng) [15 Tài liệu tham khảo](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#T.C3.A0i_li.E1.BB.87u_tham_kh.E1.BA.A3o) [16 Chú thích](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Ch.C3.BA_th.C3.ADch) [17 Liên kết ngoài](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#Li.C3.AAn_k.E1.BA.BFt_ngo.C3.A0i)
## Lịch sử hình thành
- Hải quân Nhân dân Việt Nam lấy ngày
[7 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_5)năm [1955](http://vi.wikipedia.org/wiki/1955), ngày thành lập **Cục Phòng thủ bờ biển**thuộc [Bộ Quốc phòng](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29)làm ngày thành lập hải quân. Còn ngày truyền thống là ngày [5 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_8)năm 1964, ngày đánh trả thành công [chiến dịch Mũi Tên Xuyên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_M%C5%A9i_T%C3%AAn_Xuy%C3%AAn)– cuộc tập kích đầu tiên bằng không quân của [Mỹ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3)vào [miền Bắc Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mi%E1%BB%81n_B%E1%BA%AFc_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-1) . [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-2)
- Ngày
[19 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/19_th%C3%A1ng_7)năm [1946](http://vi.wikipedia.org/wiki/1946), Quyền Chủ tịch nước Việt Nam Dân chủ Cộng hòa [Huỳnh Thúc Kháng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%E1%BB%B3nh_Th%C3%BAc_Kh%C3%A1ng)đã ký Quyết định thành lập Hải quân Việt Nam. Tiếp đó, ngày [10 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_9)năm đó, Chủ tịch Quân sự Ủy viên Hội [Võ Nguyên Giáp](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p)ký nghị định đặt cơ quan chỉ huy hải quân là hải đoàn do một hải đoàn trưởng phụ trách. Tuy nhiên đến đầu năm 1947, xét thấy không thể duy trì lực lượng hải quân, Việt Minh đã tháo gỡ máy móc, vũ khí, thiết bị và đánh đắm tàu để không lọt vào tay quân [Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p).
- Ngày
[8 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/8_th%C3%A1ng_3)năm [1949](http://vi.wikipedia.org/wiki/1949), thành lập Ban nghiên cứu thủy quân thuộc Bộ tổng Tham mưu. Ban này vừa làm nhiệm vụ nghiên cứu vừa làm nhiệm vụ huấn luyện chiến đấu. Khoảng 100 người tổ chức thành đội 71 được cử sang [đảo Hải Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_H%E1%BA%A3i_Nam)(Trung Quốc) huấn luyện về thủy quân trong thời gian 6 tháng. Tuy nhiên ban bị giải thể năm 1951.
- Ngày
[24 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_8)năm [1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954), thành lập hai thủy đội Sông Lô và Bạch Đằng.
- Tháng 4 năm 1955, Bộ Quốc phòng thành lập Trường huấn luyện bờ biển và ngay tháng sau thành lập
**Cục Phòng thủ bờ biển**, đánh dấu sự ra đời của Hải quân Nhân dân Việt Nam.
- Ngày
[24 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/24_th%C3%A1ng_1)năm [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959), Cục Phòng thủ bờ biển chuyển đổi thành **Cục Hải quân**trực thuộc [Bộ Quốc phòng](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) .Tổ chức biên chế của [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-3) **Cục Hải quân**gồm 5 phòng (Tham mưu, Chính trị, Hậu cần, công trình và Đo đạc biển); 5 đơn vị trực thuộc: Trường Huấn luyện bờ biển (đổi thành Trường Huấn luyện hải quân), Đoàn 130, Đoàn 135, tiểu đoàn công binh 145 và Xưởng 46. Đây cũng là ngày truyền thống của Cục Chính trị, Bộ Tham mưu và Cục Hậu cần Quân chủng Hải quân ngày nay.
- Ngày
[20 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/20_th%C3%A1ng_4)năm [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959), thành lập Đảng bộ Cục Hải quân trực thuộc và đặt dưới sự lãnh đạo trực tiếp của Tổng Quân ủy. [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-4)
- Ngày
[18 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/18_th%C3%A1ng_5)năm [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959), thành lập Đoàn 135 (sau này đổi thành 140), đơn vị tàu tuần tiễu.
- Ngày
[3 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_8)năm [1961](http://vi.wikipedia.org/wiki/1961), thành lập căn cứ Hải quân I và căn cứ Hải quân II [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-5)
- Ngày
[23 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_10)năm [1961](http://vi.wikipedia.org/wiki/1961), thành lập Đoàn 759 (Đoàn Vận tải Quân sự đường biển nay là [Lữ đoàn 125](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%AF_%C4%91o%C3%A0n_125_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)) [[6]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-6)
- Ngày
[3 tháng 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_1)năm [1964](http://vi.wikipedia.org/wiki/1964), **Cục Hải quân**đổi tên thành **Bộ Tư lệnh Hải quân** [[7]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-7)
- Ngày
[13 tháng 4](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_4)năm [1966](http://vi.wikipedia.org/wiki/1966), thành lập Đoàn 126 (Đoàn Đặc công Hải quân nay là [Lữ đoàn 126](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%AF_%C4%91o%C3%A0n_126_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit&redlink=1))
- Ngày
[6 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/6_th%C3%A1ng_5)năm [1970](http://vi.wikipedia.org/wiki/1970), tách Cục Hậu cần thành Cục Hậu cần và Cục Kỹ thuật [[8]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-8)
- Ngày
[5 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_9)năm [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975), sát nhập Trung đoàn 126, Trung đoàn 46 thành Lữ đoàn 126 Hải quân đánh bộ [[9]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-9)
- Ngày
[13 tháng 9](http://vi.wikipedia.org/wiki/13_th%C3%A1ng_9)năm [1975](http://vi.wikipedia.org/wiki/1975), tổ chức các đơn vị phòng thủ đảo.
- Ngày
[26 tháng 10](http://vi.wikipedia.org/wiki/26_th%C3%A1ng_10)năm 1975, Bộ Quốc phòng ra Quyết định số 141/QĐ-QP thành lập 5 vùng duyên hải thuộc Bộ Tư lệnh hải quân.
- Năm 1978 giải thể vùng 2 và đổi tên vùng duyên hải thành vùng hải quân.
- Ngày
[5 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/5_th%C3%A1ng_7)năm [1978](http://vi.wikipedia.org/wiki/1978), thành lập Trung đoàn 147 Hải quân đánh bộ nay là [Lữ đoàn 147](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%AF_%C4%91o%C3%A0n_147_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit&redlink=1) [[10]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-10)
- Ngày
[23 tháng 6](http://vi.wikipedia.org/wiki/23_th%C3%A1ng_6)năm [1979](http://vi.wikipedia.org/wiki/1979), thành lập Tiểu đoàn Tên lửa 679 trực thuộc Bộ Tư lệnh Hải quân (nay là [Lữ đoàn 679](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%E1%BB%AF_%C4%91o%C3%A0n_679_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam&action=edit&redlink=1)) [[11]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-11)
- Ngày
[14 tháng 3](http://vi.wikipedia.org/wiki/14_th%C3%A1ng_3)năm [1988](http://vi.wikipedia.org/wiki/1988), Hải quân Nhân dân Việt Nam đụng độ với Hải quân Trung Quốc tại đảo Gạc Ma, Cô Lin và Len Đao.
- Ngày
[31 tháng 8](http://vi.wikipedia.org/wiki/31_th%C3%A1ng_8)năm [1998](http://vi.wikipedia.org/wiki/1998), lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam làm lễ ra mắt.
- Tháng 11 năm 2008, lực lượng Cảnh sát biển Việt Nam trở thành một lực lượng độc lập với Hải quân Nhân dân Việt Nam.
- Ngày 14 tháng 1 năm 2011, Bộ Quốc phòng ra Quyết định nâng cấp Bộ Chỉ huy Vùng Hải quân lên thành Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân
[[12]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-12)
- Ngày
[3 tháng 7](http://vi.wikipedia.org/wiki/3_th%C3%A1ng_7)năm 2013, thành lập Lữ đoàn Không quân hải quân 954, hình thành lực lượng không lực hải quân đầu tiên . [[13]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-13)
## Lãnh đạo hiện nay
|TT||Chức vụ||Họ tên||Đảm nhiệm||Chức vụ trước||Ghi chú|
|1||
| ![ Vietnam People's Navy Admiral Left.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/e/ec/Vietnam_People%27s_Navy_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Admiral Left.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/e/ec/Vietnam_People%27s_Navy_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Admiral_Left.jpg)
[Nguyễn Văn Hiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Hi%E1%BA%BFn) [2004](http://vi.wikipedia.org/wiki/2004) ![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
[Đinh Gia Thật](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90inh_Gia_Th%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) [2012](http://vi.wikipedia.org/wiki/2012) ![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
[Phạm Hoài Nam](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ho%C3%A0i_Nam&action=edit&redlink=1) [2014](http://vi.wikipedia.org/wiki/2014) [Vùng 4 Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B9ng_4_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) ![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
[Nguyễn Viết Nhiên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Vi%E1%BA%BFt_Nhi%C3%AAn) [2009](http://vi.wikipedia.org/wiki/2009) ![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
[Nguyễn Văn Ninh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Ninh) [2010](http://vi.wikipedia.org/wiki/2010) ![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
[Lê Minh Thành](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%AA_Minh_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1) ![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
[Phạm Xuân Điệp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Xu%C3%A2n_%C4%90i%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1) [2014](http://vi.wikipedia.org/wiki/2014) [Vùng 2 Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B9ng_2_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) ![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
![ Vietnam People's Navy Rear Admiral Left.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/vi/thumb/c/ca/Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg/60px-Vietnam_People%27s_Navy_Rear_Admiral_Left.jpg)
[Nguyễn Ngọc Tương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ng%E1%BB%8Dc_T%C6%B0%C6%A1ng)
## Tổ chức Đảng
### Tổ chức chung
Năm 2006, thực hiện chế độ Chính ủy, Chính trị viên trong Quân đội. Theo đó Đảng bộ trong Quân chủng Hải quân bao gồm:
- Đảng bộ Quân chủng Hải quân là cao nhất.
- Đảng bộ các Cục chuyên ngành, Vùng Hải quân, Học viện Hải quân, các Lữ đoàn thuộc Quân chủng Hải quân (tương đường Trung đoàn)
- Đảng bộ các đơn vị cơ sở trực thuộc các Vũng Hải quân, Lữ đoàn (tương đương Tiểu đoàn, Trung đoàn)
- Chi bộ trực thuộc các đơn vị cơ sở gồm các Phòng, ban chức năng (tương đương Đại đội)
### Đảng ủy Tổng cục Chính trị
- Bí thư: Chính ủy Quân chủng Hải quân
- Phó Bí thư: Tư lệnh Quân chủng Hải quân
**Ban Thường vụ**
- Ủy viên Thường vụ: Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
- Ủy viên Thường vụ: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Ủy viên Thường vụ: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
**Ban Chấp hành Đảng bộ**
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Tư lệnh Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Phó Chính ủy Quân chủng Hải quân
- Đảng ủy viên: Cục trưởng Cục Chính trị
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 1 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 2 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 3 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 4 Hải quân
- Đảng ủy viên: Tư lệnh Vùng 5 Hải quân
- Đảng ủy viên: Giám đốc Học viện Hải quân
- Đảng ủy viên: Tổng Giám đốc Tổng Công ty Tân cảng Sài Gòn
## Tổ chức chính quyền
### Cơ quan trực thuộc
- Văn phòng
- Thanh tra
- UBKT Đảng
- Phòng Tài chính
- Phòng Khoa học Quân sự
- Phòng Thông tin
- Phòng Đối ngoại
- Phòng Điều tra hình sự
- Phòng Cứu hộ cứu nạn
- Phòng Thi hành Án
- Phòng Đăng kiểm
- Phòng Kinh tế
**Bộ Tham mưu** Thành lập: Ngày [[14]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-14) [24](http://vi.wikipedia.org/wiki/24)/ [1](http://vi.wikipedia.org/wiki/1)/ [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959)(56 năm, 101 ngày) **Cục Chính trị** Thành lập: Ngày [[15]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-15) [24](http://vi.wikipedia.org/wiki/24)/ [1](http://vi.wikipedia.org/wiki/1)/ [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959)(56 năm, 101 ngày) **Cục Hậu cần** Thành lập: Ngày [[16]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-16) [24](http://vi.wikipedia.org/wiki/24)/ [1](http://vi.wikipedia.org/wiki/1)/ [1959](http://vi.wikipedia.org/wiki/1959)(56 năm, 101 ngày) **Cục Kỹ thuật** Thành lập: Ngày [[17]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-17) [6](http://vi.wikipedia.org/wiki/6)/ [5](http://vi.wikipedia.org/wiki/5)/ [1970](http://vi.wikipedia.org/wiki/1970)(44 năm, 364 ngày
### Đơn vị trực thuộc Quân chủng
**Bộ Tư lệnh Vùng 1** **Bộ Tư lệnh Vùng 2** **Bộ Tư lệnh Vùng 3** **Bộ Tư lệnh Vùng 4** **Bộ Tư lệnh Vùng 5** [Học viện Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29)
- Lữ đoàn Không quân 954
[[18]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-18)
- Lữ đoàn Đánh bộ 147
Thành lập: [[19]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-19) [5](http://vi.wikipedia.org/wiki/5)/ [7](http://vi.wikipedia.org/wiki/7)/ [1978](http://vi.wikipedia.org/wiki/1978)(36 năm, 304 ngày)
- Lữ đoàn Đánh bộ 101
[[20]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-20) [Lữ đoàn Vận tải 125](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%AF_%C4%91o%C3%A0n_125_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) Thành lập: [[21]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-21) [23](http://vi.wikipedia.org/wiki/23)/ [10](http://vi.wikipedia.org/wiki/10)/ [1961](http://vi.wikipedia.org/wiki/1961)(53 năm, 194 ngày)
- Lữ đoàn Đặc công126
Thành lập: [[22]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-22) [13](http://vi.wikipedia.org/wiki/13)/ [4](http://vi.wikipedia.org/wiki/4)/ [1966](http://vi.wikipedia.org/wiki/1966)(49 năm, 22 ngày)
- Lữ đoàn Tàu ngầm 189
[[23]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-23)
- Lữ đoàn Công binh 83
[[24]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-24)
- Lữ đoàn Thông tin 602
[[25]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-25)
- Hải đoàn 128
[[26]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-26)
- Hải đoàn 129
[[27]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-27)
- Trường Trung cấp kỹ thuật
[[28]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-28)
- Viện Kỹ thuật Hải quân
[[29]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-29)
- Viện Y học Hải quân
[[30]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-30)
- Trung tâm Quan trắc và Phân tích Môi trường biển (Thành lập 18/6/1997)
- Trung tâm Ra đa cảnh giới biển tầm xa (Thành lập 28/7/1997)
[Tổng Công ty Tân cảng Sài gòn](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A2n_C%E1%BA%A3ng_S%C3%A0i_G%C3%B2n) [[31]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-31)
### Đơn vị cơ sở trực thuộc Cục
- Tiểu đoàn Phòng hóa 20, Bộ Tham mưu
- Tiểu đoàn Vệ binh, Bộ Tham mưu
- Tiểu đoàn Trinh sát, Bộ Tham mưu
- Báo Quân chủng, Cục Chính trị
- Bảo tàng Quân chủng, Cục Chính trị
- Xưởng In, Cục Chính trị
- Bệnh viện quân y 87, Cục Hậu cần
[[32]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-32)
- Kho K700, Cuc Hậu cần
[[33]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-33)
- Kho Xăng dầu, Cục Hậu cần
[[34]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-34)
- Kho K711, Cục Hậu cần
[[35]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-:0-35)
- Kho K710, Cục Kỹ thuật
[[35]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-:0-35)
- Kho K714, Cục Kỹ thuật
[[36]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-36)
- Kho K858, Cục Kỹ thuật
[[37]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-37)
- Nhà máy X46, Cục Kỹ thuật
[[38]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-38)
- Nhà máy X48, Cục Kỹ thuật
[[39]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-39)
- Nhà máy X50, Cục Kỹ thuật
[[40]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-40)
- Nhà máy X51, Cục Kỹ thuật
[[41]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-41)
- Nhà máy X52, Cục Kỹ thuật
[[42]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-42)
- Nhà máy X55, Cục Kỹ thuật
[[43]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-43)
- Nhà máy X56, Cục Kỹ thuật
[[44]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-44)
- Nhà máy X70, Cục Kỹ thuật
[[45]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-45)
## Tổ chức chung
Tổ chức Hải quân Nhân dân Việt Nam từ cao đến thấp như sau:
**Bộ Tư lệnh Hải quân**trực thuộc Bộ Quốc phòng **Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân**(1, 2, 3, 4, 5) **Lữ đoàn Hải quân**(tương đương với Trung đoàn Hải quân)
- Hải đoàn (tương đương với Tiểu đoàn Hải quân)
- Hải đội
## Quân hàm Hải quân Việt Nam
- Trước năm 1981, quân hàm cấp tướng của quân chủng hải quân chưa có tên gọi riêng. Từ năm 1981, quân hàm các cấp tướng trong hải quân mới có tên gọi riêng, theo cách gọi của Liên Xô: Đô đốc (tương đương
[Thượng tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)), Phó Đô đốc (tương đương [Trung tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)), Chuẩn Đô đốc (tương đương [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)), được quy định lần đầu tiên trong Luật sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam ban hành ngày 31 tháng 12 năm 1981. Về phù hiệu và cấp hiệu quân hàm xem bài [Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam).
- Trong lịch sử Hải quân Nhân dân Việt Nam chỉ mới có 2 sĩ quan Hải quân lên tới cấp Đô đốc là
[Giáp Văn Cương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1p_V%C4%83n_C%C6%B0%C6%A1ng)(phong năm 1988) và [Nguyễn Văn Hiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Hi%E1%BA%BFn)(phong năm 2011). Theo Luật sĩ quan Quân đội Nhân dân Việt Nam (2014) thì Phó Đô đốc tương đương Trung tướng là bậc quân hàm cao nhất của quân nhân giữ chức vụ Tư lệnh và chính ủy Quân chủng Hải quân Việt Nam. Chỉ phong Đô đốc hải quân khi là Thứ trưởng quốc phòng, Phó tổng tham mưu trưởng,Phó chủ nhiệm Tổng cục chính trị kiêm nhiệm. [[46]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-46)
## Tư lệnh qua các thời kỳ
|STT||Họ tên
|
Năm sinh-năm mất
|Thời gian đảm nhiệm||Cấp bậc tại nhiệm||Chức vụ cuối cùng||Ghi chú|
|1||
||1964-1964||
|[Học viện Quân sự](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_%C4%90%C3%A0_L%E1%BA%A1t) [Nguyễn Bá Phát](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%C3%A1_Ph%C3%A1t) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)(1964) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1974) [Bộ Thủy sản](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%E1%BB%A7y_s%E1%BA%A3n_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29&action=edit&redlink=1) [Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh_h%C3%B9ng_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_nh%C3%A2n_d%C3%A2n)(2010) [Đoàn Bá Khánh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_B%C3%A1_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)(1973) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1975) [Nguyễn Bá Phát](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_B%C3%A1_Ph%C3%A1t) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1974) [Bộ Thủy sản](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Th%E1%BB%A7y_s%E1%BA%A3n_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29&action=edit&redlink=1) [Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh_h%C3%B9ng_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_nh%C3%A2n_d%C3%A2n)(2010) [Giáp Văn Cương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1p_V%C4%83n_C%C6%B0%C6%A1ng) [Trung tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1980) [Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh_h%C3%B9ng_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_nh%C3%A2n_d%C3%A2n)(2010) [Đoàn Bá Khánh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_B%C3%A1_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1975) [Giáp Văn Cương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1p_V%C4%83n_C%C6%B0%C6%A1ng) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1980) [Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1988) [Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh_h%C3%B9ng_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_nh%C3%A2n_d%C3%A2n)(2010) [Hoàng Hữu Thái](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_H%E1%BB%AFu_Th%C3%A1i&action=edit&redlink=1) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1990) [Mai Xuân Vĩnh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mai_Xu%C3%A2n_V%C4%A9nh&action=edit&redlink=1) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1994) [Võ Nhân Huân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B5_Nh%C3%A2n_Hu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)
(1946-1999)
[Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1999) [Đỗ Xuân Công](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BB%97_Xu%C3%A2n_C%C3%B4ng) [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1998) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2002) [Nguyễn Văn Hiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Hi%E1%BA%BFn) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2004) [Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2011) [Thứ trưởng Bộ Quốc phòng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%A9_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_Vi%E1%BB%87t_Nam)(2011-nay)
## Chính ủy qua các thời kỳ
|STT||Họ tên
|
Năm sinh-năm mất
|Thời gian đảm nhiệm||Cấp bậc tại nhiệm||Chức vụ cuối cùng||Ghi chú|
|1||
||1964-1966||
|[Học viện Quân sự](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_L%E1%BB%A5c_qu%C3%A2n_%C4%90%C3%A0_L%E1%BA%A1t) [Hoàng Trà](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Tr%C3%A0) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)(1974) [Đoàn Phụng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_Ph%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)(1961) [Lương Tuấn Khang](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_Tu%E1%BA%A5n_Khang&action=edit&redlink=1) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)(1966) [Quân khu Tả ngạn](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Qu%C3%A2n_khu_T%E1%BA%A3_ng%E1%BA%A1n&action=edit&redlink=1) [Hoàng Trà](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Tr%C3%A0) [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)(1974) [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)(1974), Phó Chủ nhiệm Chính trị [Tổng cục Hậu cần](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_H%E1%BA%ADu_c%E1%BA%A7n,_B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) [Trần Văn Giang](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Giang&action=edit&redlink=1) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)(1974) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1980), Phó Tư lệnh Chính trị Quân chủng [Hoàng Trà](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ho%C3%A0ng_Tr%C3%A0) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1974) [Tổng cục Hậu cần](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_H%E1%BA%ADu_c%E1%BA%A7n,_B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) [Trần Văn Giang](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_V%C4%83n_Giang&action=edit&redlink=1) [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1980) [Lê Văn Xuân](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%C3%AA_V%C4%83n_Xu%C3%A2n) [Chuẩn đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1984) [Phó đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1992) [Võ Nhân Huân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=V%C3%B5_Nh%C3%A2n_Hu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)
(1946-1999)
[Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)(1995) [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1999) [Nguyễn Văn Tình](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_T%C3%ACnh) [Chuẩn đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2001) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2004) [Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh_h%C3%B9ng_l%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_v%C5%A9_trang_nh%C3%A2n_d%C3%A2n)(1969) [Trần Thanh Huyền](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Thanh_Huy%E1%BB%81n) [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2006) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2010) [Đinh Gia Thật](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90inh_Gia_Th%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2011)
## Phó Tư lệnh kiêm Tham mưu trưởng qua các thời kỳ
|STT||Họ tên
|
Năm sinh-năm mất
|Thời gian đảm nhiệm||Cấp bậc tại nhiệm||Chức vụ cuối cùng||Ghi chú|
|1||
||1964-1967||
|[Trung tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)(1986), Phó Chủ nhiệm [Tổng cục Kỹ thuật](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A5c_K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt,_B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29) **(** [Nguyễn Xáng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_X%C3%A1ng&action=edit&redlink=1) [Dũng Mã](http://vi.wikipedia.org/wiki/D%C5%A9ng_M%C3%A3)) [Thượng tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C3%A1)(1966) [Thiếu tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thi%E1%BA%BFu_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)(1984), Cục trưởng Cục Kế hoạch huấn luyện, [Học viện Quân sự cao cấp](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%8Dc_vi%E1%BB%87n_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Đoàn Bá Khánh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90o%C3%A0n_B%C3%A1_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1) [Thượng tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C3%A1)(1970) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1975), Tư lệnh Quân chủng [Nguyễn Dưỡng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_D%C6%B0%E1%BB%A1ng&action=edit&redlink=1) [Thượng tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%C3%A1)(1970) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1)(1974) [Thiếu tướng Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1980), Phó tư lệnh Quân chủng [Hoàng Hữu Thái](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ho%C3%A0ng_H%E1%BB%AFu_Th%C3%A1i&action=edit&redlink=1) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c), Tư lệnh Quân chủng [Mai Xuân Vĩnh](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mai_Xu%C3%A2n_V%C4%A9nh&action=edit&redlink=1) [Chuẩn đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1984) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c), Tư lệnh Quân chủng [Trương Tải](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Trần Quang Khuê](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BA%A7n_Quang_Khu%C3%AA) [Đại tá](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1) [Chuẩn đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c) [Trung tướng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_t%C6%B0%E1%BB%9Bng)(2008), Phó tổng tham mưu trưởng [Nguyễn Văn Hiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Hi%E1%BA%BFn) [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2000) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2004), [Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2011), Tư lệnh Quân chủng [Phạm Ngọc Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_Ng%E1%BB%8Dc_Minh) [Chuẩn đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2007) [Phó Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2012) [Phó Tổng Tham mưu trưởng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%B3_T%E1%BB%95ng_Tham_m%C6%B0u_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)(2013-) [Phạm Hoài Nam](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Ho%C3%A0i_Nam&action=edit&redlink=1) [2013](http://vi.wikipedia.org/wiki/2013)-nay [Chuẩn đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2014) [Vùng 4 Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B9ng_4_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)
## Phó Tư lệnh qua các thời kỳ
- 1980-1990,
[Nguyễn Dưỡng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_D%C6%B0%E1%BB%A1ng&action=edit&redlink=1)(sinh 1928), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1980)
- 2004-2010,
[Phan Khuê Tảo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Phan_Khu%C3%AA_T%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1), Thiếu tướng (2002), nguyên Tư lệnh [Quân đoàn 1](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91o%C3%A0n_1,_Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam)(2002-2004) [Lê Văn Đạo](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%AA_V%C4%83n_%C4%90%E1%BA%A1o&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2006)
- 2008-2012,
[Trần Đình Xuyên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_%C4%90%C3%ACnh_Xuy%C3%AAn&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2008)
- 2009-nay,
[Nguyễn Viết Nhiên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Vi%E1%BA%BFt_Nhi%C3%AAn)(1957-), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2009)
- 2010-nay,
[Nguyễn Văn Ninh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Ninh), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2010)
- 2014-nay,
[Phạm Xuân Điệp](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A1m_Xu%C3%A2n_%C4%90i%E1%BB%87p&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2012), nguyên Tư lệnh [Vùng 2 Hải quân](http://vi.wikipedia.org/wiki/V%C3%B9ng_2_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Lê Minh Thành](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%AA_Minh_Th%C3%A0nh&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(2012)
## Phó Chính ủy qua các thời kỳ
- 2008-,
[Nguyễn Cộng Hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_C%E1%BB%99ng_H%C3%B2a), Chuẩn Đô đốc (1.2008), nguyên Chủ nhiệm Chính trị Quân chủng Hải quân [Nguyễn Ngọc Tương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nguy%E1%BB%85n_Ng%E1%BB%8Dc_T%C6%B0%C6%A1ng), Chuẩn Đô đốc,
## Các tướng lĩnh khác
[Đặng Minh Hải](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%B7ng_Minh_H%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1), Chuẩn Đô đốc, Cục trưởng Cục Chính trị, Quân chủng Hải quân [Phạm Văn Sơn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%E1%BA%A1m_V%C4%83n_S%C6%A1n), Chuẩn Đô đốc, Phó Cục trưởng Cục Chính trị, Quân chủng Hải quân [Đỗ Viết Cường](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%97_Vi%E1%BA%BFt_C%C6%B0%E1%BB%9Dng&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c)(1.2008), nguyên Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân [Nguyễn Đức Nho](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_%C4%90%E1%BB%A9c_Nho&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c), Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân [Nguyễn Thế Ân](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_Th%E1%BA%BF_%C3%82n&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c), Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân [Đỗ Minh Thái](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%97_Minh_Th%C3%A1i&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c), Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân [Lê Bá Sổ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=L%C3%AA_B%C3%A1_S%E1%BB%95&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c), Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân [Nguyễn Văn Kiệm](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Nguy%E1%BB%85n_V%C4%83n_Ki%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1), [Chuẩn Đô đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chu%E1%BA%A9n_%C4%90%C3%B4_%C4%91%E1%BB%91c), Phó Tham mưu trưởng Quân chủng Hải quân
## Trang bị
### Tàu chiến
|Hình ảnh||Nước SX||Tên||Số lượng||Trọng tải||Dài x Ngang
|
x Mớn nước
|Động cơ||Chân vịt||Công suất||Vận tốc||Tầm hoạt động||Thủy thủ đoàn||Phiên bản||Ghi chú|
|
|
|
|![]()
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Kilo 636MV](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_ng%E1%BA%A7m_l%E1%BB%9Bp_Kilo)
điện
HQ-182 Hà Nội, HQ-183 TP Hồ Chí Minh, HQ-184 Hải Phòng, HQ-185 Đà Nẵng, HQ-186 Khánh Hòa, HQ-187 Bà Rịa Vũng Tàu
[Tàu hộ tống](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng) ![ HQ-011 frigate Da Nang, CC.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/HQ-011_frigate_Da_Nang%2C_CC.jpg/200px-HQ-011_frigate_Da_Nang%2C_CC.jpg)
![ HQ-011 frigate Da Nang, CC.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/32/HQ-011_frigate_Da_Nang%2C_CC.jpg/200px-HQ-011_frigate_Da_Nang%2C_CC.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Gepard 3.9](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_h%E1%BB%99_v%E1%BB%87_Gepard) [[47]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-47)
HQ-011 Đinh Tiên Hoàng, HQ-012 Lý Thái Tổ
![ Hasanuddin-2.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Hasanuddin-2.jpg/200px-Hasanuddin-2.jpg)
![ Hasanuddin-2.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3d/Hasanuddin-2.jpg/200px-Hasanuddin-2.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/20/Flag_of_the_Netherlands.svg/22px-Flag_of_the_Netherlands.svg.png)
[Hà Lan](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_Lan) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Sigma 9814](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_h%E1%BB%99_v%E1%BB%87_l%E1%BB%9Bp_Sigma&action=edit&redlink=1) [[48]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-48) [[49]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-49) ![ SKRpr159(DN-ST-84-01631).jpg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/SKRpr159%28DN-ST-84-01631%29.jpg/200px-SKRpr159%28DN-ST-84-01631%29.jpg)
![ SKRpr159(DN-ST-84-01631).jpg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/16/SKRpr159%28DN-ST-84-01631%29.jpg/200px-SKRpr159%28DN-ST-84-01631%29.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Petya II](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng_Petya) [CODOG](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=CODOG&action=edit&redlink=1)ba trục
HQ-13, HQ-15, HQ-17
![ SKRpr159(DN-SC-86-01985).jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/SKRpr159%28DN-SC-86-01985%29.jpg/200px-SKRpr159%28DN-SC-86-01985%29.jpg)
![ SKRpr159(DN-SC-86-01985).jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/99/SKRpr159%28DN-SC-86-01985%29.jpg/200px-SKRpr159%28DN-SC-86-01985%29.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Petya III](http://vi.wikipedia.org/wiki/L%E1%BB%9Bp_t%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng_Petya) [CODOG](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=CODOG&action=edit&redlink=1)ba trục
HQ-09, HQ-11 (HQ-11 có thêm pháo phòng không AA: 2 cặp 37mm và 2 cặp 23mm)
[Tàu tên lửa tốc độ cao](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_t%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_t%E1%BB%91c_%C4%91%E1%BB%99_cao&action=edit&redlink=1) ![ Ght.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Ght.jpg/200px-Ght.jpg)
![ Ght.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/9/92/Ght.jpg/200px-Ght.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [BPS-500](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng_l%E1%BB%9Bp_Pauk)
HQ-381
![ Taratul I Viet Nam.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Taratul_I_Viet_Nam.jpg/200px-Taratul_I_Viet_Nam.jpg)
![ Taratul I Viet Nam.jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/8e/Taratul_I_Viet_Nam.jpg/200px-Taratul_I_Viet_Nam.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Tarantul I](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng_l%E1%BB%9Bp_Tarantul) [CODOG](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=CODOG&action=edit&redlink=1)2 trục
HQ-371, HQ-372, HQ-373, HQ-374
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tarantul V](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_h%E1%BB%99_t%E1%BB%91ng_l%E1%BB%9Bp_Tarantul)
HQ-375, HQ-376, HQ-377 (M1), HQ-378(M2), (M3 & M4 Vừa hạ thủy tháng 6/2014. M5 vừa đấu tổng giáp trong tháng 6/2014)
![ HQ-359-2007.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/HQ-359-2007.jpg/200px-HQ-359-2007.jpg)
![ HQ-359-2007.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a3/HQ-359-2007.jpg/200px-HQ-359-2007.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Osa II](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_t%C3%AAn_l%E1%BB%ADa_l%E1%BB%9Bp_Osa)
HQ-354, HQ-355, HQ-356, HQ-357, HQ-358, HQ-359, HQ-360, HQ-361
[Tàu phóng lôi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_ph%C3%B3ng_l%C3%B4i&action=edit&redlink=1) ![ HQ-334-2008.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/HQ-334-2008.jpg/200px-HQ-334-2008.jpg)
![ HQ-334-2008.jpg](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c8/HQ-334-2008.jpg/200px-HQ-334-2008.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Turya](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_ph%C3%B3ng_l%C3%B4i_l%E1%BB%9Bp_Turya)
HQ-332, HQ-333, HQ-334
![ BTK pr.206M3.jpg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/BTK_pr.206M3.jpg/200px-BTK_pr.206M3.jpg)
![ BTK pr.206M3.jpg](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d7/BTK_pr.206M3.jpg/200px-BTK_pr.206M3.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Turya PTF(phiên bản cải tiến của Turya)](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_ph%C3%B3ng_l%C3%B4i_l%E1%BB%9Bp_Turya)
HQ-331, HQ-335
[Trục lôi hạm](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%E1%BB%A5c_l%C3%B4i_h%E1%BA%A1m) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Yurka](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_qu%C3%A9t_m%C3%ACn_l%E1%BB%9Bp_Yurka)
HQ-851, HQ-852
![ HQ-862 HQVN.JPG](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/5/5c/HQ-862_HQVN.JPG/200px-HQ-862_HQVN.JPG)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Sonya](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_qu%C3%A9t_m%C3%ACn_l%E1%BB%9Bp_Sonya)
HQ-861, HQ-862, HQ-863, HQ-864
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Yevgenya](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_qu%C3%A9t_m%C3%ACn_l%E1%BB%9Bp_Yevgenya) [Tàu đổ bộ lưỡng dụng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_%C4%91%E1%BB%95_b%E1%BB%99_l%C6%B0%E1%BB%A1ng_d%E1%BB%A5ng&action=edit&redlink=1) ![Cờ Hoa Kỳ Cờ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [USS Chelan County (LST-542)](http://vi.wikipedia.org/wiki/USS_Chelan_County_%28LST-542%29)
HQ-501. Trang bị một pháo hạm 76mm, 2 pháo 2 nòng MK-51 cỡ 40mm, 4 pháo 1 nòng cỡ 40mm, 12 pháo 1 nòng cỡ 20mm
![ Polnocny-May1985.JPG](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/8/85/Polnocny-May1985.JPG/200px-Polnocny-May1985.JPG)
![ ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/12/Flag_of_Poland.svg/22px-Flag_of_Poland.svg.png)
[Ba Lan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ba_Lan) [Tàu lớp LSM Polnocny-B (kế hoạch 771)](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_%C4%91%E1%BB%95_b%E1%BB%99_l%E1%BB%9Bp_Polnocny)
HQ-511, HQ-512, HQ-513 (trang bị 1 bệ pháo 2 nòng AK-230 cỡ 30mm, 2 dàn pháo phản lực 18 nòng WM-18A cỡ 140mm)
![Cờ Hoa Kỳ Cờ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tàu lớp LCU-1466](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_l%E1%BB%9Bp_LCU-1466&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Tàu lớp TCM T-4 (kế hoạch 1785)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_l%E1%BB%9Bp_TCM_T-4_%28k%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_1785%29&action=edit&redlink=1) [Tàu tuần tra](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_tra) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [SO-1](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_ti%E1%BB%85u_l%E1%BB%9Bp_SO-1)
HQ-3274, HQ-3275, HQ-3277, HQ-3278
![ PSKR-915-Nevel'sk(DN-SC-97-01584).jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/PSKR-915-Nevel%27sk%28DN-SC-97-01584%29.jpg/200px-PSKR-915-Nevel%27sk%28DN-SC-97-01584%29.jpg)
![ PSKR-915-Nevel'sk(DN-SC-97-01584).jpg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/73/PSKR-915-Nevel%27sk%28DN-SC-97-01584%29.jpg/200px-PSKR-915-Nevel%27sk%28DN-SC-97-01584%29.jpg)
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Svetlyak thuộc lớp Projekt 10412](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_tra_l%E1%BB%9Bp_Svetlyak)
HQ-261, HQ-263, HQ-264, HQ-265, HQ-266, HQ-267
![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/f/f3/Flag_of_Russia.svg/22px-Flag_of_Russia.svg.png)
[Nga](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nga) [Mirage Projekt 14310](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_tra_cao_t%E1%BB%91c_Mirage) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [TT400TP](http://vi.wikipedia.org/wiki/TT400TP)
HQ-272, HQ-273, HQ-274, HQ-275
[Tàu tuần tra xa bờ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_tra_xa_b%E1%BB%9D&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) **(Stolkraft; 22,4 mét) PB với 1 khẩu 20 ly** [Tàu lớp HQ-56](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_l%E1%BB%9Bp_HQ-56&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) **(chế tạo bởi công ty đóng tàu** [Tàu lớp HQ-37](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_l%E1%BB%9Bp_HQ-37&action=edit&redlink=1) [VINASHIN](http://vi.wikipedia.org/wiki/VINASHIN)của Việt Nam) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Tàu tuần tra lớp Zhuk (kế hoạch 1400M)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_tu%E1%BA%A7n_tra_l%E1%BB%9Bp_Zhuk_%28k%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_1400M%29&action=edit&redlink=1) [Tàu vận tải](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tàu hậu cần lớp HQ-966](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_h%E1%BA%ADu_c%E1%BA%A7n_l%E1%BB%9Bp_HQ-966&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tàu hậu cần lớp K 123](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_h%E1%BA%ADu_c%E1%BA%A7n_l%E1%BB%9Bp_K_123&action=edit&redlink=1) [HQ-561 Khánh Hòa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=HQ-561_Kh%C3%A1nh_H%C3%B2a&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tàu vận tải lớp K 122](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_l%E1%BB%9Bp_K_122&action=edit&redlink=1) [HQ-571 Trường Sa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=HQ-571_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Tàu vận tải lớp Trường Sa](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_v%E1%BA%ADn_t%E1%BA%A3i_l%E1%BB%9Bp_Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_Sa&action=edit&redlink=1) [Tàu hỗ trợ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_h%E1%BB%97_tr%E1%BB%A3&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Tàu kéo hậu cần (Kế hoạch 745) ATA](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_k%C3%A9o_h%E1%BA%ADu_c%E1%BA%A7n_%28K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_745%29_ATA&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Tàu Voda (MTV-6/Kế hoạch 561) AWT](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_Voda_%28MTV-6/K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_561%29_AWT&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Tàu lặn tiếp liệu Nyrat-2 (Kế hoạch 376U) (YDT)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_l%E1%BA%B7n_ti%E1%BA%BFp_li%E1%BB%87u_Nyrat-2_%28K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_376U%29_%28YDT%29&action=edit&redlink=1) [Floating drydocks (YFDL)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Floating_drydocks_%28YFDL%29&action=edit&redlink=1) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [PO-2 (Kế hoạch 376) YFL](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=PO-2_%28K%E1%BA%BF_ho%E1%BA%A1ch_376%29_YFL&action=edit&redlink=1) ![Cờ Hoa Kỳ Cờ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tàu chở dầu ex-US 53-meter (YO)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_ch%E1%BB%9F_d%E1%BA%A7u_ex-US_53-meter_%28YO%29&action=edit&redlink=1) ![Cờ Hoa Kỳ Cờ Hoa Kỳ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a4/Flag_of_the_United_States.svg/22px-Flag_of_the_United_States.svg.png)
[Hoa Kỳ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) [Tàu kéo Chaolocco (YTM)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%A0u_k%C3%A9o_Chaolocco_%28YTM%29&action=edit&redlink=1) [Harbor tub (YTL)](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Harbor_tub_%28YTL%29&action=edit&redlink=1)
[Tên lửa](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%AAn_l%E1%BB%ADa)
|Nước SX||Tên||Ghi chú|
|
|
|
|![]()
|
| Pyatyorka/ Shaddock |Tên lửa chống hạm|
|
|![]()
|
| Termit/ Styx |Tên lửa chống hạm|
|
|![]()
![]()
|
| Moskit/ Sunburn |Tên lửa chống hạm|
|
|![]()
|
| Oniks/ Yakhont |Tên lửa siêu âm chống hạm tầm thấp hay còn được biết dưới tên gọi hệ thống phòng thủ Bastion.|
|
|Tên lửa sử dụng trên tàu chiến
|
|![]()
|
|/ Styx |Tên lửa chống hạm.
|
Trang bị trên các tàu PTG và tàu tuần tra.
|
|![]()
|
| Uran/ Switchblade 3M-24E |Tên lửa hạ âm chống hạm tầm thấp.
|
Trang bị trên khu trục hạm Gepard.
|
|![]()
|
| Exocet |Tên lửa hạ âm chống hạm tầm thấp.
|
Trang bị trên khu trục hạm Sigma.
|
|![]()
|
| Klub-S |Tên lửa siêu âm chống hạm tầm thấp.
|
Trang bị trên ngầm Kilo.
|
|
|
|![]()
|
| Krypton |Tên lửa chống hạm siêu âm|
|
|![]()
|
| Oniks/Yakhont |Phiên bản không đối đất của tên lửa Yakhont-M|
### Máy bay
|Ảnh||Nước SX||Tên||Số lượng||Ghi chú|
|
|
|
|![]()
|
|![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Ka-32](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ka-32) ![ ](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/a/a9/Flag_of_the_Soviet_Union.svg/22px-Flag_of_the_Soviet_Union.svg.png)
[Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) [Mi-171](http://vi.wikipedia.org/wiki/Mil_Mi-17) ![ Cờ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/20px-Flag_of_France.svg.png)
![ Cờ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/20px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p) [EC-225](http://vi.wikipedia.org/wiki/Eurocopter_EC225_Super_Puma) ![ Cờ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/20px-Flag_of_France.svg.png)
![ Cờ Pháp](https://i2.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/20px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%A1p) [SA-365 N2](http://vi.wikipedia.org/wiki/Eurocopter_Dauphin) **Máy bay cánh cố định** ![ ](https://i0.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/cf/Flag_of_Canada.svg/22px-Flag_of_Canada.svg.png)
[Canada](http://vi.wikipedia.org/wiki/Canada) [DHC-6](http://vi.wikipedia.org/wiki/DHC-6_Twin_Otter) [[50]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-50) [[51]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-51)
## Phong tặng
[Huân chương Sao vàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Sao_v%C3%A0ng_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29)(hai lần, lần 2 năm 2010) [[52]](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_note-52)
- Danh hiệu Đơn vị Anh hùng lực lượng vũ trang nhân dân, Lệnh số 316/KT-HĐNN8, ngày 13 tháng 12 năm 1989.
- 1 huân chương Sao vàng (thành tích 30 năm xây dựng Quân chủng, Lệnh số 721/KT-HĐNN7 ngày 18 tháng 7 năm 1985).
- 1 huân chương Hồ Chí Minh (thành tích 20 năm xây dựng trưởng thành và làm nhiệm vụ chiến đấu bảo vệ biên giới Tây Nam, ngày 18 tháng 3 năm 1979).
- 1 huân chương Độc lập hạng nhất (nhân kỷ niệm 45 năm ngày thành lập Hải quân nhân dân Việt Nam và thời kỳ đổi mới), Lệnh số 166/KT-CTN ngày 4 tháng 5 năm 2000.
- 1 huân chương Độc lập hạng nhì (thành tích 10 năm xây dựng, chiến đấu và trưởng thành của Quân chủng, Lệnh số 9/LCT ngày 29 tháng 8 năm 1965).
- 1 huân chương Quân công hạng nhất (thành tích 40 năm xây dựng và chiến đấu của Quân chủng, Lệnh số 580/KT-CTN ngày 10 tháng 12 năm 1984).
- 1 huân chương Quân công hạng nhì (về thành tích xuất sắc trong chiến đấu đánh thắng trận đầu, Lệnh số 31/LCT ngày 7 tháng 8 năm 1964).
- 1 huân chương Quân công hạng nhì thành tích làm nhiệm vụ chiến đấu ở Tây Nam và nhiệm vụ quốc tế ở Cam-pu-chia, Lệnh số 286/HĐNN7 ngày 20 tháng 3 năm 1983).
- 1 huân chương Lao động hạng ba
## Tài liệu tham khảo
[World Navies Today: Vietnam](http://www.hazegray.org/worldnav/asiapac) [Hình ảnh chiến hạm HQNHVN](http://navy.top81.cn/eng/nation.asp?sid=23) [Hình chiếc hải phòng hạm mới (kiểu Gepard) đang hoàn thành tại Sint Petersburg – 10/2010](http://www.shipspotting.com/gallery/photo.php?lid=1191212)
## Chú thích
**VietNamNet,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-1) [Ngày này năm xưa](http://nguoivienxu.vietnamnet.vn/ngaynaynamxua/2006/08/598787/) **Thanh Niên,** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-2) [Quân chủng Hải quân đánh thắng trận đầu: Cuộc giáng trả đanh thép 40 năm trước](http://web.archive.org/web/20070625094515/http://www1.thanhnien.com.vn/Xahoi/2005/4/4/66042.tno), 04/08/2004 [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-3) *Thành lập Cục Hải quân (theo Nghị định số 320/1959/NĐ của Bộ Quốc phòng)* **Theo** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-4) *Quyết định số 35/QĐ của Tổng Quân ủy năm 1959* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-5) *Theo Quyết định số 74/QP của Bộ Quốc phòng 3/8/1961* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-6) *Theo Quyết định số 97/QP của Bộ Quốc phòng (ký ngày 23/10/1961)* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-7) *Theo Quyết định số 01/QP của Bộ Quốc phòng (ngày 03/1/1964)* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-8) *Thành lập Cục Kỹ thuật theo Quyết định số 87/QĐ của Bộ Quốc phòng ký ngày 6/5/1970* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-9) *Theo Quyết định số 113/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng ngày 5/9/1975* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-10) *Theo Quyết định số 503/QĐ-QP của Bộ Quốc phòng ngày 5/7/1978* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-11) *Theo Quyết định số 543/QĐ-TM của Bộ Tổng Tham mưu ngày 23/6/1979* [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-12) [“Nâng cấp Vùng Hải quân lên thành Bộ Tư lệnh Vùng Hải quân năm 2011”](http://www.thanhnien.com.vn/pages/20110302/thanh-lap-bo-tu-lenh-hai-quan-cac-vung.aspx). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-13) [Việt Nam lập Lữ đoàn Không quân hải quân 954](http://vnexpress.net/tin-tuc/xa-hoi/viet-nam-lap-lu-doan-khong-quan-hai-quan-954-2842969.html) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-14) [“Kỷ niệm 55 năm thành lập Bộ Tham mưu, Cục Chính trị, Cục Hậu cần Hải quân”](http://vov.vn/bien-dao/bo-tham-muu-hai-quan-don-nhan-danh-hieu-ahllvt-nhan-dan-306412.vov). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-15) [“Chuẩn Đô đốc Đặng Minh Hải: Cục Chính trị phải là đơn vị mẫu”](http://vov.vn/bien-dao/chuan-do-doc-dang-minh-hai-cuc-chinh-tri-phai-la-don-vi-mau-307592.vov). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-16) [“Ngành Hậu cần Hải quân trước nhiệm vụ bảo vệ chủ quyền biển, đảo trong tình hình mới”](http://tapchiqptd.vn/vi/an-pham-tap-chi-in/nganh-hau-can-hai-quan-truoc-nhiem-vu-bao-ve-chu-quyen-bien-dao-trong-tinh-hinh-moi/1761.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-17) [“Hải quân Việt Nam: Tin tưởng vào khả năng làm chủ vũ khí, trang bị kỹ thuật”](http://www.tinbiendong.com/nd5/detail/quan-su-viet-nam/hai-quan-viet-nam-tin-tuong-vao-kha-nang-lam-chu-vu-khi-trang-bi-ky-thuat/521.015.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-18) [“Bàn giao Lữ đoàn Không quân 954 về Quân chủng Hải quân”](http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/61/43/quan-su-quoc-phong/ban-giao-lu-doan-khong-quan-954-ve-quan-chung-hai-quan/250241.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-19) [“Lữ đoàn 147 – “quả đấm thép” của Hải quân Việt Nam”](http://www.tinbiendong.com/nd5/detail/quan-su-viet-nam/lu-doan-147-qua-dam-thep-cua-hai-quan-viet-nam/828.015.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-20) [“Lữ đoàn 101, Quân chủng Hải quân: Phát huy nội lực, nỗ lực vượt khó”](http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/61/43/quan-su-quoc-phong/lu-doan-101-quan-chung-hai-quan-phat-huy-noi-luc-no-luc-vuot-kho/331625.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-21) [“Lữ đoàn 125 phát huy truyền thống “Đoàn tàu không số””](http://vov.vn/bien-dao/lu-doan-125-phat-huy-truyen-thong-doan-tau-khong-so-286827.vov). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-22) [“’Người nhái’ ở Đoàn M26 Đặc công Hải quân năm 2007”](http://www.tin247.com/nguoi_nhai_o_doan_m26_dac_cong_hai_quan-9-111518.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-23) [“Lần đầu xem Lữ đoàn tàu ngầm 189 huấn luyện”](http://nld.com.vn/thoi-su-trong-nuoc/lan-dau-xem-lu-doan-tau-ngam-189-huan-luyen-20141222135135717.htm). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-24) [“Lữ đoàn Công binh 83 Hải quân đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Nhất”](http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=28340692&cn_id=603309). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-25) [“Lữ đoàn 602 bảo đảm vững chắc thông tin liên lạc theo lời Bác Hồ dạy”](http://tapchiqptd.vn/vi/theo-guong-bac/lu-doan-602-bao-dam-vung-chac-thong-tin-lien-lac-theo-loi-bac-ho-day/5498.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-26) [“Hải đoàn 128 hải quân phát huy truyền thống vẻ vang”](http://baothanhhoa.vn/vn/chinh-tri/n127083/Hai-doan-128-hai-quan-phat-huy-truyen-thong-ve-vang-thuc-hien-tot-nhiem-vu-quoc-phong---kinh-te,-gop-phan-bao-ve-vung-chac-chu-quyen-bien,-dao-cua-To-quoc). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-27) [“Hải Đoàn 129 cứu hộ 7 ngư dân gặp nạn tại Trường Sa”](http://vtc.vn/hai-doan-129-cuu-ho-7-ngu-dan-gap-nan-tai-truong-sa.2.517426.htm). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-28) [“Hải quân Việt Nam ra quân huấn luyện”](http://www.tienphong.vn/hanh-trang-nguoi-linh/hai-quan-viet-nam-ra-quan-huan-luyen-827724.tpo). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-29) [“Những nữ sinh tài năng của Học viện Kỹ thuật quân sự”](http://vnexpress.net/tin-tuc/giao-duc/nhung-nu-sinh-tai-nang-cua-hoc-vien-ky-thuat-quan-su-3136998.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-30) [“Những “cô Tấm” của Viện Y học Hải quân”](http://www.baohaiphong.com.vn/channel/5741/201112/Nhung-co-Tam-cua-Vien-y-hoc-Hai-quan-2143061/). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-31) [“Trang chủ tân cảng”](http://www.saigonnewport.com.vn/). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-32) [“Hải quân Việt Nam tăng cường hợp tác quốc tế về Y học dưới nước”](http://www.mod.gov.vn/wps/portal/%21ut/p/b1/vZPLjqJQEIafpR_AcOCowJI7yJH7fUMUhQaUi4rAefpmepJJZtHtZqarVpX8Vd9flRSREBGRNIdnWRweZdscLr_qZJvKnOEwPMkBhpQB0CDlrZGoUcCEREhEVTzxQrsfJSmw6pU_2lTrRXkcD-933EwVH0hlQdInTWRFI6exvKLxWF_bdMUccL0yHizpMMotctcHuwtzij83cXkv1uerUB36yi4K3p6AYarZSbeR1ao5yVrYE0A9PB69U1k5HakDYoYebY54fHtbTMeLafBFcODVTr_7BYVT1zQCgEHKBmic6jusDSHg4OubJJ-S7yZ8Cr6z-DfEpFVmgQjCBgaQBA5NxIuA_tKFThEeEYF16lZzp-EaOxW2R1fUJremSFIMLNe_-YZfky4bGJ7oQ4B9cn8zR090kFdJcP84WqfA8XlOsHp4Ry-A7k8DBfC_gYqpykDbebuNa9rUgv7hDfV_D9wRSXFpj8tjByi-IbHVRokT0vdsf75QaztMZQTke67M7nvF8kbZME-lZHA2FWTPnFBnzHwhd7f03JU03EvmoIf6RUyykdODfmaE0do0muv1ZvYULxL2rXHYTTosmzDItvfQTluU2FKZDRZn6dIOD0i7PpQZRMWJVaiZKjIcGS51MoAaStiD3PLNhtpez0R3fepo66g4-pPnD09092g%21/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-33) [“Bế mạc Hội thi Kỹ thuật Tăng – Thiết giáp Quân chủng Hải quân 2012”](http://dangcongsan.vn/cpv/Modules/News_France/News_Detail_F.aspx?CN_ID=530982&CO_ID=0). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-34) [“Đổi mới phương thức bảo đảm xăng dầu phù hợp cho lực lượng hải quân”](http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/61/43/quan-su-quoc-phong/doi-moi-phuong-thuc-bao-dam-xang-dau-phu-hop-cho-luc-luong-hai-quan/261239.html).
- ^
**a** **ă** [“Thăm hỏi, động viên các đơn vị nhân kỷ niệm 70 năm ngày thành lập Quân đội”](http://www.quan2.hochiminhcity.gov.vn/tintuc/default.aspx?Source=%2Ftintuc&Category=Th%C3%B4ng+b%C3%A1o+&ItemID=6412&Mode=1). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-36) [“K 714 – Quân chủng Hải quân chúc mừng các cơ quan báo chí tại Thừa Thiên Huế”](http://cpv.org.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=10184&cn_id=465171). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-37) [“Hơn 10% tổng số xe tham gia hội thi kỹ thuật tăng, thiết giáp”](http://thainguyentv.vn/defaultm.aspx?tabid=476&ID=83716&CateID=409). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-38) [“Nhà máy X46 – Cục Phòng thủ bờ biển kỷ niệm 60 năm thành lập”](http://www.vietnamplus.vn/video-nha-may-x46-cuc-phong-thu-bo-bien-ky-niem-60-nam-thanh-lap/315900.vnp). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-39) [“Nhà máy X48- Cục Kỹ thuật Hải quân: Đón nhận Huân chương Bảo vệ Tổ quốc hạng Ba”](http://baoquangninh.com.vn/chinh-tri/201501/nha-may-x48-cuc-ky-thuat-hai-quan-don-nhan-huan-chuong-bao-ve-to-quoc-hang-ba-2256617/). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-40) [“Sức xuân ở nhà máy X50 Hải quân”](http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/61/43/quan-su-quoc-phong/suc-xuan-o-nha-may-x50-hai-quan/26928.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-41) [“Nhà máy X51: Thực hiện tốt nhiệm vụ quốc phòng và làm kinh tế giỏi”](http://laodong.com.vn/xa-hoi/nha-may-x51-thuc-hien-tot-nhiem-vu-quoc-phong-va-lam-kinh-te-gioi-204790.bld). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-42) [“Chủ tịch nước Trương Tấn Sang thăm các đơn vị hải quân”](http://www.mod.gov.vn/wps/portal/%21ut/p/b1/vZHJkptAEES_ZT6AoAEh4NjQLC2ghaBZLwRaQEJC4AEB4utHdtjH8VzsqTpVREa8zCw2YxM2uxfjpSqGS3svbj_vbJ0bkPiyykEgcwYAWODpykGYB1uBjdmkTqcZte6E9Mi7KuazDRq9P5zgctjFNEgCH0u6EvWz6xB5pCe5nvqHuy8Doa4k_l150mGPJmNDfTnbaczBaY12qHsczsRLq2UxYbnYVDzLoYeOfB8xWLO3jCc_Rrtpu4Avjc6rSns8TkzJwbxW8A28vYynL-Pgk4Hgq1wbNqtu7f5VQeQdOoJaPOk6OveSlopHqNqzv60e0tp4xuduH1PDlMfHHS3yhT_FLh2e2dxgWy0K6VEA0ipQ5c6XKWzHJLVE5L-Xl4OXeSX23u1VLmhTjJF2XK60DLg0qtdCW-t3q8xhYmEt7Mjz2qcnIQ4Podopc3j9UUt4uZ-AhYdNvMdMw-yQXIIofv0j-xVNM6G1khwAZMcUAYZW6Cs7QQBQ-C34SzXpSyB9Wo7Ns5RNwCoP6meHl-vi11IwDXo1uxQK4ApmUpeUhDebkJgjjoE5Gs4UbVxS48VFKqZk7x0jP1ShehyaKv8CGHw3UAP_G2huLQPgDd2IwXbHv9DfnND-90Bitc2J7ZrREcfAa8Y_W719AKJx3ck%21/dl4/d5/L2dBISEvZ0FBIS9nQSEh/). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-43) [“Nhà máy X55 – 35 năm vượt sóng”](http://thvl.vn/?p=40530). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-44) [“Kiểm tra công tác bảo đảm kỹ thuật tại một số đơn vị thuộc Quân chủng Hải quân”](http://www.qdnd.vn/qdndsite/vi-vn/61/43/quan-doi/kiem-tra-cong-tac-bao-dam-ky-thuat-tai-mot-so-don-vi-thuoc-quan-chung-hai-quan/138942.html). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-45) [“Nhà máy X70 Hải quân: Đặt lên hàng đầu công tác bảo đảm an toàn”](http://nilp.org.vn/chitietkienthuc/id/2783/Co-so-du-lieu-toan-cau-van-ban-phap-quy-ve-An-toan-Ve-sinh-lao-dong). [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-46) [Luật Sĩ quan Quân đội nhân dân Việt Nam năm 1999](http://laws.dongnai.gov.vn/1991_to_2000/1999/199912/199912210006) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-47) [[1]](http://red-stars.org/spip.php?article115)Projet 1166.1 [Gepard 3.9](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gepard_3.9) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-48) [Việt Nam mua 2 hộ vệ hạm Sigma](http://www.baodatviet.vn/quoc-phong/binh-luan-quan-su/bao-ha-lan-viet-nam-mua-2-tau-ho-ve-tang-hinh-sigma-ha-lan-2353145/) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-49) [http://kienthuc.net.vn/quan-su-viet-nam/can-canh-tau-ho-ve-ten-lua-sigma-9814-viet-nam-314444.html?p=19](http://kienthuc.net.vn/quan-su-viet-nam/can-canh-tau-ho-ve-ten-lua-sigma-9814-viet-nam-314444.html?p=19) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-50) [Thành lập Phi đội thủy phi cơ DHC-6 Không quân Hải quân Việt Nam](http://infonet.vn/Quan-su/Tin-moi-nhan/Thanh-lap-Phi-doi-thuy-phi-co-DHC6-Khong-quan-Hai-quan-Viet-Nam/107186.info) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-51) [Việt Nam sắp có máy bay trinh sát, tuần tra biển](http://baodatviet.vn/quoc-phong/201106/Viet-Nam-sap-co-may-bay-trinh-sat-tuan-tra-bien-2260056/) [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%C3%A2n_ch%E1%BB%A7ng_H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam#cite_ref-52) [[2]](http://www.dangcongsan.vn/cpv/Modules/News/NewsDetail.aspx?co_id=30089&cn_id=402215#RLEMrgPln7lp)Hải quân là lực lượng nòng cốt bảo vệ chủ quyền quốc gia của Việt Nam trên biển, đảo – *Báo điện tử Đảng Cộng sản Việt Nam, 21:41 | 07/05/2010*.
## Liên kết ngoài
|
|
|
|
|
|
|
|
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Hải quân Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BA%A3i_qu%C3%A2n_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Huân chương Sao Vàng](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Sao_V%C3%A0ng) [Quân đội Nhân dân Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Bộ Quốc phòng Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_ph%C3%B2ng_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Quân sự Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Qu%C3%A2n_s%E1%BB%B1_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Danh hiệu Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Danh_hi%E1%BB%87u_Vi%E1%BB%87t_Nam)
# Tôn Thất Tùng
|Tôn Thất Tùng|
|
|![]()
[Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_H%C3%B3a) [Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) [Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i) ![ Flag of Vietnam.svg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
![ Flag of Vietnam.svg](https://i1.wp.com/upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/2/21/Flag_of_Vietnam.svg/22px-Flag_of_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) [Giáo sư Y học](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0) [Tôn Thất Bách](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_B%C3%A1ch) [Tôn Thất Niên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_Ni%C3%AAn&action=edit&redlink=1) [Giáo sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0) [Bác sĩ](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1c_s%C4%A9) **Tôn Thất Tùng** ( [1912](http://vi.wikipedia.org/wiki/1912)– [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982)) là một bác sĩ nổi tiếng ở [Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam) và [thế giới](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) trong lĩnh vực [gan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gan) và [giải phẫu](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_ph%E1%BA%ABu_h%E1%BB%8Dc) gan. Ông được phong tặng danh hiệu [Anh hùng Lao động](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh_h%C3%B9ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng), Viện sĩ Viện Hàn lâm Y học [Liên Xô](http://vi.wikipedia.org/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4), Hội viên Hội quốc gia những nhà phẫu thuật [Cộng hòa Dân chủ Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_%C4%90%E1%BB%A9c), Viện sĩ Viện Hàn lâm Phẫu thuật Paris, Hội viên Hội các nhà phẫu thuật Lyon (Pháp), Thành viên Hội Quốc gia các nhà phẫu thuật Algieri.Ông còn là một giáo sư, đào tạo ra nhiều thế hệ bác sĩ tài năng tại [Trường Đại học Y Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Y_H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Ông còn giữ cương vị Thứ trưởng [Bộ Y tế Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF_%28Vi%E1%BB%87t_Nam%29), nguyên Giám đốc Bệnh viện Phủ Doãn ( [Bệnh viện Hữu nghị Việt – Đức](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n_H%E1%BB%AFu_ngh%E1%BB%8B_Vi%E1%BB%87t_-_%C4%90%E1%BB%A9c) bây giờ), nguyên Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại khoa – [Trường Đại học Y Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Y_H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Tác giả của “Phương pháp cắt gan khô” hay “Phương pháp Tôn Thất Tùng” nổi tiếng.
## Mục lục
## Thời thanh niên
Ông sinh ngày
[10 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/10_th%C3%A1ng_5) năm [1912](http://vi.wikipedia.org/wiki/1912) tại [Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_H%C3%B3a) và lớn lên ở [Huế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%E1%BA%BF). Xuất thân từ một gia đình quý tộc [nhà Nguyễn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%E1%BB%85n) (thân sinh ông là cụ [Tôn Thất Niên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_Ni%C3%AAn&action=edit&redlink=1), [Tổng đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_%C4%91%E1%BB%91c) [Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_H%C3%B3a)), nhưng ông không theo nghiệp học làm quan, do đó vào năm 1931, ông ra Hà Nội theo học tại trường [Trung học Bảo Hộ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Trung_h%E1%BB%8Dc_B%E1%BA%A3o_h%E1%BB%99) (tức trường Bưởi – trường Chu Văn An ngày nay). Năm 1935, ông học tại [Trường Y khoa Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Y_H%C3%A0_N%E1%BB%99i), một trường thành viên của [Viện Đại học Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng), với quan niệm nghề y là một nghề “tự do”, không phân biệt giai cấp.
Lúc bấy giờ, Trường Y Hà Nội là trường y duy nhất của cả
[Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%C3%A1n_%C4%91%E1%BA%A3o_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) trước 1945, khi đó có lệ các [sinh viên](http://vi.wikipedia.org/wiki/Sinh_vi%C3%AAn) y khoa [bản xứ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_x%E1%BB%A9&action=edit&redlink=1) chỉ được [thực tập](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%B1c_t%E1%BA%ADp&action=edit&redlink=1) [ngoại trú](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ngo%E1%BA%A1i_tr%C3%BA&action=edit&redlink=1), không được dự các kỳ thi “nội trú”, do chính quyền thuộc địa không muốn có những bác sĩ bản xứ có trình độ chuyên môn cao có thể cạnh tranh với bác sĩ của [chính quốc](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_qu%E1%BB%91c&action=edit&redlink=1). Trong thời gian làm việc ngoại trú tại [Bệnh viện Phủ Doãn](http://vi.wikipedia.org/wiki/B%E1%BB%87nh_vi%E1%BB%87n_Vi%E1%BB%87t_%C4%90%E1%BB%A9c), ông đã rất bất bình với việc này và đã đấu tranh đòi chính quyền thực dân phải tổ chức cuộc thi nội trú cho các bệnh viện ở Hà Nội vào năm [1938](http://vi.wikipedia.org/wiki/1938). Ông là người duy nhất trúng tuyển một cách xuất sắc trong kỳ thi khóa nội trú đầu tiên của trường và mở đầu tiền lệ cho các bác sĩ nội trú người bản xứ.
Cũng trong giai đoạn này, trong một lần phát hiện trong
[gan](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gan) của một người bệnh có giun chui ở các đường mật, ông đã nảy ra ý tưởng dùng những lá gan bị nhiễm giun để phẫu tích cơ cấu của lá gan. Trong suốt thời gian từ năm [1935](http://vi.wikipedia.org/wiki/1935) đến năm [1939](http://vi.wikipedia.org/wiki/1939), chỉ bằng một con dao nạo thô sơ, ông đã phẫu tích trên 200 lá gan của tử thi để nghiên cứu các mạch máu và vẽ lại thành các sơ đồ đối chiếu. Trên cơ sở đó, ông đã viết và bảo vệ thành công luận án tốt nghiệp bác sĩ y khoa với nhan đề “Cách phân chia mạch máu của gan”. Với bản luận án này, ông đã được tặng Huy chương Bạc của Trường Đại học Tổng hợp Paris (mà Trường Đại học Y – Dược tại Hà Nội lúc bấy giờ là một bộ phận). Bản luận án được đánh giá rất cao và trở thành tiền đề cho những công trình khoa học nổi tiếng của ông. [[1]](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_note-1)
## Xây dựng một nền y học Việt Nam hiện đại
Sau khi
[Cách mạng tháng Tám](http://vi.wikipedia.org/wiki/C%C3%A1ch_m%E1%BA%A1ng_th%C3%A1ng_T%C3%A1m) 1945 thành công, ông được [Việt Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Minh) giao nhiệm vụ chữa bệnh cho [Hồ Chí Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh). Trong thời gian đó, ông đã viết cuốn sách tóm tắt kinh nghiệm nghiên cứu về giun với vấn đề “Viêm tụy cấp tính và phẫu thuật”. Đây là cuốn sách khoa học thuộc ngành Y được xuất bản đầu tiên tại nước [Việt Nam Dân chủ Cộng hòa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a).
Một thời gian sau, ông được cử làm Giám đốc bệnh viện Phủ Doãn và cùng với giáo sư
[Hồ Đắc Di](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%E1%BB%93_%C4%90%E1%BA%AFc_Di), ông đã bắt tay xây dựng Trường [Đại học Y Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Y_H%C3%A0_N%E1%BB%99i). Sau khi Pháp nổ súng tái xâm lược Đông Dương, ông tham gia tổ chức cứu chữa thương bệnh binh, xây dựng các tuyến mổ xẻ như ở mặt trận Tây Nam Hà Nội cùng các bác sĩ Nguyễn Hữu Trí, Hoàng Đình Cầu…
Trong thời kỳ chiến tranh ác liệt, ông vẫn tham gia tổ chức điều trị, phát triển ngành y tế, đồng thời với nghiên cứu khoa học, với đào tạo sinh viên, xây dựng nền tảng trường Y khoa Việt Nam, dù phải di chuyển nhiều lần, ở nhiều địa bàn như Vân Đình,
[Hà Đông](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_%C4%90%C3%B4ng) (1946), Lăng Quán, [Tuyên Quang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang) (1947), Phù Ninh, [Phú Thọ](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C3%BA_Th%E1%BB%8D) (1948), Đại Lục, Phú Thọ (1949), [Chiêm Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%C3%AAm_H%C3%B3a), [Tuyên Quang](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tuy%C3%AAn_Quang) (1950)… Ông cũng được cử làm làm cố vấn phẫu thuật ngành quân y ở [Bộ Quốc Phòng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Qu%E1%BB%91c_Ph%C3%B2ng&action=edit&redlink=1). Cũng trong thời gian này, cùng với Giáo sư [Đặng Văn Ngữ](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_V%C4%83n_Ng%E1%BB%AF), ông đã góp phần sản xuất [penicillin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Penicillin) phục vụ thương bệnh binh trong điều kiện dã chiến.
Năm
[1947](http://vi.wikipedia.org/wiki/1947), ông được cử giữ chức Thứ trưởng [Bộ Y tế](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BB%99_Y_t%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1) và giữ chức vụ này cho tới năm 1961.
Từ năm
[1954](http://vi.wikipedia.org/wiki/1954), ông làm Giám đốc bệnh viện Hữu nghị Việt Đức, và giữ cương vị Chủ nhiệm Bộ môn Ngoại Đại học Y Dược Hà Nội. Ông đề cao việc tiếp thụ y học phương Tây để xây dựng và phát triển nền y học của Việt Nam, nghiên cứu bệnh tật và chữa trị cho người Việt Nam, đi đầu trong việc áp dụng các kỹ thuật phát triển ngành ngoại khoa Việt Nam. Ông là người đầu tiên mổ tim ở Việt Nam nǎm [1958](http://vi.wikipedia.org/wiki/1958). Trong những năm [1960](http://vi.wikipedia.org/wiki/1960), ông đã nghiên cứu thành công phương pháp “cắt gan có kế hoạch”, thường được gọi là “phương pháp mổ gan khô” hay “phương pháp Tôn Thất Tùng”. Ông cũng là người đặt nền móng cho việc nghiên cứu tác hại của chất độc hóa học [điôxin](http://vi.wikipedia.org/wiki/Dioxin) đến con người và môi trường tại Việt Nam, phương pháp điều trị các vết thương do bom bi, phương pháp điều trị ung thư gan bằng phẫu thuật kết hợp dùng miễn dịch và rất nhiều công trình khoa học khác.
Ông mất ngày
[7 tháng 5](http://vi.wikipedia.org/wiki/7_th%C3%A1ng_5) năm [1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/1982) tại Hà Nội, thọ 70 tuổi; An táng tại Nghĩa trang Mai Dịch – Hà Nội. [[2]](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_note-2)
## Những thành tựu, cống hiến
Giáo sư Bác sĩ Tôn Thất Tùng là một người say mê nghiên cứu khoa học y học, với mong muốn đưa nền y học Việt Nam sánh ngang với các nước trên thế giới. Ngoài công trình về cách phân chia mạch máu trong gan gửi về
[Viện hàn lâm Pháp](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi%E1%BB%87n_h%C3%A0n_l%C3%A2m_Ph%C3%A1p), được tặng Huy chương Bạc của [Trường Đại học Tổng hợp Paris](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_T%E1%BB%95ng_h%E1%BB%A3p_Paris&action=edit&redlink=1), ông còn để lại 123 công trình khoa học, đặc biệt là một trong những nhà khoa học đầu tiên xây dựng phương pháp mổ gan mang tên ông.
Một số danh hiệu và giải thưởng của ông:
[Anh hùng Lao động](http://vi.wikipedia.org/wiki/Anh_h%C3%B9ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng) [Huân chương Hồ Chí Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh)(1992) [Huân chương Lao động](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng)hạng Nhất [Huân chương Chiến sĩ](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Chi%E1%BA%BFn_s%C4%A9&action=edit&redlink=1)hạng Nhất [Huân chương Kháng chiến](http://vi.wikipedia.org/wiki/Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_Kh%C3%A1ng_chi%E1%BA%BFn)hạng Ba [Giải thưởng Hồ Chí Minh đợt I](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh_%C4%91%E1%BB%A3t_I)(1996) [[3]](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_note-3)
Từ năm
[2000](http://vi.wikipedia.org/wiki/2000), Nhà nước Việt Nam đặt ra một giải thưởng về Y học mang tên ông: [Giải thưởng Tôn Thất Tùng](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng&action=edit&redlink=1).
Ông là đại biểu
[Quốc hội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) liên tục từ khóa II đến khóa VII và giữ chức vụ Ủy viên Đoàn Chủ tịch [Mặt trận Tổ quốc Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_T%E1%BB%95_qu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t_Nam). Tên ông được đặt cho nhiều con đường trong cả nước. Đặc biệt, tên ông được đặt cho con đường đi qua [Đại học Y Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Y_H%C3%A0_N%E1%BB%99i) – nơi ông từng học và đào tạo ra những bác sĩ ngoại khoa tài năng.
## Gia đình
Ông sinh ra trong một gia đính quý tộc triều Nguyễn. Cha ông là
[Tôn Thất Niên](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_Ni%C3%AAn&action=edit&redlink=1), [Tổng đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_%C4%91%E1%BB%91c) [Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Thanh_H%C3%B3a) và mẹ là Hồng Thị Mỹ Lệ. Ông là con út và có các anh chị là: Tôn Thất Viên, Tôn Nữ Hường An, Tôn Thất Bật, Tôn Thất Văn. Sau khi chồng qua đời, năm 1912, mẹ ông rời Thanh Hóa về Huế mua vườn tại thôn Dương Xuân Thượng, nay thuộc [4] [Phường Đúc](http://vi.wikipedia.org/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%C3%BAc)và ông lớn lên tại đây. [[4]](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_note-tcsh-4)
Năm
[1944](http://vi.wikipedia.org/wiki/1944), ông kết hôn cùng bà Vi Thị Nguyệt Hồ. Bà từng được xem là một hoa khôi Hà Thành và là cháu nội của [Tổng đốc](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%E1%BB%95ng_%C4%91%E1%BB%91c) [Hà Đông](http://vi.wikipedia.org/wiki/H%C3%A0_%C4%90%C3%B4ng) [Vi Văn Định](http://vi.wikipedia.org/wiki/Vi_V%C4%83n_%C4%90%E1%BB%8Bnh). Ông bà có với nhau 3 người con, đều theo ngành y, đó là Tôn Nữ Ngọc Trân, Tôn Nữ Hồng Tâm và người nổi tiếng nhất là [Phó Giáo sư](http://vi.wikipedia.org/wiki/Gi%C3%A1o_s%C6%B0) – Viện sĩ, Bác sĩ [Tôn Thất Bách](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_B%C3%A1ch) (1946-2004), nguyên Hiệu trưởng [Đại học Y Hà Nội](http://vi.wikipedia.org/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Y_H%C3%A0_N%E1%BB%99i), nguyên Giám đốc Bệnh viện Việt Đức, nguyên Phó Chủ nhiệm UB các vấn đề xã hội của Quốc hội. Trong [chiến tranh Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam), ông Tôn Thất Tùng đã từ mặt toàn bộ gia đình. [[5]](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_note-5)
## Những nhận định về ông
Giáo sư
[Malêghi](http://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Mal%C3%AAghi&action=edit&redlink=1), Pháp (báo Lyon Phẫu thuật – 1964): “Trường Đại học Y khoa Hà Nội có thể tự hào đã có hai thành tựu trong lịch sử của mình, một là đã nghiên cứu lần đầu tiên về cơ cấu các mạch trong gan, hai là lần đầu tiên đã thành công trong việc cắt gan có kế hoạch”. [ [cần dẫn nguồn](http://vi.wikipedia.org/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)]
Cố TS.
[Đặng Hồi Xuân](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7ng_H%E1%BB%93i_Xu%C3%A2n), nguyên Bộ trưởng Bộ Y tế nhận xét: “Cuộc đời của GS. Tôn Thất Tùng là một bài học sống động và phong phú, một tấm gương trong sáng đối với những người đang sống, nhất là đối với những người làm công tác khoa học và đối với thanh niên”.
## Chú thích
**HÀM CHÂU (Thứ Tư, 24/08/2005, 00:54 (GMT+7)).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_ref-1) [“Chàng rể Tôn Thất Tùng”](http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/94974/Chang-re-Ton-That-Tung.html)(bằng tiếng Việt). Tuổi trẻ Online. [Bản gốc](http://tuoitre.vn/Chinh-tri-Xa-hoi/Phong-su-Ky-su/94974/Chang-re-Ton-That-Tung.html)lưu trữ Thứ Tư, 24/08/2005, 00:54 (GMT+7). Truy cập 30/5/2010. “Cách mạng và ba chàng rể nhà họ Vi” **Danh nhân Y học (Chủ nhật, 05 Tháng 6 2005 13:11).** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_ref-2) [“Tôn Thất Tùng”](http://www.suckhoecongdong.com/component/content/article/127-danh-nhan-y-hoc/920-ton-that-tung.html?directory=165)(bằng tiếng Việt). Sức Khỏe Cộng Đồng. [Bản gốc](http://www.suckhoecongdong.com/component/content/article/127-danh-nhan-y-hoc/920-ton-that-tung.html?directory=165)lưu trữ Chủ nhật, 05 Tháng 6 2005 13:11. Truy cập 30/5/2010. “Danh nhân Y học” **Vũ Oanh.** [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_ref-3) [“GS.Tôn Thất Tùng – người cống hiến trọn đời cho y học Việt Nam”](http://100years.vnu.edu.vn/BTDHQGHN/Vietnamese/C1778/C1779/2006/05/N7777/?1)(bằng tiếng Việt). Đại học Quốc gia Hà Nội. Truy cập 30/5/2010. “[100 Years-VietNam National University,HaNoi]”
- ^
**a** **ă** [Tôn Thất Tùng – nhà bác học có tầm cỡ quốc tế](http://tapchisonghuong.com.vn/tin-tuc/p2/c16/n10282/Ton-That-Tung-nha-bac-hoc-co-tam-co-quoc-te.html), Tạp chí Sông Hương, 11/05/2012 [^](http://vi.wikipedia.org/wiki/T%C3%B4n_Th%E1%BA%A5t_T%C3%B9ng#cite_ref-5) [Bố từng nói, con chỉ trưởng thành sau khi bố mất!](http://antgct.cand.com.vn/vivn/nhanvat/2010/7/56630.cand), Công an Nhân dân, 17/04/2013
## Liên kết ngoài
[Thể loại](http://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Sinh 1912](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1912) [Mất 1982](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1982) [Người Thanh Hóa](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Thanh_H%C3%B3a) [Người Thừa Thiên-Huế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%E1%BB%ABa_Thi%C3%AAn-Hu%E1%BA%BF) [Học sinh trường Bưởi](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8Dc_sinh_tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_B%C6%B0%E1%BB%9Fi) [Học sinh Quốc học Huế](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%E1%BB%8Dc_sinh_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%8Dc_Hu%E1%BA%BF) [Cựu sinh viên Viện Đại học Đông Dương](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:C%E1%BB%B1u_sinh_vi%C3%AAn_Vi%E1%BB%87n_%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_%C4%90%C3%B4ng_D%C6%B0%C6%A1ng) [Dòng họ Nguyễn Phước](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:D%C3%B2ng_h%E1%BB%8D_Nguy%E1%BB%85n_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc) [Hướng đạo Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:H%C6%B0%E1%BB%9Bng_%C4%91%E1%BA%A1o_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Thầy thuốc Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BA%A7y_thu%E1%BB%91c_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Giáo sư Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%C3%A1o_s%C6%B0_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Giải thưởng Hồ Chí Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) [Huân chương Hồ Chí Minh](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Hu%C3%A2n_ch%C6%B0%C6%A1ng_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) [Anh hùng Lao động](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Anh_h%C3%B9ng_Lao_%C4%91%E1%BB%99ng) [Đại biểu Quốc hội Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:%C4%90%E1%BA%A1i_bi%E1%BB%83u_Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Chính khách Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Ch%C3%ADnh_kh%C3%A1ch_Vi%E1%BB%87t_Nam) [Thứ trưởng Việt Nam](http://vi.wikipedia.org/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Th%E1%BB%A9_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Vi%E1%BB%87t_Nam)
# Video yêu thích
[Chiến dịch Điện Biên Phủ Lịch sử 1954 ](https://youtu.be/QxozEE7XX70)
[KimYouTube](http://www.youtube.com/user/hoangkimvietnam) **Trở về trang chính**
[Hoàng Kim](https://hoangkimlong.wordpress.com) [Ngọc Phương Nam](http://thochocon.wordpress.com) [Thung dung](https://hoangkimvn.wordpress.com) [Dạy và học](http://dayvahoc.blogtiengviet.net) [Cây Lương thực](http://foodcrops.vn) [Dạy và Học](http://fa.hcmuaf.edu.vn/hoangkim) [Tình yêu cuộc sống](https://cnm365.wordpress.com) [Kim on LinkedIn](https://www.linkedin.com/in/foodcrops) [Kim on Facebook](https://www.facebook.com/daihocnonglam)

Vary: Cookie

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

X-ac: 1.dca _dca