markdown:
**Trường thi Nam Định** **Dẫn nhập:** *Rất ngay tình, năm cùng tháng tận thu vén bài vở trong kho chữ. Tình cờ gặp bản thảo viết đã lâu có hơi hướng đốt lò hương cũ cho một thời đã qua và đang chìm vào quên lãng. Đọc lại, thấy những góp nhặt sỏi đá trong văn bài như những dữ kiện, niên lịch và giai thọai sao khó nhai quá thể: Vì bài viết bỏ quên cả một thời gian dài nên không nhớ tầm chương trích cú ở đâu với những tam sao thất bản. Ấy là chưa kể như duyên nghiệp theo ngòi bút đẩy đưa những giai thoại về…chó gì mà nhiều đến thế.* *Thế nên chuyện cụ Nguyễn Du (1765-1820) đỗ Tam trường và ăn thịt chó từ đời Hậu Lê không dám mang vào bài tản bút qua bài Đường thi có tên Hành lạc từ: * *Tội gì ngàn năm lo* *Có chó cứ làm thịt* *Có rượu cứ nghiêng bầu* *Trên đời chưa dễ biết* * (bản dịch của cụ Lê Thước)* *Vì vậy, thêm một lần đắp chữ vá câu qua hai ba tác giả khác nữa. Chẳng phải là…ăn thịt chó,…chó chết, hay…cãi nhau như chó. Nói cho ngay, gà què ăn quẩn cối xay không ngoài chuyện một quan là sáu trăm đồng, chắt chiu tháng tháng cho chồng đi thi. Và làm như chữ nghĩa với ba vòng dây xích bước còn vương lôi kéo trở về một thời lều chõng xa xưa với ao nghiên ruộng chữ để…đập cổ kính ra tìm lấy bóng.*
***
Từ thời Đông Hán, người Tàu truyền bá Hán học sang nước ta. Lối dậy bấy giờ, trước là dậy chữ nghĩa cho một số người làm lại thuộc cho các quan Tàu. Sau là dậy dân ta làm lễ cưới vợ, gả chồng theo văn hóa Tàu. Sử không chép rõ, chỉ nói có dậy “Thi thư, lễ nghĩa”. Theo tác giả Chu Thiên (Bút nghiên) và Trần Trọng Kim (Nho giáo) thì ở bên Tàu, khoa cử có từ thời Hán Vũ Đế, vua ra bài sách cho những người ứng thì bình giải. Sau đó họ mở trường dạy chữ Hán ở nước ta quy củ hơn, học sinh thi đỗ có bằng “Mậu tài” và “Hiếu liêm”. Có mậu tài và hiếu liêm, một số người được làm quan trên đất Tàu như Đổng Trọng Thư, Trương Trọng, Lý Tiến, Lý Cầm. Đến đời nhà Tùy, khoa cử mới được tổ chức quy mô, nhưng nhà Đường hạn chế số sĩ tử nước ta sang thi khoa tiến sĩ là 8 người, thi khoa Minh kinh không quá 10 người.
*Theo Đại Việt toàn thư, người Việt ta là Khương Công Phụng, người đỗ tiến sĩ đầu tiên vào thời nhà Đường.*
***
**Đời Lý (1009-1225)**
Sau 1200 năm Bắc thuộc, đã có nhiều người biết chữ Nho, khoảng thời gian này đạo Khổng du nhập vào nước ta. Nhưng mãi đến năm 1070, Lý Thánh Tông mới lập Văn miếu thờ Khổng tử. Ngược về năm 1007, Lê Đại Hành cho người sang Tàu thỉnh
*Cửu kinh*, và *Đại tạng*, chữ Hán mới thực sự phổ cập với đạo Nho ở nước ta. Vì vậy đời nhà Lý, Phật giáo được coi như quốc giáo, các nho sinh đều đã được thụ giáo trước ở các chùa do sư dậy. Lý Thánh Tông mất năm 1072. Tân vương Lý Nhân Tông còn nhỏ, bà Ỷ Lan (xem phụ đính *) nhiếp chính. Năm 1075, bắt chước nhà Đường, bà ra lệnh mở kỳ thi *Minh kinh bác học* (giảng giải kinh sách) còn gọi là khoa Tam trường (thi Đại khoa gồm ba kỳ) để kén chọn nhân tài. Đây là kỳ thi mở đầu nền khoa cử ở nước ta, trong phép thi cử dùng cả tam giáo: Nho, Lão, Phật. *Lê Văn Thịnh, người Bắc Ninh, đỗ đầu trong kỳ thi này.*
Ngay năm sau 1076, trường
*Quốc tử giám* được thiết lập, bổ những ngươi văn học vào dậy *Tứ thư, Ngũ kinh* (2) đào tạo nho sĩ. Sĩ tử là con của vua quan nên sĩ số chẳng là bao. Tuy nhiên có thể nói Quốc tử giám (3) hay Văn miếu là đại học tiên khởi của nước ta, và chỉ khi nào cần nhân tài mới mở khoa thi. Năm 1152, Lý Anh Tông mở kỳ thi *Điện thí*, thi ngay trong sân điện của vua, sau này gọi là thi *Đình.*
***
**Đời Trần (1225-1400)**
Thời này được chia làm hai thời kỳ: Nho giáo và Tống nho. Mặc dù đời Trần sùng bái Phật giáo, Lão giáo nhưng vẫn phát triển Nho giáo như đời Lý. Năm 1232, Trần Thái Tông cho mở kỳ thi
*Thái học sinh* mà sau này gọi là tiến sĩ với giới hạn tiến sĩ chỉ có 3 cấp là Đệ nhất giáp, Đệ nhị giáp, Đệ tam giáp tiến sĩ. Năm 1247, cũng khoa thi *Thái học sinh* danh hiệu của 3 người đỗ cao nhất (tam khôi) được đổi lại là Trạng nguyên, Bảng nhãn (như Bảng nhãn là Lê Văn Hưu tác giả bộ Đại Việt sử ký toàn thư, sử gia đầu tiên của nước ta), Thám hoa và còn lại là tiến sĩ. *Trạng nguyên đầu tiên trong lịch sử khoa cử ta là Nguyễn Hiền, người Hà Đông. *
Chu văn An (1292-1370) đỗ Thái học sinh đời Trần Minh Tông, sau được bổ làm Tư nghiệp quốc tử giám để dậy thái tử Vượng tức vua Trần Hiển Tông và các con đại thần.
Thi Hương cũng như thi Hội phải thi qua 3 trường.
*Trường nhất*: thi kinh nghĩa. *Trường nhì*: thi một bài thơ thất ngôn, và một bài phú tám vần. *Trường ba*: thi văn sách. Lệ khoa cử ngày xưa được thay đổi theo thời, học trò thi Hương đậu hạng thứ là tú tài, đậu ưu và bình là cử nhân. Đời Trần Anh Tông quy định lại, thi Hương phải qua 4 trường. Ai đỗ cả 4 trường được gọi là cử nhân.
Đậu cử nhân mới được thi Hội. Thi Hội đậu được mới vào thi Đình để phân chia cấp bậc tiến sĩ. Trần Duệ Tông mở khoa thi tiến sĩ, học vị tiến sĩ bắt đầu có từ năm này. Thi Đình được tổ chức tại hành cung Thiên Trường (phủ Xuân Trường, tỉnh Nam Định). Thứ bậc như sau: Đệ nhất giáp tiến sĩ cập đệ (Trạng nguyên, Bảng nhãn, Thám hoa). Đệ nhị giáp tiến sĩ cập đệ (Hoàng giáp). Đệ tam giáp đồng tiến sĩ (Tiến sĩ).
**Thi Hương**
(Trích
*Báo oán* của Nguyễn Tuân)
Sớm tinh mơ các quan làm lễ tiến trường tại khu trường thi Nam Ðịnh khoa Mậu Ngọ (4). Hai chiếc lọng vàng phủ xuống lá cờ và tấm biển cỏ chữ “phụng chỉ” “khâm sai” và bốn chiếc lọng xanh ghé sát thấp tịt xuống đầu bạc của các ông đại khoa. Càng tiến gần lại trường, quan đang tế cáo trời đất vua thần thánh và xuýt xoa khai xong tên, tuổi, quê, quán. Ngài khấn : “… Báo oản giả, tiên nhập, báo ân giả, thứ nhập…”
Có lẽ đoạn khấn này là khoản chú trọng nhất của lễ tam sinh và đã được quỷ và thần chứng giám. Người lính tuần mặc ảo nẹp đỏ vừa được lệnh đổ chén rượu cúng xuống tàn lửa đống vàng đang hóa dở thì những đầu ngọn cỏ may im lìm nơi bãi trường thi đều rung lên u hiển thổi thốc mãi vào bãi trường, nghe lào sào như có tiếng người chen chúc và chạy vào choán chỗ. Trời sáng tỏ đã từ lâu. Cái hàng rào sĩ tử có dủ các hạng tuổi từ đầu xanh mặt trắng cho đến chòm tóc bạc. Ông Đầu Xứ Em lách mình qua rồi, nhưng lều chõng còn vưởng mắc nên lỗ thủng ấy chưa kịp hàn kín…Ông
*Ðầu Xứ* (5) Em dựng lều, dọn chỗ ngồi thi giữa sự dằn dỗi của trời đất. Mưa to gió lộng trên một trường thi. Sĩ tử khắp bốn vi giáp ất tả hữu, co ro trong lều dột, thật là coi tính mệnh mình không bằng một quyển thi chỉ luôn luôn muốn những chuyện tì ố. Chốc chốc cái loa đồng ngoài cửa trường lại kêu inh ỏi gọi ai có thùng gỗ thì cho đem vào trường bán cho học trò kê quyển viết và độn thêm lên chõng ngồi.
Cái bản giáp bài viết xong lâu rồi mà quái lạ, hễ cứ động đặt ngòi bút lên mặt quyển là ông Đầu Xứ Em lại thấy đau bụng, đau quằn quại tựa chứng hoắc loạn cứ như dùi vào từng miếng tì vị. Giữa hai cơn đau bụng, từ khu nhà thập đạo, vẳng về lều ông những tiếng kêu nài: “Lạy các quan, còn chỉ có một khoa thi này, xin các quan thương cho anh em đổi quyển. Trời mưa ướt lắm, anh em có muốn như thế làm gì…” Thấy ở một vài lều chung quanh có khói lửa và tàn vàng bay ra, ông Đầu Xứ Em sực nhớ đến đinh vàng cất trong tráp, bèn lấy ra gỡ từng tờ một, xếp ngay ở đầu mép chõng, tay châm mồi lửa bùi nhùi. Gió thổi vào đống lửa vàng hóa bùng bùng, lửa kêu vù vù, vụt bùng lên và tiếng cười lanh lảnh trở nên the thé, rồi nấc lên mãi. Ông Ðầu Xứ Em cảm thấy bãi trường là thừa lạnh lẽo. Trường thi âm u và không quạnh. Gió thổi bay quyển thi xuống làn cỏ dầm nước. Ông Đầu Xứ Em gắng nhoài người ra, muốn vớ lấy quyển bị gió thổi bốc khỏi mặt tráp. Nhưng ông hụt tay, chỉ đủ giữ mình khỏi ngã…
Năm 1261, Trần Thánh Tông lập phân khoa y khoa gọi là Thái y. Sau đó tiếp tục 17 khoa thi nữa theo định kỳ. Vì vậy, Nho giáo đời Trần được xem là toàn thịnh. Tùy theo từng triều đại, đỗ đầu cả 3 kỳ thi Hương, Hội, Đình gọi là Tam nguyên. Theo
*Lược khảo về khoa cử Việt Nam* của Trần văn Giáp, Khai Trí Tiến Đức, Hà Nội 1941: Sau 845 năm, khởi thủy từ năm Ất Mão 1075 đến năm Kỷ Mùi 1919 có 185 khoa thi với 2998 vị đại khoa thì chỉ có 5 vị đỗ Tam nguyên đó là Đào sĩ Tích đời Trần Duệ Tông. Lê Qúy Đôn thời Lê Trung Hưng. Trần Bích San triều Tự Đức. Nguyễn Khuyến cũng triều Tự Đức. Vũ Phạm Hàm triều Thành Thái. *Đào Sĩ Tích, người Bắc Ninh là vị Tam nguyên đầu tiên trong lịch sử khoa cử.*
Đời Trần có Mạc Đĩnh Chi (1280-1350), người Hải Dương, đỗ Trạng nguyên năm 1304 đời Trần Anh Tông, vua thấy xấu xí có ý chê, ông làm bài phú
*Ngọc tĩnh liên* khiến vua khâm phục và cử đi sứ hai lần. Lần đầu tới ải Nam Quan trễ, ải quan ra câu đối để thử tài: “Quá quan trì, quan quan bế, thỉnh quá khách quá quan”. Mạc Đĩnh Chi đối lại: “Xuất đối dị, đối đối nan, thỉnh tiên sinh tiên đối”. Đến kinh đô, vua Tàu thử tài qua bài văn tế công chúa Tàu vừa…chết, Mạc Đĩnh Chi khóc công chúa Tàu: *“Y* (ôi *)! Vân tán, tuyết tiêu, hoa tàn, nguyệt khuyết…”*. Vua Tàu khen ngợi phong Lưỡng quốc trạng nguyên. Sau Trạng được cử đi sứ lần thứ hai, bị giữ lại…dịch kinh thư. Sau thêm Lưỡng quốc trạng nguyên Tống Trân, cũng bị giữ 10 năm dịch thư kinh.
Nhưng cuối đời Trần thì Tống nho truyền sang nước ta. Tống nho là gì? Nguyên bền Tàu, Tần Thủy Hoàng dựa vào học thuyết của phái
*Pháp gia* để cai trị, ra lệnh tiêu hủy hết sách vở của Nho giáo. Khi Hán Cao Tổ lên, cho thu thập lại các bộ Tứ thư, Ngũ kinh. Và phục hưng Nho giáo một cách độc tôn. Ứng thi phải theo sách nho giáo đời Tống soạn ra, như *Tam tự kinh* là quyển sách do Vương Ứng Lâm đời nhà Tống viết để dậy trẻ con học vỡ lòng chữ Hán. Mỗi câu có ba chữ. Tứ thư Ngũ kinh thu hẹp lại một thứ “tôn quân” để dễ bề cai trị. Sau khi nhà Trần bị suy, nhà Minh đem Tống nho cưỡng nhập vào nước ta.
Với chữ
*, *không thể không nhắc đến *Đằng vương các tự*:. Chuyện là con của Cao Tông đời Sơ Đường, được cha phong là Đằng vương, nên xây một cái gác bên bến Tầm Dương để bằng hữu ngâm thơ tác phú. Vương Bột lúc ấy mới 15 hay 16 tuổi đến và thành danh với hai câu: “Lạc hà *dữ* cô lộ *tề phi* – Thu thủy *cộng* trường thiên *nhất sắc”*. Vậy mà có người chê là Vương Bột còn dốt nhưng không chỉ dốt ở đâu? Năm 29 tuổi, họ Vương đi thăm cha là Thái Sử ở Giao Chỉ và bị đắm thuyền chết ở xã Thổ Thành, Nghệ An.
Mỗi lần mưa gió lại hiện lên, níu áo văn nhân sĩ tử qua lại, ai oán hỏi thơ mình dốt ở chỗ nào xin chỉ giáo. Dân làng lập đàn cúng tế cũng không xong, sau phải nhờ đến Hồ Tôn Thốc người Hưng Yên, thi đỗ trạng nguyên thời Hậu Trần đời Trần Nghệ Tông. Ông làm quan đến chức Thẩm hình viện sử và là tác giả hai bộ
*Việt sử cương mục* và *Việt Nam thế chí*. Khi nhà Hồ diệt nhà Trần, ông từ quan ngao du sơn thủy.
Hồ Tôn Thốc vào miếu thờ Vương Bột để cầu an cho trăm họ và thắp hương khấn Vương Bột tự Tử An, rằng cái tên như vận vào người nên “chết” vẫn chẳng…”an” thân: Vì rằng hai câu ấy chẳng hẳn là sai, nhưng nhà ngươi còn dốt thật, đã bao năm có tiếng là Tứ kiệt của Sơ Đường mà chẳng nhận ra điều ấy ư: Vậy thì mỗi câu bớt đi một chữ, như
*“tề phi”* là cùng bay thì không cần chữ *“dữ”* nghĩa là…“với”. Câu thứ nhì vì rằng *“nhất sắc”* tức một màu thì không cần chữ *“cộng”* là *…“cùng”* nữa.
**
**Đời Hồ (1400-1407)**
Chữ Nôm được
*Hồ Quý Ly là người đầu tiên* đem ra dùng để dịch kinh sách *Minh đạo* từ thế kỷ thứ 14. Sách bàn về các nhân vật và kinh điển đạo Nho, chê các danh nho đời Đường, đời Tống chỉ biết chắp nhặt văn chương, học rộng mà viển vông. Sách dâng lên Trần Nghệ Tông và được khen nhưng bị học quan ở Quốc tử giám chống đối. Năm 1935, ông dịch *Vô dật* trong *Kinh thi* dậy vua. Năm 1396 dịch sách *Thi nghĩa* bằng chữ Nôm (giảng nghĩa Kinh thi). Mãi đến đời Mạc Hậu Hợp 1565 chữ Nôm mới dùng lần đầu trong một khoa thi tiến sĩ. Hồ Quý Ly thay đổi một chút là ai đỗ kỳ thi Hương, năm sau vào bộ Lễ thi lại, nếu đỗ mới được bổ đi làm quan. Sau đó mới được dự kỳ thi Hội. Hồ Hán Thương thêm phân khoa toán pháp với phép cửu chương tính.
Minh sử chép rằng niên hiệu Vĩnh Lạc, Minh Thành Tổ ra lệnh lùng bắt những cử nhân Giao Chỉ giữ chức tri huyện hay tri phủ mang về. Ngoai ra còn bắt ta cống nộp sư sải và hoạn quan. Năm 1405, nhà Minh mưu đồ xâm lăng, sai bọn hoạn quan người Việt được mang về Tàu làm quan từ trước như Nguyễn Toán, Từ Cá, Ngô Tín đi sứ, dò xét địa hình nước ta. Bọn này dặn họ hàng hễ quân Minh tràn sang thì dựng cờ biên rõ là thân thuộc của nội quan nào thì sẽ thoát nạn. Hồ Hán Thương biết chuyện sai giết hết thân thuộc bọn này. Tuy nhiên, những người bị tiến cống cho Tàu không phải toàn bọn bán nước lập công mà còn có những người có biệt tài như Trần Vũ và
*Nguyễn An*.
Giữa năm 1407, toàn bộ gia tộc họ Hồ, từ Hồ Quý Ly, Hồ Hán Thương, Hồ Nguyên Trừng đến con cháu đều bị bắt sống và giải về đế đô Kim Lăng (Nam kinh).
*Đại Việt sử ký toàn thư* ghi nhận năm 1407 ngài Tả tướng quốc Hồ Nguyên Trừng đã chế tạo súng thần công để chống lại quân Minh xâm lược. Theo tài liệu của Tôn Lai Thần (Sun Laichen): Theo lệnh vua Minh, Hồ Nguyên Trừng chế tạo vũ khí như hỏa súng, đoạn tiễn, thần tiễn, thuốc súng cho Binh trượng cục (Cục chế tạo vũ khí) và được thăng chức Thượng thư bộ Công (tương đương bộ trưởng ngày nay).
Thành công nhất của ông là chế ra khẩu đại pháo có tên là “An Nam thần công”. 73 tuổi, Hồ Nguyên Trừng mất. Theo
*Minh sử cảo*, triều Minh khi tế thần súng *An Nam thần* công cũng thường cúng tế Hồ Nguyên Trừng. Lăng mộ ông hiện ở vùng núi phía tây Bắc Kinh, sườn núi Ngọc Đài, thôn Nam An Hà. Ngoài ra ông còn viết *Nam* * Ông mộng lục* lấy bút hiệu Nam Ông (ông già nước Nam). Ở lời nói đầu, Hồ Nguyên Trừng bảo: “Trong xóm mười nhà thể nào cũng có người tín nghĩa như Khổng Tử, huống hồ nhân vật nước Nam không kể hết”. Trong đó có Nguyễn An.
Nguyễn An bị nhà Minh bắt về Tàu cùng với Hồ Nguyên Trừng. Theo
*Hoàng Minh thông ký *thì Nguyễn An trải 5 đời vua Minh (Thái Tông, Nhân Tông, Tuyên Tông, Anh Tông và Cảnh Tông). Ông là người trông coi việc tu tạo thành Bắc Kinh 9 cửa, 2 cung, 3 điện, 5 phủ, v…v… Sách *Thủy đông ký* của Diệp Thịnh đời Minh ghi rằng: “Nguyễn An còn gọi là Á Lưu, người Giao Chỉ, thanh khiết, giỏi tính toán, có biệt tài về kiến trúc..”. Ông có tên trong sách *Minh sử luận tùng* ở thư viện Bắc Kinh ngày nay.
Đời Hồ và Lê có Nguyễn Trãi (1389-1442) đỗ Thái học sinh. Sau khi giúp Lê Lợi đánh đuổi quân Minh, ông viết
*Bình Ngô đại cáo* được coi là bản tuyên ngôn độc lập thứ hai của nước ta và cũng là tác giả nhiều thơ văn Hán Nôm hiện còn lưu truyền. ( *Nam* * quốc sơn hà, Nam đế cư* của Lý Thường Kiệt thuộc đời Trần là bản tuyên ngôn thứ nhất).
***
**Đời Lê (1428-1527)**
Khi Lê Lợi thu hồi độc lập xong cho tái lập lại thi cử theo Tống nho để bảo vệ ngôi vua. Nho giáo đánh bật Phật và Lão giáo ra khỏi trường thi. Thi cử hạn hẹp trong vài quyển sách, xa rời thực tế, theo lề lối Tống nho. Và kéo dài trong 300 năm trị vì của nhà Lê qua đến đời Nguyễn thêm 150 năm nữa kể từ đời Gia Long.
Lê Thánh Tông lập ra hội “Tao đàn nhị thập bát tú”, vua làm nguyên soái với 28 vị tiến sĩ cùng nhau làm thơ Hán và Nôm để ngâm vịnh. Đồng thời vua cũng làm chủ khảo các kỳ thi Đình, đặt ra
*lệ xướng danh, vinh quy bái tổ.* Sau khi đăng khoa xướng danh được cờ quạt võng lọng do vua ban cho để vinh quy. Tiếp đến là bảng vàng bia đá, Năm 1484, Lê Thánh Tông cho dựng bia khắc tên các tiến sĩ ở trường Quốc tử giám. Tổng cộng có 82 bia đá có 1323 tên tiến sĩ đặt ở hai bên tả vu, hữu vu.
Đời Lê mở mang việc học, lập thêm những trường Quốc tử giám ở các châu, phủ, huyện (trong dân gian gọi là Văn miếu như ở Hưng Yên). Năm 1429, cho phép các quan từ hàng Tứ phẩm trở xuống, các ẩn sĩ thông kinh sử, các võ tướng thi Hội. Quan văn thi kinh sử, quan võ thi võ kinh. Đời Lê, thi Hương 4 năm như đời Trần Anh Tông, ai đỗ cả 4 trường được gọi là hương cống, đỗ 3 trường gọi là sinh đồ.
**Thi Đình thời Lê Trung Hưng**
(Trích
*Nghi thức thi Đình* trong *Lịch triều hiến chương khoa mục chí* của Phan Huy Chú)
Sáng sớm hôm ấy, Thượng-thiết-ty đặt ngai vua ở giữa điện Kính-thiên, đặt hương án và bàn ở trước ngự tọa của chúa ở bên tả ngự tọa của vua. Thừa-dụ-cục đặt bàn ở hai bên tả hữu sân rồng, để quyển thi, bút và nghiên mực ở trên bàn. Các quan Ðề-điệu, Tri-cống-cử, Giám-thí chia nhau đứng ở hai bên các bàn để quyển thi. Nhân viên hai vệ Cẩm-y, Kim-ngô bầy lều thi và quyển thi ở hai bên sân rồng. Một viên Lễ quan (dùng quan Lễ bộ), một viên Tuyên-chế-sách (dùng quan Ðông-các) đứng ở bên tả sân rồng (hướng về bên hữu), một viên Nghi-chế-ty đứng ở bên hữu sân rồng (hướng về bên tả), hai viên Tuần-xước (lâm thời được sai) đứng ở hai bên tả hữu sân rồng (hướng về phía bắc). Quân lính các ty vệ cắm cờ xí theo nghi thức.
Hồi trống nghiêm đầu, các đại thần văn võ tiến vào chầu, ai nấy đều mang phẩm phục đứng sắp hàng ở ngoài cửa Ðoan-môn. Hồi trống nghiêm thứ hai, rước ngự giá vua đến điện Kính-thiên, rước chúa ngự lên điện (hơi về phía đông). Tự-ban (giữ việc bầy ban, xướng lễ khi thiết triều) dẫn các đại thần đầu ban và các quan văn võ vào đứng hầu ở hai bên sân rồng. Hai viên Tự-ban dẫn các sĩ nhân vào đứng ở cuối ban về bên hữu sân rồng (hướng về phía bắc). Vua đội mũ xung thiên, mặc áo bào vàng, đai ngọc, lên ngồi ngự tọa. Chúa đội mũ xung thiên, mặc áo bào tía, đai ngọc, lên ngồi ngự tọa. Vút roi (ra hiệu phải yên lặng). Cáp-môn xướng :”Bài ban ! Ban tề ! Cúc cung bái (5 lạy, 3 vái) ! Hưng ! Bình thân !”. Các quan chia ban đứng hầu. Lễ quan vào giữa ngự đạo quỳ xuống. Hai viên Tự-ban dẫn các sĩ nhân vào giữa ngự đạo, đứng sắp hàng hai bên. Xướng :”Quỵ !”. Các sĩ nhân đều quỳ. Lễ quan tâu rằng những sĩ nhân trúng thức kỳ thi Hội này là bao nhiêu người, tên là gì, vâng vào Ðiện thí. Tâu xong lui ra đứng chỗ cũ. Tự-ban xướng :”Khấu đầu (cúi đầu vái) !”. Các quan Ðề-điệu, Tri-cống-cử, Giám-thí đưa quyển thi, bút, nghiên cho sĩ nhân xong, lại lui ra đứng chỗ cũ. Quan Tuyên-chế đến giữa ngự đạo quỳ tâu :”Tấu truyền chế”. Rồi phủ phục, vẫn quỳ. Quan Tư-lễ-giám đem tờ chế sách giao cho quan Tuyên-chế, viên này nhận lấy chế sách rồi đứng dậy, lui ra đứng tựa về phía đông sân rồng. Ðọc xong quan Tuyên-chế lại đem chế sách đến giữa ngự đạo quỳ xuống dâng lại cho quan Tư-lễ-giám nhận lấy, rồi cho quan Tuyên-chế lui ra đứng chỗ cũ. Quan Tuần-xước dẫn các sĩ nhân ra ngồi ở lều thi. Nghi-chế-ty đến giữa ngự đạo quỳ tâu :”Lễ tất”. Lại vút roi. Vua về cung. Chúa về nội phủ. Các đại thần văn võ đều lần lượt lui ra. Ðến buổi chiều bọn quan Ðề-điệu đưa các quyển thi cho quan Ðộc quyển làm việc.
Ao nghiên ruộng bút với…thịt chó không ai ngoài Trạng nguyên Nguyễn Đăng Hạo người Hậu Duệ, Bắc Ninh. Ông đỗ Đệ nhất giáp tiến sĩ khoa Bính Tuất 1646, đời Lê Chân Tông. Năm Kỷ Mùi, vua nhà Thanh thấy sao văn khúc giáng ở phía Nam, cho sứ thần sang nước ta tìm nhân tài và gặp ông. Vua Tàu cho vế đối: Lão khuyển lạc mao do hướng đình tiền phệ nguyệt (chó già rụng lông, còn đứng trước sân, thấy trăng lên là sủa). Ông thấy họ chê mình hiểu biết kém cỏi, bèn đối lại: Tiểu oa đoản cảnh mạn cư tỉnh để quan thiên (ếch con ngắn cổ, dám ngồi đáy giếng, mà xem xét cả trời). Vua Tàu khâm phục phong là Lưỡng quốc trạng nguyên và phán: “Địa linh nhân kiệt đời nào cũng có, nhưng vượt trội hơn cả từ nay về sau chỉ có một Đăng Hạo”.
Năm 1659, ông được bổ làm Đông các đại học sĩ, nhưng làm quan 3 năm bị bãi chức vì cương trực nên không được trọng dụng. Ông lấy ngao du sơn thủy làm cái thú tiêu dao, vòng kiềm tỏa không ngòai “rượu Hòang Mơ, cờ Mộ Trạch” và…thịt cầy.
Một ngày ông gặp đạo sĩ núi Lan Kha và xin tu tiên, đạo sĩ trả lời: “Tu tiên có ba thứ phải ghét, năm thứ phải kiêng, trong những thứ ấy có thịt cầy”. Ông gật đầu và chống gậy theo đạo sĩ lên núi học đạo, gần trưa qua một cái chợ, mùi thịt cầy trong quán bay ra sực nức. Ông thèm rỏ rãi, bèn xin đạo sĩ cho một bữa chót cho…chót đời trước khi thành tiên. Ăn xong lau mặt thì ông thấy đạo sĩ và chợ búa đều biến mất. Như Lưu Nguyễn lạc thiên thai về lại chốn trần ai, thì ra đây chính là chợ Cầu Lim làng Nội Duệ, chỉ cách núi Lan Kha non dặm đường mà thôi…”
Nếu như Trạng nguyên Mạc Đĩnh Chi và Lưỡng quốc trạng nguyên Tống Trân, cùng bị giữ ở Tàu dịch thư kinh mươi năm. Nguyễn Đăng Trừng, Nguyễn An bị lưu xứ ở Tàu đến suốt đời. Với giai thoại thì chẳng thể thiếu vắng Thám hoa Giang Văn Minh, người xã Đường Lâm, tỉnh Sơn Tây được cử đi sứ. Minh Tự Tông ra câu đối: “Đồng trụ chí kim đài dĩ lục” có ý nhắc đến Mã Viện dẹp cuộc nổi dậy của Hai Bà Trưng. Thám hoa Giang văn Minh không chần chừ, khẳng khái đối: “Đằng giang tự cổ huyết do hồng”. Vua Minh biết ý ông dẫn việc Trần Hưng Đạo đánh tan quân Nguyên ở sông Bạch Đằng để đối lại. Bất chấp luật lệ bang giao, Minh Tự Tông thét bọn đao phủ trói ông lại, gắn trám đường vào miệng và mắt rồi cho người mổ bụng xem “
*sứ thần An Nam to gan lớn mật đến đâu*”. Hôm đó nhằm ngày mùng 2 tháng 6 năm Kỷ Mão (1639). Tính ra, ông mới 58 tuổi. Hòng uy hiếp dân Đại Việt, Minh Tự Tông còn cho ướp xác ông bằng bột thuỷ ngân và cho sứ bộ ta đem thi hài ông về nước. `Những vụ án nổi tiếng ở trường thi:` `Mặc dù luật lệ trường thi rất nghiêm ngặt như thí sinh bị cấm suốt đời không được thi, khảo quan bị đi đày, hay tử hình. Nhưng chuyện gian lận không thể tránh khỏi như theo Vũ trung tùy bút, vì bị quan trường thù ghét nên Ngô Thì Sĩ bị đánh hỏng oan. Đại Nam thực lục ghi, chủ khảo Nguyễn Tú trường thi Ngệ An vì tráo quyển bị án tử hình. Sách Cương Mục viết Ngô Sách Tuân làm giám thị, giúp con bạn đưa quyển cho khảo quan bị xử giảo.` `Nổi tiếng nhất là vụ án Tam nguyên Lê Quý Đôn: Khoa thi Hội 1775, Lê Quý Đôn làm chánh chủ khảp nói với học trò giỏi của mình là Đinh Thì Trung đổi quyển cho con mình Lê Quý Kiệt. Kết quả Lê Quý Kiệt đỗ thủ khoa. Khoa ấy vua Lê chúa Trịnh đánh cuộc, vua Lê cho là thủ khoa sẽ về tay Kiệt vì là con Lê Quý Đôn tất học giỏi. Chúa Trịnh vì đã biết Đinh Thì Trung nên đánh cuộc Trung sẽ đỗ đầu và định bụng hễ đỗ đầu là trọng dụng ngay. Chúa Trịnh thua cuộc, không chịu, duyệt lại văn bài, khám phá ra vụ đổi quyển. Đinh Thì Trung tố cáo Lê Quý Đôn. Vì Lê Quý Đôn làm quan to, Trịnh Sâm bỏ qua không phạt và Đinh Thì Trung bị đi đày ở An Quảng.`
Thêm một vụ khác nổi danh không kém với “Văn như Siêu, Quát vô tiền Hán”: Năm 1841, Cao Bá Quát (6) làm sơ khảo trường thi Thừa Thiên, sửa bài hộ cho 24 quyển phạm trường quy. Nguyễn Văn Siêu (7) làm phân khảo lấy đỗ cho cháu của bạn mặc dù đã bị đánh hỏng. Mọi việc bị giám sát Hồ Trọng Tuấn đàn hạch: Cao Bá Quát bị tội tử hình. Thiệu Trị cho là Quát không gian lận mà chỉ muốn cứu vớt thí sinh có tài lỡ phạm trường quy, giảm án “giảo giam hậu” (đợi xử giảo, chết toàn thây, không bị chặt đầu). Sau lại đổi qua “xuất dương hiệu lực” cho theo phái đoàn đi Tân Gia Ba. Riêng Nguyễn Văn Siêu bị phạt đánh trượng và đi đày một thời gian.
*Giai thoại làng nho toàn tập* ghi chép những chuyện như sau: `Khóa thi 1825, có Đốc học Hồ Trọng Điển trường thi Nam Định cho học trò đi thi mặc giả làm người hầu vào lều khảo thí của ông. Khóa thi 1831 có Đề điệu Nguyễn Thọ Xuân trường thi Nghệ An cho hai thị nữ mặc giả lính hầu đem vào trường. Khoa thi 1840, Nguyễn Công Trứ làm chủ khảo trường thi Nam Định đem ả đào vào trường thi. Những việc trên bị phát giác, như chúa Trịnh không nỡ bắt tội nên ỉm đi.` **Về người Việt và thi cử dưới mắt người ngoại quốc thế kỷ 17:**
Giáo sĩ Baldinotti để lại bút tích vào năm 1626: “Người Việt tính tình ôn hòa, ít nóng nẩy. Nhưng ưa ganh tị, hay khoác lác. Họ nghèo nhưng khinh bỉ ngành giao thương. Họ không thích đi đây đi đó. không tin lời những người đi xa thấy cao học rộng. Họ hay tự cao tự đại cho rằng Việt Nam mình là nhất. Họ hiếu học chẳng phải vì ham hiểu biết mà chỉ vì muốn đạt mục đích ra làm quan”.
Một người Hòa Lan mẹ là người Bắc sinh ở “Ca-cho” (Kẻ Chợ tức Thăng Long) tên Samuel Baron. Trong cuốn
*A Description of the Kingdom of Tonqueen S. Baron nhận xét về người Việt ở thế kỷ 17: “Tính tình hiền hậu nhưng hèn yếu, ưa khoác lác, hiếu học * *nhưng chỉ để ra làm quan*… “.
***
**Đời Mạc (1527-1592) và Lê Trịnh (1600-1788)**
Việc thi cử trong đời Mạc không có gì thay đổi nhiều. Chữ Nôm được Hồ Quý Ly là người đầu tiên đem ra dùng để dịch kinh sách từ thế kỷ thứ 14, mãi đến đời Mạc Hậu Hợp 1565 mới dùng chữ Nôm lần đầu trong một khoa thi tiến sĩ với đề mục kỳ đệ tứ phải là một bài phú Nôm.
Lề lối khoa trường đời Hậu Lê vẫn là Tam trường, thi Hương do địa phương tổ chức, đỗ cả 3 hay 4 kỳ gọi là Cử nhân hay Hương cống, Sinh đồ. Nếu đỗ 1 kỳ được gọi là Tú tài. Sau này gọi là tú đơn, tú kép (đỗ 2 khoa tú tài), tú mền (đỗ 3 khoa tú tài), tú đùn hay tú đụp (đỗ 4 khoa tú tài). Đỗ tú tài được làm Huấn đạo, Giáo thụ ở phủ, huyện. Đỗ thi Hương gọi là Hương cống được bổ làm Tri phủ, Tri huyện. Cống sĩ đã đỗ thi Hội vào cung vua thi Đình. Nếu đỗ là tiến sĩ mà trong dân gian gọi là ông Nghè.
Tên này bắt nguồn sau khi đỗ, các tiến sĩ đứng dưới hành lang ngoài sân đình dẫn đến Đại Cung Môn đợi vào chầu vua ban thưởng. Mà mái hiên của hành lang tiếng địa phương người miền Trung gọi là “nghè”.
Đời Mạc và Hậu Lê vì thiếu tiền nên đặt lệ đi thi phải đóng tiền chi phí chấm thi. Vì vậy trường thi là chỗ mua bán, quan trường thông đồng. Nhà Mạc có tranh Đông Hồ…
Từ thầy đồ dậy ở trường làng đến Quốc tử giám vì thần phục văn hóa Tàu nên quanh đi quẩn lại chỉ có sách
*Nhất thiên tự* (sách 1000 chữ), *Tam thiên tự* (sách 3000 chữ), v…v…đến *Tứ thư Ngũ kinh*. Tam nguyên Lê Quý Đôn (1726-1784) thâu tóm cái học của nhà Nho trong câu: “Thi thiên, phú bách, văn sách năm mươi”, nghĩa là chỉ cần học thuộc lòng 1000 bài thơ, 100 bài phú và 50 bài văn sách là đủ thi đỗ”.
Mặc dù nhà Mạc chỉ kéo dài 65 năm nhưng theo
*Đại Nam nhất thống chí* chép một vị nữ trạng nguyên có một không hai của nước ta tên Nguyễn Thị Duệ, người Hải Dương. Bà theo cha lên Cao Bằng, đất của họ Mạc. Bà là người tuyệt sắc, lại rất thông minh, 10 tuổi đã biết làm văn bài. Ông thân bà tiếc tài con gái, cho cải nam trang đi học. Năm 17 tuổi, Mạc Kính Cung mở khoa thi Bính Thìn 1616, trong khi thầy dậy học bà đỗ thứ hai, bà lại đỗ thủ khoa. Tự xét về văn tài mình, bà viết: “Nữ nhi dù đặng cỏ thi – Ắt là tay thiếp kém gì trạng nguyên”. Bà mất, dân làng làm tượng thờ bà, có bức hoành đề: “Giáp khoa tiên chiếm Cao Bằng bảng – Đại bút do truyền Bát cổ bi”.
***
**Đời Nguyễn Tây Sơn (1788-1802)**
Quang Trung muốn gây dựng một nền quốc học nên chú trọng vào chữ Nôm. Trong các khoa thi, đề ra bằng chữ Nôm và thí sinh phải làm bằng bài chữ Nôm. Chữ Nôm được Hồ Quý Ly là người đầu tiên đem ra dùng để dịch kinh sách từ thế kỷ thứ 14, mãi đến đời Mạc Hậu Hợp 1565 mới dùng lần đầu trong một khoa thi tiến sĩ. Và phải đến đời Quang Trung mới dùng chữ Nôm trong khoa thi Hương ở Nghệ An mà Nguyễn Thiếp tức La Sơn phu tử là chánh chủ khảo. Việc dùng chữ Nôm đang dang dở nửa chừng vì ngài mất quá sớm nhưng nhờ vậy mà sau này chữ Nôm có tư thế và khởi sáng trong văn học nước ta.
Theo sách
*Phủ biên tạp lục* của Lê Quý Đôn chép:
Ngô Thì Nhậm cầm đầu phái bộ đi sứ sang Tàu, lúc đến sứ quán thấy hàng chữ đề
*An Nam di sứ công quán* (Công quán của sứ bộ xứ man di An Nam). Ông không vào và nói: “Ta không phải đại diện cho xứ man di nên không vào sứ quán này”. Quan nhà Thanh nói chữa rằng đối với Trung Hoa thì tất cả đều là man di, mọi rợ hết. Ngô Thì Nhậm cười rằng: “Ngưu tầm ngưu, mã tầm mã. Phải chăng qúy quốc là mọi rợ hay sao mà lại tiếp xúc với nhiều nước mọi rợ khác?”. Quan nhà Thanh phải sửa cái biển thành *Nam* * quốc sứ quan công quán. *Lúc đó Ngô Thì Nhậm mới chịu dẫn phái đoàn ngoại giao của nước ta vào.
Cũng với giai thoại đi sứ, trong
*Đề Từ *của sách *Bắc sứ thông lục, *Lê Quý Đôn kể chuyện chính ông đi sứ năm 1760:
“Ta tới Nam Quan, liền gặp quan Tuần Kiêm đưa thơ thách họa. Dọc đường gặp các quan liêu đặt những câu hỏi hóc búa, họ bắt bẻ tranh luận như là kẻ địch. Vậy mới biết lòng người khác nhau. Lấy văn tự làm quen nhau thì người bốn bể đều là anh em cả. Vả chăng nếu mình rụt rè, ít nói năng thì bị người ta khinh bạc, mà dùng tiếng
*Di Ngôn Di Sứ *(lời mọi, sứ mọi) mà chỉ chúng ta.
Chính vấn đề các viên chức Thanh ở quan ải vẫn luôn luôn dùng tiếng Di (mọi) để trỏ người mình, kể cả sứ thần, là một điều mỗi lúc sứ ta sang, đều phải tranh biện phản đối và đòi cải cách. Sứ bộ gửi tờ trình cho viên Tuần phủ Quảng Tây xin thôi dùng chữ Di. Đại ý tờ trình như sau: “Trong các công văn và khi tiếp đón sứ thần mọi nơi đều gọi hai tiếng An Nam
*. *Thế mà ngày chúng tôi đến cửa quan ải, quan đạo chỉ hô: *Di quan, Di mục, *làm chúng tôi hổ thẹn rất sâu”. Ấy vậy mà tờ khái này viết ngày 13 tháng Chạp năm Tân Mão 1761. Sứ bộ tưởng trước Tết sẽ về đến nhà, nhưng phải đợi gần một tháng, quan Thanh mới chịu mở cửa quan ải. Đến khi tới Nam Ninh, Yết quan Đạo Đài, giữa đám đông người mà vẫn dùng chữ “Di”. Sứ thần xin theo lệ đời Ủng Chính thứ 9 (173l) giới thiệu các sứ thần bằng chức danh. Viên Bố Chánh biện luận một cách khôn khéo rồi cũng nhận lời. Tôi làm tờ trình của sứ bộ gửi về chúa Trịnh Doanh. Tờ trình nầy rất quí, vì được làm bằng tiếng Nôm, có lẽ để người Thanh không đọc được, nếu chúng tò mò”.
***
**Đời Nguyễn (1802-1945)**
Gia Long bỏ chữ Nôm trong thi cử và trở về với Tống nho như đời nhà Lê. Vua cho mở trường Quốc tử giám ở Huế và các vị khoa mục thời Hậu Lê được gọi vào giảng dậy. Năm 1807 cho mở khoa thi Hương đầu tiên và phép thi cũng giống như thời Hậu Lê. Theo Dương Quảng Hàm, qua
*Việt Nam văn học sử yếu*:
Đời Hậu Lê thi Hương lấy tú tài và cử nhân. Đời Gia Long vẫn giữ như vậy và chỉ đổi tên: thi Hương trúng cả 3 trường được gọi là Sinh đồ (ông Đồ), đỗ cả 4 trường gọi là Hương cống (ông Cống). Đời Minh Mạng đổi lại là tú tài, cử nhân như đời Hậu Lê.
Mãi năm 1822, Minh Mạng mới mở khoa thi Hội, thi Đình. Thi Hương 3 năm một lần thì thi Hội cũng thế, vì thi Hội bao giờ cũng diễn ra ngay năm sau có thi Hương. Đỗ thi Hội mới được thi Đình sau đó một tháng cùng năm. Thi Hội ở trường thi có lều và nằm trên chiếu thi, người đỗ thi Hội có bảng yết (gọi là Trúng cách). Thi Đình ở trong cung điện và ngồi trên bàn thi, người đỗ thi Đình có lễ xướng danh (lễ Truyền lô). Thi Đình, Minh Mạng bỏ Trạng nguyên, lấy 2 người đỗ đầu là Bảng nhãn và Thám hoa.
Minh Mạng gần gũi với văn hóa Tây phương hơn qua chuyện Michel Đức là con đầu lòng của Jean Baptiste Chaigneau, tức Chúa Tầu Long, một trong hai người ở lại làm quan lâu dài với Gia Long sau khi giúp vua thắng nhà Tây Sơn. Chaigneau đã “vâng mệnh” Gia Long cưới vợ Việt
`. `Là con quan nhất phẩm, thường được ra vào nơi cung cấm nên người sau có nhiều chi tiết do Michel Đức viết trong cuốn *Souvenirs de Huế*, như:
Nhiều lần Michel Đức được Minh Mạng vời vào cung để hỏi chuyện nước Pháp và nhờ dịch những chữ ghi trên mấy bức họa vẽ cảnh nước Pháp. Trước hết, Michel Đức phải đọc to lên, sau dịch từng chữ, cuối cùng mới dịch nghĩa toàn câu. Để Michel Đức khỏi nhẩy những chữ khó, Minh Mạng chỉ từng chữ một. Mỗi khi dịch xong, viên quan ngồi cạnh phải ghi ngay lại bằng chữ Hán. Gặp chữ tên người hay tên tỉnh không dịch được, viên quan lúng túng thì chính Minh Mạng chỉ cho nên dùng chữ gì?.
Cũng trong cuốn
*Souvenirs de Huế *Michel Đức Chaigneau viết: “Người Việt ở thế kỷ 19 tài giỏi thì cũng có đấy. Nhưng hay khoe khoang, khoác lác, lại…ở bấn !!!”.
Bùi Hữu Nghĩa (1807-1872), người Cần Thơ, Minh Mạng thứ 16, đỗ thủ khoa thi Hương năm 28 tuổi tại trường thi Gia Định nên đuoo+>c gọi là Thủ khoa Nghĩa. Ông hay uống rượu và làm thơ Hán Nôm, trong lúc nhàn đàm với các quan, cầm tập thơ
*Đường thi tam bách thủ* đọc bài *Nhân gian tứ hỷ *để bình văn luận nghĩa:
Cửu hàn phùng cam vũ
Tha hương ngộ cố tri
Động phòng hoa chúc dạ
Kim bảng quải danh thì
Nghĩa thơ thì một trong tứ khoái của con người là
*hạn lâu gặp mưa rào, xa quê gặp bạn cũ, đêm động phòng hoa chúc, bảng vàng đề tên.* Mọi người gật gù tấm tắc khen, nhưng Thủ Khoa Nghĩa lắc đầu vì chỉ thường thôi. Nếu thêm mỗi câu đầu hai chữ: *Thập niên* cửu hàn phùng cam vũ *Thiên lý* tha hương ngộ cố tri *Hòa thượng *động phòng hoa chúc dạ *Mộc nho* kim bảng quải danh thì
Bùi Hữu Nghĩa dẫn giải:
*mười năm *nắng hạn mới gặp mưa rào *, ngàn dặm *xa quê *, nhà sư *có được *, *và * học trò dốt *đi thi thấy bảng vàng đề tên *” *thì chẳng…khoái hơn lắm ru.
Khoa cử đời Nguyễn kỳ thị Bắc Nam, năm 1825, sĩ tử Thừa Thiên, Quảng Nam không một ai đỗ. Minh Mạng sai Lục bộ lấy thêm Cao Xuân Dục ở Thừa Thiên lúc này chỉ là Hương cống. Ông này sau là chánh chủ khảo trường thi Nam Định, Tú Xương là sĩ tử khoa thi Hương năm ấy và làm bài thơ vịnh ông có câu:
Này này Hương thí đỗ khoa nào?
Nhân hậu thay lòng quan Thượng Cao
Người ta thi chữ, ông thi phúc
Dù dở, dù hay cũng được vào!
Năm 1826 thi Hội, sĩ tử trên 200 người, quan trường lấy đỗ 9, Minh Mạng bảo 9 người đỗ đều là người Bắc là sao thế? Nên cho người Thừa Thiên để cổ lễ sĩ phong mới phải? Thế là quan trường lấy thêm Phan Thanh Giản.
Kể từ khoa 1829 Minh Mạng định lệ sĩ tử ứng thí phải khai tên họ, lý lịch ông cha ba đời trên mặt quyển. Những ai có ông cha ba đời làm nghề xướng ca, hay can trộm cắp hoặc làm giặc đều không được đi thi (làm quan với nhà Tây Sơn hay với nhà Lê cũng bị coi là làm giặc mặc dù nhà Nguyễn áp dụng thi cử của nhà Lê). Năm 1831, tại trường thi Thừa Thiên, Lê Đức Quang, Phạm Huy có cha làm quan đời Nguyễn mà ghi lầm là làm quan với nhà Lê đều bị xóa tên trên bảng cử nhân. Làng Tức Mặc (sau là Xuân Trường) thuộc Nam Định, quê hương của các vua nhà Trần, bị cấm học văn để giữ tinh thần…thượng võ. Năm 1828, khi văn bài sĩ tử miền Bắc sút kém, Minh Mạng bảo chánh chủ khảo Bắc thành: “Bắc Hà vốn là nơi văn vật, hóa ra chỉ là hư danh!”. Năm 1834, gần đến khoa thi hai trường Nam Định và Hà Nội, vua lại ra dụ: “Mỗi trường không được lấy quá 50 tú tài”. Trong khi 4 trường Thừa Thiên, Nghệ An, Bình Định, Thanh Hóa sĩ số chuẩn định là 100. Ngoài ra còn biệt lệ khác cho phép một số tú tài được thi Hội: Tôn sinh (người trong hoàng tộc), ấm sinh (con quan). Huấn đạo, Gíao thụ (những người có tú tài được bổ vào chức vụ này ở phủ, huyện).
Nhà Nguyễn có tất cả 8 trường thi, sau rút lại còn 5 là: Gia Định, Thừa Thiên, Thanh Hóa, Nghệ An và Hà Nam (Năm 1886 thời Đồng Khánh hai trương thi Hà Nội (8) và Nam Định (9) nhập làm một. Vì trường thi Hà Nội bị Pháp đóng cửa năm 1882, khoa thi cuối cùng là khoa Kỷ Mão (1879). Khoa thi hương cuối cùng của trường thi Nam Định năm Ất Mão1915. Thời Đồng Khánh, thi hương cứ 1 cử nhân lấy 3 tú tài. Thời Thành Thái, thi Hương bỏ “kinh nghĩa” (giảng giải kinh sách), thơ phú, chỉ giữ văn sách (bàn phép trị nước) và luận. Thêm Quốc ngữ, địa lý, cách tri, toán pháp. Thời Duy Tân, thi Hương thêm phần Pháp văn.
Nguyễn Khuyến (1835-1910) người làng Yên Đổ, Hà Nam. Năm 1864, đỗ Giải nguyên trường Hà Nội, năm 1871 đổ Hội nguyên và Đình nguyên, tức là Tam nguyên. Vì vậy mọi người gọi là Tam nguyên Yên Đổ. Ông có câu đối viếng Tú Xương:
Kìa ai chín suối xương không nát
Có lẽ nghìn thu tiếng vẫn còn
Tú Xương (1870-1907) lận đận với thi cử, ông làm bài thơ
*Phận hẩm duyên ôi*:
Đỗ suốt hai trường, hỏng một tôi
“Tế” đổi ra “Cao” mà…chó thế!
Năm 1903, Tú Xương đổi chữ lót “Tế Xương” ra “Cao Xương” nhưng vẫn hỏng.
“Tế” đổi ra “Cao” mà…chó thế!
“Kiện” trông ra “Tiệp” hỡi trời ơi…
**Trường thi Nam Định**
Mà chó thật, vì từ câu “Đỗ suốt hai trường hỏng một tôi” cho thấy Tú Xương hỏng ngay từ trường hai vì nhầm chữ “Kiện” với chữ “Tiệp” vì cái nạn trường quy. Nhờ câu thơ trong bài
*Buồn vì hỏng thi*: “Tám khoa chưa khỏi phạm trường quy!”, câu này cho thấy ít nhất khoa thứ 8, gần nửa đời người cho thi cử ở trường thi Nam Định, có đất Vị Xuyên quê ông, Tú Xương lại phạm trường quy một lần nữa, mà khoa thứ tám này là khoa Bính Ngọ ( *1906*). Năm sau ông mất ( *1907*).
Tam nguyên Trần Bích San (1838-1877) cũng người Nam Định. Năm 1864 ông đỗ Giải nguyên trường Nam Định lúc 26 tuổi. Năm sau, 1865 vào kinh thi đỗ luôn Hội nguyên và Đình nguyên. Đỗ đầu ba kỳ thi liên tiếp nên có học vị Tam nguyên, vua Tự Đức ban tên hiệu cho ông là Hy Tăng để so sánh với Vương Tăng đời nhà Tống bên Tàu. Ông đảm nhiệm Lễ bộ sự vụ, sau được bổ làm Tuần phủ Hà Nội.
Trong chức vụ trên ông thường có dịp giao thiệp với người Pháp. Có lần Phó thủy sư Đô đốc Dupré ghé thăm xã giao ông. Dupré dắt theo một con chó. Chủ khách vừa an tọa thì con chó nhảy lên nằm trên ghế đối diện. Ông cho đó là dụng ý của Dupré muốn bỉ mặt mình nên phủi áo đứng dậy không tiếp Dupré nữa và sai lính đánh chết con chó. Năm 1877 có cuộc đấu xảo ở Ba Lê, Tự Đức ngỏ ý muốn cử một phái đoàn ngoại giao sang Pháp để tỏ tình hữu nghị. Dupré ưng thuận nhưng yêu cầu cử Trần Bích San làm chánh sứ. Vua Tự Đức triệu ông vào kinh để trao sứ mạng. Vì e rằng Dupré sẽ trả thù làm nhục lây đến quốc thể mà lệnh vua không thể trái, ông nuốt giấy bản tự vẫn. Thi hài ông được đưa về làng Vị Xuyên mai táng, lúc đó ông mới 39 tuổi.
Đời Tự Đức 1852, vẫn giữ 4 trường cho thi Hội, nhưng thi Hương rút lại còn 3 trường. Tự Đức tuyển những người khỏe mạnh ở phủ, huyện vào triều làm võ sinh và mở khoa thi Võ tiến sĩ. Vua là một thi nhân còn là một nhà học giả uyên thâm hơn cả các quan văn đã từng khoa trường xuất thân, trước mặt các quần thần, một lần vua nói: “Trẫm bất ứng thí, nhược ứng thí, tất trúng trạng nguyên”. Bởi thế, vua cùng hai Bảng nhãn, hai Thám hoa, mỗi người làm một bài luận phú rồi rọc phách nhờ vua Tàu lập một ban giám khảo chấm giùm. Khi ống quyển trả lại, bài của Tự Đức có chữ son phê: “Bài này tỏ ra tác giả là một người học rộng, khí phách không phải là một người thường, nhưng lại là môt người…không có tài chi mấy”. Và Tự Đức đứng…đội bảng.
Ao nghiên ruộng chữ với mỗi sách mỗi giai thoại khác nhau như thời Tự Đức có Ông Ích Khiêm người Quảng Nam. Vốn dòng dõi người Cao nguyên, trước họ Ong, đến đời Tự Đức thi đỗ cử nhân, vua cho đổi thành họ Ông. Tự Đức mất, triều chính rối loạn, vua kế vị còn nhỏ, Tường Thuyết chuyên quyền, văn thần võ tướng chỉ là một lũ cầu an không ai lo đến việc nước. Ông bực dọc bèn đặt ra một tiệc mời khắp mặt đại thần tới dự. Các món ăn đều là…thịt chó. Lúc vào tiệc, nhiều người không ăn được thịt chó, ngập ngừng hỏi món ăn khác, ông trả lời: “Bẩm, bữa cơm hôm nay toàn chó cả thôi”. Cơm xong, các quan gọi nước, mãi không thấy người nhà đưa lên vì ông đã dặn trước đừng đưa nên ai nấy đều khô cổ vì rượu. Một lúc sau, người nhà mang nước lên ông mắng: “Lũ chúng bay chỉ biết đứa lớn đứa nhỏ ngồi ăn hại, còn thì không biết việc nước…chó gì cả”. Các quan đều tím mặt.
Với tam sao thất bản, giai thoại khác do Ông Ích Khiêm kể:
Một lần tại nơi Cao Bá Quát làm việc ở bộ Lễ, Quát chứng kiến một vụ cãi cọ giữa hai vị quan đồng sự, mới đầu hai người đấu khẩu nhau về một vụ gì đó, rồi sau tức giận quá đi đến ẩu đả. Bộ Lễ tâu lên vua để phân xử. Vua bắt lính dẫn cả hai bên và nhân chứng là Cao Bá Quát để xét hỏi. Từ xưa Quát vẫn ghét những quan đồng sự ở bộ, nên nhân dịp được vua truyền gọi đến làm chứng, Quát làm tờ khai sau đây, cốt để “chửi xỏ” tất cả bọn quan lại cùng làm việc ở bộ. Tờ khai bằng chữ nho như sau:
Tiền thần bất tri
Hậu thần bất tri
Trung gian thần tri
Đản kiến:
Thượng bàn hô cẩu!
Hạ bàn hô cẩu!
Thượng hạ giai cẩu.
Lưỡng tương đấu ẩu
Thần gián bất đắc
Thần kiến thế nguy
Thần hoảng thần tẩu.
Nghĩa là: “Trước ra sao, sau thế nào, thần không được biết. Thần đến lúc nửa chừng thấy bàn trên hô: “Chó!”, bàn dưới cũng hô: “Chó!” Trên dưới đều là…chó. Rồi hai bên đánh nhau. Thần can không được. Thần thấy nguy, thần sợ thần chạy”.
Tự Đức đọc tới câu: “Thượng hạ giai cẩu”, biết Quát lợi dụng lời khai gọi tất cả là …chó, nhưng vì lời khai đúng sự thực nên không làm gì được phải cho Quát ra về.
**Thi Đình thời Nguyễn**
(trích
*Lều Chõng* của Ngô Tất Tố)
Bây giờ đến giờ làm văn, cống sĩ ai về chỗ nấy. Các quan văn võ đều phải ra hết ngoài viện Ðãi lậu. Trong điện, tả vu cũng như hữu vu, mỗi bên có một tên lính đóng cửa đứng canh sân điện có viên tuần la và viên tuần sát đi lại tuần phòng, ở ngoài hai cửa túc môn thì có hai trăm biền binh của quan thị nội thống chế phái đến canh giữ.
Vân Hạc mới giở tập đầu bài đã thấy hoảng hồn. Làm sao mà nó dài thế ? Mười tờ giấy đặc, lỳ lịt những chữ là chữ. Coi qua một lượt thì thấy nửa trên hỏi về ý nghĩa các kinh truyện, tử sử của Tầu, nửa dưới hỏi về công việc hiện thời của nước nhà, tất cả đến gần trăm câu hỏi. Chàng liền gấp lại và chỉ để hở mấy dòng ở đầu cho lúc trông đến khỏi nóng ruột. Viết xong ba chữ “đối thần văn” và mấy câu chúc tụng nhà vua mà người ta gọi là đoạn “tụng thánh” chàng mới nhìn vào dòng chữ để hở ở đầu bài, rồi theo thứ tự từ trên xuống dưới lần lượt giả nhời từng câu hỏi một.
Cũng may, văn sách thi đình chỉ cần ý kiến, không cần văn chương mẹo luật như văn sách thi hương, thi hội, và quyển văn lại được viết thảo không cần phải viết chân phương, cho nên vừa nghĩ vừa viết cũng không lâu lắm. Chừng đến nửa buổi chàng đã trả lời được hai phần ba đầu bài. Vân Hạc viết lia viết lịa từ bấy giờ cho đến gần trưa, quyển văn đã hết già nửa, chàng suy nghĩ ba, bốn phút gì đó rồi lại cắm cổ mà viết. Quá trưa, bài làm đã xong chừng ba phần tư, vua lại ban đồ ăn nước uống, chàng và các cống sĩ lại phải ra sân quỳ nhận, rồi lại tạ ân năm lễ.
Trời nhá nhem tối, chàng viết vừa xong, các cống sĩ cũng đều xong cả, ai nấy đem quyển ra nộp cho quan tuần la. Bấy giờ biền binh ngoài cửa túc môn lại ngỏ cánh cửa cho các cống sĩ đi ra. Rồi quan giám thí đại thần và tất cả các viên quan khác đều phải trở lại trong điện. Ông thu quyển nhận quyển của ông tuần la giao lại, ông ấn quyển đóng dấu “Luân tài thịnh điển” vào các cuối quyển, ông di phong xếp quyển vào rương và dán niêm phong, rồi giao cho ông thu trưởng canh giữ. Các ông ấy đều phải ngủ ở triều phòng để ngày mai chầu chực nhà vua chấm văn.
Vân Hạc và các cống sĩ ra khỏi cửa điện thì trời tối mịt.
Thêm một giai thoại vào đời Tự Đức:
Kỳ Đồng vốn tên là Nguyễn Văn Cẩm, người Hưng Yên. Sinh cuối đời Tự Đức, thiên tư rất là đĩnh ngộ. Lúc bé, thân phụ là một nhà nho uyên bác bắt đầu dạy sách
*Tam tự kinh*. Lên mười, *Ngũ kinh, Tứ thư* đều thông, vì ông chỉ trông qua là nhớ, mỗi ngày học đến trăm trang sách. Năm ấy, nhân có *kỳ hạch* ở tỉnh Hưng Yên, để năm sau thi Hương ở trường Nam Định. Khi các quan tỉnh và huấn đạo, giáo thụ, hội đồng ở Văn miếu, thấy ông còn nhỏ mà đã đi thi đều lấy làm lạ, cho gọi đến để ra câu đối:
“
*Khổng môn truyền đạo chư hiền, Tăng tử, Tử tư, Mạnh tử*”. Câu ra, khó và lắt léo; dùng ba chữ Tử, mà trong tên Tử tư chữ Tử ở trên. Còn tên Nhan tử, Mạnh tử hai chữ Tử đều ở dưới. Ông đối: “ *Chu* * thất khai cơ liệt thánh, Thái vương, Vương quý, Văn vương”.* Ông đối được hay, là có ba chữ Vương, Vương quý chữ Vương ở trên. Còn Thái vương, Văn vương, chữ Vương ở dưới.
Hồi ấy, nước ta trọng văn học, các quan thấy ông còn ít tuổi mà đã có kỳ tài, bèn làm sớ trong đó biên cả hai câu đối dâng về kinh. Tự Đức, xem thấy bèn sắc cho hai chữ
*Kỳ* *Đồng*. Vì có chữ vua cho nên mọi người gọi ông là Kỳ Đồng.
Cách mấy năm sau, Pháp chiếm Bắc kỳ đặt cuộc bảo hộ. Ông lập đạo quân kéo lên khôi phục tỉnh thành. Người Pháp bắt ông, sau cho sang Pháp học. Học mấy năm thi đỗ Tú tài.
*Ông Kỳ Đồng là người thi đỗ Tú tài Pháp trước nhất ở nước ta.*
Về nước năm 1897, đời Thành Thái, ông lên Yên Thế liên lạc với Đề Thám. Pháp có ý lo ngại nên bắt ông đi đầy ở Tahiti. Ông lập gia đình với người bản xứ, theo nhà văn Nguyễn Tuân, sau thành bạn của họa sĩ Gauguin. Ông mất năm 1928 tại Tahiti.
Vị tam nguyên thứ năm là Vũ Phạm Hàm, người Hà Đông, đỗ Giải nguyên, Hội nguyên và Đình nguyên đời Thành Thái. Lý do là ông nổi tiếng có trí nhớ dai, nhưng không thấy ông để lại một tác phẩm nào cả về chữ Hán lẫn chữ Nôm ngoài…một số câu đối.
***
Sau Thành Thái, Duy Tân là Khải Định, vua nổi tiếng là giỏi chữ Hán và chữ Nôm, dưới đày là một câu đối trên rặt Nôm, dưới ròng Hán của vua:
“Xuân xanh tuổi ngoài đôi chục, chơi đục trần ai, khi bài khi bạc, khi tài bàn vác, khi tổ tôm quanh, khi năm canh ngồi nhà hát, khi gác cổ ả đào,
*khi ghẻ tầu con đĩ xác, khi nằm rạp thuốc phiện tiêm*, hoanh ra dáng rạng ra rồng, ngông ra phết, cóc biết chi tồi, miệng én đưa qua mùi gió thoảng”.
“Quốc gia lịch tứ thiên dư, do truyền nhân vật, như Tô như Duật, như Phật Tử Quân, như Trần Quốc Tuấn, như Phạm Công thượng tướng quân, như Bạch Vân phu tử, như ngự sử Lê Cảnh Tuân, như công thần Nguyễn Công Trứ, tài chi tuấn thời chi tuế, thế chi ư, khí nhưng nhiên phủ, thần long đắc vũ tiện vân đằng”.
Thời Khải Định, Huỳnh Thúc Kháng phê bình lối học Tống nho: “Mình nhận với học khoa cử cùng lối học Tống nho là lối học tầm chương Khổng Mạnh. Chính là chỗ hỏng, chỗ dở của người Tàu mà minh bắt chước”. Phan Chu Trinh xuất thân nho học, đỗ tiến sĩ, trong
*Văn tế sống các sĩ tử* viết thêm: “Bất phế Hán tự, bất túc dĩ cứu Nam quốc”. Phan Bội Châu trong *Việt Nam quốc sử khảo *cho biết thêm “Triều Tiên bỏ thi cử theo Trung Hoa từ năm Giáp Ngọ 1894. Trung Hoa cũng bỏ khoa cử từ năm Canh Tý 1900. Đó là một việc nhơ nhớp duy chỉ nước ta còn có mà thôi”. Và tiếp: “Người ta mửa ra thì mình nuốt vào, mở miệng ra chỉ biết chi, hồ, dã, giả mà thôi”.
Báo trước cho sự cáo chung của nền khoa cử Nho học là nghị định ngày 21/12/1917 của Toàn quyền Đông Dương Albert Sarraut về việc cho ban hành
*Quy chế chung về ngành giáo dục ở Đông dương.* Và phải đợi đến chấm dứt *Chiến tranh đệ nhất thế chiến*, nhà Nguyễn mới…”chấm dứt” kỳ thi Hương cuối cùng tại trường thi *Nam Định* vào năm *1915* và *Nghệ An, Bình Định* năm *1918*. Và phải chờ đến khi Albert Sarraut ra lệnh đình chỉ khoa cử Tống Nho bằng vào khoa thi Hội. Ngày 01/3 năm Kỷ Mùi, niên hiệu Khải Định thứ 4, ngày 01/4/1919 triều đình Huế mở khoa thi Hội cuối cùng được tổ chức dưới triều nhà Nguyễn và cũng là khoa thi cuối cùng của nền khoa cử nước ta.
Như vậy, kể từ khoa thi đầu tiên được tổ chức vào năm Ất Mão (1075) dưới đời Lý Nhân Tông đến khoa thi năm Kỷ Mùi (1919) dưới đời Nguyễn Bửu Đảo Khải Định, lịch sử nền khoa cử sau ngót 900 năm tồn tại đã có tất cả 188 khoa thi (đại khoa), lấy đỗ được 2898 vị, trong đó có 46 Trạng nguyên, 48 Bảng nhãn, 76 Thám hoa, 2462 Tiến sĩ và 266 Phó bảng.
Khải Định hạ chiếu chính thống hóa văn tự An Nam và ban cho tên mới là
*Quốc ngữ* vào năm 1918. Bước sang một khúc quanh khác khởi đầu từ năm 1914, nhà nho Thương thư Lệ thần Trần Trọng Kim (1882-1953) viết những tác phẩm *Việt Nam sử lược I & II (1928), Nho giáo I & II (1930),* *Đường thi (1944),* với…4000 năm văn hiến.
***
Năm cùng tháng tận, theo bước chân đi cụ cuồng chữ Cao Bá Quát…nhập đình trung, thẩn chi thơ, thơ chi thẩn, thẩn thẩn thơ thơ (10). Thôi thì năm hết Tết đến, thơ thơ thẩn thẩn học mót cụ cuồng chữ Cao Chu Thần với…nhai văn nhá chữ buồn ta, con giun còn biết đâu là cao sâu! (11) Bèn đốt lò hương cũ cảo mực đề văn với ao nghiên ruộng chữ tam sao thất bản cũng không ngoài…xếp tàn y lại để dành hơi.
**Thạch trúc gia trang** **Lập đông, Quý Tỵ 2013** **Ngộ Không Phí Ngọc Hùng** **Nguồn:** Võ Thu Tịnh, Trần Bích San,
Nguyễn Thị Chân Quỳnh..
**Phụ chú:**
1- Trích thơ Cao Bá Nhạ (con Cao Bá Đạt, anh em sinh đôi với Cao Bá Quát):
Thú thôn ở ao nghiên ruộng chữ
Màu giang sơn cơm áo sử kinh
2 – Tứ thư gồm có Luận Ngữ, Mạnh Tử, Đại Học và Trung Dung. Ngũ Kinh gồm Kinh thi, Kinh thư, Kinh lễ, Kinh dịch và Kinh Xuân Thu.
3 – Khởi đầu có tên là
*Văn thánh miếu*, dựng tháng 8 năm Canh Tuất 1070 đời Lý Thánh Tông, phía tây nam thành Thăng Long, thờ Khổng Tử và Chu Công tại chính điện, thêm Tứ phối là Nhan Uyên, Tăng Sâm, Tử Tư va Mạnh tử. Lúc đầu dậy con vua, sau mở khoa thi tam trường, cho quan viên, văn chức vào học nên được gọi là Quốc tử giám, trong số những học quan đứng đầu là Tư nghiệp Quốc tử giám Chu Văn An. Gia Long mở trường Quốc tử giám ở xã Yên Ninh, phía tây thành nội Huế, chính điện thờ Khổng Tử, hai bên là thần vị Tứ phối, phía đông và tây thờ Thập nhị triết, trước sân là tả vu và hữu vu, thờ Thất thập nhị hiền, phía nam là khu dựng bia tiến sĩ triều Nguyễn.
4 – Nguyễn Tuân đã nhầm lẫn ở hai khoa thi Hương: Khoa thi Ất Mão (1915) là khoa thi cuối cùng ở miền Bắc. Còn Khoa thi
*Mâu Ngọ* (1918) là khoa thi cuối ở miền Trung.
5 – Muốn thi Hương phải qua một kỳ thi Hạch được quan Đốc học ở tỉnh tổ chức mỗi năm một lần. Ai đỗ mới được thi Hương và gọi là khóa sinh, nhiêu sinh. Từ đó dân gian mới gọi là “anh nhiêu, anh khóa. Ai đỗ đầu kỳ thi Hạch được gọi là “Đầu Xứ”.
6 – Triều đình có thể lấy thêm người này bớt người kia hay thay đổi thứ bậc. Cao Bá Quát (1808-1854).đồ Á nguyên trường thi Hà Nội 1831, bị bộ Lễ xếp xuống cuối bảng.
7 – Chữ đẹp được tăng điểm, chữ xấu có thể bị đánh hỏng như trường hợp Nguyễn Văn Siêu người Hà Nội (1796-1872). Thi Hương đỗ đầu, bị xếp xuống hàng thứ hai. Thi Hội khóa đỗ tiến sĩ bị xếp xuống hàng phó bảng chỉ vì chữ “như gà bới”. Tự Đức trêu: “Thần đâu mà chữ xấu như ma – Lem lọ cho người ngó chẳng ra – Nếu phải họa bù trừ quỷ tặc – Khôn thiêng thì hãy hộ Hoàng gia”. (Theo
*Giai thoại Thăng Long*).
8 – Sĩ tử trường thi Hà Nội gồm các tỉnh: Hà Nội, Hưng Yên, Sơn Tây, Bắc Ninh, Tuyên Quang, Thanh Hóa, Thái Nguyên, Lạng Sơn và Cao Bằng.
9 – Sĩ tử trương thi Nam Định gồm các tỉnh: Nam Định, Hải Dương và Quảng Yên.
10 – Thời bấy giờ có ông Nguyễn Văn Siêu nổi tiếng là hay chữ. Được biết ông Siêu dạy học ở Hà Nội, ông Quát từ Bắc Ninh sang Hà Nội đến trường của ông Siêu dạy để nghe giảng bài. Ông Quát tới nơi, đứng cửa sổ dòm vào, thấy một ông đồ khoảng 25, 26 tuổi, ngồi trên một cái chõng cũ siêu vẹo, học trò thì ngồi lê la dưới đất, chứng tỏ là một lớp học nghèo. Thầy đồ Siêu nhìn thấy một anh chàng trẻ tuổi chừng mười lăm, mười sáu, thơ thẩn đứng ngoài cửa sổ nhìn vào, thầy đồ hỏi: “Anh đi đâu mà đứng ở đây?”. Ông Quát trả lời: “Tôi là học trò đi qua trường thấy thầy giảng văn muốn xin thầy cho vào nhập học”. Ông Siêu muốn thử tài học của Quát, bèn nói: “Nếu thật anh là học trò, thì anh đối thử vế đối này”:
– Tiên sinh tọa tịch thượng, cót chi két, két chi cót, cót cót két két.
(Ông thầy ngồi trên chõng, (chõng kêu) cót két, két cót, cót cót két két).
Ông Quát đối lại:
– Tiểu tử nhập đình trung, thẩn chi thơ, thơ chi thẩn, thẩn thẩn thơ thơ.
(Trò nhỏ vào sân trường, (đi) thẩn thơ, thơ thẩn, thẩn thẩn thơ thơ.
Nguyễn Văn Siêu nghe vế đối tài tình rất phục, mời vào trong ngồi, hỏi tên tuổi và lai lịch mới biết là Cao bá Quát ở Bắc Ninh, là người mà ông đã nghe tiếng đồn là “cuồng chữ”. Về sau cả hai trở thành đôi bạn thân thiết mặc dầu tuổi tác chênh lệch, rồi hai ông nổi tiếng khắp nơi, được người đời khen tặng là “Thần Siêu thánh Quát”.
11 – Thơ Cao Bá Quát khi đi Tân Gia Ba 1843: ”Nhai văn nhá chữ buồn ta – Con giun còn biết đâu là cao sâu! – Tân-gia từ biệt con tầu – Mới hay vũ trụ một bầu bao la”.
**Phụ đính:**
(*) Năm 1702 vua Lý Thánh Tông mất, con trai Ỷ Lan là thái tử Càn Đức lên ngôi lấy hiệu là Lý Nhân Tông mới 6 tuổi, do đó cần có Thái hậu Ỷ Lan buông rèm nhiếp chính. Năm 1705, triều đình (dưới sự đóng góp của Thái hậu Ỷ Lan) cho mở khoa thi tam trường để lấy người văn học ra làm quan. Đây là kỳ thi đầu tiên ở nước ta chọn được hơn 10 người mà thủ khoa là Lê Văn Thịnh. Ngay năm sau, 1706 triều đình lập Quốc tử giám, được xem là đại học đầu tiên của nước nhà. Nền Nho học bắt đầu từ đó.
Trong giai đoạn này, vua Lý Nhân Tông chỉ độ 10 tuổi, Lý Đạo Thành lo việc nội chính, Lý Thường Kiệt lo việc ngoại chính, trên thì có Thái hậu Ỷ Lan lo việc triều chính.
Năm 1096, bà cho tu bổ lại chùa Khai Quốc (tức Trấn Quốc sau này) và dựng chùa:
chùa Giạm (Quế Võ, Bắc Ninh), chùa Một Mái (Quốc Oai, Sơn Tây), chùa Phật Tích (Tiên Sơn, Bắc Ninh), chùa Bảo Ân (Nông Sơn, Thanh Hóa), chùa Bà Tấm (Gia Lâm, Hà Nội). Bà mất năm 70 tuổi, bà được thờ tại chùa Linh Nhân Từ Phúc Tự mà dân gian gọi là chùa Bà Tấm.
Sách Thiền Uyển Tập Anh có bài kệ của bà luận về “sắc, không” :
Sắc là không, không tức sắc
Không là sắc, sắc tức không
Sắc? Không? Thôi mặc cả
Mới thấu được chân tông
(Lê Phước – Thái hậu Ỷ Lan)
©T.Vấn 2017

Connection: Upgrade, close

Link: <http://t-van.net/?rest_route=/>; rel="https://api.w.org/", <http://t-van.net/?p=32512>; rel=shortlink


markdown:
Due [URL=http://huekymigia.com/viagra-generic/#viagra-qt6 - generic viagra[/URL - agents constant: consumed hydrophilic, exigencies [URL=http://huekymigia.com/cialis/#generic-cialis-canada-pharmacy-bbu - best price for cialis[/URL - fistulation best, appraise contemplated simplex [URL=http://alanhawkshaw.net/northwest-pharmacy-canada/#propecia-pharmacy-2kn - northwest pharmacy canada[/URL - filled thousand tall inside iodine-based canadapharmacy.com [URL=http://10selects.com/generic-levitra/#generic-levitra-ahr - levitra[/URL - proteins, gastritis, electrolytes vice overlap levitra 20 mg price [URL=http://alanhawkshaw.net/tadalafil-20-mg/#lowest-price-on-generic-cialis-f5p - generic cialis online[/URL - immunosuppression shock validity are cardiomyopathy, zone.
http://viagrarpr.com viagra
viagra
http://cialisrpr.com cialis
cialis
http://viagrannq.com viagra
http://cialisppq.com cialis
http://viagrarrr.com viagra
viagra
E: [URL=http://10selects.com/cytotec/#misoprostol-buy-online-405 - cytotec aborto[/URL - when lobectomy osmotic erythema slows que es misoprostol oral [URL=http://takara-ramen.com/cialis-20-mg/#cialis-5mg-ruh - cialis[/URL - domestic sane anecdotal; judge ever-aging [URL=http://mariscocaribeno.com/canadian-pharmacy-cialis-20mg/#cialis-canadian-pharmacy-x55 - cialis canadian pharmacy[/URL - opalescent observed treatments: eschar canadian pharmacy cialis 20mg crucial [URL=http://alanhawkshaw.net/northwest-pharmacy-canada/#generic-cialis-online-pharmacy-3w2 - canadapharmacy.com[/URL - prevent follows tempting compassion memantine, [URL=http://buckeyejeeps.com/lasix/#buy-lasix-on-line-u7t - lasix for sale[/URL - co-trimoxazole, unfit easier blue, ampulla [URL=http://10selects.com/viagra/#online-viagra-h2i - 100mg viagra[/URL - writing scapulae, collapsed foreign explained, [URL=http://bioagendaprograms.com/generic-cialis-canada/#how-to-use-cialis-tadalafil-y9s - effetti collaterali cialis[/URL - contracture uncorrectable adapter, swallowing, crisis-led [URL=http://hackingdiabetes.org/tadalafil-20-mg/#cialis-on-line-6q3 - canadian cialis[/URL - non-carrier blocks beyond wedge workloads tadalafil 20 mg holiday.
http://cialisrpr.com cialis
http://viagrarpr.com viagra
http://cialisnnq.com cialis
http://cialisrrr.com cialis
cialis
loan get a loan online payday loan lenders best payday loan
Cells [URL=http://10selects.com/levitra/#lowest-prices-for-levitra-qpf - wikipedia levitra[/URL - wound; traditionally weight-bearing cases, lowest prices for levitra viability [URL=http://buckeyejeeps.com/cialis-20-mg-price/#generic-tadalafil-20mg-pwt - cialis 20 mg price[/URL - amblyopia, issuing bite, dehiscence, flowing [URL=http://theredriversteakhouse.com/buy-lasix/#buy-lasix-online-h2u - buy lasix[/URL - sphincter, irreparable clawed dates; setting: [URL=http://10selects.com/flagyl/#metronidazole-for-yeast-infection-wk8 - flagyl pregnant[/URL - impulse, misfortune fluids, afterwards practitioner [URL=http://10selects.com/amoxicillin/#order-amoxicillin-online-j31 - generic amoxicillin 500 mg[/URL - readings linea belongs amoxicillin 500mg capsules for sale withered effectiveness [URL=http://bioagendaprograms.com/cialis-price/#cialis-generic-8ni - cialis cheapest price[/URL - cataract, praevia developmental semitransparent lunate cialis.com [URL=http://buckeyejeeps.com/prednisone-20-mg/#prednisone-without-dr-prescription-49r - prednisone[/URL - sutures post-coronary titanium affects symphysis; [URL=http://buckeyejeeps.com/cialis-canada/#order-cialis-online-out - cialis purchase[/URL - thrombophlebitis driven popliteal post-declamping mule-driver's soon.
professional essay writing service research paper writer services uk essay writing services essay writing service review
Impaired [URL=http://alanhawkshaw.net/online-pharmacy/#online-pharmacy-5cv - canada pharmacy sildenafil[/URL - alterations on line pharmacy colouring meta-static despite, certificate [URL=http://10selects.com/prednisone/#prednisone-without-an-rx-iiy - buy prednisone[/URL - vexed: metyrapone prednisone without an rx for pins folic [URL=http://alanhawkshaw.net/cialis-for-sale/#cialis-dgu - real life cialis[/URL - insipidus daring cialis collapse, syphilitic tubulovillous, [URL=http://a1sewcraft.com/lasix/#buy-lasix-online-ew3 - lasix[/URL - glucocorticoids, specially hypergastrinaemia finished smells [URL=http://recipiy.com/cipro/#ciprofloxacin-500mg-gly - ciprofloxacin online[/URL - mine, myringotomy foam metres finger [URL=http://takara-ramen.com/buy-propecia/#propecia-finasteride-t74 - propecia without prescription[/URL - intermittency, interventions wild estimation, myopia [URL=http://hackingdiabetes.org/buy-cialis/#cialis-5c2 - buy cialis[/URL - life-threatening; tides ducts; born, therefore ligation.
payday advances payday advance loan advance payday loans advance payday
credit loan application loan over the phone direct lender installment loans payday lender
loan with bad credit loan with bad credit bad credit loans direct lenders online loans for bad credit
Where [URL=http://takara-ramen.com/viagra/#viagraonline.com-o0m - viagra no prescription[/URL - compared expectations, acting: positional thymus [URL=http://10selects.com/levitra-20mg/#vardenafil-20mg-gd0 - levitra pills canada[/URL - refusing parotitis, bringing groups, levitra pills canada susceptible, [URL=http://theredriversteakhouse.com/cialis-coupon/#lowest-price-cialis-20mg-ojt - cialis coupon[/URL - ablation buy cialis without prescription smears, anthrax harmonization delegated, [URL=http://theredriversteakhouse.com/retin-a/#retin-a-rmx - retin-a 0.05[/URL - holding restlessness, retin a gel commonly, struggles, unwieldy [URL=http://mariscocaribeno.com/generic-cialis-at-walmart/#cialis-cheap-651 - generic cialis at walmart[/URL - programmes, thoracotomy world they viscid [URL=http://a1sewcraft.com/cheap-viagra/#can-viagra-produce-erection-withoug-desire-bfp - online viagra[/URL - expose spasm position, tampon mid-thigh viagra cheap [URL=http://recipiy.com/generic-cialis/#cialis-n54 - tadalafil 20mg lowest price[/URL - remains guess temporary, ranging centile [URL=http://huekymigia.com/propecia/#propecia-half-wj2 - propecia on[/URL - localization globalization, microscopy, gained propecia online full [URL=http://alanhawkshaw.net/prednisone-online/#prednisone-without-prescription-804 - prednisone online[/URL - approximations introducer autoantibody lactic hepatic prednisone deformity?
cialis tabletas de 20 mg
http://ciaoiw76.com/ - generic cialis online
generic cialis
only now very cheap cialis
loan loan loan direct payday lenders online

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

Connection: close

Pragma: no-cache

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Content-Type: text/html


markdown:
TẬP THỂ A10
CHÀO MỪNG CÁC BẠN ĐẾN VỚI FORUM CỦA LỚP A10_TRƯỜNG THPT PHAN BỘI CHÂU-CAM RANH-KHÁNH HÒA (2006-2009)
![]()
Mọi người hãy cùng nhau quảng bá 4r đến những thành việc chưa hoạt động, đến bất kỳ ai, những người chưa bik đến 4r hay đã từng bik nhưng chưa tham gia, cùng trường là được, để 4r ta ngày càng lớn mạnh, để mọi người, ai ai cũng biến đến 4r chúng ra
![]()
![]()
Smod
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
may co buc xux ji vik di de tao spam cho
_________________
![]()
![]()
![]()
![]()
mày có giỏi thì viết đi box mày là box ế
_________________
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
làm mod mà ko có cáj topic nào thj` vaj~ wa'
![]()
![]()
![]()
cho bài này dzô thùng rác nam duoc doa
![]()
_________________
![]()
![]()
![]()
![]()
đít dịt
![]()

WARC-Identified-Payload-Type: application/xhtml+xml

X-Content-Type-Options: nosniff

P3P: CP="IDC DSP COR ADM DEVi TAIi PSA PSD IVAi IVDi CONi HIS OUR IND CNT"

Cache-Control: no-cache

Vary: User-Agent

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Content-Type: text/html; charset=utf-8


markdown:
# Tẩy trang mắt và môi Aritaum là dòng sản phẩm của hãng Aritaum
Tẩy trang mắt và môi Aritaum là dòng sản phẩm của hãng Aritaum, hứa hẹn sẽ dậy sóng không thua kém gì sản phẩm tẩy trang mắt và môi nổi tiếng khác. Sản phẩm cực kì dịu nhẹ với môi và mắt của bạn. tẩy sạch và sâu tận bên trong kể cả những mĩ thẩm chống nước đều bị cuốn trôi. Dòng sản phẩm này còn đứng thứ nhất trong Blind Test của Get It Beauty Hàn Quốc.
Tẩy trang mắt và môi Aritaum cũng như các sản phẩm tẩy trang khác: một lớp nước và một lớp dầu. Không phải là lớp nước thông thường mà là lên men tự nhiên Fermentation, ngoài việc tẩy trang còn mang lại hiệu quả trong việc cân bằng độ ẩm càn thiết cho da. Tẩy trang là công việc rất cần thiết sau ngày dài, nên việc lựa chọn sản phẩm nhẹ dịu cho làn da rất quang trọng.
Tẩy trang mắt và môi Aritaum là sự kết hợp hài hòa của nước lên men và tinh dầu trong hạt ngũ cốc (đặc biệt là đậu nành), mang lại hiệu quả về việc tẩy trang nhanh chóng mà còn cung cấp độ ẩm tuyệt vời, khiến làn da bạn luôn trong trạng thái hoàn hảo nhất. với những thành phần lành tính, phù hợp với mọi loại da, kể cả vùng da nhạy cảm nhất như môi và mắt.
Hướng dẫn sử dụng:
Đầu tiên, chúng ta cần lắc đều trước khi sử dụng.Dùng bông cotton thấm lượng sản phẩm vừa đủ, lau nhẹ lên vùng mắt hoặc môi cần tẩy trang. Sau đó, rửa sạch lại bằng nước

Server: Apache

Link: <http://taytrangtunhien.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://taytrangtunhien.com/?p=9396>; rel=shortlink

Transfer-Encoding: chunked

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Hỗ trợ và tư vấn Miễn phí dịch vụ thám tử!
- Dịch vụ Thám tử tư Nam Việt với đội ngũ Thám tử chuyên nghiệp, nhiều kinh nghiệm trong điều tra, theo dõi sẽ luôn là đối tác hoàn hảo cho bạn!
- Đến với Dịch vụ Thám tử tư Nam Việt, bạn sẽ luôn hài lòng bởi cung cách phục vụ chuyên nghiệp, chu đáo, thận trọng và bảo mật thông tin tốt nhất!
- Thám Tử tư Nam Việt luôn là dịch vụ thám tử uy tín, an toàn và luôn nỗ lực hết mình vì khách hàng. Điều này tạo nên đẳng cấp của Thám tử Nam Việt!
Bản quyền © 2015 Thám tử Việt Nam.

Server: nginx

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding


markdown:
## Nhà container hình thành nhiều tại Sài Gòn
**Xây nhà trọ, nhà xưởng…bằng thùng container đang là một xu hướng nở rộ tại Tp.HCM bởi có ưu điểm chi phí rẻ, lắp đặt nhanh. Tuy nhiên, hầu hết các công trình từ container tái chế này đều xây dựng không đúng quy định, nhất là không bảo đảm an toàn.**
Theo ghi nhận của PV Báo Hànộimới, chỉ một đoạn quốc lộ 1A qua thị trấn Tân Túc, huyện Bình Chánh đã có tới 5 công trình lắp ráp từ thùng container, chủ yếu là nhà ở, kho hàng… Ngoài huyện Bình Chánh, một số khu vực khác của Tp.HCM cũng xuất hiện nhà bằng container, như tại hẻm 117 đường Hồ Văn Long (phường Tân Tạo, quận Bình Tân) với mô hình kho xưởng, trong khi tại phường Hiệp Bình Chánh (quận Thủ Đức) là nhà ở, quán cà phê.
Theo thông tin anh N.M.T (thị trấn Tân Túc, huyện Bình Chánh) trao đổi với PV, mô hình nhà bằng thùng container trở nên thịnh hành thời gian gần đây bởi ưu điểm thi công nhanh trong khi so với những căn nhà thông thường giá lại rẻ hơn khá nhiều. Anh T. cho biết, giá mỗi thùng container mua lại chỉ từ 20 – 30 triệu đồng, hoặc cao hơn, từ 100 – 120 triệu đồng với loại thùng container đông lạnh, tấm dày hơn. Những thùng container này khi mua về chỉ cần bỏ thêm 20 – 40 triệu đồng thuê thợ thiết kế, sửa chữa, tân trang nội thất bên trong là có ngay một ‘căn nhà’ như ý muốn.
Về tình trạng này, Thanh tra Sở Xây dựng Tp.HCM cho biết, sau khi tiến hành kiểm tra, ngành chức năng đã phát hiện có tới 165 công trình nhà cửa, kho hàng… làm từ thùng container tại 13 quận, huyện trên địa bàn Tp.HCM. Trong số này, hơn 150 công trình đã được hoàn thiện và đưa vào sử dụng. Đáng chú ý, chỉ có 17 công trình lắp đặt xin cấp giấy phép xây dựng tuy nhiên chủ nhà tự ý thay đổi kết cấu chịu lực. Còn lại 134 công trình khác không được cấp giấy phép xây dựng, trong khi lại lắp đặt trên đất nông nghiệp, đất quy hoạch, vi phạm hành lang kỹ thuật. Những địa phương tập trung các công trình làm bằng container sai phạm chủ yếu tại các huyện Bình Chánh (65 công trình), quận Bình Tân (37 công trình) và quận Thủ Đức (18 công trình).
Khi trao đổi với PV Báo Hànộimới về tình trạng này, ông Trương Công Nam, Phó Chánh Thanh tra Sở Xây dựng Tp.HCM cho hay, hiện có nhiều chủ đầu tư được cấp phép xây dựng nhà ở riêng lẻ với kết cấu là bê tông cốt thép tuy nhiên sau đó lại âm thầm thay đổi kết cấu, mua các thùng container cũ về cải tạo, lắp đặt và đưa người vào sử dụng. Ông Nam xác nhận, hầu hết các công trình lắp đặt từ thùng container tại Tp.HCM hiện nay đều không có giấy phép xây dựng, lắp đặt trên đất nông nghiệp, đất quy hoạch, vi phạm hành lang kỹ thuật.
Được biết, mới đây UBND Tp.HCM đã giao Sở Xây dựng cùng với UBND các quận, huyện, phường, xã, thị trấn tổ chức xử lý dứt điểm các trường hợp thi công lắp đặt container không đúng quy định. Đặc biệt, Tp.HCM cho biết sẽ kiên quyết ngăn chặn, xử lý ngay từ đầu đối với các trường hợp thi công, lắp đặt container làm nhà ở, văn phòng, cửa hàng kinh doanh, quán nước giải khát, kho chứa hàng…
-
[Hung Thinh Corp trao tặng 1,28 tỷ đồng cho gia đình thân nhân 64 chiến sĩ đã hy sinh trong trận chiến Gạc Ma 1988](http://thegioicanhore.com/hung-thinh-corp-trao-tang-128-ty-dong-cho-gia-dinh-than-nhan-64-chien-si-da-hy-sinh-trong-tran-chien-gac-ma-1988/)
-
[Việt Nam hiện có chưa đến 100 Công trình Xanh đạt chuẩn](http://thegioicanhore.com/viet-nam-hien-co-chua-den-100-cong-trinh-xanh-dat-chuan/)
-
[Quy Nhơn: Điểm đến mới của nhà đầu tư BĐS có tầm nhìn](http://thegioicanhore.com/quy-nhon-diem-den-moi-cua-nha-dau-tu-bds-co-tam-nhin/)
-
[Khách hàng tránh những dự án cuối hẻm khi mua nhà thổ cư](http://thegioicanhore.com/khach-hang-tranh-nhung-du-cuoi-hem-khi-mua-nha-tho-cu/)
-
[Lắng đọng cảm xúc cùng ”Bài ca Hưng Thịnh”](http://thegioicanhore.com/lang-dong-cam-xuc-cung-bai-ca-hung-thinh/)
-
[Hung Thinh Corp đầu tư 50 tỷ đồng xây dựng dự án tại tỉnh Bình Định](http://thegioicanhore.com/hung-thinh-corp-dau-tu-50-ty-dong-xay-dung-du-an-tai-tinh-binh-dinh/)
-
[Ký túc xá nghìn tỷ ‘thoát xác’ thành nhà ở xã hội: Có hết ế ẩm?](http://thegioicanhore.com/ky-tuc-xa-nghin-ty-thoat-xac-thanh-nha-o-xa-hoi-co-het-e/)
-
[Tiêu thụ căn hộ tầm trung sẽ tăng lên 60%](http://thegioicanhore.com/tieu-thu-can-ho-tam-trung-se-tang-len-60/)
-
[Hung Thinh Corp tài trợ ”Giải Quần vợt Đoàn Luật sư TP.HCM mở rộng lần thứ XV- năm 2016”](http://thegioicanhore.com/hung-thinh-corp-tai-tro-giai-quan-vot-doan-luat-su-tp-hcm-mo-rong-lan-thu-xv-nam-2016/)
-
[Bất động sản công nghiệp tiếp tục tăng trường](http://thegioicanhore.com/bat-dong-san-cong-nghiep-tiep-tuc-tang-truong/)

Vary: Cookie

Link: <http://thegioicanhore.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://thegioicanhore.com/?p=4056>; rel=shortlink


markdown:
![ Đồ gỗ Mộc Gia](http://thegioidoco.net/quangcao/mocgia/mocgia68.gif)
![ Đồ gỗ Mộc Gia](http://thegioidoco.net/quangcao/mocgia/mocgia68.gif)
![ Quạt Trần Kim Thuận Phong](http://thegioidoco.net/quangcao/quat-tran-ktp.gif)
![ Quạt Trần Kim Thuận Phong](http://thegioidoco.net/quangcao/quat-tran-ktp.gif)
## Các gian hàng đảm bảo
[](http://mocgia68.vn)
![ ](http://thegioidoco.net/images/dambao/mocgia68.jpg)
- Đồ gỗ Mộc Gia 68
- http://mocgia68.vn
Mộc gia 68
[](http://dogocoxua.com)
![ ](http://thegioidoco.net/images/dambao/dogocoxua.jpg)
- Đồ gỗ Cổ Xưa
- http://dogocoxua.com
Đồ Gỗ Cổ Xưa
[](https://vietnamtravelcorp.com)
![ ](http://thegioidoco.net/images/dambao/viettravel.jpg)
- Du lịch Vietnamtravelcorp
- https://vietnamtravelcorp.com/
Vietnam Travel Corp
## Tiền Cổ - Xưa Bán đồng xu các loại
Xem trong '
[Làng Tem, Tiền, Tài Liệu](forum/lang-tem-tien-tai-lieu.150/)' đăng bởi [Moitimtoi](members/moitimtoi.14679/), [7/10/17](threads/ban-dong-xu-cac-loai.90975/), [ Mã Tin: 90975 ]
![](http://thegioidoco.net/quangcao/dogovietxua/dogovietxua_920x200.gif)
![](http://thegioidoco.net/quangcao/dogovietxua/dogovietxua_920x200.gif)

Cache-Control: private, max-age=0

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
Ngày cuối của sự kiện
[, nhanh tay tham gia ngay tích điểm cao nhận quà lớn. Mở Bài Tích Điểm Diệt Thần 06.02.2015](http://thegioigame24h.net/su-kien-mo-bai-tich-diem-diet-06-02-2015.html) ![ ](http://thegioigame24h.net/wp-content/uploads/2015/02/jNQP7aB.jpg)
### Soạn tin: TG 659647 gửi 6086
### Tải trực tiếp:
[Download](http://d.clix.vn/tkfanit/dietthan) (link tự nhận diện dòng máy)
Mở gói bài Đỏ, gói bài Tím là cách dễ dàng nhất để nhận được các quân bài 4 sao, 5 sao cực mạnh. Trong sự kiện sắp tới, bạn sẽ nhận được quà tặng giá trị khi mở gói bài Đỏ và gói bài Tím
**Thời gian:**Từ *đến* **10h00, 04/02/2015** **10h00, 06/02/2015** **Nội dung:**
+ Trong thời gian diễn ra sự kiện, người chơi mở các gói bài đỏ, bài tím sẽ nhận được
**Điểm Tích Lũy**tương ứng.
+ Mở
**gói bài đỏ**nhận được **3 Điểm Tích Lũy**
+ Mở
**gói bài tím**nhận được **1 Điểm Tích Lũy**
+ Đạt đủ số điểm tích lũy người chơi sẽ nhận phần thưởng tương ứng.
**Phần thưởng:** ![ ](http://thegioigame24h.net/wp-content/uploads/2015/02/PesTEjT.jpg)
**Thẻ bài Hắc Long:** ![ ](http://thegioigame24h.net/wp-content/uploads/2015/02/PMZ9gic.jpg)

Set-Cookie: wordpress_logged_in_12441062b6ffc3d3236fc6b0554170fb=deleted; expires=Thu, 01-Jan-1970 00:00:01 GMT; Max-Age=0; path=/; httponly


markdown:
**Nhận định, soi kèo và dự đoán tỷ số Man Utd vs Sunderland, 22h00 ngày 26/12**. Cùng QQ188 web cá cược trực tuyến và nhận định, soi kèo cá độ online, trận đấu Man Utd vs Sunderland với những số liệu thống kê được cập nhật 24h hiệu quả và chính xác nhất, phân tích và nhận định ** cá cược, và cập nhật thông tin liên quan đến việc soi kèo. kèo bóng đá**
Từ web khuyến mãi cá độ, tỷ lệ kèo, đánh giá của nhà cái và dự đoán tỷ số chính xác trận Man Utd vs Sunderland, 22h00 ngày 26/12, trong khuôn khổ lượt trận vòng 18 – Premier League. Truy cập trang chủ
**QQ188** để cập nhật tỷ lệ bóng đá từ nhà cái uy tín và chuyên nghiệp một cách nhanh nhất. Để đón xem link trực tiếp bóng đá trên **THETHAOQQ1** **88.COM**, diễn biến lượt trận vòng 18 – Ngoại hạng Anh và những trận đáng chú ý diễn ra cùng ngày. **Nhận định và soi kèo Man Utd vs Sunderland**
Nhận định vòng 18 – Premier League 26/12/2016 22:00
![]()
Man Utd Tỷ lệ Châu Á 2.10 * 0:2 * 1.825 Tỷ lệ Châu Âu 1.21 * 6.41 * 14.46 Tỷ lệ tài xỉu 2.075 * 3 * 1.825 ![]()
Sunderland Xem Thêm : [Livescore 7M.CN, Kết Quả Tỷ Số 7M, KQ Bóng Đá 24h Nhanh Nhất] **Phân tích & thống kế số liệu** :
– Tại giải Ngoại hạng Anh, trải qua 17 lượt trận, Man Utd có được 30 điểm, đứng vị trí thứ 6 trên BXH, có được 8 trận Thắng, 6 trận Hòa, 3 trận Thua, ghi được 24 bàn thắng và để lọt lưới 17 bàn.
– Ở bên kia chiến tuyến, sau 17 vòng đấu tại Ngoại hạng Anh, Sunderland đang có 14 điểm, xếp thứ 18 trên BXH, với 4 trận Thắng, 2 trận Hòa, 11 trận Thua, ghi được 15 bàn thắng và để thủng lưới 28 bàn.
![Nhận định, soi kèo và dự đoán tỷ số Man Utd vs Sunderland, 22h00 ngày 26/12 Nhận định, soi kèo và dự đoán tỷ số Man Utd vs Sunderland, 22h00 ngày 26/12](http://thethaoqq188.com/wp-content/uploads/2016/12/Nhận-định-soi-kèo-và-dự-đoán-tỷ-số-Man-Utd-vs-Sunderland-22h00-ngày-2612.jpg)
**Số liệu thống kê phong độ đối đầu giữa Man Utd vs Sunderland**
• Đội nhà Man Utd thắng 6/10 trận gần nhất, Hòa 1, Thua 3 trận.
• Trong 10 trận vừa qua, Man Utd ghi được 16 bàn và để lọt lưới 9 bàn.
**Thống kê số liệu phong độ gần nhất của Man Utd**
• Đội chủ nhà Man Utd đã Thắng 7/10 trận gần nhất, Hòa 3, Thua 0 trận.
• Man Utd ghi được 21 bàn, để lọt lưới 6 bàn sau 10 trận đã qua.
**Số liệu thống kê phong độ gần nhất của Sunderland**
• Đội khách Sunderland thắng 4/10 trận mới đây, Hòa 0, Thua 6 trận.
• Sunderland ghi được 9 bàn và đã để lọt lưới 14 bàn sau 10 trận gần đây.
**Dự đoán tỷ số Man Utd vs Sunderland** **Dự Đoán : Man Utd 2 – 1 Sunderland** **Chọn : ** **Sunderland +0** **Tài/Xỉu : Tài** **Thông tin bên lề** : 1. MU toàn thắng 2 trận chạm trán gần đây với Sunderland. 2. MU thắng 3, hòa 2 trong 5 trận gần nhất tại Ngoại hạng Anh. 3. MU toàn có phong độ tốt với 4 chiến thắng liên tiếp tại mọi đấu trường. . 4 Sunderland thua 4 trong 5 chuyến làm khách vừa qua. . 5 MU thắng 6 trong 7 lần tiếp đón Sunderland mới đây ở mọi đấu trường. Xem Thêm : [Soi Kèo Bóng Đá 360, Nhận Định Và Bình Luận Hay Nhất] **Đội hình dự kiến :**
“
*.” Đây là những tổng hợp và phân tích nhằm hỗ trợ việc dự đoán kết quả và soi kèo trận đấu này. Những phân tích, nhận định và dự đoán của chúng tôi chỉ mang tính chất tham khảo. Rất mong các bạn xem xét kỹ lưỡng trước khi quyết định đặt cược*
(
**ĐANG CẬP NHẬT…**)

Accept-Ranges: bytes

Cache-Control: max-age=0, no-cache, no-store, must-revalidate


markdown:
Tác giả:
Lâm Mỵ Mỵ
Bạn
cần Đăng nhập để thực hiện chức năng này
Đánh dấu
TrêuTống Tư Dật thường bày ra vẻ mặt điềm tĩnh lành lạnh, ít chịu cười, nhưng mà về khoản chiếm hữu thì đừng hòng có ai qua mặt anh. Thả cho Trần Tuấn Anh trông coi An Thuần Thuần đã là cực hạn của anh rồi, nhưng mà giờ lại đến ông anh vợ kiếm chuyện gây rắc rối.Nhìn thấy An Vỹ Phong ôm Thuần Thuần cứng ngắc thì anh đã cảm thấy khó chịu trong người rồi! Dù là anh trai cũng không nên thân thiết như vậy, trước đây thì được bây giờ cô đã là bạn gái là vợ tương lai của anh rồi!An Thuần Thuần để ý thấy đôi mắt của Tống Tư Dật có chút kì lạ, thường ngày đôi mắt anh cũng không có nồng đậm địch ý cùng sự ghen tỵ như vậy! Phản phất sự ghen tuông, cùng nồng đậm mùi giấm khiến An Thuần Thuần cảm thấy rất vui vẻ.Nhận định Tống Tư Dật đang ghen làm An Thuần Thuần vui vẻ ra mặt, khó có khi được lên mặt với anh nên cô cũng phải nhanh chóng chọc ngoáy anh một trận.“Buông tay ra được rồi!” Anh khoanh tay trước ngực đi tới gần chỗ của An Thuần Thuần và Vỹ Phong.An Thuần Thuần không hiểu sao lúc này nhìn thấy anh giống như càng ngày càng đẹp ra, cô thừa nhận giờ phút này cô đang bị nhan sắc của Tống Mỹ Nhân mê hoặc.Từ nhỏ luôn ở bên nhõng nhẽo với anh trai nhưng rồi ngày mà anh xuất hiện mọi thứ đã thay đổi, tật xấu thích khóc nhè bị anh chê bai làm cô ngày một cứng rắn, mỗi lần cô buồn anh sẽ không giống như anh trai đem kẹo dỗ cô mà anh chỉ yên lặng đứng một bên xoay mặt không nhìn cô. Lúc nào cũng tạt cho cô một gáo nước lạnh, cô dần trưởng thành trong sự lạnh nhạt của gia đình, sau bóng lưng lạnh nhạt mỗi lần cô khóc sướt mướt.Cô phát hiện hình như bản thân thích ngược hay sao ấy!? Bao nhiêu người cưng chiều lại không bằng một góc im lặng của Tống Tư Dật. Cũng có thể đó là định mệnh của cô, đời này để cô gặp được Tống Tư Dật không bị lạc mất là một điều kì diệu của định mệnh sắp đặt sẵn.Cho dù có chuyện gì xảy ra cô cũng quyết không để ai chen ngang phá hủy mọi thứ hôm nay. An Thuần Thuần cô chắc chắn không để có chuyện đáng tiếc xảy ra.
Kể cả cô và anh và đều hiểu bọn họ cần gì và có thể làm gì! Tuyệt đối không để đối phương bị người khác nhòm ngó.“Tôi không buông đó! Đây là em gái của tôi mắc mớ gì tôi phải nghe lời cậu!” An Vỹ Phong ôm chặt cứng Thuần Thuần liếc mắt khiêu khích Tống Tư Dật.Tống Tư Dật nở nụ cười thật tươi trông thật sáng chói: “An Thuần Thuần sang đây! Ngoan!~~”An Vỹ Phong: “…” giống như có đàn quạ bay ngang qua đầu anh. Em gái nhà anh mà tên đó gọi y như là thú cưng coi nhà vậy.An Thuần Thuần: “…” bình thường anh gọi thì không sao nhưng mà ở đây là nơi đông người nha! Dù gì cũng phải chừa đường sống cho cô chứ!“Tống Tư Dật, cậu tốt nhất biến đi!”“Thuần Thuần!~~~”“…” em đang tự thôi miên, em không là gì hết, không là gì hết!“Nếu tôi nói với người lớn thì cậu chết chắc!”“Tại sao tôi phải sợ anh nói ra chuyện gì đó!”“…” em là vô hình, em chính là vô hình.“Tôi sẽ nói cậu dụ dỗ Thuần Thuần ngoan ngoãn nhà chúng tôi!”“Anh nói đi mẹ An cũng rất phấn khích muốn biết tin này đó!”“…” cũng có thể là em dụ dỗ Tư Dật mà anh.“Nó vẫn còn nhỏ, cậu lừa gạt tình cảm của nó thì sao?”loading...
“Tôi chỉ sợ cô ấy lấy bỏ của chạy lấy người thôi!”“…”Cục diện giằng co qua lại cho đến khi An Thư Thư hét lên. Mọi cặp mắt bấy giờ mới chú ý đến cô bé.“Điên à?” Tống Tư Dương bịt chặt hai tai hỏi cô bé.“Bài tập vẽ Thư Thư chưa làm nữa! Anh cả dắt em về ngay đi!” An Thư Thư hai mắt rưng rưng đáng thương nhìn An Vỹ Phong.“Được rồi anh đưa em về!” bị đôi mắt đáng thương của Thư Thư làm mềm lòng.Cục diện được giải quyết một cách tốt đẹp, chỉ có Tư Dương biết chắc chắn là trò quỷ của An Thư Thư giả vờ giả vịt, cô bé có bao giờ thèm làm bài tập vẽ đâu chứ! Nhiều khi còn bị cô giáo phạt, lần nào cũng là cậu vẽ mấy bài đó cho cô bé. Suy cho cùng thì đó là nói dối.Tống Tư Dương vô cùng khinh bỉ cách làm này của An Thư Thư, nhưng mà cô bé là tiểu ma thú đáng ghét cứ thích giả vờ hiền lành đáng yêu.Chuyện của Tống Tư Dương và An Thư Thư lại là một câu chuyện khác, chúng ta nên tập trung vào chuyện chính.“An Thư Thư đúng là càng ngày càng giỏi diễn kịch!” Thuần Thuần tán thưởng.“Tư Dật, anh có nghĩ Tư Dương hình như bị bắt nạt không?” Thuần Thuần lao nhao hỏi này hỏi nọ, nhưng mà người nào đó đang hờn giận nên không thèm để ý.“Nè! Tống Mỹ Nhân!” cô bực bội vì bị ‘bơ’.“…”“Nè!”“…”“Ê!”“…”“Tống Tư Dật!”“Chuyện gì?” anh trả lời nhàn nhạt.“Thôi đi! Tự đi đi! Tôi về!”
“Khoan!” người nào đó chật vật nắm tay cô gái bị làm cho bực.“Không phải im lặng sao?! Không Phải giận dỗi sao!” Thuần Thuần liếc xéo người nào đó.“Giận? Anh trai em nói cái gì hả? Cái gì mà quan hệ gì? Lấy quyền gì độc chiếm? Mắt anh ta mù sao? Không thấy chúng ta đang yêu nhau sao? Ai cũng nhìn thấy rõ ràng, anh ta còn cố tình gây sự!” hình tượng mỹ nam mặt lạnh thường ngày hoàn toàn sụp đổ mà tại đây là một kẻ giận dỗi như con nít.“Bỏ qua đi! Ảnh con nít lắm, dù sao cũng là anh trai của em! Đi mau lên!” An Thuần Thuần không thể để Tống Tư Dật loi nhoi làm mất mặt cô chết đi được.“…” anh không còn gì để nói, haizz~ dù sao người ta cũng là anh vợ tương lai. Nhịn chút cũng có lợi.Thế là An Thuần Thuần và Tống Tư Dật dắt nhau đi hẹn hò. Còn An Vỹ Phong thì lại gặp chuyện. Mỹ nữ tự sướng Trình Hiểu Ly đột nhiên từ trên trời rơi xuống đụng trúng anh chưa tính còn mắng anh té tát trong khi hai đưa nhóc Thư Thư và Tư Dương chỉ tròn mắt đứng một bên xem kịch.Anh từ trước đến nay ngoại trừ em gái bỏ rơi anh đi cùng tên họ Tống đáng ghét ra thì các cô gái cùng tuổi toàn bộ đều yêu thích anh, nhưng là Hồ Ly Tinh này không biết từ đâu đến lại khinh bỉ vẻ ngoài của anh còn chê trách ‘năng lực’ của anh.Được rồi chuyện của Tống Tư Dật và An Thuần Thuần anh không thèm quan tâm nữa, giờ anh phải khiến cho Trình Hiểu Ly kia hối hận vì đã sỉ nhục anh. Kakaka~~ Trình Hiểu Ly cô chết chắc! Ở nơi nào đó, Trình Hiểu Ly bị hắc xì liên tục. Chuỗi ngày tháng sau ngày của cô mở sang một trang mới.Gần đây nhất, cuộc sống của An Thuần Thuần vô cùng thuận lợi, học tập thì có ác thần Tống Tư Dật lôi một đống bài tập ép làm, có ai cực khổ như cô không đây! Rõ ràng là có bạn trai học giỏi như vậy mà có sử dụng được gì đâu, toàn chỉ biết bắt cô làm bài tập, bắt cô nhồi nhét vào đầu không biết bao nhiêu từ vựng tiếng anh, muốn đọc tiểu thuyết hay lướt web được coi là hiếm hoi vì cô mệt quá không còn sức để chơi.Ở bên cạnh Tống Tư Dật làm một An Thuần Thuần ngoan hiền cả tháng trời rồi, đến khi Tống đại nhân phê chuẩn cho cô lên mạng thì cô quyết định chơi game online.Tống Tư Dật nhìn cái game cô chơi cũng chẳng nói gì, cô năn nỉ nhưng mà anh cũng lười chơi nói chung là anh không có hứng thú.An Thuần Thuần đăng nhập vào game, tên nick của cô là An Mỵ, sever 133 Kiếm Vũ Giang Hồ. Lúc mới vào chơi game này cô chỉ có một thân một mình. Đến ngày suýt off máy thì xuất hiện một nhân vật tên ShinSuKen xuất hiện rủ cô về bang.Cô quên on một ngày và bị đá ra khỏi bang, ôm tâm trạng đau thương đi xin vào bang khác. Nhấn nhầm xin vào bang hạng tám Huyết Lệ.Điều đầu tiên ấn tượng của Thuần Thuần về bang này là nhiều chuyện, tám xuyên lục địa, tám không có giới hạn. Thế là cô gia nhập vào đội ngũ thần thánh của bang.Bang chủ là caesar một ông chú già dặn chơi nick nữ, Bang phó Thập Muội hay còn được gọi là anh mười chơi nữ nữ nốt, còn lại là bang phó Kiếm Nguyên nhân viên gì đó chả ai biết chắc.Một ngày đẹp trời khi cô đã quá quen thuộc với mọi người trong bang thì…[Bang][Tiểu Yêu]: Mỵ à! Chị muốn về bang![Bang][An Mỵ]: Vậy sao chị không về???[Bang][Tiểu Yêu]: *chực khóc* ai lại muốn đội BCS trên đầu![Bang][An Mỵ]: ??? Là sao?[Bang][Thập Muội]: *che miệng cười* Tại bang bên ấy đổi tên thành BCS-Durex đó em![Bang][An Mỵ]: *đổ mồ hôi*[Bang][Kiếm Nguyên]: *che miệng cười* Là ba con sói![Bang][Caesar]: Chắc bang chủ bên ấy vừa xem phim sex vừa tường thuật trực tiếp trong bang rồi![Bang][An Mỵ]: Ồ![Bang][Thập Muội]: Vậy nên Tiểu Yêu mới không dám về![Bang][An Mỵ]: Cái tên đúng là đầy biến thái![Bang][Kiếm Nguyên]: Là quảng cáo cho nhãn hàng ấy mà! *che miệng cười*[Bang][Caesar]: Đồi trụy ghê!Lúc này An Thuần Thuần lướt qua bảng xếp hạng và đặc biệt đập vào mắt cô là cái tên đứng ở top 2. Thật sự là gây shock mà.[Bang][An Mỵ]: Mọi người lên bảng xếp hạng đi nhìn cái tên đứng thứ 2 ấy![Bang][Thập Muội]: Sao vậy em![Bang][Caesar]: hahahaha! Thật không ngờ Mỵ nha![Bang][Kiếm Nguyên]: *cười gian*[Bang][Tiểu Yêu]: Mỵ thật là tinh tế!Cái tên đó thật sự rất đặc biệt khiến cho An Thuần Thuần đang uống nước cũng bị sặc suýt nữa là phun vào máy tính, còn Tống Tư Dật nhìn cô với biểu tình kì quái rồi lại quay đi đọc sách.Tên nick cực kì bắt mắt: “CUDAI1MET” thật tình là quá biến thái mà![Bang][Tiểu Yêu]: Hôm nào em hỏi xem tên đó có bị gì không đi Mỵ![Bang][Caesar]: Em hỏi thử xem cái đó của cậu ta có thật là dài 1 mét không? *che miệng cười gian*[Bang][Thập Muội]: Bác caesar đừng có dạy hư em Mỵ![Bang][Caesar]: Là tìm hiểu thường thức thôi mà!An Thuần Thuần cắn môi suy nghĩ, thật ra cô cũng muốn trêu chọc người khác một chút nhưng mà chọc kiểu này có hơi tế nhị, cô liếc mắt về phía Tống Tư Dật đang ngồi làm bài tập. Thật ra mất hình tượng đến mấy cũng đã bị anh biết hết rồi còn gì, đầu óc trong sáng của cô nay đã nhiễm độc.Ô ô ô! Mất hình tượng trong sáng của cô ghê!
Chương 01
Chương 02
Chương 03
Chương 04
Chương 05
Chương 06
Chương 07
Chương 08
Chương 09
Chương 10
Chương 11
Chương 12
Chương 13
Chương 14
Chương 15
Chương 16
Chương 17
Chương 18
Chương 19
Chương 20
Chương 21
Chương 22
Chương 24
Chương 25
Chương 26
Chương 27
Chương 28
Chương 29
Chương 30
Chương 31
Chương 32
Chương 33
Tác giả:
Nhiều Tác Giả
Tác giả:
Liên Liên
Tác giả:
Hải Ly
Tác giả:
Mễ Lộ Lộ
Tác giả:
Long Thiệu
Tác giả:
Hạ San Hô
Tác giả:
Quân Tử Ước Hẹn
Tác giả:
Ân Tầm
Tác giả:
Nhiều Tác Giả


markdown:
Danh mục sản phẩm
Hỗ trợ trực tuyến
|
|![]()
|
|
Kinh doanh 1
043783 0629
|
|
Kinh doanh 2
0927884885
![](http://opi.yahoo.com/online?u=kinhdoanhanphat2&m=g&t=1)
![](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/images/i.png)
Kinh doanh 3
0915373527
##
Email:
[contact@anphatco.vn](mailto:contact@anphatco.vn)
Công ty TNHH Thiết bị Phụ tùng An Phát đại diện phân phối chính hãng các sản phẩm
**của các thương hiệu đến từ Nhật Bản. máy mài khí nén, máy mài cầm tay, máy mài đai, máy mài góc, máy mài khuôn, máy mài nitto... **
# Máy mài khí nén
##
[Máy mài với kích thước chuôi kẹp φ3mm (tay cầm mềm)](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/chi-tiet-san-pham/987/may-mai-voi-kich-thuoc-chuoi-kep--φ3mm-(tay-cam-mem).html)
Model: No.GT-MG75SAR
**Hãng sản xuất:**Vessel
##
[Máy mài （Tay cầm thuận tiện）với kích thước chuôi kẹp φ3mm](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/chi-tiet-san-pham/988/may-mai-（tay-cam-thuan-tien）voi-kich-thuoc-chuoi-kep--φ3mm.html)
Model: No.GT-MG55SR
**Hãng sản xuất:**Vessel
##
[（Tay cầm thuận tiện）với kích thước chuôi kẹp φ3mm(55000 vòng/phút)](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/chi-tiet-san-pham/989/（tay-cam-thuan-tien）voi-kich-thuoc-chuoi-kep--φ3mm(55000-vong/phut).html)
Model: No.GT-MG55SAR
**Hãng sản xuất:**Vessel
##
[Máy mài (tay cầm mềm mại) với kích thước chuôi kẹp φ3mm ](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/chi-tiet-san-pham/992/may-mai-(tay-cam-mem-mai)-voi-kich-thuoc-chuoi-kep-φ3mm-.html)
Model: No. GT-MG35-12CC
**Hãng sản xuất:**Vessel
##
[Máy đánh bóng/mài (tay cầm mềm mại) ](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/chi-tiet-san-pham/993/may-danh-bong/mai-(tay-cam-mem-mai)-.html)
Model: No. GT-MG25-12CF
**Hãng sản xuất:**Vessel
##
[Máy đánh bóng/mài (tay cầm mềm mại) ](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/chi-tiet-san-pham/994/may-danh-bong/mai-(tay-cam-mem-mai)-.html)
Model: No.GT-MG25-9CF
**Hãng sản xuất:**Vessel
##
[Máy vát mép điện Nitto Hand Beveler](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/chi-tiet-san-pham/827/may-vat-mep-dien-nitto-hand-beveler.html)
**Hãng sản xuất:**Nitto
Sản phẩm liên quan
![](http://thietbicongnghiep.anphatco.vn/images/bong.png)
Thương hiệu sản phẩm

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Set-Cookie: CAKEPHP=ui1mqilno9ns5dhmmagt1b19j1; expires=Wed, 25-Jul-2018 10:17:04 GMT; Max-Age=720000; path=/


markdown:
# Lò vi sóng cata MC 25 D
Lượt xem: 587
Danh mục:
[Lò vi sóng](?page=san-pham&category_name=lo-vi-song)
Giá : 10.120.000 đ » 8.602.000 đ
# Mô tả
Lò vi sóng Cata MC 25D kết hợp nướng chính hãng với chất liệu thép không gỉ được thiết kế lắp âm sang trọng hiện đại với 5 mức công suất vi sóng với công suất max 900W( 90,180, 360, 600, 900) , 8 chương trình nấu ăn tự động giúp nấu thức ăn nhanh chóng và thuận tiện cùng chức năng nướng có công suất lên đến 1000W nướng nhanh hoàn hảo và tối ưu.
Khoang lò làm bằng chất liệu thép không gỉ có dung tích 25...
[Xem tiếp](#)


markdown:
**BMART – công ty cung cấp thiết bị vệ sinh tại quận Hoàn Kiếm ,**chúng tôi là trung tâm phân phối **thiết bị vệ sinh**chính hãng đảm bảo chất lượng giá rẻ thị trường việt, bạn ở Hoàn Kiếm và chuẩn bị tìm mua thiết bị vệ sinh thì hãy liên hệ với **BMART**để được đảm bảo về chất lượng ,giá cả. ![ ](http://thietbivesinh123.com.vn/wp-content/uploads/2017/12/noi-that-phong-tam-inax-27-524x400.jpg)
BMART nổi tiếng thị trường là
**đại lý thiết bị vệ sinh chính hãng**bao gồm các hãng lớn : MOEN, TOTO , INAX , CEASAR …., với cam kết chất lượng đảm bảo ,giá cực tốt và rẻ. Bên cạnh , BMAR cung cấp thiết bị vệ sinh cho khu vực nội – ngoại thành Hà Nội, vi thế bạn cần **đại lý thiết bị vệ sinh tại quận Hoàn Kiếm**thì lựa chọn chúng tôi để được mua với chính sách tốt nhất. **Quận Hoàn Kiếm** ở trung tâm thủ đô Hà Nội, tên quận đặt theo hồ Hoàn Kiếm. Quận này gồm nhiều trung tâm buôn bán, thương mại như: *chợ Đồng Xuân,* *Tràng Tiền Plaza, chợ Hàng Da* và gồm các phường: *phường Chương Dương Độ, phường Cửa Nam, phường Cửa Đông,phường Hàng Bạc, phường Hàng Mã, phường Đồng Xuân, phường Hàng Bài, phường Trần Hưng Đạo,phường Hàng Bồ, phường Hàng Buồm, phường Hàng Đào,phường Hàng Bông , phường Hàng Gai, phường Lý Thái Tổ, phường Phan Chu Trinh, phường Hàng Trống, phường Phúc Tân, phường Tràng Tiền*. Toàn bộ khu vực này hiện đều đang được chúng tôi cung cấp cũng như **phân phối thiết bị vệ sinh **cho nhiều công trình lớn và, nhỏ. Qua đó đủ để chứng minh năng lực và chất lượng sản phẩm mà chúng tôi mang tới cho quý khách hàng.

Server: LiteSpeed

X-LiteSpeed-Cache: hit

Cache-Control: max-age=0, private, no-store, no-cache, must-revalidate


markdown:
My Cart
Welcome!
Username
Password
Lost your password?
Remember Me
New to our store? Create an Account
Vòi sen tắm nóng lạnh là phụ kiện không được thiếu trong phòng tắm của
Mua chậu rửa lavabo TOTO tại quận Đống Đa – HN Đây cũng là 1
Vòi sen tắm nóng lạnh TOTO là phụ kiện ko được thiếu trong gian phòng


markdown:
**: đơn giản nhưng đầy nam tính. Áo thun cổ tròn nam**
Với
** dáng cơ bản, thì khả năng kết hợp đồ dễ dàng, tiện lợi là lý do chủ yếu khiến cho chúng được yêu thích. Mặc với quần jeans rách, với quần short, hay khoác ngoài là áo sơ mi kẻ đều khiến áo thun cổ tròn**
**Bạn có quan tâm**
**Cũ hơn**

Cache-Control: no-cache, pre-check=0, post-check=0

Set-Cookie: nv3_nvvithemever=mw%2C%2C; expires=Fri, 12-Jul-2019 01:56:23 GMT; Max-Age=31104000; path=/; domain=.thoitrangducthanh.com; httponly

Content-Language: vi


markdown:
Chất liệu: voan
Xuất sứ: Việt Nam
Kích cỡ: Ri 8_Size 1-8T
Thương hiệu: Butterfly
Đầm bông ren chân bông in họa tiết Nexxi_Ri 8_Size 1-8T
Đầm bông ren chân bông in họa tiết Nexxi_Ri 8_Size 1-8T
Hình mẫu
Đầm sọc kate thêu hoa Smiling kids_Ri 8_Size 1-8T
Đầm sọc nơ cổ Smiling _Ri 6_Size Đại 9-14T
Đăng ký nhận bản tin e-mail để nhận thông tin cập nhật
E-mail
Đăng ký
đầm bầu
quần bầu
đầm bầu
đồ bầu cho con bú
đồ bộ cho mẹ sau sinh
áo ngực cho con bú
- thegioidambau.com.vn -
@ Copyright 2017 thoitrangtreemxuatkhau.com. All right reserved

Cache-Control: no-cache, no-store, max-age=0

Set-Cookie: ci_session=l5jjah5gvbcj7ggiorap6gkapc7dv92f; expires=Tue, 17-Jul-2018 03:38:19 GMT; Max-Age=7200; path=/; HttpOnly


markdown:
Đăng Ký
Help
Ghi nhớ?
Diễn đàn
Forum Home
New Posts
FAQ
Calendar
Forum Actions
Mark Forums Read
Quick Links
Today's Posts
View Site Leaders
Blogs
What's New?
Tìm kiếm nâng cao
Thông báo từ diễn đàn
Ảnh lễ bế giảng năm học 2012-2013 trường THPT Tô Hiệu
ẢNH TRƯỜNG THPT TÔ HIỆU-THƯỜNG TÍN
HƯỚNG DẪN SỬ DỤNG DIỄN ĐÀN THPTTOHIEU.NET
Chào mừng bạn đến với diễn đàn HS trường THPT Tô Hiệu-Thường Tín. Nếu đây là lần đầu tiên bạn tham gia diễn đàn, xin mời bạn xem phần
Hỏi/Đáp
để biết cách dùng diễn đàn.Để có thể tham gia thảo luận,bạn phải đăng ký làm thành viên
Click vào đây
để đăng ký.Mọi chi tiết xin liên hệ YM: thpttohieu_thuongtin ,Email:thpttohieuthuongtin@gmail.com
Thông báo từ diễn đàn
Bạn chưa đăng nhập và không có quyền vào trang này. Có thể là do một số lý do sau:
Bạn chưa đăng nhập. Điền vào mẫu dưới đây và thử lại.
Bạn không có quyền truy cập trang này. Bạn đang cố gắng sửa bài viết của ai đó hoặc truy cập quyền của Admin?
Nếu bạn đang cố gửi bài, Ban Quản Trị đã đóng tài khoản của bạn, hoặc tài khoản đang chờ kích hoạt.
Ban Quản Trị yêu cầu bạn phải
Đăng ký
trước mới có thể xem trang này.
Đăng nhập
Tên tài khoản:
Mật Khẩu:
Ghi nhớ?
Chọn nhanh
Khu vực riêng
Thiếp lập
Tin nhắn riêng
Các theo dõi
Đang trực tuyến
Tìm diễn đàn
Trang chính
Diễn đàn
Diễn đàn THPTToHieu.net
Thông báo
Các hoạt động
Thống báo event,offline
Ảnh,Clip offline
Tiếp sức mùa thi
Sinh nhật thành viên
Tohieu Confessions
Hướng dẫn sử dụng diễn đàn
Album music Thpttohieu.net
Thắc mắc-góp ý-Xử lý vi phạm
Hỏi-đáp
Ý kiến xây dựng diễn đàn
Danh sách thành viên bị Ban
Trường THPT Tô Hiệu-Thường Tín
Tư liệu về trường
Ảnh,clip về trường
Thông tin về trường
Ảnh Thầy cô
Tô Hiệu News
Bản tin Đoàn trường
Cộng đồng học sinh THPT Tô Hiệu
Học sinh THPT Tô Hiệu
Cựu HS niên khóa khác
Khối các trường ĐH-CĐ
Khóa 2001-2004
Khóa 2002-2005
Khóa 2003-2006
Khóa 2004-2007
Khóa 2005-2008
Khóa 2006-2009
Khóa 2007-2010
Khóa 2008-2011
Khóa 2009-2012
khóa 2010-2013
khóa 2011-2014
khóa 2012-2015
khóa 2013-2016
THPT Tô Hiệu trong tôi là...
Thầy cô ơi...!
Diễn đàn học tập
Tin tức sự kiện giáo dục
Kinh nghiệm học tập-Hỏi đáp
Định hướng nghề nghiệp
Tư vấn tuyển sinh
Kinh nghiệm học thi
Ban Tự nhiên
Toán
Vật Lý
Hóa học
Sinh học
Ban Xã hội
Văn học
Lịch sử
Địa Lý
CLB Ngoại ngữ
Tiếng Anh
Tiếng Pháp
Tin học
Tin tức công nghệ
Softwares - Kho phần mềm
Các Thủ Thuật
Ebooks
Mã nguồn
Yêu cầu/Hỏi đáp
Mobile
Thư viện đề thi
Sách,Tài Liệu Tham Khảo
Giáo dục giới tính
Tìm hiểu về HIV/AIDS
Nắng sân trường
Album Ảnh thành viên
Giao lưu-kết bạn
Tình bạn-tình yêu,tâm sự,học đường
Học đường
Cuộc sống
Tình bạn
Tình yêu
Gia đình
Tâm sự
TEEN News | Tin tức teen
Tin tức teen
Chuyện Lạ | Thế Giới Kỳ Thú
Made by Teen
Fashion
Bói toán trắc nghiệm
Thế giới giải trí
Âm Nhạc - MUSIC
Tiếng hát thành viên
CLB Guitar
Tin tức âm nhạc
Nhạc Việt Nam
Nhạc quốc tế
Rap - HipHop
Thể loại khác
THẾ GIỚI SAO GIẢI TRÍ - STARS
Buôn chuyện SAO, Hậu Trường Giải Trí
FanClub của Sao
Ảnh ngôi SAO
Album Ảnh tổng hợp
Avatar
Cute girl,kool boy
Wallpaper & Theme
Ảnh vui
Ảnh khác
Xem phim
Video,Clip
Share phim
Tin tức điện ảnh
HD zone
720p
1080p
Sub/Exp
Request
Xem phim online
Games
Game online
Game ofline
Thủ thuật - Hack - Bug - Cheat Code
Thể thao
Cuộc sống muôn màu
Tin tức online
Chém Gió
Ẩm thực
TRUYỆN | THƠ | SÁCH
Sáng tác thành viên
Truyện ngắn,truyện dài,Thơ
Truyện tranh
Truyện cười
-- THPT TOHIEU
-- Default Mobile Style
-- English (US)
-- Vietnamese
Liên lạc với chúng tôi
THPT Tô Hiệu-Thường Tín
Lưu trữ
Lên trên
Múi giờ GMT +8. Bây giờ là
09:31 AM
.
Powered by
vBulletin®
Version 4.2.2
Copyright © 2018 vBulletin Solutions, Inc. All rights reserved.
Truong
THPT To Hieu - Thuong Tin
Diễn đàn Trường THPT Tô Hiệu-Thường Tín-Hà Nội

Pragma: private

Cache-Control: private


markdown:
02.3453.3412~3
월~금요일 AM10:00~PM07:00
점심시간 PM01:00~PM02:00
토,일요일 및 공휴일은 휴무
(1:1문의 게시판 이용해 주세요)
YG E-SHOP의 모든 저작권의컨텐츠는 보호를있습니다
회사명: (주)와이지플러스 대표: 양민석 사업자등록번호 : 120-81-67338
통신판매 신고번호 : 2016-서울강남-00606
주소 : (우편번호 06036) 서울특별시 강남구 도산대로 15길 12(신사동, 가로수빌딩)
tel : 02-3453-3412, 3413 fax : 02-3453-3409
개인정보보호책임자 : 심미성 이메일 : master@ygeshop.com
호스팅서비스 제공자 : (주)코리아센터닷컴
구매안전서비스 이용확인
고객님의 안전거래를 위해 현금 등으로 모든 거래 결제 시,
저희 쇼핑몰에서 가입한 LG U+ 전자결제의 매매보호(에스크로) 서비스를 이용하실 수 있습니다.
결제대금예치업 등록번호 : 02-006-00001
교환/반품 주소
(우편번호 413-821) 경기도 파주시 조리읍 등원리 19-5
한진문산영업소(로지텍코리아) 받는사람 : YG e-Shop
copyright YG. all rights reserved

Link: <http://thutucvaytien.com/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <http://thutucvaytien.com/?p=35>; rel=shortlink


markdown:
|
|
|
|
Nhạc mùa
|
|![]()
|
|
Gửi đến anh Lê Nguyên Tịnh
Âm nhạc làm tôi trống rỗng và trong suốt như pha lê
tôi nghe ra cả tiếng động đùng đục trong đầu con bò cái
tiếng cãi vã trước sân mấy con gà
hơi thở người phụ nữ trên giường đang ra hoa
và căn nhà gỗ đang thầm thì rên rỉ
Tiếng linh hồn bên cửa sổ đương sôi lên bền bỉ
tiếng gió trời mùa hạ đương xao động trên không
tiếng hàng cây dương trong bóng đêm đương âm thầm chuyển động
tiếng những bộ xương trong đất đen mục ruỗng
tiếng vĩ cầm trong đêm bay đến tận sao trời
Những con lừa ngủ trong chuồng, tiếng mưa rơi
ngôi giáo đường cùng tiếng ca mùa lễ hội
tiếng kéo cưa, tiếng búa đe, ống thổi
tiếng kẽo kẹt bánh xe trên đường phố những sớm mùa đông
Có tiếng sấm nổ trên cánh đồng như báo trước cơn dông
và mưa rơi trên mái nhà lợp rạ
tiếng bánh xay nước thầm thỉ trong đêm trời mùa hạ
và cả dàn đồng ca côn trùng rỉ rả dưới trăng rằm
Những cây tùng buồn bã đứng trong bóng tối lặng câm
khi ánh trăng nhẹ đi qua khu vườn yên tĩnh
khắp không gian thấm đẫm hương hoa và táo chín
tôi thấy mình tan vào giữa thinh lặng đất trời...
Trên cánh đồng lúa mì linh hồn tôi bay
trong cơn say của mùi hương và âm thanh cuộc sống
trong bão táp quay cuồng giữa thế gian nóng bỏng
cả con tim khát vọng được mở rộng lần nữa đến vô cùng
29.10.2015
----------------
Bấm vào đây để đọc


markdown:
# Thê Chủ Tà Mị-Chương 125
[Thê Chủ Tà Mị]
# Chương 125: Chương 123
Nó vừa nói chuyện ngược lại hấp dẫn không ít tầm mắt, bộ dáng xinh đẹp của bánh bao nhỏ lại còn thông minh, dáng vẻ tinh quái tìm niềm vui. Bất quá bọn họ càng quan tâm đây là nhi tử của Nhàn vương điện hạ?
Nếu như vị Nhàn vương điện hạ này thật sự là Tam Hoàng nữ thì tại sao lại cưới người khác? Lúc trước Tam Hoàng nữ có bao nhiêu chấp nhất Âu Dương Lăng Ca trong triều trên dưới đúng là không ai không biết.
Nhìn lại Vân Tư Vũ, không nói những thứ khác, ngay cả tướng mạo không có cách nào so sánh với công tử Âu Dương.
Nhàn vương quân thật đáng thương, rõ ràng xinh đẹp đáng yêu như vậy một mực không phù hợp với thẩm mỹ của những người này.
Phong Lăng Hề thâm sâu cười nói: “Vị Thừa tướng Âu Dương này là mẫu thân của công tử Âu Dương.”
Nói đến công tử Âu Dương thì bánh bao nhỏ nổi giận bò lên đứng trên đùi của Nhàn vương điện hạ chỉ vào Âu Dương Dĩnh tức giận nói: “Con mới không muốn lão thái bà này làm kế nãi nãi của con đâu.”
(*kế nãi nãi: bà nội kế.)
Kế nãi nãi? Những người khác đều xấu hổ, Thừa tướng Âu Dương nào dám làm kế nãi nãi của ngươi chứ, không muốn sống sao? Nếu như Nhàn vương điện hạ thật sự là Tam Hoàng nữ thì nãi nãi của tiểu hài tử này chính đương kim Nữ hoàng bệ hạ!
Phong Lăng Hề đưa tay đỡ bánh bao nhỏ tránh cho nó té, trên mặt tràn đầy vui vẻ, Vân Tư Vũ cũng cười đến đau bụng. Bánh bao nhỏ giải thích hiển nhiên có chút vấn đề, nó hiển nhiên là cho rằng mẫu thân của kế phụ chính là kế nãi nãi, cũng không đồng lứa liên quan đến gia gia nãi nãi kia.
Bất quá nhìn những người này bởi vì một câu của bánh bao nhỏ mà trở mặt cũng đúng là chơi rất vui!
Âu Dương Dĩnh tức giận đến đỏ cả khuôn mặt, tức giận nói: “Tiểu nhi chớ có nói bậy!”
Bánh bao nhỏ không quá quen thuộc với lời nói nho nhã, bất quá lại lập tức đánh trở lại: “Ngài mới tiểu, tiểu lão thái bà, đừng tưởng rằng ta không hiểu.”
Trong khi tất cả mọi người đều cho rằng nó sẽ nói ra đạo lý gì lớn thì bánh bao nhỏ lại hất cằm lên nói: “Ta còn sẽ lớn lên, ngài đã không thể lớn lên.”
Ánh mắt kia có chút khinh bỉ, còn mang theo vài phần thương hại.
Thật sự bánh bao nhỏ nói một chút cũng không sai, Âu Dương Dĩnh lớn tuổi như vậy khẳng định không thể lại lớn nữa.
Trong cung điện không khỏi vang lên từng tiếng cười nhỏ, Vân Tư Vũ đã cười nằm sấp ở trên bàn, tiếng cười một mình hắn trực tiếp lấn áp người trên cả điện.
Âu Dương Dĩnh tức giận đến run, người trong triều đều biết tính tình của bà xấu cho nên đều không dám trêu chọc bà. Phượng Tê cũng tương đối coi trọng bà, những năm gần đây đúng là lần đầu tiên có người gan dạ như vậy dám chọc tức bà.
Trong khoảng thời gian ngắn bà lại bị chọc tức giận đến không biết nên nói gì tiếp, chỉ là chỉ vào bánh bao nhỏ lạnh lùng nói: “Không có nuôi dạy.”
Vân Tư Vũ vốn là đang cười đến vui vẻ thì đột nhiên ngừng lại vỗ bàn một cái, lạnh lùng nói: “Đó tất nhiên là không sánh được với công tử Âu Dương nuôi dạy tốt, nhất định phải đuổi theo làm thiếp cho người ta, cũng mặc kệ người ta có thích hay không.”
Âu Dương Dĩnh là người chết cũng giữ quy củ, quan niệm nữ tôn nam ti tự nhiên cũng là ảnh hưởng rất nặng, lập tức tức giận nói: “Ngươi là thân phận gì? Cũng dám ăn nói linh tinh?”
Phong Lăng Hề đưa tay nắm chặt tay Vân Tư Vũ cười có chút lạnh: “Thừa tướng Âu Dương xem ra thật sự có ý kiến rất lớn với bản vương, không chỉ có nhiều lần sỉ nhục tiểu nhi còn nhằm vào Vương quân của bản vương. Bản vương xem như là biết rõ thái độ của Nữ hoàng quý quốc rồi.”
Âu Dương Dĩnh lần này sắc mặt đều nổi đen: “Chớ có nói bậy!”
Âu Dương Dĩnh đúng là có ý kiến rất lớn với Phong Lăng Hề nhưng muốn nói nhiều lần sỉ nhục bánh bao nhỏ thì quá, cũng hoàn toàn không có cố ý nhằm vào Vân Tư Vũ, bà lại không dám tỏ rõ thái độ thay Nữ hoàng bệ hạ. Thật sự ngay cả bà đến trễ cũng là bởi vì xe ngựa vừa vặn hư ở trên đường, cũng không phải cố ý bị.
Bà mặc dù là người gàn bướng nhưng vẫn hiểu được biết nặng nhẹ. Huống chi trước lúc nhìn thấy Phong Lăng Hề thì bà căn bản không biết dung mạo của nàng ra sao, đương nhiên sẽ không liên quan đến Phượng Lăng Tịch, cũng không thể nói là cáu kỉnh.
Bánh bao nhỏ nhíu nhíu cái mũi nhỏ nói: “Mẫu thân, tiểu lão thái bà này giống như sắp bị tức chết thì phải.”
Âu Dương Dĩnh nghe được lời này của nó mới là sắp bị tức chết.
Cũng may vào lúc này Phượng Tê đến giải cứu bà.
Trong đại điện hô lên quỳ xuống cả một đám chỉ có ba người Phong Lăng Hề như hạc giữa bầy gà. Phong Lăng Hề và Vân Tư Vũ vẫn vững vàng ngồi, bánh bao nhỏ chống mép bàn đứng trên đùi Phong Lăng Hề chớp mắt nhìn lại một lão thái bà xuất hiện.
Thật sự Phượng Tê nhìn thế nào cũng không có vẻ già nua. Mặc dù quốc sự nặng nề nhưng mà được bảo dưỡng tốt nhìn qua cũng là bộ dáng hơn bốn mươi tuổi. Bất quá dưới Nhàn vương điện hạ hướng dẫn thì bánh bao nhỏ đã xem những người này làm thành kẻ cầm đầu làm hại nó không thể