markdown:
**Sự tích tóm lược 18 La Hán**
**1. La Hán Ba Tiêu** **2. La Hán Bố Đại** **3. La Hán Cử Bát** **4. La Hán Hàng Long** **5. La Hán Khai Tâm** **6. La Hán Kháng Môn** **7. La Hán Khánh Hỷ** **8. La Hán Khoái Nhĩ** **9. La Hán Kỵ Tượng** **10. La Hán Phục Hổ** **11. La Hán Quá Giang** **12. La Hán Thác Tháp** **13. La Hán Thám Thủ** **14. La Hán Tiếu Sư** **15. La Hán Tĩnh Tọa** **16. La Hán Tọa Lộc** **17. La Hán Trầm Tư** **18. La Hán Trường Mi** **1. La Hán Ba Tiêu** **Tên của Ngài là Phạt-na-bà-tư 伐那婆斯 (Vanavāsin). Theo truyền thuyết khi mẹ Ngài vào rừng viếng cảnh, mưa to dữ dội và bà hạ sanh Ngài trong lúc ấy. Sau khi xuất gia với Phật, Ngài thích tu tập trong núi rừng, thường đứng dưới các cây chuối nên còn được gọi là La-hán Ba Tiêu.** **Có lần, đức Phật hàng phục con yêu long trong một cái đầm sâu. Cảm phục ân đức của Phật, yêu long xin Ngài lưu lại chỗ của mình để được gần gũi cúng dường. Phật dạy Ngài không thể ở một nơi lâu, nên cử năm vị Đại A-la-hán đến, đó là các vị Xá-lợi-phất, Mục-kiền-liên, Nhân-kiệt-đà, Tô-tần-đà và Phạt-na-bà-tư. Khi tôn giả Phạt-na-bà-tư đến tiếp nhận lễ vật cúng dường, Ngài thường thích tọa thiền trên phiến đá lớn bên cạnh đầm, khi thì ngồi suốt tuần, lúc ngồi cả nửa tháng.** **Theo lời phó chúc của đức Phật, Tôn giả lưu tâm hóa độ vua Ca-nị-sắc-ca. Nhân dịp nhà vua đi săn, Tôn giả hóa làm con thỏ trắng dẫn đường cho vua đến gặp một mục đồng đang lấy bùn đất nặn tháp Phật. Mục đồng nói rằng Phật thọ ký 400 năm sau vua Ca-ni-sắc-ca sẽ xây tháp thờ Phật tại đây. Mục đồng ấy cũng chính là Phạt-na-bà-tư hóa hiện. Từ đó, vua trở nên bậc đại quân vương hoằng dương Phật pháp, xây chùa tháp tự viện, ủng hộ cúng dường Tăng chúng, tổ chức kiết tập kinh điển Phật giáo lần thứ tư tại thủ đô Ca-thấp-di-la. Tất cả những thành tựu này đều nhờ thâm ân giáo hóa của tôn giả Phạt-na-bà-tư.** **Theo Pháp Trụ Ký, tôn giả Phạt-na-bà-tư là vị La-hán thứ mười bốn, ngài và 1.400 vị La-hán thường ở trong núi Khả Trụ.** **2. La Hán Bố Đại** **Tên của Ngài là Nhân-yết-đà 因羯陀 Nhân-kiệt-đà (Angada). Theo truyền thuyết Ngài là người bắt rắn ở Ấn Độ, xứ này nhiều rắn độc hay cắn chết người, Ngài bắt chúng, bẻ hết những răng nanh độc rồi phóng thích lên núi. Hành động ấy phát xuất bởi lòng từ cao độ, nên Ngài được xem như biểu trưng của từ bi. Sau khi đắc đạo, Ngài thường mang một túi vải bên mình để đựng rắn, cũng trùng hợp như Hòa thượng Bố Đại ở Trung Hoa.** **Nhân có một người nước Ô-trượng-na muốn tạc tượng Bồ-tát Di-lặc, nhưng chưa được thấy diện mạo Bồ-tát nên không dám làm. Ông lập hương án trong vườn hoa chí thành khấn nguyện, cung thỉnh một vị Hiền Thánh đến để giúp ông. Khấn xong thì có một vị La-hán xuất hiện xưng tên là Nhân-yết-đà, đến đưa ông lên cung trời Đâu-suất để gặp Bồ-tát Di-lặc. Tôn giả đã đưa người này lên cung trời trước sau cả thảy ba lần để chiêm ngưỡng chân tướng trang nghiêm của Bồ-tát. Tượng Bồ-tát tạo xong được bảo tồn tại thủ đô nước Ô-trượng-na, đó là nhờ công ơn của Tôn giả.** **La-hán là bậc bất sanh bất diệt, đến đi tự tại, các Ngài du hóa nhân gian dưới mọi hình thức. La-hán Bố Đại có hình tướng mập mạp, bụng to, túi vải lớn bên mình như là hiện thân của Bồ-tát Di-lặc, trong câu chuyện trên đã có ít nhiều liên hệ.** **Theo Pháp Trụ Ký, Ngài là vị La-hán thứ mười ba, thường cùng 1.300 vị A-la-hán trụ trong núi Quảng Hiếp.** **3. La Hán Cử Bát** **Tên của Ngài là Ca-nặc-ca-bạt-ly-đọa-xà 迦諾迦跋釐墮蛇 (Kanakabharadvāja). Ngài là vị Đại đệ tử được đức Phật giao phó giáo hóa vùng Đông Thắng Thần Châu.** **Quốc vương nước Tăng-già-la ở Nam Hải không tin Phật pháp, Tôn giả Ca-nặc-ca tìm cách hóa độ. Một sớm mai, khi đang cầm gương soi mặt, quốc vương giật mình kinh sợ vì trong gương không có mặt mình mà có hình dáng vị đại sĩ Bạch Y. Đây là do phép thần biến của Tôn giả. Theo lời khuyên của quần thần, nhà vua cho tạc tượng Bồ-tát Quan Thế Âm để thờ phụng và từ đó hết lòng tin Phật.** **Ngài Huyền Trang khi sang Ấn Độ, trú tại chùa Na-lan-đà nghe kể câu chuyện sau: Sau khi Phật Niết-bàn vài trăm năm, quốc vương nước Ma-kiệt-đà làm lễ lạc thành ngôi chùa Đại Phật, thỉnh mấy ngàn vị Hòa thượng đến cúng dường. Khi mọi người bắt đầu thọ trai, bỗng nhiên có hai vị Hòa thượng từ không trung bay xuống. Cả hội chúng kinh ngạc, vua hỏi lai lịch thì một vị xưng là Tân-đầu-lô ở Tây-cù-da-ni châu, một vị xưng là Ca-nặc-ca ở Đông Thắng Thần Châu. Vua vui mừng thỉnh hai Tôn giả chứng minh trai phạn. Thọ trai xong, hai vị cười nói:** **– Này các vị, 16 La-hán chúng tôi sẽ mãi mãi lưu lại thế gian, cùng tu tập với tất cả Phật tử chí thành đời sau.** **Tôn giả Ca-nặc-ca thường mang một cái bát sắt bên mình khi du hành khất thực, nên được gọi là La-hán Cử Bát.** **Theo Pháp Trụ Ký ngài là vị La-hán thứ ba, thường cùng 600 vị A-la-hán trú tại Đông Thắng Thần Châu.** **4. La Hán Hàng Long** **Ngài tên là Nan-đề-mật-đa-la 難提密多 (Nandimitra), Trung Hoa dịch Khánh Hữu, ra đời sau Phật diệt độ 800 năm, cư trú tại nước Sư Tử.** **Ngài là vị Đại La-hán thần thông quảng đại, đạo hạnh trang nghiêm. Tương truyền có một lần cả đảo Sư Tử bị Long Vương dâng nước nhận chìm, Tôn giả ra tay hàng phục rồng nọ và được tặng hiệu La-hán Hàng Long. Khi Ngài sắp thị tịch, mọi người buồn thương lo sợ vì thế gian sẽ không còn bậc La-hán. Ngài cho biết có 16 vị La-hán vâng lệnh Phật lưu trụ cõi Ta-bà để ủng hộ Phật pháp. Lời dạy của Ngài được ghi chép lại thành bộ “Pháp Trụ Ký”. Nói “Pháp Trụ Ký” xong, tôn giả Khánh Hữu bay lên không trung hóa hiện vô số thần biến, rồi dùng chơn hỏa tam-muội thiêu thân. Xá-lợi ngũ sắc rơi xuống như mưa, mọi người tranh nhau lượm mang về tôn thờ cúng dường.** **Tuy đã thiêu thân, nhưng Tôn giả không rời nước Sư Tử, Ngài bay về động đá trên núi để tọa thiền. Thời gian thoáng chốc đã hơn 400 năm, khi Tôn giả xuất định Ngài ôm bát xuống núi khất thực thì thấy phong cảnh đã đổi khác. Ngài nhẫm tính lại và khám phá ra mình đã tọa thiền hơn 400 năm bèn bật cười ha hả. Sau đó Ngài thường xuất hiện khắp nơi, khi thì trì bát, lúc thì giảng kinh… Mọi người vẫn còn tin rằng Ngài vĩnh viễn không rời thế gian mà luôn luôn cùng 16 vị La-hán kia tiếp tục hoằng hóa.** *** Dị bản: Tôn giả Nan-đề-mật-đa-la là vị La-hán thứ 17, do mọi người tưởng nhớ công ơn ngài nói ra Pháp Trụ Ký.** **5. La Hán Khai Tâm** **Hình tượng vạch áo bày ngực để hiển lộ tâm Phật. Ngài tên là Thú-bác-ca 戍博迦 (Jivaka). Thú-bác-ca vốn là một Bà-la-môn nổi danh, nghe nói thân Phật cao một trượng sáu, Thú-bác-ca không tin nên chặt một cây trúc dài đúng một trượng sáu để đích thân đo Phật. Lạ thay, dù đo bất cứ cách nào, thân Phật vẫn cao hơn một chút. Thú-bác-ca tìm một cây thang dài rồi leo lên thang đo lại, kết quả cũng vậy. Đo đến mười mấy lần, không còn cây thang nào dài hơn mà thân Phật vẫn cao hơn. Lúc này ông thiệt tình khâm phục và xin quy y làm đệ tử.** **Sau khi xuất gia, trải qua bảy năm khổ hạnh, Ngài chứng quả A-la-hán. Vì muốn kỷ niệm nhân duyên đo Phật mà xuất gia ngộ đạo, Ngài lấy cây sào lúc trước, đi đến chỗ cũ nói:** **– Nếu Phật pháp là chân lý ngàn đời thì xin cây sào này mọc lại và sinh trưởng ở đây.** **Nói xong, Ngài cắm cây sào xuống đất. Cây sào bỗng nẩy chồi ra lá. Thời gian sau từ chỗ đó mọc lên một rừng trúc tốt tươi lan rộng cả vùng, người ta gọi nơi ấy là Trượng Lâm. Quần chúng Phật tử kéo đến chiêm bái chứng tích mầu nhiệm của cây gậy đo Phật. Nơi đây rừng núi khô cằn hoang dã, thiếu nước uống nghiêm trọng, tôn giả Thú-bác-ca liền vận thần thông biến ra hai suối nước một nóng, một lạnh để mọi người tha hồ sử dụng. Hai suối này nằm cách mười dặm về phía Tây Nam của Trượng Lâm. Dân chúng vùng này mãi nhớ ơn đức của Tôn giả.** **Theo Pháp Trụ Ký, ngài Thú-bác-ca là vị La-hán thứ chín, thường cùng 900 vị La-hán trụ trong núi Hương Túy.** **6. La Hán Kháng Môn** **Tên của Ngài là Chú-trà-bán-thác-ca, hay Châu-lợi-bàn-đặc 周利槃特 (Cullapatka). Truyền thuyết Phật giáo nhắc đến Ngài như một tấm gương cần cù nhẫn nại. Vì không thông minh như anh nên khi xuất gia Ngài không tiếp thu được Phật pháp, kể cả xếp chân ngồi thiền cũng không xong. Về sau được sự chỉ dạy lân mẫn của Thế Tôn, Ngài thực hành pháp môn quét rác với cây chổi trên tay. Nhờ sự kiên trì, dốc tâm thực hành lời dạy của Phật, quét sạch mọi cấu uế bên trong lẫn bên ngoài, Ngài đã chứng Thánh quả.** **Một hôm đại thần Kỳ-bà thành Vương Xá thỉnh Phật và các vị A-la-hán đến nhà thọ trai. Tôn giả Bán-thác-ca không biết em mình đã chứng quả nên không phát thẻ tham dự. Đến khi chuẩn bị thọ trai, Phật bảo Bán-thác-ca về tinh xá xem có sót người nào. Tôn giả về Trúc Lâm thì thấy cả ngàn vị Hòa thượng đang tọa thiền rải rác trong vườn. Ngạc nhiên và dùng thiên nhãn quán sát, mới vỡ lẽ ra đó là trò đùa của em mình, Tôn giả mừng rỡ xúc động, tán thán công phu của Châu-lợi-bàn-đặc.** **Theo truyền thuyết, khi đi khất thực Tôn giả gõ cửa một nhà nọ và làm ngã cánh cửa cũ hư. Điều này cũng gây bối rối! Về sau, Phật trao cho Tôn giả một cây gậy có treo những chiếc chuông nhỏ để khỏi phải gõ cửa nhà người. Nếu chủ nhân muốn bố thí thì sẽ bước ra khi nghe tiếng chuông rung. Cây gậy gõ cửa trở thành biểu tượng của Tôn giả, và là hình ảnh quen thuộc trong sinh hoạt Phật giáo.** **Theo Pháp Trụ Ký, Tôn giả là vị La-hán thứ mười sáu, cùng với 1.600 vị A-la-hán thường trú tại núi Trì Trục.** **7. La Hán Khánh Hỷ** **Ngài tên là Ca-nặc-ca-phạt-tha 迦諾 迦伐磋 (Kanakavatsa), còn gọi là Yết-nặc-ca-phược-sa. Đức Phật thường khen Ngài là vị La-hán phân biệt thị phi rõ ràng nhất. Khi chưa xuất gia Ngài là người rất tuân thủ khuôn phép, giữ gìn từ lời nói đến hành động, một ý nghĩ xấu cũng không cho phát khởi. Sau khi xuất gia, Ngài càng nỗ lực tinh tấn tu tập, nhờ thiện căn sâu dày Ngài chứng quả A-la-hán rất mau.** **Ngài thường đi du hóa khắp nơi với gương mặt tươi vui và dùng biện tài thuyết pháp để chiêu phục chúng sanh. Thấy mọi người thường vô ý tạo nhiều nghiệp ác hằng ngày, tương lai bị quả khổ địa ngục nên khi thuyết pháp Ngài thường xiển minh giáo lý nhân quả thiện ác, giúp chúng sanh phân biệt rõ ràng để sửa đổi. Một lần nọ đi ngang qua thôn trang, thấây một gia đình đang giết vô số trâu dê gà vịt để làm lễ mừng thọ. Ngài ghé lại, thuyết giảng một hồi về phương pháp chúc thọ, về cách mừng sinh nhật để được sống lâu hạnh phúc, đền đáp ơn sinh thành. Ngài dạy rằng, ngày sinh nhật là ngày khó khăn khổ nhọc của mẹ, nên phận làm con không được ăn uống vui chơi, trái lại nên tịnh tâm suy niệm ân đức cha mẹ, quyết chí tu tập thành tựu đạo nghiệp.** **Bằng cách giảng dạy chân thật, Tôn giả suốt đời như ngọn hải đăng đem ánh sáng Phật pháp soi rọi nhân sinh.** **Theo Pháp Trụ Ký, Ngài là vị La-hán thứ hai, thường cùng 500 vị La-hán trụ tại nước Ca-thấp-di-la (Kashmir).** **8. La Hán Khoái Nhĩ** **Ngài tên là Na-già-tê-na 那伽犀那 (Nāgasena) hay còn gọi là Na Tiên. Nāgasena theo tiếng Phạn nghĩa là đội quân của rồng và tượng trưng sức mạnh siêu nhiên. Ngài Na Tiên sinh trưởng ở miền Bắc Ấn là bậc La-hán nổi tiếng về tài biện luận. Đương thời của Ngài gặp lúc vua Di-lan-đà cai trị, nhà vua là người Hy Lạp vốn chuộng biện thuyết. Nghe tiếng tôn giả Na Tiên là bậc bác học đa văn nên nhà vua đích thân phỏng vấn. Cuộc vấn đạo giữa bậc đế vương và bậc Tỳ-kheo thoát tục đã để lại cho chúng ta một tác phẩm bất hủ “Kinh Na Tiên Tỳ Kheo”, mà cả hai tạng Nam truyền và Bắc truyền đều lưu giữ đến nay. Nhờ sự chỉ dạy của tôn giả Na Tiên mà cuối cùng vua Di-lan-đà trở thành vị quốc vương anh minh hết lòng ủng hộ Phật pháp.** **Có chỗ nói ngài Na Tiên chuyên tu về nhĩ căn, tranh tượng của Ngài mô tả vị La-hán đang ngoáy tai một cách thú vị. Mọi âm thanh vào tai đều giúp cho tánh nghe hiển lộ, rất thường trụ và rất lợi ích. Từ nhĩ căn viên thông phát triển thiệt căn viên thông, trở lại dùng âm thanh thuyết pháp đưa người vào đạo, đó là ý nghĩa hình tượng của tôn giả Na Tiên.** **Theo Pháp Trụ Ký, Ngài cũng là vị La-hán thứ mười hai, thường cùng 1.200 vị A-la-hán trụ trong núi Bán-độ-ba.** **9. La Hán Kỵ Tượng** **Tên của Ngài là Ca-lý-ca 迦哩迦 (Kalica), trước khi xuất gia làm nghề huấn luyện voi. Khi Tôn giả chứng quả A-la-hán, đức Phật bảo Ngài nên ở tại quê hương mình (Tích Lan) để ủng hộ Phật pháp.** **Phật đến Tích Lan thuyết kinh Lăng Già, Tôn giả cũng là một trong số đệ tử đi theo. Đức Phật sắp rời đảo, vua Dạ-xoa cung thỉnh đức Phật để lại một kỷ niệm tại đảo để làm niềm tin cho hậu thế. Thế Tôn ấn dấu chân của mình trên một ngọn núi, nơi đó trở thành Phật Túc Sơn, và bảo tôn giả Ca-lý-ca gìn giữ thánh tích này. Phật Túc Sơn nổi tiếng khắp nơi, mọi người đua nhau chiêm lễ. Trải qua thời gian nó bị chìm vào quên lãng, con đường dẫn lên núi bị cỏ hoang phủ kín. Trong dịp vua Tích Lan là Đạt-mã-ni-a-ba-á bị kẻ địch rượt đuổi nên chạy trốn vào hang núi, Tôn giả hóa thành một con nai hoa rất đẹp dụ dẫn nhà vua lên núi để hiển lộ lại dấu chân Phật. Sau nhiều triều đại kế tiếp, Phật Túc Sơn lại không người viếng thăm. Tôn giả một phen nữa hóa thành thiếu nữ bẻ trộm hoa trong vườn của vua. Khi bị bắt, thiếu nữ chỉ tay lên ngọn núi phủ sương mờ, bảo rằng mình hái hoa cúng Phật ở trên ấy. Phật Túc Sơn từ đó khắc sâu hình ảnh trong lòng người, mỗi năm đến ngày 15 tháng 3 âm lịch, quần chúng kéo nhau đi lễ bái thánh tích rầm rộ không ngớt.** **Theo Pháp Trụ Ký, Tôn giả Ca-lý-ca là vị La-hán thứ bảy, cùng với 1.000 vị A-la-hán luôn thường trụ tại Tăng Già Trà Châu (Tích Lan).** **10. La Hán Phục Hổ** **Tên của Ngài là Đạt-ma-đa-la 達磨多羅 (Dharmatrāta), người ở núi Hạ Lan tỉnh Cam Túc. Thuở nhỏ Đạt-ma-đa-la đến chùa, rất thích chiêm ngưỡng hình tượng 16 vị La-hán thờ trong điện. Sư phụ cũng hay kể cho cậu bé nghe những chuyện thần kỳ của các vị La-hán, dần dần trong tánh linh trẻ thơ in đậm hình ảnh các Ngài, thậm chí khi ngủ cũng mơ thấy.** **Một hôm trong khi đang chiêm lễ, Đạt-ma-đa-la bỗng thấy các hình tượng La-hán cử động, vị thì quơ tay, vị thì chớp mắt như người thật. Ngỡ mình hoa mắt, Đạt-ma-đa-la định thần nhìn kỹ lại, lần này thấy rõ hơn, một số vị còn cười tươi tắn. Từ đó Đạt-ma-đa-la càng thêm siêng năng lễ kỉnh, và ngày nào cũng được chứng kiến các kỳ tích cảm ứng. Đạt-ma-đa-la theo hỏi một vị La-hán cách tu tập để được trở thành La-hán. Ngài chỉ dạy cậu nên siêng năng tọa thiền, xem kinh, làm các việc thiện. Đạt-ma-đa-la phát tâm tu hành, thực hiện lời dạy của bậc La-hán nên chẳng bao lâu chứng quả.** **Thành một A-la-hán thần thông tự tại, Ngài thường du hóa trong nhân gian, giảng kinh thuyết pháp, gặp tai nạn liền ra tay cứu giúp. Tôn giả ba lần thu phục một con hổ dữ đem nó về núi cho tu, đi đâu thì dẫn theo. Bên cạnh hình tượng Ngài người ta vẽ thêm một con hổ, Ngài thành danh La-hán Phục Hổ.** **La-hán Hàng Long và La-hán Phục Hổ là hai vị được đưa thêm vào danh sách Thập Lục La-hán, để trở thành một truyền thuyết vĩnh viễn được tôn thờ.** **11. La Hán Quá Giang** **Tên của Ngài là Bạt-đà-la 跋陀羅 (Bhadra). Bạt-đà-la còn gọi là Hiền, vì mẹ Ngài hạ sanh Ngài dưới cây Bạt-đà, tức là cây Hiền.** **Theo truyền thuyết, Tôn giả rất thích tắm rửa, mỗi ngày tắm từ một đến mười lần, và như vậy rất mất thời gian đồng thời trễ nải công việc. Chẳng hạn khi mọi người thọ trai, Ngài lại đi tắm, khi lên ăn thì cơm rau đã hết. Nhiều buổi tối, Ngài lén đi tắm khi mọi người đang tọa thiền. Thậm chí ngủ nửa đêm cũng thức dậy đi tắm, có khi một đêm tắm năm, sáu lần! Việc này đến tai đức Phật. Thế Tôn kêu Tôn giả đến bên, chỉ dạy cách tắm rửa thiết thực, nghĩa là ngoài việc tẩy rửa thân thể còn phải tẩy rửa cấu uế trong tâm, gột sạch các tham sân phiền não để cả thân tâm đều thanh tịnh.** **Tiếp nhận lời Phật dạy, Tôn giả hành trì theo ý nghĩa đích thực của việc tắm rửa, siêng năng gột rửa tâm nên chẳng bao lâu chứng quả A-la-hán. Từ đó tắm rửa là một pháp tu hữu dụng thiết thực mà Tôn giả thường khuyên dạy mọi người. Các tự viện Trung Hoa thường thờ hình tượng Ngài trong nhà tắm để nhắc nhở ý nghĩa phản tỉnh tư duy.** **Tôn giả cũng thường dong thuyền đi hoằng hóa các quần đảo của miền đông Ấn Độ như Java, Jakarta… nên được mang tên La-hán Quá Giang.** **Theo Pháp Trụ Ký, Ngài là vị La-hán thứ sáu, thường cùng 900 vị A-la-hán trụ tại Đam-một-la-châu.** **12. La Hán Thác Tháp** **Tên của Ngài là Tô-tần-đà 蘇頻陀 (Subinda). Thường ngày, Ngài tu tập rất tinh nghiêm, giúp người nhiệt tình nhưng ít thích nói chuyện. Tôn giả ít khi đi theo đức Phật ra ngoài, Ngài chỉ ở yên nơi tinh xá đọc sách hoặc quét sân. Có người phê bình cách nói chuyện của Ngài không hay, đức Phật biết được an ủi: “Này Tô-tần-đà! Nói chuyện hay hoặc dở không liên quan gì đến vấn đề giác ngộ. Mọi người chỉ cần y theo lời ta dạy mà thực hành, dù không nói câu nào cũng thành tựu sự giải thoát”.** **Đúng thật là Tôn giả hiếm khi lãng phí thời gian vào việc tán gẫu, chỉ dành trọn thời gian tọa thiền nên chứng quả A-la-hán rất sớm.** **Đương thời vua nước Án-đạt-la muốn xây dựng một tinh xá u tịch tại núi Hắc Phong, nhưng tìm không ra những tảng đá lớn. Tôn giả chỉ cần vận thần thông trong một đêm, mang đến vô số đá rất lớn từ bên kia sông Hằng. Quốc vương lại muốn tạo một pho tượng thật lớn bằng vàng tôn trí trong tinh xá nhưng kho lẫm quốc gia không đủ cung ứng. Tôn giả chỉ cần nhỏ vài giọt nước xuống mấy phiến đá, chúng đều biến thành vàng. Quốc vương vui mừng gọi thợ giỏi nhất, đến lấy vàng đúc tượng để nhân dân chiêm lễ.** **Năm trăm năm sau Phật diệt độ, Tôn giả nhiều lần hiện thân tại nước Kiện-đà-la để giáo hóa. Hình tượng Ngài được tạo với bảo tháp thu nhỏ trên tay, tháp là nơi thờ xá-lợi Phật, giữ tháp bên mình là giữ mạng mạch Phật pháp, vì thế Ngài được gọi là La-hán Nâng Tháp.** **Theo Pháp Trụ Ký, ngài Tô-tần-đà là vị La-hán thứ tư, thường cùng 700 vị A-la-hán phần nhiều trụ ở Bắc Câu Lô Châu.** **13. La Hán Thám Thủ** **Hình tượng đưa hai tay lên rất sảng khoái của một vị La-hán sau cơn thiền định. Ngài tên là Bán-thác-ca? 半託迦 (Panthaka), Trung Hoa dịch: Đại lộ biên sanh. Ngài là anh của Châu-lợi-bàn-đặc. Tương truyền hai anh em đều sanh ở bên đường, khi mẫu thân trở về quê ngoại sinh nở theo phong tục Ấn Độ.** **Bán-thác-ca lớn lên là một thanh niên trí thức, nhân mỗi khi theo ông ngoại đi nghe Phật thuyết pháp, bèn có ý định xuất gia. Được gia đình chấp thuận, Ngài gia nhập Tăng đoàn, trở thành một vị Tỳ-kheo tinh tấn dõng mãnh, chẳng bao lâu chứng quả A-la-hán. Nhớ đến em mình là Châu-lợi-bàn-đặc, Ngài trở về hướng dẫn em xuất gia. Rất tiếc, thời gian đầu thấy em mình quá dốt nên Ngài khuyên em hoàn tục. Đó cũng là vì tình thương và trách nhiệm nên Tôn giả đối xử như thế, hoàn toàn không phải giận ghét.** **Về sau, khi Châu-lợi-bàn-đặc chứng Thánh quả, chính Tôn giả Bán-thác-ca là người mừng hơn ai hết. Cả hai anh em dẫn nhau về pháp đường, đại chúng cảm động tán thán ngợi khen. Đức Phật dạy: “Này Bán-thác-ca và Châu-lợi-bàn-đặc, khó ai được như hai anh em các ông, vừa cùng xuất gia học đạo, vừa tận trừ phiền não lậu hoặc, chứng quả A-la-hán. Sau này hai ông nên đồng tâm hiệp lực lưu lại nhân gian để hoằng dương Phật pháp”.** **Hai tôn giả vâng lời Phật nên thường tùy hỷ hóa độ chúng sanh.** **Theo Pháp Trụ Ký, Tôn giả Bán-thác-ca là vị La-hán thứ mười, Ngài thường cùng 1.100 vị A-la-hán trụ ở Tất-lợi-dương-cù-châu.** **14. La Hán Tiếu Sư** **Tên của Ngài là Phạt-xà-la-phất-đa-la 伐闍羅弗多羅 (Vajraputra). Tương truyền khi còn ở thế tục, Ngài làm nghề thợ săn, thể lực rất tráng kiện, một tay có thể nâng một con voi, hoặc nắm một con sư tử ném xa hơn 10 mét. Mỗi khi muông thú chạm mặt Ngài, chúng đều hoảng sợ lánh xa. Sau khi xuất gia, Ngài nỗ lực tu tập, chứng quả La-hán. Lại có một con sư tử thường quấn quýt bên Ngài, do đó Ngài được biệt hiệu La-hán Đùa Sư Tử.** **Về phía Bắc tinh xá Trúc Lâm có ao Ca-lan-đà, nước trong mát có thể trị lành được nhiều bịnh, đức Phật vẫn thường đến đó thuyết pháp. Sau khi Phật diệt độ, nước ao bỗng cạn khô, ngoại đạo bèn phao tin rằng Phật pháp đã suy vi. Tôn giả Phạt-xà-la-phất-đa-la từ châu Bát-thích-noa bay đến, lấy tay chỉ xuống ao, lập tức nước đầy trở lại. Tôn giả bảo mọi người rằng:** **– Nước ao cạn khô vì mọi người không có niềm tin kiên cố nơi Phật pháp. Nếu tất cả đều vâng lời Phật dạy, một lòng tín thọ phụng hành như khi Phật còn tại thế thì tôi bảo đảm nước trong ao sẽ không bao giờ cạn khô.** **Mọi người nghe Tôn giả nói, ngưỡng vọng uy thần và nhiệt tâm hộ trì Phật pháp của Tôn giả nên phát khởi lòng tin Tam bảo. Từ đó nước ao luôn trong xanh và tràn đầy.** **Qua câu chuyện trên chúng ta có thể thấy các bậc La-hán luôn ở tại nhân gian để xiển dương pháp Phật.** **Theo Pháp Trụ Ký, ngài là vị La-hán thứ 8, thường cùng 1.100 vị La-hán? trụ ở châu Bát-thích-noa.** **15. La Hán Tĩnh Tọa** **Tên của Ngài là Nặc-cù-la 諾矩羅 (Nakula). Trên vách hang thứ 76 của động Đôn Hoàng có vẽ hình tượng Ngài ngồi kiết già trên phiến đá. Theo truyền thuyết, Ngài thuộc giai cấp Sát-đế-lợi sức mạnh vô song, đời sống chỉ biết có chiến tranh chém giết. Khi theo Phật xuất gia, Ngài đạt quả A-la-hán trong tư thế tĩnh tọa.** **Đương thời của Tôn giả, có ngoại đạo Uất-đầu-lam-tử, công phu thiền định cao, từng biện bác với hy vọng chinh phục Tôn giả theo pháp thuật của mình. Nhưng với niềm tin chân chánh, Tôn giả khẳng định rằng chỉ có công phu tọa thiền, quán chiếu bằng trí tuệ, sức nhẫn nhục bền bỉ, nghiêm trì tịnh giới mới đạt được định lực không thối chuyển. Pháp tu luyện ngoại đạo chỉ được định lực tạm thời, không thể an trú vĩnh viễn trong pháp giải thoát, khi gặp cảnh bên ngoài quấy nhiễu sẽ bị hủy hoại.** **Sau này quả nhiên Uất-đầu-lam-tử thọ hưởng sự cúng dường nồng hậu của vua nước Ma-kiệt-đà, vì khởi vọng tâm mà toàn bộ công phu tiêu tán, sau khi chết lại rơi vào địa ngục. Tôn giả Nặc-cù-la dùng thiên nhãn thấy rõ điều ấy, một lần nữa cảnh giác với vua Ma-kiệt-đà:** **– Đó chính là pháp tu không rốt ráo của ngoại đạo, những phiền não căn bản của con người chưa được diệt trừ hết.** **Vua nghe Tôn giả giải thích mới hiểu được Phật pháp chân chánh đáng quý, phát khởi niềm tin nơi Tôn giả.** **Theo Pháp Trụ Ký, Tôn giả Nặc-cự-la được xếp vào vị trí La-hán thứ năm, Ngài thường cùng 800 vị A-la-hán trụ ở Nam Thiệm Bộ Châu.** **16. La Hán Tọa Lộc** **Ngài tên là Tân-đầu-lô-phả-la-đọa 賓頭盧頗羅墮 (Pindolabhāradvāja), xuất thân dòng Bà-la-môn, là một đại thần danh tiếng của vua Ưu Điền. Ngài thích xuất gia nên rời bỏ triều đình vào rừng núi nỗ lực tu tập, sau khi chứng Thánh quả cỡi hươu về triều khuyến hóa vua, nhân đó được tặng danh hiệu La-hán Cỡi Hươu.** **Nhân một hôm Tôn giả dùng thần thông lấy cái bát quý treo trên cây trụ cao của một trưởng giả, bị Phật quở trách việc biểu diễn thần thông làm mọi người ngộ nhận mục đích tu học Phật pháp. Phật dạy Tôn giả phải vĩnh viễn lưu lại nhân gian để làm phước điền cho chúng sanh, vì thế trong các pháp hội Tôn giả thường làm bậc ứng cúng. Một lần ở thời Ngũ Đại, triều vua Ngô Việt thiết trai, có một Hòa thượng lạ, tướng mạo gầy ốm, lông mày dài bạc trắng bay đến ngồi vào chỗ dành cho khách quý mà ăn uống vui vẻ. Ăn xong Ngài tuyên bố Ngài là Tân-đầu-lô. Dưới thời vua A-dục và vua Lương Võ Đế, Ngài đích thân hiện đến giáo hóa, làm tăng trưởng lòng tin. Thời Đông Tấn ngài Đạo An là bậc cao tăng phiên dịch kinh điển thường lo buồn vì sợ chỗ dịch của mình sai sót. Ngài khấn nguyện xin chư Hiền Thánh hiển lộ thần tích để chứng minh. Tối hôm đó Ngài nằm mộng thấy một vị Hòa thượng lông mày trắng nói:** **– Ta là Tân-đầu-lô ở Ấn Độ, lấy tư cách là một đại A-la-hán, ta bảo chứng những kinh điển ông dịch đều rất chính xác.** **Tôn giả Tân-đầu-lô là một vị La-hán rất gần gũi nhân gian, Pháp Trụ Ký xếp Ngài là vị La-hán thứ nhất, thường cùng 1.000 vị La-hán trụ ở Tây Ngưu Hóa Châu.** **17. La Hán Trầm Tư** **Ngài chính là La-hầu-la 羅喉羅 (Rāhula). Sau khi theo Phật xuất gia, nhờ sự giáo dưỡng của Thế Tôn, Ngài bỏ dần tập khí vương giả và thói xấu trêu ghẹo người, nỗ lực tu tập để chứng Thánh quả. Ngài luôn khiêm cung nhẫn nhục, không thích tranh cãi hơn thua, phòng của mình bị người chiếm ở, Ngài lẳng lặng dời vào nhà xí ngủ qua đêm. Đi khất thực bị bọn côn đồ ném đá trúng đầu chảy máu, Ngài lặng lẽ đến bờ suối rửa sạch rồi tự tay băng bó. Tín chủ cúng cho Ngài một tịnh thất, ít lâu sau đòi lại đem cúng người khác, Ngài cũng bình thản? dọn ra khỏi phòng.** **Sau khi chứng quả A-la-hán, Ngài vẫn lặng lẽ tu tập. Đức Phật khen tặng Ngài là Mật hạnh đệ nhất và chọn Ngài vào trong số 16 La-hán lưu lại nhân gian. Với đức tánh lặng lẽ, Ngài được tặng danh hiệu La-hán Trầm Tư.** **Sau Phật diệt độ, vua nước Câu-thi-na không tin Phật pháp, đập phá chùa viện, thiêu hủy kinh tượng, số người xuất gia giảm sút. Có một Hòa thượng ôm bát vào thành khất thực, nhưng cả thành chẳng ai để ý tới, khó khăn lắm Ngài mới gặp một gia đình tin Phật cúng cho bát cháo nóng. Hòa thượng hớp xong miếng cháo thở dài, thí chủ hỏi thăm thì được Hòa thượng kể lại thời Phật còn tại thế, Ngài cũng từng theo Phật đến đây khất thực, lúc ấy nhà nhà tranh nhau cúng dường, khác hẳn ngày nay. Hòa thượng tiết lộ thân thế mình chính là La-hầu-la, mấy trăm năm nay dốc lòng hoằng dương Phật pháp.** **Theo Pháp Trụ Ký, Ngài là vị la-hán thứ mười một, thường cùng 1.100 vị A-la-hán trụ ở Tất-lợi-dương-cù châu.** **18. La Hán Trường Mi** **Tên của Ngài là A-thị-đa 阿氏多 (Ajita) thuộc dòng Bà-la-môn nước Xá-vệ. Theo truyền thuyết khi Ngài mới sanh ra đã có lông mày dài rủ xuống, điều báo hiệu kiếp trước Ngài là một nhà sư. Sau khi theo Phật xuất gia, Ngài phát triển thiền quán và chứng A-la-hán.** **Ngài cũng là một trong những thị giả Phật, khi chứng quả xong vẫn thường du hóa trong dân gian. Một hôm đến nước Đạt-ma-tất-thiết-đế, nhân dân nước này không tin Phật pháp, chỉ thờ quỷ thần sông núi. Thái tử nước này bệnh nặng, vua cho mời danh y trị bệnh và thỉnh giáo các nhà tu ngoại đạo. Các vị ấy bảo: “Đại vương chớ lo, bệnh của Thái tử không cần uống thuốc cũng khỏi.” Khi gặp tôn giả A-thị-đa, vua hỏi thử thì Tôn giả bảo rằng bệnh không qua khỏi. Vua rất tức giận bỏ đi. Một tuần sau, Thái tử chết thật, vua tạm thời không tổ chức tang lễ, ngày hôm sau vua đi gặp tôn giả A-thị-đa, Ngài chia buồn với vua, còn khi vua gặp các ngoại đạo thì lại nghe chúc mừng Thái tử hết bệnh. Điều này chứng tỏ các ngoại đạo không có dự kiến đúng đắn. Nhà vua từ đó quy ngưỡng Phật pháp. Nhờ sự hoằng dương của Tôn giả mà Phật pháp hưng thịnh ở nước này.** **Đã hơn 2.000 năm, nhưng tại Ấn Độ vẫn tin rằng tôn giả A-thị-đa còn đang trị bệnh cho người hay tọa thiền trên núi.** **Pháp Trụ Ký xếp Ngài là vị La-hán thứ mười lăm, thường cùng 1.500 A-la-hán trụ trong Linh Thứu Sơn.** **Nguồn: ** **THIỀN VIỆN THƯỜNG CHIẾU ** **(thientongvietnam.net)**
on Tháng Tám 11, 2009 lúc 5:33 sáng | Trả lời
kính chào Bác Đức Chính .
Cám ơn Bác đã gởi những bài viết thật bổ ích cho blog chúng tôi . Hiện chúng tôi đang sắp xếp lại bài viết trong phản hồi cho dễ đọc và đăng thành một bài chuyên khảo mới . Rất mong nhận được sự đóng góp và động viên của Bác .
Chân thành cảm ơn Bác .
on Tháng Tám 11, 2009 lúc 4:59 sáng | Trả lời
*Luật tạng: 律藏,bộ thứ ba trong Tam Tạng, nhưng ra đời vào lần Kết tập thứ 2. Vào thời đó do có một số tăng sĩ lạm dụng việc Cúng dường, một đệ tử của A-nan tên là Da-xá phản đối tệ nạn này nhưng bị giới tăng lữ đó trục xuất khỏi tăng đoàn. Da-xá vận động 700 tỳ kheo khác tổ chức đại hội kết tập lần 2 (100 năm sau lần 1) để định ra giáo luật cho tăng sĩ: Bộ Luật tạng ra đời từ đó. Dù vậy Luật tạng vẫn là lời dạy của Đức Phật được truyền miệng đến khi Kết tập, trong đó có nêu rõ lý do Phật đề ra một luật và cách xử trí kẻ phạm giới.
Luật tạng có chút ít khác biệt tùy theo tông phái, nhưng xoay quanh các điều chép trong Tứ phần luật dành cho tăng và Ngũ phần thất tụ hay Ngũ Phần Luật dành cho ni (ràng buộc nhiều hơn Tứ phần luật). Cả hai tựu trung chia làm 8 nhóm:
a.- Nhóm Ba-la-đi: giết người, trộm cắp và vọng ngữ; hình phạt trục xuất khỏi tăng đoàn;
b.- Nhóm Tăng-tàn: 13 tội như vu cáo, gây bất bình, tà dâm; …
c.- Nhóm bất định: gần người khác phái nơi khuất kín, nói lời dâm tà, …
d.- Nhóm xả đạo: xem Xả đạo.
e.- Nhóm giời đọa: xem Đọa
f.- Nhóm hối quá: qui định về việc ăn uống;
g.- Nhóm chúng học: gồm các điều tăng ni phải trau giồi khi tu hành;
h.- Nhóm diệt tránh: xem Diệt tránh.
Không như những tôn giáo khác giáo luật do Đấng Tối Cao ở trên trời đề ra và tín đồ theo đó mà thực hành. Các giáo luật trong Luật tạng do một nhân duyên (hay duyên khởi) trong đời sống tăng đoàn đời Đức Phật còn tại thế sinh ra, theo đó Đức Phật đề ra giáo luật để tu chỉnh. Trước khi ấn định Luật lệ, Đức Phật luôn quở trách kẻ phạm tội bằng một câu rất thường thấy trong Tứ Phần Luận: “Việc làm của các ngươi là sai quấy, chẳng phải oai nghi, chẳng phải pháp sa-môn, chẳng phải tịnh hạnh, chẳng phải hạnh tùy thuận, làm việc không nên làm. Sao lại … [Tội phạm phải]” và nói giới. Hơn nữa, một số luật do Phật chế giới rồi sau sửa lại cho phù hợp cơ duyên hơn; những trường hợp này kinh thường ghi bắt đầu bằng câu: “Từ nay về sau, cho phép …”
Do vậy, Luật tạng phân tích rất chi li và khoa học các tình trạng phạm tội cũng như các phạm trù dùng trong định tội, đề ra các hình thức thọ phạt tương xứng trong đó trục xuất khỏi tăng đoàn là hình phạt nặng nhất. Ví dụ: Phật định nghĩa trộm cắp là tự tay di chuyển đồ vật ra khỏi vị trí của nó với tâm cảnh: “lấy vật với ý tưởng không phải của mình, lấy vật với ý chẳng phải tạm dùng, lấy vật không được đồng tâm ý”; cả trong trường hợp không tự tay lấy nhưng “giám sát sự lấy, khiến người lấy” cũng phạm luật ba-la-đi và “không đóng thuế, lấy vật ký thác của người” cũng là trộm cắp. Trong khi định tội trộm cắp có những phạm trù rất bình thường như từ “vị trí” cũng được Phật qui định rõ: vị trí trong lòng đất, vị trí trên đất, vị trí trên xe cộ, vị trí trong gánh, vị trí trong hư không, vị trí trên cây, vị trí thôn xóm, vị trí a-lan-nhã, vị trí ruộng, vị trí xứ sở, vị trí ghe thuyền, vị trí nước. [Tứ Phần Luật]
Tuy nghiêm khắc nhưng Luật tạng không phải thiếu dung nạp, các phần “Phạm tướng” trong kinh đều có qui định: “Người không phạm: người phạm đầu tiên khi chưa chế giới; người si cuồng loạn tâm, thống não bức bách.” hay “Không biết thì không phạm.”
Và với lỗi có thể dung thứ thì cho làm phép xả đọa. Phép xả đọa như sau:
Người phạm tội trệch vai phải, cỡi bỏ dép, quì gối phải, hướng về vị thượng tọa nói: “Đại đức Tăng xin lắng nghe! Tôi, tỳ-kheo tên là…, đã … [Phạm tội gì đó], phạm xả đọa, nay xả cho Tăng.” Rồi nói lời sám hối xin tác bạch. Vị thượng tọa chấp nhận lời sám hối sẽ nói “Hãy tự trách tâm ngươi!” Người phạm tội thưa: “Xin vâng!”. Tội đã xóa bỏ. Điều đặc biệt: khái niệm “đọa địa ngục” không thấy trong Luật tạng, các phạt vạ đều là hình thái dân gian mà nặng nhất là trục xuất khỏi tăng đoàn.
Thế nhưng, một số tăng sĩ kêu gọi chưa là Tỉ-khâu chớ nên đọc Luật tạng (đại diện là Hoằng Tán 1611-1685). Lý luận của nhóm này viết trong lởi Phàm Lệ cuốn Tứ Phần Giới Bổn Như Thích do Hoằng Tán chấp bút: “Ba đời chư Phật đều nói ba tạng Thánh giáo Kinh-Luật-Luận. Hai tạng Kinh-Luận chung cả tại gia, xuất gia, riêng tạng Luật chỉ dành cho Tỷ kheo gìn giữ, như tạng bí mật của vua, hàng ngoại quan không được biết đến. Nếu Sa di, bạch y mà xem trước, thì vĩnh viễn không được thọ đại giới, mắc tội ngang với tội ngũ nghịch. Phàm là người làm thầy phải hết sức cẩn thận” (Tam thế chư Phật câu thuyết Kinh-Luật-Luận tam tạng Thánh giáo. Kinh luận nhị tạng hàm thông tại gia, xuất gia, duy Luật nhất tạng Tỷ kheo độc trì, như vương bí tạng phi ngoại quan sở tư. Nhược Sa di, bạch y tiên lâm giả, vĩnh bất thọ đại giới, tội dữ ngũ nghịch đồng liệt. Vị sư giả tối nghi cẩn thận). Đây là lời ngoa truyền của luận sư này dựa trên một đoạn trong Tứ Phần Luật (tội tặc trú), và đi xa đến mức dọa nạt quy kết tội ngang với “ngũ nghịch!?”. Thực ra trước đó luật sư Châu Hoằng (1532-1612) chỉ có truyền đạt lại trong cuốn Luật Sa di: “Bất đắc đạo thính Đại Sa môn thuyết giới” (không được nghe trộm sa môn giảng giới luật) trong lễ Bố tát (truyền giới hay Yết-ma luận tội) chứ không cấm đọc Luật tạng. Nhân duyên cấm này có ghi rõ trong Tứ Phần Luật và Ngũ Phần luật, nội dung như sau: Lúc Phật còn tại thế, một hôm chư Tăng bố tát, có một người bạch y tham dự. Khi đó, một Tỷ kheo phạm tội, người bạch y này bèn hạch tội Tỷ kheo. Các Tỷ kheo thấy thế liền bạch với Phật, Phật dạy: “Từ nay trở đi không nên cho bạch y và Sa di tham dự bố tát”. Do đó là việc nội bộ do tăng đoàn xử lý, chỉ có vậy.
Sau khi ngoa truyền đầy tính răn đe, Hoằng Tán biện bạch: 1.- Nếu Sa di xem trước giới luật Tỷ kheo rồi thấy giới pháp quá nhiều, khó khăn, sẽ sanh tâm thối thất, không dám thọ giới Cụ túc; 2.- Nếu Sa di biết giới luật Tỷ kheo, khi họ thấy các Tỷ kheo thọ giới rồi mà không giữ gìn nghiêm túc, hủy phạm cấm giới, họ sẽ sanh tâm kiêu mạn, khinh rẻ các Tỷ kheo, do đó sẽ tổn phước, mất lợi ích; 3.- Khi đã biết trước giới pháp thì lúc thọ giới thấy giới không còn thiêng liêng, tâm chí thành sẽ sút giảm nên khó đắc giới thể. Gần đây, năm 2009, thượng tọa Thích Phước San phê phán biện bạch này như sau: Quả thật lối lập luận trên có nhiều chỗ đi xa tinh thần giới pháp và giới luật. Ai cũng biết ngài Qui Sơn (771-833) định nghĩa người xuất gia: “Phàm là người xuất gia là mong cất bước đến chân trời cao rộng, hình dáng và tâm hồn khác với thế tục. Vì mục đích làm rạng rỡ dòng thánh, trấn áp quân ma, báo đáp bốn ân và cứu vớt ba cõi”. Và các bậc cổ đức cũng đã nói: “Thế thượng phi trượng phu đại giải thoát hán, hà năng kham thủ?” (Trên đời này, nếu chẳng phải là bậc trượng phu đại giải thoát, thì làm sao đảm đương nổi “sứ mệnh xuất trần”?). Và kết luận: Còn vấn đề này nữa, tạng Luật phải chăng là bí tạng dành riêng cho các thầy Tỷ kheo, các chúng khác không có quyền biết đến? Khẳng định như vậy thật là vô căn cứ, không có cơ sở và trái hẳn thực tế. Vì trong các giới điều dành cho Phật tử cũng như Sa di, không có một giới nào ngăn cấm họ tìm hiểu giới bổn của Tỷ kheo hết.
Thật sự, chưa hề thấy kinh điển nào nói những điều Phật dạy chỉ cho tăng sĩ và không cho chúng sinh biết (đây là tinh thần “như như bình đẳng” của Đức Phật), kể cả Luật tạng. Đời Đường, thánh tăng Huyền Trang thỉnh được bộ Tam Tạng cũng dịch và in đủ để giáo pháp, không hề ghi lời cấm cư sĩ đọc Luật tạng.
Đáng lưu ý lề thói này chỉ có từ thế kỷ 17, kể từ đó Phật giáo Trung Hoa đang suy đồi do tăng ni không còn gì e sợ cả và gần như được “bất khả xâm phạm”. Phải chăng là ý đồ tái lập giai cấp tăng lữ kiểu Bà-la-môn giáo. Hệ quả là gây ra mấy lần Pháp nạn: thời nhà Thanh do một số võ tăng nổi lên chống quân Thanh và cận đại là phong trào Tân Thanh Niên của Trần Độc Tú (tham gia việc cai trị là điều Phật cấm trong Luật tạng, do không bị bạch y biết luật để kiềm tỏa nên mới có họa này). Mãi sau này Phật giáo Trung Hoa mới chấn chỉnh lại. E rằng điều cấm này là hủy báng Tam bảo và gây họa về sau cho tăng đoàn, vì đã là luật sư mà còn dám bóp méo chế luật của Phật, ma mị nhân tâm, làm mờ Phật pháp. Đây mới là tội sánh ngang Ngũ nghịch. Chiếu theo Luật Tạng “Tỳ-kheo nào, che giấu thô tội của tỳ-kheo khác, ba-dật-đề.”. Vậy nên, tỳ kheo nào tán thành luật cấm trên phạm tội Ba-dật-đề, vì chấp thuận trước cho tỳ kheo khác phạm tội.
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
on Tháng Tám 11, 2009 lúc 4:55 sáng | Trả lời
*Thập bát la hán: 十八羅漢,là 18 vị La Hán (xem mục La Hán). Theo sách Pháp Trụ Ký, khởi đầu chỉ có 16 vị la hán là: 1. Tân-nộ-la-bạt-la-nọa-xà (còn gọi là Tân-nầu-lô-phả-la-đọa), vị Tôn giả này trú tại Tây-cù-đà-ni Châu. 2. Ca-nặc-ca-phạt-sa, vị Tôn giả này trú tại nước Ca-thấp-di-la. 3. Ca-nặc-ca-ly-nọa-xà, vị Tôn giả này trú tại Ðông Thắng Thần Châu. 4. Tô-tần-đà, vị Tôn giả này trú tại Bắc-câu-lô Châu. 5. Nặc-cự-la, vị Tôn giả này trú tại Nam Thiệm-bộ Châu. 6. Bạt-đà-la, vị Tôn giả này trú tại Ðam-một-la Châu. 7. Ca-lý-ca, vị Tôn giả này trú tại Tăng-già-trà Châu. 8. Phạt-xà-la-phất-đa-la, vị Tôn giả này trú tại Bát-thích-noa Châu. 9. Thú-bát-ca, vị Tôn giả này trú tại núi Hương Túy. 10. Bán-thác-ca, vị Tôn giả này trú ở cõi trời Ðao-lợi. 11. La-hỗ-la, vị Tôn giả này trú tại Tất-lợi-dương-cù Châu. 12. Na-già-tê-na, vị Tôn giả này trú tại núi Bán-độ-ba. 13. Nhân-yết-đà, vị Tôn giả này trú tại núi Quảng Hiếp. 14. Phạt-na-bà-tư, vị Tôn giả này trú tại núi Khả Trụ. 15. A-thị-đa, vị Tôn giả này trú tại Thứu Phong. 16. Chú-trà-bán-thác-ca, vị Tôn giả này trú tại núi Trì Trục. Sách này tuy nhắc đến 16 vị này nhưng chẳng hề nói cụ thể về hành trạng và đạo pháp của từng vị cả. Về sau truyền thống “sáng tác” của Trung Quốc sản sinh thêm hai vị nữa nên gọi là Thập bát la hán và quen dần đến nay.
Sự kiện “sáng tác” thêm xảy ra cách nay khoảng hơn 1.000 năm, vào thời Ngũ Đại. Không hiểu vì lẽ gì, thay vì vẽ 16 vị la hán, Trương Huyền lại vẽ tượng mười tám vị La-hán. Ðến triều nhà Tống, đại văn hào Tô Ðông Pha phát hiện những bức tượng đó ở đất Ðam Nhĩ (tức Nam Hải sau này) nên cao hứng làm mười tám bài tán ca ngợi nhưng không nhắc đến danh hiệu của vị nào cả. Sau đó không lâu, Hòa thượng Quán Hưu cũng vẽ tượng mười tám vị La-hán. Khi Tô Ðông Pha từ Nam Hải trở về, lúc đi ngang qua chùa Bảo Lâm ở Thanh Hiệp thì nhìn thấy bức họa này. Nhân tiện, ông lại viết tiếp mười tám bài tán nữa và lần này có gọi tên của từng vị. Ông qui vị thứ mười bảy là Tôn giả Nan-đề-mật-đa-la, vị thứ mười tám là Tôn giả Tân-đầu-lô. Đáng tiếc Tô Ðông Pha không biết rằng “Tân-đầu-lô” chính là tên gọi tắt của “Tân-độ-la-bạt-la-nọa-xà”, vị La-hán đầu tiên trong mười sáu vị. Trước đó, Trương Huyền và Hòa thượng Quán Hưu “sáng tác” vị thứ mười bảy cũng là Tôn giả Nan-đề-mật-đa-la, nhưng vị thứ mười tám là pháp sư Huyền Trang, vị cao Tăng đời Ðường sang Ấn Ðộ thỉnh kinh. Ðến đời Tống niên hiệu Hàm Thuần năm thứ năm (CN 1269), ngài Chí Bàn viết quyển Phật Tổ Thống Ký, phủ nhận Nan-đề-mật-đa-la, đề xuất nên đưa hai vị Tôn giả Ca-diếp và Quân-đồ-bát-thán vào hàng mười tám vị La-hán. Sau đó lại có người thay hai người sau cùng là cư sĩ Pháp Tăng (Ðạt-ma-đa-la) và Bố Ðại hòa thượng (người Trung Quốc tin là hóa thân của Phật Di Lặc). Qua dời nhà Thanh, vua Cao Tông thay Tôn giả Ca-diếp bằng Hàng Long La-hán và Tôn giả Di Lặc bằng Phục Hổ La-hán. Sau này, người ta tôn thờ 18 vị la hán nhưng chẳng nhớ ai là ai.
Sự “sáng tác” này kéo theo nhiều truyền thuyết Trung Hoa minh họa, nhưng với hình ảnh các tranh tượng 18 vị la hán không hề có nét giống người Trung Quốc mà giống người Ấn Độ chứng tỏ các truyền thuyết này là bịa đặt. Ở đây nêu hai truyền thuyết: 1) Một nàng công chúa tin vào Phật pháp, chuyên niệm A-di-đà nên năm 15 tuổi mộng thấy ăn một đóa sen vàng, hạ sinh 18 người con sau được Phật độ thành la-hán; 2) Là 18 tên cướp hối ngộ buông đao “thành Phật”, trở thành 18 vị la hán.
Có điều ảnh hưởng của Thập bát la hán rất lớn trong tâm thức của người Trung Quốc và tâm thức này theo thời gian ảnh hưởng đến người Việt. Lãnh vực khiến cho Thập bát la hán ngày càng gần gũi với quần chúng là nghệ thuật, chứ không phải giáo pháp. Bên Trung quốc có rất nhiều tác phẩm Thập bát la hán đẹp, thì ở Việt Nam cũng nhiều không kém, đặc biệt bộ Thập bát la hán chùa Tây Phương.
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
*Bố Ðại: 布袋; thiền sư Trung Quốc, tự xưng pháp danh là Khế Thử, sống vào triều đại nhà Hậu Lương (907-923) thời Tam Đại, là người tốt bụng hay cứu giúp chúng sinh. Sư quê quán Phụng Hóa, Minh Châu nhưng lai lịch rõ ràng ít ai rõ. Hành trạng của sư rất cổ quái, người mập lùn, bụng to, lưng khoát túi vải, sống tự tại giữa chợ với hành vi người đời gọi là ‘điên cuồng’ nhưng lại được nhiều người tôn kính nhờ tài đoán trước nhiều việc. Lại có lời truyền khẩu sư nhiều lần thể hiện Thần thông giúp người cô yếu.
Trong Thiền Tông có một giai thoại về sư về sau trở thành Công án tu tập: Bữa nọ có một vị tăng hỏi sư: “Thiền là gì?”, Bố Đại quăng túi vải đang mang trên lưng xuống đất; vị tăng hỏi tiếp: “Thiền định như thế nào?” Bố Đại lượm túi lên đi thẳng. Bố Đại còn được Đạo giáo Trung Quốc thờ làm biểu tượng cho khoan dung, tốt bụng và hạnh phúc. Khi gần thị tịch, sư mới thố lộ ra là phật Di-lặc hóa thân với bài kê:
Di-lặc, Chân Di-lặc
Phân thân thiên bách ức
Thời thời thị thời nhân
Thời nhân tự bất thức.
(Di-lặc, đúng Di-lặc
Phân thân trăm ngàn ức
Luôn luôn bảo người đời.
Người đời tự chẳng biết.)
Trong nhiều chùa tại Trung Quốc và Việt Nam, người ta hay trình bày tượng Phật Di-lặc dưới dạng của Bố Ðại mập tròn vui vẻ (ở Tây Tạng hình ảnh Phật Di-lặc có khác), trẻ con đeo chung quanh (phương Tây hay gọi là ông Phật Cười: Laughing Buddha).
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
*Di-lặc: 彌勒; tiếng Phạn: maitreya, metteyya; có nghĩa là “yêu thương-tốt bụng”, là vị Phật vị lại sẽ giáng thế lần cuối cùng ở cõi Ta-bà này khoảng 30.000 năm nữa. Ngài hiện ngự ở tầng trời Ðâu-suất. Kinh số 3, Phẩm Bất Thiện, Tăng Nhất A-hàm có nói về sự giáng thế của Phật Di-Lặc trong tương lai, tóm lược như sau: Ngài đản sinh làm con của vị đại thần Tu-phạm-ma và phu nhân là bà Tu-phạm-viêt. Khi đản sinh ngài từ hông phải mẹ ra, có đủ 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp. Không bao lâu sau Ngài xuất gia và thành đạo ngay trong đêm hôm đó. Ngài tại thế hành đạo và độ rất nhiều người thành chánh quả.
Tranh tượng ở Trung Quốc hay vẽ Ngài ngồi trên mặt đất, biểu tượng sẵn sàng đứng dậy đi giáo hóa chúng sinh. Tại Trung Quốc, Phật Di-lặc cũng hay được biểu tượng là một vị mập tròn vui vẻ, trẻ con quấn quít xung quanh. Theo truyền thuyết thì đó chính là hình ảnh của Bố Ðại Hòa thượng, một hóa thân của Di-lặc ở thế kỉ thứ 10. Các nước đều có tượng Di-lặc mang hình dáng khác, lý giải là Ngài có nhiều hóa thân. Các chùa ở Việt Nam thường có tượng Phật Di Lặc theo Trung Quốc, hay an vị ngoài trời, và một số chùa có thêm tượng Vi Đà tướng quân hộ pháp cho Ngài ở bên cạnh.
Hình tượng hóa thân Di-lặc của Bố Đại Hòa Thượng khiến nhiều người Việt lẫn lộn với Ông Địa (cần phân biệt là Ông Địa đầu quấn khăn, tay tựa lưng cọp và có ria mép; Phật Di Lặc không có những đặc điểm trên nhưng thường kèm theo một chuỗi hạt). Nhưng ông địa trong Múa lân lại giống bồ tát Di-lặc chứ không giống ông Địa trên trang thờ, thế là lại có truyền thuyết bồ tát Di-lặc giả Ông Địa để dụ lân xuống núi.
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
on Tháng Tám 11, 2009 lúc 4:55 sáng | Trả lời
Trước hết chúng ta tìm hiểu về Phật quá La-hán hay A-la-hán:
*La-hán: 羅漢; hay A-la-hán; tiếng Phạn: arhat; có nghĩa là một người đáng tôn kính nên còn gọi còn gọi là tôn giả. Kinh A-la-hán (Tạp A-hàm 645) viết: “Đối với năm Căn này, người nào quán sát như thật, không khởi lên các lậu, tâm sẽ chứng đắc ly dục giải thoát. Đó gọi là A-la-hán, các lậu đã hết, việc cần làm đã làm xong, đã lìa các gánh nặng, đã được lợi mình, hết các hữu kết, bằng chánh trí mà tâm khéo giải thoát”. Nói khác đi La-hán là quả vị cao nhất trong 4 bậc chứng đắc của một Sa môn (còn gọi là Sa-môn quả), lần lượt từ thấp đến cao là: quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm và quả La-hán. La-hán dịch ra có ba nghĩa:
1. – Sát tặc: có nghĩa là đã diệt trừ hết “bọn giặc” phiền não trong tâm, bao gồm: tham, sân, si, mạn, nghi, phẫn hận, tật đố, thân kiến, biên kiến, hư ngụy, vị kỷ, hẹp hòi …
2.- Ứng cúng: nghĩa là đáng được cúng dường vì có phạm hạnh, thành tựu vô lượng công đức, phước huệ trang nghiêm.
3.- Bất sanh: không còn chuyển kiếp đầu thai thọ khổ Luân hồi.
Tuy nhiên, trong lịch sử Phật giáo đã từng gặp chia rẻ về khái niệm la hán. Tại lân Kết tập thứ ba tại Hoa Thị Thành, một Tỷ-khưu tên là Ðại Thiên nêu lên năm điểm về bản chất một la hán: 1. Dư sở dụ: A-la-hán còn có thể bị tham Ái chi phối bởi vì còn nhục thân, vấn đề sinh lý chưa đoạn nên khi thụy miên còn có thể lậu hoặc; 2. Vô tri: A-la-hán chưa hoàn toàn thoát khỏi Vô minh; 3. Do dự: A-la-hán chưa đoạn diệt nghi ngờ; 4. Tha linh nhập: A-la-hán còn cần trợ lực bên ngoài mới biết mình đạt Bồ-đề; 5. Ðạo nhân thanh cố khởi (Ðạo nương vào âm thanh mà sinh): A-la-hán cần những thanh âm đặc biệt để đạt Ðịnh, và ngộ chân lý. Và tại lần kết tập này vua A-dục ra lệnh cho Mục-kiền-liên Tử-đế-tu khảo hạch để thanh lọc môn quy.
Theo sách Pháp Trụ Ký các la-hán luôn có mặt tại thế gian dưới dáng vóc người phàm để trợ duyên cho chúng sinh đến khi Phật pháp hưng thịnh, diều này không chính xác theo khái niệm là bậc đã bất sanh tại cõi thế. Đại Thừa thay vào đó là các Bồ Tát. Trong Phật sử nói đến rất nhiều vị la hán khác, cụ thể trong lần Kết tập kinh điển lần thứ nhất có đến 500 la hán dự, lần thứ hai do Da-xá triệu tập có 700 vị; nhưng nổi tiếng nhất là Thập bát la-hán chép trong Pháp Trụ Ký.
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
Còn Thập Bát la-h án là 18 vị la-hán theo truyền thuyết Á Đông, bao gồm Trung Hoa và những nước chịu ảnh hưởng cửa nền văn hóa này:
on Tháng Tám 11, 2009 lúc 4:34 sáng | Trả lời
Trước hết chúng ta tìm hiểu về Phật quá La-hán hay A-la-hán:
*La-hán: 羅漢; hay A-la-hán; tiếng Phạn: arhat; có nghĩa là một người đáng tôn kính nên còn gọi còn gọi là tôn giả. Kinh A-la-hán (Tạp A-hàm 645) viết: “Đối với năm Căn này, người nào quán sát như thật, không khởi lên các lậu, tâm sẽ chứng đắc ly dục giải thoát. Đó gọi là A-la-hán, các lậu đã hết, việc cần làm đã làm xong, đã lìa các gánh nặng, đã được lợi mình, hết các hữu kết, bằng chánh trí mà tâm khéo giải thoát”. Nói khác đi La-hán là quả vị cao nhất trong 4 bậc chứng đắc của một Sa môn (còn gọi là Sa-môn quả), lần lượt từ thấp đến cao là: quả Tu-đà-hoàn, quả Tư-đà-hàm, quả A-na-hàm và quả La-hán. La-hán dịch ra có ba nghĩa:
1. – Sát tặc: có nghĩa là đã diệt trừ hết “bọn giặc” phiền não trong tâm, bao gồm: tham, sân, si, mạn, nghi, phẫn hận, tật đố, thân kiến, biên kiến, hư ngụy, vị kỷ, hẹp hòi …
2.- Ứng cúng: nghĩa là đáng được cúng dường vì có phạm hạnh, thành tựu vô lượng công đức, phước huệ trang nghiêm.
3.- Bất sanh: không còn chuyển kiếp đầu thai thọ khổ Luân hồi.
Tuy nhiên, trong lịch sử Phật giáo đã từng gặp chia rẻ về khái niệm la hán. Tại lân Kết tập thứ ba tại Hoa Thị Thành, một Tỷ-khưu tên là Ðại Thiên nêu lên năm điểm về bản chất một la hán:
– Dư sở dụ: A-la-hán còn có thể bị tham Ái chi phối bởi vì còn nhục thân, vấn đề sinh lý chưa đoạn nên khi thụy miên còn có thể lậu
– Vô tri: A-la-hán chưa hoàn toàn thoát khỏi Vô minh;
– Do dự: A-la-hán chưa đoạn diệt nghi ngờ;
– Tha linh nhập: A-la-hán còn cần trợ lực bên ngoài mới biết mình đạt Bồ-đề;
– Ðạo nhân thanh cố khởi (Ðạo nương vào âm thanh mà sinh): A-la-hán cần những thanh âm đặc biệt để đạt Ðịnh, và ngộ chân lý. Và tại lần kết tập này vua A-dục ra lệnh cho Mục-kiền-liên Tử-đế-tu khảo hạch để thanh lọc môn quy.
Theo sách Pháp Trụ Ký các la-hán luôn có mặt tại thế gian dưới dáng vóc người phàm để trợ duyên cho chúng sinh đến khi Phật pháp hưng thịnh, diều này không chính xác theo khái niệm là bậc đã bất sanh tại cõi thế. Đại Thừa thay vào đó là các Bồ Tát. Trong Phật sử nói đến rất nhiều vị la hán khác, cụ thể trong lần Kết tập kinh điển lần thứ nhất có đến 500 la hán dự, lần thứ hai do Da-xá triệu tập có 700 vị; nhưng nổi tiếng nhất là Thập bát la-hán chép trong Pháp Trụ Ký.
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
Còn Thập Bát La Hán là 18 vị la-hán theo truyền thuyết Á Đông, bao gồm Trung Hoa và những nước chịu ảnh hưởng cửa nền văn hóa này:
*Thập bát la hán: 十八羅漢,là 18 vị La Hán (xem mục La Hán). Theo sách Pháp Trụ Ký, khởi đầu chỉ có 16 vị la hán là:
1/. Tân-nộ-la-bạt-la-nọa-xà (còn gọi là Tân-nầu-lô-phả-la-đọa), vị Tôn giả này trú tại Tây-cù-đà-ni Châu.
2/. Ca-nặc-ca-phạt-sa, vị Tôn giả này trú tại nước Ca-thấp-di-la.
3./ Ca-nặc-ca-ly-nọa-xà, vị Tôn giả này trú tại Ðông Thắng Thần Châu.
4/. Tô-tần-đà, vị Tôn giả này trú tại Bắc-câu-lô Châu.
5./ Nặc-cự-la, vị Tôn giả này trú tại Nam Thiệm-bộ Châu.
6./ Bạt-đà-la, vị Tôn giả này trú tại Ðam-một-la Châu.
7./ Ca-lý-ca, vị Tôn giả này trú tại Tăng-già-trà Châu.
8/. Phạt-xà-la-phất-đa-la, vị Tôn giả này trú tại Bát-thích-noa Châu. 9/. Thú-bát-ca, vị Tôn giả này trú tại núi Hương Túy.
10./ Bán-thác-ca, vị Tôn giả này trú ở cõi trời Ðao-lợi.
11./ La-hỗ-la, vị Tôn giả này trú tại Tất-lợi-dương-cù Châu.
12/. Na-già-tê-na, vị Tôn giả này trú tại núi Bán-độ-ba.
13/. Nhân-yết-đà, vị Tôn giả này trú tại núi Quảng Hiếp.
14./ Phạt-na-bà-tư, vị Tôn giả này trú tại núi Khả Trụ.
15/. A-thị-đa, vị Tôn giả này trú tại Thứu Phong.
16/. Chú-trà-bán-thác-ca, vị Tôn giả này trú tại núi Trì Trục.
Sách này tuy nhắc đến 16 vị này nhưng chẳng hề nói cụ thể về hành trạng và đạo pháp của từng vị cả. Về sau truyền thống “sáng tác” của Trung Quốc sản sinh thêm hai vị nữa nên gọi là Thập bát la hán và quen dần đến nay.
Sự kiện “sáng tác” thêm xảy ra cách nay khoảng hơn 1.000 năm, vào thời Ngũ Đại. Không hiểu vì lẽ gì, thay vì vẽ 16 vị la hán, Trương Huyền lại vẽ tượng mười tám vị La-hán. Ðến triều nhà Tống, đại văn hào Tô Ðông Pha phát hiện những bức tượng đó ở đất Ðam Nhĩ (tức Nam Hải sau này) nên cao hứng làm mười tám bài tán ca ngợi nhưng không nhắc đến danh hiệu của vị nào cả. Sau đó không lâu, Hòa thượng Quán Hưu cũng vẽ tượng mười tám vị La-hán. Khi Tô Ðông Pha từ Nam Hải trở về, lúc đi ngang qua chùa Bảo Lâm ở Thanh Hiệp thì nhìn thấy bức họa này. Nhân tiện, ông lại viết tiếp mười tám bài tán nữa và lần này có gọi tên của từng vị. Ông qui vị thứ mười bảy là Tôn giả Nan-đề-mật-đa-la, vị thứ mười tám là Tôn giả Tân-đầu-lô. Đáng tiếc Tô Ðông Pha không biết rằng “Tân-đầu-lô” chính là tên gọi tắt của “Tân-độ-la-bạt-la-nọa-xà”, vị La-hán đầu tiên trong mười sáu vị. Trước đó, Trương Huyền và Hòa thượng Quán Hưu “sáng tác” vị thứ mười bảy cũng là Tôn giả Nan-đề-mật-đa-la, nhưng vị thứ mười tám là pháp sư Huyền Trang, vị cao Tăng đời Ðường sang Ấn Ðộ thỉnh kinh. Ðến đời Tống niên hiệu Hàm Thuần năm thứ năm (CN 1269), ngài Chí Bàn viết quyển Phật Tổ Thống Ký, phủ nhận Nan-đề-mật-đa-la, đề xuất nên đưa hai vị Tôn giả Ca-diếp và Quân-đồ-bát-thán vào hàng mười tám vị La-hán. Sau đó lại có người thay hai người sau cùng là cư sĩ Pháp Tăng (Ðạt-ma-đa-la) và Bố Ðại hòa thượng (người Trung Quốc tin là hóa thân của Phật Di Lặc). Qua dời nhà Thanh, vua Cao Tông thay Tôn giả Ca-diếp bằng Hàng Long La-hán và Tôn giả Di Lặc bằng Phục Hổ La-hán. Sau này, người ta tôn thờ 18 vị la hán nhưng chẳng nhớ ai là ai.
Sự “sáng tác” này kéo theo nhiều truyền thuyết Trung Hoa minh họa, nhưng với hình ảnh các tranh tượng 18 vị la hán không hề có nét giống người Trung Quốc mà giống người Ấn Độ chứng tỏ các truyền thuyết này là bịa đặt. Ở đây nêu hai truyền thuyết:
1) Một nàng công chúa tin vào Phật pháp, chuyên niệm A-di-đà nên năm 15 tuổi mộng thấy ăn một đóa sen vàng, hạ sinh 18 người con sau được Phật độ thành la-hán;
2) Là 18 tên cướp hối ngộ buông đao “thành Phật”, trở thành 18 vị la hán.
Có điều ảnh hưởng của Thập bát la hán rất lớn trong tâm thức của người Trung Quốc và tâm thức này theo thời gian ảnh hưởng đến người Việt. Lãnh vực khiến cho Thập bát la hán ngày càng gần gũi với quần chúng là nghệ thuật, chứ không phải giáo pháp. Bên Trung quốc có rất nhiều tác phẩm Thập bát la hán đẹp, thì ở Việt Nam cũng nhiều không kém, đặc biệt bộ Thập bát la hán chùa Tây Phương.
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
*Bố Ðại: 布袋; thiền sư Trung Quốc, tự xưng pháp danh là Khế Thử, sống vào triều đại nhà Hậu Lương (907-923) thời Tam Đại, là người tốt bụng hay cứu giúp chúng sinh. Sư quê quán Phụng Hóa, Minh Châu nhưng lai lịch rõ ràng ít ai rõ. Hành trạng của sư rất cổ quái, người mập lùn, bụng to, lưng khoát túi vải, sống tự tại giữa chợ với hành vi người đời gọi là ‘điên cuồng’ nhưng lại được nhiều người tôn kính nhờ tài đoán trước nhiều việc. Lại có lời truyền khẩu sư nhiều lần thể hiện Thần thông giúp người cô yếu.
Trong Thiền Tông có một giai thoại về sư sau trở thành Công án tu tập: Bữa nọ có một vị tăng hỏi sư: “Thiền là gì?”, Bố Đại quăng túi vải đang mang trên lưng xuống đất; vị tăng hỏi tiếp: “Thiền định như thế nào?” Bố Đại lượm túi lên đi thẳng. Bố Đại còn được Đạo giáo Trung Quốc thờ làm biểu tượng cho khoan dung, tốt bụng và hạnh phúc. Khi gần thị tịch, sư mới thố lộ ra là phật Di-lặc hóa thân với bài kê:
Di-lặc, Chân Di-lặc
Phân thân thiên bách ức
Thời thời thị thời nhân
Thời nhân tự bất thức.
(Di-lặc, đúng Di-lặc
Phân thân trăm ngàn ức
Luôn luôn bảo người đời.
Người đời tự chẳng biết.)
Trong nhiều chùa tại Trung Quốc và Việt Nam, người ta hay trình bày tượng Phật Di-lặc dưới dạng của Bố Ðại mập tròn vui vẻ (ở Tây Tạng hình ảnh Phật Di-lặc có khác), trẻ con đeo chung quanh (phương Tây hay gọi là ông Phật Cười: Laughing Buddha).
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
*Di-lặc: 彌勒; tiếng Phạn: maitreya, metteyya; có nghĩa là “yêu thương-tốt bụng”, là vị Phật vị lại sẽ giáng thế lần cuối cùng ở cõi Ta-bà này khoảng 30.000 năm nữa. Ngài hiện ngự ở tầng trời Ðâu-suất. Kinh số 3, Phẩm Bất Thiện, Tăng Nhất A-hàm có nói về sự giáng thế của Phật Di-Lặc trong tương lai, tóm lược như sau:
Ngài đản sinh làm con của vị đại thần Tu-phạm-ma và phu nhân là bà Tu-phạm-viêt. Khi đản sinh ngài từ hông phải mẹ ra, có đủ 32 tướng tốt và 80 vẻ đẹp. Không bao lâu sau Ngài xuất gia và thành đạo ngay trong đêm hôm đó. Ngài tại thế hành đạo và độ rất nhiều người thành chánh quả.
Tranh tượng ở Trung Quốc hay vẽ Ngài ngồi trên mặt đất, biểu tượng sẵn sàng đứng dậy đi giáo hóa chúng sinh. Tại Trung Quốc, Phật Di-lặc cũng hay được biểu tượng là một vị mập tròn vui vẻ, trẻ con quấn quít xung quanh. Theo truyền thuyết thì đó chính là hình ảnh của Bố Ðại Hòa thượng, một hóa thân của Di-lặc ở thế kỉ thứ 10. Các nước đều có tượng Di-lặc mang hình dáng khác, lý giải là Ngài có nhiều hóa thân. Các chùa ở Việt Nam thường có tượng Phật Di Lặc theo Trung Quốc, hay an vị ngoài trời, và một số chùa có thêm tượng Vi Đà tướng quân hộ pháp cho Ngài ở bên cạnh.
Hình tượng hóa thân Di-lặc của Bố Đại Hòa Thượng khiến nhiều người Việt lẫn lộn với Ông Địa (cần phân biệt là Ông Địa đầu quấn khăn, tay tựa lưng cọp và có ria mép; Phật Di Lặc không có những đặc điểm trên nhưng thường kèm theo một chuỗi hạt). Nhưng ông địa trong Múa lân lại giống bồ tát Di-lặc chứ không giống ông Địa trên trang thờ, thế là lại có truyền thuyết bồ tát Di-lặc giả Ông Địa để dụ lân xuống núi.
Trích “Từ điển Tâm thức và Tín ngưỡng Việt Nam” [Chưa xuất bản]
* Những từ in hoa đậm có mục tra riêng trong từ điển
on Tháng Tám 10, 2009 lúc 5:38 sáng | Trả lời
Lưu ý Bó Đại là một hòa thượng trung Hoa mà sau này người ta lấy hình tượng đó làm Phật Di-lặc.
Tôi sẽ có bài viết về Bồ Tát Di-lặc.
Trân trọng kính chào.
on Tháng Tám 10, 2009 lúc 5:36 sáng | Trả lời
Thật ra có 16 La hán thôi, đời sau một danh họa Trung Hoa đẻ thêm 2 vị nữa.
Tôi sẽ có bài viết về vấn đề này vài hôm nữa,
Trân trọng kính chào

X-ac: 1.dca _dca

X-hacker: If you're reading this, you should visit automattic.com/jobs and apply to join the fun, mention this header.

Link: <http://wp.me/psZLx-2eP>; rel=shortlink

Vary: Cookie


markdown:
# Akutagawa Ryūnosuke
*Đây là một* [tên người Nhật](/wiki/T%C3%AAn_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt); họ tên được viết theo [thứ tự Á Đông](/wiki/H%E1%BB%8D#Trung_Qu.E1.BB.91c.2C_Nh.E1.BA.ADt_B.E1.BA.A3n.2C_Tri.E1.BB.81u_Ti.C3.AAn.2C_Vi.E1.BB.87t_Nam)(họ trước tên sau): họ là **Akutagawa**. Tuy nhiên, tên người Nhật hiện đại bằng ký tự La Tinh thường được viết theo thứ tự Tây phương (tên trước họ sau).
|Akutagawa Ryūnosuke|
|
|![]()
*Akutagawa Ryūnosuke* [1 tháng 3](/wiki/1_th%C3%A1ng_3), [1892](/wiki/1892) [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [24 tháng 7](/wiki/24_th%C3%A1ng_7), [1927](/wiki/1927)(35 tuổi) [Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D), [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n) [Nhà văn](/wiki/Nh%C3%A0_v%C4%83n) [Truyện ngắn](/wiki/Truy%E1%BB%87n_ng%E1%BA%AFn) **Akutagawa Ryunosuke** (芥川 龍之介 *, Akutagawa Ryunosuke* *Giới Xuyên Long Chi Giới*) [[1]](#cite_note-1) [[2]](#cite_note-2) (sinh năm [[3]](#cite_note-3) [1892](/wiki/1892), tự sát năm [1927](/wiki/1927)) là nhà văn [cận đại](/wiki/C%E1%BA%ADn_%C4%91%E1%BA%A1i) [Nhật Bản](/wiki/Nh%E1%BA%ADt_B%E1%BA%A3n)nổi tiếng với thể loại [truyện ngắn](/wiki/Truy%E1%BB%87n_ng%E1%BA%AFn), là thủ lĩnh của [văn phái](/w/index.php?title=Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_ph%C3%A1i_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) *Tân hiện thực*(shingenjitsushugi) Nhật Bản, một khuynh hướng dung hòa được những tinh hoa lý trí của [chủ nghĩa tự nhiên](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn&action=edit&redlink=1)(shizenshugi) và sắc màu lãng mạn phóng túng của [chủ nghĩa duy mỹ](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a_duy_m%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1)(tanbishugi), thể hiện một phong cách riêng biệt hòa trộn giữa hiện thực và huyền ảo bằng bút pháp hoa mỹ mà súc tích. Akutagawa cũng đồng thời là cây bút chủ đạo của tạp chí *Tân tư trào*(Shinshichō) cùng những cộng sự như Kikuchi Kan (1888-1948), Kume Masao (1891-1952), Yamamoto Yuzō (1887-1974), Toyoshima Yoshio (1890-1955), một tạp chí với tôn chỉ và hành động nhằm thúc đẩy việc thiết lập chế độ dành mọi ưu tiên về [tự do](/wiki/Quy%E1%BB%81n_t%E1%BB%B1_do)và no ấm cho [giai cấp](/wiki/Giai_c%E1%BA%A5p)bình dân.
## Mục lục
## Tiểu sử và sự nghiệp[
[sửa](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&action=edit§ion=1)]
Akutagawa Ryūnosuke sinh tại
[Tokyo](/wiki/T%C5%8Dky%C5%8D) ngày 1 tháng 3 năm thứ 25 thời [Minh Trị](/wiki/Thi%C3%AAn_ho%C3%A0ng_Minh_Tr%E1%BB%8B) (1868-1912), trong một [gia đình](/wiki/Gia_%C4%91%C3%ACnh) [người Nhật](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Nh%E1%BA%ADt) vẫn giữ nguyên nề nếp gia phong cũ [thời Tokugawa](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Edo) (1603-1868), xa lạ với những đổi thay theo mô hình phương Tây đang là trào lưu của xã hội Nhật Bản đương thời.Mới 9 tháng tuổi, ông được dòng họ Akutagawa của gia đình mẹ ở miền Tây nước Nhật nhận nuôi và từ đây, ông đã lớn lên trong một môi trường thủ cựu còn ham chuộng [đạo Khổng](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), văn hóa Trung Quốc hơn những tiến bộ khoa học kỹ thuật [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
Thời tiểu học của nhà văn được thấm đẫm trong văn chương Nhật Bản và Trung Quốc
[cổ điển](/w/index.php?title=C%E1%BB%95_%C4%91i%E1%BB%83n&action=edit&redlink=1) và cận đại với những tác giả như [Ikkyu](/w/index.php?title=Ikkyu&action=edit&redlink=1), Suikoden, Saiyu-ki, [Chikamatsu Monzaemon](/w/index.php?title=Chikamatsu_Monzaemon&action=edit&redlink=1), [Izumi Kyoka](/w/index.php?title=Izumi_Kyoka&action=edit&redlink=1) v.v. Học xong tiểu học, vào trung học ông đã tỏ rõ sở trường của bản thân là sự am hiểu sâu sắc về văn hóa cổ điển Hoa-Nhật, có đủ trình độ để đọc được nguyên tác thơ văn của Trung Quốc. Tuy nhiên, dần dần sự hiểu biết văn chương cận đại của ông ngày càng mở rộng với việc tiếp cận tác phẩm của những nhà văn Nhật Bản đương thời như [Mori Ogai](/wiki/Mori_%C5%8Cgai) (1862-1922), [Natsume Soseki](/wiki/Natsume_S%C5%8Dseki) (1867-1916) và các nhà văn Tây phương như [Anatole France](/wiki/Anatole_France), [Baudelaire](/wiki/Charles_Baudelaire), [Strindberg](/w/index.php?title=Strindberg&action=edit&redlink=1) v.v.
Năm
[1913](/wiki/1913) Akutagawa Ryūnosuke vào học [Đại học văn khoa Tokyo](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_v%C4%83n_khoa_Tokyo&action=edit&redlink=1) ban [văn học Anh](/wiki/V%C4%83n_h%E1%BB%8Dc_Anh). Từ năm [1914](/wiki/1914) những hoạt động [văn nghệ](/w/index.php?title=V%C4%83n_ngh%E1%BB%87&action=edit&redlink=1) của ông manh nha với việc dịch tác phẩm của Anatole France và [Yeats](/w/index.php?title=Yeats&action=edit&redlink=1), đồng thời bắt đầu xuất hiện trên văn đàn qua những tác phẩm viết cho tạp chí Shinshichō. Truyện ngắn đầu tiên của ông được đăng trên tạp chí này là *Tuổi già* (Ronen, 1914). Liền sau đó, ông xuất hiện với hai tác phẩm mang lại cho ông tiếng tăm lớn, được nhà văn Natsume Soseki mà tên tuổi đã lừng danh trong những cây bút trẻ giai đoạn này ca ngợi hết sức, truyện *Lã Sinh Môn* (Rashomon, 1915) và *Cái mũi* (Hana, 1916). Cảm hứng và năng khiếu viết văn bột phát với một loạt tác phẩm được ông đăng liên tiếp sau đó như *Một cảnh địa ngục quạnh hiu*, *Cháo khoai* (Imogayu, 1916), *Chiếc khăn tay*, v.v.
Trong năm
[1916](/wiki/1916) Akutagawa tốt nghiệp cử nhân văn chương và đi dạy [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) tại trường Kĩ thuật Cơ khí Hải quân, nhưng vì không thích công việc này nên ông chuyển sang cộng tác với tờ *Osaka Mainichi* và trong năm [1921](/wiki/1921) ông được tòa báo phái đi Trung Quốc. Ở đây, ông đã có những chuyến viễn du đến rất nhiều nơi trong [lục địa](/wiki/L%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba). Những năm này ông cho đăng nhiều tác phẩm, trong đó hay nhất là những truyện *Ảo thuật* (Majutsu, 1919), *Tấm lòng trinh bạch của Otomi*, *Sợi tơ nhện* (Kumo no ito, 1918), *Phong cảnh núi thu* (Shuzanzu, 1921), *Trong rừng trúc* (Yabu no naka, 1922).
Sức khỏe suy sụp với rất nhiều
[bệnh tật](/wiki/B%E1%BB%87nh) như [suy nhược thần kinh](/w/index.php?title=Suy_nh%C6%B0%E1%BB%A3c_th%E1%BA%A7n_kinh&action=edit&redlink=1) có lẽ ảnh hưởng di truyền từ người mẹ đã bị hóa [điên](/w/index.php?title=%C4%90i%C3%AAn&action=edit&redlink=1), bệnh [ung thư](/wiki/Ung_th%C6%B0) dạ dày, đường ruột, [bệnh tim](/wiki/B%E1%BB%87nh_tim) v.v. nhưng Akutagawa Ryūnosuke vẫn thể hiện một bút lực mạnh mẽ. Từ năm [1923](/wiki/1923) giọng văn của ông thay đổi, chuyển hướng từ khuynh hướng lấy đề tài và tài liệu trong quá khứ với sáng tác chủ yếu do trí tưởng tượng của ông làm sống lại sang khuynh hướng hiện thực sát với đời sống, và thường là [tự truyện](/wiki/T%E1%BB%B1_truy%E1%BB%87n) như *Cuốn sổ tay của Yasukichi*, *Một mảnh đất*, *Cuộc sống đầu đời của Daidōji Shinsuke* (Daidōji Shinsuke no hansei, 1925).
Trong năm
[1926](/wiki/1926) Akutagawa Ryūnosuke viết ít và thay đổi chỗ ở thường xuyên để an dưỡng. Năm [1927](/wiki/1927) ông như bừng dậy với sức sáng tạo mạnh mẽ khi viết *Cuộc đời một kẻ ngốc* (Aru ahō no isshō, 1927), *Mùa thu* (Aki, 1927), *Biệt thự Genkaku* (Genkaku sanbo, 1927) và truyện vừa trào phúng nổi danh *Kappa* viết về loài thủy nhân không có thật [Kappa](/wiki/Kappa), nhưng chủ yếu ngầm ý nhằm đả kích mặt trái của [xã hội chủ nghĩa](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_x%C3%A3_h%E1%BB%99i_ch%E1%BB%A7_ngh%C4%A9a) dạng bầy đàn và chính sách kiểm duyệt mà xã hội này thực thi.
Cũng trong năm này, mệt mỏi với nỗi bất an thường trực do dao động trước những biến cố xã hội dưới sức ép chủ nghĩa Marx ảnh hưởng sâu rộng trong giới trí thức Nhật Bản đương thời, phần do sức khỏe suy sụp vì suy nhược thần kinh, Akutagawa đã tìm đến cái chết bằng hai liều
[thạch tín](/wiki/Asen) cực mạnh vào bình minh ngày 24 tháng 7 năm 1927, để lại một loạt những [di cảo](/w/index.php?title=Di_c%E1%BA%A3o&action=edit&redlink=1) như *Những thư gửi cho một người bạn thâm giao*, *Bộ bánh xe răng cưa* (Haguruma, được xuất bản sau khi ông mất), *Người phương Tây*. Cái chết của ông ít nhiều phản ánh thân phận bi thảm của giới trí thức trong xã hội Nhật Bản đầy bất trắc đương thời, gây xúc động sâu xa trong [văn giới](/w/index.php?title=V%C4%83n_gi%E1%BB%9Bi&action=edit&redlink=1). Hàng loạt bài trên trang nhất các báo chí Nhật Bản đã đăng tin về cái chết của ông.
## Thành tựu nghệ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&action=edit§ion=2)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Kikuchi_Kan%2CAkutagawa_Ryunosuke%2Cand_so_on.jpg/200px-Kikuchi_Kan%2CAkutagawa_Ryunosuke%2Cand_so_on.jpg)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/Kikuchi_Kan%2CAkutagawa_Ryunosuke%2Cand_so_on.jpg/200px-Kikuchi_Kan%2CAkutagawa_Ryunosuke%2Cand_so_on.jpg)
[Kan Kikuchi](/w/index.php?title=Kan_Kikuchi&action=edit&redlink=1)
Là một cây bút kiệt xuất với trên 140 tác phẩm thuộc thể loại truyện ngắn và các bài phê bình, trong khoảng mười năm trước khi tự tử ở tuổi 35, Akutagawa Ryūnosuke đã đưa ra những sáng tác hiện thực mà sự đa dạng về nội dung và hình thức của chúng lớn hơn bất cứ tác phẩm của nhà văn nào cùng thời với ông, phản ánh sự nhạy cảm nội tâm và chiều sâu tri thức của một người am hiểu sâu sắc văn chương Nhật Bản truyền thống, văn học Trung Hoa cổ điển và tư tưởng phương Tây hiện đại. Những sáng tác của Akutagawa trải rộng đề tài trên rất nhiều bình diện
[xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i): *Cái mũi*(Hana, 1916), *Tuổi già*(Ronen, 1914), *Bức bình phong địa ngục*(Jigokuhen, 1918), *Cháo khoai*(Imogayu, 1916), và truyện ngắn sau này chuyển thể thành kịch bản [điện ảnh](/wiki/%C4%90i%E1%BB%87n_%E1%BA%A3nh)cùng tên *La Sinh Môn*(Rashomon, 1915) lấy bối cảnh và đề tài từ truyền thống; *Tiệc khiêu vũ*(Butokai, 1920), *Con nộm*(Hina, 1923) nói về sự tiếp thu văn minh Âu Tây [thời kỳ Minh Trị](/wiki/Th%E1%BB%9Di_k%E1%BB%B3_Minh_Tr%E1%BB%8B); *Cái chết của một con chiên*(Hōkyonin no shi, 1918), *Truyện thánh Christopher*(Kirishitohoro shōninren, 1919) viết về thời người ngoại quốc đến truyền giáo; *Hứng sáng tác*(Gesaku sammai, 1917), *Cánh đồng khô*(Karenoshō, 1918) tái họa đời sống sáng tạo của các nghệ sĩ;
- Tập truyện
*Sợi tơ nhện*(Kumo no ito, 1918), *Cậu bé Đỗ Tử Xuân*(Toshishun, 1920) mượn đề tài [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)và Trung Hoa đời [Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng);
- Tiểu thuyết trào phúng
*Kappa*(Kappa, 1927), truyện ngắn *Ngôn từ của người lùn*(Shuju no kotoba, 1923-1925) phê phán các chính sách kiểm soát báo giới của nhà cầm quyền đương thời; *Cuộc sống đầu đời của Daidōji Shinsuke*(Daidōji Shinsuke no hansei, 1925), *Cuộc đời một kẻ ngốc*(Aru ahō no isshō) sử dụng phong cách tự thuật v.v.
Những sáng tác trên, với khả năng trực giác nhạy bén, phạm vi quan tâm rộng lớn, phần lớn mang văn phong mỉa mai và gợi tả sâu sắc theo khuynh hướng tân hiện thực, phản ánh tinh thần chống chủ nghĩa quân phiệt, chủ nghĩa quốc gia và tự do chủ nghĩa của tác giả. Sau khi ông mất, những nhà văn kế tục sự nghiệp của văn phái, đã dần hướng những sáng tác tân hiện thực đến những thành tựu mới, quan tâm sâu sắc hơn đến những người cần lao, góp phần hình thành khuynh hướng văn học Nhật Bản
[vị nhân sinh](/w/index.php?title=V%E1%BB%8B_nh%C3%A2n_sinh&action=edit&redlink=1) ở giai đoạn sau . [4]
## Giải thưởng Akutagawa Ryunosuke[
[sửa](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&action=edit§ion=3)]
Năm
[1935](/wiki/1935), một người bạn của Akutagawa Ryūnosuke, nhà văn kiêm chủ xuất bản tạp chí *Shinshichō* tên là [Kikuchi Kan](/w/index.php?title=Kikuchi_Kan&action=edit&redlink=1) (1888-1948), đã sáng lập ra [giải thưởng văn chương](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_th%C6%B0%E1%BB%9Fng_v%C4%83n_ch%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1) thường niên mang tên Akutagawa Ryūnosuke trao cho các nhà văn trẻ sáng tác được những tác phẩm có giá trị văn học cao. Giải thưởng mang tên ông từ hơn 50 năm nay vẫn là một danh dự tối cao đối với người cầm bút Nhật Bản.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&action=edit§ion=4)] **Ishi-da Kazu-yoshi,** [^](#cite_ref-1) *Nhật Bản tư tưởng sử*, tập II, bản dịch của Châm-Vũ Nguyễn-Văn-Tần, Bộ Văn-hóa Thanh-niên và Giáo-dục xuất bản, 1973, trang 420. [^](#cite_ref-2) [Sợi tơ nhện](http://www.vanhoanghean.com.vn/chuyen-muc-goc-nhin-van-hoa/nhung-goc-nhin-van-hoa/soi-to-nhen-the-spider%E2%80%99s-thread) **Nguyễn Nam Trân trong** [^](#cite_ref-3) *Tổng quan lịch sử văn học Nhật Bản*(Nhà xuất bản Giáo dục, H. 2001, trang 390) cho biết vài điều về tên Akutagawa Ryūnosuke, rằng khi nhà văn ra đời chưa lâu thì mẹ đẻ ông mắc bệnh tâm thần nên được đưa về họ hàng bên mẹ để nuôi, và đặt theo họ mẹ là Akutagawa. Thêm vào đó, trong tên nhà văn có chữ Ryū (龍, Long=con rồng), do ông sinh vào giờ Thìn, ngày Thìn, tháng Thìn và năm Thìn. **Khương Việt Hà,** [^](#cite_ref-4) *Các khuynh hướng phản tự nhiên chủ nghĩa trong văn học Nhật Bản nửa đầu thế kỷ XX*, phần 5: "Trường phái tân hiện thực và Akutagawa", Tạp chí *Nghiên cứu Văn học*, Viện Văn học, số 8 năm 2005. Toàn bộ phần "thành tựu nghệ thuật" của mục từ được trích từ bài tạp chí này.
## Đọc thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&action=edit§ion=5)] *Lời tựa*, trong cuốn *Lã Sinh môn*, bản dịch của Vũ Minh Thiều, Nhà sách Gió bốn phương, Sài Gòn 1967.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Akutagawa_Ry%C5%ABnosuke&action=edit§ion=6)] [Akutagawa Ryunosuke trên aozora.gr.jp](http://www.aozora.gr.jp/index_pages/person879.html)(hoàn chỉnh văn bản với [furigana](/wiki/Furigana)) [Con số văn chương từ Kamakura](http://www.city.kamakura.kanagawa.jp/bunka/bunjinroku/akutagawa_e.htm) [Mộ Akutagawa Ryunosuke](http://www.horror-house.jp/e/cat4/ryunosuke-akutagawa-18921927.html) [Tiểu sử của Petri Liukkonen](http://www.kirjasto.sci.fi/akuta)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.02:-77.54:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1066 miss(0), cp1068 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
*Arctostaphylos pajaroensis*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Arctostaphylos pajaroensis
|
|![]()
[Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Ericales](/wiki/B%E1%BB%99_Th%E1%BA%A1ch_nam) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Ericaceae](/wiki/H%E1%BB%8D_Th%E1%BA%A1ch_nam) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Arctostaphylos](/w/index.php?title=Arctostaphylos&action=edit&redlink=1) [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)( *species*) **A. pajaroensis** [Danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) *Arctostaphylos pajaroensis*
(J.E. Adams ex McMinn) J.E. Adams
* là một loài Arctostaphylos pajaroensis* [thực vật có hoa](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa)trong [họ Thạch nam](/wiki/H%E1%BB%8D_Th%E1%BA%A1ch_nam). Loài này được J.E.Adams mô tả khoa học đầu tiên năm 1940. [[1]](#cite_note-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Arctostaphylos_pajaroensis&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Arctostaphylos_pajaroensis&action=edit§ion=1)] **The Plant List (2010).** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.theplantlist.org/tpl1.1/record/kew-2647304). Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013. *Arctostaphylos pajaroensis*”
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Arctostaphylos_pajaroensis&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Arctostaphylos_pajaroensis&action=edit§ion=2)]
Phương tiện liên quan tới
[Arctostaphylos pajaroensis](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Arctostaphylos_pajaroensis)tại [Wikimedia Commons](/wiki/Wikimedia_Commons)
Dữ liệu liên quan tới
[Arctostaphylos pajaroensis](//species.wikimedia.org/wiki/Arctostaphylos_pajaroensis)tại [Wikispecies](/wiki/Wikispecies) [Vườn thực vật hoàng gia Kew](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_ho%C3%A0ng_gia_Kew); [Đại học Harvard](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_h%E1%BB%8Dc_Harvard); [Australian Plant Name Index](/wiki/Australian_Plant_Name_Index)(biên tập). [“Arctostaphylos pajaroensis”](http://www.ipni.org/ipni/idPlantNameSearch.do?id=17860-2). *. Truy cập ngày 7 tháng 6 năm 2013.* [International Plant Names Index](/wiki/International_Plant_Names_Index)

X-Cache: cp1055 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


markdown:
# Arthon-en-Retz
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [47°07′02″B 1°56′15″T / 47,1172222222°B 1,9375°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Arthon-en-Retz¶ms=47.1172222222_N_-1.9375_E_region:FR-44_type:city(3240))
|
|
|
|![]()
[Quốc gia](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_qu%E1%BB%91c_gia) ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Pays de la Loire](/wiki/Pays_de_la_Loire) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Loire-Atlantique](/wiki/Loire-Atlantique) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Saint-Nazaire](/wiki/Saint-Nazaire_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99) 1 2(15,15 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(210 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [44005](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=44005-COM)/ [44320](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) [Website](/wiki/Website) [http://www.ccpornic.fr/](http://www.ccpornic.fr/content.cfm?id=251) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Arthon-en-Retz** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Loire-Atlantique](/wiki/Loire-Atlantique) phía tây nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao từ 1-61 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n). Theo [điều tra dân số](/wiki/%C4%90i%E1%BB%81u_tra_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) năm [2006](/wiki/2006) của [INSEE](/wiki/INSEE), xã có [dân số](/wiki/D%C3%A2n_s%E1%BB%91) 3240 người. Arthon-en-Retz có cự ly 10 km về phía nam của [Pornic](/wiki/Pornic), 39 km về phía tây của [Nantes](/wiki/Nantes) và 41 về phía nam [Saint-Nazaire](/wiki/Saint-Nazaire).
## Cư dân nổi bật[
[sửa](/w/index.php?title=Arthon-en-Retz&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Arthon-en-Retz&action=edit§ion=1)] [Mickaël Landreau](/w/index.php?title=Micka%C3%ABl_Landreau&action=edit&redlink=1)- cầu thủ bóng đá ( [Lille OSC](/wiki/Lille_OSC)) [Anthony Charteau](/w/index.php?title=Anthony_Charteau&action=edit&redlink=1)- cu rơ

X-Cache: cp1067 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


markdown:
*Fifa 09*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|Fifa 09|
|Nhà phát triển||
|[EA Sports](/wiki/EA_Sports)
Kaz Makita (Wii)
Paul Hossack (PS2, PSP, DS, PC)
[[1]](#cite_note-1) [FIFA](/w/index.php?title=FIFA_(video_game_series)&action=edit&redlink=1) [Windows](/wiki/Microsoft_Windows), [Mobile phone](/w/index.php?title=Mobile_phone&action=edit&redlink=1), [N-Gage 2.0](/w/index.php?title=N-Gage_(service)&action=edit&redlink=1), [[2]](#cite_note-NGS2008-2) [Nintendo DS](/wiki/Nintendo_DS), [PlayStation 2](/wiki/PlayStation_2), [PlayStation 3](/wiki/PlayStation_3), [PSP](/wiki/PlayStation_Portable), [Wii](/wiki/Wii), [Xbox 360](/wiki/Xbox_360), [Zeebo](/w/index.php?title=Zeebo&action=edit&redlink=1) ngày 2 tháng 10 năm 2008 [Úc](/wiki/%C3%9Ac) ngày 3 tháng 10 năm 2008 [EU](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u) ngày 15 tháng 10 năm 2008 [BM](/wiki/B%E1%BA%AFc_M%E1%BB%B9) **N-Gage** ngày 18 tháng 11 năm 2008 [QT](/wiki/Qu%E1%BB%91c_t%E1%BA%BF) [Sports](/w/index.php?title=Sports_game&action=edit&redlink=1) [Chơi đơn](/wiki/Ch%C6%A1i_%C4%91%C6%A1n), [Chơi mạng](/wiki/Ch%C6%A1i_m%E1%BA%A1ng) [Phân hạng](/wiki/H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_n%E1%BB%99i_dung_tr%C3%B2_ch%C6%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD) [Optical disc](/w/index.php?title=Optical_disc&action=edit&redlink=1), all systems except mobile phone ( [download](/wiki/T%E1%BA%A3i_l%C3%AAn_v%C3%A0_t%E1%BA%A3i_xu%E1%BB%91ng), [Digital Distribution](/w/index.php?title=Digital_Distribution&action=edit&redlink=1)), [Zeebo](/w/index.php?title=Zeebo&action=edit&redlink=1)(online distribution) and Nintendo DS ( [Game Card](/w/index.php?title=Nintendo_DS_Game_Card&action=edit&redlink=1))
Yêu cầu hệ thống
- Operating Systems: Windows XP SP2 / Windows Vista - CPU: 2.4 GHz - RAM: 512 Megabytes of RAM (1 GB required for Windows Vista) - DirectX 9.0c Compatible 3D accelerated 128 MB video card or equivalent (must support Shader Model 2.0 or above) - DirectX 9.0c Compatible Sound Card 512kbit/s or greater broadband connection for online gameplay - 6.1 GB free hard disk space for DVD format and additional space required for DirectX 9.0c installation - 8x or faster DVD-ROM drive
[Gamepad](/wiki/Gamepad), [Keyboard](/w/index.php?title=Keyboard_(computing)&action=edit&redlink=1)và [Mouse](/wiki/Chu%E1%BB%99t_(m%C3%A1y_t%C3%ADnh))
FIFA 09 là 1 phiên bản thành công của EA Sports. Lần đầu tiên trong lịch sử game bóng đá có tính năng điều khiển bằng chuột. FIFA 09 tạo nên sự đột phá trong điều khiển trò chơi bóng đá với các kĩ năng cực kì dễ tạo ra, chỉ cần 1 tí luyện tập là bạn có thể sử dụng kĩ năng nhanh như chớp, Nếu đã từng chơi Audition rành thì chắc chẳng cần đâu. Nếu làm biếng thì sử dụng chuột cũng được vì dễ dùng hơn, chỉ cần nhấn nút giữa của chuột vào di chuyển chuột theo đúng cách thì sẽ ra kĩ năng rất dễ. Game có 1 DVD.
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Fifa_09&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Fifa_09&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [FIFA 09 Developers](http://ve3d.ign.com/articles/news/39621/FIFA-09-Revealed) [^](#cite_ref-NGS2008_2-0) [“The faces of innovation gather at annual Nokia Games Summit”](http://www.nokia.com/A4136001?newsid=1264321). Nokia. Truy cập ngày 29 tháng 10 năm 2008. [Thể loại](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i): [Trò chơi PlayStation 2](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_PlayStation_2) [Trò chơi PlayStation 3](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_PlayStation_3) [Trò chơi PlayStation Portable](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_PlayStation_Portable) [Trò chơi Xbox 360](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_Xbox_360) [Trò chơi Windows](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_Windows) [Trò chơi Nintendo DS](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_Nintendo_DS) [Trò chơi Wii](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_Wii) [Trò chơi máy tính năm 2008](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_m%C3%A1y_t%C3%ADnh_n%C4%83m_2008) [Trò chơi máy tính](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_m%C3%A1y_t%C3%ADnh) [Trò chơi của Electronic Arts](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_c%E1%BB%A7a_Electronic_Arts) [Trò chơi trên máy PlayStation 3](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_tr%C3%AAn_m%C3%A1y_PlayStation_3) [Trò chơi trên thiết bị di động](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_tr%C3%AAn_thi%E1%BA%BFt_b%E1%BB%8B_di_%C4%91%E1%BB%99ng) [Trò chơi điện tử năm 2008](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_%C4%91i%E1%BB%87n_t%E1%BB%AD_n%C4%83m_2008) [Trò chơi nền tảng Java](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Tr%C3%B2_ch%C6%A1i_n%E1%BB%81n_t%E1%BA%A3ng_Java) [FIFA (loạt trò chơi)](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:FIFA_(lo%E1%BA%A1t_tr%C3%B2_ch%C6%A1i))


markdown:
# Giáo hoàng Clêmentê XII
|Clêmentê XII|
|
|![]()
[7 tháng 4](/wiki/7_th%C3%A1ng_4), [1652](/wiki/1652) [Florence](/wiki/Florence), [Grand Duchy of Tuscany](/w/index.php?title=Grand_Duchy_of_Tuscany&action=edit&redlink=1) [6 tháng 2](/wiki/6_th%C3%A1ng_2), [1740](/wiki/1740)(87 tuổi) [Roma](/wiki/Roma), [Lãnh thổ Giáo hoàng](/wiki/L%C3%A3nh_th%E1%BB%95_Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) [12 tháng 7](/wiki/12_th%C3%A1ng_7)năm [1730](/wiki/1730) [6 tháng 2](/wiki/6_th%C3%A1ng_2)năm [1740](/wiki/1740)
( 9 năm, 209 ngày)
[Biển Đức XIII](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%A9c_XIII) [Biển Đức XIV](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Bi%E1%BB%83n_%C4%90%E1%BB%A9c_XIV) ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/C_o_a_Clemente_XII.svg/100px-C_o_a_Clemente_XII.svg.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/3a/C_o_a_Clemente_XII.svg/100px-C_o_a_Clemente_XII.svg.png)
[Các giáo hoàng khác lấy tông hiệu Clêmentê](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA) **Clêmentê XII** ( [Latinh](/wiki/Latinh): **Clemens XII**) là vị [giáo hoàng](/wiki/Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng) thứ 246 của giáo hội [công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o).
Theo niên giám tòa thánh năm 1806 thì ông đắc cử Giáo hoàng năm 1730 và ở ngôi Giáo hoàng trong 9 năm 6 tháng 25 ngày
. Niên giám tòa thánh năm 2003 xác định ông đắc cử Giáo hoàng ngày 12 tháng 7 năm 1730, ngày khai mạc chức vụ mục tử đoàn chiên chúa là ngày 16 tháng 7 và ngày kết thúc triều đại của ông là ngày 6 tháng 2 năm 1740. [1]
Giáo hoàng Clemens XII sinh tại Florence ngày 7 tháng 4 năm 1652 với tên thật là Lorenzo Corsininh. Ông sinh ra trong một gia đình danh tiếng mà thánh Anrê Corsini là thành viên.
Sau khi theo học ở học viện dòng tên ông đạt được bằng tiến sĩ luật học ở đại học Pisa. Được Giáo hoàng Clemens XI nâng lên hàng hồng y và được bầu làm Giáo hoàng ngày 12 tháng 7 năm 1730.
## Mục lục
## Cai quản giáo hội[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&action=edit§ion=1)]
Lên kế vị Benedictus XIII khi ông đã trở nên hầu như hoàn toàn bị mù và bại liệt. Clemens đã bắt đầu nhiệm kỳ của mình bằng việc làm giảm bớt sự biến chất một số tu sĩ Benedictus, cải thiệt tính hiệu quả của việc cai quản các lãnh thổ Giáo hoàng. Ông bãi bỏ luật cấm chơi xổ số và sáng lập nên một cuộc xổ số để nâng tiền mặt lên.
Ông đã tiếp tục gây áp lực trên những người thuộc phái Jansenius, khởi đầu bằng sắc chỉ Unigenitus và nhất là vào năm 1738, ông đã ra tông chiếu In Eminenti, ông lên án Hội Tam điểm hay bè Nhiệm là phản tôn giáo, vô luân và phản xã hội.
Ông tuyên bố phạt vạ tuyệt thông những ai có liên hệ với hội Tam Điểm. Ngoài ra, ông còn nhận vào giáo hội một số lớn những người Cốp (cổ Ai Cập) theo thuyết nhất tính.
Ông là ra đạo luật về sự công bằng: ông phạt Hồng y Coscia và những ai đã sai trái hùa theo làm giàu riêng cho chính mình bằng hình thức bỏ tù và tịch thu tài sản đem phân chia cho người nghèo. Ông mở cửa bảo tàng Capitoline cho dân chúng vào xem, và cho xây dựng Trevi Fountain nổi tiếng hoạt động ở mặt tiền Đền Thánh Gioan Lateran.
## Quan hệ với các cường quốc[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&action=edit§ion=2)]
Trong quan hệ với các cường quốc vào thời ấy, ông đã can thiệp vào các cuộc chiến khác nhau nhưng ông đã phải chịu những sự nhục nhã như phần đông các Giáo hoàng của thế kỷ này.
Quyền bá chủ của ông trên Parma đã không được ai biết đến và dòng họ Bourbons đã liên minh với dòng họ Habsbourg chống lại vị Giáo hoàng già này.
## Vấn đề lễ nghi Trung Hoa[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&action=edit§ion=3)]
Vấn đề về lễ nghi Trung Hoa với tám điểm nới rộng được đưa ra vào năm 1721 bởi đức thượng phụ khâm sứ Mezzabarba. Vấn đề được đưa trở lại Roma. Trong khi đó, cuộc bách hại đạo bắt đầu từ năm 1732 dưới triều Ung Chính ngày càng thêm gay gắt.
Tại Roma, Tòa thánh tiền hành công việc và ngày 26.9.1735, Giáo hoàng Clemens XII công bố một đoản thư lên án hành động của đức giám mục Bắc Kinh vì đã phổ biến và cho thi hành 8 điểm nới rộng này. Ông cũng trao vấn đề này cho Tòa truy tà.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&action=edit§ion=4)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Gi%C3%A1o_ho%C3%A0ng_Cl%C3%AAment%C3%AA_XII&action=edit§ion=5)]
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
- 265 Đức Giáo hoàng, Thiên Hựu Nguyễn Thành Thống, Nhà xuất bản Văn hóa Thông tin, xuất bản tháng 5 năm 2009.
- Các vị Giáo hoàng của giáo hội toàn cầu, hội đồng giám mục Việt Nam
[[1]](http://v3.hdgmvietnam.org/Default.aspx?tabid=66&error=Object+reference+not+set+to+an+instance+of+an+object.)
- Tóm lược tiểu sử các Đức Giáo hoàng, Đà Nẵng 2003,Jos. TVT chuyển ngữ từ Tiếng Anh.
- Lịch sử đạo Thiên Chúa, Jean – Baptiste Duroselle và Jean – Marie Mayeur. Bộ sách giới thiệu những kiến thức thời đại: Que sais-je? Tôi biết gì? Người dịch: Trần Chí Đạo, Nhà xuất bản Thế giới tháng 4/2004.
- Cuộc lữ hành đức tin, lịch sử Giáo hội Công giáo, Lm Phanxicô X. Ðào Trung Hiệu OP Hiệu đính tháng 9/2006, Đa Minh Việt Nam, Tỉnh dòng Nữ vương các thánh tử đạo.
- Lịch sử Giáo hội Công giáo, Linh mục O.P Bùi Đức Sinh – giáo sư sử học, Tập I và II, Nhà xuất bản Chân Lý, Giấy phép số: 2386 BTT/PHNT Sài Gòn ngày 28 tháng 7 năm 1972.

X-Cache: cp1068 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


markdown:
# Harreberg
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [48°40′00″B 7°10′16″Đ / 48,6666666667°B 7,17111111111°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Harreberg¶ms=48.6666666667_N_7.17111111111_E_region:FR-57_type:city(352))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Lorraine](/wiki/Lorraine) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Moselle](/wiki/Moselle) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Quận Sarrebourg](/wiki/Sarrebourg_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Sarrebourg](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Sarrebourg&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 440 m/1.440 ft)
1 2(2,45 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(150 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [57298](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=57298-COM)/ [57870](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Harreberg** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) trong vùng hành chính [Lorraine](/wiki/Lorraine), thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Moselle](/wiki/Moselle), [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Sarrebourg](/wiki/Sarrebourg_(qu%E1%BA%ADn)), [tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Sarrebourg](/w/index.php?title=Sarrebourg_(t%E1%BB%95ng)&action=edit&redlink=1). Tọa độ địa lí của xã là 48° 40' vĩ độ bắc, 07° 10' kinh độ đông. Harreberg nằm trên độ cao trung bình là 440 mét trên mực nước biển, có điểm thấp nhất là 259 mét và điểm cao nhất là 505 mét. Xã có diện tích 6,34 km², dân số vào thời điểm 2004 là 365 người; mật độ dân số là 57 người/km². Xã nằm khoảng 12 km về phía đông nam của [Sarrebourg](/wiki/Sarrebourg).
## Thông tin nhân khẩu[
[sửa](/w/index.php?title=Harreberg&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Harreberg&action=edit§ion=1)]
|
|[1968](/wiki/1968) [1975](/wiki/1975) [1982](/wiki/1982) [1990](/wiki/1990) [1999](/wiki/1999)

X-Cache: cp1053 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


markdown:
*Paradiaptomus*
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Paradiaptomus
|
|[Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Animalia](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt) [Ngành](/wiki/Ng%C3%A0nh_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *phylum*) [Arthropoda](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_Ch%C3%A2n_kh%E1%BB%9Bp) [Phân ngành](/wiki/Ph%C3%A2n_ng%C3%A0nh)( *subphylum*) [Crustacea](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_gi%C3%A1p_x%C3%A1c) [Lớp](/wiki/L%E1%BB%9Bp_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *class*) [Maxillopoda](/wiki/Maxillopoda) [Phân lớp](/wiki/Ph%C3%A2n_l%E1%BB%9Bp)( *subclass*) [Copepoda](/w/index.php?title=Copepoda&action=edit&redlink=1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Calanoida](/w/index.php?title=Calanoida&action=edit&redlink=1) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Diaptomidae](/w/index.php?title=Diaptomidae&action=edit&redlink=1) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) **Paradiaptomus**
Daday, 1910
* là một chi Paradiaptomus* [động vật giáp xác](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_v%E1%BA%ADt_gi%C3%A1p_x%C3%A1c)thuộc họ [Diaptomidae](/w/index.php?title=Diaptomidae&action=edit&redlink=1). Chi có các loài sau: [[1]](#cite_note-1) *(Daday, 1910)* [Paradiaptomus africanus](/w/index.php?title=Paradiaptomus_africanus&action=edit&redlink=1) *(Guerne & Richard, 1890)* [Paradiaptomus alluaudi](/w/index.php?title=Paradiaptomus_alluaudi&action=edit&redlink=1) *(G. O. Sars, 1927)* [Paradiaptomus barnardi](/w/index.php?title=Paradiaptomus_barnardi&action=edit&redlink=1) *Lowndes, 1930* [Paradiaptomus biramata](/w/index.php?title=Paradiaptomus_biramata&action=edit&redlink=1) *Manuilova, 1951* [Paradiaptomus desertorum](/w/index.php?title=Paradiaptomus_desertorum&action=edit&redlink=1) *(Kiefer, 1929)* [Paradiaptomus excellens](/wiki/Paradiaptomus_excellens) *(Lovén, 1846)* [Paradiaptomus falcifer](/w/index.php?title=Paradiaptomus_falcifer&action=edit&redlink=1) *(Brehm, 1958)* [Paradiaptomus furcata](/w/index.php?title=Paradiaptomus_furcata&action=edit&redlink=1) *(Gurney, 1906)* [Paradiaptomus greeni](/w/index.php?title=Paradiaptomus_greeni&action=edit&redlink=1) *Rayner, 1999* [Paradiaptomus hameri](/w/index.php?title=Paradiaptomus_hameri&action=edit&redlink=1) *G. O. Sars, 1895* [Paradiaptomus lamellatus](/w/index.php?title=Paradiaptomus_lamellatus&action=edit&redlink=1) *(Gurney, 1905)* [Paradiaptomus meus](/w/index.php?title=Paradiaptomus_meus&action=edit&redlink=1) *(Cooper, 1906)* [Paradiaptomus natalensis](/wiki/Paradiaptomus_natalensis) *Rayner, 1999* [Paradiaptomus peninsularis](/w/index.php?title=Paradiaptomus_peninsularis&action=edit&redlink=1) *Gauthier, 1951* [Paradiaptomus rex](/w/index.php?title=Paradiaptomus_rex&action=edit&redlink=1) *Douwe, 1912* [Paradiaptomus schultzei](/w/index.php?title=Paradiaptomus_schultzei&action=edit&redlink=1) *Douwe, 1912* [Paradiaptomus similis](/w/index.php?title=Paradiaptomus_similis&action=edit&redlink=1) *(Kiefer, 1929)* [Paradiaptomus simplex](/wiki/Paradiaptomus_simplex) *Rayner, 1999* [Paradiaptomus warreni](/w/index.php?title=Paradiaptomus_warreni&action=edit&redlink=1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Paradiaptomus&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Paradiaptomus&action=edit§ion=1)] **T. Chad Walter (2009). T. Chad Walter & Goeff Boxshall, biên tập.** [^](#cite_ref-1) [“](http://www.marinespecies.org/aphia.php?p=taxdetails&id=347680). *Paradiaptomus*Daday, 1910” *World Copepoda database*. [Cơ sở dữ liệu sinh vật biển](/wiki/C%C6%A1_s%E1%BB%9F_d%E1%BB%AF_li%E1%BB%87u_sinh_v%E1%BA%ADt_bi%E1%BB%83n). Truy cập 16 tháng 5, 2010.

X-Cache: cp1052 miss(0), cp1068 frontend miss(0)


markdown:
# Thể loại:Phim 1993
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại này liệt kê các phim được phát hành trong năm 1993. Xem thêm tại
**. Phim 1993**
|
|
Mục lục
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Thể loại con
Thể loại này gồm thể loại con sau.
### 1
- ►
[Phim hoạt hình 1993](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Phim_ho%E1%BA%A1t_h%C3%ACnh_1993) (4 tr.)
## Các trang trong thể loại “Phim 1993”
37 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 37 trang.
### B
### D
[Danh sách tập phim Cuốn từ điển kỳ bí](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_t%E1%BA%ADp_phim_Cu%E1%BB%91n_t%E1%BB%AB_%C4%91i%E1%BB%83n_k%E1%BB%B3_b%C3%AD) [Danh sách tập phim Doraemon (loạt phim 1979: 1990–94)](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_t%E1%BA%ADp_phim_Doraemon_(lo%E1%BA%A1t_phim_1979:_1990%E2%80%9394)) [Doraemon: Mặt trời là người bạn của chúng tôi: Tiến lên Soraemon](/wiki/Doraemon:_M%E1%BA%B7t_tr%E1%BB%9Di_l%C3%A0_ng%C6%B0%E1%BB%9Di_b%E1%BA%A1n_c%E1%BB%A7a_ch%C3%BAng_t%C3%B4i:_Ti%E1%BA%BFn_l%C3%AAn_Soraemon) [Doraemon: Nobita và mê cung thiếc](/wiki/Doraemon:_Nobita_v%C3%A0_m%C3%AA_cung_thi%E1%BA%BFc) [Doragon Bōru Zetto: Ginga Giri-Giri!! Butchigiri no Sugoi Yatsu](/wiki/Doragon_B%C5%8Dru_Zetto:_Ginga_Giri-Giri!!_Butchigiri_no_Sugoi_Yatsu) [Doragon Bōru Zetto: Moetsukiro!! Nessen Ressen Chō-Gekisen](/wiki/Doragon_B%C5%8Dru_Zetto:_Moetsukiro!!_Nessen_Ressen_Ch%C5%8D-Gekisen) [Dragon Ball Z: Lịch sử của Ca Lích](/wiki/Dragon_Ball_Z:_L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_c%E1%BB%A7a_Ca_L%C3%ADch)


markdown:
Trợ giúp
Thể loại:Phim truyền hình Colombia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bước tới:
menu
,
tìm kiếm
Các trang trong thể loại “Phim truyền hình Colombia”
Thể loại này gồm trang sau.
P
Pasión de Gavilanes
Lấy từ “
https://vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Thể_loại:Phim_truyền_hình_Colombia&oldid=22604042
”
Thể loại
:
Phim truyền hình theo quốc gia
Truyền hình Colombia
Phim Colombia
Bộ phim truyền hình theo quốc gia
Trình đơn chuyển hướng
Công cụ cá nhân
Chưa đăng nhập
Thảo luận cho địa chỉ IP này
Đóng góp
Mở tài khoản
Đăng nhập
Không gian tên
Thể loại
Thảo luận
Biến thể
Các hiển thị
Đọc
Sửa đổi
Sửa mã nguồn
Xem lịch sử
Khác
Tìm kiếm
Xem nhanh
Trang Chính
Nội dung chọn lọc
Tin tức
Bài viết ngẫu nhiên
Thay đổi gần đây
Phản hồi lỗi
Quyên góp
Tương tác
Hướng dẫn
Giới thiệu Wikipedia
Cộng đồng
Thảo luận chung
Giúp sử dụng
Liên hệ
Công cụ
Các liên kết đến đây
Thay đổi liên quan
Các trang đặc biệt
Liên kết thường trực
Thông tin trang
Khoản mục Wikidata
In/xuất ra
Tạo một quyển sách
Tải về dưới dạng PDF
Bản để in ra
Ngôn ngữ khác
Polski
Sửa liên kết
Trang này được sửa đổi lần cuối lúc 16:01 ngày 25 tháng 12 năm 2015.
Văn bản được phát hành theo
Giấy phép Creative Commons Ghi công–Chia sẻ tương tự
; có thể áp dụng điều khoản bổ sung. Với việc sử dụng trang web này, bạn chấp nhận
Điều khoản Sử dụng
và
Quy định quyền riêng tư
.
Wikipedia® là thương hiệu đã đăng ký của
Wikimedia Foundation, Inc.
, một tổ chức phi lợi nhuận.
Quy định quyền riêng tư
Giới thiệu Wikipedia
Lời phủ nhận
Nhà phát triển
Tuyên bố về cookie
Phiên bản di động

X-Cache: cp1065 miss(0), cp1068 frontend miss(0)