markdown:
# Thung lũng Trung tâm (California)
|Thung lũng Trung tâm|
|Great Central Valley, The Valley|
|
|![]()
[California](/wiki/California), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) 2) [Sierra Nevada](/wiki/Sierra_Nevada_(Hoa_K%E1%BB%B3))(đông), [dãy núi Cascade](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Cascade), [dãy núi Klamath](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Klamath&action=edit&redlink=1)(bắc), [dãy núi Ven biển](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Ven_bi%E1%BB%83n_California&action=edit&redlink=1), [vịnh San Francisco](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_San_Francisco)(tây), [dãy núi Tehachapi](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Tehachapi&action=edit&redlink=1)(nam) [Redding](/wiki/Redding,_California), [Chico](/wiki/Chico,_California), [Yuba City](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Yuba,_California), [Sacramento](/wiki/Sacramento,_California), [Stockton](/wiki/Stockton,_California), [Porterville](/wiki/Porterville,_California), [Modesto](/wiki/Modesto,_California), [Merced](/wiki/Merced,_California), [Fresno](/wiki/Fresno,_California), [Visalia](/wiki/Visalia,_California), [Bakersfield](/wiki/Bakersfield,_California), [Clovis](/wiki/Clovis,_California) [Interstate 5](/wiki/Xa_l%E1%BB%99_Li%C3%AAn_ti%E1%BB%83u_bang_5), [Interstate 80](/wiki/Xa_l%E1%BB%99_Li%C3%AAn_ti%E1%BB%83u_bang_80), [State Route 99](/w/index.php?title=Xa_l%E1%BB%99_ti%E1%BB%83u_bang_California_99&action=edit&redlink=1) [sông Sacramento](/wiki/S%C3%B4ng_Sacramento), [sông San Joaquin](/wiki/S%C3%B4ng_San_Joaquin) **Thung lũng Trung tâm** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *Central Valley*) của California là một thung lũng rộng và bằng phẳng, chiếm ưu thế tại khu vực trung tâm của [bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [California](/wiki/California), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Thung lũng rộng 40 đến 60 dặm (60 đến 100 km) và trải dài xấp xỉ 450 dặm (720 km) từ tây bắc đến đông nam, nằm trong lục địa và song song với bờ biển [Thái Bình Dương](/wiki/Th%C3%A1i_B%C3%ACnh_D%C6%B0%C6%A1ng). Thung lũng có diện tích xấp xỉ 22.500 dặm vuông Anh (58.000 km 2), tức khoảng 13,7% tổng diện tích đất liền của California (nhỏ hơn một chút so với bang [Tây Virginia](/wiki/T%C3%A2y_Virginia)), và có một vài trong số các khu vực nông nghiệp có năng suất suất cao nhất California.
Thung lũng Trung tâm có nhiều hệ thống lưu vực chính:
[thung lũng Sacramento](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Sacramento&action=edit&redlink=1) nằm ở phía bắc và nhận được lượng mưa 20 inch (510 mm) mỗi năm, [thung lũng San Joaquin](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_San_Joaquin&action=edit&redlink=1) khô hạn hơn nằm ở phía nam, [bồn địa Tulare](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Tulare&action=edit&redlink=1) có khí hậu sa mạc bán khô hạn nằm ở cực nam. Các hệ thống [sông Sacramento](/wiki/S%C3%B4ng_Sacramento) và [sông San Joaquin](/wiki/S%C3%B4ng_San_Joaquin) thoát nước cho các thung lũng tương ứng với tên của chúng và cùng tạo thành [đồng bằng châu thổ sông Sacramento-San Joaquin](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_ch%C3%A2u_th%E1%BB%95_s%C3%B4ng_Sacramento-San_Joaquin&action=edit&redlink=1), một dải đất rộng lớn với các [kênh đào](/wiki/K%C3%AAnh_%C4%91%C3%A0o), [lòng sông](/w/index.php?title=L%C3%B2ng_s%C3%B4ng&action=edit&redlink=1), [đầm lầy](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7m_l%E1%BA%A7y), [đồng lầy](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_l%E1%BA%A7y) và các hòn đảo than bùn, cuối cùng thông qua [vịnh San Francisco](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_San_Francisco) để đổ ra Thái Bình Dương. Nguồn nước mặt tại bồn địa Tulare về bản chất không bao giờ chảy ra đại dương, song chúng được kết nối thông qua các kênh đào nhân tạo đến San Joaquin và có thể thoát nước ra đó một cách tự nhiên một lần nữa nếu mực nước lên đủ cao. [1]
## Mục lục
## Ranh giới và dân số[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=1)]
Thung lũng Trung tâm được giới hạn bằng các dãy núi
[Cascade](/wiki/D%C3%A3y_n%C3%BAi_Cascade), [Sierra Nevada](/wiki/Sierra_Nevada_(Hoa_K%E1%BB%B3)), và [Tehachapi](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_Tehachapi&action=edit&redlink=1) ở phía đông, và [dãy núi Bờ biển](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_B%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n_California&action=edit&redlink=1) cùng [vịnh San Francisco](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_San_Francisco) ở phía tây. Vùng đáy rộng lớn của thung lũng là các khu vực nông nghiệp rộng lớn với nhiều trung tâm dân cư nằm rải rác. Các [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thường đợc xem là có liên hệ với thung lũng: [[2]](#cite_note-overview-2)
- Thung lũng Bắc Sacramento (
[Shasta](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Shasta,_California), [Tehama](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Tehama,_California), [Glenn](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Glenn,_California), [Butte](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Butte,_California), [Colusa](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Colusa,_California))
- Metro Sacramento (
[Sacramento](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Sacramento,_California), [El Dorado](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_El_Dorado,_California), [Sutter](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Sutter,_California), [Yuba](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Yuba,_California), [Yolo](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Yolo,_California), [Placer](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Placer,_California))
- Bắc San Joaquin (
[San Joaquin](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_San_Joaquin,_California), [Stanislaus](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Stanislaus,_California), [Merced](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Merced,_California))
- Nam San Joaquin (
[Madera](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Madera,_California), [Fresno](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Fresno,_California), [Kings](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kings,_California), [Tulare](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Tulare,_California), [Kern](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kern,_California))
Ngày nay có khoảng 6,5 triệu người sinh sống tại Thung lũng Trung tâm, và đây là khu vực phát triển nhanh nhất tại California.
[ Có 12 [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c)] [vùng thống kê đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Hoa_K%E1%BB%B3)(MSA) và 1 [vùng thống kê tiểu đô thị](/wiki/V%C3%B9ng_ti%E1%BB%83u_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Hoa_K%E1%BB%B3)(μSA) tại Thung lũng Trung tâm. Thành phố lớn nhất tại Thung lũng Trung tâm là [Fresno](/wiki/Fresno,_California), theo sau là thủ phủ [Sacramento](/wiki/Sacramento,_California)của California. [Vùng đô thị Sacramento](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_%C4%91%C3%B4_th%E1%BB%8B_Sacramento&action=edit&redlink=1)(2.158.910) [Vùng đô thị Fresno](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Fresno,_California)(942.904) [Vùng đô thị Bakersfield](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kern,_California)(851.710) [Vùng đô thị Stockton](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_San_Joaquin,_California)(696.214) [Vùng đô thị Modesto](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Stanislaus,_California)(518.522) [Vùng đô thị Visalia-Porterville](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Tulare,_California)(449.253) [Vùng đô thị Merced](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Merced,_California)(259.898) [Vùng đô thị Chico](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Butte,_California)(220.266) [Vùng đô thị Redding](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Shasta,_California)(177.774) [Vùng đô thị thành phố Yuba](/w/index.php?title=V%C3%B9ng_Yuba-Sutter&action=edit&redlink=1)(167.497) [Vùng đô thị Hanford-Corcoran](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Kings,_California)(153.765) [Vùng đô thị Madera](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Madera,_California)(152.925) [Vùng đô thị Red Bluff](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Tehama,_California)(63.601)
## Địa chất[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=2)]
Sự bằng phẳng của đáy Thung lũng Trung tâm tương phản với đặc trưng của hầu hết địa hình California- tức những ngọn đồi gồ ghề hay các dãy núi thoai thoải. Thung lũng được cho là ban đầu nằm dưới mực nước biển, do một khu vực ngoài khơi bị nén xuống bởi
[sự hút chìm](/wiki/H%C3%BAt_ch%C3%ACm) của [phiến Farallon](/w/index.php?title=Phi%E1%BA%BFn_Farallon&action=edit&redlink=1) vào một rãnh xa hơn ngoài khơi. Đới đứt gãy San Joaquin là một đặc điểm địa chất đáng chú ý của Thung lũng Trung tâm.
Thung lũng sau đó bị bao quanh khi
[dãy núi Bờ biển](/w/index.php?title=D%C3%A3y_n%C3%BAi_B%E1%BB%9D_bi%E1%BB%83n_California&action=edit&redlink=1) được nâng lên, cửa thoát nước ban đầu của nó là [vịnh Monterey](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Monterey&action=edit&redlink=1). Đới đứt gãy làm di chuyển dãy núi Bờ biển, và một cửa thoát nước mới được hình thành gần nơi mà nay được gọi là [vịnh San Francisco](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_San_Francisco). Trong hàng thiên niên kỉ, thung lũng bị bồi lấp do trầm tích từ các dãy núi, cùng với đó là [Sierra Nevada](/wiki/Sierra_Nevada_(Hoa_K%E1%BB%B3)) nổi lên ở phía đông; sự bồi lấp cuối cùng tạo ra một vùng đất bằng phẳng lạ thường có độ cao chỉ vừa đủ ở trên mực nước biển. Trước khi xây dựng hệ thống [cống dẫn nước](/wiki/Aqueduct) và kiểm soát lũ lụt đồ sộ của California, lượng [tuyết](/wiki/Tuy%E1%BA%BFt) tan hàng năm biến nhiều khu vực của thung lũng thành một biển nội địa.
Một ngoại lệ đáng chú ý của vùng đáy bằng phẳng của Thung lũng Trung tâm là
[Sutter Buttes](/w/index.php?title=Sutter_Buttes&action=edit&redlink=1), tàn tích của một ngọn núi lửa đã tắt ở ngay phía tây bắc của [thành phố Yuba](/wiki/Th%C3%A0nh_ph%E1%BB%91_Yuba,_California) và nằm cách 44 dặm (71 km) về phía bắc của [Sacramento](/wiki/Sacramento,_California).
Về mặt địa văn học, Thung lũng Trung tâm nằm trong khu vực địa văn học của máng California, và bản thân nó lại là một phần của vùng Ranh giới Thái Bình Dương, mà tiếp theo lại thuộc về hệ thống núi Thái Bình Dương.
[[3]](#cite_note-USGS-Water-3) [[4]](#cite_note-4)
## Môi trường[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=3)]
'Đồng cỏ Thung lũng Trung tâm' là vùng sinh thái đồng cỏ, xa van và cây bụi ôn hòa và cận nhiệt Tân Bắc Cực, nó từng là một đồng cỏ đa dạng bao gồm các khu vực đồng cỏ sa mạc (ở cực nam), đồng cỏ, xa van, vùng rừng ven sông,
[đồng lầy](/wiki/%C4%90%E1%BB%93ng_l%E1%BA%A7y), một vài loại hình hồ nước theo mùa, các hồ lớn nhất là [hồ Tulare](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Tulare&action=edit&redlink=1) (nay đã khô hạn), cũng là hồ lớn nhất Hoa Kỳ ở phía tây của Mississippi, [hồ Buena Vista](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Buena_Vista&action=edit&redlink=1) và [hồ Kern](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Kern_(qu%E1%BA%ADn_Kern)&action=edit&redlink=1). Tuy nhiên, phần lớn môi trường tự nhiên của Thung lũng Trung tâm đã bị hoạt động của con người loại bỏ hoặc biến đổi bao gồm cả việc đưa đến các loài thực vật ngoại lai, đặc biệt là các loại cỏ. Các vùng rừng sồi và [chapparal](/w/index.php?title=Chapparal&action=edit&redlink=1) (cây bụi và cây thạch nam) ở vùng diềm của thung lũng được phân loại là vùng sinh thái vùng rừng và chaparral nội địa California. Các vùng đất ngập nước là mục tiêu của các hoạt động giải cứu nhằm phục hồi các khu vực sinh thái gần như đã bị nông nghiệp tàn phá. [5] [[6]](#cite_note-6)
### Thực vật[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=4)]
Loại cỏ chi phối trong thung lũng là
*, chúng mọc xen với các loài khác, song ngày nay chỉ có 1% đồng cỏ trong thung lũng là nguyên gốc và còn nguyên vẹn. Vẫn còn có thể trông thấy các loại cỏ hoa bao gồm Nassella pulchra* *(anh túc California),* [Eschscholzia californica](/wiki/H%E1%BB%8D_Anh_t%C3%BAc) *, và* [Lupinus](/wiki/Lupinus) *, đặc biệt là tại* [Castilleja exserta](/wiki/Castilleja_exserta) [thung lũng Antelope](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Antelope&action=edit&redlink=1)ở vùng đồi Tehachapi. Các loại cây ven sông bao gồm [liễu](/wiki/Li%E1%BB%85u), *,* [Platanus racemosa](/w/index.php?title=Platanus_racemosa&action=edit&redlink=1) *,* [Acer negundo](/wiki/Acer_negundo) *, và loài sồi Thung lũng* [Populus fremontii](/wiki/Populus_fremontii) *(*đặc hữu. [Quercus lobata](/wiki/Quercus_lobata))
### Động vật[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=5)]
Thung lũng Trung tâm từng là nơi sinh sống của một số lượng lớn các cá thể
[linh dương gạc nhiều nhánh](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_g%E1%BA%A1c_nhi%E1%BB%81u_nh%C3%A1nh) *(Antilocapra americana)*, [nai sừng tấm](/wiki/Nai_s%E1%BB%ABng_t%E1%BA%A5m_ch%C3%A2u_%C3%82u) bao gồm phân loài nai sừng tấm Tule đặc hữu *( Cervus elaphus nannodes)*, [nai đuôi trắng](/w/index.php?title=Nai_%C4%91u%C3%B4i_tr%E1%BA%AFng&action=edit&redlink=1) *(Odocoileus hemionus)*, [sóc đất California](/wiki/Otospermophilus_beecheyi)( *Otospermophilus beecheyi*), động vật gặm nhấm đào hang, [chuột nhắt](/wiki/Chu%E1%BB%99t_nh%E1%BA%AFt), [thỏ rừng](/wiki/Th%E1%BB%8F_r%E1%BB%ABng), [thỏ](/wiki/Th%E1%BB%8F)và [chuột kangaroo](/wiki/Chi_Chu%E1%BB%99t_hai_ch%C3%A2n), cùng với các loài động vật ăn thịt chúng như [cáo Kit](/wiki/C%C3%A1o_Kit)San Joaquin, một phân loài mà nay đang có nguy cơ tuyệt chủng, chúng vẫn còn sống trên các vùng sườn đồi của thung lũng San Joaquin. Các vùng đất ngập nước của thung lũng là một môi trường sống quan trọng của các loài chim nước trú đông và chim di cư khác nhau. Thung lũng có các loài bò sát và lưỡng cư như rắn *, thằn lằn mũi cùn* [Masticophis flagellum](/w/index.php?title=Masticophis_flagellum&action=edit&redlink=1)ruddocki *, thằn lằn bóng chân ngắn* [Gambelia sila](/wiki/Gambelia_sila) *và rắn* [Eumeces gilberti](/w/index.php?title=Eumeces_gilberti&action=edit&redlink=1) *. Ngoài ra, thung lũng còn có một số loài động vật không xương sống đặc hữu.* [Thamnophis couchii](/wiki/Thamnophis_couchii)
### Các mối đe dọa và bảo tồn[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=6)]
Nông nghiệp, đặc biệt là việc phát quang để tạo ra bãi đất chăn thả, và hút nước từ các hồ và sông đã làm thay đổi hoàn toàn môi trường sống của Thung lũng. Hầu hết các đồng cỏ bản địa đã bị các loài mới đánh bại, hầu hết các hồ nước theo mùa đã bị lấy để tướng hoặc biến mất theo một hình thức khác và chỉ còn lại ở các sườn núi cao, vùng đồng lầy hầu hết cũng bị lấy nước để tưới, và các vùng rừng ven sông gần như đều bị ảnh hưởng.
Công viên tiểu bang Great Valley Grasslands vẫn bảo tồn một hình mẫu của môi trường sống đồng cỏ bản địa trong thung lũng, trong khi môi trường sống xa van sồi vẫn còn lại ở gần
[Visalia](/wiki/Visalia,_California). Thung lũng có các khu vực đất ngập nước và rừng ven sông ở phía bắc, đặc biệt là ở hệ thống sông Sacramento như Khu bảo tồn sông Cosumnes của [Hội bảo tồn thiên nhiên Hoa Kỳ](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn_Hoa_K%E1%BB%B3&action=edit&redlink=1) nằm ngay phía nam của Sacramento, khu vực loài hoang dã Gray Lodge, khu quản lý loài hoang dã Butte Sink, và các vùng đất nhỏ ở vùng châu thổ. Các hồ nước theo mùa còn lại bao gồm Khu bảo tồn loài hoang dã quốc gia Pixley nằm giữa [Tulare](/w/index.php?title=Tulare,_California&action=edit&redlink=1) và Bakersfield và khu bảo tồn đồng cỏ Jepson Prairie ở vùng đồng bằng châu thổ. Có các vùng đất cây bụi sa mạc ở phía nam thung lũng San Joaquin và tại [đồng bằng Carrizo](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_Carrizo&action=edit&redlink=1), đồng bằng này nằm ngay bên ngoài thung lũng song có một cảnh quan tương đồng.
## Khí hậu[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=7)]
Phía bắc Thung lũng Trung tâm có
[khí hậu Địa Trung Hải](/wiki/Kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_%C4%90%E1%BB%8Ba_Trung_H%E1%BA%A3i) nóng ( [phân loại khí hậu Köppen](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_kh%C3%AD_h%E1%BA%ADu_K%C3%B6ppen): *Csa*); các khu vực ở xa hơn về phía nam thuộc vùng [bóng mưa](/w/index.php?title=B%C3%B3ng_m%C6%B0a&action=edit&redlink=1), đủ khô để xác định thuộc khí hậu đồng cỏ Địa Trung Hải ( *BShs*, như ở quanh [Fresno](/wiki/Fresno,_California)) hay thậm chí là sa mạc vĩ độ thấp ( *BWh*, như ở các khu vực quanh [Bakersfield](/wiki/Bakersfield,_California)). Thung lũng có thời tiết nóng và khô trong mùa hè, có thời tiết mát mẻ và ẩm trong mùa đông, khi đó sương mù trên mặt đất xuất hiện thường xuyên và được người dân khu vực gọi với cái tên là "sương mù Tule", nó khiến cho tầm nhìn bị che khuất. Nhiệt độ ban ngày vào mùa hè tiến gần đến 100 °F (38 °C), và các [sóng nhiệt](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_nhi%E1%BB%87t&action=edit&redlink=1) thường thấy có thể đưa nhiệt độ vượt quá 115 °F (46 °C). Từ giữa thu đến giữa xuân được xem là *mùa mưa* — mặc dù vào cuối hè, gió đông nam trên cao có thể đem đến các cơn bão có nguồn gốc nhiệt đới, chủ yếu là ở nửa phía nam của [thung lũng San Joaquin](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_San_Joaquin&action=edit&redlink=1) song đôi khi cũng xuất hiện ở [thung lũng Sacramento](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Sacramento&action=edit&redlink=1). Nửa phía bắc của thung lũng Trung tâm nhận được lượng mưa lớn hơn so với nửa phía nam bán sa mạc. Sương giá xảy ra nhiều lần trong những tháng mùa đông, song tuyết vô cùng hiếm gặp. [[7]](#cite_note-7)
## Thủy văn[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=8)]
Hai hệ thống sông chính tiêu thoát nước và xác định hai phần của Thung lũng Trung tâm.
[Sông Sacramento](/wiki/S%C3%B4ng_Sacramento), cùng với các chi lưu [sông Feather](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Feather&action=edit&redlink=1) và [sông American](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_American&action=edit&redlink=1), chảy theo hướng nam qua khoảng 447 dặm (719 km) của thung lũng Sacramento. Tại thung lũng San Joaquin, [8] [sông San Joaquin](/wiki/S%C3%B4ng_San_Joaquin)dài khoảng 365 dặm (587 km), nhận nước từ các chi lưu như [sông Merced](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Merced&action=edit&redlink=1), [sông Tuolumne](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Tuolumne&action=edit&redlink=1), [sông Stanislaus](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Stanislaus&action=edit&redlink=1)và [sông Mokelumne](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Mokelumne&action=edit&redlink=1). [[9]](#cite_note-9)
Ở phần phía nam của thung lũng San Joaquin,
[quạt bồi tích](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A1t_b%E1%BB%93i_t%C3%ADch&action=edit&redlink=1) của [sông Kings](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Kings_(California)&action=edit&redlink=1) và một sông khác bắt nguồn từ các dòng suối ở dãy núi Bờ biển đã tạo thành một sự phân chia và kết quả là bồn địa Tulare khô hạn của Trung lũng Trung tâm, chảy vào nó là bốn con sông từ Sierra Nevada bao gồm Kings. Bồn địa này, thường xuyên [nội lưu](/wiki/L%C3%B2ng_ch%E1%BA%A3o_n%E1%BB%99i_l%E1%BB%A5c), trước đây nó bị bao phủ đầy nước khi tuyết tan nhiều và đổ ra sông San Joaquin. Cái được gọi là [hồ Tulare](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Tulare&action=edit&redlink=1) ngày nay thường xuyên khô hạn vì nước của các con sông cấp nước cho nó đã được sử dụng cho mục đích nông nghiệp. [[10]](#cite_note-10)
Các con sông ở Thung lũng Trung tâm tụ hội về
[đồng bằng châu thổ Sacramento-San Joaquin](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_b%E1%BA%B1ng_ch%C3%A2u_th%E1%BB%95_Sacramento-San_Joaquin&action=edit&redlink=1), một mạng lưới phức tạp với các kênh đào đồng lầy, các phân lưu và vũng nước, chúng uống khúc quanh các đảo chủ yếu được sử dụng cho mục đích nông nghiệp. Tại đây, nước ngọt của các sông hòa với dòng nước thủy triều, và cuối cùng đổ ra Thái Bình Dương sau khi đi qua [vịnh Suisun](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Suisun&action=edit&redlink=1), [vịnh San Pablo](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_San_Pablo&action=edit&redlink=1), phần thượng của [vịnh San Francisco](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_San_Francisco) và cuối cùng là [Golden Gate](/wiki/Golden_Gate). Nhiều hòn đảo nay nằm dưới mực nước biển do sản xuất nông nghiệp thâm canh, và có nguy cơ bị lũ lụt, mà sẽ khiến nước mặn xâm nhập vào trong đồng bằng châu thổ, đặc biệt là khi có quá ít nước ngọt chảy từ Thung lũng. [[11]](#cite_note-11)
Sông Sacramento có lưu lượng chiếm phần lớn với 24.000 foot khối một giây (680 m
3/s), trong khi lưu lượng trung bình tương đối của sông San Joaquin chỉ là 4.500 foot khối một giây (130 m 3/s). Trên 25 triệu người sống cả ở trong thung lũng và các khu vực khác trong bang phải dựa vào nguồn nước từ các sông này. [[12]](#cite_note-12)
### Kỹ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=9)]
Các dòng chảy từ Sierra Nevada tạo nên các con sông chảy vào vịnh San Francisco, chúng cung cấp một lượng tài nguyên nước to lớn cho California. Sông Sacramento là sông lớn thứ hai đổ ra Thái Bình Dương từ
[Hoa Kỳ lục địa](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3_l%E1%BB%A5c_%C4%91%E1%BB%8Ba), chỉ xếp sau [sông Columbia](/wiki/S%C3%B4ng_Columbia) và lớn hơn [sông Colorado](/wiki/S%C3%B4ng_Colorado). Với khu vực đất đai phì nhiêu và rộng rãi ở đáy, Thung lũng Trung tâm là một nơi lý tưởng để phát triển nông nghiệp. [13] [[14]](#cite_note-14)
Ngày nay, Thung lũng Trung tâm là một trong các khu vực nông nghiệp có năng xuất cao nhất tại Hoa Kỳ. Người ta đã kiểm soát để ngăn chặn các con sông tràn bờ vào mùa xuân và mùa hè trong khi khô hạn trong mùa thu và mùa đông.
Do vậy, nhiều đập lớn, bao gồm [15] [đập Shasta](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Shasta&action=edit&redlink=1), [đập Oroville](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Oroville&action=edit&redlink=1), [đập Folsom](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Folsom&action=edit&redlink=1), [đập New Melones](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_New_Melones&action=edit&redlink=1), [đập Don Pedro](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Don_Pedro&action=edit&redlink=1), [đập Friant](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Friant&action=edit&redlink=1), [đập Pine Flat](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Pine_Flat&action=edit&redlink=1)và [đập Isabella](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADp_Isabella&action=edit&redlink=1), đã được xây dựng trên các con sông chảy vào Thung lũng Trung tâm, nhiều đập thuộc về [Dự án Thung lũng Trung tâm](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_%C3%A1n_Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m&action=edit&redlink=1). Các đập này đã có một tác động sâu sắc đến tình trạng tự nhiên và sinh thái của các con sông tại Thung lũng Trung tâm, bao gồm cả việc mất đi [[15]](#cite_note-CVPhist-15) [cá hồi Chinook](/wiki/C%C3%A1_h%E1%BB%93i_Chinook). [[16]](#cite_note-16)
Sự phát triển và tăng trưởng nhanh chóng của hai khu vực đô thị chính tại California là
[khu vực vịnh San Francisco](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_v%E1%BB%8Bnh_San_Francisco) và [Los Angeles](/wiki/Los_Angeles)/ [Inland Empire](/wiki/Inland_Empire_(California))/ [San Diego](/wiki/San_Diego), cũng đồng nghĩa rằng nguồn nước địa phương ở đó không đủ để cung cấp cho dân cư. Thung lũng Trung tâm được nhìn nhận là một nguồn nước, dẫn đến việc thiết lập [Dự án nước tiểu bang California](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_%C3%A1n_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_ti%E1%BB%83u_bang_California&action=edit&redlink=1), trong đó sẽ vận chuyển nước từ Thung lũng Trung tâm đến [Miền Nam California](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Nam_California). [[17]](#cite_note-17)
Dòng chảy từ các sông Sacramento và San Joaquin Rivers bị chặn lại ở vùng đồng bằng châu thổ thông qua một loạt máy bơm lớn và kênh mương, thông qua
[cống dẫn nước California](/w/index.php?title=C%E1%BB%91ng_d%E1%BA%ABn_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_California&action=edit&redlink=1), nước sẽ được dẫn về phía nam dọc theo toàn bộ chiều dài của thung lũng San Joaquin. Dòng chảy của sông Sacramento được bổ sung bằng một đường hầm từ [18] [sông Trinity](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Trinity_(California)&action=edit&redlink=1)(một chi lưu của [sông Klamath](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Klamath&action=edit&redlink=1)) gần [Redding](/wiki/Redding,_California). Các thành phố trong [[19]](#cite_note-19) [khu vực vịnh San Francisco](/wiki/Khu_v%E1%BB%B1c_v%E1%BB%8Bnh_San_Francisco)cũng cần đến một lượng lớn nước, người ta đã xây dựng các cống dẫn nước từ [sông Mokelumne](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Mokelumne&action=edit&redlink=1)và [sông Tuolumne](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Tuolumne&action=edit&redlink=1), các sông này chảy từ đông sang tây ở phần giữa của Thung lũng Trung tâm. [[20]](#cite_note-20) [[21]](#cite_note-21)
### Lũ lụt[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=10)]
Hầu hết các vùng đất thấp của Thung lũng Trung tâm đều có nguy cơ phải chịu lũ lụt, đặc biệt là đáy của các hồ cũ đã khô cạn là
[hồ Tulare](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Tulare&action=edit&redlink=1), [hồ Buena Vista](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Buena_Vista&action=edit&redlink=1), và [Kern](/w/index.php?title=H%E1%BB%93_Kern_(qu%E1%BA%ADn_Kern)&action=edit&redlink=1). Các sông [Kings](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Kings_(California)&action=edit&redlink=1), [Kaweah](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Kaweah&action=edit&redlink=1), [Tule](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Tule&action=edit&redlink=1) và [Kern](/w/index.php?title=S%C3%B4ng_Kern&action=edit&redlink=1) ban đầu chảy vào các hồ theo mùa này, khi đó các khu vực ngập nước sẽ mở rộng ra phần lớn phía nam thung lũng San Joaquin vào mùa xuân. Sau này con người xây dựng nên các trang trại, đô thị và cơ sở hạ tầng tại đáy các hồ này trong khi ngăn chặn chúng khỏi bị lụt bằng hệ thống đê.
Các dự án công trình công cộng lớn đã được khởi công vào thập niên 1930, trong đó tìm cách để giảm lượng tuyết tan làm ngập lụt bằng việc xây dựng các con đập lớn. Năm 2003, Sacramento được xác định là được bảo vệ chống lại ở mức thấp nhất và gần như có nguy cơ cao nhất trước lũ lụt. Quốc hội sau đó đã cấp một khoản vay trị giá 220 triệu
[Đô la Mỹ](/wiki/%C4%90%C3%B4_la_M%E1%BB%B9) cho quận Sacramento để nâng cấp cơ sở hạ tầng chống lụt. Các quận khác phải thường xuyên đối mặt với lụt lội trong thung lũng là [22] [Yuba](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Yuba,_California), [Stanislaus](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_Stanislaus,_California), và [San Joaquin](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_San_Joaquin,_California).
## Kinh tế[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=11)]
Nông nghiệp là ngành kinh tế chính tại hầu hết Thung lũng Trung tâm. Một ngoại lệ đáng chú ý về ưu thế của nông nghiệp là tại khu vực Sacramento, nơi có một lực lượng lao động lớn và ổn định làm việc cho chính quyền bang đã khiến nền kinh tế ở đây cách xa khỏi nông nghiệp. Mặc dù xảy ra việc cắt giảm tuyển dụng nhà nước và đóng cửa một số căn cứ quân sự, song kinh tế của Sacramento vẫn tiếp tục phát triển, đa dạng hóa và nay rất tương đồng với kinh tế của khu vực vịnh San Francisco lân cận. Các nguồn chính trong việc gia tăng dân số trong Thung lũng Trung tâm là những người nhập cư từ khu vực vịnh San Francisco để tìm kiếm chi phí nhà ở thấp hơn, cũng như những người nhập cư đến từ
[châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81), [Trung Mỹ](/wiki/Trung_M%E1%BB%B9), [Mexico](/wiki/M%C3%A9xico), [Ukraina](/wiki/Ukraina) và phần còn lại của [Liên Xô](/wiki/Li%C3%AAn_X%C3%B4) cũ. [[2]](#cite_note-overview-2)
Thung lũng Trung tâm là một trong các khu vực sản xuất nông nghiệp năng suất nhất trên thế giới và là vùng đất loại 1 lớn nhất thế giới.
Có trên 230 cây trồng được phát triển tại đây. [1] Với ít hơn 1% tổng diện tích đất nông nghiệp tại Hoa Kỳ, Thung lũng Trung tâm sản xuất 8% giá trị tổng sản lượng nông nghiệp quốc gia: 17 tỉ USD vào năm 2002. Sản xuất nông nghiệp của Thung lũng Trung tâm dựa vào hệ thống tưới lấy nước từ cả nguồn nước mặt và nguồn nước ngầm. Khoảng một phần sáu diện tích đất đai được tưới tại Hoa Kỳ là ở Thung lũng Trung tâm. [[1]](#cite_note-every-1) [[23]](#cite_note-23)
Gần như toàn bộ các cây trồng phi nhiệt đới đều được trồng tại Thung lũng Trung tâm, nó là nguồn cung cấp chính của một số nông sản trên khắp Hoa Kỳ, bao gồm
[cà chua](/wiki/C%C3%A0_chua), [hạnh](/wiki/H%E1%BA%A1nh), [nho](/wiki/Nho), [sợi bông](/wiki/S%E1%BB%A3i_b%C3%B4ng), [mơ](/wiki/M%C6%A1_ch%C3%A2u_%C3%82u), và [măng tây](/wiki/M%C4%83ng_t%C3%A2y). Tại Thung lũng Trung tâm có 6.000 người trồng hạnh và mỗi năm sản xuất ra trên 600 triệu pound (~272 nghìn tấn), chiếm khoảng 70% nguồn cung của thế giới. [24] Năm 2007, bốn quận có doanh thu nông nghiệp hàng đầu ở Hoa Kỳ đều nằm tại Thung lũng Trung tâm. Chúng là quận Fresno (#1 với doanh thu 3,731 tỷ USD), quận Tulare (#2 với 3,335 tỉ USD), quận Kern (#3 với 3,204 tỷ USD), và quận Merced (#4 với 2,330 tỉ USD. [[25]](#cite_note-25) [[2]](#cite_note-overview-2) [[26]](#cite_note-26)
Ban đầu, nông nghiệp tại Thung lũng Trung tâm tập trung gần đồng bằng châu thổ Sacramento-San Joaquin, nơi có mực nước cao quanh năm và dễ dàng đưa vào đồng ruộng, nhưng các dự án tưới tiêu sau đó đã khiến cho sản xuất nông nghiệp mở rộng ra nhiều khu vực khác của thung lũng.
## Dân tộc học[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=12)]
Sau tiếng Anh và
[tiếng Tây Ban Nha](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_T%C3%A2y_Ban_Nha), [tiếng H'Mông](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_H%27M%C3%B4ng) là ngôn ngữ phổ biến thứ ba tại Thung lũng Trung tâm. [[27]](#cite_note-27)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=13)]
- ^
**a** **ă** **â** [“Everyone Eats There”](http://www.nytimes.com/2012/10/14/magazine/californias-central-valley-land-of-a-billion-vegetables.html?hp). *. Ngày 10 tháng 10 năm 2012. Truy cập ngày 10 tháng 10 năm 2012.* [New York Times](/wiki/The_New_York_Times)
Central Valley, which is really two valleys: the San Joaquin to the south and Sacramento to the north. All tolled,[sic] the Central Valley is about 450 miles long, from Bakersfield up to Redding, and is 60 miles at its widest, between the Sierra Nevada to the east and the Coast Ranges to the west.
- ^
**a** **ă** **â** [“A Statistical Tour of California's Great Central Valley”](http://www.library.ca.gov/crb/97/09/). *California Research Bureau*. California State LIbrary. Truy cập ngày 27 tháng 7 năm 2009. [^](#cite_ref-USGS-Water_3-0) [“Physiographic divisions of the conterminous U. S.”](http://water.usgs.gov/GIS/metadata/usgswrd/XML/physio.xml). U.S. Geological Survey. Truy cập ngày 6 tháng 12 năm 2007. **Benke, Arthur C.; Cushing, Colbert E. (2005).** [^](#cite_ref-4) *Rivers of North America*. Academic Press. tr. 554. [ISBN](/wiki/ISBN) [0120882531](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0120882531). [^](#cite_ref-5) [“California Central Valley grasslands”](http://worldwildlife.org/ecoregions/na0801). *Khu vực sinh thái lục địa*. Quỹ Quốc tế Bảo vệ Thiên nhiên. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2011. **Philip Garone,** [^](#cite_ref-6) *The Fall and Rise of the Wetlands of California's Great Central Valley*(University of California Press; 2011) [^](#cite_ref-7) [“Climate of California”](http://www.wrcc.dri.edu/narratives/CALIFORNIA.htm). *Western Regional Climate Center*. .www.wrcc.dri.edu. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2009. [^](#cite_ref-8) [“Sacramento River Basin National Water Quality Assessment Program: Study Unit Description”](http://ca.water.usgs.gov/sac_nawqa/study_description.html). *. ca.water.usgs.gov. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2009.* [United States Geological Survey](/wiki/United_States_Geological_Survey) [^](#cite_ref-9) [“Restoring the San Joaquin River: Following an 18-year legal battle, a great California river once given up for dead is on the verge of a comeback”](http://www.nrdc.org/water/conservation/sanjoaquin.asp). *Natural Resources Defense Council*. www.nrdc.org. Ngày 17 tháng 9 năm 2007. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2009. **Gorelick, Ellen.** [^](#cite_ref-10) [“Tulare Lake”](http://web.archive.org/web/20100219075308/http://www.tularehistoricalmuseum.org/Articles/tularelake.htm). *Tulare Historical Museum*. www.tularehistoricalmueseum.org. [Bản gốc](http://www.tularehistoricalmuseum.org/Articles/tularelake.htm)lưu trữ ngày 19 tháng 2 năm 2010. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2009. [^](#cite_ref-11) [“Delta Subsidence in California: The sinking heart of the State”](http://pubs.usgs.gov/fs/2000/fs00500/pdf/fs00500.pdf)(PDF). *. ca.water.usgs.gov. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2009.* [United States Geological Survey](/wiki/United_States_Geological_Survey) [^](#cite_ref-12) [“Sacramento-San Joaquin River System, California”](http://www.americanrivers.org/our-work/protecting-rivers/endangered-rivers/sac-san-joaquin.html). *American Rivers*. America's Most Endangered Rivers Report: 2009 Edition. Truy cập ngày 26 tháng 7 năm 2009. **Sông Columbia lớn nhất với lưu lượng trung bình 265.000 cu ft/s (7.500 m** [^](#cite_ref-13) 3/s). Sông Sacramento xếp sau với 30.215 cu ft/s (855,6 m 3/s), và mặc dù sông Colorado dài hơn song lưu lượng trung bình chỉ từ 10.000 cu ft/s (280 m 3/s) đến 22.000 cu ft/s (620 m 3/s). Các sông quan trọng khác gồm Klamath 17.010 cu ft/s (482 m 3/s), Skagit 16.598 cu ft/s (470,0 m 3/s), Snohomish 13.900 cu ft/s (390 m 3/s), và San Joaquin 10.397 cu ft/s (294,4 m 3/s). [^](#cite_ref-14) [“California’s Central Valley”](http://www.npr.org/programs/atc/features/2002/nov/central_valley/). National Public Radio. Ngày 11 tháng 11 năm 2002 to 14. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|date=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
- ^
**a** [Stene, Eric A.](#cite_ref-CVPhist_15-1) **ă** [“The Central Valley Project: Introduction”](http://www.usbr.gov/history/cvpintro.html). U.S. Bureau of Reclamation. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-16) [“Ecosystem Restoration: Systemwide Central Valley Chinook Salmon”](http://science.calwater.ca.gov/pdf/eco_restor_all_salmon.pdf)(PDF). CALFED Bay-Delta Program. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-17) [“California State Water Project Overview”](http://www.water.ca.gov/swp/). *California State Water Project*. California Department of Water Resources. Ngày 15 tháng 4 năm 2009. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-18) [“California State Water Project Today”](http://www.water.ca.gov/swp/swptoday.cfm). *California State Water Project*. California Department of Water Resources. Ngày 18 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. **Anderson, David (ngày 4 tháng 7 năm 1999).** [^](#cite_ref-19) [“A temporary diversion”](http://sunnyfortuna.com/explore/trinity_diversion.htm). *Times-Standard*. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-20) [“The Hetch Hetchy Aqueduct”](http://aquafornia.com/where-does-californias-water-come-from/the-hetch-hetchy-aqueduct). Aquafornia. Ngày 19 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-21) [“Mokelumne Aqueduct”](http://aquafornia.com/where-does-californias-water-come-from/the-mokelumne-east-bay-aqueduct). Aquafornia. Ngày 19 tháng 8 năm 2008. Truy cập ngày 27 tháng 5 năm 2010. [^](#cite_ref-22) [“Sacramento Flood Protection”](http://goliath.ecnext.com/coms2/gi_0199-705251/Sacramento-flood-protection.html). **Reilly, Thomas E. (2008).** [^](#cite_ref-23) *Ground-Water Availability in the United States: U.S. Geological Survey Circular 1323*. Denver, CO: U.S. Geological Survey. tr. 84. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-1-4113-2183-0](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-1-4113-2183-0). [^](#cite_ref-24) [Michael Pollan](/w/index.php?title=Michael_Pollan&action=edit&redlink=1). [“Our Decrepit Food Factories”](http://michaelpollan.com/articles-archive/our-decrepit-food-factories/). Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2011. **Purdum, Todd S. (ngày 6 tháng 9 năm 2000).** [^](#cite_ref-25) [“California's Central Valley. Where the Mountains Are Almonds”](http://query.nytimes.com/gst/fullpage.html?res=950DE7DD1639F935A3575AC0A9669C8B63&n=Top%2FReference%2FTimes%20Topics%2FSubjects%2FC%2FCooking%20and%20Cookbooks). *. Truy cập ngày 16 tháng 12 năm 2008.* [New York Times](/wiki/The_New_York_Times)
The state's 6,000 growers produce more than 600 million pounds a year, more than 70 percent of the world's supply and virtually 100 percent of domestic production.
**Timothy S. Parker (ngày 27 tháng 10 năm 2011).** [^](#cite_ref-26) [“United States Fact Sheet: US agriculture income population food education employment unemployment federal funds farms top commodities exports counties financial indicators poverty food security farm income Rural Nonmetro Urban Metropolitan America USDA organic Census of Agriculture”](http://www.ers.usda.gov/StateFacts/US.htm#TCEC). Ers.usda.gov. Truy cập ngày 13 tháng 11 năm 2011. [^](#cite_ref-27) [“Hmong”](http://web-beta.archive.org/web/20080724200807/http://www.ucmerced.edu/podcasts/medina/hmong.asp). *Science and Environment Podcast*. [University of California Merced](/w/index.php?title=University_of_California_Merced&action=edit&redlink=1). [Bản gốc](http://www.ucmerced.edu/podcasts/medina/hmong.asp)lưu trữ ngày 24 tháng 7 năm 2008. Truy cập ngày 20 tháng 9 năm 2010.. Kiểm tra giá trị ngày tháng trong:
|accessdate=(
[trợ giúp](//en.wikipedia.org/wiki/Help:CS1_errors#bad_date))
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_(California)&action=edit§ion=14)] [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [37°42′22″B 120°59′29″T / 37,70611°B 120,99139°T](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Thung_l%C5%A9ng_Trung_t%C3%A2m_%28California%29¶ms=37_42_22_N_120_59_29_W_region:US-CA_type:landmark_source:dewiki)


markdown:
# theatrical
Từ điển mở Wiktionary
## Tiếng Anh[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-eng-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **theatrical** [/θi.ˈæ.trɪ.kəl/](/wiki/Wiktionary:IPA)
- (
*Thuộc*) [Sự](/wiki/s%E1%BB%B1) [diễn kịch](/w/index.php?title=di%E1%BB%85n_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1), (thuộc ngành) [sân](/wiki/s%C3%A2n) [khẩu](/wiki/kh%E1%BA%A9u). [Có](/wiki/c%C3%B3) [tính chất](/wiki/t%C3%ADnh_ch%E1%BA%A5t) [tuồng](/wiki/tu%E1%BB%93ng), [có vẻ](/wiki/c%C3%B3_v%E1%BA%BB) [sân khấu](/wiki/s%C3%A2n_kh%E1%BA%A5u), [có vẻ](/wiki/c%C3%B3_v%E1%BA%BB) [đóng kịch](/w/index.php?title=%C4%91%C3%B3ng_k%E1%BB%8Bch&action=edit&redlink=1), [không](/wiki/kh%C3%B4ng) [tự nhiên](/wiki/t%E1%BB%B1_nhi%C3%AAn), [màu mè](/wiki/m%C3%A0u_m%C3%A8), [điệu](/wiki/%C4%91i%E1%BB%87u) [bộ](/wiki/b%E1%BB%99).
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1054 miss(0), cp1053 frontend miss(0)

Vary: Accept-Encoding,Cookie

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html; charset=UTF-8


markdown:
Chào tất cả các bạn… à xin lỗi, xin chào quí ông quí bà, những con người quan trọng bậc nhất của xã hội Việt Nam!
Vâng, thưa quí vị, hôm qua tôi được các nhà báo cho biết Việt Nam là một trong những đất nước có nhiều người khuyết tật nhất, hơn hai triệu rưởi người có hoàn cảnh như tôi hoặc còn tệ hơn tôi. Ngoài ra các công chức và quan chức như quí vị đang ngồi ở đây cũng đầy khuyết tật. Người có não thì không có tim, người có tim lại không có não, thậm chí có những người tim cũng không và não cũng không. Thật kinh khủng.
Số còn lại đó là những người vừa có tim vừa có não, họ rất đông, vâng, rất rất đông nhưng họ đã bị virus Mackeno kiềm chế, biến thành những kẻ không dám nghĩ và không dám làm. Như tôi đã nói với các bạn trẻ tối hôm qua tại sân Mỹ Đình, đây là khuyết tật lớn nhất, kinh khủng nhất và kinh tởm nhất.
Thế nhưng thật lạ lùng, triết lý Đừng bao giờ bỏ cuộc đã được quí vị áp dụng triệt để và thành công đến không ngờ. Quí vị kiên quyết không bao giờ bỏ cuộc đối với Bauxitte Tây Nguyên, không bao giờ bỏ cuộc việc đấu thầu vàng, không bao giờ bỏ cuộc Vinaline, Vinashin nói riêng và doanh nghiệp nhà nước nói chung. Mặc dù càng không bỏ cuộc nền kinh tế Việt Nam càng khốn đốn nhưng quí vị vẫn không bỏ cuộc, ý chí của quí vị thật kinh khủng.
Nhưng đấy chỉ là chuyện nhỏ, chuyện lớn hơn như là CNXH, nhân loại đã rũ bỏ nó từ lâu quí vị vẫn không bỏ cuộc. Theo đó quí vị kiên quyết không bỏ cuộc điều 4, không bỏ cuộc sở hữu toàn dân về đất đai, không bỏ cuộc quân đội phải trung thành với đảng. Không, không và không. Ôi thật kinh khủng… cho tôi xin ngụm nước để lấy lại bình tĩnh.
Bây giờ xin hỏi: Quí vị có nhận thấy tất cả những điều đó là trái qui luật… đã, đang và sẽ gây hại vô cùng Đất nước và nhân dân quí vị không? Tôi nghĩ là không. Người không có óc tất nhiên là không thấy, người không có tim có thấy cũng như không. Số còn lại là những kẻ nhiễm Virus Mackeno thì tất cả những điều đó không liên quan đến họ. Tôi đã nói rồi, đây là những kẻ có khuyết tật lớn nhất trong mọi loại khuyết tật, tiếc thay họ là số đông.
Vậy tôi đến đây để làm gi? Tôi đến để hô hào mọi người hãy sống bằng triết lý Không bao giờ bỏ cuộc, nhưng quí vị đã làm điều đó còn khủng khiếp hơn những gì tôi đã làm. Không riêng gì tôi, tôi thề cả thế giới không ai dám làm như quí vị. Không bao giờ bỏ cuộc tất cả những gì có lợi cho quí vị dù cho vì thế mà đất nước điêu tàn, lạc hậu và nghèo đói… thì xin thề có Chúa, không một ai có lương tri trên thế giới dám làm.
Cho nên thật là vô nghĩa khi tôi còn đến đây. Không có lý do gì tôi có mặt ở đây nữa. Ngay ngày mai tôi sẽ hoàn trả một triệu sáu đô la cho mít tơ Vũ để chuồn ngay về nước.
Xin chào Việt Nam và hẹn gặp lại. Hy vọng khi tôi quay lại sẽ không còn nhìn thấy ai trong số quí vị ở đây, tại hội trường Quốc hội này sẽ là những ai thắng cuộc trong cuộc tranh cử thật sự dân chủ.
Hy vọng, hy vọng và hy vọng!… Xin chào, xin chào và xin chào!
(Tất nhiên đây là cuộc nói chuyện tưởng tượng)
doc bai nay, toi thay rat hay,toi doc cho chong toi nghe, mac du ong khong bao gio quan tam may bai viet tren mang , nhung doc den day, ong ngoi cuoi khoan khoai va dac chi, cam on nguoi viet….

WARC-Truncated: length

X-XSS-Protection: 1; mode=block

Server: nginx

Cache-Control: max-age=0, no-cache

Link: <https://www.ttxva.net/wp-json/>; rel="https://api.w.org/", <https://www.ttxva.net/?p=131323>; rel=shortlink