markdown:
n. A personality characteristic found in most males that lead them to:
1. rush to the aid of any female they see who appears in any form of distress.
2. Become attracted to said
3. Follow the dying code of
Also called
1. rush to the aid of any female they see who appears in any form of distress.
2. Become attracted to said
[damsel in distress](/define.php?term=damsel%20in%20distress).
3. Follow the dying code of
[chivalry](/define.php?term=chivalry)and generally act like a nice guy.
Also called
[young man's disease](/define.php?term=young%20man%27s%20disease).
"Nice guys finish last?" Tony asked. "So does that make White Knight Syndrome bad?"
viết bởi
[Andrew Radak](/author.php?author=Andrew+Radak)06 Tháng mười, 2005
A state of mind whereby a male feels the need or obligation to rescue maidens from unfortunate circumstances.
He has White Knight Syndrome, he saved her from getting kicked out onto the street.
viết bởi
[justinSayner](/author.php?author=justinSayner)26 Tháng tư, 2009
White Knight Syndrome, often shortened to WKS, is what many lonely internet males (usually virgins) get when consulted with anything to do with a girl.
However, this person does not have to of seen the girl or even conversed with her in any way to stick up for her. If there is a topic about a male and a female, those suffering from WKS will always side with the female in the hopes of getting laid.
However, this person does not have to of seen the girl or even conversed with her in any way to stick up for her. If there is a topic about a male and a female, those suffering from WKS will always side with the female in the hopes of getting laid.
Guy 1: Dude, she lied and said she was on the pill and convinced him not to wear a condom, how is it all his fault she got pregnant?
White Knight: He's the one with the penis, he's the one who came inside of her, it's all his fault!
*White Knights thoughts*: Now girls will want to fuck me!
Guy 1: Whatever dude. By the way, I'd go see the doctor about your White Knight Syndrome.
White Knight: He's the one with the penis, he's the one who came inside of her, it's all his fault!
*White Knights thoughts*: Now girls will want to fuck me!
Guy 1: Whatever dude. By the way, I'd go see the doctor about your White Knight Syndrome.
viết bởi
[Iamcorrect112](/author.php?author=Iamcorrect112)27 Tháng hai, 2012
A fairly common condition generally affecting males, White Knight Syndrome encompasses a wide range of behaviour related to "saving a damsel in distress". Almost always found near to or with
Men with White Knight Syndrome are invariably attracted to Attention Whores or Problem Women (a sub-genre of the Attention Whore, the Problem Woman craves male attention and uses her often self-inflicted "problems" to attract the White Knight) because such women can cater to the White Knight's needs and vice versa--very much like the symbiotic relationship of bacteria and fungus in lichen. Men affected with White Knight Syndrome will spend long hours cuddling such women and giving them large amounts of attention and affection, sometimes struggling to hide their erections because the ego-boost feels so great. The male affected with White Knight Syndrome ends up in a position similar to the friend zone, but this does not matter to him--he's being a good guy by offering an Attention Whore more attention.
[Attention Whores](/define.php?term=Attention%20Whores), men affected by White Knight Syndrome are men who feel the need to protect, provide attention and affection, be viewed as "heroic", boost their ego, and generally feel good about themselves (usually because they have low [self-esteem](/define.php?term=self-esteem), or a [small penis](/define.php?term=small%20penis), or both).
Men with White Knight Syndrome are invariably attracted to Attention Whores or Problem Women (a sub-genre of the Attention Whore, the Problem Woman craves male attention and uses her often self-inflicted "problems" to attract the White Knight) because such women can cater to the White Knight's needs and vice versa--very much like the symbiotic relationship of bacteria and fungus in lichen. Men affected with White Knight Syndrome will spend long hours cuddling such women and giving them large amounts of attention and affection, sometimes struggling to hide their erections because the ego-boost feels so great. The male affected with White Knight Syndrome ends up in a position similar to the friend zone, but this does not matter to him--he's being a good guy by offering an Attention Whore more attention.
White Knight's girlfriend: "Shall we go out this evening? I worked hard all month so that we could go to that expensive restaurant we've always wanted to visit!"
White Knight: "Oh no! I'm terribly sorry; I was texting Suzie all last night behind your back and she says that she's pregnant again and her boyfriend raped her and her horrible, selfish father refuses to pay for her clit piercing, and she needs me to come over and hug her! I must go to her and comfort her, poor poor thing!"
White Knight's Girlfriend: "Isn't that girl using you as a snot-wipe on legs?"
White Knight: "No, I'm being there for her! I'm her shoulder to cry on! She needs me! I'm such a great guy!"
White Knight's Girlfriend: "What about me?"
White Knight: "Sadly for you, you're a well-balanced lady who doesn't have any problems and doesn't constantly burden me with your need for attention; you're not a damsel in distress and you can't provide me with the ego-boost I need. Go pay our bills, I'll be back in two days."
White Knight's Girlfriend: "Your white knight syndrome is getting out of hand. You know, I love you even if your penis is small."
White Knight: "Oh no! I'm terribly sorry; I was texting Suzie all last night behind your back and she says that she's pregnant again and her boyfriend raped her and her horrible, selfish father refuses to pay for her clit piercing, and she needs me to come over and hug her! I must go to her and comfort her, poor poor thing!"
White Knight's Girlfriend: "Isn't that girl using you as a snot-wipe on legs?"
White Knight: "No, I'm being there for her! I'm her shoulder to cry on! She needs me! I'm such a great guy!"
White Knight's Girlfriend: "What about me?"
White Knight: "Sadly for you, you're a well-balanced lady who doesn't have any problems and doesn't constantly burden me with your need for attention; you're not a damsel in distress and you can't provide me with the ego-boost I need. Go pay our bills, I'll be back in two days."
White Knight's Girlfriend: "Your white knight syndrome is getting out of hand. You know, I love you even if your penis is small."
viết bởi
[SourPuss91](/author.php?author=SourPuss91)14 Tháng một, 2014
The term can refer to multiple circumstances but for the purpose of this definition we will limit to white knights who frequent adult venues like strip clubs.
In the adult world, a "White Knight" is a guy who goes to an adult venue taking full advantage of the woman's perceived depravity while he is in fact being taken advantage of for his money by a girl who knows all too well what she is doing and likely rather enjoys her job, especially with suckers like these. However because he believes he is taking advantage of a woman in need, he tries to rescue her from the deviant nature of the other men in the bar and be like a respectful boyfriend.
In the end, the White Knight Syndrome sufferer constantly flames and otherwise insults the men who go there for the intended reason who have the common sense to realize what it is the girls actually go to work for each time. This makes him sleep better at night after he is a patron at one of these clubs, because he saved the girl and treated her like a true lady even if her intention was to entice deviance from the men of the club.
Also known as brown nosing, kissing ass, and being a sell out.
In the adult world, a "White Knight" is a guy who goes to an adult venue taking full advantage of the woman's perceived depravity while he is in fact being taken advantage of for his money by a girl who knows all too well what she is doing and likely rather enjoys her job, especially with suckers like these. However because he believes he is taking advantage of a woman in need, he tries to rescue her from the deviant nature of the other men in the bar and be like a respectful boyfriend.
In the end, the White Knight Syndrome sufferer constantly flames and otherwise insults the men who go there for the intended reason who have the common sense to realize what it is the girls actually go to work for each time. This makes him sleep better at night after he is a patron at one of these clubs, because he saved the girl and treated her like a true lady even if her intention was to entice deviance from the men of the club.
Also known as brown nosing, kissing ass, and being a sell out.
"So you're there to get a charge out of imposing on them to compromise their dignity more than they probably already feel they are by being there in the first place?" - White Knight Syndrome sufferer
viết bởi
[The Red Knight](/author.php?author=The+Red+Knight)06 Tháng tám, 2012
n. A personality characteristic found in most males that lead them to:
1. rush to the aid of any female they see who appears in any form of distress.
2. Become attracted to said
3. Follow the dying code of
Also called
1. rush to the aid of any female they see who appears in any form of distress.
2. Become attracted to said
[damsel in distress](/define.php?term=damsel%20in%20distress).
3. Follow the dying code of
[chivalry](/define.php?term=chivalry)and generally act like a nice guy.
Also called
[young man's disease](/define.php?term=young%20man%27s%20disease).
"Nice guys finish last?" Tony asked. "So does that make White Knight Syndrome bad?"
viết bởi
[Andrew Radak](/author.php?author=Andrew+Radak)06 Tháng mười, 2005
A personality characteristic found in few males now days. It entitles
[chivalrous](/define.php?term=chivalrous)acts and a need to treat women with respect. Males with [White Knight Syndrome](/define.php?term=White%20Knight%20Syndrome)tend to be able to have just about any one they want. Also Males with [White Knight Syndrome](/define.php?term=White%20Knight%20Syndrome)are some of the best lovers both in and out of the bedroom but can seldom can keep a relationship because women are scared to lose them as a friend even though they will remain a true friend no matter how bad the break-up was unless the women pushes the male away.
He treats women well even after they rip his heart out." John said. "He must have
[White Knight Syndrome](/define.php?term=White%20Knight%20Syndrome)
viết bởi

X-Served-By: cache-iad2131-IAD, cache-atl6228-ATL

X-Cache: MISS, MISS


markdown:
Noun: A player-character, typically in a
Verb: To "tank", or "tanking", would be the action of performing the duties of the tank as described above.
[MMORPG](/define.php?term=MMORPG), that is able to occupy an agressor and take the brunt of the aggressor's attacks while the other players deal damage, heal, or perform some other action. The "tank" can survive longer while taking damage than the other characters. Typically, the tank has higher hitpoints (health) and a higher armor rating than the other characters. Less commonly, a character with a lower armor rating can perform the actions of the tank by using avoidance abilities. Ultimately, the tank needs to be able to occupy the agressor without dying. The method employed, whether avoidance or absorption, does not matter, as long as the tank can mitigate damage in some way.
Verb: To "tank", or "tanking", would be the action of performing the duties of the tank as described above.
1.N. That warrior is a good tank because he can take a lot of damage and he has a lot of hitpoints.
2.V. The warrior is tanking the
3.V. Do you think you can tank this
2.V. The warrior is tanking the
[mob](/define.php?term=mob)right now.
3.V. Do you think you can tank this
[mob](/define.php?term=mob)for us?
viết bởi
[Ignotus](/author.php?author=Ignotus)02 Tháng chín, 2005
1. Armored military vehicle used for assaulting the enemy with a swivel mounted cannon.
2. A container used to hold liquids.
3. Not a Rogue, Ranger, or Monk in fantasy roleplaying video games.
2. A container used to hold liquids.
3. Not a Rogue, Ranger, or Monk in fantasy roleplaying video games.
viết bởi
[Superior intellect](/author.php?author=Superior+intellect)12 Tháng chín, 2003
v. To persevere through a bad situation that would normally depress or discourage anyone else. Derived from the MMORPG term "tank" that refers to a character role that soaks damage but fails to die.
Man, three exams, senior project, and girlfriend issues? Henry really tanked through that one.
viết bởi
[antonythomas](/author.php?author=antonythomas)01 Tháng chín, 2009
An epic computer game involving 2-4 players firing projectiles, ranging from small misseles to atom bombs, at each other, attempting to destroy each other's tanks. This game is famous for douche moves such as air strike, super shield, teleport kamikaze attack, and teaming up on noobs.
Dude, do you want to team up on Matt in this game of tanks?
viết bởi

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Server: Cowboy

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

X-Xss-Protection: 1; mode=block

X-Content-Type-Options: nosniff

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Cache-Control: max-age=3600, public

Via: 1.1 varnish

Content-Encoding: gzip

Accept-Ranges: bytes

Connection: close

X-Cache: MISS

Vary: Accept-Encoding


markdown:
Sign in to post new definitions, images, and sounds and create lists of favorites.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

Cache-Control: max-age=0, private, must-revalidate

X-Served-By: cache-iad2122-IAD, cache-atl6234-ATL


X-Served-By: cache-iad2120-IAD, cache-jfk1022-JFK


markdown:
Definition:
Online Best Friend Forever.
The name is self explanatory.
Example:
(Jessica meets another Jasmine in an online chat)
Jessica: OMG Jasmine you're amazing!!
Jasmine: So are you! :) olbff?
Jessica: Of course!! :)
Prices shown in USD.
Vui lòng cho biết email của bạn để nhận Từ vựng của Urban mỗi sáng nhé!
Địa chỉ daily@urbandictionary.com sẽ gửi thư cho bạn. Chúng tôi cam kết sẽ không để xảy ra tình trạng gửi thư rác vào hộp mail của bạn.

X-Served-By: cache-iad2130-IAD, cache-jfk1032-JFK


X-Served-By: cache-iad2128-IAD, cache-jfk1032-JFK


X-Served-By: cache-iad2120-IAD, cache-jfk1028-JFK


markdown:
# Đa
[bánh đa](/wiki/B%C3%A1nh_%C4%91a). Đối với bài về loài chim, xem [chim đa đa](/wiki/Chim_%C4%91a_%C4%91a).
|Đa|
|
|![]()
Minh họa cho cây
[Ficus benghalensis](/wiki/Ficus_benghalensis) ![ Banyan tree Old Lee County Courthouse.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Banyan_tree_Old_Lee_County_Courthouse.jpg/272px-Banyan_tree_Old_Lee_County_Courthouse.jpg)
![ Banyan tree Old Lee County Courthouse.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/dc/Banyan_tree_Old_Lee_County_Courthouse.jpg/272px-Banyan_tree_Old_Lee_County_Courthouse.jpg)
Một cây đa chưa rõ loài ở
[Fort Myers, Florida](/w/index.php?title=Fort_Myers,_Florida&action=edit&redlink=1) [Phân loại khoa học](/wiki/Ph%C3%A2n_lo%E1%BA%A1i_sinh_h%E1%BB%8Dc) [Giới](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *regnum*) [Plantae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt) [Angiospermae](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_c%C3%B3_hoa) [Eudicots](/wiki/Th%E1%BB%B1c_v%E1%BA%ADt_hai_l%C3%A1_m%E1%BA%A7m_th%E1%BA%ADt_s%E1%BB%B1) [Bộ](/wiki/B%E1%BB%99_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *ordo*) [Urticales](/wiki/Urticales)/ [Rosales](/wiki/B%E1%BB%99_Hoa_h%E1%BB%93ng) [Họ](/wiki/H%E1%BB%8D_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *familia*) [Moraceae](/wiki/Moraceae) [Chi](/wiki/Chi_(sinh_h%E1%BB%8Dc))( *genus*) [Ficus](/wiki/Ficus) [Phân chi](/wiki/Ph%C3%A2n_chi)( *subgenus*) **(Urostigma)** [Loài](/wiki/Lo%C3%A0i)
Nhiều loài, bao gồm:
[ *]* [cần dẫn nguồn](/wiki/Wikipedia:Ch%C3%BA_th%C3%ADch_ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c) **Cây đa** (tên khác: **cây đa đa**, **dây hải sơn**, **cây dong**, **cây da**) có [danh pháp hai phần](/wiki/Danh_ph%C3%A1p_hai_ph%E1%BA%A7n) (theo Bailey năm [1976](/wiki/1976)) là *, một loài cây thuộc Ficus bengalensis* [họ Dâu tằm](/wiki/H%E1%BB%8D_D%C3%A2u_t%E1%BA%B1m)(Moraceae), nó có thể phát triển thành loài cây khổng lồ mà tán của nó che phủ đến một vài nghìn mét vuông. Tại [Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), một số người nhầm nó với **là cây cùng chi nhưng có tên khoa học khác hẳn (xem dưới đây).** [cây sanh](/wiki/C%C3%A2y_sanh)
Giống như nhiều loài cây thuộc chi
*Ficus* khác như [si](/w/index.php?title=C%C3%A2y_si&action=edit&redlink=1) ( *Ficus stricta*), [sanh](/wiki/C%C3%A2y_sanh) ( *Ficus benjamina*), [vả](/wiki/C%C3%A2y_v%E1%BA%A3) ( *Ficus auriculata*), [quả vả](/wiki/C%C3%A2y_qu%E1%BA%A3_v%E1%BA%A3) hoặc [vô hoa quả](/w/index.php?title=V%C3%B4_hoa_qu%E1%BA%A3&action=edit&redlink=1) ( *Ficus carica*), [đa lông](/w/index.php?title=C%C3%A2y_%C4%91a_l%C3%B4ng&action=edit&redlink=1) ( *Ficus drupacea*), [gừa](/w/index.php?title=C%C3%A2y_g%E1%BB%ABa&action=edit&redlink=1) ( *Ficus microcarpa*), [trâu cổ](/w/index.php?title=C%C3%A2y_tr%C3%A2u_c%E1%BB%95&action=edit&redlink=1) ( *Ficus pumila*), [sung](/wiki/C%C3%A2y_sung) ( *Ficus racemosa*), [bồ đề](/wiki/C%C3%A2y_b%E1%BB%93_%C4%91%E1%BB%81) hay [đề](/wiki/C%C3%A2y_%C4%91%E1%BB%81) ( *Ficus religiosa*) v.v. Đa có phương thức sinh trưởng không bình thường. Chúng là loài cây lớn mà thông thường bắt đầu sự sống như là loại cây biểu sinh trồng từ hạt trên các loại cây khác (hoặc trên các công trình kiến trúc như nhà cửa, cầu cống) do các loài chim ăn quả phân tán hạt. Cây trồng từ hạt nhanh chóng phát triển các rễ khí từ các cành cây, và các rễ khí này sẽ phát triển thành thân cây thực thụ khi chúng chạm tới mặt đất. Cây chủ cuối cùng sẽ bị bóp nghẹt hay bị phân chia ra bởi sự phát triển nhanh của cây đa.
Đặc trưng này cho phép một cây lan tỏa trên một diện tích rộng. Cây đa lớn nhất còn sống tại Pune (
[Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99)) có đường kính tán tới 800 m xung quanh thân chính của nó.
## Mục lục
## Sinh học và sinh thái học[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=1)]
Nuôi trồng: Cây đa được trồng nhiều ở vùng nhiệt đới (Bailey và Bailey 1976). Cây đa là loài cây lớn nhất thế giới tính theo bề rộng thân và cành cây (Riffle 1998) với một số cây đa cổ thụ có thể che phủ một diện tích tới vài nghìn mét vuông. Loài cây này có quả màu huyết dụ và các
[rễ khí](/w/index.php?title=R%E1%BB%85_kh%C3%AD&action=edit&redlink=1) mọc từ các cành cây đâm xuống đất.
Phổ biến: Cây đa có thể sinh sôi phát triển ở những vùng mà loài sinh vật thụ phấn cho nó là loài ong bắp cày (
*) (theo Nadel 1991) có mặt. Cây đa cũng có thể phát triển nhờ các kỹ thuật sinh sản vô tính như chiết hay giâm cành. Nó có thể bắt đầu cuộc sống Eupristina masoni* [biểu sinh](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83u_sinh&action=edit&redlink=1)trên các loại cây khác.
Phân tán: Loài cây này có thể phân tán nhờ một số loài chim ăn quả như
[sáo nâu](/wiki/S%C3%A1o_n%C3%A2u) ( *Acridotheres tristis*), một số loài [bồ câu](/wiki/B%E1%BB%93_c%C3%A2u) như [bồ câu vằn](/wiki/B%E1%BB%93_c%C3%A2u_v%E1%BA%B1n) ( *) hay chim Geopelia striata* [cu gáy](/wiki/Cu_g%C3%A1y)( *) và* [Streptopelia chinensis](/wiki/Streptopelia_chinensis) [chim sẻ](/wiki/S%E1%BA%BB_nh%C3%A0)( *).* [Passer domesticus](/wiki/Passer_domesticus)
## Phân bổ[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=2)]
Nguồn gốc: Theo Neal (1965) thì cây đa có nguồn gốc từ Ấn Độ, nó sinh sống được với cao độ tới khoảng 600 m (khoảng 2.000 ft), đặc biệt trong những khu vực khô ráo. Theo Riffle (1998)thì cây đa có nguồn gốc trong một khu vực rộng lớn của
[châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81), từ [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99) tới [Myanma](/wiki/Myanma), [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan), [Đông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81), nam [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) và [Malaysia](/wiki/Malaysia).
Phân bổ toàn cầu: Cây đa được trồng rộng khắp khu vực nhiệt đới và mọc hoang tại phần lớn các khu vực nhiệt đới ẩm ướt trên
[Trái Đất](/wiki/Tr%C3%A1i_%C4%90%E1%BA%A5t) (Riffle 1998).
- Tại
[Mỹ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3), nó có mặt tại [Miami](/wiki/Miami)( [Florida](/wiki/Florida)), [Hawaii](/wiki/Hawaii). Cây đa đầu tiên tại Mỹ đã được [Edison](/wiki/Thomas_Alva_Edison)trồng tại Fort Myers (Florida).
- Tại
[Úc](/wiki/%C3%9Ac), nó được tìm thấy mọc hoang ở khu vực đông bắc và trung tâm Queensland (Chew 1989, PIER 2000). PIER (2000) còn thông báo là nó được trồng ở [Samoa](/wiki/Samoa), quần đảo Bắc [Mariana](/wiki/Mariana), [Guam](/wiki/Guam), [Fiji](/wiki/Fiji), [Polynesia](/wiki/Polynesia)và [Kiribati](/wiki/Kiribati).
## Cây đa tại Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=3)]
Tại
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), cây đa được tìm thấy tại nhiều [đình](/wiki/%C4%90%C3%ACnh), [chùa](/wiki/Ch%C3%B9a) và khu vực làng quê. Hầu như làng quê truyền thống ở [Bắc Bộ](/wiki/B%E1%BA%AFc_B%E1%BB%99) nào cũng có những cây đa cổ thụ trong làng và bên cạnh các di tích. Ý nghĩa biểu tượng đầu tiên của cây đa là sự trường tồn, sức sống dẻo dai. Cây đa còn là biểu tượng thần quyền và tâm linh của con người. Trong làng, cây đa có mặt ở nhiều nơi khác nhau nhưng hầu như nó không vắng bóng ở các di tích, đặc biệt là đình chùa. Dưới gốc đa người Việt thời xưa hay dựng [miếu](/wiki/Mi%E1%BA%BFu) thờ và lại có lệ khi [bình vôi](/wiki/B%C3%ACnh_v%C3%B4i) không dùng được nữa, thay vì vất bỏ thì đem treo ở cây đa.
Nó còn gắn liền với hình ảnh của làng quê Việt Nam qua những hình tượng như "cây đa, giếng nước, sân đình" hay "cây đa, bến nước, con đò", qua điệu dân ca
[lý cây đa](/w/index.php?title=L%C3%BD_c%C3%A2y_%C4%91a&action=edit&redlink=1). Nó cũng xuất hiện trong sự tích [Thằng Cuội](/wiki/Th%E1%BA%B1ng_Cu%E1%BB%99i) trên [Cung Quảng Hàm](/wiki/M%E1%BA%B7t_Tr%C4%83ng).
Ở
[Hải Phòng](/wiki/H%E1%BA%A3i_Ph%C3%B2ng), có một cây đa nhiều gốc (13 gốc), tên gọi của nó trở thành một địa danh: Cây đa 13 gốc, ở tại xóm Trại, xã Đằng Giang, quận Ngô Quyền. Cây đa 13 gốc là một cảnh quan đẹp, thu hút nhiều khách tới tham quan. Ngày rằm, mùng 1 hằng tháng, đặc biệt là đêm giao thừa, người ta tới thắp hương, cầu may đông như trảy hội.
### Cây đa trong tục ngữ[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=4)] *Cây đa cậy thần, thần cậy cây đa* *Thần cây đa, ma cây gạo, cú cáo cây đề*
## Hình ảnh[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=5)]
-
Cây đa khổng lồ ở vườn Acharya Jagadish Chandra Bose Botanical,
[Haora](/wiki/Haora), [Tây Bengal](/wiki/T%C3%A2y_Bengal), [Ấn Độ](/wiki/%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99).
-
Cây đa do
[Võ Nguyên Giáp](/wiki/V%C3%B5_Nguy%C3%AAn_Gi%C3%A1p)trồng tại [La Xuyên](/w/index.php?title=La_Xuy%C3%AAn&action=edit&redlink=1)năm [1992](/wiki/1992).
-
Cây đa trên 340 năm tuổi ở An Phú
. [[1]](#cite_note-1)
-
Quả đa chín đỏ ở
[Châu Phú, An Giang](/wiki/Ch%C3%A2u_Ph%C3%BA,_An_Giang).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=6)]
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=7)] **Nguồn: Nhiều người soạn,** [^](#cite_ref-1) *Kỷ lục An Giang 2009*, Nhà xuất bản Thông Tấn, 2010, tr. 24.
- Bailey, L.H. and E.Z. Bailey. 1976. Hortus. 3rd ed. Macmillan General Reference, NY.
- Nadel, H., J.H. Frank, and R.J. Knight. 1992. Escapees and Accomplices: The Naturalization of Exotic Ficus and Their Associated Faunas in Florida. Florida Entomologist 75(1):29-38.
- Neal, M.C. 1965. In Gardens of Hawai'i. Bernice P. Bishop Museum, Special Publication 40, Honolulu, HI.
- Oppenheimer, H.L. and R.T. Bartlett. 2000. New Plant Records From Maui, O'ahu, and Hawai'i Islands. Bishop Mus. Occas. Pap. 64(1): 1-10.
- Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER). 2000. Invasive plant species: Ficus benghalensis L., Moraceae. Pacific Island Ecosystems at Risk (PIER). Available:
[(Accessed: January 16, 2002](http://www.hear.org/pier/cogra.htm)).
- Ramirez, B.W. 1970. Host Specificity of Fig Wasps (Agaonidae). Evol. 24: 680-691.
- Riffle, R.L. 1998. The Tropical Look. Timber Press, Inc., Portland, Oregon.
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=%C4%90a&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=%C4%90a&action=edit§ion=8)]
|
|![]()
[Đa](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:Banyans?uselang=vi)
Bằng
[tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t):
Bằng
[tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh):

Server: Apache

Content-language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Vary: Accept-Encoding,Cookie,X-Use-HHVM

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1055 frontend miss (0)

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Analytics: php=zend


markdown:
# Alsónemesapáti
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|Alsónemesapáti
|—
| —
|
|
Huy hiệu
|Tọa độ:
|![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c1/Flag_of_Hungary.svg/22px-Flag_of_Hungary.svg.png)
[Hungary](/wiki/Hungary) [Hạt](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Zala](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Zala&action=edit&redlink=1) [Tiểu vùng](/w/index.php?title=Ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) [Zalaegerszegi](/w/index.php?title=Zalaegerszegi_(ti%E1%BB%83u_v%C3%B9ng)&action=edit&redlink=1) [Diện tích](/wiki/Di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) [km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng)(5,6 [mi²](/wiki/D%E1%BA%B7m_vu%C3%B4ng)) **Dân số**(2010) [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Múi giờ](/wiki/M%C3%BAi_gi%E1%BB%9D) [CET](/wiki/Gi%E1%BB%9D_chu%E1%BA%A9n_Trung_%C3%82u)( [UTC+1](/wiki/UTC%2B1)) [DST](/wiki/Quy_%C6%B0%E1%BB%9Bc_gi%E1%BB%9D_m%C3%B9a_h%C3%A8)) [CEST](/wiki/Gi%E1%BB%9D_M%C3%B9a_h%C3%A8_Trung_%C3%82u)( [UTC+2](/wiki/UTC%2B2)) **Alsónemesapáti** là một [thị trấn](/w/index.php?title=Th%E1%BB%8B_tr%E1%BA%A5n_c%E1%BB%A7a_Hungary&action=edit&redlink=1) thuộc hạt [Zala](/w/index.php?title=H%E1%BA%A1t_Zala&action=edit&redlink=1), [Hungary](/wiki/Hungary). Thị trấn này có diện tích 14,51 km², dân số năm 2010 là 730 người, mật độ 50 người/km². [1]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Als%C3%B3nemesap%C3%A1ti&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Als%C3%B3nemesap%C3%A1ti&action=edit§ion=1)] [^](#cite_ref-1) [“Helysegnevkonyv adattar 2010”](http://www.ksh.hu/docs/hun/hnk/Helysegnevkonyv_adattar_2010.xls). Truy cập ngày 10 tháng 8 năm 2012.

X-Cache: cp1066 hit (1), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Cơ quan lập pháp
|
|![]()
|
|Bài viết hoặc đoạn này cần thêm
Những nội dung không có nguồn có thể bị
|
|
Một phần của
loạt bài về
[Chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B) **·** [Politics Portal](/w/index.php?title=Portal:Politics&action=edit&redlink=1) [edit](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:Legislature&action=edit) **Cơ quan lập pháp** là kiểu [hội đồng thảo luận](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_th%E1%BA%A3o_lu%E1%BA%ADn&action=edit&redlink=1) đại diện có quyền thông qua các [luật](/wiki/Lu%E1%BA%ADt). Đây là một trong ba cơ quan chính gồm [lập pháp](//en.wikipedia.org/wiki/Legislature), [hành pháp](//en.wikipedia.org/wiki/Executive_(government)) và [tư pháp](/wiki/T%C6%B0_ph%C3%A1p) của thể chế chính trị [tam quyền phân lập](/wiki/Tam_quy%E1%BB%81n_ph%C3%A2n_l%E1%BA%ADp).
Lập pháp có nhiều tên gọi khác nhau, phổ biến nhất là
**nghị viện** và **quốc hội** (lưỡng viện), mặc dù những tên này có nhiều nghĩa đặc trưng khác nữa. Trong [hệ thống nghị viện](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n) của chính phủ, cơ quan lập pháp là cơ quan tối cao chính thức và [chỉ định](/w/index.php?title=Ch%E1%BB%89_%C4%91%E1%BB%8Bnh&action=edit&redlink=1) cơ quan [hành pháp](/wiki/Quy%E1%BB%81n_h%C3%A0nh_ph%C3%A1p). Ở [hệ thống tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_ch%E1%BA%BF), cơ quan lập pháp được xem là phân nhánh quyền lực tương đương và độc lập với cơ quan hành pháp. Ngoài việc [ban hành](/w/index.php?title=Ban_h%C3%A0nh&action=edit&redlink=1) luật ra, cơ quan lập pháp còn có quyền tăng [thuế](/wiki/Thu%E1%BA%BF), thông qua [ngân sách](/wiki/Ng%C3%A2n_s%C3%A1ch) và các khoản chi tiêu khác.
## Các viện[
[sửa](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&action=edit§ion=1)]
Thành phần chính của một cơ quan lập pháp là có một hay nhiều
*viện*, nơi diễn ra các cuộc tranh luận và [bỏ phiếu](/wiki/%C4%90%E1%BA%A7u_phi%E1%BA%BFu) thông qua các [dự luật](/w/index.php?title=D%E1%BB%B1_lu%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1). Cơ quan lập pháp có một viện thì được gọi là lập pháp [độc viện](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99c_vi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1). Lập pháp [lưỡng viện](/w/index.php?title=L%C6%B0%E1%BB%A1ng_vi%E1%BB%87n&action=edit&redlink=1) có hai viện riêng rẽ, thường được gọi là thượng viện và hạ viện. Mỗi viện có chức năng, quyền hạn và cách thức tuyển chọn thành viên khác nhau. Ít phổ biến hơn nhiều là lập pháp tam viện, hình thức tồn tại trong những năm cuối của chính quyền thiểu số da trắng ở [Nam Phi](/wiki/C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_Nam_Phi).
Ở hầu hết các
[hệ thống nghị viện](/wiki/D%C3%A2n_ch%E1%BB%A7_ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n), hạ viện là viện có nhiều quyền lực hơn trong khi thượng viện chỉ có nhiệm vụ cố vấn và xem xét.
Tuy nhiên, trong
[hệ thống tổng thống](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_ch%E1%BA%BF). Quyền hạn của hai viện thường là như nhau và bình đẳng với nhau. Trong các chính quyền [liên bang](/wiki/Li%C3%AAn_bang), chúng ta thường thấy thượng viện đại diện cho các tiểu bang hợp thành. Vì mục đích này, thượng viện có thể hoặc gồm các đại biểu của chính quyền bang, như trường hợp của [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) và ở [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) trước [thế kỷ 20](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_20), hoặc được bầu ra theo công thức cấp cho các bang có dân số ít hơn một số đại diện ngang bằng như trong trường hợp của [Úc](/wiki/%C3%9Ac) và Hoa Kỳ.
## Danh sách tên các cơ quan lập pháp[
[sửa](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&action=edit§ion=2)] ![ ](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Unibicameral_Map.png/400px-Unibicameral_Map.png)
![ ](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/1/18/Unibicameral_Map.png/400px-Unibicameral_Map.png)
Các quốc gia có
[lưỡng viện lập pháp](/w/index.php?title=L%C6%B0%E1%BB%A1ng_vi%E1%BB%87n_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1).
Các quốc gia có
[độc viện lập pháp](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%99c_vi%E1%BB%87n_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1).
Các quốc gia không có cơ quan lập pháp.
##### Cấp quốc gia[
[sửa](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=C%C6%A1_quan_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&action=edit§ion=3)] [Nghị viện](/wiki/Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n) *(Parliament)* [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) *(Quốc hội lưỡng viện - Congress)* [Hội đồng nghị viên](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%E1%BB%8B_vi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) *(Diet assembly)* [Quốc hội](/wiki/Qu%E1%BB%91c_h%E1%BB%99i) *(National Assembly)* [Nghị viện Althing](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_Althing&action=edit&redlink=1)— [Iceland](/wiki/Iceland) [Hội đồng lập pháp cộng hòa (Bồ Đào Nha)](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p_c%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_(B%E1%BB%93_%C4%90%C3%A0o_Nha)&action=edit&redlink=1) [Hội đồng lập pháp Albania](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p_Albania&action=edit&redlink=1)— [Albania](/wiki/Albania) [Hội đồng nghị viên liên bang](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_ngh%E1%BB%8B_vi%C3%AAn_li%C3%AAn_bang&action=edit&redlink=1) *(Bundestag)*— [Đức](/wiki/%C4%90%E1%BB%A9c) [Cortes Generales](/w/index.php?title=Cortes_Generales&action=edit&redlink=1)— [Spain](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) [Nghị viện](/wiki/Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n) *(Eduskunta)*— [Phần Lan](/wiki/Ph%E1%BA%A7n_Lan) [Hội đồng Liên Bang](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_Li%C3%AAn_Bang&action=edit&redlink=1) *(Federal Assembly)*— [Nga](/wiki/Nga), [Thụy Sĩ](/wiki/Th%E1%BB%A5y_S%C4%A9) [Nghị viện quốc gia](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) *(Folketing)*— [Đan Mạch](/wiki/%C4%90an_M%E1%BA%A1ch) [Hội đồng lập pháp](/w/index.php?title=H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) *(Knesset)*— [Israel](/wiki/Israel) [Nghị viện quốc gia](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) *(Majles Al-Ummah)*— [Kuwait](/wiki/Kuwait) [Nghị viện quốc gia](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) *(Riksdag)*— [Thụy Điển](/wiki/Th%E1%BB%A5y_%C4%90i%E1%BB%83n) [Staten-Generaal](/w/index.php?title=States-General_of_the_Netherlands&action=edit&redlink=1)— [Hà Lan](/wiki/H%C3%A0_Lan) [Nghị viện quốc gia](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%8B_vi%E1%BB%87n_qu%E1%BB%91c_gia&action=edit&redlink=1) *(Stortinget)*— [Na Uy](/wiki/Na_Uy) [Tòa lập pháp](/w/index.php?title=T%C3%B2a_l%E1%BA%ADp_ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) *(Legislative Yuan)*— [Đài Loan](/wiki/%C4%90%C3%A0i_Loan)

X-Cache: cp1055 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Chất ức chế chết rụng tế bào
**Chất ức chế chết rụng tế bào** ( *Inhibitors of Apoptosis - IAP*) là một họ protein với các thành viên có cấu trúc và chức năng tương tự nhau, có vai trò là các chất ức chế nội bào đối với quá trình [chết rụng tế bào](/wiki/Ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o). Một đặc tính chung của các chất này là sự hiện diện của * hay vực protein ức chế chết rụng tế bào* *Chuỗi lặp lại IAP của Baculovirus*(Baculovirus IAP Repeat - BIR) - các vực này giúp IAP bám vào và bất hoạt các [caspase](/wiki/Caspase)- enzyme chủ chốt trong quá trình chết rụng tế bào. Nhờ đó các caspase bị hoạt hóa một cách tự phát bị IAP bất hoạt nhanh chóng và điều này ngăn không cho quá trình chết rụng diễn ra một cách vô kiểm soát. Một số IAP còn là enzyme giúp "đánh dấu" các caspase với các phân tử ubiquiine, nhờ đó các thể phân giải protein ( *proteasome*) nhận diện và phân giải chúng. [[1]](#cite_note-albert1125-1)
Họ protein này được nhận diện lần đầu tiên trong một loại virút gây bệnh cho côn trùng (
[baculovirus](/w/index.php?title=Baculovirus&action=edit&redlink=1)), các protein ức chế chết rụng tế bào trong đó mang tên Cp-IAP và Op-IAP. Các IAP này bám vào [caspase](/wiki/Caspase) và bất hoạt chúng, điều này ngăn cản tế bào kích hoạt quá trình chết rụng như là một phản ứng tự vệ nhằm ngăn chặn virút tái tổ hợp và lây lan sang các tế bào khác. Sau đó, 5 protein thuộc họ này đã được nhận diện ở người: [2] [XIAP](/w/index.php?title=XIAP&action=edit&redlink=1), [c-IAPl](/w/index.php?title=BIRC2&action=edit&redlink=1), [C-IAP2](/w/index.php?title=Baculoviral_IAP_repeat-containing_protein_3&action=edit&redlink=1), [NAIP](/w/index.php?title=NAIP&action=edit&redlink=1), và [survivin](/w/index.php?title=Survivin&action=edit&redlink=1).
IAP tiêu biểu nhất đó là
[XIAP](/w/index.php?title=XIAP&action=edit&redlink=1), protein này bám và bất hoạt các enzyme gây chết rụng [caspase-9](/w/index.php?title=Caspase-9&action=edit&redlink=1), [caspase-3](/w/index.php?title=Caspase-3&action=edit&redlink=1) và [caspase 7](/w/index.php?title=Caspase_7&action=edit&redlink=1). cIAP1 và cIAP2 cũng bám các caspase, tuy nhiên cơ chế ức chế chết rụng của các protein thuộc họ này ở cấp độ phân tử chưa được làm sáng tỏ hoàn toàn.
Hoạt tính của XIAP bị ức chế khi nó bám vào
[DIABLO](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%93ng_%C4%91%E1%BA%B3ng_Diablo&action=edit&redlink=1) (Smac) và [HTRA2](/w/index.php?title=HtrA_serine_peptidase_2&action=edit&redlink=1) (Omi) vốn được phóng thích từ ti thể sau khi tế bào tiếp nhận các kích ứng chết rụng.
Hoạt tính của các chất ức chế chết rụng IAP có thể bị vô hiệu hóa bởi các protein ức chế IAP. Những protein này bám vào các vực ức chế BIR và vì vậy ngăn chặn IAP bám vào caspase. Các thí nghiệm ở ruồi cho thấy trạng thái cân bằng của IAP với các protein ức chế chúng có vai trò then chốt trong quá trình chết rụng tế bào và được điều tiết một cách chặt chẽ. Tuy nhiên ở
[động vật có vú](/wiki/L%E1%BB%9Bp_Th%C3%BA) vai trò của protein ức chế IAP mờ nhạt hơn: bất hoạt các gien mã hóa protein DIABLO và HTRA2 không ảnh hưởng gì đến quá trình chết rụng ở tế bào chuột. Các nghiên cứu cho thấy ở ruồi IAP và các chất ức chế chúng đóng vai trò chủ đạo, còn ở động vật có vú vai trò này nhường lại cho các thành viên của [họ protein Bcl-2](/wiki/H%E1%BB%8D_protein_Bcl-2). [[1]](#cite_note-albert1125-1)
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit§ion=1)]
## Tài liệu tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit§ion=2)]
- Bruce Alberts; Alexander Johnson, Julian Lewis, Martin Raff, Keith Roberts, Peter Walter (2008).
*Molecular Biology of the Cell*. Garland Science, Taylor & Francis Group. [ISBN](/wiki/ISBN) [978-0-8153-4106-2](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/978-0-8153-4106-2).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Ch%E1%BA%A5t_%E1%BB%A9c_ch%E1%BA%BF_ch%E1%BA%BFt_r%E1%BB%A5ng_t%E1%BA%BF_b%C3%A0o&action=edit§ion=4)]
- The
[MEROPS](/w/index.php?title=MEROPS&action=edit&redlink=1)online database for peptidases and their inhibitors: [I32.002](http://merops.sanger.ac.uk/cgi-bin/merops.cgi?id=I32.002) [MeSH](/w/index.php?title=Medical_Subject_Headings&action=edit&redlink=1) [Inhibitor+of+Apoptosis+Proteins](//www.nlm.nih.gov/cgi/mesh/2009/MB_cgi?mode=&term=Inhibitor+of+Apoptosis+Proteins)

X-Cache: cp1065 miss (0), cp1068 frontend miss (0)


markdown:
# Hậu quả của cuộc tấn công Mumbai 2008
**Hậu quả của các cuộc tấn công Mumbai năm 2008** để lại nhiều chi tiết xa vời được chú ý đến. Ngoài những tác động ngay lập tức trên các nạn nhân và gia đình của họ, các vụ tấn công gây ra sự căm hận to lớn trong công chúng Ấn Độ và các sự kết án từ khắp nơi trên thế giới.
## Mục lục
## Bộ trưởng Nội an Ấn Độ từ chức[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=1)]
Trong khi các xác chết được tiếp tục đưa ra khỏi một khách sạn từng bị tấn công, viên chức an ninh cao cấp nhất Ấn Ðộ đã đệ đơn từ chức hôm chủ nhật ngày 30/11, 2008 giữa lúc chính phủ tiếp tục phải đối phó với các cáo buộc ngày càng gia tăng về sự thất bại trong các nỗ lực bảo vệ an ninh khiến đưa tới cuộc tấn công làm 173 người thiệt mạng.
Bộ trưởng Nội an
[Shivraj Patil](/w/index.php?title=Shivraj_Patil&action=edit&redlink=1), người đã gặp nhiều sự chỉ trích trong thời gian qua, tiếp theo một loạt các vụ tấn công của khủng bố trên khắp lãnh thổ Ấn Ðộ, đã đệ đơn từ chức lên Thủ tướng [Manmohan Singh](/wiki/Manmohan_Singh), và đã được chấp thuận, theo tin từ văn phòng tổng thống Ấn Ðộ. Việc thay đổi nhân sự diễn ra trong lúc các lời chỉ trích cách thức chính phủ đối phó với cuộc tấn công ở Mumbai ngày càng ồn ào hơn.
"Chính phủ chần chờ trong khi nạn nhân vô tội thiệt mạng," tờ
[Thời báo Ấn Độ](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_b%C3%A1o_%E1%BA%A4n_%C4%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) chạy hàng tít lớn trên trang báo ra ngày 30/11. Một ngày sau khi vụ chiếm đóng chấm dứt, giới hữu trách vẫn còn tiếp tục đưa xác các nạn nhân ra khỏi khách sạn lộng lẫy Taj Mahal, nơi ba tên khủng bố đã tử thủ trước khi bị biệt kích Ấn Ðộ hạ sát. [[1]](#cite_note-1)
## Quan hệ Ấn Độ-Pakistan[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=2)]
Các giới chức Ấn Ðộ nói tên khủng bố duy nhất còn sống sót và bị giam giữ, là người Pakistan và bày tỏ sự nghi ngờ quốc gia láng giềng có dính líu đến vụ này. Pakistan bác bỏ mọi liên hệ với cuộc tấn công và đòi hỏi những kẻ cáo buộc phải đưa ra bằng chứng. Cuộc tấn công đã tạo ra mối lo ngại trong giới chức
[Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) về khả năng có thể xảy ra chiến tranh giữa Pakistan và Ấn Ðộ. Hai quốc gia có võ khí nguyên tử này từ trước đến lúc này đã giao tranh ba lần, hai lần trong số này là vì khu vực tranh chấp ở [Kashmir](/wiki/Kashmir). Giới truyền thông Ấn Ðộ cho rằng đây là thành phần tấn công thuộc nhóm khủng bố Lashkar-e-Toliba, từ lâu nay vẫn được coi là con đẻ của cơ quan tình báo Pakistan, được thành lập nhằm giúp họ mở cuộc chiến bí mật chống Ấn Ðộ trong vùng tranh chấp Kashmir. [[2]](#cite_note-2)
Pakistan đặt Laskhar-e-Toiba ra ngoài vòng pháp luật vào năm 2002 nhưng từ đó đến lúc này có rất ít thành viên của tổ chức này bị kết tội. Một tổ chức thiện nguyện Hồi giáo có tên
[Jemaat-ud-Dawa](/w/index.php?title=Jemaat-ud-Dawa&action=edit&redlink=1) đã thấy xuất hiện sau khi có lệnh cấm Laskhar-e-Toiba hoạt động và các giới chức Hoa Kỳ nói rằng đây chỉ là bình phong của tổ chức khủng bố, một điều mà nhóm Jemaat-ud-Dawa bác bỏ. [[3]](#cite_note-3)
### Ấn Độ gọi điện đe dọa Tổng thống Pakistan?[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=3)]
Vào chủ nhật, 7/12, 2009,
[Ngoại trưởng Ấn Ðộ](/w/index.php?title=Ngo%E1%BA%A1i_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_%E1%BA%A4n_%C3%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) đã bác bỏ nguồn tin nói rằng ông gọi điện thoại cho [tổng thống Pakistan](/wiki/T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Pakistan) vào lúc cao điểm cuộc tấn công của quân khủng bố ở Mumbai, khiến cho [không quân Pakistan](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_Pakistan&action=edit&redlink=1) phải đặt trong tình trạng báo động, tuy nhiên các giới chức Pakistan khẳng định rằng chính ông ta, hay một người nào đó trong Bộ Ngoại giao Ấn đã gọi. [[4]](#cite_note-4)
Bộ trưởng Thông tin Pakistan,
[Sherry Rehman](/w/index.php?title=Sherry_Rehman&action=edit&redlink=1), nói Tổng thống [Asif Ali Zardari](/wiki/Asif_Ali_Zardari) nhận được một cú điện thoại "đe dọa" trong thời gian có cuộc tấn công và chắc chắn là đã xuất phát từ Bộ Ngoại giao Ấn. Bà không nói rõ rằng cú điện thoại này là từ Ngoại trưởng Pranab Mukherjee, nhưng hai viên chức khác nói rằng ông Mukherjee là người gọi. Giới truyền thông Pakistan đã loan tải tin tức về việc gọi điện thoại này ngày 6/12 nhưng nói rằng đây chỉ là sự giả danh. Việc có lời qua tiếng lại về cú điện thoại này cho thấy sự nguy hiểm của tình trạng không có liên lạc rõ ràng giữa hai bên và sự nghi ngờ sâu đậm giữa hai cường quốc nguyên tử Á Châu này. [[5]](#cite_note-5)
## Điều tra bế tắc[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=4)]
Cuộc điều tra về cuộc khủng bố tại Mumbai cũng đi vào tình trạng khôi hài khi giới chức an ninh đòi phải thả một trong hai người bị cảnh sát bắt, nói rằng người này là một nhân viên chống khủng bố hoạt động ngầm. Ngoài hai người vừa bị bắt giữ, giới hữu trách Ấn Ðộ cũng giam giữ kẽ sống sót duy nhất trong số các tên khủng bố tham dự cuộc tấn công. Căn cứ theo kết quả thẩm vấn, giới chức Ấn Ðộ nói rằng người này thuộc nhóm khủng bố
[Lashkar-e-Toiba](/w/index.php?title=Lashkar-e-Toiba&action=edit&redlink=1). Phía Ấn Ðộ tin rằng tổ chức này đã được cơ quan tình báo Pakistan tài trợ và huấn luyện để mở ra các cuộc tấn công gây rối cho chính quyền New Delhi trong cuộc tranh chấp lãnh thổ trong vùng Kashmir. Ngày 7/1, 2009 sau hơn 1 tháng phản đối, chính phủ Pakistan đã xác nhận [Azam Amir Kasav](/w/index.php?title=Azam_Amir_Kasav&action=edit&redlink=1), thủ phạm bị bắt, là người mang quốc tịch Pakistan.
## Ảnh hưởng đến Hoa Kỳ[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=5)]
Theo các chuyên gia quân sự, Laskhar-e-Taiba được thành lập với sự hỗ trợ của cơ quan tình báo Pakistan trong thập niên 1980 để chiến đấu trong vùng tranh chấp Kashmir do phía Ấn Ðộ kiểm soát. Phía Hoa Kỳ nói tổ chức này có liên hệ đến
[al-Qaeda](/wiki/Al-Qaeda). Hồi tháng 5, 2008 [Bộ Tài chánh Hoa Kỳ](/wiki/B%E1%BB%99_Ng%C3%A2n_kh%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3) nói Lakhvi chỉ huy các cuộc tấn công của Laskhar-e-Toiba ở [Chechnya](/wiki/Chechnya), [Bosnia](/wiki/Bosna_v%C3%A0_Hercegovina) và [Ðông Nam Á](/wiki/%C4%90%C3%B4ng_Nam_%C3%81). Năm 2004, có tin nói rằng Lakhvi gửi nhân sự và tiền bạc giúp tấn công [quân đội Hoa Kỳ](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Hoa_K%E1%BB%B3) ở Iraq. [[6]](#cite_note-6)
## Pakistan[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=6)]
### Bắt giữ nghi phạm[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=7)]
Lực lượng an ninh tràn ngập một căn cứ phiến quân bên ngoài thành phố chính trong vùng Kashmir của Pakistan và bắt giữ một người tình nghi tổ chức cuộc tấn công Mumai, theo hai viên chức chính phủ Pakistan ngày 8/12, 2008. Cuộc hành quân này là phản ứng đầu tiên của chính phủ
[Islamabad](/wiki/Islamabad) trước áp lực của Ấn Ðộ và Hoa Kỳ là họ phải có biện pháp đối với thành phần dính líu đến cuộc tấn công ở Mumbai, vốn làm tăng thêm sự căng thẳng giữa hai cường quốc nguyên tử vùng [Nam Á](/wiki/Nam_%C3%81). [[7]](#cite_note-7)
Với sự hỗ trợ của một trực thăng, các binh sĩ bắt giữ
[Zaki-ur-Rehman Lakhvi](/w/index.php?title=Zaki-ur-Rehman_Lakhvi&action=edit&redlink=1) cùng với ít nhất 11 người khác trong cuộc hành quân ngày 7/12 nhắm vào căn cứ bên bờ sông của nhóm Laskhar-e-Toiba trong vùng Kashmir do Pakistan kiểm soát. Ðã có nổ súng ở căn cứ gần Muzaffardabad trước khi nhóm phiến quân này đầu hàng. Giới chức Ấn Ðộ nói người duy nhất còn sống sót trong nhóm khủng bố ở Mumbai đã khai rằng Lakhvi tuyển mộ y cho nhiệm vụ này và Lakhvi và một người khác, Yusuf Muzammil, đã soạn thảo kế hoạch tấn công. [[8]](#cite_note-8)
Pakistan và Ấn Ðộ không có thỏa thuận dẫn độ. Tổng thống
[Asif Ali Zardari](/wiki/Asif_Ali_Zardari) cho thấy là những ai bị bắt ở Pakistan vì có liên quan đến cuộc tấn công ở Mumbai sẽ bị xử tại Pakistan.
### Bắt giữ người liên quan[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=8)]
Pakistan bắt giữ 71 người trong cuộc bố ráp nhắm vào các nhóm tình nghi liên hệ đến cuộc tấn công, với 124 người khác bị đặt trong tình trạng giám sát và phải thông báo với cảnh sát về mọi sự di chuyển của họ, theo nguồn tin từ giới hữu trách ngày 15 tháng 1, 2009, trong khi nói thêm rằng các tin tức do Ấn Ðộ cung cấp cần phải được xem xét lại trước khi có thể dùng làm bằng chứng trước tòa. Tuy vậy, Bộ trưởng Nội vụ
[Rehman Malik](/w/index.php?title=Rehman_Malik&action=edit&redlink=1), tránh né không trả lời câu hỏi rằng ông có công nhận là âm mưu tấn công đã được bàn thảo trên đất Pakistan hay không.
Ấn Ðộ nói rằng nhóm khủng bố đặt căn cứ trên đất Pakistan,
[Lashkar-e-Taiba](/w/index.php?title=Lashkar-e-Taiba&action=edit&redlink=1), chỉ huy cuộc tấn công. Trong những ngày sau đó, [Hội đồng Bảo an Liên Hiệp Quốc](/wiki/H%E1%BB%99i_%C4%91%E1%BB%93ng_B%E1%BA%A3o_an_Li%C3%AAn_Hi%E1%BB%87p_Qu%E1%BB%91c) khẳng định rằng [Jamaat-ud-Dawa](/w/index.php?title=Jamaat-ud-Dawa&action=edit&redlink=1), một tổ chức thiện nguyện ở Pakistan, thật ra chỉ là bình phong cho tổ chức khủng bố Lashkar-e-Taiba. Giới hữu trách đóng cửa 20 văn phòng, 94 trường, hai thư viện và sáu [trang web](/wiki/Website) có liên quan đến tổ chức "thiện nguyện" này. Chính phủ đóng cửa hơn một chục trại tạm cư do cơ quan này điều hành, một số trại trong số này từng bị tố cáo là nơi huấn luyện quân khủng bố.
Trong số những người bị quản thúc tại gia có
[Hafiz Mohammed Saeed](/w/index.php?title=Hafiz_Mohammed_Saeed&action=edit&redlink=1), người đứng đầu Jamaat-ud-Dawa. Nhà cầm quyền Pakistan cũng bắt giữ [Zaki-ur-Rehman Lakhvi](/w/index.php?title=Zaki-ur-Rehman_Lakhvi&action=edit&redlink=1) và [Zarrar Shah](/w/index.php?title=Zarrar_Shah&action=edit&redlink=1), hai người mà [chính phủ Ấn Ðộ](/w/index.php?title=Ch%C3%ADnh_ph%E1%BB%A7_%E1%BA%A4n_%C3%90%E1%BB%99&action=edit&redlink=1) cáo giác là đã tổ chức cuộc tấn công ở Mumbai. Ấn Ðộ và [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3) cố gây áp lực để Pakistan giải thể Lashkar-e-Taiba, một nhóm bị cấm hoạt động đặt căn cứ ở Pakistan, chống lại nhà cầm quyền Ấn Ðộ ở vùng [Kashmir](/wiki/Kashmir) bị chia cắt. Trong quá khứ, cơ quan tình báo Pakistan từng sử dụng Lashkar-e-Taiba để chống Ấn Ðộ trong cuộc chiến tranh giành lãnh thổ Kashmir. [Islamabad](/wiki/Islamabad) và New Delhi đánh nhau trong hai cuộc chiến vì vùng này, trong số ba cuộc chiến tranh kể từ năm 1947. [Ngoại trưởng Anh](/w/index.php?title=Ngo%E1%BA%A1i_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_Anh&action=edit&redlink=1), [David Miliband](/w/index.php?title=David_Miliband&action=edit&redlink=1), tuyên bố tại Mumbai ngày 15/1, 2009 rằng Pakistan, một đồng minh thân cận của thế giới [Phương Tây](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_T%C3%A2y) trong cuộc chiến chống [al-Qaeda](/wiki/Al-Qaeda) và [Taliban](/wiki/Taliban), phải cho thấy họ không chấp nhận bất cứ tổ chức khủng bố nào trên lãnh thổ của mình.
### Bắt kẻ chủ mưu[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=9)]
Ngày 12/2, 2009, lần đầu tiên Pakistan công nhận rằng những vụ tấn công khủng bố ở Mumbai đã xuất phát từ bờ biển của họ và âm mưu ít ra đã được hoạch định phần nào trên lãnh thổ của họ. Rehman Malik nói Pakistan khởi sự các thủ tục hình sự chống lại tám nghi can - trong số đó vài người đã được Ấn Ðộ nêu tên như những kẻ chủ mưu trong những vụ tấn công - nhưng ông lập lại rằng nhà chức trách cần thêm bằng chứng từ
[New Delhi](/wiki/New_Delhi) để nắm vững việc truy tố.
Những tiết lộ cho thấy Pakistan nghiêm chỉnh về việc trừng phạt những kẻ đứng sau những vụ tấn công, giết chết 164 người và khuấy động sự lo ngại rằng hai lân bang có vũ khí hạt nhân có thể tiến tới chiến tranh và rằng Pakistan có thể xao lãng cuộc chiến chống Taliban và al-Qaeda. Bộ Ngoại giao Ấn Ðộ gọi lời loan báo của Pakistan như một "diễn tiến tích cực" và nói Ấn Ðộ sẽ xem xét lời yêu cầu của Islamabad về việc cung cấp thêm thông tin.
Malik nói các nhà điều tra theo dấu vết một động cơ thuyền được những kẻ tấn công sử dụng để đi từ Pakistan tới Ấn Ðộ và ập vào hai nơi ẩn trốn của các nghi can gần thành phố Karachi ở miền Nam. Ấn Ðộ nói tất cả 10 tay súng đàn ông - chỉ có một người trong đó bị bắt sống - đều là
[người Pakistan](/w/index.php?title=Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Pakistan&action=edit&redlink=1) và rằng những người chỉ huy của họ ở Pakistan đã liên lạc chặt chẽ với họ trong suốt vụ tấn công kéo dài ba ngày. New Delhi cung cấp một hồ sơ bằng chứng cho Islamabad, thử thách sự khẳng định của Pakistan rằng họ sẽ làm đủ mọi cách trong khả năng của mình để trừng phạt những kẻ có trách nhiệm. Malik nói những kẻ tấn công sử dụng ba chiếc thuyền để di chuyển từ Pakistan tới Mumbai.
Các thám tử theo dấu một động cơ được thu hồi từ một trong số những chiếc thuyền tới một cửa tiệm ở thành phố hải cảng
[Karachi](/wiki/Karachi) ở miền nam Pakistan. Chủ tiệm cung cấp số điện thoại của người mua, đưa tới một trương mục ngân hàng dưới tên [Hammad Amin Sadiq](/w/index.php?title=Hammad_Amin_Sadiq&action=edit&redlink=1). Nhà chức trách bắt giữ ông Sadiq, 37 tuổi, sinh sống ở Karachi, như "người điều khiển chính." Người đàn ông bị bắt cho biết nhóm đã sử dụng một địa điểm trên bờ biển của Pakistan để thực tập vụ tấn công xuất phát từ biển của họ.
## Ý bắt nghi can[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=10)]
Ngày 21/11/2009, cảnh sát
[Ý](/wiki/%C3%9D) bắt giữ hai cha con gốc Pakistan vì tình nghi chi ra khoảng hơn $200 để thành lập một hệ thống liên lạc điện thoại an toàn và không dò ra được cho thành phần quá khích sử dụng thời gian chuẩn bị và ngay cả lúc xảy ra cuộc tấn công. Hai người này bị bắt trong cuộc bố ráp xảy ra lúc sáng sớm tại [Brescia](/wiki/Brescia), nơi họ có một văn phòng chuyển tiền, theo lời cảnh sát ở thành phố bắc nước Ý này.
Ngày trước khi xảy ra cuộc tấn công ngày 26 tháng 11, họ bị nghi ngờ dùng danh tánh của một khách hàng để gửi tiền đến một công ty Mỹ, mở một tài khoản điện thoại trên Internet, được các tay súng và cấp chỉ huy của họ sử dụng trong cuộc tấn công, theo lời Stefano Fonsi, người đứng đầu lực lượng cảnh sát chống khủng bố ở Brescia. Số tiền này chỉ chừng $229 nhưng cho thành phần quá khích năm đường dây trên Internet, vốn khó để dò ra và cho phép nhóm này liên lạc với nhau ngay trong khi có cuộc nổ súng, theo Fonsi.
Vụ bắt giữ xảy ra chỉ ít ngày trước dịp kỷ niệm một năm xảy ra cuộc tấn công ở Mumbai cho thấy sự lo ngại của các chuyên gia và giới chức chính quyền về sự dễ dàng của việc các món tiền nhỏ được gửi qua hệ thống công ty chuyển tiền tư nhân để tài trợ cho các âm mưu khủng bố. Cảnh sát Ý bắt đầu cuộc điều tra hồi tháng 12, 2008 sau khi được sự thông báo của
[Cục Điều tra Liên bang](/wiki/C%E1%BB%A5c_%C4%90i%E1%BB%81u_tra_Li%C3%AAn_bang) và cảnh sát Ấn Ðộ về việc chuyển tiền này. Có một công dân Ý bị thiệt mạng trong cuộc tấn công.
Số tiền gửi đi từ Brescia sử dụng danh tánh của một người Pakistan khác, chưa hề tới Ý và không liên hệ đến cuộc tấn công này. Người này sống ở
[Tây Ban Nha](/wiki/T%C3%A2y_Ban_Nha) và có thể danh tánh của ông bị đánh cắp khi sử dụng một văn phòng chuyển tiền ở nơi nào đó, Fonsi tuyên bố trong cuộc họp báo.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%E1%BA%ADu_qu%E1%BA%A3_c%E1%BB%A7a_cu%E1%BB%99c_t%E1%BA%A5n_c%C3%B4ng_Mumbai_2008&action=edit§ion=11)] [^](#cite_ref-1) [http://timesofindia.indiatimes.com/Mumbai/After_ravage_work_on_to_resurrect_Taj/articleshow/3781913.cms](http://timesofindia.indiatimes.com/Mumbai/After_ravage_work_on_to_resurrect_Taj/articleshow/3781913.cms) [^](#cite_ref-2) [http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/mumbaiterrorstrike/Story.aspx?ID=NEWEN20080074968&type=News](http://www.ndtv.com/convergence/ndtv/mumbaiterrorstrike/Story.aspx?ID=NEWEN20080074968&type=News) [^](#cite_ref-3) [http://ibnlive.in.com/news/india-waiting-for-pak-response-keeps-options-open/79556-3.html](http://ibnlive.in.com/news/india-waiting-for-pak-response-keeps-options-open/79556-3.html) [^](#cite_ref-4) [http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7796993.stm](http://news.bbc.co.uk/2/hi/south_asia/7796993.stm) [^](#cite_ref-5) [http://www.hindu.com/2008/12/18/stories/2008121856681000.htm](http://www.hindu.com/2008/12/18/stories/2008121856681000.htm) [^](#cite_ref-6) [http://www.reuters.com/article/vcCandidateFeed2/idUSTRE4B005O20081201](http://www.reuters.com/article/vcCandidateFeed2/idUSTRE4B005O20081201) [^](#cite_ref-7) [http://www.nytimes.com/2009/01/16/world/asia/16pstan.html](http://www.nytimes.com/2009/01/16/world/asia/16pstan.html) [^](#cite_ref-8) [http://www.thenews.com.pk/top_story_detail.asp?Id=19188](http://www.thenews.com.pk/top_story_detail.asp?Id=19188)

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1067 frontend miss (0)


markdown:
# Không gian Hilbert
Trong
[toán học](/wiki/To%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc), **không gian Hilbert** (Hilbert Space) là một dạng tổng quát hóa của [không gian Euclid](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_Euclide) mà không bị giới hạn về vấn đề hữu hạn [chiều](/wiki/Chi%E1%BB%81u). Đó là một [không gian](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian) có [tích vô hướng](/wiki/T%C3%ADch_v%C3%B4_h%C6%B0%E1%BB%9Bng), nghĩa là trong đó có khái niệm về [khoảng cách](/wiki/Kho%E1%BA%A3ng_c%C3%A1ch) và [góc](/wiki/G%C3%B3c) (đặc biệt là khái niệm [trực giao](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%B1c_giao&action=edit&redlink=1) hay vuông góc). Hơn nữa, nó thỏa mãn một yêu cầu nữa là [tính đầy đủ](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_%C4%91%E1%BA%A7y_%C4%91%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1) để chắc chắn rằng [giới hạn](/wiki/Gi%E1%BB%9Bi_h%E1%BA%A1n_(to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc)) là [tồn tại](/w/index.php?title=T%E1%BB%93n_t%E1%BA%A1i&action=edit&redlink=1) khi cần, làm các định nghĩa khác nhau trong [tính toán](/w/index.php?title=T%C3%ADnh_to%C3%A1n&action=edit&redlink=1) [vi](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1o_h%C3%A0m_v%C3%A0_vi_ph%C3%A2n_c%E1%BB%A7a_h%C3%A0m_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [tích phân](/wiki/T%C3%ADch_ph%C3%A2n) dễ dàng hơn. Các không gian Hilbert cho phép các [trực giác hình học](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%B1c_gi%C3%A1c_h%C3%ACnh_h%E1%BB%8Dc&action=edit&redlink=1) có thể được áp dụng vào một số [không gian hàm](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_h%C3%A0m&action=edit&redlink=1) vô hạn chiều. Chúng cung cấp một khung để [hệ thống hóa](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_th%E1%BB%91ng_h%C3%B3a&action=edit&redlink=1) và tổng quát [hóa khái niệm](/w/index.php?title=H%C3%B3a_kh%C3%A1i_ni%E1%BB%87m&action=edit&redlink=1) [chuỗi Fourier](/wiki/Chu%E1%BB%97i_Fourier) theo một hệ bất kì của các [hàm số trực giao](/w/index.php?title=H%C3%A0m_s%E1%BB%91_tr%E1%BB%B1c_giao&action=edit&redlink=1) và của phép [biến đổi Fourier](/wiki/Bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_Fourier), là những khái niệm trung tâm của [giải tích hàm](/wiki/Gi%E1%BA%A3i_t%C3%ADch_h%C3%A0m). Không gian Hilbert đóng vai trò quan trọng trong việc hình thức hóa toán học [cơ học lượng tử](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD).
## Mục lục
[1 Giới thiệu](#Gi.E1.BB.9Bi_thi.E1.BB.87u) [2 Định nghĩa](#.C4.90.E1.BB.8Bnh_ngh.C4.A9a) [3 Ví dụ](#V.C3.AD_d.E1.BB.A5) [4 Các thao tác trên các không gian Hilbert](#C.C3.A1c_thao_t.C3.A1c_tr.C3.AAn_c.C3.A1c_kh.C3.B4ng_gian_Hilbert) [5 Hệ cơ sở](#H.E1.BB.87_c.C6.A1_s.E1.BB.9F) [6 Phần bù trực giao và các phép chiếu](#Ph.E1.BA.A7n_b.C3.B9_tr.E1.BB.B1c_giao_v.C3.A0_c.C3.A1c_ph.C3.A9p_chi.E1.BA.BFu) [7 Tính phản xạ](#T.C3.ADnh_ph.E1.BA.A3n_x.E1.BA.A1) [8 Các toán tử bị chặn](#C.C3.A1c_to.C3.A1n_t.E1.BB.AD_b.E1.BB.8B_ch.E1.BA.B7n) [9 Toán tử không bị chặn](#To.C3.A1n_t.E1.BB.AD_kh.C3.B4ng_b.E1.BB.8B_ch.E1.BA.B7n) [10 Tham khảo](#Tham_kh.E1.BA.A3o)
## Giới thiệu[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=1)]
Các không gian Hilbert được đặt tên theo
[David Hilbert](/wiki/David_Hilbert), người nghiên cứu chúng trong ngữ nghĩa của phương trình tích phân. Nguyên thủy là [John von Neumann](/wiki/John_von_Neumann) đã gọi "der abstrakte Hilbertsche Raum" trong công trình nổi tiếng của ông về các [toán tử](/wiki/To%C3%A1n_t%E1%BB%AD) [Hermitian](/w/index.php?title=Hermitian&action=edit&redlink=1) không bị chặn vào năm [1929](/wiki/1929). Von Neumann có lẽ là nhà toán học nhận ra một cách rõ ràng nhất tầm quan trọng của khái niệm này trong công trình khai phá của ông về nền tảng của cơ học lượng tử bắt đầu với Hilbert và [Lothar (Wolfgang) Nordheim](/w/index.php?title=Lothar_Nordheim&action=edit&redlink=1) và tiếp tục với [Eugene Wigner](/wiki/Eugene_Wigner). Cái tên "không gian Hilbert" nhanh chóng được dùng theo bởi những người khác, ví dụ như [Hermann Weyl](/wiki/Hermann_Weyl) trong cuốn sách của ông với tựa đề *Lý thuyết nhóm và vật lý lượng tử* xuất bản năm [1931](/wiki/1931) (tiếng Anh là [ISBN 0486602699](/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:Ngu%E1%BB%93n_s%C3%A1ch/0486602699)).
Những
[phần tử](/w/index.php?title=Ph%E1%BA%A7n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) của một không gian Hilbert trừu tượng đôi khi được gọi là " [vectơ](/wiki/Vect%C6%A1)". Trong các ứng dụng, chúng thông thường là các [chuỗi](/w/index.php?title=Chu%E1%BB%97i&action=edit&redlink=1) của các [số phức](/wiki/S%E1%BB%91_ph%E1%BB%A9c) hay của các [hàm số](/wiki/H%C3%A0m_s%E1%BB%91). Trong [vật lý lượng tử](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD) chẳng hạn, một [hệ vật lý](/w/index.php?title=H%E1%BB%87_v%E1%BA%ADt_l%C3%BD&action=edit&redlink=1) được miêu tả bởi một không gian Hilbert phức chứa các " [hàm sóng](/wiki/H%C3%A0m_s%C3%B3ng)" biểu diễn tất cả các [trạng thái](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i&action=edit&redlink=1) có thể của hệ thống. Xem [sự hình thức hóa toán học của cơ học lượng tử](/w/index.php?title=S%E1%BB%B1_h%C3%ACnh_th%E1%BB%A9c_h%C3%B3a_to%C3%A1n_h%E1%BB%8Dc_c%E1%BB%A7a_c%C6%A1_h%E1%BB%8Dc_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) để thêm chi tiết. Không gian Hilbert của các [sóng phẳng](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_ph%E1%BA%B3ng&action=edit&redlink=1) và [các trạng thái biên](/w/index.php?title=C%C3%A1c_tr%E1%BA%A1ng_th%C3%A1i_bi%C3%AAn&action=edit&redlink=1) thường được sử dụng trong [cơ học lượng tử](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD) được biết chính thức hơn dưới tên [rigged Hilbert space](/w/index.php?title=Rigged_Hilbert_space&action=edit&redlink=1).
## Định nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=2)]
Mỗi
[tích vô hướng](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_c%C3%B3_t%C3%ADch_v%C3%B4_h%C6%B0%E1%BB%9Bng&action=edit&redlink=1) <·,·> trên một [không gian vectơ](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_vect%C6%A1) định nghĩa trên [số thực](/wiki/S%E1%BB%91_th%E1%BB%B1c) hay [số phức](/wiki/S%E1%BB%91_ph%E1%BB%A9c) *H* sẽ đưa đến một [chuẩn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_vect%C6%A1_c%C3%B3_chu%E1%BA%A9n&action=edit&redlink=1) ||·|| như sau:
Trong bất kì không gian có chuẩn nào, các
[quả cầu mở](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%A3_c%E1%BA%A7u_m%E1%BB%9F&action=edit&redlink=1) sẽ là một cơ sở của [topo](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_t%C3%B4p%C3%B4) tương ứng; bất kì một không gian có chuẩn nào cũng là một không gian vectơ có trang bị topo và do đó bất kì không gian có tích vô hướng nào cũng như vậy.
Tiêu chuẩn
[Cauchy](/wiki/Augustin_Louis_Cauchy) có thể được định nghĩa cho các dãy (sequence) trong không gian này (cũng như trong bất kì một không gian thuần nhất nào): một [dãy](/w/index.php?title=D%C3%A3y&action=edit&redlink=1) { *x* } n là một *n* [dãy Cauchy](/wiki/D%C3%A3y_Cauchy)nếu như cho bất kì số dương ε nào có một số tự nhiên *N*sao cho với tất cả *m*, *n*> *N*, || *x* – *n* *x* || < ε. Ta gọi *m* *H*là một **không gian Hilbert**nếu như nó [đầy đủ](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_%C4%91%E1%BA%A7y_%C4%91%E1%BB%A7&action=edit&redlink=1)tương ứng với chuẩn này, nghĩa là bất kì dãy Cauchy nào [hội tụ](/w/index.php?title=Gi%E1%BB%9Bi_h%E1%BA%A1n_(to%C3%A1n)&action=edit&redlink=1)về một phần tử trong không gian đó. Mỗi không gian Hilbert do đó cũng là một [không gian Banach](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_Banach)(một không gian định chuẩn đầy đủ), nhưng điều ngược lại là không đúng.
Tất cả các không gian hữu hạn chiều (ví dụ như
[không gian Euclid](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_Euclide) với [tích dot](/w/index.php?title=T%C3%ADch_dot&action=edit&redlink=1) thông thường là những không gian Hilbert. Tuy nhiên, các ví dụ vô hạn chiều đóng vai trò quan trọng hơn trong các ứng dụng. Những ứng dụng này bao gồm:
- Lý thuyết
[biểu diễn nhóm unitary](/w/index.php?title=Bi%E1%BB%83u_di%E1%BB%85n_unitary&action=edit&redlink=1)
- Lý thuyết các
[quá trình ngẫu nhiên](/wiki/Qu%C3%A1_tr%C3%ACnh_ng%E1%BA%ABu_nhi%C3%AAn)bình phương tích phân được.
- Lý thuyết không gian Hilbert của
[phương trình đạo hàm riêng](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_vi_ph%C3%A2n_ri%C3%AAng_ph%E1%BA%A7n), đặc biệt là công thức hóa [bài toán Dirichlet](/w/index.php?title=B%C3%A0i_to%C3%A1n_Dirichlet&action=edit&redlink=1)
- Phân tích phổ của các hàm, bao gồm những lý thuyết
[sóng nhỏ](/w/index.php?title=S%C3%B3ng_nh%E1%BB%8F&action=edit&redlink=1)( *wavelet*)
- Công thức hóa toán học của
[cơ học lượng tử](/wiki/C%C6%A1_h%E1%BB%8Dc_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD)
Tích vô hướng cho phép người ta có một quan điểm "hình học" và sử dụng các diễn đạt hình học tương tự trong không gian hữu hạn chiều. Trong tất cả các không gian vectơ có trang bị topo, những không gian Hilbert là những không gian "
[cư xử tốt nhất](/w/index.php?title=C%C6%B0_x%E1%BB%AD_t%E1%BB%91t_nh%E1%BA%A5t&action=edit&redlink=1)" và gần nhất với các không gian hữu hạn chiều.
Một mục tiêu của
[giải tích Fourier](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3i_t%C3%ADch_Fourier&action=edit&redlink=1) là viết được một hàm số như là một chuỗi (có thể vô hạn) của các hàm cơ sở cho trước (nhân với số vô hướng). Bài toán này có thể được nghiên cứu một cách trừu tượng trong không gian Hilbert: bất kì không gian Hilbert nào cũng có một [cơ sở trực giao](/w/index.php?title=C%C6%A1_s%E1%BB%9F_tr%E1%BB%B1c_giao&action=edit&redlink=1), và bất kì phần tử nào trong không gian Hilbert cũng có thể được viết ra duy nhất như là tổng các phần tử cơ sở này nhân với các hệ số.
## Ví dụ[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=3)]
Trong nhũng ví dụ này, chúng ta giả sử rằng trường các số vô hướng là các số phức
**C**, mặc dù các định nghĩa này cũng áp dụng cho trường hợp mà trường số vô hướng là các số thực **R**.
### Không gian Euclid[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=4)] **C** với định nghĩa tích vô hướng n
và thanh ngang trên
[số phức](/wiki/S%E1%BB%91_ph%E1%BB%A9c) kí hiệu [số phức liên hợp](/w/index.php?title=S%E1%BB%91_ph%E1%BB%A9c_li%C3%AAn_h%E1%BB%A3p&action=edit&redlink=1).
### Không gian các chuỗi[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=5)]
Tuy vậy thường gặp hơn là các không gian Hilbert vô hạn chiều. Nếu
*B* là một [tập hợp](/wiki/T%E1%BA%ADp_h%E1%BB%A3p) bất kì, hữu hạn hay đếm được, chúng ta định nghĩa [không gian chuỗi](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_chu%E1%BB%97i&action=edit&redlink=1) *l 2* trên *B*, kí hiệu bởi
Không gian này trở thành không gian Hilbert với tích vô hướng sau đây
với mọi
*x* và *y* trong *l* 2( *B*). *B* cần phải là một tập đếm được trong định nghĩa này, vì nếu *B* là không đếm được, ta không định nghĩa được tổng vô hạn không đếm được. Nếu B không đếm được, ta yêu cầu x(b) phải bằng 0 tất cả trừ một số hữu hạn hay đếm được phần tử b của B. Không gian Hilbert kết quả sẽ *không* [khả ly](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_kh%E1%BA%A3_ly). Theo một nghĩa được nói chính xác sau, bất kì không gian Hilbert nào cũng [isomorphic](/w/index.php?title=Isomorphic&action=edit&redlink=1) với một dạng *l* 2( *B*) cho một tập *B* được chọn một cách thích hợp. Nếu *B*= **N**, chúng ta viết một cách đơn giản là *l* 2.
### Các không gian Lebesgue[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=6)]
Đây là các
[không gian hàm](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_h%C3%A0m&action=edit&redlink=1) liên hệ với [các không gian đo](/wiki/%C4%90%E1%BB%99_%C4%91o) ( *X*, *M*, μ), trong đó *M* là một đại số σ- của các tập con của *X* và μ là một độ đo có thể cộng được (với một số đếm được các số hạng) trên *M*. Gọi *L* 2 μ( *X*) là không gian của các hàm có giá trị phức của các hàm đo được và bình phương là khả tích trên *X*, modulo bằng nhau hầu như khắp nơi. Bình phương khả tích nghĩa là tích phân của bình phương của [giá trị tuyệt đối](/wiki/Gi%C3%A1_tr%E1%BB%8B_tuy%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%91i) của hàm số đó là hữu hạn. *Modulo bằng nhau hầu như khắp nơi* nghĩa là các hàm số này có thể được xác định nếu và chỉ nếu chúng bằng nhau *bên ngoài một tập có độ đo bằng 0*.
Tích vô hướng của các hàm số
*f* và *g* ở đây được cho bởi
Ta cần chúng minh:
- Rằng tích phân này là có nghĩa;
- Không gian kết quả là toàn vẹn.
Đây là những tính chất kỹ thuật, và người đọc nếu thích chi tiết có thể xem cuốn sách viết bởi Halmos liệt kê bên dưới, Chương 42. Lưu ý rằng việc sử dụng
[tích phân Lebesgue](/w/index.php?title=T%C3%ADch_ph%C3%A2n_Lebesgue&action=edit&redlink=1) bảo đảm rằng không gian này là toàn vẹn. Xem [Không gian Lp](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Lp&action=edit&redlink=1) cho các thảo luận thêm về ví dụ này.
### Các không gian Sobolev[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=7)] [Không gian Sobolev](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_Sobolev), kí hiệu là
hay
, là các ví dụ khác của các không gian Hilbert, và thường được sử dụng trong lãnh vực các
[phương trình đạo hàm riêng](/wiki/Ph%C6%B0%C6%A1ng_tr%C3%ACnh_vi_ph%C3%A2n_ri%C3%AAng_ph%E1%BA%A7n).
## Các thao tác trên các không gian Hilbert[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=8)]
Cho hai (hoặc nhiều hơn) các không gian Hilbert, chúng ta có thể gộp chúng lại thành một không gian Hilbert duy nhất bằng cách lấy
[tổng trực tiếp](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_tr%E1%BB%B1c_ti%E1%BA%BFp&action=edit&redlink=1) hay là [tích tensor](/w/index.php?title=T%C3%ADch_tensor&action=edit&redlink=1) của chúng.
Mỗi không gian Hilbert có thể được vẽ bằng nhiều
[cung Hilbert](/wiki/Cung_Hilbert), chúng nối tiếp nhau thành không gian duy nhất.
## Hệ cơ sở[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=9)]
Một khái niệm quan trọng là một
** của một không gian Hilbert hệ cơ sở trực giao** *H*: đây là một hệ { *e* } *k* của *k*∈ *B* *H*thỏa mãn:
- Các phần tử được chuẩn hóa: Mọi phân tử của hệ đều có chuẩn là 1: ||
*e* || = 1 vói mọi *k* *k*trong *B*
- Các phần tử trục giao với nhau: Bất kì hai phần tử khác nhau nào của
*B*cũng vuông góc với nhau: < *e* , *k* *e* > = 0 với mọi *j* *k*, *j*trong *B*với *k*≠ *j*.
- Span trù mật:
[span tuyến tính](/wiki/T%E1%BB%95_h%E1%BB%A3p_tuy%E1%BA%BFn_t%C3%ADnh)của *B*là [trù mật](/wiki/T%E1%BA%ADp_tr%C3%B9_m%E1%BA%ADt)trong *H*.
Chúng ta cũng dùng các từ ngữ
*dãy trực chuẩn* ( *orthonormal sequence*) và *tập trực chuẩn* ( *orthonormal set*).
Các ví dụ về hệ cơ sở trực giao bao gồm:
- tập hợp {(1,0,0),(0,1,0),(0,0,1)} tạo thành một cơ sở trực giao cho
**R** 3
- dãy {
*f* : *n* *n*∈ **Z**} với *f* ( *n* *x*) = [exp](/wiki/H%C3%A0m_m%C5%A9)(2π *inx*) tạo thành một hệ cơ sở trục giao cho không gian các hàm phức L 2([0,1])
- Hệ {
*e* : *b* *b*∈ *B*} với *e* ( *b* *c*) = 1 nếu *b*= *c*và 0 cho trường hợp khác, tạo thành một hệ cơ sở trực giao của *l* 2( *B*).
Chú ý rằng trong trường hợp không gian vô hạn chiều, một cơ sở trực giao không phải là một cơ sở theo nghĩa của
[đại số tuyến tính](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1i_s%E1%BB%91_tuy%E1%BA%BFn_t%C3%ADnh); để phân biệt hai khái niệm này, cơ sở sau cũng được gọi là [cơ sở Hamel](/w/index.php?title=C%C6%A1_s%E1%BB%9F_Hamel&action=edit&redlink=1). Rằng span (hay còn gọi là "bao tuyến tính") của các vectơ cơ sở là trù mật nghĩa là mỗi vectơ trong không gian có thể được viết ra như là giới hạn của một chuỗi vô hạn và tính chất trực giao suy ra rằng các phân tích này là duy nhất.
Sử dụng
[bổ đề Zorn](/w/index.php?title=B%E1%BB%95_%C4%91%E1%BB%81_Zorn&action=edit&redlink=1), người ta có thể chứng minh rằng *mọi* không gian Hilbert chứa một hệ cơ sở trực giao; hơn nữa, hai hệ cơ sở trực giao bất kì của cùng một không gian sẽ có cùng [độ đếm|lực lượng|bảng số](/w/index.php?title=S%E1%BB%91_%C4%91%E1%BA%BFm&action=edit&redlink=1) ( *cardinality*). Một không gian Hilbert là [khả ly](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_kh%E1%BA%A3_ly) nếu và chỉ nếu nó có một hệ cơ sở trực giao [đếm được](/wiki/T%E1%BA%ADp_h%E1%BB%A3p_%C4%91%E1%BA%BFm_%C4%91%C6%B0%E1%BB%A3c).
Bởi vì tất cả các không gian Hilbert vô hạn chiều khả ly (tách được) được là isomorphic, và bởi vì hầu hết các không gian Hilbert sử dụng trong
[vật lý](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_h%E1%BB%8Dc) là khả ly, khi các nhà vật lý nói về *không gian Hilbert* họ muốn nói đến các không gian tách được.
Nếu {
*e* } k là một cơ sở trực giao của *k*∈ *B* *H*, thì mọi phần tử *x*của *H*có thể được viết là
Ngay cả nếu như
*B* không đếm được, chỉ có đếm được các số hạng trong tổng đó là khác không, và do đó biểu thức này là được định nghĩa tốt. Tổng này cũng còn được gọi là *khai triển Fourier* của *x*.
Nếu {
*e* } k là một cơ sở trực giao của *k*∈ *B* *H*, thì *H*là *isomorphic*với *l* 2( *B*) theo nghĩa sau đây: tồn tại một [song ánh](/wiki/Song_%C3%A1nh)( *bijective*) [tuyến tính](/wiki/Bi%E1%BA%BFn_%C4%91%E1%BB%95i_tuy%E1%BA%BFn_t%C3%ADnh)map Φ: *H*→ *l* 2( *B*) sao cho
với mọi
*x* và *y* trong *H*.
## Phần bù trực giao và các phép chiếu[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=10)]
Nếu
*S* là một tập con của không gian Hilbert *H*, ta định nghĩa tập các vectơ trực giao với we define the *S* là *S* perp là một [không gian con](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_con) [đóng](/wiki/T%E1%BA%ADp_%C4%91%C3%B3ng) của *H* và do đó chính nó tạo thành một không gian Hilbert. Nếu *V* là một không gian con đóng của *H*, thì *V* perp được gọi là *phần bù trực giao* của *V*. Thực vậy, mỗi *x* trong *H* có thể được viết ra một cách duy nhất như là *x* = *v* + *w*, với *v* trong *V* và *w* trong *V* perp. Do đó, *H* là một tổng trực tiếp của *V* và *V* perp. Toán tử tuyến tính P : V *H*→ *H*đưa *x*sang *v*được gọi là *phép chiếu trực giao*vào *V*. **Định lý**. Phép chiếu trực giao P là một toán tử tuyến tính self-adjoint trên V *H*với chuẩn ≤ 1 với tính chất P *V* 2= P . Hơn nữa, bất kì toán tử tuyến tính self-adjoint *V* *E*nào sao cho *E* 2= *E*đều có dạng P , với *V* *V*là range của *E*. Với mỗi *x*trong *H*, P ( *V* *x*) là một phần tử duy nhất *v*của *V*làm tối thiểu khoảng cách || *x*- *v*||.
Điều này cung cấp một diễn đạt hình học của P
( V *x*): nó là phần tử xấp xỉ tốt nhất cho *x*bởi các phần tử trong *V*.
## Tính phản xạ[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=11) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=11)]
(
*Reflexivity*)
Một tính chất quan trọng của bất kì không gian Hilbert nào là tính
[phản xạ](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_c%C3%B3_t%C3%ADnh_ph%E1%BA%A3n_x%E1%BA%A1&action=edit&redlink=1). Thật ra, có nhiều thứ hơn cũng đúng: người ta có một miêu tả hoàn toàn và tiện dụng của [không gian đối ngẫu (không gian liên hiệp)](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_%C4%91%E1%BB%91i_ng%E1%BA%ABu_(kh%C3%B4ng_gian_li%C3%AAn_hi%E1%BB%87p)) của nó (không gian của tất cả các phiếm hàm tuyến tính [liên tục](/wiki/H%C3%A0m_li%C3%AAn_t%E1%BB%A5c) từ không gian *H* vào trường số nền), mà bản thân nó cũng là một không gian Hilbert. Thật vậy, [định lý biểu diễn Riesz](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_bi%E1%BB%83u_di%E1%BB%85n_Riesz&action=edit&redlink=1) phát biểu rằng mỗi phần tử φ của không gian dual *H'* có một và chỉ một *u* trong *H* sao cho
với mọi
*x* trong *H* và sự liên hệ φ ↔ *u* cung cấp một phép đồng phôi ( *isomorphism*) giữa *H* và *H'*.
## Các toán tử bị chặn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=12) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=12)]
Cho một không gian Hilbert
*H*, một [toán tử tuyến tính](/w/index.php?title=To%C3%A1n_t%E1%BB%AD_tuy%E1%BA%BFn_t%C3%ADnh&action=edit&redlink=1) [liên tục](/wiki/H%C3%A0m_li%C3%AAn_t%E1%BB%A5c) *A*: *H* → *H*, một toán tử liên tục như vậy gọi là *bị chặn* theo nghĩa là nó đưa [các tập bị chặn](/w/index.php?title=C%C3%A1c_t%E1%BA%ADp_b%E1%BB%8B_ch%E1%BA%B7n&action=edit&redlink=1) vào các tập bị chặn. Điều này cho phép định nghĩa [chuẩn](/w/index.php?title=Chu%E1%BA%A9n_c%E1%BB%A7a_to%C3%A1n_t%E1%BB%AD&action=edit&redlink=1) của nó như là
Tổng hay là hợp (
*composition*) của hai toán tử tuyến tính liên tục cũng liên tục và tuyến tính. Với *y* trong *H*, phép biến đổi đó gửi *x* sang < *y*, *Ax*> là tuyến tính và liên tục, và theo [định lý biểu diễn Riesz](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_bi%E1%BB%83u_di%E1%BB%85n_Riesz&action=edit&redlink=1) do đó có thể được biểu diễn dưới dạng
Điều này định nghĩa một toán tử tuyến tính liên tục khác
*A* *: *H* → *H*, gọi là [adjoint](/w/index.php?title=Hermitian_adjoint&action=edit&redlink=1) của *A*.
Tập hợp L(
*H*) của các toán tử tuyến tính và liên tục trên không gian *H*, cùng với phép cộng và phép hợp, chuẩn và phép adjoint, làm thành một [đại số C *](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%A1i_s%E1%BB%91_C*&action=edit&redlink=1); thực ra, đây là khuôn mẫu nguồn gốc và là ví dụ quan trọng nhất của đại số C *.
Một phần tử
*A* của L( *H*) được gọi là *self-adjoint* hay là *Hermitian* nếu như *A* * = *A*. Những toán tử này có nhiều đặc tính của [số thực](/wiki/S%E1%BB%91_th%E1%BB%B1c) và do đó đôi khi được xem là tổng quát hóa của chúng.
Một phần tử
*U* của L( *H*) được gọi là * nếu unitary* *U*là khả nghịch và nghịch đảo của nó được cho bởi *U* *. Điều này cũng có thể diễn tả bằng cách yêu cầu rằng < *Ux*, *Uy*> = < *x*, *y*> với mọi *x*và *y*trong *H*. Những toán tử unitary tạo thành một nhóm [nhóm](/wiki/Nh%C3%B3m_(%C4%91%E1%BA%A1i_s%E1%BB%91))dưới phép hợp, mà có thể xem như là một [nhóm automorphism](/w/index.php?title=Nh%C3%B3m_automorphism&action=edit&redlink=1)của *H*.
## Toán tử không bị chặn[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=13) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=13)]
Nếu một toán tử tuyến tính có đồ thị đóng và được định nghĩa trên toàn bộ không gian Hilbert, thì, bởi
[định lý đồ thị đóng](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BB%8Bnh_l%C3%BD_%C4%91%E1%BB%93_th%E1%BB%8B_%C4%91%C3%B3ng&action=edit&redlink=1)( *closed graph theorem*) trong lý thuyết về [không gian Banach](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_Banach), nó là bị chặn. Tuy nhiên, nếu như ta cho phép định nghĩa một ánh xạ tuyến tính trên một [không gian con](/wiki/Kh%C3%B4ng_gian_con) thật sự nhỏ hơn không gian Hilbert, thì chúng ta có thể có những toán tử không bị chặn.
Trong
[vật lý lượng tử](/wiki/V%E1%BA%ADt_l%C3%BD_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_t%E1%BB%AD), một số toán tử không bị chặn thú vị được định nghĩa trên một không gian con [trù mật](/wiki/T%E1%BA%ADp_tr%C3%B9_m%E1%BA%ADt) của không gian Hilbert. Có thể định nghĩa được [toán tử tự liên hợp không bị chặn](/w/index.php?title=To%C3%A1n_t%E1%BB%AD_self-adjoint&action=edit&redlink=1), và những thứ này đóng vai trò *có thể quan sát được* trong sự công thức hóa toán học của cơ học lượng tử.
Các ví dụ về các toán tử self-adjoint không bị chặn trên không gian Hilbert
*L* 2( **R**) là:
- Một mở rộng thích hợp của toán tử vi phân
- Toán tử nhân với
*x*:
Những toán tử này lần lượt tương ứng với
[động lượng](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_l%C6%B0%E1%BB%A3ng) và [vị trí](/w/index.php?title=V%E1%BB%8B_tr%C3%AD&action=edit&redlink=1) có thể quan sát được. Chú ý rằng cả *A* lẫn *B* đều không được định nghĩa trên toàn bộ *H*, bởi vì trong trường hợp của *A* vi phân không cần phải tồn tại, và trong trường hợp của *B* hàm tích không cần thỏa tích bình phương là hữu hạn. Trong cả hai trường hợp, tập hợp tất cả các tham số có thể tạo thành các không gian con trù mật của *L* 2( **R**).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&veaction=edit&vesection=14) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_Hilbert&action=edit§ion=14)]
- Jean Dieudonné,
*Foundations of Modern Analysis*, Academic Press, 1960.
- Paul Halmos,
*Measure Theory*, D. van Nostrand Co, 1950.
- David Hilbert, Lothar Nordheim, and John von Neumann, "Über die Grundlagen der Quantenmechanik," Mathematische Annalen, volume 98, pages 1–30, 1927.
- John von Neumann, "Allgemeine Eigenwerttheorie Hermitescher Funktionaloperatoren," Mathematische Annalen, volume 102, pages 49–131, 1929.
- Hermann Weyl,
*The Theory of Groups and Quantum Mechanics*, Dover Press, 1950. Sách này được xuất bản lần đầu năm 1931 bằng tiếng Đức.

X-Cache: cp1067 hit (3), cp1054 frontend miss (0)


markdown:
# Lafitole
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
[Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [43°26′56″B 0°04′26″Đ / 43,4488888889°B 0,0738888888889°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Lafitole¶ms=43.4488888889_N_0.0738888888889_E_region:FR-65_type:city(377))
|
|
|Hành chính|
|
| ![ Quốc kỳ Pháp](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
![ Quốc kỳ Pháp](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/c/c3/Flag_of_France.svg/18px-Flag_of_France.svg.png)
[Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p) [Vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Midi-Pyrénées](/wiki/Midi-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) [Tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Hautes-Pyrénées](/wiki/Hautes-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) [Quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Quận Tarbes](/wiki/Tarbes_(qu%E1%BA%ADn)) [Tổng](/wiki/T%E1%BB%95ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Tổng Maubourguet](/w/index.php?title=T%E1%BB%95ng_Maubourguet&action=edit&redlink=1) [Xã (thị) trưởng](/wiki/Th%E1%BB%8B_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng)
(2008–2014)
[Độ cao](/wiki/Cao_%C4%91%E1%BB%99)
(bình quân 232 m/761 ft)
1 2(3,36 sq mi) [Nhân khẩu](/wiki/Nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u_Ph%C3%A1p) 2 [Mật độ](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) 2(110 /sq mi) [INSEE](/wiki/M%C3%A3_INSEE)/Mã bưu chính [65243](http://recensement.insee.fr/searchResults.action?zoneSearchField=&codeZone=65243-COM)/ [65700](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_m%C3%A3_b%C6%B0u_ch%C3%ADnh_%E1%BB%9F_Ph%C3%A1p&action=edit&redlink=1) 1Dữ liệu địa chính Pháp loại trừ các hồ và ao lớn hơn 1 km² (0.386 dặm vuông hoặc 247 [acre](/wiki/Acre)) cũng như các cửa sông. 2 *Dân số không tính hai lần*: cư dân của nhiều xã (ví dụ, các sinh viên và quân nhân) chỉ tính một lần. **Lafitole** là một [xã](/wiki/X%C3%A3_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) thuộc [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Ph%C3%A1p)) [Hautes-Pyrénées](/wiki/Hautes-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) trong [vùng](/wiki/V%C3%B9ng_c%E1%BB%A7a_Ph%C3%A1p) [Midi-Pyrénées](/wiki/Midi-Pyr%C3%A9n%C3%A9es) tây nam nước [Pháp](/wiki/Ph%C3%A1p). Xã này nằm ở khu vực có độ cao trung bình 232 [mét](/wiki/M%C3%A9t) trên [mực nước biển](/wiki/M%E1%BB%B1c_n%C6%B0%E1%BB%9Bc_bi%E1%BB%83n).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Lafitole&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Lafitole&action=edit§ion=1)] *Bạn có thể tham khảo nội dung bài này trong Wikipedia tiếng Pháp để có thêm thông tin mở rộng cho bài này. Nếu bạn không biết tiếng Pháp, có thể dùng công cụ dịch, như Google Dịch.*

X-Cache: cp1066 miss (0), cp1052 frontend miss (0)


markdown:
# Quận Haakon, Nam Dakota
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
**Quận Haakon** là một [quận](/wiki/Qu%E1%BA%ADn_c%E1%BB%A7a_Hoa_K%E1%BB%B3) thuộc [tiểu bang](/wiki/Ti%E1%BB%83u_bang_Hoa_K%E1%BB%B3) [Nam Dakota](/wiki/Nam_Dakota), [Hoa Kỳ](/wiki/Hoa_K%E1%BB%B3). Quận lỵ đóng ở [, Nam Dakota](/w/index.php?title=,_Nam_Dakota&action=edit&redlink=1) . Quận được đặt tên theo. Dân số theo điều tra năm 2000 của 6 [Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3)là người.
## Địa lý[
[sửa](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Haakon,_Nam_Dakota&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Qu%E1%BA%ADn_Haakon,_Nam_Dakota&action=edit§ion=1)]
Theo
[Cục điều tra dân số Hoa Kỳ](/wiki/C%E1%BB%A5c_Th%E1%BB%91ng_k%C3%AA_D%C3%A2n_s%E1%BB%91_Hoa_K%E1%BB%B3), quận này có diện tích [km2](/wiki/Kil%C3%B4m%C3%A9t_vu%C3%B4ng), trong đó có km2 là diện tích mặt nước.

X-Cache: cp1068 miss (0), cp1066 frontend miss (0)


markdown:
# Thể loại:1736
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|![]()
[1736](//commons.wikimedia.org/wiki/Category:1736?uselang=vi)
## Thể loại con
Thể loại này gồm 13 thể loại con sau, trên tổng số 13 thể loại con.
|
|
## 1
## Â
## C
## K
|
|
## K tiếp
## L
## M
## S
|
|
## S tiếp
## T
## X
## Các trang trong thể loại “1736”
Thể loại này gồm trang sau.
|
|![]()
Thể loại này gồm 13 thể loại con sau, trên tổng số 13 thể loại con.
|
|
## 1
## Â
## C
## K
|
|
## K tiếp
## L
## M
## S
|
|
## S tiếp
## T
## X
Thể loại này gồm trang sau.

X-Cache: cp1053 miss (0), cp1055 frontend miss (0)


markdown:
# Vịnh Piran
**Vịnh Piran** ( [tiếng Slovenia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Slovenia): *Piranski zaliv*, [tiếng Croatia](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Croatia): *Piranski zaljev* hay *Savudrijska vala*, [tiếng Ý](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_%C3%9D): *Baia di Pirano*) nằm ở cực bắc [Biển Adriatic](/wiki/Bi%E1%BB%83n_Adriatic), và là một phần của [Vịnh Trieste](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Trieste&action=edit&redlink=1). Vịnh được đặt theo tên thị trấn [Piran](/wiki/Piran), và bờ biển tiếp giáp với vịnh thuộc về hai quốc gia [Croatia](/wiki/Croatia) và [Slovenia](/wiki/Slovenia). Vịnh được giới hạn bởi một đường thẳng kẻ từ Mũi Savudrija ( *Savudrijski rt*) ở phía nam đến Mũi Madona ( *Rt Madona*) ở phía bắc và có diện tích khoảng 19 kilômét vuông (7,3 sq mi). Kể từ thập niên 1990, cái tên Vịnh [Savudrija](/w/index.php?title=Savudrija&action=edit&redlink=1) ( *Savudrijska vala*) cũng được sử dụng ở Croatia.
Tại bờ biển phía đông của vịnh trên lãnh thổ Slovenia là các thị trấn
[Piran](/wiki/Piran), [Portorož](/w/index.php?title=Portoro%C5%BE&action=edit&redlink=1) và [Lucija](/w/index.php?title=Lucija,_Piran&action=edit&redlink=1). Trên bởi biển phía nam thuộc Croatia là các khu du lịch [Crveni vrh](/w/index.php?title=Crveni_vrh&action=edit&redlink=1) và [Kanegra](/w/index.php?title=Kanegra&action=edit&redlink=1), được xây dựng trong thập niên 1980. Con sông chính đổ vào vịnh là [Dragonja](/w/index.php?title=Dragonja&action=edit&redlink=1), và nơi cửa sông là chỗ biên giới giữa hai nước Slovenia và Croatia. Dọc theo cửa sông Dragonja là [các lòng chảo muối Sečovlje](/w/index.php?title=C%C3%A1c_l%C3%B2ng_ch%E1%BA%A3o_mu%E1%BB%91i_Se%C4%8Dovlje&action=edit&redlink=1), chiếm diện tích 650 hécta (1.600 mẫu Anh).
Khu vực vịnh là nơi diễn ra
[tranh chấp trên biển và đất liền giữa Slovenia và Croatia](/w/index.php?title=Tranh_ch%E1%BA%A5p_bi%C3%AAn_gi%E1%BB%9Bi_Croatia%E2%80%93Slovenia&action=edit&redlink=1).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Piran&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=V%E1%BB%8Bnh_Piran&action=edit§ion=1)] [Tọa độ](/wiki/H%E1%BB%87_t%E1%BB%8Da_%C4%91%E1%BB%99_%C4%91%E1%BB%8Ba_l%C3%BD): [45°30′16″B 13°33′43″Đ / 45,50444°B 13,56194°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=V%E1%BB%8Bnh_Piran¶ms=45_30_16_N_13_33_43_E_type:waterbody_source:dewiki)

X-Cache: cp1054 miss (0), cp1053 frontend miss (0)


markdown:
Một bước tiện dụng, nhanh chóng với máy lau kính sẽ giúp bạn giữ cho
[cửa kính](/vi/dich-vu/thi-cong-he-cua-kinh-tu-dong.html) nhà mình luôn bóng sạch và trong veo. Máy lau kính giúp bạn thực hiện đồng thời hai thao tác một lúc, phun nước và lau sạch kính một cách nhanh chóng.
Máy có thể làm sạch tất cả những góc
[cửa sổ](/vi/dich-vu/thi-cong-he-cua-nhom-cao-cap.html) khó lau nhất, với bề mặt máy lau gồm những sợi bông hóa học rất mềm nhưng lại không bị mủn ra như các chất liệu bông khác.
Ở những chỗ kính bị bám bụi nhiều, bạn chỉ cần ấn nhẹ tay, cần gạt nước sẽ phun nước ra dưới dạng hạt sương nhỏ giúp làm sạch kính một cách hiệu quả.
Thiết kế tay cầm thuận tiện cho người sử dụng, bạn có thể cầm máy lau kính thoải mái và nhẹ nhàng vì cấu tạo máy khá đơn giản, được làm bằng chất liệu siêu nhẹ. Khi lớp bông lau trên máy bị bẩn, bạn có thể giặt lại với xà phòng. Đây là một thiết kế mới giúp cho việc vệ sinh nhà kính dễ dàng và thuận tiện hơn.
*Nguồn: beenet.vn*

WARC-Truncated: length

Server: SRV-PRX-VDCO

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Set-Cookie: jfcookie[lang]=vi; expires=Wed, 22-Oct-2014 23:57:28 GMT; path=/


markdown:
Cảm ơn! Chia sẻ với bạn bè của bạn!
Bạn không thích video này. Cảm ơn ý kiến phản hồi của bạn!
Album Tuyển Tập Những Ca Khúc Nhạc êm Dịu Bất Hủ Mọi Thời đại.

Server: nginx

Set-Cookie: watched_video_list=OTY0; expires=Thu, 23-Oct-2014 00:15:33 GMT; path=/

Vary: Accept-Encoding,User-Agent


markdown:
*- Kate Upton đã tạo nên được một điều phi thường khi mới 19 tuổi nhưng đã trở thành một trong những siêu mẫu nội y hàng đầu tại mỹ hiện nay.*
|
|![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
![]()
*Phương Anh - (tổng hợp)*
|
|
Việt Báo
|
|
TIN
![]()
Bạn có thể gửi nhận xét, góp ý hay liên hệ về bài viết
** bằng cách gửi thư điện tử tới Siêu mẫu Mỹ sexy cùng bikini mỏng manh**
Vì sao BS Tường không bị truy tố tội "Giết người"?; Nữ PGĐ Sở nói gì về vụ ẩu đả tại khách sạn; Trộm đột nhập siêu thị đã qua mặt bảo vệ thế nào; Thiếu nữ lớp 9 bị cố tình đánh chết để bịt đầu mối...
Sự cố sập hàng loạt website: Nghi vấn bị phá hoại; Xuất hiện xe đặc chủng 13 tỷ chuyên ‘bắt’ xe quá tải; Mr.Đàm lại vung tiền chơi trội; Bộ CA điều tra vụ tàu Sunrise 689 bị cướp biển; Cảnh khó tin tại đường trên cao Hà Nội;
Bệnh viện lớn nhất TPHCM lên tiếng vụ đấu thầu thuốc; Phá đường dây mại dâm trăm đô, chỉ tiếp khách Tây; Hà Nội sắp "phạt nguội" thông qua 450 camera; Giết cha ở Vĩnh Long mang xác lên Sài Gòn phi tang;
Chấn động làng quê vụ nữ sinh giết cán bộ huyện; Jennifer Phạm sẽ là thảm họa của Cặp đôi hoàn hảo 2014?; Cá quả Tàu tiêm thuốc mê đổ về chợ; Truy sát từ nhà đến bệnh viện vì can thiệp đụng độ trên đường
Xử lý xe quá tải "giết" đường: Không có vùng cấm!; Sự cố hy hữu trên đường sắt Việt Nam; Tài xế trong clip "ngược chiều khó tin" ở HN trình diện; Truy sát kinh hoàng từ nhà đến bệnh viện;Việt Nam sắp nhận máy bay hiện đại nhất thế giới; Công an cử người canh rắn "khủng" cực độc... là những thông tin thời sự nổi bật trong ngày 13/10.
Sau khi ân ái, giữa Thanh và anh Đăng xảy ra mâu thuẫn. Trong lúc giằng co, nữ sinh này đã rút dao trong người đâm chết nạn nhân rồi lấy gần 4 triệu bỏ trốn khỏi hiện trường và tiếp tục đi “hẹn hò” với người khác.
Theo một số chuyên gia, rắn lục đuôi đỏ là một trong các loài rắn có nọc độc chỉ đứng sau loài rắn hổ mang chúa.
Hoa hậu Việt Nam thế giới ở Nhật không chỉ gây xôn xao về việc BTC đối xử tệ bạc với các nghệ sĩ tham gia mà còn vướng vào nghi án mua bán giải cho các thí sinh.
Dù có nhiều quan điểm trái chiều về việc Việt Nam đã hay chưa vướng bẫy thu nhập trung bình, song có một sự thống nhất rất lớn là đây là thời điểm để hành động, ít nhất để thoát khỏi giai đoạn tăng trưởng “làng nhàng” hiện..
Theo Kyodo, ngày 25/9, Triều Tiên đã triệu tập kỳ họp Quốc hội lần thứ 2 trong năm nay, song không có sự tham dự của nhà lãnh đạo hàng đầu Kim Jong-un.
Nguy cơ dịch Ebola vào Việt Nam là rất cao; Tâm sự của một bác sĩ: "Ở Việt Nam có nhiều Nina Phạm thầm lặng"; Sốc với công nghệ “thổi phồng” gà còi thành béo căng; 5 cách đơn giản tính chính xác tuổi thai; 3 dấu hiệu thần kinh vô cùng nguy hiểm ở trẻ nhỏ;Học lỏm bí quyết giảm cân an toàn kiệu quả kiểu Hàn Quốc; Sử dụng máy tính bảng gây hại đến xương và vai; Lý do tình dục mùa thu viên mãn nhất trong năm; Chữa mồ hôi tay, chân triệt để nhờ lá lốt...là những tin sức khỏe nổi bật tuần qua.
Nổ lớn tại TP.HCM: Hóa chất nồng nặc, mảnh thi thể vương vãi; Hộp đen tàu Sunrise 689 biến mất, Bộ Công an vào cuộc; Hà Nội phạt nguội vi phạm giao thông bằng camera: Khó khả thi; Xe điên đâm liên tiếp trên đường Phạm Hùng; Rắn độc tràn về làng tấn công người dân ở Nghệ An ... là những tin tức nổi bật được dư luận quan tâm trong tuần qua.
Nghi án Khánh My làm "đào" quán karaoke, Elly Trần thừa nhận có con, Việt Hương và dàn sao Việt bị đối xử tệ bạc ở Nhật, Hương Tràm 'đá đểu' Robbey, Hà Anh bị cấm diễn 3 tháng, Nhóm F Band dùng khăn Piêu của người Thái làm khổ trong X-Factor, Xuân Lan vướng nghi vấn sinh con với đàn ông đã có vợ, Yanbi bị dân mạng "ném đá" vì miệt thị người đồng tính, Siêu mẫu Võ Hoàng Yến bị tố làm gãy tay đồng nghiệp, Moon Geun Young có bầu dù đã chia tay Kim Bum, Chae Rim hạnh phúc trong ngày lên xe hoa lần 2 là những thông tin giải trí nổi bật trong tuần qua.
Nữ sinh lớp 12 giết cán bộ huyện trong nhà nghỉ; Bàng hoàng những vụ "ngáo đá" lên cơn giết người; Nữ sinh giết con rồi đốt xác để giấu chuyện mang thai; Diễn biến mới vụ TMV Cát Tường ném xác nạn nhân xuống sông; Đến tòa ly hôn, vợ đâm chết chồng trước sân tòa án; Ly cà phê cuối cùng của tử tù đầu tiên bị tiêm thuốc độc;.......là những tin đáng chú ý trong tuần.
Căng thẳng Trung - Hàn sau vụ ngư dân Trung Quốc bị bắn chết; Sự xuất hiện của lãnh đạo Kim Jong-un với hình ảnh chống gậy; Biểu tình tại Hồng Kông vẫn căng thẳng; Thế giới tiếp tục cuộc chiến chống dịch bệnh Ebola; ... là những tin tức nổi bật trong tuần qua.
Ý kiến bạn đọc
Viết phản hồi

Cache-Control: max-age=280, public