text:
Hán Chương Đế
Hán Chương Đế (chữ Hán: 漢章帝; 58 – 9 tháng 4, 88), là vị Hoàng đế thứ ba của nhà Đông Hán, và là Hoàng đế thứ 18 của nhà Hán trong lịch sử Trung Quốc, trị vì từ năm 75 đến năm 88.
Ông là một hoàng đế chăm chỉ và tài năng, đức độ. Ông cho giảm thuế và luôn quan tâm mọi chuyện chính sự, không bỏ sót vấn đề gì và luôn giải quyết rất tốt chuyện đó. Ông còn khuếch trương Nho giáo, khiến văn hóa, chính trị, xã hội của nhà Hán phát triển hưng thịnh trong thời trị vì của ông. Trong thời kỳ này, quân đội nhà Hán dưới sự dẫn dắt của Ban Siêu (班超) đã đánh bại quân Hung Nô còn cát cứ ở phía Tây đế quốc và mở rộng Con đường tơ lụa, một hệ thống các con đường buôn bán phồn thịnh nối từ châu Á sang châu Âu.
Cùng với vua cha Hán Minh Đế, thời trị vì của Hán Chương Đế được đánh giá cao và được sử gia xem là thời hoàng kim của nhà Đông Hán, được gọi là Minh Chương chi trị (明章之治).
Triều đại nhà Đông Hán sau thời Chương Đế dần bước vào con đường suy vong, khi mà các dòng họ ngoại thích thay nhau nắm quyền và thế lực của các hoạn quan bắt đầu nổi lên và tranh đoạt quyền lợi trong triều đình.
Mục lục
Thân thế[sửa | sửa mã nguồn]
Chương Đế tên thật là Lưu Đát (劉炟), sinh vào tháng 2 năm 57, là con thứ năm của Hán Minh Đế Lưu Trang, mẹ là Giả quý nhân (贾贵人). Khi còn nhỏ, Hán Minh Đế đã giao ông cho người vợ đang sủng ái là Mã quý nhân nuôi nấng, cực kì yêu thương.
Năm 60, Mã quý nhân trở thành Hoàng hậu, cùng năm Lưu Đát cũng được phong làm Thái tử. Lưu Đát từ nhỏ ôn thuận, trọng Nho giáo, khiến Minh Đế yêu quý và rất xem trọng. Thái tử đối với Mã hoàng hậu thật như mẹ ruột, hoàn toàn xa lạ với mẹ đẻ là Giả quý nhân.
Năm 75, ngày 5 tháng 9, Hán Minh Đế băng hà, Hoàng thái tử Lưu Đát lên nối ngôi, tức là Hán Chương Đế.
Cai trị[sửa | sửa mã nguồn]
Đối nội[sửa | sửa mã nguồn]
Hán Chương Đế tiếp tục đường lối cai trị của vua cha, giữ được quốc gia tương đối ổn định.
Chương Đế quan tâm phát triển sản xuất nông nghiệp và đời sống dân chúng. Ông hạ chiếu chiêu tập lưu dân, cấp cho ruộng hoang, công cụ lao động và lương thực, lại miễn thuế từ 3-5 năm để giải quyết khó khăn ban đầu cho họ. Ông ban lệnh phát chẩn cho những vùng bị thiên tai.
Chương Đế coi trọng Nho học. Ông triệu tập các tiến sĩ, Nho gia đến lầu Bạch Hổ bàn luận và nghiên cứu Ngũ Kinh và sai nhà sử học Ban Cố tổng hợp các ý kiến bàn luận lại thành cuốn Bạch Hổ thông đức luận. Việc tuyển chọn quan lại đều theo tiêu chuẩn Nho giáo.
Thời Chương Đế đã xuất hiện nhà khoa học nổi tiếng Trương Hành chế ra máy đo động đất và máy đo thiên văn.
Đối ngoại[sửa | sửa mã nguồn]
Hán Chương Đế trọng dụng Ban Siêu vào việc giải quyết vấn đề biên giới phía bắc và phía tây.
Khi Minh Đế mới mất, Hung Nô thừa cơ gây hấn. Chương Đế theo đề nghị của Ban Siêu bèn ra quân đánh nước Cưu Tư trước để khiến các nước khác phải thần phục. Năm 80, Chương Đế sai Từ Cán mang quân tăng viện cho Ban Siêu, đến năm 84 lại cử thêm Tư Mã Hòa Cung ra trận. Kết quả, Ban Siêu đánh bại nước Cưu Tư, bình định vùng rộng lớn ở Tây Vực.
Sau đó Ban Siêu lại đi sang các nước Tây Vực, thuyết phục được nước Thiện Thiện, Điền Vu thần phục nhà Hán[1]. Nhờ đó uy danh nhà Hán thời Hán Chương Đế được mở rộng ra nhiều nước.
Qua đời[sửa | sửa mã nguồn]
Năm 88, ngày 9 tháng 4, Hán Chương Đế qua đời khi mới 30 tuổi. Ông ở ngôi 13 năm, dùng các niên hiệu:
- Vĩnh Bình (永平 75) [2]
- Kiến Sơ (建初; 76-84).
- Nguyên Hoà (元和; 84-87).
- Chương Hoà (章和; 87-88).
Ông được tôn miếu hiệu là Túc Tông (肃宗), thụy hiệu là Hiếu Chương hoàng đế (孝章皇帝), an táng tại Kính lăng (敬陵).
Hán Chương Đế mất, Thái tử Lưu Triệu năm đó 10 tuổi lên ngôi, tức là Hán Hòa Đế. Hoàng hậu của ông là Đậu hoàng hậu nắm quyền nhiếp chính.
Gia quyến[sửa | sửa mã nguồn]
- Thân phụ: Hán Minh Đế Lưu Trang.
- Dưỡng mẫu: Minh Đức hoàng hậu Mã thị (明德皇后馬氏, ? - 79), chính hậu của Hán Minh Đế, người nhân từ và bác học, giúp Hán Minh Đế và Hán Chương Đế rất nhiều trong việc cai trị. Sau khi lên ngôi, Chương Đế tôn bà làm Hoàng thái hậu, hết mực cung kính.
- Thân mẫu: Giả quý nhân (賈貴人), người quận Nam Dương, có mẹ là Mã thị là chị gái Mã hoàng hậu, mất sớm.
- Hậu phi:
- Chương Đức hoàng hậu Đậu thị (章德皇后竇氏, ? - 97), xuất thân thế gia họ Đậu ở Phù Phong. Tổ phụ Đậu Dung (竇融), cha là Đậu Huân (竇勳) và mẹ là Tỷ Dương công chúa (沘陽公主), con gái Đông Hải Cung vương Lưu Cương (東海恭王劉彊), trưởng hoàng tử của Hán Quang Vũ Đế.
- Kính Ẩn hoàng hậu Tống thị (敬隱皇后宋氏, ? - 82), người Phù Phong, con gái Tống Dương (宋楊), là thân mẫu Phế thái tử Lưu Khánh (刘庆) và tổ mẫu của Hán An Đế, nhập cung được phong Tống quý nhân (宋貴人). Bị Đậu hoàng hậu vu cáo cho bị phế, giam lỏng và ép tự vẫn, sau được Hán An Đế truy phong Kính Ẩn hoàng hậu (敬隱皇后).
- Cung Hoài hoàng hậu Lương thị (恭懷皇后梁氏, 61 - 83), con gái Bao Thân Mẫn hầu Lương Tủng (褒亲愍侯梁竦), là thân mẫu của Hán Hòa Đế Lưu Triệu, nhập cung được phong Lương quý nhân (梁貴人). Bị Đậu hoàng hậu hại tự vẫn, sau được Hán Hoà Đế truy phong Cung Hoài hoàng hậu (恭懷皇后).
- Đậu quý nhân (窦贵人), em gái Đậu hoàng hậu.
- Tống quý nhân (宋貴人, ? - 82), em gái Kính Ẩn hoàng hậu. Năm 82, hai chị em bị phế, giam lỏng và ép tự vẫn.
- Lương quý nhân (梁貴人, ? - 83), chị gái Cung Hoài hoàng hậu. Năm 83, hai chị em bị hại tự vẫn.
- Thân quý nhân (申贵人), người Dĩnh Xuyên, mẹ của Lưu Thọ và Lưu Khai.
- Hoàng tử:
- Thiên Thừa Trinh vương Lưu Kháng (千乘貞王劉伉, ? - 93).
- Bình Xuân Điệu vương Lưu Toàn (平春悼王劉全, ? - 79).
- Thanh Hà Hiếu vương Lưu Khánh (清河孝王劉慶, 78 - 107).
- Lưu Triệu [刘肇], tức Hiếu Hòa hoàng đế (孝和皇帝).
- Tề Bắc Huệ vương Lưu Thọ (濟北惠王劉壽, ? - 120).
- Hà Giang Hiếu vương Lưu Khai (河間孝王劉開, ? - 131), ông nội của Hán Hoàn Đế Lưu Chí.
- Thành Dương Hoài vương Lưu Thục (城陽懷王劉淑, ? - 94).
- Quảng Tông Thương vương Lưu Vạn Tuế (廣宗殤王劉萬歲, ? - 90).
- Hoàng nữ:
- Vũ Đức công chúa (武德公主).
- Bình Ấp công chúa (平邑公主).
- Âm An công chúa (阴安公主).
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007), Kể chuyện Tần Hán, Nhà xuất bản Đà Nẵng
- Đặng Huy Phúc (2001), Các hoàng đế Trung Hoa, Nhà xuất bản Hà Nội

markdown:
# Hán Chương Đế
|Hán Chương Đế
|
漢章帝
|
|[Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) [nhà Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) [75](/wiki/75)– [88](/wiki/88) [Hán Minh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Minh_%C4%90%E1%BA%BF) [Hán Hòa Đế](/wiki/H%C3%A1n_H%C3%B2a_%C4%90%E1%BA%BF) [Chương Đức Đậu hoàng hậu](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BB%A9c_%C4%90%E1%BA%ADu_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu) [Lương Quý nhân](/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_Qu%C3%BD_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [Tống Quý nhân](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_Qu%C3%BD_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1)
|Hậu duệ|
|
|
|Niên hiệu|
|Kiến Sơ (建初) 76-84
|
Nguyên Hoà (元和) 84-87
Chương Hoà (章和) 87-88
[Túc Tông](/wiki/T%C3%BAc_T%C3%B4ng)(肃宗) [Nhà Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n) [Hán Minh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Minh_%C4%90%E1%BA%BF) [Giả quý nhân](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3_qu%C3%BD_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) [58](/wiki/58) [9 tháng 4](/wiki/9_th%C3%A1ng_4), [88](/wiki/88) [Lạc Dương](/wiki/L%E1%BA%A1c_D%C6%B0%C6%A1ng), [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c) **Hán Chương Đế** ( [chữ Hán](/wiki/Ch%E1%BB%AF_H%C3%A1n): 漢章帝; [58](/wiki/58) – [9 tháng 4](/wiki/9_th%C3%A1ng_4), [88](/wiki/88)), là vị [Hoàng đế](/wiki/Ho%C3%A0ng_%C4%91%E1%BA%BF) thứ ba của nhà [Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_H%C3%A1n#S.E1.BB.B1_tr.E1.BB.97i_d.E1.BA.ADy_v.C3.A0_s.E1.BB.A5p_.C4.91.E1.BB.95_c.E1.BB.A7a_nh.C3.A0_.C4.90.C3.B4ng_H.C3.A1n), và là Hoàng đế thứ 18 của nhà Hán trong [lịch sử Trung Quốc](/wiki/L%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Trung_Qu%E1%BB%91c), trị vì từ năm 75 đến năm 88.
Ông là một hoàng đế chăm chỉ và tài năng, đức độ. Ông cho giảm thuế và luôn quan tâm mọi chuyện chính sự, không bỏ sót vấn đề gì và luôn giải quyết rất tốt chuyện đó. Ông còn khuếch trương
[Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), khiến [văn hóa](/wiki/V%C4%83n_h%C3%B3a), [chính trị](/wiki/Ch%C3%ADnh_tr%E1%BB%8B), [xã hội](/wiki/X%C3%A3_h%E1%BB%99i) của nhà Hán phát triển hưng thịnh trong thời trị vì của ông. Trong thời kỳ này, quân đội nhà Hán dưới sự dẫn dắt của [Ban Siêu](/wiki/Ban_Si%C3%AAu) (班超) đã đánh bại quân [Hung Nô](/wiki/Hung_N%C3%B4) còn cát cứ ở phía Tây đế quốc và mở rộng [Con đường tơ lụa](/wiki/Con_%C4%91%C6%B0%E1%BB%9Dng_t%C6%A1_l%E1%BB%A5a), một hệ thống các con đường buôn bán phồn thịnh nối từ [châu Á](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%81) sang [châu Âu](/wiki/Ch%C3%A2u_%C3%82u).
Cùng với vua cha
[Hán Minh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Minh_%C4%90%E1%BA%BF), thời trị vì của Hán Chương Đế được đánh giá cao và được sử gia xem là [thời hoàng kim](/w/index.php?title=Th%E1%BB%9Di_ho%C3%A0ng_kim&action=edit&redlink=1) của [nhà Đông Hán](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C3%B4ng_H%C3%A1n), được gọi là *Minh Chương chi trị* (明章之治).
Triều đại nhà Đông Hán sau thời Chương Đế dần bước vào con đường suy vong, khi mà các dòng họ
[ngoại thích](/wiki/Ngo%E1%BA%A1i_th%C3%ADch) thay nhau nắm quyền và thế lực của các [hoạn quan](/wiki/Ho%E1%BA%A1n_quan) bắt đầu nổi lên và tranh đoạt quyền lợi trong triều đình.
## Mục lục
## Thân thế[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=1)]
Chương Đế tên thật là
**Lưu Đát** (劉炟), sinh vào [tháng 2](/wiki/Th%C3%A1ng_2) năm [57](/wiki/57), là con thứ năm của [Hán Minh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Minh_%C4%90%E1%BA%BF) Lưu Trang, mẹ là [Giả quý nhân](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3_qu%C3%BD_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1) (贾贵人). Khi còn nhỏ, Hán Minh Đế đã giao ông cho người vợ đang sủng ái là [Mã quý nhân](/wiki/M%C3%A3_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_(H%C3%A1n_Minh_%C4%90%E1%BA%BF)) nuôi nấng, cực kì yêu thương.
Năm
[60](/wiki/60), Mã quý nhân trở thành [Hoàng hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu), cùng năm Lưu Đát cũng được phong làm [Thái tử](/wiki/Th%C3%A1i_t%E1%BB%AD). Lưu Đát từ nhỏ ôn thuận, trọng [Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o), khiến Minh Đế yêu quý và rất xem trọng. Thái tử đối với Mã hoàng hậu thật như mẹ ruột, hoàn toàn xa lạ với mẹ đẻ là Giả quý nhân.
Năm
[75](/wiki/75), ngày [5 tháng 9](/wiki/5_th%C3%A1ng_9), Hán Minh Đế băng hà, Hoàng thái tử Lưu Đát lên nối ngôi, tức là **Hán Chương Đế**.
## Cai trị[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=2)]
### Đối nội[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=3)]
Hán Chương Đế tiếp tục đường lối cai trị của vua cha, giữ được quốc gia tương đối ổn định.
Chương Đế quan tâm phát triển sản xuất
[nông nghiệp](/wiki/N%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p) và đời sống dân chúng. Ông hạ chiếu chiêu tập lưu dân, cấp cho ruộng hoang, công cụ lao động và [lương thực](/wiki/Th%E1%BB%B1c_ph%E1%BA%A9m), lại miễn [thuế](/wiki/Thu%E1%BA%BF) từ 3-5 năm để giải quyết khó khăn ban đầu cho họ. Ông ban lệnh phát chẩn cho những vùng bị thiên tai.
Chương Đế coi trọng
[Nho học](/wiki/Nho_gi%C3%A1o). Ông triệu tập các tiến sĩ, Nho gia đến lầu Bạch Hổ bàn luận và nghiên cứu [Ngũ Kinh](/wiki/Ng%C5%A9_kinh) và sai nhà sử học [Ban Cố](/wiki/Ban_C%E1%BB%91) tổng hợp các ý kiến bàn luận lại thành cuốn *Bạch Hổ thông đức luận*. Việc tuyển chọn quan lại đều theo tiêu chuẩn [Nho giáo](/wiki/Nho_gi%C3%A1o).
Thời Chương Đế đã xuất hiện nhà
[khoa học](/wiki/Khoa_h%E1%BB%8Dc) nổi tiếng Trương Hành chế ra máy đo [động đất](/wiki/%C4%90%E1%BB%99ng_%C4%91%E1%BA%A5t) và máy đo [thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc).
### Đối ngoại[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=4)]
Hán Chương Đế trọng dụng
[Ban Siêu](/wiki/Ban_Si%C3%AAu) vào việc giải quyết vấn đề biên giới phía bắc và phía tây.
Khi Minh Đế mới mất,
[Hung Nô](/wiki/Hung_N%C3%B4) thừa cơ gây hấn. Chương Đế theo đề nghị của Ban Siêu bèn ra quân đánh nước Cưu Tư trước để khiến các nước khác phải thần phục. Năm 80, Chương Đế sai Từ Cán mang quân tăng viện cho Ban Siêu, đến năm 84 lại cử thêm Tư Mã Hòa Cung ra trận. Kết quả, Ban Siêu đánh bại nước Cưu Tư, bình định vùng rộng lớn ở Tây Vực.
Sau đó Ban Siêu lại đi sang các nước Tây Vực, thuyết phục được nước Thiện Thiện, Điền Vu thần phục nhà Hán
. Nhờ đó uy danh nhà Hán thời Hán Chương Đế được mở rộng ra nhiều nước. [1]
## Qua đời[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=5)]
Năm
[88](/wiki/88), ngày [9 tháng 4](/wiki/9_th%C3%A1ng_4), Hán Chương Đế [qua đời](/wiki/Ch%E1%BA%BFt) khi mới 30 tuổi. Ông ở ngôi 13 năm, dùng các niên hiệu:
- Vĩnh Bình (永平 75)
[[2]](#cite_note-2)
- Kiến Sơ (建初; 76-84).
- Nguyên Hoà (元和; 84-87).
- Chương Hoà (章和; 87-88).
Ông được tôn
[miếu hiệu](/wiki/Mi%E1%BA%BFu_hi%E1%BB%87u) là [Túc Tông](/wiki/T%C3%BAc_T%C3%B4ng) (肃宗), thụy hiệu là **Hiếu Chương hoàng đế** (孝章皇帝), an táng tại [Kính lăng](/w/index.php?title=K%C3%ADnh_l%C4%83ng&action=edit&redlink=1) (敬陵).
Hán Chương Đế mất, Thái tử Lưu Triệu năm đó 10 tuổi lên ngôi, tức là
[Hán Hòa Đế](/wiki/H%C3%A1n_H%C3%B2a_%C4%90%E1%BA%BF). Hoàng hậu của ông là Đậu hoàng hậu nắm quyền nhiếp chính.
## Gia quyến[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=6)]
- Thân phụ:
[Hán Minh Đế](/wiki/H%C3%A1n_Minh_%C4%90%E1%BA%BF)Lưu Trang.
- Dưỡng mẫu:
[Minh Đức hoàng hậu](/wiki/M%C3%A3_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu_(H%C3%A1n_Minh_%C4%90%E1%BA%BF))Mã thị (明德皇后馬氏, ? - 79), chính hậu của Hán Minh Đế, người nhân từ và bác học, giúp Hán Minh Đế và Hán Chương Đế rất nhiều trong việc cai trị. Sau khi lên ngôi, Chương Đế tôn bà làm [Hoàng thái hậu](/wiki/Ho%C3%A0ng_th%C3%A1i_h%E1%BA%ADu), hết mực cung kính.
- Thân mẫu:
[Giả quý nhân](/w/index.php?title=Gi%E1%BA%A3_qu%C3%BD_nh%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(賈貴人), người quận [Nam Dương](/wiki/Nam_D%C6%B0%C6%A1ng), có mẹ là Mã thị là chị gái Mã hoàng hậu, mất sớm.
- Hậu phi:
[Chương Đức hoàng hậu](/wiki/Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BB%A9c_%C4%90%E1%BA%ADu_ho%C3%A0ng_h%E1%BA%ADu)Đậu thị (章德皇后竇氏, ? - 97), xuất thân thế gia họ Đậu ở [Phù Phong](/wiki/Ph%C3%B9_Phong). Tổ phụ [Đậu Dung](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADu_Dung&action=edit&redlink=1)(竇融), cha là [Đậu Huân](/w/index.php?title=%C4%90%E1%BA%ADu_Hu%C3%A2n&action=edit&redlink=1)(竇勳) và mẹ là [Tỷ Dương công chúa](/w/index.php?title=T%E1%BB%B7_D%C6%B0%C6%A1ng_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(沘陽公主), con gái Đông Hải Cung vương [Lưu Cương](/wiki/L%C6%B0u_C%C6%B0%C6%A1ng)(東海恭王劉彊), trưởng hoàng tử của [Hán Quang Vũ Đế](/wiki/H%C3%A1n_Quang_V%C5%A9_%C4%90%E1%BA%BF). [Kính Ẩn hoàng hậu](/wiki/T%E1%BB%91ng_qu%C3%BD_nh%C3%A2n_(H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF))Tống thị (敬隱皇后宋氏, ? - 82), người [Phù Phong](/wiki/Ph%C3%B9_Phong), con gái [Tống Dương](/w/index.php?title=T%E1%BB%91ng_D%C6%B0%C6%A1ng&action=edit&redlink=1)(宋楊), là thân mẫu Phế thái tử [Lưu Khánh](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1)(刘庆) và tổ mẫu của [Hán An Đế](/wiki/H%C3%A1n_An_%C4%90%E1%BA%BF), nhập cung được phong Tống quý nhân (宋貴人). Bị Đậu hoàng hậu vu cáo cho bị phế, giam lỏng và ép tự vẫn, sau được Hán An Đế truy phong *Kính Ẩn hoàng hậu*(敬隱皇后). [Cung Hoài hoàng hậu](/wiki/L%C6%B0%C6%A1ng_qu%C3%BD_nh%C3%A2n_(H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF))Lương thị (恭懷皇后梁氏, 61 - 83), con gái Bao Thân Mẫn hầu [Lương Tủng](/w/index.php?title=L%C6%B0%C6%A1ng_T%E1%BB%A7ng&action=edit&redlink=1)(褒亲愍侯梁竦), là thân mẫu của [Hán Hòa Đế](/wiki/H%C3%A1n_H%C3%B2a_%C4%90%E1%BA%BF)Lưu Triệu, nhập cung được phong Lương quý nhân (梁貴人). Bị Đậu hoàng hậu hại tự vẫn, sau được Hán Hoà Đế truy phong *Cung Hoài hoàng hậu*(恭懷皇后).
- Đậu quý nhân (窦贵人), em gái Đậu hoàng hậu.
- Tống quý nhân (宋貴人, ? - 82), em gái Kính Ẩn hoàng hậu. Năm 82, hai chị em bị phế, giam lỏng và ép tự vẫn.
- Lương quý nhân (梁貴人, ? - 83), chị gái Cung Hoài hoàng hậu. Năm 83, hai chị em bị hại tự vẫn.
- Thân quý nhân (申贵人), người
[Dĩnh Xuyên](/wiki/D%C4%A9nh_Xuy%C3%AAn), mẹ của Lưu Thọ và Lưu Khai.
- Hoàng tử:
- Thiên Thừa Trinh vương
[Lưu Kháng](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Kh%C3%A1ng&action=edit&redlink=1)(千乘貞王劉伉, ? - 93).
- Bình Xuân Điệu vương
[Lưu Toàn](/w/index.php?title=L%C6%B0u_To%C3%A0n&action=edit&redlink=1)(平春悼王劉全, ? - 79).
- Thanh Hà Hiếu vương
[Lưu Khánh](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Kh%C3%A1nh&action=edit&redlink=1)(清河孝王劉慶, 78 - 107). [Lưu Triệu](/wiki/H%C3%A1n_H%C3%B2a_%C4%90%E1%BA%BF)[刘肇], tức **Hiếu Hòa hoàng đế**(孝和皇帝).
- Tề Bắc Huệ vương
[Lưu Thọ](/wiki/L%C6%B0u_Th%E1%BB%8D)(濟北惠王劉壽, ? - 120).
- Hà Giang Hiếu vương
[Lưu Khai](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Khai&action=edit&redlink=1)(河間孝王劉開, ? - 131), ông nội của [Hán Hoàn Đế](/wiki/H%C3%A1n_Ho%C3%A0n_%C4%90%E1%BA%BF)Lưu Chí.
- Thành Dương Hoài vương
[Lưu Thục](/w/index.php?title=L%C6%B0u_Th%E1%BB%A5c&action=edit&redlink=1)(城陽懷王劉淑, ? - 94).
- Quảng Tông Thương vương
[Lưu Vạn Tuế](/w/index.php?title=L%C6%B0u_V%E1%BA%A1n_Tu%E1%BA%BF&action=edit&redlink=1)(廣宗殤王劉萬歲, ? - 90).
- Hoàng nữ:
[Vũ Đức công chúa](/w/index.php?title=V%C5%A9_%C4%90%E1%BB%A9c_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(武德公主). [Bình Ấp công chúa](/w/index.php?title=B%C3%ACnh_%E1%BA%A4p_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(平邑公主). [Âm An công chúa](/w/index.php?title=%C3%82m_An_c%C3%B4ng_ch%C3%BAa&action=edit&redlink=1)(阴安公主).
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=7)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=8)]
- Lê Đông Phương, Vương Tử Kim (2007),
*Kể chuyện Tần Hán*, Nhà xuất bản Đà Nẵng
- Đặng Huy Phúc (2001),
*Các hoàng đế Trung Hoa*, Nhà xuất bản Hà Nội
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&veaction=edit&vesection=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=H%C3%A1n_Ch%C6%B0%C6%A1ng_%C4%90%E1%BA%BF&action=edit§ion=9)]
|
|

X-Cache: cp1066 miss, cp1067 miss


text:
Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch
Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch (tiếng Anh: General Agreement on Tariffs and Trade, viết tắt là GATT) là một hiệp ước được ký kết vào năm 1947, có hiệu lực từ năm 1948 nhằm điều hòa chính sách thuế quan giữa các nước ký kết.
Mục lục
Mục tiêu[sửa | sửa mã nguồn]
Bối cảnh[sửa | sửa mã nguồn]
Các nguyên tắc[sửa | sửa mã nguồn]
1.Không phân biệt đối xử(non-discrimination): theo tinh thần không có sự phân biệt đối xử giữa hàng hóa của các nước khác nhau. Nguyên tắc này được quy định cụ thể qua "quy tắc tối huệ quốc" và " quy tắc đối xử quốc gia".
- Quy tắc tối huệ quốc(MFN)với nội dung chủ yếu: yêu cầu mỗi thành viên phải áp dụng các quy tắc thuế quan một cách công bằng cho tất cả các thành viên trong WTO. - Quy tắc đối xử quốc gia:Yêu cầu mỗi thành viên WTO phải đối xử các sản phẩm nhập khẩu một cách công bằng như những sản phẩm nội địa của họ một khi sản phẩm nhập khẩu vào bên trong biên giới nước này.
2.Bảo hộ thông qua thuế quan: Nguyên tắc quan trọng thứ hai của GATT là mỗi quốc gia thành viên chỉ có thể bảo hộ ngành công nghiệp của nước mình thông qua việc áp dụng thuế quan. Hạn ngạch và các hạn chế định lượng khác bị ngăn cấm áp dụng.
3.Minh bạch: Các quy định của thành viên GATT phải được công bố một cách công khai cho các thành viên.
Ngoài ra còn có một số nguyên tắc về sự miễn trừ cho một số thành viên khỏi việc tuân thủ các nghĩa vụ của GATT chỉ trong những trường hợp đặc biệt đã được quy định cụ thể và không nhằm mục đích" hạn chế trá hình đối với thương mại quốc tế" và " phân biệt đối xử tuỳ tiện và không lý giải được.'Chữ xiên
Các quy định cụ thể[sửa | sửa mã nguồn]
Các vòng đàm phán[sửa | sửa mã nguồn]
Kể từ khi GATT được thành lập vào năm 1948, các nước tham gia GATT đã cùng nhau tiến hành nhiều đợt đàm phán để ký kết thêm những thỏa thuận thương mại mới. Mỗi đợt đàm phán như vậy được gọi là một "vòng đàm phán." Nhìn chung, những thỏa thuận thương mại trong các vòng đàm phán đó ràng buộc các nước ký kết phải tiến hành giảm thuế xuất, nhập khẩu cũng như giảm bớt các hàng rào thương mại phi thuế khác đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu. Mức độ giảm thuế khác nhau tùy theo từng nước cũng như từng loại hàng hóa. 8 vòng đàm phán của GATT là:
- Vòng Geneva (1947): bao gồm 23 nước tham gia, GATT bắt đầu có hiệu lực từ ngày 1 tháng 1 năm 1948.
- Vòng Annecy (1949): bao gồm 13 nước tham gia.
- Vòng Torquay (1951): bao gồm 38 nước tham gia.
- Vòng Geneva (1956): bao gồm 26 nước tham gia. Tại vòng này đã đạt được những kết quả liên quan đến việc giảm thuế, đề ra chiến lược cho chính sách của GATT đối với các nước đang phát triển, nâng cao vị thế của họ với tư cách là những thành viên tham gia GATT.
- Vòng Dillon (1960-1961): bao gồm 26 nước tham gia. Vòng này chủ yếu bàn về việc giảm thuế. Được đặt tên theo Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ C. Douglas Dillon.
- Vòng Kenedy (1964-1967): bao gồm 63 nước. Nội dung thảo luận cũng vẫn là việc giảm thuế, nhưng lần đầu tiên đàm phán giảm thuế theo một phương pháp áp dụng chung cho tất cả các loại hàng hóa chứ không đàm phán giảm thuế cho từng loại hàng hóa một như các vòng trước. Hiệp định chống bán phá giá được ký kết (nhưng tại Hoa Kỳ không được Quốc hội nước này phê chuẩn).
- Vòng Tokyo (1973-1979): Bao gồm 102 nước. Thảo luận về việc giảm các hàng rào phi thuế cũng như giảm thuế đối với các sản phẩm chế tạo. Tăng cường và mở rộng hệ thống thương mại đa phương.
- Vòng Uruguay (1986-1994): bao gồm 125 nước tham gia. Những nét chính của vòng này là: thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) thay thế cho GATT; giảm thuế và các biện pháp trợ cấp xuất khẩu; giảm hạn ngạch và các hạn chế nhập khẩu khác trong vòng 20 năm; ký kết Hiệp định về Bảo hộ Quyền sở hữu Trí tuệ liên quan đến Thương mại (TRIPS); mở rộng phạm vi áp dụng của luật thương mại quốc tế sang lĩnh vực dịch vụ thông qua Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ (GATS); dỡ bỏ hạn chế đối với đầu tư nước ngoài.
Sự ra đời của WTO[sửa | sửa mã nguồn]
Hội nghị Bretton Woods vào năm 1944 đã đề xuất thành lập Tổ chức Thương mại Quốc tế (ITO) nhằm thiết lập các quy tắc và luật lệ cho thương mại giữa các nước. Hiến chương ITO được nhất trí tại Hội nghị của Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Việc làm tại La Habana tháng 3 năm 1948. Tuy nhiên, Thượng nghị viện Hoa Kỳ đã không phê chuẩn hiến chương này. Một số nhà sử học cho rằng sự thất bại đó bắt nguồn từ việc giới doanh nghiệp Hoa Kỳ lo ngại rằng Tổ chức Thương mại Quốc tế có thể được sử dụng để kiểm soát chứ không phải đem lại tự do hoạt động cho các doanh nghiệp lớn của Hoa Kỳ (Lisa Wilkins, 1997).
ITO chết yểu, nhưng hiệp định mà ITO định dựa vào đó để điều chỉnh thương mại quốc tế vẫn tồn tại. Đó là Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT). GATT đóng vai trò là khung pháp lý chủ yếu của hệ thống thương mại đa phương trong suốt gần 50 năm sau đó. Các nước tham gia GATT đã tiến hành 9 vòng đàm phán, ký kết thêm nhiều thỏa ước thương mại mới. Vòng đám phán thứ tám, Vòng đàm phán Uruguay, kết thúc vào năm 1994 với sự thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) thay thế cho GATT. Các nguyên tắc và các hiệp định của GATT được WTO kế thừa, quản lý, và mở rộng. Không giống như GATT chỉ có tính chất của một hiệp ước, WTO là một tổ chức, có cơ cấu tổ chức hoạt động cụ thể. WTO chính thức được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1995.
9. Vong dam phan doha (2004)
Những phê phán[sửa | sửa mã nguồn]
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Diễn đàn kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) Thị trường chung châu Âu (ECM) Khu vực mậu dịch tự do Bắc Mỹ (NAFTA) Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR)

markdown:
# Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch
|Bài viết này
|cần thêm . **Hiệp ước chung về thuế quan và mậu dịch** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *General Agreement on Tariffs and Trade*, viết tắt là **GATT**) là một [hiệp ước](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc&action=edit&redlink=1) được ký kết vào năm [1947](/wiki/1947), có hiệu lực từ năm [1948](/wiki/1948) nhằm điều hòa chính sách thuế quan giữa các nước ký kết.
## Mục lục
## Mục tiêu[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=1)]
## Bối cảnh[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=2)]
## Các nguyên tắc[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=3)]
1.Không phân biệt đối xử(non-discrimination): theo tinh thần không có sự phân biệt đối xử giữa hàng hóa của các nước khác nhau. Nguyên tắc này được quy định cụ thể qua "quy tắc tối huệ quốc" và " quy tắc đối xử quốc gia".
- Quy tắc tối huệ quốc(MFN)với nội dung chủ yếu: yêu cầu mỗi thành viên phải áp dụng các quy tắc thuế quan một cách công bằng cho tất cả các thành viên trong WTO. - Quy tắc đối xử quốc gia:Yêu cầu mỗi thành viên WTO phải đối xử các sản phẩm nhập khẩu một cách công bằng như những sản phẩm nội địa của họ một khi sản phẩm nhập khẩu vào bên trong biên giới nước này.
2.Bảo hộ thông qua thuế quan: Nguyên tắc quan trọng thứ hai của GATT là mỗi quốc gia thành viên chỉ có thể bảo hộ ngành công nghiệp của nước mình thông qua việc áp dụng thuế quan. Hạn ngạch và các hạn chế định lượng khác bị ngăn cấm áp dụng.
3.Minh bạch: Các quy định của thành viên GATT phải được công bố một cách công khai cho các thành viên.
Ngoài ra còn có một số nguyên tắc về sự miễn trừ cho một số thành viên khỏi việc tuân thủ các nghĩa vụ của GATT chỉ trong những trường hợp đặc biệt đã được quy định cụ thể và không nhằm mục đích" hạn chế trá hình đối với thương mại quốc tế" và " phân biệt đối xử tuỳ tiện và không lý giải được.' Chữ xiên
## Các quy định cụ thể[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=4)]
## Các vòng đàm phán[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=5)]
Kể từ khi GATT được thành lập vào năm 1948, các nước tham gia GATT đã cùng nhau tiến hành nhiều đợt đàm phán để ký kết thêm những thỏa thuận thương mại mới. Mỗi đợt đàm phán như vậy được gọi là một "vòng đàm phán." Nhìn chung, những thỏa thuận thương mại trong các vòng đàm phán đó ràng buộc các nước ký kết phải tiến hành giảm thuế xuất, nhập khẩu cũng như giảm bớt các hàng rào thương mại phi thuế khác đối với hàng hóa xuất, nhập khẩu. Mức độ giảm thuế khác nhau tùy theo từng nước cũng như từng loại hàng hóa. 8 vòng đàm phán của GATT là:
- Vòng Geneva (
[1947](/wiki/1947)): bao gồm 23 nước tham gia, GATT bắt đầu có hiệu lực từ ngày [1 tháng 1](/wiki/1_th%C3%A1ng_1)năm [1948](/wiki/1948).
- Vòng
[Annecy](/wiki/Annecy)( [1949](/wiki/1949)): bao gồm 13 nước tham gia.
- Vòng Torquay (
[1951](/wiki/1951)): bao gồm 38 nước tham gia.
- Vòng Geneva (
[1956](/wiki/1956)): bao gồm 26 nước tham gia. Tại vòng này đã đạt được những kết quả liên quan đến việc giảm thuế, đề ra chiến lược cho chính sách của GATT đối với các nước đang phát triển, nâng cao vị thế của họ với tư cách là những thành viên tham gia GATT.
- Vòng Dillon (
[1960](/wiki/1960)- [1961](/wiki/1961)): bao gồm 26 nước tham gia. Vòng này chủ yếu bàn về việc giảm thuế. Được đặt tên theo Thứ trưởng Ngoại giao Hoa Kỳ C. Douglas Dillon. [Vòng Kenedy](/w/index.php?title=V%C3%B2ng_Kenedy&action=edit&redlink=1)( [1964](/wiki/1964)- [1967](/wiki/1967)): bao gồm 63 nước. Nội dung thảo luận cũng vẫn là việc giảm thuế, nhưng lần đầu tiên đàm phán giảm thuế theo một phương pháp áp dụng chung cho tất cả các loại hàng hóa chứ không đàm phán giảm thuế cho từng loại hàng hóa một như các vòng trước. Hiệp định chống bán phá giá được ký kết (nhưng tại Hoa Kỳ không được Quốc hội nước này phê chuẩn). [Vòng Tokyo](/w/index.php?title=V%C3%B2ng_Tokyo&action=edit&redlink=1)( [1973](/wiki/1973)- [1979](/wiki/1979)): Bao gồm 102 nước. Thảo luận về việc giảm các hàng rào phi thuế cũng như giảm thuế đối với các sản phẩm chế tạo. Tăng cường và mở rộng hệ thống thương mại đa phương. [Vòng Uruguay](/wiki/V%C3%B2ng_%C4%91%C3%A0m_ph%C3%A1n_Uruguay)( [1986](/wiki/1986)- [1994](/wiki/1994)): bao gồm 125 nước tham gia. Những nét chính của vòng này là: thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới ( [WTO](/wiki/T%E1%BB%95_ch%E1%BB%A9c_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_Th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi)) thay thế cho GATT; giảm thuế và các biện pháp trợ cấp xuất khẩu; giảm hạn ngạch và các hạn chế nhập khẩu khác trong vòng 20 năm; ký kết Hiệp định về Bảo hộ Quyền sở hữu Trí tuệ liên quan đến Thương mại ( [TRIPS](/w/index.php?title=TRIPS&action=edit&redlink=1)); mở rộng phạm vi áp dụng của luật thương mại quốc tế sang lĩnh vực dịch vụ thông qua Hiệp định chung về Thương mại Dịch vụ ( [GATS](/wiki/Hi%E1%BB%87p_%C4%91%E1%BB%8Bnh_chung_v%E1%BB%81_Th%C6%B0%C6%A1ng_m%E1%BA%A1i_D%E1%BB%8Bch_v%E1%BB%A5)); dỡ bỏ hạn chế đối với đầu tư nước ngoài.
## Sự ra đời của WTO[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=6)]
Hội nghị Bretton Woods vào năm 1944 đã đề xuất thành lập Tổ chức Thương mại Quốc tế (ITO) nhằm thiết lập các quy tắc và luật lệ cho thương mại giữa các nước. Hiến chương ITO được nhất trí tại Hội nghị của Liên Hiệp Quốc về Thương mại và Việc làm tại La Habana tháng 3 năm 1948. Tuy nhiên, Thượng nghị viện Hoa Kỳ đã không phê chuẩn hiến chương này. Một số nhà sử học cho rằng sự thất bại đó bắt nguồn từ việc giới doanh nghiệp Hoa Kỳ lo ngại rằng Tổ chức Thương mại Quốc tế có thể được sử dụng để kiểm soát chứ không phải đem lại tự do hoạt động cho các doanh nghiệp lớn của Hoa Kỳ (Lisa Wilkins, 1997).
ITO chết yểu, nhưng hiệp định mà ITO định dựa vào đó để điều chỉnh thương mại quốc tế vẫn tồn tại. Đó là Hiệp định chung về Thuế quan và Thương mại (GATT). GATT đóng vai trò là khung pháp lý chủ yếu của hệ thống thương mại đa phương trong suốt gần 50 năm sau đó. Các nước tham gia GATT đã tiến hành 9 vòng đàm phán, ký kết thêm nhiều thỏa ước thương mại mới. Vòng đám phán thứ tám, Vòng đàm phán Uruguay, kết thúc vào năm 1994 với sự thành lập Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) thay thế cho GATT. Các nguyên tắc và các hiệp định của GATT được WTO kế thừa, quản lý, và mở rộng. Không giống như GATT chỉ có tính chất của một hiệp ước, WTO là một tổ chức, có cơ cấu tổ chức hoạt động cụ thể. WTO chính thức được thành lập vào ngày 1 tháng 1 năm 1995.
9. Vong dam phan doha (2004)
## Những phê phán[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=7)]
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Hi%E1%BB%87p_%C6%B0%E1%BB%9Bc_chung_v%E1%BB%81_thu%E1%BA%BF_quan_v%C3%A0_m%E1%BA%ADu_d%E1%BB%8Bch&action=edit§ion=8)]
Tổ chức Thương mại Thế giới (WTO) Diễn đàn kinh tế châu Á - Thái Bình Dương (APEC) Thị trường chung châu Âu (ECM) Khu vực mậu dịch tự do Bắc Mỹ (NAFTA) Thị trường chung Nam Mỹ (MERCOSUR)

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

Connection: close

X-Content-Type-Options: nosniff

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

X-Cache-Status: hit

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

Via: 1.1 varnish, 1.1 varnish

Content-Language: vi

X-UA-Compatible: IE=Edge

X-Cache: cp1068 hit/1, cp1067 miss

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

Accept-Ranges: bytes


text:
Mỹ thuật
Mỹ thuật hiểu nôm na là "nghệ thuật của cái đẹp" ("mỹ", theo tiếng Hán-Việt, nghĩa là "đẹp"). Đây là từ dùng để chỉ các loại nghệ thuật tạo hình chủ yếu là
Theo cách nhìn khác, từ "mỹ thuật" (đẹp + nghệ thuật) chỉ cái đẹp do con người hoặc thiên nhiên tạo ra mà mắt người nhìn thấy được. Vì lý do này người ta còn dùng từ "nghệ thuật thị giác" để nói về mỹ thuật. Ví dụ: vẻ đẹp của một bức tranh, giá trị mỹ thuật của một công trình kiến trúc.
Mục lục
Theo nghĩa hàn lâm[sửa | sửa mã nguồn]
Có nhiều cấp độ thưởng thức cái đẹp, phụ thuộc vào sự hiểu biết, khiếu thẩm mỹ và ý thích của riêng từng người. Do đó, quan niệm về mỹ thuật cũng chưa nhất quán theo một chuẩn mực nào.
Tuy nhiên, một tác phẩm được đánh giá là có phần mĩ thuật biểu hiện tốt thì ít nhiều tác phẩm đó phải có âm vang về tính kinh viện, hàn lâm.
Theo từ điển từ vựng mỹ học của Étienne Souriau - 1990, tiêu chuẩn mỹ thuật mang tính kinh viện gồm có: nhạy cảm, mang tới cho người thưởng thức nhiều cảm xúc; diễn đạt tốt không gian trong tranh, thời gian; mức độ diễn tả đạt tới một trong các loại hình mỹ học. Ví dụ: thông qua ngôn ngữ tạo hình, tác giả diễn đạt thành công một tác phẩm mang tính triết lý sâu sắc, cho dù các hình tượng trong tranh mang tính trừu tượng hoặc tượng trưng.
Mỹ thuật là môn nghệ thuật có ngôn ngữ riêng, muốn học hay hiểu đúng về môn này cần phải hiểu ngôn ngữ của nó.
Theo nghĩa rộng[sửa | sửa mã nguồn]
Đôi khi ta còn gặp thuật ngữ "mỹ thuật" trên sân khấu và trong cuộc sống hằng ngày.
Từ "mỹ thuật" còn được dùng khi phân biệt những ngành lớn của hội hoạ: mỹ thuật ứng dụng, mỹ thuật công nghiệp, mỹ thuật trang trí...; mỗi ngành có một đặc thù riêng về kỹ thuật thể hiện và giá trị sử dụng.
Trên thế giới, và ở cả Việt Nam, những người hoạt động trong ngành thường chỉ thừa nhận khái niệm mỹ thuật theo nghĩa hàn lâm và có sự phân biệt rõ rệt giữa mỹ thuật với thủ công mỹ nghệ và mỹ thuật ứng dụng. và dơn giản hơn:mỹ thuật là những đường nét được con người tự quy ước với nhau theo cảm nhận được sử dụng để biểu lộ thế giới thực tại gián tiếp qua 1 chất liệu nào dó theo một cách riêng của mỗi nguoi cho là đẹp
Các lĩnh vực mỹ thuật[sửa | sửa mã nguồn]
Mỹ thuật bao gồm một số lĩnh vực nghệ thuật thị giác như:
- Hội họa: nghệ thuật tạo hình trên bề mặt 2 chiều một cách trực tiếp. Các tác phẩm hội họa mang tính độc bản. Hội họa được coi là mảng quan trọng của mỹ thuật.
- Đồ họa: là nghệ thuật tạo hình trên bề mặt 2 chiều một cách gián tiếp qua các kỹ thuật in ấn, vì vậy một tác phẩm đồ họa thường có nhiều bản sao.
- Điêu khắc: là nghệ thuật tạo hình trong không gian ba chiều (tượng tròn) hoặc hai chiều (chạm khắc, chạm nổi).
Đây là khái niệm theo nghĩa hàn lâm, là khái niệm cơ bản nhất và là cơ sở để đánh giá các tác phẩm mỹ thuật [1].
Hiểu rộng ra, cái gì thuộc nghệ thuật thị giác thì cũng được coi là thuộc mỹ thuật. Đặc biệt những xu hướng mỹ thuật đương đại xuất hiện từ khoảng thập niên 1960 bao gồm:
- Nghệ thuật Sắp đặt (Installation art)
- Nghệ thuật Trình diễn (Performance art)
- Nghệ thuật Hình thể (Body art)
- Nghệ thuật Đại chúng (Popart)
...và nhiều loại hình khác nữa.
Lưu ý, tên gọi các môn nghệ thuật thị giác này chưa thực sự thống nhất trong tiếng Việt.
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Từ điển thuật ngữ Mỹ thuật phổ thông, Nhà xuất bản Giáo dục 2003

markdown:
# Mỹ thuật
|Bài viết này
|cần thêm . **Mỹ thuật** hiểu nôm na là "nghệ thuật của cái đẹp" ("mỹ", theo tiếng [Hán-Việt](/wiki/T%E1%BB%AB_H%C3%A1n-Vi%E1%BB%87t), nghĩa là "đẹp"). Đây là từ dùng để chỉ các loại [nghệ thuật tạo hình](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_t%E1%BA%A1o_h%C3%ACnh) chủ yếu là
Theo cách nhìn khác, từ "mỹ thuật" (đẹp + nghệ thuật) chỉ cái đẹp do con người hoặc thiên nhiên tạo ra mà mắt người nhìn thấy được. Vì lý do này người ta còn dùng từ "nghệ thuật thị giác" để nói về mỹ thuật. Ví dụ: vẻ đẹp của một bức tranh, giá trị mỹ thuật của một công trình kiến trúc.
## Mục lục
## Theo nghĩa hàn lâm[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&action=edit§ion=1)]
Có nhiều cấp độ thưởng thức cái đẹp, phụ thuộc vào sự hiểu biết,
[khiếu thẩm mỹ](/w/index.php?title=Khi%E1%BA%BFu_th%E1%BA%A9m_m%E1%BB%B9&action=edit&redlink=1) và ý thích của riêng từng người. Do đó, quan niệm về mỹ thuật cũng chưa nhất quán theo một chuẩn mực nào.
Tuy nhiên, một tác phẩm được đánh giá là có phần mĩ thuật biểu hiện tốt thì ít nhiều tác phẩm đó phải có âm vang về tính kinh viện, hàn lâm.
Theo từ điển từ vựng mỹ học của Étienne Souriau - 1990, tiêu chuẩn mỹ thuật mang tính kinh viện gồm có: nhạy cảm, mang tới cho người thưởng thức nhiều cảm xúc; diễn đạt tốt
[không gian trong tranh](/w/index.php?title=Kh%C3%B4ng_gian_trong_tranh&action=edit&redlink=1), thời gian; mức độ diễn tả đạt tới một trong các loại hình [mỹ học](/wiki/M%E1%BB%B9_h%E1%BB%8Dc). Ví dụ: thông qua ngôn ngữ tạo hình, tác giả diễn đạt thành công một tác phẩm mang tính [triết lý](/wiki/Tri%E1%BA%BFt_h%E1%BB%8Dc) sâu sắc, cho dù các hình tượng trong tranh mang tính [trừu tượng](/w/index.php?title=Tr%E1%BB%ABu_t%C6%B0%E1%BB%A3ng&action=edit&redlink=1) hoặc tượng trưng.
Mỹ thuật là môn nghệ thuật có ngôn ngữ riêng, muốn học hay hiểu đúng về môn này cần phải hiểu ngôn ngữ của nó.
## Theo nghĩa rộng[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&action=edit§ion=2)]
Đôi khi ta còn gặp thuật ngữ "mỹ thuật" trên sân khấu và trong cuộc sống hằng ngày.
Từ "mỹ thuật" còn được dùng khi phân biệt những ngành lớn của hội hoạ: mỹ thuật ứng dụng,
[mỹ thuật công nghiệp](/wiki/M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_c%C3%B4ng_nghi%E1%BB%87p), [mỹ thuật trang trí](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt_trang_tr%C3%AD&action=edit&redlink=1)...; mỗi ngành có một đặc thù riêng về kỹ thuật thể hiện và giá trị sử dụng.
Trên thế giới, và ở cả
[Việt Nam](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam), những người hoạt động trong ngành thường chỉ thừa nhận khái niệm mỹ thuật theo nghĩa hàn lâm và có sự phân biệt rõ rệt giữa mỹ thuật với [thủ công mỹ nghệ](/wiki/Th%E1%BB%A7_c%C3%B4ng_m%E1%BB%B9_ngh%E1%BB%87) và mỹ thuật ứng dụng. và dơn giản hơn:mỹ thuật là những đường nét được con người tự quy ước với nhau theo cảm nhận được sử dụng để biểu lộ thế giới thực tại gián tiếp qua 1 chất liệu nào dó theo một cách riêng của mỗi nguoi cho là đẹp
## Các lĩnh vực mỹ thuật[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&action=edit§ion=3)]
Mỹ thuật bao gồm một số lĩnh vực
[nghệ thuật thị giác](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_th%E1%BB%8B_gi%C3%A1c) như: [Hội họa](/wiki/H%E1%BB%99i_h%E1%BB%8Da): nghệ thuật tạo hình trên bề mặt 2 chiều một cách trực tiếp. Các tác phẩm hội họa mang tính độc bản. Hội họa được coi là mảng quan trọng của mỹ thuật. [Đồ họa](/wiki/%C4%90%E1%BB%93_h%E1%BB%8Da): là nghệ thuật tạo hình trên bề mặt 2 chiều một cách gián tiếp qua các kỹ thuật in ấn, vì vậy một tác phẩm đồ họa thường có nhiều bản sao. [Điêu khắc](/wiki/%C4%90i%C3%AAu_kh%E1%BA%AFc): là nghệ thuật tạo hình trong không gian ba chiều (tượng tròn) hoặc hai chiều (chạm khắc, chạm nổi).
Đây là khái niệm theo nghĩa hàn lâm, là khái niệm cơ bản nhất và là cơ sở để đánh giá các tác phẩm mỹ thuật
[[1]](http://www.mythuat24h.net/).
Hiểu rộng ra, cái gì thuộc nghệ thuật thị giác thì cũng được coi là thuộc mỹ thuật. Đặc biệt những xu hướng mỹ thuật đương đại xuất hiện từ khoảng
[thập niên 1960](/wiki/Th%E1%BA%ADp_ni%C3%AAn_1960) bao gồm: [Nghệ thuật Sắp đặt](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_S%E1%BA%AFp_%C4%91%E1%BA%B7t&action=edit&redlink=1)( *Installation art*) [Nghệ thuật Trình diễn](/wiki/Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_Tr%C3%ACnh_di%E1%BB%85n)( *Performance art*) [Nghệ thuật Hình thể](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_H%C3%ACnh_th%E1%BB%83&action=edit&redlink=1)( *Body art*) [Nghệ thuật Đại chúng](/w/index.php?title=Ngh%E1%BB%87_thu%E1%BA%ADt_%C4%90%E1%BA%A1i_ch%C3%BAng&action=edit&redlink=1)( *Popart*)
...và nhiều loại hình khác nữa.
Lưu ý, tên gọi các môn nghệ thuật thị giác này chưa thực sự thống nhất trong
[tiếng Việt](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Vi%E1%BB%87t).
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=M%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt&action=edit§ion=4)]
- Từ điển thuật ngữ Mỹ thuật phổ thông, Nhà xuất bản Giáo dục 2003

X-Cache-Status: miss

X-Cache: cp1055 miss, cp1067 miss


text:
Nga Mi (võ phái)
Nga Mi là tên gọi một môn phái võ thuật Trung Hoa ra đời tại núi Nga Mi và được truyền bá rộng rãi ở Tứ Xuyên. Là môn phái do nữ giới sáng lập và duy nhất chỉ có nữ giới mới được nhập môn.
Nguồn gốc và danh xưng[sửa | sửa mã nguồn]
Núi Nga Mi, cao 3.099 m, là một trong bốn ngọn núi danh thắng được gọi là Tứ đại Phật giáo danh sơn ở tỉnh Tứ Xuyên của Trung Quốc. Đây cũng chính là ngọn núi xuất phát lịch sử võ thuật của một môn phái võ đã đi vào huyền thoại lịch sử võ thuật Trung Hoa mà cho đến nay không còn ai nghe thấy sự tồn tại của nó có hay không, hay chỉ là những lời đồn thổi vô căn cứ huyền hoặc và chỉ tồn tại trong các tiểu thuyết võ hiệp của Kim Dung, đó là võ phái Nga Mi, còn gọi là Nga Mi quyền hay Nga Mi công phu hay Nga Mi võ phái.
Theo các tài liệu văn bản được viết bằng tiếng Anh bởi người Trung Hoa [1][2], võ phái Nga Mi có nguồn gốc từ chùa Thiếu Lâm Tung Sơn, Hà Nam do các sư tăng của Thiếu Lâm đến núi Nga Mi hoằng dương Phật pháp vào khoảng từ triều nhà Đường và phát triển mạnh từ thời nhà Nguyên đến thời nhà Minh.
Cho đến nay nguồn gốc của Nga Mi võ phái vẫn chưa có ai biết được sư tổ sáng lập ra môn võ này là ai, có lẽ đây là môn phái có nhiều người sáng tạo trải qua nhiều thế hệ do tính chất phong phú đa dạng và không nhất quán về đường lối kỹ pháp của nó nhất trong các phái võ miền Bắc Trung Hoa.
Theo tài liệu của Giáo sư Vũ Đức ghi rằng:
- "Vào thời vua Minh Tuyên Tôn (1426) tại núi Nga Mi, thuộc tỉnh Tứ Xuyên, võ phái Nga Mi được sáng lập, do nữ sáng tổ Chu Tú Anh, xuất thân từ dòng họ Chu gia giỏi võ, danh tiếng nhiều đời, tại tỉnh Sơn Đông, Hoa Bắc. Thuở nhỏ, vì cha mất sớm, hai anh em Chu Đức Kiệt và Chu Tú Anh được chú ruột, Chu Đức Võ Thượng Nhân, nuôi dưỡng và truyền dạy võ nghệ rất cẩn thận".
Trong tác phẩm Ỷ Thiên Đồ Long Ký, Trần Hữu Lượng lại nói rằng: Chính Quách Tương đã lập ra phái Nga Mi
Do kỹ pháp của Nga Mi chịu ảnh hưởng nhiều của lối luyện công Thiền đạo của Phật giáo nhiều hơn Phép đạo dẫn của Đạo gia nên võ phái Nga Mi được xem như là một chi phái trong hệ phái Thiếu Lâm và có một tên gọi khác nữa là Thiếu Lâm Nga Mi (Shaolin Emei).
Trong văn học[sửa | sửa mã nguồn]
Sự tồn tại của Nga Mi Võ Phái đã được nhà văn Kim Dung thổi phồng lên trong bộ tiểu thuyết Ỷ Thiên Đồ Long Ký, cho rằng võ lâm Trung Hoa có ba phái lớn là Thiếu Lâm, Võ Đang, Nga Mi độc lập với nhau về mặt kỹ pháp và luyện công và sư tổ sáng lập ra Nga Mi võ phái là Quách Tương, con gái của Quách Tĩnh và Hoàng Dung.
Các chưởng môn trong tiểu thuyết Kim Dung:
- Quách Tương
- Phong Lăng sư thái
- Diệt Tuyệt sư thái
- Chu Chỉ Nhược
Các lưu phái của Nga Mi quyền[sửa | sửa mã nguồn]
Theo các tài liệu tiếng Anh của người Trung Hoa viết và một số tài liệu được cho là của Giáo sư Vũ Đức thì Nga Mi Võ Phái có 5 lưu phái và 8 bộ môn quyền thuật [3].
5 lưu phái của Nga Mi:
- Hoàng Lăng Phái (Huangling Pai): Nguyên được truyền từ tỉnh Thiểm Tây vào.
- Điểm dị phái (Dianyi Pai): Được mang tên từ Điểm Dị động thuộc Bồi Lăng,thịnh hành tại vùng phía đông Tứ Xuyên.
- Thanh Thành phái (Qingchen Pai): Được mang tên từ thắng cảnh Thanh Thành, thịnh hành tại vùng phía đông Tứ Xuyên.
- Thiết Phật phái (Tiefo Pai hay Iron Buddha): (còn gọi là Vân Đỉnh phái), thịnh hành tại vùng phía bắc Tứ Xuyên.
- Thanh Ngưu phái (Qingniu Pai hay Black Cow): lấy tên từ núi Thanh Ngưu, thuộc phía đông Tứ Xuyên.
Về hệ thống quyền thuật thì có 8 bộ môn quyền thuật - còn gọi là "Bát Diệp"
- Tăng môn (Zhen Men): theo truyền thuyết của võ phái thì đây là tên từ một nhà sư Thiếu Lâm, còn có tên khác là "Thâm môn". Đặc trưng kỹ pháp là: khéo léo (xảo), biến ảo (diệu), uyển chuyển (linh, hoạt), liên tục không ngừng (động).
- Khưu môn (Yue Men): Do Nhạc Phi truyền, có đặc điểm là các thế tấn hạ trọng tâm xuống (trang thấp), các chiêu thức thủ pháp thường chuyển động theo đường tròn tạo ra lực ly tâm.
- Triệu môn (Zhao Men): Có lời tương truyền rằng hệ phái này do Tống thái tổ Triệu Khoang Âm (Triệu Khuông Dẫn) truyền, có nhiều đặc điểm phong cách và quyền pháp của Trường quyền Thiếu Lâm (cũng do Triệu Khoang Âm truyền), do chủ yếu luyện Hồng quyền nên còn được gọi là "Hồng Môn". Sau này Hồng Môn có tham gia lập bang hội gọi là Hồng Bang Hội trong phong trào phản Thanh phục Minh và tự xưng là Hồng quyền khiến cho nhiều người lầm lẫn với Hồng Gia Quyền của Hồng Hy Quan ở Quảng Đông.
- Đỗ môn (Du Men): Theo truyền thuyết được lấy tên từ trận đồ "Đỗ môn" của Gia Cát Lượng, cho rằng quyền pháp truyền cho Đỗ Quan Ấn -Tự Nhiên Môn, có đặc điểm là quyền pháp nghiêm ngặt và kín đáo (phong tỏa cẩn mật), chủ về phòng thủ (lấy thủ chế công).
- Hồng môn (Hong Men): Theo lời truyền tụng dân gian được lấy tên từ niên hiệu Hồng Võ Diên Niên của Minh Thái Tổ Chu Nguyên Chương. Chủ yếu luyện Đại Hồng Quyền, Tiểu Hồng Quyền của Thiếu Lâm Tung Sơn Hà Nam, chú trọng cương kình dũng mãnh, thế quyền nhanh mạnh, bộ pháp vững chãi và rất linh hoạt.
- Hóa môn (Hua Men): Có tên khác là ‘Tàm bế môn", bao gồm 36 tuyệt đỉnh kỹ pháp thi triển bế thủ như tằm nhả tơ y hệt như Thái cực quyền có yếu lý "vận kình như trừu ty" (vận dụng kình lực như kéo sợi tơ) và "tương liên bất đoạn" (liên tục không ngừng), đòn đánh chủ yếu lại thường khóa tay đối thủ như Cầm nã Thủ pháp của Thiếu Lâm, không cho đối thủ thi triển các chiêu thức thủ pháp (đòn tay).
- Tự môn (Zi Men): Còn gọi là "Trí môn", do thế quyền khi kết thúc bài thu thức thường thành hình chữ "Chi" hoặc chữ "Nhất" nên có tên là Tự môn, đặc điểm là các tư thế tấn thường không hạ trọng tâm thấp xuống (cao trang) và các chiêu thức thường đánh xa và dài (trường thủ).
- Hội môn (Hui Men): Có tên là "Tuệ môn", lấy Thần quyền bắt quyết để thi triển công phu, chú trọng đến vẻ ngoài hình thức (quan sư mạc tượng), niệm chú, bề ngoài trông rất thần bí.
Tài liệu của Giáo sư Vũ Đức có chú giải thêm như sau:
"... Theo như ghi chép trong "Nga Mi quyền phổ" thời Thanh thì quyền thuật Nga Mi là:
- "Nhất thụ khai ngũ hoa,
- Ngũ hoa bát diệp phù,
- Giao giao Nga Mi nguyệt,
- Quang huy mãn giang hồ".
"Ngũ mai" ở đây là chỉ 5 đại chi phái của Nga Mi... "Bát diệp" là nói đến 8 loại quyền thuật của Nga Mi..."
Đặc trưng kỹ pháp[sửa | sửa mã nguồn]
Quyền pháp Nga Mi rất phong phú do có sự tích hợp các loại quyền thuật của Thiếu Lâm và Võ Đang Phái nên có đầy đủ các loại tượng hình quyền như Long, Xà, Hổ, Báo, Hạc, Phụng, Quy, Đường Lang, Hầu... và Bát Quái Chưởng, Hình Ý Quyền.
Trong hệ quyền Nga Mi có các thế tấn (bộ hình) chủ yếu như: hư bộ giống như chảo mã tấn của Thiếu Lâm, trường sơn bộ (thác bộ) như cung bộ (còn gọi là đinh tấn) của Thiếu Lâm.
Bộ pháp di chuyển chủ yếu có: xà hình bộ (chi tự bộ) di chuyển như rắn bò hình chữ chi tiến về phía trước y hệt như thế tấn tam giác bộ của Bạch Mi Quyền do Bạch Mi đạo nhân thời nhà Thanh sau này sáng tác; tiễn bộ (tiễn là cắt hay (nhảy) bắn về phía trước hoặc phía sau) tức hoàn khiêu bộ (nhảy đổi); thỏ tử bộ (bước thỏ) như sau: chân trước bước lên trước, chân sau bước lên một bước thống nhất (chụm hai chân vào cùng một vị trí), chân trước lại lên trước một bước, tức là loại bộ pháp ba bước như trên liền nhau; thoa bộ (bước thoi đưa) di chuyển tới lui liên tiếp; lưỡng tính bộ (bước hai chân ngang nhau) tiến về phía trước hay phía ngang hông; v.v…
Thân pháp yêu cầu lên xuống như làn sóng giống nguyên lý "phù trầm thôn thổ" (hụp xuống trồi lên khi di chuyển tới lui) của Bạch Mi Quyền, uyển chuyển luồn lách như rắn bò, có thôn, thổ, phù, trầm, đằng, thiểm, toản v.v… (nghĩa là có nuốt, nhả, nổi, chìm, lăng, né, chọc v.v…) thể hiện đặc điểm "quyền rắn luyện nhu" có đầy đủ yếu tố nhanh chậm cương nhu.
Trong Đấu pháp thì Phép đánh có điểm, bàn, quan, đề (điểm, xoay, đóng, nâng) y hệt nguyên lý vận động của Thiếu Lâm như nâng, đè, kéo, đẩy, chấn, điểm, cản (bế), phức (phóng).
Đặc trưng quyền pháp là động tác nhỏ biến hóa lớn, lấy nhu khắc cương (dĩ nhu chế cương), mượn sức dùng sức (của địch) như nguyên lý "dẫn tiến lạc không" (đưa kẻ địch vào chỗ hư không) của Thiếu Lâm và nguyên lý "không vận sức mới vận sức tận lực" và "dụng ý bất dụng lực" của Vịnh Xuân Quyền, hay như nguyên lý "tứ lượng bát thiên cân" (bốn lạng đỡ ngàn cân) của Thái cực quyền. Khi công thủ thì lấy cánh tay lăn áp tới sau quyền, thuận thế trước công vào, mượn sức phản kích phản công địch trên cùng trung tâm tuyến, xông thẳng và leo vào trực diện trên đường thẳng tấn công của đối phương. Đòn đánh gây tử vong có phép điểm huyệt, phép cầm nã bẻ tay chân đối phương, …
Về phong cách quyền pháp thể hiện có tính nghiêm ngặt, chặt chẽ của Thiếu Lâm và tính khoáng đạt của Thái cực quyền và Võ Đang Phái, nghĩa là có tính nghiêm trang của Phật gia và phong thái ung dung tự tại của Đạo gia. Thế quyền vận động rất bay bổng như Trường Quyền của Bắc Thiếu Lâm trông rất mỹ cảm và lả lướt, ngoạn mục. Phong thái đa dạng biến ảo hư hư thực thực cho nên các môn đồ của Nga Mi Quyền có danh tiếng là lai vô ảnh, khứ vô hình (đến thì không có hình thù nhân dạng, đi cũng không để lại dấu vết), mờ mờ ảo ảo, đi mây về gió, không biết rõ là môn quyền của tông phái nào, đặc trưng của môn phái nào cũng có đầy đủ cả.
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Xin xem dòng 7-8 ở tại Shaolin Emei (Thiếu Lâm Nga Mi) tại đây hay tại mục Liên kết ngoài phía dưới
- ^ Xin xem từ dòng 1 đến dòng 6 mục Emei martial art ở tại Emei Martial Art (Võ thuật Nga Mi) tại đây hay tại mục Liên kết ngoài phía dưới
- ^ Xem tài liệu 5 Lưu phái Nga Mi và 8 Bộ môn Quyền pháp Nga Mi và Nguồn gốc các lưu phái Nga Mi trong mục Liên kết ngoài - Tham khảo)
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Khí Công Toàn Thư - Hoàng Vũ Thăng, Nhà Xuất Bản Thể dục Thể thao, Hà Nội ngày 24 tháng 03 năm 2005 - Nhà sách Hoa Niên số 494 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh phát hành quý 2 năm 2005
- Kiến Thức Tổng Hợp Về Khí Công Trung Hoa - Hoàng Vũ Thăng, Nhà Xuất Bản Thể dục Thể thao, Hà Nội ngày 12 tháng 11 năm 2002 - Nhà sách Hoa Niên số 494 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh phát hành tháng 01 năm 2004
- Khí Công - Tự Chữa Bệnh, Dưỡng Sinh - Hoàng Vũ Thăng, Nhà Xuất Bản Đà Nẵng, ngày 15 tháng 01 năm 1999 - Nhà sách Hoa Niên số 494 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh phát hành tháng 04 năm 1999
Liên kết ngoài[sửa | sửa mã nguồn]
- 5 Lưu phái Nga Mi và 8 Bộ môn Quyền pháp Nga Mi (bản tiếng Anh) - Tạp chí Kungfu Magazine
- Nga Mi Quyền - Xem nội dung tóm lược VCD các võ phái Trung Hoa (bản tiếng Anh)
- Tài liệu Bắc phái Ngoại gia quyền của giáo sư Vũ Đức
- Bát Quái Chưởng của Võ Đang và Nga Mi (bản tiếng Anh)
- Nga Mi Khí Công (bản tiếng Anh)
- Emei Martial Art (Võ thuật Nga Mi)
- Shaolin Emei (Thiếu Lâm Nga Mi)

markdown:
# Nga Mi (võ phái)
[Nga Mi sơn](/wiki/Nga_Mi_s%C6%A1n). **Nga Mi** là tên gọi một môn phái võ thuật Trung Hoa ra đời tại núi Nga Mi và được truyền bá rộng rãi ở [Tứ Xuyên](/wiki/T%E1%BB%A9_Xuy%C3%AAn). Là môn phái do nữ giới sáng lập và duy nhất chỉ có nữ giới mới được nhập môn.
## Nguồn gốc và danh xưng[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=1)]
Núi Nga Mi, cao 3.099 m, là một trong bốn ngọn núi danh thắng được gọi là
[Tứ đại Phật giáo danh sơn](/wiki/C%C3%A1c_n%C3%BAi_linh_thi%C3%AAng_c%E1%BB%A7a_Trung_Qu%E1%BB%91c) ở tỉnh Tứ Xuyên của [Trung Quốc](/wiki/Trung_Qu%E1%BB%91c). Đây cũng chính là ngọn núi xuất phát lịch sử võ thuật của một môn phái võ đã đi vào huyền thoại lịch sử võ thuật Trung Hoa mà cho đến nay không còn ai nghe thấy sự tồn tại của nó có hay không, hay chỉ là những lời đồn thổi vô căn cứ huyền hoặc và chỉ tồn tại trong các tiểu thuyết võ hiệp của [Kim Dung](/wiki/Kim_Dung), đó là võ phái Nga Mi, còn gọi là **Nga Mi quyền** hay **Nga Mi công phu** hay **Nga Mi võ phái**.
Theo các tài liệu văn bản được viết bằng
[tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh) bởi người Trung Hoa [[1]](#cite_note-1) , võ phái Nga Mi có nguồn gốc từ [2] [chùa Thiếu Lâm](/wiki/Ch%C3%B9a_Thi%E1%BA%BFu_L%C3%A2m) [Tung Sơn](/wiki/Tung_S%C6%A1n), [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c))do các sư tăng của Thiếu Lâm đến núi Nga Mi hoằng dương Phật pháp vào khoảng từ triều [nhà Đường](/wiki/Nh%C3%A0_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng)và phát triển mạnh từ thời [nhà Nguyên](/wiki/Nh%C3%A0_Nguy%C3%AAn)đến thời [nhà Minh](/wiki/Nh%C3%A0_Minh).
Cho đến nay nguồn gốc của Nga Mi võ phái vẫn chưa có ai biết được sư tổ sáng lập ra môn võ này là ai, có lẽ đây là môn phái có nhiều người sáng tạo trải qua nhiều thế hệ do tính chất phong phú đa dạng và không nhất quán về đường lối kỹ pháp của nó nhất trong các phái võ miền Bắc Trung Hoa.
Theo tài liệu của Giáo sư Vũ Đức ghi rằng:
- "
*Vào thời vua*". [Minh Tuyên Tôn](/wiki/Minh_Tuy%C3%AAn_T%C3%B4ng)( [1426](/wiki/1426)) tại núi Nga Mi, thuộc tỉnh Tứ Xuyên, võ phái Nga Mi được sáng lập, do nữ sáng tổ Chu Tú Anh, xuất thân từ dòng họ Chu gia giỏi võ, danh tiếng nhiều đời, tại tỉnh Sơn Đông, Hoa Bắc. Thuở nhỏ, vì cha mất sớm, hai anh em Chu Đức Kiệt và Chu Tú Anh được chú ruột, Chu Đức Võ Thượng Nhân, nuôi dưỡng và truyền dạy võ nghệ rất cẩn thận
Trong tác phẩm
[Ỷ Thiên Đồ Long Ký](/wiki/%E1%BB%B6_Thi%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%93_Long_k%C3%BD), [Trần Hữu Lượng](/wiki/Tr%E1%BA%A7n_H%E1%BB%AFu_L%C6%B0%E1%BB%A3ng) lại nói rằng: Chính [Quách Tương](/wiki/Qu%C3%A1ch_T%C6%B0%C6%A1ng) đã lập ra phái Nga Mi
Do kỹ pháp của Nga Mi chịu ảnh hưởng nhiều của lối luyện công
[Thiền đạo](/wiki/Thi%E1%BB%81n) của [Phật giáo](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) nhiều hơn * của Phép đạo dẫn* [Đạo gia](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o)nên võ phái Nga Mi được xem như là một chi phái trong hệ phái Thiếu Lâm và có một tên gọi khác nữa là Thiếu Lâm Nga Mi *(Shaolin Emei)*.
### Trong văn học[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=2)]
Sự tồn tại của Nga Mi Võ Phái đã được nhà văn Kim Dung thổi phồng lên trong bộ tiểu thuyết
[Ỷ Thiên Đồ Long Ký](/wiki/%E1%BB%B6_Thi%C3%AAn_%C4%90%E1%BB%93_Long_k%C3%BD), cho rằng võ lâm Trung Hoa có ba phái lớn là Thiếu Lâm, [Võ Đang](/wiki/V%C3%B5_%C4%90ang_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)), Nga Mi độc lập với nhau về mặt kỹ pháp và luyện công và sư tổ sáng lập ra Nga Mi võ phái là [Quách Tương](/wiki/Qu%C3%A1ch_T%C6%B0%C6%A1ng), con gái của [Quách Tĩnh](/wiki/Qu%C3%A1ch_T%C4%A9nh) và [Hoàng Dung](/wiki/Ho%C3%A0ng_Dung).
Các chưởng môn trong tiểu thuyết Kim Dung:
[Quách Tương](/wiki/Qu%C3%A1ch_T%C6%B0%C6%A1ng)
- Phong Lăng sư thái
- Diệt Tuyệt sư thái
[Chu Chỉ Nhược](/wiki/Chu_Ch%E1%BB%89_Nh%C6%B0%E1%BB%A3c)
## Các lưu phái của Nga Mi quyền[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=3)]
Theo các tài liệu tiếng Anh của người Trung Hoa viết và một số tài liệu được cho là của Giáo sư Vũ Đức thì Nga Mi Võ Phái có 5 lưu phái và 8 bộ môn quyền thuật
. [3]
5 lưu phái của Nga Mi:
*Hoàng Lăng Phái*(Huangling Pai): Nguyên được truyền từ tỉnh Thiểm Tây vào. *Điểm dị phái*(Dianyi Pai): Được mang tên từ Điểm Dị động thuộc Bồi Lăng,thịnh hành tại vùng phía đông Tứ Xuyên. *Thanh Thành phái*(Qingchen Pai): Được mang tên từ thắng cảnh Thanh Thành, thịnh hành tại vùng phía đông Tứ Xuyên. *Thiết Phật phái*(Tiefo Pai hay Iron Buddha): (còn gọi là Vân Đỉnh phái), thịnh hành tại vùng phía bắc Tứ Xuyên. *Thanh Ngưu phái*(Qingniu Pai hay Black Cow): lấy tên từ núi Thanh Ngưu, thuộc phía đông Tứ Xuyên.
Về hệ thống quyền thuật thì có 8 bộ môn quyền thuật - còn gọi là "Bát Diệp"
*Tăng môn*(Zhen Men): theo truyền thuyết của võ phái thì đây là tên từ một nhà sư Thiếu Lâm, còn có tên khác là "Thâm môn". Đặc trưng kỹ pháp là: khéo léo (xảo), biến ảo (diệu), uyển chuyển (linh, hoạt), liên tục không ngừng (động). *Khưu môn*(Yue Men): Do Nhạc Phi truyền, có đặc điểm là các thế tấn hạ trọng tâm xuống (trang thấp), các chiêu thức thủ pháp thường chuyển động theo đường tròn tạo ra lực ly tâm. *Triệu môn*(Zhao Men): Có lời tương truyền rằng hệ phái này do Tống thái tổ Triệu Khoang Âm (Triệu Khuông Dẫn) truyền, có nhiều đặc điểm phong cách và quyền pháp của Trường quyền Thiếu Lâm (cũng do Triệu Khoang Âm truyền), do chủ yếu luyện Hồng quyền nên còn được gọi là "Hồng Môn". Sau này Hồng Môn có tham gia lập bang hội gọi là Hồng Bang Hội trong phong trào phản Thanh phục Minh và tự xưng là Hồng quyền khiến cho nhiều người lầm lẫn với [Hồng Gia Quyền](/wiki/H%E1%BB%93ng_Gia_quy%E1%BB%81n)của Hồng Hy Quan ở [Quảng Đông](/wiki/Qu%E1%BA%A3ng_%C4%90%C3%B4ng). *Đỗ môn*(Du Men): Theo truyền thuyết được lấy tên từ trận đồ "Đỗ môn" của Gia Cát Lượng, cho rằng quyền pháp truyền cho Đỗ Quan Ấn -Tự Nhiên Môn, có đặc điểm là quyền pháp nghiêm ngặt và kín đáo (phong tỏa cẩn mật), chủ về phòng thủ (lấy thủ chế công). *Hồng môn*(Hong Men): Theo lời truyền tụng dân gian được lấy tên từ niên hiệu Hồng Võ Diên Niên của Minh Thái Tổ [Chu Nguyên Chương](/wiki/Minh_Th%C3%A1i_T%E1%BB%95). Chủ yếu luyện Đại Hồng Quyền, Tiểu Hồng Quyền của [Thiếu Lâm](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_L%C3%A2m) [Tung Sơn](/wiki/Tung_S%C6%A1n) [Hà Nam](/wiki/H%C3%A0_Nam_(Trung_Qu%E1%BB%91c)), chú trọng cương kình dũng mãnh, thế quyền nhanh mạnh, bộ pháp vững chãi và rất linh hoạt. *Hóa môn*(Hua Men): Có tên khác là ‘Tàm bế môn", bao gồm 36 tuyệt đỉnh kỹ pháp thi triển bế thủ như tằm nhả tơ y hệt như [Thái cực quyền](/wiki/Th%C3%A1i_c%E1%BB%B1c_quy%E1%BB%81n)có yếu lý " *vận kình như trừu ty*" (vận dụng kình lực như kéo sợi tơ) và " *tương liên bất đoạn*" (liên tục không ngừng), đòn đánh chủ yếu lại thường khóa tay đối thủ như *Cầm nã Thủ pháp*của [Thiếu Lâm](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_L%C3%A2m), không cho đối thủ thi triển các chiêu thức thủ pháp (đòn tay). *Tự môn*(Zi Men): Còn gọi là "Trí môn", do thế quyền khi kết thúc bài thu thức thường thành hình chữ "Chi" hoặc chữ "Nhất" nên có tên là Tự môn, đặc điểm là các tư thế tấn thường không hạ trọng tâm thấp xuống (cao trang) và các chiêu thức thường đánh xa và dài (trường thủ). *Hội môn*(Hui Men): Có tên là "Tuệ môn", lấy Thần quyền bắt quyết để thi triển công phu, chú trọng đến vẻ ngoài hình thức (quan sư mạc tượng), niệm chú, bề ngoài trông rất thần bí.
Tài liệu của Giáo sư Vũ Đức có chú giải thêm như sau:
*"... Theo như ghi chép trong "Nga Mi quyền phổ" thời Thanh thì quyền thuật Nga Mi là:* *"Nhất thụ khai ngũ hoa,* *Ngũ hoa bát diệp phù,* *Giao giao Nga Mi nguyệt,* *Quang huy mãn giang hồ".* *"Ngũ mai" ở đây là chỉ 5 đại chi phái của Nga Mi... "Bát diệp" là nói đến 8 loại quyền thuật của Nga Mi..."*
## Đặc trưng kỹ pháp[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=4)]
Quyền pháp Nga Mi rất phong phú do có sự tích hợp các loại quyền thuật của
[Thiếu Lâm](/wiki/Thi%E1%BA%BFu_L%C3%A2m) và [Võ Đang Phái](/wiki/V%C3%B5_%C4%90ang_ph%C3%A1i) nên có đầy đủ các loại tượng hình quyền như Long, Xà, Hổ, Báo, Hạc, Phụng, Quy, Đường Lang, Hầu... và Bát Quái Chưởng *,* Hình Ý Quyền *.*
Trong hệ quyền Nga Mi có các thế tấn (bộ hình) chủ yếu như:
*hư bộ* giống như *chảo mã tấn* của Thiếu Lâm, *trường sơn bộ* (thác bộ) như *cung bộ* (còn gọi là *đinh tấn*) của Thiếu Lâm.
Bộ pháp di chuyển chủ yếu có:
*xà hình bộ* ( *chi tự bộ*) di chuyển như rắn bò hình chữ chi tiến về phía trước y hệt như thế tấn *tam giác bộ* của [Bạch Mi Quyền](/wiki/B%E1%BA%A1ch_Mi_quy%E1%BB%81n) do Bạch Mi đạo nhân thời [nhà Thanh](/wiki/Nh%C3%A0_Thanh) sau này sáng tác; tiễn bộ (tiễn là cắt hay (nhảy) bắn về phía trước hoặc phía sau) tức hoàn khiêu bộ (nhảy đổi); thỏ tử bộ (bước thỏ) như sau: chân trước bước lên trước, chân sau bước lên một bước thống nhất (chụm hai chân vào cùng một vị trí), chân trước lại lên trước một bước, tức là loại bộ pháp ba bước như trên liền nhau; thoa bộ (bước thoi đưa) di chuyển tới lui liên tiếp; lưỡng tính bộ (bước hai chân ngang nhau) tiến về phía trước hay phía ngang hông; v.v…
Thân pháp yêu cầu lên xuống như làn sóng giống nguyên lý
*"phù trầm thôn thổ"* (hụp xuống trồi lên khi di chuyển tới lui) của Bạch Mi Quyền, uyển chuyển luồn lách như rắn bò, có thôn, thổ, phù, trầm, đằng, thiểm, toản v.v… (nghĩa là có nuốt, nhả, nổi, chìm, lăng, né, chọc v.v…) thể hiện đặc điểm "quyền rắn luyện nhu" có đầy đủ yếu tố nhanh chậm cương nhu.
Trong Đấu pháp thì Phép đánh có điểm, bàn, quan, đề (điểm, xoay, đóng, nâng) y hệt nguyên lý vận động của Thiếu Lâm như nâng, đè, kéo, đẩy, chấn, điểm, cản (bế), phức (phóng).
Đặc trưng quyền pháp là động tác nhỏ biến hóa lớn, lấy nhu khắc cương (dĩ nhu chế cương), mượn sức dùng sức (của địch) như nguyên lý
*"dẫn tiến lạc không"* (đưa kẻ địch vào chỗ hư không) của Thiếu Lâm và nguyên lý *"không vận sức mới vận sức tận lực"* và *"dụng ý bất dụng lực"* của [Vịnh Xuân Quyền](/wiki/V%E1%BB%8Bnh_Xu%C3%A2n_quy%E1%BB%81n), hay như nguyên lý *"tứ lượng bát thiên cân"* (bốn lạng đỡ ngàn cân) của [Thái cực quyền](/wiki/Th%C3%A1i_c%E1%BB%B1c_quy%E1%BB%81n). Khi công thủ thì lấy cánh tay lăn áp tới sau quyền, thuận thế trước công vào, mượn sức phản kích phản công địch trên cùng trung tâm tuyến, xông thẳng và leo vào trực diện trên đường thẳng tấn công của đối phương. Đòn đánh gây tử vong có phép điểm huyệt, phép cầm nã bẻ tay chân đối phương, …
Về phong cách quyền pháp thể hiện có tính nghiêm ngặt, chặt chẽ của Thiếu Lâm và tính khoáng đạt của Thái cực quyền và Võ Đang Phái, nghĩa là có tính nghiêm trang của
[Phật gia](/wiki/Ph%E1%BA%ADt_gi%C3%A1o) và phong thái ung dung tự tại của [Đạo gia](/wiki/%C4%90%E1%BA%A1o_gi%C3%A1o). Thế quyền vận động rất bay bổng như [Trường Quyền](/wiki/Tr%C6%B0%E1%BB%9Dng_quy%E1%BB%81n) của [Bắc Thiếu Lâm](/wiki/B%E1%BA%AFc_Thi%E1%BA%BFu_L%C3%A2m) trông rất mỹ cảm và lả lướt, ngoạn mục. Phong thái đa dạng biến ảo *hư hư thực thực* cho nên các môn đồ của Nga Mi Quyền có danh tiếng là *lai vô ảnh, khứ vô hình* (đến thì không có hình thù nhân dạng, đi cũng không để lại dấu vết), *mờ mờ ảo ảo*, *đi mây về gió*, không biết rõ là môn quyền của tông phái nào, đặc trưng của môn phái nào cũng có đầy đủ cả.
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=5)] **Xin xem dòng 7-8 ở tại** [^](#cite_ref-1) [Shaolin Emei (Thiếu Lâm Nga Mi)](http://www.beijingshaolinwuxiao.com/english/zhws/wswh/wswh-yy5.htm)tại đây hay tại mục *Liên kết ngoài*phía dưới **Xin xem từ dòng 1 đến dòng 6 mục** [^](#cite_ref-2) [Emei martial art](/w/index.php?title=Emei_martial_art&action=edit&redlink=1)ở tại [Emei Martial Art (Võ thuật Nga Mi)](http://www.ninedragonbaguazhang.com/emei.htm)tại đây hay tại mục *Liên kết ngoài*phía dưới **Xem tài liệu** [^](#cite_ref-3) [5 Lưu phái Nga Mi và 8 Bộ môn Quyền pháp Nga Mi](/w/index.php?title=5_L%C6%B0u_ph%C3%A1i_Nga_Mi_v%C3%A0_8_B%E1%BB%99_m%C3%B4n_Quy%E1%BB%81n_ph%C3%A1p_Nga_Mi&action=edit&redlink=1)và [Nguồn gốc các lưu phái Nga Mi](/w/index.php?title=Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c_c%C3%A1c_l%C6%B0u_ph%C3%A1i_Nga_Mi&action=edit&redlink=1)trong mục Liên kết ngoài - Tham khảo)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=6)]
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=7)] *Khí Công Toàn Thư*- Hoàng Vũ Thăng, Nhà Xuất Bản Thể dục Thể thao, [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)ngày 24 tháng 03 năm 2005 - Nhà sách Hoa Niên số 494 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh phát hành quý 2 năm 2005 *Kiến Thức Tổng Hợp Về Khí Công Trung Hoa*- Hoàng Vũ Thăng, Nhà Xuất Bản Thể dục Thể thao, [Hà Nội](/wiki/H%C3%A0_N%E1%BB%99i)ngày 12 tháng 11 năm 2002 - Nhà sách Hoa Niên số 494 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh phát hành tháng 01 năm 2004 *Khí Công - Tự Chữa Bệnh, Dưỡng Sinh*- Hoàng Vũ Thăng, Nhà Xuất Bản Đà Nẵng, ngày 15 tháng 01 năm 1999 - Nhà sách Hoa Niên số 494 đường Nguyễn Thị Minh Khai, quận 3, Thành phố Hồ Chí Minh phát hành tháng 04 năm 1999
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&veaction=edit&vesection=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Nga_Mi_(v%C3%B5_ph%C3%A1i)&action=edit§ion=8)] [5 Lưu phái Nga Mi và 8 Bộ môn Quyền pháp Nga Mi](http://ezine.kungfumagazine.com/magazine/article.php?article=125)(bản [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)) - Tạp chí Kungfu Magazine [Nga Mi Quyền](http://www.earthworks.com/china/martialart/cds_dvds/vidlist1.htm)- Xem nội dung tóm lược *VCD các võ phái Trung Hoa*(bản [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)) [Tài liệu Bắc phái Ngoại gia quyền của giáo sư Vũ Đức](http://www.viendu.com/bai%20viet/vohoc/BacPhaiNgoaiGia-GiaoSuVuDuc.htm) [Bát Quái Chưởng của Võ Đang và Nga Mi](http://www.hsing-i.com/pa_kua/phist.html)(bản [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)) [Nga Mi Khí Công](http://whatisqi.com/gmfu.htm)(bản [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh)) [Emei Martial Art (Võ thuật Nga Mi)](http://www.ninedragonbaguazhang.com/emei.htm) [Shaolin Emei (Thiếu Lâm Nga Mi)](http://www.beijingshaolinwuxiao.com/english/zhws/wswh/wswh-yy5.htm)

X-Cache: cp1065 miss, cp1067 miss


text:
Phetchaburi (tỉnh)
Tỉnh Phetchaburi (thường viết tắt Phet'buri; tiếng Thái: เพชรบุรี) là một tỉnh (changwat) ở miền Trung của Thái Lan. Tỉnh này giáp các tỉnh sau (từ phía Bắc theo chiều kim đồng hồ): Ratchaburi, Samut Songkhram và Prachuap Khiri Khan. Phía Tây giáp Tanintharyi Division của Myanma.
Lịch sử[sửa | sửa mã nguồn]
Phetchaburi là một hoàng thành cổ, có niên đại thế kỷ 8 của người Môn. Sau đó Đế quốc Khmer đã chiếm thành, có thể nhìn thấy cảnh này ngày nay thông qua các prang của chùa Wat Kamphaeng Laeng.
Năm 1860 vua Mongkut xây một cung điện gần thành Phetchaburi, thường gọi là Khao Wang, nhưng tên gọi chính thức là Phra Nakhon Khiri. Bên cạnh cung điện, nhà vua cho xây ngôi tháp để quan sát thiên văn. Ngọn đồi kế đó là hoàng các On the adjoining hill is the royal temple Wat Phra Kaeo.
Hành chính[sửa | sửa mã nguồn]
Tỉnh được chia thành 8 huyện (amphoe), các huyện được chia ra 93 xã (tambon) và 681 làng (muban).

markdown:
# Phetchaburi (tỉnh)
|Tóm lược|
|Thủ phủ:||
|[km²](/wiki/Ki-l%C3%B4-m%C3%A9t_vu%C3%B4ng) [Xếp hạng 36](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_t%E1%BB%89nh_Th%C3%A1i_Lan_theo_di%E1%BB%87n_t%C3%ADch) *(2000)* [Xếp hạng 58](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_t%E1%BB%89nh_Th%C3%A1i_Lan_theo_d%C3%A2n_s%E1%BB%91) [Mật độ dân](/wiki/M%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_nh%C3%A2n_kh%E1%BA%A9u): [Xếp hạng 68](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_c%C3%A1c_t%E1%BB%89nh_Th%C3%A1i_Lan_theo_m%E1%BA%ADt_%C4%91%E1%BB%99_d%C3%A2n_s%E1%BB%91&action=edit&redlink=1) [ISO 3166-2](/wiki/ISO_3166-2): [Tỉnh trưởng](/w/index.php?title=Danh_s%C3%A1ch_t%E1%BB%89nh_tr%C6%B0%E1%BB%9Fng_c%E1%BB%A7a_Phetchaburi&action=edit&redlink=1):
(từ November 2006)
![ Bản đồ Thái Lan chỉ vị trí tỉnh Phetchaburi}](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/Thailand_Phetchaburi.png)
![ Bản đồ Thái Lan chỉ vị trí tỉnh Phetchaburi}](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/e/ec/Thailand_Phetchaburi.png)
**Tỉnh Phetchaburi** (thường viết tắt **Phet'buri**; [tiếng Thái](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Th%C3%A1i): เพชรบุรี) là một [tỉnh](/wiki/T%E1%BB%89nh_(Th%C3%A1i_Lan)) ( *changwat*) ở [miền Trung](/wiki/Mi%E1%BB%81n_Trung_Th%C3%A1i_Lan) của [Thái Lan](/wiki/Th%C3%A1i_Lan). Tỉnh này giáp các tỉnh sau (từ [phía Bắc](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_B%E1%BA%AFc) theo chiều kim đồng hồ): [Ratchaburi](/wiki/Ratchaburi_(t%E1%BB%89nh)), [Samut Songkhram](/wiki/Samut_Songkhram_(t%E1%BB%89nh)) và [Prachuap Khiri Khan](/wiki/Prachuap_Khiri_Khan_(t%E1%BB%89nh)). [Phía Tây](/wiki/H%C6%B0%E1%BB%9Bng_T%C3%A2y) giáp [Tanintharyi Division](/w/index.php?title=Tanintharyi_Division&action=edit&redlink=1) của [Myanma](/wiki/Myanma).
## Lịch sử[
[sửa](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit&vesection=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=1)]
Phetchaburi là một hoàng thành cổ, có niên đại
[thế kỷ 8](/wiki/Th%E1%BA%BF_k%E1%BB%B7_8) của [người Môn](/wiki/M%C3%B4n). Sau đó [Đế quốc Khmer](/wiki/%C4%90%E1%BA%BF_qu%E1%BB%91c_Khmer) đã chiếm thành, có thể nhìn thấy cảnh này ngày nay thông qua các [prang](/wiki/Ph%C3%B9_%C4%91%E1%BB%93) của chùa Wat Kamphaeng Laeng.
Năm
[1860](/wiki/1860) vua [Mongkut](/wiki/Rama_IV) xây một cung điện gần thành Phetchaburi, thường gọi là *Khao Wang*, nhưng tên gọi chính thức là [Phra Nakhon Khiri](/w/index.php?title=V%C6%B0%E1%BB%9Dn_l%E1%BB%8Bch_s%E1%BB%AD_Phra_Nakhon_Khiri&action=edit&redlink=1). Bên cạnh cung điện, nhà vua cho xây ngôi tháp để quan sát [thiên văn](/wiki/Thi%C3%AAn_v%C4%83n_h%E1%BB%8Dc). Ngọn đồi kế đó là hoàng các On the adjoining hill is the royal temple Wat Phra Kaeo.
## Hành chính[
[sửa](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit&vesection=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=2)]
Tỉnh được chia thành 8 huyện (
*), các huyện được chia ra 93 xã ( amphoe* *) và 681 làng (* [tambon](/wiki/Tambon) *).* [muban](/w/index.php?title=Muban&action=edit&redlink=1)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit&vesection=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=3)]
## Liên kết ngoài[
[sửa](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&veaction=edit&vesection=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Phetchaburi_(t%E1%BB%89nh)&action=edit§ion=4)] [Trang tin tỉnh Phethchaburi trên web của Tổng cục du lịch Thái Lan](http://web.archive.org/20051122155534/www.tourismthailand.org/destinationguide/list.aspx?provinceid=61) [Website của tỉnh](http://www.phetchaburi.go.th)(tiếng Thái) [Phetchaburi](http://www.thailex.info/THAILEX/THAILEXENG/LEXICON/Copy%20of%20Phetchaburi.htm)
|
|
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|


text:
Thể loại:Ẩm thực Gruzia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Bài chính thể loại: Ẩm thực Gruzia
Các trang trong thể loại “Ẩm thực Gruzia”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

markdown:
# Thể loại:Ẩm thực Gruzia
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
*Bài chính thể loại:* [Ẩm thực Gruzia](/w/index.php?title=%E1%BA%A8m_th%E1%BB%B1c_Gruzia&action=edit&redlink=1)
## Các trang trong thể loại “Ẩm thực Gruzia”
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.
4 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 4 trang.

X-Cache: cp1052 miss, cp1067 miss


text:
Thể loại:Sinh 1513
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
Thể loại này liệt kê những người sinh năm 1513 . Xem thêm những người qua đời năm 1513 .
Các trang trong thể loại “Sinh 1513”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.
Thể loại này liệt kê những người sinh năm 1513 . Xem thêm những người qua đời năm 1513 .
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.

markdown:
# Thể loại:Sinh 1513
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[1510](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1510)– [1511](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1511)– [1512](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1512)– **1513**– [1514](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1514) [1515](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1515)– [1516](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1516)– [1517](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1517)– [1518](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1518)– [1519](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1519)
Thể loại này liệt kê những
**người sinh năm 1513** . Xem thêm [những người qua đời năm 1513](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_1513). **Về đầu trang** [A](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=A) [B](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=B) [C](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=C) [D](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=D) [E](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=E) [F](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=F) [G](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=G) [H](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=H) [I](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=I) [J](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=J) [K](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=K) [L](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=L) [M](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=M) [N](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=N) [O](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=O) [P](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=P) [Q](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=Q) [R](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=R) [S](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=S) [T](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=T) [U](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=U) [V](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=V) [W](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=W) [X](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=X) [Y](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=Y) [Z](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_1513&from=Z)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Sinh 1513”
3 trang sau nằm trong thể loại này, trên tổng số 3 trang.


text:
Thể loại này liệt kê những người sinh năm 37 . Xem thêm những người qua đời năm 37 .
Thể loại này gồm trang sau.

markdown:
# Thể loại:Sinh 37
Bách khoa toàn thư mở Wikipedia
|
|[30](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_30)– [31](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_31)– [32](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_32)– [33](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_33)– [34](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_34) [35](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_35)– [36](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_36)– **37**– [38](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_38)– [39](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_39)
Thể loại này liệt kê những
**người sinh năm 37** . Xem thêm [những người qua đời năm 37](/wiki/Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:M%E1%BA%A5t_37). **Về đầu trang** [A](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=A) [B](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=B) [C](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=C) [D](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=D) [E](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=E) [F](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=F) [G](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=G) [H](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=H) [I](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=I) [J](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=J) [K](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=K) [L](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=L) [M](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=M) [N](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=N) [O](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=O) [P](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=P) [Q](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=Q) [R](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=R) [S](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=S) [T](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=T) [U](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=U) [V](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=V) [W](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=W) [X](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=X) [Y](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=Y) [Z](//vi.wikipedia.org/w/index.php?title=Th%E1%BB%83_lo%E1%BA%A1i:Sinh_37&from=Z)
|
|![]()
|Wikimedia Commons có thêm thư viện hình ảnh và phương tiện truyền tải về
|
## Các trang trong thể loại “Sinh 37”
Thể loại này gồm trang sau.


text:
lách
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Tiếng Việt[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Chữ Nôm[sửa]
(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)
Từ tương tự[sửa]
Động từ[sửa]
lách
- Chen để đi qua chỗ chật.
- Lách ra khỏi đám đông.
- Lựa để một vật vào chỗ hẹp.
- Lách mũi dao để cạy nắp hộp.
Dịch[sửa]
Tham khảo[sửa]
- Hồ Ngọc Đức, Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí (chi tiết)
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm WinVNKey, đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. (chi tiết)

markdown:
# lách
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
### Từ tương tự[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-paro-&action=edit§ion=T-1)]
### Động từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-verb-&action=edit§ion=T-1)] **lách** [Chen](/wiki/chen)để đi qua [chỗ](/wiki/ch%E1%BB%97) [chật](/wiki/ch%E1%BA%ADt). **Lách**ra khỏi đám đông.
-
[Lựa](/wiki/l%E1%BB%B1a)để một [vật](/wiki/v%E1%BA%ADt)vào [chỗ](/wiki/ch%E1%BB%97) [hẹp](/wiki/h%E1%BA%B9p). **Lách**mũi dao để cạy nắp hộp.
-
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
### Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ref-&action=edit§ion=T-1)]
- Hồ Ngọc Đức,
[Dự án Từ điển tiếng Việt miễn phí](http://www.informatik.uni-leipzig.de/~duc/Dict/)( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/FVDP))
- Thông tin chữ Hán và chữ Nôm dựa theo cơ sở dữ liệu của phần mềm
[WinVNKey](http://winvnkey.sf.net), đóng góp bởi học giả Lê Sơn Thanh; đã được các tác giả đồng ý đưa vào đây. ( [chi tiết](/wiki/Wiktionary:Ngu%E1%BB%93n_g%E1%BB%91c/WinVNKey/L%C3%AA_S%C6%A1n_Thanh))

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.04:-77.49:v4; Path=/; secure; Domain=.wiktionary.org

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wiktionary.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache: cp1053 miss, cp1052 miss


text:
rẻ
Từ điển mở Wiktionary
Mục lục
Tiếng Việt[sửa]
Cách phát âm[sửa]
Chữ Nôm[sửa]
(trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm)
Cách viết từ này trong chữ Nôm
Tính từ[sửa]
- rẻ: có giá thấp
Trái nghĩa[sửa]
Dịch[sửa]
-
- Tiếng Nga: дешёвый (dešóvyj)
- Tiếng Pháp: bon marché

markdown:
# rẻ
Từ điển mở Wiktionary
## Mục lục
## Tiếng Việt[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-vie-&action=edit§ion=T-1)]
### Cách phát âm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-pron-&action=edit§ion=T-1)]
|
|[Huế](/wiki/Hu%E1%BA%BF) [Sài Gòn](/wiki/S%C3%A0i_G%C3%B2n) [Vinh](/wiki/Vinh) [Thanh Chương](/wiki/Thanh_Ch%C6%B0%C6%A1ng) [Hà Tĩnh](/wiki/H%C3%A0_T%C4%A9nh)
### Chữ Nôm[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-n%C3%B4m-&action=edit§ion=T-1)]
(
[trợ giúp hiển thị và nhập chữ Nôm](/wiki/Tr%E1%BB%A3_gi%C3%BAp:Ch%E1%BB%AF_N%C3%B4m))
Cách viết từ này trong chữ Nôm
### Tính từ[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-adj-&action=edit§ion=T-1)] **rẻ**: có [giá](/wiki/gi%C3%A1)thấp
#### Trái nghĩa[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-ant-&action=edit§ion=T-1)]
#### Dịch[
[sửa](/w/index.php?title=B%E1%BA%A3n_m%E1%BA%ABu:-trans-&action=edit§ion=T-1)]
-
[Tiếng Nga](/wiki/ti%E1%BA%BFng_Nga): [дешёвый](/wiki/%D0%B4%D0%B5%D1%88%D1%91%D0%B2%D1%8B%D0%B9)(dešóvyj) [Tiếng Pháp](/wiki/ti%E1%BA%BFng_Ph%C3%A1p): [bon marché](/w/index.php?title=bon_march%C3%A9&action=edit&redlink=1)
-

X-Cache: cp1066 miss, cp1052 miss


text:
-
Agoda PointsMAX!
- cùng chương trình, nhiều điểm hơn
1
Chọn chương trình thành viên của bạn
Ở đầu trang, nhấp vào PointsMAX và bạn sẽ thấy tên nhiều hãng hàng không phổ biến và chương trình thành viên để lựa chọn.
2
Chọn phòng có điểm thưởng
- Free Wi-Fi
-
- Tích lũy đến 4900 điểm
Mọi phòng có khuyến mãi hợp lệ sẽ hiển thị số điểm bạn sẽ tích lũy được với mỗi đặt phòng.
3
Đăng nhập và tích lũy điểm!
-
- Mã số thành viên chương trình
-
- Tôi không ở phòng nào tại khách sạn này. Tôi đặt phòng giúp cho người khác.
Điền mã số thành viên của bạn cho chương trình đã chọn trong lúc đặt phòng. Bạn sẽ tích lũy được số điểm hiển thị trên đặt phòng sau khi trả phòng. Thật dễ dàng!
Bắt đầu ở đây và chọn chương trình yêu thích của bạn:

markdown:
-
## Agoda PointsMAX!
- cùng chương trình, nhiều điểm hơn
1
#### Chọn chương trình thành viên của bạn
Ở đầu trang, nhấp vào PointsMAX và bạn sẽ thấy tên nhiều hãng hàng không phổ biến và chương trình thành viên để lựa chọn.
2
#### Chọn phòng có điểm thưởng
![](https://cdn6.agoda.net/images/mvc/PointsMAX/PointsmaxPopup/step2_img.jpg)
- Free Wi-Fi
-
- Tích lũy đến 4900 điểm
Mọi phòng có khuyến mãi hợp lệ sẽ hiển thị số điểm bạn sẽ tích lũy được với mỗi đặt phòng.
3
#### Đăng nhập và tích lũy điểm!
-
- Mã số thành viên chương trình
-
- Tôi không ở phòng nào tại khách sạn này. Tôi đặt phòng giúp cho người khác.
Điền mã số thành viên của bạn cho chương trình đã chọn trong lúc đặt phòng. Bạn sẽ tích lũy được số điểm hiển thị trên đặt phòng sau khi trả phòng. Thật dễ dàng!
Bắt đầu ở đây và chọn chương trình yêu thích của bạn:

Access-Control-Allow-Credentials: true

Cache-Control: private

X-Origin: ashburn

X-Recruiting: Like HTTP headers? Come write ours: http://grnh.se/1qxadk

Access-Control-Allow-Methods: GET,POST

Access-Control-Allow-Headers: Content-Type

Vary: User-Agent, Accept-Encoding

Content-Type: text/html; charset=utf-8