text:
1 - Đối với Chủ đầu tư:
Chịu trách nhiệm toàn bộ về chất lượng của công trình xây dựng thuộc dự án đầu tư do mình quản lý. Nếu thành lập Ban quản lý dự án, lãnh đạo Ban Quản lý dự án phải có đầy đủ điều kiện năng lực theo quy định. Chỉ được ký hợp đồng giao nhận thầu đối với những tổ chức tư vấn doanh nghiệp xây dựng có đủ điều kiện năng lực hoạt động xây dựng, theo quy định hiện hành. Được quyền yêu cầu những đơn vị liên quan, theo hợp đồng, giải trình về chất lượng vật liệu, thiết bị, công việc… và có quyền từ chối nghiệm thu. Khi Chủ đầu tư không đủ điều kiện năng lực theo quy định, phải thuê tổ chức Tư vấn có đủ năng lực thực hiện các công việc liên quan đến quá trình đầu tư xây dựng như: Giám sát thi công xây lắp và lắp đặt thiết bị, đặc biệt đối với công tác quản lý chất lượng tại công trường, công tác nghiệm thu (cấu kiện, giai đoạn, hoàn thành) và việc đưa ra quyết định đình chỉ thi công trong những trường hợp cần thiết.
2 - Đối với đơn vị tư vấn:
- Chịu trách nhiệm về những quy định pháp lý đã nêu trong hợp đồng, đặc biệt là chất lượng sản phẩm và thời gian thực hiện cần phải đảm bảo nghiêm túc.
+ Phải sử dụng cán bộ có đủ năng lực cho mỗi công việc thực hiện theo quy định.
+ Phải có hệ thống quản lý chất lượng để kiểm soát chất lượng sản phẩm thiết kế của đơn vị.
+ Phải bồi thường thiệt hại do sản phẩm tư vấn của mình gây ra.
+ Phải mua bảo hiểm trách nhiệm nghề nghiệp theo quy định.
+ Không được chỉ định sử dụng các loại vật liệu hay vật tư kỹ thuật của một nơi sản xuất, cung ứng nào đó, mà chỉ được nêu yêu cầu chung về tính năng kỹ thuật của vật liệu hay vật tư kỹ thuật.
+ Không được giao thầu lại toàn bộ hợp đồng hoặc phần chính của hợp đồng cho một tổ chức tư vấn khác.
- Đảm bảo sản phẩm được thực hiện theo đúng nội dung các bước thiết kế đã quy định; phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng được áp dụng và nhiệm vụ thiết kế, hợp đồng giao nhận thầu thiết kế với chủ đầu tư.
- Đồ án thiết kế chỉ được thực hiện khi chủ nhiệm đồ án thiết kế và các chủ trì thiết kế có đủ năng lực theo quy định của Bộ Xây dựng. Người chủ nhiệm đồ án thiết kế và các chủ trì thiết kế phải chịu trách nhiệm cá nhân về chất lượng sản phẩm do mình thực hiện.
- Tổ chức tư vấn thiết kế phải có hệ thống quản lý chất lượng sản phẩm thiết kế để kiểm soát chất lượng sản phẩm thiết kế.
- Tổ chức tư vấn lập thiết kế kỹ thuật hoặc thiết kế kỹ thuật thi công phải thực hiện giám sát tác giả trong quá trình thi công xây lắp theo quy định.
- Tổ chức tư vấn thiết kế không được giao thầu lại toàn bộ hợp đồng hoặc phần chính của nội dung hợp đồng cho một tổ chức tư vấn thiết kế khác.
- Việc nghiệm thu sản phẩm thiết kế phải lập biên bản theo mẫu quy định, trong đó có nêu rõ những sai xót (nếu có), thời gian khắc phục, bổ sung và kết luận về chất lượng.
3 - Đối với doanh nghiệp xây dựng:
- Phải đảm bảo chất lượng, an toàn, môi trường xây dựng tốt, cho công trình đang thi công, những công trình khác xungh quanh và khu vực lân cận.
- Chỉ được phép nhận thầu thi công những công trình thực hiện đúng thủ tục đầu tư và xây dựng, phù hợp với năng lực của mình; thi công đúng thiết kế được duyệt, áp dụng đúng các tiêu chuẩn kỹ thuật xây dựng đã được quy định và chịu sự giám sát, kiểm tra thường xuyên về chất lượng công trình của chủ đầu tư, tổ chức thiết kế và cơ quan giám định Nhà nước theo phân cấp quản lý chất lượng công trình xây dựng;
- Chịu trách nhiệm trước chủ đầu tư và trước pháp luật về thi công xây lắp công trình, kể cả những phần việc do nhà thầu phụ thực hiện theo quy định của hợp đồng giao nhận thầu xây lắp.
- Vật liệu thành phẩm hoặc bán thành phẩm, cấu kiện xây dựng sử dụng vào công trình phải có chứng nhận về chất lượng gửi cho chủ đầu tư để kiểm soát trước khi sử dụng theo quy định; tổ chức hệ thống bảo đảm chất lượng công trình để quản lý sản phẩm xây dựng, quản lý công trình trong quá trình thi công.
Chất lượng thi công Xây - Lắp:
+ Doanh nghiệp phải tổ chức hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với hợp đồng giao thầu, trong đó cần có bộ phận giám sát chất lượng riêng của doanh nghiệp.
+ Lập đầy đủ, đúng quy định nhật ký thi công xây dựng công trình.
+ Chỉ được phép thay đổi, bổ sung vật liệu, khối lượng khi được Chủ đầu tư chấp thuận ( có biên bản ký nhận giữa các bên liên quan).
+ Báo cáo đầy đủ quy trình tự kiểm tra chất lượng vật liệu, cấu kiện, sản phẩm xây dựng.
+ Phối hợp với Chủ đầu tư và đơn vị giám sát, chuẩn bị đầy đủ hồ sơ nghiệm thu.
+ Báo cáo thường xuyên với chủ đầu tư về tiến độ, chất lượng, khối lượng, an toàn và môi trường xây dựng.
+ Tổ chức nghiệm thu nội bộ trước khi mời đại diện chủ đầu tư nghiệm thu.
+ Đảm bảo an toàn trong thi công xây dựng cho người, thiết bị và những công trình lân cận, kể cả hệ thống hạ tầng kỹ thuật khu vực.
+ Lập hồ sơ hoàn công theo quy định hiện hành.
4 - Đối với đơn vị Khảo sát xây dựng:
- Bao hàm khảo sát địa chất, thủy văn, khảo sát hiện trạng, đo đạc địa hình, đo đạc lún, nghiêng, chuyển dịch, … của công trình đang có.
- Nhiệm vụ khảo sát do đơn vị thiết kế lập, được chủ đầu tư phê duyệt phải phù hợp với quy mô, các bước thiết kế, tính chất công trình, điều kiện tự nhiên của khu vực xây dựng; đặc biệt khảo sát phải đủ, phù hợp với quy chuẩn, tiêu chuẩn áp dụng, tránh lãng phí.
- Công việc khảo sát phải phù hợp nhiệm vụ đã phê duyệt, trong báo cáo phải kiến nghị về việc xử lý nền móng công trình xây dựng.
- Chủ đầu tư xem xét, quyết định việc khảo sát bổ sung, do thiết kế đề nghị.
- Việc khảo sát không được xâm hại về môi trường, phải phục hồi lại hiện trạng ban đầu của hiện trường, theo những nội dung phục hồi đã ghi trong hợp đồng.
- Việc khảo sát không được xâm hại mạng lưới kỹ thuật công trình công cộng và những công trình xây dựng khác trong phạm vi địa điểm khảo sát.
5- Đối với đơn vị Giám sát thi công xây lắp:
- Phải có bộ phận chuyên trách (có thể là doanh nghiệp tư vấn) đảm bảo duy trì hoạt động giám sát một cách có hệ thống toàn bộ quá trình thi công xây lắp, từ khi khởi công đến khi nghiệm thu, bàn giao.
- Phải phân định nhiệm vụ, quyền hạn của giám sát trưởng, các giám sát viên chuyên trách cho từng công việc và thông báo công khai tại công trường và đảm bảo việc giám sát được thường xuyên, liên tục.
- Lập hệ thống quản lý chất lượng phù hợp với yêu cầu của dự án.
- Kiểm tra các điều kiện khởi công; điều kiện về năng lực các nhà thầu, thiết bị thi công (phù hợp hồ sơ dự thầu), phòng thí nghiệm của nhà thầu hay những cơ sở sản xuất, cung cấp vật liệu xây dựng (khi cần thiết); kiểm tra chứng chỉ xuất xưởng, chứng chỉ chất lượng thiết bị công trình.
- Lập đề cương, kế hoạch và biện pháp thực hiện giám sát.
- Kiểm tra chất lượng, khối lượng, tiến độ, an toàn, môi trường của công trình, hạng mục công trình.
- Tổ chức kiểm định sản phẩm xây dựng khi cần thiết
- Kiểm tra và xác nhận bản vẽ hoàn công.
- Giúp chủ đầu tư tập hợp, kiểm tra và trình đơn vị quản lý Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng kiểm tra hồ sơ, tài liệu nghiệm thu, trước khi tổ chức nghiệm thu (giai đoạn, chạy thử, hoàn thành).
- Giúp chủ đầu tư lập báo cáo thường kỳ về chất lượng công trình xây dựng theo quy định.
- Giúp chủ đầu tư (hay được ủy quyền) dừng thi công, lập biên bản khi nhà thầu vi phạm chất lượng, an toàn, môi trường xây dựng.
- Từ chối nghiệm thu các sản phẩm không đảm bảo chất lượng. Lý do từ chối phải thể hiện bằng văn bản.
Sở Xây dựng tỉnh Vĩnh Long
Thông báo về việc thí điểm sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng
Mẫu hồ sơ thiết kế nhà ở cho hộ nghèo đồng bào dân tộc Khmer
Thông báo mở lớp bồi dưỡng quản lý xây dựng và phát triển đô thị
Công bố thông tin năng lực của các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh (Cty THHH TVXD Thanh Thiên và Cty TNHH MTV Hoàng Tùng)
Thông báo về việc tạm dừng cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh VL
Thống nhất kế hoạch lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội Hòa Phú, huyện Long Hồ
Công bố chỉ số giá xây dựng tháng 04, tháng 05, tháng 06 và quý 2_2016
Công bố chỉ số giá xây dựng tháng 01, tháng 02, tháng 03 và quý 1_2016
Công văn 1277/SXD-KTTH v/v tổng hợp báo cáo số liệu, tài liệu, điểu tra khảo sát phục vụ xây dựng Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Vĩnh Long
(PL kèm theo CV 1277)
Công bố giá VLXD tháng 6_2016
Thông báo tham dự giải thưởng Kiến trúc Quốc gia năm 2016 (PL kèm theo)
Công bố giá vật liệu xây dựng tháng 5_2016
Công văn 1066/SXD-KTQH về việc tổ chức đào tạo bồi dưỡng QLXD và phát triển đô thị (ĐT 6 - Đề án 1961)
Công văn Bộ xây dựng kèm theo CV 1066
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 9
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 8
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 7
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 5
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 4
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 3
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 2
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh -
Công bố hệ thống quản lý chất lượng phù hợp tiêu chuẩn Quốc gia TCVN ISO 9001:2008 của Sở Xây dựng năm 2015
(PL kèm theo CV 1531/BCĐ)
Thông báo 1335/TB-SXD v/v công bố bổ sung, thông tin năng lực của Trung tâm thẩm định, kiểm định công trình giao thông
Thông báo ngưng cấp chứng chỉ định giá bất động sản
Quy hoạch VLXD tỉnh Vĩnh Long đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030
Thông báo về việc thí điểm sát hạch cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng
Mẫu hồ sơ thiết kế nhà ở cho hộ nghèo đồng bào dân tộc Khmer
Thông báo mở lớp bồi dưỡng quản lý xây dựng và phát triển đô thị
Công bố thông tin năng lực của các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh (Cty THHH TVXD Thanh Thiên và Cty TNHH MTV Hoàng Tùng)
Thông báo về việc tạm dừng cấp chứng chỉ hành nghề hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh VL
Thống nhất kế hoạch lựa chọn chủ đầu tư dự án nhà ở xã hội Hòa Phú, huyện Long Hồ
Công bố chỉ số giá xây dựng tháng 04, tháng 05, tháng 06 và quý 2_2016
Công bố chỉ số giá xây dựng tháng 01, tháng 02, tháng 03 và quý 1_2016
Công văn 1277/SXD-KTTH v/v tổng hợp báo cáo số liệu, tài liệu, điểu tra khảo sát phục vụ xây dựng Chương trình phát triển nhà ở tỉnh Vĩnh Long
(PL kèm theo CV 1277)
Công bố giá VLXD tháng 6_2016
Thông báo tham dự giải thưởng Kiến trúc Quốc gia năm 2016 (PL kèm theo)
Công bố giá vật liệu xây dựng tháng 5_2016
Công văn 1066/SXD-KTQH về việc tổ chức đào tạo bồi dưỡng QLXD và phát triển đô thị (ĐT 6 - Đề án 1961)
Công văn Bộ xây dựng kèm theo CV 1066
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 9
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 8
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 7
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 5
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 4
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 3
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh - đợt 2
Công bố thông tin năng lực các đơn vị hoạt động xây dựng trên địa bàn tỉnh -
Công bố hệ thống quản lý chất lượng phù hợp tiêu chuẩn Quốc gia TCVN ISO 9001:2008 của Sở Xây dựng năm 2015
(PL kèm theo CV 1531/BCĐ)
Thông báo 1335/TB-SXD v/v công bố bổ sung, thông tin năng lực của Trung tâm thẩm định, kiểm định công trình giao thông
Thông báo ngưng cấp chứng chỉ định giá bất động sản
Quy hoạch VLXD tỉnh Vĩnh Long đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030

Set-Cookie: language=vi-VN; path=/; HttpOnly

X-Compressed-By: DotNetNuke-Compression

X-Powered-By: ASP NET


text:
Tuần Việt nam
14/12/11
"Tôi
hiểu chính trị nội
bộ ở Mỹ, nên tôi
đồng cảm với chính
trị nội bộ ở Việt
Nam. Chắc chắn,
không chỉ người Mỹ
bị ác cảm, mà cả
những vị lãnh đạo
Việt Nam đã dám đi
tiên phong trong
việc hợp tác với Mỹ
trong vấn đề MIA.
Phải nhìn xa trông
rộng và có bản lĩnh,
nhất là yêu nước
thật sự, như ông
Thạch, mới vượt qua
được những rào cản
như vậy" - Andre
Sauvageot.
-
Cựu Đại tá lục
quân Andre
Sauvageot:
Chẳng hạn, ông
Thạch nói rằng
hai nước phải
thúc đẩy hợp tác
vì lợi ích của
hai nước, trước
việc một thế lực
khác đang nổi
lên, và ngày
càng trở thành
nguy cơ chung.
Ông không nói rõ
đó là thế lực
nào, nhưng chúng
tôi đều hiểu.
Hay ông nói Mỹ
không nên chủ
quan, và nên đa
dạng hoá quan
hệ. Nhất là có
thêm bạn bè thì
tốt hơn là kẻ
thù.
Trong khi thảo
luận với phía
Mỹ, dù là Trợ lý
Bộ trưởng Quốc
phòng Armitage,
Đại tướng
Vessey, hay TNS
Kerry, ông Thạch
luôn thể hiện sự
chủ động và tinh
thần hợp tác.
Tôi nghĩ đây là
một nỗ lực và
bản lĩnh lớn,
một sự nhìn ra
trông rộng. Ông
Thạch mong muốn
đa dạng hoá quan
hệ để giữ vững
độc lập, tự do
thật sự cho Việt
Nam. Nhất là vì
bối cảnh chính
trị nội bộ ở
Việt Nam cũng
không mấy thuận
lợi cho sự hợp
tác đó. Tôi rất
nể ông Thạch.
Tại sao ông biết
rằng bối cảnh
chính trị nội bộ
của Việt Nam
không thuận lợi
cho vấn đề MIA?
Tôi còn nhớ, khi
tôi ở Nhà khách
Quân Đội, một
người phụ nữ khi
nghe tôi nói
chuyện tiếng
Việt với ai đó,
hỏi tôi và biết
tôi là người Mỹ,
đã hỏi: "Tôi
không hiểu là
tại sao chính
phủ Việt Nam tốn
biết bao nhân
lực và công sức
để tìm kiếm
những người Mỹ
bị mất tích
trong cuộc chiến
tranh do chính
họ gây ra? Họ
lấy lòng người
Mỹ để làm gì?"
Tôi hiểu chính
trị nội bộ ở Mỹ
như thế nào, nên
tôi đồng cảm với
vấn đề tương tự
ở Việt Nam. Một
người phụ nữ
bình thường đã
nói như vậy, thì
những người có
nhiều trải
nghiệm trong
cuộc chiến
tranh, nhất là
những người đã
lãnh đạo cuộc
chiến đó, chắc
hẳn sẽ có cách
nhìn như thế nào
với người Mỹ.
Chắc chắn họ
không chỉ ác cảm
với người Mỹ, mà
cả với những vị
lãnh đạo Việt
Nam đã đi tiên
phong trong việc
hợp tác với Mỹ
trong vấn đề
MIA. Phải nhìn
xa trông rộng và
rất có bản lĩnh,
như ông Thạch,
mới vượt qua
được những rào
cản như vậy.
Là người giỏi
tiếng Việt, ông
có dịp nói
chuyện với ông
Thạch bên lề các
cuộc đàm phán
không?
Có chứ. Chủ yếu
trong giờ giải
lao. Có hai câu
chuyện mà tôi
vẫn nhớ mãi.
Một lần, hồi còn
ông Armitage,
ông Thạch nói
với tôi rằng,
ông ý thức rõ
ràng về những gì
Mỹ đã gây ra cho
Việt Nam trong
cuộc chiến
tranh. Nhưng ông
vẫn khẳng định
rằng Mỹ đưa quân
vào Việt Nam
không phải theo
cái mục đích mà
người Pháp làm
trước đó. Ông
nói rằng Mỹ
không muốn biến
Việt Nam thành
một thuộc địa,
và không có ham
muốn lãnh thổ.
Mỹ xâm lược Việt
Nam vì sợ sự
bành trướng của
Liên Xô và Trung
Quốc xuống Đông
Nam Á.
Ông Thạch quá
giỏi, quá sáng
suốt, tôi thầm
nghĩ.
Lần thứ hai là
vào tháng
8.1987, khi Đại
tướng Vessey vào
Việt Nam lần
đầu, ông Thạch
lại kéo riêng
tôi ra nói
chuyện, trong
khi xơi nước.
Ông nói: "Tôi có
nghe những phát
biểu, và đọc
những báo cáo
của anh ở bên
Mỹ. Anh tin rằng
chúng tôi sẽ rút
khỏi Campuchia
kịp trước năm
1990."
(Ông nhận xét
đúng, vì tôi đã
phát biểu như
vậy ở một số
diễn đàn với
quan chức chính
quyền Mỹ.)
Ông hỏi thêm:
"Tại sao anh tin
mà chính quyền
Mỹ lại không
tin?"
Tôi nói: "Tôi
tin vì tôi hiểu
Việt Nam rõ hơn
chính quyền Mỹ
hiểu. Chính
quyền Mỹ đã
không hiểu Việt
Nam trong thời
gian chiến
tranh, và bây
giờ trong thời
gian hậu chiến
vẫn tiếp tục
không hiểu. Tôi
bảo quý vị tuyên
bố điều đó cách
đây 2 năm (1985)
là rất khôn
khéo. Từ đó,
quân đội Việt
Nam đánh Khmer
Đỏ rất mạnh, vào
tất cả mật khu
kháng chiến của
chúng. Và thời
gian 5 năm là đủ
để xây dựng
chính quyền
Hunsen đủ mạnh,
và Việt Nam
không còn bị sa
lầy ở Campuchia
nữa."
Tôi lại hỏi: "Ai
đúng? Tôi hay
chính quyền Mỹ?
Bởi họ bảo rằng
Việt Nam chỉ xạo
thôi, chắc vẫn
chiếm đóng
Campuchia."
Ông Thạch nói:
"Anh đúng một
trăm phần trăm."
Ông có ngạc
nhiên với câu
trả lời của ông
Thạch không?
Tôi không ngạc
nhiên, vì tôi
tin vào suy luận
của mình. Nhưng
điều làm tôi
ngạc nhiên là
câu nói thêm của
ông.
Ông nói: "Nhưng
Trung Quốc không
muốn chúng tôi
rút khỏi
Campuchia."
Tôi hỏi lại
luôn: "Thưa
Ngài, tôi thấy
rất ngỡ ngàng
khi nghe câu đó.
Bởi, nếu tôi nhớ
không nhầm, cuộc
tấn công năm
1979 là trả đũa
Việt Nam đã lật
đổ Khmer Đỏ. Tôi
thấy có vẻ mâu
thuẫn."
Ông Thạch nói:
"Không có gì mâu
thuẫn cả. Họ
muốn chúng tôi
bị sa lầy vào
Campuchia vô hạn
định, bởi mục
đích của họ là
làm cho kinh tế
của Việt Nam bị
kiệt quệ. Họ có
sự hỗ trợ của
cộng đồng quốc
tế để đạt mục
tiêu này, thông
qua cấm vận kinh
tế. Tuy nhiên,
chúng tôi không
dại gì mà mắc
mưu họ. Chắc
chắn đến thời
điểm 1990, họ
phải tìm cớ khác
để gây sự với
chúng tôi, bởi,
lúc đó, chúng
tôi đã rút khỏi
Campuchia rồi."
Một tháng sau,
tôi được mời
tham dự một hội
nghị của
Heritage
Foundation - một
tổ chức thiên
hữu - thảo luận
về chính sách
của Mỹ với Việt
Nam. Hội nghị
này được truyền
hình trực tiếp
đi toàn quốc.
Đến phần giải
đáp thắc mắc, có
người hỏi tôi là
liệu Việt Nam có
rút quân khỏi
Campuchia như đã
tuyên bố không.
Mặc dù không xin
phép trước ông
Thạch về chuyện
đó, nhưng thấy
có cơ hội thuận
lợi để cải thiện
quan hệ Mỹ -
Việt, tôi đã
dịch luôn sang
tiếng Anh từng
câu từng chữ
những gì ông
Thạch nói với
tôi, thay cho
câu trả lời.
Tôi bảo với họ
rằng cách đây
một tháng, khi
làm phiên dịch
cho đoàn của
Vessey, tôi có
cơ hội gặp riêng
Mr. Thạch, và
ông nói như vậy.
Năm sau, theo
ông Vessey vào
Hà Nội, tôi gặp
lại ông Thạch.
Tôi có xin lỗi
ông vì đã không
xin phép ông
trước.
Ông Thạch có bực
mình không?
Ông cười, và nói
"không sao".
Tôi tin rằng ông
thấu hiểu người
Trung Quốc. Và
ông cũng hiểu rõ
người Mỹ, nhất
là biết làm cách
nào thuyết phục
người Mỹ tin vào
quan điểm của
Việt Nam.
Trong buổi hội
thảo kỷ niệm 10
năm Hiệp định
Thương mại Việt
- Mỹ có hiệu
lực, cựu Phó Thủ
tướng Vũ Khoan
có nói vui rằng
"ông không hiểu
tại sao những
người, trong
thời kỳ Chiến
tranh Việt Nam,
từng là khách
của Khách sạn
Hilton (Nhà tù
Hoả lò) sau này
lại yêu mến Việt
Nam nhất. Và ông
Vũ Khoan dẫn ra
trường hợp TNS
John McCain, và
Đại sứ Mỹ đầu
tiên tại Việt
Nam Pete Douglas
Peterson, người
cùng ngồi với
ông trên bàn chủ
toạ. Ông Vũ
Khoan còn nói
thêm rằng khi
nào có điều
kiện, ông phải
tìm hiểu nguyên
do.
Cùng là cựu
chiến binh Chiến
tranh Việt Nam,
như Đại sứ
Peterson, rồi
sát cánh với ông
Peterson trong
tiến trình bình
thường hoá bang
giao và giao
thương Mỹ -
Việt, ông có thể
lý giải điều đó
hay không?
Tôi xin kể với
anh một câu
chuyện, thay cho
câu trả lời, bởi
vì đây là một
câu chuyện dài.
Không khéo lại
làm lạc đề câu
chuyện của anh.
Lần đầu tiên tôi
gặp ông Peterson
là vào năm 1991,
khi tôi đang làm
trợ lý đặc biệt
của Đại sứ Mỹ
tại Bangkok, phụ
trách Đông Dương
Sự vụ, có ghi
trong danh
thiếp. Thực ra,
"Đông dương Sự
vụ" chỉ là nguỵ
trang thôi, vì,
thực sự, trong
công việc của
tôi không có gì
liên quan đến
Lào hay CPC cả.
Lý do là vì Bộ
Ngoại giao muốn
giấu mọi người
rằng họ quan tâm
tới Việt Nam tới
mức phải tuyển
dụng một trợ lý
đặc biệt về Việt
Nam, để nghiên
cứu về chính trị
Việt Nam. Tôi đã
nhận nhiều nhiệm
vụ đặc biệt, kể
cả đi theo các
phái đoàn quốc
hội Mỹ vào Hà
Nội. Trong đó có
đoàn của TNS
John Kerry, Chủ
tịch Tiểu ban
đảm trách vấn đề
POW/MIA, vào Hà
Nội lần đầu vào
năm 1991.
Trong buổi tiếp
phái đoàn quốc
hội Mỹ, trong đó
có Hạ Nghị sĩ
bang Florida
Peterson, của
TBT Đỗ Mười, tôi
ngồi bên cạnh
người trưởng
đoàn để phiên
dịch, còn Hà Huy
Thông (hiện là
Phó Chủ nhiệm Uỷ
ban Đối ngoại
Quốc hội) dịch
cho ông Đỗ Mười.
Đỗ Mười nói với
Peterson: "Tôi
thấy ông đã là
khách của Việt
Nam Dân Chủ Cộng
Hoà cách đây một
thời gian khá
lâu."
Peterson đáp
lại: "Thưa
phải."
Đỗ Mười hỏi
tiếp: "Trong
thời gian ông bị
giam giữ tại Hoà
Lò, người ta đối
xử với các ông
như thế nào?"
Peterson nói: "I
have survived
(Tôi vẫn còn
sống sót)."
Đỗ Mười cười:
"Ông còn sống là
rõ ràng. Vì sự
có mặt của ông ở
đây chứng tỏ
điều đó. Câu hỏi
của tôi là cách
đối xử của chúng
tôi với người Mỹ
bị giam giữ như
thế nào?"
Nói rồi, Đỗ
Mười, lúc đó mặc
áo cộc tay, đã
chỉ ngay những
vết sẹo trên
cánh tay khi bị
tra tấn trong
nhà tù Thực dân
Pháp tại Hoả Lò.
Rồi ông hỏi:
"Thế ông, có vết
sẹo nào không?"
Ông Peterson nói
có một vết sẹo
sau lưng, do bị
thương khi máy
bay rơi và bị
bắt.
Đỗ Mười liền đòi
xem, và
Peterson, lúc đó
mặc bộ vét và
đeo cà vạt, đã
ngạc nhiên hỏi
lại, "Here, now
(Tại đây, ngay
bây giờ)?"
Đỗ Mười nói:
"Đúng, tại đây
và ngay bây
giờ."
Thế là Peterson
đành phải "vạch
áo cho Đỗ Mười
xem lưng".
Thế rồi, khi
quay trở lại ghế
của mình, Đỗ
Mười lại nói:
"Tôi vẫn muốn
hỏi lại ông câu
hỏi đó."
Peterson đáp
lại: "Thưa Ngài,
trong thời gian
chiến tranh cả
hai bên chúng ta
gây ra nhiều
điều cho nhau.
Tôi muốn đề nghị
với Ngài, hôm
nay chúng ta
không nói chuyện
về quá khứ.
Nguyện vọng của
tôi là muốn
hướng về phía
trước, xây dựng
một mối quan hệ
tốt đẹp hơn giữa
hai nước."
Nghe tới đó, Đỗ
Mười đứng dậy,
rảo bước tới chỗ
Peterson, và bắt
tay ông, trước
khi nói: "Tôi
hoàn toàn đồng ý
với ông."
Liệu HNS
Peterson có phải
là người đầu
tiên đưa ra cái
tứ "gác lại quá
khứ, hướng tới
tương lai
không", thưa
ông?
Thực ra, trong
những cuộc gặp
trước đó của
Ngoại trưởng
Nguyễn Cơ Thạch
với phía Mỹ, tôi
đã thấy toát ra
điều này. Nhưng
có lẽ ông
Peterson là
người đầu tiên,
chí ít là từ
phía Mỹ, nói ra
điều này, trong
một hoàn cảnh
đặc biệt như
vậy.
Sau cuộc gặp,
tôi đã gặp riêng
Peterson, và nói
rằng tôi rất
mừng là trong
phái đoàn quốc
hội Mỹ có một
người có tư
tưởng tiến bộ
như ông. Tôi nói
với ông rằng tôi
với ông cùng là
cựu chiến binh,
ông là không
quân, tôi lục
quân. Ông khác
tôi là đã từng
là tù binh, chịu
khổ sở ở Hoả Lò,
còn tôi thì
không.
Tôi nói: "Tuy
chúng ta cùng có
quan điểm tiến
bộ, nhưng tôi
phục ông hơn.
Bởi vì ông đã
từng bị bắt, còn
tôi chưa, và tôi
không hiểu lập
trường của tôi
thế nào, nếu tôi
cũng từng là tù
binh."
Bắt đầu từ đó
tôi có một mối
quan hệ cá nhân
với ông
Peterson. Chúng
tôi vẫn trao đổi
ý kiến và nhận
xét liên quan
đến quá trình
bình thường hoá
bang giao Mỹ -
Việt.
Lúc đó, cả tôi
và ông Peterson
không thể đoán
nổi trong tương
lai chúng tôi sẽ
có quan hệ như
thế nào. Bởi vì
ông không hình
dung là sẽ có
một ngày ông sẽ
là đại sứ Mỹ đầu
tiên tại Việt
Nam, tiếp tục
thúc đẩy mạnh mẽ
bang giao và
giao thương giữa
hai nước.
Và tôi cũng
không hình dung
được tôi sẽ là
trưởng đại diện
của General
Electric, và
hàng năm, kể từ
năm 1997 đến
2002, luôn phải
điều trần trước
Quốc hội Mỹ để
họ chấp thuận
gia hạn thêm một
năm việc miễn áp
dụng Tu chính án
Jackson-Vanik.
Khi nói về quá trình hội nhập của Việt Nam mà bỏ qua sáng kiến "Jakarta Cocktail" là một điều đáng tiếc, bởi đó chính là sự khơi thông của dòng chảy hội nhập. Nghĩa gốc của từ "cocktail" là đuôi con gà trống, lông có nhiều màu khác nhau. Tức là "Jakarta Cocktail" là một sáng kiến để giúp các phái Campuchia, cũng như hai khối nước khác nhau về thể chế chính trị là ASEAN và Đông Dương, có thể ngồi lại được với nhau.
Đó là cựu Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ Sài Gòn Lương Văn Lý, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Lê Văn Bàng, Chủ tịch Hội đồng Thương mại Mỹ - Việt Virginia Foote, hay cựu Đại tá Lục quân Mỹ Andre Sauvageot.
Mục Gặp gỡ & Đối thoại tuần này của Tuần Việt Nam xin được giới thiệu thêm một câu chuyện khác, từ một góc nhìn khác, của một đại diện giới truyền thông.
Đó là cựu phóng viên quay phim chuyên trách đối ngoại của Đài Truyền hình Việt Nam và hãng Thông tấn Thomson Reuters, ông Nguyễn Văn Vinh - người có may mắn có mặt trong những sự kiện đối ngoại quan trọng của Việt Nam, cũng như có dịp trao đổi, phỏng vấn những nhân vật quan trọng liên quan đến tiến trình hội nhập này.
- Phóng viên Huỳnh Phan: Là phóng viên đối ngoại của Đài Truyền hình Việt Nam trong suốt hơn hai mươi năm, chuyên đi theo các vị lãnh đạo trong các sự kiện đối ngoại và quốc tế quan trọng, theo ông, cái mốc quan trọng nhất đánh dấu việc Việt Nam chủ động thoát khỏi thế bị bao vây cấm vận để hội nhập và phát triển là vào thời điểm nào? Liệu có phải Đại hội Đảng VI (12.1986)?
- Cựu phóng viên Nguyễn Văn Vinh: Vào mùa xuân năm 1983, tại Hội nghị Cấp cao Ba nước Đông Dương tại Viên Chăn (Lào). Tổng Bí thư Lê Duẩn đã tuyên bố sẽ dần rút quân tình nguyện Việt Nam khỏi Campuchia, và hoàn tất vào cuối năm 1989.
Tuyên bố trong nội bộ ba nước hay ra toàn thế giới?
Ra thế giới chứ. Bởi tôi còn nhớ là hãng sản xuất chương trình truyền hình NDN (Nihon Denpa News) của Nhật Bản đã khai thác đầy đủ những thông tin liên quan đến hội nghị này.
Hơn nữa, bộ phim nhựa 16 li, màu, dài 25 phút với tựa đề "Viên Chăn - khi tiếng nói lịch sử cất lên", do Đài THVN chúng tôi làm, sau khi phát ở Việt Nam cũng được gửi ra nước ngoài chiếu.
Chính nhờ cái quyết định quan trọng ở Viên Chăn mà sau này mới có việc Indonesia gợi ý tổ chức "Tiệc rượu Jakarta", khi Ngoại trưởng Mochtar Kusumaatmadja thăm Việt Nam cuối tháng 7.1987. Đó cũng là xuất phát điểm của xu hướng "đối thoại thay đối đầu" trong khu vực.
Câu nói "đối thoại thay cho đối đầu" bắt đầu xuất hiện từ thời điểm nào, trong dịp nào?
Tôi nghĩ tinh thần đó bắt đầu từ năm 1983, khi Việt Nam lần đầu tiên tuyên bố sẽ rút quân khỏi Campuchia. Một cái nút đã được mở. Còn câu chữ chính thức được thể hiện trong văn kiện là sau Đại hội Đảng VI.
Tại sao lại có có chủ trương đó của Việt Nam? Do ảnh hưởng của những biến động ở Đông Âu?
Không phải. Câu chuyện Đông Âu và Liên Xô chỉ rộ lên vào nửa cuối của những năm '80.
Tôi nghĩ quyết định đó của Việt Nam xuất phát từ thực tiễn của mình. Việt Nam ở thế bị bao vậy về kinh tế, bị cô lập về chính trị, , khó khăn đủ đường. Và để phá thế bị bao vây, cô lập đó, không còn giải pháp nào ngoài việc dùng đối thoại thay cho đối đầu, đầu tiên là Đông Nam Á, rồi sau đó với các nước khác, như Trung Quốc, hay Mỹ.
Tại sao lại gọi là "Tiệc rượu Jakarta"?
Việc dịch ra tiếng Việt của cụm từ "Jakarta Cocktail" là "Tiệc rượu Jakarta" đã không nhấn mạnh được cái ý nghĩa mang tính biểu tượng của sáng kiến này. Thực ra, nghĩa gốc của từ "cocktail" là đuôi con gà trống, có nhiều màu lông khác nhau. Tức là "Jakarta Cocktail" là một sáng kiến để giúp các phe phái đối địch, hoặc bất đồng, ở Campuchia, cũng như hai khối nước ASEAN và Đông Dương, khác nhau về thể chế chính trị, có thể ngồi lại được với nhau, để bàn về giải pháp hoà bình cho Campuchia.
Vào cuối tháng 7.1988, đại diện bốn phái của Campuchia gồm Hoàng thân Ranariddh, Sonsann, Khieu Samphan và Hunsen đã gặp nhau, theo hình thức bàn tròn. Kết thúc cuộc gặp đó, ngày hôm sau, nhóm các nước ASEAN và nhóm ba nước Đông Dương gặp nhau tại JIM1 (The First Jakarta Informal Meeting). Đó là bước đầu tiên của tiến trình giải quyết vấn đề Campuchia một cách toàn diện.
Sang năm 1989 lại tổ chức tiếp JIM2. JIM2 đã có tiến bộ, tập trung cho giải pháp về Campuchia, sau khi Việt Nam hoàn tất việc rút quân (9.1989). Từ đó mới có tổng tuyển cử 1991, và UNTAC vào Campuchia.
Ông tham dự cả JIM1 và JIM2?
Đúng vậy. Nhưng tôi chỉ còn giữ được những thước phim về JIM1, khoảng hai phóng sự mỗi cái dài mười mấy phút. Hồi đó, phóng viên nước ngoài đưa tin đông lắm, chờ kín bên ngoài phòng họp. Còn tôi may có thẻ "delegate" của đoàn Việt Nam nên mới vào được bên trong từ rất sớm, và quay được tất cả.
Ai là nhân vật được báo giới săn đón nhiều nhất tại hội nghị đó?
Tất nhiên là Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch - một tâm điểm. Người ta coi ông là đầu mối chủ yếu để gỡ mọi rắc rối. Tuy vấn đề Campuchia được đặt ra là chính, nhưng ai cũng hiểu là phải giải quyết vấn đề của Việt Nam.
Hơn nữa, lúc đó Đông Nam Á có cái gì đáng quan tâm đâu, ngoài câu chuyện Campuchia và mối quan hệ giữa ba nước Đông Dương với các nước ASEAN sẽ được giải quyết thế nào.
Tôi đi theo chuyên cơ cùng ông Thạch, và chứng kiến ông bị vây ngay từ sân bay lúc xuống. Ông tổ chức họp báo ngắn ngay tại sân bay, nói rõ nội dung và ý nghĩa của cuộc gặp.
Ông đánh giá thế nào về sáng kiến "Jakarta Cocktail" và kết quả của JIM1 và JIM2?
Theo tôi, khi nói về quá trình hội nhập của Việt Nam, trước hết với Đông Nam Á, mà bỏ qua sáng kiến "Jakarta Cocktail" với hai sự kiện JIM1 và JIM2 là một điều đáng tiếc. Bởi đó chính là sự khơi thông của dòng chảy hội nhập, và sự mềm dẻo trong quan hệ mới được bắt đầu từ đó. Việt Nam quan hệ với Đông Nam Á là để tháo ngòi nổ, khiến cho việc quan hệ Mỹ và Trung Quốc, dễ dàng hơn.
Tôi còn nhớ tại JIM1, ngoại trưởng Singapore, là một người gốc Ấn, đã thể hiện thái độ rất cứng rắn. Ông ta công kích Việt Nam rất mạnh, về đủ mọi vấn đề.
Trong khi đó, chủ nhà là Ngoại trưởng Ali Alatas, mới lên thay ông Mochtar, lại rất mềm mỏng, khéo léo. Sự lạc quan về triển vọng của "đối thoại thay đối đầu" của ông Alatas được thể hiện rất rõ trong cuộc phỏng vấn của Đài THVN do ông Tổng Giám đốc Phạm Khắc Lãm thực hiện.
Tôi nhớ là sang tới JIM2, ông Sihanouk đã được Tổng thống Suharto mời đến thăm Indonesia, nhằm tạo cơ hội cho ông gặp gỡ bên lề với các phái còn lại của Campuchia.
Lúc đó, Việt Nam phải định lượng được kết quả đối thoại đẩy lùi được đối đầu tới đâu trong quan hệ với các nước trong khu vực, rồi với Trung Quốc, hay Mỹ. Cả quyết định bình thường hoá quan hệ với ai trước là cả một bài toán khó. Tất nhiên, Việt Nam cuối cùng cũng đã có sự chọn lựa của mình.
Lúc đó, Việt Nam vẫn dựa vào Comecon (Hội đồng Tương trợ Kinh tế), và quan hệ của Việt Nam và Trung Quốc đầy sóng gió. Chiến tranh đã để hậu quả lớn hơn rất nhiều so với mọi người hình dung lúc đầu, trước hết bởi vì lý do dẫn tới cuộc chiến, thay vì giải quyết hoà bình. Tại sao lại dẫn tới chiến tranh, trong khi trước đó có cả một quá trình khá dài giúp đỡ lẫn nhau, cùng xây dựng lòng tin?
Rồi điều gì khiến Trung Quốc phải tuyên bố với thế giới là sẽ dạy cho Việt Nam một bài học. Thế còn họ, liệu có rút được bài học gì không, và bài học đó là cái gì?
Ông vừa nhận xét rằng quan hệ với Đông Nam Á chính là tháo ngòi nổ để dễ dàng quan hệ với Mỹ và Trung Quốc. Tại sao, Việt Nam không bình thường hoá với ASEAN sớm hơn so với bình thường hoá với Trung Quốc?
Vấn đề vẫn là lòng tin. Họ vẫn theo dõi xem quan hệ Việt Nam với các nước lớn như Trung Quốc, Nga, hay Mỹ, như thế nào. Vả lại, Trung Quốc luôn chủ động đi trước chúng ta. Với Mỹ, với ASEAN, họ đều đi trước.
Vậy tại sao chúng ta lại không bình thường hoá quan hệ với ASEAN ngay sau khi thống nhất đất nước? Năm 1976, Thủ tướng Phạm Văn Đồng có đi thăm một số nước Đông Nam Á cơ mà.
Nên nhớ rằng, trong suốt một quá trình dài, nỗi ám ảnh của Đông Nam Á là liệu những người cộng sản Việt Nam có tiếp tục "bành trướng", theo cách nói của họ, ở khu vực Đông Nam Á hay không. Chính vì vậy, sau khi Việt Nam thống nhất, họ đã có một chính sách khôn khéo là muốn cải thiện quan hệ với Việt Nam. Tôi theo dõi và thấy tiếc là chúng ta đã không nắm cơ hội này ngay từ lúc đó.
Tại sao? Hào quang chiến thắng?
Tôi nghĩ vậy. Lúc đó, Việt Nam, nói một cách hình tượng, như một thiếu nữ đến thì, xinh tươi, long lanh lắm. Ai mà chẳng muốn làm quen, làm thân.
Nhưng, ngoài hào quang chiến thắng, chúng ta phải nhớ rằng lúc đó cái chủ thuyết "Giải quyết câu hỏi ai thắng ai giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội" vẫn đang ngự trị. Vấn đề này được đưa vào sách giáo khoa, và vấn đề của hệ tư tưởng, của ý thức hệ, chứ không phải sự lựa chọn của xã hội, hay từng cá nhân nữa.
Rồi đến khi chúng ta đưa quân vào Campuchia thì thời cơ đã trôi qua. Và chúng ta lại phải khó khăn làm lại từ đầu.
Cô gái đó đã bắt đầu lỡ thì...?
(Cười lớn) Đây là anh nói chứ không phải tôi nói nhé.
Nhưng rất may là với việc gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam mới khẳng định niềm tin rằng bất kể chế độ chính trị thế nào vẫn có thể sống chung với nhau. Kể từ đó, chúng ta mới hiểu ra rằng ý thức hệ không quan trọng bằng lợi ích. Các quốc gia với những thể chế trịnh trị khác nhau phải kết nối với nhau để cùng tồn tại, và cùng phát triển.
Thế còn tiến trình bình thường hoá quan hệ với Mỹ được khởi động trước, nhưng tại sao lại đến đích sau, so với việc bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc?
Câu chuyện chọn bình thường hoá với Trung Quốc trước vẫn là câu chuyện ý thức hệ, hơn là câu chuyện lợi ích.
Còn với Mỹ thì hậu quả của cuộc chiến tranh vẫn còn đó. Lại còn cộng thêm hậu quả nặng nề của sự cấm vận kinh tế do Mỹ áp đặt nữa.
Hơn nữa, ưu tiên lớn nhất của Mỹ là giải quyết vấn đề POW/MIA, rồi mới đến những thứ khác.
Ông có đưa tin nhiều về POW/MIA không?
Hồi còn làm ở Đài THVN, tôi đi quay về MIA rất nhiều, đầu tiên là cuộc khai quật ở Yên Thường (Gia Lâm) năm 1986. Lần đó, có một đoàn truyền hình rất lớn của Mỹ tường thuật tại chỗ luôn.
Rồi liên quan đến POW, ngoài vụ tài liệu Nga, từ ảnh vệ tinh, hay nguồn tin tình báo, ở Mỹ có rất nhiều tin đồn rằng Việt Nam còn giam giữ nhiều phi công Mỹ. Họ còn đưa cả những bức ảnh có người nước ngoài chơi bóng bên Lào, và nói đó là tù binh Mỹ...
Việt Nam phải thể hiện sự hợp tác đến mức đã hứa với phía Mỹ rằng, nếu có nguồn tin nào từ phía Mỹ về một địa điểm nào đó nghi có người Mỹ còn sống, phía Việt Nam sẵn sàng cho đoàn Mỹ lên trực thăng đi ngay. Tôi đã theo một nhóm công tác của Mỹ lên Lạng Sơn vào khoảng 1990-1991 gì đó, vì có một nguồn tin mô tả rằng trên đó có người nước ngoài.
Nói chung lúc đó phía lãnh đạo Việt Nam có nhiều quyết định táo bạo lắm. Tôi đã chứng kiến TBT Nguyễn Văn Linh trả lời phỏng vấn Đài NHK (Nhật Bản) tại Văn phòng Trung ương Đảng năm 1987, khi được nhờ giúp họ quay. Trong buổi đó, ông Linh khẳng định rằng Việt Nam không có lý do gì để tiếp tục giam giữ người tù binh Mỹ cả.
Thậm chí, ông còn nói vui rằng một khi Mỹ đã treo giải thưởng một triệu USD cho ai tìm thấy người Mỹ mất tích còn sống, nếu còn thật và ông biết, ông cũng báo với phía Mỹ để lấy thưởng.
Tôi nghĩ đòi hỏi của phía Mỹ, một phần, cũng là một phép thử về lòng tin, xem Việt Nam có thực tâm bình thường hoá hay không, hay vẫn muốn giữ những con bài để mặc cả.
Họ đã có trải nghiệm về sự thất bại của nỗ lực bình thường hoá lần đầu tiên, vào những năm 1977-1978, phải không ạ?
Đúng. Nói cho cùng, cả hai bên đều chưa tin tưởng lẫn nhau, cùng do đã trải qua một cuộc chiến tranh với những tổn thất quá lớn cho cả hai phía.
Thử thách lòng tin luôn luôn là một vấn đề quan trọng trong mọi mối quan hệ.
Tuần Việt nam
16-12-11
"Đối với tôi Ngoại
trưởng Nguyễn Cơ Thạch là một trong ba vị
lãnh đạo để lại ấn tượng mạnh nhất. Ảnh
hưởng của ông Thạch với tôi là bản lĩnh khi
đương đầu với các vấn đề quốc tế, luôn tự
tin, lạc quan, và luôn tìm mọi khe hở dù nhỏ
nhất để tìm ra lối đi." - Cựu phóng viên VTV
và Reuters Nguyễn Văn Vinh
Đó là cố Thủ tướng
Phạm Văn Đồng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp
và cố Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch.
Tuần Việt Nam xin
được tiếp tục cuộc trò chuyện với nhà
báo Nguyễn Văn Vinh với những kỷ niệm về
Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch - người mà
ông Vinh gặp lần đầu tiên tại Đại hội
Đảng IV (1976) và cuộc phỏng vấn cuối
cùng của ông với ông Thạch là vào năm
1995, nhân sự kiện phần lớn "Hanoi
Hilton" (Hoả Lò) bị phá đi để được thay
thế bằng Hanoi Tower.
Khi cựu ngoại
trưởng Nguyễn Cơ Thạch mất (1998), ông
Vinh đã theo xuống tận Nghĩa trang Mai
Dịch, quay riêng một bộ phim tư liệu về
lễ tang này, để giữ lại một kỷ niệm về
một nhà ngoại giao tài ba, một con người
đặc biệt trong một hoàn cảnh đặc biệt
của đất nước.
Ông nói rằng Ngoại
trưởng Nguyễn Cơ Thạch là một trong
những người ông có cơ hội tiếp xúc nhiều
nhất?
Rất nhiều. Kể từ năm
1979 đến 1989, cứ một năm hai lần các
ngoại trưởng của ba nước Đông Dương lại
gặp nhau, rồi cấp cao thường niên ba
nước Đông Dương, rồi JIM1 và JIM2, tôi
đều đi cả. Đó là chưa kể nhiều cuộc họp
báo, hay phỏng vấn trong nước.
Lần đầu tiên ông
tháp tùng ông Nguyễn Cơ Thạch công du
nước ngoài là khi nào?
Đó là lần tôi đi với
đoàn của Thủ tướng Phạm Văn Đồng đi thăm
Ấn Độ và Sri-Lanka năm 1978. Ông Nguyễn
Cơ Thạch lúc đó là Thứ trưởng Ngoại
giao. Ấn tượng của tôi về ông trong
chuyến đi đó là một người dễ gần, lúc
nào cũng tươi cười, và rất quan tâm đến
người khác.
Lần đó, tôi đi giày
cao, khi chạy bị trẹo chân. Ông Thạch
thấy đi tập tễnh, đã kéo lên ngồi cùng
xe ông cho dễ tác nghiệp. Bởi anh biết
đấy, xe phóng viên đi cuối cùng trong
đoàn xe có hộ tống, tới nơi phải chạy
thật nhanh mới kịp ghi hình. Tôi bị trẹo
chân, đi còn khó, huống hồ là chạy...
Chuyến đi nước
ngoài cùng ông Thạch mà ông cảm thấy ấn
tượng nhất?
Đó là JIM1 vào cuối
tháng 7. 1988. Chuyện được đi theo
chuyên cơ của ông cũng rất thú vị.
Thời gian đó, tôi đang
giúp cho cô Tiana Thanh Nga làm phim "Từ
Hooliwood đến Hà Nội". Trong đó có một
cuộc phỏng vấn Ngoại trưởng Nguyễn Cơ
Thạch. Sau khi phỏng vấn xong, tôi tranh
thủ hỏi ông Thạch là nghe nói Việt Nam
cử đoàn đi dự JIM1 tại Indonesia. Tôi
mới hỏi ông Thạch là tôi biết có đoàn đi
JIM1, theo sáng kiến Jakarta Cocktail
của Ngoại trưởng Indonesia một năm trước
đó.
Ông Thạch nói, như
chợt nhớ ra: Ừ nhỉ? Tại sao lại không
cho truyền hình đi theo nhỉ?
Ngay chiều hôm đó, Bộ
Ngoại giao quyết định cho Đài THVN hai
suất.
Tối hôm đó, tôi về báo
với Tổng Giám đốc Phạm Khắc Lãm, và ông
Lãm nói: Tôi đi với cậu.
Thế là sáng hôm sau,
tôi lên Bộ Ngoại giao làm thủ tục, để
buổi chiều chúng tôi lên chuyên cơ của
Liên Xô bay sang Phnompenh luôn.
Tại sao lại phải
transit qua Phnompenh?
Vì phải đón bốn phái
của Campuchia, trước khi qua Viên Chăn
đón đoàn Lào, rồi mới bay đến Jakarta.
Hồi đó, các đoàn của chúng ta đi nước
ngoài đều do Liên Xô lo tất.
Nhưng ngạc nhiên nhất
là tới sân bay Jakarta. Phóng viên
Indonesia, phóng viên các nước ASEAN
khác và phóng viên quốc tế đã tập trung
ở đó rất đông. Máy ảnh, máy quay, rồi
máy ghi âm lăm lăm chờ Ngoại trưởng Việt
Nam xuống.
Lúc đó, tôi mới nhận
thấy sự linh hoạt của ông Thạch. Thay vì
sẽ tổ chức họp báo bên lề JIM1, như kế
hoạch ban đầu, ông quyết định trả lời
báo chí ngay tại phòng khách ở sân bay.
Ông biết làm như vậy sẽ tạo được dư luận
tích cực và kịp thời.
Tôi còn nhớ phóng viên
chen chúc vòng trong vòng ngoài ở phòng
khách, và tôi phải len mãi mới chui được
vào trong để quay cuộc họp báo đó.
Ông nhận xét gì về
cách tiếp xúc với báo chí, nhất là báo
chí nước ngoài, của Ngoại trưởng Thạch?
Ông là người lúc nào
cũng sẵn sàng trả lời phỏng vấn báo chí,
một nhà ngoại giao không bao giờ ngại
phóng viên.
Tôi dự nhiều cuộc họp
báo của ông, và thấy ông là người tự
tin, có uy, và lại rất hài hước. Câu trả
lời của ông luôn đầy đủ và mạch lạc về
nội dung, và rõ ràng về thông điệp.
Trong câu chuyện của
mình, ông luôn biết cách thuyết phục
người nghe, với cách nói hài hước, hấp
dẫn. Đặc biệt, ông có biệt tài thu hút
sự chú ý của phóng viên vào những điều
ông muốn nói.
Chẳng hạn, không ít
lần ông bắt đầu câu trả lời bằng câu
hỏi. Ông hỏi lại: Vậy bạn nghĩ như thế
nào về điều đó?
Tất cả cùng cười
Đó là cách không ít
quan chức sử dụng để tránh những câu hỏi
nhạy cảm?
Đó là người khác chứ
không phải ông Thạch, bởi ông không phải
người thích né tránh. Ông chờ người hỏi
xem có nói gì không, ông mới bắt đầu trả
lời. Đó là cách ông khiến mọi người chú
ý vào câu trả lời của ông hơn, và cách
tiếp nhận nó cũng nhẹ nhàng hơn.
Ấn tượng của ông về
ông Thạch với tư cách một nhà ngoại
giao?
Ông Thạch ở vào thời
kỳ ngoại giao khó khăn nhất, có rất
nhiều bài toán cùng được đặt ra một lúc.
Tất nhiên, chúng ta
hay nói tới trí tuệ tập thể, nhưng nếu
không có người có khả năng thể hiện ra
một cách vừa thẳng thắn, vừa khéo léo,
thì trí tuệ đó cũng không phát huy được
hiệu quả mong muốn. Ông Thạch đã thể
hiện xuất sắc vai trò đó, khiến cho quá
trình xây dựng lòng tin giữa Việt Nam
với Đông Nam Á, rồi Việt Nam với Mỹ,
chẳng hạn, tiến triển rất tốt, và xu thế
đối thoại đã dần lấn át sự đối đầu.
Chắc anh còn nhớ từ
khoảng từ 1984 đến 1986, ở Việt Nam đã
có một làn sóng vượt biển ra đi, như một
phong trào. Ngay từ đầu, ông Thạch giải
thích là những người này ra đi phần lớn
vì sự mơ hồ với lời hứa về một miền đất
hứa, nhưng phương Tây không nghe, bởi họ
muốn chính trị hoá vấn đề và nói rằng
những người ra đi là vì chán ghét chế độ
cộng sản. Nhưng khi ra đi đông quá, dễ
dàng quá, riêng Hồng Công có tới 6-7
trại tị nạn, họ lại nói đây là vấn đề di
dân kinh tế.
Hơn nữa, nước Anh đã
thoả thuận với chính phủ Trung Quốc là
sẽ trao trả Hồng Kông vào năm 1997, và
vì thế việc phải đóng cửa các trại tị
nạn là một nhu cầu bức thiết với họ.
Và, lúc đó, ngoài vấn
đề Campuchia, Việt Nam lại phải đối mặt
với vấn đề thuyền nhân. Đặc biệt là ở
Hồng Kông và một số nước Đông Nam Á.
Giải quyết dứt điểm vấn đề đó cùng với
cam kết về lộ trình rút quân khỏi
Campuchia mới dẫn đến sáng kiến "Jakarta
Cocktail".
Bộ Ngoại giao Việt
Nam, và cá nhân Bộ trưởng Thạch, rất chủ
động trong vấn đề này. Tôi đã dự hầu như
tất cả các cuộc họp mà ông Thạch chủ
trì, từ 1987 đến 1989, cũng như các cuộc
họp báo, nói rõ rằng Việt Nam sẵn sàng
tiếp nhận người trở về. Năm 1989, Việt
Nam đã thoả thuận với Cao uỷ Liên Hợp
Quốc về người tị nạn (HCR) là đưa hết
thuyền nhân từ các trại tị nạn về.
Tại sao vậy? Thuyền
nhân sợ bị trả thù khi trở lại Việt Nam?
Còn một lý do nữa là
chứng tỏ cho bên ngoài biết rằng Việt
Nam không hề có chủ trương đuổi người ra
đi. Chắc anh còn nhớ làn sóng ra đi năm
1978, đã bị một nước khác xuyên tạc về
mục đích, mặc dù họ đâu có vô can trong
việc này.
Cuối 89' đầu 90', tôi
đi sang Hồng Công làm bộ phim "Giã từ ảo
ảnh", để phản ánh thực tế cái trại ở
Hồng Kông, và vận động bà con về. HCR
mời, và chính ông Thạch đã tác động với
bên chức năng để tôi được phép đi. Hồi
đó đi nước ngoài làm phim không đơn giản
như bây giờ đâu.
Chính vì thành công
của bộ phim đó, HCR lại đặt hàng Đài
THVN làm tiếp bộ phim "Quê hương", nói
về những người trở về.
Trong cả hai bộ phim,
chúng tôi có nhấn mạnh tới nguyên nhân
sâu xa của chuyện ra đi, tức là cấm vận
kinh tế đã khiến một đất nước mới thoát
khỏi chiến tranh chưa bao lâu đã bị bần
cùng hoá, và nhiều người không chịu được
khổ cực đã ra đi.
Trong "Việt Nam:
Thiên lịch sử truyền hình", cựu Trợ lý
Ngoại trưởng Mỹ Richard Holbrooke có kể
rằng, trong cuộc đàm phán vào mùa thu
năm 1978 về bình thường hoá quan hệ Mỹ -
Việt, suốt mấy ngày đầu tiên ông Thạch
vẫn khăng khăng yêu cầu phía Mỹ phải
viện trợ 3,25 tỷ USD như Tổng thống
Nixon đã hứa trong công hàm gửi Thủ
tướng Phạm Văn Đồng. Nhưng sang tới ngày
tiếp theo, ông Thạch tự nhiên chấp nhận
bình thường hoá vô điều kiện.
Holbrooke nhận xét
rằng kiểu đàm phán như vậy trái hẳn với
kiểu đàm phán của phương Tây, tức là mỗi
bên nhượng bộ từng ít một, và, như vậy,
mới xây dựng được lòng tin.
Theo ông, có phải
thất bại đó là một kinh nghiệm tốt cho
ông Thạch về sau này không?
Tôi lại không nghĩ như
vậy. Theo những thông tin mà chúng ta đã
biết, lúc đó Mỹ đã ngả theo hướng khác
rồi. Họ sợ bình thường hoá quan hệ với
Việt Nam sẽ cản trở quá trình bình
thường hoá quan hệ với Trung Quốc. Bởi
họ muốn chơi con bài Trung Quốc trong
việc hạn chế ảnh hưởng của Liên Xô.
Thứ hai, anh nên nhớ
rằng ông Thạch lúc đó mới là thứ trưởng
ngoại giao, tức là cấp thừa hành những
chỉ đạo từ bên nhà.
Còn sau này, lên bộ
trưởng, phó thủ tướng và vào Bộ Chính
trị, ông Thạch đã trở thành một nhân vật
quan trọng trong hoạch định chính sách
đối ngoại. Lúc đó, cờ đến tay ông, ông
mới phất chứ.
Có lẽ Đại sứ William
Sullivan là người hiểu ông Nguyễn Cơ
Thạch hơn Trợ lý Ngoại trưởng Holbrooke,
nên họ mới cùng nhau đưa ra sáng kiến
tìm một kênh riêng để thúc đẩy việc bỏ
cấm vận (thành lập Hội đồng Thương mại
Mỹ - Việt).
Ông nói ông Thạch
là một trong ba người gây ấn tượng đậm
nét nhất với ông. Vậy nhà ngoại giao
Nguyễn Cơ Thạch có ảnh hưởng gì đến nhà
báo đối ngoại Nguyễn Văn Vinh không?
Có chứ. Ảnh hưởng của
ông Thạch với tôi là bản lĩnh khi đương
đầu với các vấn đề quốc tế, luôn tự tin,
lạc quan, và luôn tìm mọi khe hở dù nhỏ
nhất để tìm ra lối đi.
Ông nói rằng ông
Thạch lãnh đạo ngành ngoại giao ở thời
kỳ khó khăn nhất đối với ngành này. Vậy
theo ông, câu tục ngữ "cái khó ló cái
khôn", hay câu "cái khó bó cái khôn",
phù hợp hơn với trường hợp ông Thạch?
Tôi nghĩ cả hai câu
đều đúng. Câu thứ nhất phản ánh đúng
tính cách của nhà ngoại giao Nguyễn Cơ
Thạch. Còn câu thứ hai lại vận đúng vào
cái khúc quanh trong sự nghiệp của ông.
Tư tưởng của ông Thạch
đi trước thời đại, nên thiệt cho ông.
Bởi khi vấn đề đặt ra chưa được chấp
nhận, thì người đặt vấn đề lại bị nhìn
nhận khác đi. Bài học lịch sử không bao
giờ cũ là cái gì vượt trước đều khó chấp
nhận ở Việt Nam.
Nhưng, dù sao, ông vẫn
còn may hơn những người khác. Ông Kim
Ngọc là một ví dụ. Và một số người khác
mà tôi không tiện nêu tên ở đây. (Cười
lớn)
Đến thời điểm nào
thì ông thực sự cảm thấy sự nghiệp của
ông Thạch sắp kết thúc?
Tôi là người quay buổi
ông Thạch tiếp Trợ lý Ngoại trưởng Trung
Quốc Từ Đôn Tín tại nhà khách chính phủ.
Sau buổi đó, tôi hiểu ngày ông Thạch ra
đi không còn bao xa nữa.
Nếu được hỏi, nét
tính cách nào khiến ông nhớ nhất về ông
Thạch, ông chọn cái gì?
Tính hài hước - một
nét tính cách mà các nhà ngoại giao đều
nên có.
Với cách nói hài hước,
cách kể những câu chuyện tiếu lâm của
ông, những ý tưởng và vấn đề về quan hệ
đối ngoại, những khó khăn trong quan hệ
chính trị - ngoại giao, được người ta
hiểu một cách nhẹ nhàng, dễ chịu.
Câu chuyện ông Lê Văn
Bàng rằng "ông Thạch bảo với phía Mỹ là
muốn nhập thuốc nổ để làm sập mấy nhà
máy in tiền" là một ví dụ rất đặc trưng
cho cách nói hài hước của ông Thạch.
Thế còn ví dụ của
ông?
Có một lần, anh em
phóng viên tháp tùng ông ra nước ngoài,
có hỏi ông làm ngoại giao là như thế
nào.
Ông nói: "Khi vào nhà
vệ sinh, nếu anh biết làm điều gì trước
khi ngồi xuống la va bô, thì khi ra khỏi
nhà vệ sinh anh thấy hết sức thoải mái.
Còn, nếu vội vàng, không làm đúng như
vậy, thì hẳn anh sẽ phát điên lên vì
phải lo giải quyết hậu quả xảy ra với
cái quần.
Làm ngoại giao cũng
như vậy. Nếu không theo đúng trình tự
cần thiết, việc giải quyết hậu quả sẽ
rất mất công."
Anh em chúng tôi, lúc
đó, đều cười ồ lên. Nhưng, cho tới tận
bây giờ, qua bao nhiêu chứng kiến, trải
nghiệm, tôi mới thấy "ông cụ" thâm thuý
và thấu đáo thật!
Xin cám ơn ông!

markdown:
Tuần Việt nam
14/12/11
## Ngoại trưởng Thạch trong con mắt Đại tá Sauvageot
**
"Tôi
hiểu chính trị nội
bộ ở Mỹ, nên tôi
đồng cảm với chính
trị nội bộ ở Việt
Nam. Chắc chắn,
không chỉ người Mỹ
bị ác cảm, mà cả
những vị lãnh đạo
Việt Nam đã dám đi
tiên phong trong
việc hợp tác với Mỹ
trong vấn đề MIA.
Phải nhìn xa trông
rộng và có bản lĩnh,
nhất là yêu nước
thật sự, như ông
Thạch, mới vượt qua
được những rào cản
như vậy" - Andre
Sauvageot.** **- Phóng viên Huỳnh Phan:** *Những đề xuất của Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch đối với phía Mỹ, trong cuộc gặp với ông Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Richard Armitage, là gì?* **
-
Cựu Đại tá lục
quân Andre
Sauvageot:**
Chẳng hạn, ông
Thạch nói rằng
hai nước phải
thúc đẩy hợp tác
vì lợi ích của
hai nước, trước
việc một thế lực
khác đang nổi
lên, và ngày
càng trở thành
nguy cơ chung.
Ông không nói rõ
đó là thế lực
nào, nhưng chúng
tôi đều hiểu.
Hay ông nói Mỹ không nên chủ quan, và nên đa dạng hoá quan hệ. Nhất là có thêm bạn bè thì tốt hơn là kẻ thù.
Trong khi thảo luận với phía Mỹ, dù là Trợ lý Bộ trưởng Quốc phòng Armitage, Đại tướng Vessey, hay TNS Kerry, ông Thạch luôn thể hiện sự chủ động và tinh thần hợp tác.
Tôi nghĩ đây là một nỗ lực và bản lĩnh lớn, một sự nhìn ra trông rộng. Ông Thạch mong muốn đa dạng hoá quan hệ để giữ vững độc lập, tự do thật sự cho Việt Nam. Nhất là vì bối cảnh chính trị nội bộ ở Việt Nam cũng không mấy thuận lợi cho sự hợp tác đó. Tôi rất nể ông Thạch.
*
Tại sao ông biết
rằng bối cảnh
chính trị nội bộ
của Việt Nam
không thuận lợi
cho vấn đề MIA?*
Tôi còn nhớ, khi tôi ở Nhà khách Quân Đội, một người phụ nữ khi nghe tôi nói chuyện tiếng Việt với ai đó, hỏi tôi và biết tôi là người Mỹ, đã hỏi: "Tôi không hiểu là tại sao chính phủ Việt Nam tốn biết bao nhân lực và công sức để tìm kiếm những người Mỹ bị mất tích trong cuộc chiến tranh do chính họ gây ra? Họ lấy lòng người Mỹ để làm gì?"
Tôi hiểu chính trị nội bộ ở Mỹ như thế nào, nên tôi đồng cảm với vấn đề tương tự ở Việt Nam. Một người phụ nữ bình thường đã nói như vậy, thì những người có nhiều trải nghiệm trong cuộc chiến tranh, nhất là những người đã lãnh đạo cuộc chiến đó, chắc hẳn sẽ có cách nhìn như thế nào với người Mỹ. Chắc chắn họ không chỉ ác cảm với người Mỹ, mà cả với những vị lãnh đạo Việt Nam đã đi tiên phong trong việc hợp tác với Mỹ trong vấn đề MIA. Phải nhìn xa trông rộng và rất có bản lĩnh, như ông Thạch, mới vượt qua được những rào cản như vậy.
*
Là người giỏi
tiếng Việt, ông
có dịp nói
chuyện với ông
Thạch bên lề các
cuộc đàm phán
không?*
Có chứ. Chủ yếu trong giờ giải lao. Có hai câu chuyện mà tôi vẫn nhớ mãi.
Một lần, hồi còn ông Armitage, ông Thạch nói với tôi rằng, ông ý thức rõ ràng về những gì Mỹ đã gây ra cho Việt Nam trong cuộc chiến tranh. Nhưng ông vẫn khẳng định rằng Mỹ đưa quân vào Việt Nam không phải theo cái mục đích mà người Pháp làm trước đó. Ông nói rằng Mỹ không muốn biến Việt Nam thành một thuộc địa, và không có ham muốn lãnh thổ. Mỹ xâm lược Việt Nam vì sợ sự bành trướng của Liên Xô và Trung Quốc xuống Đông Nam Á.
Ông Thạch quá giỏi, quá sáng suốt, tôi thầm nghĩ.
Lần thứ hai là vào tháng 8.1987, khi Đại tướng Vessey vào Việt Nam lần đầu, ông Thạch lại kéo riêng tôi ra nói chuyện, trong khi xơi nước.
Ông nói: "Tôi có nghe những phát biểu, và đọc những báo cáo của anh ở bên Mỹ. Anh tin rằng chúng tôi sẽ rút khỏi Campuchia kịp trước năm 1990."
(Ông nhận xét đúng, vì tôi đã phát biểu như vậy ở một số diễn đàn với quan chức chính quyền Mỹ.)
Ông hỏi thêm: "Tại sao anh tin mà chính quyền Mỹ lại không tin?"
Tôi nói: "Tôi tin vì tôi hiểu Việt Nam rõ hơn chính quyền Mỹ hiểu. Chính quyền Mỹ đã không hiểu Việt Nam trong thời gian chiến tranh, và bây giờ trong thời gian hậu chiến vẫn tiếp tục không hiểu. Tôi bảo quý vị tuyên bố điều đó cách đây 2 năm (1985) là rất khôn khéo. Từ đó, quân đội Việt Nam đánh Khmer Đỏ rất mạnh, vào tất cả mật khu kháng chiến của chúng. Và thời gian 5 năm là đủ để xây dựng chính quyền Hunsen đủ mạnh, và Việt Nam không còn bị sa lầy ở Campuchia nữa."
Tôi lại hỏi: "Ai đúng? Tôi hay chính quyền Mỹ? Bởi họ bảo rằng Việt Nam chỉ xạo thôi, chắc vẫn chiếm đóng Campuchia."
Ông Thạch nói: "Anh đúng một trăm phần trăm."
*
Ông có ngạc
nhiên với câu
trả lời của ông
Thạch không?*
Tôi không ngạc nhiên, vì tôi tin vào suy luận của mình. Nhưng điều làm tôi ngạc nhiên là câu nói thêm của ông.
Ông nói: "Nhưng Trung Quốc không muốn chúng tôi rút khỏi Campuchia."
Tôi hỏi lại luôn: "Thưa Ngài, tôi thấy rất ngỡ ngàng khi nghe câu đó. Bởi, nếu tôi nhớ không nhầm, cuộc tấn công năm 1979 là trả đũa Việt Nam đã lật đổ Khmer Đỏ. Tôi thấy có vẻ mâu thuẫn."
Ông Thạch nói: "Không có gì mâu thuẫn cả. Họ muốn chúng tôi bị sa lầy vào Campuchia vô hạn định, bởi mục đích của họ là làm cho kinh tế của Việt Nam bị kiệt quệ. Họ có sự hỗ trợ của cộng đồng quốc tế để đạt mục tiêu này, thông qua cấm vận kinh tế. Tuy nhiên, chúng tôi không dại gì mà mắc mưu họ. Chắc chắn đến thời điểm 1990, họ phải tìm cớ khác để gây sự với chúng tôi, bởi, lúc đó, chúng tôi đã rút khỏi Campuchia rồi."
Một tháng sau, tôi được mời tham dự một hội nghị của Heritage Foundation - một tổ chức thiên hữu - thảo luận về chính sách của Mỹ với Việt Nam. Hội nghị này được truyền hình trực tiếp đi toàn quốc.
Đến phần giải đáp thắc mắc, có người hỏi tôi là liệu Việt Nam có rút quân khỏi Campuchia như đã tuyên bố không. Mặc dù không xin phép trước ông Thạch về chuyện đó, nhưng thấy có cơ hội thuận lợi để cải thiện quan hệ Mỹ - Việt, tôi đã dịch luôn sang tiếng Anh từng câu từng chữ những gì ông Thạch nói với tôi, thay cho câu trả lời.
Tôi bảo với họ rằng cách đây một tháng, khi làm phiên dịch cho đoàn của Vessey, tôi có cơ hội gặp riêng Mr. Thạch, và ông nói như vậy.
Năm sau, theo ông Vessey vào Hà Nội, tôi gặp lại ông Thạch. Tôi có xin lỗi ông vì đã không xin phép ông trước.
*
Ông Thạch có bực
mình không?*
Ông cười, và nói "không sao".
Tôi tin rằng ông thấu hiểu người Trung Quốc. Và ông cũng hiểu rõ người Mỹ, nhất là biết làm cách nào thuyết phục người Mỹ tin vào quan điểm của Việt Nam.
*
Trong buổi hội
thảo kỷ niệm 10
năm Hiệp định
Thương mại Việt
- Mỹ có hiệu
lực, cựu Phó Thủ
tướng Vũ Khoan
có nói vui rằng
"ông không hiểu
tại sao những
người, trong
thời kỳ Chiến
tranh Việt Nam,
từng là khách
của Khách sạn
Hilton (Nhà tù
Hoả lò) sau này
lại yêu mến Việt
Nam nhất. Và ông
Vũ Khoan dẫn ra
trường hợp TNS
John McCain, và
Đại sứ Mỹ đầu
tiên tại Việt
Nam Pete Douglas
Peterson, người
cùng ngồi với
ông trên bàn chủ
toạ. Ông Vũ
Khoan còn nói
thêm rằng khi
nào có điều
kiện, ông phải
tìm hiểu nguyên
do.* *
Cùng là cựu
chiến binh Chiến
tranh Việt Nam,
như Đại sứ
Peterson, rồi
sát cánh với ông
Peterson trong
tiến trình bình
thường hoá bang
giao và giao
thương Mỹ -
Việt, ông có thể
lý giải điều đó
hay không?*
Tôi xin kể với anh một câu chuyện, thay cho câu trả lời, bởi vì đây là một câu chuyện dài. Không khéo lại làm lạc đề câu chuyện của anh.
Lần đầu tiên tôi gặp ông Peterson là vào năm 1991, khi tôi đang làm trợ lý đặc biệt của Đại sứ Mỹ tại Bangkok, phụ trách Đông Dương Sự vụ, có ghi trong danh thiếp. Thực ra, "Đông dương Sự vụ" chỉ là nguỵ trang thôi, vì, thực sự, trong công việc của tôi không có gì liên quan đến Lào hay CPC cả.
Lý do là vì Bộ Ngoại giao muốn giấu mọi người rằng họ quan tâm tới Việt Nam tới mức phải tuyển dụng một trợ lý đặc biệt về Việt Nam, để nghiên cứu về chính trị Việt Nam. Tôi đã nhận nhiều nhiệm vụ đặc biệt, kể cả đi theo các phái đoàn quốc hội Mỹ vào Hà Nội. Trong đó có đoàn của TNS John Kerry, Chủ tịch Tiểu ban đảm trách vấn đề POW/MIA, vào Hà Nội lần đầu vào năm 1991.
Trong buổi tiếp phái đoàn quốc hội Mỹ, trong đó có Hạ Nghị sĩ bang Florida Peterson, của TBT Đỗ Mười, tôi ngồi bên cạnh người trưởng đoàn để phiên dịch, còn Hà Huy Thông (hiện là Phó Chủ nhiệm Uỷ ban Đối ngoại Quốc hội) dịch cho ông Đỗ Mười.
Đỗ Mười nói với Peterson: "Tôi thấy ông đã là khách của Việt Nam Dân Chủ Cộng Hoà cách đây một thời gian khá lâu."
Peterson đáp lại: "Thưa phải."
Đỗ Mười hỏi tiếp: "Trong thời gian ông bị giam giữ tại Hoà Lò, người ta đối xử với các ông như thế nào?"
Peterson nói: "I have survived (Tôi vẫn còn sống sót)."
Đỗ Mười cười: "Ông còn sống là rõ ràng. Vì sự có mặt của ông ở đây chứng tỏ điều đó. Câu hỏi của tôi là cách đối xử của chúng tôi với người Mỹ bị giam giữ như thế nào?"
Nói rồi, Đỗ Mười, lúc đó mặc áo cộc tay, đã chỉ ngay những vết sẹo trên cánh tay khi bị tra tấn trong nhà tù Thực dân Pháp tại Hoả Lò.
Rồi ông hỏi: "Thế ông, có vết sẹo nào không?"
Ông Peterson nói có một vết sẹo sau lưng, do bị thương khi máy bay rơi và bị bắt.
Đỗ Mười liền đòi xem, và Peterson, lúc đó mặc bộ vét và đeo cà vạt, đã ngạc nhiên hỏi lại, "Here, now (Tại đây, ngay bây giờ)?"
Đỗ Mười nói: "Đúng, tại đây và ngay bây giờ."
Thế là Peterson đành phải "vạch áo cho Đỗ Mười xem lưng".
Thế rồi, khi quay trở lại ghế của mình, Đỗ Mười lại nói: "Tôi vẫn muốn hỏi lại ông câu hỏi đó."
Peterson đáp lại: "Thưa Ngài, trong thời gian chiến tranh cả hai bên chúng ta gây ra nhiều điều cho nhau. Tôi muốn đề nghị với Ngài, hôm nay chúng ta không nói chuyện về quá khứ. Nguyện vọng của tôi là muốn hướng về phía trước, xây dựng một mối quan hệ tốt đẹp hơn giữa hai nước."
Nghe tới đó, Đỗ Mười đứng dậy, rảo bước tới chỗ Peterson, và bắt tay ông, trước khi nói: "Tôi hoàn toàn đồng ý với ông."
*
Liệu HNS
Peterson có phải
là người đầu
tiên đưa ra cái
tứ "gác lại quá
khứ, hướng tới
tương lai
không", thưa
ông?*
Thực ra, trong những cuộc gặp trước đó của Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch với phía Mỹ, tôi đã thấy toát ra điều này. Nhưng có lẽ ông Peterson là người đầu tiên, chí ít là từ phía Mỹ, nói ra điều này, trong một hoàn cảnh đặc biệt như vậy.
Sau cuộc gặp, tôi đã gặp riêng Peterson, và nói rằng tôi rất mừng là trong phái đoàn quốc hội Mỹ có một người có tư tưởng tiến bộ như ông. Tôi nói với ông rằng tôi với ông cùng là cựu chiến binh, ông là không quân, tôi lục quân. Ông khác tôi là đã từng là tù binh, chịu khổ sở ở Hoả Lò, còn tôi thì không.
Tôi nói: "Tuy chúng ta cùng có quan điểm tiến bộ, nhưng tôi phục ông hơn. Bởi vì ông đã từng bị bắt, còn tôi chưa, và tôi không hiểu lập trường của tôi thế nào, nếu tôi cũng từng là tù binh."
Bắt đầu từ đó tôi có một mối quan hệ cá nhân với ông Peterson. Chúng tôi vẫn trao đổi ý kiến và nhận xét liên quan đến quá trình bình thường hoá bang giao Mỹ - Việt.
Lúc đó, cả tôi và ông Peterson không thể đoán nổi trong tương lai chúng tôi sẽ có quan hệ như thế nào. Bởi vì ông không hình dung là sẽ có một ngày ông sẽ là đại sứ Mỹ đầu tiên tại Việt Nam, tiếp tục thúc đẩy mạnh mẽ bang giao và giao thương giữa hai nước.
Và tôi cũng không hình dung được tôi sẽ là trưởng đại diện của General Electric, và hàng năm, kể từ năm 1997 đến 2002, luôn phải điều trần trước Quốc hội Mỹ để họ chấp thuận gia hạn thêm một năm việc miễn áp dụng Tu chính án Jackson-Vanik.
## Tuần Việt nam
15-12-11
## "Đối thoại thay đối đầu" - khơi thông dòng chảy hội nhập
**Khi nói về quá trình hội nhập của Việt Nam mà bỏ qua sáng kiến "Jakarta Cocktail" là một điều đáng tiếc, bởi đó chính là sự khơi thông của dòng chảy hội nhập. Nghĩa gốc của từ "cocktail" là đuôi con gà trống, lông có nhiều màu khác nhau. Tức là "Jakarta Cocktail" là một sáng kiến để giúp các phái Campuchia, cũng như hai khối nước khác nhau về thể chế chính trị là ASEAN và Đông Dương, có thể ngồi lại được với nhau.** **LTS**: *Khái niệm "học để hiểu nhau", như Tuần Việt Nam đã đặt vấn đề từ đầu, khi nói về hành trình Việt - Mỹ nói riêng, và tiến trình hội nhập của Việt Nam nói chung, đã được làm rõ một phần qua lời kể và những phân tích của một số nhân chứng mà tác giả loạt phỏng vấn này có điều kiện gặp gỡ, trao đổi.* *Đó là cựu Phó Giám đốc Sở Ngoại vụ Sài Gòn Lương Văn Lý, cựu Thứ trưởng Ngoại giao Lê Văn Bàng, Chủ tịch Hội đồng Thương mại Mỹ - Việt Virginia Foote, hay cựu Đại tá Lục quân Mỹ Andre Sauvageot.* *Mục Gặp gỡ & Đối thoại tuần này của Tuần Việt Nam xin được giới thiệu thêm một câu chuyện khác, từ một góc nhìn khác, của một đại diện giới truyền thông.* *Đó là cựu phóng viên quay phim chuyên trách đối ngoại của Đài Truyền hình Việt Nam và hãng Thông tấn Thomson Reuters, ông Nguyễn Văn Vinh - người có may mắn có mặt trong những sự kiện đối ngoại quan trọng của Việt Nam, cũng như có dịp trao đổi, phỏng vấn những nhân vật quan trọng liên quan đến tiến trình hội nhập này.* **- Phóng viên Huỳnh Phan:** *Là phóng viên đối ngoại của Đài Truyền hình Việt Nam trong suốt hơn hai mươi năm, chuyên đi theo các vị lãnh đạo trong các sự kiện đối ngoại và quốc tế quan trọng, theo ông, cái mốc quan trọng nhất đánh dấu việc Việt Nam chủ động thoát khỏi thế bị bao vây cấm vận để hội nhập và phát triển là vào thời điểm nào? Liệu có phải Đại hội Đảng VI (12.1986)?* **- Cựu phóng viên Nguyễn Văn Vinh:** Vào mùa xuân năm 1983, tại Hội nghị Cấp cao Ba nước Đông Dương tại Viên Chăn (Lào). Tổng Bí thư Lê Duẩn đã tuyên bố sẽ dần rút quân tình nguyện Việt Nam khỏi Campuchia, và hoàn tất vào cuối năm 1989. *Tuyên bố trong nội bộ ba nước hay ra toàn thế giới?*
Ra thế giới chứ. Bởi tôi còn nhớ là hãng sản xuất chương trình truyền hình NDN (Nihon Denpa News) của Nhật Bản đã khai thác đầy đủ những thông tin liên quan đến hội nghị này.
Hơn nữa, bộ phim nhựa 16 li, màu, dài 25 phút với tựa đề "Viên Chăn - khi tiếng nói lịch sử cất lên", do Đài THVN chúng tôi làm, sau khi phát ở Việt Nam cũng được gửi ra nước ngoài chiếu.
Chính nhờ cái quyết định quan trọng ở Viên Chăn mà sau này mới có việc Indonesia gợi ý tổ chức "Tiệc rượu Jakarta", khi Ngoại trưởng Mochtar Kusumaatmadja thăm Việt Nam cuối tháng 7.1987. Đó cũng là xuất phát điểm của xu hướng "đối thoại thay đối đầu" trong khu vực.
*Câu nói "đối thoại thay cho đối đầu" bắt đầu xuất hiện từ thời điểm nào, trong dịp nào?*
Tôi nghĩ tinh thần đó bắt đầu từ năm 1983, khi Việt Nam lần đầu tiên tuyên bố sẽ rút quân khỏi Campuchia. Một cái nút đã được mở. Còn câu chữ chính thức được thể hiện trong văn kiện là sau Đại hội Đảng VI.
*Tại sao lại có có chủ trương đó của Việt Nam? Do ảnh hưởng của những biến động ở Đông Âu?*
Không phải. Câu chuyện Đông Âu và Liên Xô chỉ rộ lên vào nửa cuối của những năm '80.
Tôi nghĩ quyết định đó của Việt Nam xuất phát từ thực tiễn của mình. Việt Nam ở thế bị bao vậy về kinh tế, bị cô lập về chính trị, , khó khăn đủ đường. Và để phá thế bị bao vây, cô lập đó, không còn giải pháp nào ngoài việc dùng đối thoại thay cho đối đầu, đầu tiên là Đông Nam Á, rồi sau đó với các nước khác, như Trung Quốc, hay Mỹ.
*Tại sao lại gọi là "Tiệc rượu Jakarta"?*
Việc dịch ra tiếng Việt của cụm từ "Jakarta Cocktail" là "Tiệc rượu Jakarta" đã không nhấn mạnh được cái ý nghĩa mang tính biểu tượng của sáng kiến này. Thực ra, nghĩa gốc của từ "cocktail" là đuôi con gà trống, có nhiều màu lông khác nhau. Tức là "Jakarta Cocktail" là một sáng kiến để giúp các phe phái đối địch, hoặc bất đồng, ở Campuchia, cũng như hai khối nước ASEAN và Đông Dương, khác nhau về thể chế chính trị, có thể ngồi lại được với nhau, để bàn về giải pháp hoà bình cho Campuchia.
Vào cuối tháng 7.1988, đại diện bốn phái của Campuchia gồm Hoàng thân Ranariddh, Sonsann, Khieu Samphan và Hunsen đã gặp nhau, theo hình thức bàn tròn. Kết thúc cuộc gặp đó, ngày hôm sau, nhóm các nước ASEAN và nhóm ba nước Đông Dương gặp nhau tại JIM1 (The First Jakarta Informal Meeting). Đó là bước đầu tiên của tiến trình giải quyết vấn đề Campuchia một cách toàn diện.
Sang năm 1989 lại tổ chức tiếp JIM2. JIM2 đã có tiến bộ, tập trung cho giải pháp về Campuchia, sau khi Việt Nam hoàn tất việc rút quân (9.1989). Từ đó mới có tổng tuyển cử 1991, và UNTAC vào Campuchia.
*Ông tham dự cả JIM1 và JIM2?*
Đúng vậy. Nhưng tôi chỉ còn giữ được những thước phim về JIM1, khoảng hai phóng sự mỗi cái dài mười mấy phút. Hồi đó, phóng viên nước ngoài đưa tin đông lắm, chờ kín bên ngoài phòng họp. Còn tôi may có thẻ "delegate" của đoàn Việt Nam nên mới vào được bên trong từ rất sớm, và quay được tất cả.
*Ai là nhân vật được báo giới săn đón nhiều nhất tại hội nghị đó?*
Tất nhiên là Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch - một tâm điểm. Người ta coi ông là đầu mối chủ yếu để gỡ mọi rắc rối. Tuy vấn đề Campuchia được đặt ra là chính, nhưng ai cũng hiểu là phải giải quyết vấn đề của Việt Nam.
Hơn nữa, lúc đó Đông Nam Á có cái gì đáng quan tâm đâu, ngoài câu chuyện Campuchia và mối quan hệ giữa ba nước Đông Dương với các nước ASEAN sẽ được giải quyết thế nào.
Tôi đi theo chuyên cơ cùng ông Thạch, và chứng kiến ông bị vây ngay từ sân bay lúc xuống. Ông tổ chức họp báo ngắn ngay tại sân bay, nói rõ nội dung và ý nghĩa của cuộc gặp.
*Ông đánh giá thế nào về sáng kiến "Jakarta Cocktail" và kết quả của JIM1 và JIM2?*
Theo tôi, khi nói về quá trình hội nhập của Việt Nam, trước hết với Đông Nam Á, mà bỏ qua sáng kiến "Jakarta Cocktail" với hai sự kiện JIM1 và JIM2 là một điều đáng tiếc. Bởi đó chính là sự khơi thông của dòng chảy hội nhập, và sự mềm dẻo trong quan hệ mới được bắt đầu từ đó. Việt Nam quan hệ với Đông Nam Á là để tháo ngòi nổ, khiến cho việc quan hệ Mỹ và Trung Quốc, dễ dàng hơn.
Tôi còn nhớ tại JIM1, ngoại trưởng Singapore, là một người gốc Ấn, đã thể hiện thái độ rất cứng rắn. Ông ta công kích Việt Nam rất mạnh, về đủ mọi vấn đề.
Trong khi đó, chủ nhà là Ngoại trưởng Ali Alatas, mới lên thay ông Mochtar, lại rất mềm mỏng, khéo léo. Sự lạc quan về triển vọng của "đối thoại thay đối đầu" của ông Alatas được thể hiện rất rõ trong cuộc phỏng vấn của Đài THVN do ông Tổng Giám đốc Phạm Khắc Lãm thực hiện.
Tôi nhớ là sang tới JIM2, ông Sihanouk đã được Tổng thống Suharto mời đến thăm Indonesia, nhằm tạo cơ hội cho ông gặp gỡ bên lề với các phái còn lại của Campuchia.
Lúc đó, Việt Nam phải định lượng được kết quả đối thoại đẩy lùi được đối đầu tới đâu trong quan hệ với các nước trong khu vực, rồi với Trung Quốc, hay Mỹ. Cả quyết định bình thường hoá quan hệ với ai trước là cả một bài toán khó. Tất nhiên, Việt Nam cuối cùng cũng đã có sự chọn lựa của mình.
Lúc đó, Việt Nam vẫn dựa vào Comecon (Hội đồng Tương trợ Kinh tế), và quan hệ của Việt Nam và Trung Quốc đầy sóng gió. Chiến tranh đã để hậu quả lớn hơn rất nhiều so với mọi người hình dung lúc đầu, trước hết bởi vì lý do dẫn tới cuộc chiến, thay vì giải quyết hoà bình. Tại sao lại dẫn tới chiến tranh, trong khi trước đó có cả một quá trình khá dài giúp đỡ lẫn nhau, cùng xây dựng lòng tin?
Rồi điều gì khiến Trung Quốc phải tuyên bố với thế giới là sẽ dạy cho Việt Nam một bài học. Thế còn họ, liệu có rút được bài học gì không, và bài học đó là cái gì?
*Ông vừa nhận xét rằng quan hệ với Đông Nam Á chính là tháo ngòi nổ để dễ dàng quan hệ với Mỹ và Trung Quốc. Tại sao, Việt Nam không bình thường hoá với ASEAN sớm hơn so với bình thường hoá với Trung Quốc?*
Vấn đề vẫn là lòng tin. Họ vẫn theo dõi xem quan hệ Việt Nam với các nước lớn như Trung Quốc, Nga, hay Mỹ, như thế nào. Vả lại, Trung Quốc luôn chủ động đi trước chúng ta. Với Mỹ, với ASEAN, họ đều đi trước.
*Vậy tại sao chúng ta lại không bình thường hoá quan hệ với ASEAN ngay sau khi thống nhất đất nước? Năm 1976, Thủ tướng Phạm Văn Đồng có đi thăm một số nước Đông Nam Á cơ mà.*
Nên nhớ rằng, trong suốt một quá trình dài, nỗi ám ảnh của Đông Nam Á là liệu những người cộng sản Việt Nam có tiếp tục "bành trướng", theo cách nói của họ, ở khu vực Đông Nam Á hay không. Chính vì vậy, sau khi Việt Nam thống nhất, họ đã có một chính sách khôn khéo là muốn cải thiện quan hệ với Việt Nam. Tôi theo dõi và thấy tiếc là chúng ta đã không nắm cơ hội này ngay từ lúc đó.
*Tại sao? Hào quang chiến thắng?*
Tôi nghĩ vậy. Lúc đó, Việt Nam, nói một cách hình tượng, như một thiếu nữ đến thì, xinh tươi, long lanh lắm. Ai mà chẳng muốn làm quen, làm thân.
Nhưng, ngoài hào quang chiến thắng, chúng ta phải nhớ rằng lúc đó cái chủ thuyết "Giải quyết câu hỏi ai thắng ai giữa chủ nghĩa tư bản và chủ nghĩa xã hội" vẫn đang ngự trị. Vấn đề này được đưa vào sách giáo khoa, và vấn đề của hệ tư tưởng, của ý thức hệ, chứ không phải sự lựa chọn của xã hội, hay từng cá nhân nữa.
Rồi đến khi chúng ta đưa quân vào Campuchia thì thời cơ đã trôi qua. Và chúng ta lại phải khó khăn làm lại từ đầu.
**Cô gái đó đã bắt đầu lỡ thì...?**
(Cười lớn) Đây là anh nói chứ không phải tôi nói nhé.
Nhưng rất may là với việc gia nhập ASEAN năm 1995, Việt Nam mới khẳng định niềm tin rằng bất kể chế độ chính trị thế nào vẫn có thể sống chung với nhau. Kể từ đó, chúng ta mới hiểu ra rằng ý thức hệ không quan trọng bằng lợi ích. Các quốc gia với những thể chế trịnh trị khác nhau phải kết nối với nhau để cùng tồn tại, và cùng phát triển.
*Thế còn tiến trình bình thường hoá quan hệ với Mỹ được khởi động trước, nhưng tại sao lại đến đích sau, so với việc bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc?*
Câu chuyện chọn bình thường hoá với Trung Quốc trước vẫn là câu chuyện ý thức hệ, hơn là câu chuyện lợi ích.
Còn với Mỹ thì hậu quả của cuộc chiến tranh vẫn còn đó. Lại còn cộng thêm hậu quả nặng nề của sự cấm vận kinh tế do Mỹ áp đặt nữa.
Hơn nữa, ưu tiên lớn nhất của Mỹ là giải quyết vấn đề POW/MIA, rồi mới đến những thứ khác.
*Ông có đưa tin nhiều về POW/MIA không?*
Hồi còn làm ở Đài THVN, tôi đi quay về MIA rất nhiều, đầu tiên là cuộc khai quật ở Yên Thường (Gia Lâm) năm 1986. Lần đó, có một đoàn truyền hình rất lớn của Mỹ tường thuật tại chỗ luôn.
Rồi liên quan đến POW, ngoài vụ tài liệu Nga, từ ảnh vệ tinh, hay nguồn tin tình báo, ở Mỹ có rất nhiều tin đồn rằng Việt Nam còn giam giữ nhiều phi công Mỹ. Họ còn đưa cả những bức ảnh có người nước ngoài chơi bóng bên Lào, và nói đó là tù binh Mỹ...
Việt Nam phải thể hiện sự hợp tác đến mức đã hứa với phía Mỹ rằng, nếu có nguồn tin nào từ phía Mỹ về một địa điểm nào đó nghi có người Mỹ còn sống, phía Việt Nam sẵn sàng cho đoàn Mỹ lên trực thăng đi ngay. Tôi đã theo một nhóm công tác của Mỹ lên Lạng Sơn vào khoảng 1990-1991 gì đó, vì có một nguồn tin mô tả rằng trên đó có người nước ngoài.
Nói chung lúc đó phía lãnh đạo Việt Nam có nhiều quyết định táo bạo lắm. Tôi đã chứng kiến TBT Nguyễn Văn Linh trả lời phỏng vấn Đài NHK (Nhật Bản) tại Văn phòng Trung ương Đảng năm 1987, khi được nhờ giúp họ quay. Trong buổi đó, ông Linh khẳng định rằng Việt Nam không có lý do gì để tiếp tục giam giữ người tù binh Mỹ cả.
Thậm chí, ông còn nói vui rằng một khi Mỹ đã treo giải thưởng một triệu USD cho ai tìm thấy người Mỹ mất tích còn sống, nếu còn thật và ông biết, ông cũng báo với phía Mỹ để lấy thưởng.
Tôi nghĩ đòi hỏi của phía Mỹ, một phần, cũng là một phép thử về lòng tin, xem Việt Nam có thực tâm bình thường hoá hay không, hay vẫn muốn giữ những con bài để mặc cả.
*Họ đã có trải nghiệm về sự thất bại của nỗ lực bình thường hoá lần đầu tiên, vào những năm 1977-1978, phải không ạ?*
Đúng. Nói cho cùng, cả hai bên đều chưa tin tưởng lẫn nhau, cùng do đã trải qua một cuộc chiến tranh với những tổn thất quá lớn cho cả hai phía.
Thử thách lòng tin luôn luôn là một vấn đề quan trọng trong mọi mối quan hệ.
Tuần Việt nam
16-12-11
## Kỷ niệm về ngoại trưởng Thạch của một phóng viên Reuters
**"Đối với tôi Ngoại
trưởng Nguyễn Cơ Thạch là một trong ba vị
lãnh đạo để lại ấn tượng mạnh nhất. Ảnh
hưởng của ông Thạch với tôi là bản lĩnh khi
đương đầu với các vấn đề quốc tế, luôn tự
tin, lạc quan, và luôn tìm mọi khe hở dù nhỏ
nhất để tìm ra lối đi." - Cựu phóng viên VTV
và Reuters Nguyễn Văn Vinh** **LTS**: Trong cuộc đời làm báo suốt hơn bốn mươi năm của mình, nhà báo lão thành Nguyễn Văn Vinh đã gặp gỡ và phỏng vấn nhiều lãnh đạo của Việt Nam và nước ngoài. Nhưng có ba người để lại cho ông ấn tượng mạnh nhất, theo ông, là do có thời gian tiếp cận nhiều hơn, cả trong các sự kiện chính thức, lẫn các cuộc trò chuyện bên lề. *Đó là cố Thủ tướng
Phạm Văn Đồng, Đại tướng Võ Nguyên Giáp
và cố Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch.* *Tuần Việt Nam xin
được tiếp tục cuộc trò chuyện với nhà
báo Nguyễn Văn Vinh với những kỷ niệm về
Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch - người mà
ông Vinh gặp lần đầu tiên tại Đại hội
Đảng IV (1976) và cuộc phỏng vấn cuối
cùng của ông với ông Thạch là vào năm
1995, nhân sự kiện phần lớn "Hanoi
Hilton" (Hoả Lò) bị phá đi để được thay
thế bằng Hanoi Tower.* *Khi cựu ngoại
trưởng Nguyễn Cơ Thạch mất (1998), ông
Vinh đã theo xuống tận Nghĩa trang Mai
Dịch, quay riêng một bộ phim tư liệu về
lễ tang này, để giữ lại một kỷ niệm về
một nhà ngoại giao tài ba, một con người
đặc biệt trong một hoàn cảnh đặc biệt
của đất nước.* *Ông nói rằng Ngoại
trưởng Nguyễn Cơ Thạch là một trong
những người ông có cơ hội tiếp xúc nhiều
nhất?*
Rất nhiều. Kể từ năm 1979 đến 1989, cứ một năm hai lần các ngoại trưởng của ba nước Đông Dương lại gặp nhau, rồi cấp cao thường niên ba nước Đông Dương, rồi JIM1 và JIM2, tôi đều đi cả. Đó là chưa kể nhiều cuộc họp báo, hay phỏng vấn trong nước.
*Lần đầu tiên ông
tháp tùng ông Nguyễn Cơ Thạch công du
nước ngoài là khi nào?*
Đó là lần tôi đi với đoàn của Thủ tướng Phạm Văn Đồng đi thăm Ấn Độ và Sri-Lanka năm 1978. Ông Nguyễn Cơ Thạch lúc đó là Thứ trưởng Ngoại giao. Ấn tượng của tôi về ông trong chuyến đi đó là một người dễ gần, lúc nào cũng tươi cười, và rất quan tâm đến người khác.
Lần đó, tôi đi giày cao, khi chạy bị trẹo chân. Ông Thạch thấy đi tập tễnh, đã kéo lên ngồi cùng xe ông cho dễ tác nghiệp. Bởi anh biết đấy, xe phóng viên đi cuối cùng trong đoàn xe có hộ tống, tới nơi phải chạy thật nhanh mới kịp ghi hình. Tôi bị trẹo chân, đi còn khó, huống hồ là chạy...
*Chuyến đi nước
ngoài cùng ông Thạch mà ông cảm thấy ấn
tượng nhất?*
Đó là JIM1 vào cuối tháng 7. 1988. Chuyện được đi theo chuyên cơ của ông cũng rất thú vị.
Thời gian đó, tôi đang giúp cho cô Tiana Thanh Nga làm phim "Từ Hooliwood đến Hà Nội". Trong đó có một cuộc phỏng vấn Ngoại trưởng Nguyễn Cơ Thạch. Sau khi phỏng vấn xong, tôi tranh thủ hỏi ông Thạch là nghe nói Việt Nam cử đoàn đi dự JIM1 tại Indonesia. Tôi mới hỏi ông Thạch là tôi biết có đoàn đi JIM1, theo sáng kiến Jakarta Cocktail của Ngoại trưởng Indonesia một năm trước đó.
Ông Thạch nói, như chợt nhớ ra: Ừ nhỉ? Tại sao lại không cho truyền hình đi theo nhỉ?
Ngay chiều hôm đó, Bộ Ngoại giao quyết định cho Đài THVN hai suất.
Tối hôm đó, tôi về báo với Tổng Giám đốc Phạm Khắc Lãm, và ông Lãm nói: Tôi đi với cậu.
Thế là sáng hôm sau, tôi lên Bộ Ngoại giao làm thủ tục, để buổi chiều chúng tôi lên chuyên cơ của Liên Xô bay sang Phnompenh luôn.
*Tại sao lại phải
transit qua Phnompenh?*
Vì phải đón bốn phái của Campuchia, trước khi qua Viên Chăn đón đoàn Lào, rồi mới bay đến Jakarta. Hồi đó, các đoàn của chúng ta đi nước ngoài đều do Liên Xô lo tất.
Nhưng ngạc nhiên nhất là tới sân bay Jakarta. Phóng viên Indonesia, phóng viên các nước ASEAN khác và phóng viên quốc tế đã tập trung ở đó rất đông. Máy ảnh, máy quay, rồi máy ghi âm lăm lăm chờ Ngoại trưởng Việt Nam xuống.
Lúc đó, tôi mới nhận thấy sự linh hoạt của ông Thạch. Thay vì sẽ tổ chức họp báo bên lề JIM1, như kế hoạch ban đầu, ông quyết định trả lời báo chí ngay tại phòng khách ở sân bay. Ông biết làm như vậy sẽ tạo được dư luận tích cực và kịp thời.
Tôi còn nhớ phóng viên chen chúc vòng trong vòng ngoài ở phòng khách, và tôi phải len mãi mới chui được vào trong để quay cuộc họp báo đó.
*Ông nhận xét gì về
cách tiếp xúc với báo chí, nhất là báo
chí nước ngoài, của Ngoại trưởng Thạch?*
Ông là người lúc nào cũng sẵn sàng trả lời phỏng vấn báo chí, một nhà ngoại giao không bao giờ ngại phóng viên.
Tôi dự nhiều cuộc họp báo của ông, và thấy ông là người tự tin, có uy, và lại rất hài hước. Câu trả lời của ông luôn đầy đủ và mạch lạc về nội dung, và rõ ràng về thông điệp.
Trong câu chuyện của mình, ông luôn biết cách thuyết phục người nghe, với cách nói hài hước, hấp dẫn. Đặc biệt, ông có biệt tài thu hút sự chú ý của phóng viên vào những điều ông muốn nói.
Chẳng hạn, không ít lần ông bắt đầu câu trả lời bằng câu hỏi. Ông hỏi lại: Vậy bạn nghĩ như thế nào về điều đó?
Tất cả cùng cười
*Đó là cách không ít
quan chức sử dụng để tránh những câu hỏi
nhạy cảm?*
Đó là người khác chứ không phải ông Thạch, bởi ông không phải người thích né tránh. Ông chờ người hỏi xem có nói gì không, ông mới bắt đầu trả lời. Đó là cách ông khiến mọi người chú ý vào câu trả lời của ông hơn, và cách tiếp nhận nó cũng nhẹ nhàng hơn.
*Ấn tượng của ông về
ông Thạch với tư cách một nhà ngoại
giao?*
Ông Thạch ở vào thời kỳ ngoại giao khó khăn nhất, có rất nhiều bài toán cùng được đặt ra một lúc.
Tất nhiên, chúng ta hay nói tới trí tuệ tập thể, nhưng nếu không có người có khả năng thể hiện ra một cách vừa thẳng thắn, vừa khéo léo, thì trí tuệ đó cũng không phát huy được hiệu quả mong muốn. Ông Thạch đã thể hiện xuất sắc vai trò đó, khiến cho quá trình xây dựng lòng tin giữa Việt Nam với Đông Nam Á, rồi Việt Nam với Mỹ, chẳng hạn, tiến triển rất tốt, và xu thế đối thoại đã dần lấn át sự đối đầu.
Chắc anh còn nhớ từ khoảng từ 1984 đến 1986, ở Việt Nam đã có một làn sóng vượt biển ra đi, như một phong trào. Ngay từ đầu, ông Thạch giải thích là những người này ra đi phần lớn vì sự mơ hồ với lời hứa về một miền đất hứa, nhưng phương Tây không nghe, bởi họ muốn chính trị hoá vấn đề và nói rằng những người ra đi là vì chán ghét chế độ cộng sản. Nhưng khi ra đi đông quá, dễ dàng quá, riêng Hồng Công có tới 6-7 trại tị nạn, họ lại nói đây là vấn đề di dân kinh tế.
Hơn nữa, nước Anh đã thoả thuận với chính phủ Trung Quốc là sẽ trao trả Hồng Kông vào năm 1997, và vì thế việc phải đóng cửa các trại tị nạn là một nhu cầu bức thiết với họ.
Và, lúc đó, ngoài vấn đề Campuchia, Việt Nam lại phải đối mặt với vấn đề thuyền nhân. Đặc biệt là ở Hồng Kông và một số nước Đông Nam Á. Giải quyết dứt điểm vấn đề đó cùng với cam kết về lộ trình rút quân khỏi Campuchia mới dẫn đến sáng kiến "Jakarta Cocktail".
Bộ Ngoại giao Việt Nam, và cá nhân Bộ trưởng Thạch, rất chủ động trong vấn đề này. Tôi đã dự hầu như tất cả các cuộc họp mà ông Thạch chủ trì, từ 1987 đến 1989, cũng như các cuộc họp báo, nói rõ rằng Việt Nam sẵn sàng tiếp nhận người trở về. Năm 1989, Việt Nam đã thoả thuận với Cao uỷ Liên Hợp Quốc về người tị nạn (HCR) là đưa hết thuyền nhân từ các trại tị nạn về.
*Tại sao vậy? Thuyền
nhân sợ bị trả thù khi trở lại Việt Nam?*
Còn một lý do nữa là chứng tỏ cho bên ngoài biết rằng Việt Nam không hề có chủ trương đuổi người ra đi. Chắc anh còn nhớ làn sóng ra đi năm 1978, đã bị một nước khác xuyên tạc về mục đích, mặc dù họ đâu có vô can trong việc này.
Cuối 89' đầu 90', tôi đi sang Hồng Công làm bộ phim "Giã từ ảo ảnh", để phản ánh thực tế cái trại ở Hồng Kông, và vận động bà con về. HCR mời, và chính ông Thạch đã tác động với bên chức năng để tôi được phép đi. Hồi đó đi nước ngoài làm phim không đơn giản như bây giờ đâu.
Chính vì thành công của bộ phim đó, HCR lại đặt hàng Đài THVN làm tiếp bộ phim "Quê hương", nói về những người trở về.
Trong cả hai bộ phim, chúng tôi có nhấn mạnh tới nguyên nhân sâu xa của chuyện ra đi, tức là cấm vận kinh tế đã khiến một đất nước mới thoát khỏi chiến tranh chưa bao lâu đã bị bần cùng hoá, và nhiều người không chịu được khổ cực đã ra đi.
*Trong "Việt Nam:
Thiên lịch sử truyền hình", cựu Trợ lý
Ngoại trưởng Mỹ Richard Holbrooke có kể
rằng, trong cuộc đàm phán vào mùa thu
năm 1978 về bình thường hoá quan hệ Mỹ -
Việt, suốt mấy ngày đầu tiên ông Thạch
vẫn khăng khăng yêu cầu phía Mỹ phải
viện trợ 3,25 tỷ USD như Tổng thống
Nixon đã hứa trong công hàm gửi Thủ
tướng Phạm Văn Đồng. Nhưng sang tới ngày
tiếp theo, ông Thạch tự nhiên chấp nhận
bình thường hoá vô điều kiện.* *Holbrooke nhận xét
rằng kiểu đàm phán như vậy trái hẳn với
kiểu đàm phán của phương Tây, tức là mỗi
bên nhượng bộ từng ít một, và, như vậy,
mới xây dựng được lòng tin.* *Theo ông, có phải
thất bại đó là một kinh nghiệm tốt cho
ông Thạch về sau này không?*
Tôi lại không nghĩ như vậy. Theo những thông tin mà chúng ta đã biết, lúc đó Mỹ đã ngả theo hướng khác rồi. Họ sợ bình thường hoá quan hệ với Việt Nam sẽ cản trở quá trình bình thường hoá quan hệ với Trung Quốc. Bởi họ muốn chơi con bài Trung Quốc trong việc hạn chế ảnh hưởng của Liên Xô.
Thứ hai, anh nên nhớ rằng ông Thạch lúc đó mới là thứ trưởng ngoại giao, tức là cấp thừa hành những chỉ đạo từ bên nhà.
Còn sau này, lên bộ trưởng, phó thủ tướng và vào Bộ Chính trị, ông Thạch đã trở thành một nhân vật quan trọng trong hoạch định chính sách đối ngoại. Lúc đó, cờ đến tay ông, ông mới phất chứ.
Có lẽ Đại sứ William Sullivan là người hiểu ông Nguyễn Cơ Thạch hơn Trợ lý Ngoại trưởng Holbrooke, nên họ mới cùng nhau đưa ra sáng kiến tìm một kênh riêng để thúc đẩy việc bỏ cấm vận (thành lập Hội đồng Thương mại Mỹ - Việt).
*Ông nói ông Thạch
là một trong ba người gây ấn tượng đậm
nét nhất với ông. Vậy nhà ngoại giao
Nguyễn Cơ Thạch có ảnh hưởng gì đến nhà
báo đối ngoại Nguyễn Văn Vinh không?*
Có chứ. Ảnh hưởng của ông Thạch với tôi là bản lĩnh khi đương đầu với các vấn đề quốc tế, luôn tự tin, lạc quan, và luôn tìm mọi khe hở dù nhỏ nhất để tìm ra lối đi.
*Ông nói rằng ông
Thạch lãnh đạo ngành ngoại giao ở thời
kỳ khó khăn nhất đối với ngành này. Vậy
theo ông, câu tục ngữ "cái khó ló cái
khôn", hay câu "cái khó bó cái khôn",
phù hợp hơn với trường hợp ông Thạch?*
Tôi nghĩ cả hai câu đều đúng. Câu thứ nhất phản ánh đúng tính cách của nhà ngoại giao Nguyễn Cơ Thạch. Còn câu thứ hai lại vận đúng vào cái khúc quanh trong sự nghiệp của ông.
Tư tưởng của ông Thạch đi trước thời đại, nên thiệt cho ông. Bởi khi vấn đề đặt ra chưa được chấp nhận, thì người đặt vấn đề lại bị nhìn nhận khác đi. Bài học lịch sử không bao giờ cũ là cái gì vượt trước đều khó chấp nhận ở Việt Nam.
Nhưng, dù sao, ông vẫn còn may hơn những người khác. Ông Kim Ngọc là một ví dụ. Và một số người khác mà tôi không tiện nêu tên ở đây. (Cười lớn)
*Đến thời điểm nào
thì ông thực sự cảm thấy sự nghiệp của
ông Thạch sắp kết thúc?*
Tôi là người quay buổi ông Thạch tiếp Trợ lý Ngoại trưởng Trung Quốc Từ Đôn Tín tại nhà khách chính phủ. Sau buổi đó, tôi hiểu ngày ông Thạch ra đi không còn bao xa nữa.
*Nếu được hỏi, nét
tính cách nào khiến ông nhớ nhất về ông
Thạch, ông chọn cái gì?*
Tính hài hước - một nét tính cách mà các nhà ngoại giao đều nên có.
Với cách nói hài hước, cách kể những câu chuyện tiếu lâm của ông, những ý tưởng và vấn đề về quan hệ đối ngoại, những khó khăn trong quan hệ chính trị - ngoại giao, được người ta hiểu một cách nhẹ nhàng, dễ chịu.
Câu chuyện ông Lê Văn Bàng rằng "ông Thạch bảo với phía Mỹ là muốn nhập thuốc nổ để làm sập mấy nhà máy in tiền" là một ví dụ rất đặc trưng cho cách nói hài hước của ông Thạch.
*Thế còn ví dụ của
ông?*
Có một lần, anh em phóng viên tháp tùng ông ra nước ngoài, có hỏi ông làm ngoại giao là như thế nào.
Ông nói: "Khi vào nhà vệ sinh, nếu anh biết làm điều gì trước khi ngồi xuống la va bô, thì khi ra khỏi nhà vệ sinh anh thấy hết sức thoải mái. Còn, nếu vội vàng, không làm đúng như vậy, thì hẳn anh sẽ phát điên lên vì phải lo giải quyết hậu quả xảy ra với cái quần.
Làm ngoại giao cũng như vậy. Nếu không theo đúng trình tự cần thiết, việc giải quyết hậu quả sẽ rất mất công."
Anh em chúng tôi, lúc đó, đều cười ồ lên. Nhưng, cho tới tận bây giờ, qua bao nhiêu chứng kiến, trải nghiệm, tôi mới thấy "ông cụ" thâm thuý và thấu đáo thật!
*Xin cám ơn ông!*

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

Connection: close

Vary: Accept-Encoding

Accept-Ranges: bytes

Content-Type: text/html


text:
Những mẫu chuyện về tấm gương, đạo đức Hồ Chí Minh (1)
CÂU CHUYỆN NHỎ VÀ BÀI HỌC LỚN
Vào một buổi sáng của năm 196... nào đó, Bác Hồ đi từ ngôi nhà sàn của Người sang Phủ Thủ tướng tìm đồng chí Phạm Văn Đồng để trao đổi về một vấn đề quan trọng...
Trong một bài hồi tưởng về cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, đồng chí Việt Phương kể lại một câu chuyện sau đây:
Vào một buổi sáng của năm 196... nào đó, Bác Hồ đi từ ngôi nhà sàn của Người sang Phủ Thủ tướng tìm đồng chí Phạm Văn Đồng để trao đổi về một vấn đề quan trọng. Lúc đó, đồng chí Phạm Văn Đồng đang làm việc tại Văn phòng, tuy cũng nằm trong khu Phủ Chủ tịch nhưng cách xa Phủ Thủ tướng tới vài trăm mét. Một đồng chí bảo vệ vội vã đạp xe ra báo với Thủ tướng. Vội quá, Thủ tướng dùng ngay chiếc xe đạp của đồng chí bảo vệ phóng về gặp Bác. Đồng chí bảo vệ không thể để Thủ tướng rời xa mình, mà lại không có thời gian tìm chiếc xe đạp khác, nên anh đành lập tức chạy bộ theo sau Thủ tướng. Bác Hồ đứng sẵn ở sân chờ đồng chí Phạm Văn Đồng. Khi Thủ tướng vừa xuống xe, chưa kịp chào hỏi gì, Bác đã nói ngay:
- Sao chú không đèo chú bảo vệ đằng sau xe để cùng về, lại để chú ấy chạy bộ?
Thủ tướng Phạm Văn Đồng lúc đó như chợt nhận ra, vội đáp:
- Xin lỗi Bác.
Đáp vậy, nhưng sau đó đồng chí Phạm Văn Đồng đã suy nghĩ rất kỹ về lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà nghiêm khắc của Bác Hồ. Sáng hôm sau, trong lúc làm việc với một số đồng chí cấp dưới, ông kể lại câu chuyện trên cho mọi người cùng nghe, rồi nói:
- Tôi đã nghĩ về lời của Bác. Lòng nhân ái, thương yêu và kính trọng con người, phải chân thực từ trong tâm của ta, rồi tự nhiên bật ra thành thái độ và hành động, chẳng phải suy nghĩ gì, như là từ bản năng.
Câu chuyện trên đây gợi cho chúng ta một số bài học lớn, có ý nghĩa sâu sắc.
Thứ nhất, ngay cả những nhà lãnh đạo cao cấp nhất cũng luôn luôn cần trau dồi đạo đức, bồi bổ nhân cách và rèn luyện phong cách ứng xử sao cho thực sự nhân ái, xứng tầm. Ai cũng biết Thủ tướng Phạm Văn đồng là một trong những nhà lãnh đạo lỗi lạc của Đảng, Nhà nước và dân tộc ta. Ông không những được nhân dân ta rất kính trọng, yêu mến mà còn được cộng đồng thế giới thừa nhận như một nhà lãnh đạo thông tuệ, hào hoa, lịch thiệp, giỏi giang bậc nhất. Thế mà, tuy ông đã làm tới chức Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn không ngần ngại nhắc nhở, phê bình để giúp đồng chí Phạm Văn Đồng ứng xử cho đúng, tu tâm, dưỡng tính cho thuần hậu, nhân ái, sao cho trở thành “bản năng” của nhà lãnh đạo.
Ở đây ta thấy nét rất đẹp của Bác Hồ trong vai trò của người Thầy, và Thủ tướng Phạm Văn Đồng với tư cách người học trò. Thầy không ngần ngại chỉnh sửa, chỉ bảo học trò theo một cách vừa nhân hậu, nhẹ nhàng, nhưng cũng đủ nghiêm khắc để trò nhận thức được điều Thầy cần chỉ bảo. Về phía mình, học trò là người thực sự cầu thị, thành thực, nghiêm túc tiếp thu sự chỉ bảo của Thầy, suy ngẫm kỹ càng, không hời hợt qua loa mà ghi tâm, khắc cốt, qua đó mà hoàn thiện nhân cách của mình.
Ngày xửa, ngày xưa, Đức Phật Tổ và Đức Khổng Tử cũng dùng phương pháp này để rèn dạy, trao truyền tâm ấn cho học trò. Ngày nay thiết tưởng vẫn cần, rất cần những sự chỉ dẫn - học hỏi như vậy, nhất là đối với các bậc, các cấp lãnh đạo, nếu như họ không muốn trở thành những người “vác mặt quan cách mạng” - như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng cảnh báo.
Thứ hai, là bài học về lòng nhân ái. Bài học này Thủ tướng Phạm Văn Đồng suy ngẫm và rút ra từ câu chuyện nói trên. Theo Thủ tướng thì lòng nhân ái, thương yêu và kính trọng con người không phải là cái gì có thể nguỵ tạo theo kiểu “giả nhân giả nghĩa” để mị dân, mà phải chân thực từ trong tâm của ta, rồi tự nhiên bật ra thành thái độ và hành động, chẳng phải suy nghĩ gì, như là từ bản năng. Đây là một nhận thức rất sâu sắc về đạo đức cách mạng. Lòng nhân ái phải thực sự trở thành cái cốt lõi, thành điểm tựa cho nhân cách của một nhà lãnh đạo chân chính. Chỉ khi đó tình thương yêu và kính trọng con người mới phát từ trong tâm mà ra, hoà quyện vào trong ứng xử hàng ngày của nhà lãnh đạo một cách hết sức tự nhiên, như một bản năng vậy. Như vậy thì lòng nhân ái không thể là cái gì có thể “chế tác”, ngụy tạo một cách giản đơn và chỉ có lòng nhân ái chân thực mới tạo nên uy tín, tạo nên sức thu hút quần chúng và nâng cao tầm của nhà lãnh đạo. Ngược lại, nhà lãnh đạo phải đạt tới tầm nào đó rồi mới hiểu thấu đáo được cội rễ của lòng nhân ái, mới biết yêu thương và kính trọng con người như một bản năng.
Thứ ba, là bài học về mối quan hệ giữa lãnh tụ với nhân dân. Đây chính là điều mà Bác Hồ đã quán triệt cho các học trò của Người ngay từ những ngày đầu của sự nghiệp Dựng Đảng - Cứu Quốc, rằng “công nông là gốc kách mệnh”. Đặc biệt là từ sau khi Đảng ta trở thành một “đảng cầm quyền” thì Người càng đặc biệt chú trọng đến việc giáo dục cho cán bộ, đảng viên, trí thức ý thức gần dân, thực sự thương yêu và kính trọng nhân dân. Ngay trong tháng đầu tiên của chính quyền cách mạng Hồ Chí Minh đã nhận thấy cán bộ các cấp phạm vào một loạt các sai phạm như: trái phép, cậy thế, hủ hoá, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo. Vì vậy, ngày 17 tháng 10 năm 1945 Người đã viết Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, huyện và làng yêu cầu cán bộ ta khẩn trương, nghiêm túc rút kinh nghiệm, gột rửa những sai phạm nói trên. Hai năm sau, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang trải qua giai đoạn rất khốc liệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn dành thời gian biên soạn cuốn sách “Sửa đổi lối làm việc” để nghiêm khắc vạch ra những sai phạm trong đạo đức và phong cách lãnh đạo, làm việc của cán bộ các cấp, đồng thời chỉ ra những phương hướng và biện pháp cụ thể để khắc phục. Người cho rằng đạo đức của một người cán bộ, đảng viên phải gồm đủ cả Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng, Liêm; rằng “sự lãnh đạo trong mọi công tác thiết thực của Đảng, ắt phải từ trong quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng”, nhưng “tuyệt đối không theo đuôi quần chúng”.
Có thể nói tác phẩm trên đây là những chỉ dẫn sâu sắc và mẫu mực của Hồ Chí Minh về đạo đức và phong cách lãnh đạo, ngày nay vẫn còn nguyên giá trị.
Việt Đức
[Bản tin ĐHQG Hà Nội - số 178, tháng 12/2005]

markdown:
## Những mẫu chuyện về tấm gương, đạo đức Hồ Chí Minh (1)
CÂU CHUYỆN NHỎ VÀ BÀI HỌC LỚN
|
|
|
|**Vào một buổi sáng của năm 196... nào đó, Bác Hồ đi từ ngôi nhà sàn của Người sang Phủ Thủ tướng tìm đồng chí Phạm Văn Đồng để trao đổi về một vấn đề quan trọng...**
Trong một bài hồi tưởng về cố Thủ tướng Phạm Văn Đồng, đồng chí Việt Phương kể lại một câu chuyện sau đây:
Vào một buổi sáng của năm 196... nào đó, Bác Hồ đi từ ngôi nhà sàn của Người sang Phủ Thủ tướng tìm đồng chí Phạm Văn Đồng để trao đổi về một vấn đề quan trọng. Lúc đó, đồng chí Phạm Văn Đồng đang làm việc tại Văn phòng, tuy cũng nằm trong khu Phủ Chủ tịch nhưng cách xa Phủ Thủ tướng tới vài trăm mét. Một đồng chí bảo vệ vội vã đạp xe ra báo với Thủ tướng. Vội quá, Thủ tướng dùng ngay chiếc xe đạp của đồng chí bảo vệ phóng về gặp Bác. Đồng chí bảo vệ không thể để Thủ tướng rời xa mình, mà lại không có thời gian tìm chiếc xe đạp khác, nên anh đành lập tức chạy bộ theo sau Thủ tướng. Bác Hồ đứng sẵn ở sân chờ đồng chí Phạm Văn Đồng. Khi Thủ tướng vừa xuống xe, chưa kịp chào hỏi gì, Bác đã nói ngay:
-
*Sao chú không đèo chú bảo vệ đằng sau xe để cùng về, lại để chú ấy chạy bộ?*
Thủ tướng Phạm Văn Đồng lúc đó như chợt nhận ra, vội đáp:
* - Xin lỗi Bác*.
Đáp vậy, nhưng sau đó đồng chí Phạm Văn Đồng đã suy nghĩ rất kỹ về lời nhắc nhở nhẹ nhàng mà nghiêm khắc của Bác Hồ. Sáng hôm sau, trong lúc làm việc với một số đồng chí cấp dưới, ông kể lại câu chuyện trên cho mọi người cùng nghe, rồi nói:
-
*Tôi đã nghĩ về lời của Bác. Lòng nhân ái, thương yêu và kính trọng con người, phải chân thực từ trong tâm của ta, rồi tự nhiên bật ra thành thái độ và hành động, chẳng phải suy nghĩ gì, như là từ bản năng.*
Câu chuyện trên đây gợi cho chúng ta một số bài học lớn, có ý nghĩa sâu sắc.
* Thứ nhất*, ngay cả những nhà lãnh đạo cao cấp nhất cũng luôn luôn cần trau dồi đạo đức, bồi bổ nhân cách và rèn luyện phong cách ứng xử sao cho thực sự nhân ái, xứng tầm. Ai cũng biết Thủ tướng Phạm Văn đồng là một trong những nhà lãnh đạo lỗi lạc của Đảng, Nhà nước và dân tộc ta. Ông không những được nhân dân ta rất kính trọng, yêu mến mà còn được cộng đồng thế giới thừa nhận như một nhà lãnh đạo thông tuệ, hào hoa, lịch thiệp, giỏi giang bậc nhất. Thế mà, tuy ông đã làm tới chức Thủ tướng Chính phủ, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn không ngần ngại nhắc nhở, phê bình để giúp đồng chí Phạm Văn Đồng ứng xử cho đúng, tu tâm, dưỡng tính cho thuần hậu, nhân ái, sao cho trở thành “bản năng” của nhà lãnh đạo.
Ở đây ta thấy nét rất đẹp của Bác Hồ trong vai trò của người Thầy, và Thủ tướng Phạm Văn Đồng với tư cách người học trò. Thầy không ngần ngại chỉnh sửa, chỉ bảo học trò theo một cách vừa nhân hậu, nhẹ nhàng, nhưng cũng đủ nghiêm khắc để trò nhận thức được điều Thầy cần chỉ bảo. Về phía mình, học trò là người thực sự cầu thị, thành thực, nghiêm túc tiếp thu sự chỉ bảo của Thầy, suy ngẫm kỹ càng, không hời hợt qua loa mà ghi tâm, khắc cốt, qua đó mà hoàn thiện nhân cách của mình.
Ngày xửa, ngày xưa, Đức Phật Tổ và Đức Khổng Tử cũng dùng phương pháp này để rèn dạy, trao truyền tâm ấn cho học trò. Ngày nay thiết tưởng vẫn cần, rất cần những sự chỉ dẫn - học hỏi như vậy, nhất là đối với các bậc, các cấp lãnh đạo, nếu như họ không muốn trở thành những người “vác mặt quan cách mạng” - như Chủ tịch Hồ Chí Minh từng cảnh báo.
*Thứ hai*, là bài học về lòng nhân ái. Bài học này Thủ tướng Phạm Văn Đồng suy ngẫm và rút ra từ câu chuyện nói trên. Theo Thủ tướng thì lòng nhân ái, thương yêu và kính trọng con người không phải là cái gì có thể nguỵ tạo theo kiểu “giả nhân giả nghĩa” để mị dân, mà phải chân thực từ trong tâm của ta, rồi tự nhiên bật ra thành thái độ và hành động, chẳng phải suy nghĩ gì, như là từ bản năng. Đây là một nhận thức rất sâu sắc về đạo đức cách mạng. Lòng nhân ái phải thực sự trở thành cái cốt lõi, thành điểm tựa cho nhân cách của một nhà lãnh đạo chân chính. Chỉ khi đó tình thương yêu và kính trọng con người mới phát từ trong tâm mà ra, hoà quyện vào trong ứng xử hàng ngày của nhà lãnh đạo một cách hết sức tự nhiên, như một bản năng vậy. Như vậy thì lòng nhân ái không thể là cái gì có thể “chế tác”, ngụy tạo một cách giản đơn và chỉ có lòng nhân ái chân thực mới tạo nên uy tín, tạo nên sức thu hút quần chúng và nâng cao tầm của nhà lãnh đạo. Ngược lại, nhà lãnh đạo phải đạt tới tầm nào đó rồi mới hiểu thấu đáo được cội rễ của lòng nhân ái, mới biết yêu thương và kính trọng con người như một bản năng. * Thứ ba*, là bài học về mối quan hệ giữa lãnh tụ với nhân dân. Đây chính là điều mà Bác Hồ đã quán triệt cho các học trò của Người ngay từ những ngày đầu của sự nghiệp Dựng Đảng - Cứu Quốc, rằng “công nông là gốc kách mệnh”. Đặc biệt là từ sau khi Đảng ta trở thành một “đảng cầm quyền” thì Người càng đặc biệt chú trọng đến việc giáo dục cho cán bộ, đảng viên, trí thức ý thức gần dân, thực sự thương yêu và kính trọng nhân dân. Ngay trong tháng đầu tiên của chính quyền cách mạng Hồ Chí Minh đã nhận thấy cán bộ các cấp phạm vào một loạt các sai phạm như: trái phép, cậy thế, hủ hoá, tư túng, chia rẽ, kiêu ngạo. Vì vậy, ngày 17 tháng 10 năm 1945 Người đã viết Thư gửi Ủy ban nhân dân các kỳ, huyện và làng yêu cầu cán bộ ta khẩn trương, nghiêm túc rút kinh nghiệm, gột rửa những sai phạm nói trên. Hai năm sau, giữa lúc cuộc kháng chiến chống Pháp đang trải qua giai đoạn rất khốc liệt, Chủ tịch Hồ Chí Minh vẫn dành thời gian biên soạn cuốn sách “Sửa đổi lối làm việc” để nghiêm khắc vạch ra những sai phạm trong đạo đức và phong cách lãnh đạo, làm việc của cán bộ các cấp, đồng thời chỉ ra những phương hướng và biện pháp cụ thể để khắc phục. Người cho rằng đạo đức của một người cán bộ, đảng viên phải gồm đủ cả Nhân, Nghĩa, Trí, Dũng, Liêm; rằng “sự lãnh đạo trong mọi công tác thiết thực của Đảng, ắt phải từ trong quần chúng ra, trở lại nơi quần chúng”, nhưng “tuyệt đối không theo đuôi quần chúng”.
Có thể nói tác phẩm trên đây là những chỉ dẫn sâu sắc và mẫu mực của Hồ Chí Minh về đạo đức và phong cách lãnh đạo, ngày nay vẫn còn nguyên giá trị.
Việt Đức
* [Bản tin ĐHQG Hà Nội - số 178, tháng 12/2005] *
### TIN MỚI NHẤT
[Viện KSND tỉnh Quảng Nam tổ chức Hội nghị trực tuyến tập huấn công tác tiếp công dân, giải quyết khiếu nại, tố cáo và kiểm sát việc giải quyết khiếu nại, tố cáo trong hoạt động tư pháp](/index.php?option=com_content&view=article&id=1154%3Avin-ksnd-tnh-qung-nam-t-chc-hi-ngh-trc-tuyn-tp-hun-cong-tac-tip-cong-dan-gii-quyt-khiu-ni-t-cao-va-kim-sat-vic-gii-quyt-khiu-ni-t-cao-trong-hot-ng-t-phap&catid=4%3Atin-tc&Itemid=4&lang=vi) ![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
[Viện KSND tỉnh Quảng Nam kiểm sát trực tiếp công tác tạm giữ, tạm giam và thi hành án hình sự tại Công an cấp huyện](/index.php?option=com_content&view=article&id=1151%3Avin-ksnd-tnh-qung-nam-kim-sat-trc-tip-cong-tac-tm-gi-tm-giam-va-thi-hanh-an-hinh-s-ti-cong-an-cp-huyn&catid=64%3Achuyn-giao-cong-ngh&Itemid=97&lang=vi) ![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
[Viện KSND tỉnh Quảng Nam tổ chức Hội nghị tập huấn công tác Thông kê và Công nghệ thông tin năm 2016](/index.php?option=com_content&view=article&id=1146%3Avin-ksnd-tnh-qung-nam-t-chc-hi-ngh-tp-hun-cong-tac-thong-ke-va-cong-ngh-thong-tin-nm-2016&catid=4%3Atin-tc&Itemid=4&lang=vi) ![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
[Viện KSND thành phố Hội An kiểm sát trực tiếp việc giải quyết tố giác, tin báo về tội phạm tại cơ quan Cảnh sát điều tra](/index.php?option=com_content&view=article&id=1144%3Avin-ksnd-thanh-ph-hi-an-kim-sat-trc-tip-vic-gii-quyt-t-giac-tin-bao-v-ti-phm-ti-c-quan-cnh-sat-iu-tra&catid=63%3Ahot-ng-t-vn&Itemid=96&lang=vi) ![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
[Viện KSND phối hợp với Tòa án và Ban thường trực UBMTTQVN thành phố Hội An kiểm sát trực tiếp Cơ quan thi hành án hình sự](/index.php?option=com_content&view=article&id=1143%3Avin-ksnd-phi-hp-vi-toa-an-va-ban-thng-trc-ubmttqvn-thanh-ph-hi-an-kim-sat-trc-tip-c-quan-thi-hanh-an-hinh-s&catid=63%3Ahot-ng-t-vn&Itemid=96&lang=vi) ![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)
![](modules/mod_jvlatestnews/new.gif)

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Set-Cookie: jfcookie[lang]=vi; expires=Tue, 27-Sep-2016 00:15:40 GMT; path=/

P3P: CP="NOI ADM DEV PSAi COM NAV OUR OTRo STP IND DEM"