text:
Binh chủng Biệt cách dù Việt Nam Cộng hòa
Liên đoàn 81 Biệt cách Nhảy dù (tiếng Anh: 81st Airborne Commando Battalion, 81st ACB) - thường được gọi tắt là Biệt cách Dù (BCND / BCD) - là một trong bốn Lực lượng Tổng Trừ bị trực thuộc Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa gồm (Binh chủng Biệt động quân, Sư đoàn Thủy quân Lục chiến và Sư đoàn Nhảy dù). Đây cũng là Lực lượng cuối cùng của Quân lực Việt Nam Cộng hòa hạ vũ khí trong sự kiện 30 tháng 4 năm 1975.
- Hiệu ca: Biệt Cách Dù 81 hành khúc.
- Đặc trưng: Mũ Beret xanh lục và Phù hiệu Cọp Bay.
Mục lục
Lịch sử hình thành[sửa | sửa mã nguồn]
Giữa năm 1961, chính phủ Mỹ cho phép mở rộng chương trình bí mật chống lại những nỗ lực chiến tranh của những người Cộng sản Việt Nam trong vùng Đông Nam Á. Tại Nam Việt Nam, Liên đoàn Quan sát số 1 thuộc Sở Liên lạc được thành lập. Bên cạnh các hoạt động nhảy Bắc làm nhiệm vụ tình báo, biệt kích chống các hoạt động của Mặt trận Giải phóng, Liên đoàn Quan sát số 1 còn tổ chức các toán Biệt kích giả thường dân xâm nhập vào phía nam Lào, tìm kiếm và tấn công các tuyến đường giao liên do phía Quân đội Nhân dân tổ chức.
Để áp dụng chương trình bên Lào, Ban Nghiên cứu Hỗn hợp (Combined Studies Division – CSD) được thành lập, đặc trách về chương trình Phòng vệ Dân sự (Civil Defense), hoạt động dưới quyền chỉ đạo của phân bộ CIA tại Sài Gòn, đặt dưới quyền chỉ huy của Đại tá Gilbert Layton (phía Mỹ) và Thiếu tá Trần Khắc Kính[1](phía Việt Nam Cộng hòa). Một chương trình hoạt động có mật danh là Lei Yu, sau đổi thành Typhoone (tiếng Anh) hoặc Lôi Vũ (tiếng Việt), được xây dựng. Có cả thảy 15 toán Biệt kích, mỗi toán 14 người, rút từ các toán Biệt kích có sẵn trong Liên đoàn Quan sát số 1, được tổ chức, được đánh số từ 1 đến 15 tập họp trong trại Typhoon-Lôi Vũ (gần trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức), chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ[2].
Bên cạnh đó, CSD cũng tổ chức một Lực lượng Xung kích, nhằm cơ động tấn công các mục tiêu do các toán Biệt kích chỉ điểm, hỗ trợ, ứng cứu cho các toán biệt kích khi bị đối phương uy hiếp nghiêm trọng. Theo đó phía Việt Nam Cộng hòa, tuyển mộ các Quân nhân người Thái trong Sư đoàn 22 Bộ binh đưa về Thủ Đức để huấn luyện nhảy dù, biệt kích, thành lập Đại đội 1 Biệt kích dù, do Đại úy Lương Văn Hơi làm chỉ huy. Liên tiếp sau đó, Đại đội 2 Biệt kích dù cũng được thành lập, gồm các quân nhân người Nùng tuyển mộ trong Sư đoàn 5 Bộ binh, do Trung úy Voòng Chay Mênh làm chỉ huy[2]. Đây chính là những đơn vị đầu tiên của Lực lượng Biệt cách Dù.
Sau khi được huấn luyện và tổ chức, hai Đại đội Biệt kích dù được không vận lên Kontum, sau đó di chuyển bằng xe đến một Tiền đồn gần làng Ben Het. Sau đó, hai toán Biệt cách Dù được giao nhiệm vụ đi toán các toán Biệt kích Lôi Vũ (gồm các toán 1, 2, 3, 6, 7, 8) về căn cứ Ben Het an toàn.[2] Đây được xem là cuộc hành quân đầu tiên của Lực lượng Biệt cách Dù.
Được xem là thành công, thêm 2 Đại đội Biệt kích Dù được thành lập. Đại đội 3 hình thành từ các quân nhân được tuyển mộ gốc từ Lữ đoàn Nhảy Dù và Đại đội 4 hình thành từ các quân tình nguyên mà đa số là người Công giáo qua sự giới thiệu của Linh mục Mai Ngọc Khuê.[2]
Đầu năm 1963, Sở Liên lạc (bấy giờ mang tên Sở Khai thác Địa hình) được đổi tên thành Lực lượng đặc biệt Việt Nam Cộng hòa, do Đại tá Lê Quang Tung[3]làm Chỉ huy trưởng. Bênh cạnh các toán Biệt kích nhảy Bắc, các toán Thám báo đường mòn và căn cứ đối phương, các đơn vị chiến đấu của Lực lượng Đặc biệt gồm 2 Liên đoàn Biệt kích 77 và 31, 5 Đại đội Biệt kích Dù.
Tiểu đoàn Biệt cách Dù và Trung tâm Hành quân Delta[sửa | sửa mã nguồn]
Sau đảo chính 1963, Lực lượng Đặc biệt nhiều lần tổ chức lại. Phòng 45 đặc trách các toàn Biệt kích nhảy Bắc được tách ra. Giữa năm 1965, các Liên đoàn được giải tán, cơ cấu chỉ huy Lực lượng Đặc biệt được tổ chức theo cơ cấu tương tự như của Biệt kích Hoa Kỳ để dễ phối hợp hoạt động, chỉ huy các toán Biệt kích hoạt động trong nội địa (khác với các toán biệt kích Lôi Hổ hoạt động ngoại biên) trên cả bốn vùng chiến thuật. Riêng các Đại đội Biệt kích Dù Biệt lập được kết hợp thành Tiểu đoàn 91 Biệt cách Dù, vẫn chịu sự chỉ huy của Lực lượng Đặc biệt, vẫn giữ vai trò xung kích, ứng cứu cho các toán Biệt kích nội địa.
Bên cạnh đó, vai trò chỉ hoạt động biệt kích của Hoa Kỳ và Đồng minh tại Đông Nam Á có thay đổi do bàn giao giữa CIA và MACV. Để phối hợp các hoạt động biệt kích trên vùng lãnh thổ Nam Việt Nam, tháng 6 năm 1965, MACVSOG, cơ quan đặc trách của MACV về hoạt động đặc biệt, đã tổ chức Trung tâm Hành quân Delta, mật danh B52, chịu trách nhiệm phối hợp với Lực lượng đặc biệt Việt Nam Cộng hòa chỉ huy các hoạt động thám báo và phá hoại. Theo đó, các toán Biệt kích Delta hỗn hợp Việt-Mỹ, do các quân nhân Mỹ làm trưởng toán, ăn mặc và trang bị giống Quân Giải phóng miền Nam, sẽ thâm nhập đường mòn Hồ Chí Minh và các vùng căn cứ do đối phương kiểm soát trên lãnh thổ Việt Nam Cộng hòa để xác định vị trí đóng quân của đối phương, thu thập tin tức tình báo chiến lược, giám sát kết quả oanh kích của Không quân Mỹ, tập kích, phá hoại các sơ sở hậu cần của Quân Giải phóng miền Nam.[4]. Tiểu đoàn 91 Biệt cách Dù là đơn vị phối hợp làm lực lượng xung kích ứng cứu cho Trung tâm Hành quân Delta. Năm 1968, Tiểu đoàn 91 được đổi tên thành Tiểu đoàn 81 Biệt cách Dù.
Liên đoàn Biệt cách Dù[sửa | sửa mã nguồn]
Tháng 6 năn 1970, MACV chấm dứt hoạt động của Trung tâm Hành quân Delta và rút các quân nhân Mỹ về nước. Tháng 8 năm 1970, Lực lượng Đặc biệt cũng bị giải tán vì đã hết nhiệm vụ nhảy Bắc, nhảy Lào và đổ bộ biển. Các quân nhân Lực lượng Đặc biệt đều được phân tán về các binh chủng khác trong Quân đội. Nhiều nhất là chuyển qua Biệt động quân và Nha Kỹ thuật. Riêng bộ phận chỉ huy phía Việt Nam Cộng hòa của Trung tâm Hành quân Delta và Tiểu đoàn 81 Biệt cách Dù được tổ chức lại, sáp nhập thành Liên đoàn 81 Biệt cách Dù, được đặt thành một Lực lượng Tổng Trừ bị của Bộ Tổng Tham mưu. Liên đoàn được hưởng các huy chương của Lực lượng Đặc biệt, được phép đội mũ xanh và mang phù hiệu Lực lượng Đặc biệt và được mang dây Biểu chương màu đỏ Bảo quốc Huân chương.
Khi mới thành lập, quân số của Liên đoàn chỉ khoảng 900 người. Về sau, Liên đoàn được mở rộng cấp số, tổ chức gồm: 1 Bộ chỉ huy Liên đoàn, 1 Đại đội Chỉ huy Yểm trợ và 3 ba Bộ chỉ huy Chiến thuật. Mỗi Bộ chỉ huy có 4 Biệt đội, mỗi Biệt đội có 200 quân nhân. Tổng quân số lên đến 3.000 binh sĩ.
Những trận đánh lớn[sửa | sửa mã nguồn]
Mặc dù được huấn luyện cho những công tác thật đặc biệt, tuy nhiên khi tình hình nguy ngập như trong Mùa Hè Đỏ lửa 1972, Phước Long 1974, Bộ Tổng tham mưu đã sử dụng Liên đoàn 81 BCD như là một lực lượng tăng viện, tiếp cứu và thanh toán chiến trường.
Trận An Lộc 1972: Một trận đánh ác liệt trong Chiến tranh Việt Nam. Liên đoàn 81 Biệt cách Nhảy dù đã quần thảo với đặc công, bộ binh và xe tăng Quân đội Nhân dân nên thiệt hại cũng rất nhiều. Họ phải lập một nghĩa trang trong Thị xã An Lộc để chôn tử sĩ. Nói về Liên đoàn 81 trong trận chiến An Lộc có 2 câu thơ nổi tiếng: "An Lộc địa, sử ghi chiến tích. Biệt Cách Dù, vị quốc vong thân."
Thất bại ở miền Bắc Việt Nam[sửa | sửa mã nguồn]
Đầu năm 1961, Tổng thống Kennedy ký lệnh triển khai “chiến dịch chiến tranh bí mật phá hoại miền Bắc Việt Nam”, với mục đích “đánh vào nguồn gốc xâm lược” từ Bắc Việt Nam. Chiến dịch này nằm dưới sự chỉ đạo của CIA, sau được Lầu Năm Góc tiếp quản năm 1964, đã đề ra các biện pháp chủ yếu là sử dụng Lực lượng Đặc biệt của Việt Nam Cộng hòa (gián điệp biệt kích) còn gọi là “Liên đội Quan sát số 1” thuộc Sở Liên lạc Tổng thống phủ (cơ quan tình báo trung ương Việt Nam Cộng hòa), gồm phần đông là lính Việt Nam Cộng hòa gốc từ miền Bắc di cư do CIA và Lực lượng Đặc biệt Mỹ trực tiếp chỉ đạo, huấn luyện, trang bị để đột nhập vào phá hoại miền Bắc. Hình thức chủ yếu là sử dụng các Tiểu đội Biệt kích Dù.
Đến năm 1968 thì các chiến dịch đều đã thất bại nặng nề khi gần 500 lính biệt kích bị giết, bị bắt hoặc trỏ thành điệp viên hai mang Cựu bộ trưởng quốc phòng Mỹ Robert S. McNamara và cựu Tư lệnh các Lực lượng Mỹ tại Việt Nam, tướng William C. Westmoreland, đã bị chỉ trích nặng nề vì chiến dịch trên. Chương trình đã được đặc tả trong cuốn sách của Sedgwick Tourison nhan đề "Secret Army, Secret War: Washington's Tragic Spy Operation in North Vietnam" (Naval Institute Special Warfare) viết tháng 9 năm 1995. Sự thât bại của chiến dịch này thảm hại đến nỗi nếu chỉ riêng ngành Công an Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa với 19 chuyên án đã câu nhử, bắt sống và tiêu diệt được 121 lính biệt kích.
Chỉ huy[sửa | sửa mã nguồn]
- Trung tá Phan Văn Huấn[5](sau được thăng cấp Đại tá, chỉ huy từ tháng 8 năm 1970 đến tháng 4 năm 1975).
Xem thêm[sửa | sửa mã nguồn]
- MACVSOG
- Nha Kỹ thuật, Quân lực Việt Nam Cộng hòa
- Lực lượng Biệt động quân Việt Nam Cộng hòa
- Lực lượng đặc biệt (Việt Nam Cộng hòa)
Chú thích[sửa | sửa mã nguồn]
- ^ Sinh năm 1929 tại Nam Định, tốt nghiệp khóa 1 Sĩ quan Trừ bị Nam Định. Chức vụ sau cùng: Tu lệnh phó Sư đoàn 22 Bộ binh, nhiệm kỳ trước người bạn đồng khóa là Đại tá Lều Thọ Cường (Sinh năm 1930 tại Hà Nội)
- ^ a ă â b Vũ Đình Hiếu, Những cuộc hành quân bí mật đầu tiên trên Đường mòn Hồ Chí Minh.
- ^ Sinh năm 1919 tại Thừa Thiên, tốt nghiệp khóa 3 Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức. Bị phe quân nhân cách mạng sát hại vào ngày 1/11/1963 trong sự kiện Đảo chính Việt Nam Cộng hòa 1963
- ^ Vũ Đình Hiếu, Lực lượng Đặc biệt Mỹ trên chiến trường Việt Nam.
- ^ Sinh năm 1933 tại Thừa Thiên, tốt nghiệp khóa 10 Võ bị Đà Lạt
Tham khảo[sửa | sửa mã nguồn]
- Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011). Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.

markdown:
# Binh chủng Biệt cách dù Việt Nam Cộng hòa
|Liên đoàn 81 Biệt cách dù
|
Việt Nam Cộng hòa
|
|![]()
Huy hiệu.
[1961](/wiki/1961)– [1975](/wiki/1975) ![ Flag of South Vietnam.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Flag_of_South_Vietnam.svg/40px-Flag_of_South_Vietnam.svg.png)
![ Flag of South Vietnam.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/e/e9/Flag_of_South_Vietnam.svg/40px-Flag_of_South_Vietnam.svg.png)
[Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) ![ Flag of the South Vietnamese Army.jpg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Flag_of_the_South_Vietnamese_Army.jpg/36px-Flag_of_the_South_Vietnamese_Army.jpg)
![ Flag of the South Vietnamese Army.jpg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/7/77/Flag_of_the_South_Vietnamese_Army.jpg/36px-Flag_of_the_South_Vietnamese_Army.jpg)
[Quân lực VNCH](/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)
-Lực lượng Tổng trừ bị
![ ARVN Joint General Staff Insignia.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/ARVN_Joint_General_Staff_Insignia.svg/18px-ARVN_Joint_General_Staff_Insignia.svg.png)
![ ARVN Joint General Staff Insignia.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/0/09/ARVN_Joint_General_Staff_Insignia.svg/18px-ARVN_Joint_General_Staff_Insignia.svg.png)
[Bộ Tổng Tham mưu](/wiki/B%E1%BB%99_T%E1%BB%95ng_tham_m%C6%B0u_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Trận Mậu Thân](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_M%E1%BA%ADu_Th%C3%A2n)
-
[Chiến dịch Campuchia](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Campuchia)
-
[Mùa hè đỏ lửa](/wiki/M%C3%B9a_h%C3%A8_%C4%91%E1%BB%8F_l%E1%BB%ADa)
-
[Trận Phước Long](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_14_-_Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc_Long)
nổi tiếng
[Phan Văn Huấn](/w/index.php?title=Phan_V%C4%83n_Hu%E1%BA%A5n_(%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1,_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_VNCH)&action=edit&redlink=1) **Liên đoàn 81 Biệt cách Nhảy dù** ( [tiếng Anh](/wiki/Ti%E1%BA%BFng_Anh): *81st Airborne Commando Battalion*, **81st ACB**) - thường được gọi tắt là **Biệt cách Dù** ( **BCND** / **BCD**) - là một trong bốn Lực lượng Tổng Trừ bị trực thuộc [Bộ Tổng tham mưu Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/B%E1%BB%99_T%E1%BB%95ng_tham_m%C6%B0u_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) gồm ( [Binh chủng Biệt động quân](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Bi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99ng_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), [Sư đoàn Thủy quân Lục chiến](/wiki/Th%E1%BB%A7y_qu%C3%A2n_l%E1%BB%A5c_chi%E1%BA%BFn_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) và [Sư đoàn Nhảy dù](/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_Nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a)). Đây cũng là Lực lượng cuối cùng của [Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) hạ [vũ khí](/wiki/V%C5%A9_kh%C3%AD) trong [sự kiện 30 tháng 4 năm 1975](/wiki/S%E1%BB%B1_ki%E1%BB%87n_30_th%C3%A1ng_4_n%C4%83m_1975).
- Hiệu ca:
*Biệt Cách Dù 81 hành khúc*.
- Đặc trưng: Mũ
[Beret](/wiki/Beret)xanh lục và Phù hiệu Cọp Bay.
## Mục lục
## Lịch sử hình thành[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=1)]
Giữa năm 1961, chính phủ Mỹ cho phép mở rộng chương trình bí mật chống lại những nỗ lực chiến tranh của những người Cộng sản Việt Nam trong vùng Đông Nam Á. Tại Nam Việt Nam, Liên đoàn Quan sát số 1 thuộc
[Sở Liên lạc](/wiki/S%E1%BB%9F_Li%C3%AAn_l%E1%BA%A1c,_Ph%E1%BB%A7_T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) được thành lập. Bên cạnh các hoạt động nhảy Bắc làm nhiệm vụ tình báo, biệt kích chống các hoạt động của [Mặt trận Giải phóng](/wiki/M%E1%BA%B7t_tr%E1%BA%ADn_D%C3%A2n_t%E1%BB%99c_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam_Vi%E1%BB%87t_Nam), Liên đoàn Quan sát số 1 còn tổ chức các toán Biệt kích giả thường dân xâm nhập vào phía nam Lào, tìm kiếm và tấn công các tuyến đường giao liên do phía [Quân đội Nhân dân](/wiki/Qu%C3%A2n_%C4%91%E1%BB%99i_Nh%C3%A2n_d%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam) tổ chức.
Để áp dụng chương trình bên Lào, Ban Nghiên cứu Hỗn hợp (
*Combined Studies Division* – **CSD**) được thành lập, đặc trách về chương trình Phòng vệ Dân sự ( *Civil Defense*), hoạt động dưới quyền chỉ đạo của phân bộ [CIA](/wiki/CIA) tại Sài Gòn, đặt dưới quyền chỉ huy của Đại tá Gilbert Layton (phía Mỹ) và Thiếu tá [Trần Khắc Kính](/w/index.php?title=Tr%E1%BA%A7n_Kh%E1%BA%AFc_K%C3%ADnh_(%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1,_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_VNCH)&action=edit&redlink=1) (phía Việt Nam Cộng hòa). Một chương trình hoạt động có mật danh là Lei Yu, sau đổi thành Typhoone (tiếng Anh) hoặc Lôi Vũ (tiếng Việt), được xây dựng. Có cả thảy 15 toán Biệt kích, mỗi toán 14 người, rút từ các toán Biệt kích có sẵn trong [1] [Liên đoàn Quan sát số 1](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), được tổ chức, được đánh số từ 1 đến 15 tập họp trong trại Typhoon-Lôi Vũ (gần trường Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức), chuẩn bị thực hiện nhiệm vụ . [[2]](#cite_note-vudinhhieu1-2)
Bên cạnh đó, CSD cũng tổ chức một Lực lượng Xung kích, nhằm cơ động tấn công các mục tiêu do các toán Biệt kích chỉ điểm, hỗ trợ, ứng cứu cho các toán biệt kích khi bị đối phương uy hiếp nghiêm trọng. Theo đó
[phía Việt Nam Cộng hòa](/wiki/S%E1%BB%9F_Li%C3%AAn_l%E1%BA%A1c,_Ph%E1%BB%A7_T%E1%BB%95ng_th%E1%BB%91ng_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), tuyển mộ các Quân nhân [người Thái](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_Th%C3%A1i_(Vi%E1%BB%87t_Nam)) trong [Sư đoàn 22 Bộ binh](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_22_B%E1%BB%99_binh_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) đưa về Thủ Đức để huấn luyện nhảy dù, biệt kích, thành lập Đại đội 1 Biệt kích dù, do Đại úy Lương Văn Hơi làm chỉ huy. Liên tiếp sau đó, Đại đội 2 Biệt kích dù cũng được thành lập, gồm các quân nhân [người Nùng](/wiki/Ng%C6%B0%E1%BB%9Di_N%C3%B9ng) tuyển mộ trong [Sư đoàn 5 Bộ binh](/wiki/S%C6%B0_%C4%91o%C3%A0n_5_B%E1%BB%99_binh_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), do Trung úy Voòng Chay Mênh làm chỉ huy . Đây chính là những đơn vị đầu tiên của Lực lượng Biệt cách Dù. [2]
Sau khi được huấn luyện và tổ chức, hai Đại đội Biệt kích dù được không vận lên Kontum, sau đó di chuyển bằng xe đến một Tiền đồn gần làng Ben Het. Sau đó, hai toán Biệt cách Dù được giao nhiệm vụ đi toán các toán Biệt kích Lôi Vũ (gồm các toán 1, 2, 3, 6, 7, 8) về căn cứ Ben Het an toàn.
Đây được xem là cuộc hành quân đầu tiên của Lực lượng Biệt cách Dù. [2]
Được xem là thành công, thêm 2 Đại đội Biệt kích Dù được thành lập. Đại đội 3 hình thành từ các quân nhân được tuyển mộ gốc từ
[Lữ đoàn Nhảy Dù](/wiki/Binh_ch%E1%BB%A7ng_Nh%E1%BA%A3y_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) và Đại đội 4 hình thành từ các quân tình nguyên mà đa số là người [Công giáo](/wiki/C%C3%B4ng_gi%C3%A1o) qua sự giới thiệu của Linh mục Mai Ngọc Khuê. [[2]](#cite_note-vudinhhieu1-2)
Đầu năm 1963, Sở Liên lạc (bấy giờ mang tên Sở Khai thác Địa hình) được đổi tên thành
[Lực lượng đặc biệt Việt Nam Cộng hòa](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a), do Đại tá [Lê Quang Tung](/wiki/L%C3%AA_Quang_Tung) làm Chỉ huy trưởng. Bênh cạnh các toán Biệt kích nhảy Bắc, các toán Thám báo đường mòn và căn cứ đối phương, các đơn vị chiến đấu của Lực lượng Đặc biệt gồm 2 Liên đoàn Biệt kích 77 và 31, 5 Đại đội Biệt kích Dù. [3]
### Tiểu đoàn Biệt cách Dù và Trung tâm Hành quân Delta[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=2)]
Sau
[đảo chính 1963](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_ch%C3%ADnh_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_1963), Lực lượng Đặc biệt nhiều lần tổ chức lại. Phòng 45 đặc trách các toàn Biệt kích nhảy Bắc được tách ra. Giữa năm 1965, các Liên đoàn được giải tán, cơ cấu chỉ huy Lực lượng Đặc biệt được tổ chức theo cơ cấu tương tự như của [Biệt kích Hoa Kỳ](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_bi%E1%BB%87t_k%C3%ADch_Hoa_K%E1%BB%B3_v%C3%A0_%C4%91%E1%BB%93ng_minh_trong_Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam) để dễ phối hợp hoạt động, chỉ huy các toán Biệt kích hoạt động trong nội địa (khác với các toán biệt kích Lôi Hổ hoạt động ngoại biên) trên cả bốn vùng chiến thuật. Riêng các Đại đội Biệt kích Dù Biệt lập được kết hợp thành **Tiểu đoàn 91 Biệt cách Dù**, vẫn chịu sự chỉ huy của Lực lượng Đặc biệt, vẫn giữ vai trò xung kích, ứng cứu cho các toán Biệt kích nội địa.
Bên cạnh đó, vai trò chỉ hoạt động biệt kích của Hoa Kỳ và Đồng minh tại Đông Nam Á có thay đổi do bàn giao giữa CIA và
[MACV](/wiki/MACV). Để phối hợp các hoạt động biệt kích trên vùng lãnh thổ Nam Việt Nam, tháng 6 năm 1965, [MACVSOG](/wiki/MACVSOG), cơ quan đặc trách của MACV về hoạt động đặc biệt, đã tổ chức **Trung tâm Hành quân Delta**, mật danh **B52**, chịu trách nhiệm phối hợp với [Lực lượng đặc biệt Việt Nam Cộng hòa](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) chỉ huy các hoạt động thám báo và phá hoại. Theo đó, các toán Biệt kích Delta hỗn hợp Việt-Mỹ, do các quân nhân Mỹ làm trưởng toán, ăn mặc và trang bị giống [Quân Giải phóng miền Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam), sẽ thâm nhập [đường mòn Hồ Chí Minh](/wiki/%C4%90%C6%B0%E1%BB%9Dng_m%C3%B2n_H%E1%BB%93_Ch%C3%AD_Minh) và các vùng căn cứ do đối phương kiểm soát trên lãnh thổ [Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) để xác định vị trí đóng quân của đối phương, thu thập tin tức tình báo chiến lược, giám sát kết quả oanh kích của [Không quân Mỹ](/wiki/Kh%C3%B4ng_qu%C3%A2n_M%E1%BB%B9), tập kích, phá hoại các sơ sở hậu cần của [Quân Giải phóng miền Nam](/wiki/Qu%C3%A2n_Gi%E1%BA%A3i_ph%C3%B3ng_mi%E1%BB%81n_Nam). . Tiểu đoàn 91 Biệt cách Dù là đơn vị phối hợp làm lực lượng xung kích ứng cứu cho Trung tâm Hành quân Delta. Năm 1968, Tiểu đoàn 91 được đổi tên thành [4] **Tiểu đoàn 81 Biệt cách Dù**.
### Liên đoàn Biệt cách Dù[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=3) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=3)]
Tháng 6 năn 1970,
[MACV](/wiki/MACV) chấm dứt hoạt động của Trung tâm Hành quân Delta và rút các quân nhân Mỹ về nước. Tháng 8 năm 1970, [Lực lượng Đặc biệt](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) cũng bị giải tán vì đã hết nhiệm vụ nhảy Bắc, nhảy Lào và đổ bộ biển. Các quân nhân Lực lượng Đặc biệt đều được phân tán về các binh chủng khác trong Quân đội. Nhiều nhất là chuyển qua Biệt động quân và Nha Kỹ thuật. Riêng bộ phận chỉ huy phía Việt Nam Cộng hòa của Trung tâm Hành quân Delta và Tiểu đoàn 81 Biệt cách Dù được tổ chức lại, sáp nhập thành **Liên đoàn 81 Biệt cách Dù**, được đặt thành một Lực lượng Tổng Trừ bị của Bộ Tổng Tham mưu. Liên đoàn được hưởng các huy chương của Lực lượng Đặc biệt, được phép đội mũ xanh và mang phù hiệu Lực lượng Đặc biệt và được mang dây Biểu chương màu đỏ Bảo quốc Huân chương.
Khi mới thành lập, quân số của Liên đoàn chỉ khoảng 900 người. Về sau, Liên đoàn được mở rộng cấp số, tổ chức gồm: 1 Bộ chỉ huy Liên đoàn, 1 Đại đội Chỉ huy Yểm trợ và 3 ba Bộ chỉ huy Chiến thuật. Mỗi Bộ chỉ huy có 4 Biệt đội, mỗi Biệt đội có 200 quân nhân. Tổng quân số lên đến 3.000 binh sĩ.
### Những trận đánh lớn[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=4) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=4)]
Mặc dù được huấn luyện cho những công tác thật đặc biệt, tuy nhiên khi tình hình nguy ngập như trong
[Mùa Hè Đỏ lửa](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_d%E1%BB%8Bch_Xu%C3%A2n_-_H%C3%A8_1972) 1972, [Phước Long](/wiki/Ph%C6%B0%E1%BB%9Bc_Long_(%C4%91%E1%BB%8Bnh_h%C6%B0%E1%BB%9Bng)) 1974, Bộ Tổng tham mưu đã sử dụng Liên đoàn 81 BCD như là một lực lượng tăng viện, tiếp cứu và thanh toán chiến trường. [Trận An Lộc 1972](/wiki/Tr%E1%BA%ADn_An_L%E1%BB%99c): Một trận đánh ác liệt trong [Chiến tranh Việt Nam](/wiki/Chi%E1%BA%BFn_tranh_Vi%E1%BB%87t_Nam). Liên đoàn 81 Biệt cách Nhảy dù đã quần thảo với đặc công, bộ binh và xe tăng Quân đội Nhân dân nên thiệt hại cũng rất nhiều. Họ phải lập một nghĩa trang trong Thị xã An Lộc để chôn tử sĩ. Nói về Liên đoàn 81 trong trận chiến An Lộc có 2 câu thơ nổi tiếng: "An Lộc địa, sử ghi chiến tích. Biệt Cách Dù, vị quốc vong thân."
### Thất bại ở miền Bắc Việt Nam[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=5) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=5)]
Đầu năm 1961,
[Tổng thống Kennedy](/wiki/John_F._Kennedy) ký lệnh triển khai “chiến dịch chiến tranh bí mật phá hoại miền Bắc Việt Nam”, với mục đích “đánh vào nguồn gốc xâm lược” từ Bắc Việt Nam. Chiến dịch này nằm dưới sự chỉ đạo của [CIA](/wiki/C%C6%A1_quan_T%C3%ACnh_b%C3%A1o_Trung_%C6%B0%C6%A1ng_(Hoa_K%E1%BB%B3)), sau được Lầu Năm Góc tiếp quản năm 1964, đã đề ra các biện pháp chủ yếu là sử dụng Lực lượng Đặc biệt của Việt Nam Cộng hòa (gián điệp biệt kích) còn gọi là *“Liên đội Quan sát số 1”* thuộc Sở Liên lạc Tổng thống phủ (cơ quan tình báo trung ương Việt Nam Cộng hòa), gồm phần đông là lính Việt Nam Cộng hòa gốc từ miền Bắc di cư do CIA và Lực lượng Đặc biệt Mỹ trực tiếp chỉ đạo, huấn luyện, trang bị để đột nhập vào phá hoại miền Bắc. Hình thức chủ yếu là sử dụng các Tiểu đội Biệt kích Dù.
Đến năm 1968 thì các chiến dịch đều đã thất bại nặng nề khi gần 500 lính biệt kích bị giết, bị bắt hoặc trỏ thành điệp viên hai mang Cựu bộ trưởng quốc phòng Mỹ
[Robert S. McNamara](/wiki/Robert_McNamara) và cựu Tư lệnh các Lực lượng Mỹ tại Việt Nam, tướng [William C. Westmoreland](/wiki/William_Westmoreland), đã bị chỉ trích nặng nề vì chiến dịch trên. Chương trình đã được đặc tả trong cuốn sách của Sedgwick Tourison nhan đề *"Secret Army, Secret War: Washington's Tragic Spy Operation in North Vietnam"* (Naval Institute Special Warfare) viết tháng 9 năm 1995. Sự thât bại của chiến dịch này thảm hại đến nỗi nếu chỉ riêng ngành Công an Việt Nam Dân Chủ Cộng hòa với 19 chuyên án đã câu nhử, bắt sống và tiêu diệt được 121 lính biệt kích.
## Chỉ huy[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=6) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=6)]
- Trung tá
[Phan Văn Huấn](/w/index.php?title=Phan_V%C4%83n_Hu%E1%BA%A5n_(%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1,_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_VNCH)&action=edit&redlink=1) (sau được thăng cấp Đại tá, chỉ huy từ tháng 8 năm 1970 đến tháng 4 năm 1975). [[5]](#cite_note-5)
## Xem thêm[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=7) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=7)] [MACVSOG](/wiki/MACVSOG) [Nha Kỹ thuật, Quân lực Việt Nam Cộng hòa](/wiki/Nha_K%E1%BB%B9_thu%E1%BA%ADt,_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Lực lượng Biệt động quân Việt Nam Cộng hòa](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_Bi%E1%BB%87t_%C4%91%E1%BB%99ng_qu%C3%A2n_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a) [Lực lượng đặc biệt (Việt Nam Cộng hòa)](/wiki/L%E1%BB%B1c_l%C6%B0%E1%BB%A3ng_%C4%91%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t_(Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a))
## Chú thích[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=8) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=8)] **Sinh năm 1929 tại Nam Định, tốt nghiệp khóa 1 Sĩ quan Trừ bị Nam Định. Chức vụ sau cùng: Tu lệnh phó Sư đoàn 22 Bộ binh, nhiệm kỳ trước người bạn đồng khóa là Đại tá** [^](#cite_ref-1) [Lều Thọ Cường](/w/index.php?title=L%E1%BB%81u_Th%E1%BB%8D_C%C6%B0%E1%BB%9Dng_(%C4%90%E1%BA%A1i_t%C3%A1,_Qu%C3%A2n_l%E1%BB%B1c_VNCH)&action=edit&redlink=1) *(Sinh năm 1930 tại Hà Nội)*
- ^
**a** **ă** **â** [Vũ Đình Hiếu,](#cite_ref-vudinhhieu1_2-3) **b** *Những cuộc hành quân bí mật đầu tiên trên Đường mòn Hồ Chí Minh*. **Sinh năm 1919 tại Thừa Thiên, tốt nghiệp khóa 3 Sĩ quan Trừ bị Thủ Đức. Bị phe quân nhân cách mạng sát hại vào ngày 1/11/1963 trong sự kiện** [^](#cite_ref-3) [Đảo chính Việt Nam Cộng hòa 1963](/wiki/%C4%90%E1%BA%A3o_ch%C3%ADnh_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a_1963) **Vũ Đình Hiếu,** [^](#cite_ref-vudinhhieu2_4-0) *Lực lượng Đặc biệt Mỹ trên chiến trường Việt Nam*. **Sinh năm 1933 tại Thừa Thiên, tốt nghiệp khóa 10 Võ bị Đà Lạt** [^](#cite_ref-5)
## Tham khảo[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=9) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=9)]
- Trần Ngọc Thống, Hồ Đắc Huân, Lê Đình Thụy (2011).
*Lược sử Quân lực Việt Nam Cộng hòa.*
## Liên kết[
[sửa](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&veaction=edit§ion=10) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Binh_ch%E1%BB%A7ng_Bi%E1%BB%87t_c%C3%A1ch_d%C3%B9_Vi%E1%BB%87t_Nam_C%E1%BB%99ng_h%C3%B2a&action=edit§ion=10)]
|
|

P3P: CP="This is not a P3P policy! See https://vi.wikipedia.org/wiki/%C4%90%E1%BA%B7c_bi%E1%BB%87t:CentralAutoLogin/P3P for more info."

X-Cache-Status: miss

Set-Cookie: GeoIP=US:VA:Ashburn:39.05:-77.47:v4; Path=/; secure; Domain=.wikipedia.org

X-Cache: cp1068 miss, cp1065 miss

Via: 1.1 varnish-v4, 1.1 varnish-v4

X-UA-Compatible: IE=Edge

Cache-Control: private, s-maxage=0, max-age=0, must-revalidate

Vary: Accept-Encoding,Cookie,Authorization

Content-Language: vi

Link: </static/images/project-logos/viwiki.png>;rel=preload;as=image;media=not all and (min-resolution: 1.5dppx),</static/images/project-logos/viwiki-1.5x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 1.5dppx) and (max-resolution: 1.999999dppx),</static/images/project-logos/viwiki-2x.png>;rel=preload;as=image;media=(min-resolution: 2dppx)


text:
Khu bảo tồn Ngorongoro
3°12′32″N 35°27′46″Đ / 3.20889°N 35.46278°Đ
Khu bảo tồn Ngorongoro là một khu bảo tồn thiên nhiên và di sản thế giới được thành lập vào năm 1959, rộng 809.440 ha, nằm ở phía Đông nam của Vườn quốc gia Serengeti, phía Tây của thung lũng Great Rift. Đây là một khu bảo tồn động vật hoang dã ở Tanzania, và là công viên khảo cổ với các bằng chứng tiến hóa của con người bao gồm dấu vết của vượn người có niên đại lên đến 3,6 triệu năm.
Thiên nhiên[sửa | sửa mã nguồn]
Khu bảo tồn có sự đa dạng về sinh thái gồm rất nhiều các dạng địa hình: núi cao, đồng bằng, thảo nguyên, rừng hoang mạc và rừng. Công viên nổi bật với sự di trú của hơn của các loài dã thú tổng cộng lên đến hơn 1 triệu cá thể gồm linh dương đầu bò, ngựa vằn vào tháng 5 và tháng 6 khi chúng ào ạt di chuyển về các đồng bằng ở miền Trung là một cảnh tượng vô cùng đặc sắc: Các đàn súc vật có thể dài hơn 10 km, theo sau là những loài ăn thịt như sư tử
Ở giữa có một quang cảnh hùng vĩ, đó là miệng núi lửa đã tắt ở độ cao 2.286 m, đường kính từ 15 đến 20 km, được hình thành từ kỷ Đại trung sinh (giai đoạn bò sát) đây là núi lửa có miệng núi lửa lớn nhất thế giới, núi lửa Ngorongoro Crater; và khe núi Olduvai Gorge dài 14 km.
Văn hóa[sửa | sửa mã nguồn]
Các bằng chứng tìm thấy trong suốt 80 năm qua đã minh chứng về sự tiến hóa của con người kéo dài 3,6 triệu năm bao gồm các dấu chân hóa thạch được tìm thấy ở Laetoli và xương vượn người ở thung lũng Olduvai. Ngoài ra, tại miệng núi lửa Ngorongoro Crater người ta còn tìm thấy những tư liệu cho thấy sự tiến hóa trong sử dụng công cụ từ thời kỳ đồ đá đến đồ sắt.
Khu bảo tồn Ngorongoro được công nhận là di sản thế giới vào năm 1979 và mở rộng vào năm 2010 với diện tích hiện nay là 1,4 triệu ha.

markdown:
# Khu bảo tồn Ngorongoro
[3°12′32″N 35°27′46″Đ / 3.20889°N 35.46278°Đ](//tools.wmflabs.org/geohack/geohack.php?language=vi&pagename=Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Ngorongoro¶ms=3_12_32_S_35_27_46_E_)
|Khu bảo tồn Ngorongoro|
|
|![]()
|
| ![ Flag of Tanzania.svg](//upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Flag_of_Tanzania.svg/22px-Flag_of_Tanzania.svg.png)
![ Flag of Tanzania.svg](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/3/38/Flag_of_Tanzania.svg/22px-Flag_of_Tanzania.svg.png)
[Tanzania](/wiki/Tanzania) [39](http://whc.unesco.org/en/list/39) [Vùng UNESCO](http://whc.unesco.org/en/list/?search=&search_by_country=&type=&media=®ion=&order=region) [Châu Phi](/wiki/Ch%C3%A2u_Phi) [Bị đe dọa](/wiki/Danh_s%C3%A1ch_di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi_b%E1%BB%8B_%C4%91e_d%E1%BB%8Da) **Khu bảo tồn Ngorongoro** là một [khu bảo tồn thiên nhiên](/wiki/Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_thi%C3%AAn_nhi%C3%AAn) và [di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) được thành lập vào năm 1959, rộng 809.440 ha, nằm ở phía Đông nam của [Vườn quốc gia Serengeti](/wiki/V%C6%B0%E1%BB%9Dn_qu%E1%BB%91c_gia_Serengeti), phía Tây của thung lũng [Great Rift](/w/index.php?title=Great_Rift&action=edit&redlink=1). Đây là một khu bảo tồn động vật hoang dã ở [Tanzania](/wiki/Tanzania), và là công viên khảo cổ với các bằng chứng tiến hóa của con người bao gồm dấu vết của vượn người có niên đại lên đến 3,6 triệu năm.
## Thiên nhiên[
[sửa](/w/index.php?title=Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Ngorongoro&veaction=edit§ion=1) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Ngorongoro&action=edit§ion=1)]
Khu bảo tồn có sự đa dạng về sinh thái gồm rất nhiều các dạng địa hình: núi cao, đồng bằng, thảo nguyên, rừng hoang mạc và rừng. Công viên nổi bật với sự di trú của hơn của các loài
[dã thú](/w/index.php?title=D%C3%A3_th%C3%BA&action=edit&redlink=1) tổng cộng lên đến hơn 1 triệu cá thể gồm [linh dương đầu bò](/wiki/Linh_d%C6%B0%C6%A1ng_%C4%91%E1%BA%A7u_b%C3%B2), [ngựa vằn](/wiki/Ng%E1%BB%B1a_v%E1%BA%B1n) vào tháng 5 và tháng 6 khi chúng ào ạt di chuyển về các đồng bằng ở miền Trung là một cảnh tượng vô cùng đặc sắc: Các đàn [súc vật](/w/index.php?title=S%C3%BAc_v%E1%BA%ADt&action=edit&redlink=1) có thể dài hơn 10 km, theo sau là những loài ăn thịt như [sư tử](/wiki/S%C6%B0_t%E1%BB%AD)
Ở giữa có một quang cảnh
[hùng vĩ](/w/index.php?title=H%C3%B9ng_v%C4%A9&action=edit&redlink=1), đó là [miệng núi lửa](/w/index.php?title=Mi%E1%BB%87ng_n%C3%BAi_l%E1%BB%ADa&action=edit&redlink=1) đã tắt ở độ cao 2.286 m, đường kính từ 15 đến 20 km, được hình thành từ [kỷ Đại trung sinh](/w/index.php?title=K%E1%BB%B7_%C4%90%E1%BA%A1i_trung_sinh&action=edit&redlink=1) (giai đoạn bò sát) đây là núi lửa có **miệng núi lửa lớn nhất thế giới**, núi lửa [Ngorongoro Crater](/w/index.php?title=Ngorongoro_Crater&action=edit&redlink=1); và khe núi [Olduvai Gorge](/w/index.php?title=Olduvai_Gorge&action=edit&redlink=1) dài 14 km.
## Văn hóa[
[sửa](/w/index.php?title=Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Ngorongoro&veaction=edit§ion=2) | [sửa mã nguồn](/w/index.php?title=Khu_b%E1%BA%A3o_t%E1%BB%93n_Ngorongoro&action=edit§ion=2)]
Các bằng chứng tìm thấy trong suốt 80 năm qua đã minh chứng về sự tiến hóa của con người kéo dài 3,6 triệu năm bao gồm các dấu chân hóa thạch được tìm thấy ở
[Laetoli](/w/index.php?title=Laetoli&action=edit&redlink=1) và xương vượn người ở thung lũng Olduvai. Ngoài ra, tại miệng núi lửa Ngorongoro Crater người ta còn tìm thấy những tư liệu cho thấy sự tiến hóa trong sử dụng công cụ từ thời kỳ đồ đá đến đồ sắt.
Khu bảo tồn Ngorongoro được công nhận là
[di sản thế giới](/wiki/Di_s%E1%BA%A3n_th%E1%BA%BF_gi%E1%BB%9Bi) vào năm [1979](/wiki/1979) và mở rộng vào năm 2010 với diện tích hiện nay là 1,4 triệu ha.

WARC-Type: response

Content-Type: application/http; msgtype=response

WARC-Identified-Payload-Type: text/html

X-Cache-Status: hit

Content-Type: text/html; charset=UTF-8

X-Cache: cp1052 hit/1, cp1065 miss

X-Content-Type-Options: nosniff

Connection: close

Accept-Ranges: bytes


text:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (028) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)
Cần Thơ: 166B Trần Hưng Đạo, P. An Nghiệp, Quận Ninh Kiều, Tp Cần Thơ
(Xem bản đồ)

Server: Microsoft IIS 6.0 - Setup and config by duocnt.tech@gmail.com

Content-Type: text/html; charset=utf-8

Vary: Accept-Encoding

Cache-Control: private, no-cache="Set-Cookie"

Access-Control-Allow-Methods: GET, PUT, POST, DELETE, OPTIONS

X-Cache: MISS from DuocNguyen

X-Cache-Lookup: MISS from DuocNguyen:82


markdown:
Khi đặt phòng theo đoàn với iVIVU.com, bạn sẽ có được khách sạn phù hợp nhất với giá tốt nhất mà không phải tốn thời gian tìm kiếm.
CSKH: 1900 1870
Khác: (028) 3930 8290
Từ 7h30 - 21h hằng ngày
DKKD: 0312788481, Ngày cấp: 21/05/2014, Sở kế hoạch đầu tư thành phố Hồ Chí Minh
HCM: Lầu 7, Tòa nhà Anh Đăng, 215 Nam Kỳ Khởi Nghĩa, Phường 7, Quận 3, Tp. Hồ Chí Minh
(Xem bản đồ)
HN: Lầu 9, 70-72 Bà Triệu, Quận Hoàn Kiếm, Hà Nội
(Xem bản đồ)
Cần Thơ: 166B Trần Hưng Đạo, P. An Nghiệp, Quận Ninh Kiều, Tp Cần Thơ
(Xem bản đồ)


text:
Dãn cách tên bằng dấu phẩy(,).
Bắt đầu từ nơi bạn đứng. Sử dụng những gì bạn có. Làm những gì bạn có thể” – Arthur Ashe
Thảo luận trong 'Garage toàn quốc' bắt đầu bởi khacbo, 19/4/16.
Có bác nào biết chỗ nào có cầu nâg hai trụ 220v ko chỉ giúp e với e đang cần gấp cảm ơn các bác.
hàng gì vậy bạn ?
Cầu nâng xe bạn àh. Minh đang cần gấp wa.
em nhầm tưởng cụ bán
[Livestream] Kỹ năng sinh viên ô tô - P1. Kỹ năng khai phá tư duy tích cực

X-Frame-Options: SAMEORIGIN

Vary: Accept-Encoding,User-Agent

Set-Cookie: xf_session=7e2dce3bfb368f577b0d532fe0e95e2f; path=/; secure; httponly

Cache-control: private, max-age=0


text:
tải ứng dụng ngay
* Giao hàng toàn quốc, lọc sản phẩm theo vị trí shop.
* Shop càng gần thì phí vận chuyển càng giảm.

WARC-Truncated: length

Server: nginx

Cache-Control: no-store, no-cache, must-revalidate, post-check=0, pre-check=0

Pragma: no-cache


markdown:
Trang chủ
Máy giặt
LG
Máy giặt LG 11 kg WF-D1119DD
Thảo luận về Máy giặt LG 11 kg WF-D1119DD
Anh
Chị
Gửi
Đánh giá sản phẩm, dịch vụ
Anh
Chị
GỬI ĐÁNH GIÁ
Danh mục sản phẩm
THỰC PHẨM, ĐỒ UỐNG
Sữa
Nước trái cây
Nước dinh dưỡng
Nước yến
Nước ngọt, tăng lực, trà
Bia, đồ uống có cồn
Nước suối, nước khoáng
Trà, cà phê, ca cao
Bột, ngũ cốc
Bánh kẹo, ăn vặt
Mứt, hạt, trái cây sấy
Gạo, gạo nếp
Thực phẩm ăn liền
Thực phẩm chế biến sẵn
Thực phẩm khô
Dầu ăn
Gia vị nấu ăn
Đồ chấm
Bột chiên, làm bánh
CHĂM SÓC CÁ NHÂN
Dầu gội, dầu xả
Sữa tắm
Bộ quà tặng
Sữa rửa mặt
Nước rửa tay
Xà bông cục
Kem đánh răng
Bàn chải đánh răng
Nước súc miệng
Keo vuốt tóc
Lăn, xịt khử mùi
Dưỡng thể
Khăn ướt, giấy
Bao cao su
Vệ sinh phụ nữ
Dụng cụ cạo râu
Bông ráy tai
Tăm, chỉ nha khoa
Thuốc nhuộm tóc
Tã người lớn
VỆ SINH NHÀ CỬA
Bột giặt, nước giặt
Nước xả vải
Nước tẩy quần áo
Nước lau nhà
Nước rửa chén
Tẩy rửa bồn cầu
Sáp thơm, xịt phòng
Nước tẩy rửa
Diệt côn trùng
ĐỒ DÙNG GIA ĐÌNH
Nồi, chảo
Đồ dùng nhà bếp
Dụng cụ bảo quản thực phẩm
Dụng cụ làm bánh
Đồ dùng bàn ăn
Đồ dùng uống nước
Chăn, ga, gối, nệm
Đồ dùng phòng tắm
Đồ dùng phơi - giặt - ủi
Dụng cụ vệ sinh nhà cửa
Đồ nhựa
Phụ kiện trang trí tiệc
Thiết bị điện
Dụng cụ làm vườn
Tinh dầu & máy khuếch tán tinh dầu
CÔNG CỤ DỤNG CỤ
Công cụ đo lường, thiết kế
Dụng cụ cầm tay
Dụng cụ sửa chữa
Dụng cụ xây dựng
Kim khí và bảo hộ lao động
Đồ nghề sử dụng điện
Dụng cụ đựng đồ nghề
Khóa, Ổ khóa
VALI, BALÔ, TÚI XÁCH
Vali
Cặp, Balo, Túi xách
MẸ VÀ BÉ
Sữa cho bé
Sữa cho mẹ bầu
Bột ăn dặm
Thực phẩm dinh dưỡng
Tã bỉm
Nước giặt, xả cho bé
Dầu gội, sữa tắm cho bé
Vệ sinh răng miệng cho bé
Thời trang cho bé
Bé ăn uống
Bình sữa, núm ty, ty ngậm
Bé ngủ, ra ngoài
Sức khỏe và an toàn cho bé
Vệ sinh cho bé
Mẹ chăm bé
Mẹ sau sinh
MỸ PHẨM
Làm sạch
Chăm sóc da
Trang điểm nền
Trang điểm mặt
Nước hoa nữ
Nước hoa nam
Thuốc nhuộm tóc
Dầu dưỡng da
Bột dưỡng da thiên nhiên
ĐỒNG HỒ
Đồng hồ thông minh
Đồng hồ nam
Đồng hồ nữ
Đồng hồ trẻ em
Dây đồng hồ
ĐỒ CHƠI
LEGO
Mô hình nhân vật
Thế giới động vật
Robot và Nhân vật mô hình
Đồ chơi nhập vai và hóa trang
Xếp hình & lắp ráp
Xe mô hình và điều khiển từ xa
Búp bê, đồ chơi nhồi bông
Đồ chơi kỹ năng cơ bản
Đồ chơi vận động và thể thao
Đồ chơi cho bé sơ sinh
ĐIỆN GIA DỤNG
Quạt
Bàn ủi
Máy hút bụi
Máy sấy tóc
Máy tạo kiểu tóc
Cây nước nóng lạnh
Nồi cơm điện
Bếp gas
Bình đun siêu tốc
Nồi, chảo
Máy xay sinh tố
Máy ép trái cây
Bếp từ, hồng ngoại
Lò vi sóng
Lò nướng
Nồi lẩu điện
Nồi áp suất
Bình thủy điện
Máy đánh trứng
Máy làm sữa đậu nành
Đồ điện nhỏ
Máy lọc nước
Tinh dầu & máy khuếch tán tinh dầu
Thiết bị diệt côn trùng
Máy hút khói, hút mùi
DI ĐỘNG, LAPTOP, PHỤ KIỆN
Điện thoại di động
Máy tính bảng
Laptop
Đồng hồ thông minh
Pin sạc dự phòng
Tai nghe
Thẻ nhớ
Cáp, sạc, adapter
Loa vi tính
USB
Chuột máy tính
Ốp lưng điện thoại
Gậy tự sướng
Phụ kiện khác
ĐIỆN TỬ, ĐIỆN LẠNH
Tivi
Máy lạnh (máy điều hoà)
Tủ lạnh
Máy giặt
Máy nước nóng
Dàn âm thanh
Dàn Karaoke
THIẾT BỊ VĂN PHÒNG
Máy in
Máy Photocopy
Máy Fax
Máy chiếu
Hội nghị truyền hình
Thiết bị mạng
Lịch sử mua hàng
Tổng đài:
1900.1908 - 028.3622.9900
Đang tải dữ liệu...
Thêm vào giỏ hàng thành công
111
Thảo luận về Máy giặt LG 11 kg WF-D1119DD

Cache-Control: private

Set-Cookie: SvID=tghh12|WXRJb|WXRJb; path=/

Strict-Transport-Security: max-age=31536000; preload;

Referrer-Policy: no-referrer

Content-Security-Policy: default-src 'self' 'unsafe-eval' https://*.tgdd.vn; script-src 'self' 'unsafe-inline' 'unsafe-eval' https://www.googleadservices.com https://*.napas.com.vn https://*.bootstrapcdn.com https://*.hotjar.com https://*.ampproject.org https://wurfl.io https://*.crazyegg.com https://*.thegioididong.com https://*.tgdd.vn https://www.google-analytics.com https://*.googletagmanager.com https://*.google.com https://*.facebook.com https://*.facebook.net https://*.gstatic.com https://*.amazonaws.com https://*.googleapis.com; img-src 'self' data: https:; style-src 'self' 'unsafe-inline' https://*.napas.com.vn *.bootstrapcdn.com *.googleapis.com https://*.tgdd.vn https://*.vuivui.com; font-src 'self' https://*.tgdd.vn https://*.vuivui.com https://*.gstatic.com https://*.napas.com.vn; frame-src *.google.com.vn www.googleadservices.com *.facebook.net https://googleads.g.doubleclick.net https://*.vuivui.com https://*.facebook.com https://*.google.com https://*.youtube.com *.hotjar.com; media-src 'self' https://*.tgdd.vn https://*.dienmayxanh.com; connect-src 'self' https://*.google-analytics.com https://*.vuivui.com wss://rtm.vuivui.com https://*.thegioididong.com https://*.napas.com.vn; object-src 'none'

X-XSS-Protection: 1; mode=block


text:
Bán lẻ và nhận đặt may đồng phục nón bếp
– Đồng phục bếp, nón bếp nhỏ, mũ bếp nhỏ…
– Đẹp, thoáng, gọn, sản phẩm may cao cấp
– Chất liệu : kaki
– Đồng phục bếp, nón bếp cột dây, mũ bếp cột dây…
– Đẹp, thoáng, sản phẩm may cao cấp
– Chất liệu : kaki
– Đồng phục bếp, nón bếp phồng, mũ bếp trưởng…
– Đẹp, thoáng, sản phẩm may cao cấp
– Chất liệu : kaki
– Đồng phục bếp, nón bếp trưởng, mũ bếp trưởng…
– Đẹp, thoáng, sản phẩm may cao cấp
– Chất liệu : kaki

Server: Apache

Connection: Upgrade, close