text: Ֆրանսիական Հանրապետություն (, հայտնի նաեւ որպես Ֆրանսիա), ունիտար կիսանախագահական հանրապետություն Արեւմտյան Եվրոպայում իր մի քանի անդրծովյան տարածքներով եւ կղզիներով, որոնք տեղակայված են Հնդկական, Խաղաղ եւ Ատլանտյան օվկիանոսներում։ Մայրցամաքային Ֆրանսիան ձգվում է Միջերկրական ծովից մինչեւ Անգլիական նեղուց եւ Հյուսիսային ծով, Հռենոսից մինչեւ Ատլանտյան օվկիանոս։ Նրան հաճախ անվանում են l’Hexagone (վեցանկյուն) նրա տարածքի աշխարհագրական պատկերի պատճառով։ Այն Արեւմտյան Եվրոպայի խոշորագույն երկիրն է եւ երկրորդ ամենամեծը աշխարհում իր բացառիկ տնտեսական գոտով 11,035,000 կմ2՝ զիջելով միայն Միացյալ Նահանգներին (11,351,000 կմ2 / 4,383,000 ք մղոն)։ Ֆրանսիան սահմանակցում է հյուսիս-արեւելք Բելգիա եւ Լյուքսեմբուրգ, արեւելք Գերմանիա եւ Շվեյցարիա, հարավ - արեւելք Իտալիա եւ Մոնակո, հարավ Անդորրա եւ Իսպանիա։ Ֆրանսիան սահմանակցում է նաեւ Ատլանտյան Օվկիանոսի Բիսկայան ծոցին, ծովային ճանապարհով հյուսիսում Մեծ Բրիտանիայի հետ։ Նախորդ 500 տարիներին Ֆրանսիան մշակութային, տնտեսական, ռազմական եւ քաղաքական ասպարեզներում գերիշխող դիրք է ունեցել ինչպես Եվրոպայում, այնպես էլ ամբողջ աշխարհում։ 17-րդ եւ 18-րդ դարերի ընթացքում Ֆրանսիայի գաղութները դարձան Հյուսիսային Ամերիկայի եւ Հարավարեւելյան Ասիայի հսկայական մասը. 19-րդ դարում եւ 20-րդ դարի սկզբներին Ֆրանսիան կառուցեց այդ ժամանակվա երկրորդ ամենամեծ գաղութատիրական տերությունը՝ ներառելով Հյուսիսային, Արեւմտյան եւ Կենտրոնական Աֆրիկայի, Հարավարեւելյան Ասիայի մեծ մասը, ինչպես նաեւ տիրացավ Կարիբյան եւ Խաղաղօվկիանոսյան շատ կղզիների։ Ֆրանսիայի հիմնական գաղափարները արտահայտված են մարդու իրավունքների եւ քաղաքացու հռչակագրով։ Ֆրանսիայի Հանրապետությունը բնորոշվում է որպես անբաժանելի, աշխարհիկ, ժողովրդավարական եւ սոցիալական երկիր իր սահմանադրությամբ։ Ֆրանսիան մեկն է աշխարհում առավել զարգացած երկրներից, իր անվանական ՀՆԱ-ի մակարդակով Ֆրանսիան իններորդն է աշխարհում եւ երկրորդը Եվրոպայում։ Ֆրանսիան իր կենսամակարդակով առաջինն է Եվրոպայում (եւ 4-րդը աշխարհում)։ Ֆրանսիայի ռազմական բյուջեն երրորդն է աշխարհում եւ երրորդ ամենամեծ ռազմական ուժերը ՆԱՏՕ-ում ու ԵՄ ամենամեծ բանակը։ Ֆրանսիան նաեւ ունի երրորդ ամենաշատ միջուկային զենքի պաշարները աշխարհում։ Ֆրանսիան Միավորված ազգերի կազմակերպության հիմնադիր անդամն է, նաեւ Եվրամիության, Եվրախորհրդի, Ֆրանկոֆոնիայի, Մ8, Մ20, ՆԱՏՕ-ի, ՏՀԶԿ, ԱՀԿ եւ Լատինական միության անդամ։ Անվանում «Ֆրանսիա» անվանումը ծագում է լատիներեն Francia բառից, որը նշանակում է «Ֆրանկների երկիր»։ Կան նաեւ այլ վարկածներ կապված «ֆրանկ» անվանման ծագումնաբանութան հետ։ Դրանցից մեկը գալիս է նախագերմաներեն frankon բառից, որը թարգմանվում է գեղարդ, քանի որ ֆրանկների նետող կացինները կոչվում էին ֆրանցիսկա։ Մեկ այլ վարկածով, «ֆրանկ» գերմանական լեզուներով նշանակում է ազատ։ Պատմություն Նախապատմություն եւ նախնադար Հնագետների կատարած պեղումներից պարզվել է, որ Ֆրանսիայի տարածքում մարդը բնակություն է հաստատել դեռեւս 1.8 միլիոն տարի առաջ։ Նախնադարում մարդիկ ստիպված էին ապրել քոչվորական կյանքով՝ զբաղվելով հիմնականում որսորդությամբ եւ հավաքչությամբ։ Ֆրանսիայում հաշվվում է մեծ թվով նկարազարդ քարանձավներ վերին պալեոլիթի դարաշրջանից, որոնց լավագույն նմուշներից են Լասկո քարանձավի նկարները (Դորդոն, մոտավոր 18000 մ.թ.ա)։ Վերջին սառցե դարաշրջանի ավարտին (մ.թ.ա. 10000) կլիման բարելավվեց, եւ մոտ մ.թ.ա. 7000-ից Արեւմտյան Եվրոպայի այս հատվածը մտավ Նեոլիթյան դարաշրջան, եւ բնակիչներն անցան նստակյաց կյանքի։ Մ.թ.ա. 4-րդ եւ մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակների միջեւ տեղի ունեցած ժողովրդագրական եւ գյուղատնտեսական բուռն զարգացումից հետո, մ.թ.ա. 3-րդ հազարամյակի վերջում ի հայտ եկավ մետաղագործությունը, մարդիկ սկսեցին օգտագործել բրոնզ, պղինձ, ոսկի, հետագայում նաեւ երկաթ։ Գալիա Մ.թ.ա 600 թվականին Իոնիացի հույները Փոկեա քաղաքից հիմնեցին հունական գաղութ Մասալիան (ներկայիս Մարսել), Միջերկրական ծովի ափին՝ կառուցելով Ֆրանսիայի ամենահին քաղաքը։ Նույն ժամանակաշրջանում, որոշ գալլական կելտական ցեղեր թափանցեցին ներկայիս Ֆրանսիայի տարածքի որոշ հատվածներ, սակայն տարածվեցին Ֆրանսիայի խորքերը միայն մ.թ.ա 5-րդ դարից 3-րդ դարում։ Գալիա երկրամասի տարածքները այդ ժամանակ ընկած էին Հռենոսի, Ատլանտյան օվկիանոսի, Պիրենեյների եւ Միջերկրական ծովի միջեւ։ Ժամանակակից Ֆրանսիայի տարածքները մոտավոր համընկնում են Գալիայի հետ։ Գալիան բարգավաճող երկիր էր, որի հարավային մասը ենթարկվում էր հռոմեական եւ հունական ճնշումներին։ Մ. թ. ա 390 թվականին Գալլերի առաջնորդ Բրենուսը անցավ Ալպերը եւ ներխուժեց Իտալիա՝ հաղթելով Ալլիայի ճակատամարտում եւ պաշարեց Հռոմը։ Գալիական ներխուժումը թուլացրեց Հռոմը՝ բերելով շատ իտալական ցեղերի ընդվզման։ Հաջորդ 50 տարում մեկ առ մեկ այդ ընդվզումները ճնշվեցին, եւ վերականգնվեց Հռոմի իշխանությունը։ Գալլերը շարունակեցին ներխուժումները մինչեւ մ.թ.ա. 345 թվականը, երբ կնքվեց խաղաղության պայմանագիր Հռոմի հետ։ Սակայն հռոմեացիները եւ գալլերը շարունակում էին մնալ թշնամիներ, եւ գալլերը մնում էին սպառնալիք Հին Հռոմի համար։ Մոտ մ.թ.ա 125 թվականին հարավային Գալիան նվաճվեց հռոմեացիների կողմից, եւ նրանք անվանեցին տարածաշրջանը Provincia Romana ("Հռոմեական պրովինցիա"), որը հետագայում ֆրանսերեն կոչվեց Պրովանս։ Բրեննուսի կողմից Հռոմի պաշարումը դեռ թարմ էր հռոմեացիների հիշողությունում, երբ Հուլիոս Կեսարը գրավեց Գալիայի մնացած հատվածը եւ ճնշեց գալլ առաջնորդ Վերցինգեթորիկսի ապստամբությունը մ.թ.ա. 52-ին։ Գալիան բաժանվեց Օգոստոս կայսրի կողմից հռոմեական պրովինցիաների, որոնցից հիմնականներն են Գալիա Նարբոնենսիսը հարավում, Գալիա Աքվիտանիան հարավ-արեւմուտքում, Գալիա Լուգդունենսիսը կենտրոնում եւ Գալիա Բելգիկան հյուսիսում։ Գալլա-հռոմեական ժամանակաշրջանում հիմնադրվեցին շատ քաղաքներ, ներառած Լուգդունումը (ներկայիս Լիոն), որը հռչակվեց Գալիայի մայրաքաղաք։ Այս քաղաքները կառուցվել են ավանդական հռոմեական ոճով, իրենց թատրոններով, կրկեսներով, ամֆիթատրոնով եւ շոգեբաղնիքով։ Գալլերը հռոմեական տիրապետության տակ ի վերջո ընդունեցին հռոմեական լեզուն (լատիներենը, որից էլ հետագայում ձեւավորվեց ֆրանսերենը) եւ մշակույթը։ Հռոմեական բազմաստվածությունը խառնվեց գալլական բազմաստվածության հետ, եւ ձեւավորվեց սինկրետիզմ։ Մոտավորապես մ.թ. 3-րդ դարում Հռոմեական Գալիան կանգնեց ճգնաժամի առաջ, նրա սահմաններից ներս էին թափանցում բարբարոսները։ Կենտրոնական կայսերական իշխանության թուլացման հետ գալլա-հռոմեացի ղեկավարները անկախություն հռչակեցին եւ ստեղծեցին կարճ կյանք ունեցած Գալիական կայսրությունը, որը փլուզվեց Շալոնի ճակատամարտում 274-ին, արդյունքում Գալիան նորից միացվեց Հռոմեական կայսրությանը։ Այնուամենայնիվ, իրավիճակը բարելավվեց 4-րդ դարի առաջին կեսին, որը Հռոմեական Գալիայի վերածննդի ու բարգավաճման ժամանակաշրջանն էր։ 312-ին, կայսր Կոստանդիանոս Ա Մեծը ընդունեց քրիստոնեություն, իսկ 313-ի Միլանի էդիկտով թույլատրվեց քրիստոնեության ազատ դավանումը։ Քրիստոնյաները, ովքեր մինչ այդ հետապնդվում էին, ավելացան ողջ Հռոմեական կայսրությամբ մեկ։ Սակայն սկսած 4-րդ դարի կեսերից՝ բարբարոսների ներխուժումները վերսկսվեցին եւ գերմանական ցեղերը, ինչպիսիք են վանդալները, սուեբները եւ մի շարք ոչ գերմանական ցեղեր՝ այդ թվում ալանները անցան Հռենոսը եւ ներխուժեցին Գալիա, Իսպանիա եւ կործանվող Հռոմեական կայսրության այլ տիրույթներ։ Միջին դարերից մինչեւ Ֆրանսիական Հեղափոխություն Հեթանոս ֆրանկները, որոնց անվանումից առաջացել է «Ֆրանկիան», նախապես բնակվել են Գալիայի հյուսիսում, բայց Խլոդվիգ I-ի գլխավորությամբ նվաճեցին հյուսիսային եւ կենտրոնական Գալիայի շատ թագավորություններ։ 498 թվականին, Խլոդվիգ I-ը առաջին գերմանացի նվաճողն էր Հռոմեական կայսրության կործանումից հետո, ով ընդունեց Կաթոլիկություն, այլ ոչ թե Արիոսականություն, այս պատճառով Ֆրանսիային Հռոմի պապի կողմից տրվեց «Եկեղեցու ավագ դուստր» (La fille aînée de l’Église) կոչումը եւ ֆրանսիացի թագավորներին անվանում էին «Ամենաքրիստոնյա թագավորներ» (Rex Christianissimus)։ Ֆրանկներն ընդունեցին քրիստոնեություն որպես գալլա-հռոմեացիների հաջորդողներ, եւ հին Գալիան վերանվանվեց Ֆրանկիա («Ֆրանկների երկիր»)։ Գերմանացի ֆրանկները ընդունեցին ռոմանական լեզուները, բացառությամբ երկրի հյուսիսային շրջանների, որտեղ հռոմեական բնակավայրերը խիտ չէին, եւ գերիշխում էին գերմանական լեզուները։ Խլոդվիգը Փարիզը դարձրեց մայրաքաղաք եւ հիմնեց Մերովինգների տոհմը, սակայն նրա թագավորությունը չգոյատեւեց մինչեւ նրա մահը։ Ֆրանկները իրենց սեփականությունը հանդիսացող տարածքները բաժանեցին չորս թագավորությունների՝ Փարիզ, Օրլեանս, Սոյսոնս եւ Ռեյմս։ Մերովինգյան վերջին թագավորները, որոնք հայտնի են նաեւ որպես Roi fainéant («ծույլ թագավորներ»), հանձնեցին իրենց իշխանությունը բարձրաստիճան պալատականներին։ Բարձրաստիճան պալատականներից մեկը՝ Շարլ Մարտելը, ճնշեց մուսուլմանական զորքերի առաջխաղացումը Հիսպանիաից Տուրսի ճակատամարտում (732) եւ մեծ հարգանք վաստակեց ֆրանկների թագավորություններում։ Նրա որդին՝ Պիպին կարճահասակը, նվաճեց Ֆրանկիայի թագը եւ հիմնեց Կարոլինգյան տոհմը։ Պիպինի որդին՝ Կառլոսը վերամիավորեց ֆրանկների թագավորությունները եւ հիմնեց կայսրություն, որ տարածվում էր Արեւմտյան ու Կենտրոնական Եվրոպայով մեկ։ Կառլոսը, Հռոմի պապ Լեւոն III-ի կողմից հռչակվելով Սրբազան Հռոմեական կայսրության կայսր, հիմք ֆրանսիական կառավարություն երկարատեւ կապերին Պապականության հետ, եւ փորձեց վերածնել Արեւմտյան հռոմեական կայսրությունը եւ նրա մշակութային ժառանգությունը։ Այս ահռելի կայսրության քաղաքացիական ծառայողները ունեին բարձր մակարդակ եւ ունեին ոչ ժառանգական տիտղոսներ, օրինակ մարկիզներ, դքսեր եւ այլն։ Կառլոս Մեծի որդի Լյուդովիկոս I Բարեպաշտը (կայսր 814–840 թվականներին) կարողացավ պահպանել կայսրության միասնականությունը, սակայն այս կայսրությանը վիճարկված չէր գոյատեւել նրա մահվանից հետո։ 843 թվականին Վերդենի պայմանագրով, կայսրությունը բաժանվեց նրա երեք որդիների միջեւ՝ Արեւելյան Ֆրանկիան անցավ Լյուդովիկոս Գերմանացուն, Միջին Ֆրանկիան անցավ Լոթար I-ին եւ Արեւմտյան Ֆրանկիան՝ Կառլոս II Ճաղատին։ Արեւմտյան Ֆրանկիան իր տարածքներով գտնվում էր ներկայիս Ֆրանսիայի տարածքում։ 9-րդ եւ 10-րդ դարերի ընթացքում երկիր սկսեցին ներխուժել վիկինգները, Ֆրանսիան դարձավ ապակենտրոնացված երկիր, ազնվական տիտղոսները դարձան ժառանգական, որի արդյունքը եղավ ընդվզումների մեծ ալիքը. այս ժամանակահատվածում երկրում հաստատվեց ֆեոդալիզմ։ Ժամանակի ընթացքում թագավորի որոշ վասալներ այնքան հզորացան, որ լուրջ վտանգ էին ներկայացնում թագավորի համար։ Կարոլինգյան տոհմը Ֆրանսիայում իշխեց մինչեւ 987-ը, երբ Ֆրանսիայի դուքս Հուգո Կապետը թագադրվեց Ֆրանսիայի թագավոր։ Նրա ժառանգները, Կապետների տոհմը, Վալոիսների տոհմը եւ Բուրբոնների տոհմը մի շարք պատերազմների միջոցով աստիճանաբար միավորեցին երկիրը։ Ֆրանսիական ասպետները մասնակցեցին Խաչակրաց արշավանքներին 1095-ից 1291 թվականներին։ Ալբիգենյան խաչակրաց արշավանքները սկսվեցին 1209-ին. նպատակն էր հերետիկոս կատարներին դուրս քշել ներկայիս Ֆրանսիայի հարավարեւմտյան հատվածից։ Արդյունքում կատարները դուրս քշվեցին, եւ Թուլուզի երկրամասը միացվեց Ֆրանսիայի թագավորությանը։ Հետագայում թագավորները ընդլայնեցին թագավորության տարածքները՝ ծածկելով ներկայիս Ֆրանսիայի մեծ մասը։ Կառլոս IV-ը 1328 թվականին մահացավ առանց ժառանգի։ Ըստ օրենքի՝ գահը չէր կարող անցնել իգական սեռի ներկայացուցչի կամ իգական սեռի ներկայացուցչի այլ ժառանգների։ Այսպես գահն անցավ Ֆիլիպ Վալուային, որը Կառլոսի զարմիկն էր, այլ ոչ թե կնոջ կողմից զարմիկ Էդուարդին, որը հետագայում դարձավ Անգլիայի թագավոր։ Իր գահակալման ժամանակ Ֆիլիպ Վալուան Ֆրանսիային բերեց իր հզորության գագաթնակետին միջին դարերում։ Սակայն, Ֆիլիպի գահը վիճարկվեց Էդուարդ III-ը եւ 1337-ին, երբ բարձրացավ Սեւ Մահի առաջին ալիքը, Անգլիան եւ Ֆրանսիան սկսեցին մի պատերազմ, որը հետագայում կոչվեց Հարյուրամյա պատերազմ։ Հակամարտության ընթացքում սահմանները շատ փոփոխվեցին, բայց ֆրանսիական տարածքները մնացին անգլիացիների տիրապետության տակ տասնամյակներ։ Ունենալով խարիզմատիկ առաջնորդներ ինչպիսիք են Ժաննա դ'Արկը եւ Լա Հիրը, ֆրանսացիներն ազատագրեցին ամբողջ տարածքը բացառությամբ Կալե նավահանգստի, որն ազատագրվեց ավելի ուշ՝ 1558 թվականին։ Ինչպես ամբողջ Եվրոպան, Ֆրանսիան նույնպես տուժեց Սեւ Մահից։ 1340 թվականին Ֆրանսիան ուներ մոտ 17 միլիոն բնակիչ, բայց համաճարակից հետո այն նվազեց կիսով չափ։ Ֆրանսիական վերածնունդն անցավ երկարաժամկետ պատերազմների միջով, որոնք հայտնի են որպես Իտալական պարտերազմներ՝ Ֆրանսիայի թագավորության եւ Սրբազան Հռոմեական կայսրության միջեւ։ Այս ժամանակահատվածում տեղի ունեցավ ֆրանսերենի ստանդարտացումը, որը դարձավ Ֆրանսիայի պաշտոնական եւ եվրոպական ազնվականների լեզուն։ Ֆրանսիացի ճանապարհորդներ ինչպիսիք էին Ժակ Կարտիերը կամ Սամուել դը Շամպլեյնը, նվաճեցին նոր տարածքներ Ամերիկայում, սկիզբ դնելով Ֆրանսիական գաղութային կայսրությանը։ Բողոքականության տարածումը Եվրոպայում հանգեցրեց Ֆրանսիայում քաղաքացիական պատերազմի, որը հայտնի է որպես Ֆրանսիայի կրոնական պատերազմներ, որտեղ առավել տխրահռչակ դեպքերից է հազարավոր հուգենոտների սպանությունը 1572 թվականի Սուրբ Բարդուղիմեոսի օրը։ Կրոնական պատերազմներն ավարտվեցին Հենրի IV-ի Նանտյան հրամանագրով, որը որոշակի կրոնական ազատություն էր տալիս հուգենոտներին։ Հենրի IV-ը ավելի ուշ սպանվեց կաթոլիկ մոլեռանդի կողմից, իսկ հուգենոտների պայքարը շարունակվեց մինչեւ 18-րդ դարը։ Լյուդովիկոս XIII-ի օրոք, Կարդինալ Ռիշելիեի համառ ջանքերով կենտրոնացվեց իշխանությունը, եւ Ֆրանսիան սկսեց գերիշխել Եվրոպայում։ Գահը ժառանգեց Լյուդովիկոս XIV-ը։ Լյուդովիկոս XIV-ի գահակալության ընթացքում տեղի ունեցան ընդվզումներ, որոնք հայտնի են Ֆրոնդե անվամբ, նույն ժամանակ սկսվեց Իսպանիայի հետ պատերազմը։ Այդ ընդվզումները գլխավորում էին ֆեոդալները ընդդեմ բացարձակ միապետության։ Միապետությունը հասավ իր գագաթնակետին 17-րդ դարում Լյուդովիկոս XIV-ի օրոք։ Ճնշելով խոշոր ֆեոդալների ընդվզումները՝ թագավորի իշխանությունը դարձավ անվիճարկելի։ Մասնակցելով մեծ թվով պատերազմների նա վերածեց Ֆրանսիան Եվրոպայի այդ ժամանակների գերիշխող տերության։ Այդ ժամանակահատվածում Ֆրանսիան ուներ ամենամեծ բնակչությունը Եվրոպայում (տես Ֆրանսիայի բնակչություն) եւ մեծ ազդեցություն ուներ եվրոպական քաղաքականության, տնտեսության եւ մշակույթի վրա։ Ֆրանսերենը դարձավ ամենաշատ օգտագործվող լեզուն դիվանագիտության, գիտության, գրականության ոլորտներում եւ մնաց այդ դիրքերում մինչեւ 20-րդ դարը։ Բացի այդ Ֆրանսիան ձեռք բերեց շատ անդրծովյան տարածքներ Ամերիկայում, Աֆրիկայում եւ Ասիայում։ Լյուդովիկոս XIV-ը նաեւ չեղյալ համարեց Նանտյան էդիկտը եւ աքսորեց հազարավոր հուգենոտների։ Լյուդովիկոս XV-ի օրոք Ֆրանսիան կորցրեց Նոր Ֆրանսիան եւ Հնդկական տարածքների մեծ մասը եւ պարտվեց Յոթնամյա պատերազմում, որը ավարտվեց 1763 թվականին։ Ֆրանսիայի մարցամաքային տարածքը շարունակում էր աճել. խոշոր նվաճումներից էր Լոթարինգիան (1766 թվական) եւ Կորսիկան (1770 թվական)։ Որպես ժողովրդի աջակցությունը չունեցող թագավոր, Լյուդովիկոս XV-ի իշխանությունը թույլ էր, եւ նրա ֆինանսական, քաղաքական եւ ռազմական թույլ կառավարումը հանգեցրեց հեղափոխության իր մահվանից 15 տարի անց։ Լյուդովիկոս XVI-ը՝ Լյուդովիկոս XV-ի թոռը, մեծապես աջակցում էր ամերիկացիներին հեղափոխության ժամանակ, ովքեր ուզում էին անկախանալ Մեծ Բրիտանիայից։ Արդյունքում Ֆրանսիան ընկավ ֆինանսական ճգնաժամի մեջ, որը եւ դարձավ հեղափոխության հիմնական պատճառը։ Լուսավորության դարաշրջանում Ֆրանսիայում տեղի ունեցան մեծ հայտնագործություններ, ինչպիսիք են թթվածնի հայտնագործումը (1778 թվական) եւ առաջին օդապարիկը (1783 թվական), որոնք հայտնաբերեցին ֆրանսիացի գիտնականները 18-րդ դարում։ Հայտնի ֆրանսիացի ճանապարհորդները մեծ դեր խաղացին աշխարհագրական հայտնագործությունների ժամանակ։ Միապետությունից հանրապետություն Բաստիլի գրավումից հետո՝ 1789-ի հուլիսի 14-ին, Ֆրանսիայում բացարձակ միապետությունը դարձավ սահմանադրական միապետություն։ Մարդու եւ քաղաքացիների իրավունքների հռչակագրով սահմանվեց Ֆրանսիայի մարդու եւ քաղաքացիների իրավունքների հիմնարար սկզբունքեր բոլորի համար առանց բացառությամբ։ Այն ոչնչացրեց ազնվականների արտոնությունները եւ հավասար պայմաններ սահմանեց բոլորի համար։ Միապետությունը սահմանափակվեց, եւ բոլոր քաղաքացիներն իրավունք ունեին մասնակցել օրենսդրական գործընթացին։ Առաջ եկավ մամուլի եւ խոսքի ազատություն, եւ կամայական բոլոր ձերբակալությունները դարձան պատժելի։ Մինչդեռ Լյուդովիկոս XVI-ը՝ որպես սահմանադրական միապետ, մեծ ժողովրդականություն էր վայելում, նրա փախուստը դեպի Վերանես ցույց տվեց, որ նա ուզում է փոխել իրավիճակը եւ հույս ունի օտարերկրյա ուժերի միջոցով վերականգնել բացարձակ միապետությունը։ Վստահությունն արքայի նկատմամբ խորապես ընկավ եւ բերեց գահի կորստին ու հանրապետության ստեղծման հավանականության մեծացմանը։ Եվրոպայում միապետները միավորվեցին ընդդեմ նոր վարչակարգի, որպեսզի Ֆրանսիայում վերականգնեն բացարձակ միապետությունը՝ Բրանսվիքի դուքսը, ղեկավարելով Ավստրո-պրուսական զորքերը, խոստացավ հողին հավասարեցնել Փարիզը, եթե միապետին կամ նրա ընտանիքին բան պատահի։ Արտաքին սպառնալիքը գումարվեց ներքին ճգնաժամին եւ խառնաշփոթի արդյունքը եղավ այն, որ 1792-ի ապրիլի 20-ին Ավստրիական կայսրությանը պատերազմ հայտարարվեց։ Ապստամբությունն սկսվեց 1792-ի օգոստոսի 10-ին<ref>Censer, Jack R. and Hunt, Lynn. Ազատություն, հավասարություն, եղբայրություն։ Ֆրանսիական հեղափոխության ուսումնասիրություն'''' Համալսարանական այգի, Պենսիլվանիա. Պենսիլվանիա նահանգի համալսարանի հրատարակչություն, 2004.</ref> եւ ընդլայնվեց հետագա ամիսներին։ Արդյունքում մեծ քաղաքական բռնություններից հետո, Ֆրանսիայում հաստատվեցին հանրապետական կարգեր 1792-ի սեպտեմբերի 22-ին։ Լյուդովիկոս XVI (եւ ավելի ուշ նրա կինը Մարիա Անտուանետան) դավաճանության համար մահապատժի ենթարկվեցին 1793-ին։ Եվրոպական միապետությունների աճող ճնշումները, ներքին հակահեղափոխական բախումները երիտասարդ հանրապետությանը ահաբեկեցին։ 1793-1794 թվականներին 16.000-ից 40.000 մարդ մահապատժի ենթարկվեցին։ Արեւմտյան Ֆրանսիայում հեղափոխականների եւ հակահեղափոխականների բախումներից զոհվեց մոտ 450.000 մարդ։ Արդյունքում հակահեղափոխական բանակները պարտություն կրեցին եւ հանրապետությունը գոյատեւեց։ Բացի այդ Ֆրասնիայի հանրապետականները ընդարձակեցրին իրենց սահմանները եւ հարեւան պետություններում ստեղծեցին դուստր հանրապետյուններ։ Արտաքին ճնշումների ներքո տեղի ունեցավ Տերմիդորյան հեղաշրջումը որը վերջ դրեց ահաբեկչությանը եւ Ռոբեսպիերի բռնապետությանը։ Ստրկությունից հրաժարումը եւ տղամարդկանց ազատ ընտրելու իրավունքը չեղյալ համարվեցին։ Կարճ գոյատեւած կառավարական սխեմայից հետո Նապոլեոն Բոնապարտը վերցրեց կառավարության ղեկը 1799-ին եւ նշանակվեց կոնսուլ, այնուհետեւ Ֆրանսիական կայսրության կայսր (1804–1814/1815)։ Որպես շարունակություն Ֆրանսիական հեղափոխական պատերազմների, եվրոպական միապետությունները պատերազմ հայտարարեցին Նապոլեոնի Ֆրանսիական կայսրությանը։ Նրա բանակները նվաճեցին Եվրոպա աշխարհամասի մեծ մասը՝ այնտեղ տանելով հեղափոխական մտքեր եւ տարածելով դրանք։ Սակայն Ռուսաստան ներխուժելուց հետո Նապոլեոնը պարտություն կրեց, եւ գահին վերադարձավ Բուրբոնների հարստությանը։ Նապոլեոնյան պատերազմների ընթացքում զոհվեց մոտ մեկ միլիոն ֆրանսիացի։ Իր աքսորից կարճ վերադարձից հետո, Նապոլեոնը վերջնական պարտություն կրեց 1815-ի Վաթերլոոյի ճակատամարտում, եւ Բուրբոն միապետները նորից վերադարձան (1815-1830), նոր սահմանադրական սահմանափակումներով։ Իրեն չարդարացրած Բուրբոնյան հարստությանը գահընկեց արեցին 1830-ին, երբ ստեղվեց սահմանադրական Հուլիսյան Միապետությունը, որը իշխեց մինչեւ 1848-ը, երբ հիմնվեց Ֆրանսիական երկրորդ հանրապետությունը, 1848-ի Եվրոպական հեղափոխությունների արդյունքում։ Վերջապես ընդունվեց ստրկությունից հրաժարման եւ տղամարդկանց համատարած ընտրական իրավունքի մասին օրենքները, որոնք կարճ գոյատեւում էին ունեցել առաջին հանրապետության ժամանակ։ 1852-ին Ֆրանսիական հանրապետության նախագահ Լուի-Նապոլեոն Բոնապարտը, Նապոլեոն I-ի եղբորորդին, հռչակվեց երկրորդ կայսրության կայսր որպես Նապոլեոն III։ Նա բազմապատկեց Ֆրանսիայի միջամտությունը միջազգային կոնֆլիկտներում, մասնավորապես Ղրիմի պատերազմում, Մեքսիկայում եւ Իտալիայում, որի արդյունքը եղավ Սավոյայի եւ Նիցցայի գրավումը։ Սակայն Նապոլեոն III-ը պարտություն կրեց Պրուս-Ֆրանսիական պատերազմում 1870-ին եւ նրա վարչակարգին փոխարինեց Երրորդ Ֆրանսիական հանրապետությունը։ Չնայած Ֆրանսիան արդեն ուներ գաղութներ 17-րդ դարից մինչեւ 18-րդ դարը, սակայն 19-րդ եւ 20-րդ դարերում նա այնքան ընդարձակեց իր գաղութատիրական իշխանությունը, որ դարձավ աշխարհի երկրորդ խոշորագույն գաղութատիրական երկիրը Բրիտանական կայսրությունից հետո։ Իր գագաթնակետին 1919 եւ 1939 թվականների ընթացքում, նրա գաղութների տարածքը հասնում էր 12,347,000 քառակուսի կիլոմետրի։ Ներառելով նաեւ Ֆրանսիայի տարածքը նրա տիրապետության տակ էր գտնվում 12,898,000 քառակուսի կիլոմետր 1920-ական եւ 1930-ականներին, որը աշխարհի ցամաքային մասի 8.6 %-ն էր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիան մտնում էր Անտանտի մեջ։ Հյուսիսային Ֆրանսիայի մի փոքր մաս նվաճված էր, բայց Ֆրանսիան եւ իր դաշնակիցները հաղթանակ տարան Առաջին համաշխարհային պատերազմում մեծ կորուստների գնով։ Առաջին համաշխարհայինի ժամանակ Ֆրանսիան կորցրեց մոտ 1.4 միլիոն զինվոր։ Հետպատերազմյան փուլը նշանավորվեց միջազգային ինտենսիվ լարվածությամբ, որը բերեց որոշ բարեփոխումների ինչպիսիք էին ամենամյա արձակուրդը, 8 ժամյա աշխատանքային օրը եւ այլն։ Նացիստական Գերմանիայի Բլիցկրիգ արշավի արդյունքում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ժամանակ Ֆրանսիան բաժանվեց երկու մասի, հյուսիսային օկուպացված եւ հարավային կիսանկախ մասերի։ Դաշնակիցների եւ Ֆրանսիական դիմադրության հաղթանակից հետո Ֆրանսիայի անկախությունը վերականգնվեց։ Չորրորդ հանրապետություն հիմնադրվեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո եւ ունեցավ նկատելի տնտեսական աճ (les Trente Glorieuses)։ Կանանց տրվեց ընտրական իրավունք 1944-ին։ Ֆրանսիան դարձավ ՆԱՏՕ-ի հիմնադիր անդամներից մեկը (1949), որը հակակշիռ էր արեւելքի Վարշավյան պակտին։ Ֆրանսիան փորձեց վերականգնել վերահսկողությունը Վիետնամում, սակայն պարտություն կրեց 1954-ին Առաջին վիետնամական պատերազմում։ Ընդամենը մի քանի ամիս անց Ֆրանսիան նոր պատերազմ սկսեց Ալժիրի դեմ։ Բանավեճերը թե արդյուք արժե պահել վերահսկողությունը Ալժիրում, թուլացրեցին երկիրը՝ գրեթե բերելով քաղաքացիական պատերազմի։ 1958-ին թույլ եւ անկայուն Ֆրանսիական Հանրապետությունը բերեց հինգերորդ հանրապետության ստեղծմանը, որը ուժեղացրեց նախագահի լիազորությունները։ Շառլ դը Գոլը կարողացավ պահպանել երկրի միասնությունը եւ հրաժարվեց պատերազմներից։ Ալժիրյան պատերազմում կնքվեց հաշտության պայմանագիր եւ արդյունքում Ալժիրը անկախացավ 1962-ին։ Ֆրանսիան աստիճանաբար անկախություն շնորհեց իր գաղութներին, որոնցից վերջինը դարձավ Վանուատուն 1980-ին։ 2015 թվականին Փարիզը ենթարկվեց իսլամական ահաբեկիչների մի քանի հարձակումների։ Հիմնականներից էին հունվարին Իլ դը Ֆրանս թաղամասում Շառլի Հեբդո ամսագրի խմբագիրների վրա հարձակումները, որի արդյունքում տեղի ունեցավ Ֆրանսիայի պատմության մեջ ամենաբազմամարդ երթը, որին մասնակցեցին 4,4 միլիոն մարդ։ 2015 թվականի նոյեմբերին տեղի ունեցած ահաբեկչական հարձակումների զոհ դարձան 130 մարդ, ինչը ամենամահաբեր հարձակումներ Ֆրանսիայի վրա Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո եւ ամենամահաբերը Եվրոպայում 2004 թվականի Մադրիդի պայթյուններից հետո։ Աշխարհագրություն Մայրցամաքային Ֆրանսիան հիմնականում տեղակայված է 41-րդ եւ 51-րդ զուգահեռականների միջեւ (Դանկրիկը գտնվում է հենց 51-րդ զուգահեռականի վրա ու 6-րդ եւ 10-րդ լայնության միջեւ) Եվրոպայի արեւմուտքում։ Չնայած մայրցամաքային Ֆրանսիան տեղակայված է Արեւմտյան Եվրոպայում, այն նաեւ ունի մեծ թվով տարածքներ Հյուսիսային Ամերիկայում, Կարիբյան ծովում, Հարավային Ամերիկայում, Հնդկական օվկիանոսի հարավային մասում, Խաղաղ օվկիանոսում եւ Անտարկտիդայում։ Այս տարածքները ունեն կառավարման տարբեր ձեւեր։ Ֆրանսիայի անդրծովյան դեպարտամենտները ցամաքային սահման ունեն Բրազիլիայի եւ Սուրինամի հետ։ Մայրցամաքային Ֆրանսիայի տարածքը 547 030կմ2 է, լինելով ամենամեծը իր տարածքով Եվրոպական միությունում։ Ֆրանսիան ունի լայն բազմազան լանդշաֆտ, սկսած ափամերձ հարթավայրերով հյուսիսում եւ արեւմուտքում մինչեւ լեռնային գոտիներով՝ հարավ-արեւելքում Ալպերը, Կենտրոնական մասիվը հարավ կենտրոնական մասում եւ Պիրենեյները հարավ-արեւմուտքում։ 4810.45 մետր ծովի մակերեւույթից բարձր գտնվում է Արեւմտյան Եվրոպայի ամենաբարձր կետը՝ Մոնբլանը, այն գտնվում է Ալպերում Ֆրանսիայի եւ Իտալիայի սահմանին։ Մայրցամաքային Ֆրանսիան նաեւ ունի ընդարձակ գետային համակարգ, ինչպիսիք են Սենը, Լուարը, Գարոնան եւ Հռենոսը, որոնք սկիզբ են առնում Կենտրոնական Մասիվից ու Ալպերից եւ թափվում Միջերկրական ծով։ Ֆրանսիայի ընդհանուր ցամաքային տարածքը իր անդրծովյան տարածքներով () կազմում է Երկրի ցամաքային մակերեսի 0.45%-ը։ Ֆրանսիան ունի երկրորդ ամենամեծ Բացառիկ տնտեսական գոտին (ԲՏԳ) աշխարհում, որը է, մոտավոր 8%-ը բոլոր ԲՏԳ-ների ընդհանուր մակերեսի, հետ է միայն Միացյալ Նահանգներից () եւ առաջ է Ավստրալիայից ()։ Հյուսիսում եւ հյուսիս արեւմուտքում կլիման բարեխառն է, սակայն ծովային ազդեցության տակ մայրցամաքային Ֆրանսիայի մնացած մասի կլիման բազմազան է։ Հարավ արեւելքում իշխում է Միջերկրյածովյան կլիման։ Արեւմուտքում կլիման օվկիանոսային է առատ անձրեւներով, մեղմ ձմեռներով եւ զով կամ տաք ամառներով։ Ներքին կլիման առավելապես մայրցամաքային է շոգ ամառներով, ցուրտ ձմեռներով եւ ոչ առատ անձրեւներով։ Ալպերում եւ այլ լեռնային հատվածներում տիրում է Ալպիական կլիման իր տարեկան միջինից ցածր ջերմաստիճանով, ինչպես նաեւ տեւական ձյան ծածկով։ Շրջակա միջավայր Ֆրանսիան առաջին երկրներից էր, որ ստեղծեց շրջակա միջավայրի նախարարություն 1971 թվականին։ Չնայած Ֆրանսիան արդյունաբերական եւ զարգացող երկիր է, այն միայն տասնյոթերորդն է իր կողմից ածխածնի երկօքսիդի արտանետումների քանակով աշխարհում, հետեւում թողնելով այնպիսի նոսր բնակեցված երկրներ, ինչպիսիք են Կանադան, Սաուդյան Արաբիան եւ Ավստրալիան։ Սա հետեւանք էր Ֆրանսիայի կառավարության որոշմանը 1974 թվականից (1973 թվականի նաֆթային ճգնաժամից հետո) ներդրումներ կատարել ատոմային էներգիայի բնագավառում, որը ներկայումս կազմում է Ֆրանսիայի էլեկտրաէներգիայի արտադրության 78%-ը եւ բացատրում է թե ինչու են արտանետումները ավելի քիչ քան մյուս երկրներում L'énergie nucléaire en France – Ambassade française en Chine։ Ինչպես բոլոր Եվրոպական միության անդամները, Ֆրանսիան համաձայնվել է քչացնել արտանետումները 20%-ով մինչեւ 2020 թվականը 1990 թվականի մակարդակից։ համեմատության համար ԱՄՆ-ն խոստացել է արտանետումները քչացնել միայն 4 %-ով իսկ Չինաստանը հայտարարել է, որ ցանկանում է նվազեցնել իր ածխածնի արտանետումները 40-45%-ով մինչեւ 2020 թվականը (համեմատած 2005 թվականի մակարդակներին), ինչը նշանակում է, որ ՀՆԱ-ի տարեկան 8 % աճի դեպքում, արտանետումները իրականում կնվազեն 80%-ից 250%-ով։ 2009 թվականի դրությամբ ֆրանսիական ածխածնի երկօքսիդի արտանետումները մեկ շնչին ընկնող մակարդակով ավելի ցածր էր, քան Չինաստանում։ Ֆրասնիսյում նաեւ գործում է ածխածնի հարկ, որը 2009 թվականին կազմում էր 17 Եվրո մեկ տոննա արտանետված ածխածնի երկօքսիդի համար։ Ածխածնի հարկը տարեկան կբերեր մոտ 4,3 միլիարդ Եվրո տարեկան։ Սակայն, հարկատեսակի ընդունումից 6 ամիս հետո այն կասեցվեց տարբեր պատճառներով, պատճառներից մեկը այն էր, որ ֆրանսիական տնտեսվարողները մրցունակ չէին դառնում հարեւան երկրների տնտեսվարողների հետ, որոնք ազատված էին հարկից։ Ածխածնի հարկի գործածումը ժողովրդական քայլ չէր նախագահ Սարկոզիի կողմից։ Անտառները կազմում են Ֆրանսիայի տարածքի 28,27 %-ըՖրանսիայի անտառների էվոլյուցիան 1984-ից մինչեւ 1996-ը – Ֆրանսիայի Ազգային Անտառների գույքագրում։ Ֆրանսիան իր անտառների քանակով երկրորդն է ԵՄ-ում։ Ֆրանսիական անտառները նաեւ ամենաբազմազանն են Եվրոպայում, հաշվվում է մոտ 140 անուն ծառատեսակ։ Առաջին տաքսի-կառքերը եղել են Ֆրանսիայում եւ կոչվում էին «Ֆիակրա»։ Ֆրանսիայում կան 9 ազգային այգիներ եւ 46 բուսաբանական այգիներ։ Վարչական բաժանում Ֆրանսիան բաժանված է 27 վարչական երկրամասի։ 22-ը գտնվում են մայրցամաքային Ֆրանսիայում (21 մայրցամաքային Ֆրանսիայի ցամաքային մասում, մեկը ցամաքից դուրս Կորսիկա), եւ չորս անդրծովյան երկրամասի։ Երկրամասերը իրենց հերթին բաժանվում են 101 դեպարտեմաների, որոնք համարակալված այբբենական կարգով։ 101 դեպարտեմաները բաժանվում են 341 արոնդիսմաների, որոնք, իրենց հերթին, բաժանվում են 4.032 կանտոների։ Անդրծովյան դեպարտամենտներ եւ տարածքներ Ֆրանսիայի 101 դեպարտամենտներից հինգը անդրծովային են (Ֆրանսիական Գվիանա, Գվադելուպա, Մարտինիկա, Մայոտա եւ Ռեյունյոն), որոնք հանդիսանում են Եվրոպական միության եւ Ֆրանսիայի մաս։ Բացի 27 երկրամասերից եւ 101 դեպարտամենտներից Ֆիանսիան ունի նաեւ հինգ համայնքներ (Ֆրանսիական Պոլինեզիա, Սուրբ Բարդուղիմեոսի կղզի, Սեն Մարտեն, Սենտ Պիեռ եւ Միքելոն եւ Ուոլիս եւ Ֆոտունա), մեկ sui generis համայնք (Նոր Կալեդոնիա), մեկ անդրծովյան տարածք (Ֆրանսիական հարավային եւ անտարկտիկ տարածքներ) եւ մեկ կղզի տեղակայված Խաղաղ օվկիոսում (Կլիպպերտոն). Անդրծովյան տարածքները եւ համայնքները հանդիսանում են Ֆրանսիայի հանրապետության մաս, սակայն չեն հանդիսանում Եվրոպական միության մաս եւ նրա հարկաբյուջետային գոտի (բացառությամբ Սուրբ Բարդուղիմեոսի կղզու, որը առանձնացավ Գվադելուպայից 2007-ին)։ Խաղաղօվկիանոսյան համայնքները դեռեւս օգտագործում են Ֆրանկ որոնց ծավալը չափվում է Եվրոյով։ Քաղաքականություն Կառավարություն Ֆրանսիայի հանրապետությունը ունիտար կիսանախագահական հանրապետություն է ուժեղ ժողովրդավարական ավանդույթներով։ Հինգերորդ հանրապետության սահմանադրությունը ընդունվել է 1958-ի սեպտեմբերի 28-ի հանրաքվեով։ Այն մեծապես ամրապնդեց գործադիրի լիազորությունները խորհրդարանի նկատմամբ։ Գործադիր ճյուղը բաժանված է երկու ղեկավարի միջեւ՝ Հանրապետության նախագահ, որը ներկայումս Էմանուել Մակրոնն է, ով պետության գլուխն է եւ ընտրվում է 5 տարի ժամկետով (նախկինում 7 տարի) եւ կառավարությունը, որը գլխավորում է նախագահի կողմից նշանակված վարչապետը։ Ֆրանսիայի խորհրդարանը երկպալատանի է` կազմված ազգային ժողովից (Assemblée Nationale) եւ Սենատից։ Ազգային ժողովի պատգամավորները ընտրվում են տարածաշրջանային ընտրատարածքներից հինգ տարով։ Ազգային ժողովն իրավունք ունի ցրելու կաբինետը եւ այդպիսով Ազգային ժողովը մեծ ազդեցություն ունի կառավարության վրա։ Սենատորները ընտրվում են ընտրական հանձնաժողովի կողմից վեց տարով (նախկինում 9 տարի) եւ նստատեղերի կեսը ընտրվում է ամեն երեք տարին մեկ սկսած 2008-ի սեպտեմբերից։ Սենատի օրենսդիր իշխանությունը սահմանափակ է, երկու պալատների միջեւ տարաձայնության դեպքում նախապատվությունը տրվում է Ազգային ժողովի որոշմանը։ Կառավարությունը մեծ ազդեցության իրավունք ունի խորհրդարաններում օրակարգի ձեւավորման հարցում։ Ֆրանսիայի քաղաքական դաշտը բաժանված է երկու հակամարտող կողմերի՝ ձախաթեւյան, որը կենտրոնացած է Ֆրանսիական սոցիալիստական կուսակցության շուրջը եւ աջաթեւյան, որը կենտրոնացած է Միասնություն հանուն հանրապետության կուսակցության եւ ներկայումս նրանց իրավահաջորդ Դաշինք հանուն ազգային շարժման կուսակցության շուրջ (UMP)։ Գործադիր իշխանությունը ներկայումս կազմված է UMP-ից։ Օրենք Ֆրանսիայում գործում է քաղաքացու իրավունքի համակարգը, այսինքն իրավունքը ծագում է գրված օրենքներից, դատավորները չեն կարող այն փոփոխության ենթարկել եւ պետք է ղեկավարվեն միայն գրված օրենքով։ Օրենքի հիմնական սկզբունքները հիմնված են Նապոլեոնական կոդեկսի վրա, որն իր հերթին մեծապես հիմնված է Լյուդովիկոս XIV-ի կողմից ընդունված օրենքների վրա։ Մարդու իրավունքների հռչակագիրը եւ քաղաքացիական իրավունքը կոչված են արգելել հասարակության դեմ կատարվող գործողությունները։ Ֆրանսիայի օրենսդրությունը բաժանված է երկու ճյուղի՝ անձնական իրավունք եւ ժողովրդական իրավունք։ Անձնական իրավունքը ներառում է քաղաքացիական իրավունքը եւ քրեական իրավունքը։ Ժողովրդական իրավունքը ներառում է վարչական իրավունքը եւ սահմանադրական իրավունքը։ Սակայն, գործնական առումով ֆրանսիական օրենսդրությունը բաղկացած է երեք հիմնական ոլորտներից՝ քաղաքացիական իրավունք, քրեական իրավունք եւ վարչական իրավունք։ Միջազգային հարաբերություններ Ֆրանսիան հանդիսանում է Միացյալ ազգերի կազմակերպության անդամ եւ Միացյալ ազգերի անվտանգության խորհրդի մշտական անդամ վետոյի իրավունքով։ Նա նաեւ Մ8-ի, Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ), Խաղաղօվկիանոսյան քարտուղարության (ԿՕՔ) եւ Հնդկական օվկիանոսի հանձնաժողովի (ՀՕՀ) անդամ է։ Նա հանդիսանում է Կարիբյան երկրների ասոցացիայի (ԿԵԱ) եւ Միջազգային Ֆրանկոֆոնիայի համաժողովի (ՄՖՀ) անդամ։ Այստեղ է գտնվում Տնտեսական համագործակցության եւ զարգացման հանձնաժողովի, UNESCO-ի, Ինտերպոլի գլխավոր գրասենյակները։ Ֆրանսիայի միջազգային հարաբերությունները հիմնականում սկիզբ են առնում Եվրոպական Միությունից, որում նա հանդիսանում է հիմնադիր անդամ։ 1960-ականներին Ֆրանսիան փորձում էր դուրս մղել կազմակերպությունից Բրիտանիային՝ փորձելով կառուցել միություն միայն մայրցամաքային Եվրոպայում։ Սկսած 1960-ականներից, Ֆրանսիան սերտ համագործակցություն է վարում Գերմանիայի հետ, Գերմանիայի հետ միասին ԵՄ-ում գրավելով գերիշխող դիրք։ Ֆրանսիան սկսած 1904 թվականից ռազմական դաշինք է կնքել Մեծ Բրիտանիայի հետ եւ ռազմական ոլորտում գտնվում է ակտիվ փոխհարաբերությունների մեջ։ Ֆրանսիան Հյուսիս Ատլանտյան դաշինքի անդամ է, բայց նախագահ դը Գոլի ժամանակ դուրս եկավ դաշինքի հրամանատարական կազմից եւ իր իրավունքները զիջեց ԱՄՆ-ին։ Սակայն Նիկոլա Սարկոզիի Ամերիկամետ քաղաքականության արդյունքում Ֆրանսիան վերադարձրեց ՆԱՏՕ-ում իր հրամանատարական իրավունքերը։ 1990-ականներին Ֆրանսիային շատերը քննադատում էին Ֆրանսիական Պոլինեզիայում միջուկային փորձարկումների համար։ Ֆրանսիան կտրականապես դեմ էր 2003-ին Իրաք ներխուժելուն, առաջացնելով լարվածություն ԱՄՆ-ի եւ Միացյալ թագավորությունների հետ հարաբերություններում։ Ֆրանսիան պահպանում է իր մեծ ազդեցությունը նախկին աֆրիկյան գաղութների հանդեպ եւ տնտեսական ու ուժային օգնություն է ցույց տվել Կոտ դ'Իվուարի եւ Չադի խաղաղապահներին։ Ֆրանսիան ունի երկրորդ խոշորագույն դիվանագիտական ցանցը աշխարհում, զիջելով միայն ԱՄՆ-ին։ Զինված ուժեր Ֆրանսիայի զինված ուժերի (Armées françaises) մեջ է մտնում Ֆրանսիական բանակը (Armée de Terre), Ֆրանսիական ռազմածովային ուժերը (Marine Nationale) ու Ֆրանսիայի ռազմաօդային ուժերը (Armée de l'Air) եւ օժանդակ զինված ուժերը, Ազգային ժանդարմեան (Gendarmerie nationale) իր անձնակազմով տասներեքերորդն է աշխարհում։ Առանձնապես ռազմածովային ուժերում հաշվվում են 42,550 մշտական զինվոր եւ 15,000 ոչ մշտական զինվոր, որը Ֆրասնիայի ռազմածովային ուժերը դարձնում է 6-րդ ամենամեծը աշխարհում։ Բանակը ունի 123,100 մշտական եւ 118,350 պահեստային կազմ՝ լինելով 4-րդ ամենամեծը ՆԱՏՕ-ի կազմում։ Ռազմաօդային ուժերը ամենահին եւ առաջին մասնագիտացմած ռազմաօդային ուժերն են աշխարհում եւ իր 57,400 հիմնական կազմով նույնպես չորրորդն է ՆԱՏՕ-ի կազմում։ Չնայած Ֆրանսիական զինված ուժերի վարչական մասը գտնվում է պաշտպանության նախարարության ենթակայության տակ, այդուհանդերձ Ժանդարմեան գտնվում է ներքին գործերի նախարարության ենթակայության ներքո։ Ժանդարմեան հանդիսանում է ռազմական ոստիկանություն եւ ծառայում է որպես ընդհանուր նշանակության ոստիկանական ուժեր։ Ֆրանսիայի նախագահը հանդիսանում է Ֆրանսիական զինված ուժերի գլխավոր հրամանատարը։ Ֆրանսիան հանդիսանում է ՄԱԿ-ի մշտական անդամ, պաշտոնապես ճանաչված միջուկային տերություն 1960-ից։ Ֆրանսիայի ռազմական ծախսերը 2010-ին կազմել են $61.3 միլիարդ ԱՄՆ դոլար, կամ ՀՆԱ-ի 2.5 %-ը, դառնալով երրորդ ամենաշատ ծախսող պետությունը Չինաստանից եւ ԱՄՆ-ից հետո։ Ֆրանսիան ունի լուրջ ռազմական արդյունաբերություն, որտեղ արտադրվում են չորրորդ սերնդի Դասո Ռաֆել կործանիչները, Շառլ դտ Գոլ ինքնաթիռները, Էկզոսետ հռթիռները եւ Լեկրեկ տանկերը։ Շատ սպառազինություն գնվում է Միացյալ նահանգներից։ Չնայած Եվրոֆայթեր թայֆունից դուրս գալուն Ֆրանսիան շարունակում է Եվրոպական համատեղ ծրագրերի իրագործումը, ինչպիսիք են Եվրոկոպտեր թայգրը եւ այլն։ Ֆրանսիան ունի ամենամեծ օդանավային արդյունաբերությունը Եվրոպայում։ Ֆրանսիան զինամթերքի ամենամեծ վաճառողն է"La France est au 4ème rang mondial des exportateurs d'armes, derrière les Etats-Unis, le Royaume-Uni et la Russie, et devant Israël, selon un rapport du ministère de la Défense publié l'an dernier." "Ֆրանսիան 4-րդ ռազմամթերք վաճառողն է աշխարհում, զիջելով ԱՄՆ-ին Մեծ Բրիտանիային եւ Ռուսաստանին, համաձայն ռազմական հաշվետվության մեկ տարի առաջ:" Ռազմամթերքների վաճառնքերը պայթյուն ապրեցին – 20 րոպեում, բոլոր սպառազինությունների գծով բացի միջուկային զենքից։ Տնտեսություն Լինելով Մեծ ութնյակի անդամ, Ֆրանսիան իր ՀՆԱ-ի մակարդակով չորրորդն է աշխարհում եւ երկրորդը Եվրոպայում. իր 500-ից 39-ը ամենամեծ կազմակերպություններով աշխարհում 2010-ի դրությամբ, Ֆրանսիան համարվում է աշխարհում 4-րդը եւ Եվրոպայում առաջինը Fortune Global 500 վարկանիշով, առաջ անցնելով Գերմանիայից եւ Միացյալ Թագավորությունից։ Ֆրանսիան միացավ 11 այլ ԵՄ անդամներին, որպեսզի թողարկի Եվրո 1999-ի հունվարի մեկին, Եվրո մետաղադրամները եւ թղթադրամները ամբողջությամբ փոխարինեցին Ֆրանսիական ֆրանկը (₣) 2002-ի սկզբներին։ Ֆրանսիան ունի խառը տնտեսություն իր բազմաթիվ ոչ պետական ձեռնարկություններով (մոտ 2,5 միլիոն գրանցված ձեռնարկություն) պետական միջամտությամբ (չնայած գնալով նվազում է)։ Կառավարությունը պահպանում է իր ազդեցությունը առանցքային ենթակառուցվածքների վրա, ունենալով մեծամասնական բաժնեմասեր երկաթուղային, էլեկտրաէներգիայի, օդանավակայանների, ատոմային էներգիայի եւ հեռահաղորդակցման բնագավառներում։ Նա աստիճանաբար թուլացրեց իր հսկաղությունը այս բնագավառներում 1990 ականներից։ Կառավարությունը դանդաղաբար ապապետականացրեց իր բաժնեմասերը France Télécom-ի, Air France-ի, ապահովագրական, բանկային եւ պաշտպանողական արտադրության։ Ըստ Առեւտրի համաշխարհային կազմակերպության (ԱՀԿ) տվյալների, 2009-ին Ֆրանսիան արտադրված ապրանքներով աշխարհում վեցերորդ ամենամեծ արտահանողն էր եւ չորրորդ ամենամեծ ներմուծողը։ 2008-ին Ֆրանսիան իր ստացած ուղղակի ներդրումներով 3-րդն էր մոտ $117.9 միլիարդ, հետ մնալով Լյուքսեմբուրգից եւ ԱՄՆ-ից, բայց առաջ լինելով Միացյալ Թագավորությունից ($96.9 միլիարդ), Գերմանիայից ($24.9 միլիարդ) եւ Ճապոնիայից ($24.4 միլիարդ). Նույն տարում Ֆրանսիական ընկերությունները ուղղակի ներդրեցին $220 միլիարդ Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս, դառնալով երկրորդը աշխարհում ԱՄՆ-ից հետո ($311.8 միլիարդ) եւ առաջ անցնելով Միացյալ Թագավորությունից ($111.4 միլիարդ), Ճապոնիայից ($128 միլիարդ) եւ Գերմանիայից ($156.5 միլիարդ). Իր 500-ից 39-ը ամենամեծ ընկերություններով 2010-ին, Ֆրանսիան 4-րդն է Fortune Global 500 վարկանիշով, հետ մնալով ԱՄՆ-ից, Ճապոնիայից եւ Չինաստանից, առաջ լինելով Գերմանիայից եւ Միացյալ Թագավորությունից։ Ֆինանսական ծառայությունները, բանկային գործը եւ ապահովագրական ոլորտը շատ կարեւոր են Ֆրանսիայի տնտեսությունում։ Փարիզի ֆոդային բորսան () հին կազմակերպություն է, որը հիմնադրել է Լյուդովիկոս XV-ը 1724-ին։ 2000-ին Փարիզի, Ապստերդամի եւ Բրյուսելի ֆոնդային բորսաները միավորվեցին եւ ստեղծեցին Եվրոնեքստը։ 2007-ին Եվրոնեքստը միացավ Նյու Յորքի ֆոնդային բորսային եւ ստեղծվեց NYSE Եվրոնեքստը, աշխարհի ամենամեծ ֆոնդային բորսան։ Եվրոնեքստ Փորիզը NYSE Եվրոնեքստ խմբի ֆրանսիական մասնաճյուղն է, որն Եվրոպայի երկրորդ խոշոր բորսան է Լոնդոնի ֆոնդային բորսայից հետո։ Ֆրանսիական ընկերությունները պահպանեցին իրենց ուրույն տեղը բանկային եւ ապահովագրական ոլորտներում. AXA-ն աշխարհի ամենախոշոր ապահովագրական ընկերությունն է եւ 9-րդ ամենախոշոր ընկերությունը իր շահույթով։ Ֆրանսիական խոշորագույն բանկերն են BNP Paribas-ը եւ Կրեդիտ Ագրիկոլը, որոնք համեմատաբար 1-ին եւ 6-րդ խոշորագույն բանկերն են 2010-ի դրությամբ (ըստ ակտիվների ծավալի), մինչդեռ Société Générale-ը համարվում էր ութերորդ խոշորագույնը 2008–2009 թվավականներին։ Ֆրանսիան ամենաքիչ ածխաթթու գազ արտանետող երկիրն է զարգացած երկրների մեջ՝ ի հաշիվ ատոմային էներգիայի զարգացման ասպարեզում մեծ ներդրումների։ Որպես արդյունք Ֆրանսիայի էլեկտրաէներգիայի պահանջարկի զգալի մասը ապահովում են 59 ատոմակայանները (78% 2006-ին, միայն 8% 1973-ին, 24% 1980-ին եւ 75% 1990-ին)։ Գյուղատնտեսություն Ֆրանսիան պատմականորեն գյուղատնտեսական ապրանքների կարեւոր արտադրող է։ Բերրի հողերի մեծ ծավալը, ժամանակակից տեխնոլոգիաները եւ ԵՄ սուբսիդավորումը միասին Ֆրանսիային դարձնում են խոշորագույն գյուղատնտեսական արտադրողը ԵՄ-ում եւ ամենամեծ արտահանողը (արտադրում է ԵՄ գյուղատնտեսական արտապրանքի 20%-ը) եւ աշխարհդի երրորդ խոշորագույն գյուղատնտեսական արտադրանքի արտահանողը։ Ցորենը, թռչնամիսը, կաթնամթերքը, տավարի եւ խոզի միսը, ինչպես նաեւ միջազգայնորեն ճանաչված սննդային արտադրանքները համարվում են ֆրանսիական գյուղատնտեսության կարեւորագույն ոլորտները։ Վարդագույն գինիները հիմնականում իրացվում են ներքին շուկայում, իսկ Շամպայնը եւ Բորդո գինիները հիմնականում արտահանվում են եւ ճանաչված են ամբողջ աշխարհում։ ԵՄ կողմից ֆրանսիական գյուղատնտեսության սուբսիդավորումը նվազել է վերջին տարիներին, սակայն դեռեւս բարձր են $8 միլիարդ 2007-ին։ Այդ նույն տարում Ֆրանսիան վաճառել է 33.4 միլիարդ Եվրոյի գյուղատնտեսական արտադրանք։ Գյուղատնտեսությունը շատ կարեւոր բնագավառ է Ֆրանսիական տնտեսության համար, ակտիվ բնակչության 3.5%-ը զբաղվում է գյուղատնտեսությամբ, գյուղատնտեսության բաժնեմասը Ֆրանսիայի ՀՆԱ-ում կազմում է մոտ 4.2% 2005-ի դրությամբ։ Աշխատուժի շուկա Ֆրանսիայում մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի մակարդակը նման է Եվրոպական այլ զարգացած երկրների մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ին, ինչպիսիք են Միացյալ Թագավորությունը եւ Գերմանիան։ Մեկ շնչին ընկնող ՀՆԱ-ի մակարդակը, որի հիմքը (i) գործակիցն է, որը հաշվարկվում է մեկ աշխատանքային ժամի արտադրողականությունը, որը Ֆրանսիայում ամենաբարձրն է Մ8-ի երկրների մեջ 2005-ի դրությամբ, (ii) գործակիցը, որը աշխատաժամերի քանակն է, որը ամենացածրն է զարգացած երկրների մեջ, եւ (iii) զբաղվածության մակարդակը։ Ֆրանսիայի զբաղվածության մակարդակը 15–64 տարեկանների շրջանում ամենացածրերից մեկն է զարգացած երկրների մեջ. 2004-ին այն կազմել է Ֆրանսիայի 15–64 տարեկան աշխատունակ բնակչության 69%-ը, համեմատած Ճապոնիայի 80%-ին, Միացյալ Թագավորությունների 79%-ին, ԱՄՆ-ի 77%-ին եւ Գերմանիայի 71%-ին։ Զբաղվածության ցածր մակարդակը համեմատած ԵՄ-ի հետ բացատրվում է ըստ տարիքային խմբերի զբաղվածության ճեղքվածքի հետ, օրինակ 55–64 տարիքային խմբում գործազրկությունը 38.3% էր 2007-ին համեմատած ԵՄ 46.6%-ի հետ, իսկ 15–24 տարիքային խմբում՝ 31.5%, համեմատած ԵՄ 37.2%-ի հետ։ Զբաղվածության ցածր մակարդակը բացատրվում է նվազագյուն աշխատավարձի բարձր մակարդակով, որը բերում է աշխատանքի արտադրողականության անկմանը, եւ երիտասարդ աշխատուժը հեշտությամբ մուտք է գործում աշխատուժի շուկա, անարդյունավետ համալսարանական ծրագրերը, որոնք չեն կարողանում բավարարել աշխատուժի շուկայի պահանջներին, եւ տարիքավոր աշխատուժի համար համապատասխան օրենսդրության բացակայությունը, որը կխրախուսեր նրանց վաղաժամկետ անցնել թոշակի։ Գործազրկության մակարդակը 2006-ի 9%-ից իջավ 7% 2008-ին, բայց շարունակում էր լինել ամենաբարձրը Եվրոպայում ։ 2009-ի հունիսին Ֆրանսիայի գործազրության մակարդակը դարձա վ 9.4%։ Կարճ աշխատաժամերը եւ աշխատանքի շուկայում բարեփոխումներ իրականացնելու դժկամությունը աճ ուժերի կողմից համարվում է Ֆրանսիայի տնտեսության թույլ կողմը, իսկ ձախ ուժերը համարում էին, որ կառավարությունն է մեղավոր եւ սոցիալական անարդարություն է ստեղծվել։ Լիբերալ նտնեսագետները տարիներ շարունակ պնդում են, որ անհրաժեշտ են կառուցվածքային բարեփոխումներ, պետք է մեծացվի աշխատունակ բնակչության տեսակարար կշիռը եւ նվազեցվեն հարկերը եւ վարչական բեռը։ Քեյնսյան տնտեսագետները ունեն իրենց պատասխանը գործազրկության վերաբերյալ, նրանց կարծիքով 35 ժամյա աշխատանքային շաբաթի ներդրումը 2000-ականներից նպաստեց գործազրկության աճին։ Արդյունքում կառավարությունը բարեփոխումների ծրագիր մշակեց, որը լուրջ քննադատության առիթ տվեց։ Զբոսաշրջություն 81.9 միլիոն օտարերկրյա զբոսաշրջիկներով 2007-ին Ֆրանսիան համարվում է առաջին տուրիստական պետությունը աշխարհում, առաջ լինելով Իսպանիայից (58.5 միլիոն 2006-ին) եւ Միացյալ Նահանգներից (51.1 միլիոն 2006-ին)։ Այս 81.9 միլիոն թիվը իր մեջ չի ներառում այն մարդկանց, ով Ֆրանսիայում մնացել է 24 ժամից պակաս, օրինակ Հյուսիսային Եվրոպայից Ֆրանսիայով Իսպանիա մեկնողներին կամ Իտալիա մեկնողներին ամառվա ընթացքում։ Ֆրանսիան ունի 37 օբյեկտ, որոնք ընդգրկված են ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների ցանկում եւ մշակութային մեծ արժեք ներկայացնող քաղաքներ (Իհարկե Փարիզը, բայց նաեւ Թուլուզը, Ստրասբուրգը, Բորդոն, Լիոնը...), ծովափեր եւ ծովափնյա հանգստի վայրեր, դահուկային հանգստի վայրեր եւ գյուղական շրջաններ, որոնք շատերը նախընտրում են բնության շքեղությունից ելնելով (կանաչ զբոսաշրջություն)։ Փոքր եւ գեղատեսիլ ֆրանսիական գյուղերի (ինչպիսիք են Կոլոն լա Ռուժը կամ Լոկրոնանը) պահպանությամբ զբաղվում է Les Plus Beaux Villages de France կազմակերպությունը (թարգմ. "Ֆրանսիայի ամենագեղեցիկ գյուղեր")։ "Հիասքանչ այգիներ" կարգավիճակ ունեն մոտ երկու հարյուր այգիներ, որոնք որակավորվում են Մշակույթի նախարարության կողմից։ Այս որակավորումը կոչված է պահպանելու եւ զարգացնելու հիասքանչ այգիները եւ ազգային այգիները։ Ֆրանսիան նաեւ գրավում է բազմաթիվ ուխտագնացների ուշադրությունը, նրանց ուղին ընկնում է դեպի Սուրբ Ջեյմս, կամ Լուդրես։ Ֆրանսիան եւ հատկապես Փարիզը ունեն աշխարհում ամենամեծ թանգարանները, ներառյալ Լուվրը, որտեղ ամենաշատն են այցելում բոլոր թանգարանների հետ համեմատած, ինչպես նաեւ Օրսե թանգարանը, նվիրված Իպրեսիոնիզմին եւ Պոմպիդու կենտրոնը, նվիրված Ժամանակակից արվեստին։ Դիսնեյլենդ Փարիզը Ֆրանսիայի եւ Եվրոպայի ամենաշատ հաճախվող զբոսայգին է, որն ունեցել է մոտ 15.405.000 այցելու 2009-ին։ Պատմական այգի Պայ դու Ֆուն Վանդե նահանգում երկրորդ ամենաշատ այցելու ունեցող այգին է Ֆրանսիայում։ Մյուս հայտնի այգիներն են Ֆյուչըսկոպը եւ Աստերիկս այգին։ 10 միլիոնից ավել զբոսաշրջիկով Լազուրային ափը երկրորդ ամենամեծ տուրիստական կենտրոնն է Փարիզից հետո։ Ըստ Լազուրային ափի տնտեսական վերլուծության ընկերության, այստեղ տարին 300 օր արեւային է, 115կմ ափերով եւ լողափերով, 18 գոլֆային դաշտերով, 14 դահուկային կենտրոններով 3,000 ռեստորաններով։ Ամեն տարի Լազուրային ափ են գալիս բոլոր շքեղ զբոսանավերի 50%-ը, եւ ամեն գերզբոսանավ գոնե մեկ անգամ եղել է այստեղ։ Մյուս հիմնական տուրիստական կենտրոնը Շատոն է Լուարա Մարգագետնում, որը համաշխարհային ժառանգության մաս է կազմում իր պատմական քաղաքներով եւ ամրոցներով, որոնք կառուցած են Ֆրանսիական վերածննդի ոճով։ Հիմնական տուրիստական կենտրոններն են. (ըստ 2003-ի տվյալների այցելու մեկ տարում). Էյֆելյան աշտարակ (6.2 միլիոն), Լուվր թանգարան (5.7 միլիոն), Վերսալ (2.8 միլիոն), Օրսե թանգարան (2.1 միլիոն), Հաղթանակի կամար (1.2 միլիոն), Պոմպիդու կենտրոն (1.2 միլիոն), Մոն Սեն Միշել (1 միլիոն), Շամբոր ամրոց (711,000)։ Տրանսպորտ Ֆրանսիայի երկաթուղային ցանցի ընդհանուր երկարությունը 2008-ի տվյալներով կազմում է 29473 կմ, երկրորդ ամենա ընդարձակն է Եվրոպայում Գերմանիայի երկաթուղային ցանցից հետո։ Այն ղեկավարվում է SNCF-ի կողմից գործում են գերարագ գնացքներ ներառյալ Thalys-ը, Eurostar-ը եւ TGV-ն, որոնց միջոցով կարելի է ճամփորդել մինչեւ 320կմ/ժ արագությամբ։ Երկաթգիծը միացված է բոլոր եվրոպական երկրների հետ բացի Անդորրայից։ Ներքաղաքային կապերը նույնպես հագեցված են, եւ տրամվայի ծառայությանը լրացնում են ավտոբուսային ծառայությունները։ Ֆրանսիայի բարձրակարգ ճանապարհային ցանցը կազմում է 1027183 կմ, որը համարվում է Եվրոպայի ամենաընդարձակ ճանապարհային ցանցը։ Փարիզը հագեցված է ամենաընդարձակ ավտոճանապարհներով եւ մայրուղիներով եւ կապված է Ֆրանսիայի բոլոր տարածքների հետ։ Ֆրանսիական ճանապարհները կապված են նաեւ Բելգիայի, Իսպանիայի, Անդորրայի, Մոնակոյի, Շվեյցարիայի, Գերմանիայի եւ Իտալիայի խոշոր քաղաքների հետ։ Նոր ավտոմեքենան շուկայում գերակշռում են տեղական ապրանքանիշներ, ինչպիսիք են Renault ( ավտոմեքենաների 27%-ը վաճառվել է Ֆրանսիայում 2003 թ.), Peugeot (20.1%) եւ Citroën (13.5%)։ Ֆրանսիայում է աշխարհի ամենաբարձր կամուրջը Միո Վիադուկը եւ կան շատ կարեւոր կամուրջներ, ինչպիսին էՆորմանդական կամուրջը։ Ֆրանսիայում կան 475 օդանավակայան։ Փարիզի Շառլ դը Գոլ օդանավակայանը տեղակայված Փարիզի մոտակայքում, որը ամենամեծ եւ ամենազբաղված օդանավակայանն է երկրում, որը սպասարկում է բնակչության եւ առեւտրի գերակշռող մասը։ Air France-ը համարվում է ազգային ավիաընկերություն, չնայած երկրում կան նաեւ բազմաթիվ մասնավոր ավիաընկերություններ։ Ֆրանսիայում կան տասը հիմնական նավահանգիստներ, որոնցից ամենամեծը Մարսելում է, որը նաեւ ամենամեծ նավահանգիստն է Միջերկրական ծովի ափին։ Ժողովրդագրություն Իր 67 միլիոն բնակչությամբ (2017-ի հունվարի 1-ի դրությամբ), Ֆրանսիան 20-րդ ամենաշատ բնակչություն ունեցող երկիրն է աշխարհում։ 2003-ին Ֆրանսիայի բնակչության բնական աճը (առանց ներգաղթի) համահունչ էր Եվրամիության բնակչության բնական աճին։ Բնական աճը (ծնունդներ հանած մահեր) 2006-ին եղավ 302,432 մարդ, սա ամենաբարձր ցուցանիշն էր 1973-ից հետո։ Բնակչության աճը 2010-ին կազմեց 2.01%, երբ 1994 այն ընդամենը 1.68% էր։ Հինգ տարվա ընթացքում 2006-ից մինչեւ 2011 բնակչության տարեկան միջին աճը կազմում էր +0.58%։ 2010-ին ծնված նորածինների 27.3%-ի մեկ ծնող ծնվել էր Ֆրանսիայի տարածքներից դուրս եւ 23.9%-ի մեկ ծնող ծնվել էր Ֆրանսիայի տարածքներից դուրս։ Ըստ 2008-ի Ֆրանսիայի ազգային վիճակագրական ծառայության INSEE հաշվարկների 11.8 արտասահմանում ծնված ներգաղթվածները եւ նրանց ուղղակի հետնորդները (Ֆրանսիայում ծնված) կազմում են Ֆրանսիայի բնակչության 19%-ը։ Նրանցից մոտ 5 միլիոնը ունեն եվրոպական եւ 4 միլիոնը Մեղրիբի արմատներ։ Ներգաղթվածների 18-50 տարեկանների խումբը ունեն 2,7 միլիոն բնակիչ (10% ընդհանուր 18–50 տարեկանների խմբի 10%-ը) եւ 5 միլիոն բոլոր տարիքային խմբերի համար (բնակչության 8%-ը)։ Երկրորդ սերունդի 18–50 տարեկանների խումբը կազմում է 3.1 միլիոն (18-50 տարեկանների 12%-ը) եւ 6,5 միլիոն բոլոր տարիքային խմբերի համար (բնակչության 11%-ը)Répartition des immigrés par pays de naissance 2008, Insee, Otober 2011։ 2004 թվականին Ֆրանսիա է ներգաղթել 140.033 մարդ։ Նրանցից 90.250-ը Աֆրիկայից եւ 13.710 Եվրոպայից։ 2008-ին քաղաքացիություն է տրվել 137.000 անձանց, որոնք հիմնականում ներկայացնում էին Մարոկկոն, Ալժիրը եւ Թուրքիան։ Չնայած կառավարության համար անօրինական է տեղեկատվություն հավաքել մարդկանց ազգային ինքնության եւ ռասայական ծագումնաբանության մասին ըստ 1958-ի սահմանադրության, որոշ ընկերությունների ինչպիսիք են TeO-ն ("Ծագումը եւ պատկանելությունը") համատեղ գործլով INED-ի եւ INSEE-ի հետ 2008-ին թույլատրվեց իրականացնել դա։ Մինչեւ այս ուսումնասիրությունը համարվում էր, որ 3-ից 6 միլիոն մարդ ունեն հյուսիս աֆրկյան արմատնել, մինչդեռ ուսումնասիրությունը պարզեց որ միայն 2.5 միլիոն մարդ ունեն աֆրկյան ծագում։ Ներկայումս ենթադրվում է, որ Ֆրանսիայի բնակչության 40% կազմավորվել է ներգաղթյալներից։ 1921-ից 1935 թվականներին Ֆրանսիա է ներգաղթել 1,1 միլիոն մարդ։ Ըստ գնահատականների, 1,6 միլիոն եվրոպական Ֆրանկոալժիրցիներ վերադարձան Ֆրանսիա, երբ հյուսիսաֆրիկյան երկրներին տրվեց անկախությունRaimondo Cagiano De Azevedo (1994). "Migration and development co-operation.". p. 25.։ Ֆրանսիան առաջատար ապաստանի վայրն է Արեւմտյան Եվրոպայում։ Եվրամիությունը թույլ է տալիս ազատ տեղաշարժվել անդամ պետությունների միջեւ։ Մինչդեռ Մեծ Բրիտանիան եւ Իռլանդիան առաջարկում են Ֆրանսիայի ուժեղացնել հսկողությունը եւ թույլ չտալ Արեւելյան Եվրոպայից միգրանտերի հոսքին։ Ֆրանսիայի ամենամեծ քաղաքներն են բնակչությամբ եւ տարածքով՝ Փարիզը (12.341.418), Լիոնը (2.214.068), Մարսելը (1.727.070), Թուլուզը (1,270.760), Բորդոն (1,158.431), Լիլը (1,166.452). Նիցցա (շրջան) (1.004.914), Նանտը (897.713). Ստրասբուրգը (768.868) եւ Ռենը (690.467) Բազմամյա քաղաքական խնդիր է մնում գյուղերի վերաբնակեցումը։ 1960-1999 թվականների ընթացքում գյուղական բնակչության թիվը համեմատաբար ցուցանիշներով նվազել է 24%-ով։ Լեզու Ըստ Ֆրանսիայի սահմանադրության 2-րդ հոդվածի՝ Ֆրանսիայի պետական լեզուն ֆրանսերենն է, որը Ռոմանական լեզու է եւ առաջացել է լատիներենից։ 1635-ից Ֆրանսիայի ակադեմիային է պատկանում ֆրանսերենի օգտագործման, ոճի, քերականության հեղինակային իրավունքները, չնայած դա օրենքով ամրագրված չէ։ Ֆրանսիայի կառավարությունը չի պահանջում, որ հրատարակվեն միայն ֆրանսերեն լեզվով գործեր, բայց պահանջում է, որ միայն ֆրանսերենն օգտագործվի առեւտրային եւ կապի ոլորտներում։ Երկրի տարածքում ֆրանսերենի պարտադիր օգտագործմանը համատեղ Ֆրանսիայի կառավարությունը փորձում է ֆրանսերենը տարածել նաեւ Եվրոպական միությունում։ Անգլիականացման դեմ պայքարը ստիպեց Ֆրանսիային ուժեղացնել ֆրանսերենի տարածումը երկրի ներսում։ Բացի ֆրանսերենից Ֆրանսիայի տարածքում խոսում են նաեւ 77 այլ փոքրամասնությունների լեզուներով, որից 8-ը մայրցամաքային Ֆրանսիայում եւ 69 անդրծովյան տարածքներում։ 17-րդ դարից մինչեւ 20-րդ դարի կեսերը ֆրանսերենը համարվում էր դիվանագիտության եւ միջազգային փոխհարաբերությունների հիմնական լեզուն, ինչպես նաեւ Եվրոպայի վերնախավի լեզուն։ Միայն վերջերս ֆրանսերենը հանձնեց իր գերիշխող դիրքը անգլերենին, քանի որ ԱՄՆ-ն դարձավ գերտերություն։ Ֆրանսիայի վարած գաղութարարական քաղաքականության արդյունքում 17-րդից 20-րդ դարերում, ֆրանսերենը տարածվեց Ամերիկայում, Աֆրիկայում, Պոլինեզիայում, Հարավ-Արեւելյան Ասիայում եւ Կարիբյան ծոցում։ Ֆրանսերենը երկրորդ ամենաուսանվող լեզուն է անգլերենից հետո, եւ խոսում են շատ երկրներում, հատկապես Աֆրիկայում։ Ֆրանսերենը Եվրոպայի սահմաններից դուրս խառնվել է այլ լեզուներին, որոշ անդրծովյան տարածքների լեզուներ առաջացել են ֆրանսերենից։ Մյուս կողմից որոշ գաղութներ ընդունել են ֆրանսերենը՝ որպես պաշտոնական լեզու, եւ ֆրանսախոս բնակչության թիվը գնալով աճում է, հատկապես Աֆրիկայում։ Գնահատվում է, որ մոտ 300 միլիոն մարդ եւ 500 միլիոն մարդ ամբողջ աշխարհում կարողանում է խոսել ֆրանսերեն համապատասխանաբար որպես մայրենի լեզու եւ երկրորդ լեզու։ Կրոն Ֆրանսիան համարվում է աշխարհիկ պետություն, եւ կրոնական ազատությունը համարվում է սահմանադրական իրավունք։ Ֆրանսիայում կրոնական քաղաքականությունը հիմնված է Լաիցիզմի վրա, որը հստակ տարանջատում է եկեղեցուն պետությունից եւ հասարակական կյանքը համարվում է աշխարհիկ կյանք։ Ֆրանսիան պատմականորեն համարվում է Հռոմի կաթոլիկ եկեղեցու ամենածեր քույրը։ Ֆրանսիական հեղափոխության արդյունքում եկեղեցին կորցրեց իր նշանակալի դերը պետության կառավարման մեջ։ Ֆրանսիական կառավարությունը չի իրականացնում հաշվառում մարդկան կրոնական պատկանելիության եւ ծագումնաբանության վերաբերյալ, սակայն կան ոչ պաշտոնական վիճակագրական որոշ տվյալներ։ Հռոմեական կաթոլիկությունը եղել է Ֆրանսիայի հիմնական կրոնը ավելի քան մեկ հազարամյակ, թեեւ այժմ այն այնքան շատ չի քարոզվում քան առաջ։ Ըստ քաթոլիկ պարբերական La Croix-ի 1965-ին Ֆրանսիայի բնակչության 81%-ը իրենց համարում էին կաթոլիկ քրիստոնյա, իսկ 2009 նրանց քանակը կազմում էր 64%։ Բացի այդ ֆրանսիացիների 27%-ն էր հաճախում եկեղեցի նվազագույնը շաբաթը մեկ անգամ 1952-ին, իսկ 2006-ին այդ թիվը ընդամենը կազմում էր 4,5%, իսկ կրոնական ծիսակատարություններին մասնակցում է ընդամենը 15,2%-ը։ Նույն ուսումնասիրությունը ցույց տվեց, որ բողոքականները կազմում են բնակչության 3%-ը, ավելի շատ քան նախորդ հարցման ժամանակ եւ 5%-ը դավում են այլ կրոնների, իսկ 28%-ը չեն դավանում որեւէ կրոնի։ Ըստ Կաթոլիկ աշխարհի նորություններ կազմակերպության 2007-ի հարցումների Ֆրանսիայի բնակչության միայն 5%-ն է պարբերաբար հաճախում եկեղեցի (կամ իրենց կաթոլիկ համարողների 10%-ը)։ Հարցումը ցույց տվեց, 51%-ն է իրեն համարում կաթոլիկ, 31%-ը անհավատ կամ աթեիստ են (մեկ այլ հարցմամբ բնակչության 27%-ն է աթեիստ), 10%-ը այլ կրոնի են դավանում կամ չեն կողմնորոշվել, 4%-ը մուսուլման են, 3%-ը բողոքական, 1%-ը հարում են Բուդդիզմին, 1% հրեա են։ Ըստ 2010-ի Եվրոբարոմետր կազմակերպության հարցումների, Ֆրանսիայի քաղաքացիների 34%-ը ասել է, որ “նրանք հավատում են,որ Աստված կա”, 27%-ը ասել են, որ “նրանք հավատում են գերբնական ուժի գոյությանը” եւ 33%-ը ասել են, որ “նրանք չեն հավատում աստծու կամ այլ գերբնական ուժի գոյությանը”։ Մեկ այլ վիճակագրություն ցույց է տալիս, որ Ֆրանսիայի բնակչության 32%-ը իրենց համարում է աթեիստ, իսկ 32%-ը չեն հավատում աստծուն, բայց իրենց չեն համարում աթեիստ։ Ըստ գնահատականների Ֆրանսիայի մուսուլմանները շատ տարբեր են։ Ըստ մոտ մեկ տասնամյակ առաջ կատարված հարցումների Ֆրանսիայում կար մոտ 3,7 միլիոն մուսուլման (ընդհանուր բնակչության 6,3%-ը)։ 2003-ին Ֆրանսիայի արտաքին գործերի նախարարության տվյալներով Ֆրանսիայում բնակվում են 5-ից 6 միլիոն մուսուլման (8–10%)։ Ներկայումս հրեաների թիվը Ֆրանսիայում կազմում է մոտ 600.000, ըստ Աշխարհի հրեաների կոնգրեսի տվյալների եւ ամենամեծ հրեա համայնքն է Եվրոպայում։ Չնայած որոշ տվյալների այդ թիվը կազմում է մոտ 480,000։ 1905-ից սկսած, երբ Ֆրանսիայի կառավարությունը սկսեց ղեկավարվել Լաիցիզմով նա գրանցում էր բոլոր կրոնական կազմակերպություններին առանց խտրականության, բայց արգելում էր դրանց զբաղվել քաղաքականությամբ։ Առողջապահություն Ֆրանսիայի առողջապահական համակարգը համաշխարհային առողջապահական կազմակերպության կողմից համարվել է առաջինը աշխարհում 1997-ին եւ 2000-ին։ Խնամքը քրոնիկ հիվանդությունների համար, ինչպիսին են ՁԻԱՀ-ը, քաղցկեղը եւ այլն, որպես կանոն անվճար է։ Կյանքի միջին տեւողությունը տղամարդկանց համար 77 տարի է, իսկ կանանց համար 84 տարին, որը ամենաբարձր ցուցանիշներից է Եվրոպական Միությունում։ Ամեն 1000 բնակչին Ֆրանսիայում ընկնում է 3.22 բժիշկ, իսկ միջինը ամեն մարդ իր առողջության վրա ծախսում է $4,719 ըստ 2008-ի տվյալների։ Ըստ 2007-ի տվյալների Ֆրանսիայում ՄԻԱՎ-ՁԻԱՀ-ով տառապում է 140,000 բնակիչ (0,4%)։ Չնայած ֆրանսիացիները ունեն աշխարհի ամենանիհար մարկանց համբավ , ֆրանսիացիները մյուս զարգացած երկների նման տառապում են գիրացման խնդրով, դրա պատճառը այն է, որ շատ ֆրանսիացիներ գերադասում են արագ սնունդը ավանդական ֆրանսիական խոհանոցից։ Այնուհանդերձ Ֆրանսիայում գիրացման մակարդակը ավելի ցածր է քան ԱՄՆ-ում (օրինակի համար Ֆրանսիայում գիրացման մակարդակը գտնվում է նույն հորիզոնականի վրա, ինչ ԱՄՆ-ում էր 1970-ականներին) եւ դեռեւս ամենացածրն է Եվրոպայում, բայց այժմ իշխանությունների կողմից համարվում է որպես հիմնական առողջապահական խնդիր որի արդյունքում գիրության մակարդակը փոքր տարիքայինների համար նվազում է, չնայած ամբողջ աշխարհում աճում է։ Մշակույթ Ֆրանսիան դարեր շարունակ եղել է համաշխարհային մշակութային կենտրոն։ Շատ ֆրանսիացի նկարիչներ եղել են ամնեհայտնին իրենց ժամանակաշրջանում, մինչ այժմ Ֆրանսիան համարվում է համաշխարհային մշակութային կենտրոններից մեկը։ Շարունակական քաղաքական ռեժիմները նպաստել են երկրում մշակույթի զարգացմանը, իսկ Մշակույթի նախարարությունը, որը ստեղծվեց 1959 օգնեց պահպանել եւ հանրությանը հանձնել մշակութային ահռելի ժառանգությունը։ Մշակույթի նախարարությունը իր ստեղծման օրվանից շատ ակտիվ է եղել, սուբսիդիաներ տրամադրելով արվեստագետներին, ներկայացնելով Ֆրանսիական մշակույթը ամբողջ աշխարհով, կազմակերպելով հատուկ մշակութային միջոցառումներ, զբաղվելով մշակութային օբեկտների եւ պատմական հուշարձանների պահպանությամբ եւ այլն։ Ֆրանսիան առաջին տուրիսական երկիրն է հիմնականում ի հաշիվ մշակութային օբեկտների բազմազանության, որոնք սփռված են ամբողջ երկրով։ Հաշվում են մոտ 1.200 թանգարան, որոնք ունենում են մոտ 50 միլիոն հաճախորդ տարեկան։ 43.180 կառույցներ պետականորեն պաշտպանվում են կառավարության կողմից, որոնք հիմնականում ամրոցներ են, տաճարներ, այգիներ եւ այլն։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի կողմից համաշխարհային ժառանգության օբեկտ է ճանաչվել 37 օբեկտ։ Նկարչություն Ֆրանսիական կերպարվեստի ակունքները գալիս են Իտալական արվեստից։ Վերածննդի դարաշրջանի երկու ամենահայտնի արվեստագետներ՝ Նիկոլա Պուսենը եւ Կլոդ Լորենը ապրել են Իտալիայում։ Դեռեւս 1648-ին Լյուդովիկոս XIV-ի վարչապետ Ժան Բատիստ Կոլբերը հիմնեց Նկարչության եւ քանդակագործության թագավորական ակադեմիան, իսկ 1666-ին հիմնեց Հռոմիս ֆրանսիական ակադեմիան, որը մինչ այժմ գործում է եւ նպատակն է համագործակցել իտալացի արվեստագետների հետ։ Ֆրանսիացի նկարիչները նաեւ հետեւեցին իտալացի նկարիչների էվոլյուցիային ռոկոկո ոճի բնագավառում 18-րդ դարում, որը բարոկո ոճի մեկ այլ դրսեւորումն էր, այս ոճի հայտնի նկարիչներից էին Անտուան Վատտոն, Ֆրանսուա Բուշեն եւ Ժան Օնորե Ֆրագոնարը, որոնք նոր ոճը առավել տպավորիչ ներկայացրեցին երկրում։ Ֆրանսիական հեղափոխությունը մեծ փոփոխություններ բերեց, Նապոլեոն Բոնապարտի ամենասիրված նկարիչն էր, նեոդասական ոճի նկարիչ Ժակ Լուի Դավիդը։ 18-րդ դարի կեսերին իշխում էին հիմնականում երկու շարժում, Ռոմանտիզմը ի դեմս Տեոդոր Ժարիկոյի եւ Էժեն Դելակրուայի եւ առավել իրատեսական կերպարվեստը ի դեմս Ժան Բատիստ Կամիլ Կորոյի, Գուստավ Կուրբեի եւ Ժան Ֆրանսուա Միլլեի։ 18-րդ դարի երկրորդ կեսերին Ֆրանսիան դարձավ գեղանկարչության ստեղծագործական կենտրոնը, առաջացավ կերպարվեստի եւ քանդակագործության նոր ոճ, որի վառ ներկայացուցիչներն էին իպրեսիոնիստներ Կամիլ Պիսսարոն, Էդուարդ Մանեն, Էդգար Դեգան, Կլոդ Մոնեն, Օգյուստ Ռենուարը։ Իպրեսիոնիստների երկրորդ սերնդի հայտնի նկարիչներին էին Պոլ Սեզանը, Պոլ Գոգենը, Անրի դը Տուլուզ-Լոտրեկը եւ Ժորժ Սյորան որոն նաեւ արվեստի հետագա զարգացման ավանգարդն էին, որից զարգացավ ֆեովիզմը ի դեմս Անրի Մատիսի, Անդրե Դերենի եւ Մորիս դը Վլամինկի RFI, Vlaminck, version fauve , 25 February 2008։ 20-րդ դարի սկզբներին կուբիզմ ոճը ստեղծվեց Ջորջ Բրակի եւ իսպանացի նկարիչ Պաբլո Պիկասոյի կողմից, որոնք ապրում էին Փարիզում։ Նաեւ այլ օտարերկրացի նկարիչներ են պարել Փարիզում կամ նրա մոտակայքում, նրանցից են Վինսենտ վան Գոգը, Մարկ Չագալը եւ Վասիլի Կանդինսկին Ֆրանսիայի շատ թանգարաններում ամբողջությամբ կամ մասամբ ներկայացված են նկարչական աշխատանքներ։ Հսկայական քանակությամբ նկարչական գործեր ցուցադրված են պետական Լուվր թանգարանում, որտեղ գտնվում է ամենահայտնի նկար Մոնա Լիզան, նաեւ այտնի որպես Ջոկոնդա։ Մինչ Լուվրը շատ երկար ժամանակ է ծառայում է որպես թանգարան, Օրսեյ թանգարանը հիմնադրվել է 1986-ին հին երկաթուղային կայարան Օրսեում, որտեղ գտնվում է ամենամեծ ազգային 19-րդ դարի նկարչական գործերի հավաքածուն (հիմնականում իմպրեսիոնիզմ եւ Ֆավիզմ ոճի։ Ժամանակակից գործերը ցուցադրված են Ժամանակակից արվեստի ազգային թանգարանում, որը 1976-ին տեղափոխվեց Պոմպիդու կենտրոն։ Այս երեք պետական թանգարանները տարեկան ընդունում են մոտ 17 միլիոն հաճախորդ։ Մյուս մեծ ազգային թանգարանը որտեղ ցուցադրված են նկարներ Մեծ պալատն է (1,3 այցելու 2008-ին)։ Կան նաեւ շատ թանգարաններ, որոնք քաղաքային սեփականություն են համարվում, ամենաայցելվող տանգարանը համարվում է Ժամանակակից արվեստի թանգարանը Փարիզում (0,8 միլիոն այցելու 2008-ին), որտեղ ցուցադրված են ժամանակակից նկարներ։ Ճարտարապետություն Տեխնիկապես ասած, չկա "ֆրանսիական" ճարտարապետության ստանդարտ տեսակ, չնայած միշտ չէ, որ համապատասխանում իրականությանը։ Գոթական ճարտարապետության հին անունը եղել է Ֆրանսիական ճարտարապետություն (կամ Opus Francigenum)։ «Գոթիկա» տերմինը առաջացել է ավելի ուշ, որպես ոճական վիարվորանք եւ անմիջապես լայն տարածում է գտել։ Գոթական ճարտարապետությունը առաջին ֆրանսիական ոճն էր, որը պատճենվեց ամբողջ Եվրոպայով։ Հյուսիսային Ֆրանսիան համարվում է մի քանի շատ կարեւոր գոթական ոճի տաճարների եւ բազելիկների տուն, դրանցից առաջինն է Սեն Դենի Բազելիկան (օգտագործվում էր որպես թագավորների հանգրվան). մյուս կարեւոր ֆրանսական գոթիկ տաճարներից են Շարտրի տաճարը եւ Ամիենի տաճարը։ Թագավորները տագադրվել են մեկ այլ կարեւոր տաճարում՝ Նոտրե Դամ դը Ռեյմսում։ Բացի եկեղեցիներից գոթական ոճը նաեւ օգտագործվել է շատ պալատներում, որոնցից ամենակարեւորը Պալաիս դես Պապեսն է Ավինյոնում։ Միջին դարերում ֆեոդալական խավի կողմից կառուցվում էին պաշտպանված ամրոցներ, որպեսզի պատրաստ լինեին թշնամու հարձակումներին։ Երբ Ֆրանսիայի թագավոր Ֆիլիպ II-ը գրավեց Ռուան Անգլիայի թագավոր Ջոնից, նա քանդեց քաղաքի ամրոցը եւ կառուցեց ավելի մեծը։ Պարսպապատ քաղաքները նույնպես շատ տարածված էին, շատ ֆրանսիական ամրոցներ պահպանվել են մինչեւ մեր օրերը։ Մինչ վերոնշյալ ճարտարապետության ստեղծումը Ֆրանսիան օգտագործում էր Ռոմանական ճարտարապետություն, ինչպես եվրոպական երկրների մեծ մասում (բացի Պիրենեյան թերակղզուց, որտեղ գտնվում են այժմյան Իսպանիան եւ Պորտուգալիան, որոնք օգտագործում էին Մարական ճարտարապետություն)։ Ֆրանսիայում Ռոմանական ոճի փառավոր օրինակներ են Սուրբ Սերնին Բազիլիկան Թուլուզում (ամենամեծ ռոմանական եկեղեցին Եվրոպայում) եւ Կլյունի Աբբեյի մնացորդները (մեծ մասը ավերվել է հեղափոխության եւ Նապոլեոնական պատերազմների ընթացքում)։ Հարյուրամյա պատերազմի ավարտը կարեւոր փուլ էր ֆրանսիական ճարտարապետության զարգացման համար։ Դա Ֆրանսիական վերածնունդի տարիներն էին, եւ շատ արվեստագետներ Իտալիայից եւ Ֆրանսիայից հրավիրվեցին Ֆրանսիա, շատ շինություններ կառուցվեցին իտալացիների կողմից, որոնցից հիմնականները Լուարա մարգագետնում են։ Նրանց կառուցած ամրոցների օրինակ են Շամբոր ամրոցը, Շենոնսո ամրոցը, կամ Ամբուազ ամրոցը։ Վերածննդի եւ միջին դարերի ավարտից հետո Բարոկո ճարտարապետությունը փոխարինվեց ավանդական գոթական ոճով։ Սակայն Ֆրանսիայում բարոկո ճարտարապետությունը ավելի շատ ընդունվում էր աշխարհիկ կյանքում քան հոգեւոր կյանքում։ Աշխարհիկ կյանում բարոկո ոճի վառ ապացույց է Վերսալ պալատի շատ տարրեր։ Ժյուլ Արդուեն Մանսարը համարվում է ֆրանսիայի ամենաճանաչված ճարտարապետներից մեկը, որը նախագծել է Հաշմանդամների տունը։ Որոշ բարոկո ճարտարապետական ոճի կառույցներ գտնվել են նաեւ այդ ժամանակվա Ֆրասնիայի սահմաններից դուրս, օրինակ Ստանիսլավի հրապարակը Նանսիում։ Ռազմական ճարտարապետության ոլորտում Սեբաստիան Լը Պրետր դը Վոբանը նախագծել է շատ պաշտպանական ամրոցներ, որի ճարտարապետական ոճը կիրառվել է նաեւ ամբողջ Եվրոպայում, Ամերիկայում, Ռուսաստանում եւ Թուրքիայում։ Հեղափոխությունից հետո հանրապետականները նախընթում էին Նեոկլասիցիզմը չնակայած նեոկլասիցիզմը տարածված էր Ֆրանսիայում նաեւ հեղափոխությունից առաջ, դրա վառ օրինակ են Փարիզի պանթեոն կամ Թուլուզի Կապիտոլիան։ Ֆրանսիական կայսրության ժամանակ կառուցված Տրիումսի կամարը եւ Մադլեն եկեղեցին Նեոկլասիցիզմի լավագույն օրինակներ են։ Նապոլեոն III-ի ժամանակ սկսվեց ուրբանիզմի նոր ալիք եւ ճարտարապետթան զարգացումը նոր թափ ստացավ։ Եթե նեոբարոկո ոճի կառույցները շատ շքեղ էին, ապա ուրբանիզմի ոճով կառուցված կառույցները շատ կարգավորված էին եւ մռայլ։ Այս ոճի օրինակ է Ժորժ Էժեն Հոսմանի կողմից Փարիզի վերակառուցումը։ Այս ժամանակվա ճարտարապետությունը կոչվել է երկրորդ կայսրության ճարտարապետություն, վերցված Ֆրասնիական երկրորդ կայսրություն անվենումից։ Այս ժամանականերում ինչպես Ֆրանսիայում այնպես էլ Եվրոպայում գոթական ճոը վերածնունդ էր ապրում։ 19-րդ դարի վերջերին Գուստավ Էյֆելը նախագծեց շատ կարեւոր կամուրջների, ինչպիսին է Վիադուկ Գարաբին եւ համարվում էր այդ շամանակների լավագույն կամուրջ նախագծողներից մեկը, նաեւ նա է նախագծել հանրահայտ Էյֆելյան աշտարակը։ 20-րդ դարում, Շվեյցարացի ճարտարապետ Լե Կորբյուզիեն նախագծեց մի քանի կառույցներ Ֆրանսիայում։ Վերջերս ֆրանսիացի ճարտարապետները օգտագործում են հին եւ նոր ճարատարապետական ոճերի համակցված տարբերակը։ Լուվրի բուրգը նոր համակցված ոճի փայլուն օրինակ է։ Ֆրանսիական հին քաղաքային համապատկերին ամենադժվարը արկնաքերերի համակցումն է, քանի որ նրանք երեւում են նաեւ հեռվից։ Օրինակ մինչեւ 1977 թվականը կառույցները փարիզում պետք է լինեին ոչ բարձր քան 37 մետր։ Ֆրանսիայի ամենամեծ ֆինանսական կենտրոնը Դեֆենսն է, որտեղ գտնվում են մեծ թվով երկնաքերեր։ Ներկայիս ժամանակակից հայտնի ֆրանսիացի ճարտարապետներց են Ժան Նուվելը եւ or Պոլ Անդրյոն։ Գրականություն Հնագույն ֆրանսիական գրականությունը սկիզբ է առել միջին դարերից, երբ ներկայիս ֆրանսերենը միասնական լեզու չէր։ Գոյություն ունեին մի քանի լեզուներ եւ բարբառներ եւ յուրաքանչյուր գրող օգտագործում էր իրեն մոտ լեզուն եւ քերականությունը։ Միջնադարյան ֆրանսիական գրականության հեղինակներ հայտնի չեն, որոնք հեղինակել են Տրստանը եւ Իզոլդան, Լանսելոտը եւ սուրբ ավազանը։ Միջնադարյան շատ ֆրանսական վիպասաններ եւ գրականագետներ ներշնչվել են միջնադարյան մի քանի գլուխգործոցներից, ինչպիսիք են Ազգային հերոս ռոլանդի երգը եւ Chansons de geste-ն։ Հայտնի են վաղ միջնադարի որոշ հեղինակների անուններ, ինչպիսիք են Կրետինիեն դը Տուրան եւ Իշխան Ուիլիամ IX Աքվիտանիացին, ով գրել է Օկսիտաներեն։ 16-րդ դարի ճանաչված գրողներից էր Ֆրանսուա Ռաբլեն, որի La vie de Gargantua et de Pantagruel, կամ Գարգանտյուան եւ Պանտագրյուելը վեպը անգլերենով մեծ ճանաչում է ունեցել եւ հիշվում է մինչեւ մեր օրերը։ Միշել դը Մոնտենը մեկ այլ հանրահայտ գրողներից էր այս դարերի եւ մե դեր է ունեցել ֆրանսական գրականության մեջ։ Նրա ճանաչված աշխատությունը՝ Էսեները հիմք դրեցին էսսեների ժանրի ստեղծման գործում։ Այս դարաշրջանի Ֆրանսիական պոեզիայի կարկառուն ներկայացուցիչներն էին Պիեր դը Ռոնսարը եւ Ժոաշեն Դյու Բելլեն։ Երկու գրողներն էլ հիմնադրեցին La Pléiade գրականական շարժումը։ 17-րդ դարում Մարի Մադլեն դե Լաֆայետը հրատարակեց անանուն մի վեպ, որը համարվեց բոլոր աամանակների առաջին հոգեբանական վեպը։ Ժան Ռասինի (որի անհավանական գործերը Ալեկսանդրյան եւ ֆրանսերեն լեզուներով մեծ գովեստի խոսքեր են գտել դարեր շարունակ) կողմից իրականցաված բեմադրությունները ինչպիսիք են Փեդրան կամ Բրիտանիկուսը, մինչեւ հիմա համարվում են դասական թատրոնի գլուխգործոցներ։ Պիեռ Կոռնեյլը, (Սիդ)) Մոլիերը եւ Ռոսինը համարվում են Ֆրանսիայի ոսկե դարաշրջանի «3 մեծագույն դրամատուրգ»։ Մոլիերը համարվում է Արեւմտյան գրականության մեծագույն կոմեդիայի վարպետներից մեկը, գրել է տասնյակ հայտնի պոեմներ, ինչպիսիք են Միզենտրոպը, Կանանց դպրոցը, Տարտյուֆը եւ Ժլատը։ Նրա գործերը այնքան ճանաչված էին ամբողջ աշխարհում, որ հաճախակի ֆրանսերենը կոչում էին Մորիելի լեզու (la langue de Molière), ինչպես անգլերենը Շեքսպիրի լեզու։ Ժան դե Լաֆոնտենը իր ժամանակների ամենաճանաչված առակագիրներից մեկն է, ով գրել է հարյուրավոր առակներ, որոնք առավել ճանաչված էին մյուսներից, ինչպիսիք են Անտը եւ Գրասհոպերը։ Նրա առակները հետագա սերունդներին սովորեցրեցին իմաստություն եւ առողջ դատողություն։ Նրա առակների մի մասը դարձել են թեւավոր խոսքեր եւ օգտագործվում են մինչ այժմ։ Ֆրանսիական գրականությունը եւ պոեզիան ծաղկում ապրեց նաեւ 18-րդ եւ 19-րդ դարերում։ Դենի Դիդրոյի ամենաճանաչված գործերն են Ժակ Ֆատալիստը եւ Ռեմուի եղբորորդին։ Սակայն նա առավել հայտնի է իր հեղինակած հանրագիտարանով, որում փորձել է ներկայացնել իր աամանակների մասին տեղեկատվություն եւ նպատակն էր պայքարել տգիտության դեմ։ Նույն դարի ընթացքում, Շառլ Պերրոն հայտնի էր որպես մանկական գրող, նա հեղինակել է այնպիսի հեքիաթներ ինչպիսիք են մեզ հայտնի «Կոշկավոր կատուն», «Մոխրոտիկը», «Քնած գեղեցկուհին» եւ «Կապույտ մորուքը»։ 19-րդ դարում մեծ զարգացում ապրեց սիմվոլիզմը որը շատ կարեւոր շարժում էր ֆրանսական գրականություն համար, այս ժանրի հայտնի բանաստեղծներ էին Շառլ Բոդլերը, Պոլ Վեռլենը եւ Ստեֆան Մալարմեն։ 19-րդ դարում լույս տեսան շատ հանրահայտ ֆրանսիացի գրողների գրվածքներ։ Վիկտոր Հյուգոն գրել է գրեթե բոլոր գրական աանրերով, վեպ (Թշվառները համարվում է բոլոր աամանակների մեծագույն վեպը, Սուրբ աստվածամոր տաճար վեպը միանգամից դարձավ ամենակարդացվող վեպը աշխարհում), բանաստեղծություններ (նրան երբեմն համեմատում են Շեքսպիրի, Դանթեի եւ Հոմերոսի հետ), բեմադրություններ (Կրոմվել, որը համարվում է Ռոմանտիզմ ոճի գլուխգորոց), Էսեներ... 1841-ին նա ընտրվեց Ֆրանսիական ակադեմիայի անդամ, նա քաղաքական եւ մարդու իրավունքների ակտիվիստ է եղել. նա հանդես է եկել մահապատժի դեմ։ Նա նաեւ համարվում է բոլոր ժամանակների ֆրանսիական լավագույն գրող։ Այս ժամանակների մյուս հանճարեղ հեղինակներն են Ալեքսանդր Դյուման (Երեք հրացանակիրները եւ Կոմս Մոնտե Քրիստո), Ժյուլ Վեռնը (Նավապետ Հրանտի որոնումները), Էմիլ Զոլան (Թերեզ Ռաքեն), Օնորե դը Բալզակը (Կորսված պատրանքները), Գի դը Մոպասանը, Տեոֆիլ Գոտիեն եւ Ստենդալը(Կարմիրն ու սեւը, Պարմի մենաստանը), ում աշխատությունները ամենահայտնին են աշխարհում։ Գոնկուրյան մրցանակը առաջին ֆրանսիական գրականական մրցնանակն է, որը տրվեց առաջին անգամ 1903-ին։ 20-րդ դարի հայտնի գրողներն են Մարսել Պրուստը, Լուի Ֆերդինանդ Սելինը, Ալբեր Քամյուն եւ Ժան Պոլ Սարտրը։ Անտուան դը Սենտ-Էքզյուպերիին գրեց Փոքրիկ իշխանը, որը մնում է շատ սիրված վեպ աշխարհի շատ փոքրիկների եւ մեծահասակների համար։ 2010-ի դրությամբ ֆրանսիական հեղինակները գրականության ոլորտում ունեն ամենաշատ Նոբելյան մրցանակները քան այլ ազգի ներկայացուցիչները։ Փիլիսոփայություն Ռենե Դեկարտը 16-րդ դարի հանճարներից մեկն էր։ Հանրահայտ մաթեմատիկոս, ով հիմնադրեց Անալիտիկ երկրաչափություն։ Նա նաեւ մեզ հայտնի է «Ժամանակակից փիլիսոփայության հայր մականվամբ», այսինքն նա հռոմեական եւ հունական փիլիսոփայության անկումից հետո նոր շունչ հաղորդեց փիլիսոփայությանը։ Նա հիմնադրեց Կարտեզիանիստական դպրոցը, զարգացրեց կարտեզիանական կասկածանքը եւ համարվում է իր ժամանակների ամենաճանաչված ռացիոնալիստ փիլիսոփան։ Նրա ամենաճանաչված աշխատություններն են Փիլիսոփայական հիմունքները եւ Խորհրդածություններ մեթոդի մասին, որոնք հիշվում են մինչ այժմ։ Միեւնույն դարաշրջանում Բլեզ Պասկալի բարոյական եւ փիլիսոփայական գրքերը խորապես ազդեցություն թողեցին ֆրանսիական ազնվականության վրա։ 18-րդ դարում Վոլտերը գրեց շատ պիեսներ, պոեմներ եւ նամակներ, որոնք հետագայում լայն ճանաչում ստացան։ Նրա Կանդիդ վեպը ամենաուսուցվող վեպն է Ֆրանսիայի սահմաններից դուրս եւ համարվում է նրա գրվածքների գլուխգործոցը։ Այս աշխատանքը նաեւ համարվում է երբեւէ գրված լավագույն փիլիսոփայական վեպը։ Ժան Ժակ Ռուսոն Վոլտերի հիմնական փիլիսոփայական հակառակորդն էր այդ ժամանակ։ Հայտնի քաղաքական փիլիսոփա, որի հիմնական գործերն են Դատողություններ մարդկանց միջեւ անհավասարության ծագման եւ հիմքերի մասին, Դատողություններ հավերժական աշխարհի մասին եւ այլն։ Նրա գրվածքները համարվում էին լուսավորթյան դարաշրջանի լավագույն գործերը, որոնցով նա քննադատում էր միապետների իշխանությունը եւ գորում էր որպես մարդու իրավունքների պաշտպան։ Հասարակական պայմանագիր գրվածքը 1789 հեղափոխության հիմնական շարժիչ ուժն էր։ Երաժշտություն Չնայած ֆրանսիայի երաժշտության ճանաչվածության, ան միայն սկիզբ է առնում միջին դարերից, ոսկե դարաշրջանը սկսվում է 17-րդ դարից, երբ Լյուդովիկոս XIV վարձում էր երաժիշտների եւ կոմպոզիտորներին պալատում հանդես գալու համար։ Այս ժամանակաշրջանի հանրահայտ կոմպոզիտորներից են Մարկ Անտուան Շարպանտիեն, Ֆրանսուա Կուպերենը, Միշել Ռիշար Դելալանդը, Ժան Բատիստ Լյուլլին եւ Մարեն Մարեն, որոնք բոլորը հանդես են եկել թագավորական պալատում։ Թագավորի մահից հետո ֆրանսիական երաժշտությունը սկսեց անկում ապրել, սակայն վերաշնվեց հաջորդ դարում ի շնորհիվ մեագույն կոմպոզիտոր Ժան Ֆլիպ Ռամոյի, որի ստեղծագործութոււները հայտնի են մինչ այժմ։ Ֆրանսիական երաժշտությունը նոր վերածնունդ ապրեց 19-րդ եւ 20-րդ դարերում, ռոմանտիկ շարժման վերջում, առաջինը օրերային կոմպոզիտորների շնորհիվ, ինչպիսիք են Հեկտոր Բեռլիոզը, Ժորժ Բիզեն, Գաբրիել Ֆորեն, Շառլ Գունոն, Ժակ Օֆենբախը, Էդուար Լալոն, Ժյուլ Մասնեն եւ Քամիլ Սեն-Սանսը։ Այս ժամանակաշրջանը օպերային երաժշտության ոսկե դարաշրջանն է, հայտնի էին բալետային օպերան, կատակերգական օպերան եւ այլ բազմապիսի ժանրեր։ Ավելի ուշ առաջացավ ժամանակակից դասական երաժշտության նախնական ձեւը։ Էրիկ Սատին, Ֆրասնիս Պուլենկը, Մորիս Ռավելը եւ Կլոդ Դեբյուսին բերեցին նոր երաժշտական ձեւեր։ Վերջերս, 20-րդ դարի վերջերին Մորիս Օհանան, Պիեր Շեֆֆեռը եւ Պիեր Բուլեզը օգնեցին ժամանակակից դասական երաժշտության զարգացմանը։ Ֆրանսիական երաժշտությունը 20-րդ դարի կեսերից սկսեց արագ տեմպերով զարգանալ պոպ եւ ռոք ժանրերում։ Չնայած անգլերեն լեզվով էր, սակայն պոպ երաժշտությունը լայնորեն տարածվեց երկրով եւ մինչ այժմ մնում է շատ ճանաչված, այնուհետեւ լայն ճանաչում ստացավ ֆրանսիական շանսոնը։ 20-րդ դարի հանրահայտ կատարողներից են Էդիտ Փիաֆը, Ժորժ Բրասենսը, Լեո Ֆեռռեն, Շառլ Ազնավուրը եւ Սերժ Գանսբուրը։ Չնայած Ֆրանսիայում ռոքը այնքան տարածված չէր ինչպես անգլախոս շատ երկրներում, խմբեր, ինչպիսիք են Noir Désir-ը, Mano Negra-ն, Niagara-ն, Rita Mitsoukoն եւ հատկապես Superbus-ը, Phoenix-ը եւ Gojira-ն ճանաչված են ամբողջ աշխարհում։ Միջազգային ճանաչում ստացած մյուս ֆրանսիացի կատարողների թվին կարելի է դասել հանրահայտ երգիչներ Միրեյ Մատյոյին, Միլեն Ֆրամերին եւ Նոլվեն Լերուա, էլեկտրական երաժշտության դաշնակահարներ Ժան Միշել Ժարին, Լորան Գարնիեին եւ Բոբ Սինկլարին եւ ավելի ուշ Մարտին Սոլվեյգին ու Դեյվիդ Գետտային։ Ֆրանսիայում կան նաեւ շատ երաժշտական եւ օպերային հաստատություններ։ Ամենահեղինակավորները դրանցից պետական Փարիզի ազգային օպերան է (բաղկացած երկու մասից՝ Գրնիե օպերա եւ Բաստիլի օպերա), Լիոնի ազգային օպերան, Շատլե թատրոնը Փարիզում, the Կապիտոլ թատրոնը Թուլուզում եւ Բորդոյի Գրան թատրոնը։ Ինչ վերաբերվում է երաժշտական փառատոններին, ապա կազմակերպվում են մի քանի խոշոր փառատոններ ինչպիսիք են Eurockéennes-ը եւ Rock en Seine-ը։ Երաժշտության օրը Ֆրանսիայում տոնվում է շատ քաղաքներում 1982-ից, որի հովանավորն է Ֆրանսիայի կառավարությունըFrance Diplomatie, June 2007_9392.html Fête de la Musique , 21 June 2007։ Կինո Ֆրանսիան մեծ դեր է խաղացել կինոյի պատմության մեջ։ Երկու ֆրանսիացիներ, Օգյուստ եւ Լուի Լյումերները (հայտնի որպես Լյումիեր եղբայրներ) հիմնադրեցին կինոն 1895-ին։ Միայն վերջերս 2006-ին Ֆրանսիայում արդյունաբերվել է ավելի շատ ֆիլմ քան եվրոպական բոլոր երկրներում միասին վերցված։ Կաննի կինոփառատոնը ամենակարեւոր փառատոններից է, որը կազմակերպվում է կինոյի բնագավառումCannes Film Festival | Palais des Festivals, Cannes, France . Whatsonwhen. Retrieved on 2011-12-26.։ Չնայած ֆրանսիական կինոյի շուկան զիջում է Հոլիվուդյանին, սակայն Ֆրանսիայում համեմատած բոլոր արեւմտյան կինոների Ամերիկյան ֆիլմերի շահույթի չափաբաժինն ամենափոքրն է՝ մոտ 50,1%, համեմատած Գերմանիայի 77,3%-ի եւ Ճապոնիայի 69,4%-ի հետ։ Այսպիսով ֆրանսիական կինոների շահույթի չափաբաժինը Ֆրանսիայում կազմում է 34,8%, որը ամենամեծ ցուցանիշն է զարգացած երկրներում (բացի ԱՄՆ-ից), համեմատենք Իսպանիայի 13,7%-ի եւ Միացյալ թագավորությունների 8,3%-ի հետ։ 1976 թվականին Ֆրանսիայի Տեխնիկայի եւ կինեմատոգրաֆիական արվեստի ակադեմիայի կողմից (Académie des arts et techniques du cinéma) սահմանվել է կինոյի ազգային Սեզար մրցանակը։ Սկսած 1946 թվականից Ֆրանսիայի Կանն քաղաքում անցկացվում է Կաննի կինոփառատոնը, աշխարհի ամենահեղինակավոր կինոփառատոններից մեկը։ Ֆրանսիան ոչ շատ դարեր առաջ համարվում էր համաշխարհային մշակութային կենտրոն։ Սակայն վերջին տարիներին ֆրանսիական մշակույթը իր տեղը զիջել է ամերիկյանին, եւ Ֆրանսիան փորձում է վերածնել իր մշակույթը։ Ֆրանսիական կինոն իր ուրույն տեղը գրավեց համաշխարհային կինեմատոգրաֆում սկսած 1950-ականներից։ Ֆրանսիական կիոնյի զարգացման գործում մեծ դեր խաղաց Ալեն Ռենեն։ Ֆրանսիացի լավագույն դերասաններն էին Ժերար Ֆիլիպը, Բուրվիլը, Ժան Մարեն, Մարի Կազարեսը, Լուի դը Ֆյունեսը, Սերժ Ռեջանին եւ այլք։ Հանրահայտ ռեժիսորների թվին կարելի է դասել Ռենե Կլերին, Ռենե Կլեմանին, Ժան Լյուկ Գոդարին, Ֆրանսուա Տրյուֆոյին, Կլոդ Լելուշին, Կլոդ Շաբրոլին, Լուի Մալին, Ռոժե Վադիմին, Ֆրանսիս Վեբերին եւ այլոց։ Նորաձեւություն Նորաձեւությունը եղել է Ֆրանսիայի արդյունաբերական հիմնական ճյուղերից մեկը սկսած 17-րդ դարից եւ "Հոթ կուտյուրը" հիմնադրվել է Փարիզում 1860-ականներն։ Այժմ Փարիզը, Լոնդոնի, Միլանի եւ Նյու Յորքի հետ համարվում է համաշխարհային նորաձեւության մայրաքաղաք եւ քաղաքը լի է համաշխարհային բրենդների գլխամասային գրասենյակներով եւ նորաձեւական տներով։ Haute couture անվանումը Ֆրանսիայում պաշտպանված է օրենքով, որը նշանակում է բարձր նորաձեւություն եւ ունի որակի եւ ստանդարտների երաշխավորություն։ Ֆրանսիական նորաձեւության եւ ոճի () նկատմամբ վերահսկողությունը սկսվել է դեռեւս Լյուդովիկոս XIV-ի ժամանակներից երբ պերճանքի առարկաները հիմնականում հասու էին արքունական ընտանիքին, հետագայում այս առարկաները նաեւ մեծ վարկանիշ ունեցան նաեւ Եվրոպայում։ Ֆրանսիան վերադարձրեց իր իշխող դիրքը բարձր նորաձեւոթյան բնագավառում () 1860–1960 թվականներին ի շնորհիվ այնպիսի համաշխարհային բրենդների ինչպիսիք են Chanel-ը, Dior-ը եւ Givenchy-ն։ 1960-ականներն էլիտար "Haute couture"-ը քննադատության արժանացավ երիտասարդական մշակույթի կողմից։ 1966-ին դիզայներ Իվ Սեն Լորանը կոտրեց Haute Couture-ի որոշ նորմեր եւ զգեստի արտադրությունը դարձրեց մասսայական։ Մեդիա Ի տարբերություն այլ զարգացա երկրների Ֆրանսիայում այդքան շատ ժամանակ չեն վատնում թերթերի ընթերցանության վրա, քանի որ նախընտրում են հեռարձակվող լրատվամիջոցները։ Ամենաշատ վաճառվող թերթերն են Le Monde-ն եւ աջաթեւյան Le Figaro-ն, մոտ 300,000 օրինակ մեկ օրվա ընթացքում, բայց նաեւ շատ է կարդացվում L'Équipe-ն, որը մասնագիտացած է սպորտի բնագավառում։ Սակայն մեծ քանակությամբ օրաթերթեր են վաճառվում նաեւ տարածքային հրատարակչություններում, օրինակ Ouest France-ն վաճառել է մոտ 750,000 օրինակ մեկ օրում, կան 50 այլ տարածքային թերթեր, որոնք ունեցել են մեծ վաճառքներ OJD, "Bureau Presse Payante Grand Public", Presse Quotidienne Régionale et Départementale ։ Շաբաթաթերթերի բնագավառը նույնպես զարգացած է երկրում, կան ավելի քան 400 մասնագիտացված շաբաթաթերթեր, որոնք հրատարակվում են երկրում։ Ամենաազդեցիկ նորությունների ամսագրերն են ձախակողմյան Le Nouvel Observateur-ը, կենտրոնամետ L'Express-ը եւ աջամետ Le Point-ը (ավելի քան 400,000 օրինակ), բայց ամենաբարձր ցուցանիշները ամսագրերի շրջանում հեռուստատեսային եւ կանացի ամսագրերն են, որոնց մեջ են Marie Claire-ն եւ ELLE-ն, որոնք ունեն այլ լեզուներով տարբերակներ։ Ազդեցիկ են նաեւ քննչական եւ երգիծական ամսագրերը օրինակ Le Canard Enchaîné-ն եւ Charlie Hebdo-ն, ինչպես նաեւ Paris Match-ը։ Ինչպես բոլոր զարգացած երկրներում, Ֆրանսիայում էլ տպագրական մամուլը ծանր ճգնաաամի առաջ է վերջին տասնամակում։ 2008-ին Ֆրանսիայի կառավարություն մշակեց օգնության պլան, որով տպագրական մամուլին պետք է տրվեր ֆինանսական անկախությունFrench government portal, Lancement des états généraux de la presse 2 October 2008 [Launching of General State of written media], բայց 2009-ին նա տպագրական մամուլին հատկացրեց միայն 600,000 եվրո, հետագա օգնության գործընթացը հետաձգվեց համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամի պատճառով։ 1974-ին, մի քանի տարի անց ռադիոյի եւ հեռուստատեսության կենտրոնացված մենաշնորհից պետական ORTF կառույցը բաժանվեց մի քանի պետական ընկերությունների, բայց դեռեւս գոյություն ունեցող երեք հեռուստատեսային ալիքները եւ չորս ռադիո ալիքները Vie Publique, Chronologie de la politique de l’audiovisuel 20 August 2004 [Chronology of policy for audiovisual] մնացին պետական ենթակայության տակ։ Միայն 1981-ին, երբ կառավարությունը թույլատրեց ազատ հեռարձակումը եկրի տարածքով վերջ դրվեց պետական մենաշնորհին։ Ֆրանսիական հեռուստատեսությունը մասամբ ժողովրդականացվեց հաջորդ երկու տասնամյակի ընթացքում հիմնական առեւտրային հեռուստաալիքների ինչպես նաեւ մալուխային եւ արբանյակային հեռուստատեսության շնորհիվ։ 2005-ին երկրի ամբողջ երկայնքով ներդրվեց թվային հեռուստատեություն, որը թույլ տվեց հեռարձակվել նաեւ այլ ալիքների։ Ֆրանսիայի ազգային պետական հեռուստաընկերությանն է պատկանում չորս հեռուստաալիք, իսկ ազգային ռադիոյին հինգ ալիք։ Բացի այս ազգային հեռարձակումներից գործում է նաեւ Radio France Internationale, որը հեռարձակում է ֆրանսերեն հաղորդումներ ամբողջ աշխարհով եւ Ֆրանկո-գերմանական հեռուստատեսային ալիք TV5 Monde-ն։ 2006-ին կառավարությունը ստեղծեց միջազգային լրատվական ալիք France 24-ը։ Հասարակություն Ըստ 2010-իn BBC-ի կողմից կազմակերպված հարցումների, որին մասնակցել է 29.977 մարդ 28 երկրներից, Ֆրանսիան դրական ներազդեցություն համաշխարհային ներքաղաքական գործընթացում. 49%-ը դրական են գնահատում երկրի քաղաքականությունը, իսկ 19%-ը՝ բացասական։ Ազգային ապրանքանիշերի ինդեքսը 2008-ին կարծիք հայտնեց, որ Ֆրանսիան ունի երկրորդ լավագույն միջազգային հեղինակությունը ետ մնալով միայն Գերմանիայից։ Ըստ 2006-ի եւ 2011-ի եկեղեցու հետազոտությունների կենտրոնի հարցումների՝ հիմնված 14 000 պատասխանողների 15 երկրներից, Ֆրանսիան ունի եկեղեցիական հանդուրժողականության ամենաբարձր մակարդակը (երբ հարցրել են նրանց կարծիքը մուսուլմանների, քրիստոնյաների եւ հրեաների մասին)։ 2010-ի հունվարին International Living կազմակերպությունը Ֆրանսիային դասեց այն երկիրը, որը ամենացանկալին է ապրելու համար հինգերորդ տարին անընդմեջ, այստեղ հաշվի են առնվել 9 չափանիշներ՝ կյանքի արժողություն, մշակույթ եւ ժամանց, տնտեսություն, բնապահպանություն, ազատություն, առողջություն, ենթակառուցվածքներ, անվտանգություն, ռիսկ եւ կլիմաWhy France is best place to live in world. CNN. 11 February 2010։ Ֆրանսիայում պատմականորեն պաշտպանվում են մարդու իրավոնքները։ Սկսած 1789-ի մարդու եւ քաղաքացու իրավունքների պաշտպանության դեկլարացիայից, Ֆրանսիային տրվեց "մարդու իրավունքների երկիր" մականունը։ Բացի այդ 1948-ին ֆրանսիացի Ռենե Կասսինը հեղինակեց Մարդու իրավունքների համընդհանուր դեկլարացիան, որը ընդունեցին ՄԱԿ-ի անդամները Փաիզում։ Ազգային խորհրդանիշերը խստորեն արտացոլում են հեղափոխության ժառանգությունը։ Պաշտոնապես գործում է չորս ազգային խորհրդանիշ ընդունված սահմանադրությամբ, բոլորն էլ ունեն իրենց տոնախմբության օրը։ Բաստիլի օրը ազգային տոն է, որը նշվում է ի պատիվ Բաստիլի գրավման։ Ֆրանսիայի դրոշի հիմքերը նույնպես գալիս են հեղափոխությունից եւ համարվում էր հեղափոխականների խորհրդանիշ։ Ինչ վերաբերվում է ազգային հիմն Մարսելյեզին, այն գրվել է 1792-ին եւ համարվում էր ֆրանսիական բանակի պատերազմական երգըMinistry of Foreign Affairs of France, "The symbols of the Republic", The national anthem: The Marseillaise ։ Ֆրանսիայի հանրապետության պաշտոնական կարգախոսը՝ "Liberté, égalité, fraternité" (ազատություն, հավասարություն, եղբայրություն) նույնպես ստեղծվել է հեղափոխության տարիներին։ Մարիաննան, որը ոչ պաշտոնական խորհրդանիշ է եւ համարվում է ազատության եւ հանրապետության հովանավոր, նույնպես ստեղծվել է հեղափոխության տարիներին։ Ընդհանուր եւ ավանդական խորհրդանիշ է համարվում Գալլական աքլորը։ Սրա արմատները գալիս են անտիկ դարաշրջանից լատիներենից թարգմանաբար նշանակում է կամ "գալլական աքլոր" կամ "Գալիայի բնակիչ"։ Հետագայում այս կերպարը լայն տարածում գտավ ամբողջ երկրում, այն օգտագործում էին եւ միապետերը եւ հեղափոխականները։ Չնայած այն չի համարվում պաշտոնական խորհրդանիշ սակայն ամբողջ աշխարհում ամենալայն ճանաչումն ունի հենց այս խորհրդանիշը։ Խոհանոց Ֆրանսիական խոհանոցը հայտնի է որպես լավագույներից մեկը աշխարհումՖրանսիական խոհանոց – Բացահայտիր Ֆրանսիան Ateliers de cuisine française – Art de vivre à Paris La Gastronomie Française – Ֆրանսիայի սիրահար չանացիներ։ Ֆրանսիական խոհանոցը շատ բազմազան է եւ մեծ ազդեցություն է ունեցել արեւմտյան այլ խոհանոցների վրա ։ Տարբեր տարածաշրջաններում ուտեստների բաղադրատոմսերը տարբեր են, օրինակ հյուսիսում ուտեստ պատրաստելուց նախընտրում են յուղը ճարպի փոխարեն, իսկ հարավում նախընտրում են ձիթապտղի յուղը։ Բացի այդ ամեն տարածաշրջան ունի իր հայտնի ուտեստը. Կասուլեն հարավ արեւմուտքում, Շուկրուտը Էլզասում, Կիշը Լոթարինգիայում, Բիոֆ Բուգինյոնը Բուրգունդիայում եւ այլն։ Ֆրանսիայի ամենահայտնի մթերքը գինին է, ներառյալ շամպայնը, Բորդո գինին, Բուրգունդյան գինին եւ Բոժոլե գինին, ինչպես նաեւ պանիրը, ինչպիսիք են Կամամբերը, Ռոկֆորը եւ Բրին։ Կան մոտ 400 տեսակ պանիրներՖրանսիական պանիրը Ավանդական ֆրանսիական խոհանոցում։ Ֆրանսիական խոհանոց նաեւ որոշիչ դեր է խաղում տուրիստների գայթակղման հարցում։ Ֆրանսիական ռեստորանները հանրահայտ Միշլենի կողմից 2006-ին պարգեւատրվել են 620 աստղով, ավել շատ քան որեւէ այլ երկիր մինչ այդ (2010-ին Ճապոնիան նույքնան աստղ է ստացել, սակայն Միշլենի ստուգող անձնակազմի մոտ կեսն էր ժամանել)Ճապոնիան հավասարվեց Ֆրանսիային աստղերի քանակով, Ժիլ Շամպիոն | Ֆրանսիական մամուլի գրասենյակ | Thu 25 Նոյ 2010։ Սպորտ Ֆրանսիայում հայտնի սպորտաձեւերն են ֆուտբոլը, ձյուդոն եւ թենիսը։ Ֆրանսիան ընդունել է այնպիսի մրցաշարեր ինչպիսիք են 1938 եւ 1998 թվականների ֆուտբոլի աշխարհի առաջնությունները, եւ 2007-ի ռեգբիի աշխարհի գավաթը։ Սթադ դը Ֆրանսը Փարիզում Ֆրանսիայի ամենամեծ մարզադաշտն է, այստեղ կայացել են 1998-ի ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը եւ 2007-ի ռեգբիի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը։ Ֆրանսիայում է տեղի ունենում ամենամյա Տուր դը Ֆրանսը` հեծանվասպորտի ամենահայտնի մրցաշարը։ Ֆրանսիան նաեւ հայտնի է Լե Մանի 24 ժամ սպորտային մեքենաների մրցավազքի մրցույթով, որը տեղի է ունենում Սարտա դեպարտամենտում։ Մի քանի հիմնական թենիսի մրցաշարեր նույնպես տեղի են ունենում Ֆրանսիայում, օրինակ Փարիզ Մաստերսը եւ Ֆրենչ օփենը, Մեծ Սաղավարտի մրցաշարերից մեկը։ Ֆրանսիան սերտ համագործակցում է ժամանակակից օլիմպիական խաղերի հետ. հենց ֆրանսիացի ազնվական Բարոն Պիեր դը Կուբերտենն առաջարկեց վերսկսել օլիմպիական խաղերը 19-րդ դարի վերջինOlympic History – World Atlas of Travel։ Աթենքից հետո, որտեղ կայացան առաջին օլիմպիական խաղերը, երկրորդը տեղի ունեցավ Փարիզում 1900-ին։ Փարիզը նաեւ եղել է Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի առաջին նստավայրը, որից հետո այն տեղափոխեցին Լոզան։ 1900 թվականի խաղերից հետո Փարիզը եւս մեկ անգամ ընդունեց ամառային օլիմպիական խաղեր 1924-ին եւ երեք անգամ Ձմեռային օլիմպիական խաղեր (1924-ին Շամոնիում, 1968-ին Գրենոբլում եւ 1992-ին Ալբերվիլում)։ Ֆրանսիայի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի մականունը “Les Bleus” է (Երկնագույն), քանի որ նրանց շապիկի գույնը երկնագույն է, որը Ֆրանսիայի եռագույնի գույներից մեկն է։ Ֆուտբոլի հավաքականը իր հաջողությունների գագաթնակետին հասավ 20-րդ դարի վերջին՝ հաղթելով Աշխարհի գավաթը 1998 եւ 2018 թվականներին, բացի այդ գրավել է երկրորդ տեղը 2006 թվականի աշխարհի առաջնությունում, եւ երկու անգամ էլ հաղթելով Եվրոպայի առաջնություններում՝ 1984-ին եւ 2000-ին։ Ակումբային ֆուտբոլի բարձրագույն լիգան է Լիգա 1-ը։ Ռեգբին նույնպես շատ ճանաչված է, հատկապես Փարիզում եւ Ֆրանսիայի հարավ արեւմուտքում։ Ազգային հավաքականը մասնակցում է բոլոր աշխարհի առաջնություններին եւ ամենամյա 6 ազգերի գավաթին։ Ունենալով ուժեղ ներքին առաջնություն, Ֆրանսիայի ռեգբիի հավաքականը ունի 16 վեց ազգերի գավաթ ներառյալ ութ մեծ սաղավարտ եւ աշխարհի առաջնություններում հասել է մինչեւ եզրափակիչ։ Արտաքին հղումներ Ֆրանսիայի մշակույթ Հայկական Ալյանս Ֆրանսեզ Ֆրանսիան Հայաստանում Ֆրանսիայի զարգացման կանխատեսման բանալին International Futures Տնտեսություն Վիճակագրության եւ տնտեսական ուսուցման ազգային ինստիտուտ OECD Ֆրանսիայի վիճակագրություն Կառավարություն Élysée.fr – Հանրապետության նախագահի պաշտոնական կայք Կառավարության պաշտոնական կայք Ֆրանսիայի ազգային ծառայության պաշտոնական կայք Chief of State and Cabinet Members on The World Factbook'' Ազգային ժողովի պաշտոնական կայք Տուրիզմ Ֆրանսգիդ – Ֆրանսիայի կառավարության տուրիզմի գրասենյակի պաշտոնական կայք Ծանոթագրություններ Ֆրանսիա Արեւմտյան Եվրոպայի երկրներ Մեծ ութնյակի անդամ երկրներ Ֆրանսախոս երկրներ Մեծ յոթնյակի երկրներ Մեծ քսանյակի անդամ երկրներ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներ ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Միջերկրածովյան միության անդամներ Լիբերալ ժողովրդավարություններ Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Հանրապետություններ


Լրատվություն Շնորհավորական 15.08.2013 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Հնդկաստանի Նախագահ Պրանաբ Մուքերջիին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Հնդկաստանի Հանրապետության Նախագահ Պրանաբ Մուքերջիին՝ երկրի ազգային տոնի՝ Անկախության օրվա կապակցությամբ: 12.08.2013 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական հեռագիր է հղել Գեւորգ Գյոդակյանին՝ ծննդյան 85-ամյակի առթիվ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական հեռագիր է հղել երաժշտագետ, Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ Գեւորգ Գյոդակյանին՝ ծննդյան 85-ամյակի առթիվ: «Հարգելի պարոն Գյոդակյան, Շնորհավորում եմ Ձեզ ծննդյան 85-րդ տարեդարձի կապակցությամբ: Մեծ է Ձեր՝ անվանի երաժշտագետի եւ արվեստի վաստակավոր գործչի ավանդը հայ երաժշտության պատմության եւ տեսության ուսումնասիրության գործում: Մաղթում եմ Ձեզ առողջություն եւ ստեղծագործական եռանդ»,-ասված է ՀՀ Նախագահի շնորհավորական... 2197 04.08.2013 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել ԱՄՆ Նախագահ Բարաք Օբամային Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների Նախագահ Բարաք Օբամային՝ ծննդյան օրվա առթիվ: «Մեծարգո պարոն Նախագահ, Ջերմորեն շնորհավորում եմ Ձեզ ծննդյան օրվա կապակցությամբ: Մաղթում եմ Ձեզ քաջառողջություն, ընտանեկան երջանկություն եւ հաջողություններ Ձեր նախաձեռնություններում ու ծրագրերում: Հայաստանի Հանրապետության եւ Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների միջեւ հարաբերությունները գտնվում են բարձր մակարդակի վրա: Արդյունավետ... 03.08.2013 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական հեռագիր է հղել Բարսեղ Թումանյանին՝ ծննդյան 55-ամյակի առթիվ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական հեռագիր է հղել Հայաստանի ժողովրդական արտիստ, օպերային երգիչ Բարսեղ Թումանյանին՝ ծննդյան 55-րդ տարեդարձի կապակցությամբ: «Դուք մեր օպերային երգարվեստի եւ ընդհանրապես երաժշտական կյանքի ամենավառ ներկայացուցիչներից եք: Մաղթում եմ Ձեզ ստեղծագործական նոր նվաճումներ, Հայաստանում բարձր արվեստի ու մշակույթի քարոզմանն ու արմատավորմանն ուղղված Ձեր հասարակական շնորհակալ գործունեության արդյունավետ շարունակում»,-ասված է ՀՀ Նախագահի... 01.08.2013 / Նախագահը շնորհավորական ուղերձ է հղել Շվեյցարիայի Համադաշնության Ազգային տոնի առթիվ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Շվեյցարիայի Համադաշնության Նախագահ Ուելի Մաուրերին՝ երկրի Ազգային տոնի կապակցությամբ: 31.07.2013 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորել է Արթուր Գրիգորյանին՝ ծննդյան 55-ամյակի առթիվ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հեռախոսազրույց է ունեցել ՀՀ ժողովրդական արտիստ, կոմպոզիտոր, Հայաստանի երգի պետական թատրոնի գեղարվեստական ղեկավար Արթուր Գրիգորյանի հետ եւ շնորհավորել նրան ծննդյան 55-րդ տարեդարձի առթիվ, մաղթել քաջառողջություն ու ստեղծագործական նորանոր հաջողություններ:


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Մ. ՖԱՐԱՈՆԻՆ ԲԱՐԵԿԱՄՈՒԹՅԱՆ ՇՔԱՆՇԱՆՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Հայ-լիբանանյան տնտեսական կապերի զարգացման, ինչպես նաեւ ժողովուրդների բարեկամության ամրապնդման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի համար Լիբանանի Հանրապետության պլանավորման հարցերի պետական նախարար Միշել ՖԱՐԱՈՆԻՆ (ԼԻԲԱՆԱՆ) պարգեւատրել Բարեկամության շքանշանով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Ապրիլի 27 Երեւան ՆՀ-347-Ա


source: fineweb

text: Երկար չէի, գրում. համապատասխան երաժշտություն չէր ճարվում։ Հիմա էլ չի ճարվում, ինչ որ Բախ է, Գյուրջիեւ։ Էլի նույնն է, չհաշված իհարկե, որ ամեն ինչ մի փոքր վատացել է, ներառյալ անորոշության աստիճանը։ Երեւի ամենուրեք է այդպես, գումարած միջին տարիքի սինդրոմը։ Հետաքրքիր է, սկզբում ուզում ես մեծանալ, հետո սպասում ես, որ կյանքում քո հերթը հասնի, երբ հասած պիտի լիներ՝ միջին տարիքի սինդրոմ։ Հետո՝ էլ չգիտեմ։ Կերեւա։ Իրականում գրելու շատ բան չկա։ Ամառն անցավ, աշուն է։ Ինչու, երբ հասցրեց, չհասկացանք։ Նույնիսկ Ղուկասյանն այս տարի այլ կերպ թվաց։ Ընտանիքը կիսվում է, շարունակելու է կիսվել։ Հետո ինչ կլինի, գլուխ չես հանի։ Աստված գիտի։ Արեւը բարկ է։ Մեղավորը երեւի բարկությունն է։ Աշխարհի դարդը երեւի միայն ինձ չի հուզում։ Մեր սարերում փակվել էլ չի լինում, մոտակայքում սար չկա։ Եթե կա էլ, շենքեր են, շենքեր։ Քամոտ չէ, ցուրտ չէ։ Բարկ է, երբեմն՝ գաղջ։ Հիմնականում գաղջ։ Ցուրտ եմ ուզում, կամ էլ տաք, բայց ոչ գաղջ։ Ո՛չ հնչակ, ո՛չ դաշնակ չեն լինում։ Երկուսից մեկը։ Այնքան էլ բարդ չէ, քան մենք ենք բարդացնում։ Պարզ են, շատ պարզ, բնական պահանջների մակարդակում։ Ինչու ես հարմարվում հոգու հետ։ Կռվելուց հոգնել ես երեւի. երեւում է, նա չի հոգնել։ Ի՞նչ է ուզում։ Երկա՞ր է կռվելու։ Հինգշաբթի, Մարատ --


source: CulturaX

text: Տեր Շիվայի Վարդարան Փոքր Վարդարան՝ «ՄԻՍՏԻԿԱԿԱՆ ՊԱՀ» Ես պատրաստ եմ, Տեր: Վերցրու՛ ինձ, Տեր, վերցրու իմ գիտելիքները, իմ ունակությունները: Օգտագործի՛ր ինձ, Տեր, Քո պլանների իրականացման համար: Ահա՜ իմ Ես-ը, Տեր: Ես հնազանդվում եմ Քո Կամքի եւ Քո Օրենքի առաջ: Չկա՛ այլեւս իմ մեջ ոչինչ, որ Աստծուց չէ: Չկա՛ ոչինչ, որ մեզ բաժանի: Մենք միասնական ենք: 1. ԵՍ ԵՄ ՈՐ ԵՄ: Եվ ես քո ներսից եմ գալիս: Այժմ, երբ ավարտվում է մի տարեշրջանը, եւ սկսվում հաջորդը, ճիշտ ժամանակն է հավերժի մասին մտածելու: Մոտ է տարվա եւ դարաշրջանի փոխվելու միստիկական պահը: Սակայն դա չի նշանակում, թե դարաշրջանը փոխվում է հենց այս պահին, այլ միայն նշանակում է, որ հավերժության այն պահը, երբ տեղի է ունենում դարաշրջանի փոփոխություն, արդեն մոտեցել է: Եվ հենց այդ պահին, ինչպես երբեք, անհրաժեշտ է հայացքն ուղղել հավերժին, միստիկականին, գաղտնախորհրդին: 2. Այժմ շատ քիչ կան Բարձրագույն աշխարհները զգացող մարդիկ: Հավերժության կանխազգացումը մի շնորհ է, որը մարդը ձեռք է բերում ո՛չ մեկ մարմնավորման ընթացքում: Եվ որքան շատ են լինում մարմնավորման մեջ գտնվող այնպիսի մարդիկ, որոնք ունեն Բարձրագույն աշխարհները զգալու շնորհ, այնքան ավելի ներդաշնակ են ընթանում ֆիզիկական աշխարհի բոլոր իրադարձությունները: Քանզի ձեր էության ներսում հատկապես ներքին, միստիկական կապի բացվելն է, որ թույլ է տալիս, որ աստվածային փոփոխություններ տեղի ունենան ձեր աշխարհում: 3. Ձեր աշխարհի լայնածավալ փոփոխությունները տեղի են ունենում ո՛չ կառավարությունների, ո՛չ էլ առանձին երկրների ու անձանց շնորհիվ: Բոլոր այդպիսի մեծ փոփոխություններն աշխարհում միշտ էլ տեղի են ունեցել բարձրագույն էներգիաների՝ ձեր աշխարհ ներթափանցելու շնորհիվ: Եվ երբ բարձրագույն էներգիաներն ի վիճակի են լինում ներթափանցելու ֆիզիկական աշխարհ, ամեն ինչ սկսում է շատ արագ փոխվել՝ բառացիորեն հենց ձեր աչքի առաջ: Եվ հիմա մենք կանգնած ենք հենց այն ժամանակի, այն դարաշրջանի շեմին, երբ մարմնավորման մեջ գտնվող ավելի ու ավելի շատ մարդկային անհատների ներսում աշխարհները կմիանան իրար: 4. Շատ կենսահոսքերի կյանքի խնդիրը, նպատակն ու իմաստն այժմ հատկապես այն է, որ իրենց գիտակցության մեջ պահեն ու պահպանեն Բարձրագույն աշխարհների հետ կապը, աշխարհների միջեւ հաստատվող կապը: Այնժամ, երբ բավարար քանակությամբ մարդկային անհատներ ունակ են լինում իրենց գիտակցությամբ հասնել Բարձրագույն աշխարհներին, բոլոր փոփոխությունները, աստվածային փոփոխություններն ի կատար են ածվում: 5. Այսպիսով, ես պնդում եմ, որ ձեզնից յուրաքանչյուրը ժամանակ գտնի, որպեսզի անցկացնի իր միստիկական փորձը, միստիկական իր փորձարարությունը: Դուք պետք է ժամանակ գտնեք, որպեսզի մտորեք հավերժականի ու անցողիկի մասին: Հավերժական արժեքների եւ ժամանակավոր հրապուրանքների մասին: Զգաք դրանց տարբերությունները եւ հասկանաք, թե հատկապես ո՛ր ուղղությամբ եք ուզում շարժվել: 6. Ներկայումս յուրաքանչյուրին, ով ունակ է միստիկական փորձառության, համարում են տարօրինակ եւ կյանքին չհարմարվող: Սակայն միշտ չէ, որ այդպես կլինի: Այսուհետ ավելի ու ավելի շատ կմարմնավորեն այնպիսի մարդկային անհատականություններ, որոնք իրենց հիշողության մեջ կունենան Բարձրագույն աշխարհների հուշը: Եվ շատ շուտով նման անհատականությունները տիրապետող դիրք կգրավեն աշխարհում: Որովհետեւ դրա՛ ժամանակն է եկել: Ժամանակը հասել է, եւ տարածությունը փոխվում է: Աշխարհները մերձեցել են եւ պատրաստ են փոխներթափանցման: 7. Երբ պատրանքն իր վերջին ջղաձգությամբ փորձում է պահպանել իր դիրքերը, ավելորդ չի լինի, որ ձեզ հիշեցնեմ ձեր աստվածային ծագման մասին: Նաեւ ձեր այն ներքին բնույթի մասին, որը հատուկ է ձեզ եւ թույլ չի տալիս քաղցր քնի մեջ մնալ պատրանքի մեջ: Ժա՜մն է արթնանալու Բարձրագույն իրականության համար: Հասե՜լ է դրա ժամկետը: Դուք դանդաղում եք եւ չեք ուզում բաժանվել պատրանքի ձեր քաղցր քնից, սակայն Աստծո Իրականությունն իր ուժով ու գեղեցկությամբ գերազանցում է ձեր ֆիզիկական աշխարհի ցանկացած ամենալավ դրսեւորմանը: Արդ, մղվե՛ք դեպի ձեր իրական բնույթը՝ դեպի Աստվածայինը: Փնտե՛ք ձեր ներսում խաղաղ միստիկական նշաններ: Եվ այնժամ, երբ կհամալարվեք Բարձրագույն իրականության հետ, ֆիզիկական աշխարհի փոփոխությունները տեղի կունենան ինքնըստինքյան: 8. Արդյոք ձեր շուրջը շա՞տ եք տեսնում այնպիսի մարդկանց, որոնք մտածում են Բարձրագույն իրականության մասին եւ համալարված են այդ Բարձրագույն իրականության հետ: Կարծում եմ, որ ոչ: Այդպիսի մարդիկ քիչ կան մարմնավորման մեջ: Եվ հենց դա է պատճառն ամեն մի անարդարության, որ գոյություն ունի ձեր աշխարհում. դա է պատճառը բնության երեւույթների բոլոր աններդաշնակ դրսեւորումների եւ մարդկային հասարակության մեջ տեղի ունեցող զանգվածային անկարգությունների: 9. Ձեր գիտակցության մեջ պետք է բեւեռափոխություն տեղի ունենա, որպեսզի կողմնորոշվեք դեպի հավերժական արժեքները. ահա դա՛ է մարդկային էվոլյուցիայի այն փուլը, որի շեմին այժմ կանգնած է մարդկությունը: Ձեզ անհրաժեշտ է գիտակցել այս պարզ ճշմարտությունը, որի շեմին հիմա կանգնած եք: Ուղղակի անհրաժեշտ է, որ ձեր գիտակության մեջ հնարավոր համարեք Բարձրագույն իրականության գոյությունը: Եվ դա այն անհրաժեշտ ու բավարար քայլը կլինի, որն ունակ կլինի ձեւափոխության ենթարկելու ձեր շուրջը եղած ամեն ինչ: 10. Համբարձյալ Դասերը պատրաստ են ձեզ օգնություն ցուցաբերելու: Սակայն, որպեսզի այդ օգնությունը հասնի ձեզ, դուք պետք է հավատաք այն իրականությանը, որում գոյություն ունեն Համբարձյալ Դասերը: Հավատ Բարձրագույն իրականության նկատմամբ, ձգտում դեպի Բարձրագույն աշխարհները. ահա այն, ինչն ունակ է մարդկությանը դուրս հանել պատրանքի քաղցր քնից: Հասել է արթնացման ժամը: Ծագում է հավերժական իրականության արեւը: Ես կանչում եմ ձեզ դեպի այդ անանց իրականությունը: Հենց հիմա: Ես պատրաստ եմ, Տեր: Վերցրու՛ ինձ, Տեր, վերցրու իմ գիտելիքները, իմ ունակությունները: Օգտագործի՛ր ինձ, Տեր, Քո պլանների իրականացման համար: Ահա՜ իմ Եսը, Տեր: Ես հնազանդվում եմ Քո Կամքի եւ Քո Օրենքի առաջ: Չկա՛ այլեւս իմ մեջ ոչինչ, որ Աստծուց չէ: Չկա՛ ոչինչ, որ մեզ բաժանի: Մենք միասնական ենք:


Արձանիկներ, հագուստ, բջջային հեռախոսներ. ՀՀ ոստիկանության տարածած տեսանյութում ներկայացված է, թե ինչեր են հայտնաբերել ոստիկանները գեներալ Մանվել Գրիգորյանի որդու առանձնատունը թալանելու համար մեղադրվող անձանց տներում։ ԵՐԵՎԱՆ, 2 մարտի — Sputnik. Մանվել Գրիգորյանի որդուն` Էջմիածնի նախկին քաղաքապետ Կարեն Գրիգորյանին պատկանող առանձնատնից օրեր առաջ կատարված գողությունը բացահայտվել է։ Ինչպես հայտնում է ՀՀ ոստիկանությունը` Արշալույս գյուղում կատարված բնակարանային գողության հետքերով ոստիկանները պարզել են, որ հանցագործությունը կատարել են Երեւանի Նոր Նորք համայնքի բնակիչ Գագիկ Մուրադյանն ու նրա 3 ընկերները` Նոր Նորքի բնակիչ Գառնիկ Քեռյանը, Սամվել Գաբրիելյանը եւ Վահագն Միրզոյանը։ Մուրադյանը, Քեռյանն ու Գաբրիելյանը հայտնաբերվել ու բերման են ենթարկվել։ Իսկ Վահագն Միրզոյանին հայտնաբերելու ուղղությամբ ոստիկանությունը միջոցներ է ձեռնարկում ։ Մինչ այդ, սակայն, գողության մեջ կասկածվողների բնակարանների խուզարկությամբ հայտնաբերվել են, ենթադրաբար, Մանվել Գրիգորյանի որդու առանձնատնից գողացված իրեր` ձիերի արձանիկներ, ժամացույցներ, հագուստ, բջջային հեռախոսներ։ Հայտնաբերված իրերը եւս ներկայացված են ոստիկանության տեսանյութում։ Հիշեցնենք` փետրվարի 23-ին ոստիկանության Վաղարշապատի բաժինը հաղորդում էր ստացել, որ անհայտ անձինք թալանել են Արշալույս գյուղի 17-րդ փողոցում գտնվող Մանվել Գրիգորյանի որդուն` Կարեն Գրիգորյանին պատկանող առանձնատունը։ Տանտերերը ոստիկաններին հայտնել էին, որ կողոպտիչները տնից տարել են թանկարժեք իրեր, բնանկարներ, արձանիկներ, հագուստ եւ «Վինչեստեր» տիպի հրացանը։ Գեներալ Մանվել Գրիգորյանի տղայի տունը թալանել են Մանվել Գրիգորյանի որդու նկատմամբ հետախուզում է հայտարարվել, գեներալի մեղադրանքը լրացվել է Ռուսները եւ հայերը արժեն միմյանց. Սվիրիդովան հայ զուգընկերոջ հետ լուսանկար է հրապարակել


text: Երկնաքար |Ուշադրություն, այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում եւ ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ Երկնաքարեր. միջմոլորակային տարածությունից Երկրի վրա ընկնող երկաթային կամ քարային մարմիններ։ Տարածված է այն տեսակետը, որ երկնաքարերը փոքր մոլորակների բեկորներ են, որոնք էլիպսաձեւ ուղեծրով շարժվում են միջմոլորակային տարածությունում եւ Երկրի ուղեծրի հետ հանդիպելիս ներխուժում մթնոլորտ։ Երկնաքարի անկումն ուղեկցվում է լուսային, ձայնային եւ մեխանիկական երեւույթներով, ընդ որում երկնքում երեւում է թռչող կրակի գունդ՝ ասուպ, բոլիդ։ Մթնոլորտով անցնելիս երկնաքարը հաճախ մասնատվում է տասնյակ, հարյուրավոր եւ նույնիսկ հազարավոր մանր բեկորների, ընկնում երկնաքարային կամ ասուպային անձրեւի` աստղաթափի տեսքով։ Մեծ արագությամբ (2-5 կմ/վրկ) Երկրի մթնոլորտ ներխուժելով՝ երկնաքարն անկման վայրում առաջացնում է մի քանի մմ-ից մինչեւ մի քանի կմ տրամագծով փոսեր՝ երկնաքարային խառնարաններ։ Սովորաբար, երկնաքարը կոչվում է այն բնակավայրի կամ աշխարհագրական տեղանքի անվամբ, որտեղ ընկել է։ Ի տարբերություն երկրային քարերի, երկնաքարն ունի ողորկ ելուստներ, մակերեւութային փոսիկներ եւ պատված է հալված բարակ կեղեւով։ Երկնաքարի չափերը միլիմետրի մասերից մինչեւ մի քանի մ են, իսկ զանգվածը՝ միլիգրամի մասերից մինչեւ մի քանի տոննա։ Հայտնի է մեկ տոննայից ավելի ծանր մոտ 35 երկնաքար։ Ամենամեծը հայտնաբերվել է Աֆրիկայում (Հոբա, 1920), մոտ 60 տ է։ Մեծությամբ երկրորդը (մոտ 30 տ) Քեյփ-Յորք երկնաքարն է, որը հայտնաբերվել է 1818 թ., Գրենլանդիայում։ Հայերենը շատ հարուստ է մետեոր (μετέωρος – հուն.` երկնային) բառի հոմանիշներով, որոնք ճշգրիտ են եւ իմաստալից` շանթաքար, օդաքար, օդերկաթ, շողաձիգ, երեւութաքար, պոչաստղ, թռչող աստղ, ընկնող աստղ, սելաս, սելք, վերամբարծեալք, աստղինք եւ այլն։ Հայ մատենագրության մեջ կա ասուպի եւ աստղաթափի (ասուպային անձրեւ) երեւույթների ութ նկարագրություն։ 902 թ. եղել է աստղաթափ. աստեղք երեւեցան յերկինս ի ձեւ հրեղէն նետից (Հեթում Պատմիչ)։ 1023 թ. հոկտեմբերին ցոլացեալ աստղ է երեւացել. յառաջ քան զնուաղել լուսոյն եղեւ գոչիւն եւ թընդիւն ահաւոր (Հովհաննես Կոզեռն)։ 1070 թ. նոյեմբերին դիտվել է աստղաթափ. ամենայն աստեղք յերկիր հեղուին (Մատթեոս Ուռհայեցի)։ 1109 կամ 1110 թ. ձմռանը Վանա լճի մեջ խոշոր երկնաքար է ընկել. ի յամս ՇԾԹ... ի մթին գիշերին կտրեալ եղեւ հուր ի վերնական հաստատութենէ երկնից եւ ի բարձրութենէ անտի ցոլացեալ եղեւ եւ հարեալ զարկանէր զծովն Վասպուրականայ (Մատթեոս Ուռհայեցի)։ Նույնը հիշատակել է նաեւ Սմբատ Սպարապետը. ի թուին ՇԾԷ... հուր ցոլաց յերկնից, եւ անկաւ ի ծովն Վասպուրականի մեծ որոտմամբ: 1265 թ. երկնաքարի հարված է եղել. երեւեցաւ... նշան զարմանալի լոյս պայծառ իբրեւ զթուրն եւ երկայն զըռումպ եւ լայնքն թիզ Ա. (Հեթում Պատմիչ)։ 1347-62 թթ. միջեւ հավի մեծության, մոտ 1,5 կգ զանգվածով, պողպատից ամուր երկնաքարը հարվածել է նավին եւ մնացել ներսում. յերկնից քար մի, չափ հաւանո միոջ... կոտրեալ ծակեաց զվեր առաստաղ նաւին, եւ էանց ի ներս եւ մնաց անդ (Ներսես Պալիենց)։ 1358 թ. Անանուն Լիվոռնացին նկարագրել է խոշոր ասուպ. երեւեցաւ սիւն մի հրեղէն եւ եղեւ շարժ մի ահագին: 1641 թ. սեպտեմբերին Զաքարիա Քանաքեռցին ականատես է եղել դանդաղ շարժվող (հետեւաբար` բարձրաթռիչ) երկնաքարի անկման. եւ էջ լոյս սաստիկ ու ահագին, լայն եւ երկայն, եւ էջ մինչեւ ի մերձենալ յերկիր... որպէս անիւ երթար դէպ ի հիւսիս... հանդարտութեամբ եւ մեղմով, վկայելով միաժամանակ, որ այն տեսել են նաեւ Ախալցխայում։ Գեղարքունիքի մարզի Սեւսարի երկնադիտարանում պատկերված է հազվադեպ խոշոր ասուպի երեւույթ։ |Ընթերցե՛ք «երկնաքար» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։|