«Ըստ էության, Հայաստանում չամրագրվեց ժողովրդի հեղափոխությունը, փորձառու կոռուպցիոների տեղը եկան անփորձ, գործից անտեղյակները». Վահան Բադասյան - MediaLab Newsroom-Laboratory 07.03.2019 | 1825 դիտում – Պարո՛ն Բադասյան, ինչպե՞ս եք գնահատում փաստը, որ Սերժ Սարգսյանն այցելել էր Արցախ ու մասնակցել սպարապետ Վազգեն Սարգսյանի 60-ամյակի միջոցառումներին։ Կարելի՞ է արձանագրել, որ Սերժ Սարգսյանը լավ հարաբերությունների մեջ է Արցախի իշխանությունների հետ։ – Արցախում նախագահական ընտրություններին դեռ մեկ տարուց ավելի կա, եւ այն ամենը, ինչ տեղի է ունենում Արցախում, ժամանակից շուտ սկսված պիլոտային ծրագրի պես մի բան է։ Փորձում են տեսնել, թե ի՛նչ է ստացվում, որ հետո կողմնորոշվեն, թե ի՛նչ անեն։ Սրանք իշխանական համակարգի խաղերն են։ Բայց նախօրեին ես մի ապրում ունեցա հետաքրքիր, երբ տեսա, որ Սերժ Սարգսյանը, Արկադի Ղուկասյանը, Բակո Սահակյանը միասին մասնակցում են Վազգեն Սարգսյանի 60-ամյակին նվիրված արարողությանը։ Ես մեղադրում եմ հեղափոխության պատասխանատուներին եւ տարակուսում եմ՝ միգուցե հեղափոխություն ժողովո՞ւրդն էր ուզում, իսկ Հայաստանի ներկա կառավարությունն ամենեւին չի ուզում, որ հեղափոխություն լինի, ու թեեւ Սերժ Սարգսյանի գործունեությանը դեմ արտահայտվելով եկան իշխանության, սակայն այս մեկ տարվա ընթացքում այդպես էլ քաղաքական գնահատական չտրվեց Սերժ Սարգսյանի գործունեությանը։ Լիակատար քաղաքական գնահատական չտրվեց նաեւ Ռոբերտ Քոչարյանի գործունեությանը։ Հակառակը, նոր իշխանությունը հայտարարեց, որ շարունակելու է հին իշխանության բոլոր ձեռքբերումների գործընթացները թե՛ արտաքին, թե՛ ներքին քաղաքականության ոլորտներում։ Ստացվում է, որ զարմանալու բան էլ չկա, որովհետեւ հիմա ունենք էքս նախագահ, որը Հայաստանի հերոս է, Հայաստանի երրորդ նախագահ է, նրա համար հատուկ իր ցանկությամբ բնակարան է պատրաստվում, որը եթե դուրը գա՝ կմնա, եթե չգա, չի մնա։ Մյուսը նույնպես Արցախի նախկին նախագահ է, որի գրասենյակի ծախսերի համար մեր բյուջեից տարեկան հատկացվում է 54 մլն դրամ՝ չհաշված թոշակը։ Նա տիտղոսով նույնպես հերոս է։ Դե եթե այդպես է, ամեն ինչի էլ կարող են մասնակցել եւ մասնակցում են։ Այսինքն՝ ես մտորում եմ, որ այս ամենը վերաբերում է Հայաստանի նոր իշխանություններին, սա նրանց թողտվությունն է։ – Այսինքն՝ որեւէ հեռուն գնացող հետեւություն չի՞ կարելի անել, որ Սերժ Սարգսյանը մասնակցում էր այդ արարողություններին։ – Նորմալ է, մարդը եկել է մասնակցելու, հո չե՞ն ասելու՝ գնա։ Կրկնեմ՝ նա հատուկ թոշակառու է, հատուկ բնակարան պետք է ստանա, նրա գործունեությանը քաղաքական գնահատական տրված չէ։ Չնայած կարելի է համարել, որ նման գնահատական տրված է, քանի որ շարունակում են նրա արտաքին քաղաքականությունը, նշանակում է՝ այդ գնահատականը բավարար է։ Կառավարության կողմնակիցներն իզուր տեղը փնովում են Սերժ Սարգսյանին կամ Ռոբերտ Քոչարյանին ու մյուսներին, որովհետեւ նրանք արդեն մարտի 1-ի պատասխանատուները չեն, արտագաղթի պատասխանատուները չեն, տնտեսական լծակները օտարին հանձնելու պատասխանատուները չեն, նրանք Հայաստանի կիսակործանված ինքնիշխանության պատասխանատուները չեն։ Ուրեմն նրանց կարելի է մասնակցել տոնակատարություններին, տոնախմբություններին, նրանք կարող են պարգեւատրվել եւ այլն։ – Վերջին ամիսներին ի՞նչ է փոխվել Արցախում թե՛ քաղաքական իրավիճակում, թե՛ տրամադրությունների առումով։ – Որքան ես տեսնում եմ, Արցախում եւս հեղափոխություն կլինի, որովհետեւ թեեւ հեղափոխություն այստեղ չի եղել, բայց շունչը հասել է։ Երեւի թե այստեղ պետք է իրական հեղափոխություն լինի եւ այստեղից գա հասնի Հայաստան։ – Նման նախադրյալներ նկատո՞ւմ եք։ – Խառն է իրավիճակը, որովհետեւ կամաց-կամաց զգացվում է, որ Հայաստանում տեղի ունեցածը իշխանության փոխանցում է, անգամ իշխանափոխություն չէ։ Ըստ էության, Հայաստանում չամրագրվեց ժողովրդի հեղափոխությունը։ Փորձառու կոռուպցիոն իշխանավորների տեղը եկան անփորձ, գործից անտեղյակները։ Ուրիշ ի՞նչ է փոխվել։ Հիմա հաջորդ տարի ԵԱՏՄ օրենքների համաձայն ներկրվող ավտոմեքենաները պետք է 5-7 անգամ թանկանան։ Արդյոք այդ մասին գիտե՞ն ՀՀ կառավարության անփորձ անդամները, չգիտեն։ Եթե գիտեն՝ ի՛նչ են ձեռնարկելու, ինչպե՛ս են արձագանքելու ԵԱՏՄ-ին, որը չարիք է մեր երկրի համար։ Բացի դրանից, գազային պայմանագրով արդեն իսկ գազը թանկ է, եւ ի՛նչ է անելու կառավարությունը, եթե ռուսական կողմը միակողմանիորեն բարձրացնի գազի գինը, որի իրավունքն ունի։ Եթե տրվեր նախորդ իշխանությունների քաղաքական գնահատականը, ապա հեղափոխության կանոնների համաձայն նոր իշխանությունը կարող էր չեղյալ համարել, պատասխանատվության ենթարկել նման պայմանագիր կնքողներին ու պատասխանատուներին ու վերանայել պայմանագիրը։ Բայց ՀՀ իշխանությունը հակառակն արեց, հայտարարեց, որ շարունակելու է նախորդների գիծը, դե թող շարունակի։ – Ձեր կարծիքով՝ Արցախում նախընտրական թեժ պայքա՞ր է սպասվում, թե՞ մինչեւ 2020 թվականը կլինի հեղափոխություն։ – Ամեն ինչ խախտված է, եւ մենք պետք է առաջ շարժվենք ըստ իրողությունների։ Մենք հիմա չենք կարող ասել, թե ի՛նչ իրողություններ կարող են առաջանալ։ Ամեն ինչ անկանխատեսելի է։ «Ինչ միջոցներով եմ այցելել Ժնեւ». Աննա Հակոբյանի անդրադարձը ԲՀԿ-ի վարկանիշը երկու գիշերվա մեջ կարող է ոչնչանալ. քաղաքագետ Երեխաների 92 %-ը հատուկ հաստատությունում է գտնվել ընտանիքի սոցիալ-տնտեսական վատ դրության պատճառով ԱԳՆ. Հայաստանը շնորհակալ է ոլոր այն երկրներին, որոնք կանխեցին ադրբեջանական բանաձեւի ընդունումը Հայտնաբերվել է կորոնավիրուսի գլխավոր խոցելիությունը Դեկտեմբերի 7. Մամայի կոշիկներն ու շորի բանտը «Հարձակվել են կանչով ժամանած շտապօգնության մեքենայի վրա եւ քարերով ջարդել մեքենայի ապակիները». Արսեն Թորոսյան


source: wikipedia

text: Արաբերենը () պատկանում է Աֆրասիական լեզուների ընտանիքի սեմական լեզվախմբին։ Արաբերեն խոսում են շուրջ 300 միլիոն մարդ։ Բացի արաբական 22 երկրներից, արաբերենը պաշտոնական լեզու է նաեւ Իսրայելում, գործածվում է Իրանում, Թուրքիայում, Էրիթրեայում, Չադում, համարվում է ՄԱԿ-ի վեց պաշտոնական լեզուներից մեկը, Արաբական պետությունների լիգայի պաշտոնական լեզուն։ Լեզվակիրների թվով արաբերենը 4-րդն է աշխարհի լեզուների շարքում։ Պատմություն Արաբերեն բանավոր լեզուն հարյուրամյակների ընթացքում մշտապես ենթարկվել է փոփոխության, սակայն գրավոր լեզուն մնացել է նույնը։ Պատճառն այն է, որ արաբերենով է գրված սուրբ Ղուրանը, որի տեքստը փոփոխման ենթակա չէ։ Ուստի գրական արաբերենն այսօր արաբների մայրենի լեզուն չէ. յուրաքանչյուր երկիր ունի սեփական բարբառը։ Երբեմն մի քանի երկրների բարբառները միավորում են բարբառախմբերի մեջ։ Չնայած դրան՝ գրական արաբերենը, մասամբ փոփոխված բառապաշարով, օգտագործվում է գրականության եւ լրատվության ոլորտներում, բացի Թունիսից, Մարոկոյից ու որոշ չափով նաեւ Ալժիրից, որտեղ գրավոր խոսքում արաբերենի մրցակիցը ֆրանսերենն է։ Այլ երկրների գիտական ու տեխնիկական գրականության մեջ, որտեղ բացակայում է պահանջված բառապաշարը, հաճախ օգտագործվում է անգլերենը։ Հին արաբերենի շրջանը, պատմական առումով բավական անորոշ է։ Նրա սկիզբը համարվում է մ.թ.ա. II հազարամյակի կեսը, երբ սեմական լեզուներից առանձնանում է նախաարաբերենը։ Այս փուլն ավարտվում է 7-րդ դարը՝ արաբների կողմից իսլամի ընդունումը։ Շուրջ երկու հազար տարի տեւած նախաիսլամական շրջանից մեզ են հասել էպիգրաֆիկ տեքստեր։ Վերջինների հնչույթային կազմը բաղաձայն հնչույթների քանակի եւ որակի առումով՝ ըստ վերջիններիս գրական արտահայտման, համապատասխանում է վաղ դասական շրջանի հնչույթային կազմին։ Առհասարակ սեմական հնչույթաբանական համակարգի եւ հատկապես արաբերենի հնչույթաբանական համակարգի համար բնորոշ է նրա օրգանական կապը ձեւաբանական կազմի հետ։ Արաբերենի հնչյունային կազմը պատմական ասպեկտով դիտարկելիս անհրաժեշտ է ընգծել մի քանի ընդհանուր առանձնահատկություններ. ա) գրական արաբերենի հնչույթային կազմը մեզ հայտնի ավելի քան 100-ամյա ժամանակահատվածի ընթացքում, այն ներկայանում է որպես կայուն, կոնսերվատիվ համակարգ՝ ի տարբերություն բարբառների հնչույթային համակարգի, որոնք իրենցից ներկայացնում են փոփոխվող եւ շարժական համակարգեր։ (գրականում đād, բարբառում՝ zā, đād չկա)։ բ) գրական արաբերենի համակարգի եզակիությունն է եւ համապատասխան համակարգի բազմազանությունը։ գ) այդ համակարգերի զարգացման տեմպերի անհավասարությունն է եւ տարբեր բարբառների խմբերում հնչյունային փոփոխությունների ուղղությունների արդյունքների տարբերացումը. դ) վաղ դասական արաբերենի հնչույթային կազմը կարող է վերականգնվել Սիբաուեյհիի «ալ-Քիթաբ» աշխատության մեջ հնչյունների արտաբերման տեղի եւ եղանակի մանրամասն նկարագրության հիման վրա։ Հնչյունների արտաբերական բնութագրերն այս գրքում հիմնականում չեն տարբերվում ժամանակակից գրական արաբերենի հնչույթների բնութագրերին։ Որոշ հնչյունային փոփոխություններն արաբերենում ընթացել են երկարատեւ ժամանակահատվածում եւ վերջնականապես ամրագրվել են դասական լեզվում, որպես նորմա, 9 դարի վերջում, 10 դարի սկզբում, բայց բարբառներում փոփոխությունները շարունակվել են։ Արաբերենի հնչույթային կազմի կայունությունը պայմանավորված է հիմնականում խոսքի վանկատման առանձնահատկությամբ՝ այն հանգամանքով, որ խոսքում հնչույթը մշտապես գտնվում է նախորդ հնչույթի եւ իր սեփական ձայնավորումների շրջապատում, ինչը բացառում է հնչույթների անմիջական հարադրումը եւ սահմանափակում հնարավոր հնչյունափոխությունները։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթ 7-րդ դարում արաբների հաղթարշավը նպաստում էր նորաստեղծ պետության արագ ընդլայնմանը, եւ այս տարածքում բնակվող ամենատարբեր ծագում, հասարակարգ եւ զարգացման մակարդակ ունեցող ժողովուրդները ակտիվորեն մասնակցում են արաբալեզու մշակույթի առաջընթացին։ Նվաճված տարածքներում արաբական ազդեցության տարածման հետ կապված մեծանում է արաբերենի դերը, որպես նոր կրոնաքաղաքական եւ մշակութային ձեւավորումների, գործընթացների կարեւորագույն գործոն։ Գիտական տարբեր ճյուղերի՝ բնական եւ հումանիտար, հետ մեկտեղ իսլամի առաջին իսկ դարերից առանձնահատուկ տեղ է գրավում արաբերենի ուսումնասիրությունը։ Ըստ ավանդության, լեզվաբանական ուսումնասիրությունների հիմնադիրը Աբու ալ-Ասուադ ալ-Դուալին է՝ խալիֆ Ալիի ժամանակակիցը. նրան է խալիֆը հանձնարարում զբաղվել քերականական խնդիրներով՝ բացառելու համար գրական լեզվի աղավաղումները, հատկապես Ղուրանի ընթերցանության ժամանակ։ Աբու ալ-Ասուադ ալ-Դուալին անդրադարձել է հետեւյալ խնդիրներին՝ խոսքիմասային բաժանմանը (անուն, բայ եւ մասնիկ), որոշ ուղղագրական խնդիրների (ձայնավոր հնչույթների նշագրումը), թեքման խնդիրների եւ այլն։ Հետագայում արաբերենի քերականական ուսումնասիրությամբ զբաղվում են նրա աշակերտները՝ Յահյա իբն Յաամարը եւ Անբասա իբն Մաադան ալ - Ֆիխրին, Աբու Ամր Իսա իբն Ումար աս-Սակաֆին, հայտնի գիտնական Խալիլ իբն Ահմադ Ալ-Ֆարահիդին, առաջին լիակատար քերականական երկի հեղինակ Սիբաուեյհին։ Փաստագրորեն վկայված արաբական լեզվաբանության պատմությունը ընդգրկում է մոտ 8 դար՝ 8-15-րդ դարերը՝ մինչեւ թուրքերի կողմից Կ.Պոլսի գրավումը։ Միջնադարյան արաբական լեզվաբանության զարգացումը կապվում է մի քանի դպրոցների ձեւավորման հետ, որոնք մշակեցին արաբերենի ուսումնասիրության տարբեր սկզբունքներ։ Դրանցից են Բասրայի, Քուֆայի եւ Բաղդադի դպրոցները. ավելի ուշ՝ արաբերենի քերականության եւ բառապաշարի հարցերն ուսումնասիրվում են նաեւ Եգիպտոսում եւ Իսպանիայում։ Բասրան հիմնադրվել է իսլամի տարածման առաջին իսկ տարիներին (636 թ.). նրա դիրքը Պարսից ծոցի ափին նպաստեց արագ զարգացմանը թե՛ տնտեսական եւ թե՛ մշակութային առումով։ Բասրան դարձավ նաեւ լեզվաբանական ավանդույթի ձեւավորման եւ զարգացման կենտրոններից մեկը։ Ավելի ուշ հիմք դրվեց արաբական լեզվաբանության մեկ այլ ուղղության Քուֆա քաղաքում (հիմնադրվել է 638 թ.)։ Քերականական այս երկու ուղղությունների՝ դպրոցների միջեւ տարաձայնությունները վերաբերում էին հիմնականում արաբերենի համակարգի նկարագրման եւ կանոնավորման հարցերին։ Բասրայի քերականական դպրոցը հաճախ անվանում են անալոգիական, իսկ Քուֆայինը՝ վերլուծական. առաջին դպրոցում խստորեն հետեւում էին Ղուրանի եւ պոեզիայի դասական լեզվի նորմերին. շեղումը ընդունված նորմերից համարվում էր լեզվի աղավաղում, իսկ Քուֆայի դպրոցի ներկայացուցիչներն առավել մեղմ էին այս հարցում եւ հաճախ իրենց դրույթները հիմնավորում էին խոսակցական լեզվում գործող նորմերով։ Երկու ուղղությունների բանավեճային հարցերից էր բառակազմութան ելակետային միավորի ընտրության հարցը. բասրեցիներն որպես այդպիսին ընդունում էին մասդարը (գործողության անուն, որը զուրկ է ժամանակային սահմանափակումից). իսկ քուֆացիները՝ անցյալ (ներկա) ժամանակաձեւի առաջին դեմքի բայաձեւը (afεalu, faεaltu)։ 762 թ. Բաղդադը հռչակվում է Աբբասյան խալիֆայության մայրաքաղաք, եւ մշակութային կյանքն աստիճանաբար կենտրոնանում է այստեղ։ Քերականության բնագավառում բաղդադյան դպրոցը համարվում է էկլետիկ ուղղության սկզբնավորող։ Այս դպրոցի ներկայացուցիչները, բացի գիտական գործունեությունից, ծավալում էին լայն ուսուցողական գործունեություն, եւ նրանց երկերն աչքի են ընկնում հակիրճությամբ եւ համառոտ շարադրանքով։ Մեզ հասած առաջին քերականական երկը Սիբաուեյհիի (մահ.794 թ. Աբու Բիշր Ամր իբն Ուսման Կանբար ալ-Բասրի) «Ալ-Քիթաբ» («Գիրքը») աշխատությունն է՝ գրված մոտավորապես 769 թ.։ Այս գրքում հեղինակը մանրակրկիտ կերպով անդրադառնում է արաբերենի քերականության բոլոր հարցերին՝ շարահյուսության, ձեւաբանության, բառակազմության եւ հնչյունաբանության։ Գնահատելով հեղինակի կատարած մեծ աշխատանքը՝ պետք է նշել, որ նա օգտվել է նախորդ հեղինակների քերականական դրույթներից՝ ի մի բերելով դրանք մեկ երկում. այս փաստը եւս մեկ անգամ հավաստում է այն, որ արաբական լեզվաբանական գիտությունն անցել է նյութի կուտակման եւ համակարգման (կանոնակարգման), հիմնական տեսական կանխադրույթների մշակման բարդ եւ երկար ընթացք։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթի ուսումնասիրության կարեւոր խնդիրներից է այլ լեզվաբանական ավանդույթների հետ փոխհարաբերության հարցը։ Այս կամ այն լեզվաբանական ուսմունքների հնարավոր ազդեցությունը պայմանավորված է արաբների նրանց առնչվող Արեւմուտքի եւ Արեւելքի տարբեր ժողովուրդների հետ պատմամշակութային փոխհարաբերություններով։ Արաբներն իրենց ազդեցությունը տարածեցին Ասիայի, Աֆրիկայի, Եվրոպայի բարձր մշակույթ ունեցող ժողովուրդների վրա, որոնք քաջ ծանոթ էին ինչպես հելլենական, այնպես էլ հնդկական գիտական մտքին։ Սրանով է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ արաբական լեզվաբանական համակարգը նշված ժողովուրդների գիտելիքների յուրացման արդյունք է. դրանով է բացատրվում արաբական լեզվաբանական ուսմունքի գրեթե կատարյալ եւ մեթոդաբանական առումով անթերի լինելը։ Մյուս կողմից, սակայն, արաբական լեզվաբանական համակարգը լավագույնս համապատասխանում է արաբերենի կառուցվածքին։ Ստեղծելով քերականական ամփոփ համակարգ, մշակելով լեզվաբանական տեսական հարցեր՝ արաբներն իրենց ներդրումն են ունեցել ընդհանուր լեզվաբանական գիտության զարգացման գործում։ Արաբական լեզվաբանական ուսմունքի սկզբնավորումը եւ հետագա զարգացումը կարեւոր նշանակությւոն ունի ոչ միայն արաբերենի ուսումնասիրության, նրա պատմական զարգացման ընթացքի ճիշտ պատկերացման համար, այլեւ այն նշանավորում է լեզվի ուսումնասիրության, լեզվի համակարգի կառուցման բոլորովին նոր առանձնահատուկ մեթոդի առաջացում, որն արդեն իսկ միջնադարում լայն տարածում եւ կիրառություն է գտնում նույնիսկ ծագումնաբանորեն եւ տիպաբանորեն տարբեր լեզուների, (ինչպես օրինակ թյուրքական, իրանական լեզուների) քերականական ուսմունքներում։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթն առանձնանում է գիտական յուրահատուկ տերմինաբանությամբ եւ լեզվական նյութի համակարգման նոր սկզբունքներով։ Այն իր ազդեցությունն է ունեցել եվրոպական արաբագիտության զարգացման գործում։ 19-20-րդ դդ. եվպոպացի գիտնականների կողմից ստեղծված արաբերենի քերականական երկերից շատերն իրենց շարադրանքով, նյութի համակարգմամբ հետեւում են միջնադարյան քերականական ավանդույթին։ Ավելին, որոշ տեսական դրույթներ ձեռք են բերում ընդհանուր լեզվաբանական նշանակություն, ինչպես օրինակ արմատի, թեքման հասկացությունը կարեւոր նշանակություն են ունեցել պատմահամեմատական լեզվաբանության սկզբունքների մշակման համար։ Միջնադարում Արաբական Արեւելքի երկրներում դասական գրական արաբերենի էմպիրիկ (գործնական) ուսումնասիրության հիման վրա ձեւավորվեց արաբական լեզվաբանության կարեւոր ճյուղերից մեկը՝ արաբական քերականական ուսմունքը։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթի ձեւավորմանը (այսուհետ՝ ԱԼԱ) նպաստել են եւ իրենց ներդրումն են ունեցել տարբեր ազգությունների ներկայացուցիչներ։ Ձեւավորվելով դասական արաբերենի փորձնական ուսումնասիրության շրջանակներում՝ ԱԼԱ–ն բնորոշվում է գործառական ուղղվածությամբ։ Արաբական ցեղերի միավորման ընթացքում լեզվի սոցիալական գործառության անհրաժեշտություն է առաջանում, որի նորմերի հաստատման խնդիրները հետագայում պայմանավորվում են Արաբական խալիֆայության հասարակական կյանքում նրա գործառությամբ, երբ Ղուրանի լեզվի ուսումնասիրությունը եւ նրա մաքրության պահպանումը ձեռք են բերում հատուկ նշանակություն։ Արաբական լեզվաբանության ավանդական տեսությունը մշակվում եւ զարգանում է Բասրայի, Քուֆայի, Բաղդադի, Անդալուսյան եւ եգիպտա-սիրիական դպրոցներում։ VII դարում արաբերենի որոշ քերականական երեւույթների նկարագրությամբ զբաղվում է բասրեցի Աբու–լ Ասուադ ադ–Դուալին, որին վերագրվում է ձայնավոր հնչույթների համար գրանշանների ներածումը։ Այս ժամանակաշրջանին է վերաբերում նաեւ Նասր իբն Ասիմի եւ Յահյա իբն Յաամարի գիտական գործունեությունը, որոնք ստեղծեցին տարբերիչ նշանների համակարգը՝ գրությամբ նմանվող հարֆերը միմյանցից տարբերելու համար։ VIII դարի առաջին կեսին բասրեցի բանասերներ Իբն Աբի Իսհակ ալ–Հադրամին, Իսա իբն Ումար աս–Սակաֆին եւ Աբու Ամր ալ–Ալան մշակում են դասական արաբերենի նորմերի վերլուծական նկարագրման տեսական հիմքերը. VIII դարի երկրորդ կեսը բնորոշվում է արաբական լեզվաբանական տեսության՝ որպես ինքնուրույն գիտակարգի ձեւավորմամբ։ Արաբական ավանդական լեզվաբանության հիմնախնդիրների ձեւակերպման եւ մեթոդաբանության հստակեցման գործում մեծ դեր խաղաց բասրեցի ալ–Խալիլ իբն Ահմադը՝ արուդի (տաղաչափության մասին ուսմունք) տեսության հիմնադիրը, որի շրջանակներում լուսաբանվում են ոչ միայն բուն բանաստեղծական լեզվի վանկաչափական (տաղաչափական) երեւույթները, արաբական բառի ռիթմային եւ ձեւաբանական կազմությանը վերաբերող փաստեր, որտեղ վերլուծության նվազագույն միավոր է հարֆը՝ բաղկացած բաղաձայն հնչույթից եւ նրա ձայնավորման տեսակից։ Ալ–Խալիլի գրչին է պատկանում «Քիթաբու լ–εայն» (εայնի գիրք), որում բառերը դասավորված են ըստ նրանցում արմատական հարֆերի արտաբերական բնութագրերի, այն է՝ կոկորդային, լեզվային, ատամնային եւ շրթնային։ Հնչյունների նման դասակարգումը հիմք է տալիս ենթադրելու հնդկական լեզվաբանական ավանդույթի ազդեցության մասին։ Ալ–Խալիլը առանձնացնում է հնչույթաբանական երեւույթների վերլուծության եւ նկարագրման 3 ասպեկտ՝ ելքային բնութագրեր, դիրքային իրացումներ (տարբերակներ) եւ հնչյունների փոփոխություններ, որոնք տեղի են ունենում քերականական կառույցների կազմավորման ժամանակ։ Նա կատարելագործել է ձայնավորումների նշագրման համակարգը՝ ներածելով այսպես կոչված ձայնանշանները, որոնք մինչ օրս էլ կիրառվում են Ղուրանի, բանաստեղծական եւ ուսումնական տեքստերի գրառման ժամանակ։ Լեզվաբանական մյուս՝ Քուֆայի դպրոցի հիմնադիրն է համարվում Աբու Ջաֆար Մուհամմադ առ–Ռուասին, որն, ըստ արաբ բանասերների եւ մատենագետների, ստեղծել է առաջին քերականական երկը։ Նրան է վերագրվում նաեւ «Հոգնակի եւ եզակի թվի մասին» գիրքը։ VIII դարի երկրորդ կեսի բասրեցի գիտնական Սիբաուեհիի «Ալ–Քիթաբ» աշխատությունը մեզ հասած առաջին քերականական երկն է, ուր տրվում է լեզվի նորմերի համակարգված շարադրանք եւ ըստ նրանում առկա բազմաթիվ մեջբերումների, արտացոլում է նախորդ մերունդների բանասերների հետազոտական աշխատանքների կոնցեպցիան եւ արդյունքները՝ առաջին հերթին, ալ–Խալիլ իբն Ահմադի։ ԱԼԱ–ում ուրվագծվում են լեզվի քերականական վերլուծության հիմնական ասպեկտները՝ ան–նահու (անվանական եւ բայական բառափոխության ուսմունք), աս–սարֆ (բառակազմության եւ քերականական կառույցների ձեւավորման ժամանակ տեղի ունեցող հնչյունական փոփոխությունների մասին ուսմունք) եւ մախարիջ ալ–հուրուֆ (հնչույթների արտաբերման եւ դիրքային փոփոխությունների մասին ուսմունք)։ Բառակազմական պրոցեսների վերլուծության եւ նկարագրման ժամանակ լայնորեն կիրառվում է արուդի տեսության մեջ մշակված բառակազմական կաղապարման մեթոդը, այստեղից էլ բառակազմական կացապարների համակարգը ժամանակակից արաբերենում։ Բառակազմական երեւույթները քննվում են ինչպես ձեւի, այնպես էլ նշանակության տեսանկյունից, սկզբնական բառաձեւերի սահմանումը ուղեկցվում է նրանց լեզվական (գործառական) նշանակության վերհանմամբ։ VIII դարավերջի բանասերներից է ալ–Քիսային, որը զգալիորեն որոշակիացրեց քուֆիական դպրոցի հետազոտական սկզբունքները։ Նրա երկերից մեզ է հասել «Հասարակ ժողովրդի խոսվածքում քերականական սխալների մասին» աշխատությոնը, որում կարեւորագույն բարբառագիտական տեղեկություններ են պարունակվում։ VIII–IX դդ. բասրեցի բանասերներ ել–Ախշաֆ ալ–Ասուաթը, Աբու Ուսման ալ–Մազինին, ալ–Մուբարրադը, քուֆացի բանասերներ Աբու Զաքարիա Յահյա իբն Զաիդ ալ–Ֆարրան, Իբն աս–Սիքքիտը, աս–Սաալաբը եւ մյուսները զբաղվում էին Սիբաուեյհիի «Ալ-Քիթաբ»-ի մեկնաբանությամբ։ Ձեւավորվում է արաբական բարբառագիտությունը. մասնավորապես՝ Աբու Ուբայդայի «Հնացած բառապաշարի դասակարգումը», բարբառային բառապաշարի բառարաններ եւ այլն։ Աշխուժորեն քննարկվում են քերականությանն առնչվող խնդիրներ։ Դրա մասին է վկայում մասնավորապես՝ Քուֆայի եւ Բասրայի դպրոցների միջեւ ծագած վեճը, որը արտացոլվել է բաղդադցի բանասեր Իբն ալ–Անբարիի «Բասրեցիների եւ քուֆացիների միջեւ ծագած տարաձայնությունների անկողմնակալ լուսաբանումը» երկում նա առանձնացնում է 121 վիճահարույց հարց։ Լեզվի վերլուծության տեսական սկզբունքներն ընդհանուր էին։ Տարբերակվում էին թեքվող եւ չթեքվող ձեւեր, որ համապատասխանաբար նկարագրվում էին ալ-բինա’ (հիմքափոխություն) եւ ալ-իεրաբ (բառափոխություն)։ Փոփոխվող բառերը ենթարկվում են ձեւային եւ գործառական վերլուծության, որի ընթացքում ի հայտ են գալիս բառաձեւերի գործառությունը պայմանավորող գործոններ։ Լեզվական ձեւերի չափակարգությունը (չափորոշությունը) եւ նրանց օգտագործումը որոշվում է աս-սամաε (السماع) եւ ալ-կիյաս (القياس) գործոններով։ Այս երկու դպրոցների միջեւ տարաձայնությունները հիմնականում կապված էին ասոցիատիվ մեթոդի կիրառման հետ։ X դարի սկզբին արդեն վերջնականապես հաստատվում են քերականական վերլուծության հասկացական ապարատը եւ տերմինաբանությունը, համակարգվում են քերականական տեսության հիմնական դրույթները։ X- դարի առաջին կեսին Բաղդադի դպրոցում ձեւավորվում է ԱԼԱ–ի երրորդ ուղղությունը, հանձին Իբն Ջիննիի, որն իր «Արաբերենի առանձնահատկությունները» երկում քերականական խնդրիների հետ մեկտեղ լուսաբանում է բառագիտական հարցեր՝ բառի եւ նրա նշանակության կապի, բառի բառակազմական կառուցվածքի, բառի եւ նրա իմաստի հետ կապված։ Իբն Ջիննին փորձնականորեն որոշել է, թե քանակապես որքան են իրացվում արաբերենի բառապաշարում հարֆի տեսականորեն հնարավոր միացությունները։ Լեզվաբանական բազմաբնույթ հարցեր են արծարծված Իբն Ֆարիսի «Բառային կանոնների մասին», Բառապաշարի համառոտ ակնարկ» երկերում, այդ թվում բառապաշարի դասակարգումն ըստ օգտագործման, վաղնջական (բնիկ, անդրենածին) եւ փոխառյալ բառերը, բառի ուղիղ եւ փոխաբերական իմաստները, հոմանիշությունը, համանունությունը։ XI դարում առանձնանում են արտահայտիչ խոսքի նորմերը ուսումնասիրող գիտակարգեր։ Առանձնացվում են խոսքագոյացման ընթացքի երկու հայեցակետ՝ լեզվական արտահայտությունների ճշգրտություն (الفصاحة) եւ խոսքային կազմավորումների կատարելության հասնելու կարողություն (البلاغة)։ Առաջինն ուսումնասիրվում է քերականության եւ բառապաշարի մասին գիտությունների շրջանակում, երկրորդը՝ իմաստի (علم المعاني), փոխաբերության (علم البيان), ճարտասանության (علم البديع) մասին գիտությունների շրջանակում։ XI-XIII դարերում շարունակվում է աշխատանքը քերականության եւ բառապաշարի նկարագրման կատարելագործման ուղղությամբ։ Ազ-Զամախշարիի «Ալ-Մուֆասսալ» աշխատության մեջ մանրամասնորեն շարադրվում է արաբերենի քերականությունը, Մաուհիբ ալ-Ջավալիկիի «Օտար բառերի բացատրումը» երկում բերվում են արաբերենի փոխառությունները եւ այլն։ Այս ժամանակ իր գործունեությունն է ծավալում նաեւ անդալուսյան դպրոցը, որի ակնառու ներկայացուցիչներից են Մուհամմադ իբն Մալիքը իր «Հազարամատյան» (الفية) քերականական երկով, եւ Իբն Սիդան, որը կազմել է «Ալ-Մուխասսաս» թեմատիկ բառարանը, որի նախաբանում նա մանրամասնորեն լուսաբանում է բառապաշարային եւ իմաստաբանական խնդիրներ։ Մոնղոլների կողմից Բաղդադի գրավումից եւ Իսպանիայում արաբների ազդեցության թուլացումից հետո արաբական գիտության կենտրոնը տեղափոխվում է Եգիպտոս եւ Սիրիա։ Կարեւոր լեզվաբանական աշխատանքներ են ստեղծում բանասերներ Իբն Յաεիշը (XIII դ.), Իբն ալ-Հաջիբը (XIII դ.), XIV դարում՝ Իբն Հիշամը եւ Իբն Ակիլը, XV դարում Աս-Սույուտին։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթի ներկայացուցիչները Եգիպտոսում եւ Սիրիայում հիմնականում զբաղվում են ավելի վաղ շրջանի լեզվաբանական աշխատությունների մեկնաբանությամբ։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթը ավարտուն ուսմունք է, որի ձեւավորման եւ հետագա զարգացման վրա մեծ է հունական եւ հնդկական ավանդույթների ազդեցությունը։ Այն իր հերթին ազդեցություն է թողել միջնադարյան թուրքագետ, բառարանագիր Մահմուդ Կաշգարիի գիտական գործունեության վրա։ Այս լեզվաբանական ավանդույթի մեթոդները՝ բառի կազմության տաղաչափական մոդելավորումը, նրա բառային նշանակության վերլուծությունը, ձեւի եւ բովանդակության տարբերակումը, արտահայտման եւ իրադրական համատեքստի փոխկապակցվածությունը, նախադասության վերլուծությունը նրա ձեւային եւ ակտուալ անդամատման միավորմամբ համարվում են այն կարեւոր գիտական գաղափարները, որոնցով արաբական լեզվաբանական ավանդույթն իր ուրույն տեղն է գրավել լեզվաբանական ուսմունքների պատմության մեջ։ Բարբառներ Արաբերենի դեռ նախագրային շրջանում, երբ չէր ձեւավորվել միասնական հաղորդակցության լեզու, եւ նույնիսկ հետագայում՝ միասնական գրական լեզվի տարածման ընթացքում, նրա հետ միաժամանակ ձեւավորվում եւ զարգանում էին արաբական տարածքային բարբառները։ Այդ իսկ պատճառով արաբերենի պատմության ուսումնասիրությունն ընդգրկում է երկու ասպեկտ՝ գրական արաբերենի ուսումնասիրություն եւ արաբերենի բարբառների ուսումնասիրություն։ Ինչպես գրական արաբերենի, այնպես էլ նրա բարբառների զարգացումը, նրանցում տեղի ունեցող փոփոխությունները արդյունք են արտալեզվական եւ լեզվի ներքին զարգացման օրինաչափությունների. բարբառների դեպքում թերեւս ավելի զգալի է հատկապես արտալեզվական գործոնների դերը։ Տարածման հսկայական արեալ ունեցող արաբական բարբառները, այնուամենայնիվ, միավորվում են մի շարք խմբերում։ Ընդհանուր առմամբ, բարբառները գրական լեզվից տարբերվում են բառափոխական համակարգի բացակայությամբ, վերլուծական կառուցվածքի որոշ գծերով, որոշ քերականական կարգերի աստիճանական դուրս մղմամբ։ Արաբական տարածքային բարբառների բաժանումը, որպես կանոն համընկնում է պետական սահմանների հետ. առանձնացվում են, օրինակ, եգիպտական բարբառը, իրաքյան կամ սիրիական բարբառները եւ այլն։ Ըստ հնչյունաբանական եւ ձեւաբանական առանձնահատկությունների արաբերենի բոլոր բարբառները միավորվում են երկու խմբերում արեւելյան (Մաշրիկի) եւ արեւմտյան (Մաղրիբի)։ Արեւելյան խմբի մեջ մտնում են սաուդյան (կենտրոնարաբական), նրանից առանձնացած բահրեյնյան, քուվեյթյան, կատարյան բարբառները, ՄԱԷ–ի բարբառները, եմենյան, օմանյան, իրաքյան, սիրիական, լիբանանյան, հորդանանյան, պաղեստինյան, եգիպտական եւ սուդանյան։ Արեւմտյան խումբն ներառում է Մաղրիբի բարբառները՝ լիբիական, ալժիրյան, Մարոկկոյի, թունիսյան եւ մավրիտանյան (հասսանիյա)։ Վերջիններիս բավականին սերտ է իտալականացված մալթիական լեզուն, որը գրվում է լատինական գրաֆիկայով։ Այս խմբին են պատկանում նաեւ երկու մեռած բարբառներ՝ անդալուսյան եւ սիցիլիական։ Մաղրիբյան բարբառներն առանձնանում են հետեւյալ հատկանիշներով՝ ձայնավորների հաճախակի ռեդուկցիան բառում, mudariε բայաձեւում առաջին դեմք եզակի թվում harf mudaraεa–ն /n/ է։ Բացի տարածքային բարբառներից, գրական լեզվից զգալիորեն տարբերվում են քաղաքային, գյուղական եւ բեդվինական խոսվածքները։ Տարածքային բարբառները մշակվել են արաբերենի /գրավոր եւ բանավոր/ եւ հարեւան երկրների լեզուների փոխազդեցության եւ փոխներգործության պայմաններում։ Դրա արդյունքում, եգիպտական բարբառի վրա նկատելի է ղպտիերենի, թուրքերենի եւ անգլերենի, իրաքյանի վրա՝ արամեերենի եւ ֆրանսերենի, սուդանյանի վրա՝ նուբիերենի, զինջերենի, անգլերենի ազդեցությունը, մաղրիբյան բարբառների վրա է՝ բերբերերենի, թուրքերենի եւ ֆրանսերենի։ Պատմական զարգացման ընթացքում, հատկապես՝ XX դարասկզբին նկատելի են գրական արաբերենի եւ բարբառների մերձեցման, փոխներգործության միտումներ, եւ այս գործընթացների արդյունքում XX դարի երկրորդ կեսին ձեւավորվում են տարածքային առօրեա–խոսակցական լեզուները (կոյնե)։ Դրան զգալիորեն նպաստում են կինոն, թատրոնը, ռադիոն, հեռուստատեսությունը, մամուլը, գեղարվեստական գրականությունը։ Արաբական աշխարհի լեզվական իրադրությանն առավել բնորոշ է յուրահատուկ երկլեզվությունը, որը դրսեւորվում է արաբերենի երկու ձեւերի՝ ընդհանուր գրական արաբերենի եւ տարածքային խոսակցական լեզուների համագոյակցության, գործառա–ոճական սահմանազատման եւ փոխլրացման մեջ։ Արդի գրական արաբերենը գերազանցապես կիրառվում է գրական խոսքում, գեղարվեստական գրականության եւ մամուլի բոլոր ժանրերում, կինոյում, թատրոնում, գիտական հրատարակություններում։ Մինչդեռ գրական լեզվի իրացման բանավոր ձեւը սահմանափակվում է գիտական ելույթներով, դասախոսություններով, ռադիո եւ հեռուստատեսության տարբեր հաղորդումներով։ Չնայած գրական լեզվի առօրյա կյանք ներթափանցման միտումներին, արաբները կենցաղում այն գրեթե չեն գործածում։ Յուրաքանչյուր արաբական երկրում խոսակցական արաբերենը բնակչության շփման հիմնական միջոցն է առօրյա կյանքում եւ, որպես վերբարբառային կազմավորում, նրանում առանձնանում են մի քանի մակարդակներ՝ քաղաքային, համաժողովրդական, ռեգիոնալ եւ այլն։ Արաբական երկրներում լեզվական քաղաքականությունն ուղղորդված է հասարակական կյանքի, մշակույթի ոլորտներում գրական արաբերենի լիարժեք գործառության համար նպաստավոր պայմանների զարգացմանը։ Արաբական որոշ երկրներում բացի արաբերենից պետական լեզվի կարգավիճակ ունեն այլ լեզուներ, ինչպես, օրինակ, քրդերենը՝ Իրաքում, ֆրանսերենը՝ Մավրիտանիայում։ Այբուբեն եւ գիր Լեզվաբանության հիմնական խնդիրներ Արաբական լեզվաբանական համակարգը բաղկացած է երկու հիմնական բաժիններից՝ Ընդհանուր տեսական խնդիրներ – լեզվի ծագման խնդիրը, լեզվի գործառույթները, նշանակողի (означающее) – նշանակվողի (означаемое) հարաբերությունը, գրական լեզվի եւ բարբառների փոխազդեցությունը, այլ լեզուներից փոխառությունները։ Արաբերենի կառուցվածքի մասնավոր հարցեր՝ շարահյուսություն, ձեւաբանություն, բառակազմություն, իմաստաբանություն, հնչյունաբանություն, բառագիտություն եւ այլն։ Լեզվի ծագման խնդիրը արաբական լեզվաբանության եւ մուսուլմանական աստվածաբանության կարեւոր հարցերից է, որ բուռն քննարկումների առարկա էր հատկապես 9-11-րդ դդ. եւ մեկնաբանվում էր երկու ուղղությամբ՝ լեզուն ունի աստվածային ծագում եւ այն հասարակական համաձայնության, պայմանավորվածության արդյունք է։ Առաջին մոտեցման կողմնակիցները հետեւյալ կերպ էին ձեւակերպում իրենց դրույթները՝ արաբերենը ստեղծված է Ալլահի կողմից.նա է սովորեցրել Ադամին լեզվի հարստությունը։ Արաբերենը աստվածային հայտնության արդյունք է. այն միանգամից չի ստեղծվել, այլ աստիճանաբար հաղորդվել է ընտրյալ մարդկանց՝ Ադամին, ապա մյուս մարգարեներին, իսկ Մուհամմադին՝ լեզվի ողջ հարստությունը։ Մյուս ուղղությունը մերժում է լեզվի աստվածային ծագումը՝ համարելով այն մարդկային ստեղծագործություն, մարդկանց միջեւ պայմանավորվածության արդյունք, ընդ որում գիտնականների մի մասը գտնում է, որ այն որոշ իմաստունների համաձայնությամբ է ստեղծվել։ Վերջին դրույթը հատկապես վկայում է հունական փիլիսոփաների նման տեսության ազդեցության մասին, որով լեզվի ստեղծումը վերագրվում էր «աստվածային մարդկանց» եւ փիլիսոփաներին։ Արաբ գիտնականներն առանձնացնում էին լեզվի երկու գործառույթ՝ հաղորդակցական եւ արտահայտչական (էքսպրեսիվ)։ Նշանակողի եւ նշանակվողի (այն է՝ բառի եւ առարկայի) հարաբերության հետ կապված առանձնացվում է երկու ուղղություն՝ առաջին, բառի եւ առարկայի միջեւ գոյություն ունի բնական կապ, բառի հնչյունական կազմը բխում է առարկայի բնույթից եւ երկրորդ, (արաբ լեզվաբանների մեծ մասը այս կարծիքին էր) նշանակողի եւ նշանակվողի միջեւ ընդամենը պատահական կապ գոյություն ունի։ Արաբական լեզվաբանական ավանդույթում դիտարկվում է նաեւ բառերի եւ նշանակությունների քանակական հարաբերակցության խնդիրը։ Ըստ արաբ գիտնականների, իմաստների՝ նշանակությունների թիվը գերազանցում է բառերի քանակին, քանի որ իմաստները (ma’ani) անսահմանափակ են, իսկ բառերը՝ սահմանափակ, քանի որ կազմված են սահմանափակ թվով հնչյուններից, այդ պատճառով էլ մեկ բառը կարող է արտահայտել մի քանի նշանակություններ։ Գրական լեզվի եւ բարբառների փոխհարաբերությունները արաբական լեզվաբանական ավանդույթի կարեւորագույն խնդիրներից մեկն է։ Բասրայի քերականներն աշխատում էին գրական լեզուն զերծ պահել բարբառային թափանցումներից, աղավաղումներից, Քուֆայի քերականներն այս հարցում պակաս հետեւողական էին։ Արաբ գիտնականները ճշտորեն գնահատում էին բարբառագիտական փաստերը. Իբն Ջիննին (10-րդ դ.) նշում է, որ բարբառներում կա ձեւերի օգտագործման եւ արտասանության որոշակի ավանդույթ, եւ դա չի նշանակում, որ այդ ձեւերը սխալ են, այլ ընդհակառակը, դրանք ձեւավորվել են յուրաքանչյուր բարբառի կաղապարի (մոդելի) համաձայն։ Արաբ լեզվաբանների երկերում պարունակվում են մեծաքանակ բարբառային տվյալներ, որոնք արժեքավոր նյութ են արաբերենի պատմական բարբառագիտության խնդիրների ուսումնասիրության համար։ Արաբական լեզվաբանությունը նոր ժամանակներում եւ արդի փուլում Եվրոպա Արաբական քերականական գիտության զարգացումը եւ մեզ հասած բազմաբնույթ աշխատանքները վաղուց են գրավել եվրոպացի լեզվաբանների ուշադրությունը։ Արդեն 16–18–րդ դդ. հրատարակվում են առաջին քերականական երկերը՝ հաճախ լատիներեն թարգմանություններով։ 19–րդ դարում արաբական քերականական երկերի հրատարակումը շարունակվում են. դրանցից մի քանիսը ուղեկցվում են մեկնաբանություններով (Սիլվեստեր դը Սասի՝ Իբն Մալիքի «Alfiyya» տրակտատի մեկնաբանությունը), իսկ որոշները՝ եվրոպական լեզուներ թարգմանությամբ։ Հրատարակվում է նաեւ առաջին քերականական երկը՝ Սիբաուեյհիի «Գիրքը». առաջին հրատարակությունը՝ Գ.Դերենբուրգի խմբագրությամբ լույս է տեսնում Փարիզում 1881-1889 թթ.։ Ավելի ուշ այն լուս է տեսնում Եգիպտոսում Աս–Սիրաֆիի եւ Աշ–Շանտամարիի մեկնաբանություններով։ Այս ընթացքում հրատարակվում են նաեւ Իբն Քութայբայի, Իբն Ջիննիի, Ազ–Զամախշարիի, Իբն ալ–Հաջիբի եւ այլոց երկերը։ Եվրոպական արաբագիտությունն իր սկզբնավորման եւ հետագա զարգացման ընթացքում բնորոշվում է ուսումնասիրության խնդիրների լայն շրջանակով, առանձնահատուկ մեթոդաբանությամբ, ինչպես ընդհանուր լեզվաբանական տեսության, այնպես էլ արաբական միջնադարյան քերականական ավանդույթի տեսական դրույթների կիրառմամբ։ Եվրոպական արաբագիտության որպես ինքնուրույն գիտաճյուղի ձեւավորման սկզբնակետ կարելի է համարել 16–րդ դարը, երբ հրատարակվում են առաջին քերականական ուսումնական ձեռնարկները, ինչպես օրինակ, Պեդրո դը Ալկալի /1505 թ./ արաբերենի քերականությունը, Գվիլելմ Պոստելուսի /1538 թ./ արաբերենի ուսումնական ձեռնարկը։ 17-18-րդ դդ. Տ.Էրպենիուսի, Ի. Լուդոլֆի եւ հալանդական դպրոցի մյուս ներկայացուցիչների աշխատությունները արաբերենի քերականական եւ բառապաշարային հետագա ուսումնասիրությունների հիմքերը դրեցին։ Դրանցում նկատելի է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի ազդեցությունը, վերջինիս առանձին տեսական դրույթներ թափանցում են եվրոպական լեզվագիտություն, փոխառվում, ինչպես օրինակ, բառի ձեւաբանական ուսումնասիրության հետ կապված այնպիսի հասկացություններ, ինչպիսիք են արմատի, ներքին թեքման մասին հիմնադրույթները։ Եթե իր սկզբնավորման շրջանում եվրոպական արաբագիտությունն առանձնանում էր առավել մեծ ինքնուրույնությամբ, ընդհանուր լեզվաբանության մեթոդների կիրառմամբ, ապա, պետք է նշել, որ 19-րդ դարից սկսած, նկատելի է արաբական քերականական ավանդույթի ազդեցությունը, որն առկա է ինչպես հենց ավանդույթի տեսական հարցերին նվիրված երկերում, այնպես էլ քերականական ուսումնական ձեռնարկներում։ ԱԼԱ–ին նվիրված ուսումնասիրությունները ունեին ինչպես նկարագրական, այնպես էլ պատմական զարգացման ընթացքի վերհանմման բնույթ։ Նման առաջին աշխատություններից է Վիլյամ Ռայթի /William Wright/ “The grammar of Arabic language”–ը՝ տպագրված 1859 թ., որում հեղինակը անդրադառնում է ձեւաբանական եւ շարահյուսական խնդիրներին՝ օգտագործելով քերականական ավանդույթում ամրագրված տեսական դրույթները՝ փորձելով մեկնաբանել դրանք ժամանակակից լեզվաբանության տերմինաբանությամբ։ Ավելի ուշ գրված երկերում եւս նկատելի է ավանդույթի ազդեցությունը՝ որոշ հավելումներով եւ տարբեր շեշտադրումներով, ինչպես օրինակ, Ռեկկենդրոֆը /Reckendrof, 1921 թ./ տալիս է լծորդված կառույցների մանրամասն նկարագրությունը՝ հիմնվելով անվանական տարբեր կատեգորիաների վրա։ Մեկ այլ արաբագետ Ֆիշերը /Fisher/ հիմնվելով Կ.Բրոկելմանի /Karl Brockelmann/ համանման ուսումնասիրությունների վրա մեկնաբանում է kāna–ի համապատասխան անվանաձեւերը որպես hal։ 20–րդ դարում արդեն եվրոպական արաբագետները առավել մեծ հետաքրքրություն ցուցաբերեցին ԱԼԱ–ի տեսական դրույթների վրա՝ հատկապես տերմինաբանական խնդիրների հարցում։ Օրինակ Վայսի /Weiss/ աշխատությունը նվիրված էր ԱԼԱ–ում harf տերմինի նշանակություններին կամ Պրոտորիուսի /Praetorius 1909 թ./ εamal–ի բովանդակությունը կառավարման երեւույթի տեսանկյունից բացատրելու փորձը։ Նշանակալի աշխատություններից են Շադի /Shaade 1911 թ./՝ Սիբաուեյհիի հնչյունաբանական դրույթների մեկնաբանմանը նվիրված ուսումնասիրույթունը /Sibaweihi’s Laudebre 1911/, Գոթհոլդ Վեյլի /Gotthaold Weil./ երկը՝ գրված 1915 թ., որում նա անդրադառնում է Բասրայի եւ Քուֆայի քերականական դպրոցների հիմնական դրույթների ներկայացմանը, 1961 թ. գրված Անտոն Շոլի /Anton Sholl/ “The Arabic language as reflected in its grammatical tradition” (Die arabische Sprache im Spiegel nationalen Grammatik”) վերաբերում է ԱԼԱ–ի վրա հունական քերականական դպրոցների, մասնավորապես ալեքսանդրյան դպրոցի ազդեցությանը. հաշվի առնելով տեսական ընդհանրացումներում որոշակի ինքնատիպությունն ու ինքնուրույնությունը՝ երբեմն առաջ է քաշվում արաբական լեզվաբանական ավանդույթի միանգամայն ինքնքուրույն զարգացման հնարավորությունը։ Արաբական միջնադարյան լեզվաբանական ավանդույթի ուոմնասիրության համար մեծապես կարեւորվում է մեզ հասած քերականական երկերի թարգմանությունների դերը, որոնք սովորաբար ուղեկցվում են համապատասխան մեկնաբանություններով։ Գերմանիայում Վերներ Դիեմը /Werner Diem, 1970 թ./ գրում է մի աշխատություն անվան կատեգորիայի մասին՝ ներկայացնելով Սիբաուեյհիի «Ալ–Քիթաբ»–ում շարադրված դրույթները, Ֆրանսիայում Մուհամմադ Բելգեջը /Mohammed Belguedj, 1973 թ./՝ շարահյուսության արաբական տեսակետների մասին, իսկ Արիե Լեվինը/ Aryeh Levin 1979 թ./ հրատարակում է Սիբաուեյհիի երկի մասին ժողովածուի առաջին հոդվածը, որին հետեւում են նաեւ Ռամզի Բաալբաքիի/ Ramzi Baalbaki 1979 թ. /Սիբաուեյհիին նվիրված մենագրությունը, իսկ Մայքլ Քարտերը /Michael Carter 1972 թ.,1973 թ./ Անգլիայում լույս է ընծայում մի հոդվածաշար՝ Սիբաուեյհիի երկի վերաբերյալ, Վերստեգը /Kees Versteegh, 1977 թ./՝ իր մենագրությունում անդրադառնում է ԱԼԱ–ի ձեւավորման վրա հունական ազդեցությանը։ Ընդհանրապես վերոհիշյալ աշխատությունը կարելի՝ է ներկայացնել որպես եվրոպական եւ ավելի լայն առումով արաբագիտական ձեռքբերումների ի մի բերման մի փորձ։ Եվրոպական արաբագետները, մեծապես կարեւորելով ԱԼԱ–ի դերը ոչ միայն բուն լեզվաբանական գիտության հետագա զարգացման գործում, արձանագրում են նրա՝ գիտական այլ բնագավառների վրա/ բժշկագիտություն, իրավագիտություն/ հատկապես հասկացական եւ տերմինաբանական ապարատի վրա ազդեցության մասին։ Արաբական երկրներ Արաբական երկրներում գրական արաբերենի ուսումնասիրությունը գերազանցապես հիմնված է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի սկզբունքների վրա։ 16-18–րդ դդ. ստեղծվում են քերականության եւ ոճաբանության ուսումնական ձեռնարկներ (հաճախ հին տրակտատների հիման վրա), կատարվում են բառարանագրական որոշ աշխատանքներ։ 18–րդ դարի սկզբին Գ. Ֆարհաթը որոշակի փոփոխությունների է ենթարկում Ֆիրուզաբադիի «قاموس» երկը (14-15-րդ դդ.), իսկ Մուհամմադ ազ–Զաբիդին (18–րդ դ.) կազմում է 10 հատորանոց «تاج العروس» ստուգաբանական բառարանը, որը դարձավ արաբական բառարանագրության հիմնական աղբյուրներից մեկը։ 19-րդ դարում արաբական մշակույթի վերելքը, արաբերենի ներգրավումը գիտական, գրական, հասարակական եւ գործնական ոլորտներում պայմանավորում են արաբական երկրներում արաբագիտության զարգացումը, հատկապես դասավանդման խնդիրների հետ կապված։ Լույս են տեսնում Նասիֆ Ալ–Յազիջիի եւ Ահմադ Ֆարիս աշ–Շիդյակի քերականական ձեռնարկները, մի քանի անգամ վերահրատարակվում է Ֆարհաթի «Քերականությունը», հրատարակվում եւ մեկնաբանվում են միջնադարյան քերականական աշխատությունները։ 19–րդ դարի երկրորդ կեսին զարգանում է նոր արաբական բառարանագրությունը. Բուտրուս ալ–Բուստանիի «محيط المحيط» բառարանն (1867-1870) առաջին անգամ ներառում է նաեւ հետդասական բառապաշարը, ինչպես նաեւ լիբանանյան բարբառի որոշ տարրեր։ Ակտիվ բառարանագրական աշխատանք է տարվում նաեւ 20-րդ դարում. ըստ արմատական հիմքի դասավորված բառարանների կողքին լույս են տեսնում նաեւ բառարաններ՝ կազմված ըստ այբբենական սկզբունքի։ 20-րդ դարի երկրորդ կեսին զգալիորեն ընդլայնվում է արաբական լեզվաբաության ուսումնասիրության խնդիրների շրջանակը, ներմուծվում են վերլուծության նոր մեթոդներ, ձեւավորվում է լեզվի ուսումնասիրության պատմական մոտեցումը, գիտական հետազոտության առարկա են դառնում նաեւ արաբական բարբառները։ Մի շարք աշխատանքներում արաբերենի ուսումնասիրությունը կատարվում է ընդհանուր լեզվաբանության տեսական դրույթների հիման վրա (Իբրահիմ Անիս, Մուհամմադ ալ– Մուբարաք, Սուբհի աս–Սալիհ, Իբրահիմ աս–Սամարրաի, Մուրադ Քամիլ, Մահդի ալ–Մահզումի եւ այլն), հրատարակվում են Իբրահիմ աս–Սամարրաիի, Աբդ առ–Ռահման Այուբիի, Ահմադ Մուխտար Օմարի, Քամիլ Մուհամմադ Բիշրի, Հասան Զազայի պատմահամեմատական ուսումնասիրությունները։ Առանձնահատուկ հրատապություն են ձեռք բերում գրական լեզվի եւ բարբառների հարաբերակցության, ընդհանուր տերմինաբանության մշակման, լեզվական փոխառությունների, դասավանդման լեզվաբանական հիմունքների խնդիրները։ Այս հարցերի պարզբանման ընթացքում ձեւավորվում է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի նկատմամաբ քննադատական վերաբերմունքը, որն արտահայտված է հատկապես Յուսուֆ աս–Սաուդի «Արաբերենի նոր քերականական կանոնները» գրքում։ Սակայն որոշ լեզվաբաններ շարունակում են հետեւել լեզվաբանական ավանդույթի սկզբունքներին՝ զարգացնելով դրանք, ինչպես, օրինակ, Աբբաս Հասանը իր «Լիակատար քերականություն» երկով. արաբ լեզվաբաններից շատերը քննադատաբար են մոտենում եվրոպական արաբագիտության կողմից ընդունված որոշ դրույթների, մասնավորապես ձեւաբանությանը վերաբերող։ Արաբագիտության հրատապ հարցերի մշակման եւ ուսումնասիրության գործում մեծապես կարեւորվում է Եգիպտոսի, Սիրիայի, Իրաքի, Լիբանանի, Հորդանանի, Քուվեյթի, Թունիսի, Մարոկկոյի, Ալժիրի գիտական հաստատությունների դերը։ 20–րդ դարի երկրորդ կեսը բնորոշվում է արաբական լեզվաբանական գիտության մեջ նոր ուղղությունների եւ մեթոդների առաջացմամբ. լույս են տեսնում բազմաթիվ լեզվաբանական երկեր, ամսագրեր, պարբերականներ, որոնք իրենց բովանդակությամբ կարելի է բնութագրել որպես արաբերենի վերլուծություն՝ ընդհանուր լեզվաբանության տեսական դրույթների հիման վրա։ Կարելի է առանձնացնել այս շրջանի գիտական երկերի ուսումնասիրության երեք հիմնական սկզբունքային խնդիրներ՝ գրական արաբերենի եւ բարբառների հարաբերակցությունը, որը արաբական միասնության ընդհանուր խնդրի կողմերից մեկն է, արաբերենի եւ նրանով խոսողների կապը. որքանով է արաբերենը արտացոլում ազգային հոգեբանությունը, աշխարհայացքը եւ կենսակերպը եւ որ գործոններն են որոշում արաբերենի գործառական կողմը։ Բացի վերը նշված հարցերից կարեւորվում էին արաբերենի եւ արաբական հասարակության պատմության, արաբերենի զարգացման ուսումնասիրությունները։ Գրական արաբերենի եւ բարբառների հիմնական տարբերությունները վերաբերում են հնչյունաբանությանը եւ բառապաշարին, հետեւաբար լեզվի միասնականացման խնդիրն առաջին հերթին նշանակում է արտասանության եւ բառապաշարի միասնականացում, որ արտահայտվում է ընդհանուր տերմինաբանության մշակմամբ։ Վերջին հարցի հետ է կապված արաբերենի դասավանդման մեթոդների մշակումը, նորացումը։ Արաբ լեզվաբաններից շատերը (Իբրահիմ Անիս, Մուրադ Քամիլ, Աբդ ալ–Քերիմ Ջերմանուս, Մուհամմադ Ռիդդա աշ–Շաբիբի, Մուհամմադ ալ–Մուբարրաք) արաբերենի միասնականության խնդիրը կապում են արտաքին՝ արտալեզվական պայմաններով, հատկապես պատմատնտեսական եւ մշակութային գործոններով։ Ըստ նրանց, լեզուն հասարակական երեւույթ է եւ դրանով կարելի է պատկերացում կազմել տվյալ լեզվով խոսող ժողովրդի ինքնագիտակցության, մշակույթի, պատմության զարգացման ընթացքի եւ միտումների մասին։ Դա առավել հստակորեն արտահայտվում է բառակազմության ոլորտում, որին իր երկում մանրամասնորեն անդրադարձել է Մուհամմադ ալ–Մուբարրաքը։ Մեկ այլ լեզվաբան Աշ–Շայբին իր «Լեզվում եւ շարահյուսության մեջ հոգեբանական եւ հասարակական հիմքերը» հոդվածում նույնպես փորձ է անում արաբերենի յուրահատուկ կառուցվածքը կապել այդ լեզվով խոսողների հոգեբանական եւ հասարակական կյանքի առանձնահատկությունների հետ։ Արդի արաբական լեզվաբանության կարեւոր խնդիրներից է բառակազմական համակարգի ուսումնասիրությունը, որի միջոցով էլ տեղի է ունենում լեզվի բառապաշարային ընդլայնումը, հարստացումը նոր տերմիններով։ Իբրահիմ Անիսը իր լեզվաբանական աշխատություններում եւ հոդվածներում դիտարկում է բառի իմասները, դրանց զարգացումը, հնչման եւ նշանակության կապը, բառակազմության միջոցները եւ հնարավորությունները, նախադասության ձեւի եւ կառուցվածքի հարաբերությունը, թարգմանության հետ կապված որոշ հարցեր։ Լեզվաբան Անիս ալ–Մուկադասսին անդրադարձել է արաբերենից անգլերենի եւ հակառակը փոխառություններին՝ նշելով դրանց հիմնական պատճառները։ Այլ լեզուներից արաբերենի փոխառություններին է նվիրված Ռաֆաիլ Նահլի «غرائب اللغة العربية» գիրքը, որում հեղինակը, ներկայացնելով տարբեր լեզուներից փոխառությունները, հաշվում է 2515 բառ, այսինքն արաբերենի ողջ բառապաշարի 1/30 մասը. նա կարծում է, որ չպետք է խուսափել փոխառություններից, քանի որ դա լեզուների փոխազդեցության միանգամայն բնական եւ օբյեկտիվ գործընթաց է։ Գիտության լեզուն կայանում է ոչ միայն փոխառությունների, այլեւ նոր արաբական տերմինաբանության ստեղծման միջոցով։ Գիտական տերմինաբաության անբավարար մշակվածությունը, ըստ Մուրադ Քամիլի («دلالة الفاظ العربية وتطّورها») արաբերենի բառապաշարի ոչ բավարար ուսումնասիրության արդյունք է։ Այս գրքում նա անդրադառնում է նաեւ լեզվի իմաստաբանությանը, դրա փոփոխությանը եւ պատճառներին։ Տարբերակվում են բառի ինքնուրույն, անկախ եւ կոնտեքստուալ կամ իրադրական նշանակությունները։ Մուհամմադ ալ–Մուբարրաքի «فقه اللغة» աշխատանքը նվիրված է հիմնականում արաբերենում բառի խնդրին. որպես հիմք ընդունվում են ինչպես արաբական լեզվաբանական ավանդույթի արժեքավոր դրույթները, այնպես էլ ժամանակակից լեզվաբանության ձեռքբերումները։ Ռուսաստան եւ նախկին ԽՍՀՄ Ռուսաստանում արաբագիտության սկզբնավորումը վերաբերում է 19-րդ դարի առաջին կեսին. առաջին քերականական երկը Ա.Վ.Բոլդիրեւի «Краткая арабская грамматика в таблицах» աշխատանքն է, իսկ Մ.Տ.Նավրոցկու «Опыт грамматики арабского языка» գիրքը գրական արաբերենի համակարգված նկարագրության առաջին փորձն է։ Նկատելի է արաբական լեզվաբանական ավանդույթի ազդեցությունը, որը մանրամասն վերլուծության է ենթարկվում Վ.Ֆ.Գիրգասի «Очерк грамматической системы арабов» (1873) աշխատությունում, որտեղ փորձ է արվում բացահայտել արաբական լեզվագիտության սկզբունքների էությունը, գրանց տեսական եւ մեթոդաբանական հիմքերը։ Եթե սկզբնական շրջանում ուսումնասիրության առարկա էր միայն գրական արաբերենը, ապա աստիճանաբար հետազոտական եւ ուսուցողական պրոցեսների մեջ ընդգրկվում են նաեւ բարբառային նյութերը, ինչպես օրինակ, Մ.Ա.Տանտավիի «Трактат об арабском разговорном языке» աշխատությունը, Գ.Ա.Վալլինի «О звуках арабского языка» մենագրությունը։ Արաբական բարբառներով զբաղվել են նաեւ Ա.Ե.Կրիմսկին եւ Ի.Յու.Կրաչկովսկին, վերջինս առաջին անգամ համալսարանական դասընթացում մտցրեց արաբական բարբառագիտություն աառարկան։ Գրական արաբերենի եւ բարբառների ուսումնասիրությունը նախկին ԽՍՀՄ–ի երկրներում բնորոշվում է լեզվաբանական վերլուծության նոր մեթոդների կիրառմամբ, տեսական ընդհանրացումներով, դասավանդման նոր մեթոդների մշակմամբ։ Հատկապես կարեւորվում են բառի ձեւաբանական կառուցվածքի խնդիրները. փորձ է արվում նկարագրել բառակազմական երեւույթները ածանցման միջոցով (Վ.Պ.Ստարինին), ի հակադրություն դրան, առաջ է քաշվում արաբական բառի «վանկահնչույթային» բաժանման սկզբունքը, ըստ որի բաղաձայն հնչույթի սերտ համադրումը նրան հաջորդող ձայնավորի հետ դիտվում է որպես սեմական լեզուների վանկահնչույթի մոդել (Բ.Մ.Գրանդե)։ Առաջարկվում է նաեւ ներքին թեքման բացատրությունը՝ հիմնված արաբական լեզվաբանական ավանդույթի վրա, որտեղ բառակազմական եւ վանկաչափական նվազագույն միավոր է համարվում հարֆը, որն ունի ամանակային բնույթ եւ բաղկացած է բաղաձայն եւ ձայնավոր հնչույթներից (Հ.Մ.Գաբուչյան)։ Վերլուծության ելակետային միավոր է համարվում արմատական հիմքը, հիմնավորվում է արմատական հիմքի միաձեւույթային կազմի մասին դրույթը։ Քերականական կարգերի նկարագրությունը տրվում է նրանց շարահյուսական գործառության ներկայացմամբ։ Ժամանակակից արաբագիտության առավել հրատապ խնդիրներից են արաբական բառի ուսումնասիրությունը՝ լեզվի համաժամանակյա եւ տարաժամանակյա ուսումնասիրության կտրվածքով, նախադասության սահմանային նշանների որոշումը, բառակազմական եւ բառափոխական պրոցեսների հարաբերությունը, արաբական լեզվաբանական ավանդույթի՝ որպես լեզվաբանության պատմության ինքնուրույն ուղղության ուսումնասիրությունը։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ GeoNames Ethnologue Սեմական լեզուներ Արաբերեն Արաբական գրականություն Ալժիրի լեզուներ Բահրեյնի լեզուներ Կամերունի լեզուներ Չադի լեզուներ Կոմորյան կղզիների լեզուներ Ջիբութիի լեզուներ Էրիթրեայի լեզուներ Ջիբրալթարի լեզուներ Իսրայելի լեզուներ Իրանի լեզուներ Հորդանանի լեզուներ Քուվեյթի լեզուներ Լիբանանի լեզուներ Լիբիայի լեզուներ Մալիի լեզուներ Մավրիտանիայի լեզուներ Մարոկկոյի լեզուներ Նիգերի լեզուներ Օմանի լեզուներ Պաղեստինի լեզուներ Կատարի լեզուներ Սաուդյան Արաբիայի լեզուներ Սենեգալի լեզուներ Հարավային Սուդանի լեզուներ Սիցիլիայի լեզուներ Սոմալիի լեզուներ Սուդանի լեզուներ Սիրիայի լեզուներ Արաբական Միացյալ Էմիրությունների լեզուներ Թունիսի լեզուներ Եմենի լեզուներ Արաբական մշակույթ


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահը հանդիպում է ունեցել Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժան-Կլոդ Յունկերի հետ 28.02.2017 Աշխատանքային այցով Բելգիայի Թագավորությունում գտնվող Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հանդիպում է ունեցել Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահ Ժան-Կլոդ Յունկերի հետ: Շնորհակալություն հայտնելով ջերմ ընդունելության համար` Հանրապետության Նախագահը գոհունակությամբ է խոսել աշխատանքային այցի բրյուսելյան իր բավականին հագեցած ու արդյունավետ օրակարգի մասին, հույս հայտնելով, որ ԵԽ նախագահ Տուսկի, ԵԺԿ նախագահ Դոլի հետ անկեղծ մթնոլորտում տեղի ունեցած քննարկումները, ինչպես նաեւ ԵՄ բարձր ներկայացուցիչ Մոգերինիի, Եվրոպական խորհրդարանի նորընտիր նախագահ Տայանիի հետ կայանալիք հանդիպումներն անպայմանորեն իրենց ներդրումը կբերեն Հայաստանի եւ ԵՄ-ի միջեւ համագործակցության խորացմանը: Սերժ Սարգսյանը կարեւորել է նախօրեին նախագահ Տուսկի հետ միասին ՀՀ-ԵՄ նոր շրջանակային համաձայնագրի շուրջ ավելի քան մեկ տարի ընթացող բանակցային գործընթացի ավարտի մասին հայտարարելը: Նոր համաձայնագիրը, Հանրապետության Նախագահի համոզմամբ, ամուր իրավական հիմք կհանդիսանա առաջիկա տարիներին ՀՀ-ԵՄ հարաբերությունների ընդլայնման ու զարգացման համար, եւ դրանում արտացոլված երկուստեք հանձնառություններով կուղղորդվեն նաեւ Հայաստանի քաղաքական ու տնտեսական լայնածավալ բարեփոխումները, որոնք ընկած են երկկողմ հարաբերությունների հիմքում: Նախագահ Սարգսյանը հույս է հայտնել, որ ի լրումն ձեռք բերված պայմանավորվածությունների, առաջիկայում կողմերը աշխատանքներ կտանեն նաեւ ՀՀ-ԵՄ ներդրումների ներգրավման ուղղությամբ: Միաժամանակ Նախագահը հույս է հայտնել, որ ԵՄ աջակցությունը Հայաստանի բարեփոխումներին կլինի շարունակական: Սերժ Սարգսյանը անհերքելի փաստ է համարել այն, որ ԵՄ-ի հետ համագործակցությունն արդեն իսկ մեծապես նպաստել է Հայաստանում տնտեսության, արդարադատության, պետական կառավարման ոլորտներում զգալի առաջընթացին, ժողովրդավարությանը, մարդու իրավունքների եւ հիմնարար ազատությունների պաշտպանության ինստիտուտի ամրապնդմանը: Հանդիպմանը զրուցակիցները հանգամանորեն անդրադարձել են ՀՀ-ԵՄ հարաբերություններին եւ դրանց հեռանկարին: Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահի հետ հանդիպմանը եւս ՀՀ Նախագահն ընդգծել է, որ Հայաստանը, լինելով ԵԱՏՄ անդամ երկիր, մեծ կարեւորություն է տալիս ՀՀ-ԵՄ տնտեսական հարաբերությունների զարգացմանը` նպատակ ունենալով երկրում շարունակել եւ առաջ մղել բարեփոխումների օրակարգն ամենատարբեր ոլորտներում: Հանդիպման ընթացքում քննարկել են իրավիճակը տարածաշրջանում եւ վերջին շրջանի զարգացումները: Սերժ Սարգսյանը եւ Ժան-Կլոդ Յունկերն անդրադարձել են նաեւ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցին: Հանրապետության Նախագահը ներկայացրել է Լեռնային Ղարաբաղի հիմնահարցի կարգավորման շուրջ վերջին զարգացումներն ու մտահոգությունները: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը բարձր է գնահատել Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման հարցում ԵՄ հավասարակշռված դիրքորոշումը, որը համահունչ է հակամարտության կարգավորման միակ միջազգայնորեն ճանաչված ձեւաչափի՝ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահների ջանքերին եւ ձեւակերպումներին: Հանդիպմանը զրուցակիցները մտքեր են փոխանակել նաեւ Մերձավոր Արեւելքում տիրող իրավիճակի, այդ թվում` սիրիական ճգնաժամի շուրջ, անդրադարձել փախստականների հիմնախնդրին եւ բազմաթիվ երկրների հետ միասին Հայաստանի կողմից Սիրիայի բարեկամ ժողովրդին ու սիրիահայերին ցուցաբերվող մարդասիրական օգնությանը: a7b


Կատեգորիա:2015 հակամարտություններ (← հղումներ _ խմբագրել)


Նույն օրը ՀՀ ԱՆ «Արթիկ» քրեակատարողական հիմնարկի աշխատակիցներըժամը 15։30-ի սահմաններումզննության են ենթարկել դատապարտյալ Մ. Տ.-ի անվամբ քաղաքացի Վ. Ս.-ի կողմից բերված հանձնուքը։Զննության արդյունքում հայտնաբերվել է բջջային հեռախոսի բաժանորդային քարտ, որը թաքցված է եղել սրբիչի մեջ։


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն ընդունել է մի խումբ գիտնականների 20.09.2008 Շնորհակալություն հայտնելով հրավերն ընդունելու եւ մեծ գիտնականի 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական միջոցառումներին մասնակցելու համար, Հանրապետության նախագահն ասել է. "Վիկտոր Համբարձումյանը, հիրավի, հայ ժողովրդի ամենատաղանդավոր զավակներից մեկն է, եւ մեր ժողովուրդը խորը հարգանք ունի նրա հիշատակի նկատմամբ` դրա համար ունենալով առնվազն չորսը հիմնավոր պատճառ. Վիկտոր Համբարձումյանն աշխարհահռչակ գիտնական էր, գիտության մեծ կազմակերպիչ` նրա Հայաստան գալուց հետո Գիտությունների ազգային ակադեմիայում մեծ վերելք ապրեցին ճշգրիտ գիտությունները: Մեծ գիտնականի շնորհիվ հայ ժողովուրդն աշխարհում շատ ավելի ճանաչելի դարձավ: Վիկտոր Համբարձումյանը մեծ հումանիստ էր, ընդունելով համամարդկային արժեքները, նա շատ մոտ էր մեր ժողովրդի ցավերին, եւ երկրի համար ծանր օրերին կարողացավ իր հեղինակությամբ, հարգանքով նպաստել շատ ու շատ խնդիրների լուծման": Երկրի ղեկավարի խոսքով, Հայաստանում մշտապես հիշելու են հայ ժողովրդի մեծագույն զավակին, իսկ իշխանություններն ամեն ինչ անելու են, որպեսզի այդ գործընթացը լինի հաստատուն: "ՙՇարունակելու ենք հավերժացնել Վիկտոր Համբարձումյանի հիշատակը",- ասել է Սերժ Սարգսյանն` ընդգծելով, որ այն առաջին հերթին անհրաժեշտ է երիտասարդ սերնդին: Հանրապետության նախագահն անդրադարձել է նաեւ Հայաստանում գիտության ներկա վիճակին` նշելով, որ պետության հնարավորությունների մեծացմանը զուգընթաց, ավելանում է ուշադրությունը գիտության նկատմամբ: "ՙՁգտում ենք զարգացնել այն ուղղությունները, որոնք Հայաստանում ավանդական են, եւ այսօր էլ կարող են արդյունքներ տալ: Փորձում ենք ստեղծել փոքր գիտական կենտրոններ, քաջալերել երիտասարդությանը` զբաղվել գիտությամբ": ԱՄՆ-ից, Ռուսաստանից, Ֆրանսիայից, Բելառուսից եւ այլ երկրներից ժամանած ճանաչված գիտնականներն` ըստ արժանվույն գնահատելով Վիկտոր Համբարձումյանի գիտական դերն ու վաստակը, մարդկային արժանիքները, նշել են, որ նա ոչ միայն Հայաստանի, այլեւ համաշխարհային գիտության բացառիկ անհատականություններից է, երկար տարիներ ղեկավարել է Գիտնականների միջազգային միությունը: Նրանք կարեւորել են գիտական գործունեության ոլորտում համագործակցության շարունակումը եւ վստահություն հայտնել, որ նախագահ Սարգսյանի գիտության նկատմամբ վերաբերմունքն, անկասկած, կտա իր արդյունքը, եւ Հայաստանն աշխահին կներկայանա նորանոր փայլուն անուններով: a87


Լրատվություն Շնորհավորական Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Հնդկաստանի Վարչապետ Նարենդրա Մոդիին 23.05.2014 Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Հնդկաստանի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում Հանրապետության Վարչապետի պաշտոնը ստանձնելու կապակցությամբ շնորհավորական ուղերձ է հղել Նարենդրա Մոդիին: «Վստահ եմ, որ Ձերդ Գերազանցության պաշտոնավարումը մեծապես կնպաստի բարեկամ Հնդկաստանի շարունակական զարգացմանը եւ անխափան առաջընթացին: Հայ-հնդկական ավանդական ջերմ հարաբերությունները դարավոր պատմություն ունեն: Վերջին տարիների ընթացքում մեր երկրների միջեւ ծավալվել է բարեկամության եւ փոխվստահության վրա հիմնված քաղաքական երկխոսություն: Հայաստանը պատրաստակամ է ապագայում եւս շարունակել ամրապնդել սերտ համագործակցությունը Հնդկաստանի հետ՝ ի շահ մեր ժողովուրդների: Մաղթում եմ Ձերդ Գերազանցությանը քաջառողջություն եւ հաջողություններ Ձեր բարձր պաշտոնում բոլոր ծրագրերի իրականացման գործում»,-ասված է ՀՀ Նախագահի շնորհավորական ուղերձում: a7c


text: Հուլիսի 18, տարվա 199-րդ (նահանջ տարիներին՝ 200-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 166 օր։ Դեպքեր 1925 - լույս է տեսնում Ադոլֆ Հիտլերի «Մայն Քամփֆ» աշխատությունը 1932 - Թուրքիան դառնում է Ազգերի լիգայի 56-րդ անդամը 1957 - ԱՄՆ-ում սկսվում է նշել Հոթ դոգի օրը Ծնունդներ 1552 - Ռուդոլֆ II Սրբազան Հռոմի կայսր 1811 - Ուիլյամ Մեյքփիս Թեքերեյ William Makepeace Thackerey անգլիացի գրող 1821 - Պոլինա Վիարդո-Գարսիա Pauline Viardot ֆրանսիացի սոպրանո 1837 - Վասիլ Լեւսկի Васил Левски բուլղարացի հասարակական գործիչ 1853 - Հենդրիկ Լորենց Hendrik Lorentz հոլանդացի ֆիզիկոս, Նոբելյան մրցանակակիր 1872 - Յուրի Վեսելովսկի Юрий Веселовски ռուս գրականագետ, հայագետ 1876 - Անդրեաս Արզումանյան, բժիշկ 1897՝ Եղիա Չուբար, հայ հրապարակախոս, կինոսցենարիստ Միքայել Արուտչյան, նկարիչ 1917 - Բաբկեն Ներսիսյան, դերասան 1918 - Նելսոն Մանդելա Nelson Mandela Հարավ Աֆրիկյան Հանրապետության առաջին սեւամորթ նախագահը 1921 - Աարոն Բեկ Aaron T. Beck ամերիկացի հոգեբան 1932 - Եվգենի Եվտուշենկո Евгений Евтушенко ռուս պոետ 1938 - Պերճ Զեյթունցյան, հայ արձակագիր, դրամատուրգ եւ թարգմանիչ 1951 - Միմի Սարկիսյան Mimi Sarkisian հայազգի ամերիկացի դերասանուհի 1966 - Ապրես Հովսեփյան Արցախի պատերազմի մասնակից 1967 - Վին Դիզել ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր 1975 - Տարոն Մալաքյան Daron Malakian երգիչ-երգահան 1977 - Ալեքսանդր Մորոզեւիչ, ռուս շախմատիստ, գրոսմայստեր 1980 - Քրիստեն Բել Kristen Bell ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի 1982 - Նազենի Հովհաննիսյան, դերասանուհի եւ հաղորդավարուհի 1985 - Չեյս Քրոուֆորդ Chase Crawford ամերիկացի դերասան Մահեր 1610 - Կարավաջո Michelangelo Merisi da Caravaggio իտալացի նկարիչ 1872 - Բենիտո Խուարես Մեքսիկայի ազգային հերոս 1938 - Վահան Թոթովենց, հայ արձակագիր, դրամատուրգ եւ բանաստեղծ 1958 - Անրի Ֆարման Henry Farman ֆրանսիացի ավիատոր 1965 - Անուշավան Արզումանյան, տնտեսագետ 1980 - Քրիստիան Պետերս Christian Peters գերմանա-ամերիկացի աստղագետ 1998 - Վալենտին Պոդպոմոգով Валентин Подпомогов հայաստանցի նկարիչ Տոներ Նելսոն Մանդելայի համաշխարհային օր]] Սահմանադրության օր Ուրուգվայ Ծանոթագրություններ


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Հ. Հ. ՊՈՂՈՍՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 2-ՐԴ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍՒՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Երկարամյա բարեխիղճ ծառայության, իրավակարգի եւ օրինականության պահպանության գործում ներդրած ավանդի համար Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր Հայաստանի Հանրապետության ոստիկանության պետի առաջին տեղակալ, ոստիկանության գեներալ-լեյտենանտ Հունան Հրաչի ՊՈՂՈՍՅԱՆԻՆ պարգեւատրել «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2016թ. Դեկտեմբերի 28 Երեւան ՆՀ-1238 -Ա


source: fineweb

text: Մեկ խորանարդ մետր գազը ներկայիս 132 դրամի փոխարեն կվաճառվի 156 դրամով: Գազի գնի բարձրացման պատճառով բնակչության համար 8 դրամով կթանկանա նաեւ մեկ կիլովատտ/ժամ էլեկտրաէներգիան: Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովի պաշտոնական տեղեկատվության համաձայն կիրակի օրվանից՝ հուլիսի7-ից, գազն ու էլեկտրաէներգիան թանկանում են: Ըստ այդմ բնակչությանը, այսինքն ամսական մինչեւ 10 հազար խորանարդ/մետր գազ սպառողներին մեկ խորանարդ մետր գազը ներկայիս 132 դրամի փոխարեն կվաճառվի 156 դրամով։ Իսկ 10 հազար խորանարդ մետրից ավելի սպառողների համար յուրաքանչյուր հազար խորանարդ մետրը կվաճառվի 276 դոլարին համարժեք դրամով։ Գազի գնի բարձրացման պատճառով 8 դրամով կթանկանա նաեւ մեկ կիլովատտ/ժամ էլեկտրաէներգիան: Բնակիչ-բաժանորդներին վաճառվող էլեկտրաէներգիայի ցերեկային սակագինը սահմանվել է 38 դրամ 1 կիլովատտ ժամի համար, գիշերային սակագինը՝ 28 դրամ։ Այսպիսով, չնայած երեք շաբաթից ավելի տեւած քաղաքական, հանրային քննարկումներին, առաջարկներին, դժգոհության ալիքին, գազի եւ էլեկտրաէներգիայի համար սահմանվեցին ճիշտ նույն սակագները, որ նախապես առաջարկել էր Հանրային ծառայությունները կարգավորող հանձնաժողովը։ Ինչ վերաբերում է տրանսպորտի թանկացմանը. գազի թանկացման հետ կապված հասարակական տրանսպորտի գների առաջիկա բարձրացման վերաբերյալ մեր հարցմանն ի պատասխան Երեւանի քաղաքապետարանի հասարակայնության հետ կապերի վարչության պետի տեղակալ Արթուր Սարուխանյանը փոխանցեց, որ առայժմ քաղաքապետարանը տրանսպորտի սակագնի փոփոխման վերաբերյալ որեւէ հայտ չի ստացել. - «Ես կփորձեմ զերծ մնալ կանխատեսումներից, կարող եմ փաստել միայն, որ այսօրվա դրությամբ ժողովրդին տրանսպորտով սպասարկող որեւէ ընկերություն ուղեվարձի սակագնի վերանայման հարցով Երեւանի քաղաքապետարան չի դիմել։ Կարգը այսպես է՝ մրցութային կարգով երբ ընկերությունը հաղթում է երթուղին սպասարկելու համար, այնտեղ նշված է նաեւ սպասարկման սակագինը։ Որպեսզի սակագնում փոփոխություն կատարվի, տվյալ ընկերությունը պիտի դիմի քաղաքապետարան, որ վերանայվի սակագնի հարցը։ Այս պահի դրությամբ որեւէ ընկերություն չի դիմել»։ Չնայած տնտեսվարողները չեն դիմել, բայց տաքսիների եւ երթուղայինների վարորդներն անխուսափելի էին համարում տրանսպորտի գնի բարձրացումը: Երթուղայինների վարորդները 20-ից մինչեւ 50 դրամով թանկացում էին կանխատեսում, փաստելով, որ 100 դրամ ուղեվարձի դեպքում թանկության ծանրությունը կընկնի վարորդների վրա, որովհետեւ սովորաբար նրանք իրենց գրպանից են վճարում գազի լիցքավորման դիմաց։ Երթուղայինների վարորդներից մեկը մեզ հետ զրույցում փաստեց, որ որոշ լցակայաններում վերջին 2 օրերին արդեն իսկ գազի գինը բարձրացրել են։ Երթուղայինները լիցքավորվում են երեք բալոն գազով, յուրաքանչյուր բալոնի գինը աճել է 200 դրամով: «Ասում ա՝ մենք թանկացրել ենք, ուզում ես ուզի, չես ուզում գնա ուրիշ կալոնկա։ Երեք բալոնի մեջ 600 դրամ տարբերություն կա, 600 դրամը քիչ ա՞. ամսական 18 հազար փող է անում, 18 հազար ես ինչի՞ պիտի ավել տամ, որտեղի՞ց տամ»,- դժգոհում էին վարորդները։ Երթուղային եւ տաքսի ծառայությունների պատասխանատուները մեր հարցին ի պատասխան, հրաժարվեցին մեկնաբանություններից, թե ինչու դեռ չեն դիմել քաղաքապետարան, տրանսպորտի սակագները վերանայելու հարցով։ Վարորդներն էլ հայտարարում են, որ եթե սակագները չվերանայվեն, իրենք չեն աշխատի: Մասնագետների կանխատեսումների համաձայն, գազի թանկացման ֆոնին անխուսափելի է ոչ միայն տրանսպորտի, այլեւ առաջին անհրաժեշտության ապրանքատեսակների թանկացումը։ «Հայաստանի սպառողների ասոցիացիայի» նախագահ Արմեն Պողոսյանը, «Ազատություն» ռադիոկայանի հետ զրույցում կանխատեսեց, որ կյանքը 10-20 տոկոսով կթանկանա. «Շուտով կլինի քաղաքային տրանսպորտի թանկացումը / կարծում եմ 50 դրամով/, եւ այդ ալիքը կտարածվի բոլոր ապրանքների ու ծառայությունների վրա։ Ոչ ոք չի կարող հաց թխել կամ մածուն պատրաստել առանց գազի կամ հոսանքի օգտագործման։ Լավատեսական սցենարով՝ առաջին անհրաժեշտության ապրանքատեսակների թանկացումը կկազմի 10 տոկոս, հոռետեսական սցենարով՝ 20։ Ցավոք սրտի, գնաճից խուսափելու եղանակը չեմ տեսնում, գնացքն արդեն գնացել է»,- ասաց Պողոսյանը։ Կենտրոնական բանկը գազի գնի բարձրացման եւ կարկտահարության գործոններով պայմանավորված կանխատեսել է մինչեւ 8 տոկոս գնաճ։


source: CulturaX

text: 09:37, 21.10.2021 Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» փակ բաժնետիրական ընկերությունը տեղեկացնում է, որ հոկտեմբերի 21-ին պլանային նորոգման աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով ժամանակավորապես կդադարեցվի հետեւյալ հասցեների էլեկտրամատակարարումը` 10։00-16։00 Հրազդան քաղաք՝ «Ֆուզոր բետոն» գործարան, Տրեստշինինդուստրիա, ԺԲԿ գործարան, 11:00-16:30 Զովունի համայնք՝ 35, 36, 37 փողոցներ եւ հարակից ոչ բնակիչ- բաժաներդներ, Քասախ համայնք՝ Մուշ, Քոթեջներ, Հյուսիսային, Օղակաձեւ, Ծիրանանոց թաղամասեր, Սեփականատեր «Ս. Հակոբյան», «Գրանիտ» Դ/Ձ, Սեփականատեր «Հ. Հարությունյան», Սեփականատեր «Ա. Հակոբյան», «Երեւանի Ջրմուղ» ՍՊԸ, Ա/Ձ «Արթուր Մելքոնյան», Սեփականատեր «Խ. Խաչատրյան», Սեփականատեր «Ս. Սամսոնյան» եւ հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ, 11։00-17։00 Ջրվեժ «Ա» թաղամաս, Գեղաշեն, Գառնի եւ Կոտայք գյուղեր մասնակի, Ձորաղբյուրի Ամառանոցներ, Վերին Պտղնի 1, 2, 3 փողոցներ, Ներքին Պտղնի 2, 3, 4 փողոցներ, 10։30-16։30 Սեւան քաղաք՝ Կոմիտասի եւ Բաբաջանյան փողոցներն ամբողջությամբ, «ՎՏԲ-Հայաստան բանկ» ընկերություն, Միկրոյի հացի փուռ, ՛՛Սեւան՛՛ համալիր, ատամնաբուժարան եւ հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ, 10։00-12։00 Սեւքար, Վազաշեն, Կիրանց, Այգեհովիտ, Դիտավան, Ազատամուտ, Բերքաբեր, Լուսահովիտ, Լուսաձոր, Խաշթառակ, Ծաղկավան, Սարիգյուղ, Աչաջուր, Ակնաղբյուր գյուղեր, գազի լցակայաններ, «Վեոն Արմենիա», «Վիվասել-ՄՏՍ» ընկերությունների բջջային կայաններ եւ հարակից ոչ բնակիչ-բաժանորդներ, 11:00-14:00 Անիի տարածաշրջան՝ Մարալիկ քաղաքի դատարան, թիվ 1 դպրոց, «Մարալիկի առողջության կենտրոն» ՓԲԸ, Սինոհիդրո ճանապարհաշինարարների բազա եւ հարակից տարածքներ:


Ադրբեջանցի գրողի վեպը՝ հայերեն. Epress.am-ը ներկայացնում է 18-րդ հատվածը


ՄԱԳԱՂԱԹ.AM » «Եվրատեսիլ»-ում արգելել են Արցախի դրոշը «Եվրատեսիլ»-ում արգելել են Արցախի դրոշը «Եվրատեսիլ» երգի միջազգային մրցույթի կազմակերպիչները հրապարակել են իրենց, այսպես ասած, դրոշների քաղաքականությունը, որով արգելում են եվրատեսիլյան դահլիճ տանել որոշ դրոշներ: Արգելված դրոշների ցանկում է հայտնվել նաեւ Արցախի Հանրապետության դրոշը: Փաստաթղթում նշված է, որ արգելվում են այն դրոշները, որոնք քաղաքական, կրոնական կամ առեւտրային քարոզ են պարունակում, ինչպես նաեւ վիճելի տարածքների դրոշները: Չնայած այս հանգամանքին, այսօր լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ մրցույթում Հայաստանի պատվիրակության ղեկավար Գոհար Գասպարյանն ասաց, որ իրենք անպայման իրենց հետ տանելու են Արցախի դրոշը: Բացի Արցախի դրոշից, «Եվրատեսիլ-2016»-ում արգելված են նաեւ Կոսովոյի, Ղրիմի, Պաղեստինի եւ Բասկերի դրոշները: Մարգո Մուրադյանն իր մարմնավորած կերպարներով սերմանում էր սեր ու բարություն Հաստատվել են մագիստրատուրայի եւ ասպիրանտուրայի կրթական ծրագրերով ընդունելության տեղերը afsgg ahsgshg jahsja - 152,215 views


Ավտովթար՝ Երեւանի Ավան վարչական շրջանում. կա տուժած - Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am Ավտովթար՝ Երեւանի Ավան վարչական շրջանում. կա տուժած 10:19 • 08.04.20 Ապրիլի 8-ին՝ ժամը 04:16-ին, Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոն ահազանգ է ստացվել, որ Երեւանի Ավան վարչական շրջանի ղեկավարի աշխատակազմի շենքի մոտակայքում տեղի է ունեցել ՃՏՊ. ավտոմեքենան բախվել է պատին, ծուխ է նկատվում: Պարզվել է, որ Խուդյակով փողոցի թիվ 176 շենքի մոտակայքում «Lexus IS» մակնիշի ավտոմեքենան (վարորդ` Գեւորգ Դ., ծնված 1985 թ.) դուրս է եկել ճանապարհի երթեւեկելի գոտուց եւ բախվել քարե շինության պատին: Վարորդը հոսպիատալացվել է «Հերացի» թիվ 1 համալսարանական հիվանդանոց, որտեղ բժիշկները տուժածի առողջական վիճակը գնահատել են բավարար: Փրկարարները կատարել են հովացման աշխատանքներ եւ հոսանքազրկել ավտոմեքենան:


• Հայերենի եւ ռուսերենի գերազանց իմացություն, անգլերենի լավ իմացությունը


Facebook սոցցանցը տեսնում է օգտատերերի չհրապարակած գրառումներն ու մեկնաբանությունները՝ գրում է The Los Angeles Times-ը: Ընկերությունը խոստովանել էր նման հնարավորությունը:


Երբ սիրտը ծանրաբեռնված է չար խորհուրդներով, ծանր է նաեւ աղոթքը, եւ չի կարող վեր բարձրանալ. սրբությունն ու հավատը թեւեր են տալիս մեր աղոթքին, ուստի մարդիկ պետք է «սուրբ ձեռքեր բարձրացնեն դեպի վեր, առանց բարկության եւ երկմտության» — Կանացի Ինֆո Երբ սիրտը ծանրաբեռնված է չար խորհուրդներով, ծանր է նաեւ աղոթքը, եւ չի կարող վեր բարձրանալ. սրբությունն ու հավատը թեւեր են տալիս մեր աղոթքին, ուստի մարդիկ պետք է «սուրբ ձեռքեր բարձրացնեն դեպի վեր, առանց բարկության եւ երկմտության» Կարդացեք այս աղոթքը ամենադժվարին պահին, երբ թվում է... «Եթե ես կռանում եմ եւ հավաքում ծխախոտի մնացորդները,... Միլիարդատերը 20 տարի կառուցել է Նոյան տապանը. Ահա թե... «12-ամյա կրթության համակարգը չի աշխատում. 11-րդ եւ... Ահա, թե որն է կենդանակերպի ամենաիմաստուն նշանը. այս... Be the first to comment on "Երբ սիրտը ծանրաբեռնված է չար խորհուրդներով, ծանր է նաեւ աղոթքը, եւ չի կարող վեր բարձրանալ. սրբությունն ու հավատը թեւեր են տալիս մեր աղոթքին, ուստի մարդիկ պետք է «սուրբ ձեռքեր բարձրացնեն դեպի վեր, առանց բարկության եւ երկմտության»"


text: ՍՈՒՐԲ ՍԱՐԳՍԻ ՄԱՍՈՒՆՔՆԵՐԻ՝ ՀԱՅՈՑ ԱՇԽԱՐՀ ԲԵՐՎԵԼԸ Ս. Սարգսի ատամի՝ Գագա Ս. Նշանի մեջ ամփոփված լինելու մասին գրում է եւ Հարություն քահանա Ճուղուրյանը ազգագրական եւ ժողովրդական ավանդությունների հիման վրա հյուսված «Աղա Սուրբ Սարգիսը եւ Մալաք տատի հեքիաթը» գրքում։ Այս գործը կառուցված է թոռների հարցերի եւ պապի պատասխանների հիման վրա եւ գեղարվեստական շարադրանքի ձեւով նպատակ ունի նախորդ սերունդների կենսափորձը եւ ավանդույթները փոխանցել նոր սերնդին։ Պապը երբ ասում է, որ Ս. Սարգսի սեղանատամը գտնվում է իրենց մոտ, թոռները հարցնում են, թե հիմա ո՞ւմ տանն է պահվում, եւ այս հարցմանը հաջորդում է պապի հետեւյալ պատասխանը. «Հրե, Կոթի գեղի հանդըմը, Գվարզնից վերեւ, մի բացր սարի վրա մի ժամ (եկեղեցի) կա շինած, հենց էնտեղ ա։ Իմ պապն ասըմ էր Սուրբ Սարգսի սղնատամն էնտեղ թաղած ա, ընդուր համար էլ աշխարհի ամեն ծերից ամեն տարի ուխտավոր ա գալի, մուրազն առնըմ ու եդ գնըմ» (Հարություն քահանա Ճուղուրյան, Աղա Սուրբ Սարգիսը եւ Մալաք տատի հեքիաթը, Թիֆլիս, 1898, էջ 42)։ Գագի բերդի համար այս գործում նաեւ ասվում է, որ երբ թշնամիներից փախած ժողովուրդն այստեղ հավաքված է եղել եւ ջուր չի ունեցել խմելու, Ս. Սարգիսը երեւացել է նրանց, ասել՝ այստեղ փորե′ք, եւ ջուրը դուրս կգա։ ժողովուրդը զարմացել է, թե ինչպես կարող է այդտեղի ապառաժից ջուր բխել։ Ս. Սարգիսը, սակայն, պնդել է, որ այդտեղ փորեն, եւ երբ փորել են, բխել է սառը ջուրը։ Այնուհետեւ ասվում է, որ երեւացել է Ս. Սարգիսը, բխող ջրի վերեւում կանգնել եւ ասել. «Այսուհետեւ ով որ գա էս ջրիցը երեսովը տա, ինչ հիվանդություն ունենա, թողնելու ա ու գնա։ Հիմի էն ջուրը նրա հրամանով չուել (մինչեւ) օրս էլ կա, ու հիվանդի դեղ ա։ Էդպես Սուրբ Սարգիս Կոթի գեղի սարերն ու հանդերն օխնել ա, նրա համար էլ նրա սուրբ սղնատամն էն օխնած տեղն ա, որ կենըմ ա։ Եթե հանեն ուրիշ տեղ, ուրիշ գեղ տանեն, էլի դուրս կգա իր տեղը կփախչի» (Նույն տեղում, էջ 44-45)։ Գագի Ս. Նշանի զորության ու Ս. Սարգսի պահքը պահելու մասին, որպես խոսքն ամփոփող պատգամ, պապը թոռներին ասում է. «Որդիք, դեհ, Սուրբ Սարգիսը ձեզ ամենիդ էլ պահի, պահպանի. նա մեր Ղազախի խիստ զորավեր (զորավոր) խաչն ա։ Նրանից վախեցեք, նրան աղոթք արեք, պասն ու ծումը պահեցեք, որ դժար վախտներդ քյոմակ ըլի, հրեղենի պես» (Նույն տեղում, էջ 47)։ Ս. Սարգսի նահատակությունից հետո նրա նահատակության տեղիի, մարմնի ամփոփման, ապա եւ Մեսրոպ Մաշտոցի կողմից Ուշիի եւ Գագի Ս. Սարգիս եկեղեցիներում ամփոփվելու մասին պատմության առավել ամբողջական եւ ընդգրկուն տարբերակը գտնում ենք «Յայսմաւուրքի»՝ Գրիգոր Ծերենց Խլաթեցու խմբագրության մեջ բերված՝ Ս. Սարգսի վկայաբանության վերջում, ուր ասվում է. «Կատարումն Սրբոյն Սարգսի եղեւ ի Մազանդարան, ի վայելուչ վայրի մօտ ի քաղաքն, որ կոչի Դաղման։ Եւ առեալ հաւատացելոցն զմարմին Սրբոյն Սարգսի եւ տարեալ եղին ի Համիան քաղաքի։ Եւ յետոյ եկեալ մեծ վարդապետն հայոց Սուրբն Մեսրոպ, էբարձ զմարմինն Սրբոյն Սարգսի եւ տարաւ ի Կարբի եւ եդ պատուով ի Յուշի եւ արար զտեղին վանք հռչակաւոր, որ է մինչեւ ցայսօր։ Եւ առեալ ատամ մի յատամանց Սրբոյն Սարգսի եւ տարեալ ի Վրաց տուն, ի դաշտն Գագայ, եդ ի մէջ փայտեւպ խաչի եւ օծեալ զխաչն՝ կանգնեաց ի վերա բլրին Գագայ, որ կոչի մինչեւ ցայսօր Գագայ Սուրբ Սարգիս եւ առնէ մեծամեծ նշանս եւ սքանչելիս ի փարա Քրիստոսի» ( Ս. Էջմիածնի ձեռագրատուն, ձեռ. հմ. 74, թերթ 285բ)։ Այսպիսով, համաձայն Խլաթեցու ծավալուն այս մեկնաբանության, Սուրբ Սարգիսը նահատակվել է Մազանդարանում՝ Դաղման քաղաքի մոտ։ Նրա մարմինը հավատացյալները վերցրել եւ տարել են Համիան քաղաք։ Այնուհետեւ եկել է Մեսրոպ Մաշտոցը եւ սրբի մարմինը տարել եւ ամփոփել Կարբիի մոտ գտնվող Ուշիում, ուր կառուցվել է Ս. Սարգիս վանքը, որը Խլաթեցու բնորոշմամբ հոչակավոր ուխտատեղի է մինչեւ այսօր։ Ս. Մեսրոպն ապա Ս. Սարգսի ատամներից մեկը տանում եւ Գագա դաշտում փայտյա մի խաչի մեջ է դնում եւ այս խաչն օծելով՝ կանգնեցնում Գագա բլրի վրա, եւ այդ խաչն անվանվում է Գագի Սուրբ Սարգիս, որը մեծամեծ հրաշքներ է գործում՝ ի փառս Քրիստոսի։ Ուշին եւս նշանավոր սրբավայր է եղել, ուր հռչակված ուխտատեղի էր Ս. Սարգսի մատուռը։ Հայոց աշխարհի սրբավայրերի՝ Կոմիտաս քհն. Քյոմուրճյանի կազմած՝ վերը հիշված քարտեզում Ուշիի մասին ասվում է. «Եպիսկոպոսարան. Սուրբ Սարգսի վանք, գերեզման»59։ Շարունակելի... Օգտագործված գրականություն Տ. Զարեհ վարդապետ Կաբաղյան, Ամենահաս Սուրբ Սարգիս, Եր. , «Տիգրան Մեծե տպագրատուն, 2009թ., էջ 38-40:


Times.am | Իրանի խորհրդարանի անդամների 8 տոկոսը վարակված է կորոնավիրուսով 11:51 - 4 / 03 / 2020 Իրանի խորհրդարանի անդամների 8 տոկոսը վարակված է կորոնավիրուսով ԵՐԵՎԱՆ, 4 ՄԱՐՏԻ, Panorama.am: Իրանում նոր կորոնավիրուսից մահացության աստիճանն ամենաբարձրն է Չինաստանի սահմաններից դուրս, որտեղից էլ այն ծագել է։ Երկրում վարակվել են մի շարք պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ Իրանի շտապօգնության ծառայության պետը, որի մասին նախօրեին հաղորդել է ILNA գործակալությունը: Ըստ CNN-ի զեկույցի, Իրանի խորհրդարանի 8 տոկոսը վարակված է նոր կորոնավիրուսով: Այս մասին գրում է indiatoday-ը։ Իրանի խորհրդարանի պատգամավոր Աբդուլա Ռիզա Միսրիի խոսքերով, խորհրդարանի 290 անդամներից 23-ը վարակված են։ Նա, սակայն, չի մանրամասնել, թե երբ են նրանք վարակվել: Երեքշաբթի օրը Իրանի գերագույն առաջնորդ այաթոլլա Ալի Խամենեին ասել է, որ իրանցիները պետք է հետեւեն իշխանությունների խորհուրդներին՝ կանխելու կորոնավիրուսի տարածումը։ Առողջապահության փոխնախարարը հաղորդել է երկրում մահվան 77 դեպքի մասին, իսկ վարակվածների թիվը հասել է 2,336-ի։ Այսօր 22:48 Դատարանը չի հաստատել Ռուբեն Հայրապետյանին մեղսագրված արարքներից երկուսի վերաբերյալ հիմնավոր կասկածը. պաշտպան Այսօր 22:33 Մարի Իզմիրլյանի անվան մանկատան՝ ջերմող դայակի կորոնավիրուսի թեստի պատասխանը դրական է Այսօր 22:31 Հայաստանի միջմարզային ճանապարհներին տեղադրվել են անցակետեր. ոստիկանապետ Այսօր 22:21 Արցախում դիմակների մեծածախ իրացման գինը 130 դրամ է. Տեղեկատվական շտաբ Այսօր 20:47 Բարձր ենք գնահատում Վրաստանի եւ Հայաստանի միջեւ սերտ կապերը. Գիորգի Գախարիա Այսօր 20:45 Մայիսի 28-ի դրությամբ Գեղարքունիքի մարզում հաստատվել է կորոնավիրուսի ընդհանուր 470 դեպք, որից 7-ը` մահվան ելքով. մարզպետ Այսօր 20:26 Դիմակների եւ ձեռնոցների անընդմեջ կրումը կարող է մի շարք հիվանդություններ առաջացնել Այսօր 19:13 Հայաստանում կա 316 ծանր, 53 ծայրահեղ ծանր վիճակում գտնվող քաղաքացի. 17 մարդ միացված է թոքերի արհեստական օդափոխության սարքերի Այսօր 18:22 ՀՀ վարչապետի, առողջապահության նախարարի եւ ոստիկանապետի ճեպազրույցը. Տեսանյութ Այսօր 18:14 Կոչ ենք անում Առողջապահության նախարարի խոսնակին հարգել լրատվականների գործունեությունը. «Մեդիա պաշտպան» Այսօր 17:08 Երեւանյան 55 մանկապարտեզից 14-ում կորոնավիրուսի տարածումը կանխելու կանոնների խախտումներ են հայտնաբերվել Այսօր 16:15 Սոցապնախարարն ունի 18 խորհրդական, որից 14-ը՝ «մոդեռն» հաստիքի Այսօր 15:17 Մեր ժողովուրդը պետք է հեռու մնա ներքին լարվածություն սրող, ժողովրդի ներուժը ջլատող մոտեցումներից եւ համախմբվի.Արամ Ա-ի ուղերձը Այսօր 15:07 Իրանում հայրը «հանուն պատվի» գլխատել է 14-ամյա դստերը. Ռոհանին կոչ է արել արգելել «հանուն պատվի» սպանությունները.«The Guardian» Այսօր 14:15 Դժվար է գերագնահատել օրվա խորհուրդը՝ անկախ պետականության վերականգնում, վերածնունդ, նոր սկիզբ. Հրայր Թովմասյանի շնորհավորական ուղերձը Այսօր 13:07 Սահմանադրական փոփոխությունների հանրաքվեն չի կարող ԱԺ որոշմամբ չեղարկվել, դա ակնհայտ հակասահմանադրական օրենք է. Դավիթ Հարությունյան Այսօր 12:38 Հայաստանում հաստատվել է կորոնավիրուսով վարակվելու 442, մահվան՝ 15 նոր դեպք Այսօր 12:23 ՀՀ նախկին ոստիկանապետ Վլադիմիր Գասպարյանի շնորհավորական ուղերձը Հանրապետության տոնի առթիվ Այսօր 11:43 Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Երկրորդ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսը շնորհավորական ուղերձ է հղել Հանրապետության օրվա առիթով Այսօր 11:24 ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանի շնորհավորական ուղերձը Հանրապետության տոնի առթիվ Այսօր 10:12 ՀՀ քաղաքական եւ հոգեւոր վերնախավը Սարդարապատի հուշահամալիրում է. ուղիղ Այսօր 10:04 Հայաստանը նշում է Առաջին Հանրապետության հռչակման 102-ամյակը Այսօր 8:57 «Ժողովուրդ». Երեւանի փոխքաղաքապետը չուզելով դեռ աշխատում եւ պարգեւավճար է ստանում Այսօր 8:54 «Փաստ». Անորոշությունն ու զգուշավորությունը դարձել են տնտեսության եւ բանկային համակարգի հիմնական մարտահրավերը Այսօր 8:51 «Ժողովուրդ». Պաշտոնյաներին օր չի մնացել. ի՞նչ պատիժներ կկրեն հայտարարագիր չներկայացնելու դեպքում Այսօր 8:47 «Ժողովուրդ». Արսեն Ջուլֆալակյանը ձգտում է փոխնախարար նշանակվել Այսօր 8:44 «Փաստ». Հեղափոխության «բրենդը» սպառված է թե՛ ներսում, թե՛ դրսում Այսօր 7:55 «Փաստ». Փնտրվում են «սրտի» դատավորներ Այսօր 7:53 «Փաստ». Կարեւորը մենք ենք ու... մեր նեղ քաղաքական շահերը Այսօր 7:48 ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Մայիսի 28 22:14 Որքան գումար է ՀՀ-ին տրամադրվել կորոնավիրուսի դեմ պայքարի շրջանակներում 20:52 Լրագրողի հասցեին վիրավորական արտահայտություններ են թույլ տրվել. «Մեդիա պաշտպան» 19:42 Ու այս անմակարդակ խփնվածը պնդում է, որ ինքն առաջնո՞րդ է. Միքայել Մինասյանը՝ Նիկոլ Փաշինյանի մասին 15:40 Ձեզ այլեւս ոչինչ չի փրկի. Արմեն Աշոտյան 15:24 Իրականության հիմնական ծուղակները. Վահե Հովհաննիսյան 13:31 Զանգեզուրի պղնձամոլիբդենային կոմբինատ պաշտոնական հայտարարում է 12:26 Կառավարության նիստն՝ ուղիղ. օրակարգում 31 հարց է, 26֊ը՝ չզեկուցվող 11:51 Քաջարանցիների դեմ ցուցմունք տված անձը հրաժարվել է իր նախնական ցուցմունքից. պնդել, որ նախնական ցուցմունքը տվել է ճնշումների ներքո 11:44 Վարակակիրների թվով դարձել ենք տարածաշրջանի «ռեկորդակիր». Կարեն Վրթանեսյան 11:05 372 նոր վարակակիր եւ մահվան 7 դեպք


text: Ֆիլիպսի կոր Առաջարկվել է 1958 թ. անգլիացի տնտեսագետ Օլբան Վիլյամ Ֆիլիպսի կողմից, ով Անգլիայի էմպիրիկ տվյալների հիման վրա (1861-1957 թթ) առաջ բերեց գործազրկության մակարդակի եւ դրամական աշխատավարձի աճի փոփոխության միջեւ առկա հարաբերական կախվածությունը։ Կախվածությունը սկզբում ցույց էր տալիս գործազրկության կապը աշխատավարձի փոփոխության հետ. ինչքան բարձր է գործազկության մակարդակը, այնքան ցածր են աշխատավարձն ու գները, եւ հակառակը՝ ինչքան ցածր է գործազրկության մակարդակը, այնքան զբաղվածությունը բարձր է, բարձր են նաեւ աշխատավարձը եւ գների մակարդակը։ Հետագայում այն փոխակերպվեց գների եւ գործազրկության միջեւ կապի։ Համաձայն Ֆրիդմենի՝ երկարաժամկետում կորն ունի ուղղահայաց գծի տեսք, այլ կերպ ասած՝ ցույց է տալիս սղաճի եւ գործազրկության մակարդակի միջեւ կապի բացակայությունը։ - — սղաճի մակարդակը, - — սպասվող սղաճի մակարդակը, - — գործազրկության շեղումը բնական մակարդակից, - — գործակից, - — առաջարկի շոկեր։ Ստագֆլյացիա, 1970-ական թթ զարգացող երկրների տնտեսությանը հասցված վնաս, որը քննադատեց Ֆիլիպսի կորի գաղափարը։ Քեյնսականները, ովքեր կիսում էին այս տեսության հիմնական նախադրյալները, ստիպված էին ընդունել, որ հստակ հակադարձ կախվածություն սղաճի եւ գործազրկության միջեւ չկա, եւ հնարավոր են այլ տարբերակներ։


text: Սեպտեմբերի 29, տարվա 272-րդ (նահանջ տարիներին՝ 273-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 93 օր։ Դեպքեր 1885՝ Անգլիայի Բլեքփուլում սկսում է գործել առաջին էլեկտրական տրամվայը 1911 - Իտալիան պատերազմ է հայտարարում Օսմանյան կայսրությանը 1979 - Հովհաննես Պողոս II-ը դառնում է Իռլանդիա այցելություն կատարած առաջին պապը 2004 - (4179) Տուտատիս աստերոիդն անցնում է Երկիրից չորս լուսնային հեռավորության վրա Ծնունդներ մ.թ.ա. 106 - Գնեոս Պոմպեոս, Հռոմի կայսր (մ. մ.թ.ա. 48) 1547 - Միգել դե Սերվանտես Miguel de Cervantes իսպ. գրող (մ. 1616) 1571 - Կարավաջո Caravaggio իտալ. նկարիչ (մ. 1610) 1703 - Ֆրանսուա Բուշե ֆրանս. նկարիչ (մ. 1770) 1758 - Հորացիո Նելսոն, անգլիացի ծովակալ, դերկոմս եւ փոխծովակալ 1864 - Միգել դե Ունամունո Miguel de Unamuno իսպ. փիլիսոփա, գրող (մ. 1936) 1899 - Լասլո Բիրո արգենտինացի գյուտարար (մ. 1985) 1901 - Էնրիկո Ֆերմի Enrico Fermi իտալացի ֆիզիկոս (մ. 1954) 1913 - Սթենլի Կրամեր Stanley Kramer ամեր. ռեժիսոր, արտադրող (մ. 2001) 1928 - Լուչանո Տեսսարի, իտալացի ֆուտբոլիստ, դարպասպահ եւ գլխավոր մարզիչ 1936 - Սիլվիո Բերլուսկոնի Silvio Berlusconi իտալ. գործարար, Իտալիայի 50-րդ վարչապետը 1961 - Ջուլիա Գիլարդ Julia Gillard Ավստրալիայի 27-րդ վարչապետը 1972 - Ռոբերտ Վեբ Robert Webb անգլ. կոմիկ 1976 - Անդրեյ Շեւչենկո Андрiй Миколайович Шевченко ուկր. ֆուտբոլիստ 1984 - Պեր Մերտեզակեր, գերմանացի ֆուտբոլիստ 1989 - Անդրեա Պոլի Andrea Poli իտալ. ֆուտբոլիստ 1991 - Ադեմ Լյայիչ սերբ ֆուտբոլիստ Մահեր 1530 - Անդրեա դել Սարտո, իտալացի նկարիչ 1902 - Էմիլ Զոլա ֆրանս. լրագրող, գրող (ծն. 1840)։ 1913 - Ռուդոլֆ Դիզել Rudolf Diesel գերմ. ճարտարագետ 1929 - Հովհաննես Հովհաննիսյան, հայ բանաստեղծ (ծ. 1864)։ 1930 - Իլյա Ռեպին ուկր.-ռուս նկարիչ (ծ. 1844)։ 1951 - Հայկ Գյուլիքեւխյան, հայ գրականագետ, փիլիսոփա (ծ. 1886)։ 2001 - Վարդան Մուսախանյան իրավաբան 2010 - Թոնի Քերթիս Tony Curtis ամեր. դերասան, երգիչ (ծ. 1925)։ 2012 - Էբե Կամարգու Hebe Camargu բրազ. երգիչ եւ դերասան (ծն. 1929)։ 2014 - Դավիթ Հակոբյան, թերապեւտ, քաղաքական գործիչ 2015 - Ժան Տեր-Մերկերյան, ֆրանսահայ ջութակահար 2020թ.՝ Դավիթ Առուշանյան, Արցախի Հանրապետության ազգային հերոս Տոներ Սուրճի համաշխարհային օր


- օպտիմիզացնում է ինտերնետային ռեսուրսների աշխատանքը:


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Հ. Վ. ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 1-ԻՆ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍՒՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Հայաստանի Հանրապետության կառավարման համակարգի եւ օրենսդրական դաշտի բարեփոխումների գործում ունեցած ավանդի համար Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի աշխատակազմի ղեկավար-գլխավոր քարտուղար Հրայր Վարդանի ԹՈՎՄԱՍՅԱՆԻՆ պարգեւատրել «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2016թ. Դեկտեմբերի 28 Երեւան ՆՀ-1252-Ա


Արարատի մարզ - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան Արարատի մարզ, մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Հայաստանում։ Մարզկենտրոնն Արտաշատ քաղաքն է։ Տարածքը 2096 կմ2 է։ Տարածաշրջանները Արարատի շրջան Քաղաքային համայնքների թիվ 4 Գյուղական համայնքների թիվ 93 Գյուղական բնակավայրերի թիվ 94 - Ընդհանուր | 2,096 կմ2 | Արարատի մարզը գտնվում է Հայաստանի հարավ-արեւմուտքում։ Հյուսիս-արեւմուտքից սահմանակից է Արմավիրի մարզին, հյուսիսից՝ Երեւանին ու Կոտայքի մարզին, արեւելքից Գեղարքունիքի եւ Վայոց ձորի մարզերին, հարավից՝ Ադրբեջանի մասը կազմող Նախիջեւանին, իսկ հարավ-արեւմուտքից Թուրքիային։ 3.1 Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքս Արարատի մարզի ռելիեֆային քարտեզ Արարատի մարզի հարավարեւմտյան եզրին զուգահեռ 6-13 կմ լայնությամբ ընկած է Արարատյան հարթավայրի հարավարեւելյան մասը։ Հյուսիսում Երանոսի լեռնաշղթան է։ Հյուսիսային սահմանն անցնում է Ազատ եւ դրա վտակ Գողթ գետերով։ Հյուսիս-արեւելքում Գեղամա լեռնաշղթայի հարավարեւմտյան հատվածն է։ Արեւելքում Մժկատարի լեռներն են, որից արեւմուտք ընկած է Դահնակի լեռնաշղթան, սրանից էլ հարավ գտնվում է Ուրծի լեռնաշղթան։ Մարզի կենտրոնում Երասխի լեռներն են, Կոտուց, Խոսրովասար լեռնագագաթները եւ այլ լեռնազանգվածներ։ Մարզի խոշոր գետերն են Արաքսը, Հրազդանը, Ազատը, Վեդին։ Համեմատաբար փոքր գետերից են Արածոն, Չորասու հեղեղատարը, Ազատի ու Վեդիի վտակները՝ Քաջառուն (Դարբանդ), Խոսրովը, եւ այլն։ Արարատյան հարթավայրով անցնող գետերը ունեն ոռոգիչ նշանակություն։ Ազատի վրա Լանջազատ գյուղի մոտ կառուցված է Զովաշենի ջրամբարը եւ համանուն ՀԷԿ-ը։ Արարատի մարզում տարածված են Հայաստանում առկա բոլոր 8 լանդշաֆտային գոտիները։ Ցածրադիր շրջաններից մինչեւ բարձրադիր շրջաններ դրանք հաջորդում են իրար այս հերթականությամբ. անապատային, կիսաանապատային, չոր տափաստանային, տափաստանային, լեռնաանտառային, մերձալպյան, ալպյան, ձյունամերձ։ Բայց սրանցից հիմնականներն են կիսաանապատային (Արարատյան հարթավայրում), չոր տափաստանային (միջին բարձրության լեռներում), ալպյան (Գեղամա լեռնաշղթայի լանջերին)։ Պայմանավորված Հայկական լեռնաշխարհի լեռնային մակերեւույթով՝ այս ամբողջ տարածաշրջանում՝ այդ թվում Արարատի մարզում, կլիման ենթակա է վերընթաց գոտիականության։ Մասնավորապես այս մարզում առկա են Հայաստանում տարածված կլիմայի 8 տիպերից 6-ը, որոնք հարթավայրային շրջաններից մինչեւ լեռնային շրջաններ իրար հաջորդում են հետեւյալ հաջորդականությամբ. Արարատի մարզում տարեկան միջին ջերմաստիճանը ցածրադիր եւ բարձր լեռնային շրջանների միջեւ տատանվում է +10 °C-ի եւ -2 °C-ի միջեւ։ Ձմռանն անհողմ եղանակի պայմաններում տեղի է ունենում ջերմաստիճանային շրջադասություն. սառն ու ծանր օդը կուտակվում է Արարատյան դաշտում։ Այդ պատճառով միջին գոտում՝ մինչեւ 2000 մետր բարձրությունները, ձմեռը լինում է ավելի տաք եւ արեւոտ, քան Արարատյան գոգավորությունում։ Գարունն անցողիկ է եւ կարճատեւ։ Մայիսի երկրորդ տասնօրյակից օդի ջերմաստիճանն անցնում է 15 °C-ից, սկսվում է չոր, հաճախ խորշակներով երկարատեւ ամառը, որը շարունակվում է մինչեւ սեպտեմբերի երկրորդ կեսը։ Աշունը մեղմ է, անհողմ, հաճախ են թույլ անձրեւները։ Մարզի հարթավայրային շրջանների համար բնորոշ են լեռնահովտային քամիները։ Ամռանը՝ կեսօրից հետո, քամին Գեղամա լեռներից փչում է հովիտներ՝ մեղմացնելով ամառվա տապը։ Հունվարյան միջին ջերմաստիճանն է այդ շրջաններում համապատասխանաբար -6 °C եւ -12 °C, հուլիսյան ջերմաստիճանը՝ +26 °C եւ +8 °C, միջին տարեկան տեղումները՝ 200 մմ եւ 1000 մմ։ Ցածրադիր շրջաններում դիտված բացարձակ առավելագույն եւ նվազագույն ջերմաստիճաններն են -33 °C եւ +42 °C, ընդ որում վերջինս Հայկական լեռնաշխարհում դիտարկված բացարձակ առավելագույն ջերմաստիճանն է եւ այն գրանցվել է Արարատյան հարթավայրի հարավ-արեւելքում։ Ընդհանուր առմամբ Արարատի մարզն աչքի է ընկնում կլիմայի չորությամբ։ Արարատի մարզի գետերը պատկանում են Արաքսի ավազանին։ Նրա տարածքով են անցնում Հրազդան գետն իր ստորին հոսանքով, իսկ Ազատ, Վեդի եւ Արածո գետը՝ ամբողջ ընթացքով՝ ակունքից գետաբերան։ Մի քանի տասնյակ գետակներ էլ ամռանը բոլորովին ցամաքում են։ Գետերից միայն Արածո գետն է, որ իր ստորին հոսանքում անցնում է Հայաստանից դուրս։ Մնացած գետերի ջրերն ամռանը լիարժեք օգտագործվում են ոռոգման կարիքների համար։ Սնումը ձնհալքային, անձրեւաջրային, վարարում են ապրիլ-մայիս ամիսներին։ Ոռոգման նպատակով Ազատ գետի վրա կառուցվել է համանուն ջրամբարը, Արածո գետի վրա՝ Զանգակատան ջրամբարն է Հորթուն բնակատեղիի մոտ։ Մարզում կառուցվել է Կախանովի եւ Արտաշատի ջրանցքները 19-20-րդ դարերում։ Կախանովի ջրանցքը կառուցվել է 1870-1874 թվականներին Անդրկովկասյան փոստային օկրուգի պետ գեներալ Ն. Ն. Կախանովի նախաձեռնությամբ դեռեւս հնագույն ժամանակներից գոյություն ունեցող ջրանցքի ընթացքով։ 1870 թվականին Կախանովը Արազդայանի (Երասխավան) կիսաանապատները 65 տարով վարձակալեց՝ նպատակ ունենալով այնտեղ զբաղվել շաքարի ճակնդեղի մշակությամբ։ 1874 թվականի նոյեմբերի 5-ին շինարարությունն ավարտվեց։ Ջրանցքն ունի 36 կմ երկարություն։ Այն վերակառուցվել է 1930 թվականին։ Արտաշատի ջրանցքը կառուցվել է 1930 թվականին։ Սկիզբ է առնում Հրազդան գետի ձախ ափից՝ Երեւանի տարածքում, ունի 61 կմ երկարություն։ Վեդի գետն ու իր Քարաղբյուր, Շաղափ վտակներն ունեն տեղական ոռոգիչ նշանակություն։ Մարզի հողատարածքների ոռոգումն ապահովելու նպատակով կառուցված են Մխչյանի, Ազատի, Արմաշի, Քաղցրաշենի, Մասիսի, Արազափի խոշոր ջրհան կայանները։ Արարատի մարզը տնտեսապես Հայաստանի ամենազարգացած մարզերից է, հատկապես կարեւոր է մարզի գյուղատնտեսական նշանակությունը։ Ունենալով Արարատյան դաշտի մի մեծ հատված՝ մարզը տալիս է Հայաստանի գյուղատնտեսական արտադրանքի զգալի մասը։ Առավել զարգացած է երկրագործությունը։ Հիմնական պտղատու այգիներն են խաղողի, ծիրանի, դեղձի այգիները, մշակվում են նաեւ կեռաս, սալոր, խնձոր, տանձ եւ այլն։ Մարզի հիմնական մշակաբույսերն են ձմերուկ, սեխ, լոլիկ, վարունգ, լոբի, սիսեռ, կանաչ պղպեղ, սմբուկ, ցորեն։ Երկրագործությունը 90 տոկոսով ոռոգովի է։ Այդ նպատակով օգտագործվում է ինչպես գետերի ջրերը՝ իրենց ջրանցքներով, այնպես էլ արտեզյան հորերի ջրերը։ Լեռնային հատվածներում զարգացած է նաեւ անասնապահությունը՝ հիմնականում ոչխարաբուծություն, ավելի քիչ՝ խոշոր եղջերավոր անասնապահություն։ Արարատի մարզի արդյունաբերությունում, կարեւոր տեղ ունի լեռնահանքային արդյունաբերությունը։ Արարատ քաղաքի մոտ արդյունահանվում է տրավերտին, կրաքար, ավազ, մարզի այլ հատվածներում նույնպես կան տրավերտինի, ավազի, մարմարի, բազալտի հանքեր։ Կան հանքային ջրեր՝ Արարատ եւ Վեդի։ Մետաղական հանածոների արդյունաբերական պաշարներ չկան։ Շատ մեծ է սննդի արդյունաբերության նշանակությունը։ Գոյություն ունեն մի շարք գործարաններ, որոնք զբաղվում են մարզում արտադրված գյուղմթերքի վերամշակմամբ՝ մուրաբաների, բնական հյութերի, պահածոների, տոմատի մածուկների արտադրությամբ։ Մարդկային ներուժի զարգացման ինդեքսԽմբագրել 0.607 0.58 0.621 0.666 0.701 0.722 0.729 Արմաշ (Արարատի մարզ) Պարույր Սեւակ (գյուղ) ↑ 2,0 2,1 Սամվել Հակոբյան, Արարատի մարզ, Երեւան 2010 Հայաստանի սովետական հանրագիտարան, Երեւան, 1987 թ. Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Արարատի_մարզ&oldid=8327683» էջից Last edited on 6 Մարտի 2022, at 12:56 Այս էջը վերջին անգամ փոփոխվել է 6 Մարտի 2022-ի ժամը 12:56-ին:


Լրատվություն Շնորհավորական Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական հեռագիր է հղել Բարսեղ Թումանյանին՝ ծննդյան 55-ամյակի առթիվ 03.08.2013 Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական հեռագիր է հղել Հայաստանի ժողովրդական արտիստ, օպերային երգիչ Բարսեղ Թումանյանին՝ ծննդյան 55-րդ տարեդարձի կապակցությամբ: «Դուք մեր օպերային երգարվեստի եւ ընդհանրապես երաժշտական կյանքի ամենավառ ներկայացուցիչներից եք: Մաղթում եմ Ձեզ ստեղծագործական նոր նվաճումներ, Հայաստանում բարձր արվեստի ու մշակույթի քարոզմանն ու արմատավորմանն ուղղված Ձեր հասարակական շնորհակալ գործունեության արդյունավետ շարունակում»,-ասված է ՀՀ Նախագահի շնորհավորական հեռագրում:


text: 1909 թվականին ուներ 160 տուն հայ բնակիչ։ Զբաղվում էին այգեգործությամբ, երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, մասամբ՝ մեղվաբուծությամբ։ Գյուղը տեղական ճանապարհով կապված էր Վան քաղաքի հետ։ Ուներ եկեղեցի եւ նախակրթական ուսումնարան։ Բնակիչները գործուն մասնակցություն են ունեցել Վանի 1915 թվականի հերոսամարտին։ Արճակն ավերվել ու ամայացել է առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին։ Բնակչության մի մասը զոհվել է 1915 թվականի Մեծ եղեռնի ժամանակ, մյուս մասը գաղթել ու ապաստանել է Արեւելյան Հայաստանում եւ Հյուսիսային Կովկասում։[1] Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։


13/03/18 21:02 Սա կստիպի ձեր մազերին աճել մեծ արագությամբ. մազերի փայլն ու ծավալը ապահովված է


text: Եսայի 2.5-11։ Հռոմէացիներ 9.30-10.4։ ԱՒԵՏԱՐԱՆ ԸՍՏ ՄԱՏԹԷՈՍԻ 13.24-30։ Եսայի 5Արդ, ո՛վ տունդ Յակոբի, եկէ՛ք քայլենք Տիրոջ լոյսի մէջ։ 6Նա երես դարձրեց իր ժողովրդից՝ Յակոբի տնից, որովհետեւ նրանց երկիրը, ինչպէս այլազգիներինը, առաջուայ պէս լցուեց կախարդներով, եւ նրանք բազում այլազգի որդիներ ունեցան։ 7Նրանց երկիրը լցուեց ոսկով ու արծաթով, նրանց գանձերին թիւ չկար. նրանց երկիրը լցուեց երիվարներով, նրանց ռազմակառքերին թիւ չկար։ 8Նրանց երկիրը լցուեց իրենց իսկ ձեռքերով կերուտած գարշելի կուռքերով, եւ նրանք երկրպագեցին նրա՛նց, որ իրենց մատներն էին ստեղծել։ 9Ստորացաւ մարդը, գետնամած խոնարհուեց տղամարդը, ես չեմ ների նրանց։ 10Արդ, Տիրոջ սարսափից ու նրա փառքի զօրութիւնից գնացէք քարերի տա՛կ մտէք, հողի մէ՛ջ թաքնեցուէք, երբ նա կը յառնի երկիրը պատուհասելու։ 11Տէրը նայում է բարձունքից, իսկ մարդը խեղճ ու ողորմելի է. մարդկանց ամբարտաւանութիւնը պիտի խոնարհուի, ու այդ օրը միայն Տէրը պիտի բարձրանայ, Հռոմէացիներ 30Ինչո՞ւ. որովհետեւ ոչ թէ հաւատին հետամուտ էր, այլ՝ օրէնքի գործերին. քանի որ նրանք գայթակղութեան վէմին բախուելով՝ սայթաքեցին։ 31Ինչպէս գրուած էլ է. 10 Եղբայրնե՛ր, իմ սրտի փափագը եւ աղօթքը առ Աստուած՝ նրանց փրկութեան համար են. 2քանզի վկայում եմ նրանց համար, թէ նախանձախնդրութիւն ունեն Աստծու հանդէպ, բայց՝ անգիտութեամբ. 3որովհետեւ նրանք չգիտակցելով Աստծու արդարութիւնը եւ իրենց արդարութիւնը հաստատել ուզելով՝ Աստծու արդարութեանը չհնազանդուեցին։ 4Արարեւ, Քրիստոսն է օրէնքի վախճանը բոլոր հաւատացեալների արդարացման համար։ ԱՒԵՏԱՐԱՆ ԸՍՏ ՄԱՏԹԷՈՍԻ 24Նա մէկ ուրիշ առակ էլ նրանց առաջ դրեց ու ասաց. «Երկնքի արքայութիւնը նմանուեց մի մարդու, որ իր արտի մէջ բարի սերմ սերմանեց։ 25Եւ երբ մարդիկ քնի մէջ էին, նրա թշնամին եկաւ եւ ցանած ցորենի վրայ որոմ ցանեց ու գնաց։ 26Եւ երբ ցորենը բուսաւ ու պտուղ տուեց, ապա երեւաց եւ այն որոմը։ 27Տանտիրոջ ծառաները մօտեցան ու ասացին նրան. «Տէ՛ր, չէ՞ որ քո արտի մէջ դու բարի սերմ սերմանեցիր, ուրեմն որտեղի՞ց է այդ որոմը»։ 28Եւ տէրն ասաց նրանց. «Թշնամի մարդ է արել այդ»։ Ծառաները նրան ասացին. «Կամենո՞ւմ ես, որ գնանք ու քաղենք հանենք այն»։ 29Եւ տէրը նրանց ասաց. «Ո՛չ, մի գուցէ որոմը քաղելիս, ցորենն էլ նրա հետ արմատախիլ անէք։ 30Թողէ՛ք, որ երկուսն էլ միասին աճեն մինչեւ հունձը, եւ հնձի ժամանակ ես հնձողներին կ՚ասեմ՝ նախ այդ որոմը քաղեցէ՛ք եւ դրանից խուրձեր կապեցէ՛ք այրելու համար, իսկ ցորենը հաւաքեցէ՛ք իմ շտեմարանների մէջ»։


text: Հավաք – Armenia Today 23 Սեպտեմբեր 2021 18:00 Tag: Հավաք https://youtu.be/Obh-fTVGI4s Չարենցավանում փորձում են խոչընդոտել «Դեմոկրատական» կուսակցության հավաքը: Կուսակցության մամուլի քարտուղար Տիգրան Հովհաննիսյանը հայտնել է, որ այսօր՝ ժամը 15:00-ին, հանրահավաք էր նախատեսվում էր Չարենցավան քաղաքում, որի անցկացման թույլտվությունը կուսակցությունն ավելի վաղ ... Ինչպես արդեն տեղեկացրել էինք, Ազատության հրապարակում մեկնարկել ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանի գլխավորած դաշինքի հավաքը: Դաշինքի կազմում են ՀՅԴ-ն եւ «Վերածնվող Հայաստան» կուսակցությունը: Իր ելույթի սկզբում ՀՀ երկրորդ նախագահը նշեց, ... Հավաք՝ կառավարական ամառանոցում. Փաշինյանն իր տուն է կանչել իմքայլականներին եւ ՔՊ վարչության անդամներին. Hraparak.am 14 Մարտ 2021 16:25 Hraparak.am-ը գրում է. «Այս պահին Կառավարական ամառանոցներում հավաք է։ Նիկոլ Փաշինյանն իր տուն է կանչել բոլոր իմքայլականներին եւ Քաղպայմանագրի վարչության անդամներին։ Ճիշտ է՝ վերջին շրջանում նա հաճախ է թիմին հավաքում։ Հավանաբար, ... 20 Փետրուար 2020 21:55 Հայաստանի ծանրամարտի տղամարդկանց մեծահասակների հավաքականը Աբովյան քաղաքում սկսում է ուսումնամարզական հավաքը: Այս մասին հայտնել է հավաքականի մարզիչ Վիգեն Խաչատրյանը։ Տղամարդկանց հավաքականում ընդգրկված է 11 ծանրորդ։ Աշխարհի առաջնությանը մասնակցող 5 երիտասարդ ... 16 Փետրուար 2020 13:04 Ինչպես կանխատեսելի էր Հայաստանի ու Արցախի գործող իշխանություններից, ամեն ինչ կատարվել է ի վնաս հոգեբանական բարդ վիճակում գտնվող հանրությանը ճգնաճամից...


ՔԱՂԱՔԱՎԱՐՈՒԹԵԱՆ ՎՆԱՍՆԵՐ | Ժամանակ Չորեքշաբթի 8, Ապրիլ 2020 Յակոբ Պարոնեան իր «Քաղաքավարութեան վնասները» հատորին մէջ կը խօսի «տան մէջ ազատ» ըլլալու մասին եւ հիւր ընդունելու սովորութեան վրայ։ «Երբ չես ուզեր հիւր ընդունիլ...». կերպով մը դէմ կ՚արտայայտուի քաղաքավարութեան չափազանցութիւններու՝ որոնք կ՚անուանէ «փորձանքներ»։ Ստորեւ կը ներկայացնենք երգիծաբանին այս հետաքրքրական պատմուածքը։ ԵՐԲ ՉԵՍ ՈՒԶԵՐ ՀԻՒՐ ԸՆԴՈՒՆԻԼ Մարդ իր տան մէջ աւելի՞ ազատ է... Կը կարծէ՞ք... Գործէդ եկած ես, լուացուած-փոխուած եւ ընթրած, ու ընտանիքիդ հետ հանգիստ կ՚ընես։ Յանկարծ... դրան զանգը։ -Վա՜յ, արդեօք հի՞ւր է։ -Ո՜վ պիտի լսէ ասոնց. մի՛ բանաք։ -Բայց պատուհանէն տեսա՜ն... Նորէն-նորէն՝ զանգակը. յամա՛ռ են։ -Վե՛րը ընդունեցէք. ըսէ՛ք՝ պարոն Յակոբը անհանգիստ է այսօր։ -Վե՛ր հրամմեցէք, վեր հրամմեցէք... Հիւրերը վեր կ՚ելլեն։ Դուն ալ կը կարծես, որ փորձանքը անցուցիր։ Կէս ժամ չանցած, սենեակիդ դուռը կը բացուի, հիւրերէն մէկը ներս կը մտնէ։ -Ձայն չկայ, կը քնանայ կոր... Պարոն Յակոբը անշուշտ արթուն է։ -Արթնցնե՛նք...,- ու «պարոն Յակոբ» կանչելով հանդերձ՝ կը հրմշտկէ քեզ. ճարդ հատած՝ «կ՚արթննաս»... -Դո՞ւք էք, պարոն Փօլ։ -Ես եմ... անցած ըլլայ։ -Տիկինը ըսաւ, որ անհանգիստ էք։ -Այո՛, շա՛տ անհանգիստ, գլխու ցաւ... -Ես ալ ըսի՝ երթամ նայիմ անգամ մը. յետոյ չըսէ՝ այցելեր է եւ ինծի չէ եկեր... -Ինչպէ՞ս եղաւ՝ գլխու ցաւ ունեցաք։ -Իրաւ՝ չեմ գիտեր... ա՛հ, չեմ կրնար կոր գլուխս բռնել։ Կ՚աղաչեմ, վեր գացէք, անհանգիստ մի՛ ըլլաք։ Քնանամ՝ կ՚անցնի։ -Չէ՜, էֆէնտիս, քնանալով չ՚անցնիր. ծոծրակիդ քիչ մը մանանեխ քսենք։ Սա մանանե՛խը բերէք... -Չե՛մ ուզեր, բարեկամ... -Դուն չե՛ս գիտեր։ Մանանե՛խը... Կը բերեն. պարոն Փօլը կը քսէ «դեղ»ը։ -Քիչ մըն ալ լիմո՛ն բերէք... -Թող մնա, ճա՛նըս... -Լիմո՛ն... հիւանդին մտիկ չեն ըներ։ Լիմոնը կը բերեն, ճակատիդ կը քսէ։ -Րո՛մ, րո՛մ բերէք... -Րոմը՝ ինչո՞ւ. ձգէ՛, մա՛րդ Աստուծոյ... -Շո՛ւտ ըրէք, րոմը բերէ՛ք... Պարոն Փօլը րոմով կը շփէ գլուխդ։ -Անցա՞ւ քիչ մը ցաւը... -Օղի՛ բերէք, օղի՛, շուտ... -Չեմ ուզեր, պարոն Փօլ, ճա՛նս... -Օղի՛... կրակին վրայ տաքցուցէ՛ք... «Հիւանդ»ը պէտք է օղին քիթը քաշէ... -Թեթեւցա՞ւ քիչ մը ցաւը... -Տաք ջո՛ւր... Ոտքերսը մէ՛ջը դրէք... - Չէ՛, ճա՜նս, հոգի՛ս... -Պաղ ջո՛ւր... գլուխը մէջը դրէք... -Անցա՜ւ, պարոն Փօլս, անցա՜ւ... -Հապա ի՞նչ. ինծի պարոն Փօլ կ՚ըսեն։ -Կեցի՛ր. հագուիմ ու վեր երթանք։ -Տե՞ս... աղէկ որ եկայ։ -Այո, շնորհակալ եմ... Կը հագուիս, կ՚ելլես վեր։ -Օ՜օօ, պարոն Յակոբ, անցած ըլլայ։ -Անցա՛ծ ըլլայ, պարոն Յակոբ... -Ինչպէ՞ս էք, պարոն Յակոբ... -Այս գիշեր ձեզ անհանգիստ ըրինք։ -Ընդհակառա՛կը... գլխուս ցաւը անցաւ։ -Է՛, խօսեցէ՛ք նայինք, պարոն Յակոբ։ Ի՞նչ կայ-չկայ։ -Եւ, բարկութիւնդ կլլելով, կը խօսիս... Հիւրերը կը նստին որքան պէտք է՝ քունդ փախցնելու եւ գլխու ցաւ տալու համար։ Եւ երբ կը մեկնին՝ կրկին, գիշերդ կ՚անցնես անկողնին մէջ տապլտկելով եւ անիծելով հիւր ու քաղաքավարութիւն... Ահաւասիկ, դրուագ մը ընտանեկան-ընկերային կեանքէն՝ դիտուած Յակոբ Պարոնեանի աչքէն։ Երգիծաբանութեան վարպետի մը ներկայացուցած այս տեսարանը այսօր գրեթէ անծանօթ է շատերուս, քանի որ այսօր այլեւս, ընդհանրապէս դադրած է նման այցելութիւններ ընտանիքներու մէջ։ Հին սովորութիւններ փոխուած կամ կորսուած են, աւանդութիւններ՝ մոռցուա՛ծ։ Այսօր նման ընտանեկան յարաբերութիւններ չեն տասնուիր. ամէն մարդ զբաղած է իր գործերով, կ՚աշխատի եւ ընտանեկան այցելութիւններու կամ հիւրընկալութեան ժամանակ չեն գտներ մարդիկ։ Նոր սովորութիւնը՝ տունէն դուրս հիւրընկալութիւններ կը կատարուին ընդհանրապէս. զբօսարաններու, ճաշարաններու եւ հաւաքատեղիներու մէջ։ Հին առումով, տունը այլեւս փա՛կ է հիւրերու առջեւ, եւ ան կը պատկանի միայն տունի բնակիչներուն... եւ եթէ հիւընկալութիւն տեղի պիտի ունենայ, ատիկա «խիստ պաշտօնական» երեւոյթ մը կը ստանայ, քանի որ այլեւս այցելութիւները «ժամադրութիւն»ներով կը տրուին։ Այս ալ ցոյց կու տայ, թէ նախկին մտերիմ այցելութիւններ այլեւս չեն տեսնուիր։ Մարդիկ ժամանակին կը յարմարին, ժամանակի պայմաններուն համեմատ կը վարուին։ Եւ եթէ Յակոբ Պարոնեան, մեր ժամանակներուն ապրած ըլլար, «հիւր ընդունելու-չընդունելու» մտահոգութիւն մը պիտի չունենար եւ թէ վերոյիշեալ տողերը գրելու պահանջքը պիտի չզգար... Ժամանակներ կը փոխուին եւ իրենց հետ փոփոխութեան կ՚ենթարկեն նաեւ սովորութիւններ եւ մարդկային կեանքեր։ Բայց լա՛ւ որ Պարոնեան գրեր է այդ տողերը, ուրեմն ժողովրդական իմաստութեամբ կրկնենք. «Չկա՛յ չարիք որ չծնի բարիք...»։ Մարտ 15, 2020, Իսթանպուլ Երեքշաբթի, Մարտ 17, 2020


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Գ. Վ. ՄԵԼԻՔՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 1-ԻՆ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՇՔԱՆՇԱՆՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍՒՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Կրթության բնագավառում ներդրած նշանակալի ավանդի, մատաղ սերնդի ուսուցման եւ հայեցի դաստիարակության գործում ունեցած վաստակի համար Երեւանի պետական համալսարանի արեւելագիտության ֆակուլտետի դեկան, բանասիրական գիտությունների թեկնածու, պրոֆեսոր Գուրգեն Վրեժի ՄԵԼԻՔՅԱՆԻՆ պարգեւատրել «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 1-ին աստիճանի շքանշանով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2016թ. Դեկտեմբերի 22 Երեւան ՆՀ- 1196 -Ա


text: Էրդողանը Պուտինի հրավերով կմեկնի Ռուսաստան 16:35 - 16/հոկտեմբերի/2019 Նախօրեին Ռուսաստանի ու Թուրքիայի նախագահների միջեւ տեղի է ունեցել հեռախոսազրույց, որի ժամանակ քննարկվել է Սիրիայում տիրող իրավիճակը։ Ըստ ռուսական աղբյուրների՝ հեռախոսազրույցը կայացել է թուրքական կողմի նախաձեռնությամբ։ Թուրքական աղբյուրներն այդ հանգամանքը չեն շեշտում։ Հեռախոսազրույցի ժամանակ կողմերն անհրաժեշտ են համարել քայլեր ձեռնարկել Սիրիայի կառավարական ուժերի եւ Թուրքիայի զինված ուժերի միջեւ Սիրիայի տարածքում բախում թույլ չտալու հարցում։ Ռուսաստանի նախագահը մտահոգություն է հայտնել թուրք-սիրիական սահմանին տիրող հումանիտար իրավիճակի առնչությամբ։ Հեռախոսազրույցի մասին Կրեմլից արված հայտարարության համաձայն՝ Վլադիմիր Պուտինն ընդգծել է, որ ստեղծված իրավիճակից չպետք է օգտվեն «Իսլամական պետություն» ահաբեկչական կազմակերպության բանտարկված անդամները, որոնք հսկվում էին քուրդ զինյալների կողմից։ Երկու նախագահները շեշտել են, որ սիրիական ճգնաժամը պետք է լուծվի քաղաքական ճանապարհով։ Կողմերը պատրաստակամություն են հայտնել նպաստել հոկտեմբերի վերջին Ժնեւում ՄԱԿ-ի հովանու ներքո սահմանադրական հանձնաժողովի նիստի գումարմանը։


text: Պորտո Նովո (), Բենինի պաշտոնական մայրաքաղաքը, որը սակայն չի հանդիսանում երկրի կառավարության մշտական նստավայրը։ Քաղաքը Գվինեայի ծոցի նավահանգիստներից մեկն է եւ տեղակայված է երկրի հարավարեւելյան մասում։ Պորտո Նովոն Բենինի՝ մեծությամբ երկրորդ քաղաքն է, սակայն Կոտոնու քաղաքն իր կարգավիճակով երկրի համար ավելի կարեւոր քաղաք է ինչպես մշակութային, այնպես էլ քաղաքական առումով։ Մայրաքաղաքում արտադրվում է արմավենու ձեթ, բամբակ եւ մշակվում է բամբակենի։ Նավթի հանքավայրեր հայտնաբերվել են Բենինի մերձափնյա շրջանում 1990-ական թվականներին եւ երկրի տնտեսության մեջ կարեւոր գործոն են։ Բնակչությունը՝ : Ծանոթագրություններ Բենինի քաղաքներ


ներածություն ղեկավարությունը տեղադրել հայտարարությունների ժամանակը - VIDEO CHAT համաշխարհային! Բոլոր երկրները, արտասահմանյան, ողջ աշխարհը ։ ներածություն ղեկավարությունը տեղադրել հայտարարությունների ժամանակը Բայց միեւնույն է, ոչ տխուր Ըստ, հիմնականում բաց է թողել վերնագիր, այնպես որ այսուհետ ես պետք է տեղումԱռանց վրդովմունքի առավել սովորական իրավիճակ է ։ Առանց վրդովմունքի առավել տարածված վերաբերմունքը: Եթե չես, քեզ պետք է գրել բոլոր այն թեմաներով: Համար: հիմնականում կարոտում է, քանի որ այս պահից սկսած դիրքորոշումը պետք է լինի. Բայց միեւնույն է, մի անհանգստացեք. Ոչ մի հանցանք - առավել տարածված վերաբերմունքը: Ոչ մի հանցանք - առավել տարածված վերաբերմունքը: Եթե չես, քեզ պետք չէ: այս մասին գրել. Ինչպես ես արդեն ասել եմ, սկզբնական բավականին հաճախ է նույնիսկ, եթե դուք կարդում եք պահանջը քաղցկեղի ձեր տեքստը կամ ամեն ինչ, կամ թե ինչպես է նա տարբերվում է, եթե դուք թույլ եք տալիս. Սկզբին Քեն- բավականին հաճախ կարդում տարբերությունը, բոլոր նրանց, ովքեր պանդոկում ձեր պահանջը յուրաքանչյուրին, ով եղել է պանդոկում. Ես մշտական աշխատասեր սատանա Զեկա, շնորհավոր Նոր տարի, իմ կարծիքով, բոլոր -ի կարիքների -չանի, եւ ինչ վերաբերում է նրան, որ կատարել է իր գիրք նյութեր. Մի ՞ թե դու չգիտես: Ես ասում եմ սովորական աշխատասեր մարդկանց սատանա Զեկա, իմ կարծիքով, կարիք ունի աստվածային հանգեցնում է երջանիկ համար կամ, տանկի. Նման մարդը ինձ հիշեցնում է այն մարդկանց, ովքեր չունեն եկեղեցու եւ լեռան. Ժամանակաշրջան հավ, դա հնարավորություն է տալիս. Որ ամեն գերմարդ զգում եւ արձագանքում գրավոր հրահանգներ պարտականությունների կատարմանը. Եթե դուք չեք ցանկանում, որ կլիշե է վերեւում գրավոր խորհուրդներ, դուք պետք է վախենալ, որ, եթե դուք ուզում եք լինել հարուստ, դուք պետք է լինել լավ, ընկերների հետ, այլ ոչ թե զարգացնել այն է, որ դուք պետք է ռիսկի դիմել, եւ այլն. Դա ստանդարտ. Ինչ էլ, որ լինի ամբողջական, սանրվածքը, ինձ համար սա մանրուք. դա կարծիք է, եւ փաստի արձանագրումը, սակայն այն դեպքում, հասարակական գործունեության, հասարակական ակտիվ եւ անցնում կետը ոչ պակաս, եւ եթե ձյուն, այլ վայրերում կամ դրանց մոտեցում յուրաքանչյուր աղջիկ պետք է. Պարզվել է, որ ուղեցույցների ցանկը ցուցադրվում եւ ձեռք է բերվում առանց անհրաժեշտ հատկանիշների. Աստվածային վարում բարեբախտաբար եւ տանկի. Նման մարդը ինձ հիշեցնում է այն մարդկանց, ովքեր չունեն եկեղեցու եւ լեռան. Ժամանակաշրջան մշտական, դա հնարավորություն է տալիս. Միթե դու չգիտես, թե ինչ է դա Այլ նորմալ կյանք է ձգում տերմինը, որը, հիմար, ձեր, նրանց ըմպելիք, որը, ինչպես եւ կլիշեներ ու կաղապարների ճանապարհորդության եւ սպորտի, ինչպես նաեւ պետք է գրեն իրենց մտքերն են աղքատ, լավ ընկերներին, որոնք զարգացնում են այն, ինչ իրենց պետք է, վախը, վտանգը եւ այլն: աշխատում է, բայց լռելյայն. Ինչ որ էր, սանրվածքը, ինձ համար սա մանրուք. դա կարծիք է, եւ փաստի արձանագրումը, սակայն այն դեպքում, հասարակական գործունեության, հասարակական ակտիվ եւ անցնում կետի չափով եւ երբ ձյուն այլ կետերում եւ յուրաքանչյուր աղջիկ պետք է սեփական մոտեցումը. Է եղել նշվել է, որ ուղեցույցների ցանկը ցուցադրվում եւ ձեռք է բերվում առանց անհրաժեշտ հատկանիշների. Խորհուրդը ինչ-որ շփոթություն. Յուրաքանչյուր խնդիրը դոլար մեկ ժամ, կամ գինը Ակումբի ռուբլի, ըստ այդմ թարմացում. ուղղությամբ սյուժեի, կան է եթե դուք, բնականաբար, Ռեյը Աստված ինքն է ուղարկում հանգեցնում է իրեն կամ ուրախ-ն. Մարդիկ ինձ հիշեցնում է նրանց, ովքեր ոչ եկեղեցու եւ լեռան. Ժամանակաշրջան մշտական, դա հնարավորություն է տալիս. Հարաբերությունները նորմալ է: Բայց ինչ-որ, մայրը պարանոցի, նստում է երթեւեկության համար. Նման նեղ պատճառաբանությունը. եկեք հայտարարություններ կանանց առանց սահմանափակման ծանոթություն անվճար լուրջ օնլայն ժամադրություն վիճակագրություն սեքս ժամադրություն գրանցում ծանոթություն անվճար լուրջ հարաբերությունների համար ծանոթություն հեռախոսով (տեսանյութ) ծանոթություն մեծահասակների համար գրանցումն անվճար սեքս ծանոթություն դիտել տեսանյութը


Documents Decrees of the President of RA Ն. Գ. ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻՆ ԵՐԱԽՏԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը` ո ր ո շ ու մ ե մ. Բարեխիղճ եւ արդյունավետ աշխատանքի համար Հայաստանի Հանրապետության կառավարությանն առընթեր անշարժ գույքի կադաստրի պետական կոմիտեի նախագահի տեղակալ Նարեկ Գրիգորի ԳՐԻԳՈՐՅԱՆԻՆ պարգեւատրել Երախտագիտության մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Հունիսի 26 Երեւան ՆՀ- 492 -Ա