text: Այսօր Երեւանի Կենտրոնի քաղաքացիական գործերով դատարանը Պուշկին 8 եւ 10 շենքերի օտարման գործով վճիռը հրապարակելու փոխարեն որոշեց վերսկսել գործի քննությունը, հիմնավորելով, որ չուսումնասիրված հանգամանքներ կան եւ անհրաժեշտ է, որ նոր ներգրավված փաստաբանը գործին ծանոթանալու հնարավորություն ունենա։ Գործարար Սամվել Մայրապետյանին պատկանող «Լոքըլ Դիվելոփերս» ընկերությունը անցյալ տարի գարնանը դիմել էր դատարան՝ պահանջելով պարտադրել «Դոլմամա» ռեստորանի սեփականատերերին փոխհատուցման դիմաց հանձնել շենքն ու հեռանալ: Պուշկին 8 եւ 10 հասցեների սեփականատիրոջ ներկայացուցիչ, փաստաբան Տիգրան Աթանեսյանը պնդում է՝ կենտրոնում գտնվող շենքից բացի պետք է գնահատվի նաեւ տեղում տարիներ ի վեր գործող բիզնեսը. - «Ռեստորանը եւս պետք է ներգրավվի գործով, քանի որ եթե բավարարվի հայցը, ապա «Դոլմաման», բնականաբար, դադարեցնելու է իր գործունեությունը: Ես մտածում եմ, որ կառուցապատողը վախեցել է բիզնեսի գնահատումից»: Այնուամենայնիվ, փաստաբանն ավելացնում է, որ իր վստահորդը՝ ռեստորանի սեփականատեր Ժիրայր Ավանյանը, չգիտի անգամ, թե իր տարածքը որքան է գնահատվել ու նրա համար առաջնայինը հին Երեւանից մնացած փոքրիկ հատվածի պահպանումն է։ Սակայն այս հարցով դատարանից առանձնապես ակնկալիքներ չունեն. 2013-ին կառավարությունը Նալբանդյան - Պուշկին - Աբովյան փողոցների միջանկյալ հատվածը գերակա շահ է ճանաչել։ «Այսինքն, մեր հիմնական թիրախը ոչ թե դատարանն է, այլ կառավարությունը: Բացի այդ, Երեւանի քաղաքապետարանը տարածել է հաղորդագրություն, որ նախագիծ չկա՝ ինչ պետք է կառուցվի: Այսինքն, կարող են քննարկել եւ այդ մի քանի փոքրիկ, հին շենքերը մնան, իսկ հետեւի մասում բավականին մեծ տարածք կա, որտեղ կարող է ցանկացած բան կառուցվել», - ասում է Տիգրան Աթանեսյանը: Պուշկին 8 եւ 10-ի կառույցի սեփականատեր Ժիրայր Ավանյանը, ում հարեւանների մեծ մասն արդեն հանձնել են բանալիներն ու հեռացել, կառուցապատողի կամ քաղաքային իշխանությունների հետ սեղանի շուրջ քննարկումների դեռ չի նստել, բայց հույս ունի, որ իր դեմ դատարան դիմած «Լոքըլ Դիվելոփերսը» կհետաքրքրվի ճարտարապետների նոր նախագծով, որն առաջարկում է էլիտար կառուցել առանց հինը քանդելու. - «Ուրագով չես սարքում հայրենիք... այստեղ պետք է մոտեցումը լինի վիրաբույժի դանակով: Այս շենքերը հին են, գեղեցիկ են, վերանորոգելու դեպքում իրենք արժեք ունեն՝ շատ մեծ արժեք: Մի քիչ հնացել է, մի քիչ այսպես է եղել... դա նրանից է, որ ինքը ոչ գուրգուրանք է ստացել, ոչ սեր: Հենց գուրգուրենք, հենց սիրենք՝ ես էլ դրա փաստը ունեմ, ես սիրել եմ այս քառակուսի մետրը, որտեղ ես սարքել եմ այս ռեստորանը եւ պարզվում է՝ ինքը դարձել է լավ բան»: Ավանյանն ասում է՝ տարիներ առաջ մեկ անգամ արդեն հրաժարվել է իրեն պատկանող հին երեւանյան մի շենքից՝ Արամի 30-ից, որն օրերս գիշերով հողին հավասարեցվեց։ Գործարարի խոսքով, դրա դիմաց պատշաճ փոխհատուցում ստացել է ու բողոքել չի ուզում, բայց ընդգծում է՝ ժամանակին իր հոժար կամքով չէ հրաժարվել այդ շենքից։ «Հիմա մեկ առ մեկ՝ ում հանդիպում եմ, ասում են՝ Ժիրա՛յր, բայց արդեն ուշ է, արդեն ամեն ինչ քանդել են: Ես մի շատ պարզ հարց եմ տալիս, ասում եմ՝ եթե դու 30 երեխա ունենայիր, 27-ին մորթել են, այն 3-ի համար չէի՞ր պայքարելու: Պետք է մի բան ասել, արդեն չի կարելի այդքան հուսահատ լինել: Այնպես չէ, որ մենք թշնամու թիկունքում ենք, մենք մեր հայրենիքում ենք: Մենք պետք է գոնե մեր հայրենիքին մեր ձայնը ասենք», - հավելում է Ժիրայր Ավանյանը:


Lurer.com | «Ժողովուրդ». Նախկին պաշտոնյաները հրաժարվում են կարճել քրեական գործերը Հայկական Մամուլ 22 Հոկտեմբեր, 2021 9:01 Այս թեմայով Ամբողջ ազգը պիտի միավորվի եւ միասնական, վճռական կամքով պաշտպանի իր պետությունը. Սեյրան Օհանյան «Շուշին ու Հադրութը հանձնվել են՝ առանց որեւէ մարտի. Փաշինյանը խրախուսել է պատերազմի դաշտից փախուստը «Հրապարակ». Էժան որոշում Կալանք է դրվել Սեյրան Օհանյանի, նրա կնոջ, Սերժ Սարգսյանի թիկնազորի նախկին պետի եւ նրանց մերձավորների գույքի վրա Լավ կլիներ առաջին հերթին ինքն իրեն սաստեր. Սեյրան Օհանյանի պատասխանը՝ Անդրանիկ Քոչարյանին Մի րոպե մի բան ասեմ Անդրանիկ Քոչարյանին. Ռուզաննա Խաչատրյան Պարտություն կրեց ոչ թե բանակը, այլ պետությունը, պետական կառավարման ցածր մակարդակը. Սեյրան Օհանյան Հերթական փաստաթուղթը, որը կարող է ստորագրել պարտված իշխանությունը, անշրջելի կդարձնի մեր պետության կապիտուլյացիան. Սեյրան Օհանյան ՀՀ սահմաններին կատարվող գործողությունների հրամանը պետք է լիներ գրավոր. Սեյրան Օհանյան «Հրապարակ». Պատկան մարմինները երկար քննարկում են՝ տա՞լ Սեյրան Օհանյանին այդ «դոպուսկը», թե՞ ոչ


Կարելի է պարգեւավճարների բյուջեի հաշվին բարձրացնել աշխատավարձերը. Էդմոն Մարուքյան : Էդմոն Մարուքյան «Խմբակցությունում քննարկում ենք, բայց այնտեղ պետք է որոշակի օրենսդրական կարգավորումներ անել, որ մենք կարողանանք արդեն օրենքով ֆիքսած ունենանք», – ասաց «Իմ քայլի» պատգամավոր Արմեն Փամբուխչյանը։ «Պետք է լինի որոշակի արդարության սկզբունք, այսինքն համեմատած մնացած բոլորի ստացած աշխատավարձի հետ, միլիոնները, որ ստանում են, բնականաբար, մարդկանց նյարդերը գրգռում է, եւ իրենք այդտեղ անարդարություն են տեսնում», – նշեց «Իմ քայլ»-ի պատգամավորը։ «Պետական սեկտորում բազմաթիվ հիմնարկներում աշխատավարձը հաշվարկված է մարդկանց ներկայացված պարգեւավճարը իր հետ գումարած։ Այսինքն, ասում ես՝ «ինչքա՞ն է աշխատավարձդ», ասում է՝ «դե, 200 հազար դրամ», ասում ենք՝ «մաքուր ինչքա՞ն է», ասում է՝ «դե, 130 գումարած 70 հազար դրամ էլ ես պարգեւավճար եմ ստանում»։ Այսինքն, մարդը դա ընկալում է որպես իր աշխատավարձի մաս, հետեւաբար, եթե նա չստանա դա, էդ 130 հազար դրամով էն գործը, որ անում է, չի անելու», – «Ազատության» հետ զրույցում նշեց Մարուքյանը։ «Ներառել աշխատավարձի մեջ եւ վերջացնել էս խնդիրը, կամ դնել ինչ-որ սանդղակ, ստուգել մարդկանց աշխատանքային ձեռքբերումներն, այսպես կոչված, եւ ընթացքում ամեն մի լավ ձեռքբերման պարագայում տալ պարգեւավճար։ Կրկնում եմ՝ պետք է էլի էդ աշխատավարձը բարձրացնել, նոր սանդղակը դնել, սանդղակով, ասենք, պարգեւավճար տալ նրանց, ովքեր շատ են աշխատել, շատ որակ են ապահովել, ցուցանիշներ ունեն եւ այլն», – նշեց «Լուսավոր Հայաստան»-ի առաջնորդը։ «Անգամ եթե նախատեսել են, դա էլ է հնարավոր վերանայել, եւ եթե պետք է չափանիշներ ներդրվեն՝ չափանիշներով կարելի է վերանայել։ Այսինքն, հենց էնպես, ուղղակի, որ ինչ արվել է, ասենք, երկու ամիս աշխատողին նախարարի աշխատավարձի կրկնապատիկը պարգեւավճար տալը ես գտնում եմ, որ անընդունելի է։ Երեւանի քաղաքապետի տեղակալը էդ ի՞նչ մի պաշտոնյա է, որ պետք է, ասենք, նախարարի աշխատավարձի կրկնապատիկի չափ պարգեւավճար ստանա։ Էդ ո՞վ է ասել, էլի, ո՞նց են որոշել», – ընդգծեց Էդմոն Մարուքյանը։ «Ինչքանով է այդ պարգեւավճարը վճարվում թափանցիկ, եւ ինքանով է այդ պարգեւավճարը կապվում կոնկրետ աշխատանքի կատարողականի, արդյունքների հետ։ Ինչի՞ց ենք մենք նյարդայնանում, երբ որ մենք չենք հասկանում՝ որն է այդ պարգեւավճարի, որ այս մարդիկ ստացել են, դրա տակ ինչպիսի տրամաբանություն կա։ Պարգեւավճարը կապվում է աշխատանքի արդյունքների հետ, սա ամենակարեւորագույն պայմանն է», – ասաց Արփի Կարապետյանը։ «Բնականաբար, պարգեւավճարը չի կարող գերազացել էն ֆիքսված աշխատավարձը, որ մարդ ստանում է», – նշեց Կարապետյանը։ « Կառավարության այսօրվա կառուցվածքի սահմանադրականության հարցի մասին «Կարելի է պարգեւավճարների բյուջեի հաշվին բարձրացնել աշխատավարձերը». Էդմոն Մարուքյան »


source: fineweb

text: 1. Ինչո՞ւ ունենք առաջնորդության կարիք։ Մեր Ստեղծիչը ավելի իմաստուն է, քան մենք։ Սիրող Հոր պես՝ նա հոգ է տանում մեր մասին։ Աստծու նպատակը չէր, որ մենք ապրենք առանց իր առաջնորդության (Երեմիա 10։23)։ Ուստի ինչպես փոքրիկ երեխան իր ծնողների կարիքն ունի, այնպես էլ մենք բոլորս Աստծու կարիքն ունենք (Եսայիա 48։17, 18)։ Աստված մեզ առաջնորդում է աստվածաշնչյան սկզբունքներով, եւ դա կարելի է պարգեւ համարել Աստծուց։ Կարդա՛ 2 Տիմոթեոս 3։16։ Եհովայի տված օրենքներն ու սկզբունքները սովորեցնում են, թե ինչպես կարող ենք այսօր ապրել լավագույն կյանքով եւ ապագայում ստանալ հավիտենական օրհնություններ։ Քանի որ Աստված է մեզ ստեղծել, մենք միայն օգուտներ կքաղենք, եթե երախտագիտությամբ հետեւենք նրա տված առաջնորդությանը։ Կարդա՛ Սաղմոս 19։7, 11; Հայտնություն 4։11։ 2. Ի՞նչ են աստվածաշնչյան սկզբունքները։ Աստվածաշնչյան սկզբունքները հիմնարար ճշմարտություններ են։ Իսկ օրենքները սահմանված են միայն կոնկրետ իրավիճակների համար (2 Օրենք 22։8)։ Մենք պետք է գործի դնենք մեր խորհելու կարողությունը, որպեսզի հասկանանք, թե որեւէ սկզբունք ինչպես կարող ենք կիրառել կոնկրետ իրավիճակում (Առակներ 2։10–12)։ Օրինակ՝ Աստվածաշունչը սովորեցնում է, որ կյանքը պարգեւ է Աստծուց։ Այս հիմնարար սկզբունքը կարող է առաջնորդել մեզ աշխատանքի վայրում, տանը եւ ճանապարհին։ Դա մղում է մեզ, որ նախազգուշական միջոցներ ձեռնարկենք։ Կարդա՛ Գործեր 17։28։ 3. Որո՞նք են երկու կարեւոր սկզբունքները։ Հիսուսը խոսեց երկու սկզբունքի մասին, որոնք առաջնային կարեւորություն ունեն։ Առաջինը հստակ ցույց է տալիս, թե որն է մարդու կյանքի նպատակը. ճանաչել Աստծուն, սիրել եւ հավատարմորեն ծառայել նրան։ Այս սկզբունքը պետք է հաշվի առնել ցանկացած որոշում կայացնելիս (Առակներ 3։6)։ Նրանք, ովքեր կիրառում են այս սկզբունքը իրենց կյանքում, լավ փոխհարաբերություններ կունենան Աստծու հետ, իսկական երջանկություն կվայելեն եւ կստանան հավիտենական կյանք։ Կարդա՛ Մատթեոս 22։36–38։ Երկրորդ սկզբունքը կարող է օգնել մեզ խաղաղ փոխհարաբերություններ ունենալու ուրիշների հետ (1 Կորնթացիներ 13։4–7)։ Այս սկզբունքը կիրառել նշանակում է ընդօրինակել այն վերաբերմունքը, որն Աստված է դրսեւորում մարդկանց հանդեպ։ Կարդա՛ Մատթեոս 7։12; 22։39, 40։ 4. Ինչո՞վ են օգտակար Աստվածաշնչի սկզբունքները։ Աստվածաշնչի սկզբունքները սովորեցնում են ընտանիքի անդամներին, թե ինչպես կարող են սիրով միաբանված լինել (Կողոսացիներ 3։12–14)։ Աստծու Խոսքը նաեւ պաշտպանում է ընտանիքներին մեկ այլ առաջնորդող սկզբունքով. ամուսնությունը պետք է հարատեւ լինի։ Կարդա՛ Ծննդոց 2։24։ Աստվածաշնչի սկզբունքներին հետեւելով՝ կարող ենք պաշտպանել ինքներս մեզ ֆիզիկապես եւ զգացապես։ Օրինակ՝ գործատերերը հաճախ նախընտրում են ունենալ այնպիսի աշխատողներ, ովքեր ապրում են աստվածաշնչյան սկզբունքներով՝ ազնիվ են եւ աշխատասեր (Առակներ 10։4, 26; Եբրայեցիներ 13։18)։ Աստծու Խոսքը նաեւ սովորեցնում է բավարարվել անհրաժեշտ բաներով եւ Աստծու հետ ընկերությունը նյութական բաներից վեր դասել։ Կարդա՛ Մատթեոս 6։24, 25, 33; 1 Տիմոթեոս 6։8–10։ Աստվածաշնչյան սկզբունքները կարող են օգնել պահպանելու մեր առողջությունը (Առակներ 14։30; 22։24, 25)։ Օրինակ՝ Աստծու օրենքը դատապարտում է հարբեցողությունը, եւ այդ օրենքին հետեւելը պաշտպանում է մեզ մահացու հիվանդություններից ու դժբախտ պատահարներից (Առակներ 23։20)։ Եհովան չի արգելում ալկոհոլային խմիչքների չափավոր օգտագործումը (Սաղմոս 104։15; 1 Կորնթացիներ 6։10)։ Աստծու սկզբունքները օգտակար են նրանով, որ սովորեցնում են հսկել ոչ միայն մեր գործերը, այլեւ մեր մտքերը (Սաղմոս 119։97–100)։ Սակայն ճշմարիտ քրիստոնյաները հետեւում են Աստծու չափանիշներին ոչ միայն այն պատճառով, որ դրանք օգտակար են իրենց համար, այլ քանի որ այդպես վարվելով պատվում են Եհովային։ Կարդա՛ Մատթեոս 5։14–16։


source: CulturaX

text: Հայերն Իսրայելում - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան (Վերահղված է Հայերը Իսրայելումից) Հայերը Իսրայելում Իսրայելի դրոշը Իսրայել 25,000 հայերեն, եբրայերեն Հայաստանն ու հայերը Իսրայելի հետ կապեր են ունեցել դեռեւս Տիգրան Մեծի ժամանակվանից։ Հայոց ներկայությունն էլ Երուսաղեմում Քրիստոսի ծննդից առաջ է եղել, իսկ որպես հոգեւոր կայուն միավոր՝ 154 թվականից է թվագրվում։ Արդեն 4-րդ դարից սկսած՝ ծանրակշիռ դիրք ունենք Սուրբ երկրում։ Երուսաղեմի եկեղեցու առաջին հայրապետը եղել է Հակոբոս Տյառնեղբայրը։ Կոստանդնուպոլսի Բ տիեզերական ժողովի (381 թ.) որոշմամբ, Երուսաղեմի եպիսկոպոսությունը դարձել է պատրիարքություն։ Հայ աշխարհիկ համայնքը «սրբազան քաղաքում» կազմավորվեց ավելի ուշ՝ VII դարում, երբ այստեղ մուտք գործեցին հայ վաճառականներն ու արհեստավորները, որոնք հիմնականում բնակվում էին Սիոն թաղամասի Հայկական կոչված փողոցում։ Հայերի թիվը Երուսաղեմում եւ մյուս քաղաքներում ստվարացավ X-XI դարերում, երբ եվրոպական խաչակիրները գրավեցին երկիրը եւ հիմնեցին Երուսաղեմի թագավորությունը, նրանք հիմնականում Կիլիկյան Հայաստանում խաչակիրներին միացած հայ ռազմիկներն էին։ XIX-XX դարերում հայերի թիվն այստեղ ավելացավ հատկապես թուրքական յաթաղանից փախած գաղթականների հաշվին։ Իսրայելի հայերին կարող ենք բաժանել երեք խմբի։ Առաջին խումբը Երուսաղեմ է եկել մինչեւ 1915 թվականի ցեղասպանությունը։ Նրանց անվանում ենք «քաղաքացիներ»։ Նրանք ունեն իրենց ապրելաձեւն ու բարբառը։ Նրանք ապրում են Հայոց Թաղամասում՝ Հայոց վանքից դուրս։ Հետո եկան 1915 թվականի ցեղասպանությունը վերապրած գաղթականներ։ Երբ 1917 թ. անգլիացիները Երուսաղեմը գրավեցին Օսմանյան Թուրքիայից, Հալեպի ու դրա շուրջ հաստատված մոտ ութ հազար հայ գաղթականներ եկան Երուսաղեմ եւ ապաստան խնդրեցին Երուսաղեմի Հայ Պատրիարքից։ Երրորդ խումբն էլ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Իսրայել եկած հայ ներգաղթյալներն են, որոնք՝ Իսրայելի «Վերադարձի օրենք»-ի համաձայն, ընտանիքի անդամներից մեկի հրեա լինելու հանգամանքով պայմանավորված, Իսրայելի քաղաքացի են դարձել։ Իսրայելի քաղաքացիություն ստանալու համար բավական էր ներգաղթած հայի նույնիսկ տատիկի հրեա լինելը։ 1948 թվականից առաջ այս հողերում ապրել են 35 հազար հայ, որոնց մի մասը հետագայում՝ ներգաղթեց Հայաստան: Այսօր Երուսաղեմում բնակվում է շուրջ 3 հազար հայ՝ հիմնականում արհեստավորներ, բժիշկներ, ձեռնարկատերեր, հոգեւորականներ, մտավորականներ։ Այստեղ է գտնվում Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը՝ Սրբոց Հակոբյանց վանքով ու վանքապատկան կալվածքներով, հայկական տպարանով։ Երուսաղեմը հայ մշակույթի եւ մատենագիտության կենտրոններից է։ Սրբոց Հակոբյանց վանքի թանգարանում պահվում են տարբեր ժամանակներում ուխտավորների ձեռքով Երուսաղեմ բերված հայ վարպետների պատրաստած ոսկե, արծաթե, փայտե իրեր, ձեռագրակազմեր, կանթեղներ, վարդապետական եւ եպիսկոպոսական գավազաններ, Կիլիկիայի հայոց թագավոր Հեթում Ա-ի մականը, Թորոս Ռոսլինի նկարազարդ ձեռագրերի հիմնական մասը։ Վանքի ձեռագրատանը պահվում է հայերեն ձեռագրերի՝ աշխարհում երկրորդ (Երեւանի Մաշտոցի անվան Մատենադարանից հետո) հավաքածուն (շուրջ 4 հազար ձեռագիր)։ Մի ժամանակ Երուսաղեմի Հայ Պատրիարքը Միջին Արեւելքի, այդ թվում Եգիպտոսի, Լիբանանի, Կիպրոսի հայկական համայնքների կրնոնական առաջնորդն էր։ 1915 թվականից առաջ Եգիպտոսն ամենաշատ հայ բնակչություն ունեցող երկրներից մեկն էր։ Սակայն ցեղասպանությունից հետո շատ հայեր ցրվեցին Միջին Արեւելքի երկրներ։ Այդ գաղթականները հույս ունէին, որ կվերադառնան իրենց բնակավայրեր։ Սակայն Թուրքիայի հանրապետության հռչակումից հետո նրանք հասկացան, որ դա հնարավոր չէ եւ իրենք ստիպված են հաստատվել Միջին Արեւելքում: Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքարանը հայ գաղթականներին տրամադրեց Պատրիարքարանի իրավասության տակ գտնվող քաղաքների՝ Հալեպի եւ Բեյրութի իր վաքներն ու եկեղեցիները։ Մեր օրերում, Երուսաղեմի Հայ Պատրիարքը Հորդանանի, Իսրայելի ու Պաղեստինի հայերի կրոնական առաջնորդն է։ Հայրենիք-Սփյուռք կապերի ամրապնդմանը, հայապահպանությանը աջակցում են Հայկական բարեսիրական, Հայ երիտասարդաց միությունները, «ՀԵՄ» եռամսյա թերթը, «Սիոն» գրական ամսագիրը։ Բացի Հին Երուսաղեմից, հայերն ապրում են Բեյթ Հանինայում, գերմանական թաղամասում, Բեթղեհեմում, Հայֆայում ու Յաֆայում։ Հայֆայում 1915 թվականից առաջ հայկական համայնք չի եղել։ Այդ քաղաքում հայկական համայնքը ձեւավորվել է ցեղասպանության վերապրողներով։ Իսկ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո եկածները հաստատվել են հիմնականում Փեթախ Թիքվա, Բատ-Յամ, Թել Ավիվ, Յաֆա քաղաքներում։ Գործում են երգի-պարի, թատերական խմբեր, Երուսաղեմի ժառանգավորաց եւ Սրբոց թարգմանչաց վարժարանները։ Փոքրաթիվ հայեր են ապրում նաեւ Իսրայելի այլ քաղաքներում[1]: 2.1 Երուսաղեմի հայոց պատրիարքություն 2.2 Եկեղեցիներ 2.2.1 Երուսաղեմի Սրբոց Հակոբյանց վանք 3 Կրթական ոլորտ 3.1 Ժառանգավորաց վարժարան 3.2 Սրբոց թարգմանչաց վարժարան 4 Հասարակական-քաղաքական կյանք 5.1 Ձեռագրեր 5.2 Թատրոն 6 Տպագրություն եւ մամուլ 6.1 ՀԵՄ եռամսյա 6.2 Սիոն Հայաստանն ու հայերը Իսրայելի հետ (Պաղեստինի պատմական տարածքի մի մասն է) կապեր են ունեցել վաղնջական ժամանակներից, հատկապես Տիգրան Բ Մեծի օրոք, սակայն հայերի նկատելի հոսքը Պաղեստին սկսվել է քրիստոնեության տարածման առաջին դարերից, իսկ 4-րդ դարում արդեն նրանք Երուսաղեմում հիմնել են եկեղեցիներ ու վանքեր։ Երուսաղեմ եկած ուխտավոր հայերի մի մասը մշտական բնակություն է հաստատել այստեղ։ Շուտով Երուսաղեմում եւ Պաղեստինի մի շարք այլ բնակավայրերում գոյացել է նաեւ առեւտրականներից եւ արհեստավորներից բաղկացած հայ աշխարհիկ համայնք։ Երուսաղեմում առ այսօր հայտնաբերված հայերեն արձանագրություններ կրող խճանկարները թվագրվում են 5-9-րդ դարերին: Երուսաղեմում եւ մոտակա սրբավայրերում մշտապես բնակվող հայ հոգեւորականներն այլազգի կրոնավորների հետ ապրել եւ աղոթել են նույն վանքերում եւ եկեղեցիներում։ 6-րդ դարի վերջին, սակայն, Երուսաղեմի միասնական քրիստոնյա համայնքը քայքայվել է Քաղկեդոնի ժողովի (451) որոշումների շուրջ առաջացած միջքրիստոնեական վեճերի հետեւանքով։ Հայ հոգեւորականներն այնուհետեւ Երուսաղեմում ունեցել են իրենց պատկանող մի քանի տասնյակ եկեղեցիներ եւ մատուռներ։ 7-11-րդ դարերում Երուսաղեմի վրա իշխող արաբ եւ իսլամադավան այլ իշխանավորներ ճանաչել են հայ համայնքի ինքնուրույնությունն ու նրա իրավունքները որոշ քրիստոնեական սրբավայրերի նկատմամբ։ 11-րդ դարում Երուսաղեմի հայկական թաղամասը, որը հին քաղաքի չորս թաղամասերից մեկն է, արդեն իսկ զբաղեցրել է իր ներկայիս (շուրջ 120000 մ) տարածքը։ Կիլիկյան հայոց թագավորների օրոք հայերն ավելի են ամրացել Երուսաղեմում[2]: Քաղաքի հայ բնակչությունն ավելացել է 11-րդ դարի վերջին-12-րդ դարի սկզբին, երբ այն նվաճել են խաչակիրները, որոնց բանակում եղել են հայեր Կիլիկիայից եւ Սիրիայից: Կիլիկիայի Թորոս Բ իշխանապետի (1145-1169) եւ Երուսաղեմի թագավոր Ամալրիխի (1162-1173) միջեւ բանակցություններ են վարվել 30 000 հայերի Կիլիկիայից Պաղեստին վերաբնակեցնելու վերաբերյալ (Երուսաղեմի թագավորության ռազմական ուժը մեծացնելու նպատակով)։ Երուսաղեմում բնակվող հայերը հիմնականում կենտրոնացած էին քաղաքի փողոցներից մեկում, որը կոչվում էր Հայկական։ Պատմիչները վկայում են, որ այդ շրջանում Երուսաղեմում հաստատված հայկական միաբանության անդամների թիվը հասել է 500-ի, իսկ աշխարհիկ բնակչությունը շուրջ 1000 ընտանիք էր։ Հավանաբար այդ ժամանակաշրջանում է հայ միաբանության տնօրինությանն անցել Երուսաղեմի հարավարեւմտյան մասում՝ Սիոն լեռան բարձունքում գտնվող եւ դեռեւս 5-րդ դարից գործող Սբ. Հակոբյանց մայր տաճարը։ Եվրոպական աղբյուրներում կան հիշատակություններ, որ հայերը բնակվել են նաեւ Պաղեստինի այլ քաղաքներում՝ Ակկայում, Բեթղեհեմում, Սալթում, Գազայում, Նաբլուսում եւ այլն։ 1187 թվականին, երբ Սալահ ալ-Դինը գրավել է Երուսաղեմը, հայերը չեն տուժել։ Նա համարել է վստահելի քաղաքացիներ եւ նրանց տվել առավել առանձնաշնորհումներ՝ ի տարբերություն Արեւմտյան Եվրոպայից եկած մյուս քրիստոնյա համայնքների։ Հայերի թիվը Երուսաղեմում նվազել է օսմանյան տիրապետության հաստատումից (1517) հետո։ Պատմիչ Սիմեոն Լեհացին վկայում է, որ 1615 թվականին Երուսաղեմում եղել է 12 հայ ընտանիք։ 19-րդ դարում հայ համայնքը սկսել է ստվարանալ։ 1800 թվականին Երուսաղեմում բնակվել է 500, 1850 թվականին՝ 550, իսկ 1870 թվականին՝ 640 հայ։ Պաղեստինի հայ համայնքը դարձյալ համալրվել է 1894-1896 թվականներին եւ 1909 թվականին Օսմանյան Թուրքիայում հայկական ջարդերից փրկված հայերով։ 1910 թվականին Երուսաղեմում ապրել է շուրջ 1300 հայ։ Մեծ եղեռնից եւ 1918 թվականին երկրամասը մանդատի տակ անցնելուց հետո Երուսաղեմում ապաստան է գտել ավելի քան 10 000 հայ։ Նրանց մի մասին առաջին անգամ թույլ է տրվել մշտական բնակություն հաստատել հայկական միաբանության կենտրոն Սբ. Հակոբյանց վանքի պարիսպներից ներս՝ հայոց պատրիարքարանի պաշտպանության ներքո։ 1920 թվականին Պաղեստինի տարածքում հայերի թիվն արդեն հասել է մոտ 20 000-ի։ 1922 թվականին ՀԲԸՄ հովանավորությամբ Երուսաղեմ են բերվել 1000 հայ որբեր, որոնց մի մասը 1924 թվականին ներգաղթել է Հայաստան: Պաղեստինից զգալի թվով հայեր են ներգաղթել Հայաստան նաեւ 1947 թվականին։ 1948-1949 թվականների արաբա-իսրայելական պատերազմի հետեւանքով Պաղեստինի տարածքը բաժանվել է նորաստեղծ Իսրայելի պետության եւ Հորդանանի միջեւ։ Երուսաղեմի, Յաֆայի եւ Հայֆայի մինչ այդ բարգավաճ հայ գաղութները նոսրացել են. շատ հայեր հեռացել են Եվրոպա, ԱՄՆ եւ Մերձավոր Արեւելքի այլ երկրներ։ 2003 թվականի տվյալներով Իսրայելում եւ 1967 թվականին Հորդանանից նրա գրաված տարածքներում բնակվում է շուրջ 3 000 հայ, հիմնականում՝ Հին (արեւելյան) Երուսաղեմի հայկական թաղամասում, շուրջ 700-ը՝ Սբ. Հակոբյանց վանքի պարիսպներից ներս գտնվող տարածքում։ Միայն 600-ը ունի Իսրայելի քաղաքացիություն։ Զգալի թիվ են կազմում արհեստավորները (դերձակ, ժամագործ, ոսկերիչ), լուսանկարիչները, հախճապակեգործները, մտավորականները, բժիշկները, իրավաբանները, առեւտրականները եւ ձեռնարկատերերը։ Գործում են եկեղեցիներ, դպրոցներ, հասարակական, մշակութային կազմակերպություններ, լույս են տեսնում «Սիոն» եւ «ՀԵՄ եռամսյա» պարբերականները։ Վերջին տարիներին (1990-ական թվականներից սկսած) Իսրայելի տարբեր քաղաքներում հաստատվել են նաեւ շուրջ 13 000 հայաստանցիներ։ Հայ համայնքը Երուսաղեմում ձեւավորվել է առավելաբար իբրեւ հոգեւոր համայնք։ Հայ առաքելական եկեղեցին ինքն է նպաստել Երուսաղեմում հայ աշխարհիկ համայնքի կազմավորմանն ու բարգավաճմանը։ Եկեղեցին կազմակերպում է հայ ուխտավորների այցելությունները Երուսաղեմի եւ շրջակայքի քրիստոնեական սրբավայրեր, տնօրինում հայ համայնքի, վանքերի եւ եկեղեցիների գործերը, տեր կանգնում Երուսաղեմում եւ նրա շրջակայքում գտնվող սրբավայրերում հայ առաքելականների ավանդական իրավունքներին։ Ներկայումս Հայ առաքելական եկեղեցու վայելած իրավունքները հաստատվել են 1852 թվականին՝ Թուրքիայի սուլթան Աբդուլմեջիդի հրովարտակով, ու հետագայում հարգվել բրիտանական, հորդանանյան եւ իսրայելական իշխանությունների կողմից։ Հակառակ դժվարությունների եւ անհավասար պայքարի, Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը կարողացել է պաշտպանել հայերի իրավունքները հույն եւ լատին եկեղեցիների եւ նրանց պաշտպան տերությունների ոտնձգություններից։ Երուսաղեմի համաքրիստոնեական գլխավոր սրբատեղիների երեք ավագ պահապանները՝ հայ, հույն եւ լատին եկեղեցիները, պաշտոնապես ճանաչվել են Սբ. Հարության տաճարի, Բեթղեհեմի Սբ. Ծննդյան տաճարի, Գեթսեմանիի Սբ. Աստվածածին եկեղեցու, Ձիթենյաց լեռան Համբարձման մատուռի իրավատերեր։ Երուսաղեմում բնակվում են նաեւ փոքրաթիվ հայ կաթոլիկներ եւ ավետարանականներ։ Հայ կաթոլիկ առաջին հոգեւորականը Երուսաղեմում հաստատվել է 1856 թվականին։ 1881 թվականից նրանք ունեն իրենց եկեղեցին։ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հիմնական հոդված՝ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքություն Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը[3] Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու նվիրապետական աթոռներից։ Հիմնադրվել է 7-րդ դարում: Աթոռանիստը՝ Երուսաղեմի Սբ. Հակոբյանց վանք։ Պատրիարքը Սբ. Հակոբյանց վանքի հոգեւոր եւ վարչական պետն է, Երուսաղեմի քաղաքական իշխանությունների առջեւ հայ առաքելական համայնքի (ներառյալ աշխարհականների) ներկայացուցիչը։ Ընտրվում է Երուսաղեմի Սբ. Հակոբյանց միաբանության ընդհանուր ժողովի կողմից եւ հաշվետու է նրան։ Ընտրությունը հաստատում է Ամենայն հայոց կաթողիկոսը եւ Երուսաղեմի վրա իշխող պետության ղեկավարը։ Պատրիարքության նյութական միջոցները գոյանում են ուխտավորների կատարած նվիրատվություններից, տարբեր հայ գաղութներ գործուղված նվիրակների կատարած հանգանակություններից, Երուսաղեմում եւ այլուր ունեցած կալվածքների հասույթներից։ 7-րդ դարում Երուսաղեմի հայկական միաբանության առաջնորդին (վանահորը) հունաց ուղղափառ պատրիարքին հավասար իրավունքներ տվել եւ միաբանությունը պատրիարքական աթոռ դարձրել են արաբները։ Երուսաղեմի հայոց հոգեւոր առաջնորդ, առաջին պատրիարք Աբրահամը (638-669), միջնադարյան վավերագրերի համաձայն, մեկնել է Մուհամմեդ մարգարեի մոտ եւ նրանից ստացել հավատարմագիր, որով Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունն անջատվել է հունականից, հայոց սեփականություն են ճանաչվել Սբ. Էջմիածին վանքն իր կալվածքներով, Բեթղեհեմի Սբ. Ծննդյան տաճարի եւ Սբ. Հարության տաճարի որոշ մասերը, Ձիթենյաց լեռան ստորոտին գտնվող Սբ. Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին, Գողգոթայի բարձունքը եւ այլն։ Պատրիարքը խոստացել է վճարել սահմանված տուրք ենթարկվել միայն իսլամադավան իշխողներին։ Այս հաստատագիրը նորոգվել է հետագա ժամանակներում։ Մինչ 1311 թվականը Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը գտնվել է Կիլիկիայի հայոց թագավորների եւ Սսում նստող Հայոց կաթողիկոսների իշխանության ներքո։ Չընդունելով Օշին թագավորի, Գրիգոր Է Անավարզեցի եւ Կոնստանդին Գ Կեսարացի կաթողիկոսների լատինամետ քաղաքականությունը եւ չենթարկվելով 1307 թվականի Սսի ժողովի որոշումներին՝ Երուսաղեմի հայոց պատրիարք Սարգիսը, Հայ եկեղեցու վարդապետությունն անաղարտ պահելու համար, անջատել է իր Աթոռը Կիլիկիայի քաղաքական եւ եկեղեցական իշխանությունից։ 1311 թվականից, Եգիպտոսի սուլթանի հրովարտակով, Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը դարձել է անկախ, ինչը հիմք է տվել որոշ ուսումնասիրողների կարծելու, թե պատրիարքությունը հիմնադրվել է այդ թվին։ Օսմանյան տիրապետության տարիներին Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության գերիշխանությունը տարածվել է Սիրիայի, Լիբանանի, Կիպրոսի եւ մինչեւ 1839 թվականը՝ Եգիպտոսի թեմերի վրա։ 17-րդ դարի 1-ին կեսին իր ծավալած շինարարական աշխատանքով աչքի է ընկել Գրիգոր պատրիարք Պարոնտերը: Սբ. Հակոբյանց վանքի պարիսպներից ներս գտնվող բնակարանների գրեթե կեսը կառուցվել է նրա օրոք։ 1664 թվականին Եղիազար Ա Այնթափցին Երուսաղեմում հաստատել է Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին հակաթոռ կաթողիկոսություն, իրեն ենթարկել օսմանյան տերության տարածքում գործող եկեղեցական թեմերը։ 1682 թվականին, Եղիազար Ա Այնթափցու Ամենայն հայոց կաթողիկոս ընտրվելուց հետո, Երուսաղեմի կաթողիկոսությունը վերացվել է։ 1702 թվականին Կ. Պոլսի պատրիարք Ավետիք Եվդոկացին զբաղեցրել է նաեւ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության աթոռը, եւ մինչեւ 1715 թվականը Երուսաղեմում հայոց առանձին պատրիարք չի եղել։ Սբ. Հակոբյանց վանքն այդ շրջանում կառավարել են Կ. Պոլսից նշանակված վիքիները (փոխանորդ) եւ ընկել պարտքերի տակ։ 1715 թվականին Կ. Պոլսի նորընտիր պատրիարք Հովհաննես Կոլոտ Բաղիշեցին վերահաստատել է Երուսաղեմի ինքնուրույն պատրիարքությունը։ Վերջինիս առաջարկով Երուսաղեմի պատրիարքական աթոռին բազմած Գրիգոր Զ Շղթայակիրը մարել է պարտքերը, ձեռնամուխ եղել շինարարական աշխատանքների։ 1833 թվականին Զաքարիա պատրիարքի ջանքերով Երուսաղեմում հիմնադրվել է տպարան, 1843 թվականին՝ բացվել Ժառանգավորաց վարժարանը։ 1855-1885 թվականներին Եսայի վարդապետ (հետագայում՝ պատրիարք) Կարապետյանը վանքում բացել է լուսանկարչական արհեստանոց։ 1916 թվականին երիտթուրքական կառավարությունը վերացրել է Կիլիկիայի կաթողիկոսությունն ու Կ. Պոլսի եւ Երուսաղեմի պատրիարքությունները, դրանց փոխարեն հաստատել Թուրքիայում բնակվող բոլոր հայ առաքելականների համար մեկ կաթողիկոս-պատրիարքություն՝ Երուսաղեմ նստավայրով։ Կաթողիկոս-պատրիարքի պաշտոնը հանձնվել է 1915 թվականին Երուսաղեմ աքսորված Կիլիկիայի հայոց կաթողիկոս Սահակ Խապայանին: 1918 թվականին, Առաջին համաշխարհային պատերազմում օսմանյան պետության պարտությունից հետո, Կիլիկիայի կաթողիկոսությունն ու Կ. Պոլսի եւ Երուսաղեմի պատրիարքությունները շարունակել են իրենց գոյությունը։ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը բարգավաճել է Եղիշե Դուրյան պատրիարքի (1921-30) եւ նրա գործընկեր Բաբկեն արքեպիսկոպոս Կյուլեսերյանի օրոք։ Նրանք վերաբացել են Ժառանգավորաց վարժարանը, հիմնել գրադարան (1929), որն այժմ կոչվում է Գալուստ Կյուլպենկյանի անունով եւ պարունակում ավելի քան 100 000 կտոր գիրք, բազմաթիվ թերթերի եւ պարբերականների հավաքածուներ։ 1929 թվականին Երուսաղեմի հայոց պատրիարքությունը, Ամենայն հայոց կաթողիկոսության հավանությամբ, Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոսությանն է զիջել Սիրիայի, Լիբանանի եւ Կիպրոսի թեմերը։ Ներկայումս Երուսաղեմի պատրիարքության իրավասության տակ են միայն Իսրայելի եւ Հորդանանի հայկական եկեղեցիները։ Հին քաղաքի պարիսպներից դուրս պատրիարքությունն ունի գերեզմանոց, Սբ. Փրկիչ եկեղեցին, Նահատակների հայկական եկեղեցին Մուսրարայում, Բեթղեհեմի Սբ. Ծննդյան տաճարի մի մասը, Սբ. Նիկողոսի վանքը՝ Յաֆայում, Սբ. Գեւորգը՝ Ռամլայում, Սբ. Գրիգոր (փոքրիկ) եկեղեցին՝ Արեւմտյան Երուսաղեմում եւ Սբ. Եղիայի եկեղեցին՝ Հայֆայում: Պատրիարքությունն իրավազոր է Սբ. Գերեզմանի (որտեղ թաղված է եղել Հիսուս Քրիստոսը) հայկական մասի, ինչպես նաեւ Գեթսմանիի Սբ. Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու եւ Ձիթենյաց լեռան վրա գտնվող Համբարձման մատուռի հանդեպ։ Երուսաղեմի հայոց պատրիարքն է Նուրհան Մանուկյանն է (2013 թվականից)։ Հայերը Երուսաղեմում եկեղեցիներ ու վանքեր են հիմնել դեռեւս 4-րդ դարում: Այս ժամանակաշրջանում (4-5-րդ դարեր) Երուսաղեմում կառուցված հայկական եկեղեցիներն ու վանքերը թվարկել եւ նկարագրել են 7-րդ դարի պատմիչներ Մովսես Կաղանկատվացին եւ Անաստաս Վարդապետը։ Վերջինս 70 վանք, եկեղեցի եւ մատուռ է հիշատակում Երուսաղեմում՝ նշելով, թե դա կատարում է Համազասպ Պահլավունի Կամսարական իշխանի խնդրանքով, որը ցանկացել է ունենալ հայ իշխանների հովանավորությամբ եւ հայ ուխտավորների նվիրատվություններով պահվող հայկական վանքերի ցուցակը։ Երուսաղեմի Սրբոց Հակոբյանց վանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հիմնական հոդված՝ Սուրբ Հակոբյանց վանք Սրբոց Հակոբյանց վանք Ըստ ավանդության՝ Սրբոց Հակոբյանց վանքը հիմնվել է քրիստոնեության տարածման առաջին դարերում։ Գտնվում է Երուսաղեմի հարավարեւմտյան մասում՝ Սիոն լեռան բարձունքին, Գլխադիր կոչվող մատուռ-գերեզմանի տեղում, որտեղ թաղված է Հակոբոս Զեբեդյան առաքյալի գլուխը։ Վանքը պատված է ամուր, բերդանման պարիսպներով, որոնց ներսում են Սբ. Հակոբյանց մայր տաճարը՝ կից մատուռներով, եկեղեցիներով, Երուսաղեմի հայոց պատրիարքարանը, հոգեւորականների, աշխարհականների եւ ուխտավորների բնակության թաղերը։ Սկսել է գործել 5-րդ դարից: Հայ միջնադարյան ավանդության համաձայն՝ 7-րդ դարում արաբները (636 թվականին գրավել են Երուսաղեմը) միաբանության առաջնորդին տվել են Երուսաղեմի հունաց պատրիարքին հավասար իրավունքներ, հայոց սեփականություն ճանաչել վանքն իր կալվածքներով։ 1187 թվականին Երուսաղեմը գրաված Եգիպտոսի սուլթան Սալահէդդինն իր հաջորդներին պատվիրել է, որ ոչ ոք հայերին չզրկի այս վանքից։ 13-րդ դարի Կիլիկիայի հայոց թագավոր Լեւոն Գ այցելել է Երուսաղեմ, նորոգել է վանքը (ինչպես նաեւ այլ հայկական եկեղեցիներ)։ Վանքի ներսում են գտնվում երեք հիմնական եկեղեցիները՝ Սբ. Հակոբյանց մայր տաճարը, Սբ. Հրեշտակապետաց եկեղեցին եւ Սբ. Թորոսի մատուռը (կառուցել է Կիլիկիայի հայոց Հեթում Բ թագավորը՝ Մառիի ճակատամարտում զոհված իր որդու՝ Թորոս իշխանի հիշատակին. այժմ հին հայերեն ձեռագրերի գանձատունն է)։ Վանքի միաբանության գլխավոր առաքելության մասն է Սուրբ երկրի մեջ սրբատեղիների պահպանումը, նոր սերունդների հոգեւոր եւ կրթական դաստիարակությունը, հայ ազգային ու մշակութային ժառանգության տարածումը։ 1997 թվականին միաբանությունն ուներ 45 անդամ։ Կրթական ոլորտ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] 19-րդ դարում Երուսաղեմում հիմնվել եւ հայոց պատրիարքարանի նյութական միջոցներով գոյատեւել են երկսեռ մի մանկապարտեզ, տղաների Մեսրոպյան եւ աղջիկների Գայանյանց վարժարանները։ Այս վարժարանները հաճախող աշակերտների թիվը շատ սահմանափակ է եղել։ Երուսաղեմաբնակ հայերի զգալի մասը եղել է արաբախոս, նրանց զավակները հաճախել են օտար վարժարաններ։ Միաժամանակ պատրիարքարանը հայկական նախակրթարաններ է հովանավորել Բեթղեհեմում, Յաֆայում, Դամասկոսում, Բեյրութում եւ Լաթաքիայում: Մեծ եղեռնից հետո Երուսաղեմում ապաստանած շուրջ 1000 հայ որբերի համար՝ ՀԲԸՄ-ն հաստատել է ժամանակավոր մի որբանոց։ Նախակրթական նոր դպրոցներ են հաստատվել Հայֆայում եւ Ամմանում: 1950 թվականից Երուսաղեմում գործում է հայ կաթոլիկ համայնքին ենթակա մի մանկապարտեզ։ Ժառանգավորաց վարժարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հիմնական հոդված՝ Երուսաղեմի ժառանգավորաց վարժարան Երուսաղեմի Ժառանգավորաց վարժարանը կրոնական գիշերօթիկ ուսումնական հաստատություն է պատրիարքարանի տնօրինության ներքո։ Հիմնվել է 1843 թվականին, Ռամլայում՝ Զաքարիա Կոփեցի պատրիարքի օրոք։ Մեկ տարի անց տեղափոխվել է Երուսաղեմ: Պատրաստում է եկեղեցու սպասավորներ։ Ժամանակավորապես փակվել է 1851-1865 թվականներին։ 1857 թվականին Զաքարիա Զմյուռնիացի պատրիարքն ավարտել է վարժարանի նոր շենքի կառուցումը։ Վերստին փակվել է Առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին եւ վերաբացվել 1920 թվականին։ Սովորողների թիվը տարեկան 30-35 էր։ 1976 թվականին Ալեք Մանուկյանի բարերարությամբ կառուցվել է վարժարանի նոր, մինչեւ 100 աշակերտ տեղավորող շենքը։ Այս շենի կառուցումից հետո աշակերտության թիվը զգալիորեն ավելացել է, հետագայում կրկին նվազել, երբ թուրքական պետությունն արգելել է թուրքահայ երիտասարդներին սովորել Երուսաղեմում: 1992 թվականի դեկտեմբերից մինչեւ 1997 թվականը վարժարանում սովորելու համար Հայաստանից եկել է 60 աշակերտ։ 2001 թվականին ունեցել է շուրջ 50 աշակերտ։ Ներկայումս վարժարանն ունի երկու բաժին, երկրորդական վարժարան (4 տարի) եւ ընծայարան (3 տարի)։ Առաջինում դասավանդվում են գրականություն, լեզու, պատմություն եւ այլ առարկաներ, երկրորդում՝ աստվածաբանություն, իմաստասիրություն, եկեղեցական, մեթոդական եւ այլ առարկաներ։ Ուսուցչական կազմը՝ շուրջ 20 հոգեւորական եւ աշխարհական։ Վարժարանում դասավանդել են Եղիշե արքեպիսկոպոս Դուրյանը, Թորգոմ արքեպիսկոպոս Գուշակյանը, Բաբկեն արքեպիսկոպոս Կյուլսերյանը, Տիրան արքեպիսկոպոս Ներսոյանը, Եղիշե արքեպիսկոպոս Տերտերյանը, Շնորհք արքեպիսկոպոս Գալուստյանը, Նորայր արքեպիսկոպոս Պողարյանը, Հակոբ Օշականը, Շահան Պերպերյանը եւ ուրիշներ։ Վերջին տարիներին վարժարանում դասավանդելու համար Հայաստանից հրավիրվում են հայոց լեզվի, հայ գրականության եւ մշակույթի մասնագետներ։ Սրբոց թարգմանչաց վարժարան[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հիմնական հոդված՝ Սրբոց թարգմանչաց վարժարան Երուսաղեմի Սրբոց թարգմանչաց վարժարանը երկսեռ երկրորդական (միջնակարգ) դպրոց է։ Հիմնվել է 1929 թվականին, Երուսաղեմում՝ մինչ այդ գոյություն ունեցող վարժարանների միացումով, Եղիշե Դուրյան պատրիարքի ջանքերով եւ նրա առաջարկով էլ անվանակոչվել՝ ի հիշատակ Մեսրոպ Մաշտոցի եւ Սահակ Պարթեւի: Կառուցվել է Ժառանգավորաց վարժարանին եւ մատենադարանին կից։ Երկրորդական վարժարան է 1953 թվականից։ Առարկաները դասավանդվում են հայերեն (աշխարհաբար եւ գրաբար), անգլերեն, արաբերեն, եբրայերեն (1967 թվականից) եւ ֆրանսերեն (1990 թվականից)։ Վարժարանի շենքը կառուցվել է 350 աշակերտի համար, 1948 թվականին ունեցել է 850 աշակերտ։ 1948 թվականից հետո ծայր առած արտագաղթի պատճառով աշակերտների թիվը նվազել է (2000 թվականին՝ շուրջ 150)։ Ունի 30 ուսուցիչ։ Վարժարանը պահվում է Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության միջոցներով, նաեւ նվիրատվություններով, ՀԲԸՄ-ի եւ Գալուստ Կյուլպենկյան հիմնարկության հատկացումներով։ Շրջանավարտներից շատերը բարձրագույն կրթություն են ստացել Հայաստանում: Երուսաղեմում պաշտոնապես գործող հայկական կազմակերպություններից հնագույնը Երուսաղեմի հայոց բարեսիրական միությունն է՝ հիմնված դեռեւս Առաջին համաշխարհային պատերազմից առաջ։ Ունի իր հավաքատեղին, ծավալում է հասարակական, բարեգործական եւ մշակութային գործունեություն։ Ոչ պաշտոնապես գործում են ՌԱԿ եւ ՀՀԴ տեղական կազմակերպությունները։ Նրանց հովանու տակ հայապահպան գործունեություն են ծավալում Հայ երիտասարդաց միությունը (ՀԵՄ, 1933 թվականից) եւ ՀՄԸՄ-ն (1935 թվականից), որոնք ունեն իրենց ակումբները պատրիարքարանի տարածքում։ ՀԵՄ-ը եւ ՀՄԸՄ-ն ունեն ֆուտբոլի եւ սկաուտական խմբեր։ Երուսաղեմում գործում է նաեւ ՀՕՄ-ի մասնաճյուղը։ Կան թատերական եւ երգի-պարի խմբեր։ Երուսաղեմը հայ մշակույթի եւ գիտության կենտրոններից է։ Ս. Հակոբյանց վանքի «Էդուարդ եւ Հելեն Մարտիկյան» թանգարանում պահվում են տարբեր ժամանակներում ուխտավորների ձեռքով Երուսաղեմ բերված հայ, մեծ մասամբ կիլիկյան վարպետների պատրաստած ոսկե, արծաթե, փայտե իրեր, ձեռագրակազմեր, կանթեղներ, վարդապետական եւ եպիսկոպոսական գավազաններ, Կիլիկիայի հայոց թագավոր Հեթում Ա-ի մականը, Թորոս Ռոսլինի նկարազարդ ձեռագրերի ստվար մասը։ Ձեռագրեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Գյուլբենկյանի գրադարան Ս. Հակոբյանց վանքի ձեռագրատանը պահվում է հայերեն ձեռագրերի՝ աշխարհում երկրորդ ամենամեծ հավաքածուն (Երեւանի Մատենադարանից հետո)[4]: Ձեռագրերի թիվը հասնում է շուրջ 4000-ի՝ ներառյալ Երուսաղեմի պատմությանը վերաբերող բազմաթիվ բարձրարժեք դիվանագիտական փաստաթղթեր, հրովարտակներ, ժամանակագրություններ եւ հիշատակարաններ։ Ուսումնասիրողներից ոմանք ենթադրում են, թե ձեռագրատունը սկզբնավորվել է 5-րդ դարում: Այլ մասնագետներ, ելնելով որոշ ձեռագրերի գրության թվականներից, ավելի հավանական են համարում 12-13-րդ դարերը: Մինչ 19-րդ դարի կեսը ձեռագրերն անխնամ վիճակում են եղել։ 1865 թվականին Տիգրան Սավալանյանցը կազմել է դրանց ցանկը։ Հետագայում ցանկերի կազմմանն ու հրատարակմանը ձեռնամուխ է եղել Արտավազդ արքեպիսկոպոս Սյուրմեյանը։ 1-ին հատորը լույս է տեսել 1948 թվականին, Վենետիկում: Գործը շարունակել է Նորայր արքեպիսկոպոս Պողարյանը՝ 1958-1960 թվականին հրատարակելով 2-5-րդ հատորները։ 1966 թվականին Պողարյանը ձեռնարկել է «Մայր ցուցակ ձեռագրաց Սրբոց Հակոբյանց» ցանկի նոր, շքեղ ու վերափոխված հրատարակությունը։ Մինչեւ 1991 թվականը հրատարակվել է 11 ծավալուն հատոր, որոնք ընդգրկում են 3890 ձեռագրի նկարագրություն։ 1969 թվականից Երուսաղեմի Եբրայական համալսարանի ասիական եւ աֆրիկյան ուսումնասիրությունների ինստիտուտում գործում է հայագիտական ծրագիր. դասավանդվում են աշխարհաբար, գրաբար, հայ դասական մատենագրություն եւ արդի գրականություն, հայոց պատմություն եւ հայ արվեստի պատմություն։ Հայագիտական ծրագիրը, որը համալսարանի հնդկական, իրանական եւ հայագիտական ամբիոնի մի մասն է կազմում, սերտ կապեր է պահպանում Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության ու Հայաստանի հայագիտական տարբեր կենտրոնների հետ։ 2014 թվականի դրությամբ հայագիտական բաժնի վարիչն է պրոֆեսոր Մայքլ Սթոունը[5]: Արդի հայագիր գեղարվեստական գրականության զարգացմանը Երուսաղեմի հայ համայնքից նպաստել են Եղիշե Դուրյան, Եղիշե Տերտերյան (Եղիվարդ) եւ Թորգոմ Մանուկյան (Շեն-մահ) պատրիարքները, Կարո Կարապետյանը (Անել), Անուշ Նազգաշյանը եւ ուրիշներ։ Երուսաղեմում են իրենց առաջին գրական քայլերը կատարել Վահե Օշականն ու Վահրամ Մավյանը։ Հայ թատերական առաջին միջոցառումը 1926 թվականին Երուսաղեմում կազմակերպել են Հայկ եւ Էմմա Արծիվները տեղի թատերասերների հետ։ 1938 թվականին Մ. եւ Ռ. Մարությանները բեմադրել են Ջակոմետտիի «Ոճրագործի ընտանիքը» պիեսը։ 1944 թվականին Բ. Աբովյանը ներկայացրել է Մ. Տեր-Առաքելյանի «Սայաթ-Նովա» օպերան (երգեհոնով նվագակցել է ապագա նշանավոր դիրիժոր Օ. Դուրյանը, մասնակցել են նաեւ Ս. Գարագաշյանը, Ե. Պոյաճյանը, Զ. Չաքըրյանը եւ ուրիշներ) եւ Ա. Աբեղյանի «Մարվող ճրագներ» պիեսը։ Հայ երիտասարդաց միությունն ունեցել է իր «Գաբրիել Սունդուկյան» թատերախումը. բեմադրել են Հակոբ Պարոնյանի «Մեծապատիվ մուրացկանները», Նաիրի Զարյանի «Արա Գեղեցիկը» եւ այլն։ Խմբի խաղացանկն ավելի հարստացել է 1980-ական թվականներին։ Թատերական ներկայացումներ են տեղի ունեցել Յաֆայում եւ Հայֆայում: Հայֆայի ՀԵՄ-ի թատերախումբը ներկայացրել է Ա. Շիրվանզադեի «Նամուսը», «Պատվի համարը», որոնց մասնակցել են Խ. Ճիվահիրճյանը, Պ. եւ Ա. Տուզյանները, Շ. Պուլպուլյանը եւ ուրիշներ։ Տպագրություն եւ մամուլ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Գյուլբենկյանի գրադարանի գրքերը Երուսաղեմը հայ տպագրության խոշոր կենտրոններից է։ 1833 թվականին Զաքարիա Կոփեցի պատրարքի ջանքերով հիմնադրվել է հայկական տպարան։ Հրատարակությունների զգալի մասը պատմական, կրոնական, եկեղեցական եւ Երուսաղեմի վերաբերյալ պատմատեղագրական բնույթի է[6]: Տպագրվել են հայ պատմիչների գործեր, թարգմանական երկեր, պատմաբանասիրական, գրականագիտական ուսումնասիրություններ, ինչպես նաեւ հայերեն պարբերականներ[7]։ Երուսաղեմում լույս է տեսել 12 անուն պարբերական, «Սիոն», «Կյանք եւ գիտելիք» (1933), «Պատգամավոր» (1933-1949, ունեցել է հայատառ թուրքերեն հավելված), «Ամսօրյա շրջաբերական» (1938), ՀԵՄ (1940-1945, 1977 թվականից), «Հայ դիտակ» (1946), «Եռամյա տեղեկագիր» (1946-1947), «Երուսաղեմ» (1946-1948), «Չամ-թաղ լուրեր» (1949), «Նոր Սիոն» (1972), «ՀՄԸՄ տեղեկատու» (1980 թվականից) եւ «Հայ դատ» (1981 թվականից)։ Հայֆայում հրատարակվել են «Ներքին հանդես» (1944) եւ «Միություն» (1945-1947) պարբերականները։ ՀԵՄ եռամսյա[խմբագրել | խմբագրել կոդը] ՀԵՄ եռամսյան Հայ երիտասարդաց միության պաշտոնաթերթ։ Լույս է տեսնում 1977 թվականից, Երուսաղեմում: Խմբագիրներ՝ Վարուժան Տիրատուրյան, Հակո Անդրեասյան, Վիգեն Լեփեճյան։ Տպագրում է գրական, քաղաքական բնույթի հոդվածներ, մշակութային եւ մարզական լուրեր։ Լուսաբանում է Երուսաղեմի հայ համայնքի կյանքը, Հայաստան-սփյուռք հարաբերությունները։ Սիոն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հիմնական հոդված՝ Սիոն (ամսագիր) Սիոնը կրոնական, պատմաբանասիրական, գրական ամսագիր է, Երուսաղեմի հայոց պատրիարքության պաշտոնական հրատարակությունը։ Լույս է տեսնում 1866 թվականից, Երուսաղեմում (1878-1926 թվականներին ընդհատվել է)։ Խմբագիրներ՝ Տ. Սավալանյան (հիմնադիր), Մ. Մուրադյան, Ս. Խապայան, Բ. Կյուլեսերյան, Տ. Ներսոյան, Թ. Գուշակյան, Շ. Գալուստյան, Ա. Գալայճյան, Ե. Տերտերյան եւ Թ. Մանուկյան։ Արժեքավոր են ամսագրում տպագրված՝ Հայ եկեղեցու ազգային դիմագիծը հաստատող ուսումնասիրությունները։ Կրոնական նյութերից զատ, ամսագրում տեղ են գտնում նաեւ պատմությանը, բանասիրությանը, լեզվագիտությանը, մատենագիտությանը, հայ մշակույթին, գրչությանը վերաբերող հոդվածներ։ Հեղինակել են Եղիշե Դուրյանը, Գարեգին Հովսեփյանը, Ներսես Ակինյանը, Սիրարփի Տեր-Ներսեսյանը եւ ուրիշներ։ Ամսագրի գրական բաժնում ներրկայացվում է հայ գրական ստեղծագործություններ, մասնավորապես բանաստեղծություններ։ Անդրադառնում է նաեւ գաղութահայ կյանքին, աջակցում հայապահպանությանը, հայրենիք-սփյուռք կապերի ամրապնդմանը։ ↑ Դպրոցական մեծ հանրագիտարան, Գիրք I, հատոր 1, Երեւան, 2008 ↑ Эрна Ревазова, Первая королева Иерусалима.(ռուս.) ↑ The Armenian Apostolic Patriarchate of Jerusalem.(անգլ.) ↑ Clark, Kenneth Willis, Checklist of manuscripts in the libraries of the Greek and Armenian Patriarchates in Jerusalem.(անգլ.) ↑ Armenian Studies. The Hebrew University of Jerusalem.(անգլ.) ↑ Աւելի մանրամասն տե՛ս Ցուցակ եւ յիշատակարաններ Երուսաղէմի Գալուստ Կիւլպէնկեան մատենադարանի հայերէն հնատիպ գիրքերու 1512-1800, Յաւելուած՝ Հայ տպագրիչներու, մեկենասներու, մելանահարներու, սրբագրիչներու ցանկով եւ ընտանեկան ծառով (արտատպուած ՍԻՈՆ ամսագրէն 1967-1972), Կազմեց Արայ Գալայճեան, Երուսաղէմ, 1985: ↑ Երուսաղեմի հայ տպագիր գրքի մատենագիտություն (1833-1996), աշխատասիրությամբ Ա. Մուրադյանի, Երեւան, 2011: ISBN 978-9939-53-989-8 Հայ Սփյուռք հանրագիտարան, Երեւան, Հայկական հանրագիտարան հրատարակչություն, 2003, էջ 207-213: Հովհաննես Հաննա (Երուսաղեմացի) «Գիրք պատմութեան սրբոյ եւ մեծի քաղաքիս Աստուծոյ Երուսաղէմս...» Կ.Պոլիս, 1731: Մ. վրդ. Արծրունեան, Ստորագրութիւն սրբոյ քաղաքին Երուսաղէմի քննութեամբ համառօտեալ ի Հաննա եւ Մարինոս պատմագրաց, Երուսաղէմ, 1859: Խորէն Վ. Վանեցի Մխիթարեան, Համառօտ պատմութիւն Սրբազան Տեղեաց, Երուսաղէմ, 1867: Խնդիր սրբազան տեղեաց եւ նորա պաշտօնական քննութիւնը, Երուսաղէմ, 1871: Մամբրէ Վ. Մարկոսեան, Սուրբ Երուսաղէմի Հայոց ազգային վանուց մասին տեղեկութիւններ, Ռոստով (Դոնի վերայ), 1883: Բառնաբաս Գանձակեցի, Յաջորդութիւն պատրիարքացն Երուսաղէմի ի Յակովբայ Տեառնեղբօրէ մինչեւ ցմերս ժամանակ, , Կ. Պոլիս, 1872:: L. Alishan, Anastas d'Arménie (VIIe siècle). Le LXX couvents arméniens de Jérusalem, "Archives de l'Orient Latin", 2 (1884), p. 395-399.(անգլ.) Յովհաննէսեանց Տ. Աստուածատուր, Ժամանակագրական պատմութիւն Ս. Երուսաղէմի, հատոր Ա, Երուսաղեմ, 1890: Յովհաննէսեանց Տ. Աստուածատուր, Ժամանակագրական պատմութիւն Ս. Երուսաղէմի, հատոր Բ, Երուսաղեմ, 1890: Հ. Ղ. Ալիշան, Վասն վանորէից որ ի Սբ. քաղաքին Երուսաղէմ, ըստ նախնեաց մերոց, Վենետիկ-Սբ. Ղազար, 1896, էջ 5-13: E. W. Broks, An Armenian Visitor to Jerusalem in the Seventh Century, - The English Historical Rewiew, Vol. XI, 1896, pp. 93-97.(անգլ.) Կարապետ վարդապետ [Տէր-Մկրտչեան], Երուսաղէմի Յովհաննէս եպիսկոպոսի Թուղթը առ Աբաս Աղուանից կաթողիկոս, «Արարատ », 1896, էջ 252-253: Մ. Տ. Ս. (Իրազեկ ուխտաւոր մը), Երուսաղէմի վերջին դէպքերը, 1908: Aristakes Vardanian, Des Jowhannes von Jerusalem Brief an den albanischen Katholikos Abas, "Oriens Christianus", N. S., II (1912), S. 67-77.(անգլ.) Տ. Սաւալանեանց, Պատմութիւն Երուսաղէմի, հատոր 1-2, Երուսաղէմ, 1931 Մ. Աղաւնունի, Միաբանք եւ այցելուք Հայ Երուսաղէմի, Երուսաղէմ, 1929: Մ. Աղաւնունի Հայկական հին վանքեր եւ եկեղեցիներ Սուրբ Երկրին մէջ, Երուսաղէմ, 1931: Մ. Աղաւնունի, Սուրբ Երկրին սրբավայրերի աւանդութիւնները, Երուսաղէմ, 1936: Յ. Քիւրտեան, Խճանկարը (Mosaique) հայոց մօտ (կանխագոյն շրջանին ), Երուսաղէմի Խճանկարները-անոնց գիւտը, «Բազմավէպ », 1934, էջ 60, 193-199: Մաղաքիա Օրմանեան, Հայկական Երուսաղէմ: Նկարագիր Աթոռոյ Սրբոց Յակոբեանց, Երուսաղէմ, Տպարան Սրբոց Յակոբեանց, 1931: Մաղաքիա Օրմանեան, Ազգապատում, 2-րդ հրատարակութիւն, հտ. Ա, Պէյրութ, 1959: Մաղաքիա Օրմանեան, Ազգապատում, 2-րդ հրատարակութիւն, հտ. Բ, Պէյրութ, 1960: Մաղաքիա Օրմանեան, Ազգապատում, 2-րդ հրատարակութիւն, հտ. Գ, Պէյրութ, 1961: Մ. Նշանեան, Տպարան առաքելական աթոռոյն Ս. Յակոբեանց Երուսաղէմի, Երուսաղէմ, 1933: Ս. Մանուկեան, Հայ Երուսաղէմ, Բոստոն, 1948 Հ. Մամուրի «Հայերը Երուսաղեմի մեջ ամենահին ժամանակներից մինչեւ մեր օրերը» [Ա.տ.], 1963: Վ. Կէօքճեան Հայ Երուսաղէմը դարերու մէջ, Երուսաղէմ, 1965: A. K. Sanjian, "The Armenian Communities in Syria under Ottoman Dominion", Cambridge, Mass, 1965.(անգլ.) Avedis K. Sanjian, Anastas vardapet's List of Armenian Monasteries in sevent-century Jerusalem. A critical Exemination, "Le Museon". Revue d'Etudes Orientales, LXXXII, 3-4. 1969, pp. 275–279.(անգլ.) A. Antreassian, "Jerusalem and the Armenians", Jerusalem, 1969.(անգլ.) K. Hintlian, "History of the Armenians in the Holy Land", Jerusalem, 1976, second edition, 1989.(անգլ.) Armenian Art Treasures of Jerusalem, New Rochelle, Edit. Bezalel Narkiss, Caratzas Bros, New York and Oxford, 1979.(անգլ.) ISBN 0892410957 V. Azarya "The Armenian Quarter of Jerusalem", London, Los Angeles and Berkeley, 1984.(անգլ.) Daphne Tsimhoni, The Armenians and the Syrians: Ethno-Religious Communities in Jerusalem, - Middle Eastern Studies, Vol. 20, No. 3 (Jul., 1984), pp. 352–369 (http://www.jstor.org/stable/4283014) D. Tsimhoni "Christian Communities in Jerusalem and the West Bank Since 1948", Westport, Conn. and London, 1993.(անգլ.) Boris Baratov, Jerusalem. Piligrimage to the Holy Land, Linguist Guidebooks, 2000.(անգլ.) ISBN 5-900227-06-5 Չոբանյան Պավել, Անաստաս վարդապետի կազմած Երուսաղեմի հայկական վանքերի ցուցակի ժամանակի հարցի շուրջ.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 2001, No 1, էջ 27-46: The Armenians in Jerusalem and the Holy Land", Lenven, 2002.(անգլ.) G. Krikorian, "Through the Armenian Needle", Antelias, 2002.(անգլ.) Կոստանդյան Էմմա, Մկրտիչ Խրիմյանն ու հայկական Երուսաղեմը.- «Պատմա-բանասիրական հանդես», 2006, No 2, էջ 79-87: Անաստաս վարդապետ Յերապոլսեցի, Վասն վանորէից, որ ի սուրբ քաղաքն յԵրուսաղէմ. առաջաբանը եւ քննական բնագիրը Պ. Չոբանեանի, - «Մատենագիրք Հայոց», Ե հատոր, Է դար, Անթիլիաս, 2007, էջ 709-851: Abraham Terian, Macarius of Jerusalem: Letter to the Armenians, AD 335 (Avant Series), St Vladimirs Seminary, 2008.(անգլ.) ISBN 0881413232 Յակոբեան Ալեքսան, Վասն որ ի սուրբ Երուսաղէմ եկեղեցւոյ շինուածք՝ թուով եւ հիմնադրելով, - «Հանդէս ամսօրեայ», 2010, էջ 17-28: Երուսաղեմի հայ տպագիր գրքի մատենագիտություն (1833-1996), աշխատասիրությամբ Ա. Մուրադյանի, Երեւան, 2011: ISBN 978-9939-53-989-8 Հայությունն Իսրայելում. որոշ խնդիրներ, Երեւան 2009, 130 էջ: Երուսաղեմի Հայոց Պատրիարքարան Իսրայելահայ համայնքի կայքը Dorfmann-Lazarev, Igor (2001) 'Présence arménienne en Terre sainte.' Le Monde de la Bible, 136. pp. 44-47.(ֆր.)


text: Յովհաննիսեանի Հաղորդմամբ` Ամենածանր Ճակատները Կը Շարունակեն Մնալ Հիւսիսային Ու Հարաւային Ուղղութիւնները | Armenian News By MassisPost Home ԱՐՑԱԽ Յովհաննիսեանի Հաղորդմամբ` Ամենածանր Ճակատները Կը Շարունակեն Մնալ Հիւսիսային Ու Հարաւային Ուղղութիւնները Ըստ պաշտօնական աղբիւրներուն՝ չնայած գիշերը Արցախի բոլոր բնակավայրերու մէջ հրադադարը համեմատաբար պահպանուած է, այդուհանդերձ լուսադէմին Մարտակերտը իր յարակից գիւղերով ու քաղաքացիական ենթակառուցուածքներով կրկին յայտնուած է հակառակորդի նշանակէտը: Հայկական կողմի հաղորդմամբ` երէկ Ատրպէյճանը նոյն ուղղութեամբ կիրառած է օդուժ եւ ռմբակոծած քաղաքացիական ենթակառուցուածքները՝ կոպտօրէն խախտելով ոչ միայն հաստատուած մարդասիրական հրադադարը, այլեւ խաղաղ բնակչութեան նկատմամբ կիրառելով արգիլուած զինատեսակներ: Հայաստանի պաշտպանութեան նախարարութեան (ՊՆ) ներկայացուցիչ Արծրուն Յովհաննիսեան «Ազատութիւն»ին հաղորդեց, որ ամենածանր ճակատը դեռ կը շարունակեն մնալ հիւսիսային ու հարաւային ուղղութիւնները. – «Առաւօտուանից մարտական գործողութիւնները շարունակուում են տարբեր ուղղութիւններով: Յստակ առարկայական ինչ որ փոփոխութիւն չկայ մարտական գործողութիւնների ընթացքի մէջ: Իրավիճակի լարուածութիւնը բաւականին բարձր է»: Հարցին, թէ յատկապէս որ հատուածներուն մէջ իրավիճակի սրում կը նկատուի, ան պատասխանեց. – «Միշտ էլ նոյնն է` հիւսիսային ուղղութիւնը, հարաւայինը, որը աւելի շատ ծանր ճակատ է մնում վերջին 20 օրերի ընթացքում»: Պաշտպանութեան նախարարի մամլոյ խօսնակ՝ Շուշան Ստեփանեան իր դիմատետրի էջին գրած է. «Արցախի Պաշտպանութեան բանակի հակաօդային պաշտպանութեան ստորաբաժանումներն այսօր առաւօտեան հարաւային ուղղութեամբ հակառակորդի ինքնաթիռ են խոցել»։ Ատրպէյճանի պաշտպանութեան նախարարութիւնն ալ իր հերթին յայտարարութիւն կը տարածէ, թէ այսօր` մինչեւ 13։30-ը 4 հայկական անօդաչու թռչող սարք խոցած են: Ատրպէյճանական կողմը, ի դէպ, կը շարունակէ լռել սեփական ռազմական կորուստներու մասին` պնդելով, թէ այդ «ռազմական գաղտնիք է»: Ատրպէյճանական կողմը նաեւ կը յայտնէ, թէ հայկական զինուած ուժերը առտուընէ կը գնդակոծեն Թարթառ քաղաքն ու յարակից տարածքները: Հայաստանի Պաշտպանութեան Նախարարութեան ներկայացուցիչ Արծրուն Յովհաննիսեան «Ազատութիւն»ին հետ զրոյցի ընթացքին հերքեց այս լուրը. – «Լկտի սուտ է դա, լկտի սուտ, որովհետեւ հայկական զինուած ուժերը երբեք չեն արել նման բան ու երբեք չեն թիրախաւորել միտումնաւոր որեւէ խաղաղ բնակավայր: Դա ոչ մեր ձեռագիրն է, ոչ էլ մենք ուզում ենք միջոցներ ծախսենք քաղաքացիական բնակչութեան վրայ»: Պաշտպանութեան բանակը այսօր՝ Հոկտեմբեր 21-ին, հրապարկեց 62 զոհուած զինծառայողի անուն: Պատերազմի 25-րդ օրն է, հայկական կողմը յայտնած է 833 զոհի մասին: Յովհաննիսեանի Հաղորդմամբ` Ամենածանր Ճակատները Կը Շարունակեն Մնալ Հիւսիսային Ու Հարաւային Ուղղութիւնները was last modified: October 21st, 2020 by MassisPost


source: wikipedia

text: Դեպքեր Ռուսական զորքի արշավանքը Հարավային Կովկաս։ Ծնունդներ Վազեհ, ադրբեջանցի բանաստեղծ, լուսավորիչ, մանկավարժ Սեպտեմբեր 25 - Հարություն Ալամդարյան (վ.1834) Մահեր 1796 Տարեթվեր


Հայ-թուրքական արձանագրությունները Թուրքիայի իշխանությունների օրակարգում չեն եւ չեն էլ լինելու. թուրք պաշտոնյա - Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am Հայ-թուրքական արձանագրությունները Թուրքիայի իշխանությունների օրակարգում չեն եւ չեն էլ լինելու, Բաքու կատարած այցի ժամանակ հայտարարել է Թուրքիայի Մեջլիսի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահ Վոլքան Բոզքըրը, գրում է թուրքական haberler.com կայքը։ «Քանի դեռ ես Թուրքիայի խորհրդրաանի արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահն եմ՝ հայ-թուրքական արձանագրությունները հանձնաժողովի օրակարգում չեն լինի», - ասել է պաշտոնյան։ Նա նաեւ հիշեցրել է Թուրքիայի նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի այն հայտարարությունը, որ քանի դեռ Արցախի հիմնախնդիրը լուծված չէ՝ Թուրքիան երբեւէ չի բացի Հայաստանի հետ սահմանը։


Սանտա Մարիա դել Չեդրո Վիքիպահեստում


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը այցելել է Հայաստանում Եվրոպական միության պատվիրակություն 06.05.2017 Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր «Եվրոպայի օրվա» կապակցությամբ այցելել է Հայաստանի Հանրապետությունում Եվրոպական միության պատվիրակություն: Հանրապետության Նախագահը շնորհավորել է Հայաստանում Եվրամիության պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկիին, ԵՄ պատվիրակության ամբողջ անձնակազմին եւ ի դեմս նրանց՝ ԵՄ մեծ ընտանիքին «Եվրոպայի օրվա» կապակցությամբ, մաղթել հաջողություններ: «Բոլորովին վերջերս Եվրոպական երկրների առաջնորդները մեծ հանդիսավորությամբ նշեցին Հռոմի համաձայնագրերի 60-րդ տարեդարձը: Համաձայնագրեր, որոնց դրույթներն իրականացնելով, եվրոպական պետությունները եւ, առաջին հերթին, Եվրոպայի ժողովուրդները հասան մեծ հաջողությունների մարդու իրավունքների պաշտպանության, արժանապատվության, ժողովրդավարության եւ միասնական գաղափարների տարածման ու իրագործման պատվաբեր աշխատանքում: Եվրամիության հետագա ամրապնդումը բխում է նաեւ Հայաստանի նման փոքր պետությունների շահերից: Մենք վստահ ենք, որ այն մարտահրավերները, որ վերջին ժամանակաշրջանում բաժին են հասնում Եվրամիությանը, եվրոպական պետություններին՝ անպայման կհաղթահարվեն: Ես շատ ուրախ եմ, որ վերջին ժամանակահատվածում մենք արձանագրել ենք մեծ հաջողություններ Եվրամիության հետ մեր հարաբերությունների զարգացման գործում եւ ցանկանում ենք, որ այդ հաջողությունները լինեն շարունակական: Մենք շնորհակալ ենք Եվրամիությանը, անձամբ պատվիրակությանը եւ Ձեզ՝ դեսպա՛ն Սվիտալսկի, նման համագործակցության եւ Հայաստանին ցուցաբերվող աջակցության համար»,-ասել է Նախագահ Սերժ Սարգսյանը: Դեսպան Սվիտալսկին իր եւ Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության անունից շնորհակալություն է հայտնել Նախագահ Սերժ Սարգսյանին՝ այցելության եւ շնորհավորական ջերմ խոսքերի համար: «Ձեր այցը շատ կարեւոր, խորհրդանշական իմաստ ունի Եվրոպական միության ամբողջ պատվիրակության համար, քանի որ այն մեզ քաջալերում է է՛լ ավելի հիմնավոր աշխատանք կատարել մեր համագործակցությունը զարգացնելու ուղղությամբ: Այս տարին լի է իրադարձություններով. մենք արդեն ունենք նախաստորագրված համաձայնագիր, համաձայնեցված համագործակցության առաջնահերթություններ եւ նաեւ արձանագրել ենք միասնական աջակցության շրջանակի մասին համաձայնություն: Պարո՛ն Նախագահ, Ձեր այցը Բրյուսել հաջողված էր, եւ այն լրացուցիչ փաստարկներ տվեց Եվրոպական միությանը, որ պետք է ավելի շատ եւ ավելի մեծ նվիրվածությամբ ներգրավված լինի Հայաստանում: Մենք շատ կարեւոր ազդանշաններ ստացանք եւ՛ Հայաստանի ղեկավարությունից, եւ՛ Եվրոպական միությունից, ինչը շատ կարեւոր էր մեզ համար, որպեսզի կարողանանք շարունակել ավելի մեծ եռանդով կատարել մեր աշխատանքը: Պարո՛ն Նախագահ, մենք շնորհակալ ենք Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության գործունեությանը Ձեր կողմից մշտապես ցուցաբերվող աջակցության համար»,-ասել է Հայաստանում ԵՄ պատվիրակության ղեկավար, դեսպան Պյոտր Սվիտալսկին: Զրուցակիցները երկուստեք ընդգծել են, որ Հայաստանը եւ Եվրամիությունը բաց եւ պատրաստակամ են շարունակելու զարգացնել համագործակցությունը եւ վստահություն են հայտնել, որ նոր համաձայնագրի դրույթները կյանքի կոչելով՝ կհաջողվի զգալի կերպով ընդլայնել ՀՀ-ԵՄ փոխշահավետ համագործակցությունը բոլոր հնարավոր ուղղություններով՝ բարձրաց¬նելով այն որակական նոր մակարդակի:


text: Էրոզիա - - Անվան այլ գործածումների համար տես՝ Էրոզիա (այլ կիրառումներ) Էրոզիան հողմահարման ժամանակ ապարների քայքայումն է՝ վերածվելով փուխր նյութի կամ հանքաքարերի լուծույթի։ Էրոզիա են կոչվում բոլոր այն ուղիները, որոնցով լուծված նյութը կամ փուխր ապարի մասերն իրենց գտնվելու նախնական վայրից տարվում են այլ վայրեր՝ սովորաբար ծանրության ուժի ազդեցությամբ։ Ապարի կտորներր տեղաշարժվում են ջրի, սառցադաշտի կամ քամու միջոցով։ Տեղաշարժված ապարների քանակությունր կախված է ջրի հոսանքի արագությունից, այդ պատճառով արագընթաց հորդ գետերը էրոզիայի են ենթարկում հսկայական տարածքներ։ Էրոզիայի ենթարկված եւ տեղաշարժված ապարների կտորները տեսակավորվում են րստ իրենց չափի ե բնույթի։ Լուծված քիմիական տարրերը հասնում են ծով, որի հետեւանքով ջուրն էլ ավելի է աղիանում։ Բարեխառն կլիմայական պայմաններում, որոնց բնորոշ են հաճախակի անձրեւներր, կավի եւ ավազի հատիկներր սկզբում քշում է անձրեւաջուրր՝ լվանալով լանջերը, այնուհետեւ, գետերը։ Ապարների ամենածանր կտորներն առաջինն են կանգ առնում այն վայրերում, ուր գետի արագությունը նվազում է։ Ափերի մոտ, որտեղ ժայռերը շփվում են ծովի ջրի հետ, ցամաքային զանգվածն անընդհատ էրոզիայի է ենթարկվում։ Բովանդակություն Գահավիժող ջուր[խմբագրել] Երբ գետերը լեռներից դեպի ծով ճանապարհ են հարթում, ապարների կամ այլ խոչընդոտների հանդիպելով ջուրն առաջացնում է սահանքներ, ջրվեժներ կամ լճեր։ Գետի հունի այն մասերում, որտեղ գոյություն ունեն ջրվեժներ, տեղի է ունենում ակտիվ էրոզիա։ Ջրվեժները սովորական երեւույթ են նաեւ այն հովիտներում, որոնք ժամանակին պատված են եղել սառցադաշտով։ Անկանոն ափագիծ[խմբագրել] Ափին զարնվող ալիքներն առաջինը բախվում են հրվանդաններին։ Այնտեղ, ուր ջուրը ծանծաղ է, ալիքները շրջանցում են այն, ապա հարվածում հրվանդանի կողերին։ Եթե ժայռի մեջ կան ճեղքերով բաժանված հարթություններ կամ համեմատաբար փուխր ապարներ, ապա դրանք ավելի արագ են ենթարկվում էրոզիայի, քան հրվանդանի կարծր ապարները։ Նախ կազմավորվում է կամարը։ Այնուհետեւ, եթե կամարի տանիքը նստում է, մնում է մեկուսացված ծովային խութը։ Անկյան տակ ափին զարնվող ալիքներն ապարների կտորները տեղափոխում են երբեմն հարյուրավոր կիլոմետրեր։ Ալիքները՝ էրոզիայի պատճառ[խմբագրել] Ալիքներն առաջանում են ջրի մակերեւույթին փչող քամու հետեւանքով։ Ալիքների ճակատային մասերը ջրի խորքում զուգահեռ են միմյանց։ Հասնելով ծանծաղ ջրի՝ ալիքներր կորանում են եւ բախվում ափին։ Կորացած ալիքները ձեւավորում են ափագիծը։ Ափամերձ խութերը թուլացնում են ալիքների ուժը։ Արդյունքում՝ գոյացած կոր ալյակները ծովախորշին յուրահատուկ ձեւ են տալիս։ Ափին զարնվող ալիքներից յուրաքանչյուրը շարժում է գլաքարերն ու ավազն ափի երկայնքով, իսկ հետ հոսող ջուրը ափից հեռացնում է դրանք։ Ժայռի տեսքի փոփոխությունը[խմբագրել] Զառիվեր քարափի հանդիպող ալիքներն ամբողջ ուժով բախվում են ժայռի ստորոտին։ Աղի ջուրը շարունակ թրջում է ժայռը, որ տեղատվության ժամանակ չորանում է։ Դա ուղեկցվում է ապարների լուծմամբ եւ հողմահարմամբ։ Աղը բյուրեղանում է, եւ ապարից մասնիկներ են փշրվում։ Ալիքները մաշում են ժայռերի ստորոտները։ Ի վերջո, վերին մասերն ընկնում են՝ ջարդվելով ապարի ճեղքի երկայնքով։ Քարափի ձեւը կախված է տարբեր ապարների ալիքների նկատմամբ ունեցած դիմադրողականությունից։


2004 թվականի տվյալներով Անտոնինի քաղաքատիպ ավանում բնակվում էր մոտ 2 600 մարդ։


Ռուսաստանի մշակույթի նախարար Վլադիմիր Մեդինսկին առաջարկել է մասսայականություն վայելող բլոգերներին դրամաշնորհներ տրամադրել, նրանց հնարավորություն ընձեռել անվճար հաճախելու թանգարաններ եւ թատրոններ, որպեսզի ռուսական մշակույթը տարածվի նաեւ երիտասարդության մեջ: Այդ մասին տեղեկացնում է «taglur.am»-ը՝ հղում անելով «РИА новости»-ին: Այս գաղափարը մշակույթի նախարարի մոտ առաջացել է ընթացիկ շաբաթ բլոգերների հետ կայացած հանդիպման ժամանակ, երբ նրանք հարցումներ ներկայացնող մի տեսահոլովակ են ցուցադրել, որտեղ պատահական երիտասարդների հարցեր են ուղղել արվեստի ու գրականության մասին: Հարցվածների մեծ մասը չի կարողացել պատասխանել առաջադրված պարզագույն պատմական, գրական կամ արվեստին վերաբերող հարցերի: «Իմ երեխաները ձեր տարիքին են: Նրանք ձեզ ճանաչում են, իսկ ես՝ ոչ,- խոստովանել է նախարարը եւ ընդգծել, որ նոր բլոգերները նոր ԶԼՄ են: Նա նույնիսկ բլոգերներին անվանել է «հանրային կարծիքի առաջատարներ»: Ըստ Մեդինսկու բլոգերները պետք է դառնան արվեստը եւ մշակույթը երիտասարդ սերնդին մատուցող լրատվամիջոցներ, այդ իսկ պատճառով, նրա կարծիքով, մշակութային օջախների դռները այս նոր ԶԼՄ-ների առջեւ պիտի բացվեն անվճար սկզբունքով:


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահն այցելել է «Ռիբոկ» սպորտային ակումբ եւ «Այ-Փի-Էս-Սի» խորհրդատվական ընկերություն 28.06.2017 - 1000x668px - 583 Կբ - 1000x743px - 628 Կբ - 1000x666px - 824 Կբ - 1000x666px - 856 Կբ - 1000x666px - 696 Կբ - 845x649px - 210 Կբ - 1000x666px - 777 Կբ - 1000x711px - 867 Կբ - 1000x653px - 666 Կբ - 1000x666px - 583 Կբ - 1000x666px - 520 Կբ - 1000x662px - 541 Կբ - 951x651px - 212 Կբ - 1000x666px - 573 Կբ - 1000x666px - 417 Կբ - 1000x666px - 805 Կբ - 1000x666px - 804 Կբ - 1000x666px - 493 Կբ - 1000x679px - 865 Կբ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ներկա է գտնվել Հայաստանում «Ռիբոկ» սպորտային ակումբի բացման արարողությանը: Հանրապետության Նախագահը սպորտային ակումբի հիմնադիր-ղեկավարների, «Ռիբոկ»-ի տարածաշրջանային ներկայացուցչի, հանրապետության մարզական ու առողջապահական ոլորտների ներկայացուցիչների եւ այլ հյուրերի հետ շրջայց է կատարել ոլորտի նորագույն եւ ժամանակակից սարքավորումներով հագեցած նորաբաց ակումբում, ծանոթացել իրականացված ներդրումներին, ստեղծված աշխատատեղերին ու պայմաններին, առաջարկվող ծառայություններին եւ զարգացման ծրագրերին: Հանրապետության Նախագահը մայրաքաղաքում այցելել է նաեւ «Այ-Փի-Էս-Սի» քաղաքական եւ սոցիոլոգիական խորհրդատվությունների ինստիտուտի նորակառույց գրասենյակ: Սերժ Սարգսյանին ընկերության տնօրեն Հովհաննես Գրիգորյանը ներկայացրել է խորհրդատվական ընկերության գործունեությունը, հիմնումից ի վեր «Այ-Փի-Էս-Սի»-ի կողմից իրականացված աշխատանքները, ընթացիկ ծրագրերն ու առաջիկա անելիքները: Նորաբաց գրասենյակում Նախագահը զրուցել է հետազոտական, խորհրդատվական, հաղորդակցական բաժինների եւ առանձին ծրագրերի աշխատակիցների հետ, ծանոթացել նրանց առօրյա աշխատանքների կազմակերպման մանրամասներին ու ընկերության ձեռքբերումներին: Շրջայցի ավարտին Նախագահ Սարգսյանի ներկայությամբ տեղի է ունեցել փոխգործակցության հուշագրի ստորագրման արարողություն՝ պաշտպանության նախարարության եւ «Այ-Փի-Էս-Սի» քաղաքական եւ սոցիոլոգիական խորհրդատվությունների ինստիտուտի միջեւ՝ բանակից զորացրված երիտասարդների հետ սոցիոլոգիական ելքային հարցումների «Դիտակետ» ծրագրի իրականացման վերաբերյալ:a7b


text: -Փայլանը Սիրիայում թուրքական գործողությունը ցեղասպանության փորձ է անվանել armfvn.com Փայլանը Սիրիայում թուրքական գործողությունը ցեղասպանության փորձ է անվանել 17/10/2019 21:13 Թուրքիայի ընդդիմադիր քրդամետ «Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունից» (ԺԴԿ-HDP) հայ պատգամավոր Գարո Փայլանը խորհրդարանի լիագումար նիստում խոսել է Թուրքիայի կողմից Սիրիայի հյուսիս-արեւելքում իրականացվող «Խաղաղության ակունք» ռազմական գործողության մասին: «Սա տեղահանություն է, միեւնույն ժամանակ, ըստ ՄԱԿ-ի բնորոշման՝ ցեղասպանության փորձ, ժողովրդագրության հետ խաղալը հանցագործություն է: Իսրայելն էլ է Պաղեստինի տարածքների զավթման հետ կապված նույն փաստարկները բերում»,- ասել է Գ. Փայլանը:


text: 15 Նոյեմբերի 2011 | Հոգեւոր կայքէջ Գլխավոր էջ » 2011 » նոյեմբեր » 15 «Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկայի դասագրքի առաջին տարվա հրատարակությունը՝ տեսողության խնդիրներ ունեցող աշակերտների համար Ն.Ս.Օ.Տ.Տ. Գարեգին Բ Ամենայն Հայոց Կաթողիկոսի օրհնությամբ Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնի Քրիստոնեական դաստիարակության կենտրոնը նախաձեռնել էր «Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկայի դասագրքերի բրալյան տարբերակի վերածման եւ հրատարակման ծրագիր, որի իրականացումը ստանձնել էր Հայաստանի Աստվածաշնչային ընկերությունը: Նոյեմբերի 14-ին՝ կույրերի միջազգային օրվա առիթով, Երեւանի տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների թիվ 14 հատուկ դպրոցում տեղի ունեցավ օրվան նվիրված միջոցառում, որի ընթացքում ներկայացվեց «Հայոց Եկեղեցու պատմություն» առարկայի 5-րդ դասարանի դասագրքի բրալյան տարբերակը: Միջոցառման ընթացքում մասնակիցներին ողջունեց եւ Վեհափառ Հայրապետի օրհնությունը փոխանցեց Գեւորգյան հոգեւոր ճեմարանի տեսուչ Գերաշնորհ Տ. Գեւորգ եպիսկոպոս Սարոյանը, ով նաեւ Հայաստանի աստվածաշնչային ընկերության հոգաբարձուների խորհրդի նախագահն է: Սրբազան Հայրը բարձր գնահատեց կազմակերպիչների նախաձեռնությունը՝ շեշտելով վերջինիս հրատապությունը հասար ... Շարունակել ընթերցել »


text: Հարյուրավոր ամերիկացի զինվորականներ սկսել են ժամանել Գերմանիա 20:37 Խոշոր ավտովթար Կոտայքի մարզում. Չայնիի ոլորաններում բախվել են Toyota Camry–ն ու Toyota Alphard-ը. կա վիրավոր 20:35 Թրամփը հայտարարել է, որ Ցզինփինի հետ իր հարաբերությունները վատթարացել են պանդեմիայի պատճառով 20:16 ««ԱՀ 2020թ. պետական բյուջեի մասին» օրենքում փոփոխություններ կատարելու մասին» նախագիծը երկրորդ ընթերցմամբ ընդունվել է 20:09 Ամերիկան հույս ունի մինչեւ դեկտեմբեր կորոնավիրուսի դեմ հաստատված պատվաստանյութ ստանալ 20:06 Չինական ընկերությունները, որոնք չեն հետեւում հաշվետվողականության ստանդարտներին, կհանվեն ԱՄՆ բորսաների ռեգիստրից Շենգավիթում հորը եւ որդիներին դանակահարած 44-ամյա տղամարդը ձերբակալվել է 19:35 Սպիտակ տուն. ԱՄՆ նախագահը հանդես կգա կորոնավիրուսի դեմ պատվաստանյութի մշակման մասին հայտարարությամբ 19:15 ԱՀԿ-ն Ռուսաստանի հետ քննարկում է կորոնավիրուսի դեմ ռուսական պատվաստանյութի հավելյալ ստուգումը 19:13 Նիկոլ Փաշինյանը Շիրակի մարզպետին արձակուրդ տրամադրելու մասին որոշում է ստորագրել 19:07 Հունաստանը Թուրքիայի սադրանքի հետ կապված ԵՄ ԱԳՆԽ արտակարգ հանդիպում կխնդրի 18:50 Արցախի նախագահը ՏՏ ոլորտի ներկայացուցիչների հետ քննարկել է ստարտափների ֆինանսավորմանը վերաբերող հարցեր 18:35 Բեյրութի նավահանգստում տեղի ունեցած պայթյունի հետեւանքով զոհերի թիվը հասել է 171-ի 18:32 Մաասը՝ Լավրովի հետ հանդիպմանը. ոչ մի երկիր իրավունք չունի ԵՄ-ին թելադրել իր էներգաքաղաքականությունը 18:26 Արցախ է այցելել ՀՀ ԶՈՒ Գլխավոր շտաբի պատվիրակությունը՝ գեներալ-լեյտենանտ Օնիկ Գասպարյանի գլխավորությամբ 18:24 Վիշապաքարերից 5-րդը Օղակաձեւ այգում արդեն ճիշտ դիրքով է տեղադրված 18:16 UNICEF. Բեյրութում տեղի ունեցած պայթյունի հետեւանքով զոհվել է առնվազն երեք երեխա 18:12 Պետական պաշտոնյաներից մենք միայն ունենք օրինականության վերականգնման ակնկալիք. Լիդիանի իրավաբան 18:04 ԿԲ-ն մանրամասնել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքն անփոփոխ թողնելու որոշումը 17:59 Բեյրութի նավահանգստում դեռեւս վտանգավոր քիմիական նյութերով 20 բեռնախցիկ կա 17:51 Արձակուրդային սպեկուլյացիա. «Իմ Ձայնը» նախագիծ 17:50 Կորոնավիրուսը 102 օր անց վերադարձել է Նոր Զելանդիա 17:46 Արդարադատության նախարարությունը մերժել է Փաստաբանների պալատի առաջարկը 17:42 Անվտանգության կանոնների խախտումներ՝ հանգստյան տներում. ԱԱՏՄ 17:31 ՄԱԿ-ը 50 000 տոննա ցորենի ալյուր կուղարկի Լիբանան՝ պարենի դեֆիցիտի դեմ պայքարի համար 17:29 ԱԳՆ մամուլի խոսնակ Աննա Նաղդալյանի մեկնաբանությունը Թուրքիայի ԱԳՆ հայտարարության վերաբերյալ 17:20 Նիկոլ Փաշինյանը մասնակցել է քավոր դստեր հարսանիքին. «Հրապարակ» 17:20 Զոն Բոլթոնն իմ հանդիպած ամենահիմար մարդկանցից մեկն է կառավարությունում. Թրամփ 17:18 Նարեկ Սամսոնյանի ու ոստիկանի միջեւ վիճաբանություն է սկսվել. ոստիկանները փակել էին Սամսոնյանի ճանապարհը 13:46 Ռոբերտ Քոչարյանի եւ մյուսների գործով դատական նիստը հետաձգվեց մեկ ամսով 13:45 Ոստիկանները խարդախության համար հետախուզվողների են հայտնաբերել 13:36 Ախալքալաքի դատարանը որոշում է կայացրել կալանքի տակ թողնել ամբաստանյալ Արթուր Գաբրիելյանին 13:32 Չինաստանի նախագահը երկրի բնակիչներին հորդորել է սնունդ խնայել 13:19 Եգիպտոսում Սենատի ընտրություններ են ընթանում 13:14 Չկա առանձին որեւէ ուժ, որը կարող է այս իշխանությանը ստիպել հեռանալ, դա պետք է անել համախմբված. Արա Վարդանյան 13:08 Որ միշտ չկանխատեսենք անցյալը. Այլընտրանքային նախագծեր խումբ 18:22, 19.03.2019 Հարյուրավոր ամերիկացի զինվորներ սկսել են ժամանել Գերմանիա՝ որպես արագ ծավալման նոր ռազմավարության առաջին թեսթ, որը կոչված է ամրապնդելու ՆԱՏՕ ներկայությունն Արեւելյան Եվրոպայում՝ «ռուսական ագրեսիայի» կամ այլ արտակարգ իրավիճակների դեպքում, տեղեկացնում է AP-ը։ Զրահատանկային 1-ին դիվիզիայի 350 զինվոր արդեն Բեռլինում է։ Նրանք ուղեւորվում են դեպի Լեհաստան։ Հետո զորավարժություններ են անցկացնելու լեհական ԶՈւ-ի հետ։ «Ուժի դինամիկ կիրառման ռազմավարության գաղափարն այն է, որպեսզի անհրաժեշտության դեպքում «մարտունակ ուժերն արագ նետվեն» Եվրոպա։


Ովքե՞ր են ամենազավեշտալի իրավիճակում հայտնվել այս ամիս.TOP 10 - Shabat.am Հայաստանի կիսամեռ քաղաքական եւ հասարակական կյանքի ֆոնին ակտիվ հանրությունն իր սերն ու ատելությունը փոխարինել է ծաղրով: Այսպիսի մթնոլորտում ակտուալ են դառնում ամենազավեշտալի վիճակում հայտնված անձինք եւ ամենազավեշտալի անհատները: Եվ այսպես, այս ամիս իրենց հրապարակային գործունեությամբ հանրությանը զվարճացրել են. 10. Անի Զախարյան Այս էքսցենտրիկ գիտնականը վաղուց կորցրել է երբեմնի հանրային մեծ հետաքրքրությունն իր հանդեպ: Կուսաթաղանթային քննարկումներով քաղաքական հրապարակ մտած գործիչը այս ամիս կարողացավ իր զավեշտալի գործունեությանը նոր շունչ հաղորդել՝ հայտարարելով, որ այլեւս չի գնալու հեռուստահաղորդումների, քանի որ այնտեղ մոնտաժում են իր մտքի փայլատակումները: Այս հայտարարությունից հետո հեռուստապրոդյուսերները վշտից կաթվածահար եղան, իսկ հանրությունը հեգնանքի վերջին փշուրներով ճանապարհեց նրան: 9. Պարույր Հայրիկյան Նա օր օրի փոշիացնում է իր երբեմնի մեծ վաստակը՝մե՛կ փնովելով ընդդիմադիրներին, մե՛կ էլ երգելով նրանց հանրահավաքներին: Ընդհանրապես նրա երգերն այլեւս շատ ավելի լուրջ են, քան նրա քաղաքական ելույթները: Նա Րաֆֆի Հովհաննիսյանին սատանա անվանեց, իսկ Նիկոլ Փաշինյանի վրա խիստ բարկացավ, քանի որ Փաշինյանը ԵԽԽՎ-ում չէր մեջբերել հանրաքվեի կեղծման իր գիտամարազմատիկ հիմնավորումները: Այս եւ նման այլ զավեշտներից խուսափելու, ինչպես նաեւ դիսիդենտի հարգված իմիջը փրկելու համար խորհուրդ է տրվում առաջացած տարիքում թոշակի գնալ: Նրա կուսակցության անկումը բացառապես ցավ եւ ափսոսանք կառաջացներ, եթե նա ու իր կուսակից 2.5 ընկերները զավեշտալիորեն իրենց չզգային հին ու բարի Ծառուկյանական ժամանակներում եւ այդպես մեծամտորեն չհոխորտային ամեն ինչի ու ամենքի կապակցությամբ: Բացառապես իր տների սկանդալային վարձակալությամբ ճանաչելի դարձած Միքայել Մելքումյանի վերջին ասուլիսն այդ ամենի վառ օրինակներից էր: Այս ամբողջն ավելի է զավեշտալի դառնում, երբ նրանք հայտարարում են, որ կոալիցիոն կառավարությունում պաշտոններ չեն ուզում, երբ իրենց այդ պաշտոնները տվող էլ չկար: Մի խոսքով, այս ամիս նրանք նման էին խաղողին դունչը չհասած զավեշտալի աղվեսների: 7. Կամո Թովմասյան Այս ամիս պայթեց մի «հսկայական» գլամուրային սկանդալ, որի հերոսը դարձավ «Կամո բլոգի» Կամոն: «Աստղային պատերազմները» ներգրավեցին երկու գեղեցիկ բլոգեր աղջիկների, մեկ պապարացի եւ մի կայքի սեփականատիրոջ: Է՛լ «քաչալ շուն», է՛լ «գող գործընկեր», է՛լ «միասեռական», է՛լ «պատգամավորի սիրեկան»... Մի խոսքով, հայհոյանքների ու վիրավորանքների տեղատարափ, որը դարձավ զավեշտալի թամաշա եւ, ցավոք, էականորեն վնասեց սկանդալում բոլոր ներգրավվածներին: Զավեշտալի հրաձգությունից օգտվեցին միայն հռչակ ձեռք բերած բլոգեր-աղջիկները, ինչպես նաեւ անառողջ հետաքրքրասիրություն ունեցող հանդիսատեսը: 6. Հերմինե Նաղդալյան Անուշիկ հանրապետական տիկինը նոր էր հաղթահարել հանրության հեգնանքը սահմանապահ զինվորին իր մուշտակաշատ այցի կապակցությամբ, երբ նա դարձավ մի նոր զավեշտի հերոս: Եվրոպայի Խորհրդում խայտառակ արդյունքներ գրանցած պատվիրակության ղեկավարն ընտրվեց Եվրոպայի Խորհրդի պառլամենտի փոխնախագահ: Ընտրվեց հենց այն օրերին, երբ հայ քաղաքական ողջ էլիտան փորձում էր վերացնել նրա պատվիրակության վատ աշխատանքի հետեւանքները: Ի վերջո, Հայաստանի իշխանությունների մեծագույն ջանքերով, ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի լուրջ աջակցությամբ, Հայաստանի ընդդիմության զորակցությամբ հաջողվեց չեզոքացնել Ուոլթերի այլանդակ զեկույցը, իսկ այդ զեկույցը ժամանակին եւ արդյունավետ աշխատանքով չվիժեցրած գործիչը ստացավ նոր ու հաճելի եվրոպական աթոռ: Սա իրապես այս ամսվա ամենազավեշտալի եւ տրագիկոմիկ իրադարձություններից էր: 5. Լեւոն Իգիթյան Ծերուկն անտանելի է դարձել: Հանրության մի հատված հոխորտում է իր սիրված Արամի 30-ի ավերման կապակցությամբ, իսկ նա այդ շինությունն անվանում է «сарай» եւ ցինիկաբար զավեշտի վերածում հերթական չափազանցված «համազգային ողբը»: Թերեւս որպես ճարտարապետ կարող էր բացատրել, թե ինչու է քաղաքաշինության նախարարությունը կամ մշակույթի նախարարությունը թույլ տվել քանդել այդ շենքը, որպես մարդ՝ կարող էր իր ճարտարապետական ճաշակի մասին կիսվել հանրության հետ, բայց պետք չէր վիրավորել այլոց ճաշակն ու քաղաքաշինական պատկերացումները: Մի խոսքով, Իգիթյանը ցանկանումէր հիմնավորել ու բացատրել քաղաքի զարգացման ու գեղեցկացման ծրագրերը, իսկ նրա մոտ ստացվեց ինչպես միշտ՝ զավեշտախառը ցինիզմ: Նրա աղունիկներով նկարն այս ամիս պարզապես ցնցեց հասարակությանը: Այնքա՜ն զվարճալի էր տեսնել սեւ ու սպիտակ աղունիկներին սեւ ու սպիտակ զգեստով կնոջ հետ սեւ ու սպիտակ գլոբուսի ֆոնին: Այս յուրօրինակ նկարը մի շարք հարցեր առաջացրեց պաշտպանության նախարարին անկեղծորեն հարգող եւ սիրող մարդկանց շրջանում: Արդյոք հնարավոր չէ՞ր մի քիչ գումար խնայել ֆոտոսեսիաներում օգտագործվող ծաղիկների փողից եւ դա ուղղել PR-ային ավելի որակյալ ծառայությունների: Արդյոք հնարավոր չէ՞ պարզել՝ ինչի համար կամ ում դրդմամբ է այդ հմայիչ, խելացի ու գեղեցիկ կնոջ PR խորհրդատուն այսպես վնասում պաշտպանության նախարարի իմիջին: Մինչեւ չգտնեն ու չվերացնեն նախարարի կնոջ շրջապատում գործող այդ վնասատու գործակալին, ցավալի զավեշտները շարունակվելու են: 3.Գագիկ Ջհանգիրյան Նրա՝ օմբուդսմեն նշանակվելու լուրից եփած հավի ծիծաղը չեկավ, բայց իր պաշտոնավարման շրջանում խոշտանգված մի քանի զինվորի լացը հաստատ եկավ: Այդ կապակցությամբ Զարուհի Փոստանջյանն առաջարկեց Ջհանգիրյանի հետ այլընտրանքային եւ հավասարազոր թեկնածու առաջարկել Աղվան Հովսեփյանին: Ամենազավեշտալին նույնիսկ Ջհանգիրյանին իրավապաշտպան պատկերացնելը չէր, այլ այն, որ Ջհանգիրյանի նշանակումը մատուցվի որպես այս պաշտոնը ընդդիմությանը հանձնել: Տվյալ դեպքում զվարճալի կլինի ՀԱԿ-ի տոտալ վարկաբեկումը, եթե վերջինս ընդունի այդ ֆարսը: Նույնքան զավեշտալի կլինի, երբ ՀԱԿ-ը սկսի քննադատել իրենց միանալով մի գիշերում սրբացած նախկին զինդատախազին եւ վերաբերվի նրան որպես դաժանորեն խաբած ու դավաճանած հերթական փոխակերպուկի: 2. Նավասարդ Կճոյան Սոցիալական ցանցերում այս ամիս մարդկանց չափազանց զվարճացրեց Սուրբ Սարգսի տոնի հետ կապված երթի մի լուսանկար: Համաժողովրդական եկեղեցական տոնը փոխարինվեց բանակի եւ ոստիկանության մի քանի վաշտերի հզոր քայլերթով, որն առաջնորդում էին մի քանի տասնյակ քաղաքացիականներ, որոնց մեջ ամենաբարձր պաշտոնյան Կենտրոնի թաղապետն էր: Նման ներկայացուցչականությունը, տոնի խորհրդանիշ ընտրված Նազոն, Կճոյանի երկարաձգվող օֆշորային սկանդալը տոնախմբումը դարձրեցին մեծագույն զավեշտ: Այդ ամենին գումարվում է եկեղեցու կողմից խրախուսվող (նվազագույնը չկասեցվող) հակաքրիստոնեական ավանդույթը, երբ այդ սիրելի սրբի օրվա կապակցությամբ ողջ ազգը լծվում է աղի բլիթով երազահանության եւ գուշակության: Եկեղեցին այնքան է տարվել սուրբ Վալենտինի «հակահայ» ու ժողովրդականություն վայելող ավանդույթներն արմատախիլ անելով, որ այս տոնի խորհուրդը դարձել է հակաքրիստոնեական երազահանությունը, էրոտիկ կուռքը եւ ռազմական քայլերթը: 1. Նազենի Հովհաննիսյան Այս գեղեցկուհին հաճախ է զվարճացնում հանրությանը իր հասարակագիտական մտքի գոհարներով՝ a lia «Օ՜հ, ինչ ցավալի է այս արտագաղթը, որը դարձել է արտահոսք եւ ողողում է Լոսի ափերը, որտեղ ես նույնպես այժմ տժժում եմ...»: Նրա այդ ծեծված ու պարզունակ մտքերը մեծ ժողովրդականություն են վայելում, հատկապես երբ կցվում են նրա կիսամերկ ու գրգռող լուսանկարներին: Այս ամիս առավել զավեշտալի էր այն, որ մեծն գայթակղեցնողը դարձել էր Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու դեմքը Սուրբ Սարգսի տոնի կապակցությամբ: Հասկանալի է, որ Սուրբ Սարգսի տոնը կապվում է սիրո հետ: Բայց եկեղեցու առանձին սպասավորներ երեւի թե մոռացել են, որ այդ սերը մաքուր է եւ քաղցրաբարո, այլ ոչ թե էրոտիկ ու սեքսուալ: Հետեւաբար, տոնի համար եկեղեցու ընտրված խորհրդանիշն այս ամսվա զավեշտալի երեւույթն էր: Մանր-մունր քաղաքական զավեշտները շատ են եղել այս ամիս, բայց նրանցից միայն ամենադիտարժանները կարող են տեղ գտնել մեր այս տասնյակում: P.S. Զվարճալի էր Տիգրան Ուրիխանյանի կողմից Աշոտյանի դեմ իբր սուր ելույթը հեռուստաընկերություններից նեղացած գրառմամբ իր ֆեյսբուքյան էջում կրկին դնելն ու դեկտեմբերի 7-ի հին ապրանքը նոր լայքերի համար հունվարի վերջին ցուցադրելը: P.P.S. Զավեշտալի էր տեսնել նաեւ՝ ինչպես են Սամվել Ֆարմանյանը, Էդմոն Մարուքյանը եւ Թեւան Պողոսյանը եվրոպաներում վայելում, սակայն իրենց եղբայրական զվարճալիքներն ու եվրոպացի մի քանի ընկերների հետ գրած անկապ տեքստը մատուցում որպես հայկական դիվանագիտության մեծագույն հաղթանակ: Զավեշտալի էր, բայց թոփ տասնյակի չէր ձգում:


text: Բացվել է Սարգիս Բաղդասարյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը Հայաստանի ազգային պատկերասրահի երեք սրահներում բացվել է Սարգիս Բաղդասարյանի ստեղծագործությունների ցուցահանդեսը՝ նվիրված քանդակագործի ծննդյան 90-ամյակին: Բաղդասարյանի աշխատանքները ներկայացված են հիմնականում լուսանկարների միջոցով: Նրա ամենահայտնի գործը՝ Արցախի խորհրդանիշը դարձած «Մենք ենք, մեր լեռները» քանդակն է, որն ավելի հայտնի է որպես «Տատիկն ու պապիկը»: Ծնունդով արցախցի Բաղդասարյանը երկար տարիներ ապրել եւ ստեղծագործել է Երեւանում ու դասավանդել է Գեղարվեստա-թատերական ինստիտուտում: Նրա հայտնի աշխատանքներից է նաեւ Ավետիք Իսահակյանի արձանը մայրաքաղաքի Աբովյան փողոցում: «Շատ ուրախ եմ, որ այսպիսի ցուցահանդես է բացվել», - «Ազատություն» ռադիոկայանի հետ զրույցում ասաց Երեւանի գեղարվեստի ակադեմիայի նորընտիր ռեկտոր Արամ Իսաբեկյանը: - «Ուզում եմ նշել նրա ունիկալությունը՝ որպես մտածող քանդակագործ: Ցանկացած աշխատանքի մեջ այդ միտքը երեւում է»: «Մենք հպարտանում ենք իր արվեստով, իր թողածով, որովհետեւ իր արվեստով նա ստեղծեց նաեւ շկոլա, որ մեր գալիք սերունդը տեսնում է, հպարտանում ու նաեւ շարունակում իր գործը», - «Ազատություն» ռադիոկայանին ասաց անվանի քանդակագործ Տարիել Հակոբյանը՝ հույս հայտնելով, որ ի վերջո Սարգիս Բաղդասարյանի արվեստանոցը՝ Կիեւյան փողոցի հանրահայտ Նկարիչների շենքում կվերածվի տուն-թանգարանի:


text: Լիսաբոն (պորտուգալերեն՝ Lisboa), նաեւ Լիզբոն, Պորտուգալիայի մայրաքաղաքն է, ծովային նավահանգիստ Տեժու գետի գետաբերանի մոտ՝ Ատլանտյան օվկիանոսից 15 կմ հեռու։ Ծագում Այն փաստը, որ Լիսաբոն անունը եկել ` դեռ Փյունիկիայի ժամանակներից, շատ է կրկնվում ոչ ակադեմիական գրականություններում եւ սովորաբար հղելով այն փաստը, որ Alis-Ubo նշանակում է «ապահով նավահանգիստ»։ Մինչեւ այդ հռոմեական՝ առաջին դարի գրողները պնդում են, որ Լիսաբոն հիմնադրել է առասպելական հերոս` Ոդիսեւսը, երբ վերադառնում էր Տրոյայից։ Չնայած, որ արդի հնագիտական պեղումների արդյունքով գտնում են Փյունիկյան հետքեր, բայց ոչ մի պնդում հիմնավորապես չի ապացուցվել։ Մեկ այլ վարկած հիմնաված է անտիկ հիդրոնիմի վրա, ենթադրելով որ անունը եկել է նախահռոմեական տեղանուն Տագուսից, Lisso կամ Lucio: Ծագումով Հռոմեական Իսպանիայից աշխարհագետ Պոմպոնիուս Մելան Լիսաբոն անունը լատիներեն գրվել է Ulyssippo: Ավելի ուշ Պլինիոս Ավագը ներկայացնում է, որպես "Olisippo", իսկ Հույները՝ Olissipo (Ὀλισσιπών) կամ Olissipona (Ὀλισσιπόνα): Պատմություն Մ. թ. ա. 2-րդ դարում նվաճել են հռոմեացիները, որոնք այն անվանել են Ֆելիցիտաս Յուլիա (լատիներեն՝ Felicitas Julia)։ 714 թվականին գրավել են արաբները ու այն անվանել Ալ-Օշբունի կամ Լիշբունա, որից էլ առաջացել է այժմյան պորտուգալերեն Lisboa ձեւը։ Արեւելահայերեն Լիսաբոն ձեւը փոխառված է ռուսերենից (Лисабон), որն էլ իր հերթին այն փոխառել է գերմաներենից (Lissabon)։ Արեւմտահայերենում տարածված է անվան Լիզպոն ձեւը, որը փոխառված է ֆրանսերենից (Lisbonne)։ Լիսաբոնը 1255 թվականից Պորտուգալիայի մայրաքաղաքն է։ Ֆիզիկա-աշխարհագրական բնութագիր Լիսաբոնի աշխարհագրական դիրքը : Այն գտնվում է Տախո գետի ափին։ Կլիմա Lիսաբոնը ունի միջերկրածովային կլիմա տաք ամառներով եւ մեղմ ձմեռներով։ միջին ջերմասնիճանը կազմում է եւ ՝ գիշերը։ Ծովի միջին ջերմաստիճանը կազմում է : Ամենացուրտ ամսին՝ հունվարին, օրվա ամենաբարձր ջերմաստիճանը տատանվում է -ի եւ -ի միջեւ, իսկ գիշերը ջերմաստիճանը տատանվում է -ի եւ -ի միջեւ։ Ծովի ջերմաստիճանը կազմում է : Ամենատաք ամսին՝ օգոստոսին, ջերմաստիճանը տատանվում է -ի եւ -ի միջեւ, իսկ գիշերը՝ -ի եւ միջեւ։ Ծովի ջերմաստիճանը կազմում է : Ընդհանրապես Լիսաբոնում ամառային շրջանը տեւում է վեց ամիս՝ մայիսից մինչեւ հոկտեմբեր։ Մարտը, ապրիլը, նոյեմբերը եղանակի անցումային շրջաններ են եւ ջերմաստիճանը չի գերազանցում -ը։ Այդ երեք ամիսների միջին ջերմաստիճանը ցերեկը կազմում է, իսկ գիշերը՝ : Դեկտեմբերը, հունվարը եւ փետրվարը ամենացուրտ ամիսներն են եւ միջին ջերմաստիճանը ցերեկը կազմում է , իսկ գիշերը՝ : Ողջ Եվրոպական քաղաքների մեջ (Վալենսիայի հետ միասին), Լիսաբոնը ունի ամենատաք ձմեռային եւ ամենացուրտ գիշերային ջերմաստիճանները, միջինում՝ ամենացուրտ ամսին եւ ՝ ամենատաք ամսին։ Հինականում անձրեւ է գալիս ձմռանը, իսկ ամռանը ընդհանուր առմամբ չոր է։ Արեւը շողում է մոտավորապես 2,800 ժամ մեկ տարվա ընթացքում, միջինում՝ 4.6 ժամ մեկ օրվա ընթացքում։ Մշակույթ Քաղաքը հարուստ է ճարտարապետական կառույցներով։ Լիսաբոնում կարող եք գտնել Ռոմանական, Գոթական, Բարոկկո, Մոդեռն եւ Պոստմոդեռն ոճի շինարարական կառույցներ։ Լիսաբոնում շատ են նաեւ պատմական զբոսայգիները եւ արվարձանները, մասնավորապես վերին շրջաններում։ Ճանաչվածներից են՝ Ազատության պողոտան, Պերեյրա դե Մելոյի պողոտան, Ալմիրանտե Ռեիսի պողոտաn եւ Հանրապետության պողոտան։ Քաղաքի ամենահայտնի թանգարաններից են Հնամյա արվեստի ազգային թանգարանը, Ազուլեժու թանգարանը, Գալուստ Գյուլբենկյանի թանգարանը (պարունակում է հին եւ արդի արվեստի հավաքածուներ), Բերարդոյի հավաքածուի թանգարանը Բելեմի մշակութային կենտրոնում, Էլեկտրոնիկայի թանգարանը, Ազգային կառքերի թանգարանը (պարունակում է աշխարհի ամենամեծ կառքերի հավաքածուն)։ Լիսաբոնի օպերային թատրոնը եւ Սան-Կառլոս թատրոնը աշնանը եւ ձմռանը ունենում են լեցուն մշակութային օրակարգ։ Ճանաչված թատրոններից է՝ Բելեմի մշակութային կենտրոնի թատրոնը, the Մարիա II ազգային թատրոնը, Գալուստ Գյուլբենկյանի թատրոնը եւ Կամոես Թատրոնը։ «Քրիստոս թագավոր» արձանը գտնվում է Տագուս գետի հարավային ափին՝ ալմադայում։ Բացված ձեռքերով նայում է ամբողջ քաղաքին, այն հիշեցնում է Ռիո դե Ժանեյրոյի Քրիստոսի արձանը։ Կառուցվել է երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ Պորտուգալիայի զոհերի հիշատակին։ Լիսաբոնում հունիսի 13-ին նշում են Սուրբ Անտոնիոյի տոնը։ Սուրբ Անտոնիոն եղել է Պորտուգալացի հարուստ բոհեմացի, ով եղել է կանոնականաց եւ եկեղեցու ուսուցիչ։ Չնայած որ Լիսաբոնի հովանավոր սուրբը եղել է Սառագոսայի Վիկենտը, որի աճյունը հանգչում է Լիսաբոնի մայր տաճարում եւ իր հետ կապված տոն չկա։ Էդվարդ VII այգին քաղաքի երկրորդ ամենամեծ այգին է Մոնսանտոի անտառային այգուց հետո, գտնվում է գլխավոր պողոտայից՝ Ազատության պողոտայից, ներքեւ ունի տարբեր ծաղիկներ եւ բույսեր, իսկ ջերմոցում () ունեն արեւադարձային եւ մերձարեւադարձային բույսեր։ Բնօրինակ անունը Parque da Liberdade, բայց Էդվարդ VII-ի պատվին փոխանվանվեց, ով Լիսաբոն էր եկել 1903-ին։ Լիսաբոնում տեղի է ունենում Lisboarte, DocLisboa – Լիսաբոնի միջազգային վավերագրական կինոների փառատոնը, միջազգային փառատոն՝ Հումորիսների դիմակները, Lisboa Mágica – փողոցային հրաշքի փառատոնը, Monstra – Անիմացիոն ֆիլմերի փառատոնը՝ Լիսաբոնի հեքիաթների գիրք, Peixe em Lisboa – Լիսաբոնի ձկները, եւ շատ ուրիշ բաներ։ Լիսաբոնը ունի երկու մշակութային արժեք՝ գրանցված UNESCO-ի կողմից որպես համաշխարհային ժառանգություն՝ Տորրի դի Բելեն աշտարակը եւ Ջեռոնիմոս վանքը։ Բացի այդ 1994-ին լիսաբոնը եղել է Եվրոպատակ մշակույթի մայրաքաղաքը, իսկ 1998-ին կազմակերպել է Expo '98-ը (1998 Լիսաբոնի համաշխարհային ցուցահանդես)։ Լիսաբոնը համարվում է Պորտուգալական ճարտարապետության հայրենիքը, եւ Լիսաբոնի նորաձեւության կենտրոնը։ Պորտուգալական ճանապարհների խճանկարները առաջացել են Լիսաբոնում, 1800-ականներին եւ տարածվել է Պորտուգալերեն խոսող մնացած երկրներում։ Լիսաբոնը դեռ մնում է քաղաքի ձեւավորման ամենաթանկ օրինակներից մեկը։ Expresso թերթը ամեն տարի հրապարակվող կենսամակարդակի հարցման արդյունքներով Պորտուգալիական քաղաքների մեջ՝ Լիսաբոնը համարվել է ապրելու համար ամենահարմար քաղաքը։ Ժողովրդագրություն Քաղաքի պատմական բնակչությունը ՔՀ 1300-ին եղել է մոտ 35,000։ ՔՀ 1400-ին՝ 60,000 ավելի, իսկ ՔՀ 1500-ին՝ մոտ 70,000։ 1528-ից մինչեւ 1590 բնակչությունը ավելացել է 70,000-ից մինչեւ 120,000-ը, 140,000՝ ՔՀ 1600-ին եւ 200,000՝ ՔՀ 1700։ Լիսաբոնը քաղաքի կենտրոնում 100.05 կմ2 տարածքի վրա ունի 552,700 բնակիչ։ Լիսաբոնը իր մեծությամբ տասնմեկերորդն է Եվրամիության երկրների մեջ զիջելով՝ Փարիզին, Լոնդոնին, Ռուրյան շրջանին, Մադրիդին, Միլանին, Բարսելոնային, Բեռլինին, Հռոմին, Նեպալին եւ Աթենքին Ողջ Լիսաբոնում բնակվում է մոտ 2.8 միլիոն բնակիչ։ Ըստ պաշտոնական կառավարության տվյալների Մեծ Լիսաբոնի տարածքը ունի 2,821,876 բնակիչ։ Այլ աղբյուրներ նույնպես նշում են այս թվերը, ըստ տնտեսական համագործության եւ զարգացման կազմակերպության այնտեղ կա 2,797,612 բնակիչ,։ իսկ Միացյալ ազգերի տնտեսական եւ սոցիալական հարցերի վարչության տվյալներով՝ 2,890,000, ըստ Եվրոստատի՝ 2,839,908, ըստ Բրուքինգի համալսարանի՝ 2,968,600։ Տրանսպորտ Լիսաբոնի մետրոն միակ ուղին է, որը միացնում է քաղաքի կենտրոնը, վերին եւ արեւելյան շրջաններին։ Առաջարկվել են մի քանի ընդլայնման նախագծեր։ Արդեն մեկ դար է ավտոբուսների, ճոպանուղիների եւ տրամվայների ծառայությունները մատակարարում է Carris ընկերությունը։ Տրամվայներ Տրամվայները ներկայացվել է 19-րդ դարում եւ ներմուծվել՝ Ամերիկայից ու անվանվել են americanos: Հին տրամվայներ դեռ կարող եք տեսնել Museu da Carris-ում (հանրային տրանսպորտի թանգարան )։ Այս տարբերվող դեղին տրամվայները համարվում Լիսաբոնի տեսարժան վայրերից մեկը։ Տրամվայները շատ հարմար չափսի են, որպեսզի բարձրանան սարերը եւ անցնեն քաղաքի նեղ փողոցներով։ Գնացքներ Քաղաքում կա Լիսաբոնից մեկնող չորս երկաթուղղիներ՝ Կասկայսը, Սինտրան, Ազամբուջան եւ Սետուբալը։ Խոշոր երկաթուղղային կայարաններից են Սանտա Ապոլոնիան, Ռոսիոն, Գարե դո Օրիենտե, Ետնրեկամպոս։ Ավտոմեքենաներ Քաղաքում կան քաղաքամերձ ավտոբուսների ծառայություններ (միացնում են Լիսաբոնին մոտ գտնվող քաղաքները)՝ Վիմեքա, Լիսաբոնի ավտոբուս, Տրանսպորտ Սուլ դո Տեժու, Բոա Վիագեմ, Բառաքուիերո։ Իրենք հիմնական ընկերություններն են եւ գործում են քաղաքի տարբեր տերմինալներում։ Կամուրջներ եւ լաստանավեր Քաղաքը միանում է Տագուսի հեռու կողմերը երկու կարեւվոր կամուրջներով՝ Կամուրջ Ապրիլի 25, բացվել է (Պոնտե Սալազար անունով) 1966-ի օգոստոսի 6-ին, ավելի ուշ անվանափոխվում է Մեխակների հեղափոխության ամսաթվով, Եվրոպայի ամենաբարձր կախովի կամուրջն է: Վասկո դա Գամա կամուրջ, բացվել 1998-ի մայիսին, , Եվրոպայի ամենաբարձր կամուրջն է: Սկսվել էր Տագուսով անցնող երրորդ կամրջի շինարարական աշխատանքները, բայց նախագիծը հետաձգվեց Պորտուգալիայի տնտեսական ճգնաժամի պատճառով։ Գետը կարելի է նաեւ անցնել վարձույթով տրվող լաստանավերով։ Transtejo & Soflusa ընկերությունը կազմակերպում է ուղեւորություններ քաղաքի տարբեր կետերից դեպի՝ Կասիլաս, Սեյշալ, Մոնտիժու, Բրանդոա պորտ եւ Տրաֆարիա։ Ավիատեղափոխություններ Լիսաբոնի Պորտելա օդանավակայանը գտնվում է քաղաքի սահմանների մեջ եւ համարվում է հանգույց հետեւյալ ընկերությունների համար՝ TAP Portugal,Ryanair,Portugália, White Airways: Կրթություն Քաղաքում կան մասնավոր եւ պետական միջնակարգ դպրոցները, ինչպես նաեւ սկզբնական դպրոցներ եւ մանկապարտեզներ։ Մեծ Լիսաբոնի տարածքում կան միջազգայն դպրոցներ ինչպիսիք են` Սուրբ Ջուլիայի դպրոցը, Գերմանական, Իսպանական, Ֆրանսիական դպրոցները։ Բարձրագույն կրթություն Լիսաբոնում կա երկու պետական համալսարան եւ մեկ ինստիտուտ՝ Լիսաբոնի հալսարան (Պորտուգալիայի ամենամեծ համալսարանն է), Լիսաբոնի Նոր համալսարան (հիմնադրվել է 1973-ին) եւ ISCTE - Լիսաբոնի ինստիտուտ (հիմնադրվել է 1973-ին), որտեղ դասավանդվում են գրեթե բոլոր տեսակի առարկաները։ 2007–ից 2008 ուսումնական տարում Լիսաբոնի համալսարաններում սովորել է 125,867 ուսանող, որից 81,507-ը Լիսաբոնի պետական համալսարանի ուսանող էին։ Սպորտ Լիսաբոնը վաղ ժամանակներից է սպորտում։ Նա կազմակերպել մի շարք հանդիպումներ ներառյալ Եվրոպայի առաջնություն եզրափակիչը։ Քաղաքում անցկացվել են նաեւ 2001-ի թեթեւ ատլետիկայի առաջնությունը, 1983-ի եւ 1992-ի սուսերամարտի Եվրոպայի առաջնությունները, 2003-ին տղամարդկանց հանդբոլի առաջնությունը եւ 2008-ին Եվրոպայի ձյուդոյի առաջնությունը։ 2014-ին քաղաքում անցկացվել Չեմպիոնների Լիգայի եզրափակիչը։ Ֆուտբոլ Քաղաքը ունի Պորտուգալիայի բարձրագույն լիգա՝ Սուպերլիգա, խաղացող երեք ֆուտբոլային ակումբ։ Sport Lisboa e Benfica-ան (ավելի տարածված է Benfica անունը), 35 անգամ հաղթել է Սուպերլիգան եւ երկու անգամ հաղթել են Եվրոպայի գավաթը։ Լիսաբոնի երկրորդ լավ առաջադիմած ակումբը Պորտուգալիայի Սպորտինգ ակումբն է (ավելի տարածված է Սպորտինգ անունը), որը հաղթել է Սուպերլիգան 18 անգամ։ Երրորդ ակումբը Բելենշիսն է, հիմնվել է Բելեմի շրջանում եւ Սուպելիգան հաղթել է մեկ անգամ։ Լիսաբոնը ունի ՈւԵՖԱ-ի չափանիշներին համապատասխանող երկու էլիտար մարզադաշտ՝ Բելնֆիկայի Benfica's Իստադիու դա Լուս (Լույսի մարզադաշը), որում տեղավորվում է ավելի քան 65,000 մարդ եւ Սպորտինգի Ժոզե Ալվալադեի մարզադաշտը, որում տեղավորվում է ավելի քան 50,000 մարդ։ Քաղաքը ունի նաեւ ազգային մարզադաշտ, իր մեջ տեղավորում է 37,000 մարդ, բայց նախատեսված է միայն ազգային հավաքականի եւ միջազգային ֆուտբոլային հանդիպումների համար։ 1967-ի Եվրոպայի գավաթի եզրափակիչը անցկացվել է այնտեղ։ Այլ սպորտ Լիսաբոնում տարածված են նաեւ այլ սպորտաձեւեր՝ հանդբոլը, բասկետբոլը, ռեգբին։ Քաղաքում կան բազմազան սպորտային հարմարություններ, սկսած աթլետիկայից, վերջացրած նավարկումով, գոլֆից մինչեւ լեռնային հեծանվորդություն։ Մարտ ամսին քաղաքում անցկացվում է Լիսաբոնի կիսամարաթոնը, իսկ Սեպտեմբերին՝ Պորտուգալիայի կիսամարաթոնը։ Աղբյուրներ Պորտուգալիայի քաղաքներ


text: Սոմալի (սոմալերեն՝ Soomaaliya արաբերեն՝ الصومال), պետություն է Աֆրիկայի արեւելքում՝ համանուն թերակղզու վրա։ Ափերը ողողվում են Ադենի ծոցի եւ Հնդկական օվկիանոսի ջրերով։ Երկրի կենտրոնական մասը 500–1500 մ բարձրության սարավանդ է, որն աստիճանաբար իջնում է դեպի Ադենի ծոց։ Առավելագույն բարձրությունը 2416 մ է (Շիմբիրիս լեռ), առափնյա գոտին դաշտավայրային է։ Ընդերքում կան ուրան-վանադիումի հանքավայրեր, բերիլիումի, տանտալի, նիոբիումի, անագի երեւակումներ։ Կլիմա Կլիման հասարակածային մուսսոնային, չորային է, հյուսիսում՝ արեւադարձային։ Բնորոշ է ջերմաստիճանի տարեկան հավասար ընթացքը։ Հիմնական հոսք ունեցող գետերն են Ջուբան եւ Վեբի Շեբելին, որոնց հովիտները ծածկված են խիտ անտառներով։ Գերակշռում են ակացիաներով սավաննաները։ Օազիսներում աճում են արմավենիներ։ Ափամերձ գոտում տարածված է խոտաթփուտային բուսականությունը, շատ են եթերայուղատու տեսակները։ Կենդանիներից կան այծքաղ, ընձուղտ, առյուծ, ընձառյուծ, բորենի, շնագայլ, փիղ, գետերում՝ կոկորդիլոս եւ գետաձի։ Հարուստ է թռչնաշխարհը։ Պատմություն Սոմալիի տարածքում դեռեւս մեր թվականության սկզբին եղել են խոշոր բնակավայրեր։ Սոմալները (սոմալեցիները) հնագույն, ինքնատիպ մշակույթ ունեցող ժողովուրդ են։ Դեռեւս մ.թ.առաջին դարերում նրանք առեւտրական աշխույժ կապեր ունեին հույների, հնդիկների, արաբների հետ։ VII–VIII դարերում թերակղզում հաստատվել են արաբները, որոնք էականորեն ազդել են Սոմալիի բնակչության կրոնի, լեզվի, մշակույթի ձեւավորման վրա, կազմավորվել են մուսուլմանական սուլթանություններ։ XIX դարից սկսվել է եվրոպական տերությունների պայքարը Սոմալի թերակղզու համար, եւ XX դարի սկզբին այն բաժանվել է 3 գաղութի՝ Բրիտանական Սոմալիլենդ, Ֆրանսիական Սոմալիի Ափ եւ Իտալական Սոմալի։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, որի ընթացքում Սոմալին ռազմական գործողությունների ասպարեզ էր, պայքար է ծավալվել երկրի անկախության եւ վերամիավորման համար։ 1960 թվականի հունիսի 26-ին անկախացել է Բրիտանական Սոմալիլենդը, հուլիսի 1-ին վերջինս եւ Իտալական Սոմալին միավորվել են անկախ Սոմալիի Հանրապետության մեջ։ Ֆրանսիական Սոմալին 1977 թ-ին դարձել է անկախ պետություն՝ Ջիբութի։ Սոմալիի բնակչության 95 %-ը սոմալներ են, բնակվում են նաեւ բանտու լեզվաընտանիքի ժողովուրդներ, արաբներ, ամհարներ, հնդիկներ, իտալացիներ։ Մեծ քաղաքներն են Մոգադիշոն, Հարգեյսան, Բերբերան, Հոբիոն։ Սոմալին ագրարային, առավելապես անասնապահական երկիր է։ Բուծում են ուղտեր, խոշոր եւ մանր եղջերավոր կենդանիներ։ Երկրագործությամբ զբաղվում են Ջուբայի եւ Վեբի Շեբելիի միջագետքում, մշակում սորգո, շաքարեղեգ, կորեկ, քնջութ, բամբակ, ադամաթուզ, անուշահոտ խեժեր (համաշխարհային արտադրանքի զգալի մասը)։ Զարգացած է ձկնորսությունը։ Ունի հանքարդյունահանող եւ մշակող արդյունաբերություն։ Կան շաքարի, մսի, մրգի պահածոների, օճառի, բամբակազտիչ, տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Նստակյաց սոմալները բնակվում են ճյուղահյուս ու կավածեփ, կոնաձեւ ծածկով խրճիթներում, քոչվորները՝ ճյուղահյուս, ուղտի կաշվով կամ խսիրով ծածկված հավաքովի ձվաձեւ խրճիթներում։ Ժողովրդական արհեստներից տարածված են խեցեգործությունը, երկրաչափական զարդանախշերով փայտե կահկարասու, հյուսածո իրերի պատրաստումը, ոսկրի փորագրումը։ Պետական կազմավորումներ Սոմալիի տարածքում Չորս հիմնական կազմավորումները։ Գալմուդուգ Պունտլենդ Սոմալիլենդ Սուլ-Սանաագ-Այն Վարչատարածքային բաժանում Երկրի ամբողջ տարածքը բաժանված է 18 նահանգների (շրջանների) (Սոմալիի մարզեր, gobolka): Աղբյուրներ Материалы по новейшей истории Сомали. Кто спасёт Сомали журнал Эксперт No 17 (606) 28 апреля 2008. «Попытка создать реальную государственную власть в Сомали провалилась. Охваченная гражданской войной страна вновь скатывается в хаос». Сомалиленд — мечта Адама Смита и Чарльза Дарвина// Азия и Африка сегодня. — 2008. — No 4. — С. 52-58. Вехи становления неудавшегося государства . Правосудие в Сомали: смертная казнь за изнасилование. Արտաքին հղումներ Պետական վեբկայք Սոմալիի ֆեդերալ կառավարության Սոմալի ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ Արաբական Լիգայի անդամ երկրներ


ՀՀ ԶՈՒ գլխավոր շտաբի պետի տեղակալը Նյու Յորքում 12-07-2019 17:22:42 | ԱՄՆ | Մամլո հաղորդագրություն Համաժողովի նպատակն է կենտրոնացնել ՄԱԿ-ի խաղաղապահ առաքելություններին ուժեր տրամադրող երկրների ջանքերը` խնդիրներն առավել արդյունավետ իրականացնելու համար: ՄԱԿ-ի խաղաղապահության ԳՇ պետերի հանդիպումն անցկացվել է երրորդ անգամ եւ հանդիսանում է մարտ ամսին կայացած ՄԱԿ-ի խաղաղապահության պաշտպանության նախարարների մակարդակով հանդիպման շարունակությունը: Թուրքական սպառնալիքի վտանգավոր ուղեկցորդը Տավուշից հետո. ինչ է կատարվել (Տեսանյութ) (1479) Պարետը նոր որոշում է ստորագրել (1176) Կոշտ որոշում. Նիկոլ Փաշինյանը բարկացե՞լ է (1041) Լացս գալիս է, որ ստիպված եմ լինելու աշխատողներին տուն ուղարկել. հայ գործարարը դիմում է վարչապետին (9874) Ադրբեջանցի քաղաքագետ Ջումշուդ Նուրիեւը վստահ է շուտով Ադրբեջանը կմասնատվի (8491) Հիմա շնորհակալություն ասելու ճիշտ ժամանակն է. Սոֆյա Հովսեփյան (5259)


text: Chrome դիտարկիչը վաղուց ապահովում է տարբեր վեբ-կայքերից ծանուցումներ, սակայն միայն վերջերս այս կայքերի թվին է միացել Facebook սոցցանցը։ Այժմ առանց սոցցանցի պատուհանը բացած թողնելու հնարավոր է ստանալ ծանուցումները նոր լայքերի, մեկնաբանությունների եւ ընկերության հրավերների մասին։ Սոցցանցը բացելիս կբացվի վերոնշյալ ծանուցումների մասին հարցում, որը հաստատելուց հետո ֆունկցիան կսկսի աշխատել։ Ակտիվացումը հնարավոր է անել նաեւ կարգավորումների բաժնից. պետք է մուտք գործել դիտարկչի «Կարգավորումներ», այնուհետեւ՝ «Կայքերի կարգավորումներ» ու «Ծանուցումներ»։