text: Արյան շրջանառություն Արյան շրջանառության համակարգ, արյան շրջանառությունը օրգանիզմով։ Արյունը շարժվում է սրտից արյունատար անոթներ եւ հակառակը։ Արյունը մատակարարում է հյուսվածքներին թթվածնով եւ սննդարար նյութերով։ Արյան հարստացումը թթվածնով տեղի է ունենում թոքերում։ Արյան շրջանառությունը սովորաբար կազմված է լինում սրտից եւ նրանից դուրս եկող արյունատար անոթներից։ Արյան շրջանառությունը արյան շարժումն է սիրտ-անոթային համակարգում, որով ապահովվում են օրգանիզմի եւ արտաքին միջավայրի միջեւ կատարվող գազափոխանակությունը, նյութափոխանակությունը, տարբեր ֆունկցիաների հումորալ կարգավորումն ու ջերմականոնավորումը։ Արյան շրջանառությունն առաջին անգամ նկարագրել է անգլիացի բժիշկ-անատոմ Վ. Հարվեյը (1628)։ Անողնաշարավոր կենդանիների մեծ մասի արյան շրջանառությունը բաց է։ Որոշ անողնաշարավորներ, բոլոր ողնաշարավորները եւ մարդն ունեն արյան շրջանառության փակ համակարգ, որը, նայած շնչառության տիպին, կատարվում է մեկ կամ երկու շրջանով։ Խռիկային շնչառություն ունեցողների (բոլորաբերաններ, ձկների մեծ մասը) արյան շրջանառությունը մեկն է, սիրտը երկխոռոչանի է (նախասիրտ եւ փորոք), արյունը հոսում է դեպի խռիկները, ենթարկվում գազափոխանակության եւ վերադառնում հյուսվածքները։ Թոքային շնչառություն ունեցող կենդանիները (կրկնաշունչ ձկներ, ցամաքային բոլոր ողնաշարավորները, մարդ) ունեն երկու՝ մեծ կամ իրանային, փոքր կամ թոքային արյան շրջանառություն։ Սիրտը կարող է լինել եռախորշ (երկկենցաղներ, որոշ սողուններ) կամ քառախորշ (թռչուններ, կաթնասուններ, մարդ)։ Քառախորշ սրտում զարկերակային եւ երակային արյունը լրիվ առանձնացած են, ուսաի հյուսվածքներն ու օրգանները ստանում են միայն զարկերակային արյուն, իսկ եռախորշ սրտի դեպքում՝ խառը, երակ-զարկերակային արյուն։ Արյան անընդհատ շարժումն անոթների փակ համակարգով կոչվում է արյան շրջանառություն։ Արյան շրջանառության համակարգը կազմված է սրտից եւ արյունատար անոթներից։ Այդ համակարգի հիմնական դերն օրգանիզմին ու հյուսվածքներին արյան մատակարարումը եւ արյան ֆունկցիայի իրականացումն է։ Սիրտն արյան շրջանառության կենտրոնական օրգան է, որն արյունը մղում է անոթներ, ապահովում նրա շարժումը եւ վերադարձը դեպի սիրտ։ Սրտի աշխատանքի դադարից մարդը մահանում է, որովհետեւ ընդհատվում է օրգաններին ու հյուսվածքներին թթվածնի, սննդանյութերի մատակարարումը եւ նյութափոխանակության արգասիքների հեռացումը։ Բովանդակություն - 1 Արյունատար անոթների կառուցվածքը եւ ֆունկցիաները - 2 Արյան շրջանառության մեծ շրջան - 3 Արյան շրջանառության փոքր շրջան - 4 Սրտի կառուցվածքը - 5 Սրտի գործունեության ուսումնասիրման մեթոդներ - 6 Սրտային բոլորաշրջան - 7 Սրտի ինքնավարություն - 8 Սիրտ-անոթային համակարգի գործունեության կարգավորումը - 9 Արյան շրջանառության խանգարումներ - 10 Արյան հոսքի արագություն - 11 Արյան շարժման առանձնահատկությունները երակներում - 12 Արյան վերաբաշխում - 13 Արյունատար անոթների լարվածության նյարդահումորալ կարգավորում - 14 Առաջին օգնությունը արյունահոսությունների դեպքում - 15 Սիրտ-անոթային համակարգի հիգիենան - 16 Սրտի եւ անոթների հիվանդությունների կանխարգելումը - 17 Արյան շրջանառության կարգավորում - 18 Տես նաեւ - 19 Գրականություն - 20 Արտաքին հղումներ Արյունատար անոթների կառուցվածքը եւ ֆունկցիաները[խմբագրել] Արյունատար անոթների պատերը, բացառությամբ մազանոթների, եռաշերտ են։ Ներքին շերտը կազմված է հարթ էպիթելային բջիջներից, միջինը՝ առաձիգ թելերից եւ հարթ մկանահյուսվածքից, որոնց կծկման շնորհիվ փոխվում է արյունատար անոթի լուսանցքը։ Արտաքին շերտը կազմված է փուխր շարակցական հյուսվածքից։ Այդ շերտով անցնում են անոթների լուսանցքը կարգավորող նյարդերը։ Ըստ կառուցվածքի եւ կատարած ֆունկցիայի անոթները բաժանվում են զարկերակների, երակների եւ մազանոթների։ Զարկերակներն այն անոթներն են, որոնցով արյունը հոսում է սրտից։ Նրանք ունեն ամուր, համեմատաբար հաստ պատեր, որոնք պարունակում են մեծ քանակով հարթ մկանաբջիջներ եւ առաձիգ տարրեր, որոնց շնորհիվ լայնանում եւ դիմանում են բարձր ճնշմանը։ Զարկերակներով հոսում է թթվածնով հարուստ արյուն։ Բացառություն են կազմում թոքային զարկերակները, որոնցով հոսում է երակային արյուն։ Երակներն արյունը տանում են դեպի սիրտ։ Նրանց պատերը նույնպես եռաշերտ են, սակայն առաձիգ եւ մկանային տարրեր ավելի քիչ են պարունակում, որի հետեւանքով քիչ ճկուն են եւ հեշտությամբ սեղմվում են։ Ի տարբերություն զարկերակների, երակների պատերում կան գրպանիկներ հիշեցնող փականներ։ Այդ փականները բացվում են դեպի սիրտ եւ կանխում արյան հետհոսքը։ Մազանոթները նուրբ եւ բազմաքանակ անոթներ են։ Նրանց պատերը կազմված է շարակցահյուսվածքային թիթեղից եւ հարթ էնդոթելային բջիջների մեկ շերտից։ Մազանոթների պատը ունի մեծ թափանցելիություն։ Արյան պլազմայում լուծված նյութերը եւ թթվածինը մազանոթների պատով անցնում են հյուսվածքային հեղուկի, իսկ այնտեղից՝ բջիջների մեջ։ Բջիջների կենսագործունեության արգասիքները հյուսվածքային հեղուկից՝ մազանոթների պատով ներծծվում են արյան մեջ։ Մազանոթներ կան գրեթե բոլոր օրգաններում, բացառություն են կազմում վերնամաշկը, եղունգները, աչքի եղջերաթաղանթը, ոսպնյակը, ատամի էմալը։ Մազանոթների ընդհանուր քանակը մոտավորապես 40 միլիարդ է, իսկ երկարությունը՝ շուրջ 100000 կմ։ Հանգիստ վիճակում գործում է մազանոթների 20-30%, իսկ ֆիզիկական լարված աշխատանքի ժամանակ՝ մոտավորապես 60%-ը։ Արյան շրջանառության մեծ շրջան[խմբագրել] Օրգանիզմում արյունը շարժվում է անոթների երկու փակ համակարգով՝ մեծ եւ փոքր շրջաններով։ Արյան ուղին, որը սկսվում է ձախ փորոքից՝ աորտայով եւ ավարտվում աջ նախասրտում՝ վերին եւ ստորին սիներակներում, կոչվում է արյան շրջանառության մեծ շրջան։ Ձախ փորոքի կծկման հետեւանքով թթվածնով հարուստ արյունը մղվում է աորտա, որն ամենախոշոր անոթն է։ Աորտայից ճյուղավորվում են զարկերակներ, որոնք արյուն են մատակարարում բոլոր օրգաններին եւ հյուսվածքներին։ Օրգաններում զարկերակները ճյուղավորվում են փոքր տրամաչափի զարկերակների, ապա զարկերակիկների եւ մազանոթների։ Մազանոթներից մարմնի բոլոր բջիջներն են անցնում սննդանյութեր, թթվածին, իսկ բջիջներից մազանոթներ՝ ածխաթթու գազ եւ նյութափոխանակության այլ արգասիքներ։ Մազանոթներում արյունը զարկերակայինից փոխարկվում է երակային արյան։ Երակային մազանոթները միանալով կազմում են երակիկներ, ապա երակներ, որոնք միանալով առաջացնում են խոշոր երակներ՝ վերին ու ստորին սիներակներ։ Իրանից, ստորին վերջույթներից, որովայնի խոռոչի օրգաններից երակային արյունը ստորին սիներակով, իսկ գլխից, պարանոցից, վերին վերջույթներից՝ վերին սիներակով թափվում է աջ նախասիրտ։ Արյան շրջապտույտն արյան մեծ շրջանով տեւում է 22-23 վրկ։ Երակային արյունն աջ նախասրտից լցվում է աջ փորոք, այնտեղից ուղղվում արյան շրջանառության փոքր շրջան։ Արյան շրջանառության փոքր շրջան[խմբագրել] Արյան ուղին, որը սկսվում է աջ փորոքից՝ թոքային ցողունով եւ ավարտվում ձախ նախասրտում՝ չորս թոքային երակներով, կոչվում է արյան շրջանառության փոքր շրջան։ Աջ փորոքը կծկվելով արյունը մղում է թոքային ցողուն, որը բաժանվում է երկու թոքային զարկերակների։ Թոքերում զարկերակները բաժանվում են փոքր զարկերակների, ապա զարկերակիկների եւ վերածվում մազանոթների, որոնք ցանցապատում են թոքաբշտիկները։ Թոքաբշտիկների եւ նրանց շրջապատող մազանոթների միջեւ տեղի է ունենում գազափոխանակություն։ Թոքաբշտիկներում գտնվող թթվածինն անկայուն միացություն մեջ է մտնում հեմոգլոբինի հետ, եւ երակային արյունը փոխարկվում է զարկերակայինի։ Այնուհետեւ արյունը հավաքվում է երակների մեջ, որոնք միանալով առաջացնում են թոքային չորս երակներ։ Յուրաքանչյուր թոքից երկուական երակներով զարկերակային արյունը հոսում է ձախ նախասիրտ։ Դա բացառություն է, քանի որ երակներով հոսում է միայն երակային արյուն։ Սրտի կառուցվածքը[խմբագրել] Սիրտը գտնվում է կրծքավանդակում։ Այն կոնաձեւ, սնամեջ մկանային օրգան է, նրա մեծ մասը գտնվում է կրծքավանդակի ձախ մասում։ Սրտի մեծությունը մոտավորապես տվյալ անձի բռունցքի չափ է։ Չափահաս մարդու սրտի միջին զանգվածը 250-300 գ է։ Սիրտը գտնվում է շարակցահյուսվածքային թաղանթի՝ սրտապարկի մեջ։ Այն պարունակում է քիչ քանակով հեղուկ,որը խոնավացնում է սրտի մակերեսը եւ կծկման ժամանակ փոքրացնում շփումը։ Մարդու սիրտը քառախորշ է։ Այն միջնապատով բաժանված է իրար հետ չհաղորդակցվող աջ եւ ձախ կեսերի։ Յուրաքանչյուր կես իր հերթին կազմված է իրար հետ հաղորդակցվող 2 խոռոչներից՝ նախասրտից եւ փորոքից։ Փորոքների մկանային պատը նախասրտերի համեմատությամբ զգալիորեն հաստ է, հատկապես ձախ փորոքի մկանապատը, քանի որ նա մեծ աշխատանք է կատարում։ Նախասրտերի եւ փորոքների միջեւ կան անցքներ, որոնց եզրերին գտնվում են փեղկավոր փականներ։ Դրանք ջլային թելերով ամրացված են փորոքների պատերին պտկաձեւ մկաններին։ Սրտի աջ նախասրտի եւ աջ փորոքի բացվածքի սահմաններում գտնվում են եռափեղկ փականներ (կազմված երեք փեղկից), իսկ ձախ նախասրտի ու ձախ փորոքի բացվածքի սահմաններում՝ երկփեղկ փականները։ Սրտից դուրս եկող թոքային զարկերակի եւ աորտայի ներսում կան կիսալուսնաձեւ փականներ։ Յուրաքանչյուր կիսալուսնաձեւ փական կազմված է երեք թերթերից, որոնք գրպանիկների տեսք ունեն։ Գրպանիկների ազատ եզրերն ուղղված են դեպի անոթների լուսանցքը։ Եռափեղկ եւ երկփեղկ փականները խոչընդոտում են արյան հետադարձ շարժումը փորոքներից նախասրտեր։ Կիսալուսնաձեւ փականներն արգելակում են արյան հետադարձ շարժումը թոքային զարկերակից եւ աորտայից դեպի սիրտ։ Աորտայի կիսալուսնաձեւ փականներից վեր դուրս են գալիս սիրտը սնուցող պսակաձեւ 2 զարկերակներ։ Սրտի գործունեության ուսումնասիրման մեթոդներ[խմբագրել] Սրտամկանի դրդումն ու կծկումն ուղեկցվում են ձայնային, մեխանիկական եւ էլեկտրական երեւույթներով, որոնց գրանցումը կիրառվում է կլինիկայում։ Այն ախտորոշիչ նշանակություն ունի եւ հնարավորություն է տալիս սրտի գործունեության խանգարումների առանձնահատկությունները։ Կծկվելիս սիրտն իր դիրքը որոշակիորեն փոխում է կրծքավանդակը։ Այն դառնում է ամուր, կարծր եւ որոշ չափով թեքվում է իր առանցքի շուրջը՝ ձախից աջ ու հարվածում կրծքավանդակին։ Հինգերորդ միջկողային տարածությունում միջին գծից 1 սմ ձախ այն շոշափոխվում է եւ կոչվում սրտային հրոց։ Նրա գրանցումը կոչվում է գագաթասրտագրություն։ Սրտի կծկման յուրաքանչյուր փուլ ուղեկցվում է նաեւ հնչյուններով։ Դրանց առաջացումը կապված է փեղկավոր փականների միաժամանակյա փակման, նրանց ամրացված ջլային թելերի թրթռոցների, կիսալուսնաձեւ փականների փակման եւ աորտայի ու թոքային զարկերակի պատերի տատանումների հետ։ Փականների ախտահարումների՝ սրտի արատների դեպքում առաջնում են աղմուկներ, որոնք կարելի է գրանցել հատուկ ձայնասրտագրիչների միջոցով՝ ֆոնոկարդիոգրաֆիա։ Սրտի գործունեության հետեւանքով առաջանում են թույլ կենսաէլեկտրական ազդակներ։ Քանի որ մարմինն օժտված է բարձր էլեկտրահաղորդելիությամբ, եւ սիրտը կրծքավանդակում անհամաչափ են բաշխվում մարմնի մակերեսին։ Դա հնարավորություն է տալիս ձեռքերի, ոտքերի մաշկից եւ կրծքավանդակի մակերեսից արտածել այդ ազդակները։ Գրանցումը կատարվում է հատուկ սարքով, որը կոչվում է էլեկտրասրտագրիչ, իսկ ստացված գիրը՝ էլեկտրասրտագիր։ Այն արտացոլում է սրտամկանի վիճակը եւ նրա գործունեության կարեւոր ցուցանիշ է։ Ախտաբանական վիճակների դեպքում փոփոխություններ են գրանցվում էլեկտրասրտագրում, որոնցով կարելի է դատել սրտի ինքնավարության, հաղորդելիության, դրդունակության, սրտամկանի արյան շրջանառության անբավարարության մասին։ Սրտային բոլորաշրջան[խմբագրել] Սրտի ֆունկցիան զարկերակների մեջ պարբերաբար արյուն մղելն է, որն իրականանում է նախասրտերի եւ փորոքների կծկումների ու թուլացումների շնորհիվ։ Սրտային բոլորաշրջանը բաղկացած է միմյանց հաջորդող երեք փուլերից՝ նախասրտերի կծկում, փորոքների կծկում եւ ընդհանուր դադար։ Սրտային բոլորաշրջանը տեւողությունը կախված է սրտի կծկումների հաճախությունից։ Առողջ մարդու սիրտը հարաբերական հանգիստ վիճակում մեկ րոպեում 75 անգամ կծկվելիս սրտային բոլորաշրջանը տեւում է 0,8 վրկ, որից 0,4 վրկ կազմում է սրտի ընդհանուր դադարը։ Սրտային բոլորաշրջանը սկսվում է նախասրտերի կծկումով (սիստոլա), որը տեւում է 0,1 վրկ։ Այդ ընթացքում փորոքները թուլացած են (դիաստոլա), փեղկավոր փականները բաց, կիսալուսնաձեւ փականները փակ են։ Նախասրտերի կծկման հետեւանքով արյունը լցվում է փորոքներ։ Այնուհետեւ նախասրտերը թուլանում են, եւ սկսվում է փորոքների կծկումը, որը տեւում է 0,3 վրկ։ Փորոքների կծկման սկզբում փեղկավոր փականները բաց են, կիսալուսնաձեւ փականները՝ փակ։ Երբ փորոքների բոլոր մկանաթելերը կծկվում են, ճնշումը նրանց խոռոչում աստիճանաբար բարձրանում է, եւ փեղկավոր փականները փակվում են։ Արյան ճնշումը փորոքների խոռոչում գերազանցում է նախասրտերի ճնշմանը, արյունը ձգտում է վերադառնալ նախասիրտ, սակայն փականների ջլային թելերի պրկումը թույլ չի տալիս փակված փեղկերին շրջվելու։ Երբ փորոքների խոռոչում արյան ճնշումը գերազանցում է աորտայի եւ թոքային զարկերակի ճնշմանը, կիսալուսնաձեւ փականները բացվում են, եւ արյունն ուժգնորեն մղվում է զարկերակների մեջ։ Փորոքների կծկումը փոխարինվում է նրանց թուլացմամբ, որը տեւում է 0,5 վրկ։ Կիսալուսնաձեւ փականները փակվելուց հետո փորոքների ճնշումը սկսում է նվազել, երբ այն մոտենում է 0-ի, բացվում են փեղկավոր փականները, եւ սկսվում է արյունալցման փուլը։ Փորոքների յուրաքանչյուր կծկման ընթացքում զարկերակների մեջ արտամղվում է 65-70 լիտր արյուն, որը կոչվում է սիտոլական ծավալ։ Հարաբերական հանգիստ վիճակում չափահաս մարդու սիրտը 1 րոպեում կծկվում է 70-75 անգամ, ուստի արյան րոպեական ծավալը կկազմի 4,5-5 լիտր։ Սիստոլային եւ րոպեական ծավալները հաստատում մեծություններ չեն, դրանք փոխվում են, կախված օրգանիզմի գտնվելու պայմաններից եւ կատարած աշխատանքից։ Ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության դեպքում չմարզված մարդու սիրտը մեկ րոպեում արտամղում է 15-20 լիտր, իսկ մարզվածինը՝ 30-40 լիտր արյուն։ Չմարզվածների րոպեական ծավալի մեծացումը կատարվում է սրտի հաճախության, իսկ մարզվածներինը՝ սիստոլային ծավալի մեծացման հաշվին։ Սրտի բարձր աշխատունակության առանձնահատկություններից է նաեւ նրա արյան մատակարարումը։ Միայն հանգիստ վիճակում 1 րոպեում նա ստանում է 250-300 սմ3 արյուն, իսկ ֆիզիկական գերծանրաբեռնվածության ժամանակ՝ մինչեւ 2000 սմ3։ Սրտի կծկումների հաճախության արագացման դեպքում կրճատվում է սրտի ընդհանուր դադարի տեւողությունը։ Դրանից հետեւում է, որ չմարզված մարդկանց սիրտն ունի ավելի քիչ արդյունավետ է աշխատում եւ շուտ հյուծվում է։ Այդ է պատճառը, որ մարզիկների մոտ սիրտ-անոթային հիվանդություններն ավելի սակավ են առաջանում։ Սրտի ինքնավարություն[խմբագրել] Կենդանի օրգանիզմից մեկուսացված սիրտը ֆիզիոլոգիական լուծույթով սնելիս երկար ժամանակ պահպանում է կծկվելու ունակությունը։ Ինքնավարությունը սրտի պարբերաբար կծկվելու ունակությունն է իր մեջ ծագող ազդակների ազդեցությամբ։ Ինքնավարությունը պայմանավորված է սրտի մկանաթելերի առանձնահատկություններով։ Սրտում կան երկու տեսակ մկանային բջիջներ, որոնք իրարից տարբերվում են ինչպես կառուցվածքով, այնպես էլ ֆիզոլոգիական հատկություններով։ Մկանային բջիջների մի խումբ օժտված է դրդունակությամբ եւ կծկողունակությամբ, մեկ այլ խումբ չի կծկվում, օժտված է ինքնածին դրդունակությամբ եւ դրդումը հաղորդելու հատկությամբ։ Այս մկանային բջիջները տեղադրված են սրտի որոշ բաժիններում։ Նրանց այդ կուտակները կոչվում են հանգույցներ, որոնք նյարդային բջիջների հետ կազմում են սրտի հաղորդող համակարգը։ Առավելագույն ինքնավարությամբ օժտված հանգույցը գտնվում է աջ նախասրտում,վերին սիներակի մուտքի մոտ։ Այստեղ առաջացած ազդակները որոշում են սրտի կծկումների ռիթմը եւ հաղորդում համակարգի մյուս հանգույցներին, որոնց ինքնավարությունն աստիճանաբար նվազում է։ Սիրտ-անոթային համակարգի գործունեության կարգավորումը[խմբագրել] Արյան շրջանառության կարգավորումը տեղի է ունենում նյարդային (ռեֆլեկտոր) եւ հումորալ (արյուն, ավիշ) ճանապարհով։ Կենտրոնից եկող թափառող եւ սիմպաթիկ նյարդերը, լայնացնելով կամ նեղացնելով անոթները, փոփոխում են սրտի կծկումների ռիթմը եւ ուժը, ինչպես նաեւ անոթների լուսանցքը, հետեւաբար՝ մղված արյան քանակն ու ճնշումը։ Նման ազդեցություն են գործում նաեւ օրգանիզմում առաջացող քիմիական որոշ նյութեր՝ ադրենալինը, վազոպրեսինը, ացետիլխոլինը, հիստամինը։ Սրտի գործունեության կարգավորումը[խմբագրել] Սրտի գործունեության նյարդային կարգավորում[խմբագրել] Սրտի գործունեության փոխվում է կախված օրգանների համակարգերի գործառական վիճակից եւ այն պայմաններից, որում գտնվում է օրգանիզմը։ Սննդի ընդունումը, արտաքին միջավայրի պայմանների փոփոխությունը, ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը, հուզական վիճակներն առաջացնում են սրտի գործունեության փոփոխություններ։ Օրգանիզմի փոփոխվող պահանջներին սրտի գործունեության հարմարումը տեղի է ունենում նյարդային եւ հումորալ համակարգերով։ Սրտի գործունեությունը կարգավորող նյարդային կենտրոնները տեղադրված են երկարավուն ուղեղում եւ ողնուղեղում։ Սրտի կծկումների հաճախությունը դանդաղեցնող եւ ուժը թուլացնող ազդակները երկարավուն ուղեղից հաղորդվում են պարասիմպաթիկ թափառող նյարդով։ Այդ նյարդերի ազդեցությունը պայմանավորված է նրանց վերջույթներում արտազատվող միջնորդանյութերով (ացետիլխոլին,նորադրենալին)։ Սրտի գործունեության կարգավորումն իրականանում է նաեւ ռեֆլեքսային ճանապարհով։ Սրտի խոռոչներում եւ խոշոր անոթների պատերում գտնվում են ընկալիչներ,որոնք ընդունում են արյան ճնշման տատանումները։ Երբ արյան ճնշումն այդ անոթներում բարձրանում են թափառող նյարդի կենտրոնի լարվածությունը,եւ դեպի սիրտ գալիս են արգելակող ազդակներ։ Սառը ջրում լողանալիս առաջանում է սրտի աշխատանքի ռեֆլեքսային դանդաղում։Մաշկի սառնազգաց ընկալիչներից կենտրոնաձիգ նյարդերով գրգիռը հաղորդվում է երկարավուն ուղեղ,որտեղից սրտին հաղորդվում են արգելակող ազդակներ,եւ սրտի կծկումները դանդաղում են։ Աջ նախասիրտ մտնող արյան քանակության նվազման դեպքում սիմպաթիկ նյարդերով արյան անոթները սեղմվում են,եւ սրտի աշխատանքն ուժեղանում է։ Սրտի գործունեության վրա ազդում են նաեւ ցավային գրգիռները,հույզերը եւ այլն։ Դրական հույզերը բարձրացնում,իսկ բացասական հույզերն իջեցնում են սրտի աշխատունակությունը։ Սրտի գործունեության կարգավորման բարձրագույն կենտրոնները գտնվում են ենթատեսաթմբում եւ մեծ կիսագնդերի կեղեւում։ Սրտի գործունեության հումորալ կարգավորում[խմբագրել] Սրտի գործունեության հումորալ կարգավորումն իրականացնում են արյան մեջ շրջանառող կենսաբանական ակտիվ նյութերը։ Սրտի աշխատանքն արագացնում են մակերիկամների միջուկային շերտից ներզատվող ադրենալին հորմոնը եւ պլազմայում գտնվող կալցիումի իոնները։ Դրա համար էլ կլինիկայում սրտի աշխատանքի դադարի ժամանակ անմիջապես սրտի մեջ ներարկում են ադրենալին։ Սրտի գործունեությունը դանդաղեցնում են ացետիլխոլինը,կալիումի իոնները,թթվածնի անբավարարությունը։ Նյարդային եւ հումորալ կարգավորումներն ապահովում են սրտի գործունեության հարմարումը օրգանիզմի պահանջներին եւ շրջապատող միջավայրի փոփոխվող պայմաններին։ Արյան շրջանառության խանգարումներ[խմբագրել] Արյան շրջանառության խանգարումներն առաջանում են սիրտ-անոթային համակարգի եւ նրա նյարդային կարգավորման ախտահարումների հետեւանքով։ Արյան շրջանառության խանգարումները լինում են տեղական եւ ընդհանուր։ Առաջինի դեպքում խախտվում է օրգանիզմի որեւէ մասի կամ օրգանի (օրինակ, վերջույթների, սրտամկանի, գլխուղեղի) արյունամատակարարումը, որի պատճառներն են՝ աթերոսկլերոզը, արյունատար անոթների բորբոքումներն ու խցանումը։ Տեղական խանգարումների ժամանակ կարող են առաջանալ սրտամկանի կամ այլ օրգանի ինֆարկտ, ապոպլեքսիա եւ այլն։ Արյան շրջանառության ընդհանուր խանգարումների դեպքում խախտվում է ամբողջ օրգանիզմի արյունամատակարարումը, որը կարող է պայմանավորված լինել սրտի (սրտային անբավարարություն) եւ անոթների (անոթային անբավարարություն) գործունեության խանգարմամբ։ Սրտային անբավարարության պատճառներն են. սրտի (փականների արատներ, սրտամկանի ախտահարում), երիկամների, թոքերի, ինչպես նաեւ հիպերտոնիկ հիվանդությունները։ Սրտային անբավարարությունն արտահայտվում է հեւոցով, սրտխփոցով, հազով, այտուցներով, կապտուկով, ջրգողությամբ։ Անոթային անբավարարությունը զարգանում է սուր վարակիչ հիվանդությունների, արյան մեծ կորուստների, վնասվածքների ժամանակ եւ հետեւանք է արյան շրջանառությունը կարգավորող նյարդային համակարգի գործունեության խանգարման։ Անոթային անբավարարությունից լայնանում են արյունատար անոթները, ընկնում է արյան ճնշումը, հոսքի արագությունը խիստ դանդաղում է (շոկ, կոլապս)։ Արյան ճնշում[խմբագրել] Արյունը շրջանառություն կատարելիս որոշակի ճնշում է գործադրում անոթների պատերի վրա։ Այն պայմանավորված է սրտի կծկման ուժով,անոթային համակարգ մղվող արյան քանակով,արյունատար անոթների պատերի դիմադրությամբ,արյան մածուցիկությամբ։ Որքան անոթը մոտ է սրտին,այնքան ճնշումը նրանում մեծ է։ Սրտի փորոքների կծկման ժամանակ առաջացող անոթային ճնշումը կոչվում է զարկերակային առավելագույն ճնշում,իսկ թուլացման ժամանակ՝ զարկերակային նվազագույն ճնշում։ Բնականոն պայմաններում չափահաս մարդու զարկերակային առավելագույն ճնշումը կազմում է 110-120 մմ ս.ս.,իսկ նվազագույնը՝ 70-80 մմ ս.ս.։ Ամենաբարձր ճնշումն աորտայում է։ Երբ արյունը շարժվում է անոթային համակարգով,ճնշումն աստիճանաբար նվազում է եւ ամենափոքր մեծության հասնում վերին ու ստորին երակներում։ Դա բացատրվում է նրանով,որ սրտի զարգացրած էներգիան ծախսվում է արյան հոսքի դիմադրությունը հաղթահարելու համար։ Արյունատար համակարգի տարբեր մասերում եղած ճնշումների տարբերությունն ապահովում է արյան անընդհատ հոսքն անոթներով՝ բարձր ճնշումից դեպի ցածր ճնշումը։ Բնականոն պայմաններում շրջանառու արյան քանակն ու ճնշումն աննշան են փոխվում։ Սակայն արյունահոսությունների ժամանակ,երբ քչանում է շրջանառու արյան ծավալը,պակասում է սիրտ ներհոսող եւ արտամղվող արյան քանակը,զարկերակային ճնշումը նվազում է։ Օրգանիզմը հակազդում է արյան ճնշման իջեցմանը։Ռեֆլեքսային ճանապարհով սեղմվում են անոթները,շատանում է անոթասեղմիչ նյութերի (ադրենալին) արտազատումը, պահուստային օրգաններում (փայծաղ,լյարդ) կուտակված արյունն անցնում է արյունատար հուն։ Արյան ճնշման ինքնակարգավորում[խմբագրել] Առողջ մարդկանց արյան ճնշումը պահպանվում է համեմատաբար հաստատուն մակարդակի վրա։ Սակայն ֆիզիկական ծանրաբեռնվածության,լարված իրավիճակների,ուժեղ հուզմունքների դեպքում արյան ճնշումը բարձրանում է։ Արյան ճնշման վերականգնումը ելակետային մակարդակի իրականանում է ինքնակարգավորման մեխանիզմով։ Խոշոր զարկերակների պատերում գտնվող ճնշաընկալիչներից ազդակները հաղորդվում են երկարավուն ուղեղ՝ սրտի եւ անոթների լուսանցքը կարգավորող նյարդային կենտրոններ։ Դեպի սիրտ եկող նյարդային ազդակները դանդաղեցնում են կծկումների հաճախությունը,իսկ դեպի անոթներ հաղորդող ազդակները լայնացնում են վերջիններին,եւ ճնշումը նվազում է։ Արյան ճնշման անկման դեպքում ինքնակարգավորող մեխանիզմներն ուժեղացնում են սրտի աշխատանքը եւ սեղմում անոթները։ Արյան ճնշման կարգավորման մեխանիզմների խանգարումների հետեւանքով առաջանում են արյան ճնշման տատանումներ։ Արյան ճնշման բարձրացումը կոչվում է հիպերտոնիա,իջեցումը՝ հիպոտոնիա։ Սովորաբար արյան ճնշումը որոշում են հատուկ սարքի միջոցով,որն անվանում են ճնշաչափ (տոնոմետր)։ Արյան ճնշման չափումը[խմբագրել] Զարկերակային արյան ճնշումը չափվում է ճնշաչափի օգնությամբ։ Ավելի հարմար է չափել բազկի զարկերակի արյան ճնշումը։ Բազկին կապվում է ռետինե թեւքածալ,որը միացված է ռետինե տանձակին եւ ճնշաչափին։ Թեւքածալի մեջ ռետինե տանձիկով օդ է ներմղվում մինչեւ զարկերակային անոթը սեղմվի եւ արյան հոսքը դադարի։ Ապա պտուտակի միջոցով օդը թեւքածալից աստիճանաբար դուրս է մղվում,որի հետեւանքով ճնշումը նվազում է,սեղմված անոթի լուսանցքը բացվում է,արյունը սկսում է հոսել եւ առաջանում է ձայն։ Այդ պահը համապատասխանում է առավելագույն ճնշմանը։ Աստիճանաբար ձայներն ուժեղանում են,ապա թուլանում եւ անոթի լուսանցքի լրիվ բացվելուն զուգընթաց անհետանում։ Ձայնի անհետացման պահը համապատասխանում է նվազագույն ճնշմանը։ Անոթազարկ[խմբագրել] Մարմնի այն տեղերում,որտեղ խոշոր զարկերակները գտնվում են մակերեսի մոտ,օրինակ քունքի,դաստակի,պարանոցի վրա,կարելի է շոշափել անոթների պատերի պարբերական տատանումներ։ Դա զարկերակային անոթազարկն է։ Նրա ալիքի տարածման արագությունը 6-10 մ/վրկ է։ Տարիքի մեծացման զուգընթաց,անոթների պատերի առաձգականության անկման հետեւանքով,անոթազարկի տարածման արագությունը մեծանում է։ Հանգիստ պայմաններում չափահաս մարդու անոթազարկի հաճախականությունը մեկ րոպեում հավասար է 60-80 հարվածի։ Եթե սրտամկանը մարզված է եւ ուժեղ,ապա անոթազարկի հաճախականությունը կարող է ցածր լինել՝ 50-55 հարված մեկ րոպեում։ Դա բացատրվում է նրանով,որ մարզված մարդու սրտամկանը յուրաքանչյուր մեկ կծկման պահին ավելի շատ արյուն է մղում հյուսվածքներ,քան չմարզվածինը։ Ֆիզիկական աշխատանքի ժամանակ անոթազարկի հաճախականության չափից ավելի մեծացումը կարող է վկայել հիվանդագին վիճակի մասին։ Ձախ փորոքի յուրաքանչյուր կծկման ժամանակ ճնշումն աորտայում բարձրանում է,եւ նրա պատերի տատանումները տարածվում են մինչեւ ամենափոքր զարկերակները։ Անոթազարկն անհետանում է մազանոթներում։ Զարկերային անոթազարկը անոթների պատերի պարբերական տատանումներն են,որոնք առաջանում են արյան ճնշման փոփոխությունների հետեւանքով,սրտի կծկումների ռիթմին համապատասխան։ Անոթազարկը համապատասխանում է սրտի յուրաքանչյուր կծկմանը։ Ուստի անոթազարկով կարելի է որոշել սրտի կծկումների հաճախությունը եւ անոթների վիճակը։ Այս մեթոդը լայն կիրառություն ունի բժշկության մեջ եւ առօրյա կյանքում։ Արյան հոսքի արագություն[խմբագրել] Արյան շարժումն անոթներով ունի իր առանձնահատկությունները։ Դրանցից է արյան հոսքի անընդհատությունը։ Արյունը սրտից անոթներ է մղվում միայն փորոների կծկման պահին,սակայն աորտայի եւ խոշոր զարկերակների պատերի առաձգականության շնորհիվ արյան հոսքը դառնում է անընդհատ։ Մյուս առանձնահատկությունն արյան միակողմանի հոսքն է,որին նպաստում են փակային ապարատը եւ անոթային հունի սկիզբում ու վերջում եղած ճնշումների տարբերությունը։ Արյունատար հունի տարբեր մասերով արյունը հոսում է տարբեր արագությամբ,որը կախված է անոթների պատերի ցուցաբերած դիմադրությունից եւ անոթների լուսանցքի գումարային մակերեսից։ Որքան մեծ է անոթների կտրվածքի գումարային մակերեսը,այնքան փոքր է արյան հոսքի արագությունը։ Արյունատար համակարգի ամենանեղ անոթն աորտան է,որտեղ արյան հոսքի արագությունն ամենամեծն է։ Այն հավասար է 0,5 մ/վրկ։ Չնայած յուրաքանչյուր զարկերակ աորտայից նեղ է,սակայն բոլոր զարկերակների լուսանցքների գումարը նշանակալիորեն մեծ է,ուստի նրանցում արյան հոսքի արագությունը ավելի փոքր է։ Արյունատար հունի ամենալայն հատվածը մազանոթներն են։ Բոլոր մազանոթների գումարային լուսանցքը 500-600 անգամ գերազանցում է աորտայի լայնական կտրվածքին,ուստի արյան հոսքի արագությունն ամենափոքրն է՝ 0,5 մմ/վրկ։ Երակներում արյունատար հունի նեղացման հետեւանքով արյան շարժման արագությունը մեծանում է եւ կազմում 20 սմ/վրկ։ Արյան շարժման առանձնահատկությունները երակներում[խմբագրել] Երակներն արյան արտատար անոթներն են,որոնք հյուսվածքներից հեռացնում են ածխաթթու գազը եւ նյութափոխանակության այլ արգասիքներ։ Նրանց պատերն ունեն թույլ առաձգականություն,փափուկ են եւ հեշտությամբ սեղմվում են։ Երակներով են պայմանավորված արյան շրջանառության ողջ համակարգի տարողունակությունը,սիրտ հոսող արյան քանակի մեծությունը,սրտի րոպեական ծավալը։ Երակներով արյան շարժմանը նպաստում են թոքամզային խոռոչի բացասական ճնշումը,կմախքային մկանների կծկումները,որի հետեւանքով սեղմվում են նրանց միջով անցնող անոթները։ Դրա հետեւանքով երակներում ճնշումը բարձրանում է,իսկ փականները խոչընդոտում են արյան հետհոսքը,եւ արյունն ուղղվում է դեպի սիրտ։ Քայլելիս ոտքի մկանների կծկումներն ուժեղացնում են արյան շարժումը երակներով։ Եթե մարդը երկար ժամանակ կանգնում է անշարժ,ապա ոտքի երակներում ճնշումը մեծանում է,եւ առաջանում է այտուցվածություն։ Դրա համար անհրաժեշտ է պարբերաբար շարժողական վարժություններ կատարել։ Արյան վերաբաշխում[խմբագրել] Այն օրգանները,որոնք ավելի շատ աշխատանք են կատարում,ստանում են ավելի մեծ քանակի արյուն։ Քանի որ տարբեր պայմաններում օրգանների գործունեության փոխվում է,ուստի տեղի է ունենում արյան վերաբաշխում։ Ընդ որում՝ աշխատող օրգանն ուժգնորեն մատակարարվում է արյամբ՝ ի հաշիվ մարմնի մյուս մասերում արյան մատակարարման քչացման։ Անոթներն օժտված են նեղանալու եւ լայնանալու հատկությամբ,որով իրականացվում է արյան վերաբաշխումը։ Արյան ընդհանուր կայուն քանակի դեպքում աշխատող օրգանն ավելի լավ է մատակարարվում արյամբ։ Այսպես՝ աշխատող մկանում արյան մատակարարումը 50 անգամ ավելանում է չաշխատող մկանի համեմատությամբ։ Անոթների լայնացումը եւ նեղացումը կատարվում է նրանց պատերի հարթ մկանների միջոցով,որոնք նյարդավորվում են անոթալայնիչ եւ անոթասեղմիչ նյարդաթելերով։ Արյունատար անոթների լարվածության նյարդահումորալ կարգավորում[խմբագրել] Բոլոր արյունատար անոթները,բացառությամբ մազանոթների,կազմված են հարթ մկաններից։ Սիմպաթիկ նյարդերը հանդիսանում են անոթների լարվածությունը կարգավորող նյարդային կենտրոնը գտնվում է երկարավուն ուղեղում։ Անոթասեղմիչ նյարդերով եկող ազդակները կծկվում են անոթների հարթ մկանները,նեղացնում զարկերակների լուսածերպը,որի հետեւանքով նվազում է օրգանի արյան մատակարարումը։ Անոթասեղմիչ նյարդերով հաղորդվող ազդակների նվազման դեպքում անոթների լարվածությունը թուլանում է,եւ նրանք լայնանում են։ Անոթասեղմիչ նյարդերից բացի որոշ անոթներ նյարդավորված են նաեւ պարասիմպաթիկ նյարդերով,որոնց գրգռումն առաջացնում է անոթների լայնացում եւ ուժեղացնում արյան ներհոսքը օրգան։ Կենսաբանորեն ակտիվ նյութերից ադրենալինը նեղացնում է անոթների մեծ մասը,բացառությամբ սիրտ սնուցող պսակաձեւ անոթների,ուղեղի եւ կմախքային մկանների անոթների։ Անոթասեղմիչ հատուկ նյութ է արտադրվում երիկամներում։ Անոթների լուսանցքը լայնացնում են թթվածնի անբավարարությունը,ածխաթթու գազի ավելցուկը,նյութափոխանակության որոշ միջանկյալ արգասիքներ։ Առաջին օգնությունը արյունահոսությունների դեպքում[խմբագրել] Մարդու արյունատար համակարգում արյան քանակը միջին հաշվով 5 լ է,ընդ որում հասուն մարդու արյան քանակը կազմում է մարմնի զանգվածի 7-8 %-ը,նորածնի մոտ՝ 15 %։ Արյունահոսության պատճառ կարող են լինել արյունատար անոթների պատերի վնասումը,տարբեր հիվանդությունների դեպքում նրանց թափանցելիության բարձրացումը,արյան մակարդման խանգարումը։ Արյան կորստի դեպքում զարկերակային ճնշումն ընկնում է,խանգարվում է արյան շրջանառությունը,գլխուղեղին,սրտին եւ մյուս օրգաններին թթվածնի ու սննդանյութերի մատակարարումը։ Արյան ծավալի 1/3 ավելի կորուստը վտանգավոր է կյանքի համար,իսկ 2-2,5 լ արյան կորուստը՝ մահացու։ Արյունահոսությունները լինում են երեք տեսակի՝ մազանոթային,երակային,զարկերակային։ Մազանոթային արյունահոսության առանձնահատկությունն այն է,որ արյունահոսում է վնասված ողջ մակերեսը։ Քանի որ մազանոթներով արյունը դանդաղ է հոսում,ոչ բարձր ճնշմամբ,ուստի այն հեշտ է կանգնեցնել։ Վերքը մշակում են յոդի թուրմով,վրան դնում մաքուր վիրակապ,որը օրգանիզմը պաշտպանում է մանրէների ներթափանցումից եւ նպաստում արյան արագ մակարդմանը։ Երակային արյունահոսության դեպքում արյունը հոսում է հավասարաչափ,անընդհատ,գույնը մուգ է,որը պայմանավորված է ածխաթթու գազի մեծ պարունակությամբ։ Երակներում արյան հոսքի արագությունը համեմատաբար մեծ է։ Վնասված երակից արագ հոսելով,արյունը լվանում տանում է մակարդման ժամանակ առաջացած մակարդուկները։ Կարճ ժամանակում մարդը կարող է կորցնել մեծ քանակով արյուն,որը վտանգավոր է կյանքի համար։ Երակների վնասվածքներն ամենից հաճախ առաջանում են վերջույթներում։ Դրա համար ամենից առաջ անհրաժեշտ է վնասված վերջույթը բարձրացնել վերեւ,որպեսզի պակասի արյան ներհոսքը,եւ արյունահոսությունը դադարի։ Երակային փոքր արյունահոսությունները դադարեցնելու համար անհրաժեշտ է վերքին դնել սեղմիչ վիրակապ,որը սեղմում է վնասված անոթի փափուկ պատերը,նպաստում արյան մակարդուկի առաջացմանը եւ արգելում արյան հոսքը։ Զարկերակային արյունահոսություններն ավելի հազվադեպ են հանդեպում,բայց խիստ վտանգավոր են կյանքի համար։ Այդ արյունահոսությանը բնորոշ է վերքից շատրվանող ալ կարմիր գույնի արյան շիթը։ Քանի որ զարկերակների պատերը ամուր են,սեղմիչ վիրակապը հազվադեպ է արյունը դադարեցնում։ Դրա համար անհրաժեշտ է վերջույթն առավելաչափ ծալել (ծնկային կամ արմնկային հոդում),ապա ամրացնել վիրակապով։ Խոշոր զարկերակների արյունահոսության դեպքում մատով սեղմել անոթը վերքից վերեւ,երբ արյունահոսությունը կքչանա,դնել ռետինե խողովակ կամ քուղ։ Նախքան քուղը դնելը,նյարդերը եւ մաշկը չվնասելու համար,վերքի վրա դնել մի կտոր գործվածք։ Քուղը դնել վնասված մասից վեր եւ ձգել,որպեսզի հյուսվածքները եւ անոթների պատերը սեղմվեն։ Արյունահոսությունը դադարելիս անոթազարկը չի շոշափվում,եւ վերջույթը գունատվում է։ Եթե տուժածին երկու ժամվա ընթացքում չտեղափոխեն հիվանդանոց,անհրաժեշտ է քուղը թուլացնել,որպեսզի հյուսվածքները չմահանան։ Քթային արյունահոսություններ։ Քթային արյունահոսությունների պատճառ կարող են լինել գլխի վնասվածքը,արյան ճնշման բարձրացումը,մարմնի գերտաքացումը։ Քթի արյունահոսության դեպքում արյունը կարող է լցվել բերանի խոռոչ,որից առաջանում է հազ,երբեմն՝ փսխումներ։ Արագ,կտրուկ շարժումները,որոնք առաջանում են հազի,փռշտոցի ժամանակ,ուժեղացնում են արյունահոսությունը։ Արյունահոսության մեղմացման համար անհրաժեշտ է քթի խոռոչ մտցնել ջրածնի պերօքսիդով կամ սառը աղաջրով թրջված բամբակ,պահել 3-5 րոպե,գլուխը պետք է ուղղված լինի դեպի հետ։ Եթե արյունահոսությունը չի դադարում,պետք է հրավիրել բժիշկ։ Սիրտ-անոթային համակարգի հիգիենան[խմբագրել] Առողջ սիրտն օրգանիզմի բնականոն գործունեության կարեւոր պայմանն է։Սպորտով,ֆիզիկական աշխատանքով պարբերաբար զբաղվելը ուժեղացնում է,կոփում սրտամկանը,նպաստում ձախ փորոքի մկանապատի հաստացմանը։ Դեռահասների արյունատար անոթների ցանցն իր զարգացման աստիճանով հետ է մնում սրտից։ Ուստի դեռահասներին ֆիզիկական աշխատանքով ծանրաբեռնելիս սիրտը լրացուցիչ ճիգեր է գործադրում անոթների նեղ լուսանցքով արյուն մղելու համար։ Տարիքին համապատասխան թեթեւ աշխատանքից ծանրին անցնելիս պետք է պահպանել աստիճանականություն։ Ծխելն եւ սպիրտային խմիչքների չարաշահումն առաջանում են սիրտ-անոթային համակարգի ախտահարումներ։Ծխախոտի ծուխը պարունակում է շուրջ 300 թունավոր նյութեր՝ նիկոտին,ածխաթթու գազ եւ ուրիշ։ Նիկոտինը սեղմում է արյունատար անոթները,բարձրացնում արյան ճնշումը,արագացնում արյան մակարդումը։ Յուրաքանչյուր ծխած գլանակից հետո անոթները նեղանում են շուրջ 30 րոպե,որի հետեւանքով դժվարանում է արյան շրջանառությունը։Ալկոհոլն արյուն է անցնում օգտագործելուց մի քանի րոպե հետո եւ շրջանառում է 5-7 ժամ։ Այն գրգռում է նյարդային համակարգը,սեղմում է սրտի պսակաձեւ անոթները,որի պատճառով սրտամկանն անբավարար քանակով թթվածին եւ սննդանյութեր է ստանում։ Ծխող եւ ալկոհոլ գործածող մարդիկ հաճախ են ունենում սրտի եւ անոթների ջղակծկումներ,սրտային ծանր նոպաներ։ Թերշարժունությունը վնասակար ազդեցություն ունի օրգանիզմի ընդհանուր վիճակի,այդ թվում սիրտ-անոթային համակարգի վրա։ Երկարարտեւ թերշարժունությունը նպաստում է անոթների լուսանցքի կարգավորման եւ արյան վերաբաշխման խանգարմանը,ճարպակալմանը,իջեցնում է օրգանիզմի դիմացկունությունը,աշխատունակությունը։ Սիրտ-անոթային հիվանդություններից հաճախ հանդիպում է «կրծքային հեղձուկը»,որն անվանում են ստենոկարդիա։ Այն դրսեւորվում է ծանր ցավային նոպաներով,հատկապես կրծքավանդակի կամ ձախակողմյան մասում։ Որոշ դեպքերում ցավը տարածվում է ձախ ձեռքի ուղղությամբ։ Ցավային նոպաները սովորաբար տեւում են մի քանի րոպե,ուղեկցվում օրգանիզմի ընդհանուր թուլությամբ եւ վախի զգացումով։ Ստենոկարդայի պատճառը սիրտը սնուցող պսակաձեւ զարկերակների նեղացումն է,որից եւ պակասում է սրտի որոշ մասերում արյան մատակարարումը։ Եթե սրտամկանի տվյալ տեղամասում արյան մատակարարումը երկարատեւ է դադարում ապա այդ տեղամասի հյուսվածքը մահանում է,եւ առաջանում է մեռուկ (ինֆակտ)։ Ինֆակտը եւ սրտի այլ ախտահարումները հայտնաբերվում են սրտագրի միջոցով,որը արտահայտվում է սրտամկանի էլեկտրական ակտիվությունը։ Ստենոկարդիայի նոպաների ժամանակ անհրաժեշտ է հիվանդի հանգիստ վիճակ,որովհետեւ ֆիզիկական ծանրաբեռնվածությունը կարող է խիստ վատացնել հիվանդության ընթացքը։ Անհրաժեշտ է նաեւ հիվանդին տալ դեղամիջոցներ,որոնք լայնացնում են սրտի անոթները։ Սիրտ-անոթային որոշ հիվանդությունների դեպքում արյան ճնշումը խիստ բարձրանում է։ Հիվանդն ունենում է տաքության զգացողություն,դեմքի մաշկը կարմրում է,արագանում է սրտի զարկերի թիվը,եւ սրտի շրջանում առաջանում են ծակող բնույթի ցավեր,որոնք երբեմն ուղեկցվում են սրտխառնությամբ եւ փսխումով։ Այդպիսի հիանդներին առաջին օգնություն ցույց տալու համար անհրաժեշտ է հիվանդին պառկեցնել անկողնում եւ տալ բժշկի առաջարկված դեղամիջոցները։ Խորհուրդ չի տրվում օգտագործել մեծ քանակությամբ հեղուկներ,չարաշահել կենդանական ճարպի օգտագործումը։ Խիստ արգելվում է ծխել եւ սպիրտային խմիչքներ օգտագործել։ Սրտի եւ անոթների հիվանդությունների կանխարգելումը[խմբագրել] Մարդու առողջությունը մեծ չափով կախված է օրգաններին արյան չափավոր մատակարարումից։ Դրա համար չափազանց կարեւոր է կատարել կանոնավոր ֆիզիկական աշխատանք։ Ֆիզիկական աշխատանքը,ֆիզկուլտուրան եւ սպորտը զարգացնում են ոչ միայն կմախքային մկանները,այլեւ սրտամկանը։ Որքան մարզված է սրտամկանը,այնքան շատ արյուն կարող է մղվել անոթային համակարգ միավոր ժամանակում։ Ֆիզիկական աշխատանքի եւ կանոնավոր մարզումների հետ զուգընթաց լայնանում են սիրտը սնող անոթները։ Չմարզված մարդու սրտի աշխատանքը հանգստի պայմաններում լիովին բավարարում է օրգան-համակարգերի պահանջի։ Սակայն ֆիզիկական գերծանրաբեռնվածության դեպքում սրտի կծկումների ուժը մեծանում է,կծկումները դառնում են ավելի հաճախակի։ Դա բերում է սրտամկանի հոգնածության,նրա կծկումները գնալով թուլանում են,եւ անոթային համակարգ մղված արյունը չի բավարարում օրգանների պահանջին,որից զարգանում է սրտային անբավարարություն։ Մարզումները ցանկալի է կատարել թարմ օդում պարբերաբար,որը կարեւոր նախապայման է սրտային հիվանդությունների կանխարգելման համար։ Արյան շրջանառության կարգավորում[խմբագրել] Արյան շրջանառության կարգավորումը տեղի է ունենում նյարդային (ռեֆլեկտոր) եւ հումորալ (արյուն, ավիշ) ճանապարհով։ Կենտրոնից եկող թափառող եւ սիմպաթիկ նյարդերը, լայնացնելով կամ նեղացնելով անոթները, փոփոխում են սրտի կծկումների ռիթմը եւ ուժը, ինչպես նաեւ անոթների լուսանցքը, հետեւաբար՝ մղված արյան քանակն ու ճնշումը։ Նման ազդեցություն են գործում նաեւ օրգանիզմում առաջացող քիմիական որոշ նյութեր՝ ադրենալինը, վազոպրեսինը, ացետիլխոլինը, հիստամինը։ Արյան շրջանառության խանգարումներն առաջանում են սիրտ-անոթային համակարգի եւ նրա նյարդային կարգավորման ախտահարումների հետեւանքով։ Արյան շրջանառության խանգարումները լինում են տեղական եւ ընդհանուր։ Առաջինի դեպքում խախտվում է օրգանիզմի որեւէ մասի կամ օրգանի (օրինակ, վերջույթների, սրտամկանի, գլխուղեղի) արյունամատակարարումը, որի պատճառներն են՝ աթերոսկլերոզը, արյունատար անոթների բորբոքումներն ու խցանումը։ Տեղական խանգարումների ժամանակ կարող են առաջանալ սրտամկանի կամ այլ օրգանի ինֆարկտ, ապոպլեքսիա եւ այլն։ Արյան շրջանառության ընդհանուր խանգարումների դեպքում խախտվում է ամբողջ օրգանիզմի արյունամատակարարումը, որը կարող է պայմանավորված լինել սրտի (սրտային անբավարարություն) եւ անոթների (անոթային անբավարարություն) գործունեության խանգարմամբ։ Սրտային անբավարարության պատճառներն են. սրտի (փականների արատներ, սրտամկանի ախտահարում), երիկամների, թոքերի, ինչպես նաեւ հիպերտոնիկ հիվանդությունները։ Սրտային անբավարարությունն արտահայտվում է հեւոցով, սրտխփոցով, հազով, այտուցներով, կապտուկով, ջրգողությամբ։ Անոթային անբավարարությունը զարգանում է սուր վարակիչ հիվանդությունների, արյան մեծ կորուստների, վնասվածքների ժամանակ եւ հետեւանք է արյան շրջանառությունը կարգավորող նյարդային համակարգի գործունեության խանգարման։ Անոթային անբավարարությունից լայնանում են արյունատար անոթները, ընկնում է արյան ճնշումը, հոսքի արագությունը խիստ դանդաղում է (շոկ, կոլապս)։ Տես նաեւ[խմբագրել] Գրականություն[խմբագրել] - Մարդու նորմալ անատոմիայի դասագիրք։ Ն. Կ. Լիսենկով, Վ. Խ. Բուշկովիչ, Մ. Գ. Պրիվես։ Լույս հրատարակչություն։ Երեւան 1974 - Մարդու ֆիզիոլոգիայի հիմունքներ։ Դասագիրք բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների համար։ Դ. Ն. Խուդավերդյանի եւ Վ. Բ. Ֆանարջյանի խմբագրությամբ։ Երեւան, 1998։ Արտաքին հղումներ[խմբագրել]


source: CulturaX

text: Ադրբեջանի նախագահը կրկին փորձեց Հաղթանակի 75-ամյակը ծառայեցնել հայ ժողովրդի նկատմամբ թշնամական քարոզչությանը 08/05/2020 schedule10:25 ԱԳՆ մամուլի խոսնակի մեկնաբանությունը Ադրբեջանի նախագահի՝ «ՏԱՍՍ» լրատվական գործակալությանը հարցազրույցում՝ Հայաստանի վերաբերյալ մեկնաբանություններին: ԱԳՆ լրատվական ծառայությունից ներկայացնում են Աննա Նաղդալյանի պատասխանն ամբողջությամբ: Համոզված ենք, որ պատմական հիշողությունը մարդկային արժանապատվության կարեւորագույն արժեքն է, իսկ այդ պատմական հիշողության կեղծումը, եւ այն նեղ քաղաքական շահերին ծառայեցնելու փորձերը վկայում են, որ դրանց հեղինակները չունեն ո՛չ պատմության, ո՛չ արժանապատվության եւ ո՛չ էլ հիշողության զգացում: Ցավով պետք է արձանագրեմ, որ Ադրբեջանի նախագահը հերթական անգամ փորձ արեց Երկրորդ համաշխարհային պատերազմում նացիզմի դեմ տարված հաղթանակի 75-ամյակը ծառայեցնել հայ ժողովրդի հանդեպ տասնամյակներ վարվող իր թշնամական քարոզչությանը: Հայ ժողովրդի ներդրումը երկրորդ համաշխարհային պատերազմում՝ դաշնակիցների հաղթանակի գործում, ոսկե տառերով է գրված համաշխարհային պատմության էջերին: Մենք հպարտությամբ ենք հիշում բոլոր հերոս հայորդիների անունները թե՛ Կարմիր բանակի եւ նրա ազգային դիվիզիաների, թե՛ հակահիտլերյան կոալիցիայի անդամ երկրների բանակներում, թե՛ դիմադրության շարժման եւ թե՛ հետախուզության շարքերում: Իրենց նվիրմամբ եւ խիզախությամբ նրանք արժանի եղան իրենց նախնինների եւ ազգային հերոսների, այդ թվում՝ առաջին համաշխարհային պատերազմի տարիներին փառքով պսակված մարտիկների հիշատակին: Այսօր Հայաստանի Հանրապետության տարածքում պետության պահպանության եւ խնամքի ներքո գտնվում են Հայրենական Մեծ պատերազմի մասնակիցների շուրջ վեց հարյուր հուշարձաններ: Հենց վերջիններս են մեր միասնական հաղթանակի պատմության անխոս վկաները: Մենք դատապարտում ենք հուշարձանների հանդեպ բոլոր ոտնձգությունները՝ ոչ միայն խոսքով, այլեւ այն իրողությամբ, որ Հայաստանի պատմության ընթացքում երկրորդ համաշխարհային պատերազմի մարտիկներին նվիրված որեւէ հուշարձան չի ենթարկվել ոտնձգության: Այս տեսակետից Ադրբեջանի ղեկավարությանը պարզապես հարց եմ ցանկանում ուղղել, որի պատասխանը բոլորս ակնկալում ենք գործով. արդյոք ե՞րբ է վերականգնվելու Չարդախլու բնակավայրում Հայրենական մեծ պատերազմի հերոսների, այդ թվում՝ խորհրդային մարշալներ Հովհաննես Բաղրամյանին եւ Համազասպ Բաբաջանյանին նվիրված հուշարձանները, որոնք ավերվել են Ադրբեջանի Հանրապետության շրջանում: 05/02/2019schedule14:17 Արցախը որոշիչ ձայն եւ ներգրավվածություն պետք է ունենա իրական եւ տեւական կարգավորման գործընթացում. Նաղդալյան


source: fineweb

text: Նախագահ Սերժ Սարգսյանի այսօրվա հրամանագրով Ալվինա Գյուլումյանը նշանակվել է Սահմանադրական դատարանի անդամ։ Հրամանագրի տեքստը հրապարակված է Հայաստանի նախագահի պաշտոնական կայքէջում։ Ալվինա Գյուլումյանը Սահմանադրական դատարանի անդամ էր 1996-2003 թվականներին, 2003-ի ապրիլից Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանում Հայաստանի դատավորն է։ Սերժ Սարգսյանը այսօր հրամանագիր է ստորագրել նաեւ Մարդու իրավունքների եվրոպական դատարանի դատավորի պաշտոնում Հայաստանի կողմից առաջադրվող թեկնածուների ընտրությունն իրականացնող մրցութային հանձնաժողով ստեղծելու, հանձնաժողովի գործունեության եւ թեկնածուների ընտրության կարգը հաստատելու մասին։


Թող ներս գա ՍԵՐԸ Նորակազմ ընտանիքին հյուր են գալիս երջանկությունը, առողջությունը, հարստությունն ու սերը: Սկեսրայրն ասում է. - Թող ներս գա առողջությունը, այն ինձ շատ է հարկավոր: Քեզ ո՞վ չի ճանաչի Մի քահանա մահվանից հետո հայտնվում է դժոխքի ու դրախտի ճամփաբաժանին: Հանկարծ նրան է մոտենում մի մարդ եւ հարցնում, թե` ո՛վ է: «Քարե երազները»` հայերեն Վերջին ամիսներին Հայաստանում եւ Ադրբեջանում բուռն իրադարձություններ ծավալվեցին Աքրամ Այլիսլիի «Քարե երազներ» վեպի առնչությամբ: Հրանտ ՄԵԼԻՔ-ՇԱՀՆԱԶԱՐՅԱՆ. Րաֆֆին հիմա ստիպված կլինի հակադարձել նաեւ ընդդիմադիր այլ ուժերի Մի բան այլեւս պարզ է. այն մրցակցությունը, որը կար «Ժառանգություն» եւ ՀԱԿ կուսակցությունների համակիրների միջեւ, բայց ինչ-ինչ պատճառներով զսպվում էր, այսուհետեւ բացահայտ եւ անխնա է լինելու: Սպասենք հրաշալի խաղերի Շվեյցարական Նիոն քաղաքում այսօր կայացան Չեմպիոնների լիգայի ու Եվրոպայի լիգայի կիսաեզրափակչի վիճակահանությունները: Չեմպիոնների լիգայում Մյունխենի «Բավարիան» կմրցի Բարսելոնի «Բարսելոնի», Դորտմունդի «Բորուսիան»` Մադրիդի «Ռեալի» հետ: Առաջինը հիշատակված թիմերն առաջին խաղը կանցկացնեն սեփական հարկի տակ: Հանդիպման օրեր են նշանակված ապրիլի 23-24-ը: Պատասխան հանդիպումները կկայանան մեկ շաբաթ անց` ապրիլի երեսունին, մայիսի մեկին: Եզրափակիչը լինելու է մայիսի քսանհինգին, լոնդոնյան հանրահայտ »Ուեմբլիում»: Մեդալ դեռեւս չունենք Հայաստանի ներկայացուցիչների համար անմեդալ եղավ նաեւ ծանրամարտի աշխարհի պատանեկան առաջնության մրցակցային այս օրը: 77 կգ քաշային կարգում երկամարտի 252 (107+145) կիլոգրամ արդյունքով Սամվել Գասպարյանը հանգրվանեց տասնիններորդ հորիզոնականում: «Քաղաքապետարանի ինստիտուտը ծաղիկ ցանողների, ասֆալտ փռողների ինստիտուտ չէ» Այսօր,ասուլիսի ընթացքում անդրադառնալով Երեւանի ավագանու ընտրություններին, Մարքսիստական կուսակցության առաջնորդ Դավիթ Հակոբյանը նկատեց, որ Երեւանում խորհրդային տարիներից մնացած բնակֆոնդի 70 տոկոսը վթարային է եւ շահագործման համար անպիտան: Մարքսիստի խոսքով, ներկա քաղաքապետարանը գիտի իր աշխատանքը կանաչապատումով է միայն սահմանափակվում: «Եթե ԲՀԿ-ն հաղթի, կունենանք Վարդան Օսկանյան քաղաքապետ» ԱԺ ճեպազրույցներին «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցությունը ներկայացնող Վարդան Օսկանյանն ու Էլինար Վարդանյանը նշեցին, որ Երեւանի ավագանու ընտրությունները մեծ պատասխանատվություն են պահանջում: Վարդան Օսկանյանը խոսեց քաղաքական օրակարգ ձեւավորելու, իշխանության հետ երկխոսության անհրաժեշտությունից: Ո ́չ լսել էր, ո ́չ էլ կարդացել ԱԺ ՀՀԿ խմբակցության ղեկավար Գալուստ Սահակյանից լրագրողները հետաքրքրվեցին` ինչպես է վերաբերվում «Ժառանգություն» խմբակցության պատգամավոր Զարուհի Փոստանջյանի այն հայտարարությանը, թե «Սերժ Սարգսյանը, որպես իշխանավոր, գոյություն չունի, ապրիլի 9-ին կնքել է իր մահկանացուն»: Գալուստ Սահակյանը սկզբում հրաժարվեց անդրադառնալ հինգ երեխա ունեցող Զարուհու ասածին, իսկ երբ լրագրողները ճշտեցին, որ նա ոչ թե հինգ, այլ չորս երեխա ունի, ասաց. «Եթե չորսն է՝ կպատասխանեմ»: 18116811781188119812081218122812381248125812681278128812981309516


text: Արմեն Չարչյանը տեղափոխվել է «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ | «Հայաստան» դաշինքի պատգամավորի թեկնածու, «Իզմիրլյան» բժշկական կենտրոնի տնօրեն Արմեն Չարչյանը տեղափոխվել է «Վարդաշեն» քրեակատարողական հիմնարկ: Ինչպես տեղեկացնում է «Արմենպրես»-ը, այս մասին լրագրողների հետ զրույցում ասաց նրա պաշտպան Էրիկ Ալեքսանյանը, հավելելով, որ նրան տեղափոխել են հուլիսի 3-ին: «Այնպես չէ, որ նրա առողջական վիճակը լավ է: Ունի շաքարային դիաբետ»,- ասաց Ալեքսանյանը: Պաշտպանի խոսքով` երբ Չարչյանին տեղափոխում էին քրեակատարողական հիմնարկ, կար բժշկի կողմից տրամադրված համապատասխան ուղեգիր, որ նա բժշկական հսկողության կարիք ունի, եւ այդ բժշկական հսկողությունը փաստացի նրան այս պահի դրությամբ չի ապահովվում: «Արդեն ձեռնարկվում են համապատասխան միջոցներ Դատապարտյալների հիվանդանոց տեղափոխելու համար»,- հավելեց Ալեքսանյանը: «Հայաստան» կուսակցությունների դաշինքի պատգամավորության թեկնածուների ցուցակում ընդգրկված Արմեն Չարչյանը ձերբակալվել էր «Իզմիրլյան» ԲԿ-ի աշխատակիցներին ԱԺ արտահերթ ընտրություններին մասնակցելուն առերեւույթ հարկադրելու դեպքի առթիվ ՀՀ ՀՔԾ-ում քննվող քրեական գործի շրջանակներում ՀՀ քրեական օրենսգրքի 154.2-րդ հոդվածի 4-րդ մասի 2-րդ կետով նախատեսված հանցանք կատարելու կասկածանքով (ընտրողներին կաշառք տալը, ստանալը, ընտրությունների ժամանակ բարեգործության արգելքի խախտումը կամ ընտրողի ազատ կամքի իրականացմանը խոչընդոտելը): Next article Նոր ոստիկանապետ է նշանակվել Previous article Ադրբեջանական զինծառայողներն առաջ են եկել դեպի կենդանիները եւ գոռգոռոցներով ցույց տալով իբր դա իրենց տարածքն է՝ գողացել են կենդանիներին եւ քշել իրենց կողմը՝ դեպի խորք


source: wikipedia

text: Աբխազիայի Հանրապետություն (աբխազերեն՝ Аԥсны Аҳәынҭқарра, Ափսնը; Ռուսերեն՝ Республика Абхазия Ափխազեթի), դե ֆակտո անկախ հանրապետություն Սեւ ծովի արեւելյան ծովափնյա հատվածում, Վրաստանի հյուսիսարեւմտյան մասում՝ Ռուսաստանից հարավ։ Նախկինում՝ Աբխազիայի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն եւ Աբխազական Ինքնավար Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն (Վրացական ԽՍՀ-ի կազմում)։ Վրաստանի սահմանադրության համաձայն, համարվում է Վրաստանի մաս։ Փաստացի, Աբխազիան Վրաստանի կենտրոնական իշխանությունների կողմից չի վերահսկվում։ Աբխազիայի անկախությունը ճանաչել են Ռուսաստանը (26 օգոստոս 2008), Նիկարագուան (5 սեպտեմբեր 2008) Վենեսուելան (10 սեպտեմբեր 2009), Նաուրուն (15 դեկտեմբեր 2009) եւ Վանուատուն (23 մայիս 2011), ինչպես նաեւ մասամբ ճանաչված Հարավային Օսիան, չճանաչված Մերձդնեստրի Մոլդովական Հանրապետությունը եւ Արցախի Հանրապետությունը։ Եվրոպական Միությունը, ՆԱՏՕ-ն եւ ՄԱԿ-ի մնացած բոլոր երկրները ճանաչում են Աբխազիան որպես Վրաստանի անբաժան մասը։ Աբխազիայի Հանրապետության տարածքը կազմում է 8.7 հազար քառակուսի կիլոմետր (վիճարկելի)։ Աբխազիայում բնակվող հիմնական ազգերն են՝ աբխազները, հայերը, մեգրելները, վրացիները, ռուսները, ուկրաինացիները, հույները ու էստոնացիները։ 2003 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 215.972 մարդ։ Վարչական շրջաններ Գագրայի շրջան Գագրայի շրջանի ամենախոշոր բնակավայրեր են՝ Գագրան, Պիցունդան, Գեչրիպշը, Ցանդրիպշը եւ Բզիբը։ Շրջանը առանձնանում է բարձր ռեկրեացիոն պոտենցիալով։ Այս տարածքում է գտնվում Ռիցա լիճը։ Պսոու գետով սահմանակցում է Ռուսաստանի Կրասնոդարի երկրամասին։ Գագրա քաղաքը համարվում է զբոսաշրջային կենտրոն։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է 10.7 հազար (իսկ շրջանինը՝ 37 հազար)։ Գագրան գտնվում է Սոչիի օդանավակայանից 36 կմ հեռավորության վրա։ Տարեկան միջին ջերմաստիճանը կազմում է +15.2°С: Ձմեռը մեղմ տաք է, իսկ միջին ջերմաստիճանը կազմում է +7 °C։ Տեղումների տարեկան քանակը կազմում է մինչեւ 1300 մմ։ Լողանալու սեզոնը սկսվում է մայիս ամսվանից եւ ավարտվում է նոյեմբերին։ Ծովի ջուրը տաքանում է մինչեւ +26-28°С: Գալիի շրջան Գալիի շրջանով Աբխազիան սահմանակցում է Վրաստանին՝ Ինգուր սահմանային գետի միջոցով։ Բնակչության թիվը կազմում է 29.3 հազար։ Ըստ 2003 թվականի մարդահամարի տվյալներով՝ 98 տոկոսը կազմում են վրացիները եւ մեգրելները։ Գալին համարվում է Աբխազիայի ամենավտանգավոր եւ անկայուն շրջանը։ Այս շրջանում 17 գյուղ կա, որոնք բոլորն էլ գլխավորում են վրացիները եւ մեգրելները։ Իսկ շրջանային խորհրդի 25 պատգամավորներից միայն 4-ն են աբխազ։ Տեղացիները հիմնականում աճեցնում են վաճառքի համար՝ ընկուզենի, խուրմա, մանդարին եւ թզենի։ Գուլրիփշի շրջան Գուլրիփշի շրջանը գտնվում է Սուխումի եւ Օչամչիրայի շրջանների միջեւ՝ Սուխում քաղաքից 12 կմ հարավ-արեւելք։ Տարածքի մակերեսը կազմում է 1834 կմ2։ Շրջանում ապրում է շուրջ 25-27 հազար մարդ, սակայն 2003 թվականի մարդահամարի տվյալներով շուրջ՝ 20 հազար։ Տարածքի մեծությամբ 2-րդն է՝ Օչամչիրայի շրջանից հետո։ Շրջանի բնական սահմաններն են՝ Կոդոորի եւ Քելասուր գետերը։ Գուլրիփշի շրջանում կան մի քանի փոքր լճեր եւ Աբխազիայի 2-րդ ամենամեծ լիճը՝ Ամտկյալը։ Ամենախոշոր բնակավայրերն են՝ Գուլրիփշը, Ցաբալը եւ Աժարան։ Գուլրիփշի շրջանը համարվում է Աբխազիայի խոշոր ցիտրուսային տնտեսության կենտրոն։ Կոդոր գետի դաշտում է գտնվում Դոպուկիտ բնակավայրը, որի տարածքում է հիմնվել էստոնացիների առաջին բնակավայրը Աբխազիայում եւ Սեւ ծովի կովկասյան ափում։ Աբխազիան ունի քրիստոնեական հարուստ մշակույթ։ Դրանդա գյուղի մոտ՝ Սուխումից 23 կմ հեռավորության վրա, բարձունքի վրա, Կոդոր գետից ոչ հեռու, գտնվում է Դրանդյան տաճարը (եկեղեցին), որը կառուցվել է 6-8-րդ դարերում։ Բացի տաճարից մեծ հետաքրքրություն է առաջացնում տաճարի տակ գտնվող բարձունքի քարանձավը։ Միջին դարերում Դրանդան համարվում էր եպիսկոպոսների նստավայր։ 1634 թվականին թուրքական դեսանտը այրեց տաճարը։ 1885 թվականին ստարաֆոնական քահանաների կողմից այն վերականգնվեց եւ վերածվեց տղամարդկանց մենաստանի։ Վերանորոգման ընթացքում տաճարի արտաքին տեսքը որոշակիորեն փոխվեց։ 1913 թվականին այստեղ արդեն կային 300 բնակիչներ, եկեղեցուն կից կառուցվեց նաեւ 50 երեխաների համար նախատեսված դպրոց, ժամանակի ընթացքում բազմաթիվ այլ կառույցներ կառուցվեցին, բայց 1928 թվականին այն փակվեց եւ թալանվեց։ Այժմ այդ համալիրի տարածքում գտնվող Աստվածամայր Ուսպենիա եկեղեցին համարվում է գործող, թեեւ կորցրել է իր նախկին հմայքը։ Բաբուշարա բնակավայրին մոտ կա օդանավակայան։ Օդանավակայանը նախատեսված է ընդունելու մինչեւ 300 մարդ ընդգրկող մարդատար ինքնաթիռներ եւ մինչեւ 200 տ բեռնատարողունակությամբ բեռնատար ինքնաթիռներ։ Գուլրիփշը համարվում է նաեւ առողջանային եւ զբոսաշրջային կենտրոն։ ԽՍՀՄ օրոք այստեղ կառուցել են տուբերկուլյոզի բուժման նպատակով սանատորիա։ Գուդաութի շրջան Գուդաութի շրջանի խոշոր բնակավայրերն են՝ Գուդաութան, Նոր Աֆոնը եւ Լիխնին։ 2003 թվականին շրջանի բնակչությունը կազմել է 34.869 մարդ (1989 թվականին այդ ցուցանիշը կազմել է 54.334)։ Բնակչության էթնիկական կազմը հետեւյալն է՝ աբխազներ՝ 79 %, հայեր՝ 12 %, ռուսներ՝ 6 %, վրացիներ՝ 1,7 %: Գուդաութի շրջանը գտնվում է պատմական Բզիբ շրջանի տարածքում, որը համարվում է բզիբյան աբխազների ձեւավորման կենտրոն, որոնք էլ խոսում են աբխազերենի բզիբյան բարբառով։ Մինչ 1992-1993 թվականների վրաց-աբխազական պատերազմի սկսվելը, Գուադաութի շրջանը միակն էր, ուր գերակշռում էին աբխազները՝ 53,1 %: Շրջանում կան մի քանի հայկական գյուղեր։ Բնակչությունը կենտրոնացած է ափամերձ նախալեռահարթավայրային տարածքում։ Գուդաութի շրջանի մակերեսը կազմում է 1640 կմ2։ Զբոսաշրջային կենտրոններ են համարվում Գուդաութը, Նոր Աֆոնը եւ Մյուսսերան։ Գուդաութան համարվում է զբոսաշրջանային կենտրոն 1926 թվականից, իսկ բնակչության թիվը 7,7 հազար է։ Այստեղ տարեկան տեղումների քանակը կազմում է մոտ 1460 մմ։ Այս քաղաքում զբոսաշրջային սեզոնը տեւում է ամբողջ տարի։ Այն հարուստ է ցիտրուսային բուսականությամբ, իսկ հյուսիսային եւ հյուսիս արեւելյան կողմից՝ 15-20 կմ հեռավորության վրա, գտնվում են Կովկասյան լեռնաշղթայի բարձր գագաթները, որոնք տարին 7 ամիս ծածկված են ձյունով։ Լողանալու սեզոնը սկսվում է մայիսի կեսերից ներառյալ հոկտեմբեր։ Քաղաքի պատմությունը սկսվում է նեոլիթի ժամանակաշրջանից, երբ այստեղ կար ձկնորսների եւ հողագործների բնակատեղի՝ Քիստրիկ անունով։ Գուդաութ անունը առաջացել է Գուդոու գետակի անվանումից, որը հոսում է քաղաքի տարածքով։ Մեկ այլ տարբերակով՝ աբխազական լեգենդի համաձայն, հնում ապրել են պատանի Գուդան եւ Ութա օրիորդը։ Նրանք իրար շատ սիրում էին, սակայն չէին կարող միասին լինել իրենց ընտանիքների միջեւ թշնամության պատճառով։ Այդ իսկ պատճառով Գուդան իրեն գցում է գետը, որին հաջորդում է իր սիրելիի նույնատիպ արարքը։ 11-13-րդ դարերում քաղաքի մոտակայքում կառուցվել են բազմաթիվ ամրոցներ, դղյակներ եւ եկեղեցիներ։ Այս շրջանի տարածքում կան բազմաթիվ մշակութային կոթողներ։ Օչամչիրայի շրջան Խոշորագույն բնակավայրերն են համարվում Օչամչիրան ու Մոքվան։ 2003 թվականի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 24629 (1989-ին՝ 75338)։ Իսկ էթնիկական կազմը ունի հետեւյալ տեսքը՝ աբխազներ՝ 76,1 %, վրացիներ՝ 9,2 %(այդ թվում՝ մեգրելները), հայեր՝ 8,8 %, ռուսներ՝ 3,8 % եւ այլն։ Օչամչիրա քաղաքը համարվում է Պսոու-Ինգուր եւ Թքուարչալ-Օչամչիրա երկաթուղային ճանապարհների համար երկաթուղային հանգույց, միաժամանակ այն հանդիսանում է նաեւ Աբխազիայի հնագույն բնակավայրերից մեկը եւ գտնվում է Սուխում քաղաքից 55 կմ հարավ-արեւելք։ 2003 թվականին քաղաքի բնակչությունը թիվը կազմել է 4700։ Օչամչիրա քաղաքը արտաքնապես գյուղի է նման։ Օչամչիրայի շրջանը մեծ մասամբ գտնվում է պատմական Աբժուա շրջանում, որում էլ ձեւավորվել է աբխազերենի աբժուական բարբառը։ Շրջանում կա 3-ական հայկական եւ մեգրելական գյուղեր, մնացածը առավելապես աբխազական են համարվում։ Թքուարչալի շրջան Թքուարչալի շրջանը կազմավորվել է 1994 թվականին՝ Օչամչիրայի եւ Գալիի որոշ տարածքների վրա։ Այս շրջանը վրացական փաստաթղթերում չի գործածվում։ Այս շրջանը կազմավորելիս 2 գյուղ, այդ թվում Թքուարչալը հանվել են Օչամչիրայի շրջանից եւ 8 գյուղ՝ Գալիի շրջանից։ Բնակչության թիվը 2003 թվականին կազմել է 14777 (1989-ին այդ ցունանիշը մոտ 42700 էր)։ Էթնիկակն կամզը հետեւյալ տեսքը ունի. աբխազներ՝ 37.8%, վրացիներ՝ 55.2%(այդ թվում՝ մեգրելները), հայերը՝ 0.5%, ռուսները՝ 4.9% եւ այլն։ Թքուրչալը Աբխազիայի միակ քաղաքն է, որը գտնվում է, ոչ թե ծովափին, այլ լեռներում։ Քաղաքը գտնվում է Գալիձգա գետի ձորում եւ Օչամչիրայից մոտ 50 կմ հեռավորության վրա։ Քաղաքը կիսաքանդ վիճակում է գտնվում։ Արդյունաբերության հիմնական ճյուղը եւ շրջանային բյուջեի գլխավոր մուտքը ապահովում է թուրքակական Թամսաշ ընկերությունը, որը քարածուխ է արդյունահանում՝ բաց եղանակով։ Թքուարչալը համարվում է Աբխազիայի ամենաերիտասարդ քաղաքը եւ նրա վերակառուցմանը աջակցում է ՄԱԿ-ի առաքելությունը։ Թքուրչալը զբոսաշրջային կենտրոն չի համարվում, սակայն զբոսաշրջիկները ժամանակ-առ-ժամանակ այցելում են այստեղ։ Առավել հայտնի են՝ Գալիձգայի ափին գտնվող բժշկող հանքային աղբյուրները։ Սուխումի շրջան Սուխումի շրջանի բնակչության թիվը 2003 թվականին կազմել է մոտ 55 հազար է, իսկ տարածքի մակերեսը՝ 1523 կմ2։ Մայրաքաղաք Սուխումի բնակչության թիվը 2003 թվականին կազմել է 43.7 հազար։ Սուխումը համարվում է աշխարհի հնագույն քաղաքներից մեկը։ Մ.թ.ա. VI դարում այս տարածքում կառուցվել է հունական Դիոսկուրիա գաղութը։ Դարերի ընթացքում քաղաքը փոխել է բազմաթիվ տիրակալներ, պարբերաբար ավերվել եւ վերակառուցվել է։ 736 թվականին հայտնի է եղել Ցխում անվանումով եւ մտել է Աբխազական թագավորության կազմի մեջ։ Միջին դարերում այն մտել է վրացական թագավորության կազմի մեջ։ XVI դարի 2-րդ կեսից այն անցել է թուրքական տիրապետության տակ։ Թուրքական տիրապետության օրոք Ցխում անվանումը «թուրքացվել» է եւ վերածվել Սխում, իսկ հետո Սուխում։ 1810 թվականին Չաչբա իշխանը այն միացրել է Ռուսական կայսրությանը։ Ռուսական տիրապետության օրոք քաղաքը բարգավաճել է։ Իսկ 1990-ականների սկզբներին՝ ավերիչ պատերազմի տարիներին, անկում ապրել, սակայն այժմ այն վերակառուցվում եւ զարգանում է։ Վերականգնվել է 1840 թվականին կառուցված Բուսաբանական այգին, որը հայտնի է իր 300-ամյա կովկասյան լորենիով։ Պատմություն Աբխազները (ինքնանվանումը՝ ափսուա) համարվում են Սեւ ծովի կովկասյան ափի հնագույն բնակիչները։ Մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի վերջին՝ ժամանակակից Աբխազիայի տարածքում ձեւավորվեցին 2 խոշոր ցեղային միություններ՝ աբազգների եւ ափսիլների, որոնք հետագայում միացան եւ ձեւավորեցին աբխազական ազգը։ Աբխազների կազմում առանձնանում են՝ 3 տարածքային խմբեր կամ բարբառներ՝ գուդաության կամ բզիբյան, աբժուական եւ սամուրզական։ Աբխազիայի ժամանակակից տարածքում հին հույները դեռեւս մ.թ.ա. 1-ին հազարամյակի 2-րդ կեսին հիմնադրեցին մի շարք գաղութներ։ Հունական գաղութները իրենց զարգացման գագաթնակետին հասան մ.թ.ա. III-I դարերի ընթացքում։ Մ.թ.ա. II դարի վերջին եւ I դարի սկզբներին Աբխազիայի տարածքի զգալի հատվածը անցավ Միհրդատ Եվպատորի ազդեցության ներքո։ Հետագայում այն անցավ հռոմեական ազդեցության ներքո, միաժամանակ ձեւավորվեցին մի քանի աբխազական իշխանություններ, որոնք գտնվում էին Հռոմի ազդեցության տակ։ IV-VI դարերում Աբխազիան մտավ Բյուզանդիայի (Բյուզանդական կայսրություն ) կազմի մեջ։ VI դարից Աբխազիան պարբերաբար ընկնում էր կամ բյուզանդացիների կամ պարսիկների կամ արաբների ազդեցության տակ։ VI դարից Աբխազիայում նաեւ սկսվեց Աբխազական թագավորության ձեւավորումը։ VIII դարում Լեոն II (767-811) օրոք աբխազական թագավորությունը լրիվ անկախանում է բյուզանդական ազդեցությունից։ Աբխազական թագավորությունը ավելի է ամրապնդվում IX-X դարերում եւ սկսում է պայքար վրացական տարածքներում գերակա դիրք գրավելու համար՝ Կախեթիի եւ Թաո-Քլարջեթի թագավորությունների հետ։ Աբխազական թագավորներ Գեորգիի (մահացել է 955-ին) եւ Լեոն III-ի (955-967) օրոք Աբխազական թագավորության տիրապետության տակ են անցնում Կախեթի մարզի մի մասը եւ Թաո-Քլարջեթի հյուսիսային հատվածը, սակայն Դեմետրայի օրոք (967-975) թագավորության դիրքերը թուլանում են հօգուտ Թաո-Քլարջեթի եւ 975-ին Աբխազիան մտնում է ֆեոդալական վրացական ընդհանուր թագավորության մեջ, իսկ միավորմանը ամրապնդում է Լեոնների եւ վրաց Բագրատունիների դինաստիաների ամուսնությամբ։ XV դարում վրացական թագավորությունը մասնատվեց եւ աբխազական Չաչբա իշխանները ստեղծեցին անկախ իշխանություն։ 16-րդ դարում Աբխազիան ընկավ Օսմանյան կայսրության, ապա՝ Ռուսական կայսրության տիրապետության տակ։ Քանի որ կավից պատրաստված ցամաքեցման խողովակները քիչ էին օգնում, 19-րդ դարում Աբխազիայի տարածքում սկսեցին օգտագործել էվկալիպտ՝ տենդածառ (ավստրալիական բույս), այն հիանալի միջոց է լճային տարածքների համար, որը օրական մոտ 200 լիտր ջուր է քաշում։ Էվկալիպտե անտառները ստեղծվել էին սեւծովյան ափամերձ տարածքներում, որոնք մինչ օրս կանգնած են աբխազական առողջարաններում։ 1921 թվականի մարտի 28-ին ձեւավորվեց Աբխազական Խորհրդային Սոցալիստական Հանրապետությունը։ Նույն թվականի վերջում Աբխազիան մտավ ՎՍՍՀ-ի մեջ։ 1931-ին Աբխազիան հանրապետությունից դարձավ սովորական ինքնավար հանրապետություն։ ԽՍՀՄ փլուզումից հետո Աբխազիան հռչակեց իր անկախությունը, որը չճանացվեց Վրաստանի կողմից։ Դա բերեց 1992-1993 թ թվականի վրաց-աբխազական պատերազմի։ 1998-ին Գալիի վրացի բնակիչները ապստամբեցին, որը բերեց հերթվական պատերազմի՝ 6-օրյա՝ 1998 մայիսի 20-26։ 2001-ին կրկին ռազմական գործողություններ տեղի ունեցան Աբխազիայի տարածքում։ 2006-ին վրացական զինված ուժերը գրավեցին Կոդորի կիրճը եւ այն վերանվանեցին Վերին Աբխազիա։ 2008 թվականի օգոստոսի 9-12-ը աբխազառուսական ուժերը ետ գրավեցին Կոդորի կիրճը։ Ավելացնենք, որ ներկայացվել են առավել լայնամասշտաբ վրաց-աբխազական գործողությունները։ Իրականում սահմանային հատվածում պարբերաբար զինված ընդհարումներ են տեղի ունենում։ Աբխազիայի ճանաչում 2008 թվականի օգոստոսի 21-ին Սուխումում տեղի է ունենում ցույց, ուր ժողովուրդը կոչ է արել Ռուսաստանի նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի եւ ռուսական խորհրդարանի ճանաչելու Աբխազիայի անկախությունը։ Աբխազիայի նախագահ Սերգեյ Բագապշ եղել է 2008-ի օգոստոսի 25-ին Ռուսաստանի խորհրդարանի նիստին եւ հռչակել խորհուրդին, թե ինքը վստահ կարող է ասել, որ Աբխազիան եւ Հարավային Օսիան բնավ մաս պիտի չկազմեն Վրաստանի։ Բնակչություն Աբխազիայում բնակվող հիմնական ազգերն են՝ աբխազները, հայերը, մեգրելները, վրացիները, ռուսները, ուկրաինացիները, հույները ու էստոնացիները։ 2003 թվականին անցկացված մարդահամարի տվյալներով բնակչության թիվը կազմել է 215.972 մարդ, որոնցից. Հայերը Սուխում քաղաքում կազմում են բնակչության 12,7 տոկոսը, Գագրայի շրջանում՝ 44,1, Գուդաութի շրջանում՝ 11,9, Սուխումի շրջանում՝ 61,4, Գուլրիփշի շրջանում՝ 47,5, Օչամչիրայի շրջանում՝ 8,8, Թքուարչալի շրջանում՝ 0,5 եւ Գալի շրջանում՝ 0,1 տոկոս։ Հայերը Աբխազիայում Հայերը քիչ են ներկայացված կառավարման համակարգում իրենց թվաքանակի համեմատ։ 2010 թվականի սեպտեմբերին Սերգեյ Մաթոսյանը ընտրվել է Աբխազիայի պառլամենտի փոխնախագահ։ Նա պատգամավոր է եղել 1996-2000 թվականներին եւ 2-րդ անգամ ընտրվել է 2007 թվականին։ Մաթոսյանը նաեւ Աբխազիայի հերոս է։ Աբխազիայի պառլամենտում կան 7 մշտական գործող հանձնաժողովներ, որոնցից Սոցիալական քաղաքականության հանձնաժողովի գործող նախագահն է Գ. Լ. Տրապիզոնյանը։ Կառավարությունում, Ստանդարտների, մետրոլոգիայի եւ սերտիֆիկացիայի պետական կոմիտեի նախագահն է Ներսես Ա. Ներսեսյանը։ Լուսանկարներ Տես նաեւ Աբխազիայի եւ Հարավային Օսիայի միջազգային ճանաչում Նոր Աֆոն Աբխազիայի վարչական բաժանում Աբխազներ Աղբյուրներ Արտաքին հղումներ Աբխազիայի մասին հոդվածներ «Անալիտիկոն» վերլուծական հանդեսում (հայերեն) http://www.ethno-kavkaz.narod.ru/rnabkhazia.html President of the Republic of Abkhazia. Official site (en, ru, ab, tr) BBC Regions and territories: Abkhazia Unrepresented Nations and Peoples Organisation Կովկաս Աբխազիա Վիճելի տարածքներ Չճանաչված կամ մասամբ ճանաչված պետություններ


text: Մանկապարտեզ Մանկապարտեզ, նախադպրոցական տարիքի երեխաների հասարակական դաստիարակության հիմնարկ։ Գոյություն ունի գրեթե բոլոր երկրներում։ ժողկրթության համակարգի առաջին օղակն է (տես Նախադպրոցական հիմնարկներ)։ Մանկապարտեզի տիպի մանկական անդրանիկ հիմնարկությունը՝ փոքրերի դպրոցը, կազմակերպել է Ռ. Օուենը 1802 թվականին, Նյու Լանարկում (Շոտլանդիա)։ Նախադպրոցական հիմնարկը «Մանկապարտեզ» է անվանել Ֆ. Ֆրեբելը (Գերմանիա) 1837 թվականին։ Ռուսաստանում առաջին մանկապարտեզները բացվել են XIX դարի 60-ական թվականներին։ Մանկապարտեզների լայն ցանց է ստեղծվել խորհրդային իշխանության տարիներին։ 1979 թվականին ԽՍՀՄ-ում կար 32 հազար 600 (2 միլիոն 442 hզ. երեխա), ՀԽՍՀ-ում՝ 1061 (130 հազար երեխա)։ Մանկապարտեզներ են բաց անում ժողովրդական դեպուտատների տեղական սովետները, ձեռնարկությունները, գերատեսչությունները, կոլտնտեսությունները։ Նախադպրոցական բոլոր հիմնարկների աշխատանքը ղեկավարում են լուսավորության մինիստրություններն ու դրանց տեղական մարմինները։ Մանկապարտեզների դաստիարակչական աշխատանքի բովանդակությունը որոշվում է մանկապարտեզի երեխաների դաստիարակության վերաբերյալ պետական ծրագրով։ Մանկապարտեզում իրականացվում է ֆիզիկական, մտավոր, գեղագիտական եւ աշխատանքային դաստիարակություն՝ ելնելով երեխաների տարիքային առանձնահատկություններից։ Խմբերը կազմվում են տարիքային սկզբունքով, յուրաքանչյուր խմբում ընդգրկվում է 20-25 երեխա, կրտսերների խմբում՝ 4-ամյա, միջին՝ 5-ամյա, մեծերի՝ 6-ամյա, նախադպրոցականների՝ 7-ամյա։ Գոյություն ունեն նաեւ գիշերօթիկ մանկապարտեզներ։ Մանկապարտեզ ռեժիմում շատ ժամանակ է հատկացվում բազմազան, հատկապես՝ դիդակտիկական խաղերին, որոնք նպաստում են խոսքի եւ լսողության, հաշվելու, գույների իմացության եւ այլ կարողությունների զարգացմանը (տես Մանկական խաղեր)։ Պարապմունքների ընթացքում երեխաները ծանոթանում են բնության երեւույթներին եւ հասարակական կյանքին, սովորում նկարել, կառուցել, երգել, տիրապետում տարրական գիտելիքների։ Մանկապարտեզը երեխաներին նախապատրաստում է դպրոցի համար։ Նախադպրոցական հիմնարկի աշխատողների համար բաց են թողնվում զննական պիտույքներ, նկարներ, ալբոմներ, կինոնկարներ, մեթոդական գրականություն, տեղեկատուներ եւ այլն։ Մանկապարտեզի երեխաների դաստիարակության հարցը լայնորեն լուսաբանում է «Նախադպրոցական դաստիարակություն» («Дошкольное воспитание») հանդեսը։ Սոցիալիստական մյուս երկրներում նախադպրոցական հիմնարկները նույնպես մտնում են ժողկրթության համակարգի մեջ եւ պահվում պետության միջոցներով։ Կապիտալիստական երկրներում Մանկապարտեզները պահվում են գլխավորապես մասնավոր, ինչպես նաեւ եկեղեցական եւ հասարակական կազմակերպությունների միջոցներով։ Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] |Ընթերցե՛ք «մանկապարտեզ» բառի բացատրությունը Հայերեն Վիքիբառարանում։|


text: Ուկրաինայի ԿԸՀ-ին մնացել է մշակել քվեաթերթիկների 0,7 տոկոսը, աճել է Ռեգիոնների կուսակցության եւ Յուլյա Տիմոշենկոյի դաշինքի միջեւ տարբերությունը 11:33 04 Հոկտեմբերի 2007 Ուկրաինայի ԿԸՀ-ի կայքում տեղադրված տեղամասային ընտարական հանձնաժողովների 99,93 տոկոս քվեաթերթիկների մշակման արդյունքում՝ Ռեգիոններիկուսակցությունը 34,35 տոկոս արդյունքով կրկին առաջատար դիրքերում է՝ խորհրդարանական արտահերթ ընտրություններին։ Ուժերի տեղաբաշխումը եւս մնացել է անփոփոխ։ 30,73 տոկոսով երկրորդ տեղում է Յուլյա Տիմոշենկոյի դաշինքը, երրորդ տեղում է «Մեր Ուկրաինան՝ ժողովրդական ինքնապաշտպանությունն է» դաշինքը՝ 14,16 տոկոս, չորրորդ տեղում է Կոմունիստական կուսակցությունը՝ 5,38 տոկոս, հինգերրոդր տեղում է Լիտվինի դաշինքը՝ 3,96 տոկոս, տեղեկացնում է «ՌԻԱ Նովոստին»։ Սոցիալիստական կուսակցությւոնը ստացել է 2,86 տոկոսը, ինչը թույլ չի տալիս նրան անցնել խորհրդարան. անցողիկ շեմը 3 տոկոսն է։ Բոլորին դեմ է քվեարկել ընտրողների 2,73 տոկոսը։ Ընտրությունները Ուկրաինայում անցկացվել է սեպտեմբերի 30-ին։ Բարձրագույն ռադայում 450 տեղ կա, որոնք կկիսվեն հաղթողների միջեւ։ Քաղաքական ուժերից ոչ մեկը չի կարող ինքնուրույն ստեղծել կոալիցիա։ Նախօրեին Ուկրաինայի նախագահ Վիկտոր Յուշչենկոն կոչ է արել արշավի առաջատարներին՝ Տարածաշրջանների կուսակցությանը, ՅՏԴ-ին եւ ՄՈՒԺԻ-ն (Մեր Ուկրաինին՝ Ժողովրդական ինքնապաշտպանությունն է) սկսել մեծամասնության ձեւավորմանը ուղղված քննարկումները։ ՅՏԴ-ն արեն հայտարարել է, որ կմնա ընդդիմության մեջ, եթե ՄՈՒԺԻ-ն Ռեգիոնների կուսակցության հետ մտնի կոալիցիայի։-0-


Հայաստանի եւ Վրաստանի նախարարությունների միջեւ մշտապես առկա է փոխշահավետ գործակցություն. Բադասյան - Shabat.am Հայաստանի եւ Վրաստանի միջեւ գործընկերային քննարկումները հնարավորություն են ընձեռնում համատեղ ջանքերով լուծելու արդարադատության ոլորտում ծառացած խնդիրները: Դեկտեմբերի 9-ին Հայ-վրացական իրավական համագործակցության երրորդ ֆորումի ժամանակ այս մասին ասաց ՀՀ արդադատության նախարար Ռուստամ Բադասյանը: «Հատկանշական է, որ հայ-վրացական իրավական համագործակցության երրորդ ֆորումը այս տարի անցկացվում է դեկտեմբերի 9-ին եւ 10-ին, որը համընկնում է Կոռուպցիայի դեմ պայքարի եւ մարդու իրավունքների պաշտպանության օրերի հետ: Այս համատեքստում ֆորումի կազմակերպումն այս օրերին եւս մեկ անգամ վերահաստատում է երկու բարեկամ երկրների արդարադատության նախարարությունների գործողությունները կոռուպցիայի դեմ անզիջում պայքար մղելու, ինչպես նաեւ մարդու իրավունքների պաշտպանության վիճակը բարելավելու ուղղությամբ»,- նշեց Բադասյանը: Նախարարի խոսքով` վերջին տարիներին փոխադարձաբար Երեւանում եւ Թբիլիսիում կազմակերպվել են իրավական համագործակցության երկու ֆորումներ, որոնց ընթացքում քննարկվել են արդարադատության ոլորտի բարեփոխումներին ուղղված մի շարք հարցեր: «Համագործակցության այդպիսի ձեւաչափը հնարավորություն է ընձեռում կողմերին կիսել իրենց երկրների փորձը, ձեւավորել գործընկերային ջերմ հարաբերություններ, կազմակերպել երկու երկրների արդարադատության նախարարությունների աշխատակիցների շփումներ եւ այլն: Համոզված եմ, որ բարեփոխումների ճանապարհին միմյանցից սովորելու եւ մարտահրավերներին միասին դիմակայելու մեծ հնարավորություն է ստեղծված: Միեւնույն ժամանակ, նմանատիպ քննարկումները մեզ հնարավորություն կընձեռեն համատեղ ջանքերով լուծելու արդարադատության ոլորտում ծառացած խնդիրները»,- եզրափակեց Բադասյանը:


text: Երբեւէ մտածել, թե ինչ Արվեստ կիրակի մասին? Ահա մի փոքր հայացք, թե ինչ է տեղի ունենում տիպիկ սեմինարին. Վերջին կիրակի ազատ ընտանիքը արվեստի արհեստանոց, փետրվարի 19 -, եղել է մեծ հարված է ավելի քան 50 մասնակիցները! Ուսումնական նկարիչ, Howard Marshall ներկայացրեց գործունեության մի քիչ պատմության մասին, քաղաքացիական իրավունքների շարժման եւ Մարտին Լյութեր Քինգ Jr. Նա խնդրեց բոլորին մտածել իրենց երազանքների ազատության եւ գրել նրանց ներքեւ. Նա ցույց տվեց մի քանի օրինակներ, այլ ոգեշնչող պաստառներով, ինչպիսիք են պաստառներ եւ Նելսոն Մանդելան. Եթե երազում ազատության այնուհետեւ տպագրվել է պաստառների ներառում գրաֆիկական նմուշների. Շատ մարդիկ ստեղծել է բազմաթիվ պաստառներ. “Freedom Պաստառներ կողմից իմ երեխաների BARNSDALL արվեստի այգում այս անցած կիրակի. Ուսուցիչը հրաշալի էր, տեղեկատվական եւ գրավիչ. Ինչ հաճելի նախագիծ է.” -Erika Tucker Արի կողմից առաջիկա կիրակի օրը ժամը 10 - 12pm համար մեկ այլ ազատ ընտանեկան արվեստի արհեստանոց. Բոլոր տարիքի ողջունում եւ բոլոր նյութերը տրամադրվում են! Խնդրում ենք այցելել Արվեստ կիրակի համար նորացված ժամանակացույցի, թե ինչ է կատարվում. BARNSDALL Արվեստ / FOJAC եւ BARNSDALL Art Park հիմնադրամը առաջարկում են անվճար արվեստի ամեն կիրակի, բերելով ետ ավանդույթը Այգու «Կիրակի Բաց կիրակի« ազատ արվեստի դասերի տարիների ընթացքում, եւ արդեն վազում ուժեղ 5 տարի եւ հաշվառում!


text: Պոզիտիվիզմ |Ուշադրություն, այս հոդվածն աղբյուրների կարիք ունի։ Դուք կարող եք օգնել նախագծին՝ գտնելով բերված տեղեկությունների հաստատումը վստահելի աղբյուրներում եւ ավելացնելով այդ աղբյուրներին հղումները հոդվածին։ Անհիմն հղումները ենթակա են հեռացման։ Պոզիտիվիզմը (ֆր.՝ positivisme, լատ.՝ positivus - դրական, ռեալ, օգտակար, արժանահավատ) փիլիսոփայական ուղղություն եւ ուսմունք, որը իրական իմացության միակ աղբյուրը համարում է էմպիրիկ ուսումնասիրությունները։ Այս ուսմունքը ձեւավորվել է 19-րդ դարի 30-ական թվականներին։ Պոզիտիվիզմ տերմինը գործածության մեջ է դրել ուղղության հիմնադիր ֆրանսիացի փիլիսփա Օգյուստ Կոնտը։


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այցելել է Հայաստանում Միացյալ Թագավորության դեսպանատուն 09.06.2014 Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Մեծ Բրիտանիայի եւ Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության ազգային տոնի՝ Եղիսաբեթ Երկրորդ Թագուհու ծննդյան պաշտոնական օրվա առթիվ շնորհավորական ուղերձ է հղել Միացյալ Թագավորության Թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդին եւ Միացյալ Թագավորության վարչապետ Դեյվիդ Քեմերոնին: Նախագահը տոնի առթիվ բարեմաղթանքներ է հղել Թագուհուն, արքայական ընտանիքին ու բրիտանացի ժողովրդին եւ վստահություն հայտնել, որ բնականոն կերպով զարգացող հայ-բրիտանական հարաբերությունները կշարունակեն ընդլայնվել եւ խորանալ՝ ի նպաստ երկու ժողովուրդների բարօրության: Վարչապետ Դեյվիդ Քեմերոնին ուղղված շնորհավորական ուղերձում Սերժ Սարգսյանը համոզվածություն է հայտնել, որ համատեղ ջանքերով հնարավոր կլինի նպաստել Հայաստանի եւ Միացյալ Թագավորության միջեւ առկա բարեկամական հարաբերությունների ամրապնդմանը՝ նոր հեռանկարներ ստեղծելով փոխշահավետ համագործակցության հետագա զարգացման համար ինչպես երկկողմ, այնպես էլ բազմակողմ ձեւաչափերով: Հանրապետության Նախագահն իր շնորհավորական ուղերձում բարգավաճում եւ շարունակական առաջընթաց է մաղթել Միացյալ Թագավորությանը: Սերժ Սարգսյանը Մեծ Բրիտանիայի ազգային տոնի կապակցությամբ այսօր այցելել է նաեւ Հայաստանի Հանրապետությունում Միացյալ Թագավորության դեսպանատուն, տոնի կապակցությամբ շնորհավորել դեսպան Քեթրին Ջեյն Լիչին, դեսպանատան աշխատակիցներին: Նախագահը բարեմաղթանքներ է հղել ամբողջ անձնակազմին, հաջողություններ մաղթել նրանց՝ հայ-բրիտանական հարաբերությունների ամրապնդման եւ զարգացման ամենօրյա գործունեության մեջ:


Մունիցիպալիտետը (ի սկզբանե ծխական համայնք) անվանվել է հին Նանենսթադ ագարակի անունով (հին նորվեգերեն՝ Nannastaðir) այստեղ առաջին եկեղեցու կառուցումից ի վեր: Անվանման առաջին տարրը Nanni (հին նորվեգերեն արական անուն) անունն է սեռական հոլովով, վերջին տարրը՝ «staðir»՝ բնակավայր, ագարակ:


text: Կորեայի Ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետություն (կրճատ՝ԿԺԴՀ, , հանգըլ՝ 조선민주주의인민공화국, հանջա՝ 鮮民主主義人民共和國), պետություն Արեւելյան Ասիայում, որը առավել հայտնի է Հյուսիսային Կորեա ոչ պաշտոնական անունով։ Գտնվում է Կորեական թերակղզու հյուսիսային մասում։ Հարավում ցամաքային սահման ունի Կորեայի Հանրապետության հետ (պետություններն առանձնացված են ապառազմականացված գոտիով), հյուսիսում՝ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության, հյուսիս-արեւելքում՝ Ռուսաստանի Դաշնության հետ։ Արեւմուտքից երկիրը ողողվում է Դեղին ծովով, արեւելքից՝ Ճապոնական ծովով։ Երկրի տարածքը 120,540 կմ2 է, բնակչությունը, ըստ 2019 թվականի գնահատականի, ավելի քան 25 միլիոն մարդ։ Տարածքով այն աշխարհում զբաղեցնում է 98-րդ տեղը, իսկ բնակչությամբ՝ 50-րդը։ Մայրաքաղաքը եւ ամենամեծ քաղաքը Փհենյանն է։ Պաշտոնական լեզուն կորեերենն է։ Համաձայն սահմանադրության՝ ունիտար սոցիալիստական պետություն է։ Պետության պաշտոնական գաղափարախոսությունը Ջուչեն է։ Կան սոցիալիստական 3 կուսակցություններ՝ Կորեայի աշխատավորական կուսակցությունը, Կորեայի սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը եւ «Երկնային ուղու երիտասարդ ընկերներ» կուսակցությունը, միավորված «Միացյալ դեմոկրատական հայրենիք ճակատ» կոալիցիայում, որից էլ հանդես են գալիս ընտրություններում։ Փաստացի ղեկավարությունը պատկանում է Կորեայի աշխատավորների կուսակցությանը։ Ստորաբաժանվում է 14 վարչատարածքային միավորների, որոնցից 9-ը գավառներ են, 2-ը՝ անմիջական ենթակայության քաղաքներ, 3-ը՝ հատուկ վարչական շրջաններ։ Կորեայի Ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետությունը մոնոէթնիկ պետություն է, կորեացիները կազմում են բնակչության մոտ 99%-ը։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը աթեիստներ են։ Արդյունաբերական-ագրարային երկիր է՝ խառը զարգացող տնտեսությամբ։ Անվանական ՀՆԱ-ն 2017 թվականին կազմել է 17,364 մլրդ ԱՄՆ դոլար (մոտ 685 դոլար մեկ շնչի հաշվով)։ Դրամական միավորը հյուսիսկորեական վոնն է։ Կորեական պետականությունն իր պատմությունը սկսում է մ.թ.ա. 4-3-րդ դարերից։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի արդյունքում Կորեան, որը նախկինում գտնվում էր Ճապոնական կայսրության վերահսկողության տակ, բաժանվեց 2 մասի՝ հյուսիսային, որն անցավ ԽՍՀՄ իրավասության տակ, եւ հարավային, որը վերահսկվում էր ԱՄՆ-ի կողմից։ 1948 թվականի սեպտեմբերի 9-ին Կորեայի Ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետությունը հռչակվել է խորհրդային օկուպացիոն գոտու տարածքում` օգոստոսի 15-ին ամերիկյան օկուպացիոն գոտում Կորեայի Հանրապետության հիմնադրումից հետո։ Հետագա Կորեական պատերազմը (1950-1953) ամրացնում է երկրի բաժանումը։ Փաստացի համարվում է ամբողջատիրական բռնապետություն։ ԿԺԴՀ-ն հետեւում է մեկուսացման քաղաքականությանը։ Հյուսիսային Կորեայի միջուկային հզորացումը տարածաշրջանում համարվում է լարվածության աղբյուր։ Աշխարհագրություն Կորեայի Ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետությունը գտնվում է Արեւելյան Ասիայում՝ Կորեական թերակղզու հյուսիսում։ Այն ունի ցամաքային սահման երեք պետությունների հետ. հյուսիսում՝ Չինաստանի հետ Ամնոկկան եւ Տումանգան գետերով, հյուսիս-արեւելքում՝ Ռուսաստանի հետ՝ Տումաննայա (Տումանգան) գետով, հարավում՝ Կորեայի Հանրապետության հետ։ Արեւմուտքում այն ողողվում է Դեղին ծովով եւ Կորեական ծոցով, իսկ արեւելքում՝ Ճապոնական ծովով։ Պետության տարածքը կազմում է 120,540 կմ2։ ԿԺԴՀ կառավարությունը երկրի տարածքային ջրեր է հայտարարել ափին հարող ջրային տարածքը՝ 12 մղոն (22,224 կմ) գոտում։ Ռելիեֆ եւ օգտակար հանածոներ Պետության տարածքը հիմնականում լեռնային է, կտրված բազմաթիվ հովիտներով ու ձորերով։ Երկրի հյուսիսում բարձրանում են Հյուսիս-Կորեական լեռները, որոնք մտնում են Մանջուրա-կորեական լեռնահամակարգի մեջ եւ Արեւելա-Մանջուրական լեռներից բաժանվում են Յալուցզյան եւ Տումաննայա գետերով։ Ամբողջ լեռնային համալիրը պսակված է Կորեական թերակղզու ամենաբարձր կետով՝ Պեկտուսան հրաբուխով (2744 մ)։ Ճապոնական ծովի հյուսիսային ափի երկայնքով ձգվում է Համգյոնի լեռնաշղթան` 2540 մ առավելագույն բարձրությամբ (Կվանմոբոն), որն ունի եւս մի քանի տասնյակ գագաթներ՝ ավելի քան 2000 մետր բարձրությամբ։ Այս լեռնաշղթայի եւ Պեկտուսան հրաբխի միջեւ ընկած է Կեմա սարահարթը, որը կտրված է մի քանի լեռնաշղթաներով, որոնք ձգվում են Չինաստանի սահմանից մինչեւ Համգյոն լեռնաշղթա եւ Ճապոնական ծովի ափ։ Դրանցից ամենանշանակալիներն են Նաննիմսանն ու Մաչեոնրիոնը։ Երկրի հարավ-արեւելքում առանձնանում են ժայռապատ Արեւելյա-Կորեական լեռները, որոնք Ճապոնական ծովի ափով գնում են դեպի Հարավային Կորեա։ Այս լեռնային համակարգի հիմնական տարրը Թաեբաեկ լեռնաշղթան է, որն ունի այլընտրանքային անվանում՝ Կումգան, որը թարգմանվում է որպես «Ադամանդե լեռներ»։ Նրանց առավելագույն բարձրությունը Հյուսիսային Կորեայի սահմաններում 1638 մետր է, Պուկտեբոն լեռնաշղթան, որը ձգվում է Վոնսան քաղաքի մոտով, կապում է Ադամանդե լեռները Մանջուրա-կորեական լեռնահամակարգի հետ։ Հյուսիսային Կորեայի արեւմուտքում գտնվում է Փհենյանի հարթավայրը։ Ճապոնական ծովի ափին կա նաեւ մի նեղ հարթավայր։ Երկրի բնությունը շատ գեղատեսիլ է, կան բազմաթիվ արգելոցներ եւ ազգային պարկեր։ Արդյունահանվող օգտակար հանածոներից են ածուխը, կապարը, վոլֆրամը, ցինկը, գրաֆիտը, մագնեզիումը, երկաթը, պղինձը, ոսկին, պիրիտը, աղը, ֆլյուորիտը եւ այլն։ Կլիմա Հյուսիսային Կորեայի տարածքն ունի բարեխառն մուսոնային կլիմա՝ չորս տարբեր տարվա եղանակներով։ Ձմռանը գերակշռում է ցուրտ օդային զանգվածների տեղափոխումը Սիբիրից։ Ավելի տաք օդի բեկումներ լինում են Չինաստանի եւ Խաղաղ օվկիանոսի կողմից։ Գերակշռում է արեւային եւ չոր եղանակը։ Առավել չոր պայմանները նկատվում են երկրի հյուսիսում գտնվող լեռնային շրջաններում։ Այստեղ հունվարի միջին ջերմաստիճանը −10...-20 °С է, բացարձակ նվազագույնը հասնում է −35...-40 °С եւ ավելի ցածր։ Ամենամեղմ, ամենակարճ եւ առանց ձյուն ձմեռ հանդիպում է երկրի հարավ-արեւմտյան եւ հարավ-արեւելյան ափերին։ Ցերեկային ժամերին այստեղ եղանակը սովորաբար արեւոտ է՝ դրական ջերմաստիճաններով, իսկ գիշերը թույլ կամ չափավոր սառնամանիքներ են լինում։ Ձմռանը մի քանի անգամ տեղի են ունենում ցուրտ եղանակներ՝ ցերեկը զրոյից ցածր ջերմաստիճանով եւ ձյան տեսքով։ Ձյունը արագ է հալչում։ Բացարձակ նվազագույնն այստեղ −20...-25 °С է։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը -1...-4 °C է։ Փհենյանի շրջակայքում եւ հյուսիսարեւելյան ափերին ձմեռները չափավոր ցուրտ են՝ հունվարի միջին ջերմաստիճանը −4...-9 °С եւ բացարձակ նվազագույնը −25...-30 °С: Այստեղ նույնպես չկա կայուն ձնածածկ։ Ամռանը Կորեան դառնում է արեւմտյան տեղափոխությունների, որը մղում է արեւադարձային օդը Ասիայի խորքից, եւ խաղաղօվկիանոսյան մուսսոնի միջեւ պայքարի ասպարեզ, որը բերում է ծովի թարմություն, ամպեր եւ մառախուղներ մայիս-հունիսին եւ արեւադարձային ծովային օդ հուլիս-սեպտեմբերին՝ հորդառատ անձրեւներով։ Այս ամիսների ընթացքում երբեմն թայֆուններ են տեղի ունենում։ Ամենացուրտ եւ կարճ ամառները դիտվում են երկրի հյուսիսում գտնվող լեռներում։ Ամենաշոգ եւ ամենաերկար ամառը (մինչեւ 5 ամիս եւ ավելի) Դեղին ծովի եւ Արեւելա-Կորեական ծոցի ափերին է։ Օգոստոսի միջին ջերմաստիճանն այստեղ +23...+25 °C է։ Ռուսաստանի հետ սահմանին ամառվա տեւողությունը նվազում է մինչեւ 3,5-4 ամիս, օգոստոսյան միջին ջերմաստիճանը մինչեւ +21 ... +23 ° С: Ճապոնական ծովի բաց հատվածում օգոստոսին ջուրը տաքանում է միջինում մինչեւ նույն ցուցանիշներով։ Ծանծաղ ծոցերում եւ Դեղին ծովում՝ 2-3 աստիճանով բարձր։ Տեղումները լինում են տարեկան 600-ից մինչեւ 1400 մմ։ Բուսականություն Հյուսիսային Կորեայի եւ Հարավային Կորեայի տարածքում կան բարձրագույն անոթավոր բույսերի ընդամենը մոտ 3400 տեսակ՝ ծառատեսակների զգալի մասնաբաժնով։ Հյուսիսային Կորեայի ուշագրավ առանձնահատկությունն այստեղ տեղական դափնազգիների տերեւաթափ տեսակների (, ...) եւ սղոցիի, ինչպես նաեւ Զիբոլդի մագնոլիայի աճելն է մերձարեւադարձային ձմեռների պայմաններում։ Հյուսիսային Կորեան ունի փշատերեւազգիների, լիանների եւ գեղեցիկ ծաղկող թփերի մեծ տեսականի։ Հարթավայրերի եւ ցածրադիր վայրերի հարուստ առաջնային անտառների մեծ մասը փոխարինվել է վարելահողերով, արոտավայրերով ու պտղատու այգիներով։ Հատվել են նաեւ փշատերեւ-լայնատերեւ անտառների մի մասը։ Հետագայում դրանց տեղում սկսեցին տնկվել սոճու, խեժափիճիի եւ եղեւնու անտառային կուլտուրաներ։ Պատմություն 1910 թվականին Կայսերական Ճապոնիան Կորեական թերակղզին բռնակցում է իր կայսրությանը։ 1945 թվականին, Երկրորդ աշխարհամարտի ավարտից եւ Ճապոնիայի կապիտուլացիայի ստորագրումից հետո, երկիրը, 38-րդ հյուսիսային զուգահեռականի կտրվածքով բաժանվում է երկու ազդեցության գոտիների. հյուսիսային հատվածն անցնում է ԽՍՀՄ-ի, իսկ հարավը՝ ԱՄՆ-ի ազդեցության տակ։ 1948 թվականի վերամիավորման փորձերի ձախողումից հետո, հյուսիսում եւ հարավում ձեւավորվում են երկու առանձին պետություններ՝ Կորեայի Ժողովրդական Դեմոկրատական Հանրապետությունը եւ Կորեայի Հանրապետությունը։ 1950 թվականին, Հյուսիսային Կորեայի նախահարձակմամբ բռնկվում է Կորեական պատերազմը։ 1953 թվականին կնքվում է զինադադար (առանց պաշտոնական հաշտության պայմանագրի)։ 1991 թվականին երկու պետություններն էլ դառնում են ՄԱԿ-ի անդամ։ ԿԺԴՀ-ը ներկայանում է որպես ինքնապավեն սոցիալիստական պետություն, որտեղ անցկացվում են ընտրություններ։ Այնուամենայնիվ, քննադատների շրջանում այն համարվում է ամբողջատիրական բռնապետություն։ Բազմաթիվ զանգվածային լրատվամիջոցներ Հյուսիսային Կորեան ներկայացնում են որպես ստալինիստական պետություն, երկրի անդրանիկ գերագույն առաջնորդ Կիմ Իլ Սոնգի (Կիմ Իր Սեն) եւ նրան հաջորդած ժառանգորդների հանդեպ երկրում ձեւավորված անձի պաշտամունքի պատճառով։ Միջազգային կազմակերպությունների շրջանում բազմաթիվ առիթներով քննադատությունների է արժանացել նաեւ մարդու իրավունքների բազմաթիվ ոտնահարումները Հյուսիսային Կորեայում։ Իշխանությունը պատկանում է Կորեայի բանվորական կուսակցությանը, որը ղեկավարվում է գերագույն առաջնորդի կողմից, եւ բոլոր քաղծառայողները պարտավոր են դրա անդամը լինել։ Ժամանակի ընթացքում Հյուսիսային Կորեան հետզհետե զատվել է համաշխարհային կոմունիստական շարժումից եւ 1970-ականներից առաջնորդվում է այսպես կոչված «չուչխե» գաղափարախոսությամբ, որով հանդես է գալիս որպես ինքնաբավ, մարքսիստ-լենինիստական երկիր։ Արտադրության բոլոր միջոցները, պետական ձեռնարկություններով եւ կոլտնտեսություններով հանդերձ, պատկանում են պետությանը։ Սոցիալական ծառայությունները, ինչպիսիք են առողջապահությունը, կրթությունը, բնակարանային ապահովությունը, պարենի արտադրությունը եւ այլն, ֆինանսավորվում կամ սուբսիդավորվում են պետության կողմից։ 1990-ականների ավարտին Հյուսիսային Կորեայում տիրող սովի հետեւանքով հազարավոր քաղաքացիներ սովամահ են եղել։ Առ այսօր երկիրը խնդիրներ ունի սննդի արտադրության եւ սննդապահովման հետ։ 2018 թվականի հունվարի 1-ին Հյուսիսային Կորեայի գերագույն առաջնորդ Կիմ Չեն Ընը հյուսիսկորեացիներին ուղղված իր ամանորյա ուղերձում հայտարարում է, որ իր սեղանին արդեն կա միջուկային կոճակ։ Նրա խոսքով՝ միջուկային ուժերը թույլ կտան զսպել ԱՄՆ-ին՝ Հյուսիսային Կորեայի դեմ պատերազմ սկսելու ձգտումները։ Իսկ հակառակ դեպքում, եթե Փհենյանը ինքը որոշում կայացնի միջուկային հարված հասցնել, ապա կխոցվի ամբողջ Միացյալ Նահանգների տարածքը։ Կիմ Չեն Ընը նաեւ հայտարարում է ազգային միջուկային ուժերի ստեղծման գործընթացի ավարտի մասին։ Նա բարձր է գնահատել հրթիռային ծրագրի զարգացման գործում ունեցած հաջողությունները եւ խոստացել, որ շուտով տեղի կունենա նոր միջմայրցամաքային բալիստիկ հրթիռի արձակում։ Երկրում առաջնահերթ նշանակություն է տրվում բանակին։ 1,2 միլիոն ակտիվ անձնակազմով երկիրը զբաղեցնում է չորրորդ տեղն աշխարհում՝ զիջելով միայն Չինաստանին, ԱՄՆ-ին եւ Հնդկաստանին։ Հագեցած է նաեւ ատոմային ռումբով։ Ստուգաբանություն Կորեա անվանումը առաջացել է Գորյո (Կորյո) երկրի անվանումից։ Կորեա անվան ժամանակակից ուղղագրությունը առաջին անգամ հայտնվել է 17-րդ դարի վերջին։ Հյուսիսային եւ Հարավային Կորեաների միջեւ երկրի բաժանումից հետո, երկու կողմերը օգտագործում են Կորեայի տարբեր անվանումներ` Չոսուն կամ Ջոսուն (조선) Հյուսիսային Կորեայում եւ Հանգուկ (한국) Հարավային Կորեայում։ 1948 թվականին Հյուսիսային Կորեան ընդունեց այն, որպես երկրի նոր օրինական անվանում։ Ամբողջ աշխարհում, քանի որ կառավարությունը կենտրոնացված է Կորեական թերակղզու հյուսիսային մասում, այն սովորաբար անվանում են Հյուսիսային Կորեա` տարբերակելով Հարավային Կորեայից, որի պաշտոնական անվանումը Կորեայի Հանրապետություն է։ Երկու կառավարություններն էլ հայտարարել են իրենց օրինական կառավարություն ամբողջ Կորեայում։ Այս պատճառով, տեղաբնիկները չեն կոչում իրենց «հյուսիսկորեացիներ», այլ կոչում են կորեացիներ։ Նշումներ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ KCNA.kp՝ Կորեայի կենտրոնական լրատվական գործակալության պաշտոնական կայք Հյուսիսային Կորեա ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ 1948 հիմնադրված պետություններ եւ տարածքներ Տոտալիտար երկրներ Կորեա Հանրապետություններ


Ազատ Զրուցարան El Dorado տալիս հետեւյալ տարբերակները.


Քաղաքապետարանը պատրաստ է Օպերայի սրճարանների սեփականատերերին աջակցել զարգացնել իրենց բիզնեսն այլ տարածքներում 17:04 - 13/Մարտի/2019 Երեւանը կմիանա «Մոլորակի ժամին» Երեւանի քաղաքապետարանը դեռ 2018-ի դեկտեմբերի 13-ին ծանուցումներ է ուղարկել Օպերայի հարակից տարածքում վարձակալության իրավունքով գործունեություն ծավալող 5 տնտեսվարողի, որ համաձայն պայմանագրի, երեսնօրյա ժամկետում դադարելու է վարձակալության պայմանագրի գործողությունը։ Կադաստրի պետական կոմիտեն 30-օրյա ժամկետը լրանալուց հետո քաղաքապետարանի հարցման հիման վրա դադարեցրել է վարձակալության իրավունքը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Երեւանի քաղաքապետարանի մամուլի քարտուղար Հակոբ Կարապետյանը՝ անդրադառնալով սրճարանների ապամոնտաժման այսօր սկսված աշխատանքներին։ «Այնուհետեւ քաղաքապետարանը փետրվարի 13-ին ծանուցումներ է ուղարկել արդեն նախկին վարձակալներին՝ առաջարկելով ողջամիտ ժամկետում մաքրել տարածքն իրենց գույքից, այդ թվում՝ ինքնակամ կառույցներից։ Հ.Գ. ի դեպ, մամուլում հայտնված կարծիքները, թե սրճարանները մաքրելու հետեւանքով իբր 300 մարդ աշխատանքից զրկվելու է, մեղմ ասած, չափազանցված են։ Միեւնույն ժամանակ, ինչպես նախկինում էլ ասել ենք, քաղաքապետարանը պատրաստ է իր լիազորությունների շրջանակներում նույն տնտեսվարողներին աջակցել զարգացնել իրենց բիզնեսը քաղաքի այլ տարածքներում՝ արդեն օրինականության սահմաններում», - գրել է Հակոբ Կարապետյանը։ Այսօր 9:31 Այսօր դպրոցներում կհնչի վերջին զանգը Այսօր 9:30 «Հրապարակ». Մերժվածը. ԱԽՔ Արմեն Գրիգորյանի այցն ԱՄՆ չափազանց անհաջող է եղել Այսօր 9:20 «Իրավունք». «Հող տվող դավաճանների» փնտրտուքը Փաշինյանին խորը փակուղուց չի հանում Այսօր 9:12 «Իրատես». Առանց գաղափարական հենքի իրար գլխի հավաքված մարդիկ, որոնք ընդամենը միասին խաչմերուկ ու փողոց են փակել, չեն կարող ազգային հարցեր լուծել Այսօր 9:03 Փրկարարները խոհանոցի հատակին դի են հայտնաբերել Այսօր 8:56 «Իրատես». Համազգային վեթինգից առաջ ու հետո. հիմա երկրո՞րդ, թե երրորդ հեղափոխության մեջ ենք Այսօր 8:52 «Փաստ». Գործադիրում սպասվում են նոր հրաժարականներ 23.05.2019 23:59 Գործող իշխանության հետեւում երեւում են Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի ականջները. Արմեն Ռուստամյան 23.05.2019 23:49 Ինչպիսի եղանակ է սպասվում Հայաստանում առաջիկա օրերին 23.05.2019 23:40 Ինձ զարմացնում է ոստիկանապետի հայտարարությունը, թե դատարանների մուտքերը արգելափակելու ակցիան ինքնաբուխ է. Նաիրա Զոհրաբյան 23.05.2019 23:32 Դատավոր Դավիթ Գրիգորյանը հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացրել գլխավոր դատախազին. «Փաստինֆո» 23.05.2019 23:20 Իշխանությունների տարեվերջի հարկային մեծ կեղծարարության հետեւանքը 23.05.2019 23:05 Գյումրիում 45-ամյա հայրը անզգուշաբար վրաերթի է ենթարկել 2 տարեկան տղային. վերջինը տեղում մահացել է. Shamshyan.com 23.05.2019 22:48 Հասել ենք այնտեղ, որ ժողովրդի անունով կարելի է տապալել սահմանադրական կարգը. Արմեն Ռուստամյան 23.05.2019 22:28 «Դուք հո հիվա՞նդ չեք։ Ո՞նց կարելի է նման կարճամիտ, անգրագետ քաղաքական «կոզրներ» տալ քո թշնամուն». Աշոտյանը՝ Փաշինյանին 23.05.2019 22:13 «Ռոբերտ Աբաջյանի պապիկի շոու մի՛ արեք: Մի՛ արեք, ձեզ չեն ներելու». Գեղամ Մանուկյան 23.05.2019 21:50 Ռամիլ Սաֆարովն ամոթալի հանցագործություն է կատարել. Խաջիդա Իսմայիլովա 23.05.2019 21:35 «Չես էլ իմանում՝ բիզնեսմենից վերցրած էդ միլիարդն ո՞ւր մտավ՝ բյուջե՞ մտավ, բարեգործական հիմնադրա՞մ մտավ». Գեղամ Մանուկյան 23.05.2019 21:21 Ոստիկաններն ապահովում են Ռոբերտ Քոչարյանին ազատ արձակած դատավորի անվտանգությունը 23.05.2019 21:09 «Ամենասարսափելին թշնամիների փնտրտուքն է Արցախում. լրջանալու ժամանակն է». Լիլիթ Գալստյանը՝ իշխանություններին 23.05.2019 20:57 Իշխանությունները շարունակում են աշխատել, ապրել, շնչել, արտաշնչել եւ ապրել անցյալով, որովհետեւ անցյալի մասին խոսելը հեշտ է եւ անպատասխանատու. Իշխան Սաղաթելյան (տեսանյութ) 23.05.2019 20:42 62-ամյա Հասմիկը Աջափնյակ եւ Դավիթաշեն վարչական շրջաններից գողություններ է կատարել 23.05.2019 20:27 Հիմնավորված մտահոգություններ ունենք, որ իշխանությունների քաղաքականությունը կարող է մեզ լավ տեղ չհասցնել. Արթուր Խաչատրյան (տեսանյութ) 23.05.2019 19:45 «Հրազդան» ՔԿՀ-ի խցերից մեկում՝ հեռուստացույցի մեջ wi-fi սարք է հայտնաբերվել 23.05.2019 19:30 Ռուսաստանում քաղցկեղով հիվանդ կնոջը մահացու ճզմել է ճառագայթային թերապիայի սարքը 23.05.2019 19:15 Ճանապարհային ոստիկանության պետը շրջանավարտներին կոչ է անում «Վերջին զանգի» օրը զերծ մնալ ավտոմեքենա վարելուց 23.05.2019 19:00 «Նիկոլ Փաշինյանի պաշտոնավարումից հետո Հայաստանում բարձրանալո՞ւ է անցումային արդարադատության հարցը, թե՞ ոչ». Արփինե Հովհաննիսյան 23.05.2019 18:45 ԵԱՀԿ ՄԽ համանախագահները Երեւանին եւ Բաքվին կփոխանցեն գերիների վերաբերյալ իրենց առաջարկները. ՌԴ ԱԳՆ 23.05.2019 18:30 ՃՏՊ Սեւան-Գավառ ավտոճանապարհին. կա տուժած 23.05.2019 18:20 Սառնարանում բռնկված հրդեհը տարածվել է դեպի տանիք 23.05.2019 17:55 Պատգամավորն առաջարկում է սահմանափակել մարտական հերթապահության մասնակից զինծառայողների չմարած վարկերի դիմաց աշխատավարձի բռնագանձումը 23.05.2019 17:40 Չեմ հիշում, թե այդ պահին Լեւոն Երանոսյանն ինչով էր զբաղված. Վալերիյ Օսիպյանը՝ անցած տարվա իրադարձությունների մասին 23.05.2019 17:20 2018-ին Էջմիածնի հրապարակում սպանություն կատարած անձը հայտնաբերվել է (տեսանյութ) 23.05.2019 17:06 Լավ ու ճիշտ անելը գործընթացների իրավա-քաղաքական գնահատականներ չեն, այլ ընդամենը վերահաս ձախողումն արձանագրող փողոցային ճիչեր. Գարեգին Պետրոսյան 23.05.2019 17:05 «Բա ո՞ւր է ձեր հեղափոխական դուխը». Ոսկան Սարգսյան 23.05.2019 16:50 Տիմատիի եւ Նազիմայի՝ Հայաստանում նկարահանած տեսահոլովակը` հայ դերասանների մասնակցությամբ 23.05.2019 16:45 Գործողությունն իրականացնելիս չենք դիտարկել, որ ավտոմեքենայում գտնվում է Վիտալի Բալասանյանը. Օսիպյան 23.05.2019 16:30 Վալերի Օսիպյանը վստահ է, որ եղբորորդին անմեղ է 23.05.2019 16:25 Սիրված լինելու արժանի երկիր. շվեյցարացի լրագրողները հոդվածներ կտպագրեն եւ ֆիլմ կնկարահանեն Հայաստանի մասին 23.05.2019 16:11 ԱՄԷ դեսպանատունը օգնություն է տրամադրել Տավուշի մարզի կարիքավոր ընտանիքներին 23.05.2019 15:42 Արամ Սիմոնյանը հրաժարական տվեց ԵՊՀ ռեկտորի պաշտոնից 23.05.2019 15:25 Կառավարությունը քննարկեց Հայաստանում ֆուտբոլային նոր մարզադաշտ կառուցելու հնարավորությունները 23.05.2019 15:08 Հայաստանում մոտ 19 հազար 12-րդ դասարանցու համար վերջին զանգը կհնչի մայիսի 24-ին 23.05.2019 15:00 Ականջներիդ օղ արեք՝ որեւէ մեկը չի կարող ինձ լռեցնել, հանգիստ վեր ընկեք ձեր տեղը. Էդուարդ Շարմազանով 23.05.2019 14:45 Հայաստանի եւ Ջիբութիի միջեւ հաստատվել են դիվանագիտական հարաբերություններ 23.05.2019 14:30 Չպետք է Ադրբեջանին թույլ տալ ֆուտբոլի հետեւում թաքցնել մարդու իրավունքների ոտնահարումները. Amnesty International-ը՝ ԵԼ եզրափակիչը Բաքվում անցկացնելու մասին 23.05.2019 14:06 Թրամփն ու Էրդողանը կարող են շուտով դեմ առ դեմ հանդիպում ունենալ. Hurriyet Daily News 23.05.2019 13:56 Անվճարունակ անձանց իրավաբանական ծառայություններ կմատուցեն նաեւ հանրային պաշտպան չհանդիսացող փաստաբաններ. նախագիծ 23.05.2019 13:41 Ի՞նչ գույք ու դրամական միջոց է հայտարարագրել Վարազդատ Կարապետյանը. Past.am 23.05.2019 13:27 Ադրբեջանի ՊՆ նախարարը փախուստի է դիմել առաջին գծից. ԱԽ քարտուղարը «զարմանալի» հայտարարություն արեց 23.05.2019 13:15 Հայաստանը չհասավ իր ուզածին. Փաշինյանի հերթական ձախողումը. 7or.am 23.05.2019 13:04 Արարատ Միրզոյանի կողմից ոստիկանին ծեծելու դեպքով գործը մակագրվել է Դատախազության հատկապես կարեւորագույն գործերով վարչությանը եւ գտնվում է ուսումնասիրության փուլում. Ն. Մանթաշյան 23.05.2019 12:59 Վարչապետի էջում ֆեյքերը սպառնում են ինձ՝ իմ ընտանիքի եւ երեխայի հանդեպ ոտնձգությամբ. Նարե Գրիգորյան 23.05.2019 12:50 Պետական կենսաթոշակների մասին օրենքում կիրականացվեն փոփոխություններ 23.05.2019 12:40 Մեքսիկայում Պոպոկատեպետլ հրաբուխը 3,5 կիլոմետր բարձրությամբ մոխրասյուն Է արտանետել 23.05.2019 12:34 Կոչ եմ անում այլեւս չսատարել Փաշինյանին եւ «Իմ Քայլը» դաշինքին». Էլիզա Առաքելյան 23.05.2019 12:30 Մասիսի քաղաքապետի նկատմամբ քրեական հետապնդումը դադարեցվել է. Տիգրան Աթանեսյան 23.05.2019 12:17 ԵԱՀԿ-ն դիտարկում է անցկացրել հայ-ադրբեջանական սահմանին 23.05.2019 12:02 Մարդ վախենում է էս քաղաքում մեքենա վարել (տեսանյութ) 23.05.2019 11:45 Արտակարգ իրավիճակ Երեւանում. ջրի հունի մակարդակի բարձրացման պատճառով Մուշավան թաղամասում մի քանի տներ հայտնվել են ջրի մեջ. Shamshyan.com (լուսանկարներ) 23.05.2019 11:35 Քաղաքականություն՝ առանց բովանդակության. Past.am 23.05.2019 11:25 Շրի Լանկայում պարզել են ահաբեկչական գործողություններ կատարած բոլոր մահապարտների ինքնությունը 23.05.2019 11:15 Դե հիմա ասեք, բա եթե սա դեբիլների ապստամբություն չէ, ի՞նչ է. Կոնստանտին Տեր-Նակալյան 23.05.2019 11:04 Կառավարության նիստը՝ ուղիղ. օրակարգում 49 հարց է 23.05.2019 10:55 ԱԽ քարտուղարը հարկատուներիս հաշվին ԱՄՆ-ում մի լավ «գուլյատ» եղավ, հիմա էլ մեկնելու է Ռուսաստան շրջագայելու. Հայկ Գեւորգյանց 23.05.2019 10:54 Ոստիկանությունը Երեւանում թրաֆիքինգի դեպք է բացահայտել (տեսանյութ) 23.05.2019 10:43 Բաքուն վերցրեց Երեւանի «պասը». խփում են նույն թիրախին. Անդրանիկ Թեւանյան 23.05.2019 10:35 Վահե Ղազարյանը նշանակվել է ՀՀ ոստիկանության զորքերի հրամանատար 23.05.2019 10:26 «Պարոն Քոչարյանն ինձ ու իմ հարազատներին պաշտպանել է, ոնց կարող է պատահի՝ իմ մտքով անցնի իրեն չպաշտպանեմ». Հայկ Ալումյան. Aravot.am 23.05.2019 10:14 Հայաստանը չի կարող պարալիզացնել ՀԱՊԿ-ի աշխատանքները. Սուրեն Սարգսյան 23.05.2019 10:09 Լարված իրավիճակ Լոռու մարզում. Վանաձոր քաղաքում երթուղային տրանսպորտի վարորդները գործադուլ են հայտարարել. Shamshyan.com (լուսանկարներ) 23.05.2019 9:59 BBC-ն՝ Հայաստանում «հեղափոխության երկրորդ փուլի» մասին 23.05.2019 9:55 «Հրապարակ». «Ինչքան կուզենք՝ կբացենք, ինչքան կուզենք՝ կփակենք». Հայկ Սարգսյանը՝ իր աղմկահարույց գրառման մասին 23.05.2019 9:45 Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանում եւ 7 մարզերում 23.05.2019 9:35 «Փաստ». Նախկին իշխանությունների «աչքի փուշ» դատավորը 23.05.2019 9:30 «Ժողովուրդ». ԲԴԽ նախագահ Գագիկ Հարությունյանի հետագա պաշտոնավարմանը հաշված ժամանակ է մնացել 23.05.2019 9:25 «Փաստ». Հակասությո՞ւն, թե տրամաբանություն. Դավիթ Տոնոյանը համաձայն չէ Փաշինյանի հետ, թե հնարավոր է՝ որոշ ուժեր բանակը ներքաշեն «դավադիր խաղերի մեջ» 23.05.2019 9:22 Հայաստանի ֆուտբոլի կանանց հավաքականը կձեւավորվի հաջորդ տարի 23.05.2019 9:20 «Ժամանակ». Հայաստանը հաղթե՞ց, թե պարտվեց ՀԱՊԿ-ում. գլխավոր մարտերը դեռ առջեւում են 23.05.2019 9:11 «168 ժամ». «Թավշյա» պաշտոնյաները ձգտում են գազային ատրճանակի եւ որսորդական զենքի թույլտվություն ձեռք բերել


Lurer.com | «Հրապարակ». Ազատամարտիկի որդուն ազատել են պաշտոնից «Հրապարակ». Ազատամարտիկի որդուն ազատել են պաշտոնից Հայկական Մամուլ\t 24 Հուլիս, 2019 8:51 «Սիսիանի ջոկատի հրամանատար, ազատամարտիկ Աշոտ Մինասյանի որդին՝ Տարոն Մինասյանը, ազատվել է Կենտրոնական բանկում Սիսիանի տարածքային դրամարկղային կենտրոնի տնօրենի պաշտոնից։ ԿԲ-ից մեզ պաշտոնապես ասացին, թե Մինասյանն իր դիմումի համաձայն է ազատվել պաշտոնից։ Իսկ իրականում «իր դիմումը», ինչպես տեղեկացանք, գրվել է պարտադրանք-առաջարկով։ Ինքը՝ Տարոն Մինասյանն էլ հաստատեց, որ իր դիմումի համաձայն է ազատվել։ Իսկ ո՞րն է եղել պատճառը։ «Դե, ուղղակի, տենց եմ որոշել»։ Ձեզ ստիպե՞լ են, որ այդպես որոշեք, ճնշո՞ւմ են գործադրել կամ համոզե՞լ են։ «Կարելի է ասել՝ առաջարկել են»։ Մինասյանն ասաց նաեւ, որ երեւի իր կարիքն էլ չեն զգացել, ու չցանկացավ այլեւս մեկնաբանել։ Ի դեպ, հեղափոխությունից հետո նոր իշխանությունները նաեւ Մինասյանի հորը՝ Սիսիանում մեծ հարգանք վայելող Աշոտ Մինասյանին էին ազատել ՊԵԿ-ում՝ Սյունիքի մաքսատան պետի պաշտոնից»: Այս թեմայով ԱԺ-ն ընդունեց բանկ ներկայանալու հնարավորություն չունեցող կենսաթոշակառուին թոշակից չզրկելու նախագիծը Տաշիրում անձը դանակով մտել է բանկ, սպառնացել աշխատակցուհուն, բայց տեղում վնասազերծվել է (տեսանյութ) Սիսիան քաղաքում այրվել է մոտ 300 քմ խոտածածկույթ Մահացել է ազատամարտիկ Ռուդոլֆ Հովակիմյանը «ԱյԴԻ Բանկ»-ը համաձայն չէ դատարանի վճռի հետ. հույս ունեն, որ «Նոր Հայաստան»-ում անձնական կապերով հարցեր չեն լուծվի


text: Ակնեն մաշկի տարածված հիվանդություն է, որն ուղեկցվում է բորբոքումով եւ որոնք սեղմել չի կարելի՝ հետքեր թողնելու մեծ հավանականության պատճառով։ Կան ակնե բուժելու բազմաթիվ միջոցներ, որոնք թանկարժեք են եւ ոչ այնքան արդյունավետ։ Սակայն կա այլընտրանք՝ բանանի կեղեւի տեսքով։ Մեծ քանակությամբ հանքանյութերի պարունակության շնորհիվ (ցինկ, երկաթ) բանանի կեղեւը հրաշալի կերպով մաքրում է բորբոքումները եւ ունի հակաբակտերիալ ազդեցություն։ А, С, Е վիտամինները բարելավում են մաշկի գույնը, իսկ ֆերմենտները հեռացնում ակնեներից մնացած հետքերը։ Ակնեները բուժելու համար պետք է 3 օր, առավոտյան եւ երեկոյան, կատարել հետեւյալ պրոցեդուրաները. 1. Լվացեք դեմքը մաքսիմալ փափուկ մաքրող միջոցով, որպեսզի չգրգռեք մաշկը։ 2. Հեռացրեք բանանի կեղեւից բարակ շերտը եւ կեղեւի ներքին մասով մերսեք դեմքի մաշկը 10 րոպե։ 3. Թույլ տվեք, որպեսզի կեղեւի ակտիվ նյութերը գործեն եւս 20 րոպե, ինչից հետո կրկին լվացվեք։


Մեծ դիվանագիտության շաբաթ. ութերորդն ավելորդ է | archive2.ankakh.com Այսօր Բրյուսելում կանցկացվի «Մեծ յոթնյակի» հանդիպումը։ 17 տարվա ընթացքում առաջին անգամ արդյունաբերական խոշոր տերությունների հանդիպումը կանցնի առանց Ռուսաստանի մասնակցության. մյուս մասնակից-երկրները հրաժարվել են բանակցել Ռուսաստանի հետ Ղրիմը Ռուսաստանին միացնելու հետո։ Քննարկման գլխավոր թեման կդառնա Ռուսաստանի նկատմամբ նոր պատժամիջոցների անցկացման հավանականությունը։ Ի սկզբանե «Մեծ ութնյակի» ձեւաչափով գագաթաժողովը պլանավորվել էր անցկացնել Սոչիում։ Մինչդեռ, ԱՄՆ-ի, Ճապոնիայի, Կանադայի, Իտալիայի, Մեծ Բրիտանիայի ու Գերմանիայի լիդերները Ղրիմի հանրաքվեից հետո հրաժարվեցին «հյուրընկալվել» Պուտինին։ Գագաթաժոովի ընթացքում նախատեսված է, որ կքննարկվեն նաեւ առեւտրային հարաբերությունների, էներգետիկ անվտանգության ու եղանակային փոփոխությունների հետ կապված խնդիրներ։ Պետք է նշել, որ երբ այս տարվա հունվարին պատրաստվում էր «հյուրերին ընդունել», Պուտինը նշում էր, որ քննարկման առարկա են լինելու առեւտրային հարաբերությունների, էներգետիկ անվտանգության ու եղանակային փոփոխությունների հետ կապված հարցերը։ Այսօր արդեն բոլորովին նոր տեսանկյունից են հարցերը քննարկվում եւ արդյունաբերական տերությունների էլիտար այս ակումբի անդամները չեն թաքցնում, որ հենց Ուկրաինայի իրադարձություններն են դառնալու բանակցությունների հիմնական թեման։ «Յոթնյակի» երկրները պատրաստ են պահանջել Ռուսաստանից դադարեցնել Ուկրաինայում զինված անջատողականներին ցույց տրվող օգնությունը, ինչպես նաեւ պաշտոնապես ճանաչել ուկրաինական ընտրություններում Պյոտր Պորոշենկոյի հաղթանակը։ Wall Street Journal պարբերականը նշում է, որ ճանաչումը կկայանա միայն նրանում, որ Մոսկվան իր պաշտոնական ներկայացուցչին ուղարկի մասնակցելու Պորոշենկոյի երդման արարողությանը, որը նշանակված է շաբաթ օրը։ Բայց ամենասուրն են խոստանում լինել Ռուսաստանի դեմ տնտեսական պատժամիջոցների հերթական չափաբաժնի շուրջ «Յոթնյակի» վեճերը։ Իսկ ԱՄՆ նախագահ Բարակ Օբամայի համար կարեւոր է, որ «Յոթնյակն» այս հարցում միասնական դիրքորոշմամբ հանդես գա։ Սպիտակ Տունը պետք է փորձի ամբողջ աշխարհին՝ առաջին հերթին Ռուսաստանին ցույց տալ, որ Ռուսաստանի «մեկուսացման» համար պայքարում ինքը մենակ չէ, ինչի մասին անընդհատ բարձրաձայնում է Օբաման։ Wall Street Journal-ի վկայություններով՝ գագաթաժողովի վերջնական հռչակագրի նախագծում ասվում է, որ «Մեծ յոթնյակի» երկրները «պատրաստ են պատժամիջոցները սաստկացնել» եւ «կիրառել լրացուցիչ միջոցներ», եթե Ռուսաստանը չգնա հակամարտության խաղաղ կարգավորման։ Իրական տնտեսական պատժամիջոցների կիրառման պարագայում, օրինակ, Գերմանիայի՝ Ռուսաստանի խոշոր դաշնակցի կողմից, հարվածը ուժգին կլինի։ Միայն խնդիրն այն է, որ Ռուսաստանին հարվածելով՝ Գերմանիան եւս հարված կստանա. վերջինիս բիզնես ոլորտը կառավարությունից վաղուց արդեն պահանջում է պատժամիջոցների կրճատում։ «Այս է պատճառը, որ չնայած առաջարկվող ձեւակերպումների կոշտությանը, ԵՄ երկրները դժվար թե գնան խիստ, ծայրահեղ պատժամիջոցների կիրառմանը»,-այս կարծիքն է հայտնել ԱՄՆ-ի ներքին հարցերի մասնագետ, պատմաբան Վալերի Գորոխովը։ Tags: "Յոթնյակ", ԱՄՆ, ԵՄ, Մեծ ութնյակ, Ուկրաինա, ռուսաստան


Իր հերթին, Բելգիայի վարչապետը բարձր է գնահատել ՖՄԿ 17-րդ գագաթնաժողովի կազմակերպման ուղղությամբ ՀՀ իշխանությունների կատարած աշխատանքը եւ գոհունակություն հայտնել քննարկումների ընթացքից: Շառլ Միշելը նշել է, որգագաթնաժողովի կազմակերպվածության բարձր մակարդակով այս օրերին Հայաստանը դարձել է ֆրանկոֆոն երկրների հավաքատեղի` իր վրա կենտրոնացնելով միջազգային հանրության ուշադրությունը:


text: Մեկնաբաններ՝ Դիանա Հարությունյան եւ Աննա Վարդանյան Գարիկ Մարտիրոսյանի կինն ընկերուհիների հետ Երեւանի օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի բակում ցուցադրել է իր պարային հմտությունները։ Իվետա Մուկուչյանի եւ Արամ MP3–ի «Դաշտերով» նախագծում ժողովրդական երգերը նոր ու ժամանակակից երանգ են ստացել։ Հայաստանում տրվող բժշկական կեղծ դիպլոմների թեման ավելի արդիական դարձավ Իսրայելի առողջապահության նախարարության այն հայտարարությունից հետո, որ հայկական բուհերի տված դիպլոմները կեղծ են։ Ազգային անվտանգության ծառայության բացահայտած 20 կեղծ դիպլոմների մեծ մասը տրվել է ԱՄՆ–ի եւ Վրաստանի քաղաքացիներին։


Mirror-ի հաղորդմամբ՝ սլովենացի ֆուտբոլիստի տրանսֆերի համար կպայքարեն «Արսենալ»-ն ու «Լիվերպուլ»-ը:


Լրատվություն Շնորհավորական 03.03.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Բուլղարիայի Նախագահ Ռոսեն Պլեւնելիեւին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Բուլղարիայի Հանրապետության Նախագահ Ռոսեն Պլեւնելիեւին՝ Ազատագրման օրվա կապակցությամբ: 02.03.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանի շնորհավորական ուղերձը ՀՀ դիվանագետի օրվա առթիվ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Հայաստանի Հանրապետության դիվանագետի օրվա առթիվ: «Հարգելի՛ դիվանագետներ, Շնորհավորում եմ ձեզ Հայաստանի Հանրապետության դիվանագետի օրվա կապակցությամբ։ Նորանկախ Հայաստանի դիվանագիտությունը թեեւ կարճ, բայց արդեն բավականին հարուստ պատմություն ունի, որը լի է ազգային եւ պետական շահերի պաշտպանության օրինակելի դրսեւորումներով։ Հայ դիվանագետները աչքի են ընկնում հայրենասիրությամբ, մասնագիտական բարձր... 210a 26.02.2014 / Նախագահը շնորհավորական ուղերձ է հղել Իտալիայի վարչապետ Մատեո Ռենցիին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորել է Մատեո Ռենցիին՝ Իտալիայի Հանրապետության վարչապետի պաշտոնն ստանձնելու կապակցությամբ եւ մաղթել նորանոր հաջողություններ այդ պատասխանատու առաքելության մեջ: 25.02.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Քուվեյթի Պետության Ազգային տոնի կապակցությամբ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Քուվեյթի Պետության Էմիր Շեյխ Սաբահ Ալ Ահմադ Ալ Ջաբեր Ալ Սաբահին՝ երկրի Ազգային տոնի կապակցությամբ: 24.02.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել ՌԴ Նախագահ Վլադիմիր Պուտինին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Ռուսաստանի Դաշնության Նախագահ Վլադիմիր Պուտինին՝ «Սոչի-2014» օլիմպիական խաղերում հաղթանակի կապակցությամբ: «Հարգելի Վլադիմիր Վլադիմիրի, Ընդունեք երախտագիտության անկեղծ խոսքերս Ձեր հրավերի համար՝ մասնակցելու 2014թ. Սոչիում ձմեռային օլիմպիական 22-րդ խաղերի բացման արարողությանը, որն առանձնանում էր իր նրբաճաշակությամբ, խորհրդանշականությամբ եւ յուրօրինակությամբ, ինչն ինձ վրա անմոռանալի տպավորություն թողեց:... 24.02.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Էստոնիայի Նախագահ Տոմաս Հենդրիկ Իլվեսին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Էստոնիայի Հանրապետության Նախագահ Տոմաս Հենդրիկ Իլվեսին՝ երկրի ազգային տոնի՝ Անկախության օրվա առթիվ:


Երեկ՝ մարտի 14-ին, Նոյեմբերյանի տարածաշրջանի զորամասերից մեկի մարտական հետակետում ինքնասպան է եղել ժամկետային զինծառայող...


Երգչուհի եւ դիզայներ Անահիտ Սիմոնյանը ամուսնու՝ սիրված երգիչ Հայկոյի հետ սիրառատ լուսանկար է տեղադրել Instagram–ում՝ մեկնաբանության մեջ ավելացնելով «այսպես հաճախ է պատահում», «երբ մենք զվարճանում ենք» եւ մի քանի այլ հեշթեգեր:


Արժույթի միջազգային հիմնադրամի թիմը համաձայնություն է ձեռք բերել Հայաստանի իշխանությունների հետ` եռամյա SBA-ի աջակցությամբ տնտեսական բարեփոխումների ծրագրի շրջանակներում երկրորդ տեսության ավարտի վերաբերյալ: Այս մասին ասված է ԱՄՀ-ի հայաստանյան առաքելության ղեկավար Նաթան Փորթերի հայտարարության մեջ, փոխանցում է aysor.am-ը: Համաձայնագիրը ենթակա է ԱՄՀ գործադիր խորհրդի կողմից հաստատման, որը պետք է այն դիտարկի մայիսի կեսերին: Խորհուրդ է տրվելու ավելացնել Հայաստանի ֆինանսական աջակցությունը 128,80 միլիոն SDR-ով (մոտ 175 միլիոն դոլար), ինչը մայիսի կեսերին կայանալիք Խորհրդի նիստից անմիջապես հետո SBA ծրագրի շրջանակում կուտակված վարկերի իրավունքից օգտվելու իշխանությունների մտադրության հետ մեկտեղ, կապահովի հասանելիություն 206 միլիոն SDR-ի (մոտ 280 միլիոն դոլար):