text: Յուպիտեր () կամ Լուսնթագ, Արեգակից հեռավորությամբ հինգերորդ եւ արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակը։ Յուպիտերի զանգվածը կազմում է Արեգակի զանգվածի ընդամենը մեկ հազարերորդը (0,1%), միեւնույն ժամանակ այն երկուսուկես անգամ մեծ է արեգակնային համակարգի բոլոր մնացած մոլորակների ընդհանուր զանգվածից։ Սատուրնի, Ուրանի եւ Նեպտունի հետ միասին դասվում է գազային հսկաների դասին։ Այս չորս մոլորակները երբեմն միասին նաեւ անվանվում են յուպիտերյաններ կամ արտաքին մոլորակներ։ Յուպիտերը մարդկությանը հայտնի է հնագույն ժամանակներից, ինչը եւ արտացոլված է տարբեր մշակույթների դիցաբանության մեջ եւ կրոնական պատկերացումներում՝ Միջագետքի, Բաբելոնի, Հունաստանի եւ այլն։ Հռոմեացիները մոլորակն անվանել են Հռոմեական աստվածների բարձրագույնի՝ Յուպիտերի անունով։ Երկրից դիտելիս, Յուպիտերը կարող է հասնել −2,94 տեսանելի մեծության, հետեւաբար այն Երկրի գիշերային երկնքում մեծությամբ երրորդ պայծառ մարմինն է՝ Լուսնից եւ Վեներայից հետո (Մարսը մոտավորապես կարող է հասնել Յուպիտերի մեծության միայն իր ուղեծրի որոշակի կետերում)։ Յուպիտերը հիմնականում կազմված է ջրածնից, իսկ հելիումը կազմում է նրա զանգվածի քառորդ մասը, միեւնույն ժամանակ հելիումի մոլեկուլները մոլորակի մոլեկուլների ընդամենը 1/10-ն են։ Հնարավոր է նաեւ, որ այն ունի ժայռային միջուկ, կազմված ավելի ծանր տարրերից։ Մյուս հսկա մոլորակների նման, Յուպիտերը չունի կարծր մակերեւույթ։ Արագ պտտվելու հետեւանքով նրա ձեւը ավելի մոտ է սեղմված գնդի (հասարակածի մասում ունի փոքր, բայց զգալի ուռուցիկություն)։ Արտաքին մթնոլորտը տեսանելիորեն բաժանված է մի քանի շերտերի՝ ըստ աշխարհագրաան լայնության, որոնց հատման շերտերում առաջանում են փոթորիկներ եւ գազային շարժեր։ Դրանց արդյունք է Մեծ կարմիր հետքը (հսկայական պտտահողմ, որը առաջին անգամ աստղադիտակով նկատվել է 17-րդ դարում)։ Իր տրամագծով այն 3 անգամ գերազանցում է Երկիր մոլորակը։ Յուպիտերի վրա տեղի են ունենում մի շարք մթնոլորտային երեւույթներ, փոթորիկներ, կայծակներ եւ բեւեռափայլեր, որոնք մի քանի անգամ ավելի մեծ են ու հզոր քան Երկրի վրա։ Յուպիտերի շուրջը գոյություն ունի օղակների համակարգ, բացի այդ մոլորակն ունի հզոր մագնիսոլորտ։ Յուպիտերը ունի առնվազն 67 արբանյակ, որոնցից ամենամեծերը՝ Իոն, Եվրոպան, Գանիմեդը եւ Կալիստոն հայտնաբերվել են դեռեւս Գալիլեո Գալիլեյի կողմից 1610 թվականին, որի պատճառով էլ հաճախ կոչվում են Գալիլեյան արբանյակներ։ Ամենամեծ արբանյակը՝ Գանիմեդը, տրամագծով գերազանցում է Մերկուրի մոլորակը։ Յուպիտերի հետազոտությունները կատարվում են Երկրի վրա գտնվող եւ ուղեծրում գործող աստղադիտակներով, բացի այդ սկսած 1970 թվականից այս մոլորակն են ուղարկվել ութ միջմոլորակային տիեզերական կայաններ՝ ՆԱՍԱ-ի «Պիոներները», «Վոյաջերը», «Գալիլեոն» եւ այլն։ Վերջին տիեզերական սարքը, որը անցել է Յուպիտերի կողքով Նոր հորիզոններ կայանն էր, որն օգտագործելով Յուպիտերի գրավիտացիոն դաշտը մեծացրել է արագությունը եւ ուղեւորվել դեպի Պլուտոն։ Յուպիտերի սկավառակը եւ արբանյակները նաեւ սիրողական աստղագետների ամենասիրված դիտարկման մարմիններից են. սիրող աստղագետները կատարել են մի քանի նշանակալի հայտնագործություններ (օրինակ՝ Շումեյկեր - Լեվիի գիսաստղի ընդհարումը Յուպիտերի հետ 1994 թվականին, կամ Յուպիտերի հարավային հասարակածային գոտու անհետացումը 2010 թվականին)։ Կառուցվածք Յուպիտերը կազմված է հիմնականում գազային եւ հեղուկ վիճակներում գտնվող նյութից։ Այն ամենամեծն է Արեգակնային համակարգի չորս գազային հսկաներից, ինչպես նաեւ ընդհանրապես հանդիսանում է ամենամեծ մոլորակը մեր համակարգում։ Նրա տրամագիծը հասարակածում կազմում է 142 984 կմ։ Յուպիտերի խտությունը կազմում է 1,326 գ/սմ3, այն երկրորդն է գազային հսկաների միջեւ, եւ զիջում է բոլոր երկրային խմբի մոլորակներին։ Կազմություն Յուպիտերի վերին մթնոլորտը կազմված է մոտ 88-92% ջրածնից եւ 8-12% հելիումից ըստ ծավալային հարաբերության։ Քանի որ հելիումի ատոմը ունի մոտ չորս անգամ ավել զանգված քան ջրածնինը, կազմությունը փոփոխվում է երբ նկարագրվում է ըստ ատոմների զանգվածների հարաբերության։ Այսպիսով, մոլորակի մթնոլորտը կազմված է մոտ 75% ջրածնից եւ 24% հելիումից ըստ զանգվածի, եւ մնացած մեկ տոկոսը այլ քիմիական տարրերեն։ Ներքին մասերը բաղկացած են ավելի խիտ նյութերից, այստեղ տարրերի բաշխումը մոտավորապես կազմում է 71% ջրածին, 24% հելիում եւ 5% այլ տարրեր ըստ զանգվածի։ Մթնոլորտում կան մեթանի, ջրի, ամոնիակի եւ սիլիցիումի հիմքով նյութերի հետքեր։ Ավելի փոքր քանակներով մթնոլորտում առկա են՝ ածխածին, էթան, ջրածնի սուլֆիդ, նեոն, թթվածին, ֆոսֆին եւ ծծումբ։ Մթնոլորտի ամենավերին շերտը պարունակում է սառած ամոնիակի բյուրեղներ։ Ինֆրակարմիր եւ ուլտրամանուշակագույն չափումները ցույց են տվել, որ մթնոլորտում կան նաեւ բենզին եւ այլ ածխաջրածիններ։ Ջրածնի եւ հելիումի պարունակությունների հարաբերությունը չափազանց մոտ է տեսականորեն կանխատեսված նախնական աստղային միգամածության կազմությանը։ Նեոնը վերին մթնոլորտում պարունակում է ընդամենը 20 մաս մեկ միլիոնի մեջ ըստ զանգվածի, ինչը Արեգակի համեմատ տասն անգամ քիչ է։ Հելիումի պարունակությունը նույնպես ավելի քիչ է, քան Արեգակի վրա, այն կազմում է Արեգակի համեմատ մոտ 80%։ Այս տարրի պակասը կարող է բացատրվել հելիումային տեղումներով, որի արդյունքում խտացած հելումը իջնում է դեպի մոլորակի ներքին հատվածներ։ Ավելի ծանր իներտ գազերի քանակը Յուպիտերի վրա մոտ երկուսից երեք անգամ գերազանցում է Արեգակի վրա նրանց քանակներին։ Հիմնվելով սպեկտրի հետազոտությունների վրա, Սատուրնը ունի Յուպիտերին նման կազմություն, սակայն մյուս գազային հսկաները, Ուրանը եւ Նեպտունը ունեն ջրածնի եւ հելիումի համեմատաբար փոքր քանակներ։ Զանգված Յուպիտերի զանգվածը 2,5 անգամ մեծ է բոլոր Արեգակնային համակարգի մոլորակների զանգվածից միասին։ Սա այնքան մեծ զանգված է, որ Յուպիտեր-Արեգակ համակարգի բարիկենտրոնը ընկնում է Արեգակի մակերեւույթից վեր, մոտ 1,068 արեգակնային շառավիղ Արեգակի կենտրոնից։ Չնայած այս մոլորակը Երկրից տրամագծով մեծ է մոտ 11 անգամ, այն զգալիորեն ավելի փոքր խտություն ունի։ Յուպիտերի ծավալը մոտ 1321 անգամ մեծ է Երկրից, սակայն այն ընդամենը 318 անգամ է ծանր։ Յուպիտերի շառավիղը կազմում է Արեգակի շառավղի մոտ 1/10 մասը, իսկ զանգվածը Արեգակի զանգվածի 0,001 մասը, այսինքն այս երկու մարմինների խտությունը նման է իրար։ «Յուպիտերի զանգվածը» (MJ կամ MJup) հաճախ օգտագործվում է որպես միավոր, այլ մարմինների զանգվածը բացատրելու համար, մասնավորապես Էկզոմոլորակների եւ շագանակագույն թզուկների։ Այսպես, օրինակ, HD 209458 b արտաարեգակնային մոլորակի զանգվածն է 0,69 MJ, իսկ Կապա Անդրոմեդա b աստղի զանգվածը կազմում է 12,8 MJ։ Ըստ տեսական մոդելների, եթե Յուպիտերը ունենար ավելի մեծ զանգված քան հիմա, այն կսեղմվեր։ Զանգվածի փոքր փոփոխությունների դեպքում, շառավիղը զգալիորեն չի փոխվի, եւ ունենալով մոտ 500 Երկրի զանգված (1,6 Յուպիտերի զանգված) մոլորակի ներքին մասը ձգողության ուժի ազդեցության տակ կդառնա այնքան սեղմված, որ նրա ծավալը կնվազի, չնայած նյութի զանգվածի ավելացմանը։ Փաստորեն, Յուպիտերը ենթադրվում է, որ ունի ամենամեծ հնարավոր տրամագիծը իր տեսակի մոլորակի համար, եւ որին այն կարող է հասնել իր էվոլյուցիայի ընթացքում։ Հետագա սեղմման արդյունքում, եթե զանգվածի զգալի աճ լինի, ապա նրա ընդերքում կարող է առաջանալ ջերմամիջուկային ռեակցիա եւ այն վերածվի Շագանակագույն թզուկի, սա հնարավոր է, եթե Յուպիտերի զանգվածը մեծանա 50 անգամ։ Չնայած Յուպիտերին պետք է 75 անգամ ավելի մեծ լինել, որպեսզի այն վերածվի աստղի, ամենափոքր կարմիր թզուկի շառավիղը ընդամենը մոտ 30 տոկոսով է մեծ Յուպիտերի շառավիղից։ Այնուամենայնիվ, Յուպիտերը ճառագայթում է ավելի շատ ջերմություն, քան ստանում է Արեգակից, մոլորակի ներսում արտադրվող ջերմության քանակը համեմատելի է նրա ստացած արեգակնային ճառագայթման հետ։ Այս ավելցուկային ջերմությունը գոյանում է Կելվին-Հելմհոլցի մեխանիզմով ադիբատիկ սեղմման արդյունքում։ Այս պրոցեսը մոլորակի 2 սմ տարեկան սեղմման արդյունքում է առաջանում։ Նոր ձեւավորման պահին, Յուպիտերը մոտ երկու անգամ ավելի տաք էր, եւ ուներ մոտ երկու անգամ ավելի մեծ տրամագիծ քան հիմա։ Ներքին կառուցվածք Ենթադրվում է, որ Յուպիտերը ունի խիտ միջուկ տարբեր տարրերից կազմված, նրան շրջապատող շերտը բաղկացած է մետաղական ջրածնից որոշ քանակի հելիումի հավելմամբ, եւ ամենաարտաքին շերտը կազմված է հիմնականում մոլեկուլային ջրածնից։ Այս ընդհանուր պատկերացումից բացի, համարյա ոչ մի բան հայտնի չէ։ Միջուկը սովորաբար նկարագրվում է որպես քարային, սակայն նրա կազմությունը հայտնի չէ, ինչպես եւ նյութերի առանձնահատկությունները այդպիսի խորության մեջ գոյություն ունեցող ջերմաստիճանների եւ ճնշման պայմաններում։ 1997 թվականին, միջուկի գոյությունը ապացուցվել է գրավիտացիոն չափումների միջոցով, եւ նրա զանգվածը գնահատվել է 12-ից 45 Երկրի զանգվածներ կամ մոտավորապես 3%–15% Յուպիտերի ընդհանուր զանգվածից։ Յուպիտերի միջուկի գոյությունը նրա պատմության գոնե որոշ ժամանակահատվածի ընթացքում ապացուցվում է մոլորակների ձեւավորման մոդելի համաձայն, ներառելով սկզբնական քարե կամ սառցե միջուկի ձեւավորումը, որը այնքան զանգվածեղ է, որպեսզի հավաքի իր շուրջ ջրածին եւ հելիում պրոտոաստղային միգամածությունից։ Ենթադրելով, որ այն գոյություն է ունեցել, կարելի է ենթադրել, որ այն ժամանակի ընթացքում սեղմվել է, երբ մետաղական ջրածինը խառնվել է հալած միջուկի հետ եւ բարձրացրել է նրա մասնիկները դեպի մոլորակի վերին շերտեր։ Միջուկը այժմ կարող է ընդհանրապես գոյություն չունենալ, քանի որ գրավիտացիոն չափումները դեռեւս բավարար ճշգրիտ չեն որպեսզի վերջնականապես հաստատվի այդ հնարավորությունը։ Մոդելների ոչ ճշգրիտ լինելը կապաված է մինչ այժմ կատարված չափումների անճշտությունների եւ սխալանքների հետ։ Ջունո ավտոմատ միջմոլորակային կայանը, որը արձակվել է 2011 թվականի օգոստոսին, ուղեւորվում է դեպի Յուպիտեր, որպեսզի ավելի ճշգրտի այս պարամետրները, այդպիսով պարզելու համար միջուկի հետ կապված խնդիրը։ Միջուկի շրջանը շրջապատված է խիտ մետաղական ջրածնի շերտով, որը տարածվում է մինչեւ մոլորակի շառավղի 78 տոկոսը։ Հելիումի եւ նեոնի անձրեւանման տեղումները իջնում են այս շերտի միջով, այսպիսով նվազեցնելով այս տարրերի պարունակությունը վերին մթնոլորտում։ Մետաղական ջրածնի շերտից վեր գտնվում է թափանցիկ արտաքին ջրածնի մթնոլորտը։ Այս խորության վրա ջերմաստիճանը ջրածնի կրիտիկական ջերմաստիճանից բարձր է, որը կազմում է ընդամենը 33 Կ։ Այս վայրում չկա հստակ բաժանում հեղուկի եւ գազի վիճակի, ջրածինը այսպես կոչված գերկրիտիկական հեղուկի վիճակում է։ Հարմարության համար ընդունվում է որ ջրածինը գազային վիճակում է վերին մասում, սկսած ամպերի շերտից մինչեւ մոտ 1000 կմ ներքեւ, եւ որ այն հեղուկ վիճակում է դրանից խորը։ Փաստացիորեն ֆիզիկական իմաստով հստակ սահման չկա, խորության հետ մեկտեղ գազը սահուն կերպով դառնում է ավելի տաք եւ խիտ։ Ջերմաստիճանը եւ խտությունը Յուպիտերի մոտ աստիճանաբար աճում են դեպի միջուկը։ Իրավիճակի փոփոխության շրջանում, որտեղ ջրածինը տաքանում է ավելին քան նրա կրիտիկական կետն է, եւ դառնում է մետաղական, ենթադրվում է, որ ջերմաստիճանը հասնում է 10 000 Կ, իսկ ճնշումը՝ 200 ԳՊա։ Միջուկի սահմանի մոտ ջերմաստիճանը գնահատվում է 36 000 Կ, իսկ ներքին ճնշումը մոտավորապես 3000 - 4500 ԳՊա։ Մթնոլորտ Յուպիտերը ունի ամենամեծ մթնոլորտը Արեգակնային համակարգում, որը տարածվում է ավելին քան 5000 կմ բարձրությամբ։ Քանի որ Յուպիտերը չունի պինդ մակերեւույթ, սովորաբար նրա մթնոլորտի հիմք է ընդունվում կետը, որտեղ մթնոլորտոյին ճնշումը հավասար է 10 բարի, կամ տասն անգամ մեծ է Երկիր մակերեւույթի մոտ ճնշումից։ Ամպերի շերտեր Յուպիտերն ամբողջովին ծածկված է ամոնիակի բյուրեղներով եւ հնարավոր է նաեւ ամոնիակի հիդրոսուլֆիդից բաղկացած ամպերով։ Ամպերը գտնվում են տրոպոդադարում եւ խմբավորված են գոտիների տարբեր լայնությունների վրա, որոնց անվանում են արեւադարձային շրջաններ։ Այս շրջանները իրենց հերթին բաժանվում են ավելի բաց գույն ունեցող ժապավենների եւ ավելի մուգ՝ գոտիների։ Այս մթնոլորտային ձեւավորումների հպման շերտերում առաջանում են փոթորիկներ եւ մթնոլորտային հուզումներ։ Գոտիների հոսանքներում սովորական են 100 մ/վ (360 կմ/ժ) քամու արագությունները։ Դիտարկումները ցույց են տվել, որ գոտիների լայնությունները, գույները եւ ինտենսիվությունը փոփոխվում է տարիների ընթացքում, սակայն նրանք բավարար կայուն են մնում, ինչը թույլ է տալիս աստղագետներին անվանել դրանք։ Ամպերի շերտը ունի ընդամենը մոտ 50 կմ խորություն, եւ բաղկացած է ամենաքիչը ամպերի երկու շերտերից՝ հաստ ներքեւի շերտ եւ բարակ ավելի թափանցիկ վերին շերտ։ Հնարավոր է, որ ամոնիակի շերտից ներքեւ գոյություն ունի նաեւ ջրային գոլորշու ամպերի շերտ, ինչի մասին վկայում են կայծակները Յուպիտերի մթնոլորտում։ Այս էլեկտրական պարպումները կարող են լինել Երկրի վրա տեղի են ունեցողներից մինչեւ հազար անգամ ավելի հզոր։ Ջրային ամպերը մոլորակի ընդերքից բարձրացող ջերմության ազդեցության տակ կարող են առաջացնել ամպրոպներ։ Յուպիտերի ամպերի նարնջագույն եւ շագանակագույն գունավորումը պայմանավորված է մոլորակի ներքին մասերից բարձրացող նյութերի գույնի փոփոխությունների հետ, երբ նրանք հայտնվում են Արեգակի ուլտրամանուշակագույն լույսի տակ։ Այս նյութերի էությունը դեռեւս ամբողջովին պարզ չէ, սակայն ենթադրում են, որ դրանք են ֆոսֆորը, ծծումբն ու ածխաջրածինները։ Այս գունավոր նյութերը, որոնց անվանում են քրոմոֆորներ, խառնվում են ավելի տաք, ներքեւի ամպերի շերտին։ Յուպիտերի փոքր առանցքի թեքման արդյունքում մոլորակի բեւեռները ստանում են զգալիորեն ավելի քիչ արեգակնային ճառագայթում, քան հասարակածային շրջանները։ Մոլորակի ներքին շրջանների կոնվեկցիայի արդյունքում Յուպիտերի բեւեռներին մոլորակի այլ մասերից էներգիա հասնում է, այսպիսով հավասարակշիռի բերելով ջերմաստիճանը ամպերի շերտում։ Մեծ կարմիր հետքը եւ այլ ձեւավորումներ Յուպիտերի ամենահայտնի մթնոլորտի առանձնահատկությունն է Մեծ կարմիր հետքը, կայուն անտիցիկլոնային հողմ, որը չափերով մեծ է Երկրից, գտնվում է 22°-ով հարավ հասարակածից։ Նրա գոյության մասին հայտնի է դարձել առնվազն 1831 թվականից, եւ հնարավոր է նույնիսկ 1665 թվականից։ Մաթեմատիկական մոդելները ապացուցում են, որ հողմը կայուն է եւ կարող է լինել մոլորակի մշտական առանձնահատկություն։ Հողմը բավականաչափ մեծ է, որպեսզի այն հնարավոր լինի դիտարկել Երկրի վրա տեղադրված աստղադիտակներից, որոնք ունեն ամենափոքրը 12 սմ տրամագիծ։ Այս էլիպսանման օբյեկտը պտտվում է ժամսլաքին հակառակ ուղղությամբ, մոտավորապես վեց օր պարբերությամբ։ Մեծ կարմիր հետքի չափերն են 24–40 000 կմ × 12–14 000 կմ։ Այն այնքան մեծ է, որ կարող է իր մեջ տեղավորել երկու եւ նույնիսկ երեք Երկիր մոլորակներ։ Այս հողմի առավելագույն բարձրությունը կազմում է մոտ 8 կմ իրեն շրջապատող ամպերի վերին մասերից։ Նույնիսկ, մինչ Վոյաջեր-1-ը ապացուցեց, որ այս հետքը հողմ է, կային ծանրակշիռ ապացույցներ այն բանի, որ այս հետքը չի կարող կապված լինել ավելի խորքում գտնվող մոլորակի առանձնահատկության հետ։ Քանի որ, այն պտտվում է ոչ այնպես ինչպես շրջակա մթնոլորտը, երբեմն ավելի արագ, երբեմն էլ դանդաղ։ Իր գոյության ընթացքում այն մի քանի անգամ ճանապարհորդել է մոլորակի վրայով։ Այս կարգի հողմերը սովորական են գազային հսկաների մթնոլորտների համար։ Յուպիտերը ունի նաեւ ավելի փոքր չափերով սպիտակ եւ շագանակագույն օվալներ, որոնց անուններ չեն տրվել։ Սովորաբար սպիտակ օվալները մթնոլորտի վերին շերտերում բաղկացած են համեմատաբար պաղ ամպերից։ Շագանակագույն օվալները ավելի տաք են եւ գտնվում են նորմալ ամպերի շերտում։ Այսպիսի հողմերը կարող են շարունակվել մի քանի ժամ, կամ կարող են գոյություն ունենալ դարերով։ 2000 թվականին մոլորակի հարավային կիսագնդում սկսեց առաջանալ մթնոլորտային ձեւավորում, որը նման է Մեծ կարմիր հետքին, սակայն չափերով փոքր է։ Այն առաջացավ, երբ մի քանի ավելի փոքր սպիտակ հետքեր միացան իրար՝ առաջացնելով միասնական ձեւավորում, այս երեք փոքր օվալները առաջին անգամ դիտարկվել էին 1938 թվականին։ Միացած մարմինը անվանել են ԲԱ Օվալ, եւ նրան տրվել է Կրտսեր կարմիր հետք մականունը։ Այն այդ ժամանակից ի վեր մեծացել է եւ փոխել գույնը սպիտակից կարմիրի։ Մոլորակի օղակներ Յուպիտերը ունի նոսր օղակների համակարգ, որը բաղկացած է երեք սեգմենտներից՝ ներքին թորանման մասնիկների ամպ, որոնք ձեւավորում են հալոն, համեմատաբար պայծառ հիմնական օղակը, եւ արտաքին սարդոստանային օղակը։ Այս օղակները կազմված են փոշու մասնիկներից, ի տարբերություն Սատուրնի սառցե օղակների։ Հիմնական օղակը հավանաբար կազմված է մասնիկներից, որոնք արտամղվել են Ադրաստեա եւ Մետիս արբանյակներից, նրանց հետ երկնային մասնիկների բախման արդյունքում։ Այն նյութը, որը սովորաբար կիջներ արբանյակի մակերեւույթին, ձգվում է Յուպիտերի հզոր ձգողական դաշտի կողմից։ Այս մասնիկները դանդաղ պարուրաձեւ շարժվում է դեպի Յուպիտեր, իսկ նոր մասնիկներ առաջանում են նոր բախումների արդյունքում։ Նույն մեխանիզմով, Թեբե եւ Ամալթեա արբանյակները հավանաբար սնում են երկու հեռավոր սարդոստանային օղակները։ Կան նաեւ ապացույցներ, որ գոյություն ունի եւս մի քարաբեկորներից բաղկացած օղակ Ամալթեայի ուղեծրից դուրս, որը նույնպես առաջացել է արբանյակի բախումներից։ Մագնիսոլորտ Յուպիտերի մագնիսական դաշտը 14 անգամ հզոր է Երկրի մագնիսական դաշտից, ունի 4,2 գաուս (0,42 մՏ) լարվածություն հասարակածում եւ մինչեւ 10–14 գաուս (1,0 - 1,4 մՏ) բեւեռներում։ Սա Արեգակնային համակարգում Արեգակից հետո ամենահզոր մագնիսական դաշտն է։ Ենթադրվում է, որ այս դաշտը ինդուցվում է մետաղական ջրածնի միջուկի պարուրաձեւ հոսքերի շնորհիվ։ Մոլորակի Իո արբանյակի վրա գտնվող հրաբուխները արտանետում են մեծ քանակով ծծմբի երկօքսիդ, ձեւավորելով գազային թոր արբանյակի ուղեծրի երկայնքով։ Այս գազը իոնացվում է մագնիսոլորտում առաջացնելով ծծումբի եւ թթվածնի իոններ։ Դրանք Յուպիտերի մթնոլորտից դուրս մղված ջրածնի իոնների հետ միասին ձեւավորում են Յուպիտեր մոլորակի պլազմային թերթը հասարակածային հարթության մեջ։ Այս թերթում գտնվող պլազման պտտվում է մոլորակի հետ միասին, առաջացնելով մագնիսական դաշտի դիպոլի դեֆորմացիա, դարձնելով այն մագնետոսկավառակ։ Պլազմային թերթի էլեկտրոնները առաջացնում են 0,6 - 30 MHz հաճախությամբ հզոր ճառագայթում։ Մոլորակից մոտ 75 շառավիղ հեռավորության վրա, մոլորակի մագնիսոլորտի եւ արեգակնային քամու փոխազդեցությունը առաջացնում է հարվածային ալիք։ Յուպիտերը շրջապատող մագնիսոլորտը արեգակնային քամու ազդեցության տակ ունի ձգված ձեւ՝ մոլորակի Արեգակին հակադարձ կողմում։ Յուպիտերի մագնիսական դաշտը ձգված, հակադարձ կողմում հասնում է Սատուրն մոլորակի ուղեծրին։ Մոլորակի չորս ամենամեծ արբանյակները պտտվում են մագնիսոլորտի ներսում, ինչը պաշտպանում է նրանց արեգակնային քամուց։ Յուպիտերի բեւեռային շրջաններից տեղի ունեցող ինտենսիվ ռադիո ճառագայթման աղբյուրն է հանդիսանում մոլորակի մթնոլորտը։ Մոլորակի Իո արբանյակի մակերեւույթին տեղի ունեցող հրաբխային գործունեության արդյունքում գազեր են արտանետվում Յուպիտերի մագնիսոլորտ, առաջացնելով մոլորակի շուրջ մասնիկներից կազմված թոր։ Իո արբանյակի այս թորի միջով անցման ընթացքում առաջանում են ալիքներ, որոնք էլ շարժում են թորի մասնիկները դեպի Յուպիտերի բեւեռային շրջաններ։ Որպես արդյունք, ցիկլոտրոնային մեխանիզմով գեներացվում են ռադիո ալիքներ, եւ բեւեռներից կոնաձեւ հատույթով ճառագայթվում է էներգիա։ Երբ Երկրիը հատում է այս կոնը, Յուպիտերից ճառագայթված ռադիո ալիքները գերազանցում են Արեգակի ռադիացիայի մակարդակը։ Ուղեծիրը եւ պտույտ Յուպիտերը մոլորակների միջեւ միակն է, որի Արեգակի հետ համակարգի ծանրության կենտրոնը գտնվում է Արեգակի մակերեւույթից դուրս, այնուամենայնիվ այդ հեռավորությունը Արեգակի մակերեւույթից չափազանց փոքր է, եւ կազմում է Արեգակի շառավղի 7%-ը։ Յուպիտերի եւ Արեգակի միջին հեռավորությունը կազմում է 778 միլիոն կմ (մոտ 5,2 անգամ մեծ Արեգակի եւ Երկրի միջին հեռավորությունից, կամ 5,2 ա.մ.) եւ այն իրականացնում է մեկ ամբողջական պտույտ Արեգակի շուրջ 11,86 երկրային տարվա ընթացքում։ Սա կազմում է Սատուրն մոլորակի ուղեծրային պարբերության երկու հինգերորդը, կազմավորելով Արեգակնային համակարգի երկու ամենամեծ մոլորակների միջեւ 5։2 ուղեծրային ռեզոնանս։ Յուպիտերի էլիպտիկ ուղեծիրը թեքված է 1,31° անկյան տակ Երկրի ուղեծրի հարթության նկատմամբ։ Ուղեծրի էքսցենտրիսիտետի, որը կազմում է 0,048, մոլորակի եւ Արեգակի հեռավորությունը տատանվում է 75 միլիոն կմ-ով, պերիկենտրոնի եւ ապոկենտրոնի միջեւ, կամ ամենամոտ եւ ամենահեռու ընկած կետերի միջեւ։ Յուպիտերի առանցքի թեքումը համեմատաբար փոքր է, ընդամենը 3,13°։ Որպես արդյունք մոլորակի վրա տեղի չեն ունենում նշանակալի սեզոնային փոփոխություններ, ի տարբերություն, օրինակ՝ Երկրի կամ Մարսի։ Յուպիտերի պտույտը ամենաարագն է Արեգակնային համակարգի մոլորակների միջեւ, իր առանցքի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտը տեւում է տասը ժամից մի փոքր ավելի։ Այս արագության պատճառով ստեղծվում է հասարակածային ընդլայնում, որը հեշտությամբ կարելի է նկատել Երկրի վրա գտնվող սիրողական աստղադիտակներից։ Մոլորակն ունի սեղմված սֆերոիդի տեսք, այսինքն նրա հասարակածային տրամագիծը մեծ է մոլորակի բեւեռների միջեւ ընկած հեռավորությունից։ Այս տարբերությունը կազմում է շուրջ 9275 կմ։ Քանի որ Յուպիտերը պինդ մարմին չէ, նրա մթնոլորտի վերին շերտը ենթարկվում է դիֆերենցիալ պտույտի։ Յուպիտերի բեւեռային մթնոլորտի պտույտը մոտ 5 րոպեով ավելի մեծ է, քան հասարակածային մթնոլորտինն է։ Մոլորակի մթնոլորտի առանձնահատկությունների պտույտը բնութագրելիս օգտագործվում են երեք համակարգեր։ I համակարգը գտնվում է 10° Հյուսիսային եւ 10° Հարավային լայնությունների միջեւ, այս շրջանի պտույտի պարբերությունը ամենափոքրն է մոլորակի վրա եւ կազմում է 9 ժ 50 ր 30,0 վ։ II համակարգը ընկած է բոլոր մյուս լայնություններում, եւ նրա պտույտի պարբերությունը կազմում է 9 ժ 55 ր 40,6 վ։ III համակարգը հայտնաբերվել է ռադիո աստղագետների կողմից, եւ կապվում է մոլորակի մագնիսոլորտի հետ, որի պտույտի պարբերությունը Յուպիտերի պտույտի պարբերությունն է։ Դիտարկումներ Յուպիտերը սովորաբար չորրորդ ամենապայծառ մարմինն է երկնքում(Արեգակից, Լուսնից եւ Վեներայից հետո) ժամանակ առ ժամանակ Մարսը ավելի պայծառ է երկնքում քան Յուպիտերը։ Կախված Յուպիտերի դիրքից Երկրի նկատմամբ, այն կարող է տատանվել −2,9-ից (առճակատման դիրքում) մինչեւ −1,6 (Արեգակի կողմից ծածկման ժամանակ։ Յուպիտերի անկյունային տրամագիծը նույնպես տատանվում է 50,1 - 29,8 արկ վայրկյան։ Լավագույն առճակատումը տեղի է ունենում, երբ Յուպիտերը անցնում է իր ուղեծրի պերիկենտրոնով, այս երեւույթը տեղի է ունենում մեկ անգամ ամեն ուղեծրային պտույտի ընթացքում։ Երկիրը շրջանցում է Յուպիտերին իր ուղեծրով Արեգակի շուրջ պտտվելով ամեն 398,9 օրը մեկ անգամ։ Այս պարբերությունը անվանում են սինոդիկ պարբերություն։ Անմիջապես անցումից հետո, Յուպիտերը թվում է թե շարժվում է հակադարձ իր ետեւում ընկած աստղերի համեմատ։ Որոշ ժամանակ Յուպիտերը կատարում է թվացյալ հետադարձ շարժում երկնքում, շրջանային հետագծով։ Յուպիտերի 12 տարի ձգվող ուղեծրային պարբերությունը համընկնում է տասներկու Կենդանակերպի աստղագուշակության նշանների հետ, եւ հնարավոր է, որ ծառայել է այս նշանների առաջացման աղբյուրը։ Ամեն անգամ երբ Յուպիտերը հասնում է առճակատման կետին, այն ետ է շարժվում մոտ 30°, որը մեկ Կենդանակերպի նշանի լայնությունն է։ Քանի որ Յուպիտերի ուղեծիրը ընկնում է Երկրի ուղեծրից դուրս, Երկրից դիտարկման փուլային անկյունը երբեք չի անցնում 11,5°։ Այսինքն մոլորակը միշտ ամբողջովին լուսավորված է երեւում Երկրից աստղադիտակներով հետազոտությունների ժամանակ։ Յուպիտերի մահիկի պատկերներ ստացվել են միայն տիեզերական սարքերից կատարված լուսանկարներով։ Հետազոտություններ Նախաաստղադիտակային հետազոտություններ Յուպիտերի դիտարկումների մասին առաջին անգամ գրառվել է բաբելոնյան աստղագետների կողմից մ.թ.ա. 7 - 8 դարերում։ Աստղագիտության պատմության ուսումնասիրող, չինացի Քսի Ժեժոնգը պնդում է, որ չինացի աստղագետ Գան Դեն, հայտնաբերել է Յուպիտերի արբանյակներից մեկը մ.թ.ա. 362 թվականին անզեն աչքով։ Եթե այս տեղեկությունները ճշգրիտ են, ապա նրանք Գալիլեո Գալիլեյի հայտնագործությունից համարյա երկու հազարամյակ առաջ են եղել։ II դարի իր Ամալգեստ աշխատության մեջ, հույն աստղագետ Պտղոմեոս Կլավդիոսը նկարագրել է երկրակենտրոն մոլորակային մոդել հիմնվելով դիֆերենտների եւ էպիցիկլների վրա եւ այսպիսով բացահայտել է Յուպիտերի շարժումը Երկրի համեմատ, նշելով նրա ուղեծրային պարբերությունը Երկրի շուրջը հավասար 4332,38 օրվա, կամ 11,86 տարվա։ Հնդկական դասական մաթեմատիկայի եւ աստղագիտության դարաշրջանի մաթեմատիկոս-աստղագետ Արիաբհատան 499 թվականին, նույնպես օգտագործել է երկրակենտրոն մոդելը պարզելու համար Յուպիտերի պտույտի պարբերությունը, որը կազմել է 4332,2722 օր, կամ 11,86 տարի։ Երկրի վրա գտնվող աստղադիտակներով հետազոտություններ 1610 թվականին, Գալիլեո Գալիլեյը հայտնաբերեց Յուպիտերի չորս ամենամեծ արբանյակները. Իոն, Եվրոպան, Գանիմեդը եւ Կալիստոն (այժմ այս արբանյակները հայտնի են որպես Գալիլեյան արբանյակներ)։ Գալիլեյը այս հայտնագործությունը կատարել է աստղադիտակի օգնությամբ, այս դիտարկումը համարվում է առաջին աստղադիտակով կատարված Լուսնից բացի այլ արբանյակի դիտարկումը։ Գալիլեյը նաեւ առաջինն է հայտնաբերել, որ երկնային շարժումը կենտրոնացված չէ Երկրի շուրջ։ Սա կարեւորագույն փաստարկ էր Կոպեռնիկոսի հելիոկենտրոն տեսության կողմ, Գալիլեյը հայտարարել էր, որ աջակցում է Կոպեռնիկոսի տեսությանը, ինչն էլ Ինկվիզիցիայի կողմից նրան հալածելու պատճառ հանդիսացավ։ 1660-ականների ընթացքում, Կասինին, օգտագործելով նոր, ավելի կատարելագործված աստղադիտակ հայտնաբերել է Յուպիտերի գունավոր հետքերը եւ շերտերը, ինչպես նաեւ փաստել մոլորակի սեղմվածությունը բեւեռների կողմից։ Դրա հետ մեկտեղ, նա նաեւ գնահատել է մոլորակի պտույտի պարբերությունը։ 1690 թվականին Կասինին նկատել է, որ մոլորակի մթնոլորտը ենթարկվում է դիֆերենցիալ պտույտի։ Յուպիտերի հարավային կիսագնդում գտնվող օվալաձեւ, հսկայական Մեծ կարմիր հետքը հնարավոր է, որ դիտարկվել է դեռեւս 1664 թվականին Ռոբերտ Հուկի կողմից եւ 1665 թվականին Ջովանի Կասինիի կողմից, այնուամենայնիվ այս տեղեկությունները ստույգ չեն։ Մեծ կարմիր հետքի ամենավաղ մանրամասնված պատկերը կատարվել է դեղագործ Հենրիխ Շվաբեյի կողմից 1831 թվականին։ Մեծ կարմիր հետքը համարվում էր կորած 1665 թվականից մինչեւ 1708 թվականներին, մինչդեռ նրա գոյությունը վստահորեն հաստատվել է 1878 թվականին։ Այն եւս մեկ անգամ գրանցվել է կորսված 1883 թվականին եւ 20-րդ դարի սկզբին։ Ջովանի Բորելին եւ Կասինին ստեղծեցին Յուպիտերի շարժման ճշգրիտ աղյուսակներ, որոնք թույլ տվեցին կանխագուշակել մոլորակների արբանյակների անցումները մոլորակի սկավառակով։ 1670-ականներին, հաշվարկվեց, որ այն ժամանակ երբ Յուպիտերը գտնվում է Արեգակի հակառակ կողմում Երկրի համեմատ, այս անցումները տեղի են ունենում մոտ 17 րոպե ավելի ուշ, քան կանխագուշակվել էր։ Օլե Ռյոմերը ենթադրեց, որ սա տեղի է ունենում այն պատճառով, որ դիտարկումները ակնթարթային չեն (ենթադրությունը ավելի վաղ հերքվել էր Կասինիի կողմից), եւ այս ժամանակի ուշացումը օգտագործվեց լույսի արագությունը գնահատելիս։ 1892 թվականին, Էդվարդ Բերնարդը հայտնաբերեց Յուպիտերի հինգերորդ արբանյակը 36 դյույմանոց ռեֆրակտոր աստղադիտակով Լիկի աստղադիտարանում, որը գտնվում է Կալիֆոռնիայում։ Այս համեմատաբար փոքր մարմնի հայտնաբերումը, ինչը վկայում էր դիտարկողի սուր տեսողության մասին, արագորեն դարձրեց նրան հանրաճանաչ։ Արբանյակը հետագայում անվանվեց Ամալթեա։ Սա մոլորակի վերջին արբանյակն էր, որը հայտնաբերվել է ուղղակի դիտարկման արդյունքում։ Եվս ութ արբանյակներ հայտնաբերվեցին մեկը մյուսի ետեւից Վոյաջեր-1 տիեզերական սարքի թռիչքի ընթացքում մոլորակի մոտով 1979 թվականին։ 1932 թվականին, Ռուպերտ Վայլդտը հայտնաբերեց ամոնիակի եւ մեթանի կլանման գծերը Յուպիտերի սպեկտրում։ Դրանից վեց տարի անց, 1938 թվականին մոլորակի մթնոլորտում հայտնաբերվեցին երեք երկարակյաց անտիցիկլոնային օվալաձեւ առանձնահատկություններ։ Մի քանի տասնամյակ այս օբյեկտները մնում էին մթնոլորտի առանձին առանձնահատկություններ, որոնք երբեմն մոտենում էին իրար, սակայն երբեք չէին միանում։ Վերջապես, 1998 թվականին այս օվալները միացան՝ դառնալով այսպես կոչված ԲԱ Օվալ։ Ռադիո-աստղադիտակներով հետազոտություններ 1955 թվականին, Բերնարդ Բուրկը եւ Քենեթ Ֆրանկլինը հայտնաբերեցին Յուպիտերից եկող ռադիոազդանշանների պարպումներ 22,2 ՄՀց հաճախության վրա։ Այս պարպումների ի հայտ գալու հաճախությունը համընկնում էր մոլորակի պտույտի հաճախությանը, եւ այս տվյալները նույնպես օգտագործվեցին մոլորակի պտույտի պարբերության ճշգրտման համար։ Պարզվեց, որ Յուպիտերից ճառագայթվող ռադիո-պարպումները երկու ձեւի են լինում. երկար պարպումներ (կամ L-պարպումներ, բառից), որոնք տեւում եմ մինչեւ մի քանի վայրկյան, եւ կարճ պարպումներ (կամ S-պարպումներ, բառից), որոնք ունեին վայրկյանի հարյուրերորդ մասից պակաս տեւողություններ։ Գիտնականները հայտնաբերեցին, որ գոյություն ունեն երեք տեսակի ռադիոազդանշաններ, որոնք արձակվում են Յուպիտերի կողմից՝ Դեկամետրանի ռադիո պարպումներ (տասնյակ մետր ալիքի երկարությամբ), որոնք ունեն Յուպիտերի պտույտի հետ կապված պարբերականություն, եւ ենթարկվում են Իոյի Յուպիտերի մագնիսական դաշտի հետ փոխազդեցության ազդեցությանը։ Դեցիմետրանի ռադիո ճառագայթում (ալիքի երկարությունը չափվում է սանտիմետրերով), առաջին անգամ դիտարկվել են Ֆրենկ Դրեյկի եւ Հեյն Հվատումի կողմից 1959 թվականին։ Այս ազդանշանի աղբյուրն է հանդիսանում Յուպիտերի հասարակածում գտնվող թորանման գոտին։ Այս ազդանշանը առաջանում է Յուպիտերի մագնիսական դաշտում արագացած էլեկտրոնների ցիկլոտրոնային ճառագայթումից։ Ջերմային ճառագայթում, որը առաջանում է Յուպիտերի մթնոլորտի ջերմությունից։ Միջմոլորակային կայաններով հետազոտություններ 1973 թվականից սկսած Յուպիտերի համակարգ են սկսել այցելել ավտոմատ կայաններ, դրանցից ամենանշանակալին Պիոներ 10 կայանն էր, որը առաջին տիեզերական սարքն էր, որ կարողացավ մոտենալ Յուպիտերին այնքան, որպեսզի դիտարկի եւ ուղարկի Երկիր Արեգակնային համակարգի ամենամեծ մոլորակի առանձնահատկությունների մասին նոր տեղեկություններ։ Անցումային հետազոտություններ Սկսած 1973 թվականից մի շարք միջմոլորակային կայաններ կատարել են անցումային մանեւրներ Յուպիտերի մոտով, ինչը հնարավորություն է տվել նրանց կատարել մի շարք հետազոտություններ։ Պիոներ կայանները ստացան Յուպիտերի մթնոլորտի եւ որոշ արբանյակների առաջին մոտ տարածությունից կատարված լուսանկարները։ Այս կայանները հայտնաբերեցին, որ մոլորակի մոտ գտնվող ռադիացիոն դաշտերը շատ ավելի հզոր են, քան գնահատվել էր ավելի վաղ, այնուամենայնիվ ծրագրի շրջանակներում արձակված երկու սարքերն էլ այդ միջավայրում մնացին աշխատունակ վիճակում։ Այս սարքերի հետագծերը օգտագործվեցին Յուպիտերի համակարգի ընդհանուր զանգվածի գնահատման համար։ Մոլորակի կողմից անդրադարձվող ռադիո ազդանշաններից հնարավոր եղավ ավելի ճշգրտորեն չափել Յուպիտերի տրամագիծը եւ բեւեռային սեղմման աստիճանը։ Վեց տարի անց, Վոյաջեր կայանները անհամեմատ ընդլայնեցին Գալիլեյան արբանյակների մասին գիտելիքները եւ հայտնաբերեցին Յուպիտերի օղակները։ Այս կայանները նույնպես հաստատեցին, որ Մեծ կարմիր հետքը ունի անտիցիկլոնային բնույթ։ Պիոներ կայանների անցման ժամանակ կատարված լուսանկարները համեմատելիս Վոյաջերների կատարած պատկերների հետ պարզվեց, որ Մեծ կարմիր հետքը փոխել է իր գունային երանգը՝ նարնջագույնից մուգ շագանակագույնի։ Կայաններից ստացված տվյալների հիման վրա հայտնաբերվեցին Իո արբանյակի ուղեծիրը պարուրող իոնացված ատոմներից բաղկացած թորը, այս արբանյակի վրա գործող հրաբուխները, որոնցից որոշները գտնվում էին ժայթքման փուլում։ Մոլորակի Արեգակին հակադարձ կողմով անցման ժամանակ կայանները գրանցեցին գիշերային մթնոլորտում կայծակների պարպումներ։ Հաջորդ կայանը, որ հասավ Յուպիտեր Ուլիս սարքն էր, որի հիմնական առաքելությունն էր Արեգակի ուսումնասիրությունները։ Սարքը երկու անգամ անցավ Յուպիտերի մոտով, որպեսզի ճշգրտի իր հետագիծը եւ դուրս գա Արեգակի բեւեռային ուղեծիր։ Այս անցումների ընթացքում կայանից կատարվեցին Յուպիտերի մագնիսոլորտի ուսումնասիրություններ։ Քանի որ, Ուլիս կայանները չունեին լուսանկարման խցիկներ, այս առաքելության արդյունքում լուսանկարներ չեն արվել։ 2000 թվականին, իր դեպի Սատուրն կատարվող թռիչքի ընթացքում Կասինի կայանը անցավ Յուպիտերի մոտով եւ կատարեց մոլորակի մինչ այժմ գոյություն ունեցող ամենաորակյալ լուսանկարներ։ 2000 թվականի դեկտեմբերի 19-ին կայանը կատարեց Հիմալիա արբանյակի լուսանկարը, սակայն լուսանկարի որակը չափազանց ցածր էր տարբերելու համար արբանյակի մակերեւույթը։ Նոր հորիզոններ կայանը, իր Պլուտոն ուղեւորության ճանապարհին օգտագործեց Յուպիտերի ձգողության դաշտը, որպես գրավիտացիոն օժանդակում, իր ուղեծրի ճշգրտման եւ արագության ավելացման համար։ Այն առավելագույնը մոտեցավ Յուպիտերին 2007 թվականի փետրվարի 28-ին։ Կայանի խցիկները չափեցին Իոյի հրաբուխներից արտանետված պլազմայի քանակները, եւ մանրակրկիտ հետազոտեցին բոլոր չորս Գալիլեյան արբանյակները, ինչպես նաեւ կատարեցին հեռավոր Հիմալիա եւ Էլարա արբանյակների հեռահար դիտարկումներ։ Յուպիտերի համակարգի լուսանկարումները սկսեցին 2006 թ. սեպտեմբերի 4-ին։ Գալիլեո առաքելություն Մինչ այժմ, միակ տիեզերական սարքը, որը մուտք է գործել Յուպիտերի ուղեծիր, Գալիլեո միջմոլորակային կայնն է։ Այն մուտք գործեց Յուպիտերի ուղեծիր 1995 թվականի դեկտեմբերի 7-ին։ Կայանը մնաց Յուպիտերի ուղեծրում շուրջ յոթ տարի, կատարելով բազմաթիվ անցումներ Գալիլեյան արբանյակների եւ Ամալթեայի մոտով։ Գալիլեո կայանից հնարավոր եղավ դիտարկել Շումեյկեր - Լեւիի 9 գիսաստղի բախումը Յուպիտերի հետ 1994 թվականին, ինչը յուրօրինակ երեւույթ էր։ Չնայած այն հանգամանքին, որ սարքի արձակման ժամանակ բարձր թողունակությամբ անտենան չհաջողվեց օգտագործել, այնուամենայնիվ Գալիլեոյից ստացված տեղեկությունները Յուպիտերի համակարգի մասին բավական ծավալուն էին։ 1995 թվականի հուլիսին Գալիլեո կայանից արձակվեց մթնոլորտային զոնդ, որը մուտք գործեց Յուպիտերի մթնոլորտ նույն թվականի դեկտեմբերի 7-ին։ Զոնդը պարաշյուտի միջոցով արգելակելով իջավ մինչեւ 150 կմ խորություն, աշխատելով 57,6 րոպե, եւ կործանվեց հսկայական մթնոլորտային ճնշման ազդեցության տակ, ինչպես եւ նախատեսված էր (կործանման պահին ճնշումը կազմում էր Երկրի նորմալ ճնշման 22-պատիկը, 153 °C ջերմաստիճանի պայմաններում)։ Հավանաբար զոնդը հետագայում հալվել է եւ գոլորշիացել։ Գալիլեո ուղեծրակայանը իր առաքելության ավարտին նույնպես ընկավ մոլորակի վրա։ Դա տեղի ունեցավ 2003 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, ավելին քան 50 կմ/վ արագությամբ։ Սա կատարվեց, որպեսզի բացառվի կայանի բախումը Եվրոպա արբանյակի հետ, որի արդյունքում հնարավոր էր արբանյակի աղտոտումը, գոյություն ունի վարկած, ըստ որի կա հնարավորություն, որ այնտեղ կյանք գոյություն ունի։ Ապագա հետազոտությունների պլաններ Այժմ ընթացքում է ՆԱՍԱ-ի կողմից իրականացվող Ջունո առաքելությունը, որի շրջանակներում միջմոլորակային կայանը մուտք կգործի մոլորակի բեւեռային ուղեծիր։ Տիեզերական սարքը արձակվել է 2011 թվականի օգոստոսին, եւ կհասնի մոլորակին 2016 թվականի վերջում։ Հաջորդ նախատեսված առաքելությունը դելի Յուպիտերի համակարգ կլինի Եվրոպական տիեզերական գործակալության Յուպիտերի Սառցե Արբանյակների Հետազոտողը (JUICE), որը նախատեսված է արձակել 2022 թվականին։ Չկայացած առաքելություններ Քանի որ կա հնարավորություն, որ Յուպիտերի Եվրոպա, Գանիմեդ եւ Կալիստո արբանյակների վրա սառցի շերտի տակ գոյություն ունեն հեղուկ ջրի օվկիանոսներ, այս սառցե արբանյակները մեծ հետաքրքրություն են ներկայացնում հետազոտումների համար։ Այնուամենայնիվ, ֆինանսավորման հետ կապված խնդիրները խոչընդոտեցին առաքելությունների վաղ իրականացմանը։ ՆԱՍԱ-ի Յուպիտերի Սառցե Արբանյակների Ուղեծրակայան (Jupiter Icy Moons Orbiter - JIMO) առաքելությունը չեղյալ հայտարարվեց 2005 թվականին։ Նոր առաքելության նախագիծ է առաջարկվել համատեղ ՆԱՍԱ/ԵՏԳ գործակալությունների կողմից, այն կոչվում է EJSM/Լապլաս եւ նախատեսվում է իրականացնել ուշ 2020-ական թվականներին։ EJSM/Լապլասը բաղկացած կլինի ՆԱՍԱ-ի կողմից իրականացվող Յուպիտեր Եվրոպա Ուղեծրակայանից, եւ ԵՏԳ-ի իրականացվելիք Յուպիտեր Գանիմեդ Ուղեծրակայանից։ Այնուամենայնիվ 2011 թվականի ապրիլին ԵՏԳ-ն պաշտոնապես կասեցրեց իր համագործակցությունը, պատճառաբանելով ՆԱՍԱ-ի ունեցած բյուջեի խնդիրներով եւ նրանց ազդեցությամբ առաքելության իրականացման պլանի վրա։ Դրա փոխարեն ԵՏԳ-ն նախատեսում է իրականացնել միանձնյա Քոսմիք Վիժն առաքելությունը։ Արբանյակներ Հայտնաբերված են Յուպիտերի 66 բնական արբանյակներ։ Դրանցից Իոն, Գանիմեդը, Կալլիստոն եւ Եվրոպան տեսանելի են նույնիսկ հեռադիտակով, դրանք 1610 թ. հայտնաբերվել են Գալիլեո Գալիլեյի կողմից, ուստի կոչվում են նաեւ Յուպիտերի Գալիլեյան արբանյակներ։ Արբանյակներից 51 տրամագծերը ավելի փոքր են քան 10 կիլոմետրը եւ հայտնաբերվել են 1975 թվականից հետո։ Գալիլեյան արբանյակներ Արեգակնային համակարգի հայտնի ամենամեծ արբանյակներ, Իոյի, Եվրոպայի, եւ Գանիմեդի ուղեծրերը ձեւավորում են համակարգ որը հայտնի է որպես Լապլասի ռեզոնանս։ Յուպիտերի շուրջ Իոյի ամեն 4 ամբողջական ուղեծրի ընթացքում Եվրոպան կատարում է երկու պտույտ, իսկ Գանիմեդը՝ մեկ։ Այս ռեզոնանսը առաջացնում է գրավիտացիոն էֆեկտներ, որոնք ստիպում են այս արբանյակներին փոխել իրենց ուղեծրերը էլիպտիկի, քանի որ նրանցից ամեն մեկը իր ուղեծրով պտույտի միշտ նույն կետում ստանում է հավելյալ ազդակ։ Մյուս կողմից Յուպիտերի մակընթացային ուժը աշխատում է նրանց ուղեծրերի շրջանաձեւ դարձնելու ուղղությամբ։ Այս երեք արբանյակների ուղեծրերի էքսցենտրիսիտետի պատճառով նրանք ենթարկվում են պարբերական ձեւի փոփոխությունների։ Մի կողմից Յուպիտերի ձգողության ուժի ազդեցության տակ նրանք ձգվում են, երբ մոտենում են մոլորակին, եւ վերադառնում գնդաձեւ վիճակի, երբ հեռանում են նրանից։ Այս մակընթացային ճկումները շփման միջոցով տաքացնում են արբանյակների ընդերքը։ Այս հանգամանքը համարվում է Յուպիտերին ամենամոտ պտտվող Իոյի հրաբխային արտասովոր ակտիվության ծագման հիմնական գործոնը (այս արբանյակի դեպքում մակընթացային ուժերը ամենաուժեղն են), ինչպես նաեւ ավելի փոքր ծավալով այս հանգամանքը պատասխանատու է Եվրոպայի մակերեւույթի երիտասարդ լինելու համար։ Արբանյակների դասակարգում Մինչ Վոյաջեր կայանների առաքելությունները Յուպիտերի արբանյակները դասակարգվում էին չորս արբանյականոց չորս խմբերի, կապելով դասակարգումը նրանց ուղեծրի էլեմենտների նմանության հետ։ Սակայն դրանից հետո հայտնաբերված հսկայական քանակով փոքր արբանյակները բարդացրեցին այս խնդիրը։ Այժմ արբանյակները բաժանված են վեց հիմնական խմբերի, սակայն որոշները շատ ավելի են ցրված, քան մյուսները։ Հիմնականում արբանյակները բաժանվում են երկու մեծ խմբի, մեկը դա ութ ներքին կանոնավոր արբանյակներն են, որոնք ունեն գրեթե շրջանաձեւ ուղեծրեր մոտ Յուպիտերի հասարակածային հարթությանը եւ ենթադրվում է, որ ձեւավորվել են Յուպիտերի հետ միասին։ Մյուս խումբը կազմված է անհայտ թվով փոքր անկանոն արբանյակներից էլիպտիկ եւ թեքված ուղեծրերով, որոնք ենթադրվում է, որ գրավվել են Յուպիտերի կողմից աստերոիդների գոտուց կամ հանդիսանում են այդ աստերոիդների բեկորներ։ Անկանոն արբանյակները խմբավորված են մի քանի խմբերի, ըստ իրենց ուղեծրային էլեմենտների, եւ այդպիսով կարող են ունենալ ընդհանուր ծագում, գուցե նաեւ կարող են լինել մեկ գրավված մարմնի բեկորներ։ Արեգակնային համակարգի հետ փոխազդություն Արեգակի հետ միասին Յուպիտերի ձգողության դաշտի ազդեցությունը մեծ նշանակություն է ունեցել այսօրվա Արեգակնային համակարգի ձեւավորման համար։ Համակարգի մոլորակների ուղեծրերը ընկած են հիմնականում Յուպիտերի ուղեծրի հարթությանը մոտ, այլ ոչ թե Արեգակի հասարակածային հարթությանը (Մերկուրին միակ մոլորակն է, որը ավելի մոտ է Արեգակի հասարակածին իր թեքումով), Աստերոիդների գոտում գտնվող Կիրկվուդի ճեղքերը հիմնականում առաջացել են Յուպիտերի պատճառով, ինչպես նաեւ, այս մոլորակը հնարավոր է, որ պատասխանատու է եղել Արեգակնային համակարգի ներքին մոլորակների Ուշ հզոր ռմբակոծության համար։ Իր արբանյակների հետ միասին Յուպիտերի ձգողական դաշտը վերահսկում է մի շարք աստերոիդների, որոնք տեղաբաշխվել են նրա ուղեծրի Լագրանժի կետերի շրջակայքում, նախորդելով եւ հետեւելով Յուպիտերին նրա ուղեծրի վրա։ Այս աստերոիդները հայտնի են որպես Տրոյացիներ, եւ բաժանվում են երկու՝ Հույների եւ Տրոյացիների «ճամբարների» ըստ Իլիականի։ Այս աստերոիդներից առաջինը, (588) Աքիլլեսը, հայտնաբերվել է Մաքս Վոլֆի կողմից 1906 թվականին, դրանից հետո հայտնաբերվել են ավելին քան երկու հազար այսպիսի աստերոիդներ։ Այս աստերոիդներից ամենամեծն է (624) Հեկտորը։ Կարճ պարբերությամբ գիսաստղերից շատերը պատկանում են Յուպիտերի ընտանիքին եւ սահմանվում են որպես գիսաստղեր, որոնց մեծ կիսաառանցքը փոքր է Յուպիտերինից։ Ենթադրվում է, որ Յուպիտերի ընտանիքի գիսաստղերը ձեւավորվել են Կոյպերի գոտում Նեպտունի ուղեծրից դուրս, եւ ժամանակի ընթացքում Յուպիտերի հետ մերձեցումների արդյունքում նրանց ուղեծրերը փոփոխվել են եւ արդյունքում դարձել ավելի կարճաժամկետ՝ համարյա շրջանաձեւ Արեգակի եւ Յուպիտերի միջեւ։ Արեգակնային համակարգի բոլոր մոլորակները կարող են տեղավորվել Յուպիտեր մոլորակի մեջ։ Բախումներ Յուպիտերը անվանում են Արեգակնային համակարգի փոշեկուլ, իր հսկայական հզորության ձգողության դաշտի եւ արտաքին Արեգակնային համակարգի սահմանին տեղաբաշխման պատճառով։ Նրա հետ Արեգակնային համակարգի մոլորակներից ամենահաճախն են բախվում գիսաստղերը։ Ենթադրվում է, որ մոլորակը ծառայում է որպես մասնակի պաշտպանիչ վահան ներքին համակարգի համար գիսաստղերի ռմբակոծման դեմ։ Վերջերս կատարված համակարգչային սիմուլացիաները ցույց են տվել, որ Յուպիտերը չի պակասեցնում ներքին Արեգակնային համակարգ մտնող գիսաստղերի քանակը, քանի որ նրա ձգողության դաշտը փոփոխում է գիսաստղերի ուղեծրերը՝ ինչպես ձգելով նրանց ներս, այնպես էլ անրադարձնելով նրանս դեպի դուրս, եւ այս երկու տեսակի փոխազդեցությունների քանակը մոտավորապես նույնն է։ Այս թեման վեճերի առարկա է աստղագետների միջեւ, նրանցից ոմանք կարծում են, որ Յուպիտերը ձգում է գիսաստղեր Կոյպերի գոտուց եւ ուղղում է նրանց դեպի Երկիր, մինչդեռ մյուսները պնդում են, որ այն պաշտպանում է Երկիրը Օորտի ամպից ներխուժող մարմիններից։ 1997 թվականին կատարված աստղագիտության պատմության հետազոտությունների արդյունքում պարզվել է, որ աստղագետ Ջովանի Կասինին հնարավոր է, որ գրանցել է բախման երեւույթ, որը տեղի է ունեցել 1690 թվականին։ Նույն հետազոտության ընթացքում նշվել են այսպիսի նմանօրինակ դիտարկումների եւս ութ դեպքեր, որոնք ունեիր անելի փոքր հավանականություն։ Վոյաջեր 1 կայանը իր Յուպիտերի մոտով անցման ժամանակ 1979 թվականի մարտին լուսանկարել էր ասուպ Յուպիտերի վրա։ 1994 թվականի հուլիսի 16-ից 22-ը Շումեյկեր - Լեւիի 9 գիսաստղի (SL9, նախկինում ունեցել է D/1993 F2 նշանակում) ավելին քան 20 բեկորներ ընկան Յուպիտերի հարավային կիսագունդ, իրենցից ներկայացնելով Արեգակնային համակարգի երկու մարմինների առաջին գրանցված բախումը իրար հետ։ Այս բախման արդյունքում հնարավոր դարձավ օգտակար տեղեկություններ ստանալ Յուպիտերի մթնոլորտի մասին։ 2009 թվականի հուլիսի 19-ին հայտնաբերվեց մեկ այլ բախման հետք, մոտավորապես 216 աստիճանի երկայնության վրա։ Այս բախումը Յուպիտերի մթնոլորտում թողեց մեծ սեւ հետք, որը չափերով մոտ է ԲԱ Օվալին։ Ինֆրակարմիր դիտարկումները ցույց են տալիս այդ վայրում պայծառ հետք, ինչը նշանակում է, որ բախումը տաքացրել է ցածր մթնոլորտը Յուպիտերի հարավային բեւեռի մոտի տարածքում։ Ավելի փոքր չափերով ասուպ ընկել է Յուպիտերի վրա 2010 թվականի հունիսի 3-ին, այն դիտարկել է ավստրալիացի սիրող-աստղագետ Էնթոնի Վեսլին։ Հետագայում պարզվեց, որ նույն դեպքը տեսանկարվել է մեկ այլ սիրող աստղագետի կողմից Ֆիլիպիններում։ Եվս մի ասուպ է դիտարկվել 2010 թվականի օգոստոսի 20-ին։ 2012 թվականի սեպտեմբերի 10-ին գրանցվել է ասուպի բախման եւս մի դեպք։ Կյանքի հնարավորություն 1953 թվականին Միլեր - Ուրեյ փորձը ապացուցեց, որ կայծակի եւ նախապատմական Երկրի մթնոլորտում եղած քիմիական միացությունների փոխազդեցությունից կարող են առաջանալ օրգանական միացություններ (այդ թվում նաեւ ամինաթթուներ), որոնք կարող են ծառայել կյանքի առաջանալու աղբյուր։ Սիմուլացված մթնոլորտը պարունակում էր ջուր, մեթան, ամոնիակ եւ մոլեկուլային ջրածին, այս բոլոր մոլեկուլները գտնվել են Յուպիտերի մթնոլորտում։ Յուպիտերի մթնոլորտը ունի հզոր ուղղահայաց օդի շրջանառություն, որը կարող է իջեցնել այս նյութերը մինչեւ մթնոլորտի ավելի ցածր շերտեր։ Ավելի բարձր ջերմաստիճանները կարող են քայքայել այս միացությունները, ինչը կարող է խոչընդոտել Երկրի նման կյանքի առաջացմանը։ Ենթադրվում է, որ չափազանց անհավանական է, որ Յուպիտերի վրա գոյություն ունի Երկրի նմանվող կյանք, քանի որ մթնոլորտում առկա է չափազանց քիչ քանակով ջուր եւ եթե նույնիսկ կա պինդ մակերեւույթ Յուպիտերի ընդերքում, ապա այնտեղ մթնոլորտային ճնշումը չափազանց բարձր է։ 1976 թվականին մինչ Վոյաջեր առաքելությունները, արտահայտվեց վարկած այն մասին, որ Յուպիտերի վերին մթնոլորտում կարող է գոյություն ունենալ ամոնիակի կամ ջրի հիմքով կյանք։ Այս վարկածը հիմնվում էր երկրային ծովերի բնույթի վրա, որտեղ վերին շերտերում կա նմանատիպ ֆոտոսինթեզով ապրող պլանկտոն, ձկներ ավելի ցածր շերտերում, որոնք սնվում են այս էակներով, եւ ծովային գիշատիչներ՝ որոնք սնվում են ձկներով։ Ընդերքային օվկիանոսների գոյության հնարավորությունը Յուպիտերի որոշ արբանյակների վրա, բերեց ենթադրությունների, որ այնտեղ կյանքի առաջացումը եւ զարգացումը ավելի հավանական է։ Դիցաբանություն Յուպիտեր մոլորակը հայտնի է հինավուրց ժամանակներից։ Այն տեսանելի է անզեն աչքով գիշերային երկնքում եւ կարող է նաեւ տեսանելի լինել ցերեկով, երբ Արեգակը ցածր է գտնվում երկնքում։ Բաբելոնացիների համար այս մոլորակը մարմնավորում էր նրանց Մարդուկ աստծոն։ Նրանք օգտագործում էին այս մոլորակի մոտավորապես 12-տարեկան ուղեծիրը խավարածրի միջով, որպեսզի սահմանեն իրենց կենդանակերպի համաստեղությունները։ Հռոմեացիները մոլորակը անվանել են իրենց Յուպիտեր () (նույնպես անվանում էին Յով), Հռոմեական դիցաբանության գլխավոր աստծո անունով։ Այս անունը ծագել է Նախահնդեվրոպական *Dyēu-pəter (ուղղական հոլով՝ *Dyēus-pətēr, նշանակում է՝ «Օ երկնքի հայր աստված», կամ «Օ օրվա հայր աստված») բաղադրյալ կոչականից։ Յուպիտերին Հունական դիցաբանությունում համապատասխանում էր Զեւսը (Ζεύς), որի մյուս անունն էր Դիաս (Δίας), որի անունն էլ այսօրվա հունարենում օգտագործվում է որպես մոլորակի անվանում։ Մոլորակի աստղագիտական նշանն է , այն հանդիսանում է աստծո կայծակի սիմվոլիկ պատկերումը։ Հունարեն Zeus անվանումը որոշ դեպքերում օգտագործվում է Յուպիտերի հետ կապված եզրերի ձեւավորման համար, օգտագործելով zeno- նախածանցը, օրինակ՝ զենոգրաֆիկ (zenographic).։ Չինացիները, կորեացիները եւ ճապոնացիները անվանում էին մոլորակը փայտյա աստղ, , հիմնվելով չինական հինգ տարրերի վրա։ Չինական Տաոիզմում մոլորակը մարմնավորում էր Ֆուի աստղը։ Հույները անվանում էին այն Φαέθων, Ֆաետոն (բոցավառվող)։ Վեդական աստղագուշակության հինդու աստղագուշակները անվանում էին մոլորակը Բիրհասպատիի պատվին, աստվածների ուսուցչի անունով, եւ հաճախ անվանում էին այն «Գուրու», որը տառացիորեն նշանակում է «Ծանրակշիռ»։ Անգլերենում հինգշաբթի օրվա անվանումը, Thursday, նշանակում է Թորի օր, Թոր աստվածը Գերմանական դիցաբանությունում նույնացվում էր Յուպիտեր մոլորակի հետ։ Թուրք-մոնղոլական ցեղերի դիցաբանությունում Յուպիտերը անվանվում էր «Էրենդիզ/Էրենդյուզ», ինչը նշանակում է «էրեն (?) + յուլտիզ (աստղ)»։ Կան շատ վարկածներ «էրեն» բառի նշանակության մասին։ Այս ազգերը հավատում էին, որ հասարակական եւ բնական երեւույթները կապված էին Էրենդյուզի երկնքով շարժման հետ։ Տես նաեւ Գալիլեյան արբանյակներ Յուպիտերի արբանյակներ Տաք Յուպիտեր Յուպիտեր-Պլուտոն գրավիտացիոն էֆեկտ Յուպիտերը գրականությունում Տիեզերական հետազոտություններ Գրականություն Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ - 62 Յուպիտերյան արբանյակների սիմուլացիա 2010 թվականի հունիսի բախման տեսահոլովակ Յուպիտեր Արեգակնային համակարգի մոլորակներ


source: CulturaX

text: Սիսակ Գաբրիելյան -Պիտակ - Բիզնես 24 - Տնտեսական, Ֆինանսական եւ Բիզնես Լրատվություն / Հայկական Բիզնես Լուրեր 13:48 14-06-19 Ուսանողների ուսման վարձը եկամտային հարկով փոխհատուցելու նախագծով սահմանված արտոնությունը կվերաբերի միայն մագիստրատուրայի եւ ասպիրանտուրայի սովորողներին: «Արմենպրես»-ի հաղորդմամբ` նախագիծը ԱԺ կրթության, գիտության հարցերով մշտական հանձնաժողովում ստացել է դրական եզրակացություն եւ կքննարկվի լիագումար նիստում: «Քանի որ այն ինքնին


Այվազյան Ռոբերտ Տիգրան «Չար Ալենը» Գլխավոր | Հեքիաթ | Երեխաների հեքիաթներ | Այվազյան Ռոբերտ Տիգրան «Չար Ալենը» Լինում է չի լինում մի չար տղա է լինում, անունը` Ալեն: Նա ուներ իրենից փոքր մի քույր` Էլեն անունով: Տղան այնքան չար էր, որ ամեն օր վիճում էր քրոջ հետ, բարկացնում մայրիկին եւ տատիկին: -Ալե'ն ջան, դասերդ սովորի'ր,- խոհանոցից լսվում էր տատկի ձայնը: Ալենին ընդհանրապես չէր էլ հետաքրքրում: Ի՞նչ դաս, ի՞նչ ուսում, իսկ ո՞վ խախար, ո՞վ չարություն աներ: -Տատի'կ, մայրիկն աշխատանքից կգա միասին կսովորենք,- ծուլանալով պատասխանում էր տղան` մի վայրկյան անգամ չմտածելով, որ մայրիկն երեկոյան հոգնած էր վերադառնում ու քանի, քանի անգամ էր խնդրել դասերը սովորել մինչեւ իր գալը: Բայց տղան անում էր այն, ինչ ցանկանում էր. ուզում էր համակարգիչ էր խաղում, մտքով անցներ` քրոջը կնեղացններ, տատիկին կբարկացներ: Եվ այսպես շարունակ: Ամեն օր նույնը: Մի օր Ալենը սովորականի պես դպրոցից տուն էր վերադառնում: Մտածում էր, թե ինչ կարելի էր անել այդ օրը, ինչով կարելի էր խաղալ եւ որոշեց. Կանչեց Էլենին, եւ նրանք սկսեցին խաղալ: Սկզբում ամեն ինչ հանգիստ էր ընթանում, եւ կարծես ոչ մի արատառոց բան չկար, բայց հանկարծ... -Այս ի՞նչ է: Էլե'ն, Էլե'ն, չշարժվե'ս, սպասիր' թաց կտոր բերեմ,- աղեկտուր լալիս էր տատիկը: Դաժան խաղի արդյունքում Էլենը վայր էր ընկել` վնասելով գլուխը: Աղջիկը նեղացած, արցունքով լցված հայացքով նայում էր եղբորը` կարծես մտքում ասելով. Ի՞նչ եմ քեզ արել, ե՞րբ ես դադարեցնելու ինձ նեղացնելը: Ա՜խ ցավում է: Երեկոյան մայրիկը աշխատանքից հոգնած տուն վերադառցավ: Տատիկը հայտնեց կատարվածի մասին: Նա էլ բարկացավ, մտավ իր սենյակն ու աղիողորմ լաց եղավ: -Այսպես չի կարող շարունակվել: Մինչեւ ե՞րբ է իմ տղան այսքան անշնորհք մնալու. ինձ օր ու արեւ չի տալիս: Ա՜խ, հոգնել եմ արդեն: Ի՞նչ անեմ, ինչպե՞ս անեմ, որ խելքի գա: Եվ այդ պահին հայտնվեց ծեր կախարդուհին եւ լուսամուտից ներս մտավ: Կախարդուհին հայտնվում էր միայն այն պահերին, երբ երեխաներն իրենց վատ էին պահում, երբ էլ հնարավոր չէր դադարեցնել նրանց: Նա պատժում էր երեխաներին` իրենց սիրելի մայրիկներին քարե արձան դարձնելով: Ալենը նույնպես բացառություն չէր: Կախարդուհին վաղուց էր հետեւում նրան ու լուռ սպասում էր: Նա սպսում էր, բայց համբերության բաժակը կամաց-կամաց լցվում էր, եւ երբ ամեն ինչ արդեն իր գագաթնակետին էր հասել, կախարդուհին գործի անցավ. ներս մտավ սենյակ, ուշադիր նայեց արցունքից ու տառապանքից մաշված մայրիկի դեմքին եւ թափահարելով իր կախարդական փայտիկը` քարացրեց նրան: -Մայրի'կ, մայրի' կ դասերս մնացին, չե՞ս գալիս,- կողքի սենյակից բղավում էր Ալենը,- մայրի'կ, դե արի: Անցավ կես ժամ, սակայն տղան ծուլանում էր սենյակ մտնել եւ մորը կանչել. նախընտրում էր բղավել: Տեսնելով, որ մայրը ոչ մի կերպ չի արձագանքում` Ալենը բարկացած մտավ սենյակ: -Ո'չ, մայրի'կ,- շարունակ բղավում էր տղան: -Ի՞նչ է պատահել, Ալե'ն,- տղայի բղավոցից սարսափած գոչեց տատիկը: -Վա՜յ, Վո՜ւյ, Աննա' , ի՞նչ է եղել, այս ի՞նչ դժբախտություն եկավ մեր գլխին, բայց ինչպե՞ս, մի՞թե հնարավոր է, ո՞վ է արել, բայց ինչո՞ւ: Ալենը պատուհանի մոտ հանկարծ նկատեց ճերմակ թղթի մի կտոր. նամակ էր: Բայց ո՞վ էր գրել, ինչպե՞ս էր այն հայտնվել սենյակում: Տղան կռացավ, վերցրեց այն եւ սկսեց կարդալ. Սա պատիժ է: Երբ դու կկարդաս այս նամակը, մայրդ վաղուց քարե արձան դարձած կլինի: Քո չարության եւ ծուլության հետեւանքն է այս արձանը: Ես եմ նրան քար դարձրել, քանի որ դու քեզ վատ էիր դրսեւորում, չէիր լսում, չէիր հարգում հարազատ մորդ: Գիտեմ, եթե կարդում ես այս նամակը, ապա անպայման կցանկանաս օգնել նրան, եւ դու ունես այդ հնարավորությունը: Ես քեզ միայն մեկ հնարավորություն կտամ ուղղվելու, բայց ընդամենը մեկը: Դու ունես հինգ օր: Այդ ընթացքում պետք է աշխատես, փոխվես, ու երբ տեսնեմ, որ դու իսկապես փոխվել ես, կօգնեմ մայրիկիդ, իսկ եթե ոչ` նա հավիտյան քարացած կմնա: Գնա'ու մտածի'ր, Ալե'ն, գնա' ու փոխվի'ր, միայն նման կերպ դու կօգնես մայրիկիդ, միայն այդ ժամանակ ես նրան կրկին կյանք կպարգեւեմ՚: Ալենը լուռ էր` մտածում էր շարունակ, մտածում. "Այսպես չի լինի, ես պետք է փոխվեմ, ես չեմ կարող կորցնել մայրիկիս: Բայց ինչի՞ց սկսել: Այո', պետք է, պետք է մի բանից սկսել, մի բան անել: Ես գիտեմ, ես կսկսեմ վաղվանից: Ա՜խ, մամ ջա'ն, ների'ր ինձ, ես քեզ շատ եմ սիրում, ես մեղավոր եմ: Բայց պետք է այնպես անել, որ մինչեւ հայրիկի վերադառնալը, ամեն ինչ առաջվա նման լինի, մայրիկը մեր կողքին լինի, պետք չէ, որ հայրիկը իմանա այս մասին": Առաջին օրն էր կամաց-կամաց լուսանում: Արեւը իր ճառագայթներն էր տարածում աշխարհի վրա, ամեն ինչ սովորական էր. ամեն ինչ, բացի Ալենենց տնից: Վառվում էր սենյակի լույսը: Ալենն էր վաղ արթնացել եւ գազօջախի մոտ հետեւում էր եռացող թեյնիկին: Արթնացել էր նաեւ Էլենը. դպրոց գնալու ժամանակն էր: Եղբայրնօգնում էր քրոջը հագնվել, հետո առաջին անգամ նախաճաշ պատրաստեց քրոջ համար:Նրանք միասին նախաճաշեցին եւ գնացին դպրոց: Դպրոցում նույնպեստղան իրեն զուսպ էր պահում. չէր նեղացնում դասընկերներին, չէր պատասխանում ուսուցիչներին, ուշադրությամբ լսում էր դասը, եւ երբ ուսուցչուհին նրան հարց էր տալիս, ուրախ պատասխանում էր: Ահա եւ հնչեց զանգը, որն ազդարարում էր տուն գնալու ժամանակը: Ալենըսարսափում էր տուն գնալ: Ե՜վ վախենում էր, եւ գիտակցում, որ ամեն ինչ իր ձեռքերում էր,միայն ինքը կարող էրամեն ինչ փոխել եւ ամեն ինչ վերադարձնել: Հետո ուժ գտնելով իր մեջ` արագ վերցրեց պայուսակը, իջավ մեկ հարկ ներքեւ եւ օգնեց Էլենին դասավորել պայուսակն ու նրանք միասին տուն վերադարձան: Տղան արագ նստեց, ճաշեց եւ ի զարմանս տատիկի` վազելով գնաց սենյակ: Բայց ո' չ, նա չէր խաղում, չարություն չէր անում, չէր վնասում քրոջը. տղանդաս էր սովորում: Բացել էր գրքերնու շարունակ անհագորեն կարդում էր: Այսպես գլորվեցին ժամերը, տղան այդ ընթացքում սովորեց իր դասերը: Նրան թվում էր, որ եթե վեր կենա իր տեղից ամեն ինչ կփչացնի եւ այլեւս չիկարողանա ոչինչ փոխել: Բայց արդեն աչքերը կարմրել էին, եւ նա չէր կարողանում նստել: Վերջապես ուժասպառ վեր կացավ աթոռից: -Տատ, ի՞նչ անեմ, քեզ ինչո՞վ օգնեմ: Ի՞նչ կա անելու: Գնա՞մ հաց գնելու,- հարցրեց Ալենը տատիկին, չնայած, որ տրամադրություն չուներ ոչինչ անելու: -Ոչինչէլչկա անելու Ալե'ն, դու ավելի լավ է դասերդ սովորի¢ր,- ասաց տատիկը: -Բայց ես արդեն սովորել եմ իմ վաղվա դասերը, նույնիսկ մյուս օրվա դասերն էլ եմ սովորել,- նեղացած հայացքով պատասխանեց Ալենը: Տատիկը զարմացավ."Այս ի՞նչ է կատարվում տղայի հետ, մի՞թե նա կարող է այսքան փոխվել, աչքերիս չեմ հավատում: Ես նույնիսկ չզգացի, երբ մտավ սենյակ, երբ դասերը սովորեց, իսկ ես կարծում էի, որ Ալենnանուղղելի է: Փաստորեն սխալվեցի: Խեղճ տղաս որքա±ն է տանջվում, որքա՞ն կարող է ծնողի հանդեպ ունեցած սերը փոխել երեխային, ինչպե՞ս կարող է կարոտը ստիպել անել այն,ինչ խնդրանքով եւ աղաչանքով հնարավոր չէր": Երեկոյան տղան մտավ մոր սենյակը, մոտեցավ մոր քարացած արձանին, ծնկի եկավ ու աղեկտուր լացեղավ: -Մամ ջա'ն,ես կփոխվեմ, անպայման կփոխվեմ, այ կտեսնես, ես էլ չարություն չեմ անի, քեզ չեմ նեղացնի, դու ինձնով միայն կհպարտանաս,- շշնջում էր նա: Այնուհետեւ կանգնեց, համբուրեց սառը քարնու դուրս եկավ սենյակից: Ալենը չէր գտնում իր տեղը, նա պատրաստ էր ամեն ինչ անել, ամեն ինչ տալ, միայն թե այս հինգ օրը շուտ անցներ: Միայն թե իր արարքներում հանկարծ նորից չսխալվեր ու ամեն ինչ փչացներ: Նա շատ էր վախենում, ամեն քայլից առաջ մտածում էր դրա լավ ու վատ կողմերիմասին: Արդեն գիշեր էր: Ալենը քնած չէր.նա մտածում էրեւ պլանավորում վաղվա օրը: Նախորդօրվա նման երկրորդ օրը նույնպես տղան վաղ արթնացավ, օգնեց քրոջը:Այս անգամ նա հոգատար վերաբերմունք ցուցաբերեց նաեւ տատիկի նկատմամբ: Կյանքում առաջին անգամ Ալենը սուրճ պատրաստեց՝ մտքումվերհիշելով,թե ինչպես էր դա անումմայրիկը: Սուրճը դրեց սեղանին, արթնացրեց տատիկին եւ դուրս եկավ: Արդեն երկրորդ անգամնէր Ալենը զարմացնում տատիկին: Խեղճ կինը չէր հավատում աչքերին: Դաիր թոռնի՞կն էր, մի՞թե հնարավոր է այդքան փոխվել ահա թե որքա՜ն հզոր կարող է լինել մոր հանդեպ ունեցած որդիական սերը: Միայն տատիկը չէր,որ զարմանում էր: ՈՒսուցիչներն էլ բացառություն չէին:Նրանք անհավատալի էին համարում Ալենի պահվածքը, քանի որ ամբողջ օրվա ընթացքում նկատողություն անելու ոչ մի առիթ չէինունեցել: Երեխաները վերադարձան դպրոցից,ճաշեցին եւ պատրաստվեցին սովորել դասերը: -Էլեն ջա' ն, մի փոքր սպասի'ր, ես քեզ կօգնեմ, դասերդ կպատրաստենք,-խոհանոցից լսվեց տատիկի ձայնը: -Լավ, տատ ջա'ն,- ասաց Էլենը: Իսկույն դռների մոտ հայտնվեց Ալենը, նստեց քրոջ կողքին եւ ասաց. -Էլեն ի՞նչ են հանձնարարել քեզ, ասա', այսօրես կօգնեմ քեզ: -Դո՞ւ: Դու չես կարող: Դու երբեք չես օգնել ինձ,- զարմացած պատասխանեց Էլենը, որի ձայնի մեջ եւ հեգնանք եւվախվորած երանգ կար: Չեմ օգնել, այսուհետ կօգնեմ, ես կարող եմ, արդեն գիտեմ այնամեննինչը, որ դու ես հիմա սովորում: Մինչեւ ուշ երեկո Ալեննօգնեց Էլենին, իսկ հետո սկսեց իր դասերը սովորել: Տղայի աչքերը փակվում էին արդեն, բայց նա կարդում էր`շարունակ կարդում, անգիր սովորում, վարժություններն ու խնդիրները լուծում: Նա անում էր այն ամեննինչ մայրը ամեն անգամ խնդրում էր անել, բայց նա միշտ ասում էր, որ մի քիչ հետո կանի կամ խնդրում էր որ չանի: Նա հատ-հատ հիշում էր մայրիկի բոլոր բառերը, խնդրանքները եւ փորձում ոչինչ չխախտել: Երբեմն ծուլություն էր զգում, բայց հետո հիշում էր քարացած մոր դեմքը, որը կարծես օգնություն էր աղերսում իր որդուց: Այս ամենը հաշվի առնելով` Ալենըպայքարում էր իր դեմ ու,գերբնական ուժ գտնելով իր մանկական հոգում,շարունակում էր փոփոխությունների դժվարին ճանապարհը: Առավոտյան վաղ զարթուցիչը զնգաց:Ալենը քնաթաթախ նայեց շուրջբոլորը եւ զգաց, որ ամբողջ գիշեր աթոռին նստած է լուսացրել: Նա նույնիսկ չէրնկատել, թե ինչպես է քնել`բաց գրքին դնելով հոգնած գլուխը: -Այվազյան Ալեն,-կարդաց ուսուցիչը մատյանում տղայի անունը,- մոտեցի¢ր գրատախտակին: Ալենը մոտեցավ, պատասխանեց ուսուցչի բոլոր հարցերին: Հաջորդ դասը մայրենի լեզու էր: Դասարան մտավ գրականության ուսուցիչը: Ալենը ինքը ցանկացավ պատասխանել դասը: Դասը վերաբերում էր մայրիկներին: Երբ ուսուցիչը հարցրեց, թե ինչ կպատմի նա իր մոր մասին, ինչպես կնկարագրի իր սերը մոր հանդեպ, տղան սկզբում հուզմունքից չկարողացավ խոսել: Հետո մի կերպ խեղդելով արցունքները` կամաց շշնջաց. -Ես այնքան եմ սիրում իմ մայրիկին, որ կարող եմ քարն էլ կենդանացնել: Իհարկե, ոչ ոք չհասկացավ նրա պատասխանի իմաստը, բայց նա գիտեր`ինչ էր ասում: Միայն նա էր հասկանում իր խոսքի լրջությունն ու խորությունը: Այս պահիննա իրեն ավելի ուժեղ զգաց, քանի որ բարձրաձայն ասաց այն բառերը, որոնք արդեն մի քանի օր էրիրեն հանգիստ չէին տալիս: Նա բարձրաձայնեց իր միտքը,եւ ինքն էլ սկսեց հավատալ, որ իր մոտ ամեն ինչ կստացվի, չէ որ հետադարձի ճանապարհ չկա, չէ որ այդամենն իր մեղքով էրեւ ինքն էլ պետք է ուղղեր: Այսպես անցնում էին օրերը,եւ տղան իսկապես փոխվում էր: Ոչ ոք չգիտեր նրա գաղտնիքը, ոչ ոք չէր զգում նրա զգացածը: Բոլորը հիանում էին այդ փոքրիկ մարդուկով, որնամեն ինչ անում էր այնպես չափված ու ձեւված, այնպես մտածված ու կշռադառված, որ նույնիսկ հասուն մարդը չէր կարողանա այդպես դրսեւորել իրեն: Մոր կարոտը խեղդում էր: Նա ուզում էր տեսնել մորը, բայց չէր կարողանում տեսնել նրա քարացած դեմքնու չլսել նրա այդքան անուշ ու քնքույշ ձայնը: Երեկոյան Ալենը, հաղթահարելով իրեն տանջող ցավը եւ այլեւս չկարողանալով դիմադրել անհագ կարոտին, մտավ մոր սենյակը, նայեց քարե արձանին եւ մտքում ասաց."Մամ ջա'ն,քիչ մնաց, վաղը ամեն ինչ կավարտվի, ես էլ երբեք քեզ չեմ նեղացնի, մամ ջա'ն, գիտե՞ս, այնքան եմ փոխվել, գիտես դաս եմ պատասխանել, ուսուցիչը ինձ գովել է: Ես գիտեմ, որ դու լսում ես ինձ ու տեսնում` ինչ եմ անում: Մամ ես գիտեմ, որ դու հիմա հպարտանում ես ինձանով ու անսահման երջանիկ ես, որ ես հանուն քեզ պատրաստ եմ ամեն ինչի: Չէ որ դու կարծում էիր, թե քեզ չեմ սիրում: Հիմա մամ ջա'ն ժամանակն է, որ քեզ ապացուցեմ ին սերը եւ համոզեմ քեզ,որ անսահման եմ քեզսիրում": Վերջին`հինգերորդ օրն էր: Բոլորը սպասում էին հրաշքի: Ալեննանհանգիստ պտտվում էր սենյակում, կախարդուհին չկար: Այդքան պատասխանատու օրը ո՞ւր էր անհայտացել նա, ինչո՞ւ չէր գալիս, մի՞թե Ալեննինչ-որ բան այնպես չէր արել: Բայց չէ որ նա փոխվել էր, չէ որ բոլորին օգնում էր ու ոչ մի հարցում չէր զլանում եւ սովորականիպես չէր տրտնջում: Ուշ գիշեր էր: Աստղերը փայլում էին երկնքում, իսկ Ալենի աչքերում փայլում էին արցունքները: Նա նայում էր երկնքին, կարծես ինչ-որ հրաշքի էր սպասու: Նա աղերսանք ուներ, բայց թե ում ինքն էլ չգիտեր: Սպասումով բացեց լռության մատնված սենյակի դուռը, ներս մտավ, կռացավ մոր ոտքերի առջեւ, գլուխը դրեց քարացած ծնկներին:Նա այլեւս հույս չուներ, որ երբեւէ կլսի մոր ձայնը: Արդեն մարում էին նրա սրտում եղած հույսի վերջին շողերը: - Ես սիրում եմ քեզ, մամ ջա' ն,-շշնջաց տղանեւայս կախարդական խոսքերից կատարվեց հրաշք. մորջերմ համբույրից կյանքը լցվեց նոր վառ գույներով:


« ԱՄԵՆ ՕՐ ԱՄԵՆ ԲԱՆ ՍՏԵՂԾՎՈՒՄ Է ՈՐԴՈՒ ԿՈՂՄԻՑ, ՈՐՈՎՀԵՏԵՎ ՀԱՅՐՆ ԱՄԵՆ ԲԱՆ ԱՆՈՒՄ Է ՈՐԴՈՒ ՄԻՋՈՑՈՎ » – Գրադարան – Mashtoz.org ԱՄԵՆ ՕՐ ԱՄԵՆ ԲԱՆ ՍՏԵՂԾՎՈՒՄ Է ՈՐԴՈՒ ԿՈՂՄԻՑ Սբ. Հիլարիուս Պիկտավիումացի (մոտ 315-367). « Սաղմոսների Մեկնություն », 91,3; PL 9,495. [...] Շաբաթ օրվա պատվիրանը՝ ոչ մի աշխատանք չանելու եւ անգործության մեջ հանգստանալու, պարտավորեցնող էր բոլորի համար, առանց բացառության։ Ինչպե՞ս, ուրեմն, Տերը կարողացավ զանց առնել շաբաթ օրը։ [...] Ճշմարտապես, մեծ են Աստծո գործերը. Իր ձեռքերի մեջ պահում է երկինքը, լույս է տալիս արեւին եւ մյուս աստղերին, աճեցնում է բույսերը երկրի վրա, կյանքի մեջ է պահում մարդուն։ [...] Այո՛, ամեն բան երկնքում եւ երկրի վրա գոյություն ունի եւ տեւում է Հայր Աստծո կամքով. ամեն բան գալիս է Աստծուց եւ ամեն բան գոյություն ունի Որդու միջոցով։ Նա, արդարեւ, ամեն ինչի գլուխն ու սկիզբն է։ Ամեն բան Նրա մեջ է ստեղծվել (Կղս 1, 16-18): Եվ Իր լիությունից, Իր հավիտենական զորության նախաձեռնության համաձայն, Նա ստեղծեց ամեն բան։ Արդ, եթե Քրիստոսը գործում է ամեն ինչի մեջ, դա՝ անհրաժեշտաբար ներգործությամբ Նրա, Ով գործում է Քրիստոսի մեջ։ Այդ իսկ պատճառով Նա ասում է. « Իմ Հայրը միշտ գործում է, եւ ես էլ գործում եմ » (Հվհ 5, 17)։ Արդարեւ, այն ամենը, ինչը որ արվում է Քրիստոսի՝ Աստծո Որդու կողմից, Որի մեջ է Հայր Աստված, Հոր գործն է։ Ուստի ամեն օր ամեն բան ստեղծվում է Որդու կողմից, որովհետեւ այն ամենը, ինչը որ արվում է Հոր կողմից, արվում է Որդու միջոցով։ Հետեւաբար, Որդու գործունեությունը ամեն օր է. եւ, ըստ իս, կյանքի սկզբունքները, մարմինների ձեւերը, կենդանի էակների զարգացումն ու աճը բացահայտում եւ ցույց են տալիս այդ գործունեությունը։ [...]


source: fineweb

text: Երեւանի Կոմիտաս փողոցում գտնվող HSBC բանկի մոտ կրակոցներ հնչեցին։ Այս մասին Sputnik Արմենիային հայտնում է ականատեսը։ Մեր զրուցակիցը դեպքի վայրից հայտնում է նաեւ, որ կրակոցների հետեւանքով երկու վիրավորներ կան։ Տեղում են նաեւ ոստիկանության մի քանի տասնյակ աշխատակիցներ։ Նախնական տվյալներով` հարձակվողները փորձել են թալանել բանկը, ինչը նրանց հաջողվել է։ Ոստիկանությունն այս պահին կատարվածի մասին որեւէ տեղեկություն չի տրամադրում։ ՀՀ ոստիկանության լրատվության, հասարակայնության հետ կապերի ու վերլուծության բաժնի պետ Էդգար Ջանոյանը մեր հարցին ի պատասխան հայտնեց, որ այս պահին ոստիկանությունը ճշտում է տեղեկությունը։


ԵՐԵՎԱՆ, 12 փետրվարի./Նովոստի–Արմենիա/. Ընդդիմության կողմից ներկայացված վարչապետի միասնական թեկնածու Վազգեն Մանուկյանը հայտարարել է, որ Երեւանի Ազատության հրապարակը դառնում է ընդդիմության շտաբը եւ կոչ է արել ավտոերթ կազմակերպել դեպի Սյունիք։ Այսօր Ազատության հրապարակում կայացավ ընդդիմության «շտապ հանրահավաքը», որի մասին նախօրեին հայտարարել էր Վազգեն Մանուկյանը։ Նա նախօրեին հայտարարություն էր տարածել` հայտնելով, որ «կա գաղտնի փաստաթուղթ, ըստ որի ի վնաս Հայաստանի որոշվում են Սյունիքի սահմաններն ու նրանով անցնող կոմունիկացիաները»։ «Սա (Ազատության հրապարակը, խմբգր.) մեր շտաբն է, եւ մենք կհեռանանք այս շտաբից, երբ հեռանա Նիկոլը (ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, խմբգր)», – հայտարարեց նա։ Մանուկյանը նշեց, որ ամեն օր գալու է Ազատության հրապարակ։ «Ես` ինքս, գոնե երկու ժամ, ասենք` 17։00–ից մինչեւ 19։00–ն, կլինեմ այստեղ, իմ գործընկերները կլինեն այստեղ։ Եկեք հավաքվենք ու միասին քննարկենք։ Պարտադիր չէ անցկացնել հանրահավաք։ Սա այն վայրն է, որտեղ մենք` մեկ գաղափար, մեկ սիրտ ունեցող մարդիկ, կհանդիպենք, միմյանց ուժ կհաղորդենք, կգործենք», – ասաց նա։ Մանուկյանը տեղեկացրեց, որ կդիմի «Հայրենիքի փրկության շարժմանը», որպեսզի առաջիկա շաբաթների ընթացքում Երեւանում հարյուրավոր մեքենաներով մեկնեն Սյունիք։ «Կմեկնենք Սյունիք, թող հակառակորդն իմանա, որ մեր ժողովուրդը կանգնած է Սյունիքի համար», – հայտարարեց նա։ Մանուկյանը նշեց, որ փետրվարի 20–ին կկազմակերպվի հանրահավաք, որի ընթացքում ամեն ինչ վերջնականապես կպարզվի։ #Երեւան #Ազատության հրապարակ #ընդդիմություն #շտաբ #Սյունիք


text: Լույս է տեսել «Առաջին քայլեր դեպի Հայ Առաքելական Եկեղեցի» աուդիոգիրքը 16:03 11 Օգոստոսի 2010 Հայ Առաքելական Եկեղեցու Նոր Նախիջեւանի եւ Ռուսական Թեմի ղեկավար Եզրաս եպիսկոպոս Ներսիսյանի օրհնությամբ լույս է տեսել «Առաջին քայլեր դեպի Հայ Առաքելական Եկեղեցի» աուդիոգիրքը, հաղորդում է miasin.ru պորտալը։ Աուդիոգիրքը Հայ Առաքելական Եկեղեցու Նոր Նախիջեւանի եւ Ռուսական Թեմի առաջին ռուսալեզու հրատարակությունն է աուդիոֆորմատով։Եկեղեցին նոր ձեւաչափով առաջարկում է ծանոթանալ բազմադարյա ավանդություններին, պատմում է Նրա պահպանած հայ ժողովրդի հոգեւոր ժառանգության մասին։ Նկատի առնելով կյանքի ժամանակակից ռիթմը եւ ժամանակի պակասը ընթերցանության համար ընդհանուր առմամբ եւ հոգեւոր-լուսավորչական գրականության համար մասնավորապես՝ Եկեղեցին տեղեկատվություն է տրամադրում հենց այն ձեւաչափով, որն ավելի հարմար է ընկալման համար։ Գրքի հիմնական նպատակն է պատմել քրիստոնեության հիմքերի եւ Հայկական Եկեղեցու մասին՝ ուշադրություն հրավիրելով նրան, որ նույնիսկ ամենաանկեղծ հավատքը կարող է անհիմն մնալ, եթե այն կապված չէ Եկեղեցու հիմնարար ուսմունքի հետ։ Աուդիոգրքում զետեղված են ցանկացած հավատացյալ մարդուն հետաքրքրող առավել կարեւոր հարցերի պատասխաններ։ Տեքստը կարդում է Ռուսաստանի վաստակավոր արտիստ Գեորգի Բալյանը։ Գրքի ստեղծման վրա աշխատել են Հայր Անանիան (Բաբայան), Դավիթ եւ Գեորգի Կաբասովները, Դավիթ Բեկնազարյանը, Վլադիմիր Հակոբջանովը եւ Մարիա Նազարովան։ Ձայնագրումը կատարվել է «ԱրմԱուդիո» հրատարակչության աջակցությամբ, շնորհիվ Արթուր Խաչատուրովի եւ Ռուբեն Սարդարյանի։ Աուդիոգիրքը կարելի է ձեռք բերել Ռոստովի մարզերի հայկական եկեղեցիներում եւ հայկական ինտերնետ-խանութներում, այդ թվում՝ ArmeniaOnline.Ru ինտերնետ-խանութում։ -0


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Ս. Ա. ՌՈՍՏՈՄՅԱՆԻՆ «ՀԱՅՐԵՆԻՔԻՆ ՄԱՏՈՒՑԱԾ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅՈՒՆՆԵՐԻ ՀԱՄԱՐ» 2-ՐԴ ԱՍՏԻՃԱՆԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Մշակույթի բնագավառում ներդրած ավանդի համար կոմպոզիտոր, «Երեւանյան հեռանկարներ» միջազգային երաժշտական փառատոն» հասարակական կազմակերպության հիմնադիր նախագահ Ստեփան Արզումանի ՌՈՍՏՈՄՅԱՆԻՆ պարգեւատրել «Հայրենիքին մատուցած ծառայությունների համար» 2-րդ աստիճանի մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2016թ. Դեկտեմբերի 5 Երեւան ՆՀ-1161-Ա


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ 02.11.2016 / Սերժ Սարգսյանն ընդունել է Բելգիայի Սենատի նախագահի գլխավորած պատվիրակությանը Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է Բելգիայի Թագավորության Սենատի նախագահ Քրիստին Դըֆրեյնի գլխավորած պատվիրակությանը: Հանրապետության Նախագահը ողջունել է հյուրերին մեր երկրում եւ մեծապես կարեւորել խորհրդարանական դիվանագիտության դերը երկու երկրների միջեւ հարաբերությունների զարգացման գործում: «Դուք մի երկրում եք, որտեղ Բելգիան ընկալվում է որպես բարեկամ երկիր եւ վստահելի գործընկեր, որի հետ հարաբերությունները հիմնված են պատմական ջերմ առնչությունների, փոխադարձ վստահության,... 240d 02.11.2016 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ԱՄՆ պաշտպանության քարտուղարի փոխտեղակալ Մայքլ Քարփինթերին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է ԱՄՆ պաշտպանության քարտուղարի փոխտեղակալ Մայքլ Քարփինթերին: Ողջունելով հյուրին՝ Հանրապետության Նախագահը գոհունակությամբ է արձանագրել, որ դիվանագիտական հարաբերությունների հաստատումից ի վեր հայ-ամերիկյան միջպետական հարաբերությունները մշտապես վերընթաց զարգացում են ունեցել, եւ երկու բարեկամ երկրները եկող տարի նշվելիք այդ հարաբերությունների հաստատման 25-ամյակին մոտենում են վերջին մեկ-երկու տարիների ընթացքում ձեռք բերված լուրջ հաջողություններով: Սերժ... 02.11.2016 / Նախագահը խորհրդակցություն է հրավիրել ճանապարհային երթեւեկության կանոնների նկատմամբ վերահսկողական համակարգերի եւ վճարովի ավտոկայանատեղերի կազմակերպման աշխատանքների քննարկման նպատակով ՀՀ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր խորհրդակցություն է հրավիրել ճանապարհային երթեւեկության կանոնների նկատմամբ վերահսկողական համակարգերի եւ վճարովի ավտոկայանատեղերի կազմակերպման ծրագրի վերաբերյալ հարցերի քննարկման նպատակով: Խորհրդակցությանը մասնակցել են ՀՀ Նախագահի աշխատակազմի ղեկավար Արմեն Գեւորգյանը, ՀՀ փոխվարչապետ, միջազգային տնտեսական ինտեգրման եւ բարեփոխումների նախարար Վաչե Գաբրիելյանը, Երեւանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանը, ՀՀ ԿԱ ոստիկանության պետ Վլադիմիր Գասպարյանը, ՀՀ Նախագահի վերահսկողական... 31.10.2016 / Նախագահը ներկա է գտնվել «Մուլտի ուելնես կենտրոն»-ի բացման արարողությանը Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ներկա է գտնվել «Մուլտի ուելնես կենտրոն» սպորտային համալիրի բացման արարողությանը: Երեւանի քաղաքապետ Տարոն Մարգարյանի, համալիրի սեփականատեր, ԱԺ պատգամավոր Գագիկ Ծառուկյանի, համալիրի ղեկավարության եւ բացման կապակցությամբ համալիրում գտնվող բազմաթիվ հյուրերի հետ միասին Հանրապետության Նախագահը շրջայց է կատարել առողջ ապրելակերպին միտված սպորտային ժամանակակից սարքավորումներով հագեցած նորակառույց համալիրում, ծանոթացել կատարված աշխատանքներին, իրականացված... 31.10.2016 / Նախագահը հրամանագիր է ստորագրել Լեւոն Գալստյանին Հանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի անդամ նշանակելու մասին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հրամանագիր է ստորագրել Լեւոն Գալստյանին Հանրային հեռուստառադիոընկերության խորհրդի անդամ նշանակելու մասին (վեց տարի ժամկետով)՝ ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 5-րդ կետով, հիմք ընդունելով «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 27-րդ հոդվածի 1-ին, 2-րդ եւ 29-րդ հոդվածի 6-րդ մասերը եւ հաշվի առնելով Հայաստանի Հանրապետության Նախագահի 2016թ. հոկտեմբերի 8-ի ՆԿ-186-Ա կարգադրությամբ ստեղծված... 29.10.2016 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանի աշխատանքային այցը Լոռու մարզ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր աշխատանքային այցով մեկնել է Լոռու մարզ: Հանրապետության Նախագահը ներկա է գտնվել Վանաձորի տեխնոլոգիական կենտրոնի բացման արարողությանը, որի հիմնման ծրագիրը իրականացվել է ՀՀ կառավարության կողմից՝ գլխավոր օպերատոր ճանաչված «Ձեռնարկությունների ինկուբատոր» հիմնադրամի միջոցով: Ծրագիրն ուղղված է Վանաձորում ժամանակակից գիտելիքահենք եւ ինովացիոն ենթակառուցվածքներով հագեցած տեխնոլոգիական կենտրոնի ստեղծմանը, օտարերկրյա ներդրումների ներգրավմանը, որակյալ... 2003


Տղամարդը տեսանյութ է հրապարակել համացանցում, որում նա նախաճաշում է իր գործընկերուհու հետ: Երկրի բնակիչներին զայրացրել է այն, որ նիկաբ հագած կինը ձեռքով կերակրել է տղամարդուն, եւ օգտատերերի մի մասը պահանջել է պատժել ոչ միայն տղամարդուն, այլ նաեւ նրա գործընկերուհուն:


Սիրո օազիսներ ռումինական բանտերում - Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am Սիրո օազիսներ ռումինական բանտերում 14:54 • 24.02.17 2007 թվականին Ռումինիան պաշտոնապես սկսեց անդամակցել Եվրոմիությանը եւ կառավարությունը ստիպված եղավ մի քանի փոփոխություններ անել երկրում։ Այս փոփոխությունների շարքում էր նաեւ բանտերում հատուկ սենյակների առանձնացումը, որտեղ բանտարկյալները կարող էին տեսնել իրենց երկրորդ կեսերին ու ժամանակ անցկացնել նրանց հետ։ bigpicture.ru-ն գրում է, որ լուսանկարիչ Կոսմին Բումբուցն այցելել է 40 բանտ ու լուսանկարել ինտիմ հարաբերությունների սենյակները։ Ֆոտոնախագիծը կոչվել է Intimate Room։ Այս սենյակները մի փոքր տարբերվում են սովորական բանտախցերից։ Ըստ օրենքի՝ բոլոր բանտարկյալներն իրավունք ունեն 3 ամսվա մեջ մեկ անգամ հանդիպել իրենց երկրորդ կեսերին ու 2 ժամ անցկացնել սենյակում։ Եթե բանտարկյալն ամուսնանում է բանտում, ապա նա իրավունք ունի ամուսնությունից հետո 48 ժամ անցկացնել ինտիմ սենյակում։ Ինչպես նաեւ նրանց հնարավորություն է տրվում առաջիկա մեկ տարվա մեջ ամեն ամիս հանդիպել այնտեղ։ Բումբուցն առաջին անգամ լուսանկարել է այս սենյակները 2008 թվականին, սակայն այն ժամանակ լուսանկարում էր մարդկանց՝ սենյակ մտենլուց եւ դուրս գալուց հետո։ Հետագայում նա հասկացավ, որ մարդիկ շեղում են ուշադրությունը եւ սկսեց միայն սենյակները լուսանկարել։ 2015 թվականին Intimate Room ֆոտոնախագիծը հաղթել է Sony World Photography Awards մրցույթի «Ճարտարապետություն» անվանակարգում։ Շոուբիզնես 16:37 • 10/10 «Սոնան չի բեմադրի պարերը». Women’s Club-ի պրոդյուսերը՝ Սոնա Եսայանի հետ աշխատանքը դադարեցնելու պատճառի եւ Գրիգի բացակայութան մասին Tert.am Life-ն այս մասին խոսել է «Վիտամին ակումբի» պրոդյուսեր Վլադիմիր Սահակյանի հետ... Ժամանց 15:26 • 12/10 Իրինա Թովմասյանի դուստրը՝ Մեգին, միջազգային երգի, պարի եւ մոդելային մրցույթներում Գրան պրի է ստացել եւ 1-ին տեղը զբաղեցրել Tert.am Life-ի հետ զրույցում Իրինան ասաց, որ դուստրը երգի մրցույթում զբաղեցրել է առաջին հորիզոնականը, պարի եւ մոդելային մրցույթներում Գրան-պրի է ստացել... Ժամանց 15:44 • 07/10 Քիմ Քարդաշյանը Երեւանում նկարահանում է իր իրապատում շոուն (տեսանյութ, լուսանկարներ) Քիմ եւ Քորտնի Քարդաշյանները քիչ առաջ դուրս եկան «Ալեքսանդր» հյուրանոցից, որի բակում երկրպագուները մոտ 2 ժամ սպասում էին նրանց։ Շոուբիզնես 12:49 • 07/10 «Իրական կյանքում սիրելիիս համար պայքարել եմ այնպես, ինչպես ֆիլմում». «Պատվից առավել»-ից Խոսրով Նալբանդյանը՝ անձնական կյանքի, դեբյուտային դերի եւ դերասան հայրիկի ազդեցության մասին Tert.am Life-ի հետ զրույցում դերասանը պատմել է մասնագիտական ընտրության, հոր ազդեցության եւ անձնական կյանքի մասին... Ժամանց 18:58 • 07/10 VIDEO. Քիմը եւ Քորթնին ճաշել են Դոլմամայում. Քիմը պատվիրել է գառան խաշլամա եւ դոլմա Քիմ եւ Քորթնի Քարդաշյանները քիչ առաջ ճաշեցին «Դոլմամա» ռեստորանում, որի շուրջ եւս երկրպագուներ էին հավաքվել Քիմին տեսնելու համար... Սոցցանցեր 12:27 • 07/10 «Հեքիաթում». Արամեի եւ Աննա Թովմասյանի նոր լուսանկարները բալիկի ծննդին ընդառաջ Արամեն ու Աննան այժմ սպասում են իրենց երկրորդ երեխային... Ժամանց 16:46 • 11/10 «Ժամանակին տղայի էի հիշեցնում՝ թե՛ սանրվածքով, թե՛ պահելաձեւով». Գայանե Ասլամազյանը՝ «տղայական» լինելու, ոճափոխության եւ էլեգանտության մասին Tert.am Life-ը հաղորդավարուհու հետ զրուցել է ժամանակի հետ ոճափոխության, կանացիության, նախընտրելի հագուստի եւ տարիքով պայմանավորված ոճի փոփոխության մասին... Շոուբիզնես 19:40 • 11/10 «Դեռ չեմ հանդիպել, հնարավոր է, երբեք էլ չհանդիպեմ իմ տղամարդուն». Անի Պետրոսյանը՝ անձնական կյանքի, ձեռքբերումների ու առաջարկների պակաս չունենալու մասին Tert.am Life-ը դերասանուհու հետ զրուցել է անձնականից, ձեռքբերումներից ու հեռուստատեսային առաջարկների կասաս չունենալուց... Ժամանց 12:45 • 11/10 Սիրուշո, Լիլիթ Հովհաննիսյան, Վաչե Ամարյան եւ այլ հայ երգիչներ, որոնց երգերը լսում է Քորթնի Քարդաշյանը Քորթնի Քարդաշյանը Հայաստանում անցկացրած օրերից առայժմ ընդամենը մեկ լուսանկար է հրապարակել Ինստագրամում, սակայն «սթորի» բաժնում բավականին ակտիվ է... Ժամանց 14:59 • 09/10 «Հրաժարվեցի նկարահանվել վարկանշային սերիալներից մեկում, որովհետեւ պետք է հետաքրքիր զարգացում լինի». Հայկ Պետրոսյանը՝ առաջարկների բացակայության, նոր սերիալի եւ ընտանիքի մասին Tert.am Life-ի հետ զրույցում Հայկը խոսել է հեռուստասերիալներում հանդես գալու տեւական դադարի, առաջարկների բացակայության, նոր սերիալում նկարահանվելու եւ երկու տղայի հայրիկ լինելու մասին... Սոցցանցեր 15:35 • 09/10 Քլոե Քարդաշյանը հրապարակել է իր՝ Հայաստանի զինանշանի տեսքով զարդը Այս օրերին, երբ Քիմ եւ Քորթնի Քարդաշյանները Հայաստանում են, հայրենիքի մասին չի մոռացել նաեւ նրանց մյուս քույրը՝ Քլոե Քարդաշյանը... Ժամանց 19:05 • 09/10 «Պատվից առավել»-ի թիմի երեկույթը «ՏԷՖԻ» մրցանակի արժանանալու առթիվ Պրոդյուսերը հավաքույթի լուսանկարները տրամադրել է Tert.am Life-ին ու պատմել, որ երեկույթն անցել է ջերմ ընտանեկան միջավայրում, երգել, պարել, ուրախացել, մի խոսքով՝ հայավարի քեֆ են արել... Շոուբիզնես 12:38 • 12/10 «Այս պահին սա ընդհանուր համագործակցության դադարեցում է». Գրիգ Գեւորգյանը՝ Women՛s Club-ից բացակայության եւ իր նոր՝ «Վայ Գրիգ, Գրիգ» նախագծի մասին Tert.am Life-ը հումորիստի հետ զրուցել է նոր՝ «Վայ Գրիգ, Գրիգ» նախագծի եւ Women՛s Club-ից բացակայության մասին... Շոուբիզնես 15:04 • 11/10 Մհեր Արմենիան առաջին անգամ ցույց է տվել որդու դեմքն ու տեսահոլովակ նվիրել նրան Մհեր Արմենիայի որդին դարձել է 1 տարեկան, ինչի առթիվ երգիչն ու կինը լուսանկարներ է հրապարակել... Շոուբիզնես 13:07 • 09/10 Քիմ եւ Քորթնի Քարդաշյանները հյուրընկալվել են ՀՀ նախագահի նստավայրում Քիմ եւ Քորթնի Քարդաշյաննները երեկ՝ հոկտեմբերի 8-ին, հյուրընկալվել են ՀՀ նախագահ Արմեն Սարգսյանի նստավայրում... Ժամանց 18:33 • 08/10 Քիմ եւ Քորթնի Քարդաշյանները Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում Քիմ եւ Քորթնի Քարդաշյանները, Քորթնիի երեխաների ուղեկցությամբ, այցելեցին Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիր: Ժամանց 11:17 • 07/10 «Ես այնքան հուզված եմ լինել այստեղ եւ տեսնել բոլորին». Քիմ Քարդաշյանի գրառումը Հայաստան այցի մասին Իրապատում շոուների հայազգի աստղ Քիմ Քարդաշյանը Հայաստանում է: Քիմը Թվիթերում գրառում է արել Հայաստան այցի մասին եւ նշել, որ չի կարողանում քնել... Շոուբիզնես 16:38 • 08/10 «Կարիերաս պատկերացնում եմ գրագետ ու բարձր որակի՝ լինի Հայաստանում, թե արտերկրում». Մաշա Մնջոյանը՝ Ավստրալիայում ապրելու, առաջիկա ծրագրերի ու կրթության մասին Tert.am Life-ը Մաշայի հետ զրուցել է սպասվող նորությունների, երկրպագուների կողմից մոռացվելու անհանգստության, հայրենիքը կարոտելու եւ ուսման մասին... Շոուբիզնես 13:16 • 12/10 Նախագահի հետ ճաշից մինչեւ մկրտություն եւ օրհնություն. ինչ հրապարակումներ է անում Քիմ Քարդաշյանը հայաստանյան այցից Քիմ Քարդաշյանի՝ Հայաստան կատարած այցը կրկին հայտնվեց լայն քննարկումների կենտրոնում... 19:58 • 13.10.19 Ծնվել է Գոհար Գասպարյանի երկրորդ որդին. ծնողները կրկին հետաքրքիր անուն են ընտրել երեխայի համար 13:16 • 12.10.19 Նախագահի հետ ճաշից մինչեւ մկրտություն եւ օրհնություն. ինչ հրապարակումներ է անում Քիմ Քարդաշյանը հայաստանյան այցից 12:38 • 12.10.19 «Այս պահին սա ընդհանուր համագործակցության դադարեցում է». Գրիգ Գեւորգյանը՝ Women՛s Club-ից բացակայության եւ իր նոր՝ «Վայ Գրիգ, Գրիգ» նախագծի մասին 19:40 • 11.10.19 «Դեռ չեմ հանդիպել, հնարավոր է, երբեք էլ չհանդիպեմ իմ տղամարդուն». Անի Պետրոսյանը՝ անձնական կյանքի, ձեռքբերումների ու առաջարկների պակաս չունենալու մասին 15:26 • 12.10.19 Իրինա Թովմասյանի դուստրը՝ Մեգին, միջազգային երգի, պարի եւ մոդելային մրցույթներում Գրան պրի է ստացել եւ 1-ին տեղը զբաղեցրել 16:46 • 11.10.19 «Ժամանակին տղայի էի հիշեցնում՝ թե՛ սանրվածքով, թե՛ պահելաձեւով». Գայանե Ասլամազյանը՝ «տղայական» լինելու, ոճափոխության եւ էլեգանտության մասին 12:45 • 11.10.19 Սիրուշո, Լիլիթ Հովհաննիսյան, Վաչե Ամարյան եւ այլ հայ երգիչներ, որոնց երգերը լսում է Քորթնի Քարդաշյանը 15:28 • 10.10.19 Պետք չէ՛ լինել կատարյալ, եղի՛ր ուրիշ. գտիր ուրիշ լինելու քո բանաձեւը 11:22 • 03.10.19 Դերասանական փոփոխված կազմ եւ նոր լուծումներ. ինչո՞ւ «Այրված անուրջների» հիմքով նկարահանվեց «Անավարտ երազը» 14:06 • 28.09.19 Սամվել Թոփալյանն արժանացել է Open World Toronto կինոփառատոնի «Լավագույն դերասան» մրցանակին 18:37 • 01.10.19 «Մայրիկը միշտ կողքիդ է». Քրիստինե Պեպելյանի նոր լուսանկարը որդու հետ 11:54 • 28.09.19 «Մինչեւ եւ հետո». 25-ամյա Գոհար Ավետիսյանի լուսանկարն ու արտաքին մեծ փոփոխությունն աժիոտաժ է առաջացրել


text: Երեւանի Վալերի Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարանի ուսանողները այսօր դասադուլ էին հայտարարել՝ բողոքելով բուհի ռեկտոր Սուրեն Զոլյանին հեռացնելու՝ կրթության եւ գիտության նախարար Արմեն Աշոտյանի որոշման դեմ։ Դասադուլավորները համարում են, որ նախարար Արմեն Աշոտյանի՝ օգոստոսի 17-ի այդ որոշումն ապօրինի է, եւ անցած շաբաթվա ընթացքում մի շարք բողոքի ակցիաներ են կազմակերպել՝ պահանջելով Սուրեն Զոլյանին վերանշանակել ռեկտորի պաշտոնում: Նախորդ բողոքի ակցիաների համեմատ, սակայն, այսօր ուսանողների թիվն ավելի քիչ էր։ «Ազատություն» ռադիոկայանի հետ զրույցում նրանցից մեկը պարզաբանեց. - «Մեզ մոտ մոդուլային շաբաթ է, ու մեր ակտիվիստների մեծամասնությունը երկրորդ կուրս է։ Իրենք հիմա միջանկյալներ ունեն, դրա համար այստեղ չեն»։ Ուսանողները նաեւ ասացին, որ երեկ Սուրեն Զոլյանն իրենց խնդրել է դասադուլ չանել։ Հիշեցնենք՝ Սուրեն Զոլյանը, նախարարի որոշումը անօրինական համարելով, հրաժարվում է վայր դնել ռեկտորի լիազորությունները, մինչդեռ երեկ Արմեն Աշոտյանի որոշմամբ բուհի նախկին պրոռեկտոր Գայանե Գասպարյանը նշանակվեց համալսարանի ռեկտորի ժամանակավոր պաշտոնակատար: Փաստացի այսօր բուհում կա երկու ռեկտոր։ Ուսանողների բողոքի ակցիայի վերաբերյալ Սուրեն Զոլյանից մեկնաբանություն վերցնել չհաջողվեց. նրա օգնականներն ասացին, որ Զոլյանը հյուրեր ունի եւ չի կարող մեզ ընդունել: Բուհի ռեկտորի ժամանակավոր պաշտոնակատար Գայանե Գասպարյանը, իր հերթին, ասաց. - «Եթե մի քանի հոգի կան դասադուլ անող, դա արդեն ուսանողություն չի։ Մեր դասերը նորմալ հունով գնում են, բայց, համենայնդեպս, եթե ինչ-որ անհատներ կան, իրենց դասախոսները իրենց ներկա-բացական կանեն եւ ըստ այդմ իրենց... ես չեմ համարում դա դասադուլ»։ Ուսանողները, մինչդեռ, այդ ընթացքում համալսարանի մոտ հավաքված վանկարկում էին՝ «դասադուլ»։ Դասախոսներից ոմանք փորձեցին նրանց ետ տանել լսարաններ, սակայն ուսանողները բողոքը շարունակեցին արդեն բուհի կենտրոնական մուտքի մոտ: Ի վերջո, Սուրեն Զոլյանն իջավ ուսանողների մոտ եւ նորից խնդրեց դասադուլ չանել: Վերջում հավելենք, որ կրթության եւ գիտության նախարարությունը բաց մրցույթ է հայտարարել '«Երեւանի Վ. Բրյուսովի անվան պետական լեզվաբանական համալսարան» պետական ոչ առեւտրային կազմակերպության ռեկտորի թափուր պաշտոնը զբաղեցնելու համար:


07/12/17 11:31 Էրդողանը մեղադրել է Թրամփին տարածաշրջանը կրակի մեջ գցելու հարցում


text: Նկարագրություն Բարի գալուստ video chat Braco do Norte Meet խորամանկել անձանց ամբողջ աշխարհում. Totally ազատ video chat Braco do Norte, որը դուք կարող եք անել հետեւյալ կետերը. - Խոսել ծախսերի անվճար է բոլոր տեսակի տղամարդկանց եւ կանանց: Ինչպես ճշտել այն պետք է գնալ «Դրույթներ». - Խոսեք վեբկամերան է «Խցիկի» ռեժիմում. - Ունեն հետաքրքիր թեեւ դուք սեղմեք 'Հաջորդ' կմնա մեկին հետաքրքիր. - Ունեն զրույց անանուն առանց միկրո եւ ոչ վեբկամերան է «տեքստային» ռեժիմում. - Spy այլ մարդիկ վիդեո զրույցները անանուն եթե թույլատրվում է. - Շնորհիվ video chat Braco do Norte, դուք կարող եք հանդիպել զվարճալի ընկերներ ամբողջ աշխարհից. - Եթե դուք չեք ցանկանում, որ spied փոխել այն »կայանքներով». Սկսելու մամուլի «F2» կամ սեղմեք 'սկսել,


Ովքեր են թիրախում. Կառավարության քայլերը տանում են սոցիալական լարվածության խորացման.«168 ժամ» Թուրքիայում շունը կծել է ադրբեջանցի գործարարի քիթը.ուշքի եկա այն պահին, երբ ոստիկանները փնտրում էին իմ քթի պոկած մասը Իսրայելը 1,5 մլրդ դոլար է հատկացրել Իրանի միջուկային օբյեկտների վրա հարձակման համար Թուրքը Գորիս-Կապան միջպետական ճանապարհին իրեն էնպես է պահում , ոնց որ էդ հատվածը իրենցն է, եւ ինչ ուզում՝ անում են 20 հուն 2019 10:45 Ովքեր են թիրախում. Կառավարության քայլերը տանում են սոցիալական լարվածության խորացման.«168 ժամ» «168 ժամ» թերթը գրում է. «Հարկային բարեփոխումների երկրորդ փուլի շրջանակներում կառավարությունը գնում է գույքահարկի վերանայման։ Որքան էլ դա դիտարկվում է՝ որպես հակակշիռ համահարթ եկամտային հարկին, այնուհանդերձ այն, ինչ մտադիր է անել կառավարությունը, ծանրանալու է բնակչության ոչ միայն հարուստ, այլեւ սոցիալապես խոցելի խմբերի վրա։ Ավելին, ի տարբերությունն հարուստների, վերջիներս հայտնվելու են շատ ավելի մեծ հարվածի տակ` ստիպված լինելով հրաժարվել անգամ սեփական գույքից։ Նախատեսվող փոփոխությունները գուցե արդարացված լինեին, եթե հասարակության շրջանում աղքատության մակարդակն այսքան բարձր չլիներ։ Բայց իշխանափոխությունից հետո Հայաստանում սոցիալական իրավիճակն առայժմ բարելավման նշաններ ցույց չի տալիս։ Ավելին, նախատեսվող հարկային օրենսդրության փոփոխությունները տանելու են երկրում սոցիալական լարվածության խորացման։ Դա արտահայտվելու է՝ ինչպես հարկային հայտնի փաթեթի, այլեւ՝ գույքահարկի օրենքում սպասվող փոփոխությունների տեսքով։ Կառավարությունը պատրաստվում է վերանայել գյուքահարկի գնահատման գործող կարգը, ինչը ենթադրում է անշարժ գույքի հարկի կտրուկ բարձրացում։ Այնպես չէ, որ դա տարածվելու է միայն թանկարժեք գույքի վրա։ Գույքահարկի հարկման դաշտում են հայտնվելու գրեթե բոլորը։ Եվ ոչ մի նշանակություն չունի՝ մարդը հարո՞ւստ է, թե՞ սոցիալապես անապահով։ Նա պարտավոր է լինելու վճարել իրեն պատկանող գույքի համար։ Մի դեպքում՝ ավելի շատ, մեկ այլ դեպքում՝ քիչ։ Կառավարության թիրախը բոլորն են, այդ թվում՝ գյուղական բնակավայրերը։ Նախատեսվում է փոխել, առաջին հերթին՝ գույքի գնահատման գործող մոդելը։ Ըստ այդմ՝ գույքի կադաստրային արժեքը կհամապատասխանեցվի շուկայականին, այսինքն` կբարձրանա գրեթե 3 անգամ, ինչն էլ թույլ կտա անշարժ գույքը դնել հարկման տակ։ Գույքահարկի բեռը, ըստ գոտիականության, ակնկալվում է ավելացնել ընդհուպ մինչեւ 5-10 անգամ։ Այս նախաձեռնությամբ, որքան էլ թվում է, թե նպատակը պիտի լիներ հասարակության շրջանում առկա բեւեռացվածության մեղմումը, այն բերելու է երկրում սոցիալական լարվածության խորացման։ Ու ոչ մի նշանակություն չունի, որ հարուստներն իրենց շքեղ բնակարանների համար ստիպված են լինելու ավելի շատ վճարել։ Գույքահարկի հարկման տակ կհայտնվի նաեւ այն քաղաքացին, ով ունի մեկ կամ երկու սենյականոց բնակարան Երեւանի ծայրամասում, եւ ում եկամուտները Հարկային օրենսգրքի փոփոխություններով ոչ միայն չեն ավելանում, այլեւ մի բան էլ նվազում են` կապված կենսաթոշակային ֆոնդերի վճարումների հետ։ Գույքահարկի նման կտրուկ բարձրացումով կառավարությունն ըստ էության գնում է նաեւ սեփականության վերաբաշխման։ Պարզ է, որ դրանից հետո կլինեն բազմաթիվ սեփականատերեր, ովքեր ի վիճակի չեն լինելու վճարել այդքան գումար իրենց ունեցվածքի դիմաց։ Դա նշանակում է, որ նրանք ստիպված վաճառելու են այն՝ ավելի էժան գույք գնելու եւ ավելի քիչ գույքահարկի բեռ կրելու նպատակով։ Այսօր Հայաստանում քչերն են պատրաստ տարեկան տասնյակ միլիոններ վճարել միայն գույքահարկի դիմաց։ Ու դեռ հարց է՝ կգտնվե՞ն մարդիկ, ովքեր կգնան այդպիսի գույքի ձեռքբերման։ Պրոգրեսիվ գույքահարկի կիրառումը, որքան էլ կարեւոր, նույնքան ռիսկային է, հատկապես նման կտուկ վերանայումների պարագայում։ Դա կարող է լուրջ փաստի առաջ կանգնեցնել՝ ինչպես կառավարությանը, այնպես էլ՝ սեփականատերերին։ Դրա հետեւանքով շատերը, մասնավորապես՝ նախկինից անշարժ գույք ժառանգություն ստացածները, որոնց եկամուտներն այսօր բարձր չեն, միանգամից հայտնվում են թիրախի տակ։ Նրանք կանգնելու են իրենց ունեցվածքից պարտադրված հրաժարվելու փաստի առջեւ։ Այսպիսի խնդրի կարող են բախվել առաջին հերթին՝ Երեւանի կենտրոնի թանկ բնակարանային շուկայի սեփականատերերը։ Դժվար է ասել, թե դա որքանո՞վ է բխում կառավարության նպատակներից, բայց միտումը տանելու է դրան։ Սա հասարակության շրջանում լուրջ դժգոհությունների առաջացման տեղիք կարող է տալ։ Հատկապես որ, այս ամենը չի ուղեկցվում սոցալական խոցելի խմբերի եկամուտների նույնքան կտրուկ ավելացմամբ։ Ի տարբերություն լրացուցիչ հարկային բեռի կիրառման ուղղությամբ ձեռնարկվող քայլերի, կառավարությունն առայժմ նույնքան ակտիվ չէ մարդկանց եկամուտներն ավելացնելու հարցում։ Առայժմ հայտնի է, որ քննարկվում է հաջորդ տարի նվազագույն կենսաթոշակը 10 տոկոսով ավելացնելու հարցը, որը ենթադրում է ընդամենը 2,5 հազար դրամի հավելում։ Պարզ է, որ դրանով անիմաստ է ակնկալել սոցիալական խնդիրների մեղում, առավել եւս՝ լուծում»: Կառավարությունը կհրաժարվի ԱԺ պատգամավոր Արամ Հարությունյանից վարձակալած գույքից Սոցփաթեթի շահառուները վճարում են՝ անվճար հետազոտության համար


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է Սեւծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Լեոնիդաս Քրիզանտոպուլոսին 08.09.2008 Հանրապետության նախագահը Սեւծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի հետ քննարկել է ՍԾՏՀ-ում Հայաստանի առաջիկա նախագահության եւ այդ ընթացքում իրականացվելիք միջոցառումների հետ կապված հարցեր: Ըստ երկրի ղեկավարի, Հայաստանը լրջորեն է պատրաստվել այդ առաքելությանը եւ կանի իրենից կախված հնարավորն` այն պատվով կատարելու: Սերժ Սարգսյանի խոսքով, Հայաստանը մշակել է գործողությունների հստակ ծրագիր եւ մտադիր է այն հետեւողականորեն իրականացնել: Լեոնիդաս Քրիզանտոպուլոսն իր գոհունակությունն արտահայտելով կատարված նախապատրաստական քայլերի առնչությամբ, նշել է, որ Հայաստանը Կազմակերպության նախագահությունը ստանձնում է շատ վճռորոշ ժամանակահատվածում` կապված Վրաստանում տեղի ունեցած վերջին իրադարձությունների եւ հայ-թուրքական հարաբերությունների կարգավորման միտումների հետ: Նրա համոզմամբ, հայ-թուրքական հարաբերությունների բարելավումը, երկու պետությունների երկխոսությունն իրենց անմիջական նպաստը կբերեն նաեւ Սեւծովյան տնտեսական համագործակցության կազմակերպության ներսում արդյունավետ գործակցությանը: a87


Կատեգորիա:Միսիոներներ - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան


Documents Decrees of the President of RA Ն. ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԼՈՌՈՒ ՄԱՐԶԻ ԸՆԴՀԱՆՈՒՐ ԻՐԱՎԱՍՈՒԹՅԱՆ ԱՌԱՋԻՆ ԱՏՅԱՆԻ ԴԱՏԱՐԱՆԻ ԴԱՏԱՎՈՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 11-րդ կետով եւ հաշվի առնելով Արդարադատության խորհրդի 2017 թվականի մայիսի 26-ի ԱԽ-7-Ե-8 եզրակացությունը` ո ր ո շ ու մ ե մ. Նաիրա ՄԽԻԹԱՐՅԱՆԻՆ նշանակել Հայաստանի Հանրապետության Լոռու մարզի ընդհանուր իրավասության առաջին ատյանի դատարանի դատավոր: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Հունիսի 1 Երեւան ՆՀ-475-Ա


text: Հայաստանը պատրաստ է ընդունել Հարավային Օսեթիայի դպրոցականներին, հայտարարել է նախագահ Սարգսյանը 16:00 02 Սեպտեմբերի 2008 Հայաստանը պատրաստ է ընդունել դպրոցականների Հարավային Օսեթիայից, որը օգոստոսի 8-ին ագրեսիայի է ենթարկվելՎրաստանի կողմից, տեղեկացնում է ՌԻԱ Նովոստին։ «Երկու շաբաթ է՝ սպասում ենք Հարավային Օսեթիայի դպրոցականներին։ Մենք դասագրքեր ենք պատրաստել»,- ասաց ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսյանը ՌԴ նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւի հետ Սոչիում կայացած բանակցությունների ընթացքում։ Մեդվեդեւը շնորհակալություն հայտնեց Սարգսյանին «աջակցության մարդասիրական մոտեցման» համար։ -0- ՌԴ ԱԳ նախարար Սերգեյ Լավրովը, մեկնաբանելով Ադրբեջանի պահանջով Մինսկում բլոգեր Ալեքսանդր Լապշինի կալանավորման մասին տեղեկությունը, հայտարարել է, որ Մոսկվան դեմ է այս կամ այն տարածք անհատի այցելության քրեականացմանը։ Իրավիճակի լուրջ բարելավում, որին սպասում է Հայաստանի բնակչությունը նոր վարչապետից եւ կառավարությունից, սկզբունքորեն չի կարող լինել, հայտարարեց քաղաքագետ, Կովկասի ինստիտուտի տնօրեն Ալեքսանդր Իսկանդարյանը:


Lurer.com | «Արմավիր» ՔԿՀ-ի կալանավորին սպանելու փորձի դեպքի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննությունն ավարտվել է. հարուցվել է նոր քրեական գործ Իրավունք\t 22 Սեպտեմբեր, 2017 15:14 Այս թեմայով Ուրախ կլինեմ, որ «օֆշորի գործը» վերաբացվի. Միհրան Պողոսյան (տեսանյութ) Հեղափոխությունն Արմավիրի մարզում ամրացել է. Արմավիր քաղաքն է ընդվզել Գորիսում 14-ամյա աղջկա ինքնասպանության դեպքի առթիվ հարուցվել է քրգործ Չարաշահումներ «Դիլիջան» ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ում. հարուցվել է քրեական գործ Բուտերբրոդում հայտնաբերվել է «Ոսկեգույն ստաֆիլակոկ». Արմավիրի մարզի թունավորման լաբորատոր քննության արդյունքները


Իրաքի հյուսիսում ծրագրվում է ստեղծել եզդիական ինքնավարություն Իրաքի հյուսիսում ծրագրվում է ԱՄՆ-ի հովանավորությամբ ստեղծել եզդիական ինքնավարություն, հինգշաբթի Երեւանում լրագրողներին հայտնեց Աշխարհի եզդիների ազգային միության նախագահ Ազիզ Թամոյանը։ «Իրաքում եզդիական ինքնավարության ստեղծման մասին հարցը իրաքյան խորհրդարանում բարձրացրել է եզդիների ներկայացուցիչը, եւ նրան հաջողվել է այդ հարցի շուրջ երկրի կառավարության հետ համաձայնության գալ»,-ասաց նա։ Թամոյանի կարծիքով, Իրաքում ինքնավարության ստեղծումն անհրաժեշտություն է, քանի որ Հյուսիսային Իրաքում բնակվող եզդիներին ոչնչացում է սպառնում։ Ավելի վաղ Աշխարհի եզդիների ազգային միությունը բազմիցս կոչ է արել միջազգային կառույցներին եւ ողջ առաջադեմ մարդկությանը՝ համապատասխան միջոցներ ձեռնարկել, քանի որ նրանց անգործության դեպքում եզդիների նկատմամբ կատարվող հանցագործություները կշարունակվեն։ Միության ղեկավարությունը բաց նամակով դիմել է ԱՄՆ-ի, Ռուսաստանի, Հայաստանի նախագահներին, ինչպես նաեւ Մեծ Բրիտանիայի վարչապետին՝ կոչ անելով պաշտպանել եզդի ժողովրդին Իրաքում։ Եզդի է կոչվում քրդերի մի մասը, որն առանձնահատուկ հավատք ունի։ Հիմնականում բնակվում են Իրաքում։ Եզդիների կրոնը պարունակում է հեթանոսության, հին հնդիրանական հավատալիքների, հուդայականության, քրիստոնեության եւ իսլամի տարրեր։ Հայաստանում, որտեղ բնակվում է շուրջ 60 հազ. եզդի, տպագրվում է եզդիական թերթ եւ հեռարձակվում է ռադիոհաղորդում։ Հայաստանի մի շարք դպրոցներում ուսուցումը կատարվում է նաեւ եզդիերենով։—0--


source: wikipedia

text: Օքլենդը (, մաորի՝ Tāmaki-makau-rau), Նոր Զելանդիայի ամենամեծ քաղաքն է։ Քաղաքի բնակչությունը կազմում է շուրջ 1,3 մլն. մարդ (2010 թվականի տվյալներով), ինչը ողջ երկրի բնակչության 32 %-ն է։ Աշխարհագրական ու վարչական առումներով Մեծ Օքլենդի կազմի մեջ մտնում են՝ Օքլենդ-Սիթի (Auckland City), Նորթ-Շոր-Սիթի (North Shore City), Մանուկաու-Սիթի (Manukau City), Ուաիտակերե-Սիթի (Waitakere City) եւ այլն։ Ծանոթագրություններ 1350 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր


«Մեր երկրի նման երկրի պաշտպանության նախարարը պետք է բազե լինի, ոչ թե ճնճղուկ, եւ ես ուրախ եմ, որ Դավիթ Տոնոյանը մտել է հենց այդ դաշտ». Արմեն Աշոտյան / Լուրեր / Տեղեկատվական կենտրոն / Հայաստանի Հանրապետական կուսակցություն «Մեր երկրի նման երկրի պաշտպանության նախարարը պետք է բազե լինի, ոչ թե ճնճղուկ, եւ ես ուրախ եմ, որ Դավիթ Տոնոյանը մտել է հենց այդ դաշտ». Արմեն Աշոտյան «Պաշտպանության նախարարը չպետք է դիվանագետ լինի, եւ լավ է, որ Դավիթ Տոնոյանը այդ իմաստով դիվանագետ չէ։ Պաշտպանության նախարարը պետք է կատարի իր գործը, իր ոլորտի պատասխանատվության շրջանակներում։ Մեր երկրի նման երկրի պաշտպանության նախարարը պետք է բազե լինի, ոչ թե ճնճղուկ, եւ ես ուրախ եմ, որ նա մտել է հենց այդ դաշտ։ Այստեղ շատ կարեւոր այլ նրբություն կա։ Պետք է ժամանակային առումով համադրել. Դավիթ Տոնոյանի այդ հայտարարությունը եղել է Փաշինյան-Ալիեւ հանդիպումից հետո՞, քանի որ ժամային գոտիների տարբերություն կա։ Եթե եղել է հետո, այստեղ նոր շերտ է բացվում վերլուծությունների համար։ Ես չեմ կարծում, որ Դավիթ Տոնոյանն ինքնագլուխ նման հնչեղ հայտարարություն արած լինի։ Այդ հայտարարության ոգին, էությունը ամբողջովին կիսելով՝ ուզում եմ հասկանալ խաղի նրբությունը։ Եթե դա արվել է Փաշինյան-Ալիեւ հանդիպումից հետո, բնականաբար, համաձայնեցված է եղել Փաշինյանի հետ, իսկ դա նշանակում է, որ բովանդակային առումով այդ հանդիպման մեջ հայկական կողմի վրա ճնշումների գործադրման, սպառնալիքներ հնչեցնելու որոշակի արտահայտումներ եղել են, եթե հայկական կողմը հանդիպումից հետո խոսում է այս լեզվով ու ճիշտ լեզվով։ Ժամանակային գրաֆիկը որ հասկանանք այդ ելույթի, այդ ժամանակ կարող ենք փորձել ավելի խորը հետեւություններ անել։ Բայց ակնհայտ է, որ պաշտպանության նախարարը, պատասխանատու լինելով մեր ազգային անվտանգության հենասյուն հանդիսացող ազգային բանակի համար, այո, նա պետք է այդպես խոսի եւ այդպիսին լինի»,- ասաց ՀՀԿ փոխնախագահ Արմեն Աշոտյանը՝ 24news.am- եթերում մեկնաբանելով ՀՀ պաշտպանության նախարար Դավիթ Տոնոյանի աղմկահարույց հայտարարությունը։ Վերջինս հիշեց նաեւ, որ սա առաջին դեպքը չէ։ Սերժ Սարգսյանը եւս, երբ գլխավոր գերագույն հրամանատար էր, քանիցս հայտարարել է, որ ագրեսիայի դեպքում անգամ «Իսկանդերի» կոճակը չի վարանի սեղմել։ Այս գիծը պարբերաբար եղել է, եւ լավ է, որ այսօր էլ կա։ Պետք է պարզապես հասկանալ, որ, եթե այս հայտարարությունը հանդիպումից հետո ծրագրավորված ուղերձ էր, ապա հանդիպման ընթացքում ինչ-որ մի բան այնպես չի անցել։ «Մի կարեւոր դիտարկում եւս։ Վերջին 20 տարիների ընթացքում մեր ոչ մի ղեկավար՝ ոչ Ռոբերտ Քոչարյանը եւ ոչ էլ Սերժ Սարգսյանը «Տարածքներ՝ խաղաղության դիմաց» ձեւաչափով չեն բանակցել։ Այսինքն, երբ Դավիթ Տոնոյանն ասում է՝ «այլեւս», ուզում եմ հասկանամ՝ այդ «այլեւս»-ը ում է վերաբերում։ Մեր օրոք նման տեսակի բանակցություններ չեն եղել։ Մենք բացառիկ շեշտադրումը մշտապես արել ենք Արցախի կարգավիճակի մասին, եւ ինքնորոշման իրավունքը մեր բանակցված փաթեթում մշտապես ֆիքսված է՝ որպես կարգավորման հիմնական սկզբունքներից մեկը»,- շեշտել է Արմեն Աշոտյանը։ Անդրադառնալով այն դիտարկմանը, թե ինչո՞ւ նախկինում ավելի հնչեղ կերպով առաջ չի քաշվել Արցախը բանակցային սեղան վերադարձնելու թեզը, ԱԺ նախորդ գումարման Արտաքին հարաբերությունների հանձնաժողովի նախագահն ասել է, որ չի եղել ՀՀ որեւէ ղեկավար, ով դրա մասին չի խոսել, եւ այդ մասին խոսել է եւ Սերժ Սարգսյանը, եւ որոշ ժամանակահատվածներում՝ նաեւ Ռոբերտ Քոչարյանը։ «Պետք է հասկանալ՝ դա ինքնանպատակ է՞, թե՞ ոչ։ Վերադարձնելու հնարավորությունները չբացառելով եւ կիսելով այդ մոտեցումը, քանի որ, եթե մեզ մոտ չի ստացվել, մենք ուրախ կլինեինք, որ Փաշինյանի մոտ դա ստացվեր, բայց եթե մի բան խոստանում ես, ու չի ստացվում, թող ազնիվ լինի ու ասի՝ չի ստացվում, ժողովուրդ... Արցախը բանակցային սեղան վերադարձնելու համար պետք է Մինսկի խմբի համանախագահների աջակցությունը այս հարցում, որ Ադրբեջանը ստիպված ընկալի դա։ Մեր իշխանության օրոք կար պայմանավորվածություն, որ ԼՂՀ-ն պետք է միանար խաղաղության համապարփակ համաձայնագրի մշակման եւ ստորագրման գործընթացին։ Եթե Նիկոլ Փաշինյանն ուզում է դրանից առաջ Արցախը բանակցային սեղան վերադարձնել, շատ լավ, թող վերադարձնի»,- ասել է Արմեն Աշոտյանը՝ հավելելով, որ, եթե ռուսական կողմը եւ գրեթե բոլոր համանախագահներն ասել են, որ եթե կողմերը, այսինքն՝ Հայաստանն ու Ադրբեջանը, պայմանավորվեն, իրենք դեմ չեն լինի Արցախի՝ բանակցային սեղան վերադառնալուն, դա նշանակում է, որ նրանք ձեռքերը լվանում են այս փուլում այս հարցից, որովհետեւ ակնհայտ է, որ Փաշինյանն Ալիեւին միայնակ չի կարող համոզել։ ՀՀԿ փոխնախագահի կարծիքով՝ դիվանագիտական աշխատանք չի տարվել, որովհետեւ եթե մենք այս հարցում չունենք Ռուսաստանի, ԱՄՆ-ի եւ Եվրամիության՝ ի դեմս Ֆրանսիայի, աջակցությունը, նշանակում է՝ մենք նրանց չենք կարողացել բացատրել մեր տեսակետը, ուրեմն ինչպե՞ս պետք է բացատրենք Ադրբեջանին։ Առանց համանախագահների՝ Ադրբեջանի վրա ճնշման՝ Արցախը չի կարող վերադառնալ բանակցային սեղան։


Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Թրիլեր&oldid=5238698» էջից


text: Հունվարի 2, տարվա 2-րդ օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 363 (նահանջ տարիներին՝ 364) օր։ Դեպքեր 1757 - Միավորված Թագավորությունը գրավում է Հնդկաստանի Կալկաթա քաղաքը։ 1777 - Անկախության պատերազմ Հյուսիսային Ամերիկայում։ Ամերիկյան զորքերը Ջորջ Վաշինգտոնի գլխավորությամբ Թրենթոնի մոտ հետ վանեցին բրիտանացիների հարձակումը։ 1788 – Ջորջիան դարձավ ԱՄՆ-ի 4-րդ նահանգը։ 1843 – առաջին անգամ բեմադրվեց գերմանացի երգահան Ռիխարդ Վագների «Թռչող հոլանդացին» օպերան։ 1942 - Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմ։ Ճապոնական զորքերը գրավեցին Մանիլան։ 1945 - Հակահիտլերյան խմբավորումը ռմբակոծեց Նյուրնբերգ քաղաքը (Գերմանիա)։ 1959 – ԽՍՀՄ-ը տիեզերք ուղարկեց լուսնի հետազոտման առաջին միջտիեզերական ավտոմատ կայանքը՝ «Լունա-1»։ 1967 - Նախկին կինոդերասան եւ ապագա ԱՄՆ նախագահ Ռոնալդ Ռեյգան երդվեց որպես Կալիֆոռնիայի նահանգապետ։ 1998 - Նոր Ռուբլի դրամական արժույթը ընդունվեց Ռուսաստանում։ Ծնունդներ 1873 - Թերեզ Լիզյոացի, միանձնուհի, Կաթոլիկ Սուրբ, չորս կանանցից մեկը պատմության մեջ, ով արժանացել է Եկեղեցու դոկտորի կոչմանը։ 1920 - Այզեկ Ազիմով, ամերիկացի գրող (վ. 1992): 1952 - Շահեն Մեղրյան, Արցախի ազատամարտի մասնակից 1967 - Տիա Կառերե, ամերիկացի դերասանուհի։ 1968 - Քյուբա Գուդինգ Կրտսեր, ամերիկացի դերասան, պրոդյուսեր։ 1976 - Պաս Վեգա, իսպանացի դերասանուհի։ 1988 - Ջոնի Էվանս, իռլանդացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան։ 1993 - Բրայսոն Թիլեր, ամերիկացի երգիչ, երգերի հեղինակ, ռեփեր։ Մահեր 1557 - Պոնտորմո, իտալացի նկարիչ (ծ. 1494): 1826 – Հովակիմ Լազարյան, հայ գրող, հայ ազգային- ազատագրական շարժման գործիչ (ծ. 1743 թ.)։ 1901 - Մատթեոս Մամուրյան, հայ մանկավարժ, գրող եւ հրապարակախոս (ծ. 1830): 1976 – Վերներ Հայզենբերգ, գերմանացի ֆիզիկոս, քվանտային մեխանիկայի հիմնադիրներից (ծ. 1901)։ 2008 - Սոս Սոսյան, հայ դերասան, ՎԽՍՀ ժողովրդական արտիստ։ Պետական տոներ - Սուրբ Բերտոլդի օր։


Կիրառությունը գիտության մեջԽմբագրել Թերմոդինամիկական մոտեցումԽմբագրել Վիճակագրական մեխանիկայի մոտեցումԽմբագրել Ջերմաստիճանի չափումԽմբագրել Ջերմաստիճանի չափման միավորներ եւ սանդղակներԽմբագրել Կելվինի սանդղակԽմբագրել Ցելսիուսի սանդղակԽմբագրել Ֆարենհայտի սանդղակԽմբագրել Ռեոմյուրի սանդղակԽմբագրել Կապը տարբեր սանդղակների միջեւԽմբագրել Ջերմային շարժման էներգիան բացարձակ զրոյումԽմբագրել Ջերմաստիճան եւ ճառագայթումԽմբագրել Ուշագրավ ջերմաստիճաններԽմբագրել Last edited on 4 Հունիսի 2019, at 10:23


Դավիթ Տոնոյանի գլխավորած պատվիրակությունը մեկնել է Վրաստան - ankakh.com Տեգեր: Դավիթ Տոնոյան, ՀՀ պաշտպանության նախարարություն, Վրաստան


Բազմակողմանի քննության արդյունքում տվյալներ են ձեռք բերվել նաեւ՝ ստացած սերմացու ցորենի դիմաց համայնքի բնակիչներից մեկի կողմից վճարված գումարը յուրացնելու վերաբերյալ. գյուղացու վճարած 144.000 ՀՀ դրամը չի մուտքագրվել համայնքի բյուջե:


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Ա. Ս. ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻՆ ՄԽԻԹԱՐ ԳՈՇԻ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը` ո ր ո շ ու մ ե մ. Դիվանագետի օրվա առթիվ, արդյունավետ գործունեության համար Իրանի Իսլամական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Արտաշես Սամվելի ԹՈՒՄԱՆՅԱՆԻՆ պարգեւատրել Մխիթար Գոշի մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Մարտի 1 Երեւան ՆՀ-275-Ա


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Ա. Ք. ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻՆ ԵՐԱԽՏԱԳԻՏՈՒԹՅԱՆ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Հանրապետության տոնի առթիվ, մշակույթի բնագավառում ներդրած ավանդի համար բանահավաք, երգիչ, «Սասուն» ազգագրական երգի-պարի համույթի գեղարվեստական ղեկավար Անդրանիկ Քյարամի ՄԱՆՈՒԿՅԱՆԻՆ պարգեւատրել Երախտագիտության մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Մայիսի 24 Երեւան ՆՀ- 438 -Ա


Հայաստանը հնագույն շրջանում → Վանի թագավորության ծնունդը, վերելքն ու անկումը → Վանի թագավորությունը վերջին գահակալների օրոք։ Թագավորության անկումը Սարդուրի Բ-ին հաջորդած Ռուսա Ա-ն (Ք.ա. 735-713 թթ.) հսկայական ջանքեր գործադրեց պետության հզորությունը վերականգնելու համար։ Նա մեծ նվաճումներ կատարեց Սեւանա լճի ավազանում եւ նրանից արեւելք ու հարավ ընկած տարածքներում։ Ամենուրեք կառուցվում էին ամրոցներ՝ պետության իշխանությունը նվաճված երկրներում ամրապնդելու համար։ Նա ստիպված էր ծանր կռիվներ մղել Հյուսիսային Կովկասից ներխուժած կիմմերական ցեղերի դեմ, որոնք սկզբում ծանր հարվածներ հասցրին Վանի թագավորությանը։ Ի վերջո Ռուսայի դիվանագիտությունը հաղթեց, եւ վտանգավոր թշնամին նրա հորդորներով շարժվեց դեպի Փոքր Ասիա։ Կիմմերները հաստատվեցին Կապադովկիայում, որը նրանց անունով ստացավ Գամիրք անվանումը։ Այստեղից նրանք հաճախակի հարձակվում էին Ասորեստանի վրա։ Վանի թագավորությունը ծանր հարված ստացավ Ռուսա Ա-ի գահակալության վերջին շրջանում։ Ռուսա Ա-Ն սկզբում ամեն կերպ խուսափում էր Ասորեստանի հետ բախումից։ Իսկ երբ պարզ դարձավ, որ դա անհնար է, նա սկսեց վարել արտաքին ակտիվ քաղաքականություն։ Դրան ի պատասխան, ասորեստանյան բանակը Ք.ա. 714 թ. ներխուժեց թագավորության կենտրոնական երկրամասերը։ Թշնամին՝ անխնա ավերելով ու ավարի ենթարկելով երկիրը, անգթորեն ոչնչացնում էր ոչ միայն բնակավայրերը, այլեւ այգիներն ու ցանքսերը։ Վերադարձի ճանապարհին թշնամին հարձակվեց Վանի թագավորությանը ենթակա Մուծածիրի իշխանության վրա, որտեղ գտնվում էր թագավորության գլխավոր աստված Խալդիի հռչակավոր մեհյանը։ Մեհյանը, որն իր ոճով հիշեցնում էր Գառնիի տաճարի նախատիպը, ավերվեց եւ կողոպտվեց։ Այսուհանդերձ, դրանից հետո կիմմերական ցեղերի եւ այնուհետեւ քաղաքական ասպարեզում հայտնված սկյութական ցեղերի արշավանքները նշանակալից չափով մեղմացրին հակամարտությունը երկու երկրների միջեւ։ Բախումները նրանց միջեւ գործնականում դադարեցին։ Վանի թագավորությունը հզորության մի փայլատակում ունեցավ Ռուսա Բ-ի օրոք (Ք.ա. 685-645 թթ.): Նա հայտնի էր շինարարական աշխատանքներով Տուշպայում եւ Այրարատյան դաշտում, որտեղ նրա ջանքերով կառուցվեց Թեյշեբաինի քաղաքը (ներկայիս Կարմիր բլուրը Երեւանի տարածքում)։ Թեյշեբաինին աստիճանաբար վերածվեց երկրամասի տնտեսական կենտրոնի եւ հյուսիսային կարեւոր ռազմական հենակետի։ Հնարավոր եղավ կասեցնել սկյութների արշավանքները, եւ վերջիններս անգամ բարեկամական հարաբերություններ հաստատեցին Ռուսա Բ-ի հետ։ Ռուսա Բ-ից հետո հիշատակվում են եւս մի բանի գահակալներ, սակայն նրանք չկարողացան վերականգնել պետության երբեմնի հզորությունը։ Վանի թագավորությունը գնալով թուլանում էր։ Շուտով նրա մի մասում հանդես եկավ Պարույր Սկայորդու թագավորությունը, որը Մարական թագավորության կողմից ճանաչվեց Հայոց թագավոր։


text: Ապրիլի 4, տարվա 94-րդ (նահանջ տարիներին՝ 95-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 271 օր։ Դեպքեր 1581՝ նախկին ծովահեն Ֆրենսիս Դրեյքն ավարտում է շուրջերկրյա ճանապարհորդությունը 1790 - Ֆրանսիան եւ Ալժիրը կնքում են հարյուրամյա խաղաղության պայմանագիր 1884 - Բոլիվիան Չիլիին է զիջում Անտոֆագաստա երկրամասը, զրկվելով դեպի ծով ունեցած ելքից 1949՝ ստեղծվում է Հյուսիսատլանտյան դաշինքը 1958 - Լոնդոնում առաջին անգամ հանրությանն է ներկայացվում խաղաղության խորհրդանշանը Ծնունդներ 188 - Կարակալլա, Հռոմի կայսր (մ. 217) 1818 - Թոմաս Մայն Ռիդ Thomas Mayne Reid անգլիացի գրող (մ. 1883) 1820 - Խրիմյան Հայրիկ, հայ եկեղեցու 125-րդ կաթողիկոս 1840 - Ղազարոս Աղայան, հայ գրող, մանկավարժ, հրապարակախոս։ 1855 - Թովմաս Նազարբեկյան, հայ ռազմական գործիչ 1904 - Դավիթ Մալյան, դերասան 1928 - Հակոբ Կրկեաշարյան,հայ վիրաբույժ, վնասվածքաբան։ Բժշկական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր (1970)։ ԵՊԲՀ պատվավոր դոկտոր (1994) 1932 - Անդրեյ Տարկովսկի,ՌԽՖՍՀ ժողովրդական արտիստ, ռեժիսոր, սցենարիստ 1937 - Լայոշ Պորտիշ, հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1961)։ 1938 - Մարտին Վարդազարյան, ջազ երաժիշտ, Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդական արտիստ (2011), պրոֆեսոր 1945 - Սեդա Մանուկյան, լիբանահայ նկարիչ 1948 - Աբդուլլահ Օջալան Abdullah Ocalan, քուրդ հասարակական գործիչ 1971 - Արամ Թալալյան, թավջութակահար 1976 - Աննա Լենա Լաուրեն,ֆինն լրագրողուհի եւ ծագումով շվեդ գրող, շվեդալեզու «Hufvudstadsbladet» եւ «Svenska Dagbladet» թերթերի մոսկովյան թղթակից 1979 - Հիթ Լեդջեր Heath Ledger ավստրալ. դերասան եւ ռեժիսոր 1987 - Սամի Խեդիրա Sami Khedira, գերմանացի ֆուտբոլիստ 1989 - Զարեհ Զարգարյան, հայ համալսարանական բասկետբոլիստ 1983 - Աշխարհի լավագույն մայրիկ՝Արփինե Մողրովյան Մահեր 397 - Ամբրոսիոս Մեդիոլանցի Aurelius Ambrosius գերմ.-իտալ. արքեպիսկոպոս, սուրբ (ծն. 338) 636 - Իսիդորոս Սեւիլյացի Isidorus Hispalensis իսպ. արքեպիսկոպոս, սուրբ (ծն. 560) 1774 - Օլիվեր Գոլդսմիթ Oliver Goldsmith իրլ.-անգլ. գրող բանաստեղծ (ծն. 1728) 1957 - Արշավիր Շահխաթունի, դերասան, կինոդերասան, սպա, Երեւանի զինվորական պարետ 1968 - Մարտին Լյութեր Քինգ Martin Luther King ամեր. հասարակական գործիչ, Նոբելյան մրցանակակիր (ծն. 1929) 1970 - Խորեն Սարգսյան, հայ գրականագետ (ծն. 1891) 1991 - Մաքս Ֆրիշ Max Frisch շվեյց. գրող եւ դրամատուրգ (ծն. 1911) Տոներ Համացանցի միջազգային օր Անգոլա՝ Խաղաղության օր Չինաստան՝ Երեխաների օր Սենեգալ՝ Ակախության օր (Ֆրանսիայից, 1960 թ.)


Ինչի մասին պետք է մտածել քնելուց առաջ