Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ ՀՀ Նախագահ, ՀՀԿ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հաշվետու զեկույցը ՀՀԿ 16-րդ համագումարում 26.11.2016 - 1000x666px - 422 Կբ - 1000x665px - 317 Կբ - 1000x767px - 309 Կբ - 13215 1000x665px - 439 Կբ - 1000x686px - 725 Կբ - 1000x698px - 251 Կբ - 1000x665px - 531 Կբ - 1000x755px - 277 Կբ - 1000x665px - 426 Կբ - 1000x665px - 384 Կբ - 1000x1502px - 409 Կբ - 1000x665px - 476 Կբ - 1000x666px - 243 Կբ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ, Հայաստանի հանրապետական կուսակցության նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր Կարեն Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրում մասնակցել է ՀՀԿ 16-րդ համագումարին, որտեղ հանդես է եկել հաշվետու զեկույցով: *** ՀՀ Նախագահ, ՀՀԿ նախագահ Սերժ Սարգսյանի հաշվետու զեկույցը ՀՀԿ 16-րդ համագումարում Սիրելի՛ գործընկերներ, Հարգարժա՛ն հյուրեր, Տիկնա՛յք եւ պարոնա՛յք, Ողջունում եմ ձեզ եւ արդյունավետ աշխատանք եմ մաղթում Հայաստանի հանրապետական կուսակցության 16-րդ համագումարի շրջանակներում։ Այսօր մենք ողջ օրվա ընթացքում հնարավորություն կունենանք քննարկելու նախորդ համագումարից հետո ընկած ժամանակահատվածում կատարված աշխատանքը, գնահատականներ տալու կուսակցական աշխատանքի բոլոր ուղղություններով ձեռնարկված քայլերին, վեր հանելու թերությունները եւ առաջ գնալու նոր ազդակներ փոխանցելու կուսակցական մարմիններին ու տեղական կառույցներին։ Հանրապետականն իշխող կուսակցությունն է եւ պատասխանատվություն է ստանձնել երկրի քաղաքական օրակարգն առաջ տանելու համար։ Ուստի այսօր մենք պետք է ամփոփենք նաեւ, թե երկրի Մայր օրենքը բարեփոխելուց հետո որքան ենք կարողացել հասարակական-քաղաքական դաշտը պատրաստել խաղի նոր կանոններով գործելուն, որքան է ինքը՝ իշխող կուսակցությունը պատրաստ հարմարվել նորացված Սահմանադրության պահանջներին։ Այժմ՝ ամեն ինչի մասին հերթով։ Նախ՝ մեր կուսակցական աշխատանքների կազմակերպման մասին: Հանրապետականը շարունակում է հետեւողական աշխատանքով քայլ առ քայլ ամրապնդել կուսակցական բարդ ու բազմաշերտ համակարգը, բարձրացնել քաղաքական գործընթացների վրա իր ծրագրային նպատակներին համահունչ ազդեցության ավելացման արդյունավետությունը: Միայն այս տարվա ընթացքում կուսակցության սկզբնական կազմակերպությունների քանակն ավելացել է 22-ով: Եղել են նաեւ կուսակցական օղակներ, որոնք լուծարվել են: Հանրապետականը նոր անդամներով համալրելուն զուգահեռ՝ մեր շարքերը նաեւ բավականաչափ զտել ենք ՀՀԿ տանիքի ներքո թաքնված՝ սեփական ինչ-ինչ խնդիրներ լուծողներից: Ուշագրավ է, որ Հանրապետականի կազմում 18-40 տարեկանների տարիքային խումբն են ներկայացնում մեր կուսակիցների 35 տոկոսից ավելին: Միեւնույն ժամանակ, կանայք մեծամասնություն են կազմում եւ կուսակցականների շուրջ 54 տոկոսն են: Հանրապետականի մեխանիկական աճը, անշուշտ, մեր նպատակը չէ: Քիչ ջանքեր չենք ներդրել կուսակցական մեխանիզմի արդյունավետ աշխատանքի համար։ Ձեռքբերումներ այս մասով, անշուշտ, ունենք, բայց ինչպես բազմիցս քննարկել ենք, մեր պատկերացրած համակարգից դեռ էապես հեռու ենք։ Հասարակություն-կուսակցության առաջնային օղակներ՝ տեղական կառույցներ կապը թեեւ վերջին տարիներին ավելի է սերտանում, բայց դեռ էապես անբավարար է մնում խնդիրների եւ դրանց լուծումների՝ կուսակցության ուղղահայաց աստիճանականությամբ շրջապտույտի արագությունը։ Խնդիր-լուծման տարբերակներ-որոշում-իրականացում շղթան անթույլատրելի դանդաղ է դեռ մեր համակարգում։ Այս դեպքում, կարծում եմ, հարցն ամենեւին էլ մեծ կառույցներին բնորոշ բյուրոկրատիան չէ, այլ ավելի շուտ հարցերն առաջ տանելուն կոչված օղակների անհետեւողականությունը, եթե կուզեք՝ անգամ անհամարձակությունը։ Նման երեւույթների առկայությունն իրոք տեսանելի է։ Գալիք տարիներին առաջին հերթին այս ուղղությամբ ենք առաջ տանելու մեր ներքին կազմակերպական աշխատանքը։ Աչք ծակող խնդիրներ ունենք նաեւ հրապարակային գործունեություն իրականացնող կուսակցականների՝ հանրային խոսքի հանդեպ զգուշության առումով։ Անշուշտ, վերջին տարիների ընթացքում շատ է հղկվել հանրապետականների հանրային խոսքի ոճն ու բովանդակությունը։ Մենք հետեւողականորեն փոխել ենք կուսակցական գործիչների կողմից նախկինում շատ տարածված խոսելաձեւը՝ քամահրական կամ վիրավորական պատասխանելը ընդդիմախոսներին, ուժի դիրքերից հանդես գալը, ծաղրելը եւ այլն։ Բոլոր այս տիպի երեւույթներն էապես նվազել են։ Չտեսնել դա՝ առնվազն արդար չէ։ Սակայն չի կարելի չնկատել նաեւ, որ մեր գործընկերները ժամանակ առ ժամանակ հրապարակ են նետում համակողմանիորեն չկշռադատված մտքեր, որոնք սխալ ազդակներ են տանում դեպի հասարակություն, աղավաղում են իրականացվող քաղաքականությունն ու հարվածում կուսակցության հեղինակությանը։ Բոլորը պետք է ընդունեն, որ ցանկացած հանրային խոսք լուրջ նախապատրաստում եւ տնային աշխատանք է պահանջում. անցել են ամենագետների ժամանակները, ապագան աշխատասեր եւ յուրաքանչյուր մտքի մշակման վրա մանրամասն ջանք թափող գործիչներինն է։ Այս տեսանկյունից մենք շուտով հատուկ մարմին կստեղծենք կուսակցությունում, որը կդառնա մշտական բանավեճի ակումբ իր փորձագիտական բաղադրիչով, եւ որտեղ ծնվող նոր գաղափարները կամ առկա դիրքորոշումների մանրակրկիտ մշակված շարադրանքները պարբերաբար հասու կդառնան բոլոր կուսակցականների համար։ Մենք շարունակելու ենք բացահայտել եւ մեր շարքերում ընդգրկել խոստումնալից եւ բանիմաց երիտասարդների: Մենք նաեւ պետք է հետեւողական ջանքեր կիրառենք, որպեսզի բարձրացնենք կանանց ներգրավվածությունը որոշումների կայացման բոլոր մակարդակներում: Այդ նպատակով դեռ նախորդ համագումարի ժամանակ ես եւ մեր մի շարք գործընկերներ կարեւորեցինք կուսակցության քաղաքական դպրոցի հիմնումը: Այս դպրոցի միջոցով բարձրացնելու ենք քաղաքական եւ քաղաքացիական կրթության մակարդակը՝ ոչ միայն կուսակցության, այլեւ ամբողջ երկրի կտրվածքով: Այն պետք է դարձնենք մտավոր աշխատանքի եւ միջազգային համագործակցության մեր կարեւոր հարթակներից մեկը: Ուրախ եմ, որ Հանրապետականի Գործադիր մարմնի որոշմամբ այս նախաձեռնության մեկնարկն արդեն տրվել է: Մեր լուսահոգի ընկերոջ՝ Անդրանիկ Մարգարյանի անունը կրող դպրոցն արդեն բացել է իր դռները 100-ից ավելի երիտասարդների համար: Այս համագումարի օրակարգում նաեւ ընդգրկված է Հանրապետականի ծրագրում փոփոխություններ եւ լրացումներ կատարելու հարցը: Մենք միշտ կարեւորել ենք գաղափարների մրցակցությունն ու երկրի հետագա զարգացման հանդեպ արժեհամակարգային մոտեցումները: Առաջարկում ենք արդիականացնել կուսակցության ծրագիրը՝ ամրապնդելով ազգային պահպանողականության քաղաքական եւ գաղափարախոսական առանցքը: Ծրագրի նախագիծը եւ առաջարկվող մոտեցումներն արդեն շրջանառվել եւ քննարկվել են կուսակցության բոլոր մակարդակներում: Այդ գործընթացի ամփոփումը կկատարի այս համագումարը: Մեր գաղափարախոսության առանցքն է պատմականորեն ձեւավորված հիմնարար արժեքների ու բարոյական նորմերի պահպանումը: Մեր պահպանողականությունը ոչ թե առհասարակ հնի, այլ հավերժականի հաստատումն է: Մենք ոչ թե անցյալի, այլ մնայունի պաշտպանն ենք: Մեր նպատակը անցյալում ստեղծված եւ հաստատված արժեքները սերնդեսերունդ փոխանցելն է: Այս առումով՝ պահպանողականությունն անցյալի պաշտամունք չէ: Մենք ապագայատենչ ենք եւ հակադրվում ենք հետադիմությանը: Պատմության եւ ժամանակների անխզելի կապը ճանապարհ է հարթում մշտական արժեքների ու զարգացման համար: Մենք դա ենք պաշտպանում։ Հարգելի՛ գործընկերներ, Ընդարձակվել են Հանրապետականի կապերն արտաքին աշխարհում: Միջազգային շփումները թույլ են տալիս ծանոթանալ եւ հետեւել քաղաքական գործունեության լավագույն փորձին, տեխնոլոգիաներին եւ առանձնահատկություններին: Շարունակել ենք մեր համագործակցությունը «Միասնական Ռուսաստան» կուսակցության հետ՝ ինչպես երկկողմ, այնպես էլ Եվրասիական միջկուսակցական շրջանակներում: Այդ վերջին կարեւոր նախաձեռնության փուլերից մեկը հյուրընկալել ենք Երեւանում: Տրամադրված ենք լրջորեն զարգացնելու եւ խորացնելու համագործակցության այս ձեւաչափը: Նաեւ քննարկում ենք փորձագետների եւ քաղաքական գործիչների պարբերական հանդիպումների, ինչպես նաեւ մեր քաղաքական դպրոցների լավագույն շրջանավարտների փոխանակումների ծրագրեր իրականացնելու հնարավորությունները: Լինելով Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության անդամ՝ մենք լիարժեքորեն ներգրավված ենք եղել այդ ամենախոշոր եւ ազդեցիկ եվրոպական քաղաքական ընտանիքի գործունեության մեջ: Այս ընթացքում մեր երիտասարդական կառույցն անդամակցել է երիտասարդ ԵԺԿ-ին եւ Եվրոպայի ժողովրդավար ուսանողների միությանը, իսկ կանանց խորհուրդը դարձել է ԵԺԿ կանանց կազմակերպության անդամ: Հանրապետականը միշտ ներկայացված է եղել ԵԺԿ համագումարներում, գագաթնաժողովներում եւ քաղաքական համաժողովներում: Անցյալ տարի ԵԺԿ քաղաքական համաժողովն ընդունեց Հայոց ցեղասպանության ճանաչմանը եւ դատապարտմանը նվիրված խիստ ու հստակ բանաձեւ: Այս տարի ընդունված մեկ այլ քաղաքական բանաձեւով մեր եվրոպացի գործընկերներն իրենց աջակցությունը հայտնեցին մեզ ապրիլյան պատերազմի օրերին: Շարունակում ենք նաեւ մեր աշխույժ շփումները Չինաստանի կոմունիստական կուսակցության հետ: Նման միջկուսակցական կապերը գալիս են ամրապնդելու հայ-չինական դարավոր բարեկամությունը: Գալիք երկու-երեք տարիները լինելու են խիստ կարեւոր Սահմանադրության անցումային դրույթներն արդյունավետորեն կյանքի կոչելու տեսանկյունից: Այս մասին մենք բազմիցս եւ հանգամանալիորեն խոսել ենք։ Նոր Սահմանադրությամբ էապես բարձրանում է կուսակցությունների դերը մեր հասարակական-քաղաքական կյանքում: Այսուհետ ինքնաբերաբար անհետանալու են մարդ-կուսակցությունները կամ ակումբ-կուսակցությունները: Քաղաքական կուսակցությունների հիմնական ձեւավորող եւ շարժիչ ուժը պետք է լինեն գաղափարակից համախոհները: Այս նոր պայմաններում քաղաքական դաշտի բյուրեղացումն անխուսափելի է: Դա առաջին հերթին արտահայտվելու է կառավարող եւ ընդդիմադիր բեւեռների ավելի հստակ տարանջատմամբ: Նաեւ անխուսափելի է դառնում քաղաքական միավորների խոշորացումը: Հանրապետականը հատուկ առաքելություն պետք է ստանձնի այս անցումային շրջանում: 2016-2018 թվականների փուլը պետք է լինի հնարավորինս կայուն, սահուն եւ անցնցում: Մենք՝ որպես համախոհների թիմ, այդ ընթացքում պետք է հանդես գանք որպես առաջնորդող եւ սկզբունքային, բայց միեւնույն ժամանակ՝ բանակցող, միջնորդող, հակասությունները հարթող ուժ: Վերջին ամիսների մեր քաղաքական կյանքի թերեւս ամենագերակա թեման եղել է մեր նոր կառավարությունը՝ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի գլխավորությամբ: Առիթից օգտվելով՝ առաջին հերթին բոլորիս անունից ցանկանում եմ նրան եւ մեր նոր կառավարության բոլոր անդամներին եւս մեկ անգամ հայտնել մեր անվերապահ աջակցությունը: Բոլորիս անունից ողջունում եմ Հանրապետականի շարքերը համալրելու՝ վարչապետ Կարեն Կարապետյանի եւ կառավարության մեր մյուս գործընկերների որոշումը: Վստահ եմ, որ պարոն Կարապետյանի խանդավառ ոճն ու կառավարչի տաղանդը լիովին կբացահայտվեն այս պաշտոնում եւ նոր ոգեւորություն կբերեն մեր թիմի անդամներին: Քաղաքական դաշտի շարունակական բյուրեղացման մեկ այլ օրինակ էին տեղական ինքնակառավարման մարմինների վերջին ընտրությունների արդյունքները: Այսօր Հայաստանի համայնքների շուրջ 70%-ում ընտրողների վստահության քվեն վայելում է հենց Հանրապետականը: Սա իրապես խոսուն ցուցանիշ է, որը շատ բան է ասում տեղերում աշխատանքի, մեր կուսակցական ջանքերի արդյունավետության եւ մեր հետեւողականության մասին։ Այո՛, մեզ անհրաժեշտ է մեր ժողովրդի վստահության քվեն, սակայն ոչ ամեն գնով: Մենք քվե ենք հայցում մեր ժողովրդից աշխատանքի դիմաց, վստահության եւ մեր ծրագրերի դիմաց, եւ ամեն ինչ անում ենք ու անելու ենք, որ այդ քվեին արժանանանք արդար եւ ազնիվ ընտրական գործընթացի պայմաններում։ Հենց այս համոզմամբ մենք պետք է առաջ ընթանանք դեպի 2017 թվականի գարնանը կայանալիք՝ Հայաստանի խորհրդարանի եւ Երեւանի ավագանու ընտրությունները: Մենք արդեն շատ լուրջ ջանքեր ենք ներդրել, որպեսզի պատմական համաձայնության գանք ընդդիմության եւ քաղաքացիական հասարակության ներկայացուցիչների հետ ընտրական գործընթացի կազմակերպման առանցքային խնդիրների շուրջ: Այժմ մեր առաջնահերթ խնդիրն է՝ 2017 թվականի գարնանը կազմակերպել եւ անցկացնել անբիծ ընտրություններ: Մեզ անհրաժեշտ է հենց այդպիսի վստահության քվե: Եվ այդ պարագայում, առանց վարանելու ու շեղվելու, մենք առաջ կընթանանք մեր երկրի բարեփոխումներն իրականություն դարձնելու ուղիով: Հանրապետականը գալիք խորհրդարանական ընտրություններին ներկայանալու է հասարակության մեջ լայն հեղինակություն վայելող ու վստահություն ներշնչող անհատների եւ բաց քաղաքական դաշտում բոլորի հետ հավասար պայմաններում մրցել ու գաղափարներով հաղթել կարողացող գործիչների կուռ թիմով, գրագետ համադրությամբ։ Մենք մեր ծրագրերով, նոր նախաձեռնություններով ու թարմացվող գործելաոճով փորձելու ենք պահպանել ու ավելացնել մեր կուսակցության դերակատարումը նաեւ Սահմանադրության բարեփոխումներով պայմանավորված նոր քաղաքական միջավայրում։ Այդ իսկ պատճառով մենք պետք է կարողանանք շատ ավելի մոտ լինել մեր հիմնական շահառուին՝ Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացուն եւ, միաժամանակ, շատ ավելի դինամիկ, անընդհատ կատարելագործվող ու ճկուն՝ քաղաքական բանավեճում եւ գաղափարների մշակման գործում։ Ասեմ նաեւ, որ գալիք ընտրություններում վստահության քվե ստանալու պարագայում մեր կառավարությունը կրկին կգլխավորի վարչապետ Կարեն Կարապետյանը՝ շարունակելով իրագործել արդեն իսկ նախանշված ծրագիրը: Հարգելի՛ գործընկերներ, Կառավարության եւ մեր բոլորի ուշադրության թիվ մեկ առարկան, իհարկե, մեր տնտեսությունն է, առկա բոլոր մարտահրավերներին արդյունավետ արձագանքելու եւ երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական զարգացում ապահովելու գերկարեւորությունը։ Հայաստանի տնտեսության, այսպես ասած, «իմունիտետը» շատ է փոխվել այս տարիների ընթացքում։ Մեզ հաջողվել է զարգացնել բոլոր այն ինստիտուտները, որոնք զսպանակի նման աշխատելով, կարողանում են լրջորեն մեղմել արտաքին աշխարհից եկող ուժեղ բացասական ալիքները եւ չթողնել, որ դրանք անխոչընդոտ հասնեն մարդկանց, հասնեն ընտանիքներ։ Հենց այդ՝ անընդհատ ավելացող ամրության պաշարն է նաեւ, որ մեզ թույլ տվեց առաջանցիկ աճ ապահովել։ Մասնավորապես, 2007-2015 թվականներին Հայաստանն ապահովել է 29.3 տոկոս իրական տնտեսական աճ, իսկ Արժույթի միջազգային հիմնադրամի գնահատականներով՝ 32 տոկոս աճ, մինչդեռ նույն ԱՄՀ տվյալներով Եվրոպայում այդ ժամանակահատվածում արձանագրվել է 8.9 տոկոս աճ (ընդ որում՝ Արեւմտյան Եվրոպայում՝ 5.7 տոկոս աճ, Արեւելյան Եվրոպայում՝ 17.2 տոկոս աճ), իսկ ԱՊՀ-ում՝ 22.4 տոկոս աճ։ Հայաստանը վերջին 9 տարիներին շարունակել է զարգանալ` միաժամանակ դիմագրավելով այնպիսի տնտեսական ցնցումների, որոնք երբեմն համեմատվում են նախորդ դարի երեսնականների մեծ դեպրեսիայի հետ։ Այդ պայմաններում մենք կարողացանք ոչ միայն չդոփել տեղում, այլեւ նոր հորիզոններ բացել երկրի զարգացման համար, փոխել տնտեսության կառուցվածքը՝ դարձնելով այն ավելի բազմազան, նաեւ տնտեսության կառուցվածքում էականորեն մեծացնել արտահանումը՝ միաժամանակ կրճատելով ներմուծման ծավալները։ Մասնավորապես, եթե ընդամենը դարասկզբին արտահանելի հատվածի նպաստումը կազմում էր մեր ՀՆԱ-ի աճի մոտ 20-23%-ը, ապա վերջին հինգ տարիներին այն կազմել էր 72%-ը: Եթե 2006 թվականին Հայաստանի արտահանումը կազմել է 985 միլիոն ԱՄՆ դոլար, ապա 2015 թվականին՝ 1 միլիարդ 485 միլիոն, իսկ այս տարվա 9 ամիսներին՝ 1.3 միլիարդ։ Տնտեսական աճի կառուցվածքի նման փոփոխությունը մի կողմից պարտադրվեց 2009 թվականի ֆինանսական ճգնաժամի հետեւանքով, մյուս կողմից դարձավ Հայաստանի ընտրած տնտեսական քաղաքականության լրջագույն ձեռքբերումը։ Տնտեսական աճի կախվածությունը դրամական փոխանցումներից իր տեղը զիջեց ներքին տնտեսական գործոնների գերակայությանը։ Արդյունքում՝ 2007-2015 թվականներին աշխատողների իրական աշխատավարձն աճեց 39.2 տոկոսով։ Սա հնարավոր է դարձել ոչ միայն իրական տնտեսական աճ ապահովելու արդյունքում, այլեւ ընդհանրապես եւ մասնավորապես՝ համաշխարհային ֆինանսական ճգնաժամերի տարիներին գների կայունությունն ապահովելու արդյունքում։ Ցանկացած մասնագետ կպնդի, որ գների կայունությունն ապահովելու տեսանկյունից այս դժվարին տարիներին Հայաստանն այլ երկրների հետ համեմատության առումով փայլուն արդյունքներ է արձանագրել, եւ սա մեր կարեւորագույն ձեռքբերումներից է։ Անցած տարիների ընթացքում նվազագույն աշխատավարձը շարունակաբար բարձրացել է: Եթե 2007 թվականին այն կազմում էր 20 հազար դրամ, ապա ներկայումս այն 55 հազար դրամ է: Այսինքն՝ օրենքով սահմանված նվազագույն աշխատավարձն աճել է 2.8 անգամ: Լրջորեն աճել են աշխատավարձերը մեր երկրի պետական հատվածում: Եթե 2007 թվականին պետական հատվածում միջին աշխատավարձը եղել է 60985 դրամ, ապա 2016 թվականի ինն ամիսներին կազմել է 160688 դրամ: Այսինքն՝ անցած 9 տարիների ընթացքում պետական հատվածում աշխատավարձը բարձրացել է 2.6 անգամ: Մասնավոր հատվածում 2016 թվականի ինն ամիսներին միջին աշխատավարձը կազմել է 214169 դրամ՝ 2007 թվականի 90879 դրամի փոխարեն կամ աճել է 2.4 անգամ։ Նմանապես զգալիորեն աճել են կենսաթոշակները: Եթե 2007 թվականին միջին ամսական կենսաթոշակը կազմել է 12746 դրամ, ապա 2016 թվականին այն գերազանցել է 42000 դրամը: Այսինքն անցած 9 տարիների ընթացքում միջին ամսական կենսաթոշակը բարձրացել է 3.3 անգամ: Բնակչության եւ տնտեսավարողների ավանդները 2016 թվականի սեպտեմբերի դրությամբ կազմել է 1.6 տրիլիոն դրամ։ Համեմատության համար ասեմ, որ 2006 թվականի դեկտեմբերի դրությամբ այն կազմել է 272 միլիարդ դրամ։ Աճը՝ 5.8 անգամ։ Ընդ որում, միայն բնակչության, այսինքն ֆիզիկական անձանց ավանդները կազմել են շուրջ 1 տրիլիոն դրամ, իսկ ավանդների հատուցումը երաշխավորող հիմնադրամում երաշխավորված ավանդների քանակն արդեն անցնում է 1.8 միլիոնը։ Իհարկե, հարց է ծագում՝ եթե աշխատավարձերն աճել են, կենսաթոշակն աճել է ու տնտեսությունը նույնպես աճել է, ապա ինչպիսին է մեզ բոլորիս առաջին հերթին հուզող աղքատության վիճակը։ Ազնվորեն պետք է արձանագրենք, որ Հայաստանում աղքատության համեմատաբար ցածր մակարդակը պայմանավորված էր հիմնականում արտագնա աշխատողների եկամուտներով ու դրանցով պայմանավորված սպառմամբ։ Ֆինանսական ճգնաժամը հարվածեց հենց այս հատվածին։ Բավական է նշել, որ եթե 2008 թվականին ֆիզիկական անձանց անունով Հայաստան կատարված փոխանցումների ծավալը 2.3 միլիարդ դոլար էր, ապա 2009 թվականին այն կտրուկ նվազեց՝ հասնելով տարեկան 1.6 միլիարդի։ Ավելին, 2015 թվականին, հաջորդ ճգնաժամի հետեւանքով, նույն ցուցանիշով ունեցանք արդեն կես միլիարդ դոլարի անկում։ Նույն միտումը շարունակվում է նաեւ այս տարի։ Այսպիսով, համաշխարհային ֆինանսատնտեսական ճգնաժամի հետեւանքով մեր երկրում կտրուկ աճել էր աղքատության մակարդակը՝ մեծացնելով աղքատությունը մոտ 9 տոկոսով։ 2010 թվականին այն կազմեց 35.8 տոկոս։ Սակայն գործադրված հետեւողական ջանքերի շնորհիվ հաջողվեց այն աստիճանաբար կրճատել՝ 2015 թվականին հասցնելով մինչեւ 29.8%: Այսպիսով, արտաքին եկամուտների անկմամբ պայմանավորված աղքատության աճը կարողացանք նվազեցնել ներքին տնտեսության իրական աճի հաշվին։ Սա պետք է համարել անկախ Հայաստանի էական տնտեսական ձեռքբերումը, որի հիմքի վրա էլ պիտի հաղթահարենք հետագա վերելքը՝ աղքատության նվազումն ու բարեկեցության աճը խթանելով։ Ավելին, նշենք, որ աղքատությունը խիստ դինամիկ երեւույթ է. մարդու բարեկեցությունը փոքր-ինչ մեծացնելը, եկամուտները եւ ծախսերն ավելացնելը ինքնաբերաբար չեն կրճատում աղքատությունը, քանի որ մարդու կարիքներն էլ անընդհատ աճում են ըստ իր կեցության։ Եվ այս հարցում մենք ազնիվ ենք գտնվել ու ճշգրտել ենք բնակչության յուրաքանչյուր խմբի համար աղքատության իր հստակ շեմը՝ 2009 թվականին ճշգրտելով սպառողական նվազագույն զամբյուղն ու փոխելով աղքատության հաշվարկի մեթոդոլոգիան։ Եթե պահպանեինք հին մեթոդոլոգիան, եթե համարեինք, որ նախկին նվազագույն շեմը հաղթահարելը բավարար է, ապա 2004 թվականի մեթոդոլոգիայով այսօր պիտի հայտարարեի, որ աղքատությունն իջել է մինչեւ 18.1 տոկոս։ Տնտեսական քաղաքականությունը հաշվի է առել ու այսուհետ էլ հաշվի է առնելու մեր բնակչության աճող կարիքները ու չի բավարարվելու այն ցուցանիշներով, այն պահանջներով ու նվազագույն շեմով, որոնք մենք դրել ենք տասը տարի առաջ։ Բնակչության բարեկեցությունը մեծացնելու համար նաեւ մի շարք ծրագրեր են ներդրվել։ Այսպես, ներդրվել է սոցիալական փաթեթների համակարգը, քաղաքացիական ծառայողներին, ինչպես նաեւ երիտասարդ մասնագետների ընտանիքներին Երեւանում եւ մարզերում մատչելի բնակարաններով ապահովելու գործընթացը: Այսօր փոխվել են բնակչության կարիքները, երիտասարդները գերադասում են ունենալ իրենց ապահով բնակարանը, ապրել ինքնաբավ։ Եթե 2006 թվականին մեկ բնակչի ապահովվածությունը բնակարանային ֆոնդի մակերեսով կազմում էր 23.6 քառակուսի մետր, ապա 2015 թվականին այդ ցուցանիշը կազմել է 31.3 քառակուսի մետր, կամ աճել է ավելի քան 30 տոկոսով։ Գազի, էլեկտրական էներգիայի, ջրի սպառումը եւ շատ այլ ցուցանիշներ եւս նույն միտումներն ունեն։ Մեկ թիվ հնչեցնեմ միայն. եթե ջրամատակարարման շարունակականության միջին տեւողությունը Երեւանում 2007 թվականին 17.4 ժամ էր, ապա այսօր արդեն հասել է 23.4 ժամի՝ շատ մոտ շուրջօրյային։ Այս իրողությունները միայն մեկ բան են հուշում՝ էականորեն մեծացել է բնակչության բարեկեցությունը։ Բայց ինչպես ասում են, եթե նախկինում քչով բավարարվում էինք, այսօր ավելի մեծ կարիքներ ունենք։ Մարդու էությունն է այդպիսին. շատ բաներ, որոնք արդեն կան, ասենք շուրջօրյա էլեկտրամատակարարում կամ ջրամատակարարում, լուսավորված ու ծաղկազարդ փողոցներ եւ այլն, մարդիկ սկսում են չնկատել, բայց որեւէ բանի բացակայությունը նկատում են միանգամից։ Ու սա բնական է, ու սա լավ է։ Կարեւորը, որ շարունակելու ենք առաջանցիկ աճը՝ ապավինելով մեր ուժերին։ Իսկ արդյո՞ք մենք բավարարված ենք այս ցուցանիշներով: Իհարկե՝ ոչ: Հակառակ դեպքում կարիք չունեինք անընդհատ խոսելու կտրուկ փոփոխությունների անհրաժեշտության մասին: Ավելին, ներքին հնարավորություն կերտելն ու տնտեսական ներուժ ստեղծելը գին ուներ՝ մենք մեծացրինք արտաքին պարտքը։ Սակայն, նախ՝ վերցրած արտաքին պարտքը կատարեց իր հիմնական նպատակը՝ տնտեսությունը դիմագրավեց ֆինանսական անբարենպաստ վիճակին եւ երկրորդ՝ արտաքին պարտքի հիմնական մասը ներդրվեց հեռանկարային ենթակառուցվածքային այնպիսի ծրագրերում, ինչպիսիք են՝ Հյուսիս-հարավ ավտոճանապարհը եւ երկրի անվտանգությունը: Այն, բնականաբար, չի վատնվել ընթացիկ ծախսերի վրա։ Գալիք տարիների փոփոխությունները լինելու են բեկումնային, քանի որ հասել ենք այն կետին, որտեղ, թեկուզ ինչ-որ չափով ձգելով մեր գոտիները, սահմանափակելով ու ընդունելով պահպանողական բյուջե, կարողացել ենք արդյունավետ դիմագրավել մարտահրավերներին, ապահովել տնտեսական աճ, բարձրացնել տնտեսության մրցունակությունը, մեծացնել արտահանումը։ Այլեւս անցյալ է պարզապես դրսի օգնությանն ու վարկային միջոցներին ապավինելու քաղաքականությունը։ Այստեղ նորից վերադառնամ զսպանակներին։ Հայաստանը, ի տարբերություն այլ հետխորհրդային երկրների, այնպիսի մակրոտնտեսական միջավայր է ապահովել, որտեղ ցնցումները կարգավորվում են տոկոսադրույքի քաղաքականությամբ կամ բյուջեի դեֆիցիտի համապատասխանեցմամբ, որտեղ փոխարժեքի կտրուկ տատանումը նույնականորեն չի բարձրացնում գները եւ նվազեցնում մարդկանց իրական եկամուտները, որտեղ մարդը կարող է երկարաժամկետ պլանավորել իր խնայողությունները, կուտակել թոշակը։ Համեմատության համար՝ շատ երկրներում ֆինանսական ճգնաժամի հետեւանքով բնակչության զգալի հատված հայտնվեց փողոցում, կամ պետական պահուստների ահռելի կրճատում արեցին, անգամ կենսաթոշակային ֆոնդերի միջոցներ ուղղեցին իրավիճակի կայունացմանը կամ էապես օգտագործեցին նավթային եկամուտներից ստացված պահուստները։ Ուշագրավ էր «Ռոյթերս» գործակալության վերլուծությունը, որտեղ ընդգծվում էր Հայաստանի՝ ֆինանսական ճգնաժամի հանդեպ ճկուն եւ որոշիչ քաղաքականությունը՝ նշելով, որ մեր տարածաշրջանում Հայաստանը ռեկորդակիր է ճգնաժամի հանդեպ արված քաղաքական որոշումների քանակով։ Այսպես, 2016 թվականի ընթացքում Հայաստանը 9 անգամ անդրադարձել ու կրճատել է վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը։ Վերջերս արդեն տասներորդ անգամ իջեցվեց վերաֆինանսավորման տոկոսադրույքը եւ 2015 թվականի 10.5 տոկոսից այն արդեն այսօր հասել է 6.5 տոկոսի։ Արդյունքում Հայաստանը, որպես հետճգնաժամային իրավիճակին արձագանքող, դարձավ լավագույններից մեկը՝ տալով տնտեսությանն ընդլայնող դրամավարկային քաղաքականության լուրջ իմպուլս։ Հերթը տնտեսավարողներինն է եւ մեր գործարարի պրպտող, ստեղծագործող, մրցունակ մտքինը, որի արդյունքների ականատեսն ենք արդեն իսկ, եւ դրանք, իհարկե, բազմապատկվելու են։ Ուժեղ Հայաստան՝ ահա մեր ազգային գաղափարը, որը կարող ենք նաեւ անվանել ազգային երազանք կամ նպատակ: Համոզված եմ՝ սա այն գաղափարն է, որ կմիավորի Հայաստանի Հանրապետության բոլոր քաղաքացիներին եւ համայն հայությանը: Մեր երկրում հասարակական համաձայնությունը պետք է կառուցվի հենց այս գաղափարի շուրջ: Այն պետք է դառնա նոր պայման, համերաշխության նոր բանաձեւ բոլորի համար: Մենք միշտ ձգտել ենք իրար կապել Հյուսիսը եւ Հարավը, կամուրջներ գցել Արեւելքի եւ Արեւմուտքի միջեւ: Հայաստանի լեռներում կղզիանալը երբեք մեր ցանկությունը եւ նպատակը չի եղել: Այսօր էլ մենք բաց ենք համագործակցության համար, որի լավագույն ապացույցն են այն ջերմ եւ բարիդրացիական հարաբերությունները, որ ունենք մեր հարեւաններ Վրաստանի եւ Իրանի հետ: Համագործակցելու մեր պատրաստակամությունն ապացուցելու են գալիս նաեւ մեր ինտեգրումը Եվրասիական տնտեսական միության կազմում, ինչպես նաեւ Եվրոպական միության հետ մեր ունեցած փոխըմբռնումը եւ տնտեսական համագործակցությունը: Սակայն Ադրբեջանի եւ Թուրքիայի կողմից մեր հանդեպ վարվող քաղաքականությունը մեզ այլընտրանք չի թողնում: Մենք այլ ընտրություն չունենք, քան գերազանցության ձգտելը: Մենք մեզ ոչ մեկից առավել չենք համարում, սակայն նաեւ վստահ ենք, որ պարզապես մեկ-երկու կետով առավելություն ունենալով մեր մրցակիցների հանդեպ չենք կարողանա արդյունավետորեն զարգանալ: Մենք պետք է դառնանք անգերազանցելի այն բնագավառներում, որտեղ մեր աճի հնարավորությունները կախված չեն լինելու մեր անբարյացակամ հարեւանների քաղաքականությունից: Արդեն սահմանել ենք մի շարք առաջնահերթություններ, որոնց շարքում են գյուղատնտեսությունը, կրթությունը եւ նորարարությունը, տեղեկատվական տեխնոլոգիաները, թեթեւ արդյունաբերությունն ու հանքարդյունաբերությունը, ոսկերչությունը եւ ակնագործությունը, ֆինանսաբանկային ծառայությունները, զբոսաշրջությունը: Այս ցանկն, անշուշտ, կարելի է շարունակել: Այս ոլորտներում մեր առավելությունները մրցակիցների հանդեպ պետք է լինեն ոչ թե հարաբերական, այլ բացարձակ: Դա է մեր ազգային նպատակը եւ գաղափարը: Մենք պետք է իսկապես մրցունակ լինենք ողջ տարածաշրջանի մակարդակով: Նշածս բնագավառներից եւ ոչ մեկի զարգացումը չի կարող մեկուսացած տեղի ունենալ: Այդ բոլոր ոլորտները զարգանում են մեր երկրի միջավայրում, ուստի եւ կրում են եղած բացասական երեւույթների ազդեցությունը: Այդ բացասականը մենք պետք է նվազեցնենք եւ վերացնենք: Հաջողությամբ իրականացված յուրաքանչյուր բարեփոխում բերելու է նոր հաջողություններ մյուս բնագավառներում: «Հայկական»-ը պետք է լինի «լավագույն»-ի հոմանիշը: Հարգելի՛ գործընկերներ, Հայաստանը միջազգային հարաբերություններում հանդես է գալիս որպես պատասխանատու, հավասարակշռված, կանխատեսելի եւ վստահելի երկիր: Այսպես է մեր երկիրը ներկայանում աշխարհին` կառուցողական դիրքորոշումներով, գործընկերների հետ փոխշահավետ լուծումներ գտնելով, միջազգային հանձնառությունները բծախնդրորեն կատարելով, պայմանավորվածությունները հարգելով եւ հաստատակամ՝ մեզ համար սկզբունքային հարցերում: Սա արտաքին հարաբերություններում մեր ընտրած ուղին է, մեր երկրի դիվանագիտության այցեքարտը: Միջպետական հարաբերություններում երկրի շուրջ նման օրակարգ ձեւավորելը պահանջում է նպատակաուղղված եւ հետեւողական աշխատանք։ Կարծում եմ, որ շատ ավելի ջանք է պահանջում այն պահպանելն ու ամրապնդելը: Մանավանդ բոլոր այն դժվարությունների ու մարտահրավերների պայմաններում, որոնք այսօր ցնցում են մեր տարածաշրջանը եւ ողջ աշխարհը: Մեր արտաքին քաղաքականության նպատակն ու միջազգային հարաբերություններում մեր ներգրավվածության բանաձեւը մեր գործընկերների հետ հարաբերությունների զարգացումն ու խորացումն է, աշխարհում Հայաստանի բարեկամների թվի ավելացումը։ Ռուսաստանի Դաշնությունը Հայաստանի Հանրապետության դաշնակիցն է: Դրանով շատ բան է ասված մեր հարաբերությունների խորության, բազմազանության ու նշանակության առումով: Ամերիկյան նոր վարչակարգի օրոք աշխատելու ենք նոր խթան հաղորդել Միացյալ Նահանգների հետ մեր բարեկամական գործընկերությանը: Շարունակելու ենք զարգացնել հարաբերությունները Ֆրանսիայի, Գերմանիայի, Հունաստանի, եվրոպական այլ երկրների հետ՝ հիմնվելով մեր ընդհանուր քաղաքակրթական արժեհամակարգի վրա։ Ուրախությամբ ենք արձանագրում Չինաստանի հետ վերելք ապրող մեր հարաբերությունների փաստը՝ մի բան, որ հաստատապես շարունակելու ենք նույն ոգով։ Եվրասիական տնտեսական միությանը Հայաստանի անդամակցությամբ առավել լայն հնարավորություններ բացվեցին մեր երկրի տնտեսական զարգացման համար: Այդ առումով մենք պետք է լիարժեքորեն օգտագործենք այս ներուժը։ Մենք խորացնում ենք փոխգործակցությունը Եվրոպական միության հետ։ Հուսով ենք, որ շուտով հաջողությամբ կավարտենք բանակցությունները Եվրամիության հետ մեր հարաբերությունների նոր իրավական շրջանակի շուրջ: Հարգելի՛ գործընկերներ, Ադրբեջանը շարունակում է հոխորտալ, թե փորձելու է ուժի ու բռնության կիրառմամբ իր կամքը պարտադրել մեզ: Ապրիլին Ադրբեջանը լայնածավալ հարձակում սանձազերծեց Արցախի դեմ՝ պատերազմի հանցագործություններ կատարելով խաղաղ բնակչության եւ ռազմագերիների հանդեպ: Ադրբեջանի այդ ագրեսիան լուրջ հարված հասցրեց բանակցային գործընթացին: Այժմ հիմնախնդրի կարգավորման ջանքերը բաժանվել են «ապրիլից առաջ» եւ «ապրիլից հետո» փուլերի: Թե՛ «առաջ», թե՛ «հետո» մեր դիրքորոշումը շարունակում է մնալ նույնը։ Հայաստանը եւ Արցախը պատերազմ սկսելու պատճառ չունեն: Սա է մեր եւ Ադրբեջանի մոտեցումների ամենաէական տարբերությունը: Խորապես համոզված եմ, որ Արցախի հարցը կարող է լուծվել միայն խաղաղ բանակցությունների ճանապարհով: Բանակցությունները հաջողությամբ պսակելու համար անհրաժեշտ է, որ կողմերը բանակցեն բարեխղճորեն: Սակայն ոչ պակաս կարեւոր է, որ կողմերը նաեւ հստակ եւ իրատեսորեն գնահատեն ուժերի առկա հավասարակշռությունը: Ապրիլյան իրադարձություններն ապացուցեցին, որ Բաքվում իրատեսության հետ կապված լուրջ խնդիրներ կան: Դա ակնհայտ է հենց իրենց հրապարակային հռետորաբանությունից: Փաստն այն է, որ մեր բանակը լուծեց իր առջեւ դրված ռազմական խնդիրը՝ լինելով պաշտպանվող կողմ: Ադրբեջանը, հանկարծակի նախահարձակ լինելով, իր ռազմաքաղաքական խնդիրները լուծել չկարողացավ: Մեր դիրքորոշումն անփոփոխ է՝ Լեռնային Ղարաբաղի հիմնախնդիրը կարող է լուծվել միայն Արցախի ժողովրդի ազատ ինքնորոշմամբ: Մնացած բոլոր հարցերն ածանցյալ են: Մնացած բոլոր հարցերը կգտնեն իրենց տրամաբանական ու արդար լուծումը՝ խնդրի կարգավորմանը զուգահեռ: Քանի դեռ այս հիմնական խնդիրը կա, քանի դեռ անորոշության է մատնված Արցախի կարգավիճակը, որեւէ այլ հարց լուծում չի կարող գտնել: Ադրբեջանի ղեկավարությունը շատ է սիրում բառային աճպարարություն անել: Մեկ խոսում է այն մասին, որ համանախագահող երկրներն իրեն ստիպում են ճանաչել ԼՂՀ անկախությունը, մեկ էլ նույնպիսի առոգանությամբ պնդում է, թե միջազգային հանրությունը լիովին կիսում է իրենց դիրքորոշումը: Համաձայնեք՝ սա շատ տարօրինակ «հետեւողականություն» է։ Մենք հստակ գնահատում ենք տարածաշրջանում եղած ուժերի հավասարակշռությունը: Մենք Բաքուն գրավելու եւ կապիտուլյացիա պարտադրելու ռազմաքաղաքական խնդիր չենք հետապնդում: Սակայն նաեւ շատ լավ գնահատում ենք, թե ինչ տեսակի անդառնալի կորուստ կարող ենք հասցնել հակառակորդին: Կարծում եմ՝ ավելի մանրամասնելու կարիքը չկա: Մենք չենք մտնելու սպառազինությունների մրցավազքի մեջ: Դրանում որեւէ իմաստ չենք տեսնում: Դրա փոխարեն մենք լավ պատկերացնում ենք մեր Զինված ուժերի առջեւ դրված խնդիրները: Մեր ռեսուրսները լիովին բավարարում են այդ խնդիրները լուծելու համար: Որեւէ զենք եւ սպառազինություն ինքնին չի կարող լուծել մարտական գործողության ելքը: Մարդը՝ զինվորը, տակավին մնում է զինված ուժերի առանցքային միավորը: Մեր ջանքերի հսկայական բաժինը պետք է ուղղված լինի Զինված ուժերի անձնակազմի բարոյակամային հատկանիշների, մասնագիտական հմտությունների, մարտավարական ունակությունների կատարելագործմանը: Հայկական բանակի դեմքը հայ զինվորն է, որ բազմիցս ապացուցել է՝ մարտի դաշտում որոշիչը զենքը գործածելու կարողությունն ու մղումն է, կամքը, խիզախությունը, վճռականությունը, արժանապատվության զգացումը եւ առաքինությունը: Այո՛, սահմանին կանգնած մեր զինվորը խիզախ մարտիկ է, բայց նա բազմապատիկ անգամ խիզախ է, երբ իր թիկունքում միասնականություն է զգում՝ բոլորիս միասնական ոգին։ Հիշենք, որ 1992-94 թվականների մեր հաղթանակների մեջ պակաս դեր չուներ նաեւ այն փաստը, որ Ադրբեջանի ներքին քաղաքական դաշտում քաոս էր տիրում։ Սա կարեւոր դաս է, որ երբեք չպետք է մոռանանք։ Եվ սա որեւէ կերպ չի էլ նսեմացնում մեր զինվորների, մեր սպաների, մեր ժողովրդի խիզախությունը: Հայաստանի զինված ուժերը պետք է լինեն աշխարհում լավագույններից մեկը: Դրա համար մենք ունենք ամենակարեւոր նախադրյալը՝ անփոխարինելի հարստությունը, որ մեր խրոխտ զինվորներն ու սպաներն են: Ժամկետային ծառայության զինվորները մեր երկրի ապագան են, նրանք մեր ապագա նախարարներն ու վարչապետներն են, մեր գիտնականներն ու գործարարները, մեր դեսպաններն ու մարզպետները: Բանակային փորձառություն՝ գումարած բարձրագույն եւ որակյալ կրթություն. սա մեր վաղվա հասարակությունն է, որ ձեւավորվում է արդեն այսօր՝ բոլորիս աչքի առաջ: Հայ մտավորականության մի նոր ու հզոր շերտ է ձեւավորվել մեզանում, ինչը նախկինում չկար: Այդ շերտը մեր սպայակազմն է, որը դառնում է մեր էլիտայի արժանավոր հատվածը: Ազգի մտավոր եւ պաշտոնական վերնախավի մաս կազմելը պետք է լինի մեր ամենաառողջ եւ կիրթ պատանիների ցանկությունը: Սպան հեղինակություն է վայելում հասարակության մեջ, քանի որ նրա կենսագրությունը պատմություն է կյանքում հաջողակ լինելու մասին: Մեր կուսակցության շարքերը համալրած՝ պաշտպանության նորանշանակ նախարարն արդեն իսկ միջոցներ է ձեռնարկում սպաների՝ հատկապես երիտասարդ սպաների պաշտոնեական առաջխաղացման գործընթացը կատարելագործելու համար։ Ընդհանրապես, բանակը պետք է դառնա, եւ ես վստահ եմ, որ շատ արագ դառնալու է արդարության չափանիշ մեր հասարակության մեջ։ Համենայն դեպս, մեր բոլոր քայլերը դրան են տանելու։ Ավելին, պետական բոլոր օղակները շատ ավելի ուշադիր պետք է լինեն եւ ընդգծված առաջնայնություն պետք է տան տարբեր խնդիրներ լուծելուն ուղղված՝ մեր զինվորականներից, մեր սպաներից, մեր ժամկետային զինվորների ծնողներից ստացվող դիմումներին ու հայտերին։ Խոսելով պաշտպանության նորանշանակ նախարարի մասին պետք է ավելացնեմ, որ Վիգեն Սարգսյանը վատ չի սկսել իր աշխատանքը։ Մենք երկար քննարկել ենք մեր Զինված ուժերին վերաբերող շատ հարցեր եւ պայմանավորվել, որ կարճ ժամանակահատվածում բացի բանակի մարտունակության հետ կապված ընթացիկ խնդիրներից, որոնք պետք է անընդհատ ուշադրության կենտրոնում լինեն, պետք է ընդգծված առաջընթաց կարողանանք արձանագրել գնումների ոլորտում, ռազմական կրթության եւ ռազմաբժշկական հաստատությունների աշխատանքում։ Այսօր Հայաստանի զինված ուժերի ռազմատեխնիկական, տեխնոլոգիական եւ կադրային արդիականացման միջոցով մենք ձեւավորում ենք ժամանակակից բանակ: Վերջին շրջանում արդեն իսկ լրջորեն փոխվել է մեր բանակի դիմագիծը եւ զինանոցը: Վստահ եղեք, որ մեր բանակի արդիականացման համար մենք ոչ մի միջոց չենք խնայելու: Բանակը միաժամանակ կարող է դառնալ տնտեսության շարժիչ ուժը, տեխնոլոգիական առաջընթացի լոկոմոտիվը: Բանակը երկրի խոշորագույն սպառողներից մեկն է, ուստի այն չի կարող իր ազդեցությունը չունենալ երկրի տնտեսական առաջընթացի վրա: Մեր զինված ուժերի կարիքները բավարարելուն ուղղված միջոցները, որքան հնարավոր է, պետք է ծախսվեն Հայաստանում. սննդից մինչեւ շինանյութ, սպառազինությունից մինչեւ ծրագրային ապահովում, այլ ապրանքներ ու ծառայություններ, որոնց կարիքը բանակն ունի: Մենք պետք է հնարավորինս առավելությունը տանք հայկականին՝ ակնկալելով, որ այդ կերպ երկրում ավելացված արժեք կստեղծվի: Խոսքս վերաբերում է հատկապես բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտին, որտեղ եղած նորարարությունների հիմնական պատվիրատուներից մեկը հենց բանակն է: Հայ մասնագետներն ունակ են ստեղծելու ժամանակակից պահանջները բավարարող լուծումներ: Բանակը պետք է օգուտներ քաղի այդ լուծումներից: Հարգելի՛ գործընկերներ, Առկա մարտահրավերները պահանջում են խնդիրների լուծման նոր մոտեցումներ նաեւ Հայաստան-սփյուռք հարաբերություններում: Անշուշտ, մենք շարունակելու ենք մեր ջանքերը ԼՂ հիմնախնդրին, Հայոց ցեղասպանությանը, հայապահպանությանը եւ մեր ավանդական մյուս գերակայություններին առնչվող հարցերում։ Ակնհայտ է, որ համայն հայության անքակտելի կապը շարունակաբար պետք է ամրապնդել նաեւ ներկայի եւ, իհարկե, ապագայի ընկալմամբ եւ տեսլականով: Այսօր արդեն գրեթե բոլորն են վստահ նպատակի հարցում, այն է՝ Հայաստանի երկարաժամկետ սոցիալ-տնտեսական զարգացում եւ առաջ գնացող Հայաստանի շուրջ համայն հայության միավորում։ Պարզ, առանց խրթին տողատակերի մի նպատակադրում, որը պահանջում է, սակայն, համատեղ աշխատանքի նոր մոտեցումներ, ավելի ակտիվ նախատրամադրվածություն։ Այո, մենք շարունակում ենք բացահայտել սփյուռքի մեր քույրերի եւ եղբայրների ներուժը՝ փորձելով այն ուղղել Հայաստանի կայուն զարգացմանը: Տնտեսական, իրավական, սոցիալական, գիտակրթական, մշակութային, տեղեկատվական եւ այլ բնագավառներում աշխատանքները կազմակերպելու համար արդեն ստեղծված են գրեթե բոլոր նախապայմանները: Այս տարիների ընթացքում մենք շատ աշխատանք ենք կատարել այդ ուղղությամբ։ Եկել է պահը, երբ մեկ էական լրացում պետք է կատարենք Հայաստան-սփյուռք համատեղ աշխատանքում։ Միասնականության եւ պատասխանատվության համատեղումն է դա։ Մենք ունենք Հայաստանի զարգացմամբ մտահոգ սփյուռք, ունենք աշխարհում հաջողության հասած այնպիսի հայրենակիցներ, ում անձնական եւ ինստիտուցիոնալ հնարավորությունները Հայաստանում ինչ-որ բան առաջ տանելու հարցում շատ ավելին են, քան անգամ պետական մի քանի գերատեսչությունների կարողությունները միասին վերցրած։ Եվ այդ մարդիկ իսկապես մտահոգ են Հայաստանի զարգացմամբ։ Ուրեմն եկել է նաեւ միասնաբար զարգացման քաղաքականություն իրականացնելու ժամանակը։ Անկեղծ լինենք՝ մինչեւ այսօր դա ընդգծված իրականություն չի եղել։ Քիչ բացառություններով՝ Հայաստանում մշակվել եւ իրականացվել է այս կամ այն ոլորտի քաղաքականությունը, ընթացքում սփյուռքի մեր հայրենակիցները հրավիրվել են մասնակցելու կամ օժանդակելու։ Մենք փոխում ենք սլաքը, ասում ենք՝ այսուհետ մշակված ձեւաչափերով միասին ենք աշխատելու, միասին ենք ամրագրելու նպատակադրումները, միասին ենք դեր ստանձնելու, միասին ենք իրականացնելու, եւ վերջում էլ միասին ենք ասելու ինչը ստացվեց եւ ինչը՝ ոչ։ Այս ողջ գործընթացում բացառելու ենք չհասկացվածության սուր անկյունները, խուսափելու ենք «մենք ասեցինք, մեզ չլսեցիք» ձեւակերպումներով թեւաթափ երեւույթները, յուրաքանչյուր կարող եւ ցանկություն ունեցող հայի համար փորձելու ենք գտնել գործելու եւ պատասխանատվություն ստանձնելու սեփական հատվածը։ Մենք պատրաստ ենք բաց եւ շիտակ քննարկումների: Ես ինքս նման քննարկումներ անցկացնելու համար օգտագործում եմ յուրաքանչյուր առիթ, հատկապես՝ իմ արտասահմանյան այցերի ընթացքում: Հիմա արդեն դա դարձնելու ենք մշտական գործող մեխանիզմ Հայաստանում։ Այս թեմայի շուրջ մենք երկար ենք խոսել վարչապետի հետ։ Կառավարությունը պատրաստ է դառնալ Հայաստան-սփյուռք գործակցությունը նոր հարթություն տեղափոխելու շարժիչը։ Եվ մենք միասին ենք աշխատելու Հայաստանի որեւէ ոլորտն առաջ տանելու քաղաքականության իրականացման հարցում։ Այնպես, ինչպես այսօր մեր երկրում կառավարության հետ միասին ամեն օր որեւէ բան են փոխում Էդուարդո Էռնեկյանը, Սամվել Կարապետյանը, Վաչե Մանուկյանը, Ռուբեն Վարդանյանը, Սեմ Սիմոնյանը, Վարդան Սերմաքեշը, ովքեր տնտեսության շատ կոնկրետ ոլորտներում նոր մշակույթ են ներդնում եւ զարգացում են ապահովում։ Այնպես, ինչպես մեր երկրի խնդիրների լուծման ճանապարհների որոնման հարցում շատ հաճախ ինստիտուցիոնալ դերակատարություն են ստանձնում հայ եկեղեցին, Հայկական բարեգործական ընդհանուր միությունը, Հայ դատի գրասենյակները, Ամերիկայի հայկական համագումարը, աշխարհասփյուռ մեր մյուս կառույցները։ Բայց մենք դժվար թե այնքան ժամանակ, անկեղծ ասեմ, նաեւ ցանկություն գտնենք, որ կարողանանք մեկ առ մեկ արձագանքել այն փոքրաթիվ անհատներին, ովքեր երբեք կամ առնվազն բավականաչափ երկար ժամանակահատված Հայաստանում չեն եղել, չգիտեն մեր իրականությունը, որոշ դեպքերում չեն մասնակցում անգամ իրենց համայնքային կյանքին, բայց դատավորի դեր են ստանձնել եւ աջ ու ձախ փնովում ու մեղադրանք են տարածում։ Վստահ եմ՝ սա անհեռանկար զբաղմունք է, որ ժամանակի ընթացքում ուղղակի վերանալու է։ Այսօր մենք ամրագրում ենք, որ նոր թափ ենք հաղորդում աշխարհասփյուռ հայերի ներուժի համադրմանը։ Հայաստանի տարբեր բնագավառների քաղաքականության մշակման եւ իրականացման գործում փորձելու ենք ներգրավել պատասխանատվություն ստանձնել ցանկացող կարող ուժերին եւ պայմանավորվում ենք, որ խնդիրների լուծումն այսուհետ միասնության ու պատասխանատվության դաշտում է, այլ ոչ թե միակողմանի հրապարակային կոչերում կամ միջազգային մամուլի էջերում: Մենք ոչ թե առանձին ինքնաառաջադրվածների վերահսկողության, այլ սրտացավ եւ խնդիր լուծել կարողացող հայրենակիցների համագործակցության կարիքն ունենք։ Շատ ունենք։ Եվ կարծում եմ, որ հիմա իսկական տեղն ու ժամանակն է, որպեսզի մենք մեր երախտագիտությունը հայտնենք բոլոր նրանց, ովքեր Հայաստանի Հանրապետությունում կամ Արցախում ու Սփյուռքի գաղթօջախներում բարեգործություններ են կատարում: Մենք շնորհակալ ենք բոլոր նրանց, ովքեր մեծ միջոցներ են հատկացնում ու նաեւ, իհարկե, նրանց, ովքեր իրենց հնարավորությունների սահմաններում են դա անում, ընդհուպ մինչեւ երեկ չէ առաջին օրը տեղի ունեցած հեռուստամարաթոնի ընթացքում 23-24 եվրո նվիրաբերող մարդկանց: Եկեք միասին շնորհակալություն հայտնենք բոլորին: Անշուշտ մեր ուշադրության կենտրոնում են մնալու նաեւ աշխարհասփյուռ հայության ինքնակազմակերպման, ազգային ինքնության պահպանության եւ երիտասարդության ներգրավման ուղղություններով տարվող աշխատանքները: Այսօր չենք կարող մեզ թույլ տալ բավարարվել մեր ձեռքբերումներով: Պետք է սահմանենք նոր նշաձողեր: Մեզ պատմական առիթ է տրվել հանդես գալու բազմապատիկ ուժով՝ օգտագործելով Հայաստանի, Արցախի եւ սփյուռքի հնարավորությունները: Հարգելի՛ գործընկերներ, Նշածս առաջնահերթություններն առաջիկա տարիների ընթացքում կլինեն մեր քայլերի ուղենիշները։ Մենք շարունակում ենք լինել այն հիմնական քաղաքական թիմը, որը Հայաստանում իրականացնում է քաղաքական, տնտեսական եւ սոցիալական բարեփոխումները։ Պատահական չեմ օգտագործում «թիմ» եզրույթը։ Այո՛, ես համոզված եմ, որ հանրապետական լինելը առաջին հերթին նշանակում է լինել գործընկեր, լինել թիմակից, լինել համախոհ: Սակայն դա բացարձակապես չի նշանակում, որ մենք մեր համախոհների եւ գործընկերների շարքերը սահմանափակում ենք միայն մեր կուսակցական ընկերներով: Դրա լավագույն ապացույցն է մեր կառավարությունը, որի կազմում Հանրապետականի հետ արդյունավետորեն համագործակցում եւ աշխատում են մեր կոալիցիոն գործընկերները՝ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը, մեր անկուսակցական գործընկերները, ովքեր լուրջ պատասխանատվության շրջանակներ են ստանձնել: Այդ իրականությունն ապացուցում է նաեւ այն հանգամանքը, որ բազմաթիվ կուսակցական ղեկավարներ իրենց ճակատագիրը կապել են Հայաստանի հանրապետական կուսակցության հետ՝ ՀՀԿ-ի հետ մասնակցելով ընտրություններին ու նաեւ աշխատելով մեր խորհրդարանում: Հանրապետականը համագործակցության համար բաց է բոլոր շահագրգիռ եւ հայրենասեր ուժերի ու անհատների համար: Մենք պատրաստ ենք աշխատել յուրաքանչյուրի հետ, ով ցանկանում է քարը քարի վրա դնել՝ մեր ընդհանուր տունը շենացնելու համար: Մենք հավատում ենք մեր ժողովրդին, հավատում ենք աշխատելու, սովորելու, նորն ընկալելու եւ կիրառելու նրա ունակությանն ու պատրաստակամությանը: Մենք հենվելու ենք ամուր եւ ավանդական ընտանիքի արժեքների վրա: Այո՛, ընտանիքը դիտարկում ենք որպես ողջ հասարակության մանրակերտ եւ պետության առաջընթացի կարեւոր խթան: Եվ հենց ընտանիքին բնորոշ համերաշխությամբ մենք հետեւողականորեն լուծելու ենք մեր առջեւ ծառացած բոլոր խնդիրները: Շնորհակալ եմ ուշադրության համար։ a7b


Լոպետեգին որոշել է, թե ով կլինի Ռեալի դարպասապահն առաջիկա խաղում


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ 21.09.2008 / ՀՀ ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ԽՈՍՔԸ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ 17-ՐԴ ՏԱՐԵԴԱՐՁԻ ԿԱՊԱԿՑՈՒԹՅԱՄԲ Սիրելի հայրենակիցներ, Շնորհավորում եմ ձեզ Անկախության տոնի առթիվ: Այսօր մեր գլխավոր պետական տոնն է: 17 տարի առաջ մեր հավաքական կամքի արտահայտության շնորհիվ հայ ժողովրդի բազմաթիվ սերունդների երազանքը դարձավ անշրջելի իրողություն: Հայոց անկախ պետության վերաստեղծումը պատմության հրամայականն էր: Մեր ժողովուրդը երբեք չի հաշտվել անկախության կորստի հետ: Եվ չէր կարող հաշտվել այն ազգը, ում պատմիչներն ու գրողները անազատությունն ու օտարի իշխանությունը դեռ դարեր առաջ անվանել են անօրեն: Տասնյոթ... 20ea 21.09.2008 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ներկա է գտնվել Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Երկրորդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ձեռամբ մատուցված Սուրբ պատարագին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ եկեղեցում ներկա է գտնվել Ն.Ս.Օ.Տ.Տ Գարեգին Երկրորդ Ամենայն հայոց կաթողիկոսի ձեռամբ մատուցված Սուրբ պատարագին` նվիրված Հայաստանի Հանրապետության անկախության 17-րդ տարեդարձին: 21.09.2008 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը մասնակցել է Պաշտպանության նախարարության նորակառույց շենքի բացման հանդիսավոր արարողությանը Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր մասնակցել է Պաշտպանության նախարարության նորակառույց շենքի բացման հանդիսավոր արարողությանը: Երկրի ղեկավարը շրջել է պաշտպանական գերատեսչության տարածքով, ներկա գտնվել Զինված ուժերի ռազմանվագախմբային ծառայության պատրաստած շարահրապարակային քայլերթին: 20.09.2008 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանն ընդունել է մի խումբ գիտնականների Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է Վիկտոր Համբարձումյանի 100-ամյա հոբելյանին նվիրված միջոցառումներին մասնակցելու նպատակով տարբեր երկրներից Հայաստան ժամանած մի խումբ գիտնականների: Շնորհակալություն հայտնելով հրավերն ընդունելու եւ մեծ գիտնականի 100-ամյակին նվիրված հոբելյանական միջոցառումներին մասնակցելու համար, Հանրապետության նախագահն ասել է. "Վիկտոր Համբարձումյանը, հիրավի, հայ ժողովրդի ամենատաղանդավոր զավակներից մեկն է, եւ մեր ժողովուրդը խորը հարգանք ունի նրա հիշատակի նկատմամբ` դրա... 20.09.2008 / ՆԱԽԱԳԱՀ ՍԵՐԺ ՍԱՐԳՍՅԱՆԻ ԽՈՍՔՆ ԱՆԿԱԽՈՒԹՅԱՆ ՏՈՆԻ ԱՌԹԻՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐՄԱՆ ԱՐԱՐՈՂՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ Հարգելի տիկնայք եւ պարոնայք, Այսօր մենք պետական բարձրագույն պարգեւներ ենք հանձնում Հայաստանի Հանրապետության Անկախության 17¬րդ տարեդարձի կապակցությամբ: £ Հայաստանի անկախ պետականության վերակերտումը 20-րդ դարավերջի մեր ժողովրդի ամենամեծ նվաճումն է£ Եվ մեզնից յուրաքանչյուրը պարտավոր է օր-օրի ամրապնդել այդ անկախությունը£ Հանուն մեր պետության հզորացման, նրա միջազգային հեղինակության բարձրացման եւ հոգեւոր-մշակութային զարթոնքի իրենց ջանքն ու եռանդն են ներդնում մեր հասարակության բոլոր շեր¬տերի... 19.09.2008 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանի պատասխանները "Լիտերատուրնայա գազետա" թերթի հարցերին Պարոն նախագահ, սեպտեմբերի 21-ը Հայաստանի անկախության օրն է: ԽՍՀՄ-ի փլուզումից հետո Հանրապետությունն անցել է երկար եւ դժվարին ուղի դեպի կայացած պետություն, որպես միջազգային հարաբերություններում ինքնուրույն գործողի, որը տանում է հատուկ առաքելություն աշխարհում: Չնայած հետխորհրդային շրջանի բոլոր դժվարություններին, արդի վտանգներին եւ մարտահրավերներին, Ռուսաստանի համար Հայաստանը եղել եւ մնում է դաշնակցային պետություն, ընկեր եւ գործընկեր, ի տարբերություն ԱՊՀ մի շարք այլ երկրների: Ի՞նչն է...


source: wikipedia

text: Դեպքեր Հունվարի 22 - Ակադեմիկոս Վիկտոր Համբարձումյանը ընտրվեց Նյու Յուրքի ակադեմիայի պատվավոր անդամ։ Հունիսի 20 - Թուրքիան ռազմական գործողություններ սկսեց Կիպրոսի դեմ եւ գրավեց Կիպրոսի ողջ հյուսիսը՝ այնտեղ ստեղծելով Կիպրոսի թուրքական պետություն Ապրիլի 6 - Շվեդական ABBA խումբը հաղթեց Եվրատեսիլ 1974 երգի մրցույթում։ Հունիսի 26 - Երեւանում տեղի ունեցավ Ալեքսանդր Թամանյանի արձանի բացումը։ Նոյեմբերի 28 - Շահագործման հանձնվեց Երեւանի «Ռոսիա» կինոթատրոնը։ Ծնունդներ Հունվարի 3 - Հովհաննես Դանիելյան, հայ շախմատիստ, գրոսմայստեր։ Հունվարի 5 - Վարդան Մինասյան, հայ ֆուտբոլային մարզիչ է, նախկին ֆուտբոլիստ Հունվարի 9 - Սավիո, բրազիլացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մարտի 10 - Հայֆա Ուեհբե, լիբանանցի երգչուհի Մարտի 13 - Մարտա Յանդովա, գերմանական Դի Հեփի ռոք-խմբի երգչուհի Ապրիլի 17 - Վիկտորիա Բեքհեմ, անգլիացի երգչուհի Հունիսի 18 - Վինչենցո Մոնտելլա, իտալացի նախկին ֆուտբոլիստ, հարձակվող, ներկայումս Ֆիորենտինայի գլխավոր մարզիչ Սեպտեմբերի 17 - Ռաշիդ Ուոլլաս, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ Նոյեմբերի 2 - Սոֆյա Պոլգար, հունգարացի շախմատիստուհի, կանանց գրոսմայստեր, տղամարդկանց միջազգային վարպետ։ Նոյեմբերի 9 - Ալեսանդրո Դել Պիեռո, իտալացի ֆուտբոլիստ Իզաբել Բայրակդարյան - Կանադահայ օպերային երգչուհի Մահեր Հունվարի 6 - Սիկեյրոս, մեքսիկացի նկարիչ, մեքսիկական մոնումենտալ գեղանկարչության դպրոցի հիմնադիրներից Հուլիսի 3 - Հովհաննես Թադեւոսյան, հայ նկարիչ, Ուզբեկական ԽՍՀ ժողովրդական նկարիչ Նոյեմբերի 21 - Լեւոն Գենչ, խորհրդային շրջանի հայ նկարիչ Դեկտեմբերի 5 - Զահարիա Ստանկու, ռումին գրող եւ քաղաքական գործիչ Ալմա Յոհանսոն, շվեդ միսիոներուհի, ծառայել է Արեւմտյան Հայաստանում գտնվող գերմանական միսիոներ, հաստատություններում եւ որբանոցներում Գեորգի Մարկով, ռուս խորհրդային գրող, հասարակական գործիչ Լեւոն Մանուչարյան, գեոդեզիստ Մայիսի 25 - Խաչիկ Դաշտենց, հայ խորհրդային գրող, թարգմանիչ, բանասեր (ծ. 1910) Օգոստոսի 20 - Շահան Շահնուր, հայ գրող (ծ. 1903) Հոկտեմբերի 17 - Վարսենիկ Աղասյան, հայ բանաստեղծուհի, դրամատուրգ, մանկագիր, թարգմանիչ (ծ. 1898) Նոյեմբեր 14 - Գեղամ Սարյան, հայ բանաստեղծ (ծ. 1902) 1974 Տարեթվեր


source: CulturaX

text: Ռոբերտ Քոչարյանի ու մյուսների գործով դատական նիստը չի կայանա - Պանորամա | Հայաստանի նորություններ Իրավունք 11:36 29/09/2020 Հայաստան Սահմանադրական կարգի ենթադրյալ տապալման գործով այսօր՝ սեպտեմբերի 29-ին, ժամը 13։00-ին նշանակված դատական նիստը չի կայանալու։ Այս մասին հայտնում են ՀՀ երկրորդ նախագահի փաստաբանական թիմից՝ ավելացնելով, որ իրենց այդ մասին թիմին հայտնել են նախագահող դատավոր Աննա Դանիբեկյանի աշխատակազմից։ Հիշեցնենք, որ նման որոշման հիմք է եղել միայն Սեյրան Օհանյանի պաշտպան Կարեն Մեժլումյանի դիմումն այն մասին, որ սահմանային լարվածության այս օրերին գեներալ-գնդապետ Օհանյանը գտնվում է Արցախի Հանրապետությունում։ «Հաջորդ դատական նիստի նշանակման օրվա եւ ժամի վերաբերյալ կտրվի լրացուցիչ տեղեկություն»,-նշում են փաստաբանական թիմից։


text: Գործազրկության զգալի ավելացումը լրացուցիչ ֆինանսական բեռ է ստեղծելու պետության համար, երկրում սրվելու է սոցիալական լարվածությունը. «Փաստ» - Լուրեր Հայաստանից 06.05.2020 ● 10:01 Գործազրկության զգալի ավելացումը լրացուցիչ ֆինանսական բեռ է ստեղծելու պետության համար, երկրում սրվելու է սոցիալական լարվածությունը. «Փաստ» «Կորոնավիրուսի համավարակի տարածման արդյունքում տնտեսական կապերի խախտումն ու խզումը լուրջ ազդեցություն է ունենում համաշխարհային աշխատաշուկայի վրա։ Տարբեր երկրներում գործազրկության մակարդակը նոր ռեկորդներ է սահմանում։ Ստեղծված պայմաններում՝ բիզնեսը մի շարք ուղղություններով շարունակում է վնասներ կրել, իսկ աշխատանքը կորցնելու առումով խոցելի իրավիճակում են հայտնվել հիմնականում միջինից ցածր եկամուտ ունեցող աշխատողները: Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի փոխնախարար Արման Ուդումյանի կանխատեսումների համաձայն, գործազրկությունը 1,3 տոկոսով կավելանա եւ 17, 7 տոկոսից կդառնա 19 տոկոս: Եթե նշված տոկոսները վերածում ենք թվերի, ապա ստացվում է, որ 40 հազար հավելյալ գործազուրկ կունենանք մեր երկրում: Գործազրկությունը զգալի կլինի սպասարկման ոլորտում, սննդի, հատկապես՝ հանրային սննդի ոլորտում, անշարժ գույքի, մշակող արդյունաբերության ճյուղերում, որոշ չափով կտուժի նաեւ շինարարության ոլորտը: Ուստի հենց այս պահից սկսած՝ կառավարությունը պետք է ակտիվ քայլեր ձեռնարկի աշխատաշուկայում կայունության ապահովման համար եւ տարբեր գործիքներով փորձի խրախուսել բիզնես գործունեությունը եւ նոր աշխատակիցների ներգրավումը»,-գրում է թերթը։


3 սենյականոց բնակարան Քանաքեռում


Lurer.com | Հասկանո՞ւմ, գիտակցո՞ւմ եք ինչ է եղել. ձերբակալել են հերոսի հորը. Նազարյան Հասկանո՞ւմ, գիտակցո՞ւմ եք ինչ է եղել. ձերբակալել են հերոսի հորը. Նազարյան Բլոգոսֆերա 18 Մայիս, 2022 13:33 Ուշադրություն. Վարչախումբը ձերբակալել է հերոս Մխիթար Գալեյանի հորը` Գարիկ Գալեյանին, մտադիր է ձերբակալել նաեւ հորեղբորը։ Եւ սա Արարատնյուզ ի հերթական ուղղորդող հոդվածից հետո։ Այս մասին ֆեյսբուքում գրել է ԱԺ «Հայաստան» խմբակցության պատգամավոր Գեղամ Նազարյանը. «Ռեժիմը խրխռո՞ւմ է։ Չեմ կարծում։ Ռեժիմ այլեւս չկա։ Ու մնում է հասկանալ, այս այլանդակությունը նիկոլն է ղեկավարում, թե խաչատուր սուքիասյանը, իր Արարատնյուզով ուղղորդող հոդվածներ հրապարակելով։ Հայեր, հայաստանցիներ, օտարերկրյա դեսպանություններ, հկներ, կուսակցություններ, հասկանո՞ւմ, գիտակցո՞ւմ եք ի չ է եղել. ձերբակալել են հերոսի հորը։ Ավելին, Գարիկը եւ Աստղը երեխայի են սպասում։ Դուք հիմա պատկերացնո՞ւմ եք Աստղի վիճակը։ Բոլորս դեպի Ֆրանսիայի հրապարակ»։ Այս թեմայով Փաշինյանի ասուլիսը կազմակերպելու նպատակը Ռուսաստանի վրա կրկին «ցեխ շպրտելն էր». Գեղամ Նազարյան Թագուհի Թովմասյանն այցելել է «Արմավիր» ՔԿՀ. ինչ ահազանգեր են եղել 32-ամյա երիտասարդը միակը չի եղել. կրակողներից մեկը ՔՊ աջակից է. «Ժողովուրդ» Զոհված զինծառայողների 40 հարազատների հետ հանդիպմանը չի եղել վիրավորանք, քաշքշուկ. ՔԿ 7 պատճառ Ֆրանսիայի հրապարակում լինելու համար. Գեղամ Նազարյան ՀՀ նախագահը ներկա է եղել Սանկտ Պետերբուրգի միջազգային տնտեսական համաժողովի լիագումար նիստին Աննա Վարդապետյանի առաջադրումը «շոկային» է եղել Գլխավոր դատախազության աշխատակիցների համար. «Ժողովուրդ» Անգամ ՔՊ-ի համար անակնկալ է եղել. «Հրապարակ» 21-ամյա երիտասարդին ձերբակալել են երկու կանանց սպանության համար Մինսկն ուսումնասիրում է Լեհաստանի նախագահի պապի գործունեությունը, ով եղել է ուկրաինական պատժիչ գումարտակի կազմում. ինչ է հայտնի


Lurer.com | Սյունիքի մարզպետը Տեղի համայնքապետի ժ/պ է նշանակել իր հարազատ քրոջ որդուն. Հոխիկյան Սյունիքի մարզպետը Տեղի համայնքապետի ժ/պ է նշանակել իր հարազատ քրոջ որդուն. Հոխիկյան Բլոգոսֆերա 2 Հոկտեմբեր, 2021 13:21 Նաիրի Հոխիկյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Սյունիքի մարզի Տեղ համայնքում հոկտեմբերի 17-ին տեղի կունենա ՏԻՄ ընտրություն, որի անցկացումից մոտ 1 ամիս առաջ տուն է ուղարկվել գործող համայնքապետ Արթուր (Ներսես) Շադունցը։ Վերջերս էլ ինձ զանգել էր մարզպետի մոտ մարդկանցից մեկը, թե էդ խեղճ մարդը իր քրոջ տղաների ձեռքը Սյունիքում կրակն է ընկել։ Թե նրանք նոր Սուրիկ Խաչատրյան են դարձել, էդ մարդը ի՞նչ անի։ Այս թեմայով Ի՞նչ էր ուզում անել ու ի՞նչ արեց Ազատագրական շարժումը մեկ շաբաթում Թուրքիայի այրվող անտառները մեզնից հեռու են մոտ 1000կմ, հետեւաբար դրանց բացասական հետեւանքները առաջինը հենց մենք ենք զգալու. Նաիրի Հոխիկյան ԱԱԾ-ն առգրավել է լրագրող Նաիրի Հոխիկյանի հեռախոսը Նաիրի Հոխիկյանը ներկայացրել է Լապշինի հետ կապված խոսակցության փաստերը (տեսանյութ) «Հրապարակում եմ մի փոքր հատված Լապշինի խոսքից, թե ինչ վախեր ունի, որ չի խոսում». Նաիրի Հոխիկյան (տեսանյութ)


text: «Ֆըրթընա Հովտի Դռները». Համշէնեան Իշխանների Ամրոցին Նուիրուած Հրապարակումը Թուրքական Պարբերականում | Yerepouni Daily News «Ֆըրթընա Հովտի Դռները». Համշէնեան Իշխանների Ամրոցին Նուիրուած Հրապարակումը Թուրքական Պարբերականում «Ակունք»-ը թուրքերէնից թարգմանաբար եւ առանց կրճատումների ներկայացնում է «Հիւրիէթ»-ում հրապարակուած յօդուածը` նուիրուած Զիլ ամրոցի պատմութեանը: Հրապարակման մէջ, սակայն, ոչ մի խօսք չկայ այն մասին, որ սոյն բերդը կառուցուել է Համշէնի հայկական կիսանկախ իշխանութեան ժամանակաշրջանում եւ հայ իշխանների կողմից. «Ֆըրթընա հովիտն այն վայրերից է, որտեղ բնութիւնը պահպանել է իր գեղեցկութիւնը: Նշանակալի է ոչ միայն այս հովտի բնութիւնը, այլեւ` պատմութիւնը, իսկ այստեղի ամենանշանաւոր կառոյցը Զիլ ամրոցն է... Չամլըհեմշին գաւառի (պատմական Համշէնն է, գտնւում է Թուրքիայի ներկայիս Ռիզէ նահանգում, «Ակունք»-ի խմբ.) կենտրոնից մօտ 20 քմ վերեւ գտնուող Շէնքէօյ (Ամոթքա), Փալովիթ հովտի եւ Մեճմուն գիւղի միջեւ, գետից 100 մ բարձրութեան վրայ տեղակայուած եւ դղեակի տեսք ունեցող Զիլ ամրոցը հինաւուրց ժամանակներից մեզ հասած ամենակարեւոր մշակութային եւ պատմական յուշարձաններից է: Այն զառիվեր ժայռերի կոյտը, որի վրայ կառուցուել է Ֆըրթընա ձորահովտի արեւմտեան կողերի վրայ հիմնուած սոյն ամրոցը, գտնւում է ծովի մակերեւոյթից 750 մ բարձրութեան վրայ: Ասում են` ամրոցի եւ ձորահովտի միջեւ մի գաղտնի գետնուղի է եղել, որը ժամանակի ընթացքում փակուել է: Պատահական չէ, որ սոյն ամրոցը կառուցուել է Տրապիզոնը Թաւրիզի հետ կապող Մետաքսի ճանապարհի ամենաէական կէտերից մէկը հանդիսացող Ֆըրթընա հովտում: Կարելի է ենթադրել, որ այս ամրոցը կառուցուել է ոչ թէ ռազմական նկատառումներով, այլ` հետեւեալ նպատակով. հէնց այստեղ էին ամբարւում Իրանի միջով բերուող առեւտրական ապրանքները, որոնք հասցւում էին տեղի բնակիչներին: Այնպէս որ, այս շրջանում կանանց գոյնզգոյն գլխաշորերին «պարսկական շար» էին ասում (համշէնահայ կանանց գլխաշորը կոչւում է նաեւ փուշի: Այս անուանումը եւս պարսկական ծագում ունի, «Ակունք»-ի խմբ.): Որոշ շրջաններում այն անուանում են նաեւ «շայ»: Այս աւանդական գլխաշորերը նոյնպէս այդ վայրերում կատարուած աշխուժ առեւտրի արտացոլումն են: Խորը հնագիտական պեղումներ չեն կատարուել Սոյն ամրոցի շուրջ խորը հնագիտական պեղումներ չեն արուել: Մի քանի գտածոյ կայ միայն: Հին աւերակներից ելնելով` մասնագէտները հետեւեալ մեկնաբանութիւնն են անում սոյն ամրոցի կառուցուածքային առանձնայատկութիւնների մասին. «Ամրոցը բաղկացած է արտաքին պարիսպներից, ներքին պարիսպներից եւ միջնաբերդից: Արտաքին պարսպի դրանը կարելի է հասնել հիւսիս-արեւմուտքում գտնուող մի նեղ արահետի միջոցով: Հիւսիսային դռների քարերը թափուած են: Մի պատշգամբի միջոցով կարելի է մտնել միջնաբերդ, որտեղ երեք կարեւոր կառոյցներ կան: Այդ շինութիւններն են` պահնորդների սենեակը, մատուռը եւ գլխաւոր աշտարակը: Պատերի վրայի հեծանների հետքերից եւ անցքերից հասկացւում է, որ ամրոցը քառայարկ շինութիւն է եղել: Պատերի վրայ արեւելեան կողմում կան կամարաձեւ պատուհաններ, իսկ միւս կողմերում` որմնածակեր: Ենթադրւում է, որ պատերի ներսում ուղղաձիգ ձգուող խողովակների խոռոչներից ջուր է հոսել դէպի ջրամբարներ: Որեւէ տուեալ չկայ սոյն ամրոցի կառուցման ճշգրիտ թուականի վերաբերեալ, այն թուագրւում է 14-15-րդ դարեր (ըստ Էնթոնի Պրայըրի, այն կառուցուել է Համշէնի իշխան Առաքելի կողմից, որն ապրել է 15-րդ դարի սկզբներին, տես` BRYER A. & WINFIELD D. (1985), Byzantine Monuments and Topography of the Pontos. Dumbarton Oaks Centre Studies. 2 vol. Washington p. 348, «Ակունք»-ի խմբ.): Տեղեկութիւններ չկան տուեալ շրջանի թէ՛ նախնադարեան եւ թէ՛ միջնադարեան պատմութեան մասին (թուրքական պարբերականը ակնյայտ կերպով խուսափում է յիշատակել տուեալ տարածքների բիւզանդական եւ հայկական պատմութեան մասին, «Ակունք»-ի խմբ.): Յայտնի չէ` Համշէնի տեղանքը իլհանլըների, գարագոյունլուների եւ ագգոյունլուների ժամանակաշրջաններում ամբողջովի՞ն է գրաւուել, թէ՞ մասամբ: Այնպիսի ամրոցներ ու բերդեր, ինչպիսիք են` Վարոշը, Զիլը, Ճիհանը եւ Փազար Քըզը, ապահովում էին թէ՛ տուեալ շրջանների եւ թէ՛ Բայբուրթ (Բաբերդ, «Ակունք»-ի խմբ.) հասնող կարեւոր միջնադարեան տարանցիկ ուղիների անվտանգութիւնը: Ամրոցը շարունակել է օգտագործուել նաեւ օսմանցիների կողմից տուեալ շրջանի նուաճումից յետոյ: Բերդում գտնուած երկու թնդանօթի գնդակ ներկայում պահպանւում է Տրապիզոնի թանգարանում»: Թէեւ որոշ աղբիւրներում նշւում է, որ անվտանգութեան նկառումներից ելնելով` ամրոցից դէպի գետ մի գաղտնի անցուղի է եղել, սակայն նման բան մինչ օրս, գոնէ տեղացիների կողմից, չի յայտնագործուել: Քանի որ սոյն ամրոցը, օսմանցիների տիրապետութեան տակ անցնելուց յետոյ, լրիւ թողնուել էր բախտի քմահաճոյքին, ամենայն հաւանականութեամբ տանիքը փլուել էր, եւ այն լիովին ձեւազեղծուել էր` Սիւմելա վանքի նման, իսկ քարերը ներս էին թափուել, եւ բերդը վերածուել էր հեռուից ուրուականի յիշեցնող մի դղեակի, ուր բարձրանալը բարդ էր: Սակայն սխալ չի լինի ասել, որ այդ վիճակով այն շատ աւելի գրաւիչ էր: Իսկ ներկայում, սրանից մօտ 5-6 տարի առաջ, երբ կառուցւում էր Չաթ հովտի ճանապարհը, այս ամրոցին էլ ձեռք գցեցին, եւ այն որոշ չափով վերականգնուեց: Կրաղիւսով շաղախուած պատերով եւ հնարովի յարկաբաժիններով այս ամրոցը հիմա տարեկան գրեթէ մէկ միլիոն այցելու է ունենում: Այնինչ, եթէ այն վերականգնուէր, ինչպէս որ հարկն էր, եւ եթէ բերդում աւելի մանրամասն տեղեկութիւններ հաղորդող ցուցատախտակներ դրուէին, ապա այցելուների թիւն աւելին կը լինէր: Սակայն, այնուամենայնիւ, սոյն ամրոցը տուեալ շրջանի ամենաուշագրաւ կառոյցներից մէկն է, որը հաստատ պէտք է այցելել: Մի առանձնայատուկ հաճոյք է ամրոցից հովտով հիանալը: Մի ամրոց եւս... Զիլը սոյն բերդի` բոլորի կողմից ճանաչուած անուանումն է, սակայն ամրոցի իսկական անունը Kale-i Zir է, այսինքն` Ստորին ամրոց: Քանզի Զիլ ամրոցից 25 քմ վերեւ, Քալէ (Հիսարճըք) գիւղի սահմաններում մի բերդ էլ կայ, որի անունը Kale-i Bala է, այսինքն` Վերին ամրոց: Որոշ գրաւոր աղբիւրներում այս ամրոցը հանդիպում է նաեւ Վարոշ անուամբ: Սոյն բերդի գլխաւոր յատակագիծը քառանկիւն է, նրա արեւելեան, հարաւային եւ մասամբ էլ հիւսիսային հատուածները ժայռոտ են: Իսկ արեւմտեան մասը մի զառիվայր հողատարածքի վրայ է գտնւում: Kale-i Bala-ի մուտքի դուռը հիւսիս-արեւմուտքում է: Ակնյայտ է, որ այս բերդն առնչութիւն ունի Զիլ ամրոցի հետ, քանի որ Քալե-ի Պալան եւս կարեւոր կէտում է գտնւում: Այս բերդը նոյնպէս «վերանորոգուել է»` այցելուների ուշադրութիւնը գրաւելու նկատառմամբ: Այս երկու ամրոցներն էլ արժանի են, որ այցելէք եւ տեղում տեսնէք, քանի որ շատ ուշագրաւ վայրում են գտնւում, եւ այնտեղից հիասքանչ տեսարաններ են բացւում»:


source: fineweb

text: Բնապահպանության նախարարության ֆեյսբուքյան էջի հարգելի այցելուներ Բնապահպանության նախարարության ֆեյսբուքյան էջը թարմացման պատճառով ժամանակավորապես անհասանելի է, ինչի համար հայցում ենք էջի այցելուների ներողամտությունը։ Էջի թարմացման աշխատանքները կավարտվեն սեղմ ժամկետում։ Տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի վարչություն Պարզաբանում Ալավերդու օդի մոնիթորինգի արդյունքները փոխանցվել են Բնապահպանության եւ ընդերքի տեսչական մարմնին Հունիսի 15-16-ին «Արմենիան Քափըր Փրոգրամ» ՓԲ ընկերությանը պատկանող Ալավերդու պղնձաձուլական գործարանի մետալուրգիական արտադրամասի ծխնելույզից դուրս եկող արտադրական ծխի՝ քաղաք լցվելու մասին քաղաքացիների ահազանգի մասին անմիջապես տեղյակ էր պահել Բնապահպանության եւ ընդերքի տեսչական մարմնին, որպեսզի պարզի ստեղծված իրավիճակի պատճառները եւ համապատասխան միջոցներ ձեռնարկի: Հաշվարկվել է 7.7 մլն.ՀՀ դրամի շրջակա միջավայրին հասցված վնաս ՀՀ բնապահպանության եւ ընդերքի տեսչական մարմնի ստորաբաժանումների աշխատակիցների կողմից ս.թ. հունիսիի 11-ից 15-ն ընկած ժամանակահատվածում կատարված ստուգումների, շրջայցերի, հաշվետվությունների ընդունման, ինչպես նաեւ Տեսչական մարմնին հանձնված վարչական վարույթների քննության արդյունքում հայտնաբերվել եւ արձանագրվել է 18 իրավախախտում Ներդրված հաշվապահական հաշվառման նոր ստանդարտը կբարձրացնի ֆինանսական միջոցների շրջանառության վերահսկելիությունը Կովկասի բնության հիմնադրամի /CNF/ ֆինանսավորմամբ եւ գործուն աջակցությամբ ավարտվել են Բնապահպանության նախարարությունում եւ նրա ենթակա կազմակերպություններում <<Հանրային հատվածի կազմակերպությունների հաշվապահական հաշվառման մասին>> ՀՀ օրենքով սահմանված հաշվապահական հաշվառման ստանդարտի ներդրման աշխատանքները։ Քննարկվել են Բնապահպանության նախարարություն եւ USAID հայաստանյան առաքելության համագործակցության ընթացքը եւ հեռանկարները Բնապահպանության նախարար Էրիկ Գրիգորյանը հանդիպել է ԱՄՆ Միջազգային զարգացման գործակալության /USAID/ հայաստանյան առաքելության Կայուն զարգացման գրասենյակի տնօրեն Լայլա Ջ.Էնդրյուս Բաշանի հետ։ Բնապահպանական ոլորտում Ճապոնիայի հետ համագործակցության հնարավորությունները կօգտագործվեն լիարժեք Բնապահպանության նախարար Էրիկ Գրիգորյանը հանդիպել է Հայաստանում ճապոնիայի նորանշանակ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Ջուն Յամադային։


Լրատվություն Շնորհավորական Նախագահր շնորհավորական հեռագիր է հղել Ներսես Հովհաննիսյանին՝ ծննդյան 75-րդ տարեդարձի առթիվ 12.10.2013 Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական հեռագիր է հղել ՀՀ ժողովրդական արտիստ, կինոռեժիսոր, դերասան Ներսես Հովհաննիսյանին՝ ծննդյան 75-րդ տարեդարձի առթիվ: «Բարձր ենք գնահատում Ձեր ավանդը հայ կինոյի զարգացման գործում: Այն մեծ ժողովրդականությունը, որ վայելում են Ձեր նկարահանած ֆիլմերը, խոսում է Ձեր մասնագիտական բարձր վարպետության եւ տաղանդի մասին£ Մաղթում եմ Ձեզ առողջություն եւ երջանիկ կյանք»,-ասված է ՀՀ Նախագահի շնորհավորական հեռագրում:


Orer.am | Ազնավուրի օրը. 800 երգ, 70 ֆիլմ... փաստեր հռչակավոր շանսոնյեի կյանքից Ազնավուրի օրը. 800 երգ, 70 ֆիլմ... փաստեր հռչակավոր շանսոնյեի կյանքից Մշակույթ 22 Մայիս, 2022 18:57 Լեգենդար շանսոնյե Շառլ Ազնավուրը յուրաքանչյուր հայի սրտում է։ Ընդ որում, ոչ միայն։ Նրան սիրում են միլիոնավոր երաժշտասերներ ամբողջ աշխարհից։ Ֆրանսերենով ոչ մի բառ չիմանալով՝ մարդիկ այնպես են ձայնակցում նրան, կարծես այն իրենց մայրենի լեզուն է։ Այսօր մաեստրոն դառնում է 98 տարեկան, եւ NEWS.am STYLE-ը ներկայացնում է հետաքրքիր փաստեր Ազնավուրի կյանքից։ Ընդամենը 5 տարեկան էր եւ արդեն բեմում էր Շառլ Ազնավուրի դեբյուտը բեմում 5 տարեկանում էր. նա ջութակ էր նվագում եւ երգում։ 1936թ.-ին 12-ամյա Շառլն իրեն առաջին անգամ փորձեց կինոյում... Ազնավուրը պարբերբար նկարահանվում էր ֆիմերում։ Նա համագործակցել է այնպիսի ռեժիսորների հետ, ինչպիսիք են Ռենե Կլերը, Կլոդ Շաբրոլը, Կլոդ Լիլուշը։ Ազնավուրի մասնակցությամբ առավել հայտնի ֆիլմերից են Ժան Կոկտոյի «Օրփեոսի կտակը» (1960), Ֆրանսուա Տրյուֆոյի «Կրակեք դաշնակահարի վրա» (1960), Ֆոլկեր Շլյոնդորֆի «Թիթեղյա թմբուկը» (1979), «Անցում Ռեյնի միջով» (1960), «Տաքսի դեպի Տոբրուկ», «Հորացիոս 62», «Սատանան եւ տասը պատվիրանները», «Փարիզն օգոստոսին» (1966), «Արկածներ որոնողները» (Հոլիվուդ 1969), «Գայլերի ժամանակը» (1970), «Կեցցե կյանքը» (1984), «Փարիզ» (բազմասերիանոց հեռուստահաղորդում 1985), «Չինացին» սերիալը։ 1974թ.-ին Ազնավուրը գրել է «She» լեյտմոտիվը (այն դարձավ բրիտանական համար մեկ հիթը) «Կնոջ յոթ դեմքերը» հեռուստասերիալի համար։ Հենց այսքան կոմպոզիցիա է գրել եւ կատարել Շառլ Ազնավուր (դրանց մի մասը մեր մեկ այլ հայրենակցի՝ Ժորժ Քարվարենցի հետ)։ Դրանց շարքերում են այնպիսի հիթեր, ինչպիսիք են «Մայրիկ», «Դեռ երեկ», «Բոհեմ», «Իզաբել», «Հավերժական սեր», «Ավե Մարիա» եւ այլն։ Նրա երգերը հնչել են մեծն Էդիտ Պիաֆի, Լայզա Մինելիի, Մստիսլավ Ռոստրոպովիչի, Պլասիդո Դոմինգոյի, Խուլիո Իգլեսիասի, Շերի, Ջո Դասենի, Ռեյ Չարլզի եւ այլ, ոչ պակաս վառ երաժիշտների կատարումներով։ Ազնավուրը սկզբնական շրջանում հանդես էր գալիս կոմպոզիտոր Պիեր Ռոշի հետ։ Նրանց նկատել է Էդիտ Պաֆը, եւ 1946թ.-ին Ազնավուրն ու Ռոշը մասնակցել են ԱՄՆ-ում նրա շրջագայությանը։ Ինչպես եւ Շառլը, Պիեռը եւս երիտասարդ կոմպոզիտոր եւ երաժիշտ էր, դաշնամուր էր նվագում։ Դուետն անվանեցին «Ռոշ եւ Ազնավուր»։ Ավելի հաճախ երգում էր Ռոշը, իսկ Ազնավուրի ձայնը ոչ բոլորին էր դուր գալիս։ Պատահում էր՝ նրան նաեւ սուլում էին։ Այդ պատճառով նա ավելի շատ երաժշտություն եւ երգերի բառեր էր գրում, որոնք կատարում էր նրա կոլեգան։ Շառլ Ազնավուրը ռուսերենին չէր տիրապետում, սակայն 300 բառ գիտեր։ Այդ գիտելիքները նրան փոխանցել էր հայրը, որը ռուսական խոհանոց առաջարկող ռեստորան ուներ եւ լավ էր խոսում ռուսերենով։ Ի դեպ, Ազնավուր ավագը նույնիսկ ստորագրում էր այդ լեզվով եւ ոչ մայրենի հայերենով։ Ընդ որում, ունենալով այդպիսի պատկառելի բառապաշար՝ նա այդպես էլ չսովորեց Պուշկինի լեզուն։ Այլ բան է իր համար գրված տեքստը կատարելը։ Հենց այպես հայտնվեց կուլտային «Հավերժական սեր» երգի ռուսալեզու տարբերակը։ Երեք պաշտոնական ամուսնություն եւ հինգ երեխա Հայոց ցեղասպանության 60-րդ տարելիցին՝ 1975թ.-ին, Ազնավուրը եւ նրա մշտական համահեղինակ Ժորժ Քարվարենցը գրել են «Ils sont tombes» («Նրանք ընկան») երգը։ Հայկական թեմայով են գրված նաեւ նրա «Ինքնակենսագրություն», «Ջան» եւ «Քնքուշ Հայաստան» երգը։ Ազնավուրը դստեր՝ Սեդայի հետ հայրերենով կատարել է Սայաթ Նովայի «Աշխարհումս իմն դուն իս» երգը։


text: Աստվածաշունչ (Աստվածաշունչ մատյան, Սուրբ Գիրք, Գիրք Գրոց, Աստծո Խոսք), քրիստոնյաների համար առանցքային եւ սուրբ համարվող մի շարք կրոնական տեքստեր պարունակող գիրք։ Անվանում եւ Աստվածաշնչականություն Աստվածաշունչ նշանակում է Աստծուց ներշնչված / Աստծու ներշնչանքով գրված/ «Սուրբ գիրք», բառի լայն իմաստով, համարվում է ցանկացած կրոնական համակարգում բացառիկ հեղինակություն վայելող եւ սրբություն համարվող գրությունների ամբողջությունը։ Առավել նեղ՝ քրիստոնեական իմաստով Սուրբ Գիրքը սրբազան մատյանների՝ գրքերի այն ժողովածուն է, որն եկեղեցիների կողմից ընդունվում է որպես աստվածային հայտնության արձանագրություն եւ իր մեջ պարունակում է Աստծո խոսքը, պատգամներն ու թելադրանքները, ինչպես նաեւ աղբյուր է ծառայում հավատքի, դավանական սկզբունքների, կրոնաբարոյական կյանքի ու հոգեւոր սննդի համար։ «Սուրբ Գիրք» տերմինը, որ կիրառվում է քրիստոնեական բոլոր եկեղեցիների կողմից, թարգմանությունն է հունարեն βίβλος (biblos) բառի, որը թարգմանվում է գիրք, շարադրանք։ «Գիրք» կամ «գրքեր» անվանումը Սուրբ Գիրքը օգտագործում է դեռեւս Հին Կտակարանում (Սաղմ. 39:8), իսկ Նոր Կտակարանում Քրիստոսը եւ առաքյալները Հին Կտակարանի Սուրբ Գրքերը անվանում են «գրքեր» եւ «գրություններ» (Մատթ. 21:42, 22:29, Ղուկ. 24:32, Հովհ.5:39)։ Հին քրիստոնյաների մոտ լայն կիրառություն ուներ «Սուրբ Գրություններ» եզրը, որն օգտագործում է նաեւ Պողոս առաքյալը (Հռոմ.1:2, Բ Տիմ. 3:15)։ Սկզբնական շրջանում «Սուրբ Գրություններ» անվանվում էին բոլոր տեսակի Սուրբ Գրքերը, սակայն ժամանակի հետ այն համընդհանուր կիրառության մեջ մտավ որպես սուրբգրային տեքստերի կանոնականացված ժողովածու։ Ըստ այսմ, յուրաքանչյուր ավանդություն եւ յուրաքանչյուր դոգմա պետք է գտնվի Սուրբ Գրքի հետ հարաբերության մեջ։ Թեեւ Սուրբ Գիրքը, որպես այդպիսին, Եկեղեցում վկայված է Սրբազան Ավանդության մեջ եւ այդ իմաստով այն ավանդության բաղկացուցիչ է հանդիսանում, սակայն այն չի կորցնում իր բացառիկությունը եւ միակության արժեքը, այլ պահպանում է իր բնույթը որպես Աստծո խոսք, որը, մեկ անգամ ճանաչվելով եւ վկայվելով ավանդության մեջ, հանդիսանում է հավատքի եւ դավանանքի առաջնային աղբյուրը։ Կարելի է ասել, որ Սրբազան Ավանդությունն իր զանազան հայտնություններով ունի համեմատական-պատմական բնույթ, իսկ Սուրբ Գիրքը Աստծո ձայնն է՝ ուղղված մարդուն ու աշխարհին եւ նրան է պատկանում առաջնային կարեւորությունն ու նշանակությունը։ Սուրբ Գիրքն աստվածային հավերժական հայտնությունն է եւ որպես այդպիսին, ունի անքննելի եւ միշտ բացահայտվող խորք ու նշանակություն ոչ միայն ներկա դարի, այլ նաեւ ապագայի համար։ Հատկանշական է այն, որ հայերիս մեջ Սուրբ Գիրքը առավելաբար անվանվում է Աստվածաշունչ՝ Աստծուց ներշնչված, Աստծո շնչով գրված։ Աստվածաշունչ բառը (hունարենն (theopneustos) (theos) - Աստված եւ πνεύμα (pneuma) – շունչ բառերից) առաջին անգամ գործածում է Պողոս առաքյալը՝ ասելով. «Աստծո շնչով գրված ամեն գիրք օգտակար է ուսուցման, հանդիմանության, ուղղելու եւ արդարության մեջ խրատելու համար» (Բ Տիմ. 3:16)։ Աստծո հայտնության գրավոր փոխանցումը մարգարեների եւ այլ հեղինակների կողմից նկատվել եւ ըմբռնվել է որպես հրաման հենց Իրենից՝ Աստծուց. «Ահա քեզ մի նոր մեծադիր մատյան. նրա մեջ ճարտար մարդու գրիչով գրի՛ր...» (Ես. 8:1) կամ «Պարզորոշ գրի՛ր այդ տեսիլքդ տախտակի վրա, որպեսզի ով կարդա, համարձակ կարդա» (Ամբ. 2:2)։ Սուրբ Գրքի աստվածաշնչականությունը (այսինքն Աստծո շնչով գրված լինելու հանգամանքը) ըմբռնելու համար շատ կարեւոր է Պետրոս առաքյալի խոսքը. «... մարգարեությունը ոչ թե ըստ մարդկանց կամքի տրվեց, այլ Սուրբ Հոգուց մղված, որ խոսեցին Աստծո սուրբ մարդիկ» (Բ Պետ. 2:21)։ Հայտնության այս տվյալների վրա է անշուշտ հիմնված մեր եկեղեցու հանգանակի այն հատվածը, ուր ասվում է, թե Սուրբ Հոգին «խոսեցաւ յՕրէնս եւ ի Մարգարէս եւ յԱվետարանս»։ Այս ամենից կարելի է եզրակացնել, որ Սուրբ Գրքերի աստվածաշունչ լինելը անհերքելի իրողություն է, սակայն հարց է առաջանում, թե ինչպե՛ս պետք է ըմբռնել այդ աստվածաշունչ լինելու որակը, ձեւը, տարողությունը։ Համաձայն Պետրոս առաքյալի երկրորդ նամակի առաջին գլխի 21-րդ համարի՝ հստակ է դառնում, որ Սուրբ Գիրքը երկու հեղինակ ունի՝ Աստված՝ Սուրբ Գրքի խորքի հեղինակը, այսինքն դրա նախապատճառը եւ մարդը՝ Սուրբ Գրքի ձեւի հեղինակը՝ երկրորդական պատճառը։ Ինչպես Սուրբ Գրիգոր Սքանչելագործն է ասում. «Սուրբ մարգարեների եւ առաքյալների լեզվով մեզ հետ խոսում է Տերը»։ Թե՛ Լատին, Թե՛ Ուղղափառ եկեղեցիները շեշտում են այն, որ Սուրբ Գիրքը Աստծո խոսքն է, իսկ Բողոքական եկեղեցին այն կարծիքին է, թե Սուրբ Գիրքն ուղղակի բովանդակում է Աստծո խոսքը։ Ի տարբերություն այս կարծիքների, Հայաստանյայց Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին պնդում է, որ Սուրբ Գիրքը բովանդակում է Աստծո խոսքը եւ Աստծո խոսքն է ինքնին։ Եկեղեցին չի ընդունում այն տեսակետը, թե Սուրբ Գիրքն ուղղակիորեն բառ առ բառ թելադրվել է Աստծուց մարդուն, քանզի այդ պարագայում գրքերի հեղինակները պիտի համարվեն հասարակ գրագիրներ, որոնց դերը սահմանափակվում է գործնական աշխատանքով միայն։ Սուրբ Բարսեղ Մեծը նշում է, որ Սուրբ Հոգին երբեք չի զրկում բանականությունից նրան, ում ինքը ներշնչում է. հակառակ դեպքում նման քայլը կդիտվի սատանայական։ Մարդկային բնությունը մնում է անձեռնմխելի այն բանում, որ հատուկ է միայն իրեն՝ մարդուն, սակայն հարստացվում է Սուրբ Հոգուց։ Յուրաքանչյուր աստվածաշնչական գրքում առկա է մարդկային հանճարի կնիքը, որը հատուկ է յուրաքանչյուր հեղինակի։ Կարծես կիսելով այս կարծիքը՝ Որոգինեսը պնդում է, որ ճիշտ չէ այն մտայնությունը, թե մարգարեները խոսել են առանց գիտակցության՝ Սուրբ Հոգու ճնշման տակ, այլ խոսել են կատարյալ ազատությամբ։ Սակայն մի բան միանգամայն ակնհայտ է. ներշնչումն Աստծուց է. հեղինակի գրի առնելու ժամանակ աստվածային զորությունը միշտ ներկա է, եւ այն, այսպես ասած, թույլ չի տալիս, որ գաղափարները գրվեն ու ներկայացվեն սխալ ձեւով։ Ընդունելով, որ Սուրբ Գիրքը աստվածաշունչ է, քրիստոնյաները համարում են այն անսխալական՝ ճշմարտության աղբյուր եւ հայտնության հայելի։ Հին եւ Նոր Կտակարաններ Աստվածաշունչը բաղկացած է Հին եւ Նոր կտակարաններից (Հին Կտակարանը համարվում է նաեւ հրեաների Սուրբ Գիրքը)։ Սուրբ Գրքի առանցքն ու կենտրոնը Փրկիչն է՝ Հիսուս Քրիստոսը։ Ըստ այսմ Աստվածաշնչյան գրքերը, որոնք գրված են նախքան Քրիստոսի աշխարհ գալը եւ մարգարեանում են նրա մասին, մտան Հին Կտակարանի կազմի մեջ, իսկ նրանք, որ կազմվեցին Փրկչի աշխարհ գալուց հետո ու նվիրվեցին Նրա քարոզչական առաքելությանն ու նրա առաքյալների կողմից հիմնված Եկեղեցու սկզբունքների շարադրմանը, ընդգրկվեցին Նոր Կտակարանի մեջ։ Ինչպես Ուխտ, այնպես էլ դրա հետ կապված Հին եւ Նոր բառերը փոխառված են Սուրբ Գրքից (օրինակ՝ Ելք 24:7, Մատթ. 16:28)։ Ուխտ բառը (լատ.՝ testamentum, հուն.՝ διαθήκη (diatheke)) նշանակում է կարգ, կտակ (այստեղից էլ կտակարան եզրը), համաձայնություն, երդում։ Հին Կտակարան արտահայտությունը առաջին անգամ հանդիպում ենք կորնթացիներին ուղղված երկրորդ նամակում (3:14)։ Հինկտակարանյան գրքերի կանոնը քրիստոնեական Եկեղեցին ընդունեց հրեական Սուրբ Գրքից (Հին Կտակարանը բաժանվում է երեք մասի՝ Թորա (Օրենք կամ Հնգամատյան), Նեբիիմ (Մարգարեություն), Քեթուբիմ (Գրություններ)։ Ոմանք գրություններից առանձնացնումեն նաեւ Իմաստության գրքերը՝ գրություններ բաժնում թողնելով միայն պատմական գրքերը)։ Հին Ուխտը փաստորեն հանդիսանում է այն վեմը, որի վրա պիտի բարձրանար քրիստոնեական տունը։ Քրիստոսը Հին Կտակարանում հանդես է գալիս որպես ակնկալիք, իսկ Նորում՝ ակնկալիքների իրականացում. այս երկուսը միասին կազմում են մեկ ամբողջություն։ Մի խոսքով այն ամենն, ինչ վկայված էր Հին Կտակարանում, նախապատրաստությունն էր նորում իրականացվելիք հայտնության (Ղուկ. 24:27, 44, Հովհ. 5:39, 46), որը, կարելի է ասել, տառացիորեն, ամենայն մանրամասնությամբ իրականացավ Փրկչի շուրթերից հնչած վերջին արտահայտությամբ. «Ամեն ինչ կատարված է» (Հովհ. 19:30)։ Հին եւ Նոր Կտակարանների հարաբերությունը լավագույնս տալիս է Օգոստինոս երանելին՝ ասելով. «Նոր Կտակարանն անթեղված է Հնում, Հինը բացահայտվում է Նորում»։ Նոր Կտակարանի առաջին չորս գրքերը՝ Ավետարանները, արձագանքն են Մովսեսի Հնգամատյանի եւ իրենցից ներկայացնում են նոր Ծննդոց, բայց միաժամանակ ընդգրկում են մարգարեության լրումը՝ Մեսիայի գալուստը մարգարեական նախավկայությամբ եւ վերջին օրվա դատաստանը։ Երկրորդ մասը, որ պատմական գրքերն են, նույնացվում է Գործք Առաքելոցի հետ։ Սրան հաջորդում են նորկտակարանյան նամակները, որոնք զուգակցվում են Հին Կտակարանի պոետիկ եւ խոհական (Իմաստության գրքեր) բաժնի հետ։ Ի վերջո Նոր Կտակարանի եւ ողջ Սուրբ Գրքի լրումը իրականանում է Հովհաննեսի Հայտնությամբ եւ վերջինիս երկնային քաղաքի ու ժամանակի վերջի տեսիլքով։ Սուրբ Գրքի կանոն Սուրբ Գրքի տարբեր գրությունների հանդեպ զանազան եկեղեցիներ ունեն յուրահատուկ դիրքորոշում։ Յուրաքանչյուր եկեղեցի ունի իր համար հաստատված Աստվածաշնչյան գրքերի կանոն (հունարեն՝ κανων (canon) բառից, որ չափման համար նախատեսված եղեգ էր նշանակում, իսկ հետագայում վերաիմաստավորվելով ստացել է օրենքի, նորմայի, օրինակի իմաստ)։ Այս բառը օրտագործում է նաեւ Պողոս առաքյալը (Գաղ. 6:16)։ Արդեն իսկ սուրբ Հիրենեոս Լիոնացին (Լիոնացի) ասում է, որ մենք ունենք «ճշմարիտ կանոնը, որ Աստծո խոսքն է», իսկ սուրբ Աթանաս Ալեքսանդրացին կանոնական է սահմանում այն գրքերը, «որոնք ծառայում են որպես փրկության աղբյուր, որոնց մեջ է միայն նախացուցված բարեպաշտության վարդապետությունը»։ Ըստ կանոնների բաժանման Աստվածաշնչի գրքերը լինում են՝ Նախականոն - գրքեր, որ բոլոր եկեղեցիները ընդունում են որպես ճշմարիտ աստվածաշունչ գրքեր։ Երկրորդականոն - գրքեր, որոնք թեեւ այժմ ընդունված են կանոնի մեջ, բայց միշտ ու ամենքի կողմից ընդունված չեն եղել։ Պարականոն - գրքեր, որոնք թեեւ կանոնից դուրս են բոլոր եկեղեցիներում, սակայն իրենց պարունակությամբ գովելի են եւ արժանի ընթերցանության։ Ոմանք առանձնացնում են նաեւ մի չորրորդ բաժին՝ Տարականոն - գրքեր, որոնք ոչ միայն չկան կանոնի մեջ, այլեւ մերժված են Եկեղեցու կողմից եւ բոլորովին անընդունելի։ Նշենք, որ այս բաժանումները հիմնականում վերաբերում են Հին Ուխտին, քանզի Նոր Կտակարանի մեջ մտած բոլոր գրքերն էլ համարվում են կանոնական, իսկ կասկածներն ու տատանումները վերաբերում են առանձին գրքերի՝ ինչպես կանոնի մեջ մտածներին (Հայտնություն), այնպես էլ դրանից դուրս մնացածներին, որոնք ժամանակին եղել են կանոնի մեջ (Հերմասի «Հովիվը», «Կղեմեսի Նամակը» եւ այլն) կամ էլ ընդհանրապես չեն եղել կանոնում, սակայն ունեցել են կիրառության լայն շրջանակ (պարականոն գրվածքներ)։ Իհարկե յուրաքանչյուր եկեղեցի գրքերի ընտրության հարցում իրավունք ունի դրանք դիտարկել իր վարդապետության տեսանկյունից։ Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցին Հին Կտակարանի կանոնի մեջ ընդգրկում է 48 գիրք՝ Ծննդոց Ելք (Ելից գիրք) Ղեւտական (Ղեւտացվոց գիրք) Թվեր Երկրորդ օրենք (Երկրորդումն օրինաց) Հեսու Նավե (Հեսուի գիրք) Դատավորներ Հռութ Ա Թագավորություններ Բ Թագավորություններ Գ Թագավորություններ Դ Թագավորություններ Ա Մնացորդաց Բ Մնացորդաց Ա Եզրաս Բ Եզրաս Նեեմի Եսթեր Հուդիթ Տոբիթ Ա Մակաբայեցիներ Բ Մակաբայեցիներ Գ Մակաբայեցիներ Սաղմոս (Դավթի Սաղմոսներ) Առակներ Ժողովող Երգ Երգոց Իմաստություն Սողոմոնի Սիրաք (Հեսույի որդի Սիրաքի Իմաստություն) Հոբ Եսայու Մարգարեություն Օսէէի Մարգարեություն Ամոսի Մարգարեություն Միքիայի Մարգարեություն Հովելի Մարգարեություն Աբդիույի Մարգարեություն Հովնանի Մարգարեություն Նավումի Մարգարեություն Ամբակումի Մարգարեություն Սոփոնիայի Մարգարեություն Անգեի Մարգարեություն Զաքարիայի Մարգարեություն Մաղաքիայի Մարգարեություն Երեմիայի Մարգարեություն Բարուքի Մարգարեություն Ողբ (Երեմիա Մարգարեի ողբը) Դանիելի Մարգարեություն Եզեկիելի Մարգարեություն Սրանցից 9-ը (Ա Եզրաս, Հուդիթ, Տոբիթ, Ա, Բ, Գ Մակաբայեցիներ, Սողոմոնի իմաստություն, Սիրաք, Բարուք, ինչպես նաեւ Դանիելի Մարգարեության որոշ հատվածներ) համարում է երկրորդականոն։ Բողոքական կանոնը չունի նախականոնության եւ երկրորդականոնության խնդիրը. այն ընդունում է հրեական կանոնի 39 գրքերը՝ ապոկրիֆ (պարականոն) համարելով Տոբիթ, Հուդիթ, Եսթեր (11-16 գլուխներ), Սողոմոնի իմաստություն, Սիրաքի իմաստություն, Բարուք գրքերը, Դանիելի մարգարեության երրորդ գլխի «Երեք մանուկների օրհնությունը», նույն գրքի 13-րդ, 14-րդ գլուխները, Ա, Բ Մակաբայեցիներ, Ա, Բ Եզրաս գրքերը եւ Մանասե թագավորի աղոթքը։ Որոշ բողոքական Սուրբ Գրքերում (King James Bible (1611) կամ New International Version) պարականոն համարվածները տեղակայված են հավելյալ՝ երրորդ ուսուցողական բաժնում։ Հույն եւ Լատին եկեղեցիների հետ հայ եկեղեցին, համաձայնելով նախականոն գրքերի շուրջ, տարբերվում է երկրորդականոնների հարցում։ Այսպես Հունական կանոնը, ունենալով հայկական բոլոր երկրորդականոն համարվող գրքերը, ունի եւս մեկ գիրք՝ «Երեմիա մարգարեի նամակն ուղղված Բաբելոնի գերյալներին», որը հայ եկեղեցին միշտ պարականոն է համարել։ Իսկ Հռոմեական Կաթոլիկ եկեղեցին, որը բացառապես հիմնվում է 1546 թ. Տրիդենտյան ժողովի ընդունած կանոնի վրա, պարականոն է համարում հայերիս մոտ երկրորդականոն ճանաչված Ա Եզրաս եւ Գ Մակաբայեցիներ գրքերը։ Նոր Կտակարանի բոլոր 27 գրքերը, որպես նախականոն գրքեր ընդունվում են բոլոր եկեղեցիների կողմից։ Նոր Կտակարանի գրքերն են՝ Ավետարան ըստ Մատթեոսի Ավետարան ըստ Մարկոսի Ավետարան ըստ Ղուկասի Ավետարան ըստ Հովհաննեսի Գործք առաքելոց Պողոս առաքյալի նամակը Հռոմեացիներին Պողոս առաքյալի առաջին նամակը Կորնթացիներին (Ա Կորնթացիներ) Պողոս առաքյալի երկրորդ նամակը Կորնթացիներին (Բ Կորնթացիներ) Պողոս առաքյալի նամակը գաղատացիներին Պողոս առաքյալի նամակը եփեսացիներին Պողոս առաքյալի նամակը փիլիպեցիներին Պողոս առաքյալի նամակը կողոսացիներին Պողոս առաքյալի առաջին նամակը թեսաղոնիկեցիներին (Ա Թեսաղոնիկեցիս) Պողոս առաքյալի երկրորդ նամակը թեսաղոնիկեցիներին (Բ Թեսաղոնիկեցիս) Պողոս առաքյալի առաջին նամակը Տիմոթեոսին (Ա Տիմոթեոս) Պողոս առաքյալի երկրորդ նամակը Տիմոթեոսին (Բ Տիմոթեոս) Պողոս առաքյալի նամակը Տիտոսին Պողոս առաքյալի նամակը Փիլիմոնին Նամակ եբրայեցիներին Հակոբոս Առաքյալի ընդհանրական նամակը Պետրոս Առաքյալի առաջին ընդհանրական նամակը (Ա Պետրոս) Պետրոս Առաքյալի երկրորդ ընդհանրական նամակը (Բ Պետրոս) Հովհաննես Առաքյալի առաջին ընդհանրական նամակը (Ա Հովհաննես) Հովհաննես Առաքյալի երկրորդ ընդհանրական նամակը (Բ Հովհաննես) Հովհաննես Առաքյալի երրորդ ընդհանրական նամակը (Գ Հովհաննես) Հուդայի ընդհանրական նամակը Հայտնություն Հովհաննեսի Սուրբ Գրքի կիրառություն Ձեւավորվելով որպես արդեն սուրբ գրոց լիակատար ժողովածու՝ Աստվածաշունչ մատյանը դարձավ քրիստոնեական Եկեղեցու նեցուկն ու հենարանը կյանքի բոլոր բնագավառներում։ Կարելի է ասել, որ սուրբ հայրերի համար Սուրբ Գիրքը ինքը Քրիստոսն է, քանի որ գրքի յուրաքանչյուր խոսք, տանում էր դեպի Նա, Ով դրանք արտաբերել էր եւ մեզ կանգնեցնում է Քրիստոսի ներկայության իրականության առջեւ։ Առաքելական շրջանին հաջորդող դարերում վարդապետական, դավանական, ծիսական, կանոնական հարցերի եւ բանավեճերի ընթացքում հոգեւոր հայրերը իրենց պաշտպանած սկզբունքները հիմնավորելու համար մեծապես օգտվում էին Սուրբ Գրքից, ողջ եկեղեցու ծիսակարգը, կանոնները մշակվում էին ըստ Սուրբ Գրքի օրենքների եւ պատվիրանների։ Սուրբ Գիրքն ի սկզբանե համարվում էր առաքինի կյանքի, բարոյական ըմբռնումների, վարդապետական հարցերի, դավանական ապացույցների, ժառանգական եւ այլ հարցերի ուղեցույց եւ անհերքելի աղբյուր։ Ժամանակի հետ, երբ Եկեղեցին ընդլայնեց իր սահմանները եւ Ավետարանը քարոզվեց աշխարհի 4 ծագերում, Սուրբ Գիրքը դարձավ կրոնական արարողությունների հիմնական առանցքը։ Գրքի ընթերցումը մեծապես նպաստեց կրոնական գրականության ի հայտ գալուն եւ մեկնողական արվեստի զարգացմանը, ինչի շնորհիվ Ավետարանական լույսը հսկայական արագությամբ սկսեց սփռվել մարդկանց մեջ։ Ի սկզբանե Եկեղեցու հայրերը մեծ նշանակություն էին տալիս այն բանին, որ եկեղեցականներից բացի Սուրբ Գիրքն ընթերցեն նաեւ աշխարհականները, այդ թվում եւ կանայք։ Սակայն Արեւմտյան Լատին եկեղեցին, այն պատճառաբանությամբ, թե Սուրբ Գրքի մասնավոր, եկեղեցուց դուրս ընթերցանությունը մոլորությունների տեղիք է տալիս, Տրիդենտյան ժողովում որոշեց արգելել Աստվածաշունչ մատյանի ընթերցումը։ Այս ժողովին բացասաբար տրամադրված ժողովուրդը բողոքի ձայն բարձրացրեց վերոհիշյալ արգելքի դեմ, սակայն այն աննշան մեղմացումներով (կարդալու իրավունքը տրվում էր միայն հավատքի մեջ ամրացած, ինչն իհարկե խստորեն ստուգվում էր, աշխարհականներին) ձգվեց երկար ժամանակ։ Կարծես ի հակադրություն սրա՝ Բողոքական եկեղեցին Սուրբ Գիրքը համարում է մի աղբյուր, որը պետք է կարդա ցանկացած քրիստոնյա եւ ըստ իր մասնավոր ներշնչման հասնի դրա ըմբռնմանը ու յուրացմանը. այդ կերպ Սուրբ Գիրքը ենթարկվում է անհատի քմահաճությանը, ինչը սովորական է բողոքականների համար։ Հայ եկեղեցին, քաջալերելով գիտակցական ճշմարտասիրությունը հավատացյալների համար, անհրաժեշտ է համարում Սուրբ Գրքի ընթերցանությունն ու ուսումնասիրությունը։ Յուրաքանչյուր քրիստոնյա հավատացյալ պետք է զգա Աստվածաշնչի հոգեւոր ջերմությունը եւ ներկայությունը, սակայն հոգեւորականության պարտքն է յուրաքանչյուր ընթերցողի կանխապես դնել ճիշտ ընթացքի վրա։ Այս է թերեւս ամենաէական պատճառը, որ հայոց այբուբենի գյուտից անմիջապես հետո առաջնահերթ զարկ տրվեց Աստվածաշնչի թարգմանությանը՝ ի հագեցում հայոց ազգի զավակների հոգեւոր պահանջների։ Սուրբ Գրքի թարգմանութուններ Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանություն եւ տեղ հայ իրականության մեջ (interwiki :en:Bible translations into Armenian) Գրերի գյուտից հետո Մեսրոպ Մաշտոցն իր աշակերտների հետ ստանձնում է Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանության գործը՝ սկսելով այն Առակաց գրքից։ Ըստ Մովսես Խորենացու՝ ամբողջ Սուրբ Գիրքը թարգմանվել է Սամոսատում։ Այս թարգմանությունը համարվում է «Փութանակի թարգմանություն»։ Աստվածաշնչի թարգմանությանը զուգահեռ թարգմանվում են նաեւ եկեղեցու հայրերի երկեր։ Թարգմանական արվեստում հմտանալու նպատակով Եդեսիա եւ Բյուզանդիա են ուղարկվում Եզնիկ Կողբացին, Հովհան Պաղնացին, Կորյունը եւ այլն։ Եփեսոսի տիեզերաժողովից հետո Հայաստան վերադառնալով՝ նրանք բերում են Սուրբ Գրքի ընտիր օրինակներ։ Սրանց հիման վրա ճշտվում է արդեն եղած թարգմանությունը, սրբագրվում եւ խմբագրվում է։ Աստվածաշնչի այս թարգմանությունն անվանվել է «Ընկալյալ»։ Ըստ Խորենացու վկայության՝ ի սկզբանե Հին Կտակարանից թարգմանվել են նախականոն գրքերը։ Հետեփեսոսյան շրջանում կանոնի մեջ են մտել նաեւ երկրորդականոն գրքերը, բացի Մակաբայեցիներ Դ եւ Հայտնության գրքերից։ Թե որ լեզվից է կատարվել Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությունը, մասնագետները համակարծիք չեն։ Որոշներ կարծում են, որ թարգմանվել է հունարենից, մյուսներն էլ ասորերենից։ Առավել ընդունելի եւ գերիշխող տեսակետն այն է, որ Աստվածաշնչի մի շարք գրքեր թարգմանվել են ասորերոնից, հետո սրբագրվել հունարեն տեքստերի համեմատությամբ։ Սակայն սրբագրման ժամանակ սրբագրիչների տեսադաշտից որոշ բաներ դուրս են մնացել կամ անկարեւոր համարվել նրանց կողմից։ Այդ պատճառով այդ մասերում նկատելի են ասորաբանություններ։ Դրանք առկա են Սաղմոսաց գրքում, Ավետարաններում եւ Գործք Առաքելոցում։ Այս գրքերը հետեւաբար նախապես թարգմանվել են ասորերենից։ Հայ հոգեւոր-մտավոր մշակույթի զարգացման պատմության մեջ Աստվածաշնչի հայերեն թարգմանությունը կարեւոր նշանակություն է ունեցել։ Միջնադարյան գրականությունը, արվեստը, գիտությունը ներծծված են Սուրբ Գրքի գաղափարներով: Աստվածաշունչը ծնունդ է տվել մի հսկայածավալ բնագավառի՝ Մեկնողական գրականության, որ մասնավորաբար Հայ եկեղեցական մատենագրության ամենատարածված մարզերից է։ Օտար մասնագետների կարծիքով արեւելաքրիստոնեական գրականության մեջ մեկնաբանական գրականությամբ ամենահարուստը հայ գրականությունն է։ Մեկնողական երկերի շնորհիվ Աստվածաշունչն անուղղակիորեն նպաստել է միջնադարյան Հայաստանում բնագիտական եւ տիեզերագիտական հայացքների ձեւավորմանը։ Հայերեն Աստվածաշունչն իր ազդեցությունն է ունեցել միջնադարյան հոգեւոր բանաստեղծությունների վրա։ Հիշատակելի են մասնավորապես Սուրբ Գրքի վերապատումը հանդիսացող Գրիգոր Մագիստրոսի «Հազարտողյան» կամ «Առ Մանուչե», Ներսես Շնորհալու «Հիսուս Որդի», Առաքել Սյունեցու «Ադամգիրք» եւ այլ քերթվածքներ։ Սաղմոսների որոշակի ազդեցությամբ են հորինվել շարականները։ Աստվածաշունչը շոշափելի հետք է թողել նաեւ դավանաբանական, սրբախոսական, ճառագրական երկերի, միջնադարյան կերպարվեստի՝ մանրանկարչության վրա։ Աստվածաշունչն իր նպաստն է բերել գրչության արվեստի զարգացմանը։ Լինելով ամենալավ մագաղաթի վրա ընդօրինակված մատյաններից, ի մտի ունենալով նրա բացառիկ կարեւորությունը՝ միջնադարի գրիչները հատուկ հոգածությամբ են վերաբերվել դրա բազմացման գործին։ Մեծ է Աստվածաշնչի ազդեցությունը նաեւ ժողովրդական բանահյուսության վրա, քանի որ բազմաթիվ ավանդություններ եւ զրույցներ իրենց ակունքներով կապվում են Սուրբ Գրքին։ Դրանցից շատերը ոչ այլ ինչ են, քան աստվածաշնչյան պատումների տեղայնացված տարբերակը։ Աստվածաշնչի թարգմանությունը պակաս կարեւոր չէ հայոց լեզվի ուսումնասիրման համար։ Այս իմաստով այն առանձնահատուկ տեղ է զբաղացնում հայ ինքնուրույն եւ թարգմանական գրականության մեջ՝ լինելով ճշգրիտ թվագրված հուշարձան։ Սուրբ Գրքի մեզ հասած բնագիրը ներկայացնում է հինգերորդ դարի թարգմանության եւ հայերենի անաղարտ վիճակը եւ առատ նյութ մատակարարում հայոց լեզվի ուսումնասիրման մի շարք մարզերի՝ հնչունաբանության, ստուգաբանության, բառակազմության, շարահյուսության, ձաբանության համար։ Հայերեն Աստվածաշունչը լուրջ արժեք է ներկայացնում աստվածաշնչական բնագրագիտության տեսակետից։ Նշանավոր արեւելագետ Լա Կրոզն իր բարեկամներից մեկին ուղղված նամակում Նոր Կտակարանի հայերեն թարգմանությունը համարելով ԹԱԳՈՒՀԻ ԹԱՐԳՄԱՆՈՒԹՅԱՆՑ՝ շեշտում է, որ նրա միջոցով հնարավոր է վերականգնել հունարեն բնագրի նախնական ընթերցվածները։ Իվան Եվսեյեւը Եսայու գիրքը նկատի ունենալով նշել է, որ հայերենը լուրջ ծառայություն է մատուցում հունարեն բնագրի նախասկզբնական տեքստը որոշելու գործում, հատկապես հունարեն ընդօրինակությունների անհամաձայնության ժամանակ։ 18-19-րդ դարերում արդեն հայերեն Աստվածաշունչն օգտագործվել է որոշ հրատարակչություններում՝ հունարենը վերականգնելու համար։ Այսօր հայերեն թարգմանությունը լայնորեն օգտագործվում է Յոթանասնից բնագրի Գյոթինգենյան բազմահատոր հրատարակության ընթացիկ մատենաշարում։ Նշանավոր հայագետ Ֆրեդերիկ Կոնիբերը նշում է, որ հայերեն Աստվածաշունչն անգերազանցելի է իր ոճի վայելչությամբ եւ շարադրանքի ճշգրտությամբ։ Լեզվի ոգին այնպիսին է, որ թույլ է տալիս ցանկացած հունական հուշարձան թարգմանել թե ճշգրիտ, թե գեղեցիկ՝ հարազատ մնալով հունարենի շարադասությանը, նույնիսկ արտացոլելով նրա բառաբարդումները՝ միաժամանակ չստրկանալով նրան։ Սուրբ Գրքի հայերեն թարգմանությունը նույնքան օգտակար է նաեւ ասորական եւ վրացական աստվածաշնչական թարգմանությունների ուսումնասիրման համար։ Վրացերեն Աստվածաշնչի մի շարք գրքերի թարգմանությունը կատարվել է հայերենից։ Աստվածաշունչը դարեր շարունակ խմբագրման չի ենթարկվել։ Սահակ-Մեսրոպյան թարգմանությունը դառնալով Հայ եկեղեցու կանոնական բնագիրը, այնպիսի հեղինակություն է ձեռք բերել, որ նրա որեւէ փոփոխություն համարվել է սրբապղծություն։ Աստվածաշնչի հայերեն բնագիրն առայժմ ունեցել է տասը ամբողջական հրատարակություն։ Առաջին անգամ 1666 թ. Ոսկան Երեւանցու կողմից՝ Ամստերդամում, եւ տասներորդը Վիեննայում՝ 1929 թ.: Սրանց մեջ բնագրագիտական տեսանկյունից ամենաարժեքավորը 1805 թ. Զոհրապյանի իրագործած հրատարակությունն է, որը մինչ օրս օգտագործվում է Աստվածաշնչի գիտաքննական բնագրի կազմման աշխատանքներում։ Աղբյուրներ Աստուածաշունչ Մատեան Հին եւ Նոր Կտակարանների, Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածին եւ Հայաստանի Աստուածաշնչային ընկերութիւն, 2004։ Մաղաքիա արք. Օրմանեան, Տեղիք Աստուածաբանութեան, Տպարան Սրբոց Յակոբեանց, Երուսաղեմ, 1985։ Գարեգին Ա, Տեսական Աստուածաբանութիւն։ Արշակ Տեր-Միքելյան, Հայաստանյայց Սուրբ Եկեղեցու Քրիստոնեականը, Ս. Էջմիածին, 2007։ Արտակ արք. Մանուկեան, Աստուածաշունչ Մատեանը, Թեհրան, 1966։ Գրիգոր Դարբինյան, Ներածություն Հին Կտակարանի, Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Դաստիարակության եւ Քարոզչության կենտրոն, 2000։ Քրիստոնյա Հայաստան հանրագիտարան, Երեւան, 2002։ Gabriel Josipovici, The Book of God, Yale University press New Haven and London, 1988. Արտաքին Հղումներ Հայաստանի Աստվածաշնչային Ընկերություն Աստվածաշնչի առցանց տարբերակ Հին եւ Նոր կտակարաններ / Օնլայն աստվածաշունչ Նոր աշխարհ Արեւմտահայերէն Աստուածաշունչ Բեռնում Հին Կտակարան (գրաբար) Նոր Կտակարան (գրաբար) Հայ Առաքելական Սուրբ Եկեղեցու Վարդապետություն Հայ Առաքելական Եկեղեցի Քրիստոնեություն Աստվածաշունչ Կրոնական գրքեր Օրվա հոդված Սուրբ գրքեր Գրական ստեղծագործություններ այբբենական կարգով


«Ֆըրթընա Հովտի Դռները». Համշէնեան Իշխանների Ամրոցին Նուիրուած Հրապարակումը Թուրքական Պարբերականում | Yerepouni Daily News «Ակունք»-ը թուրքերէնից թարգմանաբար եւ առանց կրճատումների ներկայացնում է «Հիւրիէթ»-ում հրապարակուած յօդուածը` նուիրուած Զիլ ամրոցի պատմութեանը: Հրապարակման մէջ, սակայն, ոչ մի խօսք չկայ այն մասին, որ սոյն բերդը կառուցուել է Համշէնի հայկական կիսանկախ իշխանութեան ժամանակաշրջանում եւ հայ իշխանների կողմից. «Ֆըրթընա հովիտն այն վայրերից է, որտեղ բնութիւնը պահպանել է իր գեղեցկութիւնը: Նշանակալի է ոչ միայն այս հովտի բնութիւնը, այլեւ` պատմութիւնը, իսկ այստեղի ամենանշանաւոր կառոյցը Զիլ ամրոցն է... Չամլըհեմշին գաւառի (պատմական Համշէնն է, գտնւում է Թուրքիայի ներկայիս Ռիզէ նահանգում, «Ակունք»-ի խմբ.) կենտրոնից մօտ 20 քմ վերեւ գտնուող Շէնքէօյ (Ամոթքա), Փալովիթ հովտի եւ Մեճմուն գիւղի միջեւ, գետից 100 մ բարձրութեան վրայ տեղակայուած եւ դղեակի տեսք ունեցող Զիլ ամրոցը հինաւուրց ժամանակներից մեզ հասած ամենակարեւոր մշակութային եւ պատմական յուշարձաններից է: Այն զառիվեր ժայռերի կոյտը, որի վրայ կառուցուել է Ֆըրթընա ձորահովտի արեւմտեան կողերի վրայ հիմնուած սոյն ամրոցը, գտնւում է ծովի մակերեւոյթից 750 մ բարձրութեան վրայ: Ասում են` ամրոցի եւ ձորահովտի միջեւ մի գաղտնի գետնուղի է եղել, որը ժամանակի ընթացքում փակուել է: Պատահական չէ, որ սոյն ամրոցը կառուցուել է Տրապիզոնը Թաւրիզի հետ կապող Մետաքսի ճանապարհի ամենաէական կէտերից մէկը հանդիսացող Ֆըրթընա հովտում: Կարելի է ենթադրել, որ այս ամրոցը կառուցուել է ոչ թէ ռազմական նկատառումներով, այլ` հետեւեալ նպատակով. հէնց այստեղ էին ամբարւում Իրանի միջով բերուող առեւտրական ապրանքները, որոնք հասցւում էին տեղի բնակիչներին: Այնպէս որ, այս շրջանում կանանց գոյնզգոյն գլխաշորերին «պարսկական շար» էին ասում (համշէնահայ կանանց գլխաշորը կոչւում է նաեւ փուշի: Այս անուանումը եւս պարսկական ծագում ունի, «Ակունք»-ի խմբ.): Որոշ շրջաններում այն անուանում են նաեւ «շայ»: Այս աւանդական գլխաշորերը նոյնպէս այդ վայրերում կատարուած աշխուժ առեւտրի արտացոլումն են: Խորը հնագիտական պեղումներ չեն կատարուել Սոյն ամրոցի շուրջ խորը հնագիտական պեղումներ չեն արուել: Մի քանի գտածոյ կայ միայն: Հին աւերակներից ելնելով` մասնագէտները հետեւեալ մեկնաբանութիւնն են անում սոյն ամրոցի կառուցուածքային առանձնայատկութիւնների մասին. «Ամրոցը բաղկացած է արտաքին պարիսպներից, ներքին պարիսպներից եւ միջնաբերդից: Արտաքին պարսպի դրանը կարելի է հասնել հիւսիս-արեւմուտքում գտնուող մի նեղ արահետի միջոցով: Հիւսիսային դռների քարերը թափուած են: Մի պատշգամբի միջոցով կարելի է մտնել միջնաբերդ, որտեղ երեք կարեւոր կառոյցներ կան: Այդ շինութիւններն են` պահնորդների սենեակը, մատուռը եւ գլխաւոր աշտարակը: Պատերի վրայի հեծանների հետքերից եւ անցքերից հասկացւում է, որ ամրոցը քառայարկ շինութիւն է եղել: Պատերի վրայ արեւելեան կողմում կան կամարաձեւ պատուհաններ, իսկ միւս կողմերում` որմնածակեր: Ենթադրւում է, որ պատերի ներսում ուղղաձիգ ձգուող խողովակների խոռոչներից ջուր է հոսել դէպի ջրամբարներ: Որեւէ տուեալ չկայ սոյն ամրոցի կառուցման ճշգրիտ թուականի վերաբերեալ, այն թուագրւում է 14-15-րդ դարեր (ըստ Էնթոնի Պրայըրի, այն կառուցուել է Համշէնի իշխան Առաքելի կողմից, որն ապրել է 15-րդ դարի սկզբներին, տես` BRYER A. & WINFIELD D. (1985), Byzantine Monuments and Topography of the Pontos. Dumbarton Oaks Centre Studies. 2 vol. Washington p. 348, «Ակունք»-ի խմբ.): Տեղեկութիւններ չկան տուեալ շրջանի թէ՛ նախնադարեան եւ թէ՛ միջնադարեան պատմութեան մասին (թուրքական պարբերականը ակնյայտ կերպով խուսափում է յիշատակել տուեալ տարածքների բիւզանդական եւ հայկական պատմութեան մասին, «Ակունք»-ի խմբ.): Յայտնի չէ` Համշէնի տեղանքը իլհանլըների, գարագոյունլուների եւ ագգոյունլուների ժամանակաշրջաններում ամբողջովի՞ն է գրաւուել, թէ՞ մասամբ: Այնպիսի ամրոցներ ու բերդեր, ինչպիսիք են` Վարոշը, Զիլը, Ճիհանը եւ Փազար Քըզը, ապահովում էին թէ՛ տուեալ շրջանների եւ թէ՛ Բայբուրթ (Բաբերդ, «Ակունք»-ի խմբ.) հասնող կարեւոր միջնադարեան տարանցիկ ուղիների անվտանգութիւնը: Ամրոցը շարունակել է օգտագործուել նաեւ օսմանցիների կողմից տուեալ շրջանի նուաճումից յետոյ: Բերդում գտնուած երկու թնդանօթի գնդակ ներկայում պահպանւում է Տրապիզոնի թանգարանում»: Թէեւ որոշ աղբիւրներում նշւում է, որ անվտանգութեան նկառումներից ելնելով` ամրոցից դէպի գետ մի գաղտնի անցուղի է եղել, սակայն նման բան մինչ օրս, գոնէ տեղացիների կողմից, չի յայտնագործուել: Քանի որ սոյն ամրոցը, օսմանցիների տիրապետութեան տակ անցնելուց յետոյ, լրիւ թողնուել էր բախտի քմահաճոյքին, ամենայն հաւանականութեամբ տանիքը փլուել էր, եւ այն լիովին ձեւազեղծուել էր` Սիւմելա վանքի նման, իսկ քարերը ներս էին թափուել, եւ բերդը վերածուել էր հեռուից ուրուականի յիշեցնող մի դղեակի, ուր բարձրանալը բարդ էր: Սակայն սխալ չի լինի ասել, որ այդ վիճակով այն շատ աւելի գրաւիչ էր: Իսկ ներկայում, սրանից մօտ 5-6 տարի առաջ, երբ կառուցւում էր Չաթ հովտի ճանապարհը, այս ամրոցին էլ ձեռք գցեցին, եւ այն որոշ չափով վերականգնուեց: Կրաղիւսով շաղախուած պատերով եւ հնարովի յարկաբաժիններով այս ամրոցը հիմա տարեկան գրեթէ մէկ միլիոն այցելու է ունենում: Այնինչ, եթէ այն վերականգնուէր, ինչպէս որ հարկն էր, եւ եթէ բերդում աւելի մանրամասն տեղեկութիւններ հաղորդող ցուցատախտակներ դրուէին, ապա այցելուների թիւն աւելին կը լինէր: Սակայն, այնուամենայնիւ, սոյն ամրոցը տուեալ շրջանի ամենաուշագրաւ կառոյցներից մէկն է, որը հաստատ պէտք է այցելել: Մի առանձնայատուկ հաճոյք է ամրոցից հովտով հիանալը: Մի ամրոց եւս... Զիլը սոյն բերդի` բոլորի կողմից ճանաչուած անուանումն է, սակայն ամրոցի իսկական անունը Kale-i Zir է, այսինքն` Ստորին ամրոց: Քանզի Զիլ ամրոցից 25 քմ վերեւ, Քալէ (Հիսարճըք) գիւղի սահմաններում մի բերդ էլ կայ, որի անունը Kale-i Bala է, այսինքն` Վերին ամրոց: Որոշ գրաւոր աղբիւրներում այս ամրոցը հանդիպում է նաեւ Վարոշ անուամբ: Սոյն բերդի գլխաւոր յատակագիծը քառանկիւն է, նրա արեւելեան, հարաւային եւ մասամբ էլ հիւսիսային հատուածները ժայռոտ են: Իսկ արեւմտեան մասը մի զառիվայր հողատարածքի վրայ է գտնւում: Kale-i Bala-ի մուտքի դուռը հիւսիս-արեւմուտքում է: Ակնյայտ է, որ այս բերդն առնչութիւն ունի Զիլ ամրոցի հետ, քանի որ Քալե-ի Պալան եւս կարեւոր կէտում է գտնւում: Այս բերդը նոյնպէս «վերանորոգուել է»` այցելուների ուշադրութիւնը գրաւելու նկատառմամբ: Այս երկու ամրոցներն էլ արժանի են, որ այցելէք եւ տեղում տեսնէք, քանի որ շատ ուշագրաւ վայրում են գտնւում, եւ այնտեղից հիասքանչ տեսարաններ են բացւում»: Previous articleGermany issues warrant for key coup suspect Adil Öksüz: Turkish FM Next articleTurkey’s longest highway tunnel Ovit inaugurated


text: Գարնանն այստեղ պատերազմը կարող է վերսկսվել, եթե կարողանան Ռուսաստանը ներքաշել Ուկրաինայի հետ պատերազմի մեջ. 2 — Live News Հատկապես ԱՄՆ-ի նախագահի պաշտոնում Ջո Բայդենի «ընտրվելուց» հետո գնալով Ոուսաստանի հետ հարաբերություններն առավել սրելու ճանապարհով, Ուկրաինան փետրվարի 17-ին հայտնել է «ժամանակավորապես բռնազավթված» Ղրիմի թերակզի ջրամատակարարումն առավելագույնս բացառելու համար ամբարտակի կառուցումն ավարտին հասցնելու անհրաժեշտության մասին: Կիեւը մտադիր է այդ ճանապարհով անհնար դարձնել Դնեպրի ջրերի մատակարարումը թերակղզի: Դեռ ավելի վաղ, ԱՄՆ-ի 2020թ. նոյեմբերի 3-ի նախագահական ընտրություններում Ջո Բայդենի ընտրվելուց գրեթե անմիջապես հետո Դոնեցկի ինքնահռչակ հանրապետության արտգործնախարար Նատալյա Նիկոնորովան, ANNA-NEWS տելեգրամյան ալիքի տեղեկացմամբ, հայտարարել է, որ Դոնբասի շփման գծում իրավիճակը սրվել է, հրադադարի խախտումները դարձել են ավելի հաճախակի, կիրառվում է Մինսկի համաձայնագրերով արգելված սպառազինություն, Դոնբասի զինծառայողների շրջանում կան զոհեր: Ընդամենը 2 օր առաջ «Rambler.ru»-ն տեղեկացրեց Արտաքին հարաբերությունների ամերիկյան խորհրդի եւ Կանխարգելիչ գործողությունների կենտրոնի կանխատեսման մասին: Նախ նշենք, որ այդ կանխատեսման հիմք հանդիսացող վերլուծության արդյունքներն արտացոլում են միջազգային հարաբերությունների եւ անվտանգության ոլորտի մեծ թվով ամերիկացի փորձագետների տեսակետները: Նրանց շրջանում կատարված հարցումն, առաջին հերթին, ներառում է այն հակամարտությունները, որոնք կարող են հանգեցնել Միացյալ Նահանգների կողմից իր ռազմական ներուժի օգտագործմանը երկրի տարածքից դուրս: Վերլուծաբանները վերոնշյալի առումով դիտարկել են մոլորակի շուրջ 30 բախումներ ու դրանք բաժանել երեք խմբի՝ ըստ ԱՄՆ-ին ու նրա դաշնակիցներին սպառնացող վտանգի աստիճանի: «Կարմիր» խումբը պատերազմի կամ առճակատման առավելագույն հավանականություն ունեցող խումբն է, որը լուրջ վտանգ է ներկայացնում Վաշինգտոնի համար: «Նարնջագույն» խումբը ներառում է չափավոր ռիսկեր ներկայացնող հակամարտությունները, իսկ «դեղինը»՝ նվազագույն ռիսկեր ներկայացնող: Փորձագետները կանխատեսել են ընթացիկ տարում Ռուսաստանի Դաշնության եւ Ուկրաինայի միջեւ ուղղակի ռազմական բախման հավանականություն, նրանց միջեւ պատերազմի հավանականությունը գնահատել են չափավոր (միջին), բայց միաժամանակ կանխատեսել Դոնբասում 2021թ. ընթացքում հակամարտության ուժեղացում: Ամերիկացի փորձագետների կարծիքով, Դոնբասում հակամարտության ուժեղացումը կսրի Մոսկվայի ու Կիեւի հարաբերությունները, սակայն ԱՄՆ-ի համար այս գոտում սպառնալիքի մակարդակը չափավոր է, քանի որ Ուկրաինան, չնայած Վաշինգտոնի համար իր ռազմավարական նշանակությանը, ՆԱՏՕ-ի անդամ չէ: Այլ կերպ ասած, ԱՄՆ-ը, նրա դաշնակիցները, ՆԱՏՕ-ն զենքով, զինամթերքով, ռազմական տեխնիկայով, հետախուզական տեղեկություններով, ռազմական խորհրդատուներով, մասնագետներով կօգնեն Ուկրաինային Դոնբասի եւ Ռուսաստանի դեմ պատերազմում, բայց դրանում անմիջականորեն չեն ներգրավվի: Հիմա, կարծում ենք, հասկանալի է, որ ամերիկյան «Սթրաթֆոր» հետախուզա-վերլուծական ընկերության պատրաստած, թուրքական պետական TRT 1 հեռուստաալիքի կողմից օրերս հրապարակված ու մինչեւ 2050թ. Թուրքիայի ազդեցության ոլորտի ընդլայնումը կանխատեսող քարտեզը հիմնված է Ռուսաստանի դեմ ու Ռուսաստանն առնվազն թուլացնելու նպատակ ունեցող դավադիր քայլերի վրա, որոնցից մեկն էլ Դոնբասում պատերազմը վերսկսելուց հետո Ռուսաստանի Ուկրաինայի միջեւ պատերազմ սադրելն է: Միանգամայն հասկանալի է նաեւ, թե իրադարձությունների զարգացման վերոնշյալ հաջորդականությունն աչքի առաջ ունեցող Թուրքիայի ախորժակն ինչու է սրվել այն աստիճան, որ իր պետական TRT 1 հեռուստաալիքով օրերս ցուցադրել է «Սթրաթֆոր»-ի վերոնշյալ քարտեզը: Այն, ի դեպ, ցուցադրվել է մոտ ապագայում Թուրքիայի ազդեցության գոտու ընդլայնման վերաբերյալ համապատասխան մեկնաբանություններով: Ընդգծենք, որ քանի դեռ Ռուսաստանը բավականաչափ չի թուլացել, խորամանկ ու հաշվենկատ Թուրքիան չի համարձակվի գնալ նրանից պատառ պոկելու քայլին, կսպասի... Ինչպես Արեւմուտքը, այնպես էլ Թուրքիան կփորձեն կրակից շագանակներ հանել ուրիշի, տվյալ դեպքում` Ուկրաինայի միջոցով: Իսկ կհաջողվի՞ դա նրանց... ← Previous Ինչ է VPN ծրագիրը եւ ինչ նպատակներով է այն օգտագործվում. պարզաբանում է Սամվել Մարտիրոսյանը Խաղաղ երթից շուրջ մեկ ժամ անց քաղաքացիական հագուստով անձինք, առանց ներկայանալու, մոտեցել եւ առեւանգել են ՀՅԴ ՀԵՄ-ի անդամ անչափահաս Ավետիս Ֆիշենքճեանին. ՀՅԴ ՀԵՄ (տեսանյութեր) Next → Ինձ համար Շուշիում լիքը բաներ անհասկանալի են. Արծրուն Հովհաննիսյան Պատասխանեց, որ եթե քիչ անց դուռը չբացվի, ապա իրենք ստիպված կլինեն դուռը ջարդելու Համաշխարհային պանդեմիայի պայմաններում մարդիկ սկսեցին վերարժեւորել, վերաիմաստավորել այն, ինչ ունեն (տեսանյութ)