text: Ռիո դե Ժանեյրո (), հաճախ կոչվում է պարզապես Ռիո, Բրազիլիայի երկրորդ մեծագույն քաղաքն է, իր մեծությամբ երրորդ ագլոմերացիան Հարավային Ամերիկայում։ Բնակչությունը կազմում է 6,3 միլիոն մարդ, ինչը նրան դարձնում է 6-րդ խոշորագույն քաղաքը Ամերիկայում եւ 26-րդը աշխարհում։ Քաղաքը մոտ երկու դար եղել է Բրազիլիայի մայրաքաղաքը, 1763-ից 1815-ը պորտուգալական գաղութատիրական ժամանակաշրջանում, իսկ 1815-1960 թվականներին եղել է անկախ Բրազիլիայի մայրաքաղաք։ Ռիոն անվանում են նաեւ Cidade Maravilhosa կամ «հրաշալի քաղաք»։ Ռիո դե Ժանեյրոն հարավային կիսագնդի ամենաշատ այցելվող քաղաքն է, որը հայտնի է իր բնական միջավայրով, սամբայով, Բոսսա-Նովայով եւ լողափներով, որոնցից առավել հայտնի են Բառա դե Տուժիկան, Կոպակաբանան, Իպատեման եւ Լեբլոնը։ Այլ տեսարժան վայրերի շարքում կարելի է առանձնացնել Քրիստոսի արձանը Կորկովադու լեռան վրա (Cristo Redentor), Պաո դե Աշուկար լեռը, Սամբադրոմը, որը օգտագործվում է կարնավալների ժամանակ եւ «Մարականան»՝ աշխարհի խոշորագույն մարզադաշտերից մեկը։ Ռիո դե Ժանեյրոում է անցկացվել 2016-ի ամառային օլիմպիական խաղերը։ «Մարականան» ընդունել է 2014 Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչ խաղը։ Պատմություն Գաղութատիրական ժամանակաշրջան Գուանարաբա ծոցը, որի շուրջ առաջացել է քաղաքը, հայտնաբերվել է պորտուգալացի ծովագնաց Գասպար դե Լեմոսի կողմից 1502 թ. հունվարի 1-ին։ Քաղաքի անվանումը պորտուգալերեն նշանակում է հունվարյան գետ, քանի որ Գուանարաբա ծոցը պորտուգալացիների կողմից ընդունվել էր որպես գետ։ Ֆրանսիացիները հաստասվել են այս շրջանում 1555 թ. եւ վտարվել են պորտուգալացիների կողմից 1567 թվականին։ 1555 թ. նոյեմբերի 1-ին ֆրանսիացիները՝ Նիկոլյա Դյուրան դե Վիլագանյոնի գլխավորությամբ գրավեցին Գուանարաբա ծոցը եւ հիմնադրեցին Անտարկտիկական Ֆրանսիա գաղութը, սակայն պորտուգալացիները 1560 թ, կարողացան բնիկների օգնությամբ կործանել այդ գաղութը, սակայն վերջնականապես ֆրանսիացիներին կարողացան վտարել միայն 1567 թ-ին։ Ռիո դե Ժանեյրո քաղաքը հիմնադրվեց Էշտասիու դե Սայի եւ Ժոզե դե Անշիետայի կողմից, 1565 թ. մարտի 1-ին եւ սկզբնապես կոչվեց Սան Սեբաստյան դու Ռիո դե Ժանեյրո () ի պատիվ Պորտուգալիայի թագավոր Սեբաստյանի։ 17-րդ դարում քաղաքը շատ դանդաղ էր զարգանում։ Մի քանի նեղ փողոցներ միավորում էին քաղաքի եկեզեցիները, կայսրական պալատը եւ նավահանգիստը։ 17-րդ դարում Ռիո դե Ժանեյրոն ուներ մոտ 30 հազար բնակչություն եւ համարվում էր Բրազիլիայի ամենախիտ բանկեցված քաղաքը։ 1763 թ. Մարկես դե Պոմբալը գաղութային ադմինիստրացիայի կենտրոնը Սալվադորից տեղափոխեց Ռիո դե Ժանեյրո։ Քաղաքը շարունակում էր մնալ գաղությանի կենտրոն մինչեւ 1808 թ., երբ պորտուգալիական թագավորական ընտանիքը եւ ազնվականությունը, փրկվելով Նապոլեոն Բոնապարտի ներխուժումից, Լիսաբոնից տեղափոխվեց Ռիո դե Ժանեյրո։ Կայսրության մայրաքաղաքը տեղափոխվռց մի քաղաք, որը այդպիսով դարձավ միակ եվրոպական մայրաքաղաքը, որը գտնվում էր Եվրոպայից դուրս։ Քանի որ քաղաքում չկային բավարար բնակավայրեր հարյուրավոր ազնվականների համար, բազմաթիվ քաղաքացիներ ուղղակի վտարվեցին իրենց տներից։ Առկա էր աֆրիկացի ստրուկների հսկայական ներհոսք, եթե 1819 թ. կար 145 հազար ստրուկ, ապա 1840 թ. նրանց թիվը հասավ 220 հազարի։ Պորտուգալիայի թագավորը Լիսաբոն վերադարձավ 1821 թ., իսկ մեկ տարի անց Բրազիլիան անկախացավ։ Անկախության ժամանակաշրջան Երբ արքայազն Պեդրո I-ը Բրազիլիան անկախ հռչակեց 1822 թ., նա որոշեց Ռիո դե Ժանեյրոն թողնել մայրաքաղաքի կարգավիճակում։ Ռիոն շարունակում էր մնալ Բրազիլիայի մայրաքաղաքը նաեւ 1829 թ. հետո, երբ միապետությանը փոխարինեց հանրապետությունը։ 20-րդ դարի առաջին տարիներին քաղաքը սահմանափակվում էր միայն ներկայիս պատմական կենտրոնով։ Քաղաքի կենտրոնը սկսեց տեղափոխվել ավելի հարավ (Zona-Sul) 20-րդ դարի սկզբին, երբ առաջին թունելը կառուցվեց Բոտաֆոգոյի եւ Կոպակաբանայի լեռների տակով։ Բոտաֆոգոյի բնական գեղեցկությունը եւ Copacabana Palace հյուրանոցի հեղինակությունը 1930-ականներին, օգնեցին Ռիոյին ձեռք բերել ժամանցային քաղաքի հեղինակություն։ Ժամանակ առ ժամանակ քննարկվում էր երկրի մայրաքաղաքը դեպի կենտրոնական շրջաններ տեղափոխելու հարցը, եւ երբ Ժուսելինու Կուբիչեկը ընտրվեց նախագահ 1955 թ., նա խոստացավ կառուցել նոր մայրաքաղաք։ 1960 թ. մեծ ջանքերի գնով կառուցվեց Բրազիլիա քաղաքը եւ նույն թվականին մայրաքաղաքը պաշտոնապես Ռիո դե Ժանեյրոյից տեղափոխվեց Բրազիլիա։ 1960-1975 թթ. Ռիոն ուներ ֆեդերալ կարգավիճակ, սակայն քաղաքական եւ ադմինիստրատիվ պատճառներով 1975 թ. քաղաքը զրկվեց իր կարգավիճակից եւ միավորվեց Ռիո դե Ժանեյրո նահանգի հետ։ Նույնիսկ այժմ մի շարք Կարիոկաներ ցանկանում էր վերադարձնել քաղաքի մունիցիպալ ինքնավարությունը։ Ռիո դե Ժանեյրոյում անց է կացվել 2014 Ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության եզրափակիչը։ 2009 թ. հայտարարվեց, որ Ռիոն ընդունելու է նաեւ 2016 ամառային օլիմպիական խաղերը, որով այն դարձավ առաջին հարավամերիկյան եւ երկրորդ լատինաամերիկյան քաղաքը, որում անց է կացվել այդ մրցաշարը։ Աշխարհագրություն Ռիո դե Ժանեյրոն ձգվում է Բրազիլիայի ատլանտյան ափին, այծեղջյուրի արեւադարձից ոչ հեռու, որտեղ ամբողջ ափը կողմնորոշված է արեւելքից արեւմուտք։ Ուղղված լինելով հիմնականում դեպի հարավ, քաղաքը հիմնադրվել է ափամերձ հատվածի մոտ, Գունարաբա (Baía de Guanabara) ծոցի ափին, որի մուտքը նախանշում է Շաքարի գլուխ (Pão de Açúcar) կոչվող լեռը՝ քաղաքի «այցեքարտը»։ Կենտրոնը (Centro), Ռիոյի հիմնական մասը, ընկած է Գուանարաբա ծոցի արեւմտյան ափին։ Քաղաքի խոշորագույն մասը, որը սովորաբար կոչվում է Հյուսիսային գոտի (Zona Norte), տարածվում է հյուսիս-արեւմուտքում եւ ընկած է հարթավայրերի եւ մի քանի ժայռոտ լեռների վրա։ Հարավային գոտին (Zona Sul) հասնում է մինչեւ ծով եւ կտրված է կենտրոնից եւ հյուսիսային գոտուց ափամերձ լեռներով։ Այս լեռները եւ բլուրները Սիերրա դու Մար լեռնաշղթայի ճյուղավորումներն են դեպի հյուսիս-արեւմուտք։ Արեւելյան գոտին (Zona Oeste), վաղուց կտրված լինելով լեռնային տեղանքով, հասանելի է դարձել նոր ճանապարհների, թունելների շնորհիվ 20-րդ դարի վերջում։ Ռիո դե Ժանեյրոյի քաղաքի բնակչությունը, որը զբաղեցնում է տարածք, մոտ 6,000,000 է։ Մետրոպոլիայի տարածքում բնակչությունը գնահատվում է 11-13.5 միլիոն։ Քաղաքի բնակիչները հայտնի են որպես cariocas: Ռիոի պաշտոնական երգը «Cidade Maravilhosa»-ն է, գրված կոմպոզիտոր Անդրե Ֆիլյոյի կողմից։ Կլիմա Ռիո ունի արեւադարձային սավաննային կլիմա, որը սերտորեն սահմանակից է արեւադարձային մուսոնային կլիմային ըստ Köppen կլիմայի դասակարգման, եւ հաճախ բնութագրվում է երկարատեւ հորդառատ անձրեւներով դեկտեմբերից մարտ։ Քաղաքի ներքին շրջաններում 40 °C-ից (104 °F) բարձր ջերմաստիճանը սովորական է ամռանը, սակայն հազվադեպ է երկար տեւում, իսկ առավելագույն ջերմաստիճանը 27 °C-ից (81 °F) բարձր է հնարավոր է ամսական կտրվածքով։ Ասում են, որ ացյալում քաղաքում եղել են սառցակալումներ, բայց դա չի հաստատվել։ Ռիո դե Ժանեյրոյի որոշ ներքին շրջաններում եղել են տեղումներ սառած ձյան եւ կարկուտի ավելի մեծ հաճախականությամբ (ժողովրդականորեն կոչվում է granizo, կամ «կարկուտ», չնայած այն հանգամանքին, որ դա հալված եւ սառած ձյուն է գնդի ձեւով. իրական կարկուտը ավելի հախախ է)։ Այս երեւույթները հազվադեպ են կամ սահմանափակվում են մի քանի մարզերում, մետրոպոլիայի տարածքում (ներառյալ քաղաքի արեւմտյան ծայրամասերը) լինոււմ են առնվազն մեկ անգամ 21-րդ դարում, մոտավորապես մեկ անգամ յուրաքանչյուր երկու տասնամյակում, կամ ավելի քիչ որոշ շրջաններում։ Այլ շրջաններում իրական ձյան տեղումներ լինում են ավելի հաճախ, ամենից հաճախ դա լինում է Ռեզենդե եւ Իտատիանա քաղաքներում (ավելի ցածր լայնություններում քան Ռիո դե Ժանեյրոյն, բայց շատ ավելի մեծ բարձրությունների վրա), երկրի ամենացուրտ շրջանները հարավային Բրազիլիայում են։ Միջին տարեկան նվազագույն ջերմաստիճանը 21 °C (70 °F) է, միջին տարեկան առավելագույն ջերմաստիճանը՝ 27 °C (81 °F), իսկ միջին տարեկան ջերմաստիճանը 23 °C (73 °F)։ Միջին տարեկան տեղումների քանակը՝ 1.175 մմ։ Ըստ INMET-ի, նվազագույն ջերմաստիճանը արձանագրվել էր 4,8 °C (41 °F) 1928 թ-ի հուլիսին, Կամպո դե Աֆոնսոս շրջակայքում, իսկ բացարձակ առավելագույնը՝ 44 °C (111 °F), փետրվարին։ Ամենացածր ջերմաստիճանը 21-րդ դարում եղել է 8.1 °C (47 °F) եւ գրանցվել է Վիլյա Միլիտարում 2011 թ-ի հուլիսին։ 10 °C-ից (50 °F) ցածր ջերմաստիճանը շատ հազվադեպ է քաղաքում։ Ջերմաստիճանի տարբերությունները կախված են բարձրությունից, ափից հեռավորությունից եւ բուսականության տեսակից։ Ձմեռը բերում ջերմաստիճանը մեղմ է ու անձրեւները ավելի քիչ են քան ամռանը։ Ծովի միջին տարեկան ջերմաստիճանը 23-24 °C (73-75 °F) է, հուլիսից հոկտեմբեր ընկած ժամանակահատվածում 22 °C (72 °F), իսկ փետրվարից մարտ՝ 26 °C (79 °F)։ Ամենախոնավ եւ ամենաչոր ամիսներն են դեկտեմբեր եւ օգոստոս համապատասխանաբար։ Ազգային պարկեր եւ հասարակական վայրեր Քաղաքը ունի բազմաթիվ պարկեր եւ էկոլոգիական արգելավայրեր, ինչպիսիք են «Տուժիկա» ազգային պարկը, որը համարվում է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի բնապահպանական ժառանգության օբյեկտ, Էստադուալ դե Պեդրա Բրանկա (Parque Estadual da Pedra Branca) պարկը, Կոմպլեքսո դու Բոա Վիշտան (Complexo da Boa Vista) եւ բուսաբանական այգին, որը Բրազիլիայի առաջին բուսաբանական այգին է, Ռիոի կենդանաբանական այգին եւ հասարակական այգին Ռիոյի պատմական կենտրոնում։ Տուժիկա ազգային պարկ Տուժիկա ազգային պարկում կան բուսական եւ կենդանական հարյուրավոր տեսակներ, որոնցից շատերը ոչնչացման վտանգի տակ են եւ հանդիպում են միայն ատլանտյան տրոպիկական անտառներում։ Սկզբում այն կոչվում էր Parque Nacional do Rio de Janeiro, ստեղծվել է ֆեդերալ իշխանության հրահանգով 1961 թվականին, այն տարածքում, որն այսօր ընդգրկում է 3972 հեկտար։ Այն ընդգրկում է Տուժիկա անտառը, որը արհեստականորեն ստեղծվել է 19-րդ դարում Պեդրու II-ի հրամանով։ Տեսարժան վայրերի թվում են քարանձավները, արահետները եւ ջրվեժները, հայտնի տեսարժան վայրերից են Շաքարի գլուխ, Կորկովադո եւ Տուժիկա լեռները (1022 մետր բարձրությամբ արգելոցի ամենաբարձր կետն է)։ 1991 թ-ից համարվում է ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի բնապահպանական ժառանգության օբյեկտ։ Սոցիալ-տնտեսական անհավասարություններ Ռիո դե Ժանեյրոյում առկա է տնտեսական եւ սոցիալական անհավասարություն՝ հարուստների եւ աղքատների միջեւ հսկայական տարբերությամբ։ Չնայած շատ շրջաններ կարող են հպարտանալ, որ մարդկային զարգացման ցուցանիշը հավասար է սկանդինավյան երկրների ցուցանիշներին (Գավեա՝ 0.970, Լեբլոն՝ 0,967, Ժարդիմ Գուանարաբա՝ 0.963, Իպատեմա՝ 0.962, Բարա դե Տուժիկա՝ 0.959), իսկ մյուսներում նույն ցուցանիշը բավականին ցածր է, ինչպես Կոմպլեքսո դու Ալեմանի (0.711) կամ Ռոսինյայի (0,732) դեպքում։ Չնայած նրան, որ Ռիոն համարվում է աշխարհի խոշորագույն մեգապոլիսներց մեկը, նրա 6,1 միլիոն բնակիչների զգալի մասը ապրում են աղքատության մեջ։ Քաղաքի բազմաթիվ արվարձանների որոշ մասը կազմված ենետնախորշերից, որոնք սովորաբար կառուցվում են բարձունքներում եւ որտեղ բնակարանային, առողջապահական, կրթության եւ անվտանգության պայմանները խիստ անկայուն են։ Ռիոյի ֆավելաները առանձնանում են նրանով, որ այդ ետնախորշերի հարեւանությամբ գտնվու են քաղաքի հարուստ թաղամասերը, ինչը ամբողջությամբ բնութագրում է սոցիալական անհավասարությունը Բրազիլիայում։ Այդպիսի անհավածարության վառ օրինակ է Որոշ տարածքներում շքեղ, ինչպես Սան Կոնրադո թաղամասը, որը տեղակայված է երկրի խոշորագույն ետնախորշի՝ Ռոսինյայի հարեւանությամբ։ Ետնախորշերում հանրային կրթությունը եւ առողջապահության համակարգը անբավարար է կամ էլ ընդհանրապես բացակայում է, ինչը նպաստել է հանցագործության ակտիվացմանը։ Հանցավորություն Քաղաքն ունի բարձր մակարդակի հանցավորություն, մասնավորապես սպանություն։ 2007 թ-ի դրությամբ ագլոմերացիայի տարածքում արձանագրվում է գրեթե 80 մահվան դեպք մեկ շաբաթում՝ հիմնականում ավազակային հարձակման, թափառող փամփուշտների եւ թմրամիջոցների թրաֆիքինգի արդյունքում։ 1978-ից 2000 թվականների միջեւ 49 900 մարդ սպանվել է Ռիոյում, ավելին քան ամբողջ Կոլումբիայում նույն ժամանակահատվածում։ Ոստիկանությունը Ռիո դե Ժանեյրոյում նույնպես չափից ավելի դաժան է, 2006 թ-ին սպանել է 1063, իսկ 2003 թ-ն՝ 1195: Մինչեւ 2007 թ-ը միջինը օրական 3.7: Համեմատության համար, ԱՄՆ-ում ոստիկանները սպանել են 347 մարդկանց 2006 թ-ի ընթացքում։ Ոստիկանությունը ստանում է ամսական միջինը R$874, կամ R$10,488 դոլար մեկ տարի։ Ցածր աշխատավարձի եւ վատ սարքավորումների պատճառով Ռիոյի ոստիկանությունը կարող է բացահայտել բոլոր սպանությունները միայն 3%։ Այնուամենայնիվ, վերջին հետազոտությունները ցույց են տալիս, որ բռնությունը նվազել է քաղաքում, հատկապես վերջին տարիներին։ Լատինաամերիկյան տեղեկատվական տեխնոլոգիաների (RITLA) եւ Սանգարի ինստիտուտի, առողջապահության եւ արդարադատության նախարարությունների համատեղ ուսումնասիրությունը ցույց է տալիս, որ Ռիոյում 2002-ից 2006 թվականների միջեւ սպանությաուների ընդհանուր թիվը նվազել է 40%-ով։ 2002 թ-ին արձանագրվել է սպանության 62.8 դեպք յուրաքանչյուր 100000 մարդ։ 2006 թ-ին, այդ թիվը նվազեց հասնելով 37.7-ի, որը ավելի ցածր էր քան Ռեսիֆե (90.9), Վիկտորիա (88.6), Կուրիտիբա (49.3), Բելու Օրիզոնտե (49.2), Սալվադոր (41.8) եւ Ֆլորինապոլիս (40.7) քաղաքներում։ Այնուամենայնիվ, Ռիոն սպանությունների թվով դեռ զբաղեցնում է երկրորդ տեղը Սան Պաուլույից հետո։ Ժողովրդագրություն Բնակչության աճ Ռիո դե Ժանեյրոյի բնակչությունը ըստ IGBE-ի կազմում է 6,323,037 բուն քաղաքում եւ 11,711,233 ագլոմերացիայի շրջանակներում (2010), ինչը նրան դարձնում է 2-րդ խոշորագույն ագլոմերացիան Բրազիլիայում, 3-րդ Հարավային Ամերիկայում եւ 24-րդը աշխարհում։ Միջինտարեկան բնակչության աճը կազմում էր 0,8% (2000 - 2006) ու 0,75% (1991-2000) քաղաքում, եւ 1,43% (2000-2006) ու 1,18% (1991-2000) ագլոմերացիայում, ինչը վկայում է ագլոմերացիայում բնակչության աճի տեմպերի մեծացման մասին։ Էթնիկական կազմ Վերջին մարդահամարի արդյունքների համաձայն Ռիո դե Ժանեյրոյի բնակչության էթնիկակակն կազմը հետեւյալն է՝ 6,152,000 սպիտակներ (53,43%), 4,039,000 մուլատներ (35,08%), 1,274,000 սեւամորթներ (11,6%), 20,000 ազիացիներ (0,18%), 16,000 հնդկացիներ (0,14%)։ Մինչեւ եվրոպական գաղութացումը, կային ամենաքիչը յոթ հնդկացիական ազգեր, որոնք խոսում էին 20 տարբեր լեզուներով։ Նրանց մի մասը միավորվել է պորտուգալացիների, իսկ մի մասը՝ ֆրանսիացիների հետ։ Նրանք, ովքեր միացել էին ֆրանսիացիներին, վերացվել են պորտուգալացիների կողմից, մինչդեռ մյուս մասը ասիմիլացվել է։ Կրոն Քաղաքում տարածված են մի շարք կրոնական ուղղություններ, որոնցից գերակշռողը, ինչպես եւ ողջ Բրազիլիայում, կաթոլիկությունն է։ Քաղաքի բնակչության մոտ 60% համարվում են կաթոլիկներ։ Այնուհանդերձ առկա են նաեւ տասնյակ բողոքական ուղղությունների (բնակչության 18%-ը) եւ սպիրիտիզմի հետեւորդներ (մոտ 200 հազար)։ Աֆրո-բրազիլական կրոնների հետեւորդները (ումբանդա եւ կանդոմբելե) առկա են բնակչության տարբեր շերտերում, սակայն նրանց ընդհանուր թիվը կազմում է շուրջ 2%։ IBGE-ի վերջին հաշվարկների համաձայն՝ կրոնական որեւէ պատկանելիություն չունեցների թիվը 7,3% է, ինչը բավականին բարձր է երկրի միջին ցուցանիշից։ Եհովայի վկաները, հուդայականները եւ բուդդիստները փոքրամասնություն են կազմում, սակայն նրանց թիվը աճում է։ Կաթոլիկ եկեղեցի Սան Սեբատյան դու Ռիո դե Ժանեյրո (Catedral de São Sebastião do Rio de Janeiro կամ Catedral Metropolitana) տաճարը բացվել է 1979 թ-ին։ Այն Ռիո դե Ժանեյրոյի արքեպիսկոպոսի նստավայրն է։ Ներկայիս տաճարը կառուցվել է 1964-1979 թթ. միջեւ եւ փոխարինել է մի շարք հին եկեղեցիների, որոնք ծառայում էին սկսած 1676 թ-ից։ Այն տեղակայված է քաղաքի կենտրոնում։ Տաճարը ունի կոնաձեւ տեքս, 96 մետր ներքին տրամագիծ, 76 մետր ընդհանուր բարձրություն եւ կարող է տեղավորել շուրջ 20,000 մարդ։ Տաճարի չորս ուղղաձիգ վիտրաժները ձգվում են 64 մետր։ Տաճարի կառուցման աշխատանքները ղեկավարել է հոգեւորական Իվո Անտոնիո Կալիարին (1918-2005)։ Բողոքական եւ ավետարանական եկեղեցիներ Քաղաքում առկա են մի շարք բողոքական ուղղություններ, որոնցից առավել տարածված են բապտիստական, պրետբյուտերական, մեթոդիստական, կոնգրեգացիանոլիստական, վերջին օրվա սրբերի, լյութերանական, ինչպես նաեւ հիսունականների մի շարք կազմակերպություններ։ Վերջին տասնամյակների ընթացքում տեղի է ունենում այս եկեղեցիների առաջխաղացում՝ հիմնականում ծայրամասային եւ կենտրական շրջաններում։ Տրանսպորտ Օդանավակայաններ եւ նավահանգիստներ Ռիո դե Ժանեյրոյում քաղաքում կան է հետեւյալ օդանավակայանները. Ռիո դե Ժանեյրո/Գալեան, Ռիո դե Ժանեյրոյի գլխավոր օդզնավակայն է, որը օգտագործվում է միջազգային եւ տեղական թռիչքների համար։ Բացի Ռիոն Բրազիլիայի մյուս քաղաքներ հետ կապելուց, Գալեանը կապեր ունի 19 երկրների հետ։ Այն գտնվում է Ռիոյի կենտրոնից 20 կմ հեռավորության վրա։ Ռիոյի օդանավակայանը ունի նաեւ Բրազիլիայի ամենաերկար թռիչքային գոտին (4000 մ) եւ խոշորագույն բեռների տերմինալից մեկը Հարավային Ամերիկայում։ Սանտոս Դյումոն, Ռիոյի երկրորդ գլխավոր օդանավակայանն է։ Օգտագործվում է հիմնականում դեպի Սան Պաուլու, ինչպես նաեւ որոշ կարճ եւ միջին ներքին չվերթների համար։ Ժակարեպագուա - Ռոբերտու Մարինյու, օգտագործվում քաղաքացիական ավիացիայի կողմից։ Այս օդանավակայանի գլխավոր օգտագործողը Aeroclube do Brasil-ն է։ Օդանավակայանը գտնվում է Բաիքադա դե Ժակարեպագուա շրջանում, Ռիո դե Ժանեյրոյի կենտրոնից մոտավորապես 30 կմ հեռավորության վրա։ Մշակույթ Ռիո դե Ժանեյրոն համարվում է Բրազիլիայի հիմնական մշակութային կենտրոնը։ Նրա ճարտարապետությամբ ընդգրկում եկեղեցիներ եւ շինություններ կառուցված 16-ից 19-րդ դարերում, միախառնվելով 20-րդ դարի ճարտարապետության հետ։ Ռիոն երկար տարիներ եղել է Պորտուգալիայի կայսերական ընտանիքի նստավայրը եւ գտնվել է պորտուգալական, անգլիական, ֆրանսիական ճարտարապետության ազգեցության տակ։ Ռիոյում կան կարեւոր մշակութային վայրեր, ինչպիսիք են ազգային գրադարանը՝ յոթերորդ ամենախոշոր գրադարան ամբողջ աշխարհում, որի հավաքածուն ներառում են ավելի քան 9 միլիոն օրինակ, իսկ Տիատրու դու Ռիոն, կառուցվել է 20-րդ դարի սկզբունքների, Ռիո դե Ժանեյրո գեղարվեստի ազգային թանգարանը, բուսաբանական այգին, կայսերական հրապարակը, բրազիլական գրականության ակադեմիան, Մուզեու դե Արտե Մոդերնո թանգարանը եւ բնական պատմության թանգարանը։ Գրականություն Բրազիլիայի անկախությունից հետո 1822 թ-ին Ռիո դե Ժանեյրոյում արագ զարգանում է եվրոպական ոճի բուրժուական մշակութային կյանքը, այդ թվում եւ բազմաթիվ թերթեր, որոնցում տպագրվում են 19-րդ դարի նովելների մեծ մասը։ Ժոակիմ Մանուել դե Մասեդույի «A Moreninha» (1884) նովելը, կարելի է համարել առաջին հաջողված վեպը Բրազիլիայում։ Ռեալիզմի առաջին ուշագրավ աշխատանքը Մանուել Անտոնիո դե Ալմեյդայի «Memórias de um sargento de milícias» նովելն է (1854)։ Այնուամենայնիվ, Ռիո դե Ժանեյրոյի ամենահայտնի հեղինակը եղել է Մաշադո դե Ասսիսը, որը նաեւ համարվում է բրազիլական գրականության մեծագույն գրող եւ համարվում է ռեալիզմը ներմուծողը Բրազիլիայում, նա մեկնաբանել եւ քննադատել է քաղաքական եւ հասարակական դեպքերը քաղաքում եւ երկրում, ինչպիսին է ստրկության վերացումը 1888 թ-ին եւ անցումը կայսրությունից հանրապետության։ Նրա պատմվածքների եւ վեպերի մեծ մասի դեպքերը, ինչպիսիք են «Quincas Borba» (1891) եւ «Dom Casmurro» (1899), տեղի են ունենում Ռիոյում։ Սպորտ Ռիո դե Ժանեյրոյում ամենահայտնի սպորտային իրադարձությունները MotoGP մրցաշարի Բրազիլիայի փուլն է եւ լողափային վոլեյբոլի եզրափակիչները։ Ժակարեպագայում անց են կացվել Ֆորմուլա 1-ի գրան-պրիի Բրազիլիայի փուլը 1978-ից 1990 թվականներին, Champ Car մրացաշարը (1996-1999), ինչպես նաեւ սերֆինգի տարբեր մրցաշարեր։ Առավել տարածված սպորտաձեւերից են ավազի ֆուտբոլը, լողափային վոլեյբոլը, սերֆինգը, ֆրիֆլայթը, ջիուջիցուն եւ թիավարումը։ Կապոեյրան, պարի, սպորտի եւ մարտարվեստ խառնուրդը նույնպես տարածված է։ Եվս մեկ, շատ սիրված մարզաձեւերից է ռակետբոլը՝ լողափային թենիսի մի տեսակ։ Ռիո դե Ժանեյրոյում զարգացած է նաեւ ալպինիզմը, քաղաքում առկա են հարյուրավոր ուղիներ։ Առավել հայտնի է Շաքարի գլուխ լեռը, որի բարձրությունը 280 մետր է։ 2008 թ-ի հունիսի 4-ին Ռիո դե Ժանեյրոյոն Միջազգային օլիմպիական կոմիտեի կողմից հայտարարել է 2016 Օլիմպիական խաղերի անցկացման չորս թեկնածուներից մեկը, իսկ 2009 թ-ի հոկտեմբերի 2-ին քաղաքը ընտրվել է ՄՕԿ անդամների կողմից որպես 2016 թ-ի օլիմպիական խաղերի հյուրընկալող քաղաք՝ հաղթելով Մադրիդին, Տոկիոին եւ Չիկագոին։ Ռիոն կդառնա առաջին բրազիլական եւ հարավամերիկյան քաղաքը, որը հյուրընկալելու է խաղերը։ 2007 թվականի հուլիսին, Ռիոն հաջողությամբ կազմակերպել եւ ընդունել է 15-րդ Պանամերիկյան խաղերը։ Ֆուտբոլ 2007 թ-ի հոկտեմբերի 30-ին, Բրազիլիան ընտրվել է 2014 ֆուտբոլի աշխարհի առաջնության ընդունող երկիր։ Ռիո դե Ժանեյրո հյուրընկալող քաղաքներից մեկն է։ Եզրափակիչ խաղը տեղի ունեցավ «Մարականա» մարզադաշտում։ Ֆուտբոլը ամենաճանաչված մարզաձեւն է Ռիո դե Ժանեյրոյում։ Ռիո դե Ժանեյրոն հինգ ավանդական բրազիլական ֆուտբոլային ակումբների տունն է՝ Վասկո դա Գամա, Բոտաֆոգո, Ֆլումինենսե, Ֆլամենգո եւ Ամերիկա։ Բրազիլիայի ֆուտբոլի ֆեդերացիայի կենտրոնական շտաբը տեղակայված է Բարա դե Տուժիկայում, Ռիոյի արեւմուտքում։ Քաղաքում կա երեք հիմնական մարզադաշտ։ Էստադիո Ժորնալիստա Մարիու Ֆիլյու (Maracana), որը այլ կերպ կոչվում է «բրազիլական ֆուտբոլի տաճար» ամենամեծ մարզադաշտը Բրազիլիայի, որը տեղավորում է 92,000 հանդիսատես եւ Ռիո դե Ժանեյրոյոյի քաղաքապետարանին։ Այն նախագծված էր 1950 աշխարհի գավաթի համար։ Ժամանակի ընթացքում դարձել է ունիվերսալ, որտեղ անց են կացվել շոուներ եւ տարբեր բնույթի իրադարձությունները, օրինակ՝ երաժշտական ներկայացումներ։ 2007 թ-ին ընդունել է Պանամերիկյան խաղերի բացման եւ փակման արարողությունների։ Ժոաո Ավելանժի անվան օլիմպիական ստադիոն (Engenhão), նախագծվել է ճարտարապետ Կառլոս Պորտույի կողմից, Պանամերիկայն խաղերի աթլետիկայի եւ ֆուտբոլային խաղերի անցկացման համար, 2007 թվականին, Էնժենյու դե Դենտրու շրջանում։ Բրիտանական լրատվամիջոցների վերջին հարցումների համաձայն, մարզադաշտը վերջին տարիների տասը լավագույն մարզական օբյեկտներից է, հատկապես իր նորարարական դիզայնի համար։ Էստադիո Սան Ժանուարիո, պատկանում «Վասկո դա Գամա» ակումբին, խոշորագույն մասնավոր մարզադաշտն է Ռիոյում։ Այն բացվել 1927 թ-ին, ունի երկու մարզասրահ, ակվապարկ, եւ կարող է տեղավորել 36,000 հանդիսատես 2002 թ-ին Travel Channel հեռուստաընկերությունը ընդգրկել է Սան Ժանուարիուն ֆուտբոլային հանդիպումներ դիտելու աշխարհի յոթ լավագույն մարզադաշտերի շարքում։ Աղբյուրներ Բրազիլիայի քաղաքներ Ամառային օլիմպիական խաղերի մայրաքաղաքներ 1565 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր


source: fineweb

text: Իսկական հաքը՝ ինչ֊որ անկապ ու անպէտք բան կոտրելը չէ։ Իսկական հաքը իմաստ պիտի ունենայ, խնդիր լուծի։ Հիմա պատմեմ ինչպէս եմ ես լուծել մի խնդիր։ Ժամանակին, 2000֊2001 թուերին կար հաւէս բառարան, որ բոլորը իրենց պարտքն էին համարում իրենց համակարգերում ունենալ, կոչւում էր՝ armdicto։ Պատրաստել էր ոմն Տրոյը, իսկ նրան օգնել էին երկու աղջիկ, ում անունները «էբաութ» բաժնում նշել էր։ Այդ բառարանը անցեալ դարի բառարան է։ Նախ, որովհետեւ այսօր արդեն ընդունուած չէ ազատ ԾԱ֊ի տարածման շնորհիւ (բարեբախտաբար) որ բառարանի հետ աշխատող ծրագիրը, եւ բառարանի նիշքերը իրենք, կապուած լինեն։ Նաեւ, այս բառարանը աշխատում էր Windows ՕՀ֊ում x86֊ի վրայ։ Իսկ ի՞նչ անել GNU/Linux կամ MacOSX օգտագործողների՞ն։ Օկեյ, սա դեռ լուծելի է։ wine֊ի օգնութեամբ լինում է աշխատեցնել որոշ windows ԾԱ GNU/Linux եւ MacOS X համակարգերում։ Ահա եւ աղջիկների անունները՝ Իսկ ի՞նչ եթէ ես ուզում եմ այլ բառարանի ծրագրի հետ աշխատեցնել այս բառարանի բառերի բազա՞ն։ Իսկ ի՞նչ եթէ ես չեմ վստահում ոչ ազատ ԾԱ֊՞ին։ Ի դէպ, Տրոյ անունը լաւ յոյսեր չի ներշնչում։ Ի՞նչ իմանաս ինչ է անում այս ծրագիրը։ Իսկ ի՞նչ, եթէ ես ուզում եմ պատճենել փակցնել թարգմանուած բառը, իսկ այն, փաստօրէն, armscii-8 կոդաւորումով է։ Բայց լաւ, մենք արդեն իրօք 21֊երորդ դարում ենք, եւ ոչ միայն Յունիկոդ ենք օգտագործում,այլ եւ ոչ միայն Ինթել պրոցեսորներ։ Ասենք ես երեւի աւելի շատ ARM ունեմ քան Intel։ Բացի դրանից ես ունեմ PowerPC պրոցեսորով երկու համակարգիչ, իսկ ոմանք ունեն MIPS պրոցեսորներով լափթոփներ։ Իսկ ի՞նչ, եթէ ես ուզում եմ օգտուել այս աշխատանքով իմ խելախօսի վրայ։ Ասենք դուք կարող է ունէք Անդրոիդ կամ ԻՕՍ, իսկ ես ասենք ունեմ Սեյլֆիշ։ Այսինքն մեզ պէտք է այս բառարանը ARM֊ի վրայ։ Ի՞նչ անել։ Նախ կարողանալ հանել այդ բառարանը ծրագրից։ Ես գտել եմ (գուգլի օգնութեամբ) այս ծրագիրը համացանցում՝ http://users.freenet.am/~osprog1/ArmDicto%20v1.1.rar Չգիտեմ ով է այս osprog1֊ը, բայց շնորհակալութիւն նրան։ Քաշեցինք՝ wget -c http://users.freenet.am/~osprog1/ArmDicto%20v1.1.rar Հիմա բացենք ռառ֊ով։ rar x "ArmDicto v1.1.rar" Օկեյ, ոչ մի բառարանի նիշք էլ չկայ։ Այն ինչ֊որ տեղ թաքցուած է։ Ո՞րտեղ։ Այստեղ՝ data1.cab նիշքում։ unshield x data1.cab Այո, այսպիսի հաւէս ծրագրեր կան ԻնսթալՇիլդ ցաբ նիշքեր բացելու համար։ Հիմա գտնում ենք main.dat նիշքը Program_Executable_Files/Data պանակում։ Օկ, եթէ փորձենք հասկանալ ի՞նչ ֆորմատի է, բան պարզ չէ։ $ file main.dat main.dat: data Օկեյ, նայենք այն հեքս խմբագրիչով։ Ահա, տեսնում ենք, ինչ֊որ զրօներ են, յետոյ ինչ֊որ “(null)” յետոյ՝ BB EF 2C 20 BBEF BB ED C7 F3 ... Սա հաստատ ARMSCII-8 է։ Ստուգում ենք՝ այո, թարգմանութեան տեքստն է։ Յետոյ էլի գնում են զրօներ, իսկ յետոյ յաջորդ բառը՝ abandon, եւ ամէնը կրկնւում է։ Լաւ, իսկ ի՞նչ է մեզ պէտք վերջում։ Մեզ պէտք է ասենք tab separated նիշք, ուր սկզբից բառն է, յետոյ ԹԱԲ է գնում, յետոյ բառի թարգմանութիւնը։ Կարծես կարելի է փորձել կոտրել։ Դէ, ամէն ինչ այդքան պարզ չէր։ Նախ, զրօներ անկապ յայտնւում են, պարզւում է, եւ բառերի, եւ թարգմանութիւնների արանքում։ Բաւական ջանք է պահանջում, ահա այսպէս է արւում՝ https://github.com/norayr/armdicto-hack/blob/master/armdictohack.Mod Արանքում պէտք է քոնուերտել արմսքի֊ից դէպի յունիկոդ՝ https://github.com/norayr/armdicto-hack/blob/master/ArmsciiUTF.Mod լաւ, կարծես լինում է։ Սա իրականում ամենաբարդ մասերից էր, չնայած այնքան պարզ անցանք այստեղ։ բայց եւ կոդը ամէն ինչ բացատրում է։ Ինչ֊որ սխալ armscii-8 շարուածք են օգտագործել, այդ պատճառով եւ֊ը սխալ է, a2֊ի տեղը a8 է, սխալ տառատեսակներ էլ կային, յիշում եմ։ Նախ սա ուղղում ենք՝ sed 's/xa8/xa2/g' main.dat > maintest.dat Հիմա կարծես թէ նորմալ ելքային նիշք է տալիս, բայց ինչ֊որ անկապ նիշեր կան, ասենք minor բառը նորմալ չի երեւում։ Օկ, նայում ենք մութքային նիշքը։ Էս ի՞նչ «FB» է, ինչո՞ւ ոչ նորմալ, լատինատար «o»։ Պարզւում է, fb֊ն armscii֊ի «օ»֊ն է։ Երեւի աղջիկները հաւաքելիս շփոթուել են, կամ սխալ շարուածք ունէին։ Ինչեւէ։ Իսկ ո՞նց է ինքը արմդիկտո֊ն սա ցոյց տալիս։ Պարզւում է՝ ոչ մի ձեւ չի կարողանում։ minor բառը պարզապէս չի կարողանում գտնել, ու բաց է թողնում։ Լաւ, մենք գտանք տուեալների բազայի սխալ։ Ուղղենք, եւ հասանելի դարձնենք այս բառը մեր ազատ ծրարգրերում։ Ինչպէ՞ս բայց։ Ես չեմ ուզում ձեռքով նիշք խմբագրել։ Համ էլ, կարող է էլի՞ նման խնդիրներ լինեն։ Աւտոմատացնում ենք։ function replaceByte() { printf "$(printf '\x%02X' $3)" | dd of="$1" bs=1 seek=$2 count=1 conv=notrunc &> /dev/null } Ափդեյթ. հիմա մտածում եմ, ինչքան աւելի էլեգանտ կը լիներ նոյնը անել Օբերոնով՝ Files.Set(r, f, offset); Files.WriteByte(r, 111); Պարզապէս գիշերը չէի մտածել, որ ծրագիրը կարելի է ոչ միայն կոնուերտելու համար օգտագործել։ եւս մի ափդեյթ. իրականացրի ամէնը Օբերոնով, եւ ուղղեցի եւ֊երը եւ փոխեցի հայերէն տեքստի մէջ հանպիդող սխալ «~» նիշերը ճիշտ «՜» երկարացման նշաններով։ այսպէս, ահա։Ճ հիմա այսպէս՝ replaceByte maintest.dat 2191531 111 111֊ը 6f֊ն է, այսինքն լատինատառ օ֊ն։ Այո՛, փոխուեց։ Է՞լ ինչ կայ ուղղելու։ Փաստօրէն, այստեղ, gyve բառից յետոյ ինչ֊որ սխալ բառ է՝ Ահա, եւ կրկին ինքը արմդիկտո֊ն չի կարողանուց ցոյց տալ՝ Ի դէպ, ինձ թւում է, ես փորձում էի այս բառը փնտրել, ուզում էի իմանալ, ինչո՞ւ էր իմ սիրած խաղերից մէկը gobbler կոչւում։ Ինչեւէ։ Ֆիքսում ենք՝ replaceByte maintest.dat 2999763 111 Իսկ սա՞ ինչ է, իմ ստացած նիշքում flance֊ից յետոյ ինչ֊որ b0 կայ, ահա եւ մուտքում էլ էր՝ Ի՞նչ է անում, ինչո՞ւ համար՝ Ֆիքսում ենք՝ replaceByte maintest.dat 1815116 0 Հիմա կրկին աշխատացնում ենք հաքը, ու նայում ինչ է լինում՝ ./armdictohack ահա, հիմա եթէ տալիս ենք ասենք ինտերակտիւ stardict_stardict-editor ծրագրին, ասում է որ կրկնւող բառեր կան։ իրօք, դբ֊ի մէջ կան։ եւս մի սխալի տեսակ, որը գտանք։ օկ, սա արդեն հեշտ է լուծւում՝ cat out.txt | sort | uniq > armdicto.txt եւ հիմա անելով stardict_tabfile armdicto.txt ստանում ենք ելքային բառարաններ։ Դրանք կարելի է տեղադրել ~/.stardict/dic պանակի մէջ եւ օգտագործել դեսքթոփի վրայ՝ իսկ կարելի է լցնել ~/.local/share/harbour-sidudict պանակի մէջ եւ օգտուել Սեյլֆիշի վրայ՝ Անդրոիդի համար էլ նման բառարաններ կան, դրանք են՝ GoldenDict, ColorDict, Wordmate Fora Dictionary եւ AntTek Dict, կարճ ասած՝ շնից շատ են։ Յոյսով եմ, մարդիկ կան, ով հասկանում են, որ առցանց ծրագրերը, եւ մասնաւորապէս բառարանները, ինչքան էլ լաւը չʼլինեն, մենք չենք վերահսկում, ու դրանք մնում են ՍԱԱՍ, ի տարբերութիւն ծրագրերի ու տուեալների, որ մենք օգտագործում ենք լոկալ։ Ամբողջ նախագիծը՝ հաք անող ծրագրի ելատեքստը եւ սկրիպտը ազատ լցուած են գիթհաբում՝ https://github.com/norayr/armdicto-hack իսկ բառարանների պանակը՝ այստեղ է http://norayr.am/armdicto/ նաեւ հասանելի է գիթհաբում։ ի դէպ, այդ ելատեքստը կարելի է եւ հետ ստանալ բառարանի նիշքերը դեքոմփայլ անելով։ Կրկնում եմ շնորհակալութիւնն անծանօթ Լուսինէ Յարութիւնեանին եւ Աննա Մխիթարեանին, ենթադրում եմ որ իրենք են կազմել այս բառարանը։ բարի գալուստ XXI֊րդ դար, ահա։ ու տենց


source: wikipedia

text: Նեպտուն Արեգակնային համակարգի ութերորդ եւ ամենահեռու, ինչպես նաեւ չորրորդ ամենամեծ մոլորակն է ըստ զանգվածի։ Նեպտունի զանգվածը 17,2 անգամ, իսկ հասարակածի տրամագծի մեծությունը 3,9 անգամ մեծ է Երկրից։ Մոլորակն անվանվել է հռոմեական ծովերի աստծո պատվին։ Նրա աստղագիտական նշանն է , Նեպտունի եռաժանին։ Հայտնաբերվելով 1846 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Նեպտունը դարձավ երկրորդ մոլորակը, որը հայտնաբերվել էր մաթեմատիկական հաշվարկների շնորհիվ, այլ ոչ պարբերական դիտարկումների միջոցով։ Ուրանի ուղեծրի չկանխատեսված փոփոխությունների հայտնաբերումը ի հայտ բերեց անհայտ մոլորակի մասին տեսություն, որի ձգողության ուժի ազդեցությամբ էլ պետք է պայմանավորված լինեին այդ փոփոխությունները։ Նեպտունը հայտնաբերվեց կանխագուշակված դիրքի սահմաններում։ Շուտով հայտնաբերվեց նաեւ նրա առաջին արբանյակը՝ Տրիտոնը, սակայն մնացած 12 արբանյակները, որոնք հայտնի են հիմա, չեն հայտնաբերվել մինչեւ XX դար։ Նեպտունին հասել է միայն մեկ տիեզերական սարք, «Վոյաջեր-2», որը անցել է մոլորակի մոտով 1989 թվականի օգոստոսի 25-ին։ Նեպտունի կազմվածքը մոտ է Ուրանին, եւ այս երկու մոլորակները կազմվածքով տարբերվում են ավելի խոշոր հսկա մոլորակներից՝ Յուպիտերից եւ Սատուրնից։ Երբեմն, Ուրանն ու Նեպտունը դասում են առանձին կատեգորիայի՝ «սառցե հսկաների»։ Նեպտունի մթնոլորտը, Յուպիտերի եւ Սատուրնի մթնոլորտերի նման, կազմված է հիմնականում ջրածնից եւ հելիումից, ածխաջրածինների հետքերով, եւ հնարավոր է ազոտով, սակայն պարունակում է նաեւ սառույցների ավելի մեծ մաս՝ ջրային, ամոնիակային, մեթանային։ Նեպտունի միջուկը, ինչպես եւ Ուրանինը, կազմված է հիմնականում սառույցներից եւ լեռնային ապարներից։ Մթնոլորտի արտաքին շերտերում մեթանի հետքերի առկայությունն էլ հենց հանդիսանում է մոլորակի կապույտ գույնի պատճառը։ Նեպտունի մթնոլորտում փչում են ամենահզոր քամիներն Արեգակնային համակարգի մոլորակների միջեւ, որոշ գնահատականներով, նրանց արագությունը կարող է հասնել 2100 կմ/ժ։ «Վոյաջեր-2» սարքի թռիչքի ժամանակ 1989 թվականին Նեպտունի հարավային կիսագնդում հայտնաբերվեց այսպես կոչված Մեծ մութ հետքը, որը նման է Յուպիտերի վրա հայտնաբերված Մեծ կարմիր հետքին։ Նեպտունի ջերմաստիճանը մթնոլորտի վերին շերտերում մոտ է −220 °C: Մոլորակի կենտրոնում տարբեր գնահատականներով ջերմաստիճանը կազմում է 5400 Կ-ից մինչեւ 7000 - 7100 °C, որը համեմատելի է Արեգակի մակերեւույթի եւ հայտնի մոլորակների մեծամասնության միջուկի ջերմաստիճանի հետ։ Նեպտունը ունի թույլ հատվածավորված օղակների համակարգ, հնարավոր է, որ հայտնաբերվել էր դեռ 1960-ական թվականներին, սակայն հավաստիորեն հաստատվել է միայն «Վոյաջեր-2» կայանի միջոցով 1989 թվականին։ 1948 թվականին Նեպտուն մոլորակի հայտնաբերման պատվին առաջարկվեց անվանել 93 համարի տակ նոր հայտնաբերված քիմիական տարրը Նեպտունիում։ 2011 թվականի հուլիսի 12-ին լրացել է ուղիղ մեկ նեպտունային տարի կամ 164,79 երկրային տարի, այն պահից երբ հայտնաբերվել է Նեպտունը՝ 1846 թվականի սեպտեմբերի 23։ Հայտնաբերման պատմություն Համաձայն էսքիզների, Գալիլեո Գալիլեյը դիտարկել է Նեպտունը դեռ 1612 թվականի դեկտեմբերի 28-ին, եւ հետո 1613 թվականի հունվարի 29-ին։ Սակայն երկու դեպքերում էլ Գալիլեյը կարծել է, թե այս մոլորակն անշարժ աստղ է։ Այդ պատճառով Նեպտունի հայտնաբերումը չեն վերագրում Գալիլեյին։ Առաջին դիտարկման ընթացքում 1612 թվականի դեկտեմբերին Նեպտունը գտնվում էր իր ուղեծրի հանգրվանի կետում, եւ հենց այդ օրը սկսում էր իր հետադարձ շարժումը։ Տեսանելի հետադարձ շարժում է դիտարկվում, երբ Երկիրը վազանցում է իր ուղեծրով արտաքին մոլորակը։ Քանի որ Նեպտունը գտնվում էր իր հանգրվանի կետի մոտակայքում, նրա շարժումը երկնակամարով չափազանց դանդաղ էր, որպեսզի Գալիլեյը կարողանար այն նկատեր իր փոքր աստղադիտակով։ 1821 թվականին Ալեկսիս Բուվարը հրատարակեց Ուրանի աստղագիտական աղյուսակները։ Ավելի ուշ կատարված հետազոտությունները ցույց տվեցին Ուրանի իրական շարժման շեղումը աղյուսակներից։ Մասնավորապես, անգլիացի աստղագետ Թոմաս Հասսին սեփական դիտարկումների հիման վրա ի հայտ բերեց Ուրանի ուղեծրի անոմալիաներ եւ ենթադրեց, որ նրանք կարող են պայմանավորված լինել արտաքին մոլորակի առկայությամբ։ 1834 թվականին Հասսին այցելեց Բուվարին Փարիզում եւ քննարկեց նրա հետ այս անոմալիաների խնդիրը։ Բուվարը համաձայնեց Հասսիի տեսության հետ եւ խոսք տվեց կատարել ենթադրյալ մոլորակի որոնման համար անհրաժեշտ հաշվարկներ, եթե դրա համար ժամանակ գտնի, սակայն հետագայում այս խնդրով չի զբաղվել։ 1843 թվականին, Ջոն Կուչ Ադամսը հաշվարկեց ենթադրյալ ութերորդ մոլորակի ուղեծիրը, Ուրանի ուղեծրի բացատրելու համար։ Նա անմիջապես ուղարկեց իր հաշվարկները թագավորական աստղագետ սեռ Ջորջ Էյրիին, ով իր հերթին պահանջեց Ադամսին բացատրություն ներկայացնել։ Ադամսը սկսեց գրել պատասխանը, բայց անհայտ պատճառով այդպես էլ չուղարկեց պատասխանը եւ հետագայում չէր պնդում այս ուղղությամբ լուրջ աշխատանքի վրա։ Ուրբեն Լե Վերյեն անկախ Ադամսից 1845-1846 թվականներին կատարեց սեփական հաշվարկներ։ Հունիսին, ծանոթանալով Լեւերյեի կողմից հրատարակված գնահատականի հետ, եւ պարզելով, որ այս գնահատականը նման է Ադամսի հաշվարկներին, Էյրին համոզեց Քեմբրիջի աստղադիտարանի տնօրեն Ջեյմս Չելլիսին սկսել մոլորակի որոնումները, որոնք անարդյունք շարունակվում էին օգոստոսի եւ սեպտեմբերի ընթացքում։ Իրականում, Չելլիսը երկու անգամ դիտարկել էր Նեպտունը, սակայն այն պատճառով, որ հետաձգել էր արդյունքների ուսումնասիրությունը ավելի ուշ ժամանակի վրա, նրան չհաջողվեց ժամանակին բացահայտել որոնվող մոլորակը։ Այդ ընթացքում, Լեւերյեին հաջողվեց համոզել Բեռլինյան աստղադիտարանի աստղագետ Յոհան Գալլեին զբաղվելու մոլորակի որոնումներով։ Աստղադիտարանի ուսանող Հենրիխ դ՛Արեստն առաջարկեց Գալլեին համեմատել վերջերս նկարված երկնքի քարտեզը առկա երկնքի պատկերի հետ, Լեւերյեի կանխագուշակած տեղում, որպեսզի մոլորակի շարժումը նկատելիլինի աստղերի ֆոնի վրա։ Մոլորակը հայտնաբերվեց առաջին իսկ գիշերը, մոտ մեկ ժամվա որոնումների արդյունքում։ Աստղադիտարանի տնօրեն Յոհան Էնկեի հետ, երկու գիշերների ընթացքում նրանք շարունակեցին մոլորակի դիտարկումները, արդյունքում նրանց հաջողվեց տեսնել նրա շարժումը աստղերի համեմատ, եւ համոզվել, որ դա իրականում նոր մոլորակ է։ Նեպտունը հայտնաբերվեց 1846 թվականի սեպտեմբերի 23-ին, Լեւերյեի կողմից կանխագուշակված կոորդինատներից 1°-ի սահմաններում, եւ մոտ 12° Ադամսի հաշվածից։ Հայտնաբերումից հետո վիճաբանություն տեղի ունեցավ անգլիացիների եւ ֆրանսիացիների միջեւ Նեպտունի հայտնաբերումը իրենցը համարելու համար։ Իվերջո, նրանք համաձայնության եկան, եւ որոշում ընդունվեց համարել Ադամսին եւ Լեւերյեին համահայտնաբերողներ։ 1998 թվականին նորից գտնվեցին այսպես կոչված «Նեպտունի թղթերը» (Գրինվիչի աստղադիտարանի պատմական նշանակություն ունեցող փաստաթղթեր), որոնք օրենքին հակառակ սեփականացվել էին աստղագետ Օլին Էգգենի կողմից եւ պահպանվում էին նրա մոտ համարյա երեք տասնամյակ, եւ գտնվեցին միայն նրա մահվանից հետո։ Փաստաթղթերի ուսումնասիրումից հետո, որոշ պատմաբաններ հիմա ընդունում են, որ Ադամսը արժանի չէ Լեւերյեի հետ հավասար իրավունք ունենալու համարվել Նեպտունի հայտնաբերող։ Ինչը, կասկածի էր ենթարկվում եւ ավելի վաղ, օրինակ՝ Դենիս Ռոուլինզը դեռեւս 1966 թվականից։ 1992 թվականին «Dio» ամսագրում տպված իր հոդվածում նա անվանեց բրիտանացիների պահանջները, համարել Ադամսի իրավահավասարությունը հայտնաբերման գործում, գողություն։ «Ադամսը կատարել է որոշ հաշվարկներ, սակայն նա մի փոքր համոզված չէր այն բանում, թե որտեղ է գտնվում Նեպտունը», - ասել է Նիկոլաս Կոլեստրյոմը Լոնդոնի համալսարանային քոլեջից 2003 թվականին։ Անվանում Հայտնաբերումից մի որոշ ժամանակ անց Նեպտունը նշվում էր պարզապես, որպես «Ուրանից դուրս գտնվող մոլորակ» կամ որպես «Լեւերյեի մոլորակ»։ Առաջինը, ով առաջարկեց պաշտոնապես անվանել մոլորակը, Հալլեն էր, որ առաջարկեց անվանել մոլորակը «Յանուս»։ Անգլիայում Չայլզը առաջարկեց այլ անվանում՝ «Օվկիանոս»։ Պնդելով, որ ինքը իրավունք ունի անվանելու իր կողմից հայտնաբերված մոլորակը, Լեւերյեն առաջարկեց անվանել այն Նեպտուն, սխալմամբ պնդելով, որ այդ անվանումը հաստատվել է ֆրանսիական երկայնությունների բյուրոյի կողմից։ Հոկտեմբերին նա փորձում էր անվանել մոլորակը իր անունով՝ «Լեւերյե», եւ ստացավ աջակցություն այս հարցում աստղադիտարանի տնօրեն Ֆրանսուա Արագոյի կողմից, սակայն այս նախաձեռնությունը հանդիպեց զգալի դիմակայության Ֆրանսիայից դուրս։ Ֆրանսիական հրատարակությունները շատ արագ ետ բերեցին Հերշել անվանումը Ուրանի համար, նրա հայտնաբերող Ուիլիամ Հերշելի անունով, եւ Լեւերյե նոր մոլորակի համար։ Պուլկովյան աստղադիտարանի տնօրեն Վասիլի Ստրուվեն նախընտրություն տվեց «Նեպտուն» անվանմանը։ Իր ընտրության պատճառների մասին նա հայտարարեց Կայսերական գիտությունների ակադեմիայի համաժողովի ժամանակ Պետերբուրգում 1846 թվականի դեկտեմբերի 29-ին։ Այս անվանումը ստացավ աջակցությու ոչ միայն Ռուսաստանում եւ շուտով դարձավ համընդհանուր ընդունված միջազգային անվանում մոլորակի համար։ Հռոմեական դիցաբանությունում Նեպտունը ծովի աստվածն է եւ համապատասխանում է հունական Պոսեյդոնին։ Կարգավիճակ Իր հայտնաբերման օրից մինչեւ 1930 թվականը Նեպտունը մնում էր Արեգակից ամենահեռու գտնվող հայտնի մոլորակը։ Պլուտոնի հայտնաբերումից հետո, Նեպտունը դարձավ նախավերջին մոլորակը, բացառությամբ 1979-1999 թվականները, երբ Պլուտոնը գտնվում էր Նեպտունի ուղեծրի ներսում։ Սակայն Կոյպերի գոտու հետազոտությունները կատարված 1992 թվականին բերեցին նրան, որ բազմաթիվ աստղագետներ սկսեցին քննարկել Պլուտոնի մոլորակի կարգավիճակում մնալու հարցը, փոխարենը համարել նրան Կոյպերի գոտու մարմին։ 2006 թվականին Միջազգային աստղագիտական միությունը ընդունեց «մոլորակ» եզրի նոր սահմանում եւ դասակարգեց Պլուտոնը որպես գաճաճ մոլորակ, այսպիսով նորից դարձրեց Նեպտունը Արեգակնային համակարգի Արեգակից ամենահեռու գտնվող մոլորակ։ Նեպտունի մասին պատկերացումների փոփոխություն Դեռեւս 1960-ական թվականներին Նեպտունի մասին պատկերացումները որոշակիորեն տարբերվում էին այսօրվանից։ Չնայած համեմատաբար ճշգրիտ կերպով հայտնի էին նրա Արեգակի շուրջ պտտման սիդերիկ եւ սինոդիկ պարբերությունները, միջին հեռավորությունը Արեգակից, հասարակածի թեքումը ուղեծրի հարթության նկատմամբ, կային նաեւ ավելի մեծ սխալանքով չափված ցուցանիշներ։ Մասնավորապես զանգվածը գնահատվում էր 17,26 երկրային զանգված 17,15-ի փոխարեն, հասարակածային շառավիղը 3,89 երկրային 3,88-ի փոխարեն։ Պտույտի պարբերությունը սեփական առանցքի շուրջ գնահատվում էր 15 ժամ 8 րոպե, 15 ժամ 58 րոպեի փոխարեն, ինչը ամենանշանակալի տարբերությունն էր այսօրվա եւ այն ժամանակի տվյալների միջեւ։ Որոշ փաստերում հետագայում եւս կային անճշտություններ։ Ի սկզբանե, մինչեւ Վոյաջեր-2-ի թռիչքը, ենթադրվում էր, որ Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի նույնպիսի կառուցվածք, ինչպես եւ Երկիրը կամ Սատուրնը։ Վերջին տեղեկությունների համաձայն Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի այսպես կոչված «թեքված պտուտակի» տեսք։ Նեպտունի աշխարհագրական եւ մագնիսական բեւեռները (եթե ենթադրենք նրա դաշտը որպես դիպոլային համարժեք) իրար հանդեպ ավելին քան 45° անկյան տակ են գտնվում։ Այսպիսով, մոլորակի պտույտի ժամանակ, նրա մագնիսական դաշտը կոն է կառուցում։ Ֆիզիկական տվյալներ Ունենալով 1,0243 կգ զանգված Նեպտունը հանդիսանում է միջանկյալ օղակ Երկրի եւ մեծ գազային հսկաների միջեւ։ Նրա զանգվածը 17 անգամ գերազանցում է Երկրինը, սակայն կազմում է Յուպիտերի զանգվածի միայն 1/19 մասը։ Նեպտունի հասարակածային շառավիղն է 24 764 կմ, ինչը համարյա 4 անգամ գերազանցում է Երկրինը։ Նեպտունը եւ Ուրան համարվում են գազային հսկա մոլորակների ենթադաս, որը անվանում են «սառցե հսկաներ» իրենց համեմեատաբար փոքր չափերի եւ ցնդող նյութերի մեծ պարունակության պատճառով։ Էկզոմոլորակների որոնման ժամանակ Նեպտունը օգտագործվում է որպես մետոնիմ՝ հայտնաբերված։ Էկզոմոլորակները, որոնք մոտ են զանգվածով անվանում են «Նեպտուններ», նույնպես մետոնիմ է օգտագործվում Յուպիտերը («Յուպիտերներ»)։ Ուղեծիրը եւ պտույտ Նեպտունի եւ Արեգակի միջին հեռավորությունը կազմում է 4,55 միլիարդ կմ (մոտ 30,1 Երկրի եւ Արեգակի միջին հեռավորություն, կամ 30,1 ա. մ.), եւ մեկ ամբողջական պտույտը Արեգակի շուրջ նրա մոտ կազմում է 164,79 երկրային տարի։ Երկրի եւ Նեպտունի միջեւ հեռավորությունը կազմում է 4,3-ից մինչեւ 4,6 միլիարդ կմ։ 2011 թվականի հուլիսի 12-ին Նեպտուն ավարտեց իր առաջին պտույտը իր հայտնաբերման պահից ի վեր 1846 թվականին։ Երկրից այն երեւում էր այլ կերպ, քան հայտնաբերման օրը, սրա պատճառն այն է, որ Երկրի պտույտի պարբերությունը Արեգակի շուրջ (365,25 օր) բազմապատիկ չէ Նեպտունի պտույտի պարբերությանը։ Մոլորակի էլիպտիկ ուղեծիրը թեքված է 1,77° անկյան տակ Երկրի ուղեծրի հարթության նկատմամբ։ Էքսցենտրիսիտետի առկայության պատճառով, կազմում է 0,011, Նեպտունի եւ Արեգակի միջեւ հեռավորությունը փոփոխվում է 101 միլիոն կիլոմետրով, պերիհելիի եւ ապոհելիի միջեւ տարբերությունը, այսինքն ամենամոտ եւ ամենահեռու գտնվող ուղեծրի կետերի միջեւ։ Նեպտունի առանցքի թեքումը կազմում է 28,32°, ինչը նման է Երկրի եւ Մարսի թեքման աստիճաններին։ Դրա արդյունքում, մոլորակը ունի Երկրին նման եղանակային փոփոխություններ։ Սակայն, քանի որ Նեպտունի ուղեծրային պարբերությունը շատ երկար է ամեն եղանակը ձգվում է քառասուն տարի։ Նեպտունի սիդերիկ պտույտի պարբերությունը հավասար է 16,11 ժամի։ Երկրի նման (23°) առանցքի թեքման պատճառով, նրա սիդերիկ պտույտի պարբերության ընթացքում տեղի ունեցող փոփոխությունները նրա երկար տարվա ընթացքում նշանակալի չեն։ Այն պատճառով, որ Նեպտունը չունի պինդ մակերեւույթ, նրա մթնոլորտը ենթարկվում է դիֆերենցիալ պտույտի։ Լայն հասարակածային գոտին պտտվում է մոտավորապես 18 ժամ պարբերությամբ, ինչը ավելի դանդաղ է քան մոլորակի 16,1-ժամանոց մագնիսական դաշտի պտույտը։ Ի հակադրություն հասարակածային շրջանների, բեւեռային շրջաններում մթնոլորտը պտտվում է 12 ժամի ընթացքում։ Բոլոր Արեգակնային համակարգի մոլորակների մոտ այսպիսի պտույտի տեսակը առավել վառ արտահայտված է Նեպտունի մոտ։ Սա հանգեցնում է քամիների ուժեղ լայնությունային տեղաշարժի։ Ուղեծրային ռեզոնանսներ Նեպտուն զգալիորեն ազդում է նրանից բավականին հեռու գտնվող Կոյպերի գոտու վրա։ Կոյպերի գոտին դա սառցե փոքր մոլորակների օղակ է, որը նման է աստերոիդների գոտուն Մարսի եւ Յուպիտերի միջեւ, սակայն այն շատ ավելի ձգված է։ Այն տարածվում է սկսած Նեպտունի ուղեծրից (30 ա. մ.) մինչեւ 55 աստղագիտական միավոր Արեգակից։ Նեպտունի ձգողության ուժը առավել նշանակալի ազդեցություն ունի Կոյպերի գոտու վրա (այդ թվում նրա կառուցվածքի ձեւավորման գործում), որը համեմատելի է Յուպիտերի ձգողության դաշտի ազդեցության հետ աստերոիդների գոտու վրա։ Արեգակնային համակարգի գոյության ընթացքում Կոյպերի գոտու որոշ հատվածներ ապակայունացվել են Նեպտունի ազդեցության տակ, եւ գոտու կառուցվածքում առաջացել են ճեղքեր։ Որպես օրինակ կարելի է բերել 40 - 42 ա. մ. ընկած շրջանը։ Մարմինների ուղեծրերը, որոնք կարող են պահպանվել այս գոտում բավարար երկար ժամանակի ընթացքում, որոշվում են այսպես կոչված դարավոր ռեզոնանսներով Նեպտունի հետ։ Որոշ ուղեծրերի համար այս ժամանակը համեմատական է Արեգակնային համակարգի գոյության ժամանակի հետ։ Այս ռեզոնանսները ի հայտ են գալիս, երբ մարմնի պտույտի պարբերությունը Արեգակի շուրջ հարաբերվում է Նեպտունի պտույտի պարբերությանը ամբողջ թվերով, օրինակ՝ 1:2 կամ 3:4։ Այսպիսով մարմինները փոխադարձ հավասարակշռում են իրենց ուղեծրերը։ Եթե, օրինակ, մարմինը կատարի իր պտույտը Արեգակի շուրջ երկու անգամ ավելի դանդաղ քան Նեպտունը, ապա նա կանցնի իր ուղեծրի ուղիղ կեսը, երբ Նեպտունը կվերադառնա իր սկզբնական դիրքը։ Կոյպերի գոտու առավել խիտ «բնակեցված» մասը ներառում է ավելին քան 200 հայտնի մարմիններ, որոնք գտնվում են Նեպտունի հետ 2:3 ռեզոնանսում։ Այս մարմինները կատարում են մեկ պտույտ Նեպտունի ամեն 11⁄2 պտույտի դիմաց եւ կոչվում են «պլուտինոներ», քանի որ նրանց մեջ է գտնվում Կոյպերի գոտու խոշորագույն հայտնի մարմիններից մեկը՝ Պլուտոն գաճաճ մոլորակը։ Չնայած Նեպտունի եւ Պլուտոնի ուղեծրերը հատվում են, 2:3 ռեզոնանսը թույլ չի տալիս նրանց բախվելու իրար։ Մյուս ավելի քիչ «բնակեցված» հատվածներում գոյություն ունեն այլ ռեզոնանսներ 3:4, 3:5, 4:7 եւ 2:5: Նեպտունի ձգողական հաստատունության շրջաններում, Լագրանժի կետերում (L4 եւ L5), կապված պահում է բազմաթիվ տրոյացի աստերոիդներ։ Նեպտունի տրոյացիները գտնվում են նրա հետ 1:1 ռեզոնանսի մեջ։ Տրոյացիները չափազանց հաստատուն են իրենց ուղեծրերում եւ հետեւաբար Նեպտունի կողմից նրանց որսալու վարկածը անհավանական է թվում, ավելի հավանական է, որ նրան ձեւավորվել են միասին։ Ներքին կառուցվածք Նեպտունի ներքին կառուցվածքը նման է Ուրանին։ Մթնոլորտը կազմում է մոլորակի ընդհանուր զանգվածի մոտ 10 - 20 %, եւ հեռավորությունը մակերեւույթից մինչեւ մթնոլորտի վերջը կազմում է միջուկից մակերեւույթի հեռավորության 10 - 20 %։ Միջուկին մոտ ճնշումը կարող է հասնել 10 ԳՊա։ Մթնոլորտի ներքին շերտերում գտնվել են մեթանի, ամոնիակի եւ ջրի զանգվածեղ խտացումներ։ Աստիճանաբար այդ մութ եւ ավելի տաք շրջանը խտանում է եւ դառնում գերտաքացած հեղուկ մանտիա, որտեղ ջերմաստիճանները հասնում են 2000 - 5000 Կ։ Նեպտունի մանտիայի զանգվածը գերազանցում է երկրայինը 10 - 15 անգամ, տարբեր գնահատականներով, եւ հարուստ է ջրով, ամոնիակով, մեթանով եւ այլ միացություններով։ Համընդհանուր ընդունված մոլորակագիտական եզրաբանության, այդ մանտիան անվանում են սառցե, նույնիսկ այն դեպքում, որ այն չափազանց տաք եւ խիտ հեղուկ է։ Այդ հեղուկը, որն ունի բարձր էլեկտրահաղորդականություն, երբեմն անվանում են ջրային ամոնիակի օվկիանոս։ 7000 կմ խորության վրա պայմանները այնպիսին են, որ մեթանը քայքայվում է ադամանդի բյուրեղների, որոնք «ընկնում» են միջուկի վրա։ Համաձայն վարկածներից մեկի, գոյություն ունի մի ամբողջ «ադամանդային հեղուկի» օվկիանոս։ Նեպտունի միջուկը կազմված է երկաթից, նիկելից եւ սիլիկատներից եւ, ինչպես ենթադրում են ունի 1,2 անգամ Երկրի միջուկին գերազանցող զանգված։ Միջուկում ճնշումը հասնում է 7 մեգաբարի, այսինքն մոտ 7 միլիոն անգամ ավելին, քան Երկրի մակերեւույթի մոտ։ Ջերմաստիճանը կենտրոնում հնարավոր է, որ հասնում է 5400 Կ։ Մագնիսոլորտ Նեպտուն հիշեցնում է Ուրանը, մագնիսոլորտով եւ մագնիսական դաշտով, որը ուժեղ թեքված է մոլորակի պտույտի առանցքի հանդեպ 47°-ով, ինչպես նաեւ այն հանգամանքով, որ մագնիսոլորտը տարածվում է շառավղից 0,55 մասի վրա (մոտ 13 500 կմ)։ Մինչեւ Նեպտունի մոտ «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի հասնելը գիտնականները ենթադրում էին, որ Ուրանի թեքված մագնիսոլորտը շեղված պտույտի արդյունք է։ Սակայն, այժմ, երկու մոլորակների մագնիսական դաշտերի համեմատումից հետո, գիտնականները ենթադրում են, որ մագնիսոլորտի այդպիսի տարօրինակ ուղղվածությունը տարածությունում կարող է պայմանավորված լինել ներքին շրջաններում տեղի ունեցող մակընթացություններով։ Այսպիսի դաշտ կարող է առաջանալ այս երկու մոլորակների բարակ գնդաձեւ էլեկտրոհաղորդիչ շերտերում (ամոնիակի, ջրի եւ մեթանի ենթադրյալ համակցությունը) հեղուկի ջերմային տեղաշարժերի արդյունքում, ինչը աշխատեցնում է հիդրոմագնիսական դինամոն։ Նեպտունի հասարակածային մակերեւույթի վրա մագնիսական դաշտը գնահատվում է 1,42 μՏ, 2,16 Տմ3 մագնիսական մոմենտի ընթացքում։ Նեպտունի մագնիսական դաշտը ունի բարդ երկրաչափություն, որը ներառում է համեմատաբար մեծ ազդակներ, ներառյալ ուժեղ քվադրուպոլային մոմենտ, որը կարող է հզորությամբ գերազանցել դիպոլայիը։ Ի հակադրություն դրա, Երկրի, Յուպիտերի եւ Սատուրնի համեմատաբար փոքր քվադրուպոլային մոմենտը եւ նրանց դաշտերը ավելի քիչ են շեղված բեւեռային առանցքից։ Նեպտունի առաջնային հարվածային ալիքը, որտեղ մագնիսոլորտը սկսում է դանդաղեցնել արեգակնային քամին, անցնում է 34,9 մոլորակի շառավիղների հեռավորության վրա։ Մագնիսոդադարը, որտեղ մագնիսոլորտի ճնշումը հավասարակշռում է արեգակնային քամին, գտնվում է 23-26,5 Նեպտունի շառավիղների հեռավորության վրա։ Մագնիսոլորտի պոչը ձգվում է մոտ 72 շառավիղ հեռավորության վրա, եւ շատ հավանական է, որ շատ ավելի հեռու։ Մթնոլորտ եւ կլիմա Մթնոլորտ Նեպտունի մթնոլորտի վերին շերտերում հայտնաբերվել են ջրածին եւ հելիում, որոնք կազմում են մոտավորապես 80 եւ 19 % այս բարձրության վրա։ Ինչպես նաեւ այստեղ դիտարկվում են մեթանի հետքեր։ Նկատելի մեթանի կլանման շերտեր են հանդիպում 600 նմ-ից բարձր ալիքի երկարություններում կարմիր եւ ինֆրակարմիր սպեկտրի մասերում։ Ինչպես եւ Ուրանի դեպքում, մեթանի կողմից լույսի կլանումը հանդիսանում է կաեւոր առանձնահատկություն, որը եւ տալիս է Նեպտունի մթնոլորտին կապտավուն երանգ, չնայած Նեպտունի վառ լառուրը տարբերվում է Ուրանի չափավոր ակվամարինային գույնից։ Քանի որ Նեպտունի մթնոլորտում մեթանի պարունակությունը այնքան չի տարբերվում Ուրանի մթնոլորտից, ենթադրվում է, որ գոյություն ունի նաեւ ինչ-որ, առայժմ անհայտ մթնոլորտի մասնիկ, որը եւ առաջացնում է մթնոլորտի այս կապույտ գույնը։ Նեպտունի մթնոլորտը բաժանվում է 2 հիմնական շրջանների, ավելի ցածր գտնվող տրոպոսֆերան, որտեղ ջերմաստիճանը նվազում է բարձրության հետ, եւ ստրատոսֆերա, որտեղ ջերմաստիճանը բարձրության հետ, հակառակը, ավելանում է։ Նրանց միջեւ սահմանը, տրոպոդադարը, գտնվում է 0,1 բար ճնշման մակարդակի վրա։ Ստրատոսֆերան փոխվում է ջերմոլորտով 10−4 - 10−5 միկրոբարից ցածր ճնշման մակարդակում։ Ջերմոլորտն աստիճանաբար անցնում է էկզոսֆերայի։ Նեպտունի տրոպոսֆերայի մոդելները թույլ են տալիս հասկանալ, որ կախված բարձրությունից, այն բաղկացած է փոփոխական կազմության ամպերից։ Վերին մակարդակի ամպերը գտնվում են մեկից ցածր բար ճնշման գոտում, որտեղ ջերմաստիճանը օժանդակում է մեթանի խտացմանը։ 1 եւ 5 բար ճնշումների միջակայքում ձեւավորվում են ամոնիակի եւ ածխաջրածնի ամպեր։ Ավելին քան 5 բար ճնշման դեպքում ամպերը կարող են կազմված լինել ամոնիակից, ամոնիակի սուլֆիդից, ածխաջրածնից եւ ջրից։ Ավելի խորը, մոտավորապես 50 բար ճնշման պայմաններում, կարող են գոյություն ունենալ ջրային սառույցից կազմված ամպեր, մոտ 0 °C ջերմաստիճանի պայմաններում։ Նույնպես, չի բացառվում, որ տվյալ շրջանում կարող են գոյություն ունենալ ամոնիակի եւ ածխաջրածնի ամպեր։ Նեպտունի բարձր ամպերը դիտարկվել են նրանց կողմից նետված շողքերով անթափանց ներքին ամպային շերտերի վրա։ Նրանց մեջ առանձնանում են ամպային շերտեր, որոնք պարուրում են մոլորակը հաստատուն լայնության վրա։ Այս ծայրամասային խմբերի մոտ լայնությունը հասնում է 50-150 կմ, իսկ իրենք ամպերը գտնվում են 50-110 կմ ավելի բարձր, քան հիմնական ամպերի շերտը։ Նեպտունի սպեկտրի ուսումնասիրությունը թույլ է տալիս ենթադրել, որ նրա ավելի ներքեւ գտնվող ստրատոսֆերան մշուշված է ուլտրամանուշակագույն ֆոտոլիզի արդյունքներիի խտացման պատճառով, այնպիսիք, ինչպիսին են էթանը եւ ացետիլենը։ Ստրատոսֆերայում նույնպես հայտնաբերվել են ցիանոջրածնի եւ շմոլ գազի հետքեր։ Նեպտունի ստրատոսֆերան ավելի տաք է, քան Ուրանինը, ածխաջրածինների ավելի մեծ պարունակության պատճառով։ Չպարզված պատճառներով, մոլորակի ջերմոլորտը ունի անհասկանալի բարձր ջերմաստիճան, մոտ 750 Կ։ Այսպիսի բարձր ջերմաստիճան ունենալու համար մոլորակը չափազանց հեռու է գտնվում Արեգակից, որպեսզի այն կարողանար այսպես տաքացնել ջերմոսֆերան իր ուլտրամանուշակագույն ճառագայթմամբ։ Հնարավոր է, որ այս երեւույթը հանդիսանում է մոլորակի մագնիսական դաշտի իոնների եւ մթնոլորտի փոխազդեցության հետեւանք։ Համաձայն մեկ այլ վարկածի, տաքացման մեխանիզմի հիմք է հանդիսանում մոլորակի ներքին շրջաններից ծագող գրավիտացիայի ալիքները, որոնք ցրվում են մթնոլորտում։ Ջերմոսֆերան պարունակում է շմոլ գազի եւ ջրի հետքեր, որոնք այնտեղ են հասել, հավանաբար արտաքին աղբյուրներից, այնպիսիք, ինչպիսին են երկնաքարերը եւ փոշին։ Կլիմա Նեպտունի եւ Ուրանի միջեւ տարբերություններից մեկը նրա օդերեւութաբանական ակտիվության մակարդակն է. «Վոյաջեր-2», որ անցել էր Ուրանի մոտով 1986 թվականին, գրանցեց մթնոլորտի ծայր աստիճան ցածր ակտիվություն։ Ի հակադրություն Ուրանի, Նեպտունը ցուցադրեց նկատելի եղանակային փոփոխություններ «Վոյաջեր-2» նրա մոտով անցման ժամանակ 1989 թվականին։ Նեպտունի վրա եղանակը բնորոշվում է չափազանց շարժուն պտտահողմերի համակարգով, որտեղ քամիների արագությունները հասնում են համարյա գերձայնային արագությունների (մոտ 600 մ/վ)։ Հաստատուն ամպերի շարժմանը հետեւելիս գրանցվել է քամու փոփոխություն 20 մ/վ արեւելյան ուղղությունից 325 մ/վ արեւմտյան ուղղության։ Վերին ամպային շերտում քամիների արագությունները տարբերվում են 400 մ/վ հասարակածի մոտ մինչեւ 250 մ/վ բեւեռներում։ Նեպտունի վրա քամիների մեծամասնությունը փչում են մոլորակի իր առանցքի շուրջ պտույտին հակադարձ ուղղությամբ։ Քամիների ընդհանուր սխեման ցույց է տալիս, որ բարձր լայնություններում քամիների ուղղությունը համընկնում է մոլորակի պտույտի ուղղությանը, իսկ ցածր լայնություններում հակադարձ է նրան։ Օդային հոսանքների ուղղությունների տարբերությունը, ինչպես ենթադրում են, հետեւանք է «սկին-էֆեկտի», այլ ոչ թե ինչ որ խորքային մթնոլորտային գործընթացների։ Մեթանի, էթանի եւ ացետիլենի պարունակությունը մթնոլորտում հասարակածի շրջանում գերազանցում է տասնյակ եւ հարյուրավոր անգամներ այդ նյութերի պարունակությունը բեւեռային շրջաններում։ Այս դիտարկումը կարող է համարվել վկայություն այն բանի, որ հասարակածի վրա գոյություն ունի ապվելինգ եւ այն փոքրանում է բեւեռներին մոտենալիս։ 2007 թվականին նկատվեց, որ Նեպտունի հարավային բեւեռի վերին տրոպոսֆերան 10 °C-ով ավելի տաք էր, քան Նեպտունի մյուս մասերը, որտեղ ջերմաստիճանը կազմում է միջինում −200 °C: Ջերմաստիճանի այսպիսի տարբերությունը բավարար է, որպեսզի մեթանը, որը Նեպտունի մթնոլորտի վերին շերտի մյուս մասերում սառած վիճակում է, դուրս գա տիեզերք հարավային բեւեռում։ Այս «տաք կետը» հետեւանք է Նեպտունի առանցքային թեքման, որի հարավային բեւեռը արդեն նեպտունյան տարվա քառորդ մասը, այսինքն մոտ 40 երկրային տարի, ուղղված է դեպի Արեգակը։ Նեպտունի դանդաղ շարժման հետ համատեղ դեպի Արեգակի հակադարձ կողմը, հարավային բեւեռը աստիճանաբար կանցնի ստվերի մեջ, եւ Նեպտունը կդարձնի իր հյուսիսային բեւեռը դեպի Արեգակը։ Այսպիսով, մեթանի արտանետումը տիեզերք կտեղափոխվի հարավայինից հյուսիսային բեւեռ։ Ըստ դիտարկումների, սեզոնային փոփոխությունների հետեւանքով Նեպտունի հարավային կիսագնդում ամպերի շերտերը մեծացել են իրենց չափերով եւ ալբեդոյով։ Այս միտումը նկատվել էր դեռեւս 1980 թվականին, եւ ինչպես սպասվում է, կշարունակվի մինչեւ 2020 թվականը, մինչեւ Նեպտունի վրա նոր սեզոնի գալուստը։ Սեզոնները փոխվում են ամեն 40 երկրային տարին մեկ։ Փոթորիկներ 1989 թվականին ՆԱՍԱ-ի «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հայտնաբերեց Մեծ մութ հետքը, կայուն փոթորիկ-անտիցիկլոնը, որի չափերն էին 13 000 × 6600 կմ։ Այս մթնոլորտային փոթորիկը հիշեցնում էր Յուպիտերի Մեծ կարմիր հետքը, սակայն 1994 թվականի նոյեմբերի 2-ին «Հաբբլ» տիեզերական աստղադիտակը այն այլեւս չգտավ իր տեղում։ Դրա փոխարեն հայտնաբերվեց նրան նման նոր ձեւավորում մոլորակի հյուսիսային կիսագնդում։ Սկուտերը, դա մի այլ փոթորիկ է, որը հայտնաբերվել էր Մեծ մութ հետքից հարավ։ Նրա անվանումը տրվել է այն պատճառով, որ դեռեւս մի քանի ամիս առաջ մինչեւ «Վոյաջեր-2-ի» Նեպտունին մոտենալը արդեն իսկ պարզ էր, որ այս ամպերի խումբը շարժվում է շատ ավելի արագ, քան Մեծ մութ հետքը։ Վերջին լուսանկարները թույլ տվեցին հայտնաբերել էլ ավելի արագ փոթորիկ, քան «սկուտերը»։ Փոքր մութ հետքը, ինտենսիվությամբ երկրորդ փոթորիկը, որը դիտարկվում էր «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի մերձեցման ընթացքում 1989 թվականին, գտնվում էր ավելի հարավ։ Ի սկզբանե թվում էր, որ այն ամբողջովին մութ է, սակայն մոտեցումից հետո սկսեց երեւալ փոթորիկի պայծառ կենտրոնը, այն կարելի է տարբերել լուսանկարների մեծամասնության վրա։ Նեպտունի «մութ հետքերը», ինչպես ենթադում են, ծնվում են տրոպոսֆերայում ավելի ցածր բարձրությունների վրա, քան ավելի պայծառ եւ նկատելի ամպերը։ Այսպիսով, նրանք թվում են յուրօրինակ անցքր վերին ամպային շերտում։ Քանի որ այդ փոթորիկները կրում են հաստատուն բնույթ եւ կարող են ձգվել մի քանի ամիսների ընթացքում, նրանք, ինչպես ենթադրվում է, ունեն հողմային կառուցվածք։ Հաճախ մութ հետքերի հետ են միանում ավելի պայծառ, հաստատուն ամպերը, որոնք առաջանում են տրոպոդադարում։ Ուղեկցող ամպերի հաստատուն լինելը ցույց է տալիս, որ որոշ նախկին «մութ հետքերը» կարող են շարունակել իրենց գոյությունը որպես ցիկլոններ, նույնիսկ այն պարագայում, որ կորցնում են մուգ գույնը։ Մութ հետքերը կարող են ցրվել, եթե նրանք շարժվում են հասարակածին չափազանց մոտ կամ մեկ այլ առայժմ անհայտ մեխանիզմի հետեւանքով։ Ներքին ջերմություն Նեպտունի ավելի բազմազան եղանակը, Ուրանի համեմատությամբ, ինչպես ենթադում են, ավելի բարձր ներքին ջերմաստիճնի հետեւանք է։ Ընդ որում Նեպտունը մեկ եւ կես անգամ ավելի հեռու է Արեգակից, քան Ուրանը, եւ ստանում է 40 %-ով ավելի քիչ արեւի լույս, քան Ուրանը։ Սակայն այս երկու մոլորակների մակերեւութային ջերմաստիճանները մոտավորապես հավասար են։ Նեպտունի տրոպոսֆերայի վերին շերտերում ջերմաստիճանը բավականին ցածր է −221,4 °C: 1 բար ճնշման խորության վրա, ջերմաստիճանը հասնում է −201,15 °C: Ավելի խորը գտնվում են գազերը, սակայն ջերմաստիճանը հաստատուն կերպով ավելանում է։ Ինչպես եւ Ուրանի դեպքում, տաքացման մեխանիզմը պարզ չէ, սակայն անհամապատասխանությունը մեծ է՝ Ուրանը ճառագայթում է 1,1 անգամ ավելի շատ էներգիա, քան ստանում է Արեգակից, իսկ Նեպտունը ճառագայթում է 2,61 անգամ ավելին, քան ստանում է, նրա ներքին ջերմության աղբյուրը արտադրում է Արեգակից ստացած ջերմության 161 %-ը։ Չնայած այն հանգամանքին, որ Նեպտունը ամենահեռու մոլորակն է Արեգակից, նրա ներքին էներգիան բավարար է, որպեսզի այնտեղ գոյանան Արեգակնային համակարգի ամենաարագ քամիները։ Ենթադրվում են մի քանի բացատրություններ, ներառյալ մոլորակի միջուկի կողմից ռադիոգենային տաքացումը (ինչպես օրինակ դա տեղի է ունենում Երկրի դեպքում կալիում-40-ով), մեթանի տրոհումը այլ ածխաջրածինների Նեպտունի մթնոլորտի պայմաններում, ինչպես նաեւ մթնոլորտի ներքին շերտերի կոնվեկցիան, որը բերում է գրավիտացիոն ալիքների արգելակմանը տրոպոդադարից վերեւ։ Ձեւավորում եւ միգրացիա Նեպտուն եւ Ուրան սառցե հսկաների ձեւավորման համար դժվար եղավ ստեղծել ճշգրիտ մոդել։ Ժամանակակից մոդելները ենթադրում են, որ Արեգակնային համակարգի արտաքին մասերում նյութի խտությունը չափազանց փոքր էր, որպեսզի առաջանային այսպիսի մեծ մարմիններ, ավանդական ակրեցիայի մեթոդով միջուկի վրա։ Առաջ են քաշվել բազմաթիվ վարկածներ, որոնք հավակնում են բացատրելու Ուրանի եւ Նեպտունի առաջացումը։ Այդ վարկածներից մեկը ենթադրում է, որ այս երկու սառցե հսկաները չեն ձեւավորվել ակրեցիայի մեթոդով, այլ առաջացել են սկզբնական պրոտոմոլորակային սկավառակի անհամասեռությունների պատճառով, եւ ավելի ուշ նրանց մթնոլորտները «քշվել» են O կամ B դասի զանգվածեղ աստղի ճառագայթմամբ։ Մեկ այլ վարկած ենթադրում է, որ Ուրանը եւ Նեպտունը ձեւավորվել են ավելի մոտ Արեգակին, որտեղ նյութի խտությունը ավելի բարձր էր, եւ հետագայում տեղափոխվել են այժմյան ուղեծրեր։ Նեպտունի տեղափոխման վարկածը բավականին ընդունված է, քանի որ թույլ է տալիս բացատրել Կոյպերի գոտում այժմ առկա ուղեծրային ռեզոնանսները, հատկապես, 2:5 ռեզոնանսը։ Երբ Նեպտունը շարժվում էր դեպի դուրս, այն բախվում էր Կոյպերի պրոտո-գոտու մարմինների հետ, ստեղծելով նոր ռեզոնանսներ եւ քաոտիկ կերպով փոխելով գոյություն ունեցող ուղեծրերը։ Համարվում է, որ ցրված սկավառակի մարմինները հայտնվել են այժմյան դիրքում ռեզոնանսների հետ փոխազդեցությունների արդյունքում, որոնք առաջացել են Նեպտունի միգրացիայի հետեւանքով։ 2004 թվականին Նիսի Լազուր ափի աստղադիտարանի աշխատակից Ալեսանդրո Մորբիդելիի կողմից առաջարկված համակարգչային մոդելը ենթադրեց, որ Նեպտունի տեղաշարժը դեպի Կոյպերի գոտի կարող էր սկսվել Յուպիտերի եւ Սատուրնի միջեւ 1:2 ռեզոնանսի ձեւավորման պատճառով, որը եւ ծառայեց յուրահատուկ գրավիտացիոն ազդակ, որը հրեց Ուրանը եւ Նեպտունը դեպի ավելի բարձր ուղեծրեր եւ ստիպեց նրանց փոխելու իրենց դիրքերը։ Կոյպերի գոտուց մարմինների դուրս մղումը կարող է նաեւ բացատրել «Ուշ ուժեղ ռմբակոծությունը», որը տեղի է ունեցել 600 միլիոն տարի Արեգակնային համակարգի ձեւավորումից հետո, եւ Յուպիտերի տրոյացի աստերոիդների ի հայտ գալը։ Արբանյակներ եւ օղակներ Այս պահին հայտնի են Նեպտունի 13 արբանյակներ։ Նրանցից ամենախոշորի զանգվածը կազմում է Նեպտունի բոլոր արբանյակների գումարային զանգվածի ավելին, քան 99,5 %, եւ միայն նա է բավարար զանգվածեղ, որպեսզի դառնա գնդաձեւ։ Դա Տրիտոնն է, որը հայտնաբերվել է Ուիլյամ Լասելի կողմից Նեպտունի հայտնաբերումից ընդամենը 17 օր անց։ Ի տարբերություն Արեգակնային համակարգի բոլոր մյուս խոշոր արբանյակների, Տրիտոնը ունի հակադարձ ուղեծիր։ Հնարավոր է որ, այն որսացվել է Նեպտունի գրավիտացիոն դաշտի կողմից, այլ ոչ թե ձեւավորվել է այստեղ, եւ հնարավոր է, որ այն ինչ-որ ժամանակ եղել է Կոյպերի գոտու գաճաճ մոլորակ։ Այն բավարար մոտ է գտնվում Նեպտունին, որպեսզի գտնվի անընդհատ սինքրոն պտույտի մեջ։ Մակընթացային արագացման պատճառով Տրիտոնը դանդաղ շարժվում է դեպի Նեպտունը, եւ ի վերջո, կավերվի Ռոշի սահմանին հասնելիս, որի արդյունքում կառաջանա օղակ, որը կարող է լինել ավելի հզոր, քան Սատուրնի օղակները։ Դա տեղի կունենա աստղագիտական մասշտաբներով ոչ այնքան ուշ՝ 10-100 միլիոն տարի անց։ 1989 թվականին կատարվել է Տրիտոնի ջերմաստիճանի գնահատում, որը կազմեց −235 °C (38 Կ)։ Այդ պահին դա ամենացածր ջերմաստիճանն էր, որ չափվել էր Արեգակնային համակարգի մարմինների մոտ, որոնք ունեին երկրաբանական ակտիվություն։ Տրիտոնը հանդիսանում է երեք Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակներից մեկը, որ ունի մթնոլորտ (Իոյի եւ Տիտանի հետ)։ Չի բացառվում, որ Տրիտոնի սառցե կեղեւի տակ գոյությու ունի հեղուկ օվկիանոս, Եվրոպայի նման </ref>։ Երկրորդ (հայտնաբերմամբ) հայտնի Նեպտունի արբանյակն է Ներեիդան, այն ունի անկանոն ձեւ եւ բոլոր մնացած Արեգակնային համակարգի մոլորակների արբանյակների միջեւ ունի ամենամեծ էքսցենտրիսիտետներից մեկը։ 0,7512 էքսցենտրիսիտետը, փաստորեն նշանակում է, որ նրա ապոկենտրոնը 7 անգամ մեծ է պերիկենտրոնից։ 1989 թվականի հուլիսից մինչեւ սեպտեմբեր «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ի միջոցով հայտնաբերվեցին Նեպտունի 6 նոր արբանյակներ։ Նրանց միջեւ առանձնահատուկ է Պրոտեուս արբանյակը։ Նա առանձնահատուկ է նրանով, թե որքան մեծ կարող է լինել նրա խտության մարմինը, որպեսզի չդառնա գնդաձեւ իր ձգողության ուժի ազդեցության տակյ։ Այն, լինելով Նեպտունի զանգվածով երկրորդ արբանյակը, ունի ընդամենը Տրիտոնի զանգվածի միայն քառորդ տոկոսը։ Նեպտունի չորս ամենամոտ ներքին արբանյակներն են՝ Նայադան, Տալասան, Դեսպինան եւ Գալատեան։ Նրանց ուղեծրերը այնքան մոտ են Նեպտունին, որ գտնվում են նրա օղակների սահմաններում։ Նրանց հաջորդող Լարիսսան, սկզբից հայտնաբերվել էր 1981 թվականին աստղի ծածկման ժամանակ։ Սկզբում այս ծածկումը վերագրվել էր օղակներին, սակայն, երբ «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հասավ Նեպտունին 1989 թվականին, պարզվեց, որ ծածկումը տեղի էր ունեցել արբանյակի կողմից։ 2002 - 2003 թվականները ընկած ժամանակահատվածում հայտնաբերվեցին Նեպտունի եւս 5 անկանոն արբանյակներ, ինչի մասին հայտնվեց 2004 թվականին։ Քանի որ Նեպտունը հռոմեական ծովերի աստվածն էր, նրա արբանյակները անվանում են ավելի կրտսեր ծովային աստվածների անուններով։ Օղակներ Նեպտունը ունի օղակների համակարգ, չնայած շատ ավելի աննշանակալի, քան, օրինակ, Սատուրնի մոտ։ Օղակները հնարավոր է, որ բաղկացած են սառույցի մասնիկներից, որոնք ծածկված են սիլիկատներով, կամ ինչ-որ այլ ածխածնի հիմքով նյութից, ամենայն հավանականությամբ հենց դա էլ տալիս է նրանց կարմրավուն գույն։ Նեպտունի օղակների համակարգի մեջ են մտնում 5 օղակներ։ Դիտարկումներ Նեպտունը չի երեւում անզեն աչքով, քանի որ նրա աստղային մեծությունը գտնվում է +7,7 - +8,0 միջակայքում։ Այսպիսով, Յուպիտերի Գալիլեյան արբանյակները, գաճաճ մոլորակ Սերեսը եւ (4) Վեստա, (2) Պալաս, (7) Իրիս, (3) Ջունո եւ (6) Հեբե աստերոիդները երկնքում նրանից ավելի պայծառ են։ Մոլորակի դիտարկման համար անհրաժեշտ է աստղադիտակ, որ խոշորացումը ավելի մեծ է քան 200× եւ որը ունի ոչ պակաս քան 200-250 մմ տրամագիծ։ Այս դեպքում կարելի է տեսնել Նեպտունը, որպես ոչ մեծ երկնագույն սկավառակ, որը նման է Ուրանին։ 7×50 հեռադիտակով կարելի է նրան նկատել, որպես թույլ աստղիկ։ Նեպտունի եւ Երկրի միջեւ զգալի հեռավորության պատճառով մոլորակի անկյունային տրամագիծը փոփոխվում է միայն 2,2 - 2,4 անկյունային վայրկյան միջակայքում։ Սա բոլոր Արեգակնային համակարգի մոլորակների միջեւ ամենափոքր արժեքն է, այդ իսկ պատճառով այս մոլորակի մակերեւույթի մասերի դիտարկումը դժվարանում է։ Այդ պատճառով Նեպտունի աստղադիտակներով կատարվող դիտարկումների ճշտությունը մնում էր բավականին ցածր, մինչեւ «Հաբբլ» աստղադիտակի եւ խոշոր երկրային ադապտիվ օպտիկայով աստղադիտակների գործարկումը։ 1977 թվականին, օրինակ, դեռեւս հայտնի չէր Նեպտունի ճշգրիտ պտույտի պարբերությունը։ Երկրից դիտարկումների համար, ամեն 367 օրը Նեպտունը ունենում է թվացյալ հակադարձ շարժում, այնպես, որ կատարում է յուրօրինակ ոլորաններ աստղերի ֆոնին ամեն իր առերեսման ժամանակ Երկրի հետ։ 2010 թվականի ապրիլին եւ հունիսին եւ 2011 թվականի հոկտեմբերին եւ նոյեմբերին ուղեծրային ոլորանները բերեցին նրան այն երկնային կոորդինատներին մոտ, որտեղ այն հայտնաբերվել էր 1846 թվականին։ Ռադիոալիքների միջակայքերում Նեպտունի դիտարկումները ցույց են տալիս, որ մոլորակը հանդիսանում է հաստատուն ճառագայթման եւ անկանոն փայլատակումների աղբյուր։ Մեկը եւ մյուսը բացատրվում են մոլորակի պտտվող մագնիսական դաշտով։ Սպեկտրի ինֆրակարմիր հատվածում ավելի սառը ֆոնի վրա պարզ երեւում են Նեպտունի մթնոլորտի խորքերում տեղի ունեցող հուզումները («փոթորիկները»)։ Դիտարկումները թույլ են տալիս բարձր ճշգրտությամբ որոշելու այս փոթորիկների ձեւը եւ չափը, ինչպես նաեւ հետեւել նրանց տեղաշարժերին : Հետազոտություններ Նեպտունին ամենամոտը անցել է «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն 1989 թվականի օգոստոսի 25-ին։ Քանի որ Նեպտունը վերջին մեծ մոլորակն էր, որի կողքով կարող էր անցնել տիեզերական սարքը, որոշվել էր կատարել Տրիտոնի մոտով հնարավորինս մերձավոր անցում, առանց հաշվի նստելու հետագա թռիչքի հետագծի հետ։ Նույնպիսի խնդիր էր դրված «Վոյաջեր-1» ԱՄԿ-ի համար նրա Սատուրնի մոտով անցնելիս Տիտան արբանակի հետ մերձենալու համար։ Վոյաջերից ստացված Նեպտունի լուսանկարները, դարձան 1989 թվականին Հասարակական հեռուստատեսության ծառայության (PBS-ի) եթերում «Նեպտունը ամբողջ գիշեր» գիշերային ծրագրի պատրաստման համար նյութ։ Մերձեցման ընթացքում սարքից ազդանշանները հասնում էին Երկրին 246 րոպեի ընթացքում։ Այդ պատճառով, հիմնականում, «Վոյաջեր-2» առաքելությունը հիմնված էր նախապես բեռնված ծրագրային հրամանների վրա, այլ ոչ թե կառավարվում էր անմիջականորեն Երկրից։ «Վոյաջեր-2» սարքը կատարեց նաեւ բավականին մոտ անցում Ներեիդայի մոտով, մինչեւ իր անցումը Նեպտունի մթնոլորտից ընդամենը 4400 կմ հեռավորության վրա օգոստոսի 25-ին։ Ավելի ուշ նույն օրը «Վոյաջերը» անցավ Տրիտոնի մոտով։ «Վոյաջեր-2» ԱՄԿ-ն հաստատեց մոլորակի մագնիսական դաշտի առկայությունը եւ գտավ, որ այն թեքված է, ինչպես եւ Ուրանի դաշտը։ Մոլորակի պտույտի պարբերությունը որոշվեց ռադիոճառագայթող սարքով։ «Վոյաջեր-2-ը» նույնպես ցույց տվեց Նեպտունի անսովոր ակտիվ եղանակային համակարգը։ Հայտնաբերվեցին 6 նոր արբանյակներ եւ մոլորակի օղակները։ 2016 թվականի մոտակայքում ՆԱՍԱ-ն նախատեսում էր ուղարկել դեպի Նեպտունը «Նեպտունի ուղեծրակայան» () ԱՄԿ-ն։ Այս պահին սարքի նոր արձակման ժամկետներ չեն հիշատակվում, եւ այս սարքը չի նշվում Արեգակնային համակարգի հետազոտությունների պլաններում։ Տես նաեւ Տաք նեպտուն Նեպտունի տրոյացի աստերոիդներ Նեպտունիում Ծանոթագրություններ Գրականություն Արտաքին հղումներ Նեպտունի մասին Հայկական Հանրագիտարանում ՆԱՍԱ-ի Նեպտունի տվյալների թերթիկը Նեպտունը Բիլլ Արնետի nineplanets.org կայքում Նեպտունի տվյալները ՆԱՍԱ-ի Արեգակնային համակարգի հետազոտությունների կայքում Մոլորակներ – Նեպտունը Մանկական ուղեցույց NASA-ն 2031 թվականին 3.4 մլրդ դոլար արժողությամբ առաքելություն կուղարկի Նեպտուն Նեպտունի հարավային բեւեռը պարզվեց, որ տաք է Ա. Լեւին. Նեպտուն մոլորակի որսը Նեպտունը galaxy.gcmsite.ru կայքում Նեպտունը astrolab.ru կայքում Նեպտունը edu.nstu.ru կայքում Նեպտունը galspace.spb.ru կայքում Արեգակնային համակարգ Արեգակնային համակարգի մոլորակներ


25/05/15 21:37 Բացահայտվել են 24-ամյա երիտասարդի սպանության հանգամանքները


Անի Մարգարյանի Բլոգ: Հրեաների սպանդի նկարը՝ Ադրբեջանի հակահայ քարոզչության գործիք Հրեաների սպանդի նկարը՝ Ադրբեջանի հակահայ քարոզչության գործիք Սովորականի պես ադրբեջանական սոցցանցային խմբերի մշտադիտարկում էի անում, երբ նկատեցի, որ ընդդիմադիր դիրքորոշման քարոզչական էջերից մեկում տեղադրված է բավականին տհաճ մի տեսարան պատկերող հին լուսանկար. զինվորները մերկ տղամարդկանց, կանանց ու երեխաներին հարկադրում են դեպի ձորը քայլել։ Եվ ահա ադրբեջանցիները նկարը մեկնաբանում են հետեւյալ կերպ. «Սրանք հայերի կողմից մեր գերեվարված մայրերն են, քույրերը, մորաքույրները Ղարաբաղում...գնանք ու ազատագրենք...»։ Արցախյան պատերազմի մասին իմ համեստ գիտելիքներից ելնելով՝ չէի կարծում, որ հայ զինվորը կանանց ու երեխաների նկատմամբ այդպիսի վայրագություն թույլ կտա, հատկապես որ բազում են դեպքերը, երբ Արցախյան պատերազմի տարիներին հայերը միջանցք են թողել խաղաղ բնակիչների հեռանալու համար, գերիներին կերակրել ու պահել են ըստ արժանվույն, իսկ մսխեթցի թուրքերին առհասարակ առաջարկել են մնալ։ Այնուհանդերձ, որոշեցի ստուգել որոնողական համակարգերում։ Եվ ահա պարզվեց հետեւյալը։ Լուսանկարը որեւէ առնչություն չունի Արցախյան պատերազմի հետ։ Սա վերաբերում է Երկրորդ համաշխարհայինին, պատկերում է «Բաբյե Յարի ողբերգությունը»։ 1941-ի հոկտեմբերի 11-ին Կիեւի հյուսիս-արեւմուտքում՝ Բաբյե Յար կոչված տեղանքում, գերմանացի ֆաշիստները տեղի հրեաների զանգվածային սպանդ են կազմակերպել՝ վերացնելով ավելի քան 50 հազար տղամարդկանց, կանանց ու երեխաների։ Իսկ ահա վերոհիշյալ լուսանկում զինվորները հրամայում են հրեաներին հանել հագուստները, թանկարժեք իրերը, թողնել իրենց մոտ, ապա շարք են կանգնեցնում, որպեսզի հերթով նետեն ձորը։ Ասածս հաստատում են մի շարք աղբյուրներ։ Ի դեպ, կա կարծիք, որ սա կեղծ լուսանկար է՝ http://reibert.info/threads/%D0%91%D0%B0%D0%B1%D0%B8%D0%B9-%D1%8F%D1%80-%D0%BA%D0%B0%D0%BA-%D1%84%D0%BE%D1%82%D0%BE%D1%88%D0%BE%D0%BF.364062/ սակայն դա չի փոխում ադրբեջանցիների կեղծարարության փաստ Նշեմ, որ ադրբեջանական էջում բազմաթիվ օգտատերեր կիսվել էին նկարով, ցենզուրայից դուրս մեկնաբանություններ թողել հայերի հասցեին։ Ինչպես տեսնում ենք, սա ընդամենը մի օրինակ էր ապատեղեկատվության ու մարդկային զգացմունքների սրման միջոցով հայատյացության սերմանման եւ «վայրագ, սրբություն չունեցող հայի» կերպարի ամրապնդման քաղաքականությունից Ադրբեջանի հասարակության շրջանում։ Եթե այսպիսի քաղաքականություն է վարում ընդդիմադիր ադրբեջանական սոցցանցային էջը, ինքներդ դատեք, թե իշխանամետները ինչ քայլերի կդիմեն... Հ.Գ. Այս նկարը, պարզվում է, բավականին հայտնի է։ Ադրբեջանցիների կեղծարարությունների մասին պատմող xocali.net հայկական կայքում արդեն իսկ ամփոփված է դրա մասին ողջ տեղեկությունը. Թեմա: Artsakh, Azerbaijan, Karabakh, propaganda, Ադրբեջան, Արցախ, Հայաստան, քարոզչություն


Դե եկեք նրանց օղի տանք. Կարպինը՝ Ռուսաստանի հավաքականում գարեջրի արգելքի մասին - Armsport.am Դե եկեք նրանց օղի տանք. Կարպինը՝ Ռուսաստանի հավաքականում գարեջրի արգելքի մասին 20.09.21 / 13:51 Ռուսաստանի հավաքականի գլխավոր մարզիչ Վալերի Կարպինը մեկնաբանել է ազգային թիմի ֆուտբոլիստներին խաղերից հետո գարեջուր օգտագործելն արգելելու մասին իր որոշումը. «Իհարկե, ես ֆուտբոլիստներին արգելել եմ խաղերից հետո գարեջուր խմել: Ինչպե՞ս այլ կերպ: Դե եկեք օղի տանք, որ ավելի շատ թուլանան: Եվրոպայում մարզիչները թո՞ւյլ են տալիս նման բաներ: Հարցերը նրանց ուղղեք: Ես դեմ եմ: Եթե մենք խաղայինք օրինակ ամսի 1-ին, հետո 7-ին, գուցե այդ ընթացքում թույլ տայի, բայց այս պարագայում ոչ»,- ասել է Կարպինը: Հիշեցնենք՝ Վալերի Կարպինն ամռանը գլխավորեց Ռուսաստանի հավաքականը: ԱԱ-2022-ի ընտրական փուլի 6 խաղում ռուսները 13 միավոր են վաստակել ու H խմբի մրցաշարային աղյուսակի երկրորդ հորիզոնականն են զբաղեցնոմ: 2021-ի սեպտեմբերին Ռուսաստանի հավաքականը ոչ-ոքի խաղաց Խորվաթիայի հետ (0-0), հաղթեց Կիպրոսին (2-0) եւ պարտվեց Մալթային (0-2): Թեգեր։ ռուսաստանի-հավաքականՎալերի Կարպին


text: «Բարսելոնայի» նախագահ Խոսեպ Մարիա Բարտոմեուն հայտարարել է, որ Լիոնել Մեսսին, նոր պայմանագիր կնքելով կատալոնական ակումբի հետ, դառնալու է ֆուտբոլի պատմության ամենաբարձր վարձատրվող խաղացողը։ -Չեմ կարող ասել, թե որքան է կազմելու Մեսսիի աշխատավարձը, սակայն նա դառնալու է ոչ միայն աշխարհի ամենաբարձր վարձատրվող ֆուտբոլիստը, այլեւ ֆուտբոլի պատմության։ Նա ամենաբարձր վարձատրվողն է, քանի որ ոչ ոք իր թիմում այդքան ներդրում չունի, որքան Մեսսին։ Մենք մեզ կարող ենք թույլ տալ Մեսսիին նման աշխատավարձ տալ,- Բարտոմեուի խոսքը փոխանցում է «Mundo Deportivo»-ն։ Հիշեցնենք, որ արգենտինացու նոր համաձայնագիրը նախատեսված է լինելու մինչեւ 2021 թվականը, հրաժարագինը կազմելու է 300 միլիոն եվրո:


text: Պատմություն Դեկտեմբեր (), օրացուցային տարվա տասներկուերորդ ամիսը (31 օր)։ Մինչեւ Հուլյան օրացույցի ընդունումը համարվել է տարվա տասներորդ ամիսը (հին հռոմեացիների տասներորդ ամիսը ըստ կարգի տասներկուերորդը դարձավ, երբ տարվա առաջին ամիսը մարտի փոխարեն հունվարը հաշվեցին եւ նրա անվան հիմքում մնաց հունարեն դեկտեմբրիս բառը, այսինքն՝ տասներորդ։)։ Հայաստանում ջերմային ռեժիմով՝ ձմռանն անցման, օրացուցայինով՝ ձմռան առաջին ամիսն է։ Եղանակային տվյալներ ՀՀ-ում Դեկտեմբերին ցերեկվա տեւողությունն ամենակարճն է՝ 9 ժամ 30 րոպեից (1-ին) 9 ժամ 20ր (31-ին), Երեւանում՝ 8 ժամ 46 րոպե (22-ին)։ Արեգակի բարձրությունը հորիզոնից 28°12՝-ից (1-ին) 26°54՝ (31-ին) է։ Արեւափայլքի տեւողությունը 84-ից (Հանքավան) 163 ժ է (Կապան)։ Արեգակնային գումարային ճառագայթումը 3.8-ից (Արտաշատ) 6,9 կկալ/սմ2 • ամիս է (Արագած բլկ)։ Այս երեւույթը բացատրվում է Արեգակի՝ հորիզոնի նկատմամբ ունեցած բարձրության ամենացածր արժեքով։ ՀՀ ամբողջ տարածքում դիտվում է ամսական միջին ջերմաստիճանների կտրուկ անկում՝ 3-ից -3.1 °C։ Նվազագույն ջերմաստիճանների բազմամյա միջինը -14.2-ից (Պաղակն գյուղ) -0.2 °C է (Մեղրի), առավելագույն ջերմաստիճանը՝ -7.2-ից (Արագած բլկ) 9 °C (Կապան), նվազագույնը՝ -19-ից (Մեղրի) -40 °C (Պաղակն գյուղ)։ Օդի հարաբերական խոնավությունը 59-80% է։ Դեկտեմբերին նկատվում է ցիկլոնային ազդեցության հաճախականության եւ սաստկության նվազում, որի հետեւանքով նվազում է մթնոլորտային տեղումների քանակը՝ 13-70 մմ։ Քամու արագությունը 0.7-7.8 մ/վ է, գերակշռող ուղղությունները՝ հարավարեւմտյան (ավելի հաճախ) եւ հյուսիսարեւմտյան։ Գետերն ու ջրերը Դեկտեմբեր ամսին Դեկտեմբերը ձմեռային սակավաջուր փուլի առաջին ամիսն է, երբ գետերը հիմնականում սնվում են ստորերկրյա ջրերով։ Գետերով հոսում է տարեկան հոսքի 1-6%-ը. Մեծամոր, Գավառագետ,Ազատ, Աշոցք եւ ստորերկրյա սնմամբ այլ գետերով՝ 3-6 %-ը, մակերեւութային սնմամբ գետերով՝ 1-2 %-ը, Սեւանա լճի ավազանի գետերով՝ 4,9 %-ը։ Ստորերկրյա սնմամբ գետերի ջրի ջերմաստիճանը 2-2.5 °C-ով բարձր է մակերեւութային սնմամբ գետերի ջրի ջերմաստիճանից։ Սեւանա լճի մակերեւութային շերտի ջրի միջին ջերմաստիճանը 5,8 °C է, առավելագույնը՝ 8 °C (1966 թ.)։ Բարձրլեռնային գետերում գոյանում է սառցածածկ, միջին բարձրության գետերի հիմնական մասոււՐ առափնյա սառցածածկ, ցածրադիր վայրերի գետերում՝ սղին, սառցաշարժ եւ այլն։ Արփի լճի ջրամբարը եւ բարձրլեռնային լճերը լրիվ սառցակալած են։ Սեւանի թերակղզուն հարող մասում դեկտեմբերի 25-ից սկսվում են սառցային երեւույթները։ Դեկտեմբերը տարբեր լեռնային գոտիներում Դեկտեմբերի առաջին տասնօրյակը ցածրադիր գոտում, ի տարբերություն մյուս գոտիների, ձմեռնամուտ է։ Օդի ջերմաստիճանը սկսում է իջնել 0 °C-ից, Մեղրիում, Բագրատաշենում, Իջեւանում օրվա միջին ջերմաստիճանները դեռեւս 3-5 °C են։ Մինչդեռ լեռնային շրջաններում արդեն իսկական ձմեռ է. օդի միջին ջերմաստիճանն իջնում է -5 °C-ից, ձնածածկույթի հաստ, հասնում է 10 սմ-ի։ Դեկտեմբերին ՀՀ հարավային եւ հյուսիսարեւելյան ցածրադիր վայրերում ձմեռն անկայուն է. շատ տարիների հաստատուն ձնածածկույթ չի գոյանում, օդի միջին ջերմաս տիճանը 0 °C է, որի պատճառով բույսերի վեգետացիայի դադարի շրջանը կարճատեւ է։ Այգիներում գրեթե չի դադարում հողի մշակումը, անտառում թռչունները սնվում են պտուղներով, հատապտուղներով, սերմերով։ Տոներ եւ նշանավոր օրեր Ռումինիայի միության օր-Դեկտեմբերի 1 Իսպանիայի սահմանադրության օր-Դեկտեմբերի 6 Ֆինլանդիայի Անկախության Օր - Դեկտեմբերի 6 Սուրբ Նիկոլասի տոնը- Դեկտեմբերի 6 (Հունաստան եւ Շվեյցարիա) Սպիտակի երկրաշարժի զոհերի հիշատակի օր- Դեկտեմբերի 7(ՀՀ) Մայրերի տոնը Ինդոնեզիայում-Դեկտեմբերի 22 Սուրբ Ծննդյան տոներ- Դեկտեմբերի 31- հունվարի 6 (ՀՀ) Ամիսներ Դեկտեմբեր


text: «Խորհրդարանի վերջին օրերը» վերնագրի տակ «Հայոց Աշխարհ» օրաթերթն այսօր կանխատեսել է. - «Արդեն հաջորդ քառօրյայի ժամանակ միանգամայն հնարավոր են քվորումի ապահովման հետ կապված խնդիրներ, իսկ եւս մեկ ամիս անց խորհրդարանի աշխատանքը լրիվ կկազմալուծվի։ Մոտենում են ընտրությունները, եւ պատգամավորները զբաղված կլինեն շատ ավելի կարեւոր գործերով, քան նիստերին մասնակցելը։ Իսկ դա նշանակում է, որ խորհրդարանի ղեկավարությանն անհրաժեշտ է շտապել եւ այս օրերին ընդունել հնարավորինս մեծ թվով օրենքներ»։ Ըստ «Հայկական ժամանակ»-ի լավատեղյակ աղբյուրների, Հայաստանի բանակի 4-րդ կորպուսի հրամանատար, գեներալ Սեյրան Սարոյանը օրերս դիմում է ներկայացրել պաշտպանության նախարարին եւ պատրաստվում է դուրս գալ պաշտպանության նախարարության համակարգից: «Սարոյանը պատրաստվում է մեծամասնականով պատգամավորի թեկնածու առաջադրվել Արմավիրի մարզի թիվ 19 ընտրատարածքում: Որոշ տեղեկություններով, նրան սատարելու է ՀՀԿ-ն ՝ այդպիսով «քցելով» նույն ընտրատարածքում առաջադրվել ցանկացող ԱԺ պատգամավոր, ՀՀԿ-ական Հակոբ Հակոբյանին», - գրում է թերթը: «Տարեգիր»-ը փոխանցում է. - «Արդարադատության նախարար Դավիթ Հարությունյանի կյանքում վճռական փուլ է սկսվում. արեւի տակ իր տեղը պահպանելու համար նա որոշել է անմնացորդ նվիրվել Սերժ Սարգսյանին եւ դառնալ նրա քարոզիչը»: Հաշվարկը, ըստ թերթի, արված է հետեւյալ նկատառումով. - «Բանն այն է, որ Սերժ Սարգսյանը խորհրդարանական ընտրություններից հետո, մինչ նախագահի ընտրությունները, հավակնում է նախ եւ առաջ վարչապետի աթոռին: Մեր տեղեկություններով, պաշտպանության ներկայիս նախարարն արդեն սկսել է ապագա կառավարության պորտֆելների բաժանումը, ուր իր տեղն, անշուշտ, կունենա Դավիթ Հարությունյանը, քանի որ վերջինս կաշվից դուրս է գալիս դրան հասնելու համար»: «Ժամանակ Երեւան»-ը «Հրաշալի եռյակը» վերնագրի ներքո գրում է. - «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության համամասնական ցուցակի առաջին եռյակն արդեն հայտնի է: Ըստ լավատեղյակ աղբյուրի՝ այն գլխավորելու է Գագիկ Ծառուկյանը, երկրորդ տեղում է Ռոբերտ Քոչարյանի մամուլի խոսնակ Վիկտոր Սողոմոնյանը, իսկ երրորդը սպորտպետկոմի նախագահ Իշխան Զաքարյանն է»: «Հայք» պարբերականը այսօր, հղում անելով իր լավատեղյակ աղբյուրներին, փոխանցել է, թե Ռոբերտ Քոչարյանն արդեն «հաստատել է» «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության համամասնական ցուցակը»։ Ընտրացուցակն, ըստ այդմ, գլխավորելու է ԱԺ պատգամավոր Գագիկ Ծառուկյանը, երկրորդ հորիզոնականում Քոչարյանի մամուլի խոսնակ Վիկտոր Սողոմոնյանն է, իսկ երրորդը՝ Հայաստանի կապի եւ տրասնպորտի փոխնախարար Վարդան Վարդանյանը»։ Թերթը հավելել է, թե «Բարգավաճ Հայաստան»-ի համամասնական ցուցակում ընդգրկվելու է նաեւ Ազգային ժողովի ՀՀԿ խմբակցության անդամ, Գագիկ Ծառուկյանի խնամի, «Կենտրոն» հեռուստաընկերության սեփականատեր Մուրադ Գուլոյանը։ «Ժամանակ - Երեւան» թերթի տեղեկություններով «Հզոր հայրենիք» կուսակցության ղեկավարներ Վարդան Վարդապետյանը եւ Ստեփան Մարգարյանը հայտնվելու են «Բարգավաճ Հայաստան»-ի համամասնական ցուցակի վերին հորիզոնականներում»։ «Նախագահական ապարատից նրանք «գործուղվել» են ԲՀԿ-ի ցուցակ՝ ի հակակշիռ ՀՀԿ-ի շուրջ հավաքված «Վիրահայերի միության», որի պարագլուխներիցն են ռուսաստանաբնակ Նորիկ Թեւանյանը եւ Վրաստանի Բոլնիսի շրջանում ծնված, սակայն Ախալքալաքը ներկայացնող բնապահպանության նախարար Վարդան Այվազյանը։ Փաստորեն, իշխանությունները Հայաստանում բնակվող ջավախքցիների ձայները փորձում են «մեջ-մեջ» անել»։ Ատոմ Մարգարյան


Lratvakan.am _ Ովքե՞ր եւ ինչու՞ են «պայթեցնում» մեր կրթական համակարգը. «Հայացք Հայքից»


Պետությունը պետք է զրոյացնի ժողովրդի մինչեւ 5 մլն դրամ գործող վարկերը. Այ քեզ նորություն..... — GOOD LOOKING NEWS Պետությունը պետք է զրոյացնի ժողովրդի մինչեւ 5 մլն դրամ գործող վարկերը. Այ քեզ նորություն..... Մեզանում շատ է խոսվում «տնտեսական հեղափոխության» մասին։ Իշխանության կողմից կիրառվող տերմինի վիճելիությունը մի կողմ դրած՝ դրա բովանդակությունը պարզ է. մարդիկ պիտի լավ ապրեն, իսկ լավ ապրելու համար պիտի տնտեսությունը զարգանա, իսկ որպեսզի տնտեսությունը զարգանա, հնարավորինս մեծ թվով մարդիկ պիտի մասնակցեն ազգային հարստության ստեղծմանը։ Իշխանությունն այս ամենը ձեւակերպել է որպես ներառական տնտեսական աճի մոդել՝ այն (զուտ անունը, բայց ոչ բովանդակությունը) փոխառելով մեր հայրենակից Տարոն Աճեմօղլուի հանրահայտ աշխատությունից։ Հարցը, որ ինձ մոտ տրամաբանորեն առաջանում է, հետեւյալն է. ինչպե՞ս կարող են մարդիկ գյուղում ու քաղաքում, որոնք ամբողջ ամիս ընտանիքով չարչարվում են, որպեսզի մի կերպ սպասարկեն բարձր տոկոսադրույքներով իրենց վերցրած վարկերը, մի հատ էլ ներառական սկզբունքով մասնակցել «տնտեսական հեղափոխությանը» եւ ազգային հարստության ստեղծմանը։ Էս մարդիկ հազիվ վարկի տոկոսներն են «փակում»։ Բոլորս էլ գիտենք, որ այդ մարդկանց թիվը փոքր չէ, ճիշտ հակառակը՝ մեր երկրի համար շատ մեծ է։ Ու հեչ էլ գլուխ գովելու բան չէ, որ վարկերի թիվը մեր երկրում այդքան աճել են։ Ուստի եթե իսկապես ցանկանում ենք, որ մարդկանց այդ խումբը իսկապես հնարավորություն ստանա մասնակցելու «տնտեսական հեղափոխությանը», ապա պիտի պետությունը ճանապարհ գտնի, առանց երկրի ֆինանսաբանկային կայունությունը հարվածի տակ դնելու, այդ մարդկանց ազատելու գոնե մինչեւ 10 000 դոլար կամ 5 միլիոն դրամ ունեցած վարկային պարտավորությունների ճիրանից։ Ես այլ հուսալի ճանապարհ չեմ տեսնում՝ այս չափազանց կարեւոր ու ընդգրկուն խավին մասնակից դարձնելու երկրի տնտեսական զարգացմանը։


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահն ընդունել է ԵԽԽՎ մոնիտորինգային հանձնաժողովի Հայաստանի մասով համազեկուցողներին 23.11.2016 Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է ԵԽԽՎ մոնիտորինգային հանձնաժողովի Հայաստանի մասով համազեկուցողներ Ալան Միլին եւ Ջուզեպպե Գալատիին: Հանրապետության Նախագահը կարեւորել է փաստահավաք առաքելության հետ պարբերական դարձած հանդիպումները, որոնք, նրա համոզմամբ, հնարավորություն են ընձեռում անդրադառնալու Հայաստանում իրականացվող բարեփոխումների ընթացքին, տվյալ ժամանակահատվածում արձանագրված արդյունքներին, ինչպես նաեւ լսելու եվրոպական արժեհամակարգին քաջածանոթ մարդկանց գնահատականն ու անաչառ տեսակետը: Նախագահը բարձր է գնահատել համազեկուցողների դերակատարությունը Հայաստանում իրականացվող բարեփոխումների մշտադիտարկման հարցում եւ շնորհակալություն հայտնել իրականացվող աշխատանքի համար: Համազեկուցողները գոհունակությամբ են փաստել, որ Հայաստանում խորհրդարանական ժողովրդավարություն հաստատելու ուղղությամբ առաջընթացը բավականին արագ եւ հետեւողականորեն է իրականցվում, թեեւ, ըստ նրանց, դեռեւս որոշ փոքր խնդիրներ կան լուծելու: «Պարո՛ն Նախագահ, այս ընթացքում Ձեր դերակատարությունը Հայաստանում ժողովրդավարական գործընթացներն առաջ մղելու գործում, իսկապես, շատ զգալի է եղել: Մենք ցանկանում ենք Եվրոպայի խորհրդի անունից պաշտոնապես հրավիրել Ձեզ այցելել Եվրոպայի խորհուրդ եւ ԵԽԽՎ-ում խոսել Հայաստանի մասին»,-հանդիպման ժամանակ ասել են ԵԽԽՎ մոնիտորինգային հանձնաժողովի Հայաստանի մասով համազեկուցողները: Հանրապետության Նախագահը շնորհակալությամբ է ընդունել հրավերը, ընդգծելով, որ դա լավ հնարավորություն է բարձր ամբիոնից ներկայացնելու Հայաստանում իրականացված աշխատանքներն ու դեռեւս առկա խնդիրները: Հանդիպմանը զրուցակիցներն անդրադարձել են Հայաստանի առաջիկա խորհրդարանական ընտրություններին, ՀՀ Սահմանադրության փոփոխություններից հետո օրենսդրության համապատասխանեցման ուղղությամբ իրականացվող աշխատանքին, ԵԽ-ի հետ Հայաստանի համագործակցության զարգացմանը՝ այդ համատեքստում կարեւորելով ԵԽ գործողությունների նոր ծրագրի մեկնարկը: Հանրապետության Նախագահը եւ համազեկուցողները մտքեր են փոխանակել նաեւ ԼՂ հիմնախնդրի կարգավորման գործընթացի շուրջ:


Զոհված ռուս զինվորը մահից մեկ օր առաջ զանգել է տատին ու խնդրել՝ ձին չծախել | 24news Ուրբ, 4 Դեկտեմբեր, 2020 - 02:19 Զոհված ռուս զինվորը մահից մեկ օր առաջ զանգել է տատին ու խնդրել՝ ձին չծախել Հնգ, 10/29/2020 - 13:43 Արցախում Հադրութը հերոսաբար պաշտպանելիս զոհված ռուս զինվոր Ալեքսանդր Նեչաեւը Մոլոկանների Լերմոնտովո գյուղից էր։ Հունվարի 3-ին նա կդառնար 20 տարեկան։ Նաչաեւն ապրում էր տատի հետ, մայրը վերջին 15 տարիներին Ռուսաստանում է եղել, իսկ հայր չի ունեցել։ «Նաչաեւին պահում էր տատը՝ իր մոր մայրը։ Նա շատ լավ տղա էր, հայերեն լավ սովորել էր, հանգիստ շփվում էր հայերեն, շատ աշխատասեր էր։ Ոսկի տղա էր, լերմոնտովցիները շատ դարդ արեցին նրա մահի համար»,-այս մասին 24news-ին հայտնեց Լերմոնտովո համայնքի ղեկավար Էդիկ Չախալյանը։ Նա նշեց, որ Ալեքսանդր Նեչաեւին հուղարկավորել են համաձայն մոլոկանների ավանդույթների, ապա ավելացրեց, որ տղայի մայրը չի մասնակցել նրա հուղարկավորությանը. «Մեզ տեղեկացրին, որ հագուստը եւ մնացած ամեն բան անվճար տրամադրում են, բայց մոլոկաններն ասացին, որ իրենց ավանդույթներով են ուզում թաղել, այսինքն` շորերը պետք է փոխեն, զինվորական չպետք է լինի։ Հուղարկավորությանը մայրը չեկավ, բայց մորաքույրը Ռուսաստանից եկել էր»։ Համայնքի ղեկավարը պատմեց, որ տղան տատին «մամա» էր ասում, մահվանից մեկ օր առաջ էլ զանգել է, խնդրել, որ հանկարծ ձին չվաճառի։ «Ասել է՝ ձին չծախես ես կգամ տիրություն կանեմ, հիմա տղերքը խոտը կբերեն քեզ կօգնեն։ Եթե դժվար ա վիճակդ, կովը ծախի»,-ասաց Էդիկ Չախալյանը։ Անդրադառնալով տատի առողջական վիճակին, համայնքի ղեկավարը հայտնեց, որ նա սրտային խնդիրներ ունի, հիմա աղջիկը համոզում է, որ տանի Մոսկվա, սակայն տատն ասում է՝ տղայի քառասունքից հետո կորոշի։ Հիշեցնենք, որ հոկտեմբերի 23-ին «WarGonzo» տելեգրամյան ալիքը տեղեկացրել էր, որ Արցախում զոհվել է 19-ամյա ռուս զինվոր Ալեքսանդր Վասիլիեւիչ Նեչաեւը: Բայց նա ոչ թե «Վագներ» ՄՌԸ-ի (Մասնավոր ռազմական ընկերություն) մարտիկ կամ ինչ-որ առասպելական պսկովյան դեսանտային զինվոր էր, այլ Լերմոնտովո (որը Հայաստանում է) մոլոկանների գյուղից շարքային ռուս տղա էր, ով ժամկետային ծառայություն էր անցնում։ Զավեն Սարգսյանի մահվան կապակցությամբ կստեղծվի հուղարկավորության կառավարական հանձնաժողով Կատարվել է Տ. Սեպուհ արքեպիսկոպոս Չուլջյանի հուղարկավորությունը. Գարեգին Բ-ն խոսք է ասել ՈՒՂԻՂ. Էջմիածնում ընթանում է Մանվել Գրիգորյանի հուղարկավորության արարողությունը Գնահատողը Մանվելին կգնահատի, իրեն ճանաչողները խորին հարգանք ունեն իր հանդեպ


«Ժողովուրդ». Ո՞վ եւ ինչո՞ւ կազմակերպեց սեւազգեստ մայրերի ակցիան. նոր կապեր են բացահայտվում | mnews Նախորդ հոդվածը«Ժամանակ». Ո՞վ է նշանակվել ՌԴ-ում ՀՀ ոստիկանության ներկայացուցիչ Հաջորդ հոդվածը«Իրատես». Փաշինյանի իշխանությունից ամենից շատ օգտվեց ՀԱԿ-ը Սերժ Սարգսյանի գույքը կալանքի տակ է


source: CulturaX

text: Փաշինյանը ահազանգում է, որ ՀՀԿ֊ն պատրաստվում է ձախողել վարչապետի ընտրությունը — Հայաստանի Հանրային Ռադիո Սկիզբ | Լուրեր | Կարեւոր | Փաշինյանը ահազանգում է, որ ՀՀԿ֊ն պատրաստվում է ձախողել վարչապետի ընտրությունը Փաշինյանը ահազանգում է, որ ՀՀԿ֊ն պատրաստվում է ձախողել վարչապետի ընտրությունը Լիլիթ Մուրադյան Follow on Twitter Send an email 1 Մայիսի, 2018, 09:25 «Իմ քայլը» նախաձեռնության առաջնորդ Նիկոլ Փաշինյանը ֆեյսբուքյան հեռարձակման միջոցով հայտարարել է, որ իշխող Հանրապետական կուսակցությունը փորձում է տապալել մայիսի 1֊ին նախատեսված վարչապետի ընտրությունը, որին առաջադրված միակ թեկնածուն Փաշինյանն է։ «Մենք քիչ առաջ տեղեկություն ստացանք, որ գիշերային մի ժողովի ընթացքում Սերժ Սարգսյանի գլխավորությամբ հանրապետականները որոշել են տապալել վարչապետի ընտրությունները», ֊ կեսգիշերից հետո հեռարձակված տեսաուղերձում ասում է Փաշինյանը՝ հիշեցնելով, որ ավելի վաղ ՀՀԿ խմբակցության ներկայացուցիչները հայտարարել էին, որ չեն պատրաստվում խոչընդոտել «ժողովրդի թեկնածուի ընտրությանը»։ «Կոչ եմ անում բոլորիդ վաղ առավոտից ոտքի վրա լինել եւ վաղ առավոտից հավաքվել Հանրապետության հրապարակում՝ Սերժ Սարգսյանի եւ Հանրապետականի նոր պլանին հակազդելու համար», ֊ նաեւ ասում է ընդդիմադիր առաջնորդը, նշելով, որ այդպիսով փորձ է արվելու վերականգնել Հանրապետականի իշխանությունը։ ֊ «Վաղ առավոտից կոչ եմ անում հարյուր հազարներով հավաքվել՝ թողնել բոլոր գործերը եւ հավաքվել Հանրապետության հրապարակում»։


text: Ճապոնիայի կառավարությունը 3,6 մլն ԱՄՆ դոլարի օգնություն կտրամադրի Հայաստանին – Armenia Today 06 Մարտ 2021 14:57 Ճապոնիայի կառավարությունը 3,6 մլն ԱՄՆ դոլարի օգնություն կտրամադրի Հայաստանին 16 Փետրուար 2021 11:29 Ճապոնիան Հայաստանին 3,6 միլիոն ԱՄՆ դոլարի օգնություն կտրամադրի Լեռնային Ղարաբաղում մարդասիրական ճգնաժամը հաղթահարելու համար։ Այս մասին հաղորդվում է Ճապոնիայի արտաքին գործերի նախարարության կայքում: Նախատեսվում է նաեւ այդ գումարներով մոտ 4000 մարդու ձմեռելու համար մարդասիրական օգնության պաշարներ տրամադրել, 17 բժշկական հաստատությունների բժշկական սարքավորումներ գնել, 15 դպրոցական հաստատություններ վերականգնել եւ նրանց կրթական պարագաներ տրամադրել:


text: Հուլիսի 22, տարվա 203-րդ (նահանջ տարիներին՝ 204-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 162 օր Դեպքեր 1502 - Ամերիգո Վեսպուչին պորտուգալական արշավախմբի կազմում վերադառնում է Լիսաբոն 1910 - Յասնայա Պոլյանայում հրդեհից ոչնչանում են Լեւ Տոլստոյի ձեռագրերը։ 1927 - հիմնադրվում է իտալական «Ռոմա» ֆուտբոլային ակումբը։ 1956 - շահագործման է հանձնվում Երեւանի կայարանի նոր շենքը։ Ծնունդներ 1713 - Ժակ Ժերմեն Սուֆլո, ֆրանսիացի ճարտարապետ 1839 - Յակոբ Հուրտ, էստոնացի բանահավաք, աստվածաբան, լեզվաբան 1849 - Էմմա Լազարուս, ամերիկացի բանաստեղծուհի 1878 - Յանուշ Կորչակ, լեհ մանկաբույժ եւ գրող 1886 - Շավարշ Քրիսյան, հայ մարզական գործիչ, լրագրող 1928 - Վահան Խորենյան, հայ նկարիչ 1946 - Դենի Գլովեր, ամերիկացի դերասան, ռեժիսոր եւ արտադրող 1949 - Մուհամեդ իբն Ռաշիդ ալ-Մաքթում, Էմիրաթների քաղաքական գործիչ 1954 - Էլ Դի Մեոլա, ամերիկացի գիթարահար, երգահան 1963 - Էմիլիո Բուտրագենիո, իսպանացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող 1965 - Շոն Մայքլզ, ամերիկացի ըմբիշ 1978 - Դեննիս Ռոմմեդալ, դանիացի ֆուտբոլիստ 1982 - Իգոր Լոլո, Կոտ դ'Իվուարցի ֆուտբոլիստ, պաշտպան 1992 - Սելենա Գոմես, ամերիկացի դերասանուհի եւ երգչուհի Մահեր 2012 - Գալյա Նովենց, հայ անվանի դերասանուհի (ծն. 1937) Տոներ


Լալա Մնացականյանը նշեց, որ երկրում չէ, այս օրերին գտնվում է Ֆրանսիայում եւ վերադառնալու է ամսի 10-ին: Անդրադառնալով Քաղաքացիական պայմանագիր կուսակցության նախաձեռնությանը, նշեց. «Մի քիչ չքնեցի՞ն, նոր վեր կացան: Երթը չեն անում այն դեպքում, երբ այլեւս ոչինչ փոխել հնարավոր չէ. պոսլե օբեդա գարչիցա նենուժնա»,- ասաց Լալա Մնացականյանը, նշելով, որ այլեւս անօգուտ է, որեւէ քայլ իրականացնելը:


Գոհարի ընտրյալը առաջինն է հոլովակ տեղադրել Instagram-ում՝ ցուցադրելով, թե ինչպես են գնում նորահարսի հետեւից (ըստ հայկական ավանդույթի)։


text: 6 ամիս առաջ - 2021-06-18 18:14 889 դիտում, 1 ամիս առաջ - 2021-12-16 20:51 «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցության գրասենյակում ավարտվել է Նիկոլ Փաշինյանի եւ Երեւանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության միջեւ կայացած հանդիպումը։ Օրակարգում էր քաղաքապետ Հայկ Մարությանին անվստահություն հայտնելու նախաձեռնությունը։ Լրագրողների հետ զրույցում Երեւանի ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության ղեկավար Արմեն Գալջյանը ասաց, որ «Քաղաքացիական պայմանագիր» կուսակցությունը կտարածի հայտարարություն կայացած որոշման հետ կապված։ «Ստեղծվել է քաղաքական ճգնաժամ, քանի որ Հայկ Մարությանը դուրս է եկել կուսակցությունից։ Մենք համագործակցության եզրեր չենք կարողացել գտնել»,-ասաց նա։ Հիշեցնենք, որ Երեւանու ավագանու «Իմ քայլը» խմբակցության անդամ Արմեն Կոտոլյանը հայտնել էր, որ «Իմ քայլը» խմբակցությունը Հայկ Մարությանին անվստահություն հայտնելու գործընթաց է սկսել: Այսօր արդեն ավագանուԲՀԿ խմբակցության անդամ Միքայել Մանրիկյանը հայտարարեց, որ իրենք եւս կմիանան այս նախաձեռնությանը: Իսկ «Լույս» խմբակցության անդամներ Թեհմինա Վարդանյանը եւ Դավիթ Խաժակյանը ասել են, որ ավելի ուշ կտեղեկացնեն իրեց որոշման մասին:


text: Սենեգալ (), պետություն Արեւմտյան Աֆրիկայում։ Արեւմտյան ափը ողողվում է Ատլանտյան օվկիանոսի ջրերով։ Հարթավայրային երկիր է, կան հանգած հրաբուխներ։ Ընդհանուր տվյալներ Ընդերքում կան ֆոսֆորիտների, երկաթի հանքաքարի, կերակրի աղի պաշարներ։ Կլիման մերձհասարակածային է։ Խոշոր գետերն են Սենեգալը, Գամբիան եւ Կազամանսը։ Տարածված են կիսաանապատներն ու սավաննաները, հարավային սահմանամերձ գոտում՝ հասարակածային մշտադալար անտառները։ Կենդանական աշխարհն աղքատ է. հանդիպում են այծքաղներ, կրծողներ, թռչուններ, սողուններ։ Ափամերձ ջրերը հարուստ են ձկներով։ Պատմություն Միջնադարում Սենեգալը լրիվ կամ մասամբ մտել է Գանա, Մալի, Սոնգհայի պետությունների կազմի մեջ, այնուհետեւ նրա տարածքում կազմավորվել են մի շարք պետություններ։ 15-րդ դարում Սենեգալի տարածք են թափանցել պորտուգալացիները, որոնք այստեղից արտահանել են փղոսկր եւ զբաղվել ստրկավաճառությամբ։ 17–19-րդ դարերի ընթացքում Սենեգալի տարածքը նվաճել է Ֆրանսիան։ Երկիրն անկախություն է ձեռք բերել միայն 1960 թվականին։ Սենեգալի բնակչությունը կազմում են ատլանտյան լեզվաընտանիքի (վոլոֆ, ֆուլբե, դիոլա) եւ մանդե լեզվով խոսող (բամբարա, մալինկե, սոնինկե) ժողովուրդները։ Խոշոր քաղաքներն են Դաքարը, Թիեսը, Կառլաքը։ Տնտեսություն Բնակչության հիմնական զբաղմունքը երկրագործությունն է. մշակում են գետնանուշ (մշակվող հողերի 50 %-ը), կորեկ, սորգո, եգիպտացորեն, բրինձ, շաքարի ճակնդեղ, ադամաթուզ, մանիոկ, բատատ, բամբակենի։ Համեմատաբար զարգացած են արդյունաբերության հանքարդյունահանող եւ վերամշակող ճյուղերը։ Կան կահույքի, պարարտանյութերի, տեքստիլ արդյունաբերության ձեռնարկություններ։ Աշխարհագրություն Վարչական բաժանում Սենեգալը վարչական առումով բաժանված է 14 շրջանների։ Արտաքին հղումներ Պաշտոնական կայք Սենեգալը BBC-ի կողմից Աղբյուրներ Հայաստանի հանրագիտարան Սենեգալ ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ Ֆրանսախոս երկրներ Լիբերալ ժողովրդավարություններ Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ Հանրապետություններ


Documents Decrees of the President of RA Ա. Խ. ԹՈՐՈՍՅԱՆԻՆ ԱՆԱՆԻԱ ՇԻՐԱԿԱՑՈՒ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Հայաստանի Հանրապետության Անկախության տոնի առթիվ, երկարամյա բարեխիղճ եւ արդյունավետ աշխատանքի համար «Երեւանի թիվ 198 ավագ դպրոց» ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Արտաշես Խաչիկի ԹՈՐՈՍՅԱՆԻՆ պարգեւատրել Անանիա Շիրակացու մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Սեպտեմբերի 6 Երեւան ՆՀ-652-Ա


Treatmentրի մաքրման գործարան | Չինաստան ջրի մաքրման արտադրողներ եւ մատակարարներ Բարձր մաքրության կորոզիայի արգելակիչ 99.5% փոշի 1,2,3-Benzotriazole (BTA) cas 95-14-7 Բարձր մաքրության կորոզիայի արգելակիչ 99.5% փոշի 1,2,3-Benzotriazole (BTA) cas 95-14-7 Ապրանքի մանրամասները. Քիմիական անվանումը ՝ 1,2,3-Benzotriazole (BTA) CAS NO. 95-14-7 Բանաձեւ. C6H5N3 Մաքուրություն ՝ 99,5% րոպե Հատկություններ եւ օգտագործում. BTA- ն դառը է, հոտ չունի, եռման կետը 204 °C է (15 մմ Hg), լուծվում է ալկոհոլում, բենզոլ 、 տոլուոլ 、 քլորոֆորմ եւ դիմեթիլֆորմամիդ եւ փոքր-ինչ լուծվում է ջրի մեջ: Այն հիմնականում օգտագործվում է որպես ժանգը կանխող, հակասառեցնող հեղուկ, հակաօքսիդիչ հավելանյութ (ներառյալ քսայուղ, հիդրավլիկ յուղ ... Բարձր որակի Isothiazolinones CMIT / MIT cas 55965-84-9 5-Քլորո-2-մեթիլ -3 (2 Հ) -իսոտիազոլոն `2-մեթիլ -3 (2 Հ)-իզոտիազոլոն / իզոտիազոլինոն CMIT-MIT cas 55965-84-9 Ապրանքի տվյալները. Ապրանքի անվանումը ՝ Isothiazolinone CMIT-MIT Isothiazolinone CMIT-MIT 5-Քլորո-2-մեթիլ -3 (2 Հ)-իզոտիազոլոնի 2-մեթիլ -3 (2 Հ)-իզոտիազոլոնով 5-Քլորո-2 (2 Հ)-իզոտիազոլոնի բարդ արտադրանքն է CAS թիվ. 55965-84-9 Կիրառման դաշտ. լայնորեն օգտագործվում է կոսմետիկայի արդյունաբերություններում, ներկեր, ջրի վրա հիմնված պոլիմերներ, մետաղների կտրող հեղուկներ, սոսինձներ, թանաքներ, ներկեր եւ պարաֆինային հեղուկ; կարող է օգտագործվել նաեւ ... Բարձրորակ պոլիէթիլենգլիկոլ մոնոմետալլիլ եթեր HPEG (կամ VPEG) cas 31497-33-3 Բարձրորակ պոլիէթիլենգլիկոլ մոնոմետալլիլ եթեր HPEG (կամ VPEG) cas 31497-33-3 Ապրանքի մանրամասները. Ապրանքի անվանումը ՝ Պոլիէթիլենգլիկոլ մոնոմետալլիլ եթեր HPEG CAS: 31497-33-3 MF: CH2 = C (CH3) CH2O (CH2CH2O) nH ationsրագրեր. HPEG- ը ոչ թունավոր է, ոչ գրգռիչ, լավ ջրի լուծելիությամբ եւ չի քայքայվի հիդրոլիտիկ: Այն լավ խառնուրդ ունի շատ միացությունների հետ: Այն կարեւոր հումք է պոլիկարբոքսիլային ջրերը նվազեցնող միջոցի համար, որն ունի լավ ցրելիություն պահող սարք: Դա հա ... Գործարանային մատակարարում 10% BIT 1,2-Benzisothiazolin-3-one CAS 2634-33-5 Գործարանի մատակարարում 10% BIT 1,2-Benzisothiazolin-3-one CAS 2634-33-5 Ապրանքի տվյալները. Ապրանքի անվանումը ՝ 1,2-Benzisothiazolin-3-one Այլ անուն. 10% BIT CAS թիվ. 2634-33-5 Կիրառման դաշտ Հարմար է ջրի վրա հիմնված պոլիմերի, կաշվի, ներկի, տեքստիլի, տպագրության եւ ներկման, մետաղի կտրող հեղուկների, սոսինձների, թանաքների, ներկերի, ներկերի ցրման արդյունաբերության մեջ `կոռոզիայից դիմակայելու համար: Կատարողականության բնութագրերը 1. Serառայել որպես լայն սպեկտրի, երկար - բիոքսիդի երկարաձգումը `շատ բակտերիաներ, սնկեր եւ խմորիչներ ոչնչացնելու համար. որ ... հեղուկ HEDP 60% 1-Hydroxyethylidene-1,1-diphosphonic թթու cas 2809-21-4 Etidronic acid monohydrate Բարձրորակ 99% Diethylene glycol monoethyl ether acetate (DCAC) CAS 112-15-2 Ապրանքի մանրամասները. Ապրանքի անվանումը. Diethylene glycol monoethyl ether acetate (DCAC) CAS: 112-15-2 MF: CH3COOCH2CH2OCH2CH2OC2H5 Դասարան ՝ 99% min Նկարագրություն. HEDP օրգանոֆոսֆորական թթվի կորոզիայի արգելակիչ է: Այն կարող է chelate լինել Fe, Cu եւ Zn եւ այլն մետաղական իոններով եւ առաջացնել կայուն բարդ միացություն: Այն կարող է լուծարել օքսիդացված նյութերը այս մետաղների մակերեսների վրա: 250-ից ցածր °C HEDP- ն ցույց է տալիս գերազանց մասշտաբներ եւ կորոզիայի խանգարում ... փոշի HEDP 90% 1-Hydroxyethylidene-1,1-diphosphonic թթու cas 2809-21-4 Etidronic acid monohydrate փոշի HEDP 90% 1-Hydroxyethylidene-1,1-diphosphonic թթու cas 2809-21-4 Etidronic acid monohydrate Ապրանքի մանրամասները. Ապրանքի անվանումը. փոշի HEDP 90% Այլ անուններ. 1-Hydroxyethylidene-1,1-diphosphonic թթու CAS No.: 2809-21-4 Մոլեկուլային բանաձեւ. C2H8O7P2 Արտաքին տեսք. Սպիտակ փոշի Դիմում. Treatmentրի մաքրում մաքրություն. 90% րոպե minրագրեր. 1. HEDP- ն օգտագործվում է որպես մասշտաբի եւ կոռոզիայից զսպում շրջանառվող սառը ջրի համակարգում, նավթային դաշտում եւ ցածր ճնշման կաթսաներում `նման դաշտերում որպես էլեկտրական էներգիա, քիմիական ինդ ... Լավ գին 30% 40% 50% 90% Նատրիումի պոլիակրիլատ Պոլիկարբոքսիլային հակասկալային եւ ցրման համար 9003-04-7 Լավ գին 30% 40% 50% 90% Նատրիումի պոլիակրիլատ ՝ պոլիկարբոքսիլային հակասկալային եւ ցրման համար 9003-04-7 Ապրանքի մանրամասները. Ապրանքի անվանումը. Նատրիումի պոլիակրիլատ Այլ անուններ. Հեղուկ Նատրիումի պոլիակրիլատ 30%; հեղուկ Նատրիումի պոլիակրիլատ 40%; հեղուկ Նատրիումի պոլիակրիլատ 50%; փոշի Նատրիումի պոլիակրիլատ 90% CAS թիվ. 9003-04-7 Մոլեկուլային բանաձեւ. (C3H3NaO2) n Արտաքին տեսք. սպիտակ փոշի / անգույն հեղուկ Դիմում. Treatmentրի մաքրում Մաքրություն. 30% 40% 50% 90% Հատկություններ. Դա ջրային լուծվող է պոլիմերային միացություն ... Գործարանային առաջարկը լավ գին է BTA-Na 40% / 50% նատրիումի բենզոտրիազոլ CAS 15217-42-2; 148918-02-9 Լավ գին Benzotriazole նատրիում BTA-Na 40% Նատրիումի բենզոտրիազոլատ CAS 15217-42-2; 148918-02-9 Ապրանքի մանրամասները. Քիմիական անվանումը. Նատրիումի բենզոտրիազոլատ հոմանիշներ. Բենզոտրիազոլի նատրիում; Բենզոտրիազոլ նատրիում BTA-Na 40%; BTA-Na 40%; Նատրիումի BTA մոլեկուլային բանաձեւ : C6H4N3Na CAS: 15217-42-2 կամ 148918-02-9 Ներածություններ. Treatmentրի մաքրման գործակալները վերաբերում են ջրի մաքրման համար օգտագործվող քիմիական նյութերին: Այն լայնորեն օգտագործվում է քիմիական, նավթային, թեթեւ արդյունաբերության, ամենօրյա քիմիական, տեքստիլ, տպում եւ ներկում, կառուցում ... Լավ գին CAS 9003-05-8 PAM պոլիակրիլամիդ փոշի ՝ ջրի մաքրման համար Լավ գին CAS 9003-05-8 PAM պոլիակրիլամիդի փոշի ՝ ջրի մաքրման համար Ապրանքի մանրամասները. Ապրանքի անվանումը ՝ պոլիակրիլամիդ CAS թիվ. 9003-05-8 Մոլեկուլային բանաձեւ. C3H5NO PAM- ը գծային ջրային լուծվող պոլիմեր է ՝ խցանման, խտացման հատկություններով կտրում, դիմադրության նվազեցում եւ ցրում եւ այլն: Այն լայնորեն կիրառվում է նավթի հորատման, լեռնահանքային արդյունաբերության, ածխի լվացման, թղթի պատրաստման եւ ջրի մաքրման ոլորտներում եւ այլն: PAM տեսակը. անիոնային PAM- ը հիմնականում օգտագործվում է օգտակար հանածոների ընտրության, մետաղագործության, ածխի լվացման, զ ... Լավ գին ջրի մաքրման քիմիական նյութեր Trichloroisocyanuric թթու 90% TCCA փոշի / դեղահատ CAS 87-90-1 Լավ գին ջրի մաքրման քիմիական նյութեր Trichloroisocyanuric թթու 90% TCCA փոշի / դեղահատ Ապրանքի անվանումը ՝ տրիքլորոյզոցիանյուրաթթու Հոմանիշներ : TCCA 90%; 1,3,5-տրիխլորո-1-տրիազին-2,4,6 (1 Հ, 3 Հ, 5 Հ) -տրիոն: CAS թիվ. 87-90-1 Մոլեկուլային բանաձեւ. C3Cl3N3O3 Լավ գին ջրի մաքրման համար քիմիական նյութ Պոլիմալեաթթու (HPMA) հիդրոլիզացված պոլիմալային անհիդրիդ CAS 26099-09-2 Լավ գին ջրի մաքրման համար քիմիական նյութ Պոլիմալեաթթու (HPMA) հիդրոլիզացված պոլիմալային անհիդրիդ CAS 26099-09-2 Ապրանքի մանրամասները. Ապրանքի անվանումը. Հիդրոլիզացված պոլիմալային անհիդրիդ Այլ անուններ. Հիդրոլիզացված պոլիմալային անհիդրիդ (HMPA); Պոլիմալաթթու CAS թիվ. 26099-09-2 Մոլեկուլային բանաձեւ. (C4H404) n Արտաքին տեսք. Մուգ գույնի թափանցիկ հեղուկ Դիմում. Waterրի մաքրում մաքրություն. 50% min Առանձնահատկություններ. HPMA- ն ցածր մոլեկուլային քաշով պոլիմեր է, միջին մոլեկուլային քաշով 400-800 , Թունավորություն չկա, ջրի մեջ լուծելի, ... Լավ գին Օրգանական միջանկյալ 2-յոդո-1- (4-մեթիլֆենիլ) -1-պրոպանոն CAS 236117-38-7 Լավ գին Օրգանական միջանկյալ 2-յոդո-1- (4-մեթիլֆենիլ) -1-պրոպանոն CAS 236117-38-7 Ապրանքի մանրամասները. Քիմիական անվանումը ՝ 2-յոդո-1- (4-մեթիլֆենիլ) -1-պրոպանոն CAS: 236117- 38-7 Մոլեկուլային բանաձեւ. C10H11IO Մաքուրություն. 99% րոպե բարձր արդյունավետ դեղագործական միջանկյալ միջոցներ


Դատախազությունը չի հաստատել Գեւորգ Սաֆարյանի մեղադրանքը. գործն ուղարկվել է նոր քննության


text: Ամենաահավորն այն էր, որ նիստը վարող քաղաքապետը ծիծաղում էր Անահիտ Բախշյանի հասցեին հնչած վիրավորանքները լսելով, սա խայտառակություն է. իրավապաշտպանները՝ ավագանու երեկվա նիստի մասին | Ֆակտոր տեղեկատվական կենտրոն Ամենաահավորն այն էր, որ նիստը վարող քաղաքապետը ծիծաղում էր Անահիտ Բախշյանի հասցեին հնչած վիրավորանքները լսելով, սա խայտառակություն է. իրավապաշտպանները՝ ավագանու երեկվա նիստի մասին Երեւանի ավագանու երեկվա նիստն աննախադեպ էր՝ հնչած վիրավորանքների առատությամբ։ Մասնավորապես Հանրապետական խմբակցության անդամ Արմեն Սահակյանը «պարոն Բախշյան»-ով եւ «Անո»-ով դիմեց «Ելք» խմբակցության անդամ Անահիտ Բախշյանին, իսկ «Ելքի» ներկայացուցիչ Անի խաչատրյանն էլ ՝ սպառնաց երկու մատով խեղդել Հանրապետական ավագանուն։ Կատարվածի շուրջ Factor.am-ը ներկայացնում է իրավապաշտպանների եւ փաստաբանների գնահատականը։ Հայաստանի Հելսինկյան կոմիտեի նախագահ, իրավապաշտպան Ավետիք Իշխանյանը ցավով արձանագրեց, որ կատարվածը հայաստանյան քաղաքական մշակույթն է արտացոլում եւ առաջին դեպքը չէ. «Եթե համեմատենք քաղաքակիրթ երկրների հետ, նման դեպք ոչ թե չէր կարող տեղի ունենալ, այլ նման պատգամավորներ կամ ավագանիներ չէին ընտրվի, բայց Հայաստանում իշխանության հիմնական հենարանը հենց նման մարդիկ են, իրենց շնորհիվ է իշխանությունը ձեւավորվում, ուստի նման մարդիկ երբեք չեն պատժվի եւ թքած ունեն հասարակական կարծիքի վրա»,- ասաց Ավետիք Իշխանյանը։ Իրավապաշտպան Ժաննա Ալեքսանյանի գնահատմամբ՝ երեկվա դեպքը ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ խուլիգանություն. «Եվ ամենաահավորն այն է, որ նիստը վարող քաղաքապետը ծիծաղում էր Անահիտ Բախշյանի հասցեին հնչած վիրավորանքը լսելուց հետո։ Սա խայտառակ վարք է, եւ ճիշտ կլիներ, որ Անահիտ Բախշյանը դիմեր դատարան»,- նկատեց իրավապաշտպանը։ Փաստաբան Երվանդ Վարոսյանն էլ «ցավ է ապրում», որ պետական կառույցները նման վիճակում են գտնվում, եւ հավելում, որ տեսագրությունը դիտելուց հետո իր մոտ հարց է ծագել. «Արդյոք անհրաժե՞շտ է առհասարակ, որ նման կառույց գործի. հասկանալի է, որ այն ձեւական կառույց է, բայց գոնե կարելի էր աշխատանքի իմիտացիա ստեղծել»,- ասաց փաստաբանը։ Փաստաբան Մուշեղ Շուշանյանի կարծիքով էլ զարմանալի ոչինչ չկա այդ միջադեպի հետ կապվածԼ: «Որովհետեւ թե՛ համապետական, թե՛ ՏԻՄ ընտրությունները այնպես են կազմակերպվում, որ ժողովրդի իրական ընտրյալները չեն ընտրվում. կասկածելի անցյալ ու քրեական ներկա ունեցող անձինք են ավագանիում ու ԱԺ-ում հայտնվում»,- նկատեց փաստաբանը՝ հավելելով, թե վերջիններս էլ «ռեժիմի հենարանն են հանդիսանում»։


ք. Դիլիջան, Թբիլիսյան խճուղի


text: Վանեցյանը որոշել է շարունակել բոյկոտը. «Հրապարակ» - Karevor.com Karevorinfo Karevorinfo Թերթերի տեսություն 484 Վանեցյանը որոշել է շարունակել բոյկոտը. «Հրապարակ» 2021-11-18T09:36:01+04:00 09:36 հինգշաբթի, 18 նոյեմբերի, 2021 թ. «Հրապարակ»-ը գրում է. «Կառավարության հետ հարցուպատասխանին երեկ ընդդիմությունից մասնակցում էր միայն «Պատիվ ունեմ» խմբակցության մի մասը, որը որոշել էր գալ եւ հարցերով նեղել Նիկոլ Փաշինյանին: Բայց ամբողջ կազմով չէր ներկայացել, ընդամենը 4 հոգի էին ներկա՝ Տարոն Մարգարյանը, Հայկ Մամիջանյանը, Տիգրան Աբրահամյանն ու Աննա Մկրտչյանը: Այն էլ կեսից, երբ վեճ առաջացավ Մամիջանյանի եւ ՔՊ-ականների միջեւ, ցուցադրաբար լքեցին դահլիճը: Ինչ վերաբերում է խմբակցության ղեկավար Արթուր Վանեցյանին, ապա նա տեւական ժամանակ է՝ հարցուպատասխանին չի մասնակցում, ինչը, մեզ հասած լուրերով, նյարդայնացնում է Փաշինյանին։ Վանեցյանն էլ, իմանալով այդ մասին, հավանաբար, որոշել է շարունակել բոյկոտը` հարցուպատասխանին չգալով, որ չառերեսվի իր նախկին ղեկավարի, այսօրվա ախոյանի հետ»: Պապիկյանն ու Մուրադովը կաշխատեն գերիների վերադարձի ու անհետ կորած զինծառայողների հայտնաբերման ուղղությամբ


text: Դեպքեր Հոկտեմբեր 13 - Աստվածաշնչի առաջին հայերեն տպագրությունը Ծնունդներ Մահեր 1668 Տարեթվեր


text: Ֆրանսիայի Նիս քաղաքում հուլիսի 14-ին տեղի ունեցած ահաբեկչության զոհերի մեջ ՀՀ երկու քաղաքաքացի կա, այս մասին տեղեկացնում է ՀՀ արտգործնախարարության մամուլի խոսնակ Տիգրան Բալայանը։ «Ցավով տեղեկացնում ենք Նիսում եւս մեկ ՀՀ քաղաքացու զոհվելու մասին» Twitter–ում գրել է Տիգրան Բալայանը: Հիշեցնենք, որ մինչ այս ՀՀ ԱԳՆ-ն տեղեկացրել էր, որ Նիսում ահաբեկչության հետեւանքով զոհվածների մեջ կա ՀՀ մեկ քաղաքացի։