text: Վազգեն Զավենի Սարգսյան (), հայազգի ռազմական եւ քաղաքական գործիչ, գրող, Հայաստանի Հանրապետության առաջին պաշտպանության նախարար (1991-1992թթ. եւ 1995-1999թթ.), Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ (1999 թվականի հունիսի 11-ից մինչեւ իր սպանությունը՝ նույն թվականի հոկտեմբերի 27-ը)։ Իր հասարակական-քաղաքական գործունեությունը սկսել է 1988 թվականին Արցախյան շարժման ժամանակ, որի նպատակն էր Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզի, Շահումյանի շրջանի եւ Գետաշենի ենթաշրջանի միացումը Խորհրդային Հայաստանին։ Վազգեն Սարգսյանը եղել է Արցախյան ազատամարտի ռազմաքաղաքական հրամանատարներից մեկը։ Հետպատերազմյան տարիներին Սարգսյանը մնաց զինված ուժերում՝ դառնալով Հայաստանի քաղաքականության մեջ մեծ ազդեցություն ունեցող գործիչ։ 1996 թվականի Հայաստանի նախագահական ընտրություններում սատարել է գործող նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին, իսկ արդեն 1998 թվականին Արցախյան հարցի վերաբերյալ հակասութուններ ունենալով վերջինի հետ, ստիպեց հրաժարական տալ եւ օգնել այդ ժամանակվա վարչապետ Ռոբերտ Քոչարյանին ընտրվել Հայաստանի նախագահ։ Նա «Հանրապետական կուսակցության» հետ միավորվեց եւ դաշինք կնքեց Խորհրդային Հայաստանի նախկին կոմունիստական առաջնորդ Կարեն Դեմիրճյանի հետ։ 1999 թվականի մայիսի խորհրդարանական ընտրություններում նրանց դաշինքը հաղթանակ տարավ եւ մեծամասնություն ձեւավորեց։ Վազգեն Սարգսյանը դարձավ վարչապետ եւ դե ֆակտո Հայաստանում որոշում ընդունող՝ վերահսկելով երկրի զինված ուժերը եւ օրենսդիր մարմինը։ Սարգսյանը, Դեմիրճյանը եւ վեց այլ պատգամավորներ ու մեկ նախարար սպանվեցին 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին խորհրդարանի շենք մուտք գործած մի խումբ զինված անձանց կողմից։ Գլխավոր մեղավորները ցմահ դատապարտվեցին։ Սակայն կազմակերպիչների վերաբերյալ տեղեկատվության բացակայությունը առիթ դարձավ առաջ քաշելու տարբեր վարկածներ։ Որոշ մասնագետներ եւ քաղաքական գործիչներ կարծում են, որ սպանությունները նախապատրաստել էին տեղի իշխանությունները, մյուսները կարծում են, որ դրանց ետեւում թաքնված են դրսի ուժեր։ Չնայած տարբեր քննադատություններին՝ Վազգեն Սարգսյանը Հայաստանի իշխանությունների եւ հանրության լայն հատվածի կողմից ընդունվում է որպես ազգային հերոս։ Նրան տրվել է հերոսական Սպարապետ պատվանունը, քանի որ նա մեծ ներդրում է ունեցել Հայաստանի անկախության, անվտանգության եւ Հայկական բանակի կայացման գործում։ Սարգսյանին շնորհվել են Հայաստանի եւ Արցախի բարձրագույն կոչումները՝ Հայաստանի ազգային հերոս եւ Արցախի հերոս։ Վաղ կյանք եւ կարիերա Վազգեն Սարգսյանը ծնվել է 1959 թվականի մարտի 5-ին Խորհրդային Հայաստանի Արարատ գյուղում, Գրետա եւ Զավեն Սարգսյանների ընտանիքում։ Իր գյուղի միջնակարգ դպրոցը ավարտելուց հետո՝ 1976-1979 թվականներին սովորել է Ֆիզիկական կուլտուրայի հայկական պետական ինստիտուտում։ 1979-1983 թվականներին աշխատել է գյուղի միջնակարգ դպրոցում՝ որպես ֆիզկուլտուրայի ուսուցիչ։ Այդ պատճառով ազատվել է ԽՍՀՄ բանակում ծառայելու պարտականությունից։ 1983-1986 թվականներին եղել է Երիտասարդ կոմունիստների լիգայի ղեկավար՝ Արարատի ցեմենտի գործարանում։ Սարգսյանը ակտիվ գրական եւ հասարակական գործունեությամբ է զբաղվել։ Իր առաջին վեպը գրել է 1980 թվականին եւ 1985 թվականին դարձել Հայաստանի գրողների միության անդամ։ 1986-1989 թվականներին գլխավորել է «Գարուն» ամսագրի հրապարակախոսության բաժինը։ 1986 թվականին հրատարակվել է նրա առաջին գիրքը՝ «Հացի փորձություն»-ը, եւ արժանացել ՀԼԿԵՄ ամենամյա մրցանակին։ Գեղարվեստական ստեղծագործություններից բացի, նա մեծ թվով հրապարակախոսական հոդվածներ է գրել մամուլում, բայց նրա գրական կարիերան ընդհատվել է 1980-ական թվականների վերջին։ Արցախյան պատերազմ Վաղ քայլեր եւ Հայաստանի անկախություն Հայաստանում Արցախյան շարժումը լայն աջակցություն գտավ հանրության շրջանում։ Հայերը պահանջում էին ԽՍՀՄ ղեկավարներից՝ Հայաստանին միացնել հիմնականում հայերով բնակեցված Լեռնային Ղարաբաղի ինքնավար մարզը (ԼՂԻՄ), որն այդ ժամանակ մտնում էր Խորհրդային Ադրբեջանի կազմի մեջ։ 1988 թվականի փետրվարին ԼՂԻՄ խորհրդարանը հռչակեց իր համաձայնությունը միացմանը, սակայն կրեմլյան Պոլիտբյուրոն մերժեց։ Հայերի եւ ադրբեջանցիների միջեւ հարաբերությունները սրվեցին եւ գագաթնակետին հասան Սումգայիթի ջարդերից հետո։ Սկսվեցին զինված ընդհարումները հատկապես սահմանամերձ եւ ԼՂԻՄ տարածքներում։ 1989 եւ 1990 թվականներին Սարգսյանը դարձավ հայկական կամավորական ջոկատների հրամանատարը Երասխի մոտ, որը գտնվում էր հայ-ադրբեջանական (Նախիջեւանի) սահմանին՝ հայրենի գյուղից ոչ շատ հեռու։ 1990 թվականի դրությամբ Վազգեն Սարգսյանը դարձել էր Հայոց համազգային շարժման առաջնորդներից մեկը։ Սարգսյանը ընտրվեց Հայաստանի խորհրդարանի պատգամավոր 1990 թվականի ընտրություններում։ Նա եղել է Գերագույն խորհրդի պաշտպանության եւ ներքին գործերի մշտական հանձնաժողովի նախագահ մինչեւ 1991 թվականի դեկտեմբերը։ Իր նախաձեռնությամբ հիմնադրվել են «Երկրապահ» կամավորականների ջոկատները։ 26 ջոկատից բաղկացած 2 300 անձնակազմով այն առաջին պաշտոնական հայկական զինվորական ստորաբաժանումն էր, որը գործում էր Մոսկվայից անկախ։ Այս անձնակազմն էլ դարձավ Հայկական բանակի ստեղծման հիմքը։ 1991 թվականի դրությամբ Ադրբեջանում հայերի մեծ մասը, ինչպես նաեւ Հայաստանում ադրբեջանցիների մեծ մասը, ստիպված հեռացան իրենց բնակավայրերից։ Հայաստանը անկախացավ ԽՍՀՄ-ից 1991 թվականի սեպտեմբերի 21-ին, քանի որ հայերի ճնշող մեծամասնությունը կողմ քվեարկեց անկախության համար անկախության հանրաքվեում. Գերագույն խորհրդի նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը 1991 թվականի հոկտեմբերին ընտրվեց Հայաստանի նախագահ։ Ակտիվ ռազմական գործունեություն Քանի որ Վազգեն Սարգսյանը մեծ համբավ ուներ հայ կամավորական ջոկատներում եւ բանակի սպայական կազմում, նշանակվեց անկախ Հայաստանի առաջին Պաշտպանության նախարար 1991 թվականի դեկտեմբերին։ 1992 թվականի հունվարի 28-ին Հայաստանի կառավարությունը պատմական որոշում ընդունեց, որով պաշտոնապես ստեղծվեցին Հայաստանի զինված ուժերը։ Արցախում ռազմական գործողությունների աճի հետ 1992 թվականի մարտին Սարգսյանը հայտարարեց, որ Հայաստանին անհրաժեշտ է 30,000 զինվոր ունեցող հզոր բանակ, որպեսզի ապահովվի երկրի անվտանգությունը։ 1992 թվականի մայիսի 9-ին գրանցվեց առաջին լուրջ հաջողությունը Արցախում՝ Շուշիի ազատագրմամբ։ Ոչ պակաս կարեւոր հաջողություն էր մի քանի շաբաթ անց Բերձորի ազատագրումը, որով Արցախը ցամաքով կապվեց Հայաստանին։ 1992 թվականի ամռանը իրավիճակը օրհասական էր հայկական զինված ուժերի համար, երբ Ադրբեջանը ձեռնարկեց Գորանբոյ գործողությունը, ինչի հետեւանքով օկուպացվեց Արցախի հյուսիսային հատվածը։ 1992 թվականի օգոստոսի 15-ին Սարգսյանը կոչ արեց հայ տղամարդկանց՝ կամավորագրվել զինված ուժերում եւ հետ մղել Ադրբեջանի գրոհները Արցախի հյուսիսում։ Նա հեռուստատեսային իր ելույթում ասաց. Սարգսյանի կոչով ձեւավորված գումարտակը՝ «Արծիվ մահապարտներ»-ը, կազմավորվեց 1992 թվականի օգոստոսի 30-ին՝ գեներալ մայոր Աստվածատուր Պետրոսյանի հրամանատարության ներքո եւ պարտության մատնեց ադրբեջանական զորքերին Մարտակերտի շրջանի Գանձասար վանական համալիրի եւ Չլդրան գյուղի մոտ, համապատասխանաբար, 1992 թվականի օգոստոսի 31-ին եւ սեպտեմբերի 1-ին։ Համաձայն Հայաստանի պաշտպանության նախարարության՝ մահապարտների գումարտակը կանգնեցրեց ադրբեջանցիների առաջխաղացումը եւ բեկեց պատերազմի ընթացքը հայերի օգտին։ Հայաստանի ռազմական հաղթանակ 1992 թվականի հոկտեմբերից մինչեւ 1993 թվականի մարտը Վազգեն Սարգսյանը զբաղեցրել է Հայաստանի նախագահի խորհրդականի պաշտոնը պաշտպանության հարցերի գծով եւ Հայաստանի սահմանամերձ գոտիներում Հայաստանի նախագահի հատուկ ներկայացուցչի պաշտոնը։ Դրանից հետո նա նշանակվել է Հայաստանի պաշտպանության, ազգային անվտանգության եւ ներքին գործերի գծով պետնախարար։ Այս պաշտոններում Սարգսյանը մեծ դեր ունեցավ Հայաստանի բանակի կայացման գործում։ Մյուս հիմնական հրամանատարների հետ նա ղեկավարեց գլխավոր ռազմական գործողությունները Արցախում։ Հատկապես նա ակտիվորեն միավորեց մի քանի կիսանկախ ստորաբաժանումներ պատերազմական գոտում։ Քաղաքական քաոսը Ադրբեջանում եւ ադրբեջանական բանակի մարտունակության անկումը, ինչպես նաեւ հայկական զորամիավորների խմբավորումը, թույլ տվեցին հայկական ուժերին վերահսկողության տակ վերցնել Արցախը եւ դրա հարակից մի քանի շրջան։ 1993 թվականին Սարգսյանը հիմնեց եւ գլխավորեց Երկրապահ կամավորական շարժումը, որի մեջ ընդգրկվեց մոտ 5,000 պատերազմի վետերան, եւ որը առաջատար դիրք ունեցավ Հայաստանի քաղաքականության մեջ եւ հիմք հանդիսացավ Սարգսյանի համար հասնել իշխանության։ 1993 թվականին հայկական ուժերը ազատագրեցին Քարվաճառը, որից հետո Թուրքիան փակեց իր սահմանը Հայաստանի հետ։ 1993 թվականի ամռանը հայկական ուժերը ազատագրեցին Ֆիզուլիի շրջանը, Ջաբրայիլը եւ Կովսականը։ 1994 թվականի մայիսի 5-ին Բիշքեկյան արձանագրությունը ստորագրվեց Հայաստանի, Ադրբեջանի եւ Արցախի կողմից։ Արցախը դե ֆակտո ձեռք բերեց անկախություն, սակայն այն մնում է միջազգայնորեն չճանաչված հանրապետություն։ Պաշտպանության նախարար եւ նախագահի փոփոխություն 1995 թվականի հուլիսի 26-ին Վազգեն Սարգսյանը Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կողմից նշանակվեց պաշտպանության նախարար։ Նա մնաց այս պաշտոնին մոտ չորս տարի։ Հայկական բանակը այդ տարիներին համալրվել էր լավագույն մասնագետներով եւ համարվում էր տարածաշրջանի հզորագույն բանակներից մեկը։ Ըստ Թոմաս դե Վաալի՝ նրա գլխավորությամբ բանակը Հայաստանի հզորագույն ինստիտուտներից էր։ Սարգսյանը ցանկանում էր բանակը դարձնել պրոֆեսիոնալ։ Սարգսյանի օրոք՝ 1997 թվականին, բանակը կրկնապատկվեց՝ համեմատած նախորդ երկու տարիների։ Նույն ժամանակաշրջանում Ադրբեջանի նախագահ Հեյդար Ալիեւը հայտարարեց, որ Ադրբեջանը պատրաստ է Արցախյան հարցը լուծել ռազմական ճանապարհով, ինչին Սարգսյանը պատասխանեց.-«Թող նա դա անի։ Մենք պատրաստ ենք»: Սարգսյանի պաշտոնավարման ժամանակ սերտ կապեր հաստատվեցին Ռուսաստանի եւ Հունաստանի հետ։ Սարգսյանը նաեւ ջերմ հարաբերությունների մեջ էր Ռուսաստանի ռազմական էլիտայի հետ, հատկապես պաշտպանության նախարար Պավել Գրաչովի հետ։ Ըստ Jamestown Foundation-ի՝ նա ռազմական դիվանագիտական հարաբերություններ ուներ Հունաստանի, Կիպրոսի, Սիրիայի, Իրանի եւ Բուլղարիայի հետ։ Ուժային նախարար. 1995–1996 ընտրություններ Սարգսյանը հետպատերազմյան Հայաստանում դարձավ գլխավոր քաղաքական գործիչներից մեկը, ում սատարում էր բանակը, որը Հայաստանի միակ կայացած կառույցն էր։ Նրան բնորոշում էին որպես Հայաստանի քաղաքականության գորշ կարդինալ, ով կարողանում էր նշանակել եւ պաշտոնանկ անել բարձրաստիճան անձանց։ Պատերազմի հետեւանքով Հայաստանի տնտեսությունը գտնվում էր ճգնաժամի մեջ, այդ պատճառով նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը ժողովրդականություն չէր վայելում։ 1994 թվականին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը արգելեց Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության գործունեությունը, եւ ձերբակալվեցին նրա առաջնորդները` իրեն ավել կախյալ դրության մեջ դնելով ուժային կառույցներից, որոնք էին՝ Պաշտպանության նախարարությունը (նախարար Վազգեն Սարգսյան), Ներքին գործերին նախարարությունը (Վանո Սիրադեղյան) եւ Ազգային անվտանգությունը (Սերժ Սարգսյան)։ 1995 թվականին Վազգեն Սարգսյանը օգնեց Տեր-Պետրոսյանի Հայոց համազգային շարժում (ՀՀՇ) կուսակցությանը հաղթել խորհդարանական ընտրություններում եւ անցկացնել սահմանադրական հանրաքվեն, որը նախագահին տվեց ավելի մեծ լիազորություններ՝ դատական եւ իրավական համակարգում։ Ընտրություններն անցկացվեցին բազմաթիվ ընտրախախտումներով։ Սարգսյանը նաեւ օգնեց Տեր-Պետրոսյանին 1996 թվականի նախագահական ընտություններում եւ դրանց հետագա զարգացումներում։ Ընտրություններից մի քանի օր առաջ Սարգսյանը հայտարարեց, որ սատարում է Տեր-Պետրոսյանին եւ իր խոսքում ասաց, որ Հայաստանը պետք է մուտք գործի 21-րդ դար՝ հաղթանակած եւ կայուն տնտեսությամբ, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հետ՝ որպես նախագահ։ Ընտրությունները տեղի ունեցան սեպտեմբերի 22-ին եւ լայնորեն քննադատվեցին միջազգային դիտորդական կազմակերպությունների կողմից, որոնք գտան լուրջ իրավախախտումներ։ Պաշտոնական արդյունքներով՝ Տեր-Պետրոսյանը հաղթանակ տարավ առաջին փուլում` հավաքելով 50 %-ից մի փոքր ավելի ձայն։ Ընտրությունների արդյունքները չընդունվեցին ընդդիմության ղեկավար Վազգեն Մանուկյանի կողմից, ով, ըստ պաշտոնական տվյալների, ստացել էր ձայների 41 %-ը։ Մանուկյանը սկսեց կազմակերպել հանրահավաքներ ընդդեմ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի։ Ցույցերը իրենց կիզակետին հասան սեպտեմբերի 25-ին, երբ Մանուկյանի գլխավորած հազարավոր ցուցարարներ շարժվեցին դեպի Ազգային ժողովի շենք, որը գտնվում էր Բաղրամյան պողոտայում։ Ավելի ուշ ցուցարարները կոտրեցին շենքի դարպասները եւ ներխուժեցին շինություն։ Նրանք ծեծի ենթարկեցին Ազգային ժողովի խոսնակ Բաբկեն Արարքցյանին եւ փոխխոսնակ Արա Սահակյանին։ Ի պատասխան՝ Վազգեն Սարգսյանը հայտարարեց, որ անգամ եթե նրանք (ընդդիմությունը) հաղթեր 100 տոկոս ձայներով, ո՛չ բանակը, ո՛չ Ազգային անվտանգությունը եւ ո՛չ Ներքին գործերի նախարարությունը չէին ընդունի այդ ղեկավարներին։ Այս խոսքերի համար նրան ավելի ուշ քննադատեցին մարդու իրավունքների պաշտպանության միջազգային կառույցները։ Սեպտեմբերի 26-ին Ազգային անվտանգության զորքերը, տանկերը եւ զինվորականները մտցվեցին Երեւան, որպեսզի ճնշվեին ցույցերը։ Սարգսյանը եւ Ազգային անվտանգության նախարար Սերժ Սարգսյանը հայտարարեցին, որ հեղաշրջման փորձը տապալված է։ Առաջնորդի փոփոխություն, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հրաժարական 1997 թվականին ԵԱՀԿ Մինսկի խումբը, որի համանախագահներն էին ԱՄՆ-ն, Ռուսաստանը եւ Ֆրանսիան, կոչ արեցին Հայաստանին եւ Ադրբեջանին վերջնական հայտարարի գալ Արցախի հիմնախնդրի շուրջ։ Սեպտեմբերին Տեր-Պետրոսյանը հայտարարեց խնդիրը քայլ առ քայլ լուծելու իր պատրաստակամության մասին, որը ներառում էր ԼՂԻՄ հարակից տարածքների փոխանցումը Ադրբեջանին։ Տեր-Պետրոսյանը նաեւ համաձայնեց Ադրբեջանի հետ հարաբերությունների կարգավորմանը, որին կհետեւեր Թուրքիայի հետ սահմանի բացումը, ինչը զգալիորեն կբարելավեր Հայաստանի տնտեսությունը։ Երբ այս պլանը հրապարակվեց, այն դարձավ լայն քննադատության առարկա։ Հայ ժողովուրդը պատրաստ չէր տարածքներ զիջել, քանի որ Արցախյան ազատամարտում հաղթանակ էր տարել։ Ըստ քաղաքագետ Վիգեն Չետերյանի՝ իր այս քայլով Տեր-Պետրոսյանը կորցրեց իր իշխանության վերջին լծակը, քանի որ, բացի այդ էլ, նա ցածր ժողովրդականություն էր վայելում։ Արցախի կառավարությունը, հայկական ինտելեգենցիան եւ սփյուռքը նույնպես դեմ էին այս զիջումներին։ Վազգեն Սարգսյանը արագորեն հայտարարեց, որ ինքը դեմ է նախագահի որոշմանը եւ դարձավ կառավարության մեջ ընդդիմախոսների դե ֆակտո առաջնորդը։ Նրան միացան երկու կարեւոր պաշտոնյաներ` վարչապետ Ռոբերտ Քոչարյանը եւ Անվտանգության նախարար Սերժ Սարգսյանը։ 1997 թվականի հոկտեմբերի 21-ին Հանրապետական խմբի տասը անդամներ հեռացան իրենց խմբակցությունից եւ հայտարարեցին իրենց աջակցության մասին Վազգեն Սարգսյանին։ Տեր-Պետրոսյանի խմբակցությունը Ազգային ժողովում մնաց մեծամասնություն եւ առավելությունը ընդամենը երկու նստատեղ էր։ Չնայած մեծ հանրային եւ քաղաքական ընդդիմությանը՝ Հայոց համազգային շարժում կուսակցությունը կողմ քվեարկեց Տեր-Պետրոսյանի արտաքին քաղաքականությանը։ 1998 թվականի հունվարի 7-8-ը Ազգային անվտանգության խորհրդի նիստի ժամանակ պարզ դարձավ, որ Տեր-Պետրոսյանը չունի այլեւս այնքան աջակցություն, որպեսզի շարունակի նախագահել։ 1998 թվականի հունվարի 23-ին քաղաքական ճգնաժամը հասավ իր գագաթնակետին, երբ Վազգեն Սարգսյանը հայտարարեց, որ ինքը սատարում է Ռոբերտ Քոչարյանին, եւ մեղադրեց ՀՀՇ կուսակցությանը՝ Հայաստանում իրավիճակը ապակայունացնելու մեջ։ Սարգսյանը նաեւ երաշխավորեց, որ բանակը չի խառնվի ներքին քաղաքական հարցերին։ Տեր-Պետրոսյանը հրաժարական տվեց 1998 թվականի փետրվարի 3-ին։ Ըստ Միչել Պ. Կրոսանտի՝ հրաժարականը ներկայացվել էր Վազգեն Սարգսյանի կողմից տրված վերջնագրից հետո։ Իր հրաժարականի ելույթում Տեր-Պետրոսյանը ներկայացրեց Վազգեն Սարգսյանին, Սերժ Սարգսյանին եւ Ռոբերտ Քոչարյանին՝ որպես «իշխանությանը լավ ծանոթ անձինք»։ Նա իր հրաժարականի հիմնական պատճառը նշեց երկրում ապակայունացումը թույլ չտալը։ Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականից հետո հրաժարական ներկայացրին նաեւ Ազգային ժողովի խոսնակ Բաբկեն Արարքցյանը, նրա երկու տեղակալները, Երեւանի քաղաքապետ Վանո Սիրադեղյանը, արտգործնախարար Ալեքսանդր Արզումանյանը եւ այլք։ Նշանակալի փոփոխություն տեղի ունեցավ Ազգային ժողովում։ Հանրապետական խմբի շատ անդամներ (շատերը նախկինում եղել են ՀՀՇ անդամներ) միացան Վազգեն Սարգսյանի Երկրապահ խմբակցությանը եւ 69 անդամով դարձան մեծամասնություն։ Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականից հետո նրա պարտականությունները սկսեց կատարել վարչապետ Ռոբերտ Քոչարյանը։ 1998 թվականի փետրվարի 5-ին Սարգսյանը ասաց, որ սա հեղաշրջում չէ, եւ ասաց, որ Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականը տխուր էր, բայց բնական։ Սարգսյանը բացատրեց, որ նախագահի հրաժարականը իր համար անսպասելի էր, եւ ինքը վերջին երեք ամիսների ընթացքում փորձում էր շտկել հարաբերությունները նրա հետ։ 1998 թվականի ընտրություններ, Ռոբերտ Քոչարյանը՝ որպես նախագահ Սարգսյանը բացեիբաց աջակցեց Քոչարյանին եւ օգտագործեց իր ազդեցությունը նախագահական ընտրություններում։ Նա Քոչարյանին անվանեց «մարդ, ում համար խոսքը եւ գործը միասին են» եւ նշեց նրա ավանդը Արցախում եւ Հայաստանում։ Քոչարյանի գլխավոր մրցակիցը Կարեն Դեմիրճյանն էր, ով նախկինում՝ 1974-1988 թվականներին, եղել էր Խորհրդային Հայաստանի ղեկավարը։ Ընտրությունների առաջին փուլում ոչ մի թեկնածու չստացավ ձայների մեծամասնությունը, եւ նշանակվեց երկրորդ փուլ՝ մարտի 30-ին, որտեղ հաղթեց Քոչարյանը` հավաքելով ձայների 58,9 %-ը։ ԵԱՀԿ-ն դիտորդական առաքելությունն ընտրությունների առաջին փուլում խորը անհանգստություն արտահայտեց ընտրությունների վերաբերյալ, իսկ վերջնական հաշվետվության մեջ առաքելությունը ընտրությունները բնորոշեց լուրջ իրավախախտումներով, որոնք չեն համապատասխանում ԵԱՀԿ ստանդարտներին։ Չնայած Դեմիրճյանը պաշտոնապես չբողոքարկեց ընտրությունները, նա երբեք չհամաձայնեց արդյունքների հետ եւ չշնորհավորեց Քոչարյանին։ Այնուամենայնիվ, ընտրություններից հետո Սարգսյանը հորդորեց Քոչարյանին վարչապետ նշանակել Դեմիրճյանին՝ քաղաքական ընդվզումները բացառելու համար։ Անգամ նախագահ դառնալուց հետո՝ Քոչարյանը չունեցավ նշանակալի կառուցվածքային ազդեցություն (օրինակ` վերահսկողություն բանակի նկատմամբ, ֆինանսավորման աղբյուր) եւ մնաց հիմնական քաղաքական գործընթացներից դուրս։ Արցախյան հարցում Քոչարյանը ավելի ամուր դիրքորոշում ուներ, քան Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը։ Նա նաեւ հորդորեց միջազգային հանրությանը ճանաչել Հայոց ցեղասպանությունը, ինչին ավելի քիչ ուշադրություն էր դարձնում Տեր-Պետրոսյանը։ Թուրքիան եւ Ադրբեջանը միահամուռ շարունակում էին Հայաստանի շրջափակումը եւ տարածաշջանային նախագծերից մեկուսացումը։ Նրան սատարում էր Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությունը, որի գործունեությունը թույլատրվեց ընտրություններից մեկ ամիս առաջ։ Ամենաազդեցիկ պետական գործիչ Երկրապահի քաղաքականացում 1998 թվականի դրությամբ Վազգեն Սարգսյանը դարձավ Հայաստանի ամենաազդեցիկ պետական գործիչը, քանի որ Երկրապահ խմբակցությունը, որի անդամներն էին նրան հավատարիմ պատերազմի վետերանները, Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի հրաժարականից հետո դարձավ մեծամասնություն Ազգային Ժողովում։ Երկրապահը միավորվեց Հայաստանի հանրապետական կուսակցության հետ, որը ավելի փոքր, բայց գաղափարախոսությամբ Երկրապահին նման կուսակցություն էր եւ 1998 թվականի ամռանը վերցրեց կուսակցության անվանումը եւ նրա իրավական կարգավիճակը։ Չնայած Սարգսյանը Հանրապետական կուսակցության նախագահը չէր, սակայն նա համարվում էր կուսակցության ոչ պաշտոնական առաջնորդը։ Նախագահական ընտրություններից հետո Սարգսյանի եւ Քոչարյանի հարաբերությունները վատթարացան, քանի որ Սարգսյանը իր թիմում սկսեց հավաքագրել անձանց, ովքեր կապ չունեին կամ ընդդիմանում էին Քոչարյանին։ Մի քանի ամսում տեղի ունեցավ երեք պաշտոնյաների սպանություն, ինչը առիթ տվեց հասարակությանը ենթադրելու, որ Սարգսյան-Քոչարյան հարաբերությունները լարված են։ 1998 թվականի օգոստոսին սպանվեց Հայաստանի գլխավոր դատախազ Հենրիխ Խաչատրյանը, ով Քոչարյանի մոտիկ ընկերն էր։ Նա սպանվեց իր գրասենյակում, «կասկածելի հանգամանքներում»։ 1998 թվականի դեկտեմբերին նույնատիպ կասկածելի հանգամանքներում սպանվեց Պաշտպանության նախարարի տեղակալ Վահրամ Խոռխոռունին։ 1999 թվականի փետրվարին սպանվեց Ներքին գործերի նախարարի տեղակալ Արծրուն Մարգարյանը։ Դաշինք Դեմիրճյանի հետ Սկզբնական շրջանում հայտարարվեց, որ Հանրապետական կուսակցությունը խորհրդարանական ընտրություններին կմասնակցի միայնակ, եւ նրա հիմնական նպատակն է մեծամասնություն ստանալ Ազգային ժողովում։ Շատերի համար անսպասելի, 1999 թվականի մարտի 30-ին Վազգեն Սարգսյանը եւ 1998 թվականի նախագահական ընտրություններում երկրորդ տեղ զբաղեցրած նախկին կոմունիստական առաջնորդ Կարեն Դեմիրճյանը հայտարարեցին դաշինք կազմելու մասին՝ իրենց գլխավորած Ժողովրդական եւ Հանրապետական կուսակցությունների միջեւ։ Դաշինքը հայտնի դարձավ «Միասնություն դաշինք» անվանմամբ։ Վազգեն Սարգսյանը հայտարարեց, որ դաշինքը իրական է, եւ նրանք միասին առաջնորդելու են Հայաստանը դեպի զարգացում եւ բարգավաճում։ Երբ նրան հարցրեցին Դեմիրճյանին միանալու պատճառների մասին, Սարգսյանը պատասխանեց. «Այլ ելք չկա»: Ըստ ԱՄՆ Հելսինկիի հանձնաժողովի՝ Սարգսյանի համար ավելի լավ էր դաշինք կազմել հանրության կողմից սիրված Դեմիրճյանի հետ, քան ունենար նման հակառակորդ, եւ չնայած նրանց գաղափարական տարաձայնություններին՝ նրանք միասնական ուժերով կարող էին հաղթահարել արդի դժվարությունները։ 1999 թվականի խորհրդարանական ընտրություններ Նախընտրական քարոզարշավի ժամանակ Սարգսյանը բազմիցս հայտարարեց, որ ընտրությունները կանցնեն ազատ եւ արդար։ Սարգսյանը եւ Դեմիրճյանը իրենց նախընտրական ծրագրում շեշտը դրեցին տնտեսական բարեփոխումների վրա եւ խոստացան ընտրվելու դեպքում բարելավել հայ ժողովրդի կենսամակարդակը։ Խոսելով Երկրապահի մասին, որն արդեն վերածվել էր Հանրապետական կուսակցության՝ Սարգսյանը հայտրարարեց, որ մարտի դաշտում հաղթանակ տարած կուսակցությունը կհաղթի նաեւ տնտեսական դաշտում։ Նա, իր լավատեսությունը կիսելով, համոզված էր, որ նրանք միասին կփոխեն շատ բաներ եւ կգտնեն ճիշտ ուղին։ «Միասնության դաշինք»-ը «պահանջված էր հանրության լայն հատվածի կողմից, պետք է պայքարեր օրենքի ուժով, իրականացներ տնտեսական բարեփոխումներ եւ ստեղծեր պետություն, որը կապահովեր բոլորի տնտեսական ապահովվածությունը»: Նախընտրական շրջանում «Միասնություն դաշինք»-ը ընդունվեց լայնորեն եւ համարվում էր ընտրությունների գլխավոր հավակնորդը։ Խորհրդարանական ընտրությունները տեղի ունեցան 1999 թվականի մայիսի 30-ին՝ Սարգսյան-Դեմիրճյան դաշինքի ձեւավորումից ընդամենը երկու ամիս անց։ «Միասնության դաշինք»-ը ստացավ ընտրողների ձայների 41,5 %-ը եւ խորհրդարանում ստացավ 131 տեղից 62-ը։ Մեծամասնության հասնելու համար դաշինք կնքվեց 25 պաշտոնապես անկուսակցական պատգամավորների հետ։ Ընտրական գործընթացը «հիմնականում անցավ ավելի լավ, քան անցած ընտրությունները», սակայն ԺՀՄԻԳ-ն ասաց, որ այն «թափանցիկ չէր եւ չէր համապատասխանում իրենց պահանջներին։» ԺՀՄԻԳ-ի եզրափակիչ հաշվետվության մեջ բացատրվեց, որ «ընտրությունները քայլ առաջ էր ԵԱՀԿ դրույթներին համապատասխան», եւ բացատրեց, որ չնայած կառավարության կողմից թափանցիկության վերաբերյալ խոստումներին՝ այնուամենայնիվ, լուրջ ընտրախախտումներ տեղի են ունեցել։ Եվրոպայի Խորհուրդը նույնպես արձանագրեց «քայլ առաջ»՝ նախորդ ընտրությունների համեմատությամբ։ Միջազգային հարցերով ազգային ժողովրդավարական ինստիտուտի հաշվետվությունը ավելի քննադատական էր` ասելով, որ ընտրությունները չեն համապատասխանում միջազգային ստանդարտներին եւ ի տարբերություն 1995 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների՝ փոխվել են միայն խախտումների մեխանիզմները։ Վարչապետ 1999 թվականի հունվարին Հանրապետական կուսակցության համագումարում Սարգսյանը հայտարարեց, որ ինքը ցանկանում է մնալ պաշտպանության նախարար։ Ընտրություններից հետո Սարգսյանը ցանկացավ միավորել վարչապետի եւ պաշտպանության նախարարի պաշտոնները, սակայն դա հնարավոր չէր Հայաստանի Սահմանադրությամբ։ 1999 թվականի հունիսի 11-ին նա դարձավ Հայաստանի Հանրապետության վարչապետ, իսկ «Միասնության դաշինք»-ի մյուս համանախագահ Կարեն Դեմիրճյանը ընտրվեց Ազգային ժողովի խոսնակ։ Շատ մասնագետների կարծիքով՝ Սարգսյանը վարչապետի պաշտոնում ամենաազդեցիկ քաղաքական գործիչն էր Հայաստանում, մինչդեռ այլ մասնագետներ կարծում էին, որ նա ամենաազդեցիկն էր դրանից շատ առաջ: Ըստ Մարկ Գրիգորյանի՝ նրա ակտիվությունը ստվերում էր Քոչարյանին։ Չնայած Քոչարյանը ողջունում էր նրանց դաշինքը, նրա իշխանությունը գնալով թուլանում էր եւ անցնում էր երկրորդ պլան։ Որոշ քաղաքական վերլուծաբաններ կարծում էին, որ Սարգսյան-Դեմիրճյան դաշինքը ի վերջո կբերի Քոչարյանի հրաժարականին։ Վազգեն Մանուկյանը հայտարարեց, որ Քոչարյանը գնալով նմանվում է Անգլիայի թագուհուն։ Չնայած Վազգեն Սարգսյանը այլեւս պաշտպանության նախարար չէր, նա դե ֆակտո մնաց բանակի առաջնորդ, քանի որ նրան փոխարինեց իր մտերիմ Վաղարշակ Հարությունյանը։ Տնտեսական քաղաքականություն Երբ Սարգսյանը դարձավ վարչապետ, Հայաստանի տնտեսությունը դեռ չէր վերականգնվել ԽՍՀՄ փլուզումից հետո առաջացած տնտեսական եւ էներգետիկ ճգնաժամից։ Սարգսյանը գլխավոր ուշադրությունը դարձրեց Հայաստանից մեծացող արտագաղթի վրա, որն սկսվել էր ԽՍՀՄ փլուզումից հետո։ 1998 թվականի Ռուսաստանի ֆինանսական ճգնաժամն էլ ավելի վատթարացրեց իրավիճակը եւ բերեց բերեց բնակչության կենսամակարդակի վատթարացմանը։ Հունիսի 18-ին Սարգսյանը Ազգային ժողովի իր ելույթում Հայաստանի տնտեսությունը բնորոշեց «մահացած»։ Բյուջեի եկամուտները 20 %-ով քիչ էին, քան կառավարությունը ծրագրավորել էր, քանի որ հարկային մակարդակը ցածր էր, իսկ կոռուպցիայի մակարդակը՝ շատ բարձր։ Սարգսյանը նաեւ քննադատեց հետխորհրդային ժամանակաշրջանի սեփականաշնորհման գործընթացը Տեր-Պետրսյանի կառավարության կողմից եւ նշեց, որ Հայաստանը այլընտրանք չունի, եւ կառավարությունը շատ աշխատանք ունի անելու։ Հուլիսի 28-ի իր ելույթում Սարգսյանը տնտեսական վիճակը բնութագրեց որպես ծայրաստիճան բարդ, սակայն ոչ հուսահատ։ Ըստ նրա՝ 1999 թվականի առաջին կեսում բյուջեի եկամուտները 61 միլիոն դոլարով ավելի քիչ էին, քան պլանավորել էր Դարբինյանի կառավարությունը։ Նա ասաց, որ բյուջեի պակասորդի գլխավոր պատճառը հարկերի սխալ հավաքագրումն է։ Չնայած ընդդիմության քննադատություններին՝ հատկապես Ազգային ժողովրդավարական միության, «Միասնություն դաշինք»-ը կողմ քվեարկեց Սարգսյանի կառավարության կոշտ տնտեսական քաղաքականությանը, որը թույլ տվեց Հայաստանին վարկեր վերցնել Համաշխարհային բանկից եւ Արժույթի միջազգային հիմնադրամից (ԱՄՀ)։ Համաշխարհային բանկը Հայաստանին տվել էր մոտ կես միլիարդ դոլար վարկ՝ սկսած 1992 թվականից, բյուջեի պակասորդը ֆինանսավորելու համար։ Սարգսյանի կաբինետը ցանկացավ դիվերսիֆիկացնել 32 միլիոն դոլարը բյուջետային ֆոնդերում, որպեսզի կարողանա սպասարկել արտաքին պարտքը։ Այս նպատակով բարձրացվեց ակսցիզային հարկը ծխախոտների համար 200 %-ով, իսկ դիզվառելիքի համար՝ 45 %-ով, ինչը լուրջ վնաս հասցրեց միջին խավին։ Սարգսյանը սա անվանեց ցավոտ, սակայն ճիշտ քայլ էր, որը անհրաժեշտ էր Հայաստանի տնտեսությանը։ Նշանակալի իրադարձություններ Իր վարչապետության օրոք Սարգսյանի աջակցությամբ կազմակերպվեցին երեք հիմնական իրադարձություններ։ 1999 թվականի օգոստոսի 28-ին Երեւանում սկսվեցին առաջին Համահայկական խաղերը։ Խաղերին մասնակցեց ավելի քան 1.400 մարզիկ՝ 23 երկրից։ Փակման արարողությունը տեղի ունեցավ սեպտեմբերի 5-ին Երեւանի մարզագամերգային համալիրում, որին մասնակցեցին Ռոբերտ Քոչարյանը եւ Վազգեն Սարգսյանը։ Համահայկական խաղերից քիչ ժամանակ հետո սկսվեցին Հայաստանի անկախության ութերորդ տարեդարձին նվիրված միջոցառումները։ Սեպտեմբերի 21-ին՝ անկախության տարեդարձի օրը, Երեւանի Հանրապետության հրապարակում տեղի ունեցավ ռազմական շքերթ։ Վազգեն Սարգսյանը, հանրապետության մյուս բարձրաստիճան պաշտոնյաների հետ, հետեւեց շքերթին պատվահարթակից։ Շքերթին հաջորդած մյուս երկու օրերին Երեւանում տեղի ունեցավ Հայաստան-Սփյուռք առաջին համաժողովը։ Համաժողովին մասնակցեցին Հայաստանի էլիտան, սփյուռքի շատ կազմակերպություններ, քաղաքական կուսակցություններ, հոգեւոր առաջնորդներ, գրողներ եւ հայկական գաղթօջախների մոտ 1 200 ներկայացուցիչներ 53 երկրից, ինչը աննախադեպ ցուցանիշ էր։ Վազգեն Սարգսյանը համաժողովի երկրորդ օրը բացեց Հայաստանի սոցիալ-տնտեսական վիճակի մասին իր ելույթ-հաշվետվությամբ։ Համաժողովը փակեց նույնպես Սարգսյանը։ Սպանություն Սպանություն եւ հուղարկավորություն 1999 թվականի հոկտեմբերի 27-ին ժամը 17:15-ի սահմաններում, հինգ անձինք, այդ թվում՝ Նաիրի Հունանյանը, նրա եղբայր Կարենը, նրա մորեղբայր Վռամը եւ երկու այլ անձ, զինված Կալաշնիկովի ինքնաձիգերով՝ իրենց երկար անձրեւանոցների տակ թաքցրած, մտան Հայաստանի Ազգային ժողովի շենք, երբ այնտեղ տեղի էր ունենում կառավարության հարցուպատասխանի գործընթացը։ Նրանք մահացու գնդակահարեցին Վազգեն Սարգսյանին, Ազգային ժողովի խոսնակ Կարեն Դեմիրճյանին, փոխխոսնակներ Յուրի Բախշյանին ու Ռուբեն Միրոյանին, օպերատիվ հարցերով նախարար Լեոնարդ Պետրոսյանին, Ազգային ժողովի անդամներ Հենրիկ Աբրահամյանին, Արմենակ Արմենակյանին եւ Միքայել Քոթանյանին։ Հրաձգության արդյունքում վիրավորվեցին խորհրդարանի մոտ 30 անդամներ։ Խումբը պնդում էր, որ նրանք իրականացնում են պետական հեղաշրջում։ Նրանք իրենց գործողությունը բնորոշում էին որպես «հայրենասիրական» եւ «պահանջված՝ ժողովրդի կողմից»։ Նրանք ասում էին, որ պատժում են ղեկավարությանը իր արարքների համար եւ կառավարությանը անվանում էին «սպեկուլյանտներ, ովքեր խմում են ժողովրդի արյունը։ Նրանք բացատրում էին, որ Հայաստանը գտնվում է անմխիթար վիճակում, եւ «կոռումպացված կառավարությունը ոչինչ չի անում այն փրկելու համար»։ Վազգեն Սարգսյանը խմբի հիմնական թիրախն էր, եւ մնացած սպանվածները, ըստ նրանց, պատահականություն էին։ Ըստ լրագրողների, ովքեր ականատես էին եղել սպանություններին՝ մի մարդ մոտեցել է Սարգսյանին եւ ասել. «Հերիք է՝ խմես մեր արյունը»։ Վազգեն Սարգսյանի ուղղությամբ կրակել են մի քանի անգամ։ Աննա Իսրայելյանը, ով ականատես լրագրողներից մեկն էր, պատմեց, որ առաջին կրակոցները ուղիղ Վազգեն Սարգսյանի ուղղությամբ էին՝ մեկ կամ երկու մետրից, եւ ըստ նրա՝ անհնար էր, որ նա մնար, փրկվեր։ Սարգսյանի մարմինը դուրս բերվեց խորհրդարանի շենքից հոկտեմբերի 27-ի երեկոյան։ Ոստիկանությունը, բանակային ուժերը զրահափոխադրիչներով շրջափակեցին շինությունը։ Նախագահ Քոչարյանը ելույթ ունեցավ հեռուստատեսությամբ եւ հայտնեց, որ իրավիճակը իրենց վերահսկողության տակ է։ Զինված անձինք համաձայնվեցին բաց թողնել պատանդներին Քոչարյանի հետ հանդիպելուց հետո եւ անձնատուր եղան հոկտեմբերի 28-ին։ Հոկտեմբերի 28-ին Ռոբերտ Քոչարյանը հայտարարեց երեքօրյա սուգ։ Գնդակահարությունների զոհերի հուղարկավորությունը տեղի ունեցավ 1999 թվականի հոկտեմբերի 30-ին եւ 31-ին։ Զոհերի մարմինները, ներառյալ Վազգեն Սարգսյանի մարմինը, դրվեցին Ա. Սպենդիարյանի անվան օպերայի եւ բալետի ազգային ակադեմիական թատրոնի ներսում։ Հրաժեշտ տալու նպատակով ժամանեցին մեծ թվով բարձր պաշտոնյաներ մոտ 30 երկրից, ներառյալ Ռուսաստանի վարչապետ Վլադիմիր Պուտինը եւ Վրաստանի նախագահ Էդուարդ Շեւարդնաձեն։ Հետաքննություն եւ իրարամերժ վարկածներ Հոկտեմբերի 29-ին հինգ զինված անձինք ձերբակալվեցին ահաբեկչության կասկածանքով։ Հետաքննությունը գլխավորեց ռազմական դատախազ Գագիկ Ջհանգիրյանը, ով իր թիմի հետ սկսեց հետաքննությունը ձերբակալությունից անմիջապես հետո։ Ըստ Ջհանգիրյանի՝ հետաքննության խումբը սկզբնական շրջանում ուներ տասից ավելի վարկածներ։ 2000 թվականի հունվարին Ջհանգիրյանը հետաքննության արդյունքում հավանական համարեց Քոչարյանի կապը սպանությունների հետ։ Քոչարյանին մոտ կանգնած մի քանի անձինք ձերբակալվեցին, ներառյալ նախագահի խորհրդական Ալեքսան Հարությունյանը եւ Հայաստանի Հանրային Հեռուստաընկերության տնօրենի տեղակալ Հարություն Հարությունյանը, սակայն նույն տարվա ամռանը նրանք անմեղ համարվեցին։ Բացի այդ, Ջհանգիրյանի կողմից ահաբեկչության եւ Քոչարյանի միջեւ կապի բացահայտման ջանքերը ապարդյուն անցան։ Դատավարությունը սկսվեց 2001 թվականի փետրվարին, եւ արդյունքում ահաբեկչության կազմակերպիչ հինգ անձինք (Նաիրի Հունանյանը, նրա կրտսեր եղբայր Կարեն Հունանյանը, նրանց մորեղբայր Վռամ Գալստյանը, Դերենիկ Եջանյանը եւ Էդուարդ Գրիգորյանը) դատապարտվեցին ցմահ ազատազրկման 2003 թվականի դեկտեմբերի 2-ին։ Հարձակման պատճառի վերաբերյալ ծնունդ առան բազմաթիվ իրարամերժ վարկածներ։ Կարեն Դեմիրճյանի որդի Ստեփան Դեմիրճյանը 2009 թվականին հայտարարեց, որ «պաշտոնյաների կողմից ոչինչ չի արվել, որպեսզի հանցագործությունը բացահայտվի, փոխարենը ամեն ինչ արվել է, որպեսզի այն կոծկվի»։ 2013 թվականի մարտին Վազգեն Սարգսյանի կրտսեր եղբայր Արամ Սարգսյանը հայտարարեց, որ շատ հարցեր ունի Ռոբերտ Քոչարյանի եւ Սերժ Սարգսյանի կառավարություններին։ Նա ավելացրեց, որ հոկտեմբերի 27-ի գործով դատավարությունը գցեց հանրային վստահությունը իշխանության հանդեպ եւ շատ հարցեր մնացին բաց՝ մինչ օրս։ Ըստ նրա՝ հանցագործության բացահայտումը կենսական նշանակություն ունի Հայաստանի համար։ 2013 թվականին Կարեն Դեմիրճանի այրի Ռիտան իր հարցազրույցում հերքեց, որ սպանությունները պատվիրված էին դրսից, եւ ըստ նրա՝ դա եղել է սպանություն, ոչ թե հեղաշրջում։ Չնայած հետաքննությունը որեւէ կապ չգտավ Քոչարյանի եւ Հունանյանի խմբերի միջեւ, շատ հայ քաղաքագետներ եւ վերլուծաբաններ հավատում են, որ սպանությունների հետեւում կանգնած են եղել նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը, Ազգային անվտանգության նախարար Սերժ Սարգսյանը եւ այլ քաղաքական գործիչներ։ 2002 թվականին Ալբերտ Բազեյանը նշեց, որ «Մենք եկանք եզրահանգման, որ ոճիրի արդյունքում Ռոբերտ Քոչարյանի իշխանությունը դարձավ անսահմանափակ եւ անվերահսկելի։ Կարեն Դեմիրճյանի եւ Վազգեն Սարգսյանի ֆիզիկական ոչնչացմամբ կազմակերպիչները ցանկանում էին, որ Քոչարյանը հաղթի ապագա նախագահական ընտրություններում»։ Տեր-Պետրոսյանը մեղադրեց Ռոբերտ Քոչարյանին, Սերժ Սարգսյանին եւ նրանց «հանցավոր-օլիգարխիկ» համակարգին՝ որպես հանցագործության գլխավոր նախաձեռնողներ։ Զինված խմբի առաջնորդ Նաիրի Հունանյանը եղել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության (ՀՅԴ) անդամ։ Ըստ ՀՅԴ-ի՝ նա հեռացվել է Դաշնակցության շարքերից 1992 թվականին՝ վատ պահվածքի համար, եւ դրանից հետո որեւէ կապ չի ունեցել Դաշնակցության հետ։ Շատերը փորձում էին շահարկել նրա կապը Դաշնակցության հետ եւ Դաշնակցությանը՝ սպանությունների հետ։ Արտաքին ուժերի հնարավոր ներգրավվածություն Որոշ վերլուծաբաններ կարծում են, որ հանցանքում ներգրավված են եղել արտաքին ուժեր, ներառյալ Ռուսաստանը։ Նրանք նշում են այն փաստը, որ Հայաստանը եւ Ադրբեջանը մոտ են եղել Արցախի հիմնախնդրի շուրջ պայմանագրի կնքմանը 1999 թվականի ԵԱՀԿ Ստամբուլում կայացած վեհաժողովի ժամանակ, ինչը չէր բխում Ռուսաստանի շահերից։ Ռուսաստանի գաղտնի ծառայության տնօրեն Ալեքսանդր Լիտվինենկոն մեղադրում էր Ռուսաստանի զինված ուժերի գլխավոր շտաբին ահաբեկչական գործողությունները կազմակերպելու մեջ, որպեսզի տապալի բանակցային գործընթացը Արցախի հարցի կարգավորման շուրջ։ Սակայն նրա մեղադրանքները աջակցություն չստացան։ Ռուսաստանի եւ Հայաստանի պաշտոնյաները հերքեցին այս մեղադրանքները։ Ֆրանսամետ քաղաքական վերլուծաբան եւ նախկին հոգեւորական Արծրուն Ավետիսյանը (հոգեւոր անունը՝ Տեր Գրիգոր) Ա1պլյուս հեռուստաալիքին տրված հարցազրույցում նշեց, որ ահաբեկչության հետեւում կանգնած են ռուսական գաղտնի ծառայությունները։ Նա նաեւ հավելեց, որ գնդակահարությունները կազմակերպել էր գեներալ լեյտենանտ Վահան Շիրխանյանը, ով եղել է պաշտպանության նախարարի տեղակալը 1992-1999 թվականներին։ Նրա խոսքով՝ ահաբեկչությունը պատվիրել էր Անվտանգության դաշնային ծառայությունը, որպեսզի իշխանության բերի «Նեո-Բոլշեւիկ հանցագործ կլանին», ի դեմս՝ Սերժ Սարգսյանի եւ Ռոբերտ Քոչարյանի։ Այլ վերլուծաբաններ կարծում էին, որ Արեւմուտքի շահերից էր հեռացնել Սարգսյանին եւ Դեմիրճյանին քաղաքական հարթակից, ովքեր մտերիմ կապեր ունեին Ռուսաստանի հետ։ Ղարաբաղյան կոմիտեի առաջնորդներից Աշոտ Մանուչարյանը, ով արտաքին գործերի նախկին նախարարն էր, 2000 թվականին հայտարարեց, որ Հայաստանի պաշտոնյաները օտար երկրից տեղեկացված են եղել ահաբեկչության մասին։ Նա հայտարարեց, որ Արեւմուտքի հատուկ ծառայություններն են կանգնած գնդակահարությունների հետեւում։ Մանուչարյանի խոսքով՝ ԱՄՆ եւ Ֆրանսիայի հատուկ ծառայությունները հետաքրքրված էին Հայաստանում վիճակը խառնելու գործում։ Անձնական կյանք եւ եղբայրներ Սարգսյանը երբեք չի ամուսնացել։ Ըստ նրա՝ ընկեր եւ սոցապ նախկին նախարար Ռազմիկ Մարտիրոսյանի, Սարգսյանը 1987 թվականի դեկտեմբերին խոստացել էր ամուսնանալ մինչեւ դրան հաջորդող տարվա մարտի 8-ը։ Արցախյան շարժումը սկսվեց 1988 թվականի փետրվարին, եւ ըստ Մարտիրոսյանի՝ «տեղի ունեցավ այն, ինչ տեղի ունեցավ»։ 1997 թվականին իր հարցազրույցում Սարգսյանը նշեց, որ իր կողմից սիրված պատմական ռազմական գործիչը Շառլ դը Գոլն է։ Նրան հարցրեցին՝ ինչպիսի Հայաստան եք ցանկանում տեսնել հինգ տարուց, նա պատասխանեց. «Անկախ, ինքնիշխան երկիր՝ ուժեղ մշակույթով, դպրոցով եւ բանակով»։ Վազգենը ուներ երկու կրտսեր եղբայրներ` Արամը եւ Արմենը։ Արամը Քոչարյանի կողմից նշանակվեց Հայաստանի վարչապետ 1999 թվականի նոյեմբերի 3-ին՝ Վազգեն Սարգսյանի մահից մեկ շաբաթ անց, ինչը մեծամասնության կողմից դիտվեց բարի կամքի դրսեւորում։ Նա նշեց, որ Հայաստանը չունի անվտանգության հատուկ մեխանիզմ, ինչով պայմանավորված սպանվեց նրա եղբայրը։ Արամ Սարգսյանը պաշտոնավարեց որպես վարչապետ ընդամենը վեց ամիս։ Նա հեռացավ պաշտոնից 2000 թվականի մայիսի 2-ին։ Իր հեռուսատատեսությամբ եթերում Քոչարյանը հայտնեց, որ Արամ Սարգսյանի հեռանալու պատճառը վստահության կորուստն է։ Քոչարյանը նաեւ մեղադրեց Արամին՝ քաղաքական խաղերում ներքաշվելու համար։ 2001 թվականի ապրիլին Արամ Սարգսյանը մի խումբ նախկին «Երկրապահների» հետ, ինչպիսիք էին Երեւանի նախկին քաղաքապետ Ալբերտ Բազեյանը եւ Պաշտպանության նախկին նախարար Վաղարշակ Հարությունյան, հիմնադրեց «Հանրապետություն» կուսակցությունը։ Կուսակցության համահիմնադիր Բազեյանը նշեց, որ կուսակցության հիմնական խնդիրն է հասնել հոկտեմբերի 27-ի ոճրագործության եւ դրա հանգամանքների արդարացի հետաքննության։ Կուսակցությունը սատարեց Ստեփան Դեմիրճյանին՝ ընդդեմ Ռոբերտ Քոչարյանի 2003 թվականի նախագահական ընտրություններում եւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանին ընդդեմ Սերժ Սարգսյանի 2008 թվականի նախագահական ընտրություններում։ 2013 թվականին՝ իր եղբոր մահից 14 տարի անց, Արամ Սարգսյանը իր հարցազրույցում ասաց. Վազգեն Սարգսյանի մյուս եղբայրը` Արմենը, սատարեց Սերժ Սարգսյանին 2013 թվականի նախագահական ընտրություններում։ Ժառանգություն եւ հիշատակ Վազգեն Սարգսյանին Արցախի հերոսի կոչումը շնորհվել է 1998 թվականին, ինչը Արցախի Հանրապետության բարձրագույն կոչումն է։ 1999 թվականի դեկտեմբերի 27-ին՝ ոճրագործությունից ուղիղ երկու ամիս անց, Սարգսյանին շնորհվեց Հայաստանի ազգային հերոսի կոչումը։ Նա լայնորեն ճանաչված է որպես Հայկական բանակի հիմնադիր։ 1999 թվականի դեկտեմբերի 28-ի Նախագահի հրամանագրով՝ Երեւանի ռազմական ուսումնարանը կոչվեց Վազգեն Սարգսյանի անվան։ Նույն հրամանագրով Հանրապետական մարզադաշտը Երեւանում նույնպես կոչվեց նրա անվամբ։ Հայաստանում եւ Արցախում բազմաթիվ փողոցներ կրում են նրա անունը, ներառյալ Երեւանի Կենտրոն շրջանի մեկ փողոց եւ Ստեփանակերտի մեկ փողոց եւ Կապանի մեկ զբոսայգի։ Նրա պատվին արձաններ կանգնեցվեցին Երեւանում (2007),, Արարատում (2009), Վանաձորում, Շուշիում եւ այլ վայրերում։ 2000 թվականի հոկտեմբերի 27-ը հայտարարվեց հիշատակի օր՝ Հայաստանի կառավարության կողմից։ 2002 թվականին Հայաստանի պաշտպանության նախարարությունը մեդալ թողարկեց Վազգեն Սարգսյանի անվամբ։ Ամեն տարի մարտի 5-ին (նրա ծննդյան օրը) եւ հոկտեմբերի 27-ին (նրա սպանության օրը), Սարգսյանին հիշում են Հայաստանում եւ Արցախում։ Նրա ընկերները Երկրապահից, բարձրաստիճան պաշտոնյաները եւ այլք այցելում են Եռաբլուր պանթեոն, որտեղ գտնվում են Վազգեն Սարգսյանի եւ շատ հայ ռազմական գործիչների շիրիմները։ Վազգեն Սարգսյանի թանգարանը բացվել է նրա հայրենի քաղաք Արարատում 2001 թվականի մարտի 5-ին՝ կառավարության որոշմամբ։ Բացմանը ներկա էին շատ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ, այդ թվում՝ վարչապետ Անդրանիկ Մարգարյանը, Ազգային ժողովի խոսնակ Արմեն Խաչատրյանը, Պաշտպանության նախարար Սերժ Սարգսյանը, Ռուսաստանի նախկին պաշտպանության նախարար Պավել Գրաչովը եւ ուրիշներ։ Սարգսյանին հաճախ կոչում են Սպարապետ, ինչը զինվորական կոչում է, որը եղել է հին հայկական թագավորություններում։ «Սպարապետ Հայոց» բառակապակցությունը գրված է Վազգեն Սարգսյանի հուշարձանի վրա Եռաբլուրում։ Հանրային պատկեր եւ հիշողություն Հայաստանում, Արցախում եւ համեմատաբար ավելի քիչ Հայկական սփյուռքում, Վազգեն Սարգսյանը հիշվում է որպես ազգային հերոս։ Գելլապ ընկերության, Միջազգային հանրապետական ինստիտուտի եւ Հայաստանի սոցիոլոգիական ասոցացիայի կողմից 2006-2008 թվականներին 1200 քաղաքացիների շրջանում անցկացված մի քանի հարցումների արդյունքում Հայաստանի ազգային հերոսների մեջ Վազգենը առաջինն էր, ում անունը տվել էր հարցվածների 15 %-20 %-ը։ Նա առաջ էր անցել 20-րդ դարի սկզբի ռազմական գործիչներից, ի դեմս՝ Անդրանիկ Օզանյանի եւ Գարեգին Նժդեհի։ Սարգսյանին լայնորեն ճանաչում են որպես խարիզմատիկ առաջնորդ։ Նրա ներդրումները հայտնի են դարձել նրա ընկերներից եւ կոլեգաներից։ 1997 թվականին նախագահ Տեր-Պետրոսյանը հայտարարեց, որ Սարգսյանը այն անձն է, ով արժանի է ազգային հերոսի կոչման։ Նա ավելացրեց, որ եթե կառավարության բոլոր անդամները ունենային այնպիսի աշխատասիրություն, ինչպիսին Վազգեն Սարգսյանը, մենք կունենայինք կատարյալ պետություն։ Հայաստանի երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը Սարգսյանի հուղարկավորության ժամանակ իր ելույթում ասաց, որ Վազգեն Սարգսյանը պատմության մեջ մնաց որպես քաղաքական գործիչ, ով կանգնած էր Հայաստանի պետականության ծննդի կողքին։ Նրա դերը ազգային բանակի ստեղծման գորրծում կասկածից վեր է։ Իր կյանքի եւ պարտականությունների կատարման գործում Վազգեն Սարգսյանը մեծ ներդրում ունեցավ հզոր հայրենիքի ստեղծման գործում։ Արեւմուտքում Վազգեն Սարգսյանին բնորոշում են որպես ուժեղ ազգայնական։ Բրիտանացի լրագրող Ջոնատան Սթիլը Սարգսյանի մասին գրել է որպես «դաժան ազգայնական, ով նախընտրում էր ուժի կիրառումը խոսքերի եւ ժողովրդավարության փոխարեն»։ Բրիտանիկա հանրագիտարանը Սարգսյանին բնորոշում էր որպես «Հայ ազգայնական, ով իր կյանքի մեծ մասը նվիրեց Հայաստանին, Ադրբեջանի հետ պատերազմում, Արցախի համար»։ Քաղաքագետ Ռազմիկ Փանոսյանի կարծքիով՝ Սարգսյանը «վերջին նշանակալի ազգայնական քաղաքական գործիչն էր, որի ներդրումն Արցախի եւ Հայաստանի համար կասկած չի հարուցում»։ Սարգսյանին հաճախ քննադատում են ոչ ժողովրդական լինելու համար, հատկապես ընտրական գործընթացներում իր ազդեցությունը կիրառելու համար։ Պատկերասրահ Տես նաեւ Վազգեն Սարգսյանի տուն-թանգարան Վազգեն Սարգսյանի անվան Հանրապետական մարզադաշտ Վազգեն Սարգսյանի հուշարձան (Արարատ) Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Երեւան) Վազգեն Սարգսյանի կիսանդրի (Վաղարշապատ) Ծանոթագրություններ Գրականություն Հովիկ Չարխչյան, Սպարապետ (հրապարակումների ժողովածու), Երեւան, 2002։ Ալբերտ Խաչատրյան, Արարատ, Երեւան, 1995 թ Արտաքին հղումներ Վազգեն Սարգսյանի առաջին ու միակ դերը կինոյում Վարդան Հովհաննիսյանի հեռուստաուղերձը, Վ.Սարգսյանի եւ Շ.Մեղրյանի ելույթները Շահումյանի անկման վերաբերյալ: Վազգեն Սարգսյանի ելույթ-կոչը Արծիվ մահապարտներ գումարտակի կազմավորման մասին Հայ քաղաքական գործիչներ Հայ ազատամարտիկներ 20-րդ դարի արեւելահայ արձակագիրներ Անձինք նամականիշերի վրա Արցախի հերոսներ ՀՀ ԳԽ 1-ին գումարման պատգամավորներ Հրաձգային զենքից մահացածներ Սպանվածներ Հոկտեմբերի 27-ի ահաբեկչության զոհեր Հայ տղամարդ գրողներ Հայ առաքելական քրիստոնյաներ Հայաստանում հրազենից մահացածներ


source: fineweb

text: Թուրքիայի քրդամետ ընդդիմության ղեկավար Սելահեթթին Դեմիրթաշը, 14 ամիս առաջ ձերբակալվելուց հետո, ուրբաթ օրն առաջին անգամ կանգնեց դատարանի առջեւ։ Թուրքիայում նրան ձերբակալել էին 2Օ16 թվականի հեղաշրջման ձախողված փորձից հետո իշխանությունների կողմից սկսված գործողությունների ընթացքում։ Ստամբուլի դատարանի շենքի առջեւ հավաքված մի քանի հարյուր ցուցարարներ վանկարկում էին Դեմիթաշին աջակցող կոչեր։ Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցության առաջնորդ Դեմիրթաշի նկատմամբ ներկայացված է 2Օ մեղադրանք։ Ուրբաթ օրը նա դատարան բերվեց ՝՝երկրի նախագահին վիրավորելու՛՛ մասին մեղադրանքով։ Իր հասցեն ներկայացնելու դատարանի պահանջին Դեմիրթաշը պատասխանել է - ՝՝Թուրքիայի խորհրդարան՛՛։ Մասնագիտությամբ իրավաբան Դեմիրթաշը, հարցականի տակ դնելով դատարանի իրավասությունները, պահանջել է իր գործը փոխանցել ավելի բարձր դատարան։ Նա բողոքում է նաեւ, որ իրեն ձերբակալելով, երկրի իշխանությունները ոտնահարել են խորհրդարանական անձեռնմխելիության իր իրավունքը։ Մինչեւ ուրբաթ օրն անցկացված դատական նիստը, նրան չի թույլատրվել մասնակցել նախորդ 9Օ լսումներին։ Իշխանություններն այդ կապակցությամբ հանդելս են եկել ՝՝անվտանգության պատճառաբանություններով՛՛։ Թուրքիայում հեղաշրջման փորձից հետո այստեղ ձերբակալվել է Ժողովուրդների դեմոկրատական կուսակցությունը ներկայացնող 9 պատգամավոր, մի քանի տասնյակ քաղաքագլուխ ու ավելի քան 1Օ հազար այլ պաշտոնյա։ Այս ամիս ավելի վաղ այս կուսակցության անդամներից, խորհրդարանի անդամ Իդրիս Բալուքենի նկատմամբ կայացվել էր 17 տարվա ազատազրկման վճիռ։


Ձորագետ - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան Անվան այլ կիրառումների համար տե՛ս՝ Ձորագետ (այլ կիրառումներ) Գետն ու հին կամուրջ Ստեփանավանի նոր կամրջից Ջավախքի եւ Բազումի լեռնաշղթաների միացման վայրը 40°59′46′′ հս.. լ. 44°01′04′′ ավ. ե.HGЯOL Արջիձոր, Մեծառու, Տաշիր, Չքնաղ, Լոռիգետ, Պաղգետ, Սեւջուր, Գարգառ, Լեջանջուր, Ծառվան, Հովանաձոր, Ուռուտ եւ Մենձոր Ձորագետ,, Բերդուջ, Կամենկա, Ձոր, Մեծ ջուր, Պալըղ, Սազիմ, Տաշրաջուր, գետ Հայաստանի Լոռու մարզում, Դեբեդի ձախ օժանդակը։ Երկարությունը 67 կմ է։ Սկիզբ է առնում Ջավախքի լեռնաշղթայի լանջերից։ Լեռնահարթավայրային տիպի գետ է։ Վերին հոսանքում՝ Լոռվա սարահարթում, ունի հարթավայրային բնույթ՝ դանդաղահոս է, ցածրադիր, երբեմն ճահճապատ ափերով եւ հաճախ առաջացնում է գալարներ։ Միջին հոսանքում՝ Ստեփանավան քաղաքից ներքեւ, գետը, ընդունելով Տաշիր խոշոր վտակը, մտնում է խոր, մինչեւ 100-120 մ խորությամբ կիրճերի մեջ։ Գետահովիտը նեղանում է՝ վերածվելով կիրճի, այնուհետեւ նեղ ու խորը կանիոնի։ Ձորագետի ջրահավաք ավազանի մակերեսը 1460 կմ2 է։ Առավել խոշոր վտակը Տաշիր գետն է, որը սկիզբ է առնում Վիրահայոց լեռնաշղթայի լանջերից, հոսում Լոռվա սարահարթով, թափվելով Ձորագետ՝ գետաբերանից 28 կմ հեռավորության վրա։ Վերին հոսանքում Գարգառ վտակն ընդունելուց հետո հովիտը լայնանում է, Ձորագետը միանում է Փամբակ գետին եւ սկզբնավորում Դեբեդ գետը։ Գետն ունի արեւելք-հարավ-արեւելք ուղղություն եւ մոտիկ է Բազումի լեռնաշղթայի ստորոտին, հետեւաբար ավելի երկար վտակները միանում են ձախից, ինչպես օր.՝ Սեւաբերդը, Տաշիրը, Ուռուտը, Հովանաձորը, որոնցից առաջին երկուսն ավելի ջրառատ են։ Աջակողմյան վտակներից են Չքնաղը եւ Գարգառը։ Ձորագետի ջրերն օգտագործվում են ոռոգման եւ էլեկտրաէներգիա ստանալու նպատակներով։ Նրա գետաբերանում 1932 թվականին կառուցվել եւ գործում է Ձորագետի ջրաէլեկտրակայանը՝ 22,2 հազար կվտ ընդհանուր հզորությամբ, իսկ Ստեփանավան քաղաքի մոտ՝ Ստեփանավանի փոքր ջրէկ-ը։ Ձորագետի վտակ Տաշիրից սկիզբ է առնում Լոռվա ջրանցքը (50 կմ), որը ձգվում է մինչեւ Դեբեդ գետ եւ ոռոգում ավելի քան 4000 հա հողատարածություն։ Հին աղբյուրներում հիշատակվում է Տաշրաջուր անունով։ Նախահեղափոխական շրջանի ռուսական քարտեզների վրա նշված է «Կամենկա» անունով։ Ստեփանավանի կամուրջը Ձորագետ գետի կիրճի վրայով 11-րդ դարի կամուրջ Ուռուտ վտակի վրա Գետի ստորին հոսանքի բարձրադիր ձախափնյակից, Արեւածագ գյուղի մոտ ↑ Հակոբյան Թ. Խ., Մելիք-Բախշյան Ստ. Տ., Բարսեղյան Հ. Խ., Հայաստանի եւ հարակից շրջանների տեղանունների բառարան, հ. 3 [-] (խմբ. Մանուկյան Լ. Գ.), Երեւան, «Երեւանի Համալսարանի Հրատարակչություն», 2001, էջ 482 — 992 էջ։ Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ձորագետ&oldid=8069206» էջից Դեբեդ գետի վտակներ Այս էջը վերջին անգամ փոփոխվել է 27 Օգոստոսի 2021-ի ժամը 19:59-ին:


Թրիլեր (անգլ.՝ thrill «թրթիռ, հուզմունք» բառերից), գրականության եւ կինեմատոգրաֆի ստեղծագործական ժանր, որը հանդիսատեսի կամ ընթերցողի մոտ առաջացնում է անհանգիստ սպասում, լարվածություն, վախ։ Այս ժանրը ճշգրիտ սահմաններ չունի եւ նրա առկայությունը զգացվում է շատ ուրիշ ժանրերում։ Կինեմատոգրաֆում թրիլեր ժանրի ֆիլմեր կարող են հանդիսանալ դետեկտիվ, լրտեսական, սարսափ եւ արկածային ժանրերի ֆիլմերը, ինչպես նաեւ որոշ գանգստերական եւ նուար ժանրի ֆիլմեր։


Կատեգորիա:2010 հիմնադրված կազմակերպություններ (← հղումներ _ խմբագրել)


Ազատ Զրուցարան El Dorado


Ինչպե՞ս է Երեւանը պատրաստվում իր տոնին - ankakh.com «Սրտումս Երեւան»: Խոստովանությունը բառերով հնչում էր, իսկ ինչպե՞ս այն պետք է գրվեր ու մատուցվեր: Տարբերանշանի ստեղծման ու պաստառների մշակման գործին անցան գրաֆիկ-դիզայներները: «Էրեբունի-Երեւան 2801» տարբերանշանով պաստառներն արդեն հանդիպում են քաղաքի տարբեր հատվածներում եւ հուշում առաջիկա համաքաղաքային տոնի մասին: Տարբերանշանը օգտագործվում է նաեւ տարբեր աքսեսուարների թողարկման ժամանակ:


Ֆուտբոլը էն աշխարհում | Ինքնագիր - գրական հանդես Երբ տառերը քոչում են գրքիդ էջերից, մտածում ես, թե գժվել ես։ Բայց երբ մատաղացու անասունն է հոդաբաշխ մայունով փախցնում քեզ, արդեն չես իմանում՝ գժվածի գժվելը էլ ո՞րն է։ Ամեն ինչ ընդունելի է դառնում։ Լավ, սկզբից պատմեմ։ Ընկերուհուս հետ գնացինք ֆուտբոլ նայելու։ Սովորական խաղ չէր. հայ֊թուրքական ֆուտբոլ էր։ Քեռիս չէր թողնում. հիստերիկացավ, ոտքերը գետին տվեց, հեռախոսս ձեռքիցս խլելով՝ զանգեց ու գոռգռաց ընկերուհուս վրա, թե՝ եթե դու գլխիցդ ձեռ ես քաշել, էդ չի նշանակում, որ մեր աղջկա գլուխն էլ պիտի ուտես։ Կատաղությունից ու ամոթից ուզում էի գետնի տակն անցնեի։ Լավ է՝ ընկերուհիս հասկանում էր. քեռուս նման մեկն էլ իրենց տանը կար։ Ես ու նա ոչ մեկին չլսեցինք, գլուխներս տնկած՝ գնացինք հայ֊թուրքական հանդիպումը երկրպագելու։ Տնեցիք սպասում էին, որ թուրքերը մեր արունը խմելու են, մեզ էլ ուտելու են, ու որոշել էին մեր տուրը տալ, հենց տուն կվերադառնայինք։ Տրիբունաների բարձր նստարաններին կանգնած՝ ես ու ընկերուհիս զգուշությամբ հանում էինք միմյանց ականջների բամբակը։ Ընկերուհուս եղբայրն էր խցկել՝ ճամփու դնելուց առաջ, ու պատվիրել, որ չհանենք, թե չէ կլսենք տղամարդ երկրպագուների հզոր քֆուրներն ու տանը կմնանք, որովհետեւ տան աղջկա ականջը պիտի մաքուր լինի։ Եղբայրը, քեռիս, մեր ազգուտակի արական կեսը մի կողմից, ընկերուհուս ազգուտակի արական կեսը՝ մյուս կողմից, համոզված էին, որ խաղը դիտող երկու աղջիկ է լինելու ընդամենը՝ ես ու ընկերուհիս։ Բայց հորս խոսքը վճռորոշ էր, եւ չհամարձակվեցին մեզ փակել տանը՝ ինչպես խոստացել էին։ Տրիբունաների բարձր նստարաններին կանգնած՝ ես ու ընկերուհիս նայում էինք, թե ինչպես է Նախագահը հատ֊հատ ողջունում հայ ֆուտբոլիստներին։ Ձեռքով բարեւելուց հետո նա ամեն մեկի կրծքի վրայից քերում էր խորհրդանիշ լեռը՝ երեւի վախենալով, որ թուրքերը դրա տեսքից ավելի կկատաղեն, ավելի շատ գոլեր կխփեն ու ինքը ստիպված ավելի եռանդով կծափահարի։ Հետո նշան արեց, որ մարեն հայ֊թուրքական թյուրիմացությունները խորհրդանշող շինության լույսերը, ու խաղը սկսվեց։ Խաղից հետո քեռիս մեզ դիմավորեց տան շեմին եւ խոստացավ, որ մեզ նման տղամարդ աղջիկների համար մատաղ կանի։ Երբ հարցրեցի, թե բա ինչո՞ւ իրենց նման տղամարդիկ չեկան մեր հայերի համար սիրտ ցավացնելու, ասաց, որ ինքը չի կարող թուրք տեսնել ու վրան չհարձակվել, մաման չլացացնել։ Դրա համար զսպում է իրեն։ ֊-Թե ուզում եք՝ մատաղի տերտերին ասեմ, միանգամից կնքի քեզ ու ընկերուհուդ,-առաջարկեց,-արժան եք սուրբ մեռոնին։ Ես նրան անփոփոխ իմ պատասխանը կրկնեցի եւ գնացի քնելու։ Հոգնած էի։ Իսկ առավոտյան ամեն ինչ տակնուվրա եղավ։ Աչքերս բացեցի միանգամից, այնքան կտրուկ, որ թվաց, թե երազս բաց աչքերով եմ տեսնում։ Երազիս նորից հայ-թուրքական ֆուտբոլ էր, բայց այս անգամ դատավորը քերթողահայրն էր։ Մենք պարտվում էինք նրանց խաղադաշտում եւ հաղթում՝ մերում։ Դատավորը անընդհատ դատում էր։ Աբսուրդ էր, բայց երազ էր։ Ժամանակ պահանջվեց, մինչեւ կարողացա արթնությանս վրայից մաքրել նրա ստվերը։ Լուսամուտիս տակ կես-բերան, կարծես իր ներկայությունը ակնարկելու համար մի ոչխար մայեց։ Ուրեմն՝ յոթամսական ծնված քեռիս արդեն բերել է մատաղացու անասունը։ Շաբաթ էր, դեռ կարող էի չմտածել սպասվող մատաղակերության ծանրաբույր հեռանկարի մասին։ Ձեռքս մեկնեցի, բարձի տակից պատահական մի գիրք հանեցի։ Մի քիչ հանգիստ կարդամ, քանի դեռ չեն գուշակել, որ զարթնել եմ։ Բայց տառերը չկային։ Ստամոքսս սկսեց ծակծկել ու ներսից ցնցվել, ոնց որ կենդանի ձուկ կուլ տված լինեի։ Բերանս միանգամից ցամաքեց։ Ձեռքերս այնպես էին դողում, ինչպես կդողային, եթե մի քանի ժամ շարունակ, առանց քաղցին ուշադրություն դարձնելու եւ առանց գրքից կտրվելու կարդացած լինեի։ Երեխա ժամանակ ինձ միշտ ասում էին, որ շատ կարդալու վերջը խփնվելն է։ Ես միշտ սարսափում էի այդ խայտառակությունից։ Ոչ մի բան այնպիսի զորեղ ամոթով չէր ողողում ինձ, ինչպես գժված, փողոցներն ընկած անտեր եսս պատկերացնելը։ Մինչեւ մի օր հասկացա (լավ է ուշ, քան ավելի ուշ), որ եթե գժվեմ, եսս չեմ գիտակցի եւ հետեւաբար ամաչելու պատճառ չեմ ունենա։ Դրանից հետո էլ չէի վախենում գժվելուց, որովհետեւ գժվածը արդեն ես չէի լինելու։ Բայց հիմա ես գժվել էի ու ես ես էի։ Տաք ու հով էի լինում։ Աչքի պոչով անընդհատ գրքերիս նայելով՝ արագ հագնվեցի։ Եթե մյուսների էջերից էլ են տառերը գնացել, ուրեմն գուցե գրքե՞րն են գժվել։ Բայց ինչո՞ւ պիտի բոլորը միանգամից գժվեին։ Գուցե հենց այդ գիրքն է գժվել։ Վախենում էի անունը տալ ու վախենում էի մյուսները ստուգել։ Հայելին ու սանրը դրեցի գրպանս, հետ-հետ գնալով՝ դուրս եկա սենյակից։ Ոչխար չէր, խոյ էր՝ հենց բաղնիքի դռան առաջ, ծիրանենու ծառի տակ կապած։ Նրան տեսա ու մոռացա, որ շտապում էի նետվել ցնցուղի տակ՝ հիշողությունիցս լվանալու ցնդած գրքիս անդեմ էջերի տեսքը։ Սեւաթույր էր, գանգրագեղմ, խոյակնակոտոշ։ Ոչխարային անչափ տխուր ու գեղեցիկ նայվածքով խոցեց հոգիս ու մայեց՝ – Աստղը տեսա՞ր։ – Ի՞նչ աստղ օրը ցերեկով,- շշկռվեցի ես։ – Ճակատիս պիծակը չե՞ս տեսնում։ Նայում եմ՝ սեւ բրդին սպիտակ խաչանշան է աչքով անում։ – Իսոս քեզ Քրիստոս,- թառանչեցի ես։ – Ես կկանգնեմ։ – Նստի՛ մեջքիս,- մնչաց նա։ Նստեցի։ Աչքս չթարթած՝ մութ աշխարհ ընկանք։ – Ես ցնդե՞լ եմ,- համենայն դեպս հարցրեցի նրան։ – Տատիդ հիշո՞ւմ ես,- պատասխանեց նա։ – Ո՞նց չեմ հիշում,- վրդովվեցի ես։ Լռեց։ Վարգում ենք մութ աշխարհով։ Գրպանս նեղում է։ Կառչել եմ կոտոշներից, հազիվ հասցնում եմ հետեւել սուրացող բնապատկերին, որը ոչնչով չի տարբերվում լույս աշխարհից ու ահավոր ծանոթ վայրեր է հիշեցնում։ Բա ինչո՞ւ է մութ կոչվում, չեմ հասկանում։ Հանում եմ հայելին, ու մինչ նայելը արդեն հասկանում եմ՝ մութ աշխարհը հայելային անդրադարձ է։ Ձախը աջ է դարձել, աջը՝ ձախ։ Ամեն ինչ աջուձախ շուռ է եկել, բացի ինձնից։ Կոնդ ենք բարձրանում։ Մի քիչ էլ, ու տուն կհասնենք,- գլխի եմ ընկնում ես։ Դարպասի առաջ խոյը հպարտ կանգնում է։ Պատի տակի քարե նստարանին ձախլիկ տատս իլիկ է մանում։ – Եկա՞ր, բալա՛։ – Արի պաչեմ։ Իլիկը մի կողմ է դնում, ոսկրոտ ձեռքերով քաշում ձեռքերիցս։ Չի փոխվել։ Բայց մի քիչ կոլոտացել է։ Խոյը ախորժակով տերեւ է ծամում։ Տատս չանչ է անում նրան։ – Արագ ես եկել, հա՜, երեխու երեսին գույն չկա։ – Տատ, էս որտե՞ղ ենք – Նստի, ա՛յ բալա։ Նստի, կասեմ։ Նստում եմ կողքը՝ մեր սիրած դիրքով, նա՝ մեջքը ձիգ, հայացքն՝ ուղիղ առաջ, ես՝ կողքանց, հայելով նրա կիսադեմը, բոբիկ ոտքերս նստարանին տարածած-տատիս փեշին հպված։ Դեռ չեմ վարժվել թարսուշիտակ ձախուաջին, թվում է, թե դրա պատճառով առաջն ու հետն էլ են խախտվել եւ ես հիմա պիտի տեսնեի ոչ թե թթենին եւ նրա տակ խորհող խոյին, այլ՝ հարեւան Մարուշենց կավիճոտ պատը, որը մեր գրատախտատկն ու հայտարարությունների տախտակն էր միաժամանակ։ Ձեռքիս իլիկ է հայտնվում։ – Հա, բալա ջան։ Մանի, մանի, հետո կասեմ։ Կենտրոնացած մանում եմ։ Տարօրինակ է. թելը իմ մազերն են։ Մազերս, որ կարճ կտրված են ծոծրակից եւ որոնց մասին մամաս ասում է, որ մի մատ փաթաթելուն չեն հերիքի, բայց մատի փաթաթան են դարձել։ – Հետո, բալա ջան։ – Տատ, հիմա դու մեռե՜լ ե՞ս։ – Չէ, ա՛յ բալա, ես ո՞նց կարամ մեռնեմ։ – Մանի, մանի, հետո կասեմ։ Մանում եմ։ Ծոծրակս կարծես իմը չլինի։ Շոշափում եմ. մազերս են։ Մազերս մանելուց երկարել են ու շարունակում են երկարել։ Շուտով կհասնեն գոտկատեղիս։ Մի կողմ եմ դնում իլիկը։ Տատս քթի տակ բարակ ժպտում է։ Ես լավ եմ հասկանում շրթունքի պես կարճ նրա այդ խնդմնդոցը։ Դրա փոխարեն ես կասեի. «Տեսա՞ա՜ր»։ – Տա՛տ։ Տա՛տ։ – Ասա, բալա ջան։ – Տատ, ես գժվե՞լ եմ։ – Չէ, լույսս,- իրար է խառնվում տատս,- ո՞վ ասեց։ – Բա մազերս, դու, էս... էս խոյը...- Խոյը չկա։- Դու իսկականից չես մեռե՞լ։ – Մեռել եմ, բալա ջան։ – Բա նոր ասում էիր՝ ես ո՞նց կարամ... – Որ շատ ուզեմ՝ կարամ։ – Բա մազերս.... – Մազերդ քեռուդ խնդրանքով արեցի... շատ էր ուզում քեզ երկար մազերով տեսնել, բալա՛ ջան... Դու մի մտածի, հենց զարթնեց՝ կանցնի։ – Ո՞վ զարթնեց։ – Քեռիդ, էլ ո՞վ։ – Ո՞նց... մենք հիմա քեռուս երազում ե՞նք։ Ո՞նց... էս հիմա իրա տեսա՞ծն ա... տատ... բա որ... բա որ չզարթնի, տա՛տ... – Աստված ո՛չ անի, այ բալա, ինչե՜ր ես խոսում։- Տատս խաչ հանեց։ Ներսումս մի լար ձգվեց ու դեռ զնգում էր, մինչ ես հանկարծ կհասկանայի, որ գլխավոր հարցը չեմ տվել։ – Տառերը դո՞ւ ես հանել գրքիս միջից, ա՛յ տատ։ Տատս շոշափեց խալաթի գրպանը։ – Քեզ իմ մոտ բերելու ուրիշ հնար չկար,- ոչ թե արդարանալու, այլ իմ մեղավորությունը հաստատելու պես ասաց նա,- ե՞րբ ես դու դուրս գալու գրքերիդ միջից, ախր։ Մինչեւ տառերդ չտարա, չեկար։ – Բայց ո՞նց եկա, տառերը ի՞նչ կապ ունեն։ – Պիտի շատ վախեցած լինես, որ ուժս պատի՝ քեզ բերեմ։ Նա շոյեց գլուխս։ – Ես գիտեի, թե գժվել եմ... – Աստված ոչ անի,- խաչ հանեց նա,- դու չե՛ս գժվի։ Տատիդ մոռացա՞ր, ինչ ա... – Տատ, բայց... էս ի՞նչ տեղ ա.... Հայաստանը չի, չէ՞... էն աշխարհը... մեռնելուց հետո... դու ի՞նչ ես անում այստեղ... – Ձեզանով ուրախանալով ապրում եմ, փա՛ռքդ շատ... – Բա էն աշխարհը... – Էն աշխարհը էլի՛ Հայաստանն ա, լո՛ւյսս։ Մենակ թե ձախն ու աջն են ուրիշ։ – Էստեղ էլ ե՞ն ֆուտբոլ խաղում... – Էդ հարցիդ հիմա որ պատասխանեմ, հաջորդ հարցդ թուրքերի մասին ա լինելու, չէ՞։ Իրավունք չկա, լո՛ւյսս։ Չե՛մ ասի։- Գրկեց գլուխս։- Գնա՛, գնա տուն, քանի քեռիդ չի զարթնել։ Թե չէ կկատաղի, որ խոյը քեզ փախցրել ա... – Ախչի Արշո՜, Արշալո՜ւյս,- բաղնիքի դուռն էր ջարդում մամաս,- չեմ ասել՝ մի ժամից ավել չմնաս տաք ջրի տակ։ Դո՛ւրս արի, քեռիդ էս կես ժամ ա՝ քեզ ա սպասում... – Արի՛, բան ունեմ ասելու,- աղբյուրի մոտ պպզած քեռիս շպրտեց ծխուկը,- երազս եմ ուզում պատմեմ, բայց... բայց իմացի, որ երազով ինձ չեք խաբի... Ես ամեն ինչ գիտեմ։- Ու հանկարծ բարձրացավ, թիկունքում պահած ձեռքը պահեց քթիս տակ։ Թաց մազերս բիզ-բիզ կանգնեցին։ – Տատդ մոռացել ա տառերը հետ ուղարկի, գիրքդ գտա, ստուգեցի։ Սկզբից մտածեցի, թե խփնվել եմ, բայց հետո հիշեցի, որ տառերը քեզնի՛ց են փախել, իսկ ես ու դու նույն բանից չենք կարա խփնվենք... Դե հիմա ինձ ճիշտն ասա՝ դրախտը Հայաստանից ինչո՞վ ա տարբերվում...


source: wikipedia

text: Ճանապարհորդ -առաջնագնացներ Անհրաժեշտ է առնվազն երեքական նախադասությամբ հոդվածներ գրել հետեւյալ վերնագրերի համար։ Ռուալ Ամունդսեն - նորվեգացի ճանապարհորդ, հետախույզ Ժակ Քարտիե - համարվում է Կանադայի հայտնագործողների մեկը Քրիստափոր Կոլումբոս - Ամերիկյան մայրցամաքների հայտնագործողը Ջեյմս Կուկ - Մեծ արգելախութը, Նոր Զելանդիան եւ Անտարկտիդայի հայտնագործողը Էռնան Կորտես - նվաճեց Մեքսիկան եւ ոչնչացրեց ացտեկների պետությունը Ֆրենսիս Դրեյք - առաջին շուրջերկրյա ճանապարհորդություն կատարողը Լեյֆ Էրիքսոն - Քրիստափոր Կոլումբոսից շուրջ հինգ դար առաջ Ամերիկա ոտք դրած առաջին եվրոպացին Վասկո դա Գամա - առաջին եվրոպացին, որը Աֆրիկա մայրցամաքը հարավից անցնելու միջոցով հասել է Հնդկաստան Հիլարի Էդմունդ Ֆեռնան Մագելան - բացահայտել է Ատլանտյան օվկիանոսը Խաղաղ օվկիանոսին կապող նեղուցը Մարկո Պոլո - Պարսկաստանի, Չինաստանի, Մոնղոլիայի, Ինդոնեզիայի, Հնդկաստանի եւ այլ երկրների աշխարհագրության, ազգագրության, պատմության ուսումնասիրող Չժենգ Հե - նավատորմի հրամանատար, ղեկավարել է յոթ խոշոր ծովային ռազմա-առեւտրական էքսպեդիցիաներ դեպի Հնդկաչին, Հինդոստան, Արաբական թերակղզի եւ Արեւելյան Աֆրիկա Բելինգսհաուզեն Ֆաբիան — հայտնաբերել է Անտարկտիդան Միխայիլ Լազարեւ — հայտնաբերել է Անտարկտիդան Վիտուս Բերինգ — հայտնաբերել է Ալյասկան Սեմյոն Դեժնյով — հայտնաբերել է Բերինգի նեղուցը 1684 թ. Աֆանասի Նիկիտին — Հնդկաստանի ճանապարհորդությունները Միկլուխո-Մակլայ Նիկոլայ — Պապուա եւ Նոր Գվինեա ճանապարհորդություններ Իվ Ժակ Կուստո - Օվկիանոսների ստորջրյա հետազոտություններ Տուր Հեյերդալ – Երկու շուրջերկրյա ճանապարհորդություն լաստանավի եւ եղեգնանավի վրա Յուրի Գագարին – Առաջին մարդը տիեզերքում Վալենտինա Տերեշկովա - Առաջին կինը տիեզերքում Նիլ Արմստրոնգ - Առաջին մարդը Լուսնի վրա Ցանկեր:Աշխարհագրություն


source: CulturaX

text: Հայաստանում Քովիդի դեմ ամբողջական պատվաստվածների թիվը հատել է մեկ միլիոնի սահմանը.նախարար | ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ Հայկական լրատվական գործակալություն Հայաստանում Քովիդի դեմ ամբողջական պատվաստվածների թիվը հատել է մեկ միլիոնի սահմանը.նախարար 17:11, 23 Մայիս 2022 ԵՐԵՎԱՆ, 23 ՄԱՅԻՍԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ։ Հայաստանում կորոնավիրուսի դեմ ամբողջական պատվաստվածների (2 դեղաչափ ստացածների) թիվը հատել է մեկ միլիոնի սահմանը: «Արմենպրես»-ի հաղորդմամբ՝ ֆեյսբուքի իր էջում գրել է ՀՀ առողջապահության նախարար Անահիտ Ավանեսյանը։ «Մեր երկիրը համաճարակաբանության տեսանկյունից գտնվում է համեմատաբար հանգիստ վիճակում, բայց մի շարք երկրներում, օրինակ` Հյուսիսային Կորեա, Ավստրալիա, Ճապոնիա, Թայվան, COVID-19-ը դեռ չի նահանջում»,-նշված է նախարարի գրառման մեջ: Անահիտ Ավանեսյանը հորդորել է չկորցնել զգոնությունը. շարունակել պատվաստումային գործընթացը: «Խոսքս, մասնավորապես, վերաբերում է խոցելի խմբերի ներկայացուցիչներին, 65 տարին լրացած քաղաքացիներին: Պետք չէ մոռանալ` պատվաստումը հոգատարություն է, հարկավոր է ամեն ինչ անել, որպեսզի կարողանանք ճիշտ դիմակայել նոր ալիքներին»,-գրել է նա։


text: 1701 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է ուրբաթ։ Սա մեր թվարկության 1701 թվականն է, 1-ին տարին XVIII դարի։ Դեպքեր Սեպտեմբեր 8՝ Մխիթարյան Միաբանությունի հիմնադրումը Կ. Պոլսում Ապրիլի 21՝ Ճապոնիայում 47 րյոնինների խումբն սկսում է վրիժառությունն իրենց նախկին տիրոջ ինքնասպանության ծեսի համար։ Ծնունդներ Նոյեմբերի 27՝ Անդերս Ցելսիուս, շվեդ աստղագետ, (մ. 1744) Մահեր Մայիսի 23՝ Ուիլյամ Քիդ Captain William Kidd, շոտլանդացի ծովահեն (ծն. 1645) Սեպտեմբերի 16 Ջեյմս II Անգլիայի եւ Շոտլանդիայի թագավոր (ծն. 1633) 1701 Տարեթվեր


14/12/17 13:02 Պաշտոնյաները չեն ընդունում սեփական սխալները, հետո էլ զարմանում են, որ իրենց չեն վստահում


Ստորադաս են բոլոր շահերը /Երբ խոսքը ազգային հարստության մասին է/ - 20 Օգոստոսի 2014 - Metsamor city Գլխավոր էջ » 2014 » Օգոստոս » 20 » Ստորադաս են բոլոր շահերը /Երբ խոսքը ազգային հարստության մասին է/ Ստորադաս են բոլոր շահերը /Երբ խոսքը ազգային հարստության մասին է/ Արդեն ինը տարի Գեղարքունիքի մարզի Ծովինար գյուղի լճամերձ մի հատվածից, որտեղ ջրառի խողովակ կար, դիտարկում եմ, թե ինչ վիճակում է Սեւանը։ Սեւանի լավն ու վատը ես ամեն տարի տեսնում եմ լուսանկարչական ապարատիս միջոցով, որ հիմա իմ առջեւ Սեւանի տարիներն է ի ցույց դնում։ Ընթերցողը տարիներ առաջ տեսել է, որ ջրի մակարդակն այնքան էր իջած, որ ջրառի խողովակի կողքով համարյա հարյուր մետր ջրի մեջ քայլում էինք, որ հետո միայն լողալ կարողանայինք։ Երբեմն այնքան էինք հոգնում քայլելիս, որ լողալ էլ չէինք ուզում։ Խողովակը դարձավ իմ դիտակետի օբյեկտը, որ սկզբում ցավ, հետո անսահման ուրախություն պատճառեց՝ տարեցտարի ջրում ավելի ու ավելի կորչելով։ Նախորդ տարի խողովակն ընդհանրապես չգտա, տարածքն էլ անճանաչելի էր դարձել. ափը ջուրն էր մտել, «նորաստեղծ» ափում դեռ մամուռն ու գորտերն էին իշխում։ Այս տարի այդ նոր ափն արդեն հնացել էր, իսկ թարմ նորն էլ հասել էր անտառային տնակին։ Ծովինարցիներն էլ փոխել էին իրենց լողալու ափը ու գնում էին «Կոճղեր»։ Այդ տարածքը գյուղացիներն այդպես էին կոչել լճի մակարդակի բարձրացման հետեւանքով ջրում մնացած ծառարմատների «պատվին»։ Հերթական դիտարկումս կոճղերի տարածքից է։ Նախ ասեմ, որ ընդհանրապես կոճղերի՝ ջրում թողնել—չթողնելու հարցը մասնագետներին երկու խմբի է բաժանել։ Մի մասն ասում է, թե կոճղերն անհրաժեշտ է թողնել, որպեսզի ջուրը բարձրանա, կոճղը մնա ջրի մեջ, հետո քայքայվի եւ ձկների համար օրգանական կեր դառնա։ Մյուսն էլ պնդում է, թե կոճղերը հարկ է արմատախիլ անել, որովհետեւ այն երկար է մնում ջրում, ուշ է քայքայվում՝ այդպիսով կեղտոտելով ջուրը։ Գումարներ խնայելու նպատակով պետությունը անտառանյութի «հարցերը լուծելու» հնարավորությունը տվել էր բնակչությանը։ Բնակիչներն էլ գոհ են մնացել. ծառերը կտրել են որպես շինանյութ կամ վառելափայտ օգտագործելու նպատակով, բայց կոճղերը թողել են ջրի մեջ։ Չեն կարողացել, այն հանելու համար տեխնիկա է պետք։ Սեւանի խնդիրներով զբաղվող հանձնաժողովի նախագահը գյուղացիներին չի մեղադրել ու չի մեղադրում՝ պնդելով, թե իսկապես դժվար է այդ անել։ Ինչեւէ, ես մասնագետ չեմ ու չեմ կարող ասել, թե կոճղերը ջրում թողնել—չթողնելու առումով որ խումբն էր ճիշտ, բայց կարող եմ պնդել այն, ինչ վկայում են իմ լուսանկարները։ Դրանք հերքում են այն տեսակետը, որ կոճղերը ջրում մնալով ճահճացնում են ջուրը։ Տարիների իմ լուսանկարները ցույց են տվել, որ Սեւանի ավազային ճահճուտները շատ արագ են մաքրվում (մասնագետները պարզաբանում են, թե ավազային ճահճուտը նաեւ լճամաքրման, զտիչ գործառույթ ունի)։ Եվ հիմա, նույնիսկ հենց այստեղ, որտեղ լճում կոճղեր են, ջուրը մաքուր է։ Եվ այն էլ ավելի կմաքրվի, եթե շարունակվի ջրի մակարդակի բարձրացումը։ Իմ լուսանկարի կոճղը լողացողների համար նույնիսկ ժամանցի վայր էր դարձել. ոչ բարձրահասակ լողորդները կոճղի վրա բարձրանում ու ջուրն էին նետվում։ Թեկուզեւ ափը շատ փոքր էր, տեղ—տեղ նույնիսկ առանց ափի, բայց ջուրը մաքուր էր ու ավազե թումբ—լիճ առանց լճափի տարածությունը հոգ չէր. լողում էինք, ջրից դուրս գալիս ու մտնում անտառ՝ արեւայրուք ընդունելը թողնելով ավելի լավ ժամանակների։ Կառավարության՝ Սեւանից 2014թ. հավելյալ ջրառի որոշումը գյուղացիներին մտածելու տեղիք էր տվել. մի կողմից ջրի պակաս կա, գյուղացին անջուր ինչ անի, մյուս կողմից էլ լավ են հիշում Սեւանից ջրի մակարդակի պակասելու հետեւանքները. տարիները՝ չորային, երկնքից կրակ էր թափվում, ջուրը գնալով կեղտոտվում էր, ձուկն էլ անհամ էր դառնում (սրա մասնագիտական բացատրությունները կան, բայց այն այս նյութի քննարկման թեման չէ)։ Ոչ վերցնելն է ճիշտ, ոչ չվերցնելը։ Հապա ի՞նչ անել։ Օրինակ պապս Սեւանի համար այն վատ՝ ցամաքող տարիներին հստակ գիտեր հարցի պատասխանը՝ գերխնդիրը Սեւանի փրկությունն է ու՝ վերջ։ Ու ինձ էլ ասում էր իր նախապապերից լսածը. ժամանակին երբ լճի տարածքի բնակչությունը նկատել է, որ Սեւանում ձուկը քչացել է, տարել, պարկերով գարի է շաղ տվել ջրի մեջ, որ ուտեն—բազմանան։ Թե գարի չեն ունեցել, պայմանավորվել են ու գյուղերով միասին ուղիղ մեկ տարի ձուկ չեն բռնել։ Պատկերացնու՞մ եք, ձկան հույսով ապրող ժողովրդի վիճակը, բայց՝ արել են, մտածել են, եթե ձուկը քիչ է, ուրեմն ջրի հետ ինչ—որ բան այն չէ։ Դրա համար էլ ձկան պաշարներն ավելացրել են, որ ջուրն էլ փոխվի։ Չմոռանանք, որ ՀՀ նախագահին առընթեր գործում է Սեւանա լճի խնդիրների հանձնաժողով, որի նախագահ Վլադիմիր Մովսիսյանը բարձրաձայնել է, թե գերխնդիրը մինչեւ 2030 թ. լճի մակարդակը 6 մետրով ավելացնելն է, ինչը կկազմի 1903 մետր 50 սանտիմետր։ Դրա համար անհրաժեշտ է յուրաքանչյուր տարի լճի մակարդակը բարձրացնել միջինը 21.6 սանտիմետրով. «Լճի մակարդակի բարձրացումը մեզ համար ազգային գերխնդիր է, եւ այս գործընթացը շարունակվելու է օրենքով նախատեսված կարգով։ Արդյունքում մենք լճում կունենանք 42 մլրդ խմ ջուր, այսինքն՝ 8 մլրդ խմ–ով ավելի, քան 2002թ.։ Այդ 8 մլրդ խմ–ն լճի անհրաժեշտ ռազմավարական պաշարն է, որը հնարավորություն կտա անհրաժեշտության դեպքում ինքնահոս կերպով ոռոգման կամ խմելու ջրով ապահովել Հայաստանի ցանկացած տարածք։ Հայաստանին անհրաժեշտ է այդ պաշարը՝ ապագա հնարավոր մարտահրավերներին դիմակայելու համար։ Նման պաշար ունենալու համար մեզ պետք կլիներ կառուցել 790 ջրամբար՝ 24 մլրդ ԱՄՆ դոլար ընդհանուր արժեքով։ Հետեւաբար Սեւանա լճի կարեւորությունն անհնար է թերագնահատել»։ Սեւանա լիճն իրապես ազգային հարստությունն է, ու լճի մակարդակի բարձրացումը՝ անհրաժեշտություն։ Եվ բոլոր այն տեսակետները, որոնք պնդում են, թե այդ բարձրացումը վնասակար է այս ու այն ճանապարհին, այս ու այն շինությանը, երկրորդական են։ Որովհետեւ լիճը քաղցրահամ ջրի մեծ պաշար է, եւ այն կորցնելը հաստատ ավելի թանկ է արժենալու, քան այս կամ այն ճանապարհի ուղղությունը փոխելը կամ շինությունը ապահավաքակցելը։ Ու բացի այդ, «ՀՀ»—ն բազմիցս է ասել, որ երբ խոսքը ազգային հարստության մասին է, ուրեմն պիտի դրան ստորադասվեն բոլոր մասնավոր շահերը։ hhpress.am Կատեգորիա: Հասարակություն | Դիտումներ: 319 | Ավելացրեց: Martos | - Վարկանիշ -: 0.0/0


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Ա. Ա. ՄԻԿՈՅԱՆԻՆ ԲԱՐԵԿԱՄՈՒԹՅԱՆ ՇՔԱՆՇԱՆՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Հայ-ռուսական մշակութային կապերի ամրապնդման եւ ժողովուրդների միջեւ բարեկամական հարաբերությունների զարգացման գործում ներդրած նշանակալի ավանդի համար երաժիշտ-երգահան, պրոդյուսեր Անաստաս Ալեքսեյի ՄԻԿՈՅԱՆԻՆ (Ստաս ՆԱՄԻՆ) (ՌԴ) պարգեւատրել Բարեկամության շքանշանով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2016թ. Դեկտեմբերի 17 Երեւան ՆՀ-1190-Ա


text: Օգոստոսի 24, տարվա 236-րդ (նահանջ տարիներին՝ 237-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 129 օր։ Դեպքեր 79 - Վեզուվ հրաբխի ժայթքումը, որի հետեւանքով կործանվեց Պոմպեյը 410 - վեստգոթերը՝ Ալարիքի ղեկավարությամբ սկսեցին ավարի ենթարկել Հռոմը, ինչը տեւեց 3 օր 1456 - ավարտվեց Գուտենբերգի Աստվածաշնչի տպագրումը 1572 - Բարդուղիմեոսյան գիշեր. Ֆրանսիայի թագավոր Կառլոս VII-ի հրամանով համատարած կոտորածների են ենթարկվում Փարիզի հուգենոտները 1690 - Կալկաթա քաղաքի հիմնադրումը (Հնդկաստան) 1720 - Սարդինիայի թագավորության ստեղծումը 1814 - բրիտանական զորքերը ներխուժում են Վաշինգտոն եւ հրդեհում Սպիտակ Տունը 1821 - Կորդովայում (Մեքսիկա) ստորագրվում է Կորդովայի պայմանագիրը Մեքսիկայի ապստամբների եւ Իսպանիայի միջեւ, որի հետեւանքով հռչակվում է Մեքսիկայի անկախությունը Իսպանիայից 1914 - գերմանական զորքերը գրավում են Նամյուրը (Ֆրանսիա) 1929 - Թուրքիան եւ Պարսկաստանը ստորագրում են բարեկամության պայմանագիր 1939 - ստորագրվում է Մոլոտով-Ռիբբենտրոպ դաշնագիրը՝ սովետական եւ գերմանական արտաքին գործերի նախարարներ Վյաչեսլավ Մոլոտովի եւ Յոախիմ ֆոն Ռիբբենտրոպի կողմից 1944 - սկսվում է Փարիզի գրոհը դաշնակիցների զինյալ ուժերի կողմից 1954 - ԱՄՆ-ում արգելվում է Ամերիկյան կոմունիստական կուսակցությունը 1960 - Անտարկտիդայի Վոստոկ կայանում գրանցվում է աշխարհի ռեկորդ համարվող ամենացածր ջերմաստիճանը (−88 °C) 1968 - Ֆրանսիան փորձարկում է իր առաջին ջրածնային ռումբը, այդպիսով դառնալով աշխարհի 5-րդ միջուկային երկիրը 1991 - Միխայիլ Գորբաչովը հրաժարվում է Խորհրդային Միության կոմունիստական կուսակցության Կենտկոմի ընդհանուր քարտուղարի պաշտոնից 1991 - Ուկրաինան հայտարարեց իր անկախությունը Սովետական Միությունից Ծնունդներ 1580`- Ջոն Թեյլոր, Անգլիա անգլիացի բանաստեղծ (վ. 1654) 1669 - Ալեսանդրո Մարչելո, վենետիկյան ազնվական, մաթեմատիկոս, բանաստեղծ 1750 - Լետիցիա Ռամոլինո, Նապոլեոն Բոնապարտի մայրը (վ. 1836) 1772 - Վիլհելմ I, Նիդերլանդների թագավոր (վ. 1840) 1817 - Ալեքսեյ Տոլստոյ, ռուս գրող (վ. 1875) 1837 - Թեոդոր Դյուբուա, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր (վ. 1924) 1865 - Ֆերդինանդ I, Ռումինիայի թագավոր (վ. 1927) 1899 - Խորխե Լուիս Բորխես, արգենտինացի գրող եւ բանաստեղծ 1902 - Ֆեռնան Բրոդել, ֆրանսիացի նշանավոր պատմաբան (մ. 1985) 1927 - Գարի Մարկովից, ամերիկացի ականավոր տնտեսագետ Սան Դիեգոյի Կալիֆորնյան համալսարանում, Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր՝ ֆինանսական էկոնոմիկայի տեսության վերաբերյալ աշխատությունների համար 1929 - Յասեր Արաֆաթ, Պաղեստինի նախագահ 1939 - Իրինա Դրամբյան, արվեստաբան, արվեստագիտության դոկտոր, Հայաստանի Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ 1947 - Պաուլո Կոելիո, բրազիլացի հայտնի գրող, արձակագիր, բանաստեղծ 1948 - Նանա Ջորջաձե, վրացի կինոռեժիսոր, սցենարիստ, նկարիչ, ուսուցիչ, Կաննի կինոփառատոնի հաղթող 1948 - Ժան Միշել Ժառ, ֆրանսիացի կոմպոզիտոր, երաժիշտ, էլեկտրոնային երաժշտության հիմնադիրներից 1956 - Քեւին Դան,ամերիկացի կինոդերասան 1992 - Վարազդատ Հարոյան, հայ ֆուտբոլիստ, կենտրոնական պաշտպան Մահեր 79 - Պլինիոս Ավագ, հռոմեացի գրող (ծ. 23) 1042 - Միքայել V Կալաֆաթոս, Բյուզանդիայի կայսր (ծ. 1015) 1103 - Մագնուս III, Նորվեգիայի թագավոր (ծ. 1073) 1990 - Սերգեյ Դովլաթովը, հայ-հրեական ծագումով ռուս գրող (ծ. 1941) 1992 - Բեկոր Աշոտ, Արցախի հերոս, ազատամարտիկ (ծ. 1959) Տոներ ՝ Դրոշի օր ՝ Անկախության օր 🇦🇲Հայաստանի դրոշի հաստատում


Որն է օրակարգը եւ ինչով ենք զբաղված. Գարեգին Մելքոնյան 18:50 - 4/Հունիսի/2020 Գարեգին Մելքոնյանը ֆեյսբուքյան իր էջում գրում է. «Որն է օրակարգը եւ ինչով ենք զբաղված. Վերջին ամիսներին եւ հատկապես այս օրերին Հայաստանի ներքաղաքական, ներհասարակական քննարկումներում հիմնականում շրջանառվում են մի քանի խումբ հարցեր. - արտաքին հարաբերություններում խորացող մարտահրավերներ /ներառյալ Արցախի հարցի շուրջ ընթացող գործընթացներ/, - դատական համակարգի ներկայացուցիչների, մասնավորապես՝ ՍԴ կազմի եւ նախագահի փոփոխություն, - կորոնավիրուսի համաճարակ եւ դրա արագ տարածումը Հայաստանում, - առողջապահական համակարգի գերծանրաբեռնված կամ ճգնաժամային իրավիճակ, - թափ հավաքող տնտեսական ճգնաժամ եւ վերջինիս արդյունքում սպասվող սոցիալական-ֆինանսական խնդիրներ, - չարդարացված եւ մեծածավալ պարգեւավճարներ, - նախկինում պաշտոն զբաղեցրած մի շարք անձանց նկատմամբ քաղաքական հնչեղություն ունեցող քրեական գործեր, - անվերջ ձգվելու միտում ունեցող դատավարական գործընթացներ, - գործող իշխանության հետ կապակցվածության մեղադրանքով սկանդալային օրինախախտման դեպքեր, - հասարակության կողմից ճանաչելի անձանց միջեւ միջանձնային շարունակական կոնֆլիկտներ /ծեծկռտուք ԱԺ-ում, ակտիվ հասարական-քաղաքական կեցվածք ունեցող անձանց ընդհարումներ եւ այլն/, - գույքահարկի մասսայական եւ կտրուկ բարձրացում, - ապօրինի գույքի բռնագանձման մասին օրենք, - բանկային գաղտնիքին առնչվող կարգավորումների փոփոխություն, - ինչ-ինչ խնդրահարույց կոնվենցիաների՝ ՀՀ կողմից ընդունում-վավերացում եւ այլն։ Այս ցանկն իհարկե կարելի է շատ ավելի շարունակել ու ավելի կոնկրետացնել: Այս ամենը տեղի է ունենում անընդհատ թափ առնող ներքին լարվածության, փոխադարձ վիրավորանքների, հասարակության պառակտման եւ անհանդուրժողականության տեսանելի աճի պարագայում։ Երկրում տեղի ունեցող գործընթացների, բնականաբար նաեւ այս օրակարգի հիմնական գեներացնողն անշուշտ /եւ բնականաբար/ իշխող քաղաքական թիմն ու գործող կառավարությունն է։ Եթե փորձենք հնարավորինս ընդհանրական գնահատական տալ ներհայաստանյան այս գործընթացներին, ապա պարզ է, որ սա որեւէ կերպ “երկրի զարգացման օրակարգ” կոչել հնարավոր չէ։ Այս ամենը ոչ միայն չի նպաստում երկրի զարգացմանը, անվտանգային, տնտեսական, սոցիալական խնդիրների լուծմանը, այլ տանում հակառակ ուղղությամբ։ Զարգացման օրակարգ չկա, տեսանելի չէ, քանի որ առկա իրական խնդիրները թիրախավորելու եւ բարեփոխումներով զբաղվելու գործընթաց չկա։ Մեկ-երկու ոլորտներում որոշակի մակերեսային փոփոխությունների փորձերը շատ հեռու են բավարար լինելուց։ Փոխարենը ի հայտ են գալիս օրինակներ /քաղաքացիական ավիացիա եւ ԵՄ կողմից կիրառվող արգելք եւ այլն/, որոնք իրենց հերթին գալիս են հուշելու, թե որտեղ է առկա պրոբլեմների հիմնական բացատրությունը։ Ցավոք, պետական կառավարման համակարգը վերջին շրջանում հետեւողականորեն թուլացվում է, մասնագիտական ներուժը շարունակաբար տուժում։ Խնդիրն այսօր տեսանելի առնվազն երկու բացատրություն ունի՝ - երկրի զարգացման (բարեփումների) առողջ օրակարգի բացակայություն, միգուցե նաեւ դա ուենալու ցանկության բացակայություն նույպես, - այդ օրակարգն իրականացնելու կարող եւ արդյունավետ կառավարվող պետական կառավարման համակարգ՝ իր փորձառու քաղաքական ղեկավարությամբ։ Այս հարցերին պատշաճ չանդրադառնալու պարագայում ցավոք հետագա զարգացումներն արդեն դառնում են վտանգավոր... P.S. Անընդհատ հասարակությանը այսպես ասած «թոփ» լուրերով զբաղեցնելն իրական խնդիրները չի լուծում, ավելին՝ խնդիրներն ավելի են շատանում»:


Ապրիլի 13-ին տեղի ունեցած հուշարձանի բացման արարողությանը ներկա էին գտնվել Ժնեւի քաղաքապետը, բարձրաստիճան այլ պաշտոնյաներ, որոնց թուրքական աղբյուրը «Քուրդիստանի բանվորական կուսակցության» (ՔԲԿ-PKK) կողմնակիցներ է անվանում։ Նշյալ կուսակցությունը Անկարայի կողմից համարվում է ահաբեկչական կազմակերպություն:


22:29 • 11.11.18 21-րդ դարում անընդունելի է ինքնորոշման իրավունքը վերածել կենսաբանական սպառնալիքի. Ն. Փաշինյանի ելույթը «Փարիզի խաղաղության համաժողովի» շրջանակում (լուսանկարներ) Աշխատանքային այցով Փարիզում գտնվող Հայաստանի վարչապետի պաշտոնակատար Նիկոլ Փաշինյանն այսօր մասնակցել է «Փարիզի խաղաղության համաժողովի» աշխատանքներին:


text: Մալխաս Ամոյանն՝ աշխարհի չեմպիոն - Մալխաս Ամոյանն՝ աշխարհի չեմպիոն Երկրորդ մրցափուլում գորգի մրցավարը պասիվություն տվեց Ամոյանին եւ նստեցրեց պարտեր, բայց Կուտուզովին չհաջողվեց գլորել Ամոյանին: Գոտեմարտն ավարտվեց 3:1 հաշվով։


text: Հունաստանի ԱԳ նախարարը հեռանկարային է համարել հայ-հունական հարաբերությունները Հունաստանի ԱԳ նախարար Դորա Բակոյանիսը հեռանկարային է համարել հայ-հունական հարաբերությունները: «Մեր երկկողմ հարաբերություններն ուղղակի հիանալի են»: Մենք զարգացնում ենք մեր ժողովուրդների միջեւ երկար ժամանակ գոյություն ունեցող բարեկամական հարաբերությունները», - ասաց Բակոյանիսն ուրբաթ Երեւանում տեղի ունեցած մամուլի ասուլիսի ժամանակ: Հունաստանի ԱԳ նախարար, ԵԱՀԿ գործող նախագահ Դորա Բակոյանիսն ՀՀ ԱԳ նախարար Էդվարդ Նալբանդյանի հրավերով հուլիսի 2-3-ն աշխատանքային այցով գտնվում է Հայաստանում: «Ես ուրախ եմ լինել Հայաստանում, որտեղ յուրաքանչյուր հույն իրեն զգում է ինչպես իր տանը: Մեր ժողովուրդների միջեւ գոյություն ունեն պատմական ընդհանրություններ եւ երկարատեւ բարեկամական կապեր, որոնք երկկողմ միջպետական հարաբերությունների խթանիչներն են», - կարծում է Բակոյանիսը: Հայաստանի եւ Հունաստանի միջեւ արտաքին առեւտրաշրջանառությունը 2009թ.-ի հունվար-մայիս ամիսներին ավելացել է 6,8 տոկոսով եւ կազմել 9,6 մլն դոլար: ՀՀ ազգային վիճակագրական ծառայության տվյալների համաձայն՝ Հայաստանից Հունաստան իրականացվող արտահանման ծավալը կազմել է 74 հազար դոլար (Հայաստանից իրականացված ողջ արտահանման 0,03 տոկոսը)՝նշված ժամանակահատվածում կրճատվելով 41,9 տոկոսով՝ 2008թ.-ի հունվար-մայիս ամիսների ցուցանիշների համեմատ: Հայաստան ներկրված հունական արտադրության ապրանքների ծավալը հաշվետու ժամանակաշրջանում կազմել է 9,5 մլն դոլար՝ ավելանալով 7,5 տոկոսով: Միաժամանակ Հունաստանի տարածքից իրականացվող ներկրման ծավալը ընդհանուր առմամբ կազմել է 8,9 մլն դոլար (37,2 տոկոսի անկում) կամ ներկրման ընդհանուր ծավալի 0,8 տոկոսը:-0-


Սուրբ Զատիկ կամ Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնն այս տարի նշվում է ապրիլի 16-ին - BlogNews.am 485 572 8,2 Սուրբ Զատիկ կամ Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոնն այս տարի նշվում է ապրիլի 16-ին event_note13:54 , 15 ապրիլ 2017 visibility 1358 commentմեկնաբանել Զատիկ կամ Հիսուս Քրիստոսի հրաշափառ Հարության տոն՝ քրիստոնյա եկեղեցիների, այդ թվում նաեւ՝ Հայ առաքելական եկեղեցու հնագույն եւ գլխավոր տոնը, հինգ տաղավար տոներից մեկը։ Սկիզբ է առնում հրեաների կողմից այսօր նշվող Պասեք տոնից, որի ժամանակ, ըստ քրիստոնեական դավանանքի, 1-ին դարում (ստույգ թվականը վիճելի է՝ 27-33թթ. միջեւ ընկած ժամանակաշրջանում) Երուսաղեմում խաչվել եւ հարություն է առել Հիսուս Քրիստոսը։ Պասեքը հրեաների կողմից, ինչպես նախկինում, այնպես էլ այսօր տոնվում է ի նշան եգիպտական գերությունից ազատագրման եւ մասնավորապես՝ Հին Կտակարանում նկարագրվող այն դրվագի, երբ Աստվածը նոխազի արյան միջոցով զատեց իր ժողովրդին եգիպտացիների վրա ուղարկված աղետից՝ անդրանիկ զավակների կոտորածից։ Համաձայն քրիստոնեական ուսմունքի՝ այդ իրադարձությունը նախանշան էր Հիսուս Քրիստոսի (Գառն Աստծո) կամովին մահվան ընդունման եւ իր արյան հեղման՝ հանուն մարդկության փրկության։ Քրիստոնեական եկեղեցիները Հիսուս Քրիստոսի հարությունը տոնում են որպես Զատիկ, որովհետեւ, ըստ քրիստոնեական ուսմունքի, Քրիստոսն է հավիտենական այն զոհը կամ պատարագը, որի միջոցով մարդն ստանում է մեղքերի թողություն, ապա՝ կյանք եւ հարություն։ Պողոս առաքյալը Հիսուսին այդպես էլ կոչում է՝ Զատիկ, «...քանզի Քրիստոս՝ մեր զատիկը, մորթվեց...»։ Զատիկը շարժական տոն է։ Հայ առաքելական եկեղեցին այն նշում է գարնան գիշերհավասարին հաջորդող լուսնի լրման առաջին կիրակի օրը, որն ընկնում է մարտի 22-ից հետո մինչեւ ապրիլի 26-ը (35 օր) ժամանակահատվածում։ Զատկին նախորդում է Ավագ շաբաթը։ Զատկի հետ առնչվող գլխավոր արարողությունները սկսվում են Ավագ շաբաթվա շաբաթ օրը եւ ավարտվում երկուշաբթի։ Շաբաթ երեկոյան մատուցվում է Քրիստոսի հարության ճրագալույցի կամ ճրագալույսի պատարագ, որով վերջանում է Զատկին նախորդած յոթ շաբաթ տեւած Մեծ պասի շրջանը։ Պատարագի ավարտին հավատացյալները միմյանց ողջունում են «Քրիստոս հարյավ ի մեռելոց» ավետիսով եւ ստանում «Օրհնյալ է հարությունը Քրիստոսի» պատասխանը։ Զատիկը տոնվում է ներկված հավկիթներով, եւ շատ արեւելյան ուղղափառ քրիստոնեության հետեւորդների մոտ՝ պասկայով։ Հայերի մոտ տեղի են ունենում նաեւ հավկթախաղեր։ Ո՞վ է արդեն հայտնի դարձած բեռնատարի վարորդը, ում հաջողվեց խուսափել ավտովթարից ու ինչ մանրամասներ է պատմել դեպքի վերաբերյալ (Photo, Video) 14:50 , 11 դեկտեմբեր Սրբի դեմքով ու ոչ այնքան սրբի մարմնով Անահիտ Հարությունյանն ուզում է բոլորին ապացուցել, ... Լորիս Բլոգ visibility 48630 Ամբողջությամբ մերկ Մոնիկա Բելուչին. 99 լուսանկար, որ խելքահան կանեն ոչ միայն տղամարդկանց, ... PhotoBox visibility 46154 21-ամյա օրիորդը 3 շաբաթ անընդմեջ կրել է նույն ներքնաշորը, ապա այն վաճառել $5000-ով BlogNews visibility 32109 Աղջիկնե՛ր, այս 10+ բաները, միանշանակ, վանում են բոլոր տղամարդկանց եւ տգեղացնում են Ձեզ ... BlogNews visibility 19441 Ականջի ցավի պաճառով տղան գնացել էր հիվանդանոց. այն, ինչ բժիշկը հանեց նրա ականջից, պարզապես ... Video visibility 18926 Ինչպիսի սեքս են սիրում հորոսկոպի նշանները Իմացիր ավելին visibility 16943 Ո՞վ է արդեն հայտնի դարձած բեռնատարի վարորդը, ում հաջողվեց խուսափել ավտովթարից ու ինչ ... BlogNews visibility 15772 13 ֆիլմ, որ խստիվ արգելվում է դիտել ծնողների կամ այլ անձանց ներկայությամբ BlogNews visibility 15472 47-ամյա այս նախկին մոդելը ավելի քան 100 տղամարդու փրկել է ամուսնալուծությունից. տեսեք, ... Դեսից-դենից visibility 14383 Աշխարհի ամենահարուստ տղամարդկանց կանայք եւ նախկինները. կգուշակե՞ք, թե որ հայ մեծահարուստն ... BlogNews visibility 12583 Աշխարհի 27 լավագույն ալկալիական մթերքները. կերեք սրանք քաղցկեղը, ճարպակալումն ու սրտանոթային հիվանդությունները կանխելու համար Ինչպես վերահսկել ախորժակը ամանորյա տոներին Ինչպես ընդմիշտ ազատվել թեփից. 10 գործնական խորհուրդ, որոնք կօգնեն վերացնել խնդիրը եւ հետեւանքները 88-ի ավերիչ երկրաշարժը երկու սարսափելի հետեւանք ուներ


text: Ցավակցում եմ բոլորիս Հասմիկ ԲաբաջանյանՀասմիկ Բաբաջանյանը բանաստեղծուհի է, արձակագիր, լրագրող, չափածո ու արձակ գործերի հեղինակ: «Ոսկե նշտարի նվիրյալը», «Հավերժության խորհուրդը» արձակ գործերը, Արցախյան պատերազմին նվիրված բազում հուշապատումները ներկայացվել են ընթերցողի դատին: «Աչքերի լեզուն» բանաստեղծությունների ժողովածուն հայրենասիրության, հողապաշտության օրինակ է: Խմբագրական ու լրատվական հարուստ փորձ ունի: Ակտիվ լրագրող է, հրապարակախոս, քաղաքական մեկնաբան, երգիծաբան, լիրիկական նուրբ պատմվածքների հեղինակ: Նա միշտ ամենաթեժ կետերում է՝ անաչառ ու պարզ, անկեղծ ու ջերմ: Ամեն ինչից վեր ընդունում է մարդուն, քաղաքացուն, նրա իրավունքը: Բոլոր կուսակցություններից վեր ընդունում է հողի համար մտահոգ մարդուն: Որեւէ կուսակցության անդամ չէ եւ, ինչպես ինքն է ասում, իր կուսակցությունը մարդկային խիղճն է: Ընթերցողը սիրում է նրան, նրա հոդվածների նկատմամբ մի առանձնահատուկ վերաբերմունք ունի: Սյունյաց լեռնաշխարհի ծնունդ է ու նրա գործերը շնչում են լեռնաշխարհի անարատ բնության ձայնով: Երբ վատ լուր է լինում, բոլորը խուսափում են առաջինն ասել։ Հայաստանում հնգյակի ծնունդը յուրաքանչյուր հայի ընտանիք ջերմացրեց։ Հնգյակը դարձավ ազգի երեխան։ Ու այսօր... Ցավակցում եմ բոլորիս։ Ինչպես համընդհանուր ուրախությունը, համընդհանուր վիշտն էլ է միավորում մարդկանց։ Եթե համընդհանուր ուրախության դեպքում ուժովանում ենք, զորանում, վշտի դեպքում՝ դիմակայում, հաղթահարում ենք միասին։ էրեբունի ԲԿ-ում գտնվող մեր փոքրիկ աղջիկը մահացել է, մյուսների վիճակը նույնն է՝ 2-ի վիճակը կայուն ծանր: Ակամայից վերապրում եմ ծնունդն ընդունող Անդրանիկ Պողոսյանի հուզմունքը. «Ես իմ աշխատանքային գործունեության 40 տարիների ընթացքում նման դեպք չեմ հանդիպել: Եռյակներ եղել են, մեկ անգամ հանդիպել ենք նաեւ քառյակի, բայց հնգյակը մեզ համար առաջինն է»։ Հասմիկ Բաբաջանյան


Եվրո-2020. Ֆինլանդիա-Հայաստան հանդիպման առաջին խաղակեսում Հայաստանը պարտվում է 0-1 հաշվով Եվրո-2020. Ֆինլանդիա-Հայաստան հանդիպման առաջին խաղակեսում Հայաստանը պարտվում է 0-1 հաշվով 20:51 - 15/Հոկտեմբերի/2019 Հանդիպման 31-րդ րոպեին տանտերերին առաջ մղեց Ֆրեդրիկ Յենսենը։ Անկյունայինի խաղարկումից հետո կոպիտ սխալ թույլ տվեց մեր դարպասապահ Արամ Հայրապետյանը։ Յենսենը օգտվեց սխալից։ Պարտվում ենք 0-1 հաշվով։ծ


Մեսիա | Ինչ է ասում Աստվածաշունչը ԿԱՐԴԱԼ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԼԵԶՎՈՎ՝ Ալբաներեն Ամհարերեն Անգլերեն Արաբերեն Աֆրիկաանս Բուլղարերեն Գերմաներեն Դանիերեն Եբրայերեն Զուլու Էստոներեն Էվե Էֆիկ Թաի Թուրքերեն Թվի Իգբո Իլոկո Ինդոնեզերեն Իսպաներեն Իտալերեն Լատվիերեն Լեհերեն Լինգալա Լիտվերեն Լուվալե Խորվաթերեն Կիկոնդե Կինյառուանդա Կիրունդի Կոսա Կորեերեն Հայերեն Հիլիգայնոն Հոլանդերեն Հունարեն Հունգարերեն Ղրղզերեն Ճապոներեն Մալգաշերեն Մակեդոներեն Մյանմա Յորուբա Նորվեգերեն Շոնա Շվեդերեն Ուկրաիներեն Չեխերեն Չիբեմբա Չինարեն կանտոներեն (ավանդական) Չինարեն կանտոներեն (պարզեցված) Չինարեն մանդարին (ավանդական) Չինարեն մանդարին (պարզեցված) Չիչեւա Չիտոնգա Պորտուգալերեն Ռումիներեն Ռուսերեն Սեբուանո Սեթսվանա Սեպեդի Սեսոթո (Լեսոտո) Սերբերեն Սերբերեն (լատինագիր) Սիլոզի Սինհալի Սլովակերեն Սլովեներեն Սվահիլի Սվահիլի (Կոնգո) Վիետնամերեն Վրացերեն Տագալոգ Տիգրինիա Տոկ փիսին Ցոնգա Ֆիններեն Ֆիջի Ֆրանսերեն Աստվածաշունչը կանխագուշակել էր, որ Մեսիան պետք է աշխարհ գար ու ազատեր մարդկանց հիվանդությունից, տառապանքից եւ մահից։ Արդյոք Հիսուս Քրիստո՞սն է Մեսիան։ Ինչպե՞ս էին մարդիկ իմանալու, թե ով է Մեսիան Աստվածաշնչյան մարգարեությունները ցույց են տալիս, որ Մեսիան *, կամ՝ Քրիստոսը, գալու էր երկու անգամ տարբեր ժամանակաշրջաններում եւ ամեն անգամ ստանձնելու էր առանձնահատուկ դեր։ Առաջին դերը նա կատարելու էր որպես մարդ արարած։ Որպեսզի մարդիկ հստակ իմանային, թե ով է Մեսիան, աստվածաշնչյան գրողները նախապես գրի էին առել նրա կյանքին ու ծառայությանը վերաբերող բազմաթիվ մանրամասնություններ։ Ըստ էության՝ աստվածաշնչյան մարգարեությունների գլխավոր նպատակը «Հիսուսի մասին վկայելն» է (Հայտնություն 19։10)։ Հիսուսը փոքր մասշտաբով կատարեց այն, ինչ ապագայում անելու է ողջ երկրով մեկ Սերելու էր Դավիթ թագավորի շառավղից (Եսայիա 9։7; Ղուկաս 3։23–31) *։ Ծնվելու էր Բեթլեհեմ քաղաքում (Միքիա 5։2; Ղուկաս 2։4–7)։ Խոնարհաբար հռչակելու էր «բարի լուրը» (Եսայիա 61։1; Ղուկաս 4։43)։ Արհամարհվելու էր մարդկանց կողմից (Եսայիա 53։3; Մատթեոս 26։67, 68)։ Մատնվելու էր 30 կտոր արծաթի դիմաց (Զաքարիա 11։12, 13; Մատթեոս 26։14, 15)։ Լուռ էր մնալու, երբ մեղադրողները անարդարացիորեն մահվան դատապարտեին իրեն (Եսայիա 53։6, 7; Մատթեոս 27։12–14)։ Զոհաբերելու էր իր կյանքը որպես «գառ»՝ մարդկանց մեղքերը քավելու համար, որ նրանք մաքուր լինեն Աստծու աչքին (Եսայիա 53։7; Հովհաննես 1։29, 34, 36)։ Մահապատժի էր ենթարկվելու, բայց նրա ոսկորներից ոչ մեկը չէր կոտրվելու (Սաղմոս 34։20; Հովհաննես 19։33, 36)։ Թաղվելու էր հարուստների գերեզմանում (Եսայիա 53։9; Մատթեոս 27։57–60)։ Երրորդ օրը հարություն էր առնելու (Մատթեոս 16։21; 28։5–7)։ Այս մարգարեությունները, ինչպես նաեւ շատ այլ մարգարեություններ կատարվեցին Հիսուսի վրա։ Բացի այդ, նա բուժեց հիվանդների եւ հարություն տվեց մահացած մարդկանց։ Այդպիսով Հիսուսը ոչ միայն ներկայացրեց հավելյալ ապացույցներ, որ ինքն է Մեսիան, այլեւ ամուր հիմք տվեց հավատալու աստվածաշնչյան այն խոստմանը, որ ապագայում այդպիսի հրաշքներ նա անելու է ողջ երկրով մեկ (Ղուկաս 7։21–23; Հայտնություն 21։3, 4)։ Իր հարությունից հետո Հիսուսը նստեց Աստծու «աջ կողմը»՝ սպասելով այն ժամանակին, երբ ինքը՝ որպես Մեսիա, ավարտին կհասցներ իր ստանձնած գործը (Սաղմոս 110։1–6)։ «Երբ որ Քրիստոսը գա, մի՞թե ավելի շատ հրաշքներ կանի, քան այս մարդն արեց» (Հովհաննես 7։31) Ինչպե՞ս Մեսիան ավարտին կհասցնի իր գործը Հիսուսի օրերում ապրող հրեաները ակնկալում էին, որ Մեսիան իրենց կազատի հռոմեական լծից եւ կդառնա Իսրայելի վերականգնված թագավորության ղեկավարը (Գործեր 1։6)։ Միայն հետագայում Հիսուսի հրեա հետեւորդները հասկացան, որ նա Մեսիայի իր երկրորդ դերը կատարելու էր երկնքից որպես հզոր ոգեղեն անձնավորություն, որին տրված էր մեծ իշխանություն (Մատթեոս 28։18)։ Իր երկրորդ դերը կատարելով՝ Մեսիան.... Կիշխի որպես Աստծու Թագավորության՝ համաշխարհային մի կառավարության Թագավոր (Դանիել 7։13, 14; Հայտնություն 11։15)։ Օրհնություններ կբերի բոլոր այն մարդկանց, ովքեր հավատ կդրսեւորեն իր հանդեպ (Ծննդոց 22։17, 18; Սաղմոս 72։7, 8)։ Կցնցի «շատ ազգերի» եւ նրանց ղեկավարներին, այսինքն՝ կկործանի նրանց այն բանի համար, որ դուրս են եկել իր դեմ (Եսայիա 52։15; Հայտնություն 19։19, 20)։ Կփրկի տարբեր ազգերի արդար «մարդկանց մի մեծ բազմության», որը կապրի խաղաղ նոր աշխարհում (Հայտնություն 7։9, 10, 13–17)։ Եհովա Աստծու հետ համագործակցելով՝ հարություն կտա մահացածներին, որ վերջիններս ապրեն դրախտային երկրում (Ղուկաս 23։43; Հովհաննես 5։21, 28, 29)։ Կսովորեցնի իր հպատակներին ապրել իսկական խաղաղության մեջ (Եսայիա 11։1, 2, 9, 10)։ Կվերացնի մեղքը՝ հիվանդության ու մահվան բուն պատճառը (Հովհաննես 1։29; Հռոմեացիներ 5։12)։ Սատանայի «գործերը կքանդի»՝ կվերացնի նրա պատճառած բոլոր վնասները, եւ կմիավորի մարդկությանը Եհովա Աստծու իշխանության ներքո (1 Կորնթացիներ 15։25–28; 1 Հովհաննես 3։8)։ Հիսուսը՝ որպես Մեսիա, լիարժեքորեն կատարեց իր առաջին դերը։ Նա, անկասկած, հաջողությամբ կկատարի նաեւ իր երկրորդ դերը։ Ուստի խելամիտ կլինի ավելի շատ բան սովորել Հիսուսի մասին, քանի որ նա ասաց. «Ես եմ ճանապարհը, ճշմարտությունը եւ կյանքը» (Հովհաննես 14։6)։ «Նրա օրերում արդարը կծաղկի, եւ խաղաղության առատություն կլինի, մինչեւ որ լուսինը էլ չլինի։ Նա հպատակներ կունենա.... մինչեւ երկրի ծայրերը» (Սաղմոս 72։7, 8) ^ պարբ. 5 «Մեսիա» բառը ծագում է եբրայերենից, իսկ դրան համարժեք «Քրիստոս» բառը՝ հունարենից (Հովհաննես 1։41)։ ^ պարբ. 7 Առաջին համարը մարգարեությունն է, երկրորդը՝ մարգարեության կատարումը։ Կիսվել Կիսվել Մեսիա Մեսիական մարգարեությունները փաստո՞ւմ են, որ Հիսուսն էր Մեսիան «Աստված նրան եւ՛ Տեր, եւ՛ Քրիստոս արեց»


text: Դեկտեմբերի 8 - ին, որ անհամբեր սպասված մուտքի նշան BARNSDALL զբոսայգին նվիրված է 9:30մասին. Խաղավարում էին Լոս Անջելեսի քաղաքային խորհուրդը նախագահ Էրիկ Garcetti ու City Councilmember Tom LaBonge. Նաեւ ներկա էին BARNSDALL Art Park հիմնադրամի համանախագահ երկրների նախագահները Marshall Lewy եւ Jack Wiant, Վարչություն հանգստի եւ այգիներով’ Marc Mariscal, Մենեջեր վարչության մշակույթի հարցերով Օլգա Garay, եւ շատ անդամներ քաղաքային աշխատակազմի BARNSDALL արվեստի այգում. Ավարտը շինարարության համար նշան է գագաթնակետը ծրագրի որ BARNSDALL Art Park հիմնադրամը մեկնարկել է սեպտեմբերին 2005, կարճ ժամանակ անց BARNSDALL Park վերաբացվել հետո էական վերանորոգումից. «Արդեն երկար գործընթաց է եւ լուրջ նախաձեռնություն է կամավորական կազմակերպություն,», - Ասել Marshall Lewy, համանախագահ նախագահ BARNSDALL արվեստի Park հիմնադրամ. «Նոր նշանը եղել է մեր առաջնահերթ, քանի որ այգին բացվի, «Նա շարունակել. “Կարեւոր նպատակը Հիմնադրամի է թող բնակիչները գիտեն, Լոս Անջելեսում, նրանք ունեն մեծ մշակութային ուղենիշ նրանց մեջ.” Թեեւ ձեւավորում է շրջադարձային նշան, ըստ Sussman-Preja, մեկը Լոս Անջելեսի «Premiere դիզայն ընկերությունների, արդեն հաստատվել է մշակութային ժառանգության հանձնաժողովի պահին այգու վերանորոգման, ֆինանսավորում չի եղել հասանելի է լրացնել այն. Բացակայությունը նշան է այգում դարձել է հիմնական մտահոգությունը. Աշխատանքային քաղաքի վարչությունների հանգստի եւ այգիներով եւ մշակութային կապերի, որ BARNSDALL Art Park հիմնադրամը մեկնարկեց նշան նախագիծը սեպտեմբերին 2005. «Ունենալով աջակցությունը եւ Էրիկ Garcetti եւ Թոմ LaBonge եւ CRA / La կարեւոր էր,"Շարունակում Lewy. «Երբ մենք ցույց տվեց, որ կարող է բարձրացնել հիմնադրամը անհրաժեշտ միջոցները, էինք մեր ճանապարհին »: The BARNSDALL Art Park հիմնադրամը բարձրացրել մեծամասնությունը միջոցների նախագծի համար, լրացուցիչ աջակցությամբ Համայնքային redevelopment գործակալության Լոս Անջելես քաղաքում. The Hollywood Արվեստ խորհուրդը, առանցքային գործընկերը: Նախագծի սկզբից, ապահով լրացուցիչ ֆինանսավորում Է&T, Edison Միջազգային եւ OCCIDENTAL Petroleum. "The ժամկետները կատարյալ, քանի մոլոշավարդ House վերջերս ավելացվել է ազգային ռեգիստրի պատմական վայրերի եւ ներկայումս մինչեւ նշանակման որպես ՅՈՒՆԵՍԿՕ - ի Համաշխարհային ժառանգության Site,», - Ասել Lewy. Նախկին հիմնադրամը խորհրդի անդամ եւ ճարտարապետ Ջիմ heaton III էր ծրագրի ղեկավար. Heaton shepherded պլանավորման, Շինմոնտաժային, աջակցությամբ նախկին հիմնադրամի համանախագահ նախագահներ Cheryl Johnson and Nyla Արսլանեան. Vomar արտադրանք CANOGA PARK շինծու եւ տեղադրել ուղենիշ նշան. The BARNSDALL Art Park հիմնադրամը պարտավորվում է սնուցումը BARNSDALL պարկի ժառանգության `որպես դինամիկ եւ կենսունակ մշակութային, գեղարվեստական, եւ հանգստի կենտրոն. Բացի ավարտելու նշան նախագիծը, Հիմնադրամը ֆինանսավորվում kilns կօգնի վերականգնել արվեստի կենտրոնի Կերամիկական ծրագիրը. Նույնպես, որ վերջերս է $25,000 դեպի այլ կարիքների համար, այդ թվում, նոր տեսա - ձայնային սարքավորումներ համար Պատկերասրահ թատրոնում, նոր դաշնամուր համար BARNSDALL արվեստի կենտրոնի երաժշտական ծրագրով, 20 - տոննանոց ձեռնարկ մամուլի համար մանկական արվեստի կենտրոն, եւ վերականգնումը, մոլոշավարդ House կարմրափայտ ծառ COUNTERTOPS. Դա բերում է հազարավոր նոր մարդիկ այգու ամեն տարի իր հաջող ամառային գինու համտեսում միջոցառումների, եւ առաջարկում է անվճար կիրակնօրյա արվեստի երեխաների համար.