text: Կորեական պատերազմ |Կորեական պատերազմ| |Սառը պատերազմ| |Հակառակորդներ| | Հարավային Կորեա ՄԱԿ՝ | Չինաստան Հյուսիսային Կորեա |Հրամանատարներ| | Լի Սըն Ման Դուգլաս ՄաքԱրթուր Մեթյու Ռիջուեյ Մարկ Կլարկ | Կիմ Իր Սեն Փակ Հոն Յոն[1] Փենք Դեհուայ |Ռազմական կորուստներ| | ՄԱԿ || Հյուսիսային Կորեա (ԱՄՆ-ի գնահատական)՝ մահացածներ՝ 112 հազ. Սառը պատերազմի ժամանակներից այս կոնֆլիկտը հաճախ որակվում էր որպես ԱՄՆ-ի, իր դաշնակիցների եւ Չինական Ժողիվրդական Հանրապետության ու ԽՍՀՄ-ի միջեւ պատերազմի հետեւանք։ Հյուսիսային կոալիցիայի մեջ էին մտնում Հյուսիսային Կորեան եւ իր զինված զորքերը, չինական բանակը (քանի որ պաշտոնապես համարվում էր, որ Չինական Ժողովրդական Հանրապետությունը կոնֆլիկտի մեջ չէր մասնակցում, չինական կանոնավոր զորքերը կազմում էին այսպես ասած «Չինական ազգային կամավորներ» միությունը), ԽՍՀՄ, որը նույնպես պաշտոնապես չէր մասնակցում պատերազմին, բայց մեծամասամբ իր վրա էր վերցրել դրա ֆինանսավորումը, ինչպես նաեւ չինական զորքերի մատակարարումը։ Ռազմական մեծաթիվ խորհրդատուներ եւ մասնագետներ Հյուսիսային Կորեայից հետ էին կանչվել մինչ պատերազմի սկսվելը, իսկ պատերազմի ժամանակ նորից մեկնել էին ետ՝ որպես Խորհրդային Միության հեռագրության կոմիտեի անդամներ։ Հարավից պատերազմին մասնակցություն են ունեցել Հարավային Կորեան, Մեծ Բրիտանիան եւ ՄԱԿ-ի խաղաղապահ ուժերը։ Բովանդակություն - 1 Անվանումներ - 2 Պատմական նախադրյալներ - 3 Պատերազմի ընթացքը - 4 Նախապատրաստում պատերազմին - 5 Պատերազմի ընթացք - 6 Ծանոթագրություններ Անվանումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Անգլերենում կորեական կոնֆլիկտը կոչվում է «Կորեական պատերազմ» (անգլ.՝ Korean War), այն դեպքում, երբ ԱՄՆ֊ում կոնֆլիկտը պաշտոնապես չի համարվում պատերազմ, այլ «ոստիկական օպերացիա» (անգլ.՝ Police action)։ Ռազմական դրություն ԱՄՆ֊ում հայտարարված չէր, չնայած, որ նախագահ Թրումենը այդպիսի ծրագրեր ուներ, քանի որ քաղաքական արտադրանքը սահմանափակելու միջոցով վերջինս կարող էր տնտեսությունը «ռազմական ռելսերին» դնել։ Հարավային Կորեայում տարածված է «Հունիսի 25֊ի միջադեպ» անվանումը (կոր.՝ 육이오 사변, 六二五 事變), որը պայմանավորված է ռազմական գործողությունների սկսման օրով, ինչպես նաեւ «Կորեական պատերազմ» (կոր.՝ 한국전쟁, 韓國戰爭)։ Մինչ 1990֊ականների սկզբները կոնֆլիկտը հաճախ անվանում էին նաեւ «Հունիսի 25֊ի խռովություն» (կոր.՝ 육이오란, 六二五亂)։ Չինաստանում օգտագործվում է «Պատերազմ Ամերիկայի դեմ՝ հանուն կորեական ժողովրդի աջակցության» (չին.՝ 抗美援朝) կամ ավելի մեղմ՝ «Կորեական պատեարզմ» (չին.՝ 朝鲜战争/朝鮮戰爭) անվանումը։ Չինարենում անվան այլ տարբերակը «Կորեական պատերազմ» բառի «韩战/韓戰» համառոտագրությունն է։ Կորեան 1910 թվականից մինչեւ Երկրորդ Համաշխարհային պատերազմի ավարտը եղել է Ճապոնիայի գաղութը։ 1945 թվականի ապրիլի 5-ին ԽՍՀՄ-ը չեղյալ համարեց Ճապոնիայի հետ կնքած չհարձակման պայմանագիրը, իսկ օգոստոսի 8-ին, ԱՄՆ-ի հետ կնքած պայմանագրի համաձայն, պատերազմ հայտարարեց Ճապոնիային։ Սովետական զորքերը Կորեա մտան հյուսիսից, իսկ ամերիկյան զորքերը Կորեական թերակղզում ափ իջան հարավից[4]: Պատմական նախադրյալներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] 1945 թվականի օգոստոսի 10-ին, Ճապոնիայի մոտակա կապիտուլյացիայի հետ կապված, ԱՄՆ-ն եւ ԽՍՀՄ-ը պայմանավորվեցին Կորեան բաժանել 38 հորիզոնականների. ենթադրվում էր, որ հյուսիսային ճապոնական զորքերը կհանձնվեն Կարմիր բանակին, իսկ հարավային զորքերը՝ ԱՄՆ-ին։ Այդ կերպ թերակղզին բաժանվեց սովետական եւ ամերիկյան մասերի։ Ենթադրվում էր, որ այդպիսի բաժանումը ժամանակավոր է։ 1945 դեկտեմբերին ԱՄՆ-ն եւ ԽՍՀՄ-ը համաձայնագիր կնքեցին երկրի ժամանակավոր կառավարման մասին։ Հարավային եւ հյուսիսային շրջաններում կազմավորվեցին կառավարական մարմիններ։ Թերակղզու ամերիկյան շրջանում ՄԱԿ-ի նախաձեռնություն անց կացվեցին ընտրություններ, որի արդյունքում ընտրվեց Լի Սին Մանի գլխավորած կուսակցությունը։ Ձախ կուսակցությունները բոյկոտեց ընտրությունները։ Հյուսիսում խորհրդային զորքերը իշխանությունը հանձնեցին կոմունիստական կառավարությունը՝ Կիմ Իր Սենի գլխավորությամբ։ Հակահիտլերյան կոալիցիայի երկրները ենթադրում էին, որ որոշ ժամանակ անց Կորեան պետք է վերամիավորվի, սակայն ԱՄՆ-Ի եւ ԽՍՀՄ-ի միջեւ սկիզբ առած սառը պատերազմի պայմաններում նրանք չկարողացան պայմանավորվել այդ միավորման շուրջ, այդ իսկ պատճառով 1947 թվականին ՄԱԿ-ը ԱՄՆ-ի նախագահ Թրումենի փոխանցմամբ առանց որեւէ պայմանագրերի եւ ռեֆերենդումի իր վրա վերցրեց Կորեայի ապագայի հարցը։ Ինչպես Հարավային Կորեայի նախագահ Լի Սին Մանը, այնպես էլ Հյուսիսային Կորեայի Աշխատանքային կուսակցության գերագույն քարտուղար Կիմ Իր Սենը չէին թաքցնում թերակղզին իրենց կառավարության տակ վերցնելու իրենց նպատակները։ 1948 թվականին ընդունված սահմանադրությամբ կորեական 2 երկրներն էլ հայտարարեցին, որ երկու կառավարությունների նպատակն էլ իր իշխանությունը ողջ թերակղզում ծավալելն է։ Հյուսիսային Կորեայի սահմանադրության համաձայն՝ երկրի մայրաքաղաք էր համարվում Սեուլը, իսկ Փխենյան պաշտոնապես համարվում էր երկրի ժամանակավոր մայրաքաղաքը, որտեղ երկրի գլխավոր մարմինները հաստատված էին մինչեւ Սեուլի ազատագրումը։ Ընդ որում 1949 թվականին սովետական եւ ամերիկյան զորքերը դուրս բերվեցին Կորեայի տարածքից։ Չինաստանի կառավարությունը տագնապով հետեւում էր Կորեայում տիրող իրավիճակին։ Մաո Ցզե-Դունը համոզված էր, որ ամերիկյան միջամտությունը Ասիայում ապակայունացնող է եւ կարող է բացասաբար ազդել Թայվանում հաստատված Գոմինդանա Չան Կայշայի ուժերը ջախջախելու իր հետագա պլանների վրա։ 1950 թվականի հունվարի 12-ին ԱՄՆ-ի պետքարտուղար Դին Աչեսոնը հայտարարել է, որ Խաղաղ օվկիանոսում գտնվող ամերիկյան զորքերը գրավում են Ալեուտական կղզիները, Ֆիլիպինները եւ ճապոնական Ռյուկյու, ինչը խոսում էր այն մասին, որ Կորեայի տարածքը չի հետաքրքրում ԱՄՆ-ին։ Այդ փաստը օգնեց կասեցնել զինված ընդհարումները, ինչպես նաեւ համոզել Ստալինին, որ ԱՄՆ-ի եւ Կորեայի միջեւ ռազմական ընդհարումը քիչ հավանական է[5]: Պատերազմի ընթացքը[խմբագրել | խմբագրել կոդը] 1950 թ. հյուսիսկորեական առաջնորդ Կիմ Իր Սենը եղավ Մոսկվայում եւ ստացավ Խորհրդային Միության օժանդակությունը։ Հարավային Կորեան Հյուսիսայինին միացնելու Կիմ Իր Սենի ծրագիրը հավանության արժանացավ նաեւ Չինաստանի ղեկավար Մաո Ցզե-Դունի կողմից։ 1950 թ. հունիսի 25-ին Հյուսիսային Կորեայի զորքերը անցան հարձակման։ 3 օր անց նրանք արդեն Սեուլում էին։ Այնուհետեւ նրանց առաջխաղացումը դանդաղեց եւ սեպտեմբերին արդեն գրեթե ողջ թերակղզին իրենց ձեռքում էր։ Իրադրությունը փոխվեց այն ժամանակ, երբ ՄԱԿ-ի որոշմամբ Հարավային Կորեային որպես օգնություն տրամադրված միջազգային զորքերը (մեծ մասամբ ամերիկյան) իջեցվեցին թերակղզու վրա։ Շուտով նրանք վերագրավեցին Սեուլը, հասան նախկին սահմանին եւ հարձակվեցին ԿԺԴՀ-ի վրա։ Վերջինս հայտնվել էր կործանման եզրին, երբ առանց ԱՄՆ-ին պատերազմ հայտարարելու ռազմական գործողությունների մեջ մտավ չինական բանակը։ Հոկտեմբերին մոտ մեկ միլիոնանոց բանակը անցավ սահմանը եւ մտավ կռվի մեջ։ Շուտով ռազմաճակատը մոտեցավ նախկին սահմաններին։ 1950 թ. ամերիկյան հարձակման ժամանակ ԽՍՀՄ-ը ԿԺԴՀ-ին օգնության ուղարկեց մի քանի ավիացիոն դիվիզիա։ Չինացիները մեծ կորուստներ կրեցին, քանի որ տեխնիկայով շատ էին հետ մնում ամերիկացիներից։ Նախապատրաստում պատերազմին[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հյուսիսկորեական բանակի Գլխավոր շտաբի օպերատիվ կառավարման նախկին պետ Յու Սոն Չոլի հաստատման համաձայն, Հարավային Կորեայի վրա հարձակման նախապատրաստումը սկսվել է դեռեւս 1948 թվականի աշնանը, իսկ վերջնական որոշումը կայացվել է Կիմ Իր Սենի եւ Ստալինի 1950 թվականի գարնանը հանդիպումից հետո[6]: 1949 թվականի սկզբից Կիմ Իր Սենը սկսեց օգնության խնդրանքներով դիմել խորհրդային կառավարությանը Հարավային Կորեա լայնամասշտաբ ներխուժում իրականացնելու համար։ Նա նշում էր, որ Լի Սին Մանի կառավարությունը համբավ չուներ, եւ պնդում էր, որ հյուսիսկորեական զորքերի ներխուժումը կհանգեցնի զանգվածային ապստամբությանը, որի ընթացքում Հարավային Կորեայի բնակիչները՝ փոխազդելով հյուսիսկորեական ստորաբաժանումների հետ, իրենք գահընկեց կանեն սեուլյան ռեժիմը։ Ստալինը, սակայն, հղում անելով հյուսիսկորեական բանակի պատրաստության ոչ բավարար աստիճանի եւ ԱՄՆ զորքերի հակամարտությանը միջամտելու հնարավորությանը եւ միջուկային զենքի կիրառմամբ լայնամասշտաբ պատերազմի սանձազերծմանը, նախընտրեց չբավարարել Կիմ Իր Սենի այդ խնդրանքը։ Շատ հավանական է, Ստալինը համարում էր, որ Կորեայում իրավիճակը կարող է հանգեցնել նոր համաշխարհային պատերազմին։ Չնայած դրան, ԽՍՀՄ շարունակում էր ռազմական օգնություն ցուցաբերել Հյուսիսային Կորեային, եւ ԿԺԴՀ շարունակում էր մեծացնել իր ռազմական հզորությունը, կազմակերպելով բանակը խորհրդային մոդելով եւ խորհրդային ռազմական խորհրդատուների ղեկավարության տակ։ Մեծ դեր էին խաղում նաեւ Չինաստանից էթնիկ կորեացիները, Չինաստանի Ժողովրդա-ազատագրական բանակի վետերանները, ովքեր Պեկինի համաձայնությամբ ծառայության են անցել հյուսիսկորեական զինված ուժեր։ Այսպիսով, 1950 թվականի սկզբին հյուսիսկորեական զինված ուժերը գերազանցում էին հարավկորեականին բոլոր կարեւոր բաղադրիչներով։ Ի վերջո, երկար տատանումից հետո եւ հավատալով Կիմ Իր Սենի համառ հավաստիացումներին, Ստալինը համաձայնություն է տվել ռազմական գործողություն անցկացնելու համար։ Մանրամասները համաձայնեցվել են Կիմ Իր Սենի Մոսկվա այցի ժամանակ՝ 1950 թվականի մարտ-ապրիլ ամիսներին։ Հարավային Կորեա հարձակում իրականացնելու ծրագրի մշակմանը մասնակցել է ԿԺԴՀ գլխավոր ռազմական խորհրդատու, գեներալ-լեյտենանտ Նիկոլայ Վասիլեւը: Մայիսի 27-ին Հյուսիսային Կորեայում խորհրդային դեսպան Տերենտի Շտիկովը Ստալինին հեռագրի մեջ հայտնեց, որ հարձակման ընդհանուր ծրագիրը պատրաստ է եւ հաստատվել է Կիմ Իր Սենի կողմից[7]: Պատերազմի ընթացք[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Պատերազմի սկիզբ (հունիսի 25, 1950)[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հունիսի 25-ին նախալուսաբացի ժամերին հյուսիսկորեական զորքերը հրետանու պաշտպանությամբ անցել են հարավային հարեւանի հետ սահմանը։ Խորհրդային ռազմական խորհրդականների կողմից վարժեցված ցամաքային խմբավորման թվաքանակը կազմում էր 175 հազար մարդ[8], նրա կազմում կար T-34 տեսակի 150 տանկ, ռազմա-օդային ուժերում կար 172 ռազմական ինքնաթիռ[9]: Հարավային Կորեայի կողմից ամերիկյան մասնագետների կողմից վարժեցված եւ ամերիկյան զենքով զինված ցամաքային խմբավորման թվաքանակը պատերազմի սկզբին կազմում էր 93 հազար մարդ[10]: Հարավկորեական անակը համարյա չուներ զրահատեխնիկա եւ ուներ մոտ մեկ տասնյակ թեթեւ ուսումնա-մարտական ինքնաթիռ[9]: Հյուսիսային Կորեայի կառավարությունը հայտնել է, որ «դավաճան» Լի Սին Մանը նենգորեն ներխուժել է ԿԺԴՀ տարածք։ Հյուսիսկորեական բանակի առաջխաղացումը պատերազմի առաջին օրերին բավականին հաջող էր։ Արդեն հունիսի 28-ին գրավված էր Հարավային Կորեայի մայրաքաղաք Սեուլ քաղաքը։ Հարվածի հիմնական ուղղություններն էին նաեւ Կեսոնը, Չունչոնը, Ընջոնգբուն եւ Օնջինը: Ամբողջովին ավիրվել էր սեուլյան Կիմպհո օդանավակայանը։ Սակայն գլխավոր նպատակին չէին հասել՝ կայծակնային հաղթանակ տեղի չէր ունեցել, Լի Սին Մանին եւ հարավկորեական ղեկավարության զգալի մասը հաջողացրեց փրկվել եւ լքել քաղաքը։ Զանգվածային ապստամբությունը, որի վրա հույս էր դնում հյուսիսկորեական կառավարությունը, նույնպես տեղի չունեցավ։ Այնուամենայնիվ, օգոստոսի կեսերին Հարավային Կորեայի 90%-ը զբաղեցված էր ԿԺԴՀ բանակի կողմից։ Կորեայում պատերազմի սկիզբը անսպասելի էր ԱՄՆ-ի եւ այլ արեւմտյան երկրների համար։ Դրանից ընդամենը մի շաբաթ առաջ՝ հունիսի 20-ին Պետական դեպարտամենտից Դին Աչեսոնը Կոնգրեսին ներկայացրած իր զեկույցում հայտնել է, որ պատերազմը քիչ հավանական է[11]: Հարի Ս. Թրումանին պատերազմի սկզբի մասին հայտնել են դրա սկսվելուց մի քանի ժամ անց, այն բանի հետ կապված, որ նա հանգստյան օրերին մեկնել էր հայրենիք՝ Միսսուրի, իսկ ԱՄՆ պետքարտուղար Աչեսոնը՝ Մերիլենդ[12]: Չնայած ԱՄՆ բանակի հետպատերազմյան զորացրմանը, որը բավականին թուլացրել է նրանց ուժը տարածաշրջանում (բացառությամբ ԱՄՆ ծովային հետեւակի կորպուսի, դիվիզիայի, որոնք ուղարկվել են Կորեա, համալրվել էին 40%-ով), ԱՄՆ դեռ մեծ ռազմական զորակազմ ուներ Ճապոնիայում գեներալ Դուգլաս Մակարթուրի գլխավորության տակ։ Բացառությամբ Բրիտանական Համագործակցության, ոչ մի այլ երկիր տարածաշրջանում չուներ այդպիսի ռազմական հզորություն։ Պատերազմի սկզբում Թրումանը Մակարթուրին հրամայել է հարավկորեական բանակին մատակարարել ռազմական սպառազինություն եւ ավիացիայի քողի տակ անցկացնել ԱՄՆ քաղաքացիների տարհանումը։ Թրումանը ուշադրություն չդարձրեց շրջապատի՝ ԿԺԴՀ-ի դեմ օդում պատերազմ սկսելու խորհուրդներին, սակայն Յոթերորդ նավատորմին հրամայեց ապահովել Թայվանի պաշտպանությունը՝ այդպիսով վերջ դնելով չինական կոմունիստների եւ Չան Կայշիի պայքարին չմիջամտելու քաղաքականությանը։ Գոմինդանի կառավարությունը, որն այժմ հաստատվել է Թայվանում, ռազմական օգնություն էր խնդրում, սակայն ԱՄՆ կառավարությունը մերժեց՝ արդարացնելով իր մերժումը կոմունիստական Չինաստանի հակամարտությանը միջամտելու հնարավորությամբ։ Հունիսի 25–ին Նյու Յորքում ՄԱԿ-ի Անվտանգության Խորհուրդ է գումարվել, որի օրակարգում կորեական հարցն էր։ Ամերիկացիների կողմից առաջարկված բանաձեւի սկզբանական տարբերակը, ընդունվել է 9 «կողմ» քվեարկած ձայներով, «դեմ» ոչ մեկ չէր քվեարկել։ Հարավսլավիայի ներկայացուցիչը ձեռնպահ մնաց, իսկ խորհրդային դեսպան Յակով Մալիկը բոյկոտեց քվեարկությունը։ Այլ տվյալներով, ԽՍՀՄ չի մասնակցել Կորեական խնդրի հարցով քվեարկությանը, քանի որ այդ պահին հետ էր կանչել իր պատվիրակությունը[13][14]: Դրա հետ մեկտեղ սոցիալիստական հանրության որոշ երկրներ ԱՄՆ գործողությունների դեմ կտրուկ բողոքով հանդես եկան։ Չեխոսլովակյան ԱԳՆ-ի 1950 թվականի հուլիսի 11-ի նոտայում ԱՄՆ դեսպանատան հասցեին մասնավորապես ասվում էր. |Չեխոսլովակիայի Հանրապետության կառավարությունը ս. թ. հունիսի 29-ի Միավորված Ազգերի Կազմակերպության գլխավոր քարտուղարին ուղղված հեռագրի մեջ հայտնել է, որ Կորեայում Անվտանգության խորհրդի անդամների որոշումը, որի վրա հղում է անում Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների նախագահը, կոպիտ խախտում է Միավորված Ազգերի Կազմակերպության Կանոնադրությունը եւ անօրինական է համարվում: Առավել եւս, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների կառավարությունը Կորեայում Անվտանգության խորհրդի անդամների անօրինական որոշմամբ իր ագրեսիան արդարացնելու որեւէ հիմքեր չունի, քանի որ նախագահ Թրումանը ամերիկյան զինված ուժերին հրամայել է հանդես գալ ԿԺԴՀ դեմ ավելի վաղ, քան Անվտանգության խորհրդում ընդունվել է այդ անօրինական որոշումը[15]:| Այլ արեւմտյան տերությունները անցել են ԱՄՆ-ի կողմը եւ ամերիկյան զորքերին ռազմական օգնություն ցույց տվեցին, ովքեր ուղարկվել էին Հարավային Կորեա օգնության համար։ Սակայն օգոստոսին դաշնակիցների զորքերը հետ են շպրտվել դեպի հեռու հարավ Բուսանի շրջան։ Չնայած ՄԱԿ-ի կողմից տեղ հասած օգնությանը, ամերիկյան եւ հարավկորեական զորքերին չէր հաջողվում դուրս գալ շրջափակումից, որը հայտնի էր «Բուսանի պարագիծ» անունով։ Նրանք կարողացան միայն կայունացնել Նակթոնգան գետի երկայնքով շփման գիծը։ Թվում էր, թե ԿԺԴՀ զորքերի համար դժվարություն չի ներկայացնի ժամանակի ընթացքում գրավել ամբողջ Կորեական թերակղզին: Սակայն դաշնակիցների ուժերին հաջողվեց աշնանը հարձակման անցնել։ Պատերազմի առաջին ամիսների կարեւորագույն ռազմական գործողություններն են համարվում Դեջոնի հարձակողական գործողությունը (հուլիսի 3-25) եւ Նակթոնգանի գործողությունը (հուլիսի 26-օգոստոսի 20)։ Դեջոնի գործողության ընթացքում, որում մասնակցում էին ԿԺԴՀ բանակի մի քանի հետեւակային դիվիզիաներ, հրետանային գնդեր եւ որոշ ավելի փոքր զինված կազմավորումներ, հյուսիսային կոալիցիային հաջողվեց արագ հատել Կիմգան գետը, շրջապատել եւ երկու մասի բաժանել 24-րդ հետեւակային դիվիզիան եւ գերի վերցնել դրա հրամանատար, գեներալ-մայոր Դինին: Արդյունքում Հարավային Կորեայի եւ ՄԱԿ-ի զորքերը կորցրել են (խորհրդային ռազմական խորհրդատուի գնահատականով) 32 հազար զինվոր եւ սպա, ավելի քան 220 զենք ու ականանետ, 20 տանկ, 540 գնդացիր, 1300 ավտոմեքենա եւ այլն[16]: Նակթոնգանի գործողության ընթացքում Նակթոնգան գետի շրջանում մեծ վնաս է հասցվել ամերիկացիների 25-րդ հետեւակային եւ 1-ին հեծելազորային դիվիզիաներին, հարավ-արեւմտյան ուղղությամբ 6-րդ հետեւակային դիվիզիան եւ Կորեական ազգային բանակի 1-ին բանակի մոտոցիկլետային գունդը ջախջախել են հարավկորեական բանակի նահանջող հատվածները, գրավել են Կորեայի հարավարեւմտյան եւ հարավային մասերը եւ դուրս են եկել Մասանի մատույցներին՝ ստիպելով ծովային հետեւակի 1-ին դիվիզիային հետ նահանջել դեպի Բուսան։ Օգոստոսի 20-ին Հյուսիսային Կորեայի զորքերի հարձակումը կանգնեցվել է։ Հարավային կոալիցիան իր ազդեցության տակ էր պահպանել Բուսանի հենակետը 120 կմ ռազմաճակատի երկայնքով եւ մինչեւ 100-120 կմ խորությամբ եւ բավականին մեծ հաջողությամբ պաշտպանում էր այն։ ԿԺԴՀ բանակի՝ շփման գիծը խոցելու բոլոր փորձերը անհաջողությամբ են ավարտվել։ Միեւնույն ժամանակ աշնան սկզբին հարավային կոալիցիայի զորքերը օգնություն են ստացել եւ Բուսանի պարագիծը խոցելու փորձեր են սկսել։ ՄԱԿ-ի հակահարձակում (սեպտեմբեր, 1950)[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հակահարձակումը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի 15-ին։ Այդ պահին Բուսանի շրջանում գտնվել է 5 հարավկորեական եւ 5 ամերիկյան դիվիզիա, Մեծ Բրիտանիայի բանակի բրիգադը, մոտ 500 տանկ, ավելի քան 1634 տարբեր տրամանչափի հրանոթ եւ ականանետ, 1120 ինքնաթիռ[17]: Ցամաքային ուժերի խմբավորմանը ծովից աջակցում էին ԱՄՆ-ն եւ աջակիցների ռազմածովային ուժերը՝ 230 նավ։ Դրանց դիմակայում էին ԿԺԴՀ բանակի 13 դիվիզիա, որոնք ունեին 40 տանկ եւ 811 հրանոթ[17]: Ապահովելով հուսալի պաշտպանություն հարավից, սեպտեմբերի 15-ին հարավային կոալիցիան սկսել է «Խրոմիտ» գործությունը: Դրա ընթացքում Սեուլի մոտակայքում գտնվող Ինչոն քաղաքի նավահանգստում ամերիկյան դեսանտ է իջեցվել։ Դեսանտի իջեցումը իրականացվում էր երեք էշելոններով՝ առաջին էշելոնում ծովային հետեւակի 1-ին դիվիզիան էր, երկրորդում՝ 7-րդ հետեւակային դիվիզիան, երրորդում՝ Մեծ Բրիտանիայի բանակի հատուկ նշանակության ջոկատը եւ հարավկորեական բանակի որոշ զորամասերը։ Հաջորդ օրը Ինչոնը գրավված էր, դեսանտ իջեցված զորքերը ճեղքել են հյուսիսկորեական բանակի պաշտպանությունը եւ հարձակումը ծավալել են Սեուլի ուղղությամբ։ Հարավային ուղղությամբ Դեգու շրջանից 2 հարավկորեական բանակային կորպուսից, 7 ամերիկյան հետեւակային դիվիազիաներից եւ 36 հրետանային դիվիզիաներից բաղկացած խմբավորման կողմից հակահարձակում է ծավալվել։ Երկու հարձակվող խմբավորումները միավորվեցին սեպտեմբերի 27-ին Եսան գավառի մոտ՝ այդպիսով շրջապատելով ԿԺԴՀ բանակի 1-ին բանակային խումբը։ Հաջորդ օրը ՄԱԿ-ի ուժերը գրավել են Սեուլը, իսկ հոկտեմբերի 8-ին հասել են 28-րդ զուգահեռագծին։ Երկու պետությունների նախկին սահմանի շրջանում մի շարք մարտերից հետո հարավային կոալիցիայի ուժերը հոկտեմբերի 11-ին կրկին հարձակման են անցել Փենյանի ուղղությամբ։ Չնայած նրան, որ հյուսիսաբնակները մեծ արագությամբ երկու պաշտպանական բնագծեր են կառուցել 38-րդ զուգահեռագծից դեպի հյուսիս 160 եւ 240 կմ հեռավորության վրա, նրանց ուժերը բավարար չէին, իսկ դիվիզիաների ձեւավորման գործընթացի ավարտը իրավիճակը չէր փոխում։ Հակառակորդը կարող էր անցկացնել եւ՛ ժամային, եւ՛ օրեր տեւող հրետանային նախապատրաստություններ եւ օդային հարվածներ: ԿԺԴՀ մայրաքաղաքի գրավման գործողությանը աջակցելու համար հոկտեմբերի 20-ին քաղաքից 40-45 կմ դեպի հյուսիս հիսուն հազարանոց օդային դեսանտ է իջեցվել։ ԿԺԴՀ մայրաքաղաքն անձնատուր եղավ։ Չինաստանի եւ ԽՍՀՄ-ի միջամտություն (հոկտեմբեր, 1950)[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Սեպտեմբերի վերջերին հայտնի է դարձել, որ հյուսիսկորեական զինված ուժերը ջախջախվել են, եւ այն, որ Կորեական թերակղզու տարածքների գրավումն ամերիկա-հարավկորեական զորքերի կողմից միայն ժամանակի հարց է։ Այդ պայմաններում հոկտեմբերի առաջին շաբաթվա ընթացքում ԽՍՀՄ-ի եւ Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության միջեւ ակտիվ խորհրդատվություններ էին անցկացվում։ Վերջ ի վերջո որոշում է կայացվել Կորեա ուղարկել չինական բանակի զորամասերը։ Նմանատիպ տարբերակի նախապատրաստումը անց էր կացվում դեռեւս 1950 թվականի գարնան վերջերից, երբ Ստալինը եւ Կիմ Իլ Սոնգը Մաո Ցզե-Դունին տեղյակ են պահել Հարավային Կորեայի վրա հարձակման մասին։ ԿԺՀ ղեկավարությունը հրապարակայնորեն հայտնում էր, որ Չինաստանը պատերազմի մեջ կմտնի, եթե որեւէ ոչ կորեական ռազմական ուժ կհատի 38-րդ զուգահեռագիծը։ Հոկտեմբերի սկզբին համապատասխան զգուշացումը փոխանցվել է ՄԱԿ-ին Չինաստանում Հնդկաստանի դեսպանի միջոցով։ Սակայն նախագահ Թրումանը չէր հավատում չինական լայնամասշտաբ միջամտությանը՝ հայտնելով, որ չինական զգուշացումները ընդամենը համարվում են «ՄԱԿ-ին շանտաժի ենթարկելու փորձեր»: Արդեն հաջորդ օրը այն բանից հետո, երբ 1950 թվականի հոկտեմբերի 8-ին ամերիկյան զորքերը հատել են Հյուսիսային Կորեայի սահմանը, նախագահ Մաոն չինական բանակին հրամայել է մոտենալ Յալուցզյան գետի մոտ եւ պատրաստ լինել մարտանցել այն։ «Եթե մենք թույլ տանք ԱՄՆ-ին օկուպացնել ամբողջ Կորեական թերակղզին [...], մենք պետք է պատրաստ լինենք նրան, որ նրանք պատերազմ կհայտարարեն Չինաստանին», - ասում էր նա Ստալինին։ Վարչապետ Ժոու Էնլայը շտապ ուղարկվել է Մոսկվա` Մաոյի ենթադրությունները խորհրդային ղեկավարությանը հասցնելու համար: Մաոն՝ սպասելով օգնություն Ստալինից, հետաձգել է պատերազմի մեջ մտնելու ամսաթիվը մի քանի օրով՝ հոկտեմբերի 13-ից տեղափոխելով հոկտեմբերի 19-ի վրա: Սակայն ԽՍՀՄ սահմանափակվել է օդային աջակցությամբ, ընդ որում խորհրդային ՄիԳ-15 ինքնաթիռները ռազմաճակատի գծին չպետք է 100 կմ-ից ավելի մոտ թռչեին: Խորհրդային ՄիԳ-15 ինքնաթիռները գերազանցում էին ամերիկյան F-80 ինքնաթիռներին: Ի պատասխան դրան ԱՄՆ-ն հակամարտության գոտի է ուղարկել ավելի ժամանակակից F-86 ինքնաթիռներ: ԽՍՀՄ-ի կողմից տրամադրվող ռազմական օգնության մասին ԱՄՆ-ում լավ հայտնի էր, սակայն միջազգային միջուկային հակամարտությունից խուսափելու համար ամերիկացիների կողմից ոչ մի պատասխան միջոցառումներ չէին ձեռնարկվում: Սակայն հունիսի 25-ին ռազմաօդային ուժերի գեներալ Վանդենբերգը հրաման է ստացել պատրաստվել Սիբիրի ռազմակայաններին միջուկային հարվածների հասցնելուն՝ Խորհրդային Միության կորեական հակամարտությանը մասնակցելու դեպքում[18]: 1950 թվականի հոկտեմբերի 15-ին Թրումանը ուղեւորվել է Ուեյք ատոլը չինական միջամտությունը եւ Կորեական պատերազմի մասշտաբները սահմանափակելու միջոցառումները քննարկելու համար: Այնտեղ գեներալ Մակարթուրը համոզում էր նախագահ Թրումանին, որ «եթե չինացիները կփորձեն մուտք գործել Փենյան, այնտեղ մեծ ջարդ կլինի»: Չինաստանը այլեւս չէր կարող սպասել։ Հոկտեմբերի կեսերին չինական ուժերի պատերազմի մեջ մտնելու հարցը լուծված էր եւ համաձայնեցված էր Մոսկվայի հետ։ 270 հազարանոց չինական բանակի հարձակումը գեներալ Պեն Դեհուայի գլխավորությամբ սկսվել է 1950 թվականի հոկտեմբերի 25-ին։ Օգտվելով անսպասելիության էֆեկտից, չինական բանակը ճեղքել է ՄԱԿ-ի զորքերի պաշտպանությունը, սակայն այնուհետեւ նահանջել է դեպի լեռներ։ 8-րդ ամերիկյան բանակը ստիպված էր պաշտպանական դիրք գրավել Հանգան գետի հարավային ափի երկայնքով։ ՄԱԿ-ի զորքերը, չնայած այդ հարվածին, շարունակեցին հարձակումը Յալուցզյան գետի ուղղությամբ։ Ընդ որում, պաշտոնական հակամարտությունից խուսափելու համար, Կորեայում գործող չինական զորամասերը կոչվում էին «չինական ժողովրդական կամավորներ»: Նոյեմբերի վերջին չինացիները սկսել են երկրորդ հարձակումը։ Ամերիկացիներին Հանգանի եւ Փենյանի միջեւ գտնվող իրենց ամուր պաշտպանական դիրքերից խորամանկությամբ դուրս բերելու համար Պենը իր ստորաբաժանումներին հրամայել է խուճապ նմանակել։ Նոյեմբերի 24-ին Մակարթուրը Հարավի դիվիզիաները ուղարկել է ծուղակի մեջ։ Շրջանցելով ՄԱԿ-ի զորքերը արեւմուտքից, չինացիները շրջապատել են նրանց 420 հազարանոց բանակով եւ թեւային հարված են հասցրել 8-րդ ամերիկյան բանակին։ Արեւելքում Չոսինի ջրամբարի մոտ տեղի ունեցած ճակատամարտի ընթացքում (նոյեմբերի 26 – դեկտեմբերի 13) ջախջախվել է ԱՄՆ հետեւակային դիվիզիայի 7-րդ գունդը։ Կորեայի հյուսիս-արեւելքում ՄԱԿ-ի ուժերը նահանջել են Համհընգ քաղաքի մոտ, որտեղ 1950 թվականի դեկտեմբերին՝ կառուցելով պաշտպանական գիծ, սկսել են տարհանումը։ Մոտ 100 հազար զինծառայող եւ նույնքան Հյուսիսային Կորեայի խաղաղ բնակիչ ռազմական եւ առեւտրային նավերով տեղափոխվել է Հարավային Կորեա։ 1951 թվականի հունվարի 4-ին ԿԺԴՀ Չինաստանի հետ գրավել են Սեուլը։ 8-րդ ամերիկյան բանակը եւ 10-րդ կորպուսը ստիպված էին նահանջել։ Ավտովթարում զոհված գեներալ Հարրիս Ուոլքերին փոխարինեց գեներալ-լեյտենանտ Մեթյու Ռիջուեյը, ով Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին գլխավորել է օդադեսանտային զորքերը։ Ռիջուեյը անմիջապես սկսեց ամրապնդել իր զինվորների բարոյական եւ մարտական հոգին, սակայն ամերիկացիների համար իրավիճակը այնքան ճգնաժամային էր, որ հրամանատարությունը լրջորեն մտածում էր միջուկային զենքի կիրառման մասին։ Կանգնեցնելով Հյուսիսային Կորեայի զորքերի եւ չինական կամավորների հարձակումը, ամերիկյան հրամանատարությունը հակահարձակման որոշում է կայացնում։ Դրան էին նախորդում տեղական «Գայլերի որս» (հունվարի 20), «Ամպրոպ» (սկսվել է հունվարի 25-ին) եւ «Շրջապատում» գործողությունները։ 1951 թվականի փետրվարի 21-ին սկսված գործողության արդյունքում, ՄԱԿ-ի զորքերին հաջողվեց չինական բանակին հետ շպրտել դեպի հյուսիս, Հան գետի ետեւի մասը։ Կարեւոր դեր էր հատկացվում ավիացիային եւ հրետանուն: Ռիջուեյի մեթոդը, որն օգտագործվում էր հակահարձակման ընթացքում, հետագայում ստացավ «մսաղաց» կամ «հակառակորդի կենդանի ուժի աղում» անվանումը[17]: Ի վերջո, մարտի 7-ին հրաման է արձակվել «Փորոտիք թափողը» գործողության սկզբի մասին։ Ընտրվել էր ռազմաճակատի գծի կենտրոնական հատվածում գտնվող հակահարձակման երկու ուղղություն։ Գործողությունն հաջողությամբ էր ընթանում, եւ մարտի կեսերին հարավային կոալիցիայի զորքերը մարտանցել են Հանգան գետը եւ գրավել Սեուլը։ Սակայն ապրիլի 22-ին Հյուսիսի զորքերը նախաձեռնել են իրենց հակահարձակումը։ Մեկ հարված հասցվել է ռազմաճակատի արեւմտյան հատվածում, իսկ երկու լրացուցիչները՝ կենտրոնում եւ արեւելքում։ Նրանք ճեղքել են ՄԱԿ-ի զորքերի պաշտպանական գիծը, ամերիկյան ուժերը պառակտել են մեկուսացված խմբավորումների եւ ուղղվեցին դեպի Սեուլ։ Հիմնական հարվածի տակ էր հայտնվել Իմջինգան գետի մոտ դիրքեր զբաղեցրած 29-րդ բրիտանական բրիգադը։ Մարտի ժամանակ կորցնելով անձնակազմի ավելի քան մեկ չորրորդը, բրիգադը ստիպված էր նահանջել։ Ընդհանուր առմամբ հարձակման ընթացքում ապրիլի 22-29-ը վիրավորվել եւ գերի է վերցվել ամերիկյան եւ հարավկորեական զորքերի մինչեւ 20 հազար զինվոր եւ սպա[17]: Չինական կողմի կորուստները կազմել են ավելի քան 70 հազար մարդ[19]: 1951 թվականի ապրիլի 11-ին Թրումանի հրամանով գեներալ Մակարթուրը հեռացվել է հրամանատարական պաշտոնից։ Դրա համար մի քանի պատճառներ կային՝ ներառյալ Մակարթուրի Չան Կայշիի հետ հանդիպումը դիվանագիտական մակարդակով եւ կորեական սահմանի մոտ չինական զորքերի թվաքանակի ոչ ճշգրիտ տեղեկատվություն, որը Թրումանին փոխանցվել է նրա կողմից Ուեյք ատոլում։ Բացի այդ, Մակարթուրը բացահայտորեն պնդում էր Չինաստանին միջուկային հարված հասցնելու վրա, չնայած, որ Թրումանը չէր ցանկանում տարածել պատերազմը Կորեական թերակղզու տարածքից դուրս եւ ԽՍՀՄ-ի հետ միջուկային հակամարտության հնարավորությանը։ Թրումանին դուր չէր գալիս, որ Մակարթուրն իր վրա վերցնում է լիազորություններ, որոնք պատկանում են գերագույն գլխավոր հրամանատարին, որը համարվում էր հենց Թրումանը։ Ռազմական էլիտան լիովին աջակցեց նախագահին։ Մակարթուրին փոխարինեց 8-րդ բանակի նախկին հրամանատար գեներալ Ռիջուեյը, 8-րդ բանակի նոր հրամանատար է նշանակվել գեներալ-լեյտենանտ Վան Ֆլիտը: Մայիսի 16-ին սկսվել է հյուսիսային կոալիցիայի հերթական, բավականին անհաջող հարձակումը։ Այն կանգնեցվել է մայիսի 21-ին, ինչից հետո ՄԱԿ-ին զորքերը լայնամասշտաբ հարձակում են նախաձեռնել ամբողջ ռազմաճակատով։ Հյուսիսի բանակը ետ է շպրտվել 38-րդ զուգահեռագիծ։ Հարավային կոալիցիան չզարգացրեց հաջողությունը՝ սահմանափակվելով մուտքով դեպի սահմաններ, որոնք գրավվել են «Փորոտիք թափողը» գործողությունից հետո։ Ռազմական գործողությունները մտնում են փակուղի (հուլիս, 1951)[խմբագրել | խմբագրել կոդը] 1951 թվականի հունիսին պատերազմը հասել էր կրիտիկական կետի։ Չնայած մեծ կորուստների՝ կողմերից յուրաքանչյուրն իր տրամադրության տակ ուներ մոտ մեկ միլիոն մարդուց բաղկացած բանակ։ Չնայած տեխնիկական միջոցներում հակակշռին՝ ԱՄՆ-ն եւ դաշնակիցներն ի վիճակի չէին հասնել որոշիչ առավելության։ Հակամարտության բոլոր կողմերը հասկացել էին, որ ողջամիտ գնով ռազմական հաղթանակին հասնելն անհնար է, եւ այն, որ անհրաժեշտ են բանակցություններ զինադադարը կնքելու համար։ Առաջին անգամ կողմերը բանակցության սեղանի շուրջ են նստել 1951 թվականի հուլիսի 8-ին, Կեսոնում, սակայն նույնիսկ բանակցությունների ժամանակ ռազմական գործողությունները շարունակվում էին։ ՄԱԿ-ի ուժերի նպատակը Հարավային Կորեայի վերականգնումն էր նախապատերազմյան սահմաններում։ Չինական հրամանատարությունը նմանատիպ պայմաններ էր առաջ քաշում։ Երկու կողմերն էլ իրենց պայմանները զորացնում էին արյունահեղ հարձակողական գործողություններով։ Չնայած ռազմական գործողությունների արյունահեղությանը՝ պատերազմի վերջնական ժամանակաշրջանը բնութագրվում էր ռազմաճակատի համեմատաբար ոչ մեծ փոփոխություններով եւ հակամարտության հնարավոր ավարտի մասին երկար քննարկումներով։ Ձմռան սկզբին բանակցությունների հիմնական առարկան ռազմագերիների հայրենադարձությունն էր։ Կոմունիստները համաձայնվել էին կամավոր հայրենադարձությանը այն պայմանով, որ բոլոր հյուսիսկորեական եւ չինական ռազմագերիները կհայրենադարձվեն։ Սակայն նրանցից շատերը չուզեցին վերադառնալ։ Բացի այդ, հյուսիսկորեական ռազմագերիների զգալի մասն իրականում հարավկորեական քաղաքացիներ էին, ովքեր հարկադրված պատերազմում էին Հյուսիսի կողմից։ «Մերժողների» մաղման գործընթացը ձախողելու նպատակով, հյուսիսային կոալիցիան հարավկորեական ռազմագերիների ճամբարներ ուղարկում էր իր գործակալներին, որոնք այնտեղ անկարգություններ էին հրահրում։ |Մենք Կորեայում պատերազմում ենք նրա համար, որպեսզի ստիպված չլինենք պատերազմել Ոիչիտայում, Չիկագոյում, Նոր Օռլեանում կամ Սան Ֆրանցիսկոյի ծովախորշում:| Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] - 이지수.։ «2010, 인물로 다시 보는 6·25 "이 자식아, 전쟁지면 너도 책임있어" 김일성, 박헌영에 잉크병 집어 던져» (կորեերեն)։ 조선일보։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-12-ին։ Վերցված է 2010 թ. սեպտեմբերի 15–ին - «6.25 전쟁의 피해» (կորեերեն)։ 대한민국 국방부։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2011-07-22-ին։ Վերցված է 2010 թ. հունիսի 25 - Michael Hickey.։ «The Korean War: An Overview»։ Би-би-си։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-06-25-ին։ Վերցված է 31 декабря 2011 - Dankwart A. Rustow.։ «The Changing Global Order and Its Implications for Korea’s Reunification» (անգլերեն)։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2001-04-20-ին։ Վերցված է 2006-05-07 - Канд. ист. наук В. А. Тарасов приводит объяснение последовавшего после вывода из Южной Кореи американских войск в июне 1949 г. и заявления госсекретаря 12 января 1950 г. об исключении Южной Кореи «из периметра американской обороны» резкого изменения этого курса: изменения в корейскую политику США были внесены весной 1950 г. на основе секретного доклада, который представили Трумэну в декабре 1949 г., в котором предусматривалась активизация военной политики США: замена тактики сдерживания «советской экспансии» на наступательную военную конфронтацию с Советским Союзом - Ланьков А. Н. Глава 7. Хо Го И: очерк жизни и деятельности // КНДР вчера и сегодня. Неформальная история Северной Кореи. — Восток-Запад, 2005. — 448 с. — 3000 экз. — ISBN 5-478-00060-4 - Попов И., Лавренев С., Богданов В. Корея в огне войны. — Жуковский; М.: Кучково поле, 2005. — С. 74—75. - Война в Корее, 1950—1953. — СПб.: ООО «Издательство Полигон», 2003. С. 32. - Тепсуркаев Ю. Г., Крылов Л. Е. «Сталинские соколы» против «Летающих крепостей». Хроника воздушной войны в Корее 1950—1953. — М.: Яуза, Эксмо, 2008. — С. 290. - Война в Корее, 1950—1953. — СПб.: ООО «Издательство Полигон», 2003. С. 43. - Paolo Enrico Coletta. The United States Navy and Defense Unification, 1947—1953. — University of Delaware Press, 1981. — P. 248. - Dennis D. Wainstock. Truman, MacArthur and the Korean War: June 1950-July 1951. — Enigma Books, 2013. — P. 6. - Gaddis, John Lewis. The Cold War: a new history. ISBN 1-59420-062-9. P. 43 - Новейшая история России 1914—2008 // Под ред. М. В. Ходякова. 3-е изд. М.: 2008. ISBN 978-5-9692-0339-6, С. 336. - Труд. 1950, No 164, 12 июля. - Обухов А. Записки военного советника // Интернационалисты. — Смоленск, 2001. — С. 140. - Окороков Александр (29 ноября 2005 года)։ «Корейская война 1950-1953 гг.»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 2012-02-12-ին։ Վերցված է 2009-10-30 - Канд. ист. наук В. А. Тарасов - Luis Camacho. Grave and Ever Present Danger - Կորեական պատերազմ


source: fineweb

text: Օգտագործում՝ Ուշադրություն. պետք չէ ձգտել նշել կաղապարի բոլոր պարտադիր պարամետրներ՝ ամբողջականա տաքսոնոմիական դասակարգման համար գոյություն ունի Վիքիցեղեր նախագիծը։ Որպես կանոն, կաղապարը պետք է բովանդակաի միայն հիմնական կարգերը (ռանգերը) եւ մեկ հատ մ(որպես բացառություն՝ երկու հատ) միջական։ Համարյա բոլոր պարամետրները անպարտադիր են եւ կարող է թողված լինել։ Պարամետրների թվարկման հերթականությունը նշանակություն չունի։ Սահմանափակում՝ այն տեքստը, որը նշվում է որպես պարամետրի նշանակություն, չպետք է բովանդակի = սիմվոլը։ Տաքսոնների անվանումները մեծ մասամբ պետք է լինեն հայերեն լեզվով, բացառությամբ հազվադեպ խմբերը, որոնք չունեն հայերենում կայունացած անվանում։ Գերազանց տարբերակն է հայերենի օգտագործումը, սակայն վիքիհղումով լատիներենի վրա, օրինակ՝ [[Pinopsida|Хвойные]]. Դա կօգնի խոսափել խառնաշփոթություններից հայերեն անվանումների անճշտություն հետ։ Պարտադիր պարամետրներ regnum — царство живой природы, նշանակություններից մեկը՝Բույսեր, Կենդանիներ, Սնկեր, Протисты, Բակտերիաներ, Археи, Վիրուսներ. image title — նկարագրող պատկեր, որը տեսանելի է նրանց համար, ովքեր նախընտրում են չբեռնել նկար (եթե արժեքը նշված չէ, ցուցադրվում է բերում հոդվածի անվանումը) image descr — տեքստը պատկերի տակ։ Կրկնումը խոսափելու համար, չի ցուցադրվում, եթե համընկնում է տեղեկաքարտի վերնագրի հետ (описанным явно через name= , կամ, դրա բացակայության դեպքում, использованным в этом качестве заголовком статьи); վերը նշված երեք արժեքների փոխարեն, կարելի է օգտագործել images_set՝ պատահական արժեքի ցուցադրման համար. օրինակ՝ մի քանի պատկերների համար (օգտագործվում է {{4 изображения}} ձեւը): Օրինակը տես՝ ru:Моховик հոդվածում superregnum — վերնաթագավորություն; subregnum — ենթաթագավորություն; группа вирусов - վիրուսների արտահամակարգային խումբ ըստ Բալտիմորի։ I,II,III,IV,V,VI,VII. Եթե commons դաշտը լրացված է, ապա օրգանիզմի տեղեկաքարտի ներքեւում հատնվում է «Պատկերներ Վիքիպահեստում» գրվածքը։ Իսկ եթե commons-ը չի լրացված, բայց լրացված է wikispecies դաշտը, ապա դրա փոխարեն կհայտնվի «Պատկերների որոնում Վիքիպահեստում» նախադասությունը, որով Վիքիպահեստումնյութեր են գտնում վճռող բառերով, որոնք նշված են wikispecies-ում։


Շնորհավորական Նախագահ Սարգսյանը շարունակում է ստանալ շնորհավորական ուղերձներ ՀՀ անկախության 19-րդ տարեդարձի առթիվ 22.09.2010 Հանրապետության ղեկավարին, մասնավորապես, շնորհավորել են Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետության նախագահ Քրիստիան Վուլֆը, Ավստրիայի Հանրապետության նախագահ Հայնց Ֆիշերը, Մեծ Բրիտանիայի եւ Հյուսիսային Իռլանդիայի Միացյալ Թագավորության թագուհի Եղիսաբեթ Երկրորդը, Իտալիայի Հանրապետության Նախագահ Ջորջո Նապոլիտանոն, Հունաստանի Հանրապետության նախագահ Կարլոս Պապուլիասը, Բրազիլիայի Դաշնային Հանրապետության նախագահ Լուիս Ինասիո Լուլա դա Սիլվան, Մեքսիկայի նախագահ Ֆելիպե Կալդերոն, Իռլանդիայի նախագահ Մերի Մըքելիզը, Բելգիայի թագավոր Ալբերտ Երկրորդը, Նիդերլանդների թագուհի Բեատրիքսը, Ճապոնիայի կայսր Աքիհիտոն, Հորդանանի թագավոր Աբդուլլահ Երկրորդը, Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը, Կորեայի Հանրապետության նախագահ Լի Մյուն-Բակը, Վրաստանի Նախագահ Միխեիլ Սաակաշվիլին, Ղազախստանի Հանրապետության նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաեւը, Սիրիայի Արաբական Հանրապետության նախագահ Բաշար ալ-Ասադը, Ուզբեկստանի Հանրապետության նախագահ Իսլամ Քարիմովը, Կատարի Պետության էմիր Շեյխ Համադ բին Խալիֆա ալ-Թանին, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետության նախագահ Հու Ձինթաոն, Լիբանանի Հանրապետության նախագահ Միշել Սուլեյմանը, Իրանի Իսլամական Հանրապետության նախագահ Մահմուդ Ահմադինեժադը, Մալդիվյան Հանրապետության նախագահ Մոհամեդ Նաշիդը, Սաուդյան Արաբիայի թագավոր Աբդուլլահ բին Աբդուլ Ազիզ ալ-Սաուդը, Սաուդյան Արաբիայի թագաժառանգ արքայազն Սուլտան Բին Աբդուլ Ազիզ ալ-Սաուդը, Հռոմի պապ Բենեդիկտոս տասնվեցերորդը, Մոսկվայի եւ Համայն Ռուսիո Պատրիարք Կիրիլ Մետրոպոլիտը: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Հայաստանի Հանրապետության անկախության 19-րդ տարեդարձի առթիվ շարունակում է շնորհավորանքներ ստանալ: a88 ← Վերադառնալ


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,333435 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 2,1001 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,5667 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1301,94 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,27651 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 6,23° անկյուն։


source: wikipedia

text: Նոյեմբերի 29, տարվա 333-րդ (նահանջ տարիներին՝ 334-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 32 օր։ Դեպքեր 1920 - Հայհեղկոմը Հայաստանում հռչակեց խորհրդային կարգեր - Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն։ 1925` Հիմնադրվել է Երեւանի Արաբկիր վարչական շրջանը։ 1956 - Հայաստանի Հանրային Հեռուստատեսության առաջին եթերը։ 1967 - Երեւանում տեղի ունեցավ Ծիծեռնակաբերդի բարձունքի վրա կառուցված 1915 թ. Մեծ եղեռնի զոհերի հիշատակին նվիրված հուշարձան-կոթողի բացումը։ Ծնունդներ 1797 - Գաետանո Դոնիցետի, իտալացի երգահան (մ. 1848) 1895 - Ուիլյամ Տաբմեն, Լիբերիայի պետական եւ քաղաքական գործիչ 1909 - Վարազդատ Հարությունյանը, հայ նշանավոր ճարտարապետ, պրոֆեսոր, ՀՀ ԳԱԱ ակադեմիկոս (մ. 2008) 1911 - Ռուբեն Աղաբաբյան, հայ բանաստեղծ, ճարտարապետ, ճարտարապետության դոկտոր, պրոֆեսոր (վ. 1970)։ 1917 - Կոստանդին Մարության, հայ խորհրդային շինարար 1919 - Համբարձում Համբարձումյան, հրետանու գեներալ-լեյտենանտ։ 1921 - Ռաֆայել Արամյան, հայ արձակագիր, թարգմանիչ (վ. 1978)։ 1924 - Մարուսյա Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային դերասանուհի 1932 - Ժակ Շիրակ, Ֆրանսիայի նախագահ։ 1947 - Սերգեյ Սեինյան, օրթոպեդ, ուռուցքաբան 1968 - Ռալֆ Սուքե,— գերմանացի փուլիստ։ 1973 - Ռայան Գիգզ, ուելսցի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մահեր 1942 - Մաքսիմ Կոնչալովսկի՝ սովետական թերապեւտ, ՌԽՖՍՀ գիտության վաստակավոր գործիչ 1951 - Լեւոն Շանթ, գրող եւ մանկավարժ (ծ. 1869) 1978 - Վարսիկ Աթանեսյան, հայ խորհրդային պետական կուսակցական աշխատող 2001 - Ջորջ Հարրիսոն, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (ծ. 1943)


Game Ռեկուրսիա Online. Խաղալ անվճար Խաղացել են: 1266 Խաղալ խաղը Ռեկուրսիա է: Խաղային Description: Ռեկուրսիա Անսահման ժայռերի հետ մեծ կանխատեսումների, վտանգը եւ անակնկալներ: Անցնել վրա բլոկների, քայլերը եւ վաստակել միավոր. . Խաղալ խաղը Ռեկուրսիա օնլայն. Տեխնիկական բնութագրերը խաղում: Ռեկուրսիա Game Ռեկուրսիա է: 24.05.2012 Չափը խաղի: 3.31 MB Խաղը խաղացել: 1266 անգամ Խաղեր նման խաղի Ռեկուրսիա Բեռնել խաղը Ռեկուրսիա Տեղադրել խաղը Ռեկուրսիա ձեր կայքում: Մտցնել խաղի Ռեկուրսիա Ձեր կայքը, պատճենեք եւ կպցրեք կոդը է HTML կոդը Ձեր կայքում. Բացի այդ, եթե ցանկանում եք խաղը Ռեկուրսիա , պատճենեք եւ ուղարկեք հղումը ընկերոջը կամ բոլոր Ձեր ընկերներին, կիսվել խաղը աշխարհի. Հետ խաղի Ռեկուրսիա , ինչպես նաեւ խաղացել է խաղում:


AL5341 Օրավարձով 2 սենյականոց բնակարան Ամիրյան փողոց, Հրապարակի մոտ


Operativ.am | Ամուլսարը երեկվա քննարկման միակ թեման չի եղել. մանրամասներ. «Ժողովուրդ» Ամուլսարը երեկվա քննարկման միակ թեման չի եղել. մանրամասներ. «Ժողովուրդ» 7 Սեպտեմբեր, 2019 9:34 Գլխավոր Վարդենիսում քաղաքացիական ավտոբուսն է այրվում հարվածային ԱԹՍ-ի հարվածից. Վարդենիսի գյուղերն են հրետակոծվում այս պահին. Արծրուն Հովհաննիսյան


text: Թուրքական Anadolu լրատվական գործակալությունն իր կայքի գլխավոր էջում տեղադրել է «Պատմական Անին սպասում է հյուրերին» վերնագրով հայտարարություն՝ ներկայացնելով նաեւ Անի հայկական եկեղեցիների մի քանի լուսանկարներ։ Գովազդային բնույթի հայտարարության մեջ նշվում է, որ Մետաքսի ճանապարհի վրա գտնվող Անին ժամանակին հանդիսացել է առեւտարական կարեւոր խաչմերուկներից մեկը, որը կրում է մի շարք քաղաքակրթությունների հետքեր։ Սակայն հայտարարության մեջ չկա ոչ հայ, ոչ էլ՝ Հայաստան անունները։ Հիշեցնենք, որ Անիում կանգուն մնացած հայկական շինություններից ոչ մեկի դիմաց տեղադրված ցուցանակների վրա չկա հայ կամ Հայաստան գրությունը։ Օրինակ՝ Գագկաշենի ցուցանակի վրա գրված է. «Կառուցվել է Գագիկ թագավորի կողմից» եւ ոչ մի խոսք թե ո՞ր երկրի թագավորն է եղել Գագիկը։


Հասարակական Ipress 2021-01-13 22:21:00 7122 Ֆեյսբուքյան օգտատեր Արմինե Ամիրյանը հաղորդագրությունից հետո տեղկացրել է, թե ով է եղել զոհված զինվորը եւ ինչ հանգամանքներում է մահացել. Հերթական գրառումն եմ կատարում, ցավով, մեծ ցավով հայտնում եմ Ձեզ, որ առավոտյան տեղեկացա, Արցախի ՊԲ Մարտունի 3 զորամասի սպայական անձնակազմի, բուժ. անձնակազմի ՀԱՆՑԱՎՈՐ, ԿՐԿՆՈՒՄ ԵՄ ՀԱՆՑԱՎՈՐ ԱՆՏԱՐԲԵՐՈՒԹՅԱՆ, ԼԿՏԻՈՒԹՅԱՆ ՀԱՍՆՈՂ ԱՆՏԱՐԲԵՐՈՒԹՅԱՆ ՊԱՏՃԱՌՈՎ մենք գրանցեցինք ՄԻ ՔԱՋԻ ՄԱՀ եւս, ԼՈՒՅՍ ՏՂԱՆ ծառայում էր մարտունի 3-ում։ ՔԱՋԸ ՀՀ ՄԱՐՏՈՒՆԻ ԳՅՈՒՂԻ ԳԵՂՀՈՎԻՏ ՀԱՄԱՅՆՔԻ ԲՆԱԿԻՉ ԷՐ։ ՏՂԱՆ 3օր բողոքել է շնչահեղձ լինելուց, դիմել է բուժակներին, արժանացել անտարբերության, այսօր վաղ առավոտյան նա անմահացավ . եւս մի զոհ առանց պատերազմի Սա նաեւ մեր մեղքն է, իմ, քո, որ կարդում ես, որովհետեւ մտածում ես ՄԵՂՄ ԼԻՆԵՍ, այս մահը նաեւ մեր ԲՈԼՈՐԻ ՄԵՂՔՆ Է, ՆԱ ԷԼ ԵՐԿԱՐ ՍՊԱՍԵՑ ՈՒ ՉԴԻՄԱՑԱՎ, ԳԻՏԵՆՔ ՔԱՆԻՍՆ ԵՆ ԴԵՌ ՍՊԱՍՈՒՄ ՄԵԶ???????????? ՀԱՄԱԽՄԲՎԵՔ, ՔԱՆԶԻ ՀԱՋՈՐԴ ՄՍՀԸ ԱՐԴԵՆ ՈՉ ԹԵ ԱՅՍ ՈՋԻԼՆԵՐԻ ԱՅԼ ԻՄ ՈՒ ՔՈ ՀՈԳՈՒՆ Է ԾԱՆՐԱՆԱԼՈՒ, ՔԱՆԶԻ ԱՐԴԵՆ ՄԵՆՔ ԵՆՔ ԱՆԳՈՐԾՈՒԹՅԱՆ ՄԱՏՆՎԱԾ։ ԱՍՏՎԱԾ ՀՈԳՈՒԴ ԽԱՂԱՂՈՒԹՅՈՒՆ ՏԱ ՏՂԱ ՋԱՆ Տեգեր : Ֆեյսբուքյան օգտատեր Արմինե Ամիրյան


text: Նվերներ տալու սովորույթն ի հայտ է եկել նախնադարյան հասարակարգում: Մշակութաբանները նշում են, որ դրա արմատները կապված են զոհաբերության հետ: Գրեթե նույն ձեւով էլ ծագել է հուշանվերներ տալու ավանդույթը: Գիտնականները կարծում են, որ առաջին հուշանվերները չար աչքից պաշտպանող հմայիլներն են եղել, որոնք նվիրում էին ճամփորդներին: Ժամանակի ընթացքում հուշանվերը կորցրեց իր կրոնական նշանակությունը: Այսօր նվերներ եւ հուշանվերներ մենք ստանում եւ տալիս ենք ոչ միայն կրոնական տոներին, այլեւ տարեդարձներին, կարեւոր իրադարձային ամսաթվերին, եւ հենց այնպես: Ռադիոհաղորդումը կարող եք լսել այստեղ՝ Audio clip: Adobe Flash Player (version 9 or above) is required to play this audio clip. Download the latest version here. You also need to have JavaScript enabled in your browser.


Ազատ Զրուցարան Ardglen. Freechat20. Ազատ Զրուցարան պատահական.


Ուշադրություն!!! 1 կուպոնը նախատեսված է մեկ օրվա եւ մեկ քոթեջի համար: Եթե ցանկանում եք հանգստանալ «AURORA Villas» հանգստյան համալիրում մեկից ավել օրով, ապա անհրաժեշտ է օրերի քանակին համապատասխան կուպոններ գնել (1 կուպոն - 1 օր - 1 քոթեջ):


text: Ավելի քան 170 հազ. հավ է ոչնչացվել Կրասնոդարի երկրամասում թռչնագրիպի պատճառով 13:32 25 Սեպտեմբերի 2007 Ավելի քան 170 հազ. հավ է ոչնչացվել Կրասնոդարի երկրամասում գտնվող «Լեբյաժյե-Չեպիգինսկոե» թռչնաֆաբրիկայում, որտեղ սեպտեմբերի սկզբին անասնաբույժերը արձանագրել էին թռչնագրիպ, երեքշաբթի «ՌԻԱ Նովոստիին» է տեղեկացրել Ռուսաստանի գյուղվերահսկողության երկրամասի վարչության մամուլ ծառայության աշխատակիցը։ Նրա խոսքերով, ոչնչացվել է 170 հազ. 599 հավ, ընդ որում ֆերմայում ընդհանուր առմամբ կա 248 հազ. 148 հավ։ «Ֆերմայում թռչնի ոչնչացումը շարունակվում է», - ասել է գործակալության զրուցակիցը՝ ավելացնելով, որ տարածաշրջանում թռչունների անկման նոր դեպքեր չեն արձանագրվել։ Ռուսաստանի սպառողների վերահսկողության երկրամասի վարչության մամուլի ծառայության աշխատակիցը իր հերթին տեղեկացրել է, որ տարածաշրջանում ավարտվել է մասնավոր սեկտորում թռչնագրիպի դեմ թռչունների պատվաստումը։ «Թռչուններին գրիպի դեմ պատվաստել են միայն Բրյուխովեցկու տարածաշրջանում, որտեղ գտվնում է «Լյեբյաժյե-Չեպիգինսկոե» թռչնաֆաբրիկան»։ «Ընդհանուր առմամբ պատվաստվել է 39 հազ. 701 թռչուն», - ասել է գործակալության զրուցակիցը։ Նրա խոսքերով, այժմ բժիշկները շարունակում են թռչնաֆաբրիկաների աշխատակիցների եւ անասնահամաճարակային միգոցառումների անցկացմանը մասնակցող անձանց վերահսկողությունը։ «Սուր շնչառական հիվանդությամբ վարակված հիվանդներ չեն հայտնաբերվել», - նշել է մամուլի ծառայության աշխատակիցը՝ ավելացնելով, որ անասնահամաճարակային եւ հակահամաճարակային միջոցառումների անցկացումը շարունակվում է։ Ավելի վաղ Ռուսաստանի գյուղատնտեսության վերահսկողությունը հաստատել էր «Լհեբյաժյե-Չեպիգինսկոե» ֆաբրիկայում թռչնագրիպի վարակի առկայությունը, որտեղ ոչնչացվել էր 410 հավ։ Սատկած թռչնի աղիքի եւ գլխուղեղի հյուսվածքների հետազոտման արդյունքում՝ Ռուսաստանի գյուղատնտեսության վերահսկողության կենդանիների առողջության պահպանման ֆեդերալ կենտրոնը հայտնաբերել էր Н5N1 ենթատիպի «А» տիպի թռչնագրիպի գեն։-0-


source: CulturaX

text: Արամ Փախչանյան. «Այբ»-ը կրթության մասին միմյանց նման մտածող մարդկանց համախմբման դրոշն է - Նորություններ | «Այբ» կրթական հիմնադրամ русскийру Մեր գործը Միացի՛ր Լրագրողի անկյուն Աշխատանք «Այբ»-ում Զեկույցներ եւ էլ. նյութեր դեպի բոլոր նորությունները Արամ Փախչանյան. «Այբ»-ը կրթության մասին միմյանց նման մտածող մարդկանց համախմբման դրոշն է 15 նոյեմբերի / 2021 «Այբ»-ն առաջին հերթին մարդիկ են, ովքեր հավատում են այբական գաղափարներին եւ դրանց իրագործելիությանը։ «Այբ»-ի 15-ամյակի կապակցությամբ ստեղծված շարքը նպատակ ունի բացահայտելու գաղափարի հիմքում կանգնած անհատներին, նրանց անցած ուղին եւ ապագայի ծրագրերը։ Այս մարդիկ իրենց ժամանակը, մասնագիտական եւ ֆինանսական միջոցները ներդրել են գաղափարի իրականացման մեջ, ինչի շնորհիվ այսօր ունենք ոչ միայն նորարարական կրթական նախագծեր, այլեւ կրթության կողքին կանգնած ուժեղ եւ կայացած համայնք։ Արամ Փախչանյանը՝ «Այբ» հիմնադրամի համահիմնադիրներից է եւ հոգաբարձուների խորհրդի նախագահը, ABBYY ընկերության փոխնախագահը Նրա հետ կրթության շուրջ զրույցը կարող է երկար տեւել. չէ՞ որ մեր զրուցակիցը կրթության էնտուզիաստ է, որը միեւնույն ժամանակ եւ՛ դասախոսում է հայտնի համալսարաններից մեկում, եւ՛ սովորում աշխարհի մեկ այլ առաջատար բուհում։ Մարդ, որը չի դադարում սովորել՝ միաժամանակ ամեն օր բացահայտելով մի նոր հետաքրքրություն։ Եթե չլիներ խմբային պատասխանատվությունը, որը մենք ստանձնեցինք բոլորս իրար հետ, չէր լինի «Այբ»-ը Ինչպես «Այբ»-ի ստեղծման հիմքում կանգնած շատ մարդիկ, ես սովորել եմ Երեւանի Ֆիզմաթ դպրոցում, ապա Մոսկվայի ֆիզիկատեխնիկական համալսարանում, ինչից հետո իմ կյանքն ունեցավ հետաքրքիր ընթացք, որովհետեւ այդ ժամանակ մենք մտանք համընդհանուր մի աղետի մեջ, որը կոչվում էր Խորհրդային Միության փլուզում։ Դա հանգեցրեց նրան, որ եկա Հայաստան, ապրեցի այստեղ 2 տարի՝ մինչեւ 1993 թվականը, ամուսնացա, ունեցա առաջին երեխայիս եւ հետո 1 ամսով գնացի Մոսկվա։ Ստացվեց այնպես, որ Մոսկվայում մնացի 20-ից ավելի տարիներ։ Ամեն ամիս մտածում էի, որ շուտով վերադառնալու եմ Հայաստան, բայց դա չէր ստացվում ու գալս անընդհատ հետաձգվում էր։ Այդ ընթացքում դարձա ABBYY ընկերության փոխնախագահ եւ մինչեւ այսօր ծառայում եմ այդ ընկերությանը փոխնախագահի պաշտոնում՝ որպես հանրային դեմք։ Իմ կյանքի կարեւորագույն ոգեւորությունը սկսվեց 2006 թ.-ին, երբ ընկերներով մի կարեւոր հանձնառություն ստանձնեցինք։ Վերլուծելով կրթական ոլորտի իրավիճակը Հայաստանում ու գիտակցելով առկա ճգնաժամը, որից դուրս գալու քայլեր պետությունն ի վիճակի չէր անելու՝ հիմնադրեցինք «Այբ»-ը։ Դա սկսվեց որպես մի քանի մարդկանց գիտակցում, ովքեր հասկանում են, որ խոսելու փոխարեն պետք է գործել։ Մենք այդ ժամանակ նաեւ քչերից էինք, որ գիտակցեցինք ոչ թե առանձին, այլ համախմբված գործելու կարեւորությունը։ «Այբ»-ը, փաստորեն, դարձավ այդ համախմբման դրոշը, որը մեզ միավորեց։ Եվ ամեն անգամ, երբ մեզ նոր համախոհ է միանում ու սկսում դավանել նույն արժեքները, դա մեզ անասելի ոգեւորում է։ Չէի ասի, որ ամենասկզբից գիտակցում էի այս գործի կարեւորության չափը։ Ես երիտասարդ էի եւ այն տարիքում, երբ դեռ նոր ես սկսում մտածել կյանքում քո առաքելության մասին, բայց պիտի ասեմ, որ այն, ինչն աշխատեց այդ պարագայում, համայնքն էր։ Համայնքն է պահում մարդկանց իր մեջ։ Եթե չլիներ խմբային պատասխանատվությունը, որը մենք ստանձնեցինք բոլորս իրար հետ, չէր լինի «Այբ»-ը։ Իսկ երկրորդ բեկումնային պահը եղավ 2014 թ.-ին, երբ եկա Հայաստան ու ստանձնեցի «Այբ» դպրոցի տնօրենի պաշտոնը, ինչն ամբողջապես փոխեց իմ կյանքը եւ մասնագիտությունը։ Եթե մինչ այդ ես ՏՏ ոլորտի մասնագետ էի, ապա հիմա՝ կրթության։ Հիմա էլ դեռ ուսանող եմ եւ սովորում եմ Լոնդոնի համալսարանական քոլեջում եւ ավարտելուց հետո արդեն կդառնամ կրթության ոլորտի դիպլոմավորված մասնագետ։ Մոսկվայի համալսարաններից մեկն ինձ առաջարկել է ղեկավարել կառավարման եւ առաջնորդության ծրագիր։ «Այբ»-ն այս տարիների ընթացքում դարձել է այնպիսի հեղինակություն թե՛ Հայաստանում, եւ թե՛ դրանից դուրս, որ ինձ եւ «Այբ»-ի այլ անդամներին հրավիրում են տարբեր հարթակներում կրթության մասին քննարկումների, որովհետեւ շատ մասնագետների կարծիքով հետխորհրդային տարածքում «Այբ»-ը ամենակարեւոր նախագծերից մեկն է կրթության ոլորտում։ «Այբ»-ի նպատակը եղել եւ մնում է այն, որ Հայաստանում ապրող մարդիկ ունենան ապագայի տեսլական «Այբ»-ի համայնքով մենք շատ տարբեր ոլորտներում ենք նախաձեռնություններ իրականացրել, բայց հետաքրքիրն այն է, որ այլ ոլորտներում ներդրվելիս էլ ենք եկել այն գաղափարին, որ բոլոր պարագաներում էլ, եթե չլինի որակյալ կրթություն, մեր կատարած ցանկացած ներդրում անօգուտ կլինի. ոչ մի ներդրում չի աշխատում, եթե չկա կրթություն։ Հայաստանում ներդրում անողները բոլորը պետք է հասկանան, որ եթե իրենց ներդրման մի զգալի տոկոս չի անդրադառնում կրթության բարելավմանը, ապա իրենց ներդրումը բացարձակ անօգուտ է։ Լավագույն դեպքում դա գումար վաստակելու կարճաժամկետ միջոց է։ Դա է պատճառը, որ մենք այդքան երկար ու հետեւողականորեն մնացինք կրթության ոլորտում։ «Այբ»-ի 15 տարիների ձեռքբերումը մարդկանց լիովին նվիրվածությունն է իրենց գործին, իսկ այբական ամենամեծ ձեռքբերումը դեռ ապագայում է եւ հենց այն պատճառով, որ այն մարդիկ, որոնք միավորված են «Այբ»-ի շուրջ, հստակ որոշել են հետ չկանգնել այս ճանապարհից։ Հենց դա է մեր ապագա հաջողությունների գրավականը։ «Այբ»-ը կրթության ոլորտում իր ազդեցությամբ կդառնա մի կառույց, որը կձեւավորի ապագա 15-20 տարիների մտածողությունը կրթության մեջ։ Իմ համոզմամբ՝ մենք համարյա ամբողջությամբ կդադարենք զբաղվել ընթացիկ նախագծերով, այսօրվա խնդիրները կպատվիրակենք օժանդակ կառույցներին, եւ դաշտը այնքան կհարստանա, որ մենք միակ կռվողը չենք լինի։ Այդ կառույցները կանեն իրենց աշխատանքը, իսկ մենք կդառնանք ավելի հեռանկարային ծրագրերի մասին հոգ տանող կառույց։ Օրինակ՝ կնախաձեռնենք աշխարհի մակարդակով մի համալսարան կամ կդառնանք միջազգային դպրոցների հզոր ցանցի ձեւավորման նախաձեռնողը։ Նախագծեր, որոնց ներդրումային հորիզոնը կլինի 20-30 տարի։ Ես վստահ եմ, որ մեր մեջ կձեւավորվի ներդրումներ անելու եւ դրանց ապագային ու հեռանկարայնությանը հավատալու սովորություն։ Մենք կձեւավորենք զարգացման մեր տեսլականը եւ կունենանք այդ տեսլականի իրականացմանը ծառայելու մեծ ցանկություն։ Այսօր եւ միշտ էլ մեր հիմնական նպատակը եղել է այն, որ Հայաստանում ապրող մարդիկ ունենան ապագայի տեսլական եւ գիտակցեն, որ մենք աշխարհի համար կարեւոր ենք։ Երկարաժամկետ զարգացման ծրագրերը պետությունը պետք է պատվիրակի հատուկ մասնագիտացված կառույցների Զարգացող պետություններն ունեն գործունեության մի քանի հորիզոն՝ կարճաժամկետ, միջնաժամկետ, երկարաժամկետ, եւ ստիպված են անընդհատ հավասարակշռել իրենց ուժերն ու ուշադրությունը՝ ելնելով իրավիճակից։ Արագ զարգացման փուլում երկարաժամկետ հորիզոնը դադարում է լինել երկրի իշխանության ուշադրության կենտրոնում, որովհետեւ ամբողջ ներուժը կենտրոնանում է կարճաժամկետ եւ միջնաժամկետ ծրագրերի վրա։ Երբ երկիրը սկսում է ավելի դանդաղ զարգանալ, ընթացիկ գործունեության ծավալը նվազում է, եւ երկարաժամկետ նպատակները դառնում են առաջնային։ Զարգացող երկրները սովորաբար չունեն զարգացման երկարաժամկետ հորիզոն, որովհետեւ զուտ ռեսուրսային տեսանկյունից պետությունը չունի երկարաժամկետ ծրագրերին անդրադառնալու հնարավորություն։ Դա նշանակում է, որ այդ երկրներում ինչ-որ կառույցներ պետք է ստանձնեն այդ դերը եւ պետք է իրենց վրա վերցնեն ոլորտային երկարաժամկետ զարգացման իրականացումը։ Օրինակ՝ ՆԱՍԱ-ն պետական գործակալություն է, բայց պետության մաս չէ. գործակալություն է, որը ստանում է պետական ֆինանսավորում եւ իրագործում է շատ երկարաժամկետ ծրագրեր, ինչպիսին է Մարս հասնելու նախագիծը, որն ԱՄՆ-ի այսօրվա նպատակների տեսանկյունից աբսուրդ է։ Այսինքն՝ երբ կոնկրետ կառույցը դուրս ես բերում պետական համակարգից ու որոշում կայացնում մասնակցել միայն դրա ֆինանսավորմանը, այդ դեպքում տալիս ես այդ կառույցին հնարավորություն լուծելու երկարաժամկետ խնդիրներ։ Հիմա հույս ունենալ, որ Հայաստանը երբեւէ կունենա այնպիսի ռեսուրսներ, որ սեփական պետական բյուջեի հաշվին կարողանա ձեւավորել նման կառույցներ, երեւի այնքան էլ իրատեսական չէ, եւ դա նաեւ փոքր երկրի առանձնահատկությունն է։ Այնպես որ, եթե մենք ունենք ներուժ եւ մարդիկ, ովքեր հավատում են մեր երկրի կայացմանը երկարաժամկետ ապագայում, ապա ճիշտ կլինի այդ երազանքն ունեցող մարդկանց կտրել պետությունից ու հնարավորություն տալ ձեւավորելու սեփական օրակարգը եւ գնալ դրա հետեւից։ Պետք է նախ մարդկանց մեջ արթնացնել ինչ-որ բան փոխելու ցանկությունը, ապա այդ քայլին պետք է հաջորդեն կանոնակարգված գործընթացներ Մեր կրթության ամենամեծ մարտահրավերն այն է, որ այն ունի մի շարք իրար փոխկապակցված խնդիրներ։ Հայաստանում, ցավոք, կրթությունը բարձիթողի վիճակում է եղել երկար տարիներ։ Ես չեմ ասում, որ պետական կառավարման համակարգում չեն եղել մարդիկ, որոնք չեն ցանկացել փոփոխություն բերել, բայց քանի որ պետական հոգածությունը եղել է անհամաչափ՝ գոյություն ունեցող խնդիրների համեմատ, այդ ցանկություններն արդյունք չեն տվել։ Տեսեք «Այբ»-ի օրինակը. մեր նպատակն էր Հայաստանում հայկական ռեսուրսներով ստեղծել օրինակելի կրթօջախ, որը կունենա միջազգային մակարդակ։ Մեր քայլը միտված էր արթնացնելու մարդկանց այն գիտակցումը, որ սա հնարավոր է։ Մեր նպատակն էր արթնացնել մարդկանց, ովքեր իրենց մեջ ուժ կգտնեին գործելու եւ առողջացնելու համակարգը։ Կրթական գործունեության մեջ պետք է ունենալ երկարաժամկետ ծրագրեր եւ պետք է պայքարել համակարգի իներտության դեմ։ Միեւնույն ժամանակ կրթական ոլորտում հուսադրող է այն, որ ճիշտ քայլերն արագորեն տալիս են իրենց արդյունքը։ Երբ «Այբ»-ը 2006 թ.-ին եկավ Հայաստան, կրթության ընկալումն ու չափանիշներն այստեղ լրիվ ուրիշ էին, իսկ հիմա շատերը փորձում են նմանվել «Այբ»-ին ու հասնել նրա մակարդակին, որովհետեւ կա արդեն ձեւավորված հստակ օրինակ՝ ոչ թե վերացական, այլ կենդանի օրինակ։ Այսինքն՝ բոլոր փոփոխությունները պետք է օրգանական լինեն, ու ամենակարեւորն այն է, որ դրանք պետք է հիմնված լինեն մարդկանց ցանկությունների վրա։ Նախ պետք է մարդկանց մեջ արթնացնել ինչ-որ բան փոխելու ցանկությունը, ապա այդ քայլին պետք է հաջորդեն կանոնակարգված գործընթացներ։ Այդ փոփոխությունների տակ պետք է դրվեն օրենքներ, նոր չափորոշիչներ, բայց բոլոր փոփոխությունների սկիզբը մարդկանց ոգեւորությունն է։ Մարդն ունի կրթվելու բնատուր ոգեւորություն, եւ պետք են նրան ճիշտ ուղղորդող ուսուցիչներ Ես տեսել եմ շատ օրինակներ, երբ մարդը կրթության նկատմամբ սիրո շնորհիվ կարողացել է մեծ հաջողությունների հասնել։ Ինձ հիացնում է, օրինակ, տեր Մեսրոպը (հեղ՝. «Այբ»-ի հիմնադիր, ֆիզիկոս, Մեսրոպ քահանա Արամյան). մարդ, որը մեծացել է 3-րդ մասում, որտեղ անընդհատ ստիպված է եղել պայքարել։ Բայց չնայած դրան՝ նա հաջողությամբ կայացել է տեսական ֆիզիկայի ոլորտում, ապա դարձել նաեւ քահանա։ Հարցրեք նրան, թե ինչն է իրեն դրդել այս հաջողությանը։ Դա, իհարկե, Բախի երաժշտությունն է, ընտանիքը, ուսուցիչները, որոնց հետ նա շփվել է։ Կրթության մեջ հաջողելու համար պետք է այդ ամենի համակցումը, բայց ամենակարեւորը ճիշտ ազդեցությունն ու կրթության ճիշտ կազմակերպված քարոզն է։ Այդ գործընթացում կարեւոր է ոչ միայն պետության, այլեւ անհատների դերը։ Ես ունեմ համոզմունք, որ մարդն ունի կրթվելու բնատուր ոգեւորություն, եւ պետք է նրան ճիշտ ուղղորդել։ Այստեղ շատ կարեւոր է ուսուցչի դերը։ Ուսուցիչ լինելն առաքելություն է։ Մեր ընկալման մեջ դեռ չկա այն ուսուցչի պատկերը, որը մենք ուզում ենք ունենալ եւ որի նկատմամբ պետք է լինի հարգանք։ Մենք չենք կարող վատ ուսուցչի նկատմամբ հարգանք ձեւավորել։ Վատ ուսուցիչը սպանում է աշակերտի մեջ սովորելու ձգտումը, եւ աշակերտն այսպես թե այնպես չի հարգում այդ ուսուցչին։ Մեզ անհրաժեշտ է ուսուցչի կերպարի նկատմամբ հարգանք ձեւավորել, բայց նախ պետք է փոխել այդ կերպարը։ Այդ կերպարն այսօր խեղաթյուրված է, եւ դրանում մեղավոր են ոչ միայն ուսուցիչները, այլեւ այն պայմանները, որոնց մեջ նրանց դրել է պետությունը։ Բայց ուսուցիչները պետք է ակտիվ մասնակցեն իրենց կերպարի վերակազմավորմանը։ Ես կարծում եմ, որ այդ գործընթացը սկսվել է. կա ուսուցիչների ակտիվ համայնք, որտեղ վերջիններս միմյանց վարակում են իրենց ոգեւորությամբ, եւ ըստ իս՝ այդ համայնքը շատ ուժեղ է։ Այդ ուսուցիչների ոգեւորության ազդակները պետք է վարակիչ լինեն մյուսների համար։ Այդ ազդակները հասնում են նաեւ իշխանություններին, եւ նրանք սկսում են վերիմաստավորել այս մասնագետների դերը։ Որպեսզի վաղը խորհրդարանը բերի օրինագիծ, որով բարձրացնում է ուսուցիչների աշխատավարձը, պետք է այդ գործընթացին միտված լինի ուսուցիչների համայնքի գործունեությունը։ Մենք պետք է միասին հասնենք նրան, որ մեծանան կրթական համակարգից ընդհանուր ակնկալիքները Մեզ համար օտարերկրյա ստացված կրթական մոդելներից ամենահոգեհարազատը երեւի Սինգապուրի, որը նույնպես փոքր երկիր է, մոդելն է։ Նրանք ընտրել են շատ յուրահատուկ տարբերակ։ Ամեն ինչ արել են լաբորատոր պայմաններում, ստացել լուրջ պետական աջակցություն։ Սինգապուրը հաջորդական փուլերով զարգացրել է կրթությունն ու տնտեսությունը համատեղ։ Այն զարգացրել է տնտեսության որոշակի ճյուղեր եւ այդ ճյուղերում առաջացած կադրային բացը լրացնելու համար զուգահեռ զարգացրել կրթությունը։ Ըստ այդմ՝ տարբեր պետական ու ոչ պետական կառույցներ լծվել են պահանջվող մասնագետների պատրաստման գործընթացին։ Քանի որ երկրում աճը եղել է սրընթաց, մարդիկ բնականորեն գնացել են այս գործընթացի հետեւից։ Սինգապուրը փաստորեն ապահովել է այն շարժը, որը մարդկանց ստիպել է մտնել այդ գործընթացի մեջ։ Մենք էլ պետք է կարողանանք ապահովել դա. մարդկանց ինչ-որ խումբ պետք է սկսի գործընթացը, իսկ մնացածները ինքնաբերաբար պիտի հետեւեն այդ գործընթացին։ Օրինակ՝ եթե դուք երկրում ունենում եք մի քանի լավ դպրոց, ապա՝ մի քանի տասնյակ, իսկ դրանից հետո էլ՝ հարյուրավոր լավ դպրոցներ, ապա ձեզ մոտ ոչ միայն կրթության միջին որակն է բարձրանում, այլեւ մեծանում են կրթական համակարգից ընդհանուր ակնկալիքները։ Սա այն ճանապարհն է, որի միջոցով կրթությունը երկրում զարգանում է։ «Այբ»-ը «Արարատյան բակալավրիատ» ծրագրով հենց սա էր փորձում ապահովել՝ սկսելով ավագ դպրոցներից, ապա փորձելով դա տարածել ամբողջ հանրակրթության վրա։ Մենք սկզբի համար կենտրոնացել էինք ավագ դպրոցների վրա, որովհետեւ դա հաղթահարելի ծավալ էր, իսկ հետագայում այն պետք է տարածվեր բոլոր միջնակարգ դպրոցներում։ Սակայն այս ծրագրին հատկացվելիք գումարները նախ կրճատվեցին մոտ 5 անգամ, ապա ծրագիրը դարձավ հարձակումների թիրախ եւ ի վերջո անհիմն կերպով իրականություն չդարձավ։ Սրա գլխավոր պատճառը մեր պետության կողմից կրթության ոլորտը չկարեւորելն է։ Դպրոցի տնօրենը պետք է լինի ոչ միայն աշակերտների տնօրենը, այլեւ ծնողների Հաջողված դպրոցը երեխաների՛ դպրոց չէ, այլ ընտանիքների։ Երբ երեխան գնում է դպրոց, ծնողներն էլ են գնում դպրոց, եւ եթե նկատել եք, օրինակ, ռուսական մշակույթում ասում են՝ «Мы пошли в школу», ու դա իսկապես այդպես է, եւ պատճառը, թե ինչու են ՌԴ-ում դպրոցները մի քիչ ավելի լավ աշխատում, քան Հայաստանում՝ չնայած որ ուսուցիչների միջին մակարդակը նույնն է, հենց այդ մտածելակերպն է։ Որովհետեւ այնտեղ մայրը եւ հայրը երեխայի հետ գնում են դպրոց։ Շատ կարեւոր է, որ մարդիկ ընկալեն այն պատասխանատվությունը, որ եթե երեխան գնաց դպրոց եւ արդեն աշակերտ է, ապա ծնողը եւս պետք է փոխվի եւ արդեն գիտակցի, թե ինչ է նշանակում լինել դպրոցում սովորող երեխայի մայր կամ հայր։ Դպրոցի տնօրենը պետք է լինի ոչ միայն աշակերտների տնօրենը, այլեւ ծնողների. միայն երեխաների հետ շփվելով երեխաներին չես կարող կրթություն տալ, պիտի շփվես ընտանիքների հետ, եւ քո՝ որպես տնօրենի գաղափարները պիտի վերաբերեն ոչ միայն ուսուցիչներին, այլեւ երեխաներին ու ծնողներին։ Այն դպրոցները, որոնց տնօրենը ընտանիքների համար եւս տնօրեն է, հաջողում են, որովհետեւ ազդել միայն երեխայի վրա բավարար չէ։ Պետք է կրթել նաեւ ծնողներին։ «Այբ»-ին 15-ամյակի կապակցությամբ մաղթում եմ անսպառ երազանքներ Ամենակարեւորն այն է, որ «Այբ»-ում միշտ լինեն երազանքներ, որ մենք, գալով այստեղ, հասկանանք, որ մեր երազանքներն ենք իրագործում։ Չկա դրանից ավելի կարեւոր բան։ Այն զգացողությունը, որ ծառայում ես իրական առաքելությանը, որը հեքիաթային չէ, մտացածին չէ, այլ իրական հավատի ու արժեքների վրա է հիմնված, անգնահատելի է։ Ես ուզում եմ, որ մարդիկ մեզ նայելով տեսնեն, որ մենք ոչնչից չենք վախենում, ամուր ենք ու կայուն եւ շարունակում ենք շատերի համար լինել զարգացման ուղենիշ ու ճշմարտության աղբյուր։ «Այբ»-ն, ըստ իս, ավելին է, քան կրթական հիմնադրամը. մենք լայն առումով կրթում ենք հասարակությանը։ «Այբ»-ը պահեստ է, որտեղ պահպանվում են մեր հասարակության գանձերն ու արժեքները, եւ մենք որպես զինվորներ կանգնած ենք այդ արժեքների պաշտպանության համար, եւ վա՛յ էն օրվան, երբ մենք սկսենք կորցնել այդ արժեքները։ Պիտի շատ ազնիվ լինենք ինքներս մեզ հետ, այլապես կկորցնենք դրանք։ Իսկ արժեքները պահպանվում են, երբ կա փոխադարձ վստահություն. ես ուզում եմ, որ մենք փայփայենք այդ վստահությունը։ Արամ Փախչանյանի հետաքրքրությունները. շուտով կկարողանաք ինքնաթիռ նստել, որը վարում է Արամը Շատ հետաքրքրություններ ունեմ, եւ դա իմ խնդիրն է, որովհետեւ շատ հաճախ չեմ հասցնում ամեն ինչին ժամանակ հատկացնել։ Սիրում եմ ամենատարբեր ոճերի լավ երաժշտություն եւ ձայնասկավառակների ու ձայնապնակների մեծ հավաքածու ունեմ։ Նաեւ սիրում եմ լավ տեխնիկայի միջոցով լսել այդ երաժշտությունը։ Ինձ հոգեհարազատ են արվեստի այլ ճյուղերը եւս՝ տեսողական արվեստ, թատրոնը։ Արվեստի միակ ճյուղը, որի նկատմամբ ես անտարբեր եմ, գեղարվեստական կինոն է։ Ինձ համար արվեստի այդ ճյուղը մանիպուլատիվ է եւ սպառել է իրեն։ Կինոն արվեստի զանգվածային տեսակ է, իսկ ցանկացած զանգվածային արվեստ ես դժվար եմ ընկալում։ Նույն պատճառով ես չեմ սիրում փոփ երաժշտություն։ Իմ մյուս հետաքրքրությունը փայտամշակումն է. սիրում եմ աշխատել փայտի հետ, արհեստանոցում ունեմ տարբեր գործիքներ։ Վերջերս որոշել եմ, որ ուզում եմ նաեւ օդաչու դառնալ ու շուտով հաճախելու եմ օդանավ վարելու դասընթացի։ Հաջորդ ոլորտը, որ մանկուց սիրել եմ, ռադիոէլեկտրոնիկան եւ ռադիոկապն է. ազատ ժամանակ տարբեր սարքեր եմ պատրաստում։ Ինձ միշտ սիրողական մակարդակում հետաքրքրել է նաեւ հոգեբանությունը եւ ընդհանրապես մարդը՝ իր հոգեբանական կարողություններով։ Իմ սպորտային ոգեւորությունը հիմնականում վերաբերում է լեռնային դահուկասահքին, որով վաղուց զբաղվում եմ։ Ժամանակին մեծ թենիս էի խաղում, բայց թողեցի, որովհետեւ չեմ սիրում հաղթել մարդկանց. ինձ ավելի հաճելի է պարտվել, որ դիմացինս չնեղվի։ Վերջերս նաեւ սկսել եմ հաճախել մարտարվեստի, որովհետեւ ուզում եմ ֆիզիկապես ու բարոյապես պատրաստ լինել ցանկացած պայքարի։ Հատկապես վերջին պատերազմի ժամանակ գիտակցեցի, որ բավականին անօգուտ եմ որպես զինվոր, որովհետեւ չունեմ ֆիզիկական եւ ռազմական պատրաստվածություն, եւ քանի որ հաջորդ պատերազմը վաղ թե ուշ լինելու է, որոշեցի, որ պետք է ավելի պատրաստ լինել։ Նաեւ յոգայով եմ զբաղվում, որն ինքս ինձ հետ ավելի ներդաշնակ լինելուն է նպաստում։ Իմ «համեղ» հետաքրքրությունն էլ սուրճն է. մի սարք եմ պատրաստել (որը նաեւ էլեկտրոնիկայի նկատմամբ ունեցած հետաքրքրությանս արդյունքն է), որով կարողանում եմ բովել սուրճն իմ ցանկացած չափով ու ռեժիմով։ Նախորդը Նախորդը Հաջորդը Հաջորդը Լրացրեք Ձեր էլ. փոստի հասցեն՝ մեր տեղեկագիրը ստանալու համար: Ուղարկել Ուղարկել Ծանոթացի՛ր մեր ծրագրերին «Այբ» դպրոց © 2021 «Այբ» կրթական հիմնադրամ Made by Propeller Նվիրել = սիրել Շնորհակալություն ծրագրին աջակցելու քո պատրաստակամության համար: Որտեղ էլ որ հիմա լինես, դու կարող ես փոխել հարյուրավոր երեխաների կյանքը: Շնորհակալ ենք աջակցության համար, որը կօգնի մեզ անել ավելին: Խնդրում ենք հակիրճ նկարագրել, թե ինչով կարող ես օգտակար լինել «Այբ»-ին եւ որն է դրանում անձնապես քո ներդրումը: Մենք արագ կարձագանքենք: Վճարել Վճարել Վճարել Paypal-ի միջոցով Your payment has been successfully sent. Make another transaction Բանկային փոխանցումներ «Այբ» կրթական հիմնադրամին Դիտել Դիտել Նվիրաբերություններ՝ ԱՄՆ-ում հարկային արտոնությունների տրամադրմամբ Այս տարբերակը հնարավոր է մեր գործընկեր VEM USA (501 c 3) կազմակերպության միջոցով. հարկային համար՝ 20-3573120։ Վճարումը կատարվում է չեկով, որը կարող եք դուրս գրել VEM USA-ի անունով եւ ուղարկել հետեւյալ հասցեով՝ 2858 Pinelawn Drive, La Crescenta, CA 91214։ Խնդրում ենք պարտադիր նշել Ձեր փոխանցման նպատակը։


«Ծանր էին տարել նամուսի մասին հումորս». Շպռօտ 19:20 - 17/փետրվարի/2018 «Ծանր էին տարել նամուսի մասին հումորս». Շպռօտ Քարդաշյան, Սելանա Գոմես, Ջոլի. որքան է նրանց եւ այլ աստղերի իրական քաշը «Չեմ վերադառնա շոու բիզնես». Մարին՝ նոր տեսահոլովակի եւ իր աշխատանքի մասին Անի Երանյանը վիճե՞լ է «Ֆուլ Հաուս»-ի անձնակազմի հետ. պարզաբանում 38-ամյա Շպռոտը ցուցադրել է իր սեքսուալ մարմինը (տեսանյութ) 10 ամենահայտնի խառնարյուն գեղեցկուհիները. լուսանկարներ Սիրուշոն, Նազենին, Կարգին Հասոն եւ այլք՝ 2007 թ.-ին հիթ դարձած «Գազար» երգի տեսահոլովակում. իսկ դուք հիշո՞ւմ եք այն Շոու բիզնեսի հայտնի դեմքերը` «Հայկյան» մրցանակաբաշխությանը. լուսանկարներ Շպռօտը թեմատիկ լուսանկարահանման է մասնակցել: Ամերիկաբնակ երգչուհին առաջին անգամ համագործակցել է լուսանկարչուհի Գոգայի հետ, եւ միասին են ընտրել բոլոր այն կերպարները, որոնք ներկայացնում ենք ստորեւ: BRAVO.am-ի հետ զրույցում Անին անդրադարձել է «Նամուսի մեռած» գրությամբ լուսանկարին, որը բավական քննարկվել է համացանցում.«Մի քանիսը ծանր էին տարել, իսկ ես հումորով եմ գրել: Նամուս բառը չնայած՝ հայերեն չէ, բայց մեր մշակույթում նամուսն ավելի կարեւոր է, քան սերը»: Երգչուհին ասել է, որ չի նշել Սուրբ Վալենտինի տոնը, քանի որ չունի սիրելի, փոխարենն այդ օրն աշխատել է արաբական ռեստորանում.«Շատ գեղեցիկ ծաղկեփնջեր եմ նվեր ստացել Բյուզանդից եւ Տ.-ից»:


text: Քրիստոսի Աստվածության ու փրկչության վերաբերյալ հավաստիքը արդեն բերինք նորա մարդանալուն նախընթաց գրեթե բոլոր ժամանակների մարգարեություններից։ Սակայն որպեսզի մեր հավատքի հաստատությունը բոլորովին լրիվ լինի, պետք է հառաջ բերենք նաեւ նորա ժամանակի հավաստիացումները։ Առհասարակ ապացույցը կարող է լինել մի անձի վերաբերմամբ թե՛ յուր վկայությունից, թե՛ յուր խոսքերից, թե՛ յուր կյանքից ու գործերից, թե՛ ուրիշների ասածներից եւ թե՛ նորա գործունեության հետեւանքից։ Քրիստոսի աստվածության վերաբերմամբ մենք ունենք այդ բոլոր տեսակի ապացույցներն եւս։ 1. Անձի վկայությունը պետք է անշուշտ համապատասխանի այն մարգարեությանց, որոնք դարեր շարունակ ծանուցվել են Փրկչի մասին։ Այդ նկատմամբ Քրիստոս ինքն ասում է. «Մի համարիք, եթէ եկի լուծանել զօրէնս կամ զմարգարէս. ոչ եկի լուծանել, այլ լնուլ։ Ամէն ասեմ ձեզ, մինչեւ անցցեն երկինք եւ երկիր, յովտմի, որ նշանախեց մի է, ոչ անցցէ յօրինացն եւ ի մարգարէից, մինչեւ ամենայն եղիցի» (Մատթ., Ե 17)։ Ուրեմն նա հայտնում է, որ թե՛ յուր մեջ պետք է կատարվեր բոլոր մարգարեությունն, ու թե՛ ինքը պետք է լրացներ բոլոր բարոյական եւ աստվածային օրենքները։ Նա, լրացնելով այդ օրենքները, պետք է այնպես հաստատեր, որ հավիտյան մնային եւ ոչ մի փոփոխության չկարոտեին, իսկ մարգարեության լրացումը կամ կատարումը իրականացնում է մարդկության սպասողական հույսը։ Մարգարեությանց կատարման մի էական կետն էր, որ Քրիստոս լիներ այն, ինչ որ Աստված հայտնել էր նոցա միջոցով։ Որ այդ իսկապես եղել է, վկայում է Քրիստոս` ասելով. «Ես եմ ճանապարհ, ճշմարտութիւն եւ կեանք» (Հովհ., ԺԴ 6)։ Պողոս առաքյալն էլ այդ բացատրում է` նկատելով, որ Քրիստոսի մեջ «ամենայն գանձք իմաստութեան եւ գիտութեան ծածկեալ կան» (Կող., Բ 3)։ Ըստ այսմ` Քրիստոս է լուսո եւ ճշմարտության անստեղծ եւ հավիտենական աղբյուրը, որից բղխել են աշխարհի բոլոր ճշմարտություններն, որոնք երեւացել են թե՛ Հին ու թե՛ Նոր Կտակարանում եւ թե՛ հեթանոս աշխարհում։ Բայց որովհետեւ աստվածային բոլոր ճշմարտությունները միանգամից տալ չէր լինիլ, քանի որ Քրիստոսի շրջապատողները չէին կարող հասունացած լինել այդ ամենն ընդունելու համար (Հովհ., ԺԶ 12, 13), ուստիեւ Քրիստոս չէ կամենում զրկել մարդկանց ճշմարտությունը գտնելու միջոցներից եւ ասում է. «Յորժամ եկեսցէ նա, Հոգին ճշմարտութեան առաջնորդեսցէ ձեզ ամենայն ճշմարտութեամբ» (ԺԶ 13)։ Առաքյալք չէին կարող ճշմարտության մանրամասնությունք գիտենալ առանց Ս. Հոգու լուսավորության, իսկ Ս. Հոգին պետք է լուսավորեր նոցա միայն փրկագործության կատարվելուց հետո (ԺԶ 7)։ Քրիստոսի բոլոր կյանքն ու գործերն էլ ցույց են տալիս, որ մարգարեությունք կատարվել են, ինչպես ինքն իսկ կամեցել է ճշտիվ։ Մարգարեության հիմնական կետն է, որ Քրիստոս պետք է Աստված լինի. այս մասին Քրիստոս տալիս է յուր վկայությունը։ Նորա բոլոր գործունեության ու փրկագործության հիմքը նորա աստվածությունն է, առանց որի նա կատարումն չի լինիլ մարգարեությանց։ Քրիստոս տալիս է եւ նշան, թե ինչով պետք է ճանաչենք նորա աստվածությունը, նա ասում է, թե մարդիկ պետք է նայեն ու տեսնեն, որ ինքն գիտե, թե ուստի՞ է եկել եւ ո՞ւր է գնում, որ նույնիսկ Հայր Աստվածն է յուր մեջ վկայում, եւ թե յուր գործերն էլ ապացույց են յուր խոսքի ճշմարտության (Հովհ., Ը 14. Ե 31, 32, 36)։ Այս բացատրությունը Քրիստոս հաճախ է տալիս եւ, բոլորն ի մի ամփոփելով, ասում է վճռաբար. «Հաւատա՞յք ինձ, եթէ ես ի Հայր եւ Հայր յիս է։ Ապա թէ ոչ` գոնէ վասն գործոցն հաւատացէք ինձ» (Հովհ., ԺԴ 11)։ Ուրեմն նա կարող էր ամենքի առաջ վկայություն տալ յուր անձի մասին, քանի որ նա հայտնապես ասում է, թե ո՞ր վկայությունն է ճշմարիտ։ Նա բացարձակ հարցնում է ամենքից. «Ո՞ ի ձէնջ յանդիմանէ զիս վասն մեղաց» (Ը 46. Է 17. ԺԴ 30). եւ բոլորի առաջ հայտնում է, որ ինքն է Աստուծո Միածին Որդին (Գ 16. Ե 18. Ժ 33), որի համար մոլեռանդ հրեաներն ուզում էին մինչեւ անգամ քարկոծել նորան։ Այդպես եւ շատ յաճախ վկայում է Քրիստոս. «Ես եւ Հայր իմ մի եմք» (Ժ 30). «Որ ետեսն զիս` ետես զՀայրն», ասում էր Փիլիպպոսին, որ խնդրում էր ցույց տալ Հոր Աստուծուն» (ԺԴ 9). «Որպէս Հայր ունի կեանս յանձին իւրում, նոյնպէս ետ եւ Որդւոյ ունել կեանս յանձին իւրում» (Ե 26)։ «Եւ ոչ թէ Հայր դատի զոք, այլ զամենայն դատաստան ետ Որդւոյ իւրոյ. Զի ամենեքեան պատուեսցեն զՈրդի, որպէս պատուեն զՀայր»... (Ե 22)։ Այսպիսի օրինակներ տեսանք եւ առաջ։ Քրիստոս նախքան յուր մահն էլ վկայեց յուր Մեսիա լինելուն համար քահանայապետի առջեւ (Մատթ., ԻԶ 64)։ Այլեւ ասաց, որ յուր համբարձումից հետո էլ Տեր է ամենքի վրա. «Ուր իցեն երկու կամ երեք ժողովեալ յանուն իմ, անդ եմ ես ի մէջ նոցա» (Մատթ., ԺԸ 20). «Ահաւասիկ ես ընդ ձեզ եմ զամենայն աւուրս, մինչեւ ի կատարած աշխարհի» (ԻԸ 20). «Տուաւ ինձ ամենայն իշխանութիւն յերկինս եւ յերկրի»... (ԻԸ 18)։ Այսպիսով, Քրիստոսի անձի վկայությունը կատարելապես հաստատում է յուր աստվածությունը։ 2. Քրիստոսի խոսքերը վերաբերում են մարդկության փրկության եւ Աստուծո արքայության իրականացման. ինչ որ Աստված տվել էր հեծող մարդկության ընտրյալ մասին իբրեւ ավետիք, Քրիստոս այդ ամենի կատարումը տվավ։ Նա պետք է փրկեր մարդկությունը, միացներ Աստուծո հետ, վերահաստատեր Աստուծո արքայության մեջ եւ ինքը բժշկեր նոցա ու խնամեր. «Զի այնպէս սիրեաց Աստուած զաշխարհ, մինչեւ զՈրդին իւր Միածին ետ, զի ամենայն, որ հաւատայ ի նա` մի՛ կորիցէ, այլ ընկալցի զկեանս յաւիտենականս» (Հովհ., Գ 16)։ Ինքն Քրիստոս էլ ասում է. «Ոչինչ են պիտոյ բժիշկք ողջոց, այլ` հիւանդաց։ Եւ ոչ եկի կոչել զարդարս, այլ զմեղաւորս` յապաշխարութիւն» (Ղուկ., Ե 31, 32)։ Նա ցույց է տալիս, որ ինքն է ճշմարիտ խնամող եւ հովիվ հոտին. «Ես եմ հովիւն քաջ. հովիւ քաջ զանձն իւր դնէ ի վերայ ոչխարաց» (Հովհ., Ժ 11)։ Ըստ որում եւ հայտնում է, որ ինքն է ճշմարտությունը, ճանապարհն ու կյանքը (ԺԴ 6), աշխարհի լույսը (Ը 12, ԺԲ 46), կենդանի հացը (Զ 35), եւ որ ինքը մարդկանց համար չարչարվելու է ու մեռնելու, որպեսզի հարությամբ էլ կյանք տա ամենքին (Մարկ., Ը 31, Հովհ., Գ 14. Մատթ., ԺԲ 40), որ ինքն պետք է թաղվի եւ հառնի Հովնան մարգարեի նշանի նմանությամբ եւ, նորան նայելով, մարդիկ պետք է փրկվին, ինչպես անապատում կոտորվողները, Մովսիսի օձին նայելով, ազատվում էին մահից։ Նա հայտարարում է, որ ինքն յուր արյունը թափելու է մարդկանց մեղաց համար (Հովհ., Զ 51. Ժ 15) եւ մի խոսքով` որ ինքն եկել է ոչ թե «պաշտօն առնուլ, այլ` պաշտել, եւ տալ զանձն իւր փոխանակ բազմաց» (Մատթ., Ի 28)։ Քրիստոս յուր վարդապետությամբ լրացրեց բարոյական օրենքն եւ պահանջեց ապաշխարություն ու հավատք (Մատթ., Դ 17. Մարկ., Ա 15), ըստ որում` նա ուսուցանում էր, որ էապես միանանք յուր հետ (Մատթ., Ժ 37. ԺԶ 24. Հովհ., ԺԵ 5), եւ շեշտում էր. «Առանց իմ ոչինչ կարէք առնել»։ Հաղորդակցության միջոց եւս տվավ, այն է` վերածնություն ի ջրո եւ ի Հոգվո եւ հաղորդություն կենդանարար մարմնո եւ արյան (Հովհ., Գ 3-6. Հովհ., Զ 53, 55)։ Յուրմով դեպի փրկություն դիմողին Քրիստոս տալիս է Աստուծո արքայությունն ու երջանկությունը. այդ երկնային շնորհաց էությունը նա ամենապարզ կերպով բացատրեց հասկանալի առակներով, որպեսզի մարդիկ լավ ըմբռնեն եւ երբեք չմոռանան։ Առ Աստված չդիմողին եւ երանությունն աշխարհի նյութի մեջ որոնողին էլ Քրիստոս հիշեցրեց այդ ձգտման հետեւող պատիժը, այլեւ խոստացավ ու հայտնեց, որ Աստուծո արքայությունն ամբողջ մարդկության համար է (Հովհ., ԺԹ 30. Ի 16. ԻԱ 43)։ Ուրեմն, Քրիստոս յուր վարդապետությամբ եւս ցույց է տալիս, որ ինքն իբրեւ Աստված փրկություն է պարգեւում հավատացող մարդկության եւ իբրեւ ճշմարիտ դատավոր պատժում է անաստվածներին։ Նորա վարդապետությունն յուր կատարելությամբ մի բարձրաձայն ապացույց է նորա աստվածության. նա տալիս է այն ամենն, ինչ որ պետք է տա` մի ճշմարիտ աստվածային հայտնություն, այսինքն` թե՛ անցյալը լրացնելով, թե՛ ներկայի ճանապարհը հարթելով ու լուսավորելով եւ թե՛ հանդերձյալը պարզ ու որոշ իբրեւ ճշմարիտ մարգարե մեզ տեղեկացնելով։ Ըստ որում` նորա քարոզությունը մարդկային չէր, այլ աստվածային, ուստիեւ նորա վրա զարմանում էին, որ ամեն ինչ գիտեր, թեեւ չէր սովորել (Հովհ., Է 15-19) ամեն ինչ բացատրում էր խոսքով ու համապատասխան գործով եւ ուսուցանում էր ոչ ինչպես դպիրներն, այլ իշխանությամբ եւ խոսքի մի առանձին զորությամբ փայլելով։ 3. Քրիստոս յուր կյանքով էլ կատարելապես համապատասխանում է յուր աստվածության։ Նա լրացնում է օրենքն ու մարգարեությունն ոչ միայն խոսքով, այլեւ` գործով ու կենցաղով, եւ այս մեծապես զանազանում է նորան բոլոր մարգարեներից։ Նա պահանջում է, որ բարոյականությունն ոչ թե կեղծ Փարիսեցոց ասածի պես լոկ արտաքուստ ցույց տրվի, այլ մարդու ներքին աշխարհից, ճշմարիտ համոզմունքից բղխի։ Եվ որպեսզի յուր այդ պահանջը լիապես ստիպողական դառնա, ինքն եւս յուր կյանքով ու վարքով ամենակատարյալ օրինակն էր տալիս յուր ասածների իրագործման, այնպես որ, Քրիստոս ոչ միայն իսկական տիպար է կատարելության, այլեւ օրինակ է ամենքի հետեւողության համար (Հռ., Ե 18, 19. Գաղ., Դ 4, 5. Ա Պետ., Բ 21)։ Եվ մենք տեսնում ենք, որ նորա կյանքի մեջ մի փոքրիկ ստվեր անգամ չկա։ Նորա սուրբ եւ առաքինի կյանքի ապացույցները շատ են. նա յուր բռնողներին ինքն է դիմավորում եւ ասում. «Զո՞ խնդրէք».-«Ես եմ»։ Նա դատաստանի առաջ եւս հաստատում է յուր այն ասածներն, որոնց համար նորան դատապարտում էին, իսկ յուր չարչարողների ու խաչողների համար ասում է. «Հայր, թո՛ղ դոցա, զի ոչ գիտեն զինչ գործեն» (Ղուկ., ԻԳ 34)։ Առաքինությունը, հեզությունն ու խոնարհությունը մարմնացած էր Քրիստոսի մեջ եւ ինչպես որ ինքն ասում էր` «իմ արքայութիւն չէ յաշխարհէ աստի», այնպես էլ նորա պաշտոնն եւ ամբողջ կյանքը մեղքի կամ աշխարհային իշխանության կատարյալ հակապատկերն է ներկայացնում (Հովհ., ԺԵ 18-19. հմմտ. Ա Հովհ., Բ 15-17, Գ 1-13)։ Նոր ան հալածում էին սրբության համար, բայց նա խոնարհվում էր, հայհոյում էին ողորմածության համար, բայց նա առատանում էր յուր բարերարություններով. նորան չարչարում, խաչում էին, բայց նա օրհնում էր յուր թշամիներին նույնիսկ խաչի վրա` դառն կսկիծների մեջ։ Նորա ամեն մի գործն, ամեն մի քայլը, կյանքի ամեն հանգամանք եւ ամբողջ ընթացքը կանոնավորապես ու զուտ աստվածային գործ ու կյանք էր։ Կատարյալ ներդաշնակություն նորա ներքին կյանքի մեջ, ներդաշնակություն մտքի, զգացմունքի ու կամքի մեջ, առանց տարաձայնության ու վրդովմանց եւ առանց որեւիցե հակասության. ահա մի աստվածային բնավորություն, որին մարդ երբեք չէ հաջողում հասնել։ Վեհություն ու պարզություն, ճշմարտության խստություն ու հայրական քաղցրություն, հեզություն եւ արիություն, խոնարհություն ու հաստատամտություն, կարեկցություն ու սեր եւ արդարություն, աստվածսիրություն եւ ընկերսիրություն, եւ այս ամենը թե՛ գիտնոց ու թե՛ տգետների, թե՛ բարեկամաց ու թե՛ թշնամիների մեջ փայլում է Քրիստոսի վրա աստվածապես[1]։ Կատարյալ ներդաշնակություն, կատարյալ վեհություն, կատարյալ աստվածություն «Յիսուս Քրիստոս, երէկ եւ այսօր նոյն եւ յաւիտեան» (Եբր., ԺԳ 8)։ 4. Քրիստոսի Գործերը պերճախոս վկա են նորա աստվածության, որոնք եւ կատարյալ են թե՛ մարգարեությամբ ու թե՛ հրաշագործություններով։ Ինչ որ հին Ուխտում ծիսականապես մի նախատիպ էր ներկայացնում եւ կամ մարգարեությանց մեջ նախագծվում, այդ ամենը Քրիստոս իրականացրեց ճշտիվ եւ մի առ մի յուր կյանքով ու գործերով յուր անձի մեջ։ Հին Ուխտի ծիսական օրենքը բարիքների ստվեր էր տալիս, իսկ քրիստոնեությունը` բարիքների էությունը, իսկական բարիքներն, այնպես որ իրականի երեւալով` ստվերականը վերանում է։ Դորա ամենագեղեցիկ օրինակը տաճարն է, որ անհետանում է, երբ Քրիստոս կանգնում է իսկական տաճարն, որտեղ «ճշմարիտքն երկրպագուք երկիր պագանիցեն Հօր հոգւով եւ ճշմարտութեամբ» (Հովհ., Գ 23), եւ ամեն ոք կարող է մոտենալ դեպի Աստուծո Աթոռը (Եբր., Դ 16), այլեւ լինել «տաճար Աստուծոյ կենդանւոյ» (Ա Կոր., Գ 16)։ Ինքն էլ հաշտության ճշմարիտ զոհ դարձավ եւ յուր արյամբ սրբեց յուր հետեւողներին` ամեն կերպ կատարումն տալով Հին Ուխտի գործնական արդարության, ըստ որում եւ տաճարի վարագույրի ցելմամբ վերջ տվավ նախատիպ աստվածպաշտության եւ վաստակավոր զոհին։ Քրիստոսի գործերից ամենանշանավոր վկայությունն յուր աստվածության համար տալիս են նորա հրաշագործությունները։ Առաջին մարդն Աստուծուց նշանակված էր` տեր լինել աշխարհի վրա (Ծն., Ա 26-28), սակայն նա յուր մեղքով կորցրեց այդ տիրապետությունը մինչեւ անգամ յուր մարմնի վրա։ Քրիստոս իբրեւ երկրորդ Ադամ պետք է այդ տիրապետությունը վերականգներ կատարելապես, այսինքն` հաղթելով բոլոր այն ընդդիմություններն, որոնք պատահում են բնության մեջ։ Ընկած մարդն ոչ մի կերպ այս անել չէր կարող, իսկ Քրիստոս իբրեւ կատարյալ մարդ պետք է այդ տիրապետությունը ցույց տար գերբնական, աստվածային զորությամբ։ Ահա եւ աստվածային այդ զորության հաղթաբար տիրապետելու կարողությունը միացավ մարդկային թուլության հետ եւ վերականգնեց այն աստվածատուր կարողությունն, որով առաջին մարդը բնության վրա տեր էր։ Ադամի ժամանակ հոգու տիրությունը մարմնի վրա որոշված էր Աստվածանից եւ սովորական էր, իսկ երբ մարդկությունը թուլացավ, այդ էլ գերբնական դարձավ, եւ այդ գերբնական զորությունն երեւում է Քրիստոսի մեջ իբրեւ հրաշք, ըստ որում` այժմ մարդկային թուլությունը բնական է, իսկ տիրապետելու զորությունը` գերբնական տուրք։ Քրիստոսից ելանում է թե՛ գործի հրաշք եւ թե՛ գիտության. նա անում է բնության մեջ` ինչ որ կամենում է եւ գիտեր ապագան, հեռուն, ներկան եւ մարդկանց սրտերը եւ ոչ մեկի տեղեկության կարոտ չէր. «Զի ոչ էր պիտոյ, եթէ ոք վկայեսցէ վասն մարդոյ, զի ինքն իսկ գիտէր` զինչ կրէր ի մարդն» (Հովհ., Բ 25)։ Եվ այդ ամենն երեւում էր նորանում ոչ թե լոկ իբրեւ Աստուծո, այլ իբրեւ կատարյալ աստվածամարդի մեջ (Մարկ., ԺԳ 32. Փիլ., Բ 6, 7)։ Մարգարեներն եւ առաքյալները նույնպես հրաշքներ են գործել, սակայն հրաշագործության այդ զորությունը տրվում էր նոցա մի րոպեի համար, եւ նոցա մեջ գործում էր այդ բոլորովին անցողաբար, մինչդեռ Քրիստոսի մեջ հրաշագործությունը նորա էությունիցն էր բղխում, ուստիեւ երբեք չէր ընդհատվում, մշտապես կատարվում էր` այն էլ լոկ խոսքով, վասնզի ծագում էր նորա աստվածության ու մարդկության միությունից։ Նորա հրաշագործությունն իշխանական էր, իսկ մարգարեների եւ առաքյալներինն` ի վերուստ տրված եւ ժամանակավոր։ Հին Կտակում հրաշքները տրվում էին` ցույց տալու համար, որ մարգարեներն ուղարկված էին Աստվածանից. այդպես էլ Քրիստոս հրաշքներ էր գործում յուր աստվածության հավատացողների համար. «Այլ ես ունիմ վկայութիւն մեծ եւս, քան զՅովհաննու. զգործս զորս ետ ցիս Հայր, զի կատարեցից զնոսա, նոքին իսկ գործքն, զոր գործեմ, վկայեն վասն իմ, եթէ Հայր առաքեաց զիս» (Հովհ., Ե 36. Ժ 37, 38. ԺԴ 11, 12)։ Սակայն Քրիստոս միմիայն դորա համար չէր հրաշք գործում, որպեսզի ցույց տա, թե ինքն է Մեսիան, այլ նորա համար միայն, որ հրաշքը պատկանում էր ուղղակի յուր փրկչական գործունեության։ Արդարեւ մարդու մեղքով մտել էին հիվանդությունք, թշվառությունք ու մահ, որոնք նույնիսկ աշխարհի խանգարումից էին. ահա Քրիստոս պետք է այդ հարաբերությունը բնության եւ հոգու մեջ վերահաստատեր։ Բայց հարկավ, մարդիկ այդ երկնային տուրքը կարող են ձեռք բերել կատարելապես այն ժամանակ, երբ Քրիստոսի շնորհած կյանքը լիովին յուրացնեն, իսկ այդ կլինի միմիայն այս աշխարհի կատարածին, մինչդեռ այժմ միմիայն այդ փրկության սկզբնավորությունն իբրեւ երաշխիք ունինք մեր հավատքով։ Քրիստոսի անօրինակ (Մատթ., Թ 33. ԺԷ 16. Մարկ., Է 36) հրաշագործությունք բղխում են նորանից փրկագործության համար հարկավոր չափով եւ վերաբերում են առհասարակ հավատացողների օգտին[2]. նա ոչ մի անգամ հրաշք չէ գործում, երբ ժողովուրդը կամենում է տեսնել ու լոկ զարմանալ (Մատթ., ԺԲ 38. ԺԶ 1. Ղուկ., ԻԳ 8)։ Նա միշտ հրաշագործում էր թշվառներին ազատելու, հիվանդներին բժշկելու եւ օգնելու համար եւ որտեղ հավատք կամ հավատքի պատրաստությունք չէր գտնում, այնտեղ երբեք հրաշք չէր գործում (Մատթ., ԺԳ 38, Մարկ., Զ 5)։ Այդ է պատճառն, որ Քրիստոս երբեմն բժշկում է եւ հետո յուր մասին հայտնում (Հովհ., Ե 13. Թ 36), երբեմն հրամայում է բժշկվածին չհայտնել եւ այլոց (Մատթ., Թ 30. ԺԲ 16. ԺԶ 20, Մարկ., Ա 44. Գ 12) երբեմն պատվիրում էր հայտնել (Մարկ., Ե 19) եւ երբեմն հիվանդի հավատացող ազգականի խնդրանոք էր բժշկում (Մատթ., Թ 2. Է 13. ԺԵ 28. Մարկ., Բ 5. Թ 22. Ղուկ., Ե 20. Է 10)։ Նայելով, թե յուրաքանչյուրի հավատքը զորացնելու համար ո՞րն է անհրաժեշտ։ Մեկին հրամայում էր լռել, որ հեռու մնա մտքերը ցրվելուց եւ փրկության խոսքը յուր մեջ մարմնացնի, սուզվելով յուր հոգու մեջ, մյուսին հրամայում է հայտնել, որ չմոռանա շնորհակալ լինել յուր ստացած շնորհաց համար։ Քրիստոս յուր առաջին հրաշքը գործադրեց բնության վրա` ջուրը գինի դարձնելով (Հովհ., Բ)։ Այս հրաշքը ոչ թե ստեղծագործական էր, այսինքն` ոչնչից ստեղծելն էր, այլ ամենակարողություն էր ցույց տալիս արդեն ստեղծած իրերի վրա։ Ջուրը միշտ գինի է դառնում միայն որթի միջոցով, իսկ այստեղ Քրիստոս յուր աստվածային հրամանով մի ակնթարթում առանց որթի է գինի դարձնում։ Այդ զորությունն ավելի մեծապես է երեւում 5,000-ի եւ 4,000-ի կերակրելով[3]։ Այսպիսի հրաշքներ են եւ ծովի սաստումը մի «սաստեաց» հրամանով, առատ ձկնորսությունը, թզենու անիծումը եւ այլն[4]։ Բնության այդ կատարյալ տիրապետությունը նա ցույց տվավ` մանավանդ ջրի վրա գնալով, որի իրավունք տվավ մինչի անգամ Պետրոսին հավատքով միայն կատարելու։ Եվ մենք տեսնում ենք, որ այդ հրաշքի հետեւանքը մի խոստովանություն է լինում` «Արդարեւ Որդի Աստուծոյ ես դու»։ Երկրորդ տեսակի հրաշքներն են հիվանդների բանավոր բժշկությունը։ Հիվանդությունն, անշուշտ, մարդու տիրության ընկնելուց է հառաջացել, որում մարդու հոգին, նույնիսկ յուր մարմնի հետ ներդաշնակություն չպահելով, կորցրել է յուր կենդանացուցիչ ազդեցությունը։ Քրիստոս այստեղ էլ պետք է ցույց տար կատարյալ իշխանություն, ինչպեսեւ նույն իշխանությամբ հարություն է տալու։ Պարզ է, ուրեմն, որ հիվանդը պետք է հավատա բժշկվելու համար, եւ ոչ միայն ինքն, այլեւ շատ անգամ յուր ազգականք եւս, ըստ որում, նախ պետք է հոգվով բժշկվին, որպեսզի հոգեւորն ազդե մարմնի վրա։ Այդ պատճառով Քրիստոս միշտ նախ հավատք էր պահանջում, եթե այդ պակասում էր։ Նա մի զորությամբ ազդում էր հիվանդի վրա ու բժշկում (Ղուկ., Զ 19. Ը 46. Մարկ., Զ 5), եւ այդ ազդումը լինում էր կա՛մ երկրավոր իրի միջոցով, կա՛մ շոշափելով եւ կա՛մ լոկ խոսքի ներգործությամբ, նայելով, թե ո՞րն էր հարմար հիվանդի հոգեւոր դրության[5]։ Այս հրաշագործության բարձրաստիճանն է մեռյալներին հարուցանելն, որ երաշխիք է վերջին կատարյալ հարության։ Հոգու խանգարման չար հետեւանքներից գլխավորն էր դիվահարությունն, որ Քրիստոսի ժամանակ, երբ պետք է սատանայի իշխանությունը բոլորովին խորտակվեր, ավելի քան սոսկալի էր։ Ինչպես որ զանազան վարակիչ հիվանդությունք ու թույնը խիստ փտություն են հառաջացնում մարմնի մեջ, այնպես էլ հոգին ենթարկվում է մեղքի մեջ տիրող սատանայական ներգործության եւ ավերում մարդու գոյությունը (տե՛ս Եզնիկ, 179-180)։ Այդ դիվահարությունն ոչ մի կերպ չէր բժշկվում, եւ Քրիստոս, որ եկել էր սատանայի խավարն ու նորա հառաջացրած մեղքի հետեւանքներն անհետացնելու համար, գլխավոր տեղ պետք է տար դորա բժշկության (Ա Հովհ., Գ 8), լոկ հրամայելով, որ դեւերը թողնեն դիվահարներին։ Այս բժշկությունը շատ հաճախ է պատահում եւ ապացույց է Քրիստոսի աստվածային իշխանության նաեւ սատանայի վրա[6]։ Բոլոր այս հրաշքները բղխում էին Քրիստոսից իբրեւ աստվածամարդուց եւ մի-մի ապացույցներ էին, որ նա վերացնում է հոգու ու մարմնի աններդաշնակությունը եւ տալիս է հոգուն տիրապետություն բնության ու մարմնի վրա։ 5. Քրիստոսի ժամանակ ամբողջ ժողովուրդը տեսնում էր, որ նորա մեջ աստվածային մեծ զորություն է գործում. որքան էլ նոքա չէին հասկանում, այնով հանդերձ վկայում էին, որ Քրիստոս «ուսուցանէր զնոսա իբրեւ իշխանութեամբ եւ ոչ` որպէս դպիրքն» (Մարկ., Ա 22)։ Նոքա զարմանում էին Քրիստոսի այդ իշխանական զորության վրա (Մատթ., ԺԳ 54. Մարկ., Ա 27)։ Նոքա չէին տեսել այդպիսի մարդ, ուստիեւ նոցանից շատերը մարգարե էին համարում նորան, իսկ ոմանք, ուղղակի Քրիստոս ճանաչելով, փառաբանում էին Աստուծո, եւ շատերը հավատում էին (Հովհ., Է 40, 41, 46)։ Շատերն էլ գալիս էին, որ ուժով տանեն նորան ու թագավոր դնեն, սակայն Քրիստոս խույս էր տալիս եւ առանձնանում լեռները (Հովհ., Զ 15)։ Այդ պատճառով եւ լոկ մարմնավոր, նյութական եւ աշխարհային շահերի հետեւից ընկած ժողովուրդը խիստ գրգռվում էր նորա դեմ եւ կամենում էր ոչնչացնել։ Իսկ փարիսեցիք, տեսնելով, որ նա յուր սքանչելի վարդապետությամբ գրավում էր ժողովուրդը, չգիտեին, թե ի՞նչ կերպ հեռացնեն նորան։ Եվ ահա տեսնում ենք, որ Քրիստոսի թշնամիքն անգամ նորա դեմ մի բան չեն գտնում դատապարտելու. այսպես վկայում է Պիղատոսը (Մատթ., ԻԷ 24. Ղուկ., ԺԴ 14, 15.), նորա կինը (Մատթ., ԻԷ 19) եւ մինչեւ իսկ նորա թշնամիք ասում էին. «Վարդապետ, գիտեմք, զի ճշմարիտ ես եւ զճանապարհն Աստուծոյ ճշմարտութեամբ ուսուցանես, եւ ոչ է քեզ փոյթ զումեքէ, եւ ոչ հայիս յերեսս մարդոյ» (Մատթ., ԻԲ 16)։ Խաչահաններն անգամ վկայեցին, թե` «Արդարեւ Որդի Աստուծոյ էր սա» (Մատթ., ԻԵ 54. Մարկ., ԺԵ 39. Ղուկ., ԻԳ 47. հմմտ. Եղիշե, 263)։ Վկայում են նույնպես եւ Հուդան (Մատթ., ԻԷ 3-40), Նիկոդիմոսը (Հովհ., Գ) եւ այլք։ Նորա հարության եւս վկայում են ոչ թե միայն բազմաթիվ տեսնողներ, այլեւ այն առաքյալներն եւ ավետարանիչք, որոնք գրեթե բոլորն էլ Քրիստոսի հալածանաց ժամանակ փախչում էին եւ աղքատ ու տգետ դասիցն էին։ Նոքա Քրիստոսի խաչելության միջոցին հեռացան (Մատթ., ԻԶ 56. Մարկ., ԺԳ 50), նույնիսկ հին պարապմունքն սկսան (Հովհ., ԻԱ 3), ուստիեւ Եղիշեն գեղեցկապես ասում է. «Տեսանե՞ս որչափ է թանձրութիւն մտացն, չընդոստանային` այնչափ խրատեալք եւ վարժեալք ի Տեառնէն. եւ թեքեալք եւ մխեալք ի Հոգւոյն Սրբոյ, եւ չեւ եւս են հատու, եւ այլ ուրեմն պիտ սրել» (329, 336, 337)։ Այդ տգետ ու կոշտ ու կոպիտ մարդիկ, Քրիստոսի հարությունը տեսնելով միայն, հավատացին[7] եւ ապա ըստ նորա պատվերին հավաքվեցան եւ, Ս. Հոգուն ընդունելով, քաջահրաշ քարոզիչներ դարձան, որոնք դիմում էին դեպի չարչարանք ու մահ (Եղիշե, 341)` ասելով. «Այլ մեք ոչ կարեմք, զոր տեսաքն ու լուաք` չխօսել» (Գործք, Դ 20)։ Այլեւ նոցա անուսում ու տգետ անձնավորությունը կրկնակի փաստ է Քրիստոսի աստվածության, որ վառեց զինավառեց նոցա աստվածային բարձրագույն ճշմարտությունով եւ հասողությամբ, իսկ նոցա բանական ու գործնական արդյունքով զարմացրեց աշխարհի բոլոր իմաստուններին, որոնց մեջ նոքա հրապարակով ու բացարձակ քարոզում էին ու լույս տարածում (Մատթ., Ե 10. Եղիշե, 334, 348, 350)։ Դոցա մեջ շատերը մինչեւ անգամ Քրիստոսի հարությունից հետո հեթանոս էին, սակայն վկայում են նորա աստվածության` ինչպես Մարկոսը, Ղուկասը, Պողոսը եւ այլն։ Վերջինս վստահությամբ գրում է թերահավատող Կորնթացոց, Քրիստոսի Աստվածային գործերը թվելուց հետո. «Եւ թէ երեւեցաւ Կեփայի, եւ ապա երկոտասանիցն. Ապա երեւեցաւ աւելի եւս, քան զհինգ հարիւր եղբարց միանգամայն, յորոց բազումք կան մինչեւ ցայժմ, եւ ոմանք ննջեցին։ Եւ ապա երեւեցաւ Յակովբայ, ապա առաքելոցն ամենեցուն։ Հուսկ յետոյ քան զամենեսին իբրեւ անարգի միոջ երեւեցաւ եւ ինձ» (Ա Կոր., ԺԵ 5)։ Քրիստոսի աստվածային հեղինակության վկայում են մինչեւ անգամ հեթանոս գրողներ։ Հովսեպոս Փլիավիոս Հրեա պատմիչն էլ ասում է յուր` 94 թվին գրած` «Հնախոսություն Հրեից» գրքում (ԺԸ 3. տե՛ս եւ Եվս. պատմ. Եկ., Ա 11)։ «Այն ժամանակներումն էր Հիսուս իմաստուն մարդը, եթե արժան է նորան մարդ կոչել, վասնզի սքանչելագործ էր եւ ուսուցիչ էր նոցա, որոնք հաճությամբ հնազանդվում էին ճշմարտության։ Հրեաներից ու հեթանոսներից շատերը հետեւեցին նորան, եւ հաստատվեց, որ նա Քրիստոսն է. եւ երբ Պիղատոսը մեր իշխանաց նախանձի պատճառով խաչել տվավ նորան, այնուհետեւ էլ հաստատ մնացին յուրյանց սիրո մեջ նոքա, որոնք առաջուց էլ սիրում էին նորան. վասնզի երրորդ օրը կենդանի երեւեցավ նոցա. նորա մասին մարգարեների գրքերն էլ ավետել էին այս ամենը եւ ուրիշ հրաշալի բաներ եւս. եւ մինչեւ այսօր նորա անվամբ կոչված քրիստոնյաների ազգը չպակասեց»։ Այս վկայում է եւ հրեական Թալմուդն, որ ըստ ամենայնի Քրիստոսին հակառակ է խոսում22*։ Նույն ժամանակից է Մարայի ասորերեն թուղթն[8] առ յուր որդին Սերապիոն 73 թվից։ Այդ Մարան հույն իմաստության մեծ ուսումն ստացած մարդ էր, որ, գոհ չմնալով այդ իմաստությամբ, աքսորից գրում է, մխիթարում ու խրատում յուր որդուն` փառաբանելով Քրիստոսին իբրեւ իմաստուն թագավորի, որին սպանելով` հրեայք տուժեցին յուրյանց պետության անկումը, սակայն նա յուր նոր օրենքով հավիտյան կապրի23*։ Վերջնապես երբ Քրիստոսի առաքյալներն սկսան Անտիոքում քրիստոնյա կոչվիլ (Գործք, ԺԱ 26), Քրիստոսի անունով պարծենալ (Ա Կոր., Գ 23), եւ հեթանոսներն եւս սկսան նոցա քրիստոնյա անվանել (Ա Պետր., Դ 16), այնուհետեւ քրիստոնեությունը նույնիսկ հեթանոսաց մեջ պայծառությամբ փայլեց։ Նորա հաստատությունը եւ հաղթական ու փառավոր տարածումը հիշում են Տակիտոս (54-1199, Տարեգ. ԺԵ 44), Սվետոն (75-160, Կենս. Կղոդ. ԻԷ. եւ Ներոնի ԺԶ.), Պլինիոս կրտսերը, Բյութանիայի Բդեշխը` 112-ին յուր թղթով առ Տրայանոս կայսր, հակաքրիստոնյա Կելսոսը (Բ դար), Լուկիան (մեռ. 200-ին), Պորփյուրոս փիլիսոփան (մեռ. 304) եւ այլք24*։ 6. Քրիստոնեության տարածումն ու հետ§անքն էլ հզոր փաստ է նորա աստվածայնության։ Նա ո՛չ բռնությամբ, ո՛չ ճարտարությամբ, ոչ արտաքին գրավչությամբ եւ ոչ գիտության զենքով, այլ հալածանաց, նեղությանց մեջ, ուժի եւ բռնության դեմ, տգետ ձկնորսների եւ մարդկային ճարտարությունից զուրկ քարոզիչների ավետարանելով, հալածվելով ու մեռնելով է տարածվել հզոր ու կռապաշտ պետությանց մեջ իսկ։ Տարածվելով այդպիսի հանգամանաց մեջ` քրիստոնեությունը ունեցավ յուր բարերար լույսի ներգործությունն ամեն դասի ու խավի, ամեն գիտության ու քաղաքականության եւ կյանքի ամեն անկյունների վրա։ Անձինք ու ազգեր, հասարակություններ ու պետություններ, ընտանիք ու մարդկություն, ամենքն էլ սկսան կերպարանափոխվիլ ու բարեկարգվիլ նորա լույսի շողերի տակ։ Նա տվավ պետությանց այն ամրություն, որ հեթանոսներն սպասում էին յուրյանց կրոնից ու հիասթափվում, եւ մտցրեց հասարակական կարգեր։ Աշխատանքի զարկով (Բ Թես., Գ 10. Ա Տիմ., Ե 4. Ը 16) գիտություն ու արվեստ ու տնտեսություն, բարեգործական ամեն հաստատություն, դպրոց, հիվանդանոց, անկելանոց, աղքատանոց, որբանոց վանքերի մոտ, որոնք ծառայում էին մարդկանց բարվոքման ու բարեկեցության, նոր ընթացքով, նոր կազմակերպությամբ ու նոր ոգով զորացան եւ ակնհայտնի արդյունքներ ցույց տվին մարդկության հառաջադիմության մեջ (տե՛ս եւ Մեծ Ներսիսի գործերը Բյուզանդի պատմության մեջ)։ Ամենայն ինչ նոր եղավ, նորոգվեց ու նոր արարած դարձավ (Գաղ., Զ 15. Եփ., Դ 24. Բ 10), թոթափելով հեթանոսական անկման, ապականացման եւ հնության փոշին ընդմիշտ եւ վերացնելով անհավասարությունն ու ստրկությունը։ Հավատք, հույս, սեր, եւ ըստ այդմ` հավասարությունն ու խոնարհությունն դարձան առաքինության ու բարոյականության անսասան հիմնաքարեր, որոնք հեթանոս աշխարհում անծանոթ սկզբունքներ էին։ Բարոյական այդ սկզբունքները, կենդանություն եւ արիություն տալով մարդուն եւ դաստիարակելով թե՛ տղամարդին ու թե՛ կնոջ եւ մանկանց, բարձրացրին նոցա իսկական արժանավորության ու հառաջադիմության աստիճանի վրա։ Ուստիեւ հին աշխարհի հալածանքի հզոր ներկայացուցիչ ծերակույտի գիտուն անդամ Գամաղիելը, հիշելով մարդկային գործի անցավորությունն, ասաց մարգարեաբար. «Եւ զարդիս ասեմ ձեզ. Ի բաց կացէք յարանցդ յայդցանէ եւ թոյլ տուք դոցա, զի թէ ի մարդկանէ իցէ խորհուրդդ այդ կամ գործդ քակտեսցի. ապա թէ յԱստուծոյ է, ոչ կարէք քակտել զդոսա, գուց է եւ աստուածամարտք գտանիցէք»։ (Գործք, Ե 38)։ Մի խորհուրդ, որին լսեցին այն ժամանակի կատաղի թշնամիները եւ պետք է լսեն հավիտյան։


Լրատվություն Ներհանրապետական այցեր Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այցելել է ոստիկանության ուսումնական կենտրոն եւ ոստիկանության ակադեմիա 21.07.2009 - 21.07.2009 Ոստիկանության ուսումնական կենտրոնում, որի հիմնական խնդիրը կադրերի պատրաստումն ու վերապատրաստումն է, նախնական պարտաստականության եւ վերապատրաստման դասընթացներ են անցնում ինչպես կրտսեր, այնպես էլ միջին հրամանատարական կազմի ծառայողները: Սերժ Սարգսյանը շրջայց է կատարել ուսումնական կենտրոնում, որը վերջին տարիներին նաեւ ԵԱՀԿ երեւանյան գրասենյակի ակտիվ օժանդակությամբ վերանորոգվել ու վերազինվել է: Երկրի ղեկավարին ներկայացվել է կենտրոնի ընթացիկ աշխատանքը: Նշվել է, որ լուրջ քայլեր են կատարվում ոստիկանության ծառայողների ուսումնական գործընթացի կատարելագործման, ուսումնական ծրագրերի մեթոդական ապահովումը բարելավելու, նոր տեխնոլոգիաներ, ուսուցման առաջավոր մեթոդներ ու եղանակներ ներդնելու ուղղությամբ` ուսումնասիրելով նաեւ տարբեր երկրների փորձը: Հանրապետության Նախագահը շրջել է նաեւ ոստիկանության ակադեմիայում, ծանոթացել ուսումնական գործընթացի պայմաններին: Սերժ Սարգսյանը հանձնարարել է հաջորդ տարվա բյուջեում միջոցներ նախատեսել ակադեմիայի շենքի հիմնանորոգման համար: Նախագահ Սարգսյանն այցելել է նաեւ պարեկապահակային ծառայության ոստիկանության գունդ:


text: Նարեկ Բաբայանը պարզաբանել է Շուռնուխում ստեղծված իրավիճակը – Armenia Today 04 Օգոստոս 2021 01:44 Նարեկ Բաբայանը պարզաբանել է Շուռնուխում ստեղծված իրավիճակը 04 Հունվար 2021 22:18 Շուռնուխ գյուղով անցնող Մ2 ավտոմայրուղու ներքեւի հատվածում գտնվող 12 տներից 11-ն անցել է Ադրբեջանի հսկողության ներքո, սակայն, անվտանգության նկատառումներից ելնելով, 12-րդ տնից ընտանիքը եւս դուրս է եկել: 12 ընտանիքից 9-ն այս պահին տեղավորվել է հենց Շուռնուխում, բոլորին կտրվի փոխհատուցում: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում Շուռնուխում ստեղծված իրավիճակը պարզաբանել է Սյունիքի փոխմարզպետ Նարեկ Բաբայանը: «11+1 տուն. 11-ն անցել է իրենց, մյուսն էլ ստիպված, շատ մոտ գտնվելով, դուրս է եկել: Այսպիսով` փաստացի 12 ընտանիք դուրս է եկել իր տներից: Այդ տները գտնվում են միջպետական Մ2 ավտոմայրուղու արեւելյան կամ ներքեւի հատվածում»,-ասել է Բաբայանը: 12 տներից դուրս եկածներից մեկը տարեց կին է, այժմ նա տեղափոխվել է Կապան՝ իր աղջկա տուն, մինչեւ կլուծվի հարցը: Երկու ընտանիք տեղափոխվել է Գորիս՝ իրենց հարազատների տուն: Փոխմարզպետի խոսքով՝ մնացած ընտանիքները տեղավորվել են Շուռնուխում՝ դատարկ տներում: «Երեկ մարզպետի հետ քննարկմանը նրանք խնդրեցին երկու ժամանակավոր տնակ: Մարզպետն իրենց տրամադրեց այդ երկու տնակները: Եվ այս պահին այդ 12 ընտանիքից 9-ը տեղակայվել է գյուղում»,-ասել է Բաբայանը: Նրա վստահեցմամբ՝ պետությունն այդ ընտանիքներին միանշանակ փոխհատուցում է տրամադրելու։ Այս փուլում քննարկվում է, որ հենց Շուռնուխում նոր բնակարաններ կառուցվեն եւ տրամադրվեն այդ բնակիչներին: «Բայց դա պետք է լինի իրենց հետ համատեղ քննարկման արդյունքում»,-նշել է Բաբայանը: Շուռնուխ գյուղում, ընդհանուր առմամբ, կա 45 ընտանիք: Այսպիսով, նրանցից երկուսն այս պահին Գորիսում է, մեկը՝ Կապանում: Փոխմարզպետի խոսքով՝ բոլոր միջոցները ձեռնարկում են, որ նրանք էլ շատ արագ վերադառնան գյուղ։ Նա կարծում է, որ շատ մոտ ապագայում այդ հարցը կլուծվի: «Ամեն ինչ պետք է անենք, որ բնակիչները Շուռնուխում իրենց անվտանգ զգան»,-նշել է Բաբայանը: Նա նաեւ վստահեցրել է, որ Շուռնուխի տարածքից արոտավայր, խոտհարք կամ վարելահող չի անցնում հակառակորդին: «Բայց, քանի որ շուռնուխցիների մի մասն իրենց խոտհարքը կազմակերպում էր Կուբաթլուի տարածքում, այդ առումով բնակիչները խնդիր ունենալու են»,- ասել է Բաբայանն ու հավելել, որ հակառակորդի հսկողության տակ անցած տների տնամերձերի մասով եւս փոխհատուցում կտրվի: Փոխմարզապետը վստահեցրել է, որ դպրոցի հետ կապված խնդիր եւս չկա: «Համացանցում նյութ, նկարներ էին տարածվում՝ գրադարանի հետ կապված: Ուզում եմ տեղեկացնել, որ բոլոր գրքերը տեղափոխվել են, թշնամուն ոչ մի գիրք չի մնացել: Կար կադր, որում թափված գրքեր էին. գրքերը տեղափոխելու ընթացքում ընդամենը միջադեպ է եղել, գրապահարան է շրջվել, գրքեր են թափվել: Եվ ինչ-որ մեկը պարզապես շտապել է ֆիքսել այդ կադրը եւ այդպես ներկայացրել»,-ասել է նա: Անդրադառնալով անվտանգությանը՝ փոխմարզպետը պարզաբանել է, որ մայրուղու՝ ադրբեջանական հսկողության տակ անցած հատվածում՝ ճանապարհի ներքեւի հատվածում ադրբեջանցիները տեղադրել են վրան եւ տեղակայվել: «Մայրուղու վերեւի հատվածում տեղակայվել են ՀՀ ԱԱԾ սահմանապահ զորքերը: Մայրուղու վրա տեղակայվել են ռուս սահմանապահ զորքերը: Կարծում եմ՝ այդ հատվածում մայրուղին լիարժեք անվտանգ է, քանի որ վերահսկսվում է եւ՛ մեր ԱԱԾ սահմանապահ զորքերի կողմից, եւ՛ ռուս սահմանապահների կողմից»,-ասել է նա:


text: Ալբանիա–Հայաստան` 2:1 (տեսանյութ)Մարտ 29, 2015 21:50 Մեր հավաքականը գործնականում դուրս մնաց Եվրո 2016–ի եզրափակիչ փուլի ուղեգրի համար մղվող մրցապայքարից։ Լյուբիցը մահվանից առաջ սեռական այլասերման եւ ինքնասպանության միջոցներ է ուսումնասիրել (տեսանյութ)Մարտ 29, 2015 20:55 Հրամանատարի վերջին խոսքերն են՝ բացի՛ր գրողի տարած դուռը։ Արմեն Ռուստամյան. «Միասնական թեկնածու միշտ էլ կգտնվի» ՀՅԴ ԳՄ ներկայացուցիչ Արմեն Ռուստամյանը լրագրողներին ասել է, որ նախագահական ընտրություններում սեփական թեկնածու ունենալը ՀՅԴ-ի համար ինքնանպատակ չէ։ Դա պետք է դիտարկել մրցակցային դաշտ ստեղծելու տեսանկյունից, ինչը միտված կլինի իշխանափոխության։ Ինչ վերաբերում է Միասնական շտաբի կուսակցությունների կողմից միասնական թեկնածուով հանդես գալուն, նա ընդգծել է, որ ցանկացած լուրջ քաղաքական ուժ պետք է կարողանա հիսուն տոկոսից ավելի ընտրազանգվածը համախմբելու եզրեր գտնել։ Իսկ միասնական թենածուն էլ պետք է առաջ քաշի երկրի այս կառավաման համակարգից հրաժարվելու ու խորհրդարանական համակարգին անցնելու, ինչպես նաեւ ընդդիմությանը իշխանություններին վերահսկելու ու հակակշռելու լծակներով օժտելու թեզերը։ –Եթե այս երկու կարեւոր գաղափարի շուրջ համախոհություն առաջանա, թեկնածու միշտ էլ կգտնվի,-ասել է Ա. Ռուստամյանը՝ ավելացնելով, որ միասնական թեկնածուն կարող է լինել երրորդ անձ՝ ո՛չ ՀՅԴ-ից, ո՛չ ՀԱԿ-ից, ո՛չ էլ ԲՀԿ-ից։ 7or.am


text: Հայաստան, Արցախում ռազմական գործողությունների դադարեցման մասին համաձայնագրի ստորագրման երկրորդ օրվա իրադարձությունները - JAMnews Նոյեմբերի 12-ին երկրում իրավիճակն առաջին անգամ քննարկել են Հայաստանի նախագահն ու վարչապետը։ «Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցությունը, որի առաջնորդը Հայաստանի նախկին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանն է, իշխանություններին մեղադրել է հայ ժողովրդի դեմ աններելի հանցանք գործելու եւ ներքաղաքական ճգնաժամը հաղթահարելու կամքի բացակայության մեջ։ Վարչապետ Փաշինյանն ուղերձով դիմել է ժողովրդին եւ բացատրել հրադադարի մասին հայտարարության ստորագրման պատճառները։ Օրվա երկրորդ կեսին Երեւանում միանգամից բողոքի երկու ակցիա սկսվեց՝ Արցախի վերաբերյալ Հայաստանի վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանի ստորագրած փաստաթղթի դեմ։ Նոյեմբերի լույս 10-ի գիշերը համաձայնագիր է ստորագրվել Հայաստանի, Ադրբեջանի եւ Ռուսաստանի միջեւ Արցախում ռազմական գործողությունների դադարեցման մասին, որոնք սկսվել էին 2020 թ-ի սեպտեմբերի 27-ից։ Այս փաստաթղթի համաձայն՝ Ադրբեջանի վերահսկողության տակ են անցնում Արցախի հարակից տարածքերն, այնտեղ են վերադառնում ադրբեջանցի փախստականները։ Հակամարտության գոտի են մտցվում ռուս խաղաղապահ ուժեր։ Համաձայնագրի ստորագրումը բողոքի մեծ ալիք է առաջացրել Երեւանում, ընդդիմությունը հայտարարել է Արցախը փաստացի Ադրբեջանին հանձնելու մասին, ամբոխն ավերածություններ է արել խորհրդարանի եւ կառավարության շենքերում փաստաթղթի ստորագրման մասին հայտնի դառնալուց անմիջապես հետո։ Հակիրճ նոյեմբերի 12-ի մինչեւ այս ժամը տեղի ունեցած բոլոր իրադարձությունների մասին, եւ թե ինչ է դրանց նախորդել։ Հազարավոր մարդիկ Երեւանի փողոցներում պահանջում են վարչապետի հրաժարականն ու Արցախի մասին համաձայնագրի չեղարկումը «Ես անձամբ եմ պատասխանատվություն կրում այս ամենի համար», — Հայաստանի վարչապետն՝ արցախյան իրավիճակի մասին Վարչապետի եւ նախագահի հանդիպումը Արմեն Սարգսյանն ու Նիկոլ Փաշինյանը քննարկել են իրավիճակը երկրում, հաղորդել են նախագահի աշխատակազմից։ Սակայն հանդիպման մասին որեւէ այլ տեղեկություն չի հաղորդվում։ Իսկ նոյեմբերի 10-ի առավոտյան նախագահը հաղորդել է, որ Արցախի մասին փաստաթղթի ստորագրման մասին իմացել է մամուլից։ Պարզվել է, որ Արմեն Սարգսյանը չի մասնակցել այս հարցի շուրջ քննարկումներին։ Սակայն նա կարծում է, որ արցախյան հակամարտության լուծումը համազգային նշանակություն ունի, հետեւաբար, ցանկացած գործողություն, որոշում, հատկապես՝ փաստաթղթի ստորագրում, պետք է համապարփակ եւ լիարժեք քննարկումների արդյունք լինի։ Այս առնչությամբ նախագահը հայտարարել է, որ անհապաղ քաղաքական խորհրդակցություններ է սկսում «համաժողովրդական շահերի պաշտպանության օրակարգից բխող որոշումների» համաձայնեցման համար. «Հույս ունեմ, որ տասնօրյա ժամկետում մենք կկարողանանք այդպիսի միասնության հասնել»։ Նիկոլ Փաշինյանն Առաջին ալիքի եթերում ելույթ է ունեցել եւ բացատրել ռազմական գործողությունների դադարեցման մասին համաձայնագրի պատճառները։ Նա հայտարարել է, որ գիտակցում է, թե ինչ դառնություն եւ հիասթափություն է առաջացրել այս փաստաթուղթը հայ հասարակությունում։ Սակայն նա նախընտրել է ստորագրել այն՝ ի փրկություն ավելի քան 20 հազար զինվորականների, որոնք հակամարտության գոտում կարող էին շրջափակման մեջ հայտնվել, զոհվել կամ գերեվարվել։ Դա հեշտ որոշում չի եղել, քանի որ, այդ փաստաթուղթը ստորագրելով, Փաշինյանը գիտակցել է, որ այդպիսով խաչ է քաշում սեփական քաղաքական կարիերայի վրա։ Միաժամանակ վարչապետը պնդում է, որ ղարաբաղյան հարցը լուծված չէ, եւ այդ առումով դեռ աշխատանք պետք տարվի. «Սկզբունքային կարեւորություն ունի Ղարաբաղի հարցի վերջնական լուծման եւ Արցախի կարգավիճակի հարցը: Այս մասով մեր անելիքները չեն փոխվում, եւ Արցախի Հանրապետության միջազգային ճանաչումը դառնում է բացարձակ առաջնահերթություն, եւ ըստ էության Արցախի միջազգային ճանաչման համար հիմա կան ավելի ծանրակշիռ փաստարկներ»։ Քննադատություն Հայաստանի նախկին նախագահի կուսակցությունից «Գործող իշխանությունը դեռեւս չի հասկացել, թե ինչպիսի ահավոր փորձանք է բերել Արցախի եւ Հայաստանի գլխին», — հայտարարել է Հայաստանի առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի կուսակցությունը։ «Իշխանությունը կտրականապես մերժում է Հայաստանի ներքաղաքական ճգնաժամի հաղթահարման սահմանադրական ճանապարհը եւ, փաստորեն, որդեգրել է առճակատումը խորացնելու դիրքորոշում։ Սա ոչ այլ ինչ է, եթե ոչ իբրեւ-թե իր իսկ դավանած սկզբունքների՝ ժողովրդավարության եւ պառլամենտարիզմի կոպիտ ոտնահարում», — ասված է «Հայ ազգային կոնգրես» կուսակցության հայտարարությունում։ Այսպիսի մեղադրանքով Տեր-Պետրոսյանի կուսակցությունը հանդես է եկել, քանի որ նախօրեին իշխող «Իմ քայլը» խմբակցությունը հրաժարվել է մասնակցել երկրի խորհրդարանում իրավիճակի քննարկմանը։ Դա էր պնդում ընդդիմությունը։ Ազատության հրապարակում հավաքվել են ընդդիմադիր «Հիմնադիր խորհրդարան» արմատական կազմակերպության կողմնակիցները։ Նրանք հայտարարել են, որ պլանավորում են երթ կազմակերպել քաղաքի կենտրոնում, սակայն ոստիկաններն արգելել են երթ անցկացնել, այնուհետեւ ցրել են ցուցարարներին։ Մի քանի մարդ ձերբակալվել է։ Երկրորդ ցույցն անցկացվում էր Մատենադարանի շենքի դիմաց։ Դա 17 կուսակցությունների համատեղ ակցիան էր, որոնք միավորվել էին դեռեւս Արցախի մասին հայտարարության ստորագրումից առաջ եւ պահանջում էին վարչապետի հրաժարականը։ Փաստաթղթի ստորագրումից հետո նրանք պայքարն ավելի կոշտ ձեւաչափով են շարունակում։ Ընդդիմադիր «Բարգավաճ Հայաստան» կուսակցության պատգամավոր Նաիրա Զոհրաբյանը հաղորդել է, որ տարբեր կուսակցությունների տասն առաջնորդներ են ձերբակալվել, նրանք բոլորը քաղբանտարկյալ են։ Նրա խոսքով՝ լուրեր կան այն մասին, որ իշխանությունները մտադիր են անձեռնմխելիությունից զրկել իրենց գործընկեր ընդդիմադիրներին։ «Սպասում եմ, հույս ունեմ, որ հայտարարություններ կլինեն մեր միջազգային գործընկերների եւ Ռուսաստանի կողմից», — ասել է Նաիրա Զոհրաբյանը։ 17 ընդդիմադիր կուսակցությունների հանրահավաքը Երեւանում Ի՞նչ է կատարվել նախօրեին Նոյեմբերի 11-ին միացյալ ընդդիմությունը սկզբից հանրահավաք անցկացրեց վարչապետի հրաժարականի պահանջով։ Այնուհետեւ ընդդիմադիրները պահանջեցին խորհրդարանի արտահերթ նիստ գումարել։ Առաջարկվում էր քննարկել իրավիճակը երկրում եւ հնարավոր ելքերը։ Հայկական ընդդիմությունը մտադիր էր նաեւ անվստահության հայտնել վարչապետին եւ Լեռնային Ղարաբաղի շուրջ կնքված համաձայանգրի չեղարկման գործընթաց սկսել։ Խորհրդարանի նիստը չի կայացել, քանի որ իշխող «Իմ քայլը» դաշինքի պատգամավորները, որոնք խորհրդարանական մեծամասնություն են կազմում, չեն ներկայացել։ Նրանք հայտարարություն են տարածել, որում ասվում էր, որ խմբակցությունը մտադիր չէ մասնակցելու նիստին, որի նպատակը Հայաստանում ներքաղաքական իրավիճակն ապակայունացնելն է եւ առաջնագծում իրավիճակը սպառնալիքի տակ դնելը։ Խորհրդարանական մեծամասնությունը կրկին հայտարարել է, որ համաձայնագիրը ստորագրվել է, եւ դրա պայմաններն ընդունվել են, քանի որ դա Արցախի լիակատար կորստից եւ մարդկային զոհերից խուսափելու միակ ճանապարհն էր։ Իշխող դաշինքի պատգամավորներն ընդդիմադիրներին առաջարկել են ղարաբաղյան պատերազմի ավարտի մասին փաստաթղթի իրավաչափությունը քննարկելուց առաջ «ողջ հայությանն ու աշխարհին հստակ հայտարարել, որ իրենք. 1) կողմնակից են ռուսական միջնորդության չեղարկմանը, 2) կողմնակից են ռուսական խաղաղապահների դուրսբերմանը շփման գծից, 3) կողմնակից են պատերազմի շարունակմանը»: Իշխող մեծամասնությունն ընդդիմադիր քաղաքական գործիչներին առաջարկել է նաեւ «ներկայացնել առաջարկվող վերսկսվելիք պատերազմում հաղթանակի հասնելու ճանապարհային քարտեզը»։


Հայ մարմնավաճառների գներն ու ներքին խոհանոցը ուսումնասիրել եւ ներկայացնում է... Գլխավոր էջ » Սեքս ուղեցույց Գլխավոր էջ » Սեքս ուղեցույցՀայ մարմնավաճառների գներն ու ներքին խոհանոցը ուսումնասիրել եւ ներկայացնում է... 12776 Խորագիրը՝ Սեքս ուղեցույց, Մամուլի ազատականացմամբ հնարավոր դարձավ հասարակության մութ ու ցավոտ հարցերի լուսաբանումը, նրանց մասին սկսեցին խոսել որպես իրողություն՝ ժխտելով մեր հասարակության մասին եղած կաղապարված պատկերացումները։ Այդպիսի մութ ու դժվար խնդիրներից մեկը պոռնկության տարածումն է։ Տարիների ընթացքում զանգվածային լրատվության միջոցների համար սա փակ թեմա էր։ Չէին խոսում՝ ստեղծելով տպավորություն, թե մեզ մոտ նման խնդիր չկա։ Վերջին շրջանում հայկական մամուլում տպագրվեցին այս հարցի վերաբերյալ բազմաթիվ հոդվածներ։ Հարցի լուսաբանման նման ալիք մի ժամանակ կար ռուսական մամուլում, բայց ի տարբերություն նրանց, մեզ մոտ նկատվում է 2 ուղղություն. ա) իրականության ոչ ամբողջական կան ներկայացում, բ)հետեւությունների ու առաջարկությունների ժամանակավրեպություն։ Հայ զինվորներն ոչնչացրել են ադրբեջանցիների հենակետն ու թշնամու հինգ զինծառայողՈ՞վ է այն հայ երիտասարդը, ով թքել է Ժիրինովսկու երեսին ու անբարոյական անվանել. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹԱզգությամբ հայ օրենքով գողերի մականանուններն ու դրանց նշանակությունըՀայ մերկապարուհի Վարդայի նոր՝ կիսամերկ ու սեքսուալ լուսանկարները ջակուզիում (photo)Կիսվիր հրապարակմամբ ընկերներիդ հետ...