Թունիս - Howling Pixel Թունիսի Հանրապետութիւն (արաբերէն՝ الجمهورية التونسية), պետութիւն [Հիւսիսային [Աֆրիկէ]]ի մէջ։ Հիւսիսէն եւ արեւելքէն կ'ողողուի Միջերկրական ծովով։ Սահմանակից է Ալժիրին եւ Լիպիոյ։ Տարածքը 164.2 հազար քմ2 է, բնակչութիւնը՝ 11 037 225 (2015)։ Մայրաքաղաքը՝ Թունիս: Վարչականորէն կը բաժնուի 18 նահանգի՝ Պեճա, Պիզերատա, Տապես, Գաֆսա, Ճենտուպա (Սուկ Էլ-Արպա), Կայրուան, Կասերին, Մահդիա, Մետենին, Մոնաստիր, Նապուլ (Նապել), Քամուտա, Սիլիանա, Սուս, Սֆաքս, Թունիս, Թունիս-Հարաւային, Էլ-Կեֆ։ Թունիսի առաջին նախագահ Հապիպը Թունիսի տարածքին մարդը բնակութիւն կը հաստատէ հնագույն ժամանակներէն։ Պահպանուած են ստորին, միջին եւ վերին պալեոլիթի գործիքներ։ Մ.թ.ա. 12-րդ դարուն Թունիսի տարածքին մէջ յայտնուած են յոյները, ապա՝ փիւնիկցիները։ Կարեւոր դեր խաղցած է փիւնիկցիներուն հիմնած Կարթագէնը։ Փիւնիկեան պատերազմներու հետեւանքով (մ.թ.ա. 264—146) Կարթագէնը կործանուած է, Թունիսի տարածքը անցած է Հռոմին, մտած է Ափրիկէի տարածքին մէջ։ 1-ին դարուն Թունիսի մէջ տարածուած է քրիստոնէութիւնը։ 439-ին վանդալները նուաճած են Թունիսը եւ նպաստած ֆեոտալական յարաբերութիւններու ձեւաւորման։ 534-ին նուաճած է Բիւզանդիան, իսկ VII դարու վերջին՝ արաբները։ 7-րդ դարու վերջին — 8-րդ դարու սկիզբը տիրապետող կրօնը դարձած է իսլամը։ 800-ին Թունիսը անջատուած է Աբբասեաններու խալիֆայութենէն, դարձած է ինքնուրույն պետութիւն՝ Աղլապեաններու (800—909), ապա արաբական այլ թագաւորութեան իշխանութեան տակ։ XVI դ. Թունիսը զաւթած են թուրքերը եւ դարձուցած են Օսմանեան կայսրութեան նահանգ։ 1705-ին Հուսէյնեաններու թագաւորական հիմնած է ինքնուրույն պետութիւն։ Արտաքին առեւտուրի աճը եւ ապրանքա-դրամական հարաբերութիւններու զարգացումը պայմանաւորեցին ընկերային վերափոխումները XIX դ.: 1830-ին ստեղծուեցան Թունիսի կանոնաւոր բանակի առաջին միաւորումները, հիմնուեցան պետական գործարաններ եւ ընկերութիւններ, բացուեցան աշխարհիկ ուսումնական հաստատութիւններ։ 1861-ին լիպերալ բարեփոխիչ Հայրատտին ատ-Թունիսիի նախագահութեամբ ընդունուեցաւ Թունիսի 1-ին սահմանադրութիւնը («Տեսթուր»)։ XIX դ. 50-ական թթ. եւրոպական դրամատէրերը բաժիններ ստացան Թունիսին մէջ։ Հարկային ճնշումը եւ եւրոպացիներուն արտոնութիւններ տրամադրելը դժգոհութիւն հառաջացուցին բնակչութեան մէջ եւ հանգեցուցին 1864—1865-ի ապստամբութեան։ 1869-ին Անգլիան, Ֆրանսան, Իտալիան Թունիսի մէջ հաստատեցին միասնական ֆինանսական հսկողութիւն։ 1881-ին ֆրանսական զորքերը ներխուժեցին Թունիս եպ ստիպեցին պայմանագիր ստորագրել խնամակալներուն մասին։ Թունիսը փաստորեն դարձավ Ֆրանսայի գաղութը։ Հոկտեմբերեան յեղափոխութեան ազդեցութեամբ Թունիսի մէջ զօրացավ ազգային-ազատագրական շարժումը։ 1920-ին հիմնուեցաւ Թունիսի կոմունիստական կուսակցութիւնը։ Ազգային քաղքենիութիւնը 1920-ին ստեղծեց լիպերալ-սահմանադրական կուսակցութիւնը (Տեսթուր, Տուսթուր)։ Ան կը պահանջէր սահմանադրական կառավարութիւն եւ արաբներու իրավունքներու հաւասարեցում ֆրանսացիներու հետ։ 1934-ին Հապիպ Պուրկիպան ստեղծեց Նոր տեսթուր ձախ ազգայնական կուսակցութիւնը, որ ազգային-ազատագրական շարժման ղեկավարութիւնէն դուրս մղեց նախկին տեսթուրի ղեկավարներուն, որոնք հիմնած էին Հին տեսթուր կուսակցութիւնը։ 1940—1942-ին Թունիսը գտնուած է «Վիշիի» կառավարութեան իշխանութեան ներքոյ, ապա զայն գրաւած են իտալալական-գերմանական գործիչնըրը։ Ֆաշիզմի դէմ յաղթանակը խթանեց ազգային-ազատագրական շարժումը։ Ֆրանսական գաղութային իշխանությունները որոշ զիջումներ արեցին։ 1946-ին Թունիսը ստացավ Ֆրանսական միութեան «Միացուած պետութեան» վիճակը։ 1947-ին սկսաւ գործադուլային լայն շարժում։ 1952-ի Յունուարին մասսայական ձերբակալութիւններ եղան կոմկուսի եւ արհմիութիւններու ղեկավարներու շրջանին։ Թունիսի հարցը քննարկուեցաւ ՄԱԿ-ի Գլխաւոր ժողովի 7-րդ եւ 8-րդ նստաշրշաններուն (1952 եւ 1953)։ 1954-ին Ֆրանսան Թունիսին տուաւ ներքին ինքնավարութիւն, իսկ 20 Մարտ 1956-ին ճանչցաւ անոր անկախութիւնը։ Ընտրութիւններու ժամանակ Սահմանադիր ժողովին մէջ բոլոր տեղերը ստացավ «Ազգային ճակատ» պուրժուա-դեմոկրատական խմբաւորումը՝ Նոր տեսթուր կուսակցութեան ղեկավարութեամբ։ Անոր առաջնորդ Հ. Պուրկիպան կազմեց կառավարութիւն։ 25 Յուլիսի 1957-ին Թունիսը հռչակուեցաւ հանրապետութիւն, նախագահ ընտրուեցաւ Պուրկիպան։ 1957-ին Թունիսը տնտեսական եւ տեխնիկական օգնութեան համաձայնագիր կնքեց ԱՄՆ-ի հետ եւ հաւանութիւն տուաւ «Էյզենհաուերի տոքթրինային»: Թունիսը քայլեր ձեռնարկեց Հիւսիսաֆրիքեան Դաշնակցութիւն (Թունիս, Ալժիր, Մարոք) ստեղծելու ուղղութեամբ։ 1962-ին մշակուեցաւ Թունիսի զարգացման տասնամեայ ծրագիր, որուն հիմքին ինկավ այսպէս կոչուած տեսթուրեան սոցիալիզմի տեսակետը. տնտեսութեան մէջ 3 բաժանմունքներու (պետական, գործակցական եւ մասնաւոր) առկայութիւնը՝ պետութեան ղեկավար դերով։ Ընկերա-տնտեսական Թունիսի փողոցները «արաբական գարունի» օրերուն վերափոխումները կը հանդիպէին արքայական մենաշնորհի դրութիւններու եւ ներքին հետադիմութեան դիմադրութեան։ 1970-ին ծրագրի իրագործումը դադրեցաւ, առաջադիմական բարեփոխումներու կողմնակիցները դուրս եկան կառավարութէնեն, խրախուսեցաւ մասնաւոր դրամագլուխը։ 1974-ին Հ. Պուրկիպան ընտրուեցաւ ցմահ նախագահ։ Թունիսը ՄԱԿ-ի (1956-ին), Արաբական պետութիւններու դաշնակցութիւններուն (1958-ին), Ափրիկէյի միասնութեան կազմակերպութեան (1963-ին) անդամ է։ Արտաքին քաղաքականութեան ասպարէզին մէջ կը վարէ դրական չեզոքութեան քաղաքականութիւն, հանդէս գալով գաղութատիրութեան վերացման, միջազգային լարուածութեան հետագայ թուլացման օգտին։ 1956-ին դիւանագիտական հարաբերութիւններ հաստատուած են Թունիսի եւ ԽՍՀՄ-ի միջեւ։ 1950—1960-ական թթ. կնքուեցաւ սովիէթա-թունիսեան համաձայնագրեր (առեւտրական, վճարային, մշակութային եւ այլն), ԽՍՀՄ-ը վարկաւորեց U տեխնիկական օժանդակութիւն ցույց տուաւ արդիւնաբերական ձեռնարկութիւններու կառուցման գործին մէջ։ Թունիսի Կլիման քարտեսի վրայ Թունիսի տարածքը կը ձգուի հիւսիսէն հարաւ, Միջերկրական ծովէն մինչեւ Սահարա անապատը՝ մոտ 800 քմ երկարութեամբ։ Ափագիծը 1200 քմ է։ Հիւսիսի մէջ ծովափը բարձր է, տեղ-տեղ զառիթափ, արեւելքին մէջ՝ ցածրադիր, ծովալճակներով։ Նշանաւոր են Թունիսի, Համամետ, Տապես ծոցերը եւ Ճերպա, Քերքենա, Տալիտ կղզիները։ Ռելիեֆը գերազանցապէս բլրապատ է։ Տարածքի 1/3-ը զբաղուած է Թել Աթլասի եւ Սահարական Աթլասի արեւելեան լեռնաբազուկներով (1000—1200 մ. բարձրութեամբ) եւ միջլեռնային սարաւանդներով (Հիւսիտաին եւ Բարձր Թել)։ Թունիսի լեռնաշղթայի արեւմուտքին կը գտնուի Շամբի լեռը (1544 մ)՝ երկրի ամենաբարձր կետը։ Տարածքի մնացած մասը հիւսիսը կը զբաղեցնէ Թունիսի հարթավայրը (Ցածր Թել), հարաւը՝ էս-Սահիլը (աշխարհագրական մարզ)։ Երկրի կեդրոնական մասի աղուտային անհոսք ցածրավայրերը՝ շոթերը (Ճերիտ, Էլ-Ղա-սա), ծովի մակարդակէն ցած են եւ եզրաւորուած են լեռներով։ Երկրաբանական տեսակետէն Թունիսը կը բաժնեն հիւսիսային ծալքածածկութային սինկլինալային (Թել Աթլաս, ավլակոգեն Պերպերիտ՝ Թունիսի Աթլասին մէջ) եւ հարաւային՝ սալայատակային (Սահարական սալ) մասերու։ Թունիսի մեծ մասը մերձարեւադարձային, միջերկրածովային է՝ շոգ եւ չոր ամառով, համեմատաբար զով ու խոնավ ձմեռով։ Ծայր հարաւը արեւադարձային, անապատային է՝ Սահարայէն հաճախակի փչող տաք քամիներով։ Ծովափին Յուլիսի միջին ջերմաստիճանը 26 °C է, Յունուարինը՝ 10 °C, հարաւը համապատասխանաբար՝ 33 °C եւ 11 °C: Տեղումներու առաւելագույնը կ'ըլլայ Հիւսիսային Թելին մէջ (տարեկան՝ 1000—1500 մմ), Թելի մնացած մասերուն մէջ՝ 400—600 մմ, Թունիսի լեռնաշղթայէն հարաւ՝ 100—200 մմ՝։ Կենդանական աշխարհը համեմատաբար աղքատ է։ Պահպանուած են հովազը, վայրի խոզը եւ ոչխարը։ Կիսաանապատներուն մէջ բնորոշ են վագրակատուն, շնագայլը, վայրի կատուն, աղուեսը եւ կրծողները։ Բազմազան եւ հարուստ է թռչնաշխարհը։ Շատ են սողունները։ Գիւղատնտեսութեան մեծ վնաս կը հասցնէ մորեխը։ Առափնեայ ջուրերը հարուստ են ձուկերով։ Թունիսին մէջ է Ճեպել-Պու-Խսեդմա արգելանոցը։ Բնակչութիւնը 2015 թուականի կազմած է 11,037,225 մարդ։ Բնակչութեան 99%-֊ը արաբներն են։ Կան նաեւ եւրոպացիներ։ Պետական լեզուն արաբերէնն է, կրոնը՝ իսլամը։ Միջին խտութիւնը՝ 1 քմ-ի վրայ 67 մարդ է։ Քաղաքային բնակչութիւնը 52% է (2015)։ Խսոշոր քաղաքներն են Թունիսը, Աֆաքսը, Սուիսը, Պիզերթան, Կայրուանը։ Թունիսը խորհրդարանական հանրապետութիւն է։ Գործող սահմանադրութիւնն ընդունուածէ 1959-ին։ Պետութեան ղեկավարը եւ զինուած ուժերու գերագույն գլխաւոր հրամանատարը նախագահն է։ Նախագահը կ'ընտրուի համաժողովրդական ընտրութիւններու արդիւնքով՝ 5 տարի ժամկետով (ներկայիս նախագահն է Պեճի Սաիտ Էսեպսին ընտրուած է 31 Դեկտեմբեր 2014-ին)։ Կառավարութեան ղեկավարը Վարչապետն է։ Օրենսդրական բարձրագույն մարմինը միապալատ խորհրդարանն է՝ Ազգային ժողովը։ Թունիսը ագրարային երկիր է՝ համեմատաբար զարգացած լեռնահանքային արդիւնաբերութեամբ։ Աֆրիքեան երկիրներու մէջ առաջինն է ձիթապտուղի եւ ցորենի արտադրութեամբ, ֆոսֆորիտների հանույթով։ Անկախութիւն ստանալէն ետք ազգայնացուած են երկաթուղիները, առեւտրական նաւատորմը, քաղաքային փոխադրամիջոցը, կապը, որոշ դրամատուներ, օտարերկրացիներուն պատկանող հողերու մէկ մասը, սահմանափակուած են ֆրանսական դրամատէրերու դերը, ֆեոտ, հողատիրութիւնը։ Արտաքին առեւտուրի վրայ սահմանուած է պետական հսկողութիւն։ Պետութիւնը կը վարէ պետական, գործակցական եւ մասնաւոր բաժանմունքներու համագործակցելու քաղաքականութիւն։ Տնտեսութեան մէջ կը թափանցէ ԱՄՆ-ի, Գերմանիոյ, Իտալիոյ, Շուետի դրամագլուխը։ Դրամական միաւորը թունիսեան տինարն է։ Գնացք Թունիս քաղաքին մէջ Երկաթուղիներու երկարութիւնը աւելի քան 2,1 հազար քմ է, խճուղիներինը՝ 19 հազար քմ։ Կը կառուցուի Գաֆսա—Գաբես երկաթուղին։ Ծովային փոխադրամիջոցով կը կատարուի համարեայ ամբողջ արտաքին առեւտուրը։ Գլխաւոր նաւահանգիստներն են՝ Սեխիրան, Սֆաքսը, Պիզերան, Թունիսը, Սուսը։ Միջազգային օդակայանը՝ Քա Էլ-Աուինայում (Թունիս քաղաքի մոտ)։ Թունիսին մէջ գիր եւ գրականութիւն ստեղծուած է դեռեւս ք.ա. I հազարամեակին մէջ՝ փիւնիկերէն։ Հռոմեական տիրապետութեան շրջանին համաշխարհային գրականութեան շարք մը ականաւոր ներկայացուցիչներ (Ապուլեյ, Օգոստոս Երանելի եւ ուրիշներ) եղած են թունիսցի։ Սեփական գրականութեան ինքնատիպ գիծերը երեւցած են X—XI դդ.՝ ներբողագիր բանաստեղծներ Իպն Հանի ալ-Անտալուսիի (931—973) եւ Ալի ատ-Թունիսի (X դ.), գեդոնիստ գրողներ Իպրահիմ ալ-Խուսրիի, Իպրահիմ ար-Դակիկի եւ ուրիշներու ստեղծագործութիւններուն մէջ։ XII—XIV դդ. արաբ, դասական բանաստեղծութեան անկման շրշանին մէջ գերակշռած են արձակի ժանրերը։ Միջնադարի մեծագույն գրողն է Ապտուռահման իպն թալտունը (1332—1406)։ XV դ. ստեղծուած է կենցաղային հարուստ գրականութիւն, XV—XVI դդ. ժողովրդական գրականութիւն՝ արաբերէնի թունիսեան բարբառով։ XVIII դ. աշխուժացած է պալատական ներբողային բանաստեղծութիւնը։ XIX—XX դդ. բանաստեղծներու ստեղծագործութիւններուն մէջ կը հնչեն ազգային-ազատագրական պայքարի զգացումները։ 1920—1930-ական թթ. ան նշանաւորուած է բանաստեղծ-նորարար Ապուլ-Քասիմ աշ Շապպիի (1909—1934), պատմաբան Աւի-ատ-Դուաժիի (1909—1949), հրապարակախոս Տահար Հատտատի (1901—1936) ստեղծագործութիւններով։ Ազգային վեպի կազմաւորումը կապուած է Պշիր Խրայեֆի եւ Մհամմետ Լարուսի ալ-Մութուիի անուններուն հետ։ 1960-ական թթ. գրականութեան մտան խումբ մը առաջադեմ գրողներ, որոնք արձակ եւ թատերական գործերը կը գրեն արաբերէն, իսկ բանաստեղծութիւնը՝ ֆրանսերէն։ Երիտասարդ արձակագիրներ եւ դրամատուրգներ ստեղծագործութեան բնորոշ են գաղափարական եւ ոճական որոնումները։ ճարտարապետութիւն եւ Կերպարուեստ Թունիսի տարածքին մէջ պահպանուած են քարի դարի, փիւնիկեան, հռոմեական ժամանակներու արուեստի հուշարձաններ։ Միջին դարերուն ձեւաւորուած է իսլամական ճարտարապետութիւնները։ Դղեակներու շուրջ առաջացած են քաղաքներ, ընդհանուր կառուցապատման մէջ գերիշխող միջնաբերդով։ Միջնադարեան կերպարուեստին բնորոշ է արհեստական մարմարի քանդակազարդումը, անջնարակ եւ ջնարակուած խեցեղենի, գեղարուեստական ապակիի, ոսկերչական իրերու, գորգերու, արծաթով եւ ոսկով ընդելուզուած զենքերու պատրաստումը։ Մինչեւ 1956-ը Թունիսին մէջ շինարարութիւնը կատարած են ֆրանսական ճարտարապետները, որոնք ձգտած են զուգորդել տեղական աւանդույթները եւ եւրոպական սկզբունքները։ Երկրի անկախութիւնէն ետք կ'աշխատին թունիսցի ճարտարապետ։ 1950—1960-ական թթ. բուռն զարգացած է կերպարուեստի ագգային դպրոցը, ուր կը գոյակցին իրաւաբանական եւ նորաձեւական ուղղութիւնները։ Իսլամի արգելքով մինչեւ XIX դ. թատերարուեստը կազմաւորուած չէ։ 1848-ին Մ. ալՆաղաշը արաբերէն թարգմանուած է եւ բեմադրել Մոլիերի «Ագահը»: Ֆրանսացիներու տիրապետութեան օրով գործած են ֆրանսական թատերախումբեր։ Ազգային առաջին թատերախումբը ստեղծուած է դերասան Խ. Զազիրին, 1950-ին։ Թունիսի հանրապետութիւն հռչակուելէն ետք Թունիս քաղաքին մէջ կազմակերպուած է տեղական թատերախումբ։ ↑ 1,0 1,1 Թունիսի բնակչությունը 2015 թվականին 3 Սեպտեմբեր, տարուան 246-րդ (նահանջ տարիներուն՝ 247-րդ) օրն է Տարուան աւարտին կը մնայ 119 օր Արաբական աշխարհ, Հիւսիսային Ափրիկէյի եւ Արեւմտեան Ասիոյ արաբախօս պետութիւններու, տարածքներու եւ բնակչութեան, ինչպէս նաեւ Արաբական պետութիւններու դաշնակցութեան անդամ երկիրներ եւ արաբերէն որպէս պաշտոնական լեզու ունեցող երկիրներու ամբողջութիւն։ «Արաբական աշխարհ» եզրի դասական սահմանումը կ'ընդգրկէ Արաբական դաշնակցութեան՝ Աթլանթեան օվկիանոսէն արեւմուտք՝ մինչեւ Արաբական ծով արեւելքի մէջ, եւ Միջերկրական ծովէն հիւսիսի մէջ մինչեւ Աֆրիքեան պոզ եւ Հնդկական օվկիանոս հարաւ-արեւելք Այդ երկիրներու ընդհանուր բնակչութիւնը կը կազմէ աւելի քան 400 միլիոն մարդ, որոնցմէ աւելի քան կէսը 25 տարեկանէն պակաս է։ Արաբական ազգայնականութեան առաջին դրսեւորումները յայտնի դարձած են 19-րդ դարու երկրորդ կէսին Օսմանեան կայսրութեան մէջ այլ ազգայնական շարժումներու հետ զուգահեռ։ 1945 թուականին կազմաւորուած Արաբական դաշնակցութիւնը կը ներկայացնէ արաբներու շահերը, ինչպէս նաեւ նպատակ ունի արաբական պետութիւններուն քաղաքական միացումը (այդ գաղափարախոսութիւնը կը կոչուի համաարաբականութիւն)։ Ամբողջ արաբական աշխարհի համաժողովրդական ցոյցերը 2010 թուականէն մինչեւ 2011 թուականը ուղղուած էին երկիրներու կառավարութիւններուն ժողովրդավարական իրաւունքներու պաշտպանման եւ վերականգնման պահանջով։ Արաբական խալիֆայութիւն (արաբերէն՝ الدولة العربية` արաբական պետութիւն) իսլամադաւան աստուածապետութիւն միջնադարին (632-1258)։ Առաջացած է իսլամական նուաճումներու արդիւնքին՝ 7-րդ դարու առաջին կէսին։ Կը ղեկաւարէին իսլամի հիմնադիր Մուհամմատ մարգարէի (570-632) յաջորդները կամ փոխանորդները (արաբերէն՝ خليفة՝ խալիֆ)։ 762 թուականին հիմնադրուած է մայրաքաղաք Պաղտատը, որու անունով պետութիւնը կոչուէր նաեւ Պաղտատի խալիֆայութիւն։ Արաբական խալիֆայութիւնը ունեցեած է երեք հիմնական շրջան՝ Բարեպաշտ խալիֆներու պետութիւն (արաբերէն՝ الخلافة الرشيدون՝ ալ-խիլաֆա ալ-ռաշիդուն, 632-661), Օմայյան խալիֆայութիւն (արաբերէն՝ الدولة الأموية, ալ-դաուլա ալ-ումավիյյա, 661-750) եւ Ապպասյան խալիֆայութիւն (արաբերէն՝ الدولة العباسية, ալ-դաուլա ալ-աբբասիյյա, 750-1258)։ Խալիֆայութեան տարածքը ներառած է երեք աշխարհամասերէն խոշոր հատուածներ։ Հիւսիսէն՝ անոր սահմանները հասած են Կովկասեան լեռներուն ու Միջին Ասիային, հարավէն՝ Հնդկական օվկիանոսին ու Սահարա անապատին: Արեւմուտքէն պետութեան մեջ ընդգրկուած էին Պիրենեան թերակղզին ու Մաղրեբը, արեւելքէն՝ Ինդոս գետի հովիտն ու Աֆղանստանը։ Այսպիսով՝ այն կը ներառէր հսկայական տարածք մը՝ Հայկական լեռնաշխարհը, Իրանական բարձրաանդակը, Միջին Ասիան, արեւմտեան Հնդկաստանը, Արաբական թերակղզին, Հիւսիսային Աֆրիկան եւ մասամբ՝ Հարաւային Եւրոպան։ Այսօր այդ տարածքներուն մէջ գոյութիւն ունին շուրջ 4 տասնեակ ազգային պետութիւններ։ Ափրիկէ, աշխարհի երկրորդ մեծագոյն ցամաքամասն է իր տարածութեամբ եւ կը բաղկանայ 53 երկիրներէ։ Ափրիկէի մեծագոյն մասը ծածկուած է տափաստաններով եւ անապատներով ( Սահարա, Քալահարի, եւլն )։ Սահարա, Ափրիկէի հիւսիսակողմը, աշխարհի ամենատաք շրջանն է։ Հասարակածը կ'անցնի Ափրիկէի մէջէն Կապոնէն մինչեւ Քենիա: Հասարակածային գօտիին մօտիկ կը տարածուին շատ խիտ անտառներ, մինչ հարուստ դաշտագետինները կը ծածկեն արեւելքի եւ հարաւի մեծ մասը։ Հոն կ'ապրին կենդանիներու մեծ խումբեր (վագերաձի, յամոյր, իմփալա, ընձուղտ, եւ փիղ որոնք որսն են միւս կենդանիներուն առիւծի, բորենիի, ընձառիւծի )։ Գահիրէ (արաբերէն՝ القاهرة, al-Qāhira - «յաղթական», անգլերէն՝ Cairo)։ Եգիպտոսի Հանրապետութեան մայրաքաղաք։ Ափրիկէի մեծագոյն քաղաք։ Բուն քաղաքի բնակչութիւնը աւելի քան 7 միլիոն է, իսկ Մեծ Գահիրէն կ'ընդգրկէ 16 միլիոնէն աւելի բնակչութիւն։ Գահիրէն կը գտնուի Նեղոս գետի ափին եւ կղզիներու վրայ՝ Նեղոս Տելթայէն քիչ մը աւելի հարաւ։ Ունեցած է հայ գաղութ, եկեղեցի, մարզական եւ մշակութային ակումբներ։ Գահիրէն Եգիպտոսի մեծագոյն արդիւնաբերական կեդրոններէն մէկն է եւ կու տայ Եգիպտոսի արտադրութեան 1/4-ը։ Արդիւնաբերութիւնը բազմաճիւղ է, սակայն առաջատարերն են՝ մեքենաշինութիւնը, Թեքստիլը, քիմիական ու սնունդի արդիւնաբերութիւնը։ Շրջապատի շարք մը քաղաքներով Կիզայի, Շուպրա Էլ Ղէյմա եւ Հելուանի հետ ստեղծուած է հսկայական քաղաքային զանգուած՝ Մեծ Գահիրէ, 16 միլիոն բնակչութեամբ։ Զամայի ճակատամարտ, ճակատամարտ Հռոմէական Հանրապետութեան եւ Կարթագէնի միջեւ, որ տեղի ունեցած է 19 հոկտեմբեր մ.թ.ա. 202 թուականին։ Զամայի ճակատամարտը ազդարարեց Պունիկեան երկրորդ պատերազմի աւարտը։ Հռոմէական ուժերը կը գլխաւորէր Սկիպիոն Ափրիկէցին, իսկ Կարթագէնական զօրքերու հրամանատարն էր հին աշխարհի նշանաւոր զօրավար Հաննիբալ Բարկան։ Չնայած անոր, որ Հաննիբալի զօրքերը կը գերազանցէին Հոմէական լեգէոներներուն, սակայն Սկիպիոնը կ՛րցաւ շփոթեցնել Հաննիբալին եւ յաղթել Զամայի ճակատամարտին։ Զամայի ճակատամարտը նաեւ կը համարուի Հաննիբալի միակ ռազմական պարտութիւնը։ Ճակատամարտէն ետք, Կարթագէնի ծերակոցյտը վճռեց խաղաղութեան պայմանագիր կնքել Հռոմէականա Հանրապետութեան հետ։ Սակայն Հռոմի թելադրած պայմանները նուաստացուցիչ էին Կարթագէնի եւ Հաննիբալի համար։ Ի վերջոյ Կարթագէնի եւ Հռոմի միջեւ կնքուեց պայմանագիր, ըստ որուն աւարտեցաւ 17 տարի տեւած Պունիկեան պատերազմը։ Թուզ, կամ թզենի, կամ գինու հատապտուղ (լատ.՝ Fícus cárica), կամ ֆիքուս, մերձարեւադարձային տերեւաթափ ֆիքուս։ Կարիական ֆիկուս անունն ստացած է այն վայրի անունով, որ կը համարուի թուզի հայրենիքը՝ Փոքր Ասիոյ հնագոյն Կարի փրովէնսի լեռնային մարզը։ Միջին Ասիոյ, Կովկասի եւ Ղրիմի մէջ պտուղը կ'աճեցնեն որպէս թանկարժեք պտղատու բոյս, որ կու տայ պտուղներ՝ գինու հատապտուղներ։ Լայն տարածում ունի միջերկրածովեան երկիրներու մէջ, Վրաստանի, Հայաստանի լեռներու, իԱպշերոնի թերակղզիի, Ազրպէյճանի կեդրոնական շրջաններու, Քրասնոտարի մարզին եւ Ապխազիոյ մէջ։ Թուզը կը համարուի ամենահին մշակուող բույսերէն մէկը, ըստ որոշ տվյալներու՝ հաւանաբար ամենահինը։ Թուզի մշակմամբ զբաղուած են Արաբիոյ մէջ, ուրկէ տարածուած է Փիւնիկէ, Սուրիա եւ Եգիպտոս։ Մ.թ.ա. 13-րդ դարուն կարեւոր դեր ունեցած է Փիլոս թագաւորութեան գիւղատնտեսութեան մէջ։ Ամերիկա հասած է միայն 16-րդ դարուն։ Աստուածաշունչին մէջ յիշատակուող թզենու տերեւը Ադամը եւ Եւան օգտագործած են իրենց մերկութիւնը ծածկելու համար։ Լուսինը Երկիր մոլորակի միակ եւ Արեգակնային համակարգի մեծութեամբ հինգերորդ բնական արբանեակն է։ Ունենալով Երկրի տրամագծի 27%-ը եւ խտութեան 60%-ը՝ Լուսինը ունի Երկրի զանգուածի 1⁄81-ը։ Միջին հեռաւորութիւնը Երկրի եւ Լուսնի կեդրոոններու միջեւ կը կազմէ 384 467 քմ։ Գիշերները կ'արտացոլէ Արեգակի լոյսը երկրագունդի այն կիսագնդին մէջ, ուր չեն հասնիր Արեգակի ճառագայթները։ Լուսինը իր խտութեամբ երկրորդ արբանեակն է Յուպիտերի Իո արբանեակէն ետք։ Լուսինը Երկրի հետ անհամադէպ պտոյտի մեջ է՝ մշտապէս շրջուած ըլլալով դէպի մոլորակը միեւնոյն կողմով։ Այն Արեգակէն ետք ամենապայծառ մարմինն է երկնքին մէջ, չնայած այն հանգամանքին, որ անոր մակերեւոյթը իրականին մէջ շատ մուգ է եւ արտացոլման գործակցով մօտ է ածուխին։ Երկնքին մէջ Լուսնի յայտնութիւնը եւ լուսնային փուլերու պարբերականութիւնը հնագոյն ժամանակներէն կարեւոր մշակութային ազդեցութիւն ունեցած են։ Լուսնի ձգողութենական ազդեցութիւնը կ'առաջացնէ ովկիանոսի մակընթացութիւնները եւ երկրային օրուայ տեւողութեան երկարացման մէջ։ Լուսնի ընթացիկ ուղեծրին հեռաւորութիւնը մօտ երեսուն անգամ մեծ է Երկրի տրամագիծէն, որուն պատճառով Լուսինը երկնքին մէջ նոյն չափով կ'երեւի ինչպէս Արեւը եւ թոյլ տուած է մօտաւորապէս ամբողջութեամբ ծածկել։ Չափերու այդ տեսողական համընկնումը ակնյայտ զուգադիպութիւն է։ Երկրի պատմութեան աւելի վաղ ժամանակաշրջանին մէջ Լուսինը աւելի մօտ էր Երկրին եւ ունէր աւելի մեծ տեսանելի չափեր քան Արեգակը։ Լուսինը ձեւաւորուած է մօտ 4,5 միլիառ տարի առաջ՝ Երկրի ձեւավորումէն անմիջապէս ետք։ Չնայած նախկինին Լուսնի ձեւաւորման քանի մը ենթադրութիւն կար, ներկայիս ամէնէն ատարածուած բացատրութիւնն այն է, որ Լուսինը ձեւաւորուած է Երկրի եւ Մարսի փոխազդեցութեան պատճառով առաջացած մնացորդներէն։ Լուսինը միակ երկնային մարմինն է, ուր մարդ արարածը ոտք դրած է։ Սովետական Միութեան Լուսնային ծրագիրը առաջինն էր, որ 1959 թուականին անօդաչու տիեզերանաւ ուղարկեց դէպի Լուսին։ Միացեալ նահանգներու ՆԱՍԱ-ի Աբոլո ծրագիրը առ այսօր միակ մարդու կողմէն իրականացուած գիտարշաւն է այլ դէպի երկնային մարմին։ Այս ծրագրի շրջանակներուն մէջ Լուսնէն բերուած է աւելի քան 380 քգ լուսնային ժայռ, որ օգտագործուեցաւ Լուսնի երկրաբանական ծագումը, անոր ներքին կառուցուածքի ձեւաւորումը եւ երկրաբանական ձեւաւորման ապագայ պատմութիւնը բացաայտելու համար։ 1972 թուականին Աբոլո 17-ի արշավանքէն ետք Լուսին այցելած են միայն անօդաչու տիեզերանավերը։ 2004 թուականին սկսած Ճաբոնը, Չինաստանը, Հնդկաստանը, Միացեալ Նահանգները եւ Եւրոպական տիեզերական գործակալութիւնը իւրաքանչիւրը բաց ձգած է իր ուղեծրակայանները։ Այս տիեզերանավերը նպաստած են լուսնային ջրի հայտնագործմանը։ Ապագային նախատեսուած են լուսնի վրայ նոր հետազոտութիւններ ներառեալ կառավարութիւններու եւ մասնաւոր հատուածի ջանքերով։ Լուսինը կը մնայ Տիեզերքի պայմանագրի տակ՝ բոլոր ազգերու համար ազատ խաղաղ նպատակներով հետազոտելու։ Խաչակիրներու ութերորդ արշաւանք, Անգլիական խաչակրաց արշաւանք, խաչակրաց արշաւանք՝ սկսած է 1270–ին Ֆրանսայի թագաւոր Լուիս IX-ի կողմէն՝ ընդդէմ Թունիս քաղաքի։ Անգլիական խաչակրաց արշաւանքը միաժամանակ կը համարուի որպէս եօթներորդ, եթէ Ֆրետերիկ II-ի հինգերորդ եւ վեցերորդ արշաւանքները որպէս առանձին խաչակրաց արշաւանքներ կը համարուի։ Խաչակիրներու իններորդ արշաւանքը նոյնպէս անգլիական խաչակրաց արշաւանքի մասը կը համարուի։ Խաչակրաց արշաւանքը անյաջողութեան կը մանտէ Լուիսի մահէն ետք։ Հետագային՝ կարճ ժամանակ աետք, անոր բանակը Եւրոպայի մէջ կը ցրուի։ Մարտ, տարուան երրորդ ամիսը, որ ունէ 31 օր։ Անունը ստացած է հռովմէացիներու պատերազմի՝ Մարս աստուծոյ անունէն։ Հիւսիսային կիսագունդի տարածքին՝ գարնան առաջին ամիսն է։ Մինչեւ Գրիգորեան տոմարի կիրառութիւնը, Մարտը եղած է հռովմէական օրացոյցի առաջին ամիսը։ Ըստ հայկական տոմարին, Մարտը կը համապատասխանէ «Արեգ» ամսուան։ Յունիս՝ տարուան վեցերորդ ամիսը՝ ըստ Գրիգորեան Օրացույցին, կը բաղկանայ 30 օրէ, ան կը կոչվուի Իրաքի եւ Շամի երկիրներուն մէջ "Հզէյրան",եւ երբեմն Եգիպտոսի մէջ "Յունիյոյ",Թունիս եւ Ալժիրո մէջ "Ճուան"։ Յունիսը տարուան ամենէ երկար ցերեկուան ժամերու քանակը ունեցող ամիսն է: Յունիսը խոտը հնձելու ամիսը կը համարուէ։ Յունիսը նուիրուած էր Յունոն աստուածուհիին, որ հռոմէական դիցաբանական պանթէոնին մէջ՝ կանանց ու ընտանեկան կենցաղի հովանավորողն է։ Ըստ հայկական տոմարի, Յունիսը կը համապատասխանէ «Մարգաց» ամսուան։ Յունիս ամսուան կենդանաշրջանին նշանները կը համարուին Երկուորեակը՝ մինչեւ 21-ը եւ 22-էն ետք՝ Քաղցկեղը Պարսելոնա-Էլ Փրաթ օդակայան (քաթ.՝ Aeroport de Barcelona – el Prat, սպ.՝ Aeropuerto de Barcelona-El Prat), յայտնի է նաեւ որպէս Էլ Փրատի օդանաւակայան, միջազգային օդանաւակայան, որ կը գտնուի Քաթալոնիայի ինքնավար համայնքի մայրաքաղաք Պարսելոնայի կեդրոնէն 12 քմ հեռաւորութեան վրայ գտնուող Էլ Փրատ տէ Լեոպրեկատ բնակավայրին մէջ։ Կը համարուի Սպանիոյ երկրորդ խոշորագոյն օդանաւակայանը՝ Ատոլֆ Սվարէսի անուան Մատրիտ Պարախաս միջազգային օդանաւակայանէն ետք։ Ըստ զբաղուածութեան ցուցանիշի՝ Պարսելոնայի օդանաւակայանը եօթերորդն է ամբողջ Եւրոպայի մէջ` Լոնտոնի, Փարիզի, Ամսթերտամի, Ֆրանքֆուրթի, Ստամպուլի եւ Մատրիտի օդանաւակայաններէն ետք։ 2016-ին Պարսելոնայի օդանաւակայանը կ՛ընդունի գրառումով թիւով 44.1 միլիոն ուղեւոր, որ շուրջ 11.2 տոկոսով կը գերազանցէր նախորդ տարուան՝ 2015-ի ցուցանիշին: Օդանաւակայանը հիմնականին կը ծառայէ ներքին եւրոպական ուղղութիւններով, ինչպէս նաեւ կը կազմակերպէ թռիչքներ դէպի Հիւսիսային (Միացեալ Նահանգներ, Քանատա) եւ Հարաւային Ամերիկա (Արժանթին, Պրազիլ, Քոլումպիա, Փերու), Մերձաւոր Արեւելք (Իսրայէլ, Լիբանան, Յորդանան, Իրան, ԱՄԷ, Քաթար), Ասիա (Չինաստան, Հարաւային Քորիա, Սինկափուր, Հոնկ Գոնկ, Փաքիստան) եւ Ափրիկէ (Ալժերիա, Եգիպտոս, Մարոք, Թունիս, Կամպիա, Եթովպիա, Սենեկալ): Ինչպէս Պարախասի օդանաւակայանը, այնպէս ալ Էլ Փրատօն, կը սպասարկէ Սպանիոյ ազգային օդային փոխադրող «Puente Aéreo» ընկերութիւնը։ Վեր. դոկտոր Ռընէ Լեւոնեան (ծնած է 4 Մարտ, 1952-ին, Մարսէյլ, Ֆրանսա):Եւրասիայի Հայ Աւետարանչական ընկերակցութեան ներկայացուցիչ եւ միութեան նախագահ: ԼՂՀ անվտանգութեան ջատագով: ԼՂՀ արտաքին գործերի նախարարի եւ ՀՀ նախագահի աշխատակազմի խորհրդատու: Ֆրանսայի Աստուածաշնչային ընկերութեան քարտուղար Նուհատ Ուատիհ Հատտատ (արաբերէն՝ نهاد وديع حداد ծնած է 20 Նոյեմբեր 1934-ին)՝ ճանչցուած է Ֆէյրուզ կոչումով (արաբերէն՝ فيروز) լիբանանցի երգչուհի է որ ամենէն սիրուած եւ հիացուած Արաբական աշխարհի երգչուհիներէն է։ Իր երգերը միշտ կը լսուին։ Ան առաջին անգամ նշուեցաւ Միջազգային Փառատօն Պաալպէքի մէջ ուր ան կատարած է բազմաթիւ իր երգերէն։ Ան հռչակեցաւ իր երեւնալէն «Լիբանանեան Գիշերները»-էն։ Ֆէյրուզ ընդհանրապէս գիտցուած է «Աստղերու Դեսպանը», «Լուսինին Դրացին» (իր երգին որ է Լուսինը Մաշկարայի), եւ «Լիբանանի Գոհարը»։ Ֆրանսերէնը (ֆր.՝ français, արտասանութիւնը՝ lə fʁɑ̃sɛ կամ la langue française, արտասանութիւնը՝ la lɑ̃ɡ fʁɑ̃sɛz) կը պատկանի Հնդեւրոպական լեզուաընտանիքի Ռոմանական, արեւմտա-իտալական լեզուախումբին։ Ֆրանսերէն կը խօսին աշխարհին 284.4 միլիոն մարդ, ֆրանսերէնը մայրենի լեզու է 110 միլիոն մարդու համար։ Ֆրանսերէնը պաշտօնական լեզու է Ֆրանսայի եւ 29 այլ երկիրներու մէջ։ Լայնօրէն տարածուած է նաեւ ֆրանսական եւ բելգիական նախկին գաղութներուն մէջ՝ Ալճերիա, Թունիս, Սուրիա, Մարոք եւ այլն։ Ըստ աշխարհի լեզուներու դասակարգման ֆրանսերէնը 9-րդն է։ ՄԱԿ-ի պաշտօնական եւ աշխատանքային 6 լեզուներէն մէկն է։ Ֆրանսերէնը մեծաթիւ միջազգային կազմակերպութիւններու պաշտօնական լեզուն է եւ օտար լեզուներու շարքին մէջ ամենաուսումնասիրուածներէն է։


Այս թեմայով Այս պահին էլ աշխատավայրում եմ եւ հերթական աշխատանքային քննարկմանը. Ժաննա Անդրեասյան ՀՀ իշխանությունները մերժել են Երեւանում հերոս Ալբերտ Հովհաննիսյանի արձանը տեղադրելու խնդրանքը Ուսուցիչները նշում էին, որ նոր չափորոշիչը տալիս է նույն հնարավորությունը, ինչ լեզվի խորացված ուսուցման պարագայում է ստացվում. Ժաննա Անդրեասյան Կկարողանանք բացահայտել այն երեխաներին, որոնք ընդգրկված չեն որեւէ կրթական հաստատությունում. Ժաննա Անդրեասյան Ժամանակի ընթացքում կարող ենք ստանալ կրթական նորարարությունը խթանող լավ գործիք. ԿԳՄՍ փոխնախարար


source: fineweb

text: Թմրանյութերի առկայության կամավոր թեստավորումը Ռուսաստանի դպրոցներում կսկսվի հոկտեմբերի 1-ից 15:39 17 Օգոստոսի 2011 ԵՐԵՎԱՆ, 17 օգոստոսի. /Նովոստի-Արմենիա/. Թմրանյութերի առկայության կամավոր թեստավորումը Ռուսաստանի դպրոցներում կսկսվի ոչ թե սեպտեմբերի մեկից, այլ, հավանաբար, հոկտեմբերի 1-ից, չորեքշաբթի «ՌԻԱ Նովոստիին» է հայտնել Ռուսաստանի Առողջապահության եւ սոցիալական զարգացման նախարարության գլխավոր նարկոլոգ Եվգենի Բրյունը։ «Սեպտեմբերի մեկից՝ ոչ, բայց հոկտեմբերի մեկից՝ անպայման», - ասել է նա։ Թմրանյութերի առկայության կամավոր թեստավորումն արդեն անցկացվել է մոսկովյան դպրոցներում այս տարվա գարնանը։ Նմանատիպ հետազոտություններ անցկացվել են երկրի նաեւ մյուս մարզերում։ Ավելի վաղ Եվգենի Բրյունը հայտնել էր, որ թմրանյութեր է օգտագործում բարձր դասարանցի ռուս աշակերտների 10-13 տոկոսը եւ բուհերի ուսանողների 15-30 տոկոսը։ Նրա խոսքով՝ այդ միջավայրում կանխարգելիչ միջոցառումներն արդյունք են տվել՝ թմրանյութ գործածողների թիվը նվազել է հինգ-յոթ անգամ։ -0- ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպան Ռիչարդ Միլսը ՀՀ մշակույթի նախարար Արմեն Ամիրյանի հետ միասին ուրբաթ այցելել է Գյումրի՝ նշանավորելու հայտնի նկարիչ Հակոբ Հակոբյանի «Սարերում» որմնանկարի վերականգնման ու պահպանման աշխատանքների ավարտը: ՀՀ ԿԳ նախարար Լեւոն Մկրտչյանի նախաձեռնությամբ հրավիրվել է «Փոքր Մհեր» կրթահամալիրի կառավարման խորհրդի արտահերթ նիստ, որտեղ քննարկվել են կրթահամալիրում ստեղծված իրավիճակի վերաբերյալ ԿԳՆ կատարած ուսումնասիրությունն ու առկա խնդիրների լուծմանն ուղղված հարցեր: ՀՀ արտաքին գործերի նախարարը նախագահին զեկուցել է միջազգային կազմակերպություններում Հայաստանի ակտիվ ներգրավվածության ուղղությամբ արտաքին քաղաքական գերատեսչության կողմից իրականացվող աշխատանքների ընթացքը, առաջիկա անելիքներն ու ձեռքբերումները:


text: ԽՄԲԱԳՐԱԿԱՆ Սերժ Սարգսյանի կարգադրությունը` մարտի 1-ի դեպքերն ուսումնասիրող փաստահավաք խումբ ստեղծելու մասին, շատ նման է իրեն, շատ նման է գործող վարչախմբի էությանն ու գործելակերպին։ Ըստ այդմ, փաստորեն, թափանցիկ հետաքննություն է իրականացնելու մի մարմին, որի գործունեությունը գաղտնի է պահվելու հանրությունից։ Այս իրավիճակը տարօրինակ չէր լինի, եթե խմբի առաքելությունը հենց հանրության համար փաստեր հավաքելը չլիներ։ Բայց խնդիրն էլ հենց այդ է, որ, ըստ էության, փաստահավաք խումբը կարեւորվում էր, քանի որ նրա գործը պետք է լիներ հանրության համար փաստեր հավաքելը, ու ըստ Սերժի տրամաբանության` այդ գործը նա պետք է անի նույն հանրությունից գաղտնի։ Ընդհանրապես, սրանց գործերին հետեւելիս շատ արագ կարելի է կռահել, որ Հայաստանում իշխում են մարդիկ, որոնց ուղեղները թրծվել եւ ձեւավորվել են մաֆիա խաղալու համար նախատեսված կլուբներում։ Սրանք շատ են սիրում մաֆիա խաղալ, այնքան, որ այդ խաղը տեղափոխել են իրականություն եւ մաֆիա են խաղում Հայաստանի ժողովրդի հետ։ Սրանց քարոզչությունը, բոլոր հայտարարությունները, պահվածքը, մտածողությունը մեկը մեկին կրկնում է մաֆիա կոչվող խաղը, ու փաստահավաք խումբ ստեղծելու որոշումը սրա հերթական օրինակն է։ Եւ եթե այս տրամաբանությանը հետեւենք, կտեսնենք, որ դոն Սերջիոն փաստահավաք խումբը ստեղծել է մի նպատակով. այդ խումբը պետք է փաստեր հավաքի, հավաքված փաստերի մասին հայտնի լինի իրեն` Սերջիոյին, ու ընթացքում ինքը քյաշ փողով այդ փաստերը պետք է գնի ու դնի իր դարակներում։ Փաստահավաք խումբը ձեւավորում է մի այնպիսի սկզբունքով, որ առավել մեծանա նրա անդամներին գնելու հավանականությունը նույնպես, որ այդ խմբի անդամները իրենց զգան թակարդն ընկած թռչնակի պես ու եթե ինքնաբուխ չծախվեն, ծախվեն շանտաժի, ահաբեկումների օգնությամբ։ Սա է Սերժ Սարգսյանի տրամաբանությունը, եւ նրա ստեղծած խումբը կարելի է համարել փաստահավաք-փաստավաճառ։ Եւ պատահական չէ, որ այս ֆոնին որոշ մարդկանց խամրած ԴՈԼԱՐԱՅԻՆ բնազդները վերստին արթնանում են. գորձ ա կպնում։ Ինչ վերաբերում է Համմարբերգին, խոսքը մեր մեջ, հանկարծ ԵԽ չհասցնեք, էդ մարդը բաբաթին գժոտ ա երեւում։ ԱԺ-ն մարտի 1-ը ուսումնասիրող ժամանակավոր հանձնաժողով ստեղծեց, նա ցիցկոյի նման միանգամից ողջունեց, հետո այդ հանձնաժողովը սկսեց գործել, մեկ էլ մոռանալով սեփական ողջույնները` առաջարկեց փաստահավաք խումբ ստեղծել։ Մի քանի ամսից կառաջարկի ուրիշ խումբ ստեղծել, ասենք` բանահավաք, հետո` ծաղկահավաք, հետո` դրամահավաք, հետո` թիթեռահավաք, հետո էլ` հանրահավաք` սրանցից յուրաքանչյուրի ստեղծումը ողջունելով մի ուրիշ ձեւի։ Եւ ընդհանրապես, սիրելի ժողովուրդ, ո՞ւմ է պետք այդ փաստահավաք խումբը, եթե մենք էն գլխից գիտենք, որ իրականում գոյություն ունեցող փաստերը մոնտաժված են, մեր զոհերի թափած արյունը իսկական չէ։ Հիմա էլ են բազմաթիվ փաստեր հավաքված, ու քաղաքացիները, որ սեփական աչքերով այդ ամենը տեսել են, վկայում են։ Բայց սերժանտները ասում են, որ դրանք կեղծված են, իրական չեն, սղոցված են։ Ցանկացած փաստ, որ ձեռնտու չէ սերժանտներին, դեռ էն գլխից է հայտարարվել կեղծված, մոնտաժված, դզած-փչած։ Չեմ հասկանում, հաճելի՞ է էդ անուղեղների ասածները լսել, մի հատ էլ քննարկել, հակառակն ապացուցել։ Ավելի լավ է` մենք միանգամից արձանագրենք արձանագրվածը. սրանք` Սերժիկով-բանով, Արթուրիկ ախքիկով-բանով, վարչապետի ֆուտլյարով-բանով, հանցագործներ են, ու մեր խնդիրը սրանց իրենց արժանի տեղերն ուղարկելն է։ Թե չէ, որ սպասենք փաստերի հավաքմանը, վախենամ ցմահ մնան իշխանության, որովհետեւ սրանց հանցանքներն ապացուցող փաստերը վերջ ու ավարտ չունեն, ու այդ փաստերը հավաքելու պրոցեսը հնարավոր չէ ավարտին հասցնել առաջիկա հարյուրամյակի ընթացքում։ ՆԻԿՈԼ ՓԱՇԻՆՅԱՆ


2020 թվականին Բելառուսում կլինեն նախագահական ընտրություններ - Հրապարակ 2020 թվականին Բելառուսում կլինեն նախագահական ընտրություններ Hraparak 19 Ապրիլ 2019 | 23:30 0 2020 թվականին Բելառուսում կլինեն նախագահական ընտրություններ։ Այս մասին ըստ БелТА լրատվական գործակալության, հայտարարել է այդ երկրի նախագահ Ալեքսանդր Լուկաշենկոն՝ Բելառուսի ժողովրդին եւ Ազգային ժողովին ուղղված իր ուերձում։ «Մենք ունենք օրենք եւ Սահմանադրություն։ Դուք հիանալորեն հասկանում եք, որ ես այստեղ խաղեր չեմ տա, ինչ-որ օգուտներ շահելու համար։ Նախագահական ընտրությունները տեղի են ունենալու 2020 թվականին։ Ինչ էլ լինի, դրանք տեղի կունենան։ Մենք չենք խաղա ժողովրդի հետ եւ չենք ինչ որ քաղաքական ինտրիգների դիմի ինչ որ ֆիգուրների հետեւում»,- ասել է նախագահ Լուկաշենկոն։ Արտահերթ պառլամենտական ընտրությունները Բելառուսի նախագահն առաջարկել է անցկացնել 2019-ի նոյեմբերի 7-ին։ 2020 թվականին Բելառուսում ...


text: Ազգային ժողովն առաջին ընթերցմամբ միաձայն ընդունեց ԵՏՄ-ից ներկրվող մեքենաների համար ԱԱՀ չգանձելու օրինագիծը։ Ըստ օրինագծի, ԵՏՄ երկրներից ավտոմեքենա ներմուծող ֆիզիկական անձինք այլեւս չեն վճարի 20 տոկոս ավելացված արժեքի հարկ: Քվեարկությունից առաջ ընդդիմադիր պատգամավոր Հրանտ Բագրատյանն ասաց, որ օրենքի նախագծում երկու լուրջ դիտողություն կար. - «Առաջին դիտողությունը՝ արդյո՞ք այդ մեկ մեքենան մենք դիտարկում ենք որպես մաքսային քանակություն, եթե այդպես է, դա պետք է անպայման նշվեր, եւ երկրորդ՝ ի՞նչ ենք անում այն փողերի հետ, որ գանձել ենք 2015 թվականին։ Խնդրում եմ, ինֆորմացիա տվեք, թե այդ առաջարկությունների համար ի՞նչ եք արել»։ Բագրատյանի հարցին արձագանքեց օրենսդրական նախաձեռնության համահեղինակ, խորհրդարանի տնտեսական հարցերով մշտական հանձնաժողովի նախագահ հանրապետական Վարդան Այվազյանը՝ նշելով, առաջին հարցը կարգավորվում է ոչ թե «Ավելացված արժեքի հարկի մասին» օրենքով, այլ «Մաքսային կարգավորումների մասին» օրենքով, եւ ա՛յդ օրենքում պետք է փոփոխություն անել։ «Ինչ վերաբերում է ավտոմեքենաներին եւ նախկինում գանձված գումարներին, դա օրենքի հետադարձ ուժն է, ինչը չի նախատեսվում, դա պետք է օրենքի մեջ այլ փոփոխություններ կատարվի, դա առանձին քննարկման հարց է։ Այս մասով հետագայում... մենք հիմա ֆիզիկական անձանց ավտոմեքենաների ներկրումը ԵՏՄ տարածքներից իրականացնում ենք առանց ավելացված արժեքի հարկի մասին օրենքով», - ասաց Այվազյանը։ Փետրվարի 8-ին Մոսկվայի, Երեւանի ու Աստանայի միջեւ տեսակամրջի օգնությամբ կազմակերպված ասուլիսի ընթացքում ԵՏՄ ինտեգրման եւ մակրոտնտեսության հարցերով նախարար Տատյանա Վալովայան մեղադրեց Հայաստանի իշխանություններին՝ քաղաքացիներից ապօրինի գանձումներ կատարելու համար։ Նա ասաց, որ ԵՏՄ երկրներից Հայաստան ավտոմեքենա ներմուծող ֆիզիկական անձանցից ավելացված արժեքի հարկ գանձելը հակասում է միության իրավապայմանագրային դաշտին:


Երաժշտությունը Շվեյցարիայում - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան Շվեյցարական երաժշտություն, երաժշտություն, որը հնչում է Շվեյցարիայում։ Պատմությունը սկսվում է դեռեւս մ.թ.ա. 2-րդ դարում։ Արդյունքն է Շվեյցարիայի տարածքում բնակություն հաստատած հին ցեղախմբերի ազգային երաժշտության խառնուրդի։ Երկրի ազգային երաժշտությունից հայտնի է ռուս.՝ йодль երգը, որը թարգմանաբար նշանակում է Տռոլի երգ։ Ներկայում այս երգի տեսակը շատ տարածված է կենտրոնական Շվեյցարիայում եւ Ապպենցելլում։ Երաժշտության կենտրոն են համարվում Բեռնը, Ցյուրիխը, Լոզանը, եվ այլ քաղաքներ։ Շվեյցարիայում խոսում են երեք լեզուներով. Գերմաներեն, ֆրանսերեն եւ Իտալերեն, դա անրադարձել է երաժշտության զարգացման վրա։ Գերմանական եւ Ֆրանսիական երաժշտության զարգացումը չէր կարող չազդել Շվեյցարականի վրա։ 1.1 Հնադար եւ միջնադար 1.2 16-19-րդ դարեր 2.1 Դասական երաժշտություն 2.2 Հանրաճանաչ երաժշտություն 2.3 Ժամանակակից շվեյցարական երաժշտություն Հնադար եւ միջնադարԽմբագրել Շվեյցարական երաժշտությունը ստեղծվել է Հելվեթ եւ Ռեթ ցեղախմբերի մշակույթների փոխազդեցությունից, որոնք բնակություն են հաստատել Շվեյցարիայում Մ.թ.ա 2-րդ դարում։ Մի քանի դարերի ընթացքում բացահայտվում են շվեյցարական երաժշտության ազգային գծեր։ Երաժշտական մշակույթում կարեւոր դեր է զբաղեցրել Ալպիական լեռնագնացների երգեցողության Յոդլ ժանրը։ Շվեյցարիայում Յոդլ ժանրը առաջացել է որպես հաղորդակցման միջոց, հովիվները լեռներում օգտագործում էին կոկորդային ձայներ մեկը մյուսի հետ կապ պահպանելու համար. Յոդլ ժանրի երգերը կատարվում էին կլկլոցով, ձայնարկության ձեւով։ 5-6-րդ դարերում շվեյցարական երաժշտությունը ենթարկվեց Ալեմանների եւ Բուրգունդների ազդեցությանը։ Շվեյցարական մասնագիտացված երաժշտությունը ծնվել է 10-րդ դարում վանքերում, որտեղ զարգանում էր ծիսական երաժշտությունը։ Երաժշտության տեսությունը գլխավորապես ուսումնասիրվեց հիմնականում 7-րդ դարում Սուրբ Գալլի վանքում, որտեղ աշխատում էին 9-րդ դարի վերջի եւ 10-րդ դարի սկզբի տեսաբաններ ու կոմպոզիտորներ Նոտկեր Կակազողը, Տիտուլոն ( «Փոխաբերության» հեղինակը, որից առավել հայտնի է անգլ.՝ «Hodie cantandus est»-ը, Նոկտեր Հաստաշուրթը եւ Էկհարթ 4-րդը։ Այստեղ Նոկտեր Կակազողը գրել է աշխատություններ «8 տոների մասին», «8 լադերի մասին», «Ուղերձ երաժշտության մասին», արեւմտյան եկեղեցիներում մտցրել է երաժշտական սեկվենցիայի գործածումը, կազմել է երաժշտության դասագիրք Բոետիոսի հիման վրա. 13-րդ դարից սկսած Շվեյցարիայի մի քանի շրջաններում ժողովրդական երգերում առանձնանում են հայրենասիրական, հակաֆեոդալական երգերը։ Ինչպես նաեւ մեծ ճանաչում են ձեռք բերում հովվական տաղիկներն ու մեղեդիները։ Շվեյցարիայի տարածքում հայտնվում է հանրահայտ շվեյցարական ազգային գործիք Ալպիական եղջյուրը[Ն 1]։ Եվրոպայում գործիքը հայտնվել է քոչվոր ցեղերի հետ եւ ի սկզբանե օգտագործվել է ռազմական ազդակներ փոխանցելու համար, իսկ 18-րդ դարից սկսած այն սկսեցին գործածել որպես երաժշտական գործիք։ Միջին Շվեյցարիայում աշխարհիկ երաժշտության կրողներն էին գուսանները, գերմանացի քնարերգու-պոետները։ Նրանք հայտնի դարձան 13-14-րդ դարերում։ Երկրում ճանաչում էին գտել գուսաններ Յ.Խալդաուբայի, Բ.Շտայնմարի, կոմս Վալտեր Ֆոն Գոմբերգի, Զինգերբերգի երգերը։ 14-րդ դարում երկրի դեմոկրատացումը նպաստեց ազգային երաժշտական արվեստի զարգացմանը։ Նույն ժամանակաշրջանում Շվեյցարիայում տարածվեց աշուղական արվեստը, հայտնի էին գերմանացի պեոտ Հենրիխ Ֆոն Լաուֆենբերգի հոգեւոր երգերը։ 15-րդ դարում շվեյցարացի կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները առաջին անգամ սկսեցին տպագրվել այլ արեւմտաեվրոպական երկրներում (Վիենա, Կոպենհագեն եւ այլն)։ Լադերի սխեմա Հենրիխ Գլարեան Շվեյցարիայում բարեփոխումների դարաշրջանում զարգացավ երաժշտական տպագրությունը։ Հիմնական հրատարակչություններում, որոնց թվին էր պատկանում Բեռնի Մ.Ապիարիուսի տպարանը, տպագրվում էին 16-րդ դարի շվեյցարացի կոմպոզիտորների ստեղծագործությունները։ 16-րդ դարի հայտնի երաժշտական տեսաբաններ են համարվում կոմպոզիտոր Խ. Կոտտերը, որը իր նոտագրություններում գրել է ստեղծագործություններ Երգեհոնի համար, եւ Հենրիխ Գլարեանը։ Գլարեանը գրել է տրակտատ «Додекахордон» («Տասներկուլարանոց», 1547), որը գրեթե ամբողջությամբ փոխեց մտածողությունը լադի (տոնայնություն) համակարգի մասին, ընդլայնեց լադային համակարգը մինչեւ 12 լադ (հորինեց 4 նոր լադ)։ Շվեյցարական երաժշտության վրա մեծ ազդեցություն ունեցավ Էրազմ Ռոտերդամցու հումանիզմի գաղափարի տարածումը Բազելում եղած ժամանակահատվածում։ 16-րդ դարի մի քանի շվեյցարացի կոմպոզիտորներ են Լյուդվիգ Զենֆլը, Լ.Բուրժուան (բազմաձայնության Պոլիֆոնիայի վարպետ), Ի. Վաննենմախերը, Հանս-Վիլհելմ Մայերը (Մոտետների եւ աշխարհիկ երգերի հեղինակ)։ Լյուդվիգ Զենֆլը ստեղծել է բազմաձայն մոտետներ եւ երգեր, եղել է Իսահակ Հենրիխի աշակերտը եւ նրա իրավահաջորդը որպես արքունական երաժիշտ Վիեննայում Մաքսիմիլիան 1-ի (Սուրբ Հռոմեական կայսրության կայսր) օրոք։ Նրա ստեղծագործությունները բարձր է գնահատել Մարտին Լյութերը։ Շվեյցարիայում արմատական կալվինիստների անցկացրած բարեփոծումների արդյունքում, ինչը շարունակվեց մինչեւ 17-րդ դարի սկիզբը, արտասահմանյան երաժշտությունը ենթարկվեց հետապնդումների, Շվեյցարիան հայտնվեց 16-17-րդ դարերում Իտալիայի, այնուհետեւ Արեւմտա-եվրոպական երկրների երաժշտական մշակույթից դուրս։ Արդյունքում երկրի երաժշտարվեստը անկում ապրեց։ Շվեյցարական կոմպոզիտորները՝ չտեսնելով հայրենիքում իրենց համար ապագա, գնացին արտասայման։ Ի. Բեննի արտասայմանյան ազդեցությամբ առաջին ստեղծագործությունները հայտնվեցին ընդամնեը 1628 թվականին։ Կալվինիստների բարեփոխումների ավարտից հետո երկրում հայտնվեցին առաջին երաժշտական կազմակերպությունները (Коллегиум музикум)։ Коллегиум музикум-ի առաջին միավորումները կազմավորվեցին Ցյուրիխում 1613 թվականին եւ Վինտերտուրում 1629 թվականին։ Փառաբանվեցին կոմպոզիտորներ Ի.ՈՒ. Զուլցբերգերը եւ Վ.Մոլիտորը, որոնք գրել էին բազմաթիվ աշխարհիկ բազմաձայն ստեղծագործություններ։ 18-րդ դարում ի տարբերություն Զուլցբերգերի եւ Մոլիտորի, որոնք օգտագործում էին աշխարհիկ ժանրը միայն վոկալային ստեղծագործություններում, Շվեյցարիայի կոմպոզիտորները սկսեցին զարգացնել գործիքային երաժշտության աշխարհիկ ժանրերը։ Ճանաչում ձեռք բերեցին Ջիովաննի Ալբիկաստրոյի ուվերտյուրաները (նախերգանք) եւ եռյակ-սոնատները։ Ալբիկաստրոն տպագրեց 1700-1706 թվականների Գերմանիայում եւ Նիդերլանդներում ստեղծագործած իր 8 հավաքածուները։ 18-րդ դարում ճանաչում էին վայելում կանտոր Ի. Բախովենը (Եկեղեցական կանտատներ, պիեսներ երգեհոնի համար), երգեհոնիստ Ֆ. Մայեր Ֆոն Շաուենզեն (օպերա-բուֆֆա (իտալ.՝ opera buffa), զինգշպիլներ (գերմ.՝ Singspiel)՝ բեմադրված Լյուցերնում), մանկավարժ Յ.Գ. Էգլին (պիեսներ դաշնամուրի համար)։ 1788 թվականին Ցյուրիխում առաջին անգամ բեմադրվեցին օպերաներ[Ն 2], 1820 թվականից Ցյուրիխում դրվում էին շվեյցարացի կոմպոզիտորների բեմականացումներ, այդ թվում՝ Գ. Գյոցի, իսկ 1834 թվականից նրանց սկսեցին բեմականացնել Բազելի տեղական թատրոնում։ Այդ ժամանակներում Ցյուրիխում օպերաները բեմականացվում էին կանոնավորապես։ Հանս Գեորգ Նեգելի 18-րդ դարի ավարտին երկրում սկսվեց, այսպես ասած, խմբերգային շարժում Յոհան Պեստալոցցիի եւ Ժան Ժակ Ռուսոյի գաղափարների ազդեցության տակ։ Ողջ երկրով հռչակված էր ժողովրդական երաժշտությունը, խմբերգերում ընդգրկվում էին ազգաբնակչության լայն շերտեր, մշակվում էին ժողովրդական մեղեդիները, ստեղծվում էին երաժշտական դպրոցներ եւ տղամարդկանց սիրողական երգչախմբեր (դրանցից ամենամեծը կազմված էր 600 մարդուց)։ Պեստոացցիի մանկավարժական գաղափարների ազդեցության տակ զարգացավ երաժշտական մանկավարժությունը։ Հայտնի մանկավարժ եւ կոմպոզիտոր Հանս Գեորգ Նեգելին տպագրեց իր աշխատանքները, որոնց շարքին են պատկանում «Երգի ուսուցումը Պեստոլացցի սկզբունքների հիման վրա», «Դասախոսություններ երաժշտության մասին սկսնակների համար», «Դպրոցում երգեցողության ուսուցման երաժշտական աղյուսակներ»։ Ինչպես նաեւ նա հիմնադրեց իր հրատարակչությունը եւ երգեցողության ինստիտուտը Ցյուրիխում (հետագայում գոյատեւել է Ցյուրիխի տղամարդկանց երգչախումբ անվան տակ)։ 19-րդ դարի սկզբի ականավոր երաժշտական գործիչների թվում են դաշնակահար եւ կոմպոզիտոր Ֆ.Կ. Շնիդեր Ֆոն Վարտենզեն (օպերա, սիմֆոնիա, օրատորիաներ, գրել է «Ռիթմիկայի համակարգ» գիրքը), կոմպոզիտոր Ֆ.Տ. Ֆրյոլիխը (խմբերգային ստեղծագործություններ, մոտ 150 երգ), դաշնակահար եւ կոմպոզիտոր Վ.Բաումգարտները (Ռիխարդ Վագների ընկերը, Ցյուրիխի երաժշտական ինստիտուտի տնօրեն)։ Մի քանի շվեյցարացի երաժիշտներ սովորել են եւ անձամբ ծանոթ են եղել Եվրոպայի խոշոր կոմպոզիտորների հետ։ Օրինակ դաշնակահար Շ.Ս. Բովի-Լիսբերգը եղել է Ֆրեդերիկ Շոպենի աշակերտը, իսկ Վեբեր Գուստավը եղել է Կարլ Տաուզիգի աշակերտը։ Այդ փաստը իր հերթին նպաստել է շվեյցարական երաժշտության զարգացմանը։ 19-րդ դարում երաժշտական կյանքը Շվեյցարիայի բոլոր քաղաքներում զարգանում էր համաչափ, ուստի քաղաքներից ոչ մեկը չի առաջադրվել որպես երաժշտական կենտրոն։ Ողջ երկրում, ներառած նաեւ ոչ մեծ քաղաքները, ստեղծվեցին երաժշտական կոլեկտիվներ. մասնագիտացված եւ սիրողական երգչախմբեր, սիմֆոնիկ նվագախմբեր։ 1835 թվականին Ժնեւում մեկենաս Ֆրանսուա Բարտոլոնը հիմնեց Ժնեւյան կոնսերվատորիան՝ Շվեյցարիայի հնագույն կոնսերվատորիաներից մեկը։ Խոշորագույն սիմֆոնիկ նվագախումբ է համարվում Ցյուրիխի սիմֆոնիկ նվագախումբը՝ հիմնված 1862 թվականին։ Գերմանիայի եւ Շվեյցարիայի երաժշտական մշակույթները եղել են սերտորեն կապված, Գերմանիայում կրթություն էին ստանում շատ շվեյցարացի երաժիշտներ, շվեյցարական երաժշտության զարգացման մեջ ներդնում ունեն որոշ գերմանացի կոմպոզիտորներ. Ֆրանս Աբտը 1841-1852 թվականներին ղեկավարել է Ցյուրիխի նվագախումբը, Թեոդոր Կիրխները հիմնվել է Շվեյցարիայում 1843 թվականից, Գ.Գյոցը եւ այլք։ Մեծ դեր է խաղացել Ռիխարդ Վագները, 1849-1858 թվականներին նա ապրել է Շվեյցարիայում։ 1850-1853 թվականներին նա խմբավարել է սիմֆոնիկ համերգներում եւ ցյուրիխյան թատրոնների բեմականացումներում, ինքը 1852 թվականին Ցյուրիխում դրել է բեմականացում «Թռչող հոլանդացին»։ 19-րդ դարում Վագների ստեղծագործությունները կազմում էին Ցյուրիխի թատրոնի ռեպերտուարի հիմնական մասը։ 1861 թվականին հիմնվեց առաջին «Schweizerisches Sängerblatt» ամսագիրը, որը հրատարակվում էր Բեռնում մինչեւ 1878 թվականը։ 1879 թվականին ստեղծվում է երկրորդ երաժշտական ամսագիրը «Schweizerische Musikzeitung und Sängerblatt»[Ն 3]: 1868 թվականին խմբավար եւ ջութակահար Ֆրիդրիխ Խեգարը հիմնում է Տոնհալլե նվագախումբը, իսկ 1877 թվականին հիմնվում է Բեռնի սիմֆոնիկ նվագախումբը։ 20-րդ դարի սկզբին առանձնացան գերմանական, ֆրանսիական եւ իտալական երաժշտության հետեւորդներ։ Երկրի երաժշտական հանրությունը բաժանվեց երեք ճամբարների։ Գերմանական երաժշտության հետեւորդների մեջ էին Շյոկ Օտմարը (օպերա, գործիքային եւ երգչախմբային ստեղծագործություններ, ստեղծագործում էր Ռոբերտ Շումանի եւ Հուգո Վոլֆ ազդեցության տակ)), Գերման Զուտեր (Օրատորիա, Սիմֆոնիա), Ֆ. Անդրե, Վ. Կուրվուազիե, Գ. Պեստոլացցի, Ֆ.Վրուն, Կ. Բեկ (6 սիմֆոնիա, 2 կանտատ, համերգներ), Գ. Խիլլեր, Վ.Ֆոգել, Ա. Մյոտինգեր, Տ. Կելտերբորն, Վ.Բուրկխարդ, Տ. Զուգեր, Ժ. Վիլդբերգեր։ Ֆրանսիական երաժշտության ավանդույթներին հավատարիմ էր մնում մանկավարժ եւ կոմպոզիտոր, երաժշտական ռիթմիկ դաստիարակության համակարգի հիմնադիր Էմիլ Ժակ-Դալկրոզը, որը ճանաչում էր ձեռքբերել Եվրոպայում եւ ԱՄՆ-ում 1920-ականներին, հիմնել էր Ժնեւի ինստիտուտը, որտեղ դասավանդում էր 1915 թվականից։ Շվեյցարիայում այլ «ֆրանսիական» կոմպոզիտորներ են. Գ. Դորեն (օպերաներ, երգեր, խմբերգեր), Անրի Գանյեբեն (Ժնեւյան կոնսերվատորիայի տնօրեն 1925-1957 թվականներին), Ֆ. Մարտեն (ստեղծագործություններում համակցվում են Ռ. Վագների, Ռ.Շտրաուսի ավանդույթները եւ այլք։ Շվեյցարիայում ռոմանական եւ իտալական երաժշտության ավանդույթների ներկայացուցիչներն էին Ռ. Դ՛Ալեսանդրոն (Օտտորինո Ռեսպիգիի աշակերտը), Կ. Ֆ. Սեմինի, Գ.Ժիյուֆրե, Գ. Զուտերմեյստեր (օպերա «Սեւ սարդ», երգեր՝ կապված Վերդիի եւ Պուչչինիի ավանդույթների հետ), Ռ. Շտրաուս։ 1910 թվականներից սկսած Համաշխարհային պատերազմի ժամանակ կոմպոզիտորների նեյտրալ երկրում գտնվելու արդյունքում շվեյցարական երաժշտության մակարդակը նշանակալիորեն բարձրացավ։ Նրանց թվում էր Իգոր Ստրավինսկին (1941-1948)[Ն 4]), որը գրել էր «Հարսանիք» եւ «Զինվորի պատմությունը»՝ կատարված Էռնեստ Անսերմեի կողմից, նրա անունով է կոչված Մոնտրեում համերգասրահը; Ֆեռռուչչո Բուզոնի (1915-20), Է. Լեւի (1916-1920, Ֆիլիպ Յարնախ (1918-21), Սերգեյ Ռախմանինով (1932-39); Շ.Գերման (1933-66, Ռիխարդ Շտրաուս (1940-ականների ավարտ), Պաուլ Հինդեմիթ (1953-63), Պետրի Էգոն (1957-62), Մարտինու Բոգուսլավ (1950-ականների ավարտ)։ Խատերազմի ժամանակ եւ նրա ավարտից հետո Շվեյցարիա ներգաղթեցին բազմաթիվ արտասահմանյան երաժիշտներ. Անդա Գեզա, Տամաշ Վաշարի եւ այլք։ Էլ Ջերո Ջազի փառատոն Մոնտրեում (1986) 40-ականների վերջում ճանաչում գտավ ջազային երաժշտությունը։ 1967 թվականից Շվեյցարիայում անցե էր կացվում ջազի ամենամյա փառատոն Մոնտրեեում։ Փառատոնի մեկնարկը տվել է երաժշտական գործիչ Կլոդ Նոբսը, որը հորդորել էր երգել ջազային երգչուհի Ռոբերտա Ֆլեքին). Ջազի փառատոնին մասնակցում են ջազի հայտնի կատարողներ։ 1956 թվականին Շվեյցարիայում առաջին անգամ անցկացվեց Եվրատեսիլ 1956 երգի մրցույթը, որտեղ Շվեյցարիան ներկայացրեց եւ հաղթող -անաչվեց Լիզ Ասսիան, Եվրատեսիլ 1988 երգի մրցույթին մեկ ձայնի առավելությամբ հաղող ճանաչվեց Սելին Դիոնը։ Շվեյցարիայում գործել են շատ ճանաչված երաժիշտներ։ Մոնտրեում 1971 թվականին խաղատանը հրդեհի տպավորության տակ գրվեց Դիփ Փարփլ խմբի «Smoke on the Water» երգը։ 1991 թվականին Մոնտրեում ձայնագրվեց Քուին խմբի «Made in Heaven» ալբոմը։ Այնտեղ է տեղադրված Ֆրեդի Մերկուրիի արձանը։ Դարի վերջում ճանաչում ձեռք բերեց Ռոք երաժշտությունը, Թրեշ-մետալը, Ֆոլկ-մետալը եւ այլն։ Ստեղծվեցին երաժշտական խմբեր, որոնք կատարում էին երգեր այդ ժանրում, նրանց թվին են պատկանում Debile Menthol-ը (1979-85), Yello-ն (1980 թվականից), Coroner-ը (1986-96), Samael-ը, Impure Wilhelmina-ն ( 1996 թվականից)։ Ժամանակակից շվեյցարական երաժշտությունԽմբագրել Ֆոլկ-մետալ խումբ Eluveitie Այժմ Շվեյցարիոայում արդիական են բազմաթիվ ժանրեր։ Հանրաճանաչ են ռոք, ջազ, փոփ-երաժշտությունը։ Ռոք եւ էստրադային ամենայտնի խմբերից է Gotthard-ը (Հարդ ռոք, Հեւի մետալ), որի կոմպոզիցիաները մշտապես գրավում են առաջին տեղը հիթ-շքերթներում, Eluveitie, SnakeSkin (EBM), Lacrimosa (дарквэйв, գոթական մետալ), Darkspace (սեւ մետալ), Krokus (Հեւի մետալ), Last Vote) եւ այլն։ Հայտնի էստրադային երգիչ-երգչուհիներ են. DJ BoBo (Եվրատեսիլ 2007 երգի մրցույթի մասնակից), Թիլո Վոլֆ (Lacrimosa 7 SnakeSkin խմբերի հիմնադիրը), Ժորդի Ֆրանսին (Եվրատեսիլ 2002 երգի մրցույթի մասնակից) եւ այլն։ Շվեյցարիայում ամեն տարի իրականացվում են հարյուրավոր երաժշտական փառատոներ բոլոր երաժշտական ժանրերում, այդ թվում ջազային փառատոներ Մոնտրեում, Բեռնում եւ այլն։ Համերգային սեզոնը սկսվում է հունիսի վերջին։ Շատ են ամենամյա ամառային բացօթյա համերգները (փոփ երաժշտության), օրինակ, սիմֆոնիկ եւ կամերային համերգներ Բիլ քաղաքում, Լուգանոյում եւ այլն։ Տեղի է ունեցել դասական երաժշտության միջազգային փառատոն Սանկտ Մորից, Gstaad որոնք առավել կարեւոր իրադարձություններ են դասական երաժշտության ասպարեզում։ Ցուցակում բերված են Շվեյցարիայում հայտնի երաժշտական գործիքներ, որոնց մեծ մասը ժողովրդականություն են վայելում նաեւ եվրոպական եւ ասիական շատ երկրներում։ Ալպիական եղջյուր (գերմ.՝ Alphorn) Շվեյցարական Ակորդեոն (գերմ.՝ Schwyzerörgeli) Կիթառ (գերմ.՝ Zither) Կիմբալ (գերմ.՝ Hackbrett) Վարգան (գերմ.՝ Trümpi) Շրթհարմոն (գերմ.՝ Mundharmonika) Անվավոր քնար (գերմ.՝ Drehleier) Մանդոլինա (իտալ.՝ Mandolino) ↑ Գործիքի այլ անվանումներ-Ալպիական եղջյուր, շվեյցարական սուլիչ (Schweizepfeife). ↑ Բեմադրվում էին միայն գերմաներեն եւ իտալերեն։ ↑ 1937 թվականից հրատարակվում էր «Schweizerische Musikzeitung» անվան տակ։ ↑ Փակագծերում ցույց են տրված Շվեյցարիայում եղած ժամանակահատվածները։ ↑ «Շվեյցարական երաժշտություն»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-18 ↑ 2,0 2,1 2,2 «Շվեյցարիայի մշակույթը»։ 2005։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-04 ↑ 3,0 3,1 «Շվեյցարական երաժշտության բանահյուսություն»։ Swissworld.ru։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-07 ↑ Գասպարով Մ.Լ.։ «Նոտկեր Կակազող, Գործք Կառլ Մեծի, նախաբան»։ Արեւմտյան գրականություն։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-03 ↑ «Երաժշտական գործիքներ, Ալպիական եղջյուր»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-03 ↑ Հենրիխ Ֆոն Լաուֆենբերգ // Բրոկգաուզի եւ Եֆրոնի հանրագիտարանային բառարան։ 86հ. (82 հ. եւ 4 պ.)- СПб., 1890-1907. ↑ 7,0 7,1 «Շվեյցարական թատրոն եւ դրամատուրգիա»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-06 ↑ «Музыкальный словарь. Лисберг»։ Яндекс. Словари։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-26 ↑ «Биография. Рихард Вагнер»։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-09 ↑ Ի.Ա. Սլեպնյով։ «Շյոկ Օտմար»։ Երաժշտական հանրագիտարան։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-10 ↑ Ն.Պ. Ռոսլավլենա։ «Էմիլ Ժակ-Դալկրոզ»։ Մեծ խորհրդային հանրագիտարան։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-10 ↑ «Auditorium Stravinski» (անգլերեն)։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-12 ↑ ««Полный джаз» в Монтрё»։ Nederland.ru։ Արխիվացված է օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-18 ↑ «Биография Gotthard»։ Արխիվացված օրիգինալից 2011-08-15-ին։ Վերցված է 2010-08-27 Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Երաժշտությունը_Շվեյցարիայում&oldid=7812559» էջից Last edited on 15 Մարտի 2021, at 09:27 Այս էջը վերջին անգամ փոփոխվել է 15 Մարտի 2021-ի ժամը 09:27-ին:


Սեւան ազգային պարկը ֆինանսական քաշքշուկների մեջ է. 82 դատական հայց՝ 65 միլիոն դրամի համար - Shabat.am Սեւան ազգային պարկը ֆինանսական քաշքշուկների մեջ է. 82 դատական հայց՝ 65 միլիոն դրամի համար 11 Դեկտեմբեր, 2017 23:41 ՀՀ կառավարությունում տեղի ունեցած խորհրդակցության ընթացքում քննարկվել է «Սեւան» ազգային պարկ»-ի բարեփոխումների ընթացքը, ներկայացվել ՊՈԱԿ-ի գործունեության արդյունքները։ Վարչապետ Կարեն Կարապետյանին նախ ներկայացվել են «Սեւան» ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի տարածքի «Մաստեր պլանի» մշակման մրցույթի արդյունքները: Զեկուցվել է, որ փաստաթուղթը կառավարությանը կներկայացվի մինչ գալիք տարվա մարտ ամիսը: Վարչապետը հանձնարարել է մշակման աշխատանքներում ներգրավել նաեւ միջազգային փորձագետների: Այնուհետեւ ներկայացվել են «Սեւան» ազգային պարկ» ՊՈԱԿ-ի կողմից ընթացիկ տարում կատարված աշխա¬տանքները։ Նշվել է, որ «Սեւան» ազգային պարկի կողմից ՀՀ առաջին ատյանի դատարաններ է ներկայացվել 82 հայց՝ անբարեխիղճ հողօգտագործողների պայմանագրերով նախատեսված 65 միլիոն դրամի վարձավճարներ գանձելու պահանջով, որից 42-ում ներառվել են նաեւ պայմանագրի լուծման պահանջներ։ Ընթացիկ տարում արդեն իսկ լուծվել է 14 պայմանագիր:


Լրատվություն Շնորհավորական Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել ՌԴ կառավարության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւին 14.09.2014 Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Ռուսաստանի Դաշնության կառավարության նախագահ Դմիտրի Մեդվեդեւին՝ ծննդյան օրվա առթիվ: «Հարգելի Դմիտրի Անատոլիի, Ընդունեք սրտանց շնորհավորանքներս Ձեր ծննդյան օրվա առթիվ: Մաղթում եմ Ձեզ քաջառողջություն եւ նոր հաջողություններ Ձեր պետական ծառայության մեջ՝ ի շահ Ռուսաստանի Դաշնության բարգավաճման: Ձեր պրոֆեսիոնալիզմի եւ հետեւողական ջանքերի շնորհիվ վերջին տարիներին Ռուսաստանի սոցիալ-տնտեսական զարգացման, ժամանակակից աշխարհում նրա դերի եւ ազդեցության օրինաչափ մեծացման գործում արձանագրվել են անառարկելի հաջողություններ: Կցանկանայի հատկապես ընդգծել Ձեր անձնական ներդրումը հայ-ռուսական դաշնակցային փոխգործակցության ամրապնդման գործում` հիմնված մեր երկրների ժողովուրդների բազմադարյա բարեկամության վրա: Մեր պետությունների կառուցողական համագործակցությունը եվրասիական ինտեգրացիոն գործընթացներում եւ այլ բազմակողմ ձեւաչափերում նոր հեռանկարներ է բացում երկկողմ դաշնակցության էլ ավելի խորացման եւ զարգացման համար: Վստահ եմ, որ ձեռք բերված պայմանավորվածությունների հետեւողական իրականացումը հետագայում եւս կնպաստի մեր երկրների եղբայրական ժողովուրդների բարեկամության ամրապնդմանը, կծառայի տարածաշրջանային կայունության եւ անվտանգության ամրապնդմանը: Հարգելի Դմիտրի Անատոլիի, սրտանց մաղթում եմ Ձեզ երջանկություն, բարօրություն եւ նոր հաջողություններ»,-ասված է ՀՀ Նախագահի շնորհավորական ուղերձում:


Աշնանային. Մարինկա Խաչատրյանի լուսանկարը | Mediamall.AM Աշնանային. Մարինկա Խաչատրյանի լուսանկարը 19:28 - 25.Նոյեմբեր.2019 Երիտասարդ դերասանուհի Մարինկա Խաչատրյանը նոր լուսանկար է հրապարակել՝ ներկայացնելով իր աշնանային կերպարը։ Instagram-յան էջում հրապարակված կադրերում Մարինկան մուգ գույնի հագուստ է կրում՝ տաբատ, բլուզ։ Դերասանուհին դրանք համադրել է շագանակագույն երկարաճիտ կոշիկների հետ։ Կերպարն ամբողջացրել է գլխարկը։ Մարինկայի էջը լի է հաճոյախոսություններով։ Ավելի վաղ հրապարակված լուսանկարում դերասանուհին զվարճալի պատկերով սեւ շապիկ էր կրում։ Մարինկան պարզ սանրվածք էր ընտրել ու արտահայտիչ շպար։ Կերպարն ամբողջացրել էր արեւային ակնոցը։ Մարինկան լուսանկարը չէր մեկնաբանել, փոխարենը հետեւորդները հաճոյախոսություններ էին արել նրան։ «Շատ գեղեցիկ»,- գրել էր օգտատերերից մեկը։


source: wikipedia

text: Ռուանդա (), պաշտոնապես՝ 'Ռուանդայի Հանրապետություն', ցամաքային երկիր է։ Կենտրոնական Աֆրիկայի Great Rift Valley տարածքում, որտեղ աֆրիկյան Մեծ լճերի տարածաշրջանը եւ Հարավարեւելյան Աֆրիկան միանում են։ Ռուանդան գտնվում է Հասարակածից մի քանի աստիճան հարավ եւ սահմանակից է Ուգանդային, Տանզանիային, Բուրունդիին եւ Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությանը։ Այն շատ բարձր է, ինչը նրան տալիս է «հազար բլուրների երկիր» մականունը, նրա տարածքում գերակշռում են արեւմուտքում լեռները եւ հարավ-արեւելքում սավաննաները, բազմաթիվ լճերը ողջ երկրով մեկ։ Կլիման բարեխառն եւ մերձարեւադարձային է՝ յուրաքանչյուր տարի երկու անձրեւային եւ երկու չոր եղանակներով։ Դա մայրցամաքային աֆրիկյան ամենախիտ բնակեցված երկիրն է. 10000 կմ2-ից ավելի տարածք ունեցող երկրների շարքում այն աշխարհի հինգերորդ ամենախիտ բնակեցված երկիրն է։ Նրա մայրաքաղաքն ու ամենամեծ քաղաքը Կիգալին է։ Որսորդ-հավաքիչները բնակեցրեցին այդ տարածքը քարի եւ երկաթի դարերում, հետագայում նաեւ բանտու ժողովուրդները։ Բնակչությունը միավորվեց նախ կլանների, ապա՝ թագավորությունների։ 15-րդ դարում թագավորներից մեկին՝ Գիհանգա թագավորին, հաջողվեց միացնել իր մերձավոր հարեւան տարածքներից մի քանիսը, ստեղծելով Ռուանդայի թագավորությունը։ Ռուանդայի թագավորությունը իշխում էր տասնութերորդ դարի կեսերից, երբ թութսի թագավորները ռազմական ճանապարհով նվաճեցին մյուսներին, կենտրոնացրին իշխանությունը եւ գործադրեցին հակահութու քաղաքականություն։ 1897 թվականին Գերմանիան գաղութացրեց Ռուանդան որպես գերմանական Արեւելյան Աֆրիկայի մի մաս, այնուհետ Բելգիան՝ 1916 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ։ Երկու եվրոպական երկրներն էլ կառավարում էին Ռուանդայի թագավորի միջոցով, հավերժացնելով թութսիամետ քաղաքականությունը։ Հութու բնակչությունը ապստամբեց 1959 թվականին։ Նրանք կոտորեցին բազմաթիվ թութսիների եւ 1962 թվականին, նախագահ Գրեգուար Կայբանդայի գլխավորությամ, հիմնեցին անկախ, հուտուներով գերակշռող հանրապետություն։ 1973-ի ռազմական հեղաշրջումը տապալեց Կայբանդային եւ իշխանության բերեց Յուվենալ Հաբյարիմանային, որը պահպանեց հուտուամետ քաղաքականությունը։ 1990 թվականին թութսիների գլխավորած Ռուանդայի Հայրենասիրական ճակատը (ՌՀՃ) քաղաքացիական պատերազմ սկսեց։ Հաբյարիմանան սպանվեց 1994 թվականի ապրիլին։ Ռուանդայի ցեղասպանության ժամանակ սոցիալական լարվածություն բռնկվեց, որը տեւեց հարյուր օր։ 1994 թվականի հուլիսին Ռուանդայի Հայրենասիրական ճակատը վերջ դրեց ցեղասպանությանը ռազմական հաղթանակով։ 1994 թվականից Ռուանդան փաստացի կառավարվում է ՌՀՃ կողմից որպես միակուսակցական պետություն, իսկ ՌՀՃ-ի նախկին հրամանատար Փոլ Կագամենը 2000 թվականից Ռուանդայի նախագահն է։ Մինչգաղութային ժամանակներից սկսած րկիրը կառավարվել է մի շարք կենտրոնացված ավտորիտար կառավարությունների կողմից։ Թեեւ Ռուանդան, համեմատած հարեւան երկրների հետ, կոռուպցիայի ցածր մակարդակ ունի, այնուամենայնիվ այն ամենացածրն է կառավարության թափանցիկության, քաղաքացիական ազատությունների եւ կյանքի որակի չափանիշներով:։ Բնակչությունը երիտասարդ է եւ հիմնականում գյուղաբնակ. Ռուանդան ունի աշխարհի ամենաերիտասարդ բնակչությունից մեկը։ Ռուանդացիները կազմված են միայն մեկ մշակութային եւ լեզվական խմբից՝ Բանյարվանդայից, որը կազմված է երեք ենթախմբերից՝ հուտուներ, տուտսիներ եւ տվաներ։ Տուան անտառաբնակ պիգմայ ժողովուրդ է եւ հաճախ համարվում է Ռուանդայի ամենավաղ բնակիչների ժառանգները։ Քրիստոնեությունը երկրի ամենամեծ կրոնն է. Հիմնական եւ ազգային լեզուն կինյարվանդան է, որով խոսում են բնիկ ռուանդացիները, իսկ անգլերենը, ֆրանսերենը եւ սուահիլիը ծառայում են որպես լրացուցիչ պաշտոնական օտար լեզուներ։ Ռուանդայի տնտեսությունը հիմնականում հիմնված է բնական գյուղատնտեսության վրա։ Սուրճը եւ թեյը Ռուանդայից արտահանվող հիմնական մշակաբույսերն են։ Զբոսաշրջությունը արագ զարգացող ոլորտ է եւ այժմ երկրի արտարժույթի առաջատար աղբյուրն է։ Ռուանդան Աֆրիկյան միության, ՄԱԿ-ի, Ազգերի Համագործակցության, COMESA-ի, OIF-ի եւ Արեւելաաֆրիկյան համայնքի անդամ է։ Պատմություն Այժմյան Ռուանդայի տարածքում մարդկանց բնակեցումը սկիզբ է առնում ամենաուշը վերջին սառցադաշտային ժամանակաշրջանից՝ կա՛մ նեոլիթյան ժամանակաշրջանից մ.թ.ա. մոտ 8000 թ., կա՛մ երկարատեւ խոնավ ժամանակաշրջանին հաջորդող ժամանակներից՝ մ.թ.ա. մոտ 3000 թվականը: Հնագիտական պեղումները ցույց են տվել որսորդ-հավաքիչների կողմից քարի դարի վերջում նոսր բնակեցման ապացույցներ, որին հաջորդել են վաղ երկաթե դարի ավելի խիտ բնակչություն, որոնք արտադրել են փորվածքներ խեցեղեն եւ երկաթյա գործիքներ։ Այս վաղ բնակիչները տվա պիգմեյ աբորիգենների, որսորդ-հավաքիչների նախնիներն էին, որոնք այսօր եւս բնակվում են Ռուանդայում: Մ.թ.ա. 700-ից մինչեւ մ.թ. 1500 թվականները Բանտուի մի շարք խմբեր գաղթեցին Ռուանդա։ Նրանք անտառային հողերը մաքրեցին գյուղատնտեսության համար։ Անտառաբնակ տուաները կորցրեցին իրենց բնակավայրերի մեծ մասը եւ տեղափոխվեցին լեռների լանջեր։ Պատմաբանները Բանտու միգրացիայի բնույթի վերաբերյալմի քանի տեսություններ ունեն։ Տեսություններից մեկն այն է, որ առաջին վերաբնակիչները եղել են հուտուները, մինչդեռ թութսիները ավելի ուշ են գաղթել։ Այլընտրանքային տեսությունն այն է, որ միգրացիան եղել է դանդաղ եւ կայուն, երբ եկող խմբերը ինտեգրվել են գոյություն ունեցող հասարակությանը, այլ ոչ թե նվաճելայն։ Այս տեսության համաձայն, հուտուի եւ տուտսիի տարբերությունը առաջացել է ավելի ուշ եւ հավանաբար դասակարգային է եղել, քան ռասայական: Տարածաշրջանում սոցիալական կազմակերպման ամենավաղ ձեւը կլանն էր (ubwoko): Կլանները չէին սահմանափակվում գենեոլոգիական տոհմերով կամ աշխարհագրական տարածքով, դրանց մեծ մասում կային հուտու, տուտսի եւ տուա։ 15-րդ դարից կլանները սկսեցին միավորվել թագավորությունների։ Գիհանգա թագավորին հաջողվեց միավորել իր մերձավոր հարեւան տարածքներից մի քանիսը եւ ստեղծել Ռուանդայի թագավորությունը։ Մինչ 1700 թվականը ներկայիս Ռուանդայի տարածքում գոյություն ուներ շուրջ ութ թագավորություն։ Դրանցից մեկը՝ Ռուանդայի Թագավորությունը, որը ղեկավարվում էր Թութսի Նիիգինյա կլանի կողմից, տասնութերորդ դարի կեսերից ավելի գերիշխող դարձավ։ Թագավորությունը իր ամենամեծ չափերին հասավ տասնիններորդ դարում, Կիգելի Ռուաբուգիրի թագավորի օրոք։ Ռուաբուգիրին նվաճեց մի քանի փոքր պետություններ, ընդլայնեց թագավորությունը արեւմուտքում եւ հյուսիսում, նախաձեռնեց վարչական բարեփոխումներ։ Rwabugiri-ի փոփոխությունները հուտու եւ թութսի բնակչության միջեւ խզում առաջացրին։ Տուաները ավելի լավ էին ապրում քան մինչ թագավորության ժամանակները, նրանցից ոմանք դարձան արքունիքի պարողներ, սակայն դրանց թիվը պակասում էր։ 1884 թվականի Բեռլինի կոնֆերանսը այդ տարածքը հատկացրեց Գերմանական կայսրությանը, որն այն հայտարարեց որպես Գերմանական Արեւելյան Աֆրիկայի մաս։ 1894 թվականին հետախույզ Գուստավ Ադոլֆ ֆոն Գյոտցեն առաջին եվրոպացին էր, ով անցավ ողջ տարածքով, նա հարավ-արեւելքից հասավ մինչեւ Կիվու լիճը եւ հանդիպեց թագավորին։ 1897 թվականին Գերմանիան թագավորի հետ դաշինք կնքելով իր ներկայությունը հաստատեց Ռուանդայում՝ սկիզբ դնելով գաղութատիրության դարաշրջանին։ Գերմանացիները երկրի սոցիալական կառուցվածքում էական փոփոխություն չարեցին, այլ իրենց ազդեցությունը պահեցին աջակցելով թագավորին եւ գոյություն ունեցող հիերարխիային, իշխանությունը փոխանցելով տեղական պետերին: 1916 թվականին Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակ, Բելգիական ուժերը ներխուժեցին Ռուանդա եւ Բուրունդի, իսկ ավելի ուշ՝ 1922 թվականին, նրանք սկսեցին կառավարել ինչպես Ռուանդան, այնպես էլ Բուրունդին որպես Ռուանդա-Ուրունդի անվանմամբ Մանդատային տարածքներ, որով եւ սկսվեց ավելի ուղղակի գաղութային կառավարման շրջան։ Բելգիացիները պարզեցրեցին եւ կենտրոնացրին իշխանության կառուցվածքը, կրթության, առողջապահության, հասարակական աշխատանքների եւ գյուղատնտեսության վերահսկման ոլորտում լայնածավալ ծրագրեր նախաձեռնեցին, ներառյալ նոր մշակաբույսերը եւ բարելավեցին գյուղատնտեսական տեխնիկան՝ փորձելով նվազեցնել սովի դեպքերը։ Ե՛վ գերմանացիները, եւ՛ բելգիացիները, Նոր իմպերիալիզմի զարթոնքին, առաջ մղեցին թութսիների գերակայությունը՝ համարելով հուտու եւ թութսի տարբեր ցեղեր։ 1935 թվականին Բելգիան ներդրեց ինքնության քարտի համակարգ, որը յուրաքանչյուր անհատի պիտակավորում էր որպես տուտսի, հուտու կամ տվա։ Թեեւ նախկինում հատկապես հարուստ հութուների համար հնարավոր էր դառնալ պատվավոր թութսի, նույնականացման քարտերը դասերի միջեւ հետագա ցանկացած տեղաշարժ խոչընդոտում էին: Բելգիան շարունակում էր կառավարել Ռուանդա-Ուրունդին (որի հյուսիսային մասը կազմում էր Ռուանդան) որպես ՄԱԿ-ի վստահության տարածք Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո՝ վերջնական անկախությունը վերահսկելու մանդատով։ Լարվածությունը սրվեց թութսիների, ովքեր հավանություն էին տալիս անհապաղ անկախությանը, եւ հուտու ազատագրման շարժման միջեւ, որն ավարտվեց 1959 թվականի Ռուանդայի հեղափոխությամբ. հութու ակտիվիստները սկսեցին սպանել տուտսիներին եւ ավերել նրանց տները՝ ավելի քան 100,000 մարդկանց ստիպելով ապաստան փնտրել հարեւան երկրներում: 1961 թվականին հուտուամետ բելգիացիները անսպասելիորեն հանրաքվե անցկացրեցին, որտեղ երկիրը քվեարկեց միապետությունը վերացնելու օգտին։ Ռուանդան բաժանվեց Բուրունդիից եւ անկախություն ձեռք բերեց 1962 թվականի հուլիսի 1-ին, որը նշվում է որպես Անկախության օր՝ ազգային տոն։Հետեւեցին բռնության ցիկլեր, երբ հարեւան երկրներ բռնի տեղահանված թութսիները հարձակվեցին, իսկ հութուները վրեժխնդիր եղան տուտսիներին լայնածավալ ջարդերով եւ ռեպրեսիաներով։ 1973 թվականին ռազմական հեղաշրջման արդյունքում իշխանության եկավ Յուվենալ Հաբյարիմանան։ Հութուների կողմնակալ խտրականությունը շարունակվեց, բայց տնտեսական բարգավաճում եւ թութսիների նկատմամբ բռնության նվազեցում էր դրսեւորվում։Տվաները մարգինալացված մնացին եւ 1990 թվականին կառավարության կողմից գրեթե ամբողջությամբ դուրս էին մղվել անտառներից. շատերը մուրացկան դարձան։ 1989 թվականին Ռուանդայի բնակչությունը 1934 թվականի 1,6 մլն մարդուց աճել էր, հասնելով 7,1 մլն-ի, ինչը հանգեցրել էր հողի համար մրցակցության: 1990 թվականին Ռուանդայի Հայրենասիրական ճակատը (ՌՀՃ), թութսի փախստականներից կազմված ապստամբ խումբը, Ուգանդայի իրենց բազայից, ներխուժեց Հյուսիսային Ռուանդա՝ սկիզբ դնելով Ռուանդայի քաղաքացիական պատերազմին։ Խումբը, հիմնականում հութուներից կազմված կառավարությանը, մեղադրում էր փախստականների առջեւ ծառացած խնդիրների լուծման եւ դեմոկրատիզացման ձախողման համար։ Պատերազմում կողմերից ոչ մեկը չկարողացավ վճռական առավելություն ստանալ, սակայն 1992 թվականի շեմին այն թուլացրեց Հաբյարիմանայի հեղինակությունը եւ զանգվածային ցույցերը ստիպեցին նրան ընդդիմության հետ կոալիցիայի մեջ մտնել եւ ի վերջո ստորագրել 1993 թվականի Արուշայի համաձայնագիրը։ 1994 թվականի ապրիլի 6-ին Կիգալիի օդանավակայանի մոտ Հաբյարիմանայի ինքնաթիռը խոցվեց, ինչի հետեւանքով նա սպանվեց։ Ինքնաթիռի խոցումը վերջ դրեց զինադադարին եւ Ռուանդայի ցեղասպանության սկիզբը դրեց։ Մոտավորապես 100 օրվա ընթացքում ժամանակավոր կառավարության հրամանով լավ ծրագրված հարձակումների արդյունքում 500,000-ից մինչեւ 1,000,000 թութսի եւ քաղաքանապես չափավոր հուտու սպանվեցին։ Շատ տվաներ նույնպես սպանվեցին, չնայած ուղղակի թիրախ չէին: Թութսի ՌՀՃ-ն վերսկսեց իր հարձակումը եւ մեթոդաբար երկրի վերահսկողությունը վերցրեց իր ձեռքը՝ մինչեւ հուլիսի կեսերը նրա վերահսկողության տակ անցավ ողջ երկիրը։ Միջազգային արձագանքը ցեղասպանությանը սահմանափակ էր, խոշոր տերությունները չէին ցանկանում ընդլայնել ՄԱԿ-ի առանց այդ էլ չափազանց մեծ թվով խաղաղապահ ուժերը։ Երբ ՌՀՃ-ն ստանձնեց իշխանությունը, հաշվեհարդարից վախենալով մոտավորապես երկու միլիոն հութու փախան հարեւան երկրներ, մասնավորապես Զաիր, Բացի այդ, RPF-ի գլխավորած բանակը Կոնգոյի Առաջին եւ Երկրորդ պատերազմների հիմնական ռազմատենչն էր: Ռուանդայի ներսում սկսվեց հաշտեցման եւ արդարադատության շրջան՝ Ռուանդայի համար Միջազգային քրեական տրիբունալի (ICTR) հիմնադրմամբ եւ Գակակայի՝ գյուղական ավանդական դատարանների համակարգի վերականգնմամբ։ 2000 թվականից ի վեր Ռուանդայի տնտեսությունը, զբոսաշրջիկների թիվը, եւ մարդկային զարգացման ինդեքսը արագորեն աճել են, between 2006 and 2011 the poverty rate reduced from 57% to 45%, while life expectancy rose from 46.6 years in 2000 to 65.4 years in 2021. Քաղաքականություն եւ կառավարություն Ռուանդան փաստացի միակուսակցական պետություն է որը 1994 թվականից՝ քաղաքացիական պատերազմի ավարտից ի վեր շարունակաբար ղեկավարվում է Ռուանդայի Հայրենասիրական ճակատի (ՌՀՃ) եւ նրա առաջնորդ Փոլ Կագամեի կողմից։ Թեեւ անվանապես Ռուանդան ժողովրդավարական երկիր է, սակայն ընտրությունները կեղծվում են տարբեր ձեւերով, որոնք ներառում են ընդդիմադիր կուսակցությունների արգելում, քննադատների ձերբակալություն կամ սպանություն եւ ընտրակեղծիքներ։ ՌՀՃ-ի ղեկավարները վախենում են ոչ միայն այն բանից, որ իրենք կպարտվեն ազատ եւ արդար ընտրություններում, այլեւ այն կհանգեցնի ազգամիջյան բռնությունների վերսկսմանը։ ՌՀՃ-ը թութսիների գերակշռող կուսակցություն է, սակայն այլ համայնքներից նույնպես աջակցություն է ստանում։ Սահմանադրությունն ընդունվել է 2003 թվականին տեղի ունեցած համաժողովրդական հանրաքվեից հետո՝ փոխարինելով 1994 թվականից գործող անցումային սահմանադրությանը։ Սահմանադրությունը ենթադրում է ժողովրդավարության եւ ընտրությունների վրա հիմնված բազմակուսակցական կառավարման համակարգ։ Այնուամենայնիվ, սահմանադրությունը պայմաններ է սահմանում, թե ինչպես կարող են գործել քաղաքական կուսակցությունները։ Հոդված 54-ում ասվում է, որ «քաղաքական կազմակերպությունները չեն կարող հիմնվել ռասայի, էթնիկական խմբի, ցեղի, տոհմի, տարածաշրջանի, սեռի, կրոնի կամ որեւէ այլ բաժանման վրա, որը կարող է խտրականության պատճառ դառնալ»: Ռուանդայի նախագահը պետության ղեկավարն էT, եւ լայն լիազորություններ ունի, ներառյալ Ռուանդայի կաբինետի հետ համատեղ քաղաքականություն մշակելը, զինված ուժերը ղեկավարելը, commanding the armed forces, պայմանագրեր բանակցելը եւ վավերացնելը, նախագահական հրամանների արձակելը, եւ պատերազմ կամ արտակարգ դրություն հայտարարելը։ Նախագահն ընտրվում է յոթ տարին մեկ, եւ նշանակում է վարչապետին եւ կառավարության բոլոր մյուս անդամներին։ Խորհրդարանը բաղկացած է երկու պալատից. Այն կազմում է օրենսդրությունը եւ սահմանադրությամբ լիազորված է վերահսկելու նախագահի եւ Կառավարության գործունեությունը։ Ստորին պալատը պատգամավորների պալատն է, որն ունի 80 անդամ՝ 5 տարի ժամկետով։ Այս տեղերից 24-ը վերապահված են կանանց, որոնք ընտրվում են տեղական ինքնակառավարման մարմինների պաշտոնյաների համատեղ ժողովի միջոցով, եւս երեք տեղ վերապահված է երիտասարդներին եւ հաշմանդամներին, մնացած 53 տեղերն ընտրվում են համընդհանուր քվեարկությամբ՝ համամասնական ընտրակարգով։ Ռուանդայի իրավական համակարգը ընդհանուր առմամբ հիմնված է գերմանական եւ բելգիական քաղաքացիական իրավունքի համակարգերի վրա։ Դատական իշխանությունը անկախ է գործադիր իշխանությունից, չնայած նախագահը եւ Սենատը ներգրավված են Գերագույն դատարանի դատավորների նշանակման հարցում։ Human Rights Watch-ը գնահատել է Ռուանդայի կառավարության արդարադատության իրականացման գործում արձանագրված առաջընթացը, ներառյալ մահապատժի վերացումը, բայց միեւնույն ժամանակ մեղադրել է կառավարության անդամների կողմից դատական համակարգին միջամտելը, ինչպես օրինակ՝ քաղաքական դրդապատճառներով դատավորների նշանակումը, Դատախազության լիազորությունների չարաշահումը եւ ճնշումը դատավորների վրա՝ որոշակի որոշումներ կայացնելիս։ Սահմանադրությունը նախատեսում է երկու տեսակի դատարաններ՝ սովորական եւ մասնագիտացված։ Սովորական դատարաններն են Գերագույն դատարանը եւ շրջանային դատարանները, մինչդեռ մասնագիտացված դատարանները ռազմական դատարաններն են։ Գործում է նաեւ առեւտրային դատարանների համակարգը, որը ստեղծվել է 2011 թվականին, առեւտրային դատավարություններն արագացնելու համար։ 2004-ից 2012 թվականներին գործում էր Գակակայի դատարանների համակարգը , Գակական՝ Ռուանդայի ավանդական դատարանը, որը գործում էր գյուղերի եւ համայնքների կողմից։ Այն վերածնվեց՝ արագացնելու ցեղասպանության կասկածյալների դատավարությունը։ Դատարանին հաջողվեց վերացնել ցեղասպանության դեպքերի կուտակումները, սակայն արժանացավ իրավապաշտպան խմբերի քննադատությանը, քանի որ այն չէր համապատասխանում իրավական արդար չափանիշներին։ Ռուանդան համեմատած աֆրիկյան այլ երկրների մեծ մասի հետ կոռուպցիայի ցածր մակարդակ ունի։ 2014 թվականին Transparency International-ը Ռուանդային դասել է որպես հինգերորդ Սուբ-Սահարական Աֆրիկա 47 երկրների եւ 55-րդ ամենամաքուրը աշխարհի 175 երկրների մեջ։ Սահմանադրությունը նախատեսում է օմբուդսմեն, որի պարտականությունները ներառում են կոռուպցիայի կանխարգելումը եւ պայքարը դրա դեմ։ Պետական պաշտոնյաները (ներառյալ նախագահը) սահմանադրությամբ պարտավոր են հայտարարել իրենց ունեցվածքը օմբուդսմենին եւ հանրությանը. նրանք, ովքեր չեն կատարում պահանջները, կասեցվում են պաշտոնից: Չնայած դրան, Human Rights Watch-ը նշում է լայնածավալ քաղաքական ռեպրեսիաներ ողջ երկրում, ներառյալ ապօրինի եւ կամայական կալանավորումներ, սպառնալիքներ կամ ահաբեկման այլ ձեւեր, անհետացումներ, քաղաքական դրդապատճառներով դատավարություններ եւ խաղաղ բողոքի ակցիա իրականացնող քաղաքացիների կոտորածներ։ Ռուանդան ՄԱԿ-ի, Աֆրիկյան միության, Ֆրանկոֆոնիայի, Արեւելյան Աֆրիկայի Համայնքի], եւ Ազգերի Համագործակցության անդամ է։ Երկար տարիներ Հաբիարիմանայի ռեժիմի օրոք երկիրը սերտ կապեր էր պահպանում Ֆրանսիայի, ինչպես նաեւ նախկին գաղութատեր Բելգիայի հետ։. Այնուամենայնիվ, ՌՀՃ-ի կառավարության օրոք, Ռուանդան ձգտեց ավելի սերտ կապեր հաստատել Արեւելյան Աֆրիկայի համայնքի հարեւան երկրների եւ անգլախոս աշխարհի հետ։ Դիվանագիտական հարաբերությունները Ֆրանսիայի հետ դադարեցվել են 2006 թվականին, երբ ֆրանսիացի դատավորը Ռուանդայի պաշտոնյաների դեմ մեղադրանք ներկայացրեց, չնայած 2010 թվականի դրանց վերականգնմանը, երկեւ երկրների միջեւ հարաբերությունները լարված էին մնում։. Կոնգոյի Առաջին եւ Երկրորդ պատերազմներում Ռուանդայի մասնակցության պատճառով Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետության հետ հարաբերությունները լարված էին։ Կոնգոյի բանակը պնդում էր, որ Ռուանդան հարձակումներ է գործել իրենց զորքերի վրա, մինչդեռ Ռուանդան մեղադրում էր Կոնգոյի կառավարությանը Հյուսիսային եւ Հարավային Կիվու նահանգներում հուտու ապստամբներին ճնշելու ձախողման մեջ։ 2010 թվականին Միավորված ազգերի կազմակերպությունը զեկույց հրապարակեց, որում Ռուանդայի բանակին մեղադրում էր Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությունում Կոնգոյի Առաջին եւ Երկրորդ պատերազմների ընթացքում մարդու իրավունքների լայնածավալ խախտումների եւ մարդկության դեմ հանցագործություններ կատարելու մեջ։ Ռուանդայի կառավարությունը հերքեց բոլոր մեղադրանքները։ Հարաբերությունները էլ ավելի վատացան 2012 թվականին, երբ Կինշասան Ռուանդային մեղադրեց արեւելյան Կոնգոյում M23 ապստամբությանը աջակցելու մեջ։ 2015 թվականի դրությամբ խաղաղությունը վերականգնվել է եւ հարաբերությունները բարելավվում են։ Ռուանդայի հարաբերությունները Ուգանդայի հետ նույնպես լարված էին 2000-ականներն։ Հարաբերությունները սրվեցին 1999 թվականի երկու երկրների բանակների միջեւ բախումից հետո, երբ Կոնգոյի Երկրորդ պատերազմում Ռուանդան աջակցում էր հակառակորդ ապստամբ խմբերին, սակայն էապես բարելավվեցին 2010 թվականից։ 2019 թվականին երկու երկրների հարաբերությունները վատթարացան, եւ Ռուանդան փակեց իր սահմանները Ուգանդայի հետ։ Վարչական բաժանումներ Մինչ արեւմտյան գաղութացումը, Ռուանդայի կառավարման համակարգն ուներ քաղաքական բազմակարծության եւ իշխանության բաշխման քվազի-համակարգ։ Չնայած խիստ հիերարխիային, նախագաղութային համակարգը կարողացել էր ձեռք բերել «կենտրոնացված իշխանության եւ ապակենտրոնացված ինքնավար միավորների» կայացած, համաձայնեցված համակարգ։ Միապետի օրոք ընտրված առաջնորդը կառավարում էր գավառ, որը բաժանված էր հողի հետ կապված հարցերը, իսկ մյուսը վերահսկում էր անասունները։ Թագավորը (մվամին) վերահսկումն իրականացնում էր գավառների, շրջանների, բլուրների եւ թաղամասերի համակարգի միջոցով։ 2003 թվականի դրությամբ սահմանադրությունը Ռուանդան բաժանել է գավառների (ինտարա), շրջանների (ուտուրե), քաղաքների, մունիցիպալիտետների, քաղաքների, սեկտորների (imirenge), բջիջների (utugari) եւ գյուղերի (imidugudu)։ Ավելի մեծ տարածքները եւ նրանց սահմանները սահմանվում են խորհրդարանի կողմից։ 2006 թվականի հունվարին Ռուանդան վերակազմավորվեց այնպես, որ տասներկու նահանգները միավորվելով կազմեցին՝ հինգ, իսկ 106 շրջանները՝ երեսունի։ 2006 թվականին գծված ներկայիս սահմանները նպատակաուղղված են ապակենտրոնացնել իշխանությունը եւ վերացնել հիշողությունները հին համակարգի եւ ցեղասպանության հետ։ Տասներկու նահանգների նախկին կառուցվածքը, որ կապված էր խոշորագույն քաղաքների հետ, փոխարինվեց աշխարհագրության վրա հիմնված հինգ գավառներով։ Դրանք են Հյուսիսային նահանգը, Հարավային նահանգը, Արեւելյան նահանգը, Արեւմտյան նահանգը եւ Կիգալիի քաղաքապետարանը՝ կենտրոնում։ Հինգ նահանգները հանդես են գալիս որպես միջնորդներ ազգային կառավարության եւ իրենց կազմի մեջ մտնող շրջանների միջեւ՝ ապահովելու ազգային քաղաքականության իրադործումը շրջանային մակարդակում։ Ռուանդայի ապակենտրոնացված կառավարման համակարգը, որը մշակվել է Տեղական ինքնակառավարման նախարարության կողմից, «նահանգում կառավարման խնդիրները համակարգելը, ինչպես նաեւ մոնիտորինգի եւ գնահատման» պատասխանատվությունը վերագրում է տեղական մարմիններին։ Նահանգները ղեկավարում են նահանգապետերի կողմից, ովքեր նշանակվում են նախագահի կողմից եւ հաստատվում Սենատի կողմից։ Շրջանները պատասխանատու են հանրային ծառայությունների մատուցման համակարգման եւ տնտեսական զարգացման համար։ Աշխարհագրություն 26,338 քառակուսի կիլոմետր (10,169 քառակուսի մղոն) տարածքով Ռուանդան իր մեծությամբ աշխարհի 149-րդ երկիրն է, եւ չորրորդ ամենափոքր երկիրը՝ Աֆրիկայում Գամբիայից, Էսվատինիից եւ Ջիբութիից հետո։ Չափերով այն համեմատելի է Բուրունդիի, Հաիթիի եւ Ալբանիայի հետI։ Երկիրն ամբողջությամբ գտնվում է մեծ բարձրության վրա. ամենացածր կետը Ռուսիզի գետն է՝ ծովի մակարդակից 950 մետր (3117 ֆտ) բարձրության վրա Ռուանդան գտնվում է Կենտրոնական/Արեւելյան Աֆրիկայում, այն արեւմուտքում սահմանակից է Կոնգոյի Դեմոկրատական Հանրապետությանը, հյուսիսից՝ Ուգանդային, արեւելքում Տանզանիային եւ հարավում՝ Բուրունդիին։ Ռուանդան գտնվում է հասարակածից մի քանի աստիճան հարավ եւ դեպի ծով ելք չունի։ Մայրաքաղաք Կիգալին գտնվում է Ռուանդայի կենտրոնին մոտ։ Կոնգոյի եւ Նեղոսի հիմնական ջրհավաք ավազանների միջեւ ընկած ջրբաժանն անցնում է հյուսիսից հարավ Ռուանդայի միջով, որտեղ երկրի տարածքի ջրերի մոտ 80%-ը թափվում է Նեղոս, իսկ 20%-ը՝ Կոնգո Ռուսզի գետով եւ Տանգանիկա լճով։ Երկրի ամենաերկար գետը Նյաբարոնգոն է, որը սկիզբ է առնում հարավ-արեւմուտքից, հոսում է հյուսիս, արեւելք, եւ հարավ-արեւելք, այնուհետ այն միաձուլվելով Ռուվուբուի հետ, կազմում է Կագերա գետը։ Այնուհետ Կագերան հոսում է դեպի հյուսիս՝ Տանզանիայի հետ արեւելյան սահմանով։ Նյաբարոնգո-Կագերան ի վերջո թափվում է Վիկտորիա լիճը։ Ռուանդան ունի բազմաթիվ լճեր, որոնցից ամենամեծը Կիվու լիճն է։ Այս լիճը զբաղեցնում է Ալբերտինի ճեղքվածքի հատակը Ռուանդայի արեւմտյան սահմանի երկարության մեծ մասի երկայնքով եւ առավելագույն խորությամբ 480 մետր։ Այն աշխարհի քսան ամենախոր լճերից մեկն է Մյուս խոշոր լճերն են Բուրերա, Ռուհոնդո, Մուհազի, Ռվերու եւ Իհեմա։ Կենտրոնական եւ արեւմտյան Ռուանդայում գերակշռում են լեռները, եւ երկիրը երբեմն ֆրանսերենով անվանում են «Pays des mille collines» («Հազար բլուրների երկիր»։ Դրանք Ալբերտին Ռիֆտ լեռների մի մասն են, հարում են Արեւելյան Աֆրիկայի ճեղքվածքի Ալբերտինյան հատվածին, որն անցնում է հյուսիսից հարավ Ռուանդայի արեւմտյան սահմանով։ Ամենաբարձր գագաթները գտնվում են հյուսիս-արեւմուտքում գտնվող Վիրունգա հրաբխային շղթայում, որը ներառում է Կարիսիմբի լեռը՝ Ռուանդայի ամենաբարձր՝ 4507 մետր բարձրությամբ, կետը։. Երկրի արեւմտյան հատվածը գտնվում է Ալբերտին Ռիֆտի լեռնային անտառների էկոշրջանում։ Այն ունի 1500-ից 2500 մետր բարձրություն։ Երկրի կենտրոնը առավելապես գլորվող բլուրներն են, իսկ արեւելյան սահմանային շրջանը բաղկացած է սավաննաներից, հարթավայրերից եւ ճահիճներից։. Կլիմա Կլիման մերձհասարակածային է։ Գետային ցանցը խիտ է։ Գլխավոր գետը Կագերան է (Նեղոսի ակունքներից), խոշոր լիճը՝ Կիվուն։ Տարածված են սավաննաները եւ խոնավ մշտադալար անտառները։ Կլիմա Ռուանդան ունի բարեխառն արեւադարձային բարձրլեռնային կլիմա, ավելի ցածր ջերմաստիճանով, քան բնորոշ է հասարակածային երկրներին՝ բարձր դիրքի պատճառով։ Կիգալիում, որը գտնվում է երկրի կենտրոնում, օրական միջին ջերմաստիճանի միջակայքը 15-ից 28 °C (59 եւ 82 °F), տարվա ընթացքում փոքր տատանումներով։ Լեռնային արեւմուտքը եւ հյուսիսը հիմնականում ավելի զով են, քան ցածրադիր արեւելքը. Տարվա ընթացքում երկու անձրեւոտ ժամանակահատված կա՝ առաջինը տեւում է փետրվարից հունիս, իսկ երկրորդը՝ սեպտեմբերից դեկտեմբեր։ Սրանց բաժանում են երկու չոր սեզոններ՝ հիմնականը՝ հունիսից սեպտեմբեր, որի ընթացքում հաճախ ընդհանրապես անձրեւ չի լինում, եւ ավելի կարճ եւ ավելի քիչ ուժեղ՝ դեկտեմբերից փետրվար։. Երկրի արեւմուտքում եւ հյուսիս-արեւմուտքում տարեկան ավելի շատ տեղումներ են լինում, քան արեւելքում եւ հարավ-արեւելքում. Գլոբալ տաքացումը հանգեցրել է անձրեւային եղանակների փոփոխության։ Ըստ Ռազմավարական կանխատեսման խմբի զեկույցի՝ կլիմայի փոփոխությունը նվազեցրել է տարվա ընթացքում անձրեւոտ օրերի քանակը, բայց նաեւ առաջացրել է տեղատարափ անձրեւների հաճախականության աճ։ Երկու փոփոխություններն էլ դժվարություններ են առաջացրել ֆերմերների համար, նվազեցրել են բերքատվություն։ Ռազմավարական կանխատեսումը Ռուանդան բնութագրում է որպես արագ տաքացող երկիր՝ հիսուն տարվա ընթացքում միջին ջերմաստիճանի 0,7 °C-ից մինչեւ 0,9 °C աճ։ Բնություն Մակերեւույթը խիստ կը տըրտված, 1500–2000 մ բարձրությամբ սարահարթ է՝ կազմված մինչքեմբրիի բյուրեղային եւ մետամորֆային ապարներից Արմ, բարձրադիր (մինչեւ 3000 մ) եզրը զառիթափ իջնում է դեպի Կիվու լիճը։ Հսարմում Վիրունգա հրաբխային լեռներն են (Կարիսիմբի լեռ, 4507 մ)։ Կլիման մերձհասարակածային է։ Կիգալիում միջին ամսական ջերմաստիճանը 20–21°C է։ Տարեկան տեղումները 1000–1500 մմ են, Վիրունգա լեռներում մինչեւ 2000 մմ. Գետային ցանցը խիտ է. Գլխավոր գետը Կագերան է (Նեղոսի ակունքը) խոշոր լիճը Կիվուն է։ Տարածված են երկրորդային սավաննաները, Վիրունգա լեռներում՝ լեռնային կարմրահողերի վրա. մշտականաչ խոնավ անտառներն ու բարձրլեռնային արեւադարձային բուսականությունը։ Համարյա բնաջնջված է նախկին հարուստ կենդանական աշխարհը։ Արգելանոցներում պահպանվել են այծքաղներ, գոմեշներ, ռնգեղջյուրներ, գետաձիեր, զեբրեր, առյուծներ, հովազներ, կոկորդիլոսներ եւն։ Պատմություն Ռուանդան երկար տարիներ եղել է գերմանական, ապա՝ բելգիական գաղութ։ 1918 թվականին Ազգերի լիգայի որոշմամբ դարձել է Բելգիայի պրոտեկտորատ։ 1960 թվականին լուծարվել է թութսիների միապետությունը, իսկ 1962 թվականի հուլիսի 1-ին ձեռք է բերել անկախություն։ Անկախության առաջին տարիներին (1963–1965) Ռուանդայում սրվեցին հարաբերությունները բնիկ հուտու եւ թութսի էթնիկ խմբերի միջեւ, եւ տեղի ունեցան արյունահեղ ընդհարումներ։ 1973 թվականի հուլիսին ռազմական հեղաշրջման հետեւանքով թութսիների նկատմամբ վարվող քաղաքականությունը խստացվեց, եւ նրանց զգալի մասը տարագրվեց Ուգանդա։ Այնտեղ ձեւավորվեց Ռուանդայի հայրենասիրական ճակատը (ՌՀՃ), որն արտաքին քաղաքականության մեջ կողմնորոշվեց դեպի ԱՄՆ եւ Մեծ Բրիտանիա։ 1990-ական թվականներին տնտեսական դժվարությունների սրման եւ ՌՀՃ-ի զինված խմբավորումների երկիր ներխուժելու պատճառով սկիզբ առավ թութսիներին դավադրության մեջ մեղադրելու մի գործընթաց, որի հետեւանքով 1994 թվականին ծայրահեղական հուտուների ռազմականացված խմբավորումներն իշխանությունների ցուցումով կոտորեցին ավելի քան 300 հազար թութսիների եւ չափավորական հուտուների։ Այդ կոտորածները (1994 թվականի ապրիլի 6-ից հուլիսի 16-ը) որակվել են որպես ռուանդական ցեղասպանություն եւ ճանաչվել միջազգայնորեն։ Այդ նույն թվականին իշխանության եկավ ՌՀՃ-ն եւ 1994–1997 թվականներին շարունակեց հուտուների դեմ ռազմական գործողությունները՝ արդեն երկրի հյուսիս-արեւմուտքում։ 2005 թվականի մարտի 31-ին իշխանության եկավ Ռուանդայի ազատագրման ժողովրդական ուժեր ապստամբական խմբավորումը, որը դատապարտեց ցեղասպանությունն ու հայտարարեց զինված պայքարի ավարտը։ Բնակչություն Երկրի բնակչության 80 %-ը պատկանում է բանտու-բանյառուանդա լեզվաընտանիքին, որի մեջ մտնում են հուտու (բահուտու)՝ 88 %, թութսի՝ 11 %, գաճաճ (պիգմեյ)՝ 1 %, էթնիկ խմբերը։ Բնակվում են նաեւ եվրոպացիներ եւ ասիացիներ։ Խոշոր քաղաքներն են Կիգալին, Գիտատաման, Բուտարեն։ Տնտեսություն Բնակիչների հիմնական զբաղմունքըերկրագործությունն է. մշակում են սրճենի, թեյ, սորգո, բատատ, եգիպտացորեն, քինաքինա, շաքարեղեգ, ծխախոտ, գետնանուշ։ Կան գյուղատնտեսական հումքի վերամշակման ձեռնարկություններ։ Գյուղական կացարանները շրջափակված են ցցապատով եւ տեղադրված են բլուրների լանջերին։ Ժողովրդական արվեստներից տարածված են զամբյուղների ու խսիրների հյուսումը, մետաղե զարդերի եւ փայտե կահկարասիների պատրաստումը։ Տես նաեւ Ցեղասպանություն Ռուանդայում Ռուանդա Դեպի ծով ելք չունեցող երկրներ ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ Ֆրանսախոս երկրներ Անգլիախոս երկրներ եւ տարածքներ Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության անդամ երկրներ


source: CulturaX

text: Հայաստանի տնտեսությունն աշխարհում 133-րդ տեղում է 13/07/2018 | 21:31 Համաշխարհային բանկի հրապարակած տվյալների համաձայն, 2017-ին Հայաստանը համաշխարհային տնտեսությունների վարկանիշում ՀՆԱ-ի ծավալով 133-րդն է՝ 113,737 միլիարդ դոլար ցուցանիշով: Աշխարհում ամենամեծ տնտեսություն ունի ԱՄՆ-ը՝ 19,4 տրիլիոն դոլար, երկրորդը Չինաստանն է՝ 12,2 տրիլիոն, երրորդը՝ Ճապոնիան՝ 4,9 տրիլիոն: Լավագույն տասնյակում են Հնդկաստանը, Ֆրանսիան, Բրազիլիան, Գերմանիան, Իտալիան:


text: Կարդացեք այս աղոթքը, երբ օգնության կարիք կունենաք. Հզոր աղոթք Հզոր աղոթք. կարդացեք այս աղոթքը, երբ թվում է այլեւս ելք չկա, օգնությունը չի ուշանա; Աղոթք, որ կօգնի ցանկացած դժվարին իրավիճակում եւ ցանկացած խնդրի դեպքում. հավատքը կարող է փշրել չարի նույնիսկ ամենաամուր շթղաները Այս աղոթքը կօգնի ելք գտնել ցանկացած դժվարին իրավիճակից դուրս գալու համար: Ընդհանրապես աղոթքը հրաշքներ կարող է գործել, եթե աղոթենք ամբողջ հոգով, ամբողջ սրտով: Աղոթքը դա երկխոսություն է Աստծո հետ, խնդրանք ուղղված նրան օգնելու կամ երախտապարտության զգացումը հայտնելու համար:Եվ միշտ պետք է շնորհակալություն հայտնել Տիրոջը, որովհետեւ նա միշտ մեզ հետ է ու պաշտպանում է մեզ:Կարդացեք այս աղոթքը, եթե ծագել է որեւէ դժվարին իրավիճակ, եւ չգիտեք՝ ինչ անել. «Ամենազոր Ատված, օգնիր ինձ, խնդրում եմ, արժանացրու քո ողորմությանը եւ օգնիր լուծում գտնել, որից չի տուժի ոչ ոք:Օգնիր ինձ արդարություն գտնել եւ բոլոր հարցերին տալ ճիշտ պատասխան: Ներիր իմ մեղքերը, որոնք ես պետք է գործեմ այլ խնդիրներից խուսափելու համար: Տեր եւ սուրբ Տիրամայր, ինձ հոգեւոր ուժ տվեք, ինձ ցույց տվեք ճիշտ ելքը, որը արագ լուծում կտա իմ խնդիրներին:Ազատեք ինձ վախերից, որոնք ինձ ավելի թույլ են դարձնում եւ լուսավորեք ինձ ձեր լույսով: մՏեր, խնդրում եմ սովորեցրու մեզ կարեկից լինել եւ մեզ ուժ տուր դիմակայելու ցանկացած իրավիճակներին: Ամեն»: Ջերմшստիճшնը կբшրձրшնա. Եղшնակն այսօր եւ առաջիկա օրերին Հանրապետության տարածքում՝ Սեպտեմբերի 19-ի ցերեկը եւ 21-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: Սեպտեմբերի 20-ին, «Հայաստան» խմբակցությունը հրաժարվում է անկախության տոնի առթիվ տրված պարգեւավճարներից. ԺՈՂՈՎՈՒՐԴ ArmLur.am-ը գրում է. Շաբաթն ավարտվում է, բայց ԱԱԾ տնօրենի հետ հանդիպումը տեղի չի ունեցել: Օդի ջերմաստիճանը կրկին կնվազի. Սպասվող եղանակի մասին Օդի ջերմաստիճանը կրկին կնվազի. Հանրապետության տարածքում` Սեպտեմբերի 19-ին, 21-ին սպասվում է առանց տեղումների եղանակ: ՈՒշադրություն. Սեպտեմբերի 15-ին կհոսանքազրկվեն հետեւյալ հասցեները. ՀԷՑ Ջուր հավաքեք... Ամբողջ մեկ օր ջուր չի լինելու. «Վեոլիա Ջուր» 1-in.am-ը գրում է. ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանը` որպես «Հայաստան» դաշինքի ղեկավար, պաշտոնական հրավեր Ջերմաստիճանը կնվազի. Առաջիկա օրերին սպասվող եղանակի մասին Հանրապետության տարածքում` Սեպտեմբերի 13-ի ցերեկը, 14-ին, 17-18-ն առանձին շրջաններում կեսօրից հետո եւ գիշերը սպասվում Ուշադրություն. Մինչեւ երեկո գազ չի լինելու. Հայտնի են հասցեները Պլանային աշխատանքներ իրականացնելու նպատակով սեպտեմբերի 14-ին՝ ժամը 09:00-ից մինչեւ ժամը 20:00-ն, կդադարեցվի. Երեւան քաղաքի


Լրատվություն Ներհանրապետական այցեր Նախագահ Սերժ Սարգսյանն աշխատանքային այցով եղել է Լոռու եւ Շիրակի մարզերում 15.07.2009 - 15.07.2009 Սերժ Սարգսյանը Սպիտակում ծաղիկներ է դրել Արցախյան պատերազմի եւ Մեծ Եղեռնի զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշարձանին, շրջել քաղաքի տոնի առթիվ կազմակերպված մշակութային ցուցահանդեսում: Նախագահը Սպիտակում, Գյումրիում եւ Շիրակամուտում այցելել է երկրաշարժի հետեւանքով անօթեւան մնացած ընտանիքների համար կառուցվող բնակարանների շինհրապարակներ, ծանոթացել է կառուցապատման աշխատանքների ընթացքին: Նախագահ Սարգսյանը շփվել է այդ համայնքների բնակիչների հետ, լսել նրանց հուզող խնդիրները: Շիրակամուտ համայնքում ներկայումս լայն թափով ընթանում է երկրաշարժից անօթեւան դարձած ընտանիքների համար նախատեսված թվով 25 բնակելի տների շինարարությունը: Շիրակամուտում Սերժ Սարգսյանը հյուրընկալվել է արդեն քսան տարի վագոն-տնակում ապրող Վարդեւանյանների բազմանդամ ընտանիքում, ում բնակարանն արդեն կառուցվում է: Թեյի սեղանի շուրջ ծավալված անկաշկանդ զրույցում Վարդեւանյանները երկրի Նախագահի հետ խոսել են իրենց հոգսերի եւ ակնկալիքների, այդքան երկար սպասված տունն ունենալուց հետո կյանքի նոր փուլ սկսելու մտադրությունների մասին: Նախագահ Սարգսյանը քաջալերել է բազմազավակ ընտանիքին` ասելով, որ պետությունն անելու է ամեն ինչ` հնարավորինս արագ լուծելու բնակչության հատկապես խոցելի խավի սոցիալական խնդիրները: "Այն, որ այս հարկի տակ չորս երեխա է մեծանում` ամենամեծ հարստությունն է, եւ պետությունը պետք է այսպիսի ընտանիքներին առաջնահերթ զորավիգ լինի",-ասել է Սերժ Սարգսյանը հյուրընկալ ընտանիքին եւ խոստացել ներկա գտնվել նրանց բնակարանամուտի արարողությանը:


LED վիդեո պատի էկրանի առավելությունները գովազդի համար - փակ բացօթյա առաջատար վիդեո ցուցադրման էկրանին արտադրող 1、 Անվտանգություն: LED էկրան էկրանը ընտրվում է ցածր լարման DC մատակարարման լարումը, ուստի այն շատ անվտանգ է օգտագործման համար. Անկախ նրանից, թե հին երեխաները կարող են անվտանգ օգտագործել այն ՝ առանց անվտանգության ռիսկեր առաջացնելու. 2、 Փափկություն: LED վիդեո էկրանը որպես բազային ափսե ընտրում է շատ փափուկ FPC, հեշտ է ձեւավորվել, հարմար է գովազդի տարբեր մոդելավորման պահանջների համար. 3、 Երկար կյանք: LED էլեկտրոնային էկրանի բնականոն կյանքն է 80000-100000 ժամեր, 24 ժամ շարունակ շարունակական շահագործման, եւ նրա կյանքը համարյա 10 տարիներ. Հետեւաբար, LED էլեկտրոնային էկրանի կյանքը մի քանի անգամ գերազանցում է ավանդականին. 4、 Սուպեր էներգախնայողություն: համեմատած ավանդական լուսավորության եւ դեկորատիվ լամպերի հետ, իշխանությունը մի քանի անգամ ցածր է, բայց էֆեկտը շատ ավելի լավն է. 5、 Պարզ սարք: LED էլեկտրոնային էկրանի սարքը շատ պարզ է, հագեցած ֆիքսված սեղմակով, մետաղալար անցք, երկաթե մետաղալար, երկաթե ցանց, եւ այլն. կարող է տեղադրվել տարբեր օժանդակ մակերեսների վրա. Ի հավելումն, քանի որ LED էլեկտրոնային էկրանը թեթեւ եւ բարակ է, երկկողմանի սոսինձը կարող է օգտագործվել նաեւ ֆիքսված նպատակներով. Ոչ մի մասնագետ չի կարող տեղադրել, կարող է վայելել DIY զարդարանքի համը. 6、 Մաքուր գույն: LED էլեկտրոնային էկրանն ընդունում է բարձր պայծառության կարկատել, այնպես որ այն ունի LED լույսի արտանետման տարրերի առավելությունները, իսկ բաց գույնը մաքուր է, փափուկ եւ առանց շողերի. Այն կարող է օգտագործվել որպես զարդարանք եւ լուսավորություն. 7、 Շրջակա միջավայրի պաշտպանությունը: LED էլեկտրոնային էկրանի հումքը ընտրված են շրջակա միջավայրի պահպանության հումք, որոնք վերամշակելի են եւ չեն կարող աղտոտել եւ շրջակա միջավայրին վնաս պատճառել բազմաթիվ կիրառությունների պատճառով. 8、 Փոքր ջերմային ելք: LED էլեկտրոնային էկրանը ղեկավարվում է, քանի որ մեկ LED- ի հզորությունը շատ ցածր է, սովորաբար 0,04-0,08 վտ, այնպես որ ջերմության ելքը բարձր չէ. Այն կարող է օգտագործվել որպես ձեւավորմամբ ձկների զարդարանքի լուսավորություն, առանց շատ ջերմային ձեւավորող ջրի ջերմաստիճանի բարձրացման, ինչը կազդի դեկորատիվ ձկների աճի վրա. 9、 Լայն օգտագործման մասշտաբ: LED էլեկտրոնային էկրանը լայնորեն օգտագործվում է շենքերի ընդհանրացման մեջ, քայլեր, ցուցահանդեսային ստենդ, կամուրջ, հյուրանոց, KTV հարդարման լուսավորություն, ինչպես նաեւ գովազդային նշանների պատրաստում, տարբեր մեծ անիմացիա, գեղագրության եւ նկարչության գովազդային ձեւավորում, եւ այլն. LED էլեկտրոնային էկրանի հմտությունների աստիճանական կատարելագործմամբ, դրա օգտագործման մասշտաբը կլինի ավելի ու ավելի ընդարձակ. Ինչ մանրամասներ են ներառված արտաքին լուսադիոդային էկրանների նախագծի բյուջեում? Nova Led Controller WIFI 4G USB քարտ TB4 լուսարձակվող էկրան ուղարկող քարտ Մեկնաբանություններն անջատված են վրա Nova Led Controller WIFI 4G USB քարտ TB4 լուսարձակվող էկրան ուղարկող քարտ TB2 մուլտիմեդիա նվագարկիչ, որն ուղարկում է քարտի աջակցություն wifi Novastar control nova քարտ Մեկնաբանություններն անջատված են վրա TB2 մուլտիմեդիա նվագարկիչ, որն ուղարկում է քարտի աջակցություն wifi Novastar control nova քարտ Novastar LED էկրանային վերահսկիչ MCTRL660 Տեսանյութ ուղարկող Nova քարտ Մեկնաբանություններն անջատված են վրա Novastar LED էկրանային վերահսկիչ MCTRL660 Տեսանյութ ուղարկող Nova քարտ


text: Փաշինյանը վերստին ցնցելու է կառավարությունը.ոստիկանությունն անցնելու է «հատուկ» ռեժիմի, ուժ եւս կկիրառվի. «Իրատես» 24 սեպ 2019 10:38 Տեսանյութ. Հուսով եմ, Փաշինյանը հետ կկանգնի այս անիմաստ ընթացքից. հոգու խորքում ինքն էլ է այդ կարծիքին. Սեֆիլյանը՝ Ամուլսարի մասին Փաշինյանը չի կարողանա սանձել սեփական թիմի ըմբոստներին. առաջիկայում մանդատ վայր դնողների շարքերը համալրվելու են. «Իրատես»


Հալէպէն Լոս Անճելոս . Գօգօ Արթինեան հայկական պար կ'ուսուցանէ 4-րդ դասարանի աշակերտներուն (Լուսանկարներ) - Arevelq East News Այս փուլին նպատակայարմար չէ, որ Փաշինեան եւ Թրամբ հանդիպին. Ամերիկահայ գործիչ... Երեւանի մէջ պայթում. Կայ մէկ զոհ... Սուրիոյ բանակի սպաները պատրաստ են օգտագործելու S-300 համակարգերը... Ամենայն Հայոց Վազգէն Կաթողիկոսը եւ իր ժամանակը... Հալէպէն Լոս Անճելոս . Գօգօ Արթինեան հայկական պար կ'ուսուցանէ 4-րդ դասարանի աշակերտներուն (Լուսանկարներ) 10 Մարտ 2018 , 00:20 Քալիֆորնիոյ հայկական Մեսրոպեան վարժարանէն ներս դասապահերէն մէկուն իր մասնակցութիւնը բերած է վերջերս այնտեղ հաստատուած Հալէպի Համազգայինի երկարամեայ պարող հալէպահայ Գօգօ Արթինեանը: Այս մասին կը տեղեկանանք վարժարանի ֆէյսպուքեան էջէն: Դասապահը եղած է 4-րդ դասարանի աշակերտներուն մօտ: Պարի եւ երաժշտական գործիքներու մասին նիւթի մը ընթերցումէն ետք, աշակերտները, Գօգօ Արթինեանի օգնութեամբ հնարաւորութիւն ունեացած են հայկական պարային որոշ ձեւեր եւ շարժումներ տեսնել եւ փորձել կիրառել զանոնք: Նշենք, որ Գօգօ Արթինեան եղած է Հալէպի հայ համայնքի աշխոյժ անդամներէն մէկը: Բացի երկար տարիներու Համազգայինի «Սարդարապատ» պարախումբի գլխաւոր պարողներէն ըլլալէ, ան վարած է երկարամեայ միութենական աշխոյժ կեանք եւ վերջին շրջանին եղած է նաեւ Համազգայինի վարչականներէն: Շատ մը հալէպահայ ընտանիքներու նման, Արթինեաններու ընտանիքը եւս ստիպուած եղած են Հալէպէն հեռանալ: 2018-09-25 - Բախտաւորութիւն Նուրեաններու տան մէջ (Լուսանկար) 2018-09-25 - Ապաքինման մաղթանք Տ. Շիրվան Քահանային 2018-09-25 - Գէորգ Հաճեան համերգը Մարտունիի Նոր Շէն գիւղին մէջ 2018-09-25 - Երուսաղէմի հայոց պատրիարքը դատական եւ այլ հարցերով Պոլիս այցելած է 2018-09-25 - Արցախի ԱԳՆ ղեկավարը ընդունած է ֆրանսական Ալֆորվիլ քաղաքի պատուիրակութիւնը 2018-09-25 - «Ֆրանսայի մէջ Արցախի օրեր» փառատօնի Եզրափակումը 2018-09-25 - Հայ-գերմանա-ֆրանսական համատեղ միջոցառում Պեռլինի մէջ՝ նուիրուած Եեւանի մէջ կայանալիք Ֆրանկոֆոնիայի գագաթաժողովին 2018-09-25 - Երեւանի մէջ պայթում. Կայ մէկ զոհ 2018-09-25 - Պիտի արշաւենք դէպի Իտլիպ, որմէ ետք ալ պիտի ազատագրենք Կոլանը. Ֆայսալ Ալ-Մըքտատ 2018-09-25 - Ռոպերթ Քոչարեան դատական հայց ներկայացուցած է Նիկոլ Փաշինեանի դէմ 2018-09-20 - «Յուզիչ էր տեսնել, Չորաթանի մէջ առանձինն ապրող տարեց մայրիկին ուրախութիւնը». Յարութ Նէրսէսեան (Տեսանիւթ)


Times.am | Խամենեին ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները որակել է հանցագործություն Իսլամական Հանրապետության դեմ 16:36 - 31 / 07 / 2020 Խամենեին ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները որակել է հանցագործություն Իսլամական Հանրապետության դեմ ԵՐԵՎԱՆ, 31 ՀՈՒԼԻՍԻ, Aysor.am: Իրանի ղեկավար եւ հոգեւոր առաջնորդ Ալի Խամենեին ԱՄՆ-ի պատժամիջոցները որակել է հանցագործություն Իսլամական Հանրապետության դեմ: Համապատասխան հայտարարությունը նա արել ուրբաթ Վաշինգտոնի կողմից իրանական միջուկային, հրթիռային եւ ռազմական ծրագրերի նկատմամբ սահմանափակիչ միջոցների ընդլայնման ֆոնին: «Ամերիկյան պատժամիջոցները հանցագործություն են Իրանի դեմ»,- ասել է Խամենեին: Նրա ելույթը, որը նվիրված էր Իդե կուրբան (Կուրբան բայրամ) զոհաբերության կրոնական տոնին, հեռարձակել է պետական հեռուստատեսությունը, Հոգեւոր առաջնորդը հավելել է, որ Իրանը բանակցությունների ճանապարհին չպետք է գնա զիջումների: Այսօր 9:42 «Փաստ». Երկրում անիշխանություն է, իսկ իշխանավորները շարունակում են աթոռներից կառչած մնալ Այսօր 9:34 «Հրապարակ». «Ֆեյքերի բանակին» փոխարինել են պետական աշխատողները Այսօր 9:31 «Փաստ». Իշխանությունները «մոբը» դարձրել են քաղաքական գործիք Այսօր 9:26 «Փաստ». Իշխանավորները մտահոգ են իրենց «ապագայով» Այսօր 9:25 «Հրապարակ». ՊՆ-ում էլ է անիշխանություն Այսօր 9:22 «Հրապարակ». Մոտ 25 հազար արցախցի տնազուրկ է դարձել Այսօր 9:18 ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Նոյեմբերի 28 23:04 Հայաստանում արտահերթ խորհրդարանական ընտրությունների անցկացումն այսօր առավել քան անհրաժեշտ է. Միքայել Համբարձումյան 22:43 Հայաստանի դատարանները վերահաստատում են Նիկոլ Փաշինյանին ապօրինություններում չաջակցելու վճռականությունը. Իշխան Սաղաթելյան 22:38 Հասարակության մեջ ձեւավորվել է գրեթե 100 տոկոսանոց կոնսենսուս. Արթուր Վանեցյան 21:53 Պատասխան տվողների առաջին շարքում դատավոր Կարեն Ֆարխոյանն է լինելու 20:49 Հայ ռազմագերիների նկատմամբ անմարդկային խոշտանգումներն ու վայրագությունները վկայում են Ադրբեջանի վարած հայատյաց քաղաքականության մասին. The Greek City Times 20:43 Պուտինը հայտնել է, որ հեռախոսային կապ ունի Փաշինյանի եւ Ալիեւի հետ 20:21 Նիկոլ Փաշինյանի տխրահռչակ հեռուստաուղերձը եւս մեկ անգամ ի ցույց դրեց նրա թշվառ վիճակն ու ավարտված քաղաքական ապագան. Արթուր Վանեցյան 20:03 Քննչական կոմիտեն մեղադրանք է առաջադրել Արա Սաղաթելյանին 18:37 Հավաքների ազատության արգելքն այլեւս վերացված է 17:25 Մարիա Զախարովան խոսել է ղարաբաղյան խնդրի կարգավորման շուրջ Թուրքիայի հետ ՌԴ-ի շփումների մասին 17:21 Փաշինյանը շուտ է կտրվել իրականությունից եւ գտնվում է այլ իրականությունում. Գեղամ Մանուկյան 16:44 Եթե Նիկոլ Փաշինյանը գիտեր ու ժողովրդին չէր ասում, սա եւս մեկ քրեական հոդված է. Նաիրա Զոհրաբյան (տեսանյութ) 16:35 Պատգամավորները վերադարձան Սոթքի ոսկու հանքից. ճեպազրույցները. ՈՒՂԻՂ 16:29 Նիկոլ Փաշինյանը հոգեկան խանգարումներ ունի, հիվանդ է, չգիտի՝ ինչ է բանակը, ինչ է պատերազմը. Մովսես Հակոբյան 15:40 Թուրքիայում երկրաշարժ է տեղի ունեցել 15:23 Սոթքի ոսկու հանքի աշխատակիցների ակցիան. ՈՒՂԻՂ 15:17 «Պուտինն ակտիվ երկխոսության մեջ է Հայաստանի եւ Ադրբեջանի նախագահների հետ». Պեսկով 10:58 ՊԲ-ն հրապարակել է հայրենիքի պաշտպանության համար մղված մարտերում նահատակված եւս 34 զինծառայողի անուն 10:56 Ֆրանսիայի ԱԳՆ. Ֆրանսիան չի ճանաչում ինքնահռչակ Լեռնային Ղարաբաղի Հանրապետությունը 10:38 Երկրաշարժ՝ Սոթքից 7 կմ հյուսիս 10:22 ՀՀ-ում ավտոճանապարհներն անցանելի են, Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը բաց է միայն բեռնատարների համար 9:59 «Իրատես». Մակունցն ու Հայրապետյանը Փաշինյանից պահանջել են հաշվետու լինել 9:52 «Ժողովուրդ». Ի՞նչ առաքելությամբ են եկել ռուս խաղաղապահները 9:50 «Ժողովուրդ». Որքան կլինի նվազագույն աշխատավարձը 2021 թվականին 9:47 «Ժողովուրդ». ՍԴ-ի որոշումը հայտնի է. ինչ է սպասվում Գագիկ Ծառուկյանին 9:40 «Իրատես». Հայաստանի իրական էլիտան՝ ազգի սերուցքը, գիտական շրջանակն է պահանջում Փաշինյանի հրաժարական 9:37 «Իրատես». Նախարարություններին հանձնարարվել է 6-ամսյա պլան ներկայացնել 9:34 «Հրապարակ». Ժողովուրդը մեզ չի ների. պաշտոնյաներից ովքեր են նախապես ծանոթ եղել տխրահռչակ փաստաթղթին եւ ինչպես են արձագանքել 9:31 «Հրապարակ». Ռուսական լրատվականների տվյալներով՝ Կարմիր խաչում 150 հայ գերիների մասին տվյալներ կան 9:28 ՕՐՎԱ ԽՈՐՀՈՒՐԴԸ: Նոյեմբերի 27 22:24 Անհետ կորած զինծառայողների ծնողները բողոքի ակցիա են անում Կառավարության դիմաց. ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ 22:13 Երկիրը պիտի մաքրվի, հասարակությունը պետք է առողջանա. դրա միակ ուղին Նիկոլին ու նիկոլիզմը արմատախիլ անելն է 21:53 Անկազմակերպությունն աչք էր ծակում այս պատերազմում. Սեդա Մելքոնյան (տեսանյութ) 27.11.2020 - 9:59 «Իրատես». Մակունցն ու Հայրապետյանը Փաշինյանից պահանջել են հաշվետու լինել 27.11.2020 - 16:29 Նիկոլ Փաշինյանը հոգեկան խանգարումներ ունի, հիվանդ է, չգիտի՝ ինչ է բանակը, ինչ է ... 27.11.2020 - 9:47 «Ժողովուրդ». ՍԴ-ի որոշումը հայտնի է. ինչ է սպասվում Գագիկ Ծառուկյանին 27.11.2020 - 18:37 Հավաքների ազատության արգելքն այլեւս վերացված է 27.11.2020 - 10:58 ՊԲ-ն հրապարակել է հայրենիքի պաշտպանության համար մղված մարտերում նահատակված եւս 34... 16:51 Կայացել է ՀՖՖ գործկոմի հերթական նիստը 21:25 Կյանքից հեռացել է Դիեգո Մարադոնան 19:27 Ռոնալդուն, Մեսսին եւ Լեւանդովսկին հավակնում են ... 18:46 Աղբյուր. Ռեալն ու Ինտերը փոխանակում են պատրաս... 18:44 Բունդելսիգա. 8-րդ տուրի լավագույն գոլերը (տես... 18:42 Skilling Open 2020. Արոնյանն առայժմ դուրս է լ... 18:37 10 տարվա պայմանագիր՝ Մեսսիին. Մանչեսթեր Սիթին... 13:04 ՉԼ. Ռեալը լուրջ կորուստներ ունի Ինտերի դեմ խա... 12:59 Մխիթարյանը մոտ է Ռոմայի հետ պայմանագիրը երկար... 20:10 ՉԼ. Մեսսին չի խաղա Կիեւի Դինամոյի դեմ խաղում


text: «Չորրորդ ինքնիշխանության» մեկնաբանը գրում է. - «Մի քանի օր առաջ ուկրաինական հեռուստաընկերություններից մեկին տված հարցազրույցում Սերժ Սարգսյանը անդրադարձել է այն հարցին, թե ինչպես պատահեց, որ Ղարաբաղը դուրս մղվեց բանակցություններից, եւ փաստորեն սենսացիոն բացահայտում է արել: Նա պարզաբանել է, որ «ինչ-որ պահի Ադրբեջանը կտրականապես դեմ էր, որ Ղարաբաղը մասնակցի բանակցություններին: Իսկ ինչո՞ւ է այս բացահայտումը սենսացիոն: Որովհետեւ, բանից պարզվում է, որ բանակցային ֆորմատը փոխվել է ոչ թե այն պատճառով, որ այդպես ավելի նպատակահարմար էր, որ դա հայկական կողմին որեւէ կերպ չէր վնասի, այլ ընդամենը այն պատճառով, որ Ադրբեջանը այդպես է ցանկացել եւ պնդել է իր պահանջը: Ռոբերտ Քոչարյանն էլ սուսուփուս համաձայնվել է: Այսինքն` եթե մինչեւ հիմա կարծիք կար, թե նա պարզապես առանց երկար-բարակ մտածելու, «տղայավարի» որոշել էր բանակցել նաեւ Ղարաբաղի փոխարեն, ապա հիմա պարզ է դառնում, որ նա այդ քայլին գնացել է Ադրբեջանի ճնշման տակ: Պարզ ասած` «կոտրվել է»»: «Ժամանակ»-ը տեղեկացնում է. - «Երեկ Ռուսաստանի արտգործնախարարության ԱՊՀ 4-րդ դեպարտամենտի ղեկավար Անդրեյ Կելինը Հարավային եւ Հյուսիսային Կովկասի լրագրողների հետ հանդիպման ժամանակ հայտարարություն է արել, որը կարող է խորը տվայտանքներ առաջացնել հայաստանյան իշխանությունների մոտ: Նա բացահայտել է ՄԱԿ-ի Գլխավոր ասամբլեայի օրակարգում Ադրբեջանի հակահայկական բանաձեւի նախագծի չհայտնվելու պայմանը: Կելինն ասել է, որ պայմանը «օկուպացված» տարածքներում գնահատող առաքելության անցկացումն է: «Նրանք կանցկացնեն այդ առաքելությունը, կտեսնեն, թե ինչպես են ընթանում գործերը տարածքներում»: Ռուս պաշտոնյան նաեւ նշել է, որ «դա եղել է պայմաններից մեկը, ըստ որի Ադրբեջանը հանում է օկուպացված տարածքների վերաբերյալ բանաձեւի իր նախագիծը ՄԱԿ-ի Անվտանգության խորհրդում, ինչը կարող էր շիկացնել եւ փչացնել մթնոլորտը: Դրան մատնացույց արեցին բոլոր միջնորդները»»: «Հայոց Աշխարհ»-ը Ազգային ժողովի գիտության, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հարցերի հանձնաժողովի նախագահ Արտակ Դավթյանին (ՀՀԿ) հարցնում է. - «Ի՞նչն է խանգարում, որ վերջապես Հայաստանում ձեւավորվի «կառուցողական ընդդիմություն»: Պատգամավորը պատասխանում է. - «Կարծում եմ, դա ժամանակի խնդիր է։ Ժամանակն էլ կթելադրի խաղի իր կանոնները եւ կձեւավորի կառուցողական ընդդիմության հասարակական պահանջ, իրական այլընտրանք, եւ չի լինի այնպես, որ իշխանություններին մերժելով՝ մարդիկ այլընտրանք փնտրեն ծայրահեղական դաշտում... Այլ բան է, որ հանրության մեջ որոշակի դժգոհություններ կան իշխանությունների նկատմամբ՝ չեն կարող չլինել, եւ մարդիկ այդ դժգոհությունն արտահայտում են՝ «ոչ» ասելով իշխանության թեկնածուին։ 2008-ին Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի արձանագրած հարաբերական հաջողությունը հենց սրանով էր պայմանավորված. ընդդիմադիր ընտրազանգվածի գերակշիռ մասը իր ձայնը տվեց ընդդիմության թեկնածուին՝ բողոքելով իշխանությունների դեմ, ոչ թե նրա համար, որ հավատում էր Տեր-Պետրոսյանին»։ «Կապիալ»-ը Ազգային ժողովի «Ժառանգություն» խմբակցության ղեկավար Ստյոպա Սաֆարյանին հարցնում է. - «Ի՞նչն է պատճառը, որ այսօր ասում են ընդդիմություն, հասկանում են ՀԱԿ»։ Սաֆարյանը պատասխանում է. - «Չեմ կարող ասել, թե ինչպես է իշխանությունը ՀԱԿ-ին ճանաչել ընդդիմություն, կամ ՀԱԿ-ն իրեն՝ որպես միակ ընդդիմություն, դա իրենց իրավունքն է։ Մեզ համար ավելի էական է, թե հասարակությունն ինչպես է ընկալում քաղաքական ուժերից յուրաքանչյուրին։ Այս առումով, մենք հասարակության հետ խնդիր չունենք եւ շարունակում ենք լինել սիրված, զորակցված։ Իրականում քաղաքական ուժի համար ամեն օրը պետք է թեժ լինի, ընդ որում՝ ոչ միայն հայտարարություններով։ Մինչդեռ որեւէ մեկը, բացի «Ժառանգությունից», Ղարաբաղի ծրագիր չի ներկայացնում։ Մենք համարձակություն ունենք եւ ասում ենք, որ Հայաստանը պետք է սկսի Արցախի ճանաչման գործընթացն իրենից, քանի որ դա միակ լուծումն է»։ «168 ժամ»-ին հարցազրույց է տվել Ֆինանսների եւ էկոնոմիկայի նախկին նախարար, Հայ-ռուսական սլավոնական համալսարանի պրոռեկտոր Էդվարդ Սանդոյանը: Լրագրողը հարցնում է. - «Այսօր Կենտրոնական բանկը սեփական պահուստների հաշվին կարողանում է դրամի փոխարժեքը քիչ թե շատ կայուն պահել: Արդարացվա՞ծ եք համարում այս քայլը»: Սանդոյանը պատասխանում է. - «Այսօրվա ամենամեծ խնդիրներից մեկը դա է, ինչին ես խիստ բացասական եմ վերաբերվում: Մենք պետք է այդ հարցը վաղուց լուծած լինեինք: Բայց ամբողջ խնդիրն այն է, որ այս պահին դա լուծել հնարավոր չէ, քանի որ շուկայական կարգավորման համար ինստիտուտներ չունենք: Կենտրոնական բանկը այլ ելք չունի եւ ստիպված է դիմել այդ քայլին: Ես էլ այնտեղ նստած լինեի, նույն սխալները թույլ կտայի: Մենք անցած 19 տարիներին չենք հասցրել ստեղծել անհրաժեշտ ֆինանսական միջնորդության ինստիտուտներ, անհրաժեշտ կապիտալի շուկա եւ այլն: Այստեղ շատ խնդիրն կան` սկսած քաղաքականից, վերջացրած մասնագիտականով»:


text: «Արագածոտնի նախկին մարզպետ, Դաշնակցության հետ կոալիցիայի պատճառով պաշտոնաթող եղած ՀՀԿ-ական Սարգիս Սահակյանը լծվել է ոչ միայն ՏԻՄ ընտրություններին եւ հատկապես Թալինի գործող քաղաքապետ Սարգիս Արամյանի հաղթանակի ապահովման գործին, այլեւ իր անձնական կարիերային միտված քայլեր է անում։ Մեր տեղեկություններով, Սահակյանը «գիշերային» ժողովների ժամանակ իր «լսարանի» մոտ ցեխ է շպրտում մարզի պատգամավորների հասցեին, մարզի խնդիրների մասին խոսում է «անտերության է մատնված» բնորոշումով ու վստահեցնում, թե ինչ դրախտավայր կունենան, եթե ինքը 2017-ին պատգամավոր դառնա»,–գրում է թերթը։ Մանրամասները՝ «Հրապարակ» թերթի այսօրվա համարում։