text: Հուլիսի 16, տարվա 197-րդ (նահանջ տարիներին՝ 198-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 168 օր Դեպքեր 622՝ իսլամական օրացույցի սկիզբը 1661՝ Շվեդիայում թողարկվում են Եվրոպայի առաջին թղթադրամները 1782՝ առաջին անգամ ցուցադրվում է Վոլֆգանգ Ամադեուս Մոցարտի Առեւանգում հարեմից օպերան 1999 - Մայքրոսոֆթ ընկերության ակցիաների գինը, որը Բիլ Գեյթսի սեփականությունն է, հասավ 100 միլիարդ դոլարի 2016 - Թուրքիայում տեղի ունեցավ հեղաշրջման փորձ Ծնունդներ 1486 - Անդրեա դել Սարտո, իտալացի նկարիչ 1746 - Ջուզեպպե Պյացցի Giuseppe Piazzi իտալացի մաթեմատիկոս, աստղագետ 1855 - Ժորժ Ռոդենբախ Georges Rodenbach բելգիացի գրող 1860 - Հանս Օտտո Հարրի Եսպերսեն, դանիացի լեզվաբան 1872 - Ռուալ Ամունդսեն Roald Amundsen նորվեգացի բնախույզ 1893 - Շարա Տալյան, երգիչ 1928 - Անդրեյ Դեմենտեւ Андрей Дементьев ռուս բանաստեղծ 1930 - Հրաչ Սաֆարյան, հայ բանաստեղծ 1931 - Վիկտոր Բալայան, հայ արձակագիր, լրագրող 1932 - Վիլեն Նիկողոսյան, մանրէաբան 1936 - Նորատ Տեր-Գրիգորյանց, գեներալ-լեյտենանտ 1937 - Ադա Ռոգովցեւա Роговцева (Роговець) Ада Миколаївна ուկրաինացի դերասանուհի 1956 - Էդվարդ Նալբանդյան 2008 թ.-ից Հայաստանի արտգործնախարար 1960 - Սերգեյ Թովմասյան, հայ դերասան 1964՝ Աշոտ Անաստասյան, շախմատի գրոսմայստեր Նինո Բուրջանաձե ნინო ბურჯანაძე վրաց քաղաքական գործիչ 1965 - Վահրամ Պողոսյան Արցախի պատերազմի մասնակից 1967 - Ուիլ Ֆերրել Will Ferrell ամերիկացի դերասան, դրամատուրգ 1968 - Լարի Սանգեր Larry Sanger ամերիկացի իլիսոփա 1981 - Զաք Ռենդոլֆ Zach Randolph ամերիկացի բասկետբոլիստ 1983 - Դավիթ Սամվելյան հայ արձակագիր 1988 - Սերխիո Բուսկետս Sergio Busquets իսպանացի ֆուտբոլիստ 1989 - Գարետ Բեյլ Gareth Bale ուելսցի ֆուտբոլիստ 1991 - Անդրոս Թաունսենդ անգլիացի ֆուտբոլիստ Մահեր 1963 - Նիկոլայ Ասեեւ, ռուս պոետ 1989 - Հերբերտ ֆոն Կարայան, ավստրիացի դիրիժոր 2012 - Ջոն Լորդ, բրիտանացի երաժիշտ Տոներ Ուկրաինա՝ Ինքնիշխանության հռչակման օր Ուրուգվայ՝ Ֆուտբոլի աշխարհի չեմպիոն դառնալու օր Ծանոթագրություններ


-Ապահովագրությունից օգտվողների համար ոչ պակաս կարեւոր է նաեւ ապահովագրական հատուցման գործընթացի ժամկետը: Ի՞նչ ժամկետներ են նախատեսվում ապրիլի 1-ից հետո:


Ռոբերտ Քոչարյանի պաշտպաններից Հայկ Ալումյանը ասաց, որ իրենք նույնպես ստացել են որոշումը եւ այն մանրակրկիտ ուսումնասիրում են:


source: CulturaX

text: Օգոստոս 28, 2001 Բելառուսի նախագահական ընտրությունների շեմին «Առավոտ» թերթը զուգահեռել է. «Ինտելեկտուալ առումով եւ անվերահսկելի մենիշխանություն հաստատելու ձգտումով Լուկաշենկոն եւ Քոչարյանը իրար շատ նման են: Բայց տակտիկական տեսակետից նրանց տարբերությունները հսկայական են: Լուկաշենկոն իր բռնապետական հակումները չի թաքցնում, անձամբ սպառնում եւ փնովում է իր ընդդիմախոսներին, անընդհատ վիճում է միջազգային դիտորդների հետ: Քոչարյանը ոչ մեկին հրապարակավ չի սպառնում, իսկ դիտորդները միշտ էլ նրա գլխի վրա տեղ ունեն: Ավելին՝ այսօրվա Հայաստանում իշխանությունը պահելու համար կարելի է նույնիսկ առանձնապես չկեղծել ընտրությունների արդյունքները... Մասնագետների հաշվարկով՝ Հայաստանում ընտրություններում հաջողության հասնելու համար ամեն մի ընտրողի վրա պետք է ծախսվի միջին հաշվով 10 դոլար»: Թերթի ներկայացմամբ, անհրաժեշտ գումարը իշխանությունը հանգիստ կարող է հավաքել իր տարիքի տակ աշխատող բիզնեսմեններից, որոնց հիմա բաժանվել են բոլոր շահավետ տնտեսական ոլորտները: Թերեւս խնդիրը շատ իրական ու ցայտուն է, այլապես միանգամայն հակառակ ճամբարի «Երկիր» թերթն էլ այսօր իր կենտրոնական հրապարակումը չէր նվիրի ընտրակաշառքին: Ներկայիս նախընտրական համապատկերը Հայաստանում «Երկիր»-ը պատկերում է այսպես. «Հոգեբանական հուսալքումը գնալով համատարած է դառնում, եւ գնալով հասարակության ավելի ու ավելի քիչ անդամներ են կարծում, որ իրենց ձայնը երկրի համար շատ բան կարող է որոշել... Նրանք, ովքեր դեռեւս 5 տարի առաջ կխորշեին ընտրակաշառք թե' տալուց, թե' վերցնելուց, այսօր թքած ունեն սեփական սկզբունքայնության վրա: Պարզ է, որ ընտրակաշառքով օրենսդիր կամ գործադիր մարմնում հայտնվածը իր ծախսած գումարները դիտում է որպես ներդրում, որն արագ եւ բազմապատիկ հատուցում պիտի բերի: Սա իշխանական համակարգի բարոյալքման ամենակարճ ճանապարհն է: Սա բարոյալքման ամենակարճ ճանապարհն է նաեւ ամբողջ հասարակության համար»: Ազգային ժողովի «Ագրարային-արդյունաբերական ժողովրդական միավորում» խմբի ղեկավար Հմայակ Հովհաննիսյանը «Առավոտ»-ի հարցազրույցում ընդգծում է, թե ծուռ հայելիների իրավիճակը այսօր կամ երեկ չի ստեղծվել, «արմատները շատ ավելի խորն են։ Երբ որ ուժային նախարարները սկսեցին քաղաքական ուժեր ձեւավորել, երբ որ տեղի ունեցավ հասարակական-քաղաքական կյանքի ռազմականացումը։ Այդ գործընթացների ամենաողբերգական հետեւանքն էր մեր քաղաքական իրականության մեջ ռոմանտիկ շարժառիթների վերջնական անկումը։ Ռոմանտիկ շարժառիթները ի հայտ եկան շարժման սկզբին՝ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի մուտքով, վերակենդանացան Կ. Դեմիրճյանի վերադարձով եւ նրա հետ միասին լքեցին մեր իրականությունը։ Դեմիրճյանի մուտքը ռոմանտիզմի վերջին շունչն էր։ Արդեն քաղաքական ռոմանտիզմի հիման վրա որեւէ մեկը Հայաստանում հաջողության չի կարող հասնել»։ «Իրավունք»-ի մեկնաբանը երկրի ընտրությունը տեսնում է ներկա վատի եւ հհշաձեւ այլընտրանքի՝ վատթարի արանքում՝ դրա պատասխանատվությունը դնելով վարչախմբի վրա: «Ավելի ու ավելի լկտի պահվածքով վարչախումբը պատրաստ է լխճել բոլոր նրանց, ովքեր ունեն այլ կարծիք», - գրում է նա: - «Գործի են դրվում բոլոր միջոցները: Օրենքի մասին արդեն ոչ ոք չի հիշում: «Մեր դեմ խաղ չկա» կարգախոսը վերակենդանանում է: Բիզնեսով զբաղվելու իրավունքը նորից տրվում է միայն յուրայիններին... Բթամիտ իշխանիկները բոլորին չգիտես թե ինչու լարում են իրենց դեմ, մոռանալով, որ «խաղ չկան» վերջ չունի: Կարծես միտումնավոր վարչախումբը բոլորին մղում է դեպի ծայրահեղ ընդդիմություն, դեպի ՀՀՇ եւ նրա հետ նույն շահերը ունեցող «նոր ընդդիմադիր դաշինք»: Անգործությունից, թշվառությունից եւ անօրինականությունից փակուղու մեջ հայտված ժողովրդին արդեն միեւնույնն է, թե ում օրոք են նրան կեղեքում»: Նախկինի նման փակուղուց միակ տրամադրվող ելքը արտագաղթն է, բայց սա արդեն միգրացիա չէ, այլ՝ էվակուացիա, բնորոշվում է «Իրավունք»-ում: «Գոլոս Արմենիի» թերթի տեղեկություններով, ընդդիմությունը լրջորեն քննարկում է Ռուսաստանի նախագահի՝ Հայաստան այցի շրջանում զանգվածային միջոցառումների ծրագիր: Բայց, ըստ մեկնաբանի, իշխանության գործունեությունը հայ-ռուսական հարաբերություններում՝ այս կետում էլ ընդդիմությանը առանձնապես շանսեր չի թողնում: Մեկնաբանի հայացքում, մինչ ընդդիմադիրները միավորվելու երկունքների մեջ են՝ առանց որեւէ նոր գաղափարի, Քոչարյանը հասարակությանը ի ցույց է դնում նոր աշխատատեղեր բացելու իր խոստման իրականացման քայլեր, եւ մինչեւ նոյեմբեր այդ տեղերն անկասկած բացված կլինեն՝ 40 հազար կոնկրետ հասցեներով: «Ժողովրդավարական Արցախ միություն» կազմակերպության համանախագահ Աշոտ Ղուլյանը ԼՂՀ տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրարշավի բովանդակությունը «Ազգ» թերթում ներկայացնում է այսպես. «Արցախում ոչ ոք ոչ մեկին չի փորձում համոզել, թե աղքատ ապրելը բնական է, բայց չեն էլ փորձում անհիմն ոգեւորել, թե մի քանի ամիս հետո հրաշք է լինելու, եւ մարգարեն է միայն պակասում... Ժողովուրդը շատ լավ է հասկանում, որ ընտրության չգնալով, մի քանի տարի էլ կմնա նույն վիճակում, երբ ոչ մի բան չի փոխվի»: Ինչ վերաբերում է ԺԱՄ-ին, «ներկայանում ենք շատ պարզ ձեւով՝ այն սկզբունքներով, որոնք հռչակել ենք կազմակերպության հիմնադիր համաժողովում: Գուցե այդ սկզբունքները մի քիչ սովորական են դարձել՝ երկիրը պետք է լինի ժողովրդավարական, արդարություն հասարակության մեջ, չպիտի լինեն արտոնյալ եւ ոչ արտոնյալ խավեր, պետք է օրենքի գերակայություն: Չնայած դժվարություններին, ԺԱՄ-ը փորձելու է հասնել այդ սկզբունքների իրականացմանը: Շատ լավ հասկանում ենք, որ դա մեկ ամսվա կամ մեկ տարվա գործ չէ... Մենք փորձում ենք խոսքից անցնել գործնական քայլերի»: «Հայոց Աշխարհ» թերթի մեկնաբանի վերլուծությամբ, «Եվրախորհրդի ղեկավարության տարածած հայտարարությունը, որը Լեռնային Ղարաբաղի իշխանություններին կոչ է անում խուսափել սեպտեմբերի 5-ին նախատեսված տեղական ինքնակառավարման մարմինների ընտրությունների անցկացումից.. եւ անմիջապես դրան տրված պատասխաններն ու մեկնաբանությունները գտնվում են բոլորովին տարբեր հարթությունների վրա. Եվրոպայի խորհրդի ղեկավարությունը մի' բան է հասկացնում մեզ, իսկ հայրենի քաղաքական դեմքերը բոլորովին ա'յլ պատասխան են տալիս»: «Եվրոպայի խորհրդի խորհրդարանական վեհաժողովում մեր անհաջողությունների եւ ադրբեջանական կողմի քարոզչական հաղթանակների փաստերը չպետք է շփոթել ԵԽ ղեկավարության քաղաքական ինքնուրույն դիրքորոշումների հետ, որոնք ձեւավորվում են շատ ավելի լուրջ ու խորքային շահերի հաշվառումով», - նշում է մեկնաբանը: - «Այդ ճնշումը Հայաստանում Ռուսաստանի օրավուր մեծացող ակտիվությունը եւ որպես դրա հետեւանք՝ երկու երկրների տնտեսությունների մուտալուտ ինտեգրումը կանխելու Արեւմուտքի ընդհանուր ռազմավարության մի մասն է հանդիսանում»:


source: fineweb

text: Իրավապահները վերաբացել են 16 տարի առաջ անհետ կորած տղայի քրեական գործը։ Քննության տվյալներով, 6 տարեկան տղային գողացել են գնչուները՝ Շախտի քաղաքում։ Այժմ տղան գտնվել է Վոլգոգրադում։ Այս մասին հայտնում է «ՌԻԱ նովոստին»։ Քննության տվյալներով, Շախտի քաղաքի կենտրոնական շուկայի մոտ 2000 թվականի նոյեմբերին 6 տարեկան տղան գնացել է անհայտ ուղղությամբ ու կորել է։ Շուկայում նրա մայրը զբաղվելիս է եղել առեւտրով։ Տարիներ շարունակ իրավապահները չեն կարողացել գտնել տղայի հետքը, եւ անգամ ենթադրել էին, որ տղան սպանվել է։ Ըստ նախաքննության, սակայն, գողանալուց հետո անմիջապես գնչուները տղային տեղափոխել են Վոլգոգրադ, որտեղ էլ երեխան ապրել է։ Նրա անունը փոխել են, իսկ իրեն գողացածներին երեխան որպես մայր ու հայր է ճանաչել եւ դիմել։ 16 տարեկանից տղան սկսել է աշխատել եւ ողջ վաստակածը տրամադրել ծնողներին։ Սակայն որոշ ժամանակ անց տղան տանից հեռացել է եւ սկսել ապրել՝ որտեղ պատահի, աշխատելով՝ ինչ կարող է։ Ի վերջո, տղայի ոդիսականն ավարտվել է 2016 թվականի հուլիսին՝ Վոլգոգրադում, ոստիկանները նրան հայտնաբերել են մի «Գազել»-ի մեջ՝ քնած։ Այսպես, հայտնաբերվել են նաեւ նրան գողացողները, որոնք, ըստ իրավապահների, արդեն խոստովանել են իրենց մեղքը։ Տղան արդեն 22 տարեկան է, սակայն գրել-կարդալ չգիտի, տարածության մեջ կողմնորոշվել չի կարողանում։ Պարզվել է նաեւ, որ տղայի իրական ծնողները մի քանի տարի առաջ մահացել են, ուստի երիտասարդի խնամքով այժմ զբաղվում են տեղի իշխանությունները՝ տեղավորելով նրան խնամակալ մի ընտանիքում։


Այս ցավը ԲՈԼՈՐԻՍ ցավն է - Հետք - Լուրեր, հոդվածներ, հետաքննություններ Թուրքիայի մարդու իրավունքների ասոցիացիայի կազմակերպած բողոքի ակցիայի մասնակիցները հավաքվել են Թուրքական եւ իսլամական արվեստի թանգարանի առջեւ: Թանգարանը Սուլթանահմեդում է, որտեղ պահվում էին հայ մտավորականները մինչ մահվան ուղարկվելը: Ցուցանակների վրա գրված է. «Թուրքական իսլամական արվեստների թանգարան = 1915-ի բանտ», «Այստեղ պահվում էին հայ մտավորականները, մինչ նրանց ուղարկեցին մահվան ճամփորդության»: Հանգուցյալ լրագրող Հրանտ Դինքի որդին` Արատ Դինքը, Ստամբուլում 2011թ. ապրիլի 24-ի բողոքի ակցիայի ժամանակ: 2011թ. ապրիլի 24, Թուրքիա, Ստամբուլ, Թաքսիմ հրապարակ: Թուրքիայի քաղաքացիները մասնակցում են խաղաղ նստացույցի` ոգեկոչելու Հայոց ցեղասպանության հիշատակը: Ցուցանակի վրա գրված է. «Այս ցավը ԲՈԼՈՐԻՍ ցավն է»: Ցուցանակի վրա գրված է. «Այս ցավը ԲՈԼՈՐԻՍ ցավն է»: 2011թ. ապրիլի 24, Թուրքիա, Ստամբուլ, Թաքսիմ հրապարակ: Թուրքիայի քաղաքացիները մասնակցում են խաղաղ նստացույցի` ոգեկոչելու Հայոց ցեղասպանության հիշատակը: 2011թ. ապրիլի 24, Թուրքիա, Ստամբուլ, Թաքսիմ հրապարակ: Թուրքիայի քաղաքացիները մասնակցում են խաղաղ նստացույցի` ոգեկոչելու Հայոց ցեղասպանության հիշատակը: «Ակօս» թերթի խմբագիր Ռոպեր Քոփթաշը հարցազրույց է տալիս մի լրագրողի, 2011թ. ապրիլի 24, Թուրքիա, Ստամբուլ, Թաքսիմ հրապարակ: 2011թ. ապրիլի 24, Թուրքիա, Ստամբուլ, Թաքսիմ հրապարակ: «Մարդկանց փրկության բանակ» կոչվող հակաիմպերիալիստական եւ սոցիալիստական խումբը հակառակ բովանդակությամբ բողոքի ակցիա է անցկացնում Թաքսիմ հրապարակի մյուս կողմում: 2011թ. ապրիլի 24, Թուրքիա, Ստամբուլ, Թաքսիմ հրապարակ: Ոստիկանները բարիկադներ են կազմում` պաշտպանելով Հայոց ցեղասպանության հիշատակը ոգեկոչող խաղաղ նստացույցի մասնակիցներին: 2011թ. ապրիլի 24, Թուրքիա, Ստամբուլ, Թաքսիմ հրապարակ: Թուրքիայի քաղաքացիները մասնակցում են խաղաղ նստացույցի` ոգեկոչելու Հայոց ցեղասպանության հիշատակը: Այդ կիրակի նշվում էր նաեւ Սուրբ Զատիկը: Ապրիլի 24, 2011թ., Ստամբուլ Դիտվել է 41527 անգամ Դիտվել է 22147 անգամ Դիտվել է 75965 անգամ Դիտվել է 166336 անգամ Դիտվել է 202453 անգամ Դիտվել է 132589 անգամ Դիտվել է 372589 անգամ Դիտվել է 142487 անգամ Դիտվել է 143251 անգամ Դիտվել է 377030 անգամ Դիտվել է 375055 անգամ Դիտվել է 129555 անգամ Դիտվել է 125015 անգամ Դիտվել է 357862 անգամ Դիտվել է 260713 անգամ Դիտվել է 8923 անգամ


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Ս. Կ. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻՆ «ԱՇԽԱՏԱՆՔԱՅԻՆ ՎԱՍՏԱԿԻ ՀԱՄԱՐ» ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Երկարամյա բարեխիղճ եւ արդյունավետ աշխատանքի համար «Գրանդ Քենդի» ՍՊԸ-ի գլխավոր տեխնոլոգ Սերյոժա Կոլիկի ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻՆ պարգեւատրել «Աշխատանքային վաստակի համար» մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Ապրիլի 25 Երեւան ՆՀ-340-Ա


Պահեստազորային զինծառայողի ավտոմեքենայում հայտնաբերվել է ՊՆ կարիքների համար նախատեսված սննդամթերք, պարագաներ - ՓԱՍՏԻՆՖՈ | Իրավական լուրեր, իրադարձություններ, վերլուծություններ, տեսանյութեր 01/23/2021 16:22 Միայն մեկ կուսակցություն է ազնվորեն պայքարում. Վազգեն Մանուկյանը մենակ է մնացել. Շիրինյան 01/23/2021 16:15 Վակցինան չեն բերում, որ ժողովրդին փրկեն covid-ից, այլ բերում են, որ փող աշխատեն եւ մարդկանց ավելի վատ վիճակի մեջ դնեն.բժիշկ 01/23/2021 15:54 Թշնամին, մեզ հետ հայերեն խոսելով, բաժանելով սեւ ու սպիտակների, դրեց մեր պարտության հիմքը. Հովհաննիսյան 01/23/2021 15:46 Այսօր ժողովրդի զգալի մի հատված, դժգոհ լինելով իշխանությունից, չի գտնում այն կորիզը, որի շուրջ պետք է համախմբվի.Միհրդատ Մադաթյան 01/23/2021 15:40 Եթե պետական գաղտնիք է, ապա թող փաստաթղթերով ապացուցեն. Հովհաննիսյան՝ պատերազմում զոհվածների թվի մասին 01/23/2021 15:21 Ջոնսոնը հայտարարել է՝ Բրիտանիայում կարանտինը դեռ չի վերանա 01/23/2021 15:05 Մեզ հետաքրքիր է, թե ինչ հիմքով են Աննա Հակոբյանը եւ նրա դստրերը ՌԴ մեկնել. Փոստանջյան 01/23/2021 14:59 Իշխանության նոր նախագծով փորձ է արվում իրավապահ համակարգն «իրենց բռունցքի մեջ կուտակել», որ իրենց կատարած հանցագործությունները կարողանան արդարացնել. Թաթուլ Պետրոսյան 01/23/2021 14:47 Արցախը դարձավ Հայաստանի դավաճան «կառավարության» մատաղացու գառը. Զաքարյան 01/23/2021 14:40 Տարածքների մեծ մասում որոնողական աշխատանքները հիմնականում ավարտված են. անհետ կորած զինվորի հարազատը դիմել է Օնիկ Գասպարյանին 01/23/2021 14:32 Հնարավոր է հարձակում ՀՀ-ի վրա. Ռուբեն Մելքոնյան 01/23/2021 14:17 Երեւանում 29-ամյա երիտասարդին կրակահերթով սպանել են՝ մեջքով կանգնելու համար 01/23/2021 13:46 Թուրքիան կսկսի «Սպուտնիկ V» պատվաստանյութի արտադրությունը 01/23/2021 13:20 Ինձ թվում է՝ Փաշինյանը կհասնի ցեղասպանության խնդրին եւ էլի տարածքներ կհանձնի. Արփեն Մովսեսյան 01/23/2021 13:17 Նիկոլ Փաշինյանի իշխանությունը Հայաստանում ամրապնդվելու է` պետականության հաշվին 01/23/2021 13:14 Լուրջ ցնցումներ են սպասվում Հայաստանի քաղաքական դաշտում. Մանուկ Սուքիասյան 01/23/2021 13:11 Փաշինյանը պատրաստվում է Մակունցին նշանակել ԱՄՆ-ում ՀՀ դեսպան. Միքայել Մինասյան 01/23/2021 12:52 «Նիկոլ Փաշինյանի՝ հայերին ատելու բոլոր պատճառները պետք է փնտրել նրա դառն ու դաժան մանկության տարիներում». հոգեբան Կարինե Նալչաջյան 01/23/2021 12:34 Ադրբեջանցիերը ստացել են իրենց քարոզչությունը սնուցող էներգետիկ աղբյուր. թուրքագետը՝ վարչապետի հայտարարության մասին 01/23/2021 12:32 Դավաճան Նիկոլը "կարմիր" տարածքները եւս կհանձնի՞ թուրքերին (քարտեզ). քաղաքագետ 01/23/2021 12:22 Տարածաշրջանում մեծ պատերազմի ուրվականն է շրջում. Մելքոնյան 01/23/2021 12:21 Արսեն Թորոսյանը ստեղծել եւ ղեկավարել է ոստիկանության նախկին գաղտնի աշխատակիցներից կազմված խումբ. Politik.am 01/23/2021 12:13 Այն ինչ հնչել է Ազգային ժողովի ամբիոնից համընկնում է ադրբեջանական դիրքորոշումներին. թուրքագետը՝ Նիկոլ Փաշինյանի հայտարարության մասին 01/23/2021 12:08 Երեւանից Ստեփանակերտ է վերադարձել 131 փախստական 01/23/2021 12:00 Պետական եկամուտների կոմիտեն 2021 թվականը սկսել է բիզնեսի համար սպասված նորություններով 01/23/2021 12:00 Թրամփը չի բացահայտում իր հետագա ծրագրերը 01/23/2021 11:32 Ջհանգիրյանին ճնշեք, թո՛ղ հաճույք ստանա. Հայկ Սարգսյանի հերթական «կինոն». Yerkir.am 01/23/2021 11:04 Այսօր լուսադեմին Աշոցքում գրանցվել է -35 աստիճան սառնամանիք 01/23/2021 10:56 ՊԲ-ն հրապարակել է նահատակված եւս 72 զինծառայողի անուն 01/23/2021 10:51 Հայաստանում գրանցվել է կորոնավիրուսի վարակման նոր 198 դեպք, 4 մարդ մահացել է 01/23/2021 10:49 Որոնողական աշխատանքների արդյունքում հայտնաբերվել է 5 զինծառայողի աճյուն 01/23/2021 10:44 Ստեփանծմինդա-Լարս ավտոճանապարհը փակ է բոլոր տեսակի տրանսպորտային միջոցների համար 01/23/2021 10:29 Գյումրիում ՌԴ քաղաքացու ավտոմեքենա է այրվել. վարորդը մահացել է 01/23/2021 10:21 Քանի՞ վարորդ չի կորցրել տուգանային միավորները եւ քանի՞սն են 6 ամսով զրկվել վարելու իրավունքից «Փաստ» 01/23/2021 10:17 Հաղթել սեփական պարտությունը. Արթուր Վանեցյան «Հրապարակ» 01/23/2021 10:13 Մարիա Կարապետյանին «սրերով են ընդունում». ինչու իշխանությունը զիջեց հանձնաժողովը «Ժողովուրդ» 01/23/2021 10:09 Նիկոլ Փաշինյանի ներքին վախերի հետեւանքներն ու ամուր պահված աթոռը «Փաստ» 01/23/2021 10:07 Սերժ Սարգսյանի գլխավոր խորհրդականը եղել է երկրի «գլխավոր սորոսականը» «Ժողովուրդ» 01/23/2021 09:06 Ի՞նչ նպատակ ունի դրամի արժեզրկման զսպումը. պատճառ կա. «Փաստ» 01/23/2021 09:01 Իշխանությանն ընդդիմադիր պատգամավորների բերանը փակելու նոր գործիք կունենա. «Հրապարակ» 01/23/2021 08:55 Կլինեն եւ ՆԳ նախարար, եւ ոստիկանապետ.«Հրապարակ» 01/23/2021 08:49 Պլան Ա-ն. «Հրապարակ» 01/22/2021 23:51 ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ. ԱԻՆ 01/22/2021 23:38 Շրջակա միջավայրի նախարարն ընդունել է Հայաստանում ԵՄ դեսպանին 01/22/2021 23:24 Կորոնավիրուսի Բրիտանական շտամը պարզվել է ավելի մահացու է 01/22/2021 23:03 Շվեյցարիայում Pfizer պատվաստումից հետո հինգ մարդ է մահացել 01/22/2021 22:49 Մեկնարկել է ՀՀ ԱԳ նախարար Արա Այվազյանի աշխատանքային այցը Վրաստան. Խոսնակ 01/22/2021 22:39 Վրաստանի ԱԳՆ-ն ՀՀ ԱԳ նախարարի այցը անվանել է այն ոչ թե աշխատանքային, այլ ոչ ֆորմալ. Աշոտյան 01/22/2021 22:17 Հերթական կեղծիքի հերքումը թվերով՝ հայագիտության դեմ իբր արշավի վերաբերյալ. ԿԳՄՍ նախկին նախարար 01/22/2021 21:54 Զինծառայողների համար մեկնարկել է «Կամուրջ» ծրագիրը 01/22/2021 21:05 Բակո Սահակյանի թիկնապահը մահվանից առաջ ասել է, որ իր դեմ որս է սկսվել 01/22/2021 19:01 «Վիտալի Բալասանյանը, դեռեւս, երկու տարի առաջ բարձրաձայնում էր, այն մասին, որ Նիկոլ Փաշինյանն ազգակործան պրոյեկտի մի մասնիկ է». Հակոբ Հակոբյան 01/21/2021 19:44 «Ադրբեջանում տոն է՝ այն, թե Շուշին իբր ադրբեջանական հող է, հաստատում է ո ́չ ավել, ո ́չ պակաս ՀՀ-ում վարչապետ աշխատող անձը». Ռուբեն Մելքոնյան 01/22/2021 15:18 ԱԺ պատգամավոր Ռուստամ Բաքոյանին փորձել են ծեծել. վերջինս դիմել է ոստիկանություն 01/21/2021 19:53 Սպանություն՝ Աշտարակում. սուր կտրող-ծակող առարկայով հարվածել ու սպանել են 19-ամյա երիտասարդի 01/21/2021 16:43 Մինչ Ավինյանը փորձում էր թաքցնել անհայտ կորածների թիվը, ՌԴ ՊՆ-ն այն հայտարարել է. Միքայել Մինասյան 01/21/2021 19:34 Իսագուլյանն ունի ապացույց. ձեռքի տակ է ադրբեջանցիներին բաժանված հայկական անձնագրերի օրինակը 01/21/2021 20:01 Վարդենիսում, Երեւանում էլ են շատ ադրբեջանցիներ ապրել. Փաշինյանը թշնամու ջրաղացին ջուր է լցնում եւ նրան ուղղություն տալիս, որ նույն ձեւով պահանջի նաեւ հայկական մյուս շրջանները. պատմաբան 01/22/2021 15:58 Վլադիմիր Գասպարյանը երեկ տեղափոխվել է հիվանդանոց 01/22/2021 21:25 Հայաստանի վարչապետը շարունակում է խաղալ եւ խաբել Կրեմլին եւ անձամբ Պուտինին 01/22/2021 15:22 «Իյա, Անդրանիկ, դու էլ ես հարց տալի՞ս». Ջհանգիրյանը՝ Անդրանիկ Քոչարյանին 01/23/2021 13:11 Փաշինյանը պատրաստվում է Մակունցին նշանակել ԱՄՆ-ում ՀՀ դեսպան. Միքայել Մինասյան 01/22/2021 19:10 ԱԺ ուսապարկերը ԲԴԽ անդամ ընտրեցին գոմ ունեցող առաջին գիտնականին. Մելիքյան 01/23/2021 14:17 Երեւանում 29-ամյա երիտասարդին կրակահերթով սպանել են՝ մեջքով կանգնելու համար 01/22/2021 13:16 Գագիկ Ջհանգիրյանը որդու անունով կեղծ աճուրդով Մոնումենտում մեծ հողատարածք է ձեռք բերել, որի մի մասի վրա առանձնատուն է կառուցել եւ այժմ վարձով է տալիս. Mediaport 01/21/2021 16:30 Սահմանադրական դատարանը հակասահմանադրական է ճանաչում իր երեք ամիս առաջ ընդունած որոշումը 01/21/2021 23:21 Էլեկտրաէներգիայի վաղվա պլանային անջատումների հասցեները 01/22/2021 20:33 «Որքան ուզում է, թող Նագիեւը փնտրի, նա չի կարող գտնել Ադրբեջանում իմ աղբյուրները». Դավիթ Շահնազարյան. 168.am 01/22/2021 18:55 Գագիկ Ջհանգիրյանը եւ Դավիթ Խաչատուրյանն ընտրվեցին ԲԴԽ անդամներ 01/22/2021 08:24 Զորացրված զինծառայողների զինգրքույկներում համատարած «վարորդ» է նշվում, որ չօգտվեն արտոնություններից «Հրապարակ» Պահեստազորային զինծառայողի ավտոմեքենայում հայտնաբերվել է ՊՆ կարիքների համար նախատեսված սննդամթերք, պարագաներ 12/01/2020 17:31 | ԼՐԱՀՈՍ ՀՀ ՊՆ ռազմական ոստիկանությունում ստացված օպերատիվ տեղեկություններն իրացնելիս ս.թ. նոյեմբերի 30-ին, ժամը 21:00-ի սահմաններում, Գորիս քաղաքի «Շորի Ձոր» կոչվող անցակետում, Գորիսի ՌՈ բաժանմունքի աշխատակիցների կողմից կանգնեցվել է պահեստազորային զինծառայող Ռ.Վ.-ի վարած «ԳԱԶ-66» մակնիշի ավտոմեքենան: Ավտոմեքենայի վարորդի հետ տարված բացատրական աշխատանքների արդյունքում, վերջինս իր մեքենայի բեռնախցիկից ՌՈ աշխատակիցներին է ներկայացրել ՊՆ կարիքների համար նախատեսված մեծ քանակությամբ սննդամթերք եւ պարագաներ: Այս մասին հայտնում են ՀՀ ՊՆ Տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից։ 18:05 30/11/2020 | ԼՐԱՀՈՍՀՀ պաշտպանության նախարարն ընդունել է ՌԴ դեսպանին


source: wikipedia

text: Էրիթրեա, պաշտոնական անվանումը՝ Էրիթրեայի Պետություն ( [hagärä ertra], [dawlat iritriyyā]), պետություն Արեւելյան Աֆրիկայում, Կարմիր ծովի ափին, Աֆրիկյան եղջյուր թերակղզում։ Խոշորագույն քաղաքը եւ մայրաքաղաքը Ասմարան է։ Արեւմուտքից սահմանակցում է Սուդանին, հարավում՝ Եթովպիային, արեւելքում Ջիբութիին։ Զբաղեցնում է 117,600 կմ2 տարածք։ Պատմություն Շուրջ 20 տարի տեւած քաղաքական պատերազմից հետո անկախություն է ստացել Եթովպիայից 1993 թվականին։ Երկարատեւ պատերազմը մեծ վնաս է հասցրել երկրի տնտեսությանը։ Բնակչությունը հիմնականում բնակվում է գյուղերում եւ զբաղվում է երկրագործությամբ ու կիսաքոչվոր անասնապահությամբ։ Կան տեքստիլ, կաշվի, սննդի արդյունաբերության ձեռնարկություններ, արդյունահանվում է աղ։ Անվանում Անվանումն առաջացել է հունարեն Էրիթրոս «կարմիր» բառից, այսինքն՝ «Կարմիր ծովի ափին գտնվող երկիր»։ Ծանոթագրություններ Էրիթրեա ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Աֆրիկյան միության անդամ երկրներ 1993 հիմնադրված պետություններ եւ տարածքներ Տոտալիտար երկրներ Անգլիախոս երկրներ եւ տարածքներ


Լրատվություն Շնորհավորական 24.12.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Թունիսի Նախագահ Էլ Բեջի Կաիդ Էլ Սեբսիին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Էլ Բեջի Կաիդ Էլ Սեբսիին՝ Թունիսի Հանրապետության Նախագահի պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ: 24.12.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Շվեյցարիայի Նախագահ Սիմոնետա Սոմարուգային20e7 Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Շվեյցարիայի Համադաշնության Նախագահ, Արդարադատության եւ ոստիկանության դաշնային դեպարտամենտի ղեկավար Սիմոնետա Սոմարուգային՝ Շվեյցարիայի Նախագահի պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ: 24.12.2014 / Նախագահը շնորհավորական ուղերձ է հղել Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գլխավոր քարտուղար Միկայել Ժանին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Միկայել Ժանին՝ Ֆրանկոֆոնիայի միջազգային կազմակերպության գլխավոր քարտուղարի պաշտոնում ընտրվելու կապակցությամբ: 20.12.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանի ուղերձը Ազգային անվտանգության մարմինների աշխատողի օրվա առթիվ Հայաստանի ազգային անվտանգության մարմինների հարգելի՛ աշխատողներ, Ջերմորեն շնորհավորում եմ ձեզ եւ համակարգի բոլոր վետերաններին մասնագիտական տոնի կապակցությամբ: Անվտանգության մարմինների զարգացման նորագույն պատմության մեջ, անգամ հասարակական հարաբերությունների արմատական վերափոխումների պայմաններում, մեր պետականության հիմքերի ամրապնդման, երկրի խաղաղ ու անվտանգ զարգացման ապահովման գործում դուք մշտապես աչքի եք ընկել պատասխանատվության բարձր զգացումով, եղել եւ մնում եք պետական մտածելակերպի ու... 16.12.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Ղազախստանի Նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաեւին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Ղազախստանի Հանրապետության Նախագահ Նուրսուլթան Նազարբաեւին՝ երկրի ազգային տոնի՝ Անկախության օրվա կապակցությամբ: 16.12.2014 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Կատարի Պետության Էմիրին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր շնորհավորական ուղերձ է հղել Կատարի Պետության Էմիր Թամիմ Բին Համադ Բին Խալիֆա Ալ Թանիին՝ երկրի Ազգային տոնի կապակցությամբ:


Մուջիրեթ - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան Մուջիրեթ վրաց.՝ მუჯირეთი Կոորդինատներ: 42°16′17′′ հս. լ. 43°04′11′′ ավ. ե. / 42.27139° հս.. լ. 43.06972° ավ. ե. / 42.27139; 43.06972 79[1] մարդ (2014) Մուջիրեթ (վրաց.՝ მუჯირეთი), գյուղ Վրաստանում: Գտնվում է Իմերեթի մարզի Թերջոլայի շրջանում[2]: Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Մուջիրեթ&oldid=6368303» էջից


Նիկոլ Փաշինյանը եւ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը հանդիպել են | Նորություններ, լուրեր Հայաստանից եւ Լեռնային Ղարաբաղից - ՄԱՄՈՒԼ.am լրատվական գործակալություն 14:00, երեքշաբթի, 17 հուլիսի, 2018 թ. ՀՀ կառավարությա ֆեյբուքյան էջում կարդում ենք. Առաջին նախագահը իր տեսակետներն է հայտնել Հայաստանի առջեւ ծառացած մի շարք մարտահրավերների հաղթահարման ուղիների վերաբերյալ: Քննարկվել են արտաքին քաղաքականությանը եւ Արցախյան հիմնախնդրին վերաբերող հարցեր: Հանդիպումը տեղի է ունեցել Լեւոն Տեր-Պետրոսյանի նախաձեռնությամբ: 10048 | 17 aratta 14:08, 17.07.2018 Nikol dran s.i.k.t.i.r ara, mi tox koxert vor hawaqwen, worowhetew naxkinneric worewe meki het qo miaworume, shoxowrdi koxmic kditarkwi worpes dawachanutyun, qanzi arajin dawachanneric meke henc jhud levonna. Yes qez zgushacnum em, yete du skses dranc karciqe lsel, appa shat arrag kxchchwes yew kkorcnes aroxj datelu yew werlucelu qo potencian. נאָמען אַזגאַנוניאַ 02 14:18, 17.07.2018 Արա այ անգրագետ ոչխար, լեզուդ կոխի մորդ հետույքը, վեր ընկի!!! Aratta 14:41, 17.07.2018 ay p.u.t.a.n.ka k.l.i.r.s c,c,es tqes qor levonit knga bellai demqin, jhud papatel ga u Lpsti tqi levoni qor achqi mej. Aratta 14:53, 17.07.2018 bellanel klner bayc ays depqum ludmilainer weraberwum נאָמען אַזגאַנוניאַ 02 14:11, 17.07.2018 Արա էլի էս Ջհուդները ակտիվացան? : )) ombudsman 15:00, 17.07.2018 ամոթա, ամեն ինչի համար իրար մեր ու հեր եք հայհոյում.. թե? դուք հեր ու մեր չունեք, կամ չեք ունեցել, թե? հոր ու մոր պատիվ չեք հասկանում, կամ էլ ձեր համար մեկա թե ոնց են ձեր հորն ու մորը ք.ունում, կամ ընտանիքին։ ամոթա տո մեծ մարդիկ եք, հետո էլ կասեք որ դուք ազգին սիրում եք, հեչ չի երեւում ։։ Aratta 15:14, 17.07.2018 hargeli ombudsman, yes erbeq arajine woch woqi chem hayhoyum, ays jhude stacaw ir asaci patasxane. נאָמען אַזגאַנוניאַ 02 15:42, 17.07.2018 Վա՛յ կ լ ի ր ս հորդ թեւատակը!!! Բա Լեւոնին ով էր հայհոյում, այ ագառդիոնի տղա? Aratta 17:58, 17.07.2018 mortel c.c.cnumem levonit u qo wor qrfum em ay agardioni wastak. hayer miatseq sik.tiratsnenq es antiqrist jhud b.ozi txerqin 16:48, 17.07.2018 Amboxj hay azg@ tststsni jhudneri morn u knik@ Tqi qor levoni rozhin.... jhud nikalayn el lpsti Ay *****eq erki uneq sik.tir exeq dzer erkir hayer miatseq sik.tiratsnenq es antiqrist jhud b.ozi txerqin 17:06, 17.07.2018 Ba vor asum em nikolay vovaevich@ qor levoni b.ozi txen e..... cheq havatum Sran inch kaseq Qor Levon@ handipum er nayev xeriki het Levon@ khandipi jhud tuleqi het Verjum el qocharyani k*ri het )))))) hayer miatseq sik.tiratsnenq es antiqrist jhud b.ozi txerqin 17:08, 17.07.2018 Es erkri amenamets chariq@ jhud qor levonn e Isk nmatsatsner@ DRA hetev anqnern en hayer miatseq sik.tiratsnenq es antiqrist jhud b.ozi txerqin 17:10, 17.07.2018 Minchev azgovi chtststsnenq qor levonin u dra hetev anqnerin es erkrin prkutsyun chka ombudsman 17:42, 17.07.2018 ես լեվոնին չեմ հարգել, նա է արտագաղթի հիմնական մեղավորը, նա թույլ տվեց որ երկիրը թալանեն։բայց որ նա խելացի է դրանում կասկած չկա.. իսկ խելացի մարդկանցից ինչ որ բան սովորելը վատ չի, այն էլ ներկաիս դրությամբ, որ գող ու խուլիգան անխելք ու խելոք խառնվել են իրար.. ժողովուրդ, հեշտ չի Նիկոլի համար, մանավանդ որ ժողովուրդը նրան չսատարի։ բոլորս էլ ծանոթ ենք սերժի ռոբի թայֆին, նրանք հիմա բարձր ջերմություն ունեցող հիվանդի նման են ամեն կերպ բժշկի կարիք ունեն։ իսկ այդ բժիշկը հանդիսանում է ժողովուրդը, հենց մենք թուլանանք նրանք կկազդուրվեն. կազդուրվելուց հետո մեզ հոշոտելու են.. հիմա պետք է բոլորս Նիկոլին սատարենք եթե ոչ համ ինքն է կորած համ էլ ազգը։այսօր կարդում էի աած-ի կողմից կալանավորված ու դեռ հետագայում կալանավորվող մարդկանց քանակը, ապշեցուցիչ է. բանից պարզվում է որ ազգի 90 տոկոսին պիտի կալանավորեն.. ասածս նա է որ ով էլ լինի վարչապետ շատ դժվար է լինելու։հարկավոր է համբերությամբ լցվել ու սպասել։իմ կարծիքով շատ լավ է լինելու։։ Aratta 18:12, 17.07.2018 hamamit em. hayer miatseq sik.tiratsnenq es antiqrist jhud b.ozi txerqin 18:19, 17.07.2018 Hay qristonyan chi kara b.ozi txa lini NRA geñer@ tuyl Chen ta Isk jhudner@ hayastanum kazmum en @ndamen@ 25 % Dranq el bazhanvel el erku masi..... levonamki u xeriki Hay azgin harkavor e mi duxov arajnord Vor mi qani jhudi mor exats chexats@ bur@ ta Hayastanum el b.ozi txa chi mna


Շարունակվում է Ռոբերտ Քոչարյանի եւ մյուսների գործով բողոքների քննությունը (ուղիղ) 09:15 Ճապոնիայում դաժան սանությունից հետո արգելել են երեխաների մարմնական պատիժը 09:12 Երկար ժամանակով լույս չի լինելու Երեւանում եւ 7 մարզերում 08:56 Այսօր զբոսանքի միջազգային օրն է 08:54 «Իրավունք». Սամվել Կարապետյանը Փաշինյանի հետ քննարկել է Գագիկ Բեգլարյանին հանգիստ թողնելու հարցը 08:47 «Ժողովուրդ». ՀՔԾ-ն կփակվի, կստեղծվի նոր մարմին. Սասուն Խաչատրյանը հրաժեշտ կտա պաշտոնին 08:40 «Հրապարակ». Վերջին կաթիլը. Զեյնալյանի պաշտոնակության համար եւս մեկ պատճառ է եղել. Փաշինյանը խիստ զայրացել է 08:37 Դոնալդ Թրամփը ընտրարշավը պաշտոնապես սկսել է 08:34 «Ժամանակ». Չփորձեք մեր դեմ «գործ տալ». կաշառքի մասին հաղորդում տվողի դեմ ՊԵԿ-ը հարկային տեռոր է սկսել 08:08 «Հրապարակ». «Էդ ի՞նչ ձեւ է իրեն պահում, ասեք դրան` աչքիս չերեւա». Փաշինյանը դեղին քարտ է ցույց տվել Հայկ Սարգսյանին 08:03 «Ժամանակ». Վարչապետի խորհրդական է նշանակվել կաշառքի գործով դատապարտված Գագիկ Մազմանյանի որդին 07:58 «Փաստ». «Չիստկայի» հերթական փուլը 07:52 «Հրապարակ». Սամվել Կապարետյանը կհանդիպի Ռոբերտ Քոչարյանին եւ Սերժ Սարգսյանին 07:39 Վթարի պատճառով 12 ժամ ջուր չի լինելու Դիլիջան քաղաքում 07:20 Հենրի Ֆորդին կասկածում են Ford ավտոմեքենաների գողության մեջ 06:36 Ամերիկացին փորձել է 34 սերինոս տեղափոխել՝ դրանք թաքցնելով վարսափաթթուկների մեջ 05:25 Ամերիկյան ստարտապը դատական հայց է ներկայացրել Նյու Յորքի մետրոպոլիտենի դեմ՝ մեղադրելով սեքսիզմի մեջ 04:44 Իսրայելցիները Spice 250 ռումբը հագեցրել են արհեստական ինտելեկտով 03:33 Գիտնականները բացահայտել են շան հայացքի գաղտնիքը 02:22 Վանուատուի կղզիներից մեկում ժամանակը փող է 01:22 Աբու Դաբիի շեյխը օգնել է վերակագնել 19-րդ դարի ֆրանսիական թատրոնը 01:00 Նավթը որպես Ադրբեջանի «առաջընթացի» շարժիչ. հարուստների կույտին՝ ամեն ինչ, մյուսներին՝ ոչինչ 00:48 Թուրքիայում զարմիկը հրկիզել է հարազատ քեռուն 00:41 Վանաձոր-Ալավերդի-Բագրատաշեն ճանապարհահատվածը բեռնատարների եւ ավտոբուսների համար փակ է 00:40 Հրապարակներում կախաղան-փարթի կազմակերպելը հասարակության մի մասի երաժշտական նախասիրություն է. Նաիրա Զոհրաբյան 17:51 Խուլիգանություն «Արմենիա» ԲԿ-ում, այնուհետեւ ոստիկանության բաժնում. հարվածել են «շտապօգնության» վարորդին 17:45 Եվրոպական դատարանը Գերմանիային արգելել է արասահմանցիների համար վճարովի ավտոուղի կառուցել 17:43 Պատգամավորները նախատեսում են պարզեցնել հանրապետությունից խոշոր եղջերավոր անասունների արտահանումը 17:35 Հայաստանում կխստացնեն խաղատների գործունեության վերահսկողությունը 17:30 Անակնկալ ստուգում է իրականացվել 5-րդ զորամիավորումում 17:26 ԱՄՆ նախագահի թեկնածուներից մեկը խոստացել է մեկ տարվա ընթացքում կառավարությունն արձակել եւ հրաժարական ներկայացնել 17:16 Կոտայքում բախվել են Safe-ը եւ Mustang-ը. վերջինս բախվել է արգելապատնեշին ու հայտնվել բաժանարար գոտու մեջ Վրաստան այցի ընթացքում քննարկվել են Հայաստանի պետական եկամուտների կոմիտեի եւ Վրաստանի ֆինանսների նախարարության միջեւ համագործակցության հարցեր։ Ինչպես NEWS.am–ը տեղեկանում է ՀՀ ՊԵԿ տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի բաժնից, Պետական եկամուտների կոմիտեի նախագահի տեղակալ Ռուստամ Բադասյանի՝ Վրաստանի Հանրապետություն այցի շրջանակում հանդիպում է տեղի ունեցել Վրաստանի ֆինանսների փոխնախարարներ Լերի Բարնաբիշվիլիի եւ Լաշա Խութիշվիլիի հետ: Քննարկվել են Հայաստանի պետական եկամուտների կոմիտեի եւ Վրաստանի ֆինանսների նախարարության միջեւ համագործակցության վերաբերող հարցեր: Այնուհետեւ Վրաստանի ֆինանսների նախարարության կազմում գործող Քննչական ծառայությունում կայացել է հանդիպում ղեկավար անձնակազմի հետ` ծառայության ղեկավար Սոսո Ռամիշվիլի գլխավորությամբ: Ստորաբաժանումը զբաղվում է տնտեսական հանցագործությունների բացահայտմամբ, կանխմամբ եւ քննությամբ: Պայմանավորվածություն է ձեռք բերվել համագործակցության հուշագիր ստորագրելու մասին, որը կվերաբերվի միջազգային պայմանագրերով նախատեսված տեղեկությունների օպերատիվ փոխանակմանը, փոխադարձ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցերի շուրջ համագործակցությանը: Հանդիպման ընթացքում կողմերն անդրադարձել են այն բոլոր խնդրահարույց հարցերին, որոնք առաջանում են տնտեսական հանցագործությունների, մասնավորապես՝ հարկային հանցագործությունների քննության ժամանակ:


ԱՄՆ դատարանը դատախազներին թույլ է տվել ստուգել Թրամփի ֆինանսները | 1in.am 00:00 Թրամփը ցանկացել է իր պատկերը ավելացնել Ռաշմոր լեռան վրա նախագահների հարթաքանդակներին.NYT 15:00 ԱՄՆ-ում կստեղծվի «Եվրատեսիլի» ամերիկյան տարբերակը 11:20 Ռուսաստանը օգնում է Թրամփին հաղթել ընտրություններում եւ խանգարում է Բայդենին. ԱՄՆ հակահետախուզության ղեկավար 09:15 ԱՄՆ հակահետախուզության ղեկավարը մեղադրել է Չինաստանին՝ ընտրություններին միջամտելու մեջ 23:00 ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը չեղարկել է միջազգային ճանապարհորդությունների արգելքը ԱՄՆ Գերագույն դատարանը թույլ է տվել նախագահ Դոնալդ Թրամփից հարկային հայտարարագրեր ներկայացնել Նյու Յորքի դատախազներին: Սպիտակ տան ղեկավարի եկամուտների մասին տեղեկատվությունը չի ուղարկվի Կոնգրես՝ գրում է ekhokavkaza.com-ը: Թրամփը Ռիչարդ Նիքսոնից հետո առաջին նախագահն է, որը չի հրապարակել իր եկամուտների մասին հայտարարագիրը: 50 տարի առաջ Նիքսոնի փաստաթղթերը լրագրողներին էր հանձնել անանուն հարկային ծառայողը: Այնուհետեւ պարզվել էր, որ Միացյալ Նահանգների 37-րդ նախագահը չէր վճարել մոտ 400 հազար դոլար ԱՄՆ-ի բյուջե: Թրամփի փաստաբանները նախկինում հայտարարել էին, որ գործող նախագահը անձեռնմխելի է հետաքննությունների եւ հետապնդումների մասով:


Լրատվություն Ցավակցական Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ցավակցական հեռագիր է հղել Լեհաստանի Հանրապետության Սեյմի մարշալ Բրոնիսլավ Կոմորովսկուն 10.04.2010 “Ձերդ Գերազանցություն, Խորապես ցնցված եմ այսօր առավոտյան տեղի ունեցած ավիավթարից, որի հետեւանքով զոհվեցին Լեհաստանի Հանրապետության Նախագահը, նրա տիկինը, պատգամավորներ, լեհ բարձրաստիճան պաշտոնյաներ եւ լեհ ժողովրդի բազմաթիվ արժանավոր զավակներ: Հայաստանի Հանրապետության ժողովրդի եւ անձամբ իմ անունից խորին ցավակցություն եմ հայտնում Ձեզ, զոհվածների ընտանիքներին եւ ողջ լեհ ժողովրդին: Կիսելով Ձեր եւ Լեհաստանի ժողովրդի վիշտն ու ցավը` մաղթում եմ շուտափույթ ապաքինում ձեր երկիրը պատուհասած այս դաժան փորձությունից, իսկ զոհերի հարազատներին ու մերձավորներին՝ տոկունություն եւ ոգու արիություն։ Ընդունեք խնդրեմ, մեծարգո պարոն Կոմորովսկի, խորին հարգանքներիս հավաստիքը”: a84


text: Դեպքեր Հունվար Հունվարի 1 – Փոփոխություն Շվեդական ժառանգության կարգում, որը Վիկտորիա արքայադուստրին դարձրեց Շվեդիայի գահի առաջին հավակնորդ, եւ թագաժառանգ արքայադուստրը առաջ անցավ իր կրտսեր եղբորից։ Հունվարի 4 – ԱՄՆ նախագահ Ջիմի Կարտերը ցորենի էմբարգո հայտարարեց ԽՍՀՄ-ին, ինչը ստացավ Եվրոպական հանձնաժողովի հավանությունը։ Հունվարի 6 Գլոբալ տեղորոշման համակարգը սկսեց գործարկվել ժամը 00:00 UTC։ Սիցիլիայի նախագահ Պիերսանտի Մատարելլան սպանվեց մաֆիայի կողմից։ Հունվարի 9 – Սաուդյան Արաբիայում, 63 Իսլամիստ գլխատվեցին Մեքքայի Մեծ տաճարի վրա հարձակման համար, որը տեղի էր ունեցել 1979 թվականի նոյեմբերին։ Հունվարի 20 Կուբան ճանաչեց Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետության (ՍԱԴՀ) անկախությունը։ Պիտսբուրգ Սթիլերսը չորրորդ անգամ հաղթեց Ազգային ֆուտբոլային լիգայում վերջին վեց մրցաշրջաններում։ Հունվարի 21 Լոնդոնի ոսկու շուկայում գրանցվեց ոսկու ամենաբարձր գինը` 850 ԱՄՆ դոլար մեկ տրոյական ունցիայի համար։ Ամենաքիչը 200 մարդ սպանվեց երբ փլուզվեց ցլամարտի հարթակը Կոլումբիայի Սինկելեխո քաղաքում։ Հունվարի 26 – Իսրայելը եւ Եգիպտոսը սկսեցին դեվանագիտական հարաբերությունները։ Հունվարի 27 – Վեց ԱՄՆ դիվանագետներ, ներկայանալով որպես կանադացի, կարողացան Իրանի Թեհրան քաղաքից ինքնաթիռով հեռանալ Շվեյցարիա։ Հունվարի 29 – Ռուբիկի խորանարդը իր միջազգային նորամուտը նշեց բրիտանական խաղալիքների ցուցահանդեսում։ Հունվարի 31 – Իսպանիայի դեսպանատունը Գվատեմալայում հարձակման ենթարկվեց եւ կրակի մատնվեց` սպանելով 36 մարդու։ Այն կոչեցին Իսպանական Թեհրան, 1979-80 թվականների ԱՄՆ-Իրան հարաբերությունների ֆոնին։ Փետրվար Փետրվարի 2–3 – Մեքսիկայում տեղի ունեցած քրեակատարողական հիմնարկի խռովության արդյունքում 33 կալանավոր սպանվեցին եւ ավելի քան 100-ը` վիրավորվեցին։ Փետրվարի 4 – Այաթոլլա Ռուհոլլա Խոմեինին Աբոլհասան Բանիսադրին անվանեց Իրանի նախագահ։ Փետրվարի 13 – Ձեմառային օլիմպիական խաղեր 1980-ը բացումը Նյու Յորքում։ Փետրվարի 15 – Վանուատուում, Ջոն Ֆրումի հետեւորդները Տաննա կղզում հայտարարեցին իրենց անջատ ազգ Տաֆի։ Փետրվարի 16 – Արեգակի խավարում նկատվեց Հյուսիսային Աֆրիկայում եւ Արեւմտյան Ասիայում։ Փետրվարի 19 – AC/DC անդամ Բոն Սկոտը մահացավ գիշերը ալկոհոլի չարաշահումից։ Փետրվարի 23 –Այաթոլլա Ռուհոլլա Խոմեինին հայտարարեց, որ Իրանի խորհրդարանը պետք է որոշի Ամերիկյան դեսպանատան պատանդների հարցը։ Փետրվարի 25 – Հեղաշրջում Սուրինամում, որի արդյունքում Հենք Արոնի կառավարությունը տապալվեց։ Փետրվարի 27 – Իրանը ճանաչեց Սահարայի Արաբական Դեմոկրատական Հանրապետության (ՍԱԴՀ) անկախությունը։ Մարտ Մարտի 1 Հիմնադրվեց Առեւտրային միությունների համագործակցության խումբը։ Վոյաջեր-1 միջմոլորակային կայանը հաստատեց Սատուրնի Յանուս արբանյակի գոյությունը։ Մարտի 3 Պիեր Տրյուդոն վերադարձավ Կանադայի վարչապետի պաշտոնին։ Audi Quattro չորս անիվների քարշակով սպորտային կուպեն ներկայացվեց Արեւմտյան Գերմանիայում։ Մարտի 4 – Ռոբերտ Մուգաբեն ընտրվեց Զիմբաբվեի վարչապետ։ Մարտի 8 – ԽՍՀՄում առաջին անգամ անցկացվեց Ռոք երաժշտության տոնահանդես։ Մարտի 14 – Լեհական ավիաընկերության 007 թռիչքի կործանվեց վայէջք կատարելուց Վարշավաում, զոհվեցին ընդհանուր 87 մարդ։ Մարտի 18 – Հիսուն մարդ զոհվեցին Ռուսաստանի Պլեսետսկ կոսմոդրոմում, երբ Վոստոկ-2Մ հրթիռը պայթեց, երբ փորձում էին լիցքավորել վառելիքով։ Մարտի 21 ԱՄՆ նախագահ Ջիմի Քարթերը հայտրարարեց, որ Միացյալ Նահանգները կբոյկետեն Մոսկվայի Օլիմպիական խաղերը։ Մաֆիայի պարագլուխ Անժելո Բրունոն սպանվեց Ֆիլադելֆիայում։ Մարտի 24 Ավստրալիայի օլիմպիական կոմիտեն հայտարարեց, որ օլիմպիական ներկայացուցիչները կմեկնեն Մոսկվա չնայած դրան դեմ է երկրի վարչապետ Մալկոլմ Ֆրեյզերը։ Արքեպիսկոպոս Օսկար Ռոմերոն սպանվեց Սան Սալվադորում պատարագ մատուցելիս։ Հուլիսի 19 - Տեղի ունեցավ XXII Ամառային օլիմպիական խաղերի բացման հանդիսավոր արարողությունը (Մոսկվա, ԽՍՀՄ)։ Հուլիսի 30 - Վանուատուն անկախացավ Սեպտեմբերի 12 - Թուրքիայում տեղի ունեցավ հեղափոխություն։ Իշխանության եկավ ազգային անվտանգության խորհուրդը գեներալ Քենան Էվրենի գլխավորությամբ։ Երկրի վարչապետ նշանակվեց ծովակալ Բյուլենթ Ուլուսուն։ Նոյեմբերի 4 - ԱՄՆ-ի նախագահ ընտրվեց Ռոնալդ Ռեյգանը։ Աշխարհի բնակչություն Ծնունդներ Հունվար Հունվարի 16 - Սեյդու Կեյտա, մալիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Հունվարի 22 - Ջոնատան Վուտգեյթ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Փետրվար Փետրվար 20 - Արթուր Աբրահամ, հայ պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Փետրվարի 27 - Դոն Դիաբլո, հոլանդացի դիջեյ, ռեմիքսեր եւ երաժշտական պրոդյուսեր Մայիս Մայիս 20 - Իկեր Կասիլյաս, իսպանացի ֆուտբոլիստ Հունիս Հունիս 6 - Խորեն /Տարոն/ աբեղա Առաքելյան Հունահայոց թեմի հոգեւոր հովիվ Հունիսի 17 - Կարեն Ալեքսանյան, հայ ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Հուլիս Հուլիսի 6 - Պաու Գասոլ, իսպանացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ Հուլիսի 8 - Անդրե, հայ երգիչ Հուլիսի 18 - Քրիստեն Բել, ամերիկյան հեռուստահաղորդավարուհի է եւ կինոդերասանուհի Օգոստոս Օգոստոսի 9 - Ալեքսանդր Թադեւոսյան, հայ ֆուտբոլիստ, պաշտպան Սեպտեմբեր Սեպտեմբերի 4 - Դավիթ Գարեթ, ջութակահար Հոկտեմբեր Հոկտեմբերի 1 - Կիմ-Լիան, հոլանդացի երգչուհի, երգահան, դերասանուհի եւ հաղորդավարուհի Հոկտեմբերի 26 - Կրիստիան Կիվու, ռումինացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Դեկտեմբեր Դեկտեմբերի 7 - Ջոն Թերի, անգլիացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան Դեկտեմբերի 18 - Քրիստինա Ագիլերա, ամերիկացի երգչուհի-երգահան եւ դերասանուհի Ջո Քոուլ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, կիսապաշտպան Մահեր Հուլիսի 24 - Պիտեր Սելլերս, բրիտանացի դերասան, կատակերգու Օգոստոսի 30 - Խաչատուր Չալխուշյան, ռուսաստանցի հայ ճարտարապետ Սեպտեմբերի 12 - Էմիլ Միրզաբեկյան, գիտության գործիչ, ֆիզիկոս Անատոլի Սմիռնով, ԽՍՀՄ ՄԳԱ (1968) իսկական անդամ Ապրիլի 29 - Ալֆրեդ Հիչքոք, անգլիացի ռեժիսոր, սցենարիստ եւ պրոդյուսեր Լեոնիդ Մարտինով, ռուս խորհրդային բանաստեղծ Հունվար 14 - Գրիգոր Քեշիշյան, (տոհմական ազգանունը՝ Աջապահյան), հայ արձակագիր, թարգմանիչ (ծ. 1921) Փետրվարի 15 - Վասիլի Քաթանյան, հայազգի ռուսալեզու գրականագետ, դրամատուրգ (ծ. 1902) Մարտ 4 - Վախթանգ Անանյան, հայ արձակագիր (ծ. 1905) Ապրիլ 15 - Ժան Պոլ Սարտր, ֆրանսիացի փիլիսոփա, վիպագիր, դրամատուրգ, քննադատ, Նոբելյան մրցանակակիր (ծ. 1905) Մայիսի 14 - Հյու Գրիֆիտ, թատրոնի եւ կինոյի բրիտանացի դերասան, Օսկարի դափնեկիր։ (ծնվ. 1912) Հուլիս 24- Փիթեր Սելլերս, անգլիացի դերասան (ծ. 1925) Հուլիս 25 - Վլադիմիր Վիսոցկի, ռուս դերասան, երգիչ (ծ. 1938) Օգոստոսի 23 - Ցոլակ Բեքարյան, հայ կոմպոզիտոր, ջութակահար, մանկավարժ (ծ. 1922) Դեկտեմբեր 8 - Ջոն Լենոն, անգլիացի ռոք-երաժիշտ (ծ. 1940) Դեկտեմբեր 19 - Հրանտ Ստեփանյան, խորհրդային վաստակավոր նկարիչ (ծ. 1918) Ծանոթագրություններ 1980 Տարեթվեր


text: Ամեն. Տ. Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ Կաթողիկոս Պատրիարքի հանդիպումները Փարիզում Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ պիտի այցելի նաեւ Ֆրանսիայի Ծերակույտը եւ Ազգային Ժողովը, պիտի հանդիպի Փարիզի Հայ Կաթողիկէ համայնքի անդամների հետ Արեւելքի քրիստոնյաների ծառայությանը նվիրված «Œuvre d'Orient»-ի հրավերով Ֆրանսիայում գտնվող Տանն Կիլիկիո Կաթողիկէ Հայոց Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ Կաթողիկոս Պատրիարքն ավարտեց է իր հանդիպումները Մարսելում եւ նոյեմբերի 22-ի առավոտյան այցելեց Փարիզ: Փարիզի Սուրբ Խաչ Հայ Կաթողիկէ թեմի առաջնորդ Արհ. Եղիա Եպիսկոպոս Եղիայեանի, Լիբանանից ժամանած Բեյրութի Պատրիարքական Հայ Կաթողիկէ թեմի օգնական եպիսկոպոս՝ Գերպծ. Գեւորգ Ասատուրյանի, Տ. Կարապետ Քհն. Թադեւոսյանի ընկերակցությամբ այցելեց Փարիզի Հայ Առաքելական Եկեղեցու Սուրբ Հովհաննու Կարապետի Աթոռանիստ Եկեղեցի, որտեղ հանդիպում ունեցավ Հայ Առաքելական Եկեղեցու տեղապահ՝ Հայր Կոմիտաս Հովնանյանի հետ։ Ամենապատիվ Հոգեւոր Տերն այցելեց նաեւ Փարիզում գործող Լիբանանի դեսպանատուն, որտեղ հանդիպեց Լիբանանի դեսպանի հետ եւ շնորհավորեց 1943թ. նոյեմբերի 22-ին ձեռք բերված Լիբանանի անկախության տոնը, ապա իրեն ընկերակցող պատվիրակության անդամների եւ «Œuvre d'Orient»-ի ընդհանուր տնօրեն՝ Գերապայծառ Փասքալ Կոլնիշինի հետ միասին մասնակցեց Հայ Կաթողիկէ առաջնորդարանում իր պատվին մատուցվող սիրո ճաշին։ Նոյեմբերի 22-ին Փարիզում նախատեսված է Ամենապատիվ Կաթողիկոս Պատրիարքի հանդիպումը Ֆրանսիայի մայրաքաղաքի վիճակավոր՝ Արհ. Միշել Արքեպս. Օփըդի հետ: Տանն Կիլիկիո Կաթողիկէ Հայոց Հայրապետի հաջորդ օրերի հայտագիրը նախատեսում է այցելություն «Œuvre d'Orient»-ի Փարիզի գրասենյակ, հանդիպում Ֆրանսիայի կաթողիկէ եպիսկոպոսների համահավաք դասի նախագահ՝ Գերպծ. Էրիք Եպս.Տը Մուլէն-Պոֆորի հետ, ապա այցելություն եւ հանդիպում Ֆրանսիայի Վերին Պալատում, որտեղ նախատեսված է նաեւ Ամենապատիվ Հոգեւոր Տիրոջ ելույթը։ Ռաֆայել Պետրոս ԻԱ պիտի այցելի նաեւ Ֆրանսիայի Ազգային Ժողով, որտեղ ի պատիվ նրա տեղի կունենա պաշտոնական ընդունելություն երեսփոխանների մասնակցությամբ։ Հայ Կաթողիկէ Եկեղեցու Հայրապետը պիտի այցելի նաեւ Ֆրանսիայում գործող Հայաստանի Հանրապետության դեսպանություն, ապա Հայ Կաթողիկէ Սուրբ Խաչ Աթոռանիստ Եկեղեցում հանդիպում պիտի ունենա Փարիզի հայ կաթողիկէ համայնքի անդամների հետ։


text: Մանագուա (), Նիկարագուայի մայրաքաղաքը եւ խոշորագույն քաղաքը, նաեւ համարվում է երկրի համանուն դեպարտամենտի վարչական կենտրոնը։ Բնակչությունը՝ ։ Աշխարհագրություն Քաղաքը գտնվում է պետության արեւմուտքում, Մանագուա լճի հարավային ափին։ Պատմություն Մանագուան հիմնադրվել է իսպանացիների կողմից XVI դարից հայտնի հնդկացիական բնակավայրի տեղում։ 1855 թվականին քաղաքը դարձել է պետության մայրաքաղաք։ Իր պատմության ընթացքում քաղաքը բազմիցս տուժել է տարերային աղետների արդյունքում՝ 1876 թվականին ուժեղ ջրհեղեղ է տեղի ունեցել, 1885, 1931 եւ 1972 թվականներին ավերիչ երկրաշարժեր, 1936 թվականին՝ ուժեղ հրդեհ։ 1979 թվականին Ազգային ազատագրական Սանդինիստյան ճակատի (ԱԱՍՃ) եւ բռնակալ Անաստասիոս Սոմոսայի զորքերի միջեւ քաղաքային պատերազմ (գերիլիա) էր ընթանում։ 1979 թվականի հունիսի 4-ին սկսվեց համազգային գործադուլը, իսկ հունիսի 9-ին՝ զինված ապստամբությունը։ Ապստամբության 19-րդ օրը ԱԱՍՃ-ի ստորաբաժանումները եւ ապստամբները (ընդամենը 6 հազար մարդ) սկսեցին նահանջել մայրաքաղաքից։ Նրանց հետ միասին մայրաքաղաքը լքեցին նաեւ փախստականները։ Հուլիսի 14-ին ԱԱՍՃ-ի շարասյունը կրկին հարձակվեց Մանագուայի վրա։ Քաղաքում սկսվեց բարիկադների կառուցումը։ Նախագահ Ա. Սոմոսան սկսեց պատրաստվել երկրից փախչելուն եւ հուլիսի 17-ին Նիկարագուայի կոնգրեսի դիմաց հրաժարական տվեց եւ մեկնել ԱՄՆ։ 1979 թվականի հուլիսի 19-ին ԱԱՍՃ ջոկատները հանդիսավոր կերպով մուտք են գործել երկրի մայրաքաղաք։ 2009 թվականի հուլիսի 1-ին Մանագուայի քաղաքապետ, նախկին բռնցքամարտիկ Ալեքսիս Արգուելյոին իր նստավայրում մահացած են հայտնաբերել։ 2009 թվականի հուլիսի 8-ին քաղաքապետի պաշտոն է ստանձնել Դեյսի Տոռեսը։ 2014 թվականի սեպտեմբերի 6-ին տեղական ժամանակով ժամը 23:04-ին Մանագուա օդանավակայանի մոտակայքում երկնաքար է ընկել՝ առաջացնելով 12 մետր տրամագծով եւ 5,5 մետր խորությամբ խառնարան։ Տնտեսություն Քաղաքը համարվում է երկրի արդյունաբերական եւ ֆինանսական կենտրոնը։ Մանագուայում են տեղակայված տեքստիլ, կաշվե կոշիկի, ցեմենտի, նավթամշակման արդյունաբերությունները։ Տեսարժան վայրեր Քույր-քաղաքներ Մանագուան ունի 19 քույր-քաղաքներ. Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Ֆոտոռեպորտաժ Մանագուա քաղաքի քարտեզը Managua photos, attractions, municipalities, hotels, etc. Նիկարագուայի քաղաքներ Հյուսիսային Ամերիկայի երկրների մայրաքաղաքներ 1819 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հրավիրել է Ազգային անվտանգության խորհրդի նիստ 20.12.2016 - 1500x1030px - 821 Կբ - 1500x998px - 746 Կբ - 1500x998px - 813 Կբ - 1500x954px - 2 Մբ - 1500x998px - 892 Կբ - 1500x998px - 785 Կբ Հայաստանի Հանրապետության Նախագահ, ՀՀ ազգային անվտանգության խորհրդի նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հրավիրել է Ազգային անվտանգության խորհրդի նիստ: Օրակարգի շրջանակներում ՀՀ Էներգետիկ ենթակառուցվածքների եւ բնական պաշարների նախարար Աշոտ Մանուկյանը զեկուցել է «Հայաստանի Հանրապետությունում ռադիոակտիվ թափոնների եւ աշխատած միջուկային վառելիքի անվտանգ կառավարման հայեցակարգի» նախագիծը: Հայեցակարգի մշակումը բխում է Հայաստանի Հանրապետության ազգային անվտանգության ռազմավարությունից եւ կոչված է ապահովելու ատոմային էներգիայի անվտանգ օգտագործման քաղաքականության շարունակականությունը` հիմնվելով Հայաստանի Հանրապետության միջազգային պայմանագրերով ստանձնած պարտավորությունների, Ատոմային էներգիայի միջազգային գործակալության անվտանգության չափանիշների, ինչպես նաեւ ռադիոակտիվ թափոնների եւ աշխատած միջուկային վառելիքի անվտանգ կառավարման միջազգային առաջատար փորձի վրա: Այն նպատակաուղղված է Հայաստանում ռադիոակտիվ թափոնների եւ աշխատած միջուկային վառելիքի կառավարման համակարգի առավել կատարելագործմանը, ռադիոակտիվ նյութերի հետ գործունեություն իրականացնող սուբյեկտների, ինչպես նաեւ պետական կառավարման եւ տեղական ինքնակառավարման մարմինների միջեւ համագործակցության զարգացմանը: Նախագծի քննարկման արդյունքում Հանրապետության Նախագահը, կարեւորելով փաստաթղթի ընդունման անհրաժեշտությունը, հանձնարարել է ՀՀ վարչապետին՝ ՀՀ փոխվարչապետի եւ Էներգետիկ ենթակառուցվածքների եւ բնական պաշարների նախարարի հետ քննարկել եւ առաջարկություն ներկայացնել «Հայաստանի Հանրապետությունում ռադիոակտիվ թափոնների եւ աշխատած միջուկային վառելիքի անվտանգ կառավարման հայեցակարգի» դրույթներից բխող ՀՀ կառավարության ռազմավարության մշակման ժամկետների վերաբերյալ: ՀՀ արտաքին գործերի նախարար Էդվարդ Նալբանդյանը Անվտանգության խորհրդի անդամներին զեկուցել է Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովը 2018թ. Հայաստանում անցկացնելու մասին հարցը, որի վերաբերյալ հանձնարարական էր ստացել Հանրապետության Նախագահի հետ դեկտեմբերի 2-ին ունեցած աշխատանքային հանդիպման ժամանակ: Խորհրդի նիստում որոշվել է ստեղծել Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովի նախապատրաստման միջգերատեսչական հանձնաժողով: Նախագահը հանձնարարել է կառավարությանը՝ մեկամսյա ժամկետում ապահովել Ֆրանկոֆոնիայի գագաթնաժողովի նախապատրաստման եւ անցկացման գործողությունների ծրագրի մշակումը եւ ներկայացումը ՀՀ Նախագահի հաստատմանը: Հանձնարարվել է նաեւ ձեւավորել Ֆրանկոֆոնիայի կազմակերպությունում ՀՀ Նախագահության նախապատրաստման եւ անցկացման հարցերով քարտուղարություն: Ազգային անվտանգության խորհրդի անդամները լսել են նաեւ ՀՀ աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Արտեմ Ասատրյանի զեկույցը ՀՀ կառավարության 2009թ. հուլիսի 2-ի N 27 արձանագրային որոշմամբ հավանության արժանացած՝ ՀՀ ժողովրդագրական քաղաքականության ռազմավարության եւ Ռազմավարության իրականացումն ապահովող միջոցառումների ցանկի (2009-2035թթ.) իրականացման արդյունքների եւ ոլորտի հետագա զարգացման տեսլականի վերաբերյալ:


text: Այսօր «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոնում մահացել է ցմահ դատապարտյալ Հենրիկ Հովնիկյանը։ Արդարադատության նախարարության քրեակատարողական վարչության հանրային կապերի բաժնից «Ազատության»-ը փոխանցեցին, որ մահվան պատճառները կհայտնեն նշանակված դատաբժշկական փորձաքննությունից հետո։ Հովնիկյանը «Նուբարաշեն» քրեակատարողական հիմնարկից մարտի 24-ին տեղափոխվել էր դատապարտյալների հիվանդանոց, ապա մարտի 25-ին՝ «Սուրբ Գրիգոր Լուսավորիչ» բժշկական կենտրոն։ ՔԿՀՎ հանրային կապերի բաժնի փոխանցմամբ, Հովնիկյանը դատապարտված էր Քրեական օրենսգրքի 104 հոդվածի 3,7,8, 11-րդ կետերով (սպանությունը՝ զուգորդված՝ մարդուն առեւանգելով կամ պատանդ վերցնելով, մի խումբ անձանց կամ կազմակերպված խմբի կողմից, շահադիտական դրդումներով, պատվերով, ինչպես նաեւ զուգորդված՝ շորթմամբ, ավազակությամբ կամ բանդիտիզմով, այլ հանցանքը թաքցնելու կամ դրա կատարումը հեշտացնելու նպատակով) եւ Քրեական օրենսգրքի 131-րդ հոդվածի 2-րդ մասի 1-ին կետով (մարդուն առեւանգելը, որը կատարվել է՝ մի խումբ անձանց կողմից նախնական համաձայնությամբ):


Աշխատանքային խմբի առաջին նիստը տեղի է ունենալու 2018 թվականի հուլիսի 4-ին՝ սկիզբը ժամը12:00-ին, ՀՀ Ազգային ժողովում: Առաջին նիստի նախապատրաստական աշխատանքները համակարգելու է Աշխատանքային խմբում ՀՀԿ խմբակցության ներկայացուցիչ Դավիթ Հարությունյանը:


Մայր Աթոռ Սուրբ Էջմիածնում Շառլ Ազնավուրի համար կատարվեց հոգեհանգստյան կարգ (նկարներ) • Հոգեւոր կայքէջ Հոգեհանգստյան արարողության ավարտին Մայր Աթոռի դիվանապետն անդրադարձավ մեծանուն հայորդու դժվարին եւ ծանր, բայց միեւնույն ժամանակ հաջողություններով ու նվաճումներով լեցուն կյանքի ճանապարհին` նշելով, որ Շարլ Ազնավուրի կորստյան ցավով տրոփում է ոչ միայն համայն հայության, այլեւ արվեստասեր միջազգային ողջ հասարակության սիրտը: «Դեպի արվեստի բարձունքը նրա ճանապարհը լեցուն է եղել խոչընդոտներով եւ մարտահրավերներով: Միայն երկու տասնյակ նա հետեւողականորեն ու համառորեն մաքառել է արվեստասեր հասարակության կողմից սիրուն եւ ճանաչմանն արժանանալու համար` հաղթահարելով տարբեր խոչընդոտներ: Նա իրապես մարտիկ է, անձ, ով վերջապես բարձրացավ միջազգային եւ ֆրանսիական երգարվեստի օլիմպոս: Այսօր Շառլի անունը ճանաչված է ողջ աշխարհում: Նա խորհրդանշում է ոչ միայն հայ-ֆրանսիական բարեկամությունը, այլեւ նրա անունը խորհրդանիշ է դարձել մարդասիրության, բարեկամության եւ նեղյալների սրտերը սփոփող անձի: Շատերը վկայություն են բերել, թե ինչպե՛ս նրանք իրենց միայնության մեջ սփոփանք են գտել Շառլի խոսքերում: Ֆրանսիայի նախագահն հուղարկավորության առիթով իր խոսքում արձանագրեց. «Շառլը, թողնելով իր երկիրը, եկավ հզորացնելու Ֆրանսիան»: Ես կավելացնեի, որ նա ոչ միայն հզորացրեց Ֆրանսիան, այլ նաեւ հավելեց ճանաչումը մեր ժողովրդի, մեծ զորակցություն ապահովեց Հայաստանին եւ մեր ժողովրդին», — ի մասնավորի ընդգծեց Արշակ եպիսկոպոսը: Սրբազանը նշեց նաեւ, որ Հայոց Եկեղեցու բոլոր տաճարներում հայ ժողովուրդն այսօր իր աղոթքն է բարձրացնում Շառլ Ազնավուրի հոգու հանգստության եւ խաղաղության համար:


Ապագաղութացում. 2-րդ մաս. Վարուժան Ավետիսյանի հոդվածը


text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,444417 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,9767 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,9122 ա. մ., իսկ Երկրի ուղեծրին Էվրինոմե աստերոիդը նվազագույնը մոտենում է 0,9869 ա. մ. հեռավորության վրա[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1395,92 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,257894 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 4,62° անկյուն։


text: «Երկիր Ծիրանին» հաղորդում է ներկայացրել հանցագործության մասին « Հեղինակ՝ Հենարան 13/02/2018 15:57 Հիմնվելով վերոգրյալի վրա` խնդրում եմ ՀՀ քրեական դատավարության օրենսգրքի 181-182-րդ հոդվածների կարգով հարուցել քրեական գործ»,-ասվում է հաղորդագրությունում:


text: Տավուշի մարզպետ. «Եվրամիությունը Ենոքովանի զարգացման համար 8 միլիոն եվրո կներդնի» - Տեսանկյուն Տավուշի մարզպետ. «Եվրամիությունը Ենոքովանի զարգացման համար 8 միլիոն եվրո կներդնի» 2018 Feb 09 20:00 - Ոսկան Սարգսյան - Հիմնական Տավուշի մարզպետ Հովիկ Աբովյանը փետրվարի 6-ին կայացած մամուլի ասուլիսի ժամանակ պատասխանելով մարզում աշխատատեղերի ստեղծման, խորհրդային տարիներին հզոր, այժմ պարապուրդի մատնված գործարանները վերագործարկելու մասին հարցին, ասաց որ մարզի Չորաթան գյուղի անասնագոմերը սեփականաշնորհված էին, իրենք կարողացան դրանց սեփականատիրոջ հետ կապ հաստատել, նաեւ որոշակի չափով համայնքային սեփականություն տրամադրվեց նորաբաց տեքստիլ ձեռնարկությանը, «Տավուշ Տեքստիլը» այժմ չգործող ձեռնարկությունների համար լավ օրինակ կարող է լինել: Նա հավելեց. «Մենք մտածում ենք տուրիզմի զարգացման ինտենսիվ քայլեր կատարել: Ենոքավանն այսօր դարձել է Տավուշի մարզի այցեքարտերից մեկը, որը Եվրամիությունից 8 միլիոն եվրոյի ծրագիր է շահել, եւ Ենոքովանում պետք է այդ 8 միլիոնը ներդրվի ենթակառուցվածքների, ընդհանուր առմամբ՝ տուրիզմի զարգացման համար: Մենք բոլոր աշխատանքները կատարում ենք աշխատատեղերի ավելացման, սոցիալական ծանրաբեռնվածությունը թեթեւացնելու համար»: Մարզպետը հավելեց, որ Տավուշի մարզում աշխատողների պակաս է զգացվում,որը մտահոգում է: Նա օրինակ բերեց «Տավուշ Տեքստիլի» Չորաթան եւ Արծվաբերդ գյուղերի արտադրամասերը, որտեղ աշխատելու համար հարեւան գյուղերից ավտոբուսներով,ավտոմեքենաներով աշխատողներ են տեղափոխում: Ոսկան ՍԱՐԳՍՅԱՆ


text: Նիկոլը զգուշանալով ռուսական արջի թաթալոշն անձնապես ստանալուց, փորձել է իր բլթցրած սուտն արդարացնել մեկ այլ ստով — Live News Ռուսաստանը դեռ համբերում է ու թողել է, որ դավաճանի հարցերը Հայաստանն ինքը լուծի Նիկոլը բարոյական օրենքներից կատարյալ զուրկ մեկը չէ, բայց բավական մոտ է ԲՕԶ-ի կարգավիճակն ունենալուն: ՀՀ գերագույն գլխավոր ստախոսը, ինչպես արդեն լսել են այս հոդվածն ընթերցողներից հավանաբար շատերը, փետրվարի 23-ին 1in.am-ի հետ զրույցում նկատի ունենալով ՀՀ երրորդ նախագահ Սերժ Սարգսյանին, Հայաստանի նախկին ռազմաքաղաքական ղեկավարությանը, ասաց. «Իսկ գուցե պատասխանե՞ն՝ իսկ ինչո՞ւ կրակած «Իսկանդեր»-ը չի պայթել կամ պայթել է, օրինակ, 10 տոկոսով»: Այսպիսով Նիկոլը լկտիաբար ստեց, թե «Իսկանդեր»-ի հրթիռը պայթել է խիստ մասամբ, որը գրեթե նույնն է, ինչ չպայթելը: ՀՀ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնողի նպատակը ռուսական լավագույն զենքերից մեկը վարկաբեկելով, նոր հարված հասցնելն էր հայ-ռուսական միջպետական դաշնակցային հարաբերություններին, մեր ազգային անվտանգությանը եւ ռազմավարական շահերին, ինչին անդրադարձել ենք մեր համապատասխան հրապարակմամբ : Սակայն Նիկոլը շատ արագ բռնվեց ստի մեջ ու խայտառակվեց, նրա սուտը համոզիչ կերպով մերկացվեց, քանի որ որեւէ հրթիռի մարտագլխիկ, այդ թվում նաեւ` «Իսկանդեր»-ի, պայթելու դեպքում չի կարող պայթել, օրինակ, 10 տոկոսով, այսինքն` մասամբ: «Իսկանդեր»-ի առնչությամբ Նիկոլի երկրորդ ստի բացահայտումը կատարվեց Մոսկվայից: Եթե 1-ին սուտն «Իսկանդեր»-ի չպայթելը կամ, օրինակ, 10 տոկոսով պայթելն է, ապա 2-րդ սուտն ընդհանրապես «Իսկանդեր»-ի օգտագործումն է 2020թ. պատերազմի ընթացքում: Փետրվարի 25-ին ՌԴ պաշտպանության նախարարության Տեղեկատվության եւ զանգվածային հաղորդակցության վարչության պետ, գեներալ-մայոր Իգոր Կոնաշենկովը լրագրողներին հայտարարեց, որ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ժամանակ «Իսկանդեր» հրթիռային համալիրներից եւ ոչ մեկը չի կիրառվել: «Առկա օբյեկտիվ եւ հավաստի տեղեկատվության համաձայն, որը հաստատվել է նաեւ օբյեկտիվ վերահսկողության համակարգի կողմից, այդ տիպի հրթիռային համալիրներից եւ ոչ մեկը չի օգտագործվել Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության ժամանակ»,- նշեց ՌԴ պաշտպանության նախարարության ներկայացուցիչը եւ ընդգծեց, որ հրթիռների ողջ ռազմապաշարը գտնվում է ՀՀ զինված ուժերի պահեստներում։ Մոսկվայից դեռ միայն տեղեկատվական, բարոյական ու քաղաքական առումներով վերոնշյալ շառաչուն ապտակը ստանալով ու գիտակցելով, որ ստի մեջ բռնվել է անառարկելի կերպով ու խայտառակվել մի այլ կարգի (նաեւ` միջազգային ասպարեզում), հասկանալով, որ դրանից հետո իրեն աշխարհի ցանկացած պետության ղեկավար, նույնիսկ իր «ժող. ջան»-ը կվերաբերվի որպես ծայրահեղ անլուրջ անձնավորության, ավելին`զգուշանալով այլ առումով ռուսական արջի թաթալոշն անձնապես ստանալուց, ՀՀ գերագույն գլխավոր ստախոսը փորձել է իր բլթցրած սուտն արդարացնել մեկ այլ ստով: «Արմենպրես»-ի հետ զրույցում ՀՀ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնողի մամուլի քարտուղար Մանե Գեւորգյանը հայտնել է, որ «ՀՀ վարչապետը եւ Ռուսաստանի Դաշնության նախագահը վերջերս կայացած հեռախոսազրույցի ընթացքում ի թիվս այլ հարցերի՝ քննարկել են նաեւ Հայաստանի կողմից «Իսկանդեր» համակարգի կիրառման վերաբերյալ ՀՀ վարչապետի հայտարարությունը»: Իրականում թե ինչ է ասել Նիկոլը ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինին, եւ Պուտինը` Նիկոլին, մենք չգիտենք ու դժվար թե իմանանք: Այնուամենայնիվ, ըստ Մանե Գեւորգյանի, «Հայաստանի վարչապետն առկա փաստերի եւ տվյալների համադրության արդյունքում եկել է եզրակացության, որ իրեն այս իրավիճակի առնչությամբ ճիշտ չի զեկուցվել»: Նիկոլը ստել է, եւ, կարծում եմ, Պուտինը հրաշալի հասկանում է դա: Եթե Նիկոլը սա է ասել ՌԴ նախագահին, իր վերոնշյալ եզրակացությունն է հայտնել նրան, ապա, ըստ էության, խոստովանել է, որ ինքը «չմոյի» մեկն է, որին այդպիսի զեկույց ներկայացնելու իրավասություն ունեցող պաշտոնյան Արցախում պատերազմի եւ ՀՀ-ում ռազմական դրության ընթացքում, այն էլ այդքան մեծ կարեւորություն ունեցող հարցում կեղծ, նույնիսկ կոպտագույն կեղծիքներ պարունակող զեկույց է ներկայացրել: Այո՛, հենց կոպտագույն կեղծիքներ պարունակող զեկույց, եւ ոչ թե` «այս իրավիճակի առնչությամբ ճիշտ չի զեկուցվել», դրանց միջեւ տարբերությունն էական է, շա՜տ մեծ... Լոկ խեղկատակը կամ հասարակությանը խեղկատակի տեղ դրածը կարող էր վերոնշյալ եզրակացությանը հանգել: ՀՀ վարչապետի պաշտոնը զբաղեցնողը միայն խայտառակ սկանդալից հետո՞ պետք է առկա փաստերի եւ տվյալների համադրում կատարեր... Նա դա պարտավոր էր անել մինչեւ 1in.am-ին հարցազրույց տալը, չէ՞ որ Աննայի հետ մասնավոր զրույցի չէր գնում, այդպիսի զրույց չէր դա: Իրականում Նիկոլը դիմել է իր սիրած «կռուտիտի» հնարքին եւ, ինչպես բազմաթիվ այլ դեպքերում, դարձյալ փորձել է ստել ու խորամանկել, քանի որ եթե որեւէ մեկը նրան «Իսկանդեր»-ի առնչությամբ կեղծ զեկույց ներկայացրած լիներ, նա արդեն հրապարակած կլիներ այդ պաշտոնյայի անուն ազգանունը, եւ ոչ միայն հրապարակած (զրպարտել, սուտ մատնությամբ հանդես գալ կարող է), այլեւ ապացուցած նրա կողմից կեղծ զեկույցի ներկայացումը ու պատժած տվյալ պաշտոնյային, ինչը պարտավոր էր անել: ՀՀ վարչապետի պաշտոնը դեռ զբաղեցնողին մինչեւ 1in.am-ին հարցազրույցը իրականում շատ լավ հայտնի էր, որ Հայաստանը կամ Արցախը, Հայաստանից կամ Արցախից «Իսկանդեր»-ի գոնե մեկ հրթիռ չի արձակվել ադրբեջանական որեւէ թիրախի ուղղությամբ: Ըստ ռուսաստանցի մեդիամենեջեր Արամ Գաբրելյանովի հրապարակած տեղեկատվության, որում հղում է կատարված ՀՀ ԶՈւ Գլխավոր շտաբի պետ Օնիկ Գասպարյանի վրա, Փաշինյանը հենց ինքն է Օնիկ Գասպարյանին արգելել «Իսկանդեր»-ի կիրառումը թշնամու ռազմավարական նշանակության թիրախներին հարվածելու համար: ՀՀ գերագույն գլխավոր դավաճանին, ստախոսին, ինտրիգանին, մուտիլովչիկին, ՀՀ ազգային անվտանգության թիվ 1 սպառնալիք հանդիսացող ազգադավին ժամ առաջ, վայրկյան առաջ մեկուսացնելու, առնվազն մեկուսացնելու հրամայականը մնում է օրակարգում: ՀՀ գլխավոր դատախազ Արթուր Դավթյանը եւ ԱԱԾ տնօրեն Արմեն Աբազյանը դրա համար դեռ ժամանակ ունեն... ← Previous Հայրենիքի փրկության շարժման ներկայացուցիչները կհանդիպեն նախագահի հետ Միջազգային ադրբեջանալեզու լրատվամիջոցները եւս սկսել են անդրադառնալ Հայաստանի ՄԻՊ հայտարարություններին Next →


Հոկտեմբերի 14-ին Երեւանում կկայանա Հավաքական անվտանգության պայմանագրի կազմակերպության (ՀԱՊԿ) Հավաքական անվտանգության խորհրդի նստաշրջանը, որը կվարի խորհրդում 2015-2016թթ. նստաշրջանների միջեւ ընկած ժամանակահատվածում նախագահությունն ստանձնած Հայաստանի Նախագահ Սերժ Սարգսյանը:


Մերժվեց Միքայել Մինասյանին կալանավորելու վերաբերյալ արդեն 2-րդ միջնորդությունը. Ամրամ Մակինյան «Նշված միջնորդության մասին դեռեւս առիթ կունենանք խոսել։ Կարող եմ ասել միայն, որ այն ավելի ապօրինի եւ անհիմն էր, քան նախորդ միջնորդությունը։ Սպասվու՞մ են, արդյոք, Միքայել Մինասյանին կալանավորելու վերաբերյալ նոր միջնորդություններ։ Համոզված եմ, որ այո։ Արդյո՞ք դրանք կլինեն ավելի ապօրինի եւ անհիմն, քան նախորդ միջնորդությունները։ Նույնպես կասկած չունեմ։ Արդյո՞ք քննչական մարմինների հետ համատեղ Միքայել Մինասյանի վերաբերյալ տեսանյութեր պատրաստող հանրային հեռուստաընկերությունը եւ «Ազատություն» ռադիոկայանը երկրորդ անգամ անընդմեջ չեն լուսաբանի Միքայել Մինասյանին կալանավորելու վերաբերյալ միջնորդության մերժումն անհիմն եւ ապօրինի լինելու հիմքով։ Պատասխանը ցավալիորեն ակնհայտ է», - գրել է Մակինյանը։ Սուպեռ մաման ամոթ ունենար սեռը կփոխեր. Նարեկ Սամսոնյանը՝ Հայկ Մարությանին 14.08.2020/07:32 «Իզգոյ նախագահ», «ընտրակեղծարար»... ինչ կարծիք ուներ Նիկոլ Փաշինյանը Ալեքսանդր Լուկաշենկոյի մասին նախկինում (Ռետրո մամուլ) 14.08.2020/07:23 Բելառուսում օգոստոսի 9-13-ը քաղաքացիների անօրինական գործողությունների արդյունքում վիրավորվել է 103 իրավապահ, որոնցից 28-ը հոսպիտալացվել են 14.08.2020/07:29 ԿԳՄՍ փոխնախարարը խախտել է պարետատան կանոնները. Tert.am 14.08.2020/07:41 Պարետը դեռ որոշում չի կայացրել ավտոմեքենաներում դիմակ դնելու պահանջը վերացնելու մասին, չնայած հայտարարեցին այդ մասին. Ռուբեն Մելիքյան 14.08.2020/07:29 Սեւրի պայմանագրի 100-ամյակի առթիվ 10 կուսակցությունների հայտարարությունը 14.08.2020/07:29 (VIDEO) Տրանսվեստիտների մասնակցությամբ հերթական բազմամարդ ծննդյան արարողությունն` արտակարգ դրության պայմաններում. Լուրեր.com 14.08.2020/07:10 Ամատունի Վիրաբյանի մասով Գլխավոր դատախազություն հանցագործության մասին հաղորդում է ներկայացվել. «Ժողովուրդ» 14.08.2020/07:39 Ինչ է սպասվում Տնտեսագիտական համալսարանի ռեկտոր Դիանա Գալոյանին. վարույթն ավարտվել է. «Ժողովուրդ» 14.08.2020/07:39 Արսեն Թորոսյանը հաջորդ զոհին է թիրախավորել. «Հրապարակ» 14.08.2020/07:39 (LIVE) Ընթանում է Կառավարության հերթական նիստը 14.08.2020/07:39 (VIDEO) Բռնցքամարտի աշխարհի չեմպիոն Իսրայել Հակոբկոխյանը հացադուլ է հայտարարել 14.08.2020/07:39 Հեղափոխական Մգեր Արմենիան բելառուս ժողովրդին կոչ է անում չկրկնել նենգ, անպատասխանատու, շառլատան եւ ստախոսներին երկրի կառավարումը հանձնելու հայ ժողովրդի սխալը 14.08.2020/07:04 ԱԱԾ նախկին տնօրեն Էդուարդ Մարտիրոսյանը նշանակվել է ՀԱԷԿ տնօրենի պաշտոնում 14.08.2020/07:39 Բելառուսի ընդդիմությունը հայտարարել է նոր միավորման ստեղծման մասին. ТАСС 14.08.2020/07:53 Վարչապետի մամուլի խոսնակը հրաժարվում է Նիկոլ Փաշինյանի այցերի վերաբերյալ տեղեկատվություն տրամադրել. «Փաստինֆո» 14.08.2020/07:42 Բելառուսում 17 քրեական գործ է հարուցվել, մեկ օրվա ընթացքում ձերբակալվել է ավելի քան 1000 մարդ. ТАСС 14.08.2020/07:54 Երեք կուսակցությունների հաղորդման հիման վրա քրեական գործի հարուցումը մերժելու որոշման դեմ բողոքը քննարկվում է դատախազությունում. «Փաստինֆո» 14.08.2020/07:16 (LIVE) Ընթանում է ՀՀ Ազգային ժողովի հատուկ նիստը 14.08.2020/07:43 (PHOTO) Խ. Աբովյանի արձանի հարակից այգում ծառեր են հատվել. Արսեն Բաբայան 14.08.2020/07:43 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 7 14.08.2020/07:40 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 2 14.08.2020/07:40 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 1 14.08.2020/07:40 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի վիրավորանքներ եւ հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 4 14.08.2020/07:41 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 3 14.08.2020/07:41 Նարեկ Սամսոնյանը հրապարակել է 101 իրական փաստ «Նոր Հայաստանի» մասին, որոնք երբեք չեք լսի Նիկոլ Փաշինյանից 14.08.2020/07:45 Մանրամասներ Ռուբեն Հայրապետյանի որդու դեմ նախապատրաստվող քրեական գործից 14.08.2020/07:48 «Անտարեսը» վերջին 2 տարում պետբյուջեից 11 անգամ մեկ անձից գնման ընթացակարգով գումար է ստացել. ընդհանուր՝ ավելի քան 136 միլիոն դրամ։ Հետաքրքիր փաստեր «Անտարեսի» եւ Արմեն Մարտիրոսյանի մասին 14.08.2020/07:51 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 10 14.08.2020/07:48 Կառավարությունը «մերժեց» նույնասեռ կամ սեռը փոխած անձանց ամուսնությունը եւ նրանց կողմից որդեգրումը օրենքով արգելելու վերաբերյալ պատգամավորների նախաձեռնությունը 14.08.2020/07:48 Նիկոլ Փաշինյանի աջակիցները կեղծիք, զրպարտություն եւ թշնամանք են տարածում youtube-յան ալիքների միջոցով. հետաքննություն 14.08.2020/07:51 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 8 14.08.2020/07:49 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 6 14.08.2020/07:41 Պետոյին անվանում են Նատաշկա, որը չափից շատ լափելու պատճառով կորցրել է կանացի գրավչությունը. Փաշինյանը՝ Պետրոս Ղազարյանի մասին (Ռետրո մամուլ) 14.08.2020/07:51 Ֆեյսբուքում սեռական բնույթի հայհոյանքներ գրող կանայք. Մաս 9 14.08.2020/07:50 Ով է եղել Դավիթ Սանասարյանի հետ մեքենայում 9-ամյա տղային վրաերթի ենթարկելու ժամանակ 14.08.2020/07:51 Ինչպես են ոստիկանները բռնություն գործադրում «#sutnikol» գրությամբ մեքենայի վարորդի նկատմամբ (Տեսանյութ) 14.08.2020/07:53 Համացանցում տարածվող նկարում ՍԴ նախագահը չէ. պատգամավոր Արման Բաբաջանյանը կեղծիք է տարածում 14.08.2020/07:56 Շուրջ 2 մլն դոլար պետական բյուջեից «հույժ գաղտնի» պայմաններում Նիկոլ Փաշինյանի կառավարական առանձնատունը հիմնանորոգելու համար 14.08.2020/07:54 Եվս մի երիտասարդ աղջիկ հրաժարվում է վերցնել Փաշինյանի տված բուկլետն ու Շուշանի նվիրած ծաղիկը (ՏԵՍԱՆՅՈՒԹ) 14.08.2020/07:54


Որեւէ մեկը չի զարմանա, եթե Սերժ Սարգսյանը խախտի խոստումը


text: Ամերիկայի հայտնագործում Ամերիկայի հայտնագործում, իրադարձություն, որի արդյունքում «Հին աշխարհի» բնակիչներին ծանոթ է դառնում Երկիր մոլորակի արեւմտյան կիսագունդը՝ Ամերիկա աշխարհամասը։ Այն բաղկացած է երկու մայրցամաքից՝ Հյուսիսային Ամերիկա եւ Հարավային Ամերիկա։ 1492 թվականին իտալացի ծովագնաց Քրիստափոր Կոլումբոսը (1451-1506) առաջին անգամ արշավել էր արեւմուտք՝ հայտնաբերելու Եվրոպան Հնդկաստանին միացնող ամենակարճ ծովային ճանապարհը, քանի որ նախկին՝ ցամաքային ուղին, որով անցնում էր Մետաքսի ճանապարհը, ամբողջությամբ նվաճվել էր Օսմանյան կայսրության կողմից։ Կոլումբոսը Իսպանական թագավորության նավատորմով կատարել է նման 4 արշավանք։ Նոր աշխարհի՝ «Ամերիկա» անվանումը, սակայն, բաժին հասավ մեկ այլ իտալացի ծովագնացի՝ Ամերիգո Վեսպուչիին (1454-1512)։ Նա Ամերիկայում առաջին անգամ հայտնվել էր 1499 թվականի մայիսին՝ Կոլումբոսի քարտեզների շնորհիվ։ Այստեղ նա հիմնադրում է նոր բնակավայր՝ Վենեսուելան (իտալ.՝ Venezuela` «փոքրիկ Վենեցիա»)։ 1500 թվականին նա վերադառնում է Պորտուգալիա։ Կան եզրակացություններ ու փաստեր, որ մինչ այդ Ամերիկայում ոտք էին դրել փյունիկեցիները (մ.թ.ա. 371), չինացիները, վիկինգները, ճապոնացիները եւ այլն։ Ամերիկայի հայտնագործման պաշտոնական օրը համարվում է 1492 թվականի հոկտեմբերի 12-ը, երբ Քրիստափոր Կոլումբոսը ափ է իջնում Սան Սալվադոր կղզում։ Բովանդակություն - 1 Պատմություն - 2 Մինչկոլումբոսյան Ամերիկա - 3 Քրիստափոր Կոլումբոս - 4 Նոր հայտնագործություններ - 5 Տես նաեւ - 6 Ծանոթագրություններ - 7 Գրականություն - 8 Արտաքին հղումներ Պատմություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Վիկինգներն Ամերիկայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Մինչեւ Քրիստափոր Կոլումբոսը իսպանական նավատորմով հայտնաբերել էր Ամերիկա աշխարհամասը, իրենից կես հազարամյակ առաջ այնտեղ հայտնվել էին վիկինգները։ Սկանդինավական ժամանակագրությունում «վիկինգ» եզրը ներկայիս իմաստով չի օգտագործվել, ավելի շուտ բնութագրել է սոցիալական երեւույթ, երբ անհող բոնդերը (ազնվականությանը չպատկանող ազատ մարդիկ) լավ կյանք փնտրելով լքում էին հայրենիքը։ Վիկինգները սկանդինավյան ծագում ունեցող հեթանոսներ էին, ապրում էին հիմնականում ժամանակակից Նորվեգիայի, մասամբ՝ Շվեդիայի ու Դանիայի տարածքում՝ զարգացած միջնադարում[1]։ Նրանք չեն եղել մեկ ազգի ներկայացուցիչներ այլ՝ տարասեռ ռազմիկներ, ճանապարհորդներ եւ առեւտրականներ՝ ցեղապետերի առաջնորդության ներքո։ Վիկինգների արշավանքների ժամանակ Սկանդինավյան թերակղզին բաժանված էր բազմաթիվ շրջանների, որոնք ղեկավարվում էին նման խմբերի կողմից։ Վիկինգներն ապրում էին անբարենպաստ պայմաններ ունեցող տարածքներում, ուստի կարիք ունեին հաստատվել նոր հողերում, գոյությունն ապահովելու համար կատարել ծովահենություն եւ խոշոր ռազմական արշավանքներ։ Նրանց շրջանում համայնական-տոհմական կարգի քայքայումը ուղեկցվում էր վերնախավի հզորացմամբ, որի համար ավարը հարստանալու հիմնական միջոցն էր։ Համայնքի շատ ազատ անդամներ լքում էին խիտ բնակեցված ափամերձ շրջանները մշակելի հողերի պակասի պատճառով։ Այդպես ծովափնյա շրջաններում բնակվող վիկինգների մոտ սկսում է զարգանալ նավաշինությունը։ Նրանց հին բնակավայրերի պեղումների ժամանակ առավել հաճախ հանդիպող իրերն են սանրերը, ածելիները, ունելիները եւ այլ պարագաներ, օճառի մնացորդներ, որը վիկինգները պատրաստում էին ինքնուրույն։ Անգլիայում վիկինգներին ընդհանրապես մաքրասեր էին համարում, քանի որ վերջիններս լողանում էին ամեն շաբաթ օրը, իսկ սկանդինավյան լեզուներում առ այսօր շաբաթ բառը նշանակում է «լոգանքի օր»։ 8-11-րդ դարերում Եվրոպային հարող Հյուսիսային ու Բալթիկ ծովերում կատարած ռազմական արշավանքները զուգորդվում էին ավազակություններով։ Վիկինգները հայտնվեցին նաեւ Միջերկրական ծովում եւ խարիսխ գցեցին Բյուզանդական կայսրության մայրաքաղաք Կոստանդնուպոլսում։ Ծովում հիանալի կողմնորոշվելու վիկինգների ունակությունը նրանց թույլ տվեց հասնել Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային ափերը՝ Իսլանդիա ու Գրենլանդիա կղզիները եւ նույնիսկ՝ Ամերիկա, տարածքն անվանելով «Վինելանդ»՝ խաղողի երկիր։ Առաջին անգամ 7-րդ դարում Հեբրիդյան կղզիներ հասած վիկինգները 9-րդ դարում նվաճում են Ֆարերյան, Օրկնեյան եւ Շետլանդական կղզիները, ապա ժամանակակից Իռլանդիայի տարածքում ստեղծում իրենց թագավորությունը (820-1170)։ 983 թվականին Էրիկ Ռաուդը (Շիկահերը) սպանության համար աքսորված էր Իսլանդիայից։ Նա գնաց փնտրելու նոր հողեր, եւ հասավ Գրենլանդիա՝ մի խումբ իսլանդացիների հետ հիմնելով Բատտալիդե բնակավայրը։ Բյարնի Հերյուլֆսոնը 986 թվականի դուրս եկավ Իսլանդիայից՝ հորը գտնելու հույսով, ով Գրենլանդիա էր մեկնել Շիկահերի հետ միասին։ Ճանապարհին նա երեք անգավ ընկավ անծանոթ մայրցամաք, մինչեւ հասավ Գրենլանդիա։ Վերադարձի ճանապարհին Բյարնին այդ մասին պատմեց Էրիկին։ Նրա որդին՝ Լեյֆ Էրիքսոնը, Բյարնիից գնեց նավ եւ նրա հետ ճանապարհ ընկավ նոր ցամաքը փնտրելու։ Նրա արշավանքների մասին հայտնի է սկանդինավյան սագաներից, մասնավորապես՝ իսլանդական ասքերից («Ասք Էրիկ Շիկահերի մասին» եւ «Ասք գրենլանդացիների մասին»)։ Դրանց հավաստի լինելը հաստատվել է 20-րդ դարի հնագիտական հայտնագործությունների միջոցով։ 999 թվականին, նախքան նոր ցամաքը փնտրելը, Լեյֆը առեւտրական արշավանք է կազմակերպում Նորվեգիա, որտեղ Օլաֆ արքան մկրտում է նրան[2]։ Վերջինիս օրինակով նա Գրենլանդիա է տանում քրիստոնյա եպիսկոպոսի[3]։ Նրա մայրը եւ շատ այլ գրենլանդացիներ ընդունում են քրիստոնեություն, սակայն Էրիկ Շիկահերը շարունակում է մնալ հեթանոս։ 1000 թվականին Լեյֆ Էրիքսոնը 35 հոգանոց խմբով մեկնում է արեւմուտք։ Նրանք հայտնագործում են Հելլուլլանդը (Բաֆինի երկիր), Մարկլանդը (Լաբրադորի թերակղզի) եւ Վինլանդը (Նյուֆաունդլենդ)։ Այնտեղ հիմնադրվում են մի քանի ձմեռային բնակավայրեր, որտեղ վիկինգներն անցկացնում են ձմեռը։ Հետադարձ ճանապարհին Լեյֆը կարողանում է փրկվել ծովային աղետից, որի պատճառով ստանում է «Երջանիկ» անունը։ Լեյֆի եղբայրը՝ Տորվալդը, նրա պատմությունից հետո նույն նավով կրկնեց նրա անցած ճանապարհը եւ հասավ Վինլանդ, որտեղ ապրեց երկու տարի։ Տեղաբնիկ հնդկացիների ցեղերից մեկի հետ մենամարտի արդյունքում Տորվալդը մահացու վիրավորվեց, իսկ վիկինգները լքեցին բնակավայրը։ Այս ամենի հետ անցած ուղին փորձեց կրկնել Լեյֆի երկրորդ եղբայր՝ Տորստեյնը, որը սակայն չկարողացավ գտնել բնակավայրը։ Եվրոպայի ժողովուրդների մեծ մասը, ծանոթ չլինելով վիկինգների մշակույթին ու պատմությանը, չի գնացել իրենց հետքերով՝ նոր աշխարհում հայտնվելու համար։ Ուստի երկրորդ անգամ Ամերիկայում եվրոպացիները հայտնվեցին կես հազարամյակ անց։ 2016 թվականին արբանյակային նկարահանման շնորհիվ հնագետները հայտնաբերել են վիկինգների երկրորդ բնակատեղին՝ հիմնված Հյուսիսային Ամերիկայի տարածքում։ Նրա մնացորդները գտնվում են Նյուֆաունդլենդի հարավարեւմտյան ծայրակետում[4]։ Քաղաքական իրավիճակը Եվրոպայում[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Նախքան Քրիստափոր Կոլումբոսի կողմից Ամերիկայի հայտնագործումը, Եվրոպայում եղել են աշխարհաքաղաքական լուրջ տեղաշարժեր։ Դեռեւս 11-րդ դարի վերջին Երուսաղեմի ազատագրման կոչով հանդես եկած Հռոմի Պապ Ուրբանոս II-ը (1088-1099) կարողացել էր սկիզբ դնել խաչակրաց արշավանքներին։ Դրանց արդյունքում Մերձավոր Արեւելքում քրիստոնեադավան պետությունների՝ Բյուզանդական կայսրության ու Կիլիկիայի հայկական իշխանության կողքին հիմնադրվում են խաչակրաց 4 պետություններ։ Չունենալով ընդհանուր սահմաններ եվրոպական պետությունների հետ՝ դրանք որոշ ժամանակ անց նվաճվում են հարեւան իսլամադավան պետությունների կողմից։ Առաջինը կործանվում է Եդեսիայի կոմսությունը (1144), ապա՝ Անտիոքի դքսությունը, Տրիպոլիի կոմսությունը եւ Երուսաղեմի թագավորությունը[5]։ Ավելի ուշ՝ 14-րդ դարում անկում է ապրում Կիլիկիայի հայկական թագավորությունը, 15-րդ դարում մասնատվում է Վրաց թագավորությունը։ Փոքր Ասիա թերակղզում հաստատված թյուրքական օղուզ ցեղերը 1453 թվականին նվաճում են Կոստանդնուպոլիսը եւ փակում քրիստոնյա Արեւելքի վերջին էջը։ Թուրքերի ստեղծած պետությունը՝ Օսմանյան կայսրությունը, իր գերիշխանությունն է հաստատում ամբողջ Բալկանյան թերակղզում, ավելի ուշ՝ Արեւելյան Միջերկրականում, Հայկական լեռնաշխարհում, Միջագետքի դաշտավայրում, Եգիպտոսում ու Հյուսիսային Աֆրիկայում։ Նրա արեւելքում ստեղծվում է մեկ այլ իսլամադավան պետություն՝ Սեֆյան Իրանը։ Երկու տերությունները մի քանի դար շարունակ վարում են թշնամական քաղաքականություն, որը հանգեցնում է Մերձավոր Արեւելքում խաղաղության իսպառ վերացմանը։ Միեւնույն ժամանակ քաղաքական անցուդարձեր են տեղի ունենում Հարավային Եվրոպայում։ Մուսուլմանների իշխանությունը խիստ թուլացել էր Պիրենեյան թերակղզու տարածքում։ Կորդովայի խալիֆայության (929-1031) մնացորդները՝ տաիֆա-իշխանապետությունները, մեկը մյուսի հետեւից նվաճվում էին քրիստոնյա արքաների կողմից։ Նրանցից առավել զորեղ էին Կաստիլիայի եւ Արագոնի թագավորությունները, որոնց միացյալ բանակը 1492 թվականի հունվարին գրավում է մուսուլմանների վերջին հենակետն Իսպանիայում՝ Գրանադայի ամիրայությունը[6]։ Բերբերներն ու արաբները զանգվածաբար հեռանում են Պիրենեյան թերակղզուց։ Մինչ այդ Կաստիլիայի թագուհի Իզաբելլա I-ը եւ Արագոնի թագավոր Ֆերդինանդ II-ը ամուսնանում են եւ հռչակում նորաստեղծ պետության՝ Իսպանիայի թագավորության ծնունդը։ Նրա հարեւանությամբ զորեղանում էր մեկ այլ ծովապետություն՝ Պորտուգալիան։ Նախկինում արաբական լծի տակ գտնվող այս երկու պետությունները դառնում են համաշխարհային առաջին կայսրությունները, որոնք ծովային արշավանքներով կարողանում են գրավել տասնյակ երկրներ ու կատարում են աշխարհագրական մեծ հայտնագործություններ։ Ապենինյան թերակղզին, որ դարեր շարունակ գտնվում էր Սրբազան Հռոմեական կայսրության գերիշխանության տակ, սկսում է աստիճանաբար անկախանալ. ինքնուրույն քաղաքականություն վարող Սիցիլիայի թագավորությունը, Տոսկանայի դքսությունը, ինչպես նաեւ՝ վաճառաշահ Պիզայի, Ջենովայի եւ Վենետիկի հանրապետությունները լիակատար ինքնիշխանություն ձեռք բերեցին։ Նրանց օրինակին հետեւեցին իտալական այլ պետություններ, որոնք սկսեցին տնօրինել Միջերկրական ծովի առեւտուրը։ Արեւելքի ու Արեւմուտքի միջեւ գոյություն ունեցող դարավոր կապն, այդպիսով, կտրվեց։ Երկու կրոնների բաժանված Եվրոպան եւ Ասիան կարիք ունեին տարածքային նոր ընդլայնումների, սակայն միմյանց միջեւ պատերազմել չէին ցանկանում։ Ավատատիրական հարաբերությունների քայքայման, Վերածննդի ու Ռեֆորմացիայի դարաշրջանում առավել աշխուժացավ քաղաքային կյանքը։ Այն ենթադրում էր արհեստների ու արվեստների զարգացում, առեւտրի ու վաճառականության առաջընթաց[7]։ Եվրոպացիներին անհրաժեշտ էր գտնել նոր ճանապարհներ՝ Չինաստանի ու Հնդկաստանի հետ կապվելու համար։ Այդպիսով, իտալացիները անմասն չեն մնում քաղաքական անցուդարձերից, քանի որ Իսպանիան ու Պորտուգալիան կաթոլիկ երկրներ էին եւ ընդունում էին Հռոմի Պապի գերագահությունը։ Մինչկոլումբոսյան Ամերիկա[խմբագրել | խմբագրել կոդը] 15-րդ դարի վերջին եվրոպացիները վերջնականապես հաստատվեցին Ամերիկայում՝ Քրիստափոր Կոլումբոսի հայտնագործության շնորհիվ։ Այդ ժամանակ Ամերիկա աշխարհամասում ապրում էին 15-20 մլն մարդ։ Սկզբում եվրոպացիները կարծում էին, որ Ամերիկան Հնդկաստանն է, ուստի տեղաբնիկներին անվանեցին «հնդկացիներ»։ Ինչպես եւ այլ աշխարհամասերում, Ամերիկայում մարդիկ նույնպես գտնվում էին զարգացման տարբեր աստիճանների վրա։ Մասնավորապես Հյուսիսային Ամերիկայում` ժամանակակից Կանադայի ու ԱՄՆ-ի տարածքում, Կարիբյան ծովի կղզիներում, հնդկացիների մի մասը ապրում էր նախնադարյան համայնական հասարակարգի տարբեր փուլերում եւ զբաղվում էր որսորդությամբ, ձկնորսությամբ եւ հավաքչությամբ։ Կենտրոնական ու Հարավային Ամերիկայի բնակիչները` մայաները, ացտեկները, ինկերը, նստակյաց երկրագործներ էին եւ ստեղծել էին իրենց պետությունները։ Նրանք մշակում էին եգիպտացորեն, լոբի, ծխախոտ, դդում, կակաո, լոլիկ, կարտոֆիլ։ Տնային կենդանիներից պահում էին շներ եւ հնդկահավեր։ Սակայն նույնիսկ ամենազարգացած քաղաքակրթություններին անծանոթ էին երկաթը, անիվը, բրուտի դուրգը։ Մայաներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Մայա ժողովուրդը բաղկացած էր մի քանի ցեղախմբերից, որոնք ստեղծել էին ինքնուրույն քաղաք-պետություններ։ Դրանք կառավարում էր քուրմ-թագավորը։ Քաղաքի կենտրոնում գտնվում էր ընդարձակ հրապարակ, որում կառուցված էր լինում բարձր բուրգ, գագաթին՝ տաճար։ Ծիսակատարությունների ժամանակ բնակիչները հավաքվում էր հրապարակում։ Մայաների համայնքները բաղկացած էին գյուղացիական ընտանիքներից։ Համայնքը համարվում էր հողի կոլեկտիվ սեփականատեր, որն իրավունք ուներ գյուղացիական ընտանիքների միջեւ բաժանել հողակտորներ։ Հարկերը վճարելուց հետո բերքը տնօրինում էր ոչ թե համայնքը, այլ ընտանիքը։ Որոշակի զբաղմունքներ համայնքում արվում էին միասնականորեն՝ որսորդություն, ձկնորսություն եւ աղի արտադրություն։ Դրանց եկամուտներն արդեն տնօրինում էր համայնքը, որը հասանելիքը բաժանվում էր գյուղացիների միջեւ։ Մայաների միակ ընտանի կենդանին շունն էր, որի միսը օգտագործում էին որպես սննդամթերք՝ ծիսակարգերի ժամանակ։ Առօրյա մսամթերքը ձեռք էին բերում որսորդության եւ ձկնորսության ժամանակ։ Մայաների հասարակության ամենավերին աստիճանին կանգնած էր գերագույն իշխանությամբ օժտված քուրմ-թագավորը։ Հաջորդ աստիճաններում զորահրամանատարներն էին, քրմերը եւ նվաճված տարածքների կառավարիչները։ Հերթական աստիճանները զբաղեցնում էին զինվորները, առեւտրականները, արհեստավորները, ազատ գյուղացիները։ Ստորին աստիճանը զբաղեցնում էին կախյալները եւ ստրուկները, ովքեր ազատություն չունեին։ Մայաները միակն էին Ամերիկայում, որ ունեին գրային համակարգ։ Նրանց գիտունները ստեղծել էին 365 օրից բաղկացած օրացույց, որն ուներ 18 ամիսներ, յուրաքանչյուրը՝ 20 օր։ Լրացուցիչ 5 օրերը համարվում էին վատ օրեր, ուստի մարդիկ աշխատում էին այդ օրերին ոչինչ չանել, նույնիսկ հաց չէին ուտում։ Մեկ այլ օրացույց կազմվել էր գուշակությունների եւ ծիսակատարությունների համար, որը կարող էին կարդալ եւ մեկնաբանել միայն քրմերը։ Ացտեկներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Ամերիկյան մեկ այլ զարգացած քաղաքակրթություն՝ ացտեկների պետությունը, նույնպես ձեւավորվել է ժամանակակից Մեքսիկայի եւ Գվատեմալայի տարածքում։ 12-րդ դարում նրանք հաստատվում են Մեխիկոյի հովտում եւ հիմնում իրենց պետությունը։ 1325 թվականին նրանք կառուցեցին իրենց մայրաքաղաքը՝ Տենոչտիտլանը, որի բնակչության թիվը 15-րդ դարում 75 հազար էր։ Այն բաժանված էր չորս համայնքների, որոնք խորհրդանշում էին հորիզոնի չորս կողմերը, եւ 20 թաղամասերի, որոնք խորհրդանշում էին ացտեկների տոհմացեղային կառուցվածքը՝ 20 ցեղ, 20 տոհմ։ 15-րդ դարի սկզբին ացտեկների պետությունը վերածվեց կայսրության, որի ամենահզոր ներկայացուցիչը Մոնթեսումա II-ն էր (1502-1520)։ Ացտեկների հիմնական զբաղմունքը նույնպես նստակյաց հողագործությունն էր, որը իրականացվում էր մշակելի հողերը ոռոգելով ու ճահիճները չորացնելով։ Մայաների նման՝ նրանք միայն շուն էին պահում։ Ընտանի թռչուններից պահում էին հնդկահավեր, սագեր, բադեր։ Ացտեկ արհեստագործներից հայտնի էին ջուլհակները եւ ոսկերիչները։ Ինչպես եւ մայաների մոտ, ացտեկները նույնպես ունեին հասարակական աստիճանակարգ. պետության գլուխ կանգնած էր գերագույն իշխանությամբ օժտված թագավորը, ապա ազնվականները, ովքեր միակն էին, որ իրավունք ունեին ապրելու քաղաքներում։ Ացտեկներն ունեին լավ կազմակերպված բանակ։ Զինվորները հավատում էին, որ պատերազմի ժամանակ զոհվածները գնում էին աստվածների հետ երկնքում ապրելու։ Բանակում առավել հայտնի էին արծվի եւ հովազի զորամասերը։ Հաջորդ աստիճանին առեւտրականները, արհեստավորներն ու գյուղացիներն էին, ովքեր բնակվում էին քաղաքների արվարձաններում եւ գյուղերում։ Կային նաեւ ստրուկներ, որոնց մեծ մասը ռազմագերիներ էին եւ պարտքերը չվճարած բնակիչներ։ Ինկեր[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հնդկացիների երրորդ զարգացած քաղաքակրթությունը հաստատվել էր ժամանակակից Պերուի եւ Բոլիվիայի լեռնային շրջաններում։ Դա ինկերի (ինկաների) քաղաքակրթությունն էր, որի անունը Կուսկոյի հովտում ապրող ցեղերից մեկի անվանումն էր։ 15-րդ դարում ինկերի նվաճումների արդյունքում պետության տարածքը քառապատկվեց, իսկ բնակչության թիվը հասավ շուրջ 6 000 000-ի։ Պետությունն իր հզորության գագաթնակետին հասավ Սապա Ինկա (Բարձրագույն Ինկա) Պաչակուտիի օրոք (1438-1471)։ Ինկերի կայսրության մայրաքաղաքը Կուսկոն էր, որն ուներ շուրջ 200 հազար բնակիչ։ Այստեղ էր գտնվում ինկերի գերագույն աստծու՝ Արեւի տաճարը։ Նրանց կրոնական կյանքում նույնպես մեծ տեղ էին զբաղեցնում աստվածների համար կենդանիների եւ հատուկ մթերքների զոհաբերությունները։ Քրմապետի գործառույթները սովորաբար իրականացնում էր Սապա Ինկան։ Ինկերի հասարակությունը նույնպես բաղկացած էր կաստաներից։ Բոլոր ինկերը մտնում էին բարձրագույն կաստայի մեջ, չէին աշխատում եւ հարկեր չէին վճարում։ Պետությունը նրանց տրամադրում էր հողատարածքներ եւ ստրուկներ։ Ինկերի մի մասը զբաղվում էր ռազմական ծառայությամբ, իսկ մյուսները իրականացնում էին կառավարման եւ կրոնական-մշակութային գործառույթներ։ Ինկերի բանակ զորակոչելու համար տղաների խմբին տանում էին ձյունապատ լեռան գագաթ եւ թողնում այնտեղ ինը օր առանց ուտելիքի, զենքի եւ այլ միջոցների։ Ժամկետը լրանալուց հետո նրանց հետ էին բերում. կենդանի մնացածները բանակում ծառայում էին զորահրամանատարներ։ Նվաճված ցեղերի ավագանու հողերը մշակում էին գյուղացի համայնականները։ Նվաճված ցեղերի արհեստավորները եւ գյուղացիները կազմում էին երրորդ կաստան։ Կառավարությունն էր որոշում, թե նրանք երբ եւ ում հետ պետք է ամուսնանային, քանի որ ամուսնական զույգերին առանձին հողաբաժին էր հասնում։ Ինկաների պետությունում մշակում էին շուրջ 40 տեսակի բույսեր, մասնավորապես կարտոֆիլ, դդում։ Բերքահավաքը հսկում էին հատուկ պաշտոնյաները, որովհետեւ բերքը հավասարապես բաժանվում էր բնակչությանը, իսկ մի մասը թողնվում էր պետության կարիքների համար։ Նույնը կատարվում էր արհեստագործական արտադրանքի հետ։ Քրիստափոր Կոլումբոս[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Քրիստափոր Կոլումբոսը ծնվել է Ջենովայում` Դոմենիկո Կոլոմբոյի (իտալ.՝ Domenico Colombo) եւ Սուզաննա Ֆոնտանառոսայի (իտալ.՝ Susanna Fontanarossa) ընտանիքում։ 14 տարեկանում դառնում է նավաստի[8]։ Նա կարդում եւ գրում էր լատիներեն, ծանոթ էր երկրաչափությանը, աստղագիտությանը, աշխարհագրությանը, տիրապետում էր քարտեզագրության ու գեղագրության արվեստին։ Առեւտրական նավերով ճամփորդել է Միջերկրական ծովով` եղել Քիոսում, Թունիսում եւ այլուր։ Որոշ տեղեկությունների համաձայն, Կոլումբոսը ոչ թե իտալացի, այլ իսպանացի էր[9]։ Իսպաներեն անվան առավել հստակ արտասանությունն էր՝ Կրիստո′բալ Կո′լոն։ Կոլումբոսը կրթություն է ստացել Պավիայի համալսարանում։ 1472 թվականից նա տեղափոխվում է Սավոնա, որտեղ շարունակում է մասնակցությունը առեւտրականների արշավանքներին։ Այդ տարիներից նա սկսում է մտածել դեպի Հնդկաստան տանող առավել կարճ ուղիներ փնտրելու մասին։ Գտնելով, որ երկիրը գնդաձեւ է (դա հակասում էր ժամանակի եկեղեցական ուսմունքներին ու գաղափարախոսությանը), Կոլումբոսը կարծում էր, որ պետք է հասնել Աֆրիկայից արեւմուտք գտնվող Կանարյան կղզիներին եւ այնտեղից նավարկել այնքան, մինչեւ հասնեն Ճապոնիային։ Իր հաշվարկներով՝ ճանապարհը պետք է ձգվեր մոտ 5000 կմ։ 1476 թվականին Կոլումբոսը ժամանում է Պորտուգալիա, որտեղ ապրում է ինը տարի։ 1477 թվականին նա լինում է Անգլիայում, Իռլանդիայում ու Իսլանդիայում, որտեղ ստանում է աշխարհագրական նոր գիտելիքներ։ Դիոգու դե Ազամբուժայի արշավախմբի կազմում 1481 թվականին Կոլումբոսը ուղեւորվում է կենտրոնական Աֆրիկա՝ Գվինեա, որտեղ մասնակցում է Էլմինա ամրոցի շինարարությանը։ Հնդկաստանի հայտնագործման համար անհրաժեշտ ֆինանսական միջոցների ու նավատորմի համար նա դիմում է Ջենովայի կառավարությանը։ Բացասական պատասխան ստանալով՝ 1483 թվականին իր ծրագիրը ներկայացնում է Պորտուգալիայի արքա Ժուան II-ին, ով նույնպես մերժում է իտալացի ծովագնացին։ 1485 թվականին Քրիստափոր Կոլումբոսը որդու՝ Դիեգոյի հետ մեկնում է Իսպանիա։ Այդ ժամանակ Իսպանիայի թագավորը գտնվում էր Կորդովայում ու պատրաստվում էր Գրանադայի ամիրայության դեմ պատերազմին։ Այդ ընթացքում Կոլումբոսը հանդիպումներ է ունենում իսպանական հոգեւոր ու աշխարհիկ վերնախավի ներկայացուցիչների հետ ու ներկայացնում իր ծրագրերը։ Երեք տարի անց՝ 1488 թվականի ապրիլի 20-ին, Կոլումբոսը նամակ է ստանում Պորտուգալիայի թագավորից, ով առաջարկում էր նրան վերադառնալ։ 1492 թվականի օգոստոսի 3-ին իսպանական երեք նավեր՝ «Սանտա Մարիա», «Նինյա» եւ «Պինտա», դոնի կոչում ստացած Կոլումբոսի գլխավորությամբ դուրս են գալիս Իսպանիայից։ Ճամփորդության դուրս գալուց առաջ Կոլումբոսի եւ իսպանական կառավարության միջեւ կնքվում է մի պայմանագիր, համաձայն որի՝ նա նշանակվում էր օվկիանոսում հայտնագործված բոլոր կղզիների ու ծովերի ծովակալ, փոխարքա եւ գեներալ նահանգապետ՝ ժառանգական իրավունքներով[10]։ Առաջին արշավանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Քրիստափոր Կոլումբոսն իր արշավանքը իրականացնում է երեք նավերով՝ «Սանտա Մարիա» (սեփականատեր՝ Խուան դե լա Կոսա), «Պինտա» (սեփականատեր՝ Մարտին Ալոնսո Պինսոն) եւ «Նինյա» (սեփականատեր՝ Խուան Նինյա)։ Նավատորմում անձնակազմը հասնում էր 100 հոգու։ Եվրոպացիներն առաջինը ոտք են դնում Գուանախանի (Բահամյան կղզիներ), Էսպանյոլա (Հայիթի) եւ Խուանա (Կուբա) կղզիներում։ Առաջին կղզին՝ Գուանախանին, ծովագնացն անվանում է «Սան Սալվադոր»։ Կոլումբոսը կարծում էր, որ նոր հայտնաբերած երկրները Արեւելյան Ասիայի մաս են կազմում. նրանք մտնում են Չինաստանի, Ճապոնիայի կամ Հնդկաստանի կազմի մեջ։ Հետագայում այս տարածքները եվրոպացիներն անվանում են «Վեստ Ինդիա»` արեւմտյան Հնդկաստան` ի հակասություն Հնդկաստանի եւ Ինդոնեզիայի, որոնք կոչվում էին «Օստ Ինդիա»։ Հայտնի է, որ Ֆերդինանդ եւ Իզաբելա միապետերին Կոլումբոսը գրել էր, որ պատրաստվում է մեկնել Չիպանգու (Ճապոնիա), այդտեղից՝ Չինաստան, ապա՝ երկու Հնդկաստաններ (Հնդկաստան եւ Եթովպիա)։ Այսինքն՝ Կոլումբոսի առաջնահերթ խնդիրը ոչ թե Հնդկաստանն էր, այլ Ճապոնիան[11]։ - օգոստոսի 3 - Կոլումբոսը նավերը դուրս է բերում Պալոս դե լա Ֆրոնտերա քաղաքի նավահանգստից - սեպտեմբերի 6 - Կանարյան կղզիներ - սեպտեմբերի 16 - Սարգասյան ծով - հոկտեմբերի 12 - ցամաք - հոկտեմբերի 13 - Սան Սալվադոր կղզի. տեղաբնիկները ծխախոտ են նվիրում, որոշ կղզիների բնակիչներ հագել էին բամբակե հագուստներ եւ տներում ունեին գամակներ։ Կոլումբոսը ենթադրում է, որ սա Հնդկաստանն էր - հոկտեմբերի 28 - Բահամյան հերթական կղզիներում իսպանացիները հայտնաբերում են եղեգից պատրաստված տնակներ, իսկ բնիկները մշակում էին բամբակենի, կարտոֆիլ, ծխախոտ եւ եգիպտացորեն։ Ենթադրելով, որ սա Չինաստանն էր՝ Կոլումբոսը ուղղվում է արեւելք՝ Ճապոնիա - նոյեմբերի 20 - անհետանում է «Պինտա» նավը, հայտնաբերվում է Կուբա կղզին - դեկտեմբերի 6 - հայտնաբերվում է Հայիթի եւ Տորտուգա կղզիները - դեկտեմբերի 25 - «Սանտա Մարիան» ժայռերի վրա ջարդվում է. Կոլումբոսը կառուցել է տալիս նավահանգիստ, այնտեղ տեղավորում 39 նավաստու, իրենց մոտ թողնում մեկ տարվա ռազմավար, եւ մի քանի կղզեբնակների հետ հունվարի 4-ին հեռանում, երկու օր անց գտնվում է «Պինտա» նավը - հունվարի 16 - երկու նավերը դուրս են գալիս բաց ծով - փետրվարի 12 - փոթորիկ ծովում. նավերը դարձյալ կորցնում են իրար - փետրվարի 15 - «Նինյա» նավը հասնում է Ազորյան կղզիներին - մարտի 9 - «Նինյա» նավը խարիսխ է գցում Լիսաբոնում, որտեղ ջերմ ընդունելության է արժանանում Ժուան թագավորի կողմից - մարտի 15 - «Նինյա» նավը վերադառնում է Իսպանիա. նույն օրը վերադառնում է նաեւ «Պինտա» նավը։ Կոլումբոսը բերում է նոր հողերի տեղաբնիկներին, ում եվրոպացիներն անվանում էին «հնդկացիներ», ոսկի, բույսերի տեսակներ ու թռչունների փետուրներ Երկրորդ արշավանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Կոլումբոսի երկրորդ արշավանքին (1493-96) մասնակցում էին 17 նավեր։ Նավատորմի առաջատարն էր «Մարիա Գալանտեն», որի տարողունակությունը կազմում էր 200 տոննա։ Տարբեր տվյալներով՝ արշավանքի մասնակից նավաստիների ու նրանց օգնականների թիվը տատանվում էր 1500-2500 թվաքանակի մեջ։ Նրանց մեջ էին նոտարիուս Ռոդրիգո դե Բաստիդասը, Կուբայի նահանգապետ Դիեգո Վելակսես դե Կուելյարը, հոգեւորականներ, պալատականներ, այլ պաշտոնյաներ։ Իսպանացիներն իրենց հետ տանում էին ձիեր եւ էշեր, խոշոր եղջերավոր անասուններ ու խոզեր, խաղողի որթեր, բանջարանոցային ու հացահատիկային մշակույթների սերմեր եւ այլն։ Գաղութարարները պատրաստվում էին այնտեղ բնակություն հաստատել։ Հայիթի կղզին ամբողջությամբ նվաճելուց հետո հիմնադրվում է Սանտո Դոմինգո քաղաքը։ Հայտնաբերվում են Փոքր Անտիլյան կղզիները, Վիրջինյան կղզիները, Պուերտո Ռիկոն եւ Ճամայկան։ Գրեթե ամբողջությամբ ուսումնասիրված էր Կուբա կղզու հարավային եզերքը։ Այդքանով հանդերձ, Կոլումբոսը շարունակում էր պնդել, որ գտնվում է Արեւմտյան Հնդկաստանում։ - սեպտեմբերի 25, 1493 - արշավախումբը դուրս է գալիս Կադիսից, Կանարյան կղզիներում վերցնում շաքարեղեգ ու որսաշներ - նոյեմբերի 3, 1493 - Դոմինիկա կղզու հայտնաբերում - նոյեմբերի 4 - Գվադելուպա կղզու հայտնաբերում, որտեղ ապրող «հնդկացի» բնակչության հիմնական զենքը նետ ու աղեղն էր - նոյեմբերի 11 - Մոնսերրաթ, Անտիգուա եւ Նեւիս կղզիներ - նոյեմբերի 13 - առաջին ռազմական ընդհարումը կարիբցիների հետ - նոյեմբերի 15 - Վիրջինյան կղզիներ - նոյեմբերի 19 - Պուերտո Ռիկո - նոյեմբերի 27 - Հայիթի կղզում իսպանացիները հայտնաբերում են անցած տարի մնացածների դիակները - հունվար, 1494 - Լա Իզաբելլա քաղաքի կառուցում՝ ի պատիվ Իսպանիայի թագուհի Իզաբելլայի։ Ավելի ուշ այնտեղ ղեկավար է նշանակվում Կոլումբոսի որդի Դիեգոն - մարտ, 1494 - սկսում է համաճարակ, որից հետո Կոլումբոսը իր մոտ է թողնում 500 հոգու եւ 5 նավ՝ մնացածներին ուղարկելով Իսպանիա։ Նրանք պետք է թագավորին հայտնեին, որ հայտնաբերվել են ոսկու մեծ պաշարներ, եւ իրենց անհրաժեշտ են անասուններ, երկրագործական իրեր եւ այլ ունեցված՝ դրանց դիմաց առաջարկելով ստրուկներ՝ տեղացի բնակչությունից - ապրիլի 24 - ուղեւորում Կուբա - մայիսի 1 - Գուանտանամոյի ծոց - մայիսի 5 - Ճամայկա (Սանտ Յագո) - հունիսի 12 - նավատորմը շրջանցում է կղզին - սեպտեմբերի 29 - վերադարձ Լա Իզաբելլա. երկպառակություն իսպանացիների շարքերում - ապրիլի 10, 1495 - Իսպանիայի իշխանությունները կտրում են կապը Կոլումբոսի հետ ու ֆինանսավորում Ամերիգո Վեսպուչիին[12] - հունիսի 11, 1496 - վերադարձ Իսպանիա Երրորդ արշավանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Երրորդ արշավանքը մեծ դժվարությամբ է վստահվում Կոլումբոսին։ Իսպանիա հասած նավաստիներն ու ազնվականները, դժգոհ լինելով իտալացի ծովագնացից՝ նաեւ ազգային հողի վրա, իսպանական արքունիքում ցածրացրել էին նրա վարկանիշը։ Բացի այդ, ոսկու առանձնապես մեծ պաշարներ չէին գտնվել նոր հողերում։ Մյուս կողմից, երբ Կոլումբոսի խնդրանքով Ամերիկա ժամանեց թագավորի օգնությունը, օգտվելով նրա բացակայությունից՝ իսպանացիների մի մասը շահարկել էին այն եւ սկսել զբաղվել ծովահենությամբ։ Այդուհանդերձ, երկու տարի անց Քրիստափոր Կոլումբոսը երրորդ անգամ մեկնեց ծովային արշավանքի։ 1498 թվականի մայիսի 30-ին սկսած հերթական ծովագնացությունը առանձնապես հաջող չեղավ. նրան մասնակցում էին վեց նավեր՝ ընդհանուր 300 հոգի անձնակազմով, որոնց թվում էին մի շարք իսպանացի բանտարկյալներ։ Նավատորմը դուրս եկավ Գվադալկիվիր գետից։ Երրորդ արշավանքը Կոլումբոսը նախաձեռնել էր իրականացնել ավելի հարավային ուղիով՝ ենթադրելով, որ կարող է ոսկի գտնել հասարակածին հարող շրջանում։ Երբ նրանք հասնում են Կանարյան կղզիներ, նավերից երեքը ուղարկվում են Հայիթի, իսկ մյուս երեքը ուղղվում են Կանաչ Հրվանդանի կղզիներ՝ ձգտելով մոտենալ հասարակածին։ Հասնելով հյուսիսային լայնության՝ 9°30′-ին՝ նրանք ուղղվեցին արեւմուտք։ Հուլիսի 31-ին հայտնաբերվում է Տրինիդադ կղզին։ Նավարկելով հարավ՝ Կոլումբոսը հասնում է Օրինոկո գետին եւ Պարիայի ծոցին։ Երկու շաբաթ անց ծանր հիվանդությունը ստիպում է նրան լքել այդ վայրերը եւ ուղղվել դեպի հյուսիս՝ Սանտո Դոմինգո։ Օգոստոսի 20-ին Կոլումբոսը հասնում է Էսպանյոլա, որտեղ գաղութարարները զինված ապստամբություն էին բարձրացրել իր եղբոր՝ Բարտոլոմեի դեմ։ Այն ավարտվում է նրանով, որ Կոլումբոսը համաձայնվում է հողակտոր հատկացնել գաղութարարներին, ինչպես նաեւ՝ տեղաբնիկների հանդեպ զենք կիրառելու իրավունք։ Իսպանական թագավորական գանձարանը նոր գաղութից եկամուտներ գրեթե չէր ստանում, երբ 1498 թվականին հարեւան Պորտուգալիայից դուրս եկացած նավատորմը Վասկո դա Գամայի գլխավորությամբ գտնում է Հնդկաստան տանող նոր ճանապարհը՝ շրջանցելով Աֆրիկա մայրցամաքը։ Նրանք Լիսաբոն են վերադառնում համեմունքների մեծ պաշարով եւ ցույց տալիս, որ Կոլումբոսը ամենեւին էլ Հնդկաստանի ճանապարհը չի գտել, եւ որ նա խաբեբա է։ 1499 թվականին Կոլումբոսի՝ նոր հողերի հանդեպ մոնոպոլիստական իրավունքը չեղյալ է հայտարարվում։ 1500 թվականին Հայիթի է ուղարկվում Ֆրանսիսկո դե Բոբադիլիային։ Վերջինս իր ձեռքում է կենտրոնացնում իշխանությունը, բանտարկում Կոլումբոսին ու իր եղբայրներին եւ ուղարկում Իսպանիա։ Նրանց վերադարձի ժամանակ, սակայն, իսպանացի ձեռներեցները կարողանում են համոզել արքունիքին՝ մեղմացնել վերաբերմունքը Կոլումբոսի հանդեպ եւ վերականգնել իրավունքները։ Չորրորդ արշավանք[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Քրիստափոր Կոլումբոսը մեծ ձգտում ուներ՝ գտնելու Հարավային Ասիա տանող ծովային ճանապարհը, որտեղ իսպանացիները կարող էին ազատ առեւտուր անել։ Նա համոզված էր, որ այդ ճանապարհը գոյություն ունի, քանի որ մեկ անգամ Կուբա կղզու ափերին մեծ փոթորիկ էր նկատել, որը գալիս էր Կարիբյան ծովի արեւմուտքից։ Երկար տատանումներից հետո Իսպանիայի թագավորը համաձայնվում է Կոլումբոսին եւս մեկ հնարավորություն տալ։ Չորրորդ արշավանքի ժամանակ Կոլումբոսն իր հետ վերցնում է եղբորը՝ Բարտոլոմեոյին, եւ իր տասներեքամյա որդի Էռնանդոյին։ Կուբայից արեւմուտք նավարկելով՝ նա հայտնաբերում է մայրցամաք. դա Կենտրոնական Ամերիկայի ծովափն էր։ Այդպիսով Կոլումբոսն ապացուցում է հնդկացիների՝ իրեն պատմած փաստը, որի համաձայն Ատլանտյան օվկիանոսը «Հարավային մեծ ծովից» բաժանված է ցամաքով։ - մայիսի 9, 1502 - արշավանքի սկիզբը. «Լա Կապիտանա» նավի ղեկավարությամբ նոր նավատորմի ծովագնացությունը - հունիսի 15 - Փոքր Անտիլյան կղզիներ եւ Մարտինիկա - հունիսի 29 - Հայիթին հրաժարվում է ապաստան տալ Կոլումբոսին - հուլիսի 30 - ժամանակակից Հոնդուրասի հայտնաբերում. մայաների քաղաքակրթություն - սեպտեմբերի 18 - «մոծակների ափ» (Նիկարագուա) եւ «ոսկե ափ» (Կոստա Ռիկա՝ «հարուստ ափ») - հոկտեմբերի 5 - հնդկացիներից Կոլումբոսն իմանում է, որ «Հարավային մեծ ծովից» Ատլանտյան օվկիանոսը բաժանում է ցամաքի նեղ հատված (Պանամայի պարանոց) - հոկտեմբերի 17 - հեծյալ զինվորներով բանակ ունեցող քաղաքակրթության հանդիպում (Ինկերի քաղաքակրթություն, հեծյալ կենդանին՝ լամա) - նոյեմբեր - Կոլումբոսը հասնում է Պանամա - դեկտեմբեր - Խաղաղ օվկիանոսին հասնելու համար մնում է 65 կմ եւ Պանամայի ցամաքային հատվածը - հունվար 1503 - Կոլումբոսը վերադառնում է Մոծակների ափ - ապրիլի 16 - Կոլումբոսը շարժվում է արեւելք՝ ձգտելով նեղուց գտնել - մայիսի 1 - հասնելով Տիբուրոն հրվանդանին (Դարյենի ծոց), Կոլումբոսն իմանում է, որ այստեղ երկու տարի առաջ՝ 1501 թվականին, արդեն եղել են եվրոպացիները, ու շրջվում է Ճամայկա - հունիսի 25 - Կայմանյան կղզիներ - փետրվարի 29, 1504 - Քրիստափոր Կոլումբոսը օգտագործում է լուսնի խավարումը՝ վախեցնելով Ճամայկայի հնդկացիներին - հունիս - Ճամայկա է հասնում Կոլումբոսի անձնական միջոցներով բեռնված նավը - հունիսի 29 - Կոլումբոսը լքում է Ճամայկան եւ մեկուկես ամիս անց հասնում Հայիթի - սեպտեմբեր 12 - Կոլումբոսի եղբայրները լքում են Հայիթին եւ հասնում Իսպանիա Նոր հայտնագործություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] 1499 թվականին՝ անմիջապես այն բանից հետո, երբ Կոլումբոսը զրկվել էր նոր հողերի հանդեպ ունեցած իր իրավունքներից, Արեւմտյան Հնդկաստան են ուղեւորվում նոր արշավախմբեր՝ Պեդրո Ալոնսո Նինյո (մայիս, 1499-1500), Ալոնսո Օխենդա (20 մայիսի 1499 - փետրվար 1500, 1502), Վիսենտե Յանյես Պինսոն (դեկտեմբեր 1499-1500), Ռոդրիգո դե Բաստիդաս (հոկտեմբեր 1500-1502)։ Վերջինում ներկա էին նաեւ Վասկո Նունյես դե Բալբոան եւ Խուան դե լա Կոսան։ Պեդրո Ալոնսոն, օրինակ, 1499-1500 թվականներին հասնելով Կարիբյան ծովի «մարգարտյա ափը»՝ հայրենիք է տանում 38 կգ մարգարիտ։ Բալբոան առաջինն է լինում, ով Պանամայի պարանոցից միաժամանակ տեսնում է Խաղաղ ու Ատլանտյան օվկիանոսները[13]։ Ալոնսո Օխենդայի հետ 1499 թվականին նոր հողեր է ուղեւորվում Ամերիգո Վեսպուչին։ Նա 1200 կմ երկայնքով նավարկում է Գայանայի ափով, հասնում Վենեսուելա եւ մարգարտի ափ։ Ավելի ուշ նա հայտնաբերում է Ամազոն եւ Պարա գետերը։ Հոսանքն ի վեր բարձրանալով 100 կմ՝ նա չի կարողանում ափ իջնել, քանի որ անտառները չափազանց խիտ էին։ Նա հայտնաբերում է նաեւ Գվիանական հոսանքը։ Այդպիսով՝ նա բացահայտում է Հարավային Ամերիկա մայրցամաքը եւ վերադառնում Օխենդայի նավատորմ[14]։ 1499 թվականի դեկտեմբերին օվկիանոս է մեկնում Կոլումբոսի առաջին արշավանքի մասնակից Վիսենտ Յանյես Պինսոնը։ Նա առաջին իսպանացիներից էր, ով անցավ հասարակածը, իսկ 1500 թվականի հունվարի 26-ին հասավ Հարավային Ամերիկայի ամենաարեւելյան ծայրակետին՝ Սան Ռոկի հրվանդան։ Բաստիդաս ծովագնացը 1500 թվականի հոկտեմբերին դուրս է գալիս Իսպանիայից եւ հասնում Ամերիկա՝ ուսումնասիրելով 1000 կմ ափ եւ ձեռք բերելով մեծաքանակ ոսկեղեն։ Նա առաջինն էր, ով հասավ Պանամայի պարանոցին։ Անօրինական առեւտրի մեջ մեղադրվելով՝ նա ձերբակալվում է Էսպանյոլայի նահանգապետի կողմից եւ ուղարկվում Իսպանիա։ Այս եւ այլ հետազոտությունները ապացուցեցին, որ Կոլումբոսի հայտնաբերածը նոր մայրցամաք էր, ոչ թե Հնդկաստանը։ 1502 թվականին ծանր հիվանդ վիճակում Կոլումբոսին բերեցին Սեւիլյա, որտեղ էլ 1506 թվականի մայիսի 20-ին նա կնքեց մահկանացուն։ Միայն կես դար անց իսպանացիները ըստ արժանվույն գնահատեցին նրա հայտնագործությունը, երբ նվաճեցին Մեքսիկան, Պերուն եւ այլ պետություններ՝ Եվրոպա վերադառնալով մեծաքանակ ոսկու ու արծաթի պաշարներով։ 16-րդ դարում սկսվեց գաղութատիրական պայքարը երկու ծովային կայսրությունների՝ Իսպանիայի ու Պորտուգալիայի միջեւ։ Դեռ 15-րդ դարի վերջում Հռոմի պապի կոնդակով արեւմուտքը եւ արեւելքը բաժանվեցին «լավագույն հոգեզավակներին»։ Դրանց բաժանման գիծն անցնում էր Ատլանտյան օվկիանոսով՝ Աֆրիկան ու Հնդկաստանը թողնելով Պորտուգալիայի, իսկ Ամերիկան՝ Իսպանիայի ազդեցության գոտում։ Ավելի ուշ սահմանը տեղափոխվեց արեւմուտք, եւ Պորտուգալիայի ազդեցության տակ հայտնվեց Բրազիլիան։ Ֆեռնան Մագելանի ձեռնարկած շուրջերկրյա առաջին ճանապարհորդությունը խառնեց խաղաքարտերը. նա ցույց տվեց, որ երկիրը գնդաձեւ է, եւ որ անընդհատ նավարկելով արեւմուտք՝ կարելի է հասնել արեւելքին։ Այդ ճանապարհին նա նվաճեց Ֆիլիպինները, որտեղ եւ կնքեց իր մահկանացուն։ Գաղութատիրական այս երկու կայսրությունների համար 17-րդ դարում հայտնվեցին լուրջ մրցակիցներ, որոնցից առավել վտանգավոր էին Անգլիան եւ Ֆրանսիան։ Նրանք արագորեն գրավեցին Աֆրիկայի ու Ամերիկայի չնվաճված հատվածները եւ թուլացրին իսպանա-պորտուգալական համաշխարհային տիրապետությունը։ Քրիստափոր Կոլումբոսի առաջին արշավանքի երեք նավերը (կրկնօրինակներ)՝ «Սանտա Մարիա», «Նինյա» եւ «Պինտա» Տես նաեւ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Ծանոթագրություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] - Վիկինգների մասին Բրիտանիկա հանրագիտարանում - Лейф Эрикссон, Энциклопедия Кругосвет - Leif Eriksson in "Eirik the Red’s Saga" Chapter 5 - Ամերիկայում վիկինգների երկրորդ բնակատեղին են հայտնաբերել - Լ. Տեր-Պետրոսյան, Խաչակիրները եւ հայերը,հ. Ա, Ուսումնասիրություն եւ թարգմանություններ, Երեւան, 2005, 552 էջ։ - Prescott William H.; Edited and annotated by Albert D. McJoynt (1995)։ The Art of War in Spain: The Conquest of Granada, 1481–1492։ London: Greenhill Books։ ISBN 1-8536-7193-2 - Возрождение, эпоха // Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона : в 86 т. (82 т. и 4 доп.). — СПб., 1890—1907. - Энциклопедический словарь Брокгауза и Ефрона, Колумб, Христофор - Колумб был испанцем, а не итальянцем, утверждают американские ученые - Քրիստափոր Կոլումբոս, Հայկական հանրագիտարան - The Atlantic Connection: A History of the Atlantic World, 1450-1900 - «The letters of Amerigo Vespucci. London, 1894, стр. V»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 11 հուլիսի 2012-ին - «Хроника Перу. Часть Первая. — Киев, 2008 (пер. А. Скромницкий)»։ Արխիվացված օրիգինալից-ից 9 հուլիսի 2012-ին - Encyclopædia Britannica Online, Amerigo Vespucci; and Room, Adrian. 2004. Placenames of the world: origins and meanings of the names for over 5000 natural features, countries, capitals, territories, cities and historic sights: America believed to have derived their name from the feminized Latin version of his first name. Գրականություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] - Магидович И. П. История открытия и исследования Северной Америки. — М.: Географгиз, 1962. - Магидович И. П. История открытия и исследования Центральной и Южной Америки. — М.: Мысль, 1963. - Джон Ллойд и Джон Митчинсон. Книга всеобщих заблуждений. — Фантом Пресс, 2009. Արտաքին հղումներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] - 1492: Conquest of Paradise ֆիլմը imdb.com կայքում |Այս հոդվածի կամ նրա բաժնի որոշակի հատվածի սկզբնական կամ ներկայիս տարբերակը վերցված է Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) ազատ թույլատրագրով թողարկված Հայկական սովետական հանրագիտարանից։| |Այս հոդվածն ընտրվել է Հայերեն Վիքիպեդիայի օրվա հոդված:|