Հագուստ եւ կոշկեղեն | Հայտարարություններ բազար հետ ազատ գովազդի Հայտարարություններ My4u.cz գովազդ սերվերի - Հագուստ եւ կոշկեղեն գովազդի անվճար bez registrace - գովազդներ My4u: Հագուստ եւ կոշկեղեն ավարտելով ազդերը » (7) Free Classifieds - առցանց Bazaar Հագուստ եւ կոշկեղեն գովազդ սերվերի My4u - առցանց բազար » Հագուստ եւ կոշկեղեն գովազդի անվճար նախընտրելի մեթոդը գնելու եւ վաճառելու առցանց անվճար հայտարարություն է համապատասխան կատեգորիայում մատակարարման կամ պահանջի մասնավոր եւ կորպորատիվ գովազդները služeb եւ ապրանքներ Հագուստ եւ կոշկեղեն! Հագուստ եւ կոշկեղեն Հայտարարություններ - Bazar անվճար Առաջարկ եւ պահանջարկ: Հագուստ եւ կոշկեղեն էջ գովազդը » Հագուստ եւ կոշկեղեն դասակարգված աստիճան » Հագուստ եւ կոշկեղեն Inzeráty » Հագուստ եւ կոշկեղենՄասնավոր եւ ազատ դասակարգված գովազդ առանց գրանցման կատեգորիա » Հագուստ եւ կոշկեղեն - գովազդային սերվերի առցանց Bazaar My4u! Կոշիկ - Կոշիկ (0) Հագուստ եւ աքսեսուարներ (1) Այլ նորաձեւություն (0) գտել: 72 23.12.2016 - Ականջօղեր պատրաստված դեղին ոսկուց ... Լայն շրջանակ ականջօղեր 14 karat դեղին ոսկի է լավագույն գներով էլեկտրոնային խանութը kora. Անկախ նրանից, թե նախընտրում եք մի պարզ անչափահաս, bezkameňové ականջօղեր կամ մի զգալի կախվել, ականջօղեր եւ մատանի, ոսկյա ականջօղեր զարդարված zircons տարբեր ձեւավորում եւ հրահանգների, ոսկով ... 27.12.2016 - Սկսած սպիտակ ոսկի մատանի kora - Ամբողջ Սլովակիա The Web ոսկերիչ Kora գտնել լայն տեսականի Spinners 14 karat սպիտակ ոսկի իսկապես անհավատալի դրույքաչափերով ից 57, - €. Պարզ, bezkameňové նախշերով jednokameňové rings են նաեւ հարմար է որպես մատանու, ինչպես նաեւ էական mnohokameňové օղակների .... 29.12.2016 - Rings պատրաստված դեղին ոսկու kora Ի մենյու առցանց խանութի ոսկերչական-Kora գտնել մի լայն ընտրություն ոսկե կանանց եւ տղամարդկանց spinners ից 14 karat դեղին ոսկու unbeatable գները. Ընտրությունը, իրոք, լայն, սկսած bezkameňových ոսկու spinners միջոցով ոսկու մատանի մեկ կայծքարի (նաեւ հարմար է որպես ... 31.12.2016 - Ոսկերչական սպիտակ ոսկի kora ... Ի մենյու առցանց խանութի ոսկերչական-Kora կգտնեք գեղեցիկ տիկնայք եւ տղամարդիկ FOB ից 14 կարատանոց սպիտակ ոսկով անհավատալի տեմպերով ից 56, - €. Այցելեք էլեկտրոնային խանութ Kora եւ երաշխավորվում ընտրելու: 17.03.2017 - Գնել պիջակ Գնել նոր Gore-Tex բաճկոնը աշխատանքային ապրանքանիշը: Fristads չափ M.Bunda ունի բաժանելի կափարիչ 7kapes 3 դուրս գրպանները ունեն Անջրանցիկ Zippers լուսաբանվում krytkou.Původní գինը 7200: 02.01.2017 - Սպիտակ ոսկյա pendants kora Գեղեցիկ Pendants են 14 կարատանոց սպիտակ ոսկուց ողջամիտ գնով, խնդրում ենք այցելել մեր օնլայն խանութը ոսկերչական-kora. Տորթեր եւ Քաղցրավենիք, խաչեր, ափսեներ, stoned pendants եւ, pendants կրոնական motifs, եւ շատ ուրիշներ, այցելեք մեր օնլայն խանութում զարդեր -... 03.01.2017 - գնել կոշիկները Նոր, դեռեւս unworn, աշխատում protipořezové կոշիկի չափը: 42 եւ նոր աշխատանքային protipořezový հագուստ vel.2-48 աշխատելու համար մի chainsaw 20.03.2017 - կաշվե բաճկոն Գնել շագանակագույն կաշվե բաճկոնը, կաշվե է Fuzzy, դաջված օրինակը, չափը Լ 15.01.2017 - Կանայք եւ տղամարդիկ կանանց Ապարանջան ... Առցանց խանութ-սրահը առաջարկում ոսկերչական-kora կանայք եւ տղամարդիկ կանանց Ապարանջան 14 karat սպիտակ ոսկի տարբեր երկարություններով, widths եւ նախշերով unbeatable գները. Ապարանջան պատրաստված է սպիտակ ոսկուց, այլեւ բազմաթիվ այլ զարդեր, այցելել օնլայն խանութը ոսկերչական-kora. Այցելեք էլեկտրոնային խանութ ... 16.01.2017 - Ոսկյա ականջօղեր kora 16.01.2017 - Սպիտակ ոսկյա ապարանջան kora Գեղեցիկ տիկնայք եւ Mens Ապարանջան ամենաբարձր որակի 14 karat սպիտակ ոսկի տարբեր երկարությունները, widths եւ հրահանգների է անհավատալի գներով այցելել է Web Store- ում ոսկերչական-kora: Այցելեք էլեկտրոնային խանութ Kora եւ երաշխավորվում ընտրելու: 17.01.2017 - Ոսկյա զարդեր եւ արծաթե ... The Webstore Kora գտնել առավել համապատասխան զարդ է ձեզ համար եւ ձեր սիրելիների. Ցանկը ունի լայն ընտրություն ոսկե եւ արծաթե զարդեր, որոնք բնութագրվում են բարձր որակի եւ դրա բազմազան հարդարել. A ահռելի ընտրություն մեր հարուստ առաջարկի, որոնք խաղարկային ... 21.01.2017 - Golden օղակաձեւ kora Ի մենյու առցանց խանութի ոսկերչական-Kora գտնել մի լայն ընտրություն ոսկուց տիկնոջ spinners ժամը unbeatable գները. Ընտրությունը, իրոք, լայն, սկսած bezkameňových ոսկու spinners միջոցով կանանց ոսկի մատանի մեկ կայծքարի (նաեւ հարմար է որպես մատանու), ինչպես էլեգանտ, ... 22.01.2017 - Ապարանջան kora Ապարանջան ամենաբարձր որակի է անհավատալի տեմպերով է միայն ինտերնետում ոսկերիչ kora: Կանայք եւ տղամարդիկ կանանց Ապարանջան 14 karat դեղին ոսկի են տարբեր երկարություններով, widths եւ հրահանգների մատչելի գներով, այցելել օնլայն խանութը ոսկերչական-kora. Այցելեք էլեկտրոնային խանութ ... 23.01.2017 - Ոսկե տեսահոլովակներ եւ բրոշ Kora Եթե դու մեկ հարթ տեսակի մարդկանց, դուք, իհարկե, բողոքարկել է առաջարկել ոսկու buckles եւ Brosna էլեկտրոնային խանութ kora. Դուք կարող եք ընտրել շրջանում լայն փողկապի տեսահոլովակների, ճարմանդներ եւ բրոշկա: Gold կապել կապում առաջարկել հարթ, փայլատ, ինչպես մի նուրբ, այլեւ ... 27.01.2017 - Gold FOB kora Ի մենյու առցանց խանութի ոսկերչական-Kora իսկապես գտնել մի լայն ընտրություն ոսկե retiazok համար նախատեսված տիկնայք, ինչպես նաեւ Տիրոջ համար. Gold FOB առաջարկը մի քանի երկարությունները եւ բազմաթիվ գունավոր մարմնավորումների ընթացքում: Այսպիսով, դուք պետք է ընտրել շղթաներ սպիտակ ոսկու գրպանից պատրաստված դեղին ... կիսվել այս էջը Հինգշաբթի / Čtvrtek 23.03.2017 01: 24Այսօրվա փոխարժեքը CZK Տրանսպորտ բազար My4u համար մասնավոր եւ ազատ դասակարգված գովազդ bez կարիք registrace բոլոր կատեգորիաների Հագուստ եւ կոշկեղեն! Միայն բացառություններ են ներկայացվել ազդերը է Premium. Այս հեղինակի ազդերը. Ազատ գովազդային »Bazar ապրանքների եւ ծառայությունների» անվճար հայտարարությունների » Հագուստ եւ կոշկեղեն Անձնական եւ կորպորատիվ գովազդային առաջարկ եւ պահանջարկ անվճար » Հագուստ եւ կոշկեղեն Հագուստ եւ կոշկեղեն On-Line line Marketplace անվճար է բոլոր պատրաստված գովազդային կատեգորիաների ձեզանից յուրաքանչյուրի համար!Ամսաթիվ գովազդ, որը պետք է երեւում, դա լավ է տեղադրել հայտարարությունը ճիշտ կատեգորիայի գովազդի: միացում 2 նկարը (ներ) (fotografií) է անվճար.ԱԳ գովազդ » Հագուստ եւ կոշկեղեն հետ ներկայացման AD անվճար Եվրամիության ներսում երկրներից միայն Հագուստ եւ կոշկեղեն On-Line անվճար գովազդի ցուցադրման միայն բոլոր Եվրոպական միության անդամ պետությունների, այլեւ ողջ աշխարհիԴուք գովազդել է գովազդային կատեգորիաների » Հագուստ եւ կոշկեղեն մեկ կետում, այնպես էլ Չեխիայի եւ Սլովակիայի գովազդի, այլեւ գործում է որպես շուկայում գերմանական, ավստրիական, լեհերեն, ռուսերեն, իտալերեն եւ ավելի աստիճանական ինքնաբերաբար թարգմանչական ձեր գովազդային տեքստեր բոլոր լեզուներով նշված են մեր գովազդային սերվերը:.Միջազգային գովազդային պորտալը - Ձեր շահույթ անվճար հայտարարությունների » Հագուստ եւ կոշկեղենգովազդ սերվերի - Free Classifieds - առցանց Bazaar հետ ազատ գովազդի համար մասնավոր եւ կորպորատիվ գովազդները Հագուստ եւ կոշկեղեն!դասակարգված Գովազդ Հագուստ եւ կոշկեղեն - Առաջարկում ապրանքների եւ ծառայությունների Free Advertising, Առաջարկի եւ պահանջարկի ի գովազդային սերվերի My4u.cz - Hand Հայտարարություն անվճար անել դեռեւս ընթացիկ տվյալների բազայում անվճար գովազդ է շուկայում դուք կարող եք էլ. Պարզ եւ հստակ Free Classifieds » Հագուստ եւ կոշկեղեն. գովազդ ( banner 88x31 ) FREE Live Amateur Cams - Click here For Video Chat as well here or here գովազդ ( Top Banner ) Portal գովազդ My4u.cz - գովազդային սերվերի հետ ազատ գովազդիէջ գովազդը » Հագուստ եւ կոշկեղեն գովազդ (ստորագիր) esoteric | շահույթ առանց ներդրումների | dating MyFace4u - ցուցաձող | ամենաէժան ԱՊՊԱ ին Չեխիայի շուկայում | Wrecking ապահովագրություն աջակցություն ծրագիր լավ հրեշտակը - Լինել լավ հրեշտակը | PageRank cz | On-Line խաղեր անվճար | Նոր Հայտարարություն | Registrace | Nápověda | գովազդային պայմաններ | շփում | գներ Գովազդային | SMS վճարումներ | mapa stránek Շնորհակալություն այցելության համար! - Անվճար գովազդ `գովազդ պորտալը վրա www.inzerce-bazar.my4u.czգովազդ սերվերի - Free Classifieds - առցանց Bazaar: գովազդներ » Հագուստ եւ կոշկեղեն nahoruԱյցելելով այս գովազդային կայքը, դուք համաձայնվում օգտագործման բլիթները անհատականացված բովանդակության եւ գովազդի վերլուծության:More մասին բլիթներըՉհամաձայնելու դեպքում օգտագործման հետ տեքստային ֆայլերի բլիթները մեր գովազդի դուք կարող եք թողնել գովազդային էջըեւ գնա - այստեղգովազդ սերվերի - Free Classifieds - առցանց Bazaar էջ գովազդը » Հագուստ եւ կոշկեղեն Հագուստ եւ կոշկեղեն© 2017 Միջազգային գովազդային պորտալը - Ձեր շահույթ անվճար հայտարարությունների


source: fineweb

text: Միջին հեռավորությունըԱրեգակից կազմում է 2,170544 ա. մ., առավելագույնը մոտենում է 1,5339 ա. մ. հեռավորության վրա եւ հեռանում 2,8072 ա. մ.[1]։ Արեգակի շուրջ մեկ ամբողջական պտույտ է կատարում 1168,02 երկրային օրվա ընթացքում, իր ուղեծրով շարժվելով միջինում 0,308213 աստիճան/օր արագությամբ։ Աստերոիդի ուղեծրի հարթությունը եւ խավարածրի հարթությունը իրար հետ կազմում են 2,6° անկյուն։


3 հոկտեմբեր 2017, 18:30 Կրկին սրվել են ռուս-ամերիկյան՝ առանց այն էլ լարված հարաբերությունները: Ինչպես հայտնում է «DW»-ն, այս անգամ վեճը երկու երկրների արտաքին քաղաքական գերատեսչությունների միջեւ է: ՌԴ ԱԳ նախարարությունը եւ ԱՄՆ Պետդեպարտամենտը վիճում են ԱՄՆ տարածքում ռուսական դիվանագիտական անշարժ գույքի եւ ունեցվածքի ապագայի հետ կապված: Ռուսական կողմը մեղադրում է ամերիկացիներին այն բանում, որ վերջիններս խախտել են միջազգային իրավունքը եւ գրավել ռուսական դիվանագիտական անշարժ գույքն հանդիսացող օբյեկտները, մասնավորապես Սան Ֆրանցիսկոյում գտնվող ռուսական գլխավոր հյուպատոսության շենք շինությունները:


«Ես համամիտ եմ ԿԳ նախարարի վերաբերմունքի հետ, որ կրթությունը պետք է լինի ապաքաղաքական: Ես անկուսակցական եմ եւ այս պահին համարում եմ, որ կրթության ոլորտի յուրաքանչյուր...


source: CulturaX

text: ԹԵ ՈՎՔԵՐ ԿԱՐՈՂ ԵՆ ԴԱՌՆԱԼ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ՄՐՑԱՆԱԿԻ ՄՐՑԱՆԱԿԱԿԻՐՆԵՐ Մեկնարկում է ՏՏ ոլորտում ՀՀ նախագահի ամենամյա կրթական մրցանակի հայտերի ընդունումը: Այսօր ԵՊՀ-ում մրցանակաբաշխության հանձնաժողովի անդամները հանդիպեցին այն ուսանողների ու աշակերտների հետ, ովքեր կարող են դառնալ այդ մրցանակի հավակնորդներ: Նրանք ներկայացնում էին մրցանակաբաշխությանը մասնակցող կրթական հաստատությունները՝ Երեւանի պետական համալսարան, Երեւանի պետական ճարտարագիտական համալսարան (ԵՊՃՀ), Հայաստանի ամերիկյան համալսարան, Հայ-ռուսական (Սլավոնական) համալսարան, Եվրոպական տարածաշրջանային ակադեմիա, Ա. Շահինյանի անվան ֆիզիկամաթեմատիկական դպրոց, ՀՊՃՀ-ի Երեւանի ավագ դպրոց, «Քվանտ» վարժարան, Երեւանի «Անանիա Շիրակացի» ճեմարան, Գյումրու «Ֆոտոն» վարժարան, Վանաձորի «Էվրիկա» վարժարան, «Մխիթար Սեբաստացի» կրթահամալիր եւ «Այբ» ավագ դպրոց: Արդեն 10 տարի անցկացվող մրցանակաբաշխության նպատակն է տեղեկատվական տեխնոլոգիաների բնագավառում լավագույններին հայտնաբերելն ու խրախուսելը՝ ոլորտի զարգացման նպատակով: Մրցանակակիր կարող են դառնալ այն անձինք, ովքեր ունեն բարձր առաջադիմություն, ակտիվորեն մասնակցում են բնական գիտությունների եւ ՏՏ ոլորտի օլիմպիադաների, գիտական աշխատանքների հեղինակ են, ունեն բազմակողմանի գիտելիքներ եւ այլ տաղանդներ, ինչպես նաեւ ներգրավված են համայնքային ծրագրերում: «Կարող ենք արձանագրել, որ արդյունքներն ավելի քան դրական են եղել, մինչ այժմ ունեցել ենք 300-ից ավելի հաղթողներ: Մենք անընդհատ հետեւում ենք մեր մրցանակակիրներին, եւ հպարտությամբ ասում եմ, որ նրանցից շատերը ապագայում կհամալրեն մեր երկրի ինչպես տնտեսական, այնպես էլ քաղաքական էլիտայի շարքերը»,- կարծում է «Սինոփսիս Արմենիա» ընկերության նախագահ Հովիկ Մուսայելյանը: Այս տարի մրցանակներ են հանձնվելու 7 անվանակարգերում՝ գլխավոր մրցանակ, «Լավագույն ասպիրանտ», «Լավագույն մագիստրանտ», «Լավագույն բակալավր», «Լավագույն սփյուռքահայ ուսանող», «Լավագույն ուսանողուհի», «Լավագույն աշակերտ»: Մրցույթն անցկացվում է երկու փուլով. 1-ին փուլում՝ մայիսի 3-25-ը, տվյալ հաստատությունում ընդունվում են հայտերը, իսկ 2-րդ փուլում հանձնաժողովն անցկացնում է հարցազրույց ընտրված մասնակիցների հետ, որի արդյունքում ընտրվում են հաղթողները: Մրցանակները կհանձնվեն հոկտեմբեր ամսին ՀՀ նախագահի նստավայրում: Հաղթողները կստանան դրամական պարգեւ` մինչեւ 1.200 ԱՄՆ դոլարին համարժեք դրամի չափով: «Անցած տարիներին կատարվել է աշխատանք, որը նպաստել է հանրապետությունում ոլորտի զարգացմանը ոչ միայն կադրերի, այլեւ տեխնոլոգիական առումով: Նախորդ տարիներին մեծագույն բավականություն ենք ստացել այս մրցույթի մասնակիցներից: Մեզ ոգեւորում են մեր ուսանողների հաջողությունները: Կարծում եմ՝ մրցանակաբաշխությունը վաղուց հասել է իր նպատակին»,- նշեց ԵՊՀ ռեկտոր Արամ Սիմոնյանը, ով եւս մրցանակաբաշխության հանձնաժողովի անդամ է:


text: 15 | Մարտի | 2019 | AraratNews | էջ 3 ամենօրյա արխիվները: 15 Մարտի, 2019 18:17 Հայաստանի Հանրապետության Ազգային ժողովի նախագահ Արարատ Միրզոյանի գլխավորած պատվիրակությունը մարտի 18-21-ը պաշտոնական այցով կլինի Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում: Ինչպես տեղեկացրին ՀՀ Ազգային ժողովի լրատվության եւ հանրության... Այսօր` մարտի 15-ին, ՈւԵՖԱ-ի շտաբ-բնակարանում (Շվեյցարիա) կայացել է Չեմպիոնների լիգայի քառորդ եզրափակչի վիճակահանությունը, որի արդյունքում «Բարսելոնան» ու «Յուվենտուսը», որի կազմերում հանդես են գալիս հարձակվողներ... Դոլարի փոխարժեքի նվազել է 15 Մարտի, 2019 17:47 ԱՄՆ դոլարի փոխարժեքն այսօր՝ մարտի 15-ին, կազմել է 486.63 դրամ՝ նախորդ օրվա համեմատ նվազելով 0.12 դրամով: Այդ մասին տեղեկանում ենք Կենտրոնական բանկի պաշտոնական կայքից։ Եվրոյի... Ընդհանուր նպատակը թմրամիջոցներից զերծ աշխարհն է 15 Մարտի, 2019 17:30 Հայաստանի Հանրապետության առողջապահության նախարար Արսեն Թորոսյանը ելույթ է ունեցել ՄԱԿ-ի թմրամիջոցների դեմ պայքարի հանձնաժողովի 62-րդ նստաշրջանում: Նախարարն «Ֆեյսբուքի» իր էջում ներկայացրել է ելույթի մի մասը: «Երեկ այս դահլիճում միահամուռ հաստատվեց «Թմրամիջոցների... ԱՄՆ-ն Իրանի պատժամիջոցների հարցում ընտրովի մոտեցում չի ցուցաբերում: Այս մասին 168.am-ի հարցմանն ի պատասխան հայտնել են ՀՀ-ում ԱՄՆ դեսպանատան Հասարակայնության հետ կապերի բաժնից: Նշենք, որ այս... Արարատի մարզի Ավշար գյուղում Արարատի մարզպետարանը ենթադրյալ խախտումներ է արձանագրել, տեղեկացնում է մարզպետարանի կայքը։ Մարզպետարանը ողջամիտ կասկածներ ունի, որ պետական սեփականություն հանդիսացող դպրոցի շենքը Ավշար... 15 Մարտի, 2019 16:56 Հատուկ քննչական ծառայության ներկայացրած միջնորդությունը՝ Մանվել Գրիգորյանի կալանքը եւս երկու ամսով երկարաձգելու վերաբերյալ դատարանը բավարարել է։ Factor.am-ին հայտնել է ՀՔԾ մամուլի խոսնակ Մարինա Օհանջանյանը։ Հիշեցնենք,... Վառելիք տեղափոխող բեռնատար է կողաշրջվել. ԱԻՆ 15 Մարտի, 2019 16:50 Մարտի 15-ին՝ ժամը 15:27-ին, «911» ծառայությանն ահազանգ է ստացվել, որ վառելիք տեղափոխող բեռնատարը կողաշրջվել է Արագածոտնի մարզի Աշտարակ քաղաքի կամրջի մոտակայքում, կա վառելիքի արտահոսք.... Ռուսաստանը, որպես ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկիր, բազմիցս խոսել է ղարաբաղյան հակամարտության կարգավորման բանակցությունների ձեւաչափի մասին, որը կարող է փոփոխվել կողմերի համաձայնության հիման վրա:... Մաղթում եմ Ձեզ գարնանային բարձր տրամադրություն. ԿԲ-ը՝ Արփինե Հովհաննիսյանին 15 Մարտի, 2019 16:19 ՀՀ կենտրոնական բանկն անդրադարձել է նախկին պատգամավոր, իրավաբան Արփինե Հովհաննիսյանի գրառմանը. «Հարգելի Արփինե Հովհաննիսյան ցանկանում եմ Ձեզ, որպես իրավաբանի եւ նախկինում բարձրաստիճան պաշտոնյայի հիշեցնել,...


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ 29.03.2017 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը աշխատանքային այցով մեկնել է Մալթա Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր աշխատանքային այցով մեկնել է Մալթայի Հանրապետություն՝ մասնակցելու Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության (ԵԺԿ) համագումարի նիստերին եւ գագաթնաժողովին: Գագաթնաժողովին հրավիրված են Եվրոպական միության եւ Արեւելյան գործընկերության անդամ երկրներից ԵԺԿ-ին անդամակցող կուսակցությունները ներկայացնող պետությունների եւ կառավարությունների ղեկավարները: 28.03.2017 / Նախագահը Արարատի մարզում ներկա է գտնվել Վեդու ջրամբարի հիմնարկեքի արարողությանը Աշխատանքային այցով Արարատի մարզ մեկնած Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր մասնակցել է Վեդու ջրամբարի հիմնարկեքի արարողությանը, որին ներկա են եղել նաեւ փոխվարչապետ, միջազգային տնտեսական ինտեգրման եւ բարեփոխումների նախարարը, Արարատի մարզպետը, Ջրային տնտեսության պետական կոմիտեի նախագահը, ՀՀ-ում Ֆրանսիայի եւ Իրանի հանրապետությունների դիվանագիտական ներկայացուցիչները, «Ֆրանսիական զարգացման գործակալության» Հարավային Կովկասի գրասենյակի ղեկավարը, պաշտոնատար այլ անձինք: Հանրապետության... 28.03.2017 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը այցելել է Արարատի մարզ Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր աշխատանքային այցով մեկնել է Արարատի մարզ: Հանրապետության Նախագահը այցելել է Մասիս քաղաքի Երիտասարդական կենտրոն: Նախագահը մարզային եւ քաղաքային իշխանությունների ներկայացուցիչների, տեղի պատգամավորների, կենտրոնի կառուցման բարերարի եւ շահառուների հետ շրջայց է կատարել Երիտասարդական կենտրոնում: Սերժ Սարգսյանը ծանոթացել է կենտրոնի առաքելությանն ու գործունեության ուղղություններին, մասիսցի երիտասարդների համար ստեղծված պայմաններին: Պատասխանատուները նշել են, որ կենտրոնի... 27.03.2017 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ընդունել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահներ Իգոր Պոպովին (Ռուսաստան), Ռիչարդ Հոգլանդին (ԱՄՆ), Ստեֆան Վիսկոնտիին (Ֆրանսիա) եւ ԵԱՀԿ գործող նախագահի անձնական ներկայացուցիչ Անջեյ Կասպրշիկին: Հանդիպմանը զրուցակիցները քննարկել են ղարաբաղյան հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորման գործընթացին վերաբերող հարցեր, անդրադարձել արցախա-ադրբեջանական հակամարտության շփման գծում տիրող իրավիճակին: Համանախագահները ՀՀ Նախագահին տեղեկացրել են Բաքվում ունեցած հանդիպումների մասին:... 27.03.2017 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանին իր հավատարմագրերն է հանձնել Նոր Զելանդիայի նորանշանակ դեսպանը Նախագահ Սերժ Սարգսյանին այսօր իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Հանրապետությունում Նոր Զելանդիայի նորանշանակ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Յան Ալեքսանդր Հիլը (նստավայրը՝ Մոսկվա): Նախագահը շնորհավորել է դեսպանին պաշտոնն ստանձնելու կապակցությամբ եւ մաղթել հաջողություններ երկկողմ հարաբերությունների զարգացման գործում՝ ընդգծելով, որ Հայաստանը կարեւորում է խաղաղօվկիանոսյան տարածաշրջանում մեծ դերակատարում ունեցող Նոր Զելանդիայի հետ համակողմանի հարաբերությունների զարգացումը: Զրուցակիցները... 25.03.2017 / Նախագահը պետական բարձր պարգեւներ է հանձնել մարտական հերթապահության ընթացքում աչքի ընկած զինծառայողներին Աշխատանքային այցով Արցախի Հանրապետություն մեկնած ՀՀ Նախագահ, Զինված ուժերի գերագույն գլխավոր հրամանատար Սերժ Սարգսյանն այսօր հայկական երկու հանրապետությունների փոխգործակցության շրջանակում Արցախի Նախագահ Բակո Սահակյանի, ՀՀ եւ ԱՀ պաշտպանության նախարարների ու բարձրաստիճան զինվորականների ուղեկցությամբ եղել է ՊԲ զորամասերից մեկում, ծանոթացել զինված ուժերի մարտական պատրաստականությանը եւ ունկնդրել զորամասի շարահրապարակում զինծառայողների համար կազմակերպված համերգը: Համերգային ծրագրի ավարտին... 2000


Կա 100-ից ավելի զոհ


Դավիթ Տոնոյանի «կադրերն» ահուսարսափի մեջ են. վստահ են, որ հաշվեհարդար է լինելու. «Հրապարակ» - yerkir.am Դավիթ Տոնոյանի «կադրերն» ահուսարսափի մեջ են. վստահ են, որ հաշվեհարդար է լինելու. «Հրապարակ»


Փաստեր Արմեն Սարգսյանի կյանքից - VNews Երեքշաբթի, 23 Հունիսի, 2020 | Մշակույթ » Ժամանց » Փաստեր Արմեն Սարգսյանի կյանքից Այսօր առանձնացրել ենք հետաքրքիր փաստեր Հայաստանի Հանրապետության նախագահ Արմեն Սարգսյանի մասին։ 1. Արմեն Սարգսյանը ծնվել է 1953 թվականին Երեւանում` ճարտարապետ Վարդան Խորենի Սարգսյանի (Տեր-Սարգսյան) ընտանիքում: 2. Քչերը գիտեն, որ ՀՀ նախագահը ֆիզիկամաթեմատիկական գիտությունների թեկնածու է, դոցենտ: Նա 1976 թվականին ավարտել է Երեւանի պետական համալսարանի ֆիզիկայի ֆակուլտետը, իսկ 1978 թվականին՝ ԵՊՀ տեսական ֆիզիկայի ամբիոնի ասպիրանտուրան: 3. Հեղինակ է բազմաթիվ ակադեմիական հոդվածների եւ հրապարակումների տեսական ֆիզիկայի, աստղաֆիզիկայի, համակարգչային մոդելավորման, քաղաքագիտության եւ անցումային տնտեսության ոլորտներում։ Հայաստանի Գիտությունների ազգային ակադեմիայի պատվավոր դոկտոր է: Իսկ 1992 թվականից՝ Լոնդոնի համալսարանի մաթեմատիկական գիտությունների ինստիտուտի պրոֆեսոր, այնուհետեւ՝ Օքսֆորդի համալսարանի պրոֆեսոր։ 4. 1992-2000 թվականներին (ընդհատումներով) հանդիսացել է ՝ Մեծ Բրիտանիայում ՀՀ դեսպան, 1993-1994 թվականներին՝ ՀՀ ավագ դեսպան՝ Եվրոպայում, ԵՄ-ում։ 5. 2002 թվականին Արմեն Սարգսյանը ստացել է Բրիտանիայի քաղաքացիություն, որից հրաժարվել է 2011 թվականին եւ ստացել Հայաստանի քաղաքացիություն։ 6. 1996-1997 թվականներին Արմեն Սարգսյանը զբաղեցրել է ՀՀ վարչապետի պաշտոնը։ 7. Իտալիայի Հանրապետության նախագահ Սերջիո Մատարելլայի կողմից արժանացել է «Մեծ խաչի ասպետ» ժապավենակիր շքանշանին։ 8.Համաձայն մամուլում պտտվող հրապարակումների ու հետաքննությունների, ինչպես նաեւ միջազգային լրագրողական հետաքննական «Investigative Dashboard» կազմակերպության բացահայտումների՝ Արմեն Սարգսյանը հանդիսանում է խոշոր բիզնեսմեն: Ինքը՝ նախագահը հերքում է այդ ամենը։ 9. Ըստ մամուլի հրապարակումների՝ Արմեն Սարգսյանը հանդիսանում է «Highbury Grօup»-ի ղեկավարը: Ընկերությունների խումբը գրանցված է բրիտանական Վիրջինյան կղզիների օֆշորում, ինչպես նաեւ ղեկավարում է 15 ընկերություններ միավորող «Knightsbridge» ընկերությունների խումբը։ 10. ՀՀ նախագահը ամուսնացած է արվեստաբան եւ գրեղ Նունե Սարգսյանի հետ, ունի երկու որդի, երեք թոռնիկ։


text: Վարչապետի հանձնարարականը՝ անչափահասներին արգելված իրեր վաճառելու վերաբերյալ - Legal Info Գլխավոր Ընդհանուր Վարչապետի հանձնարարականը՝ անչափահասներին արգելված իրեր վաճառելու վերաբերյալ Այսօր տեղի է ունեցել ՀՀ կառավարության հերթական նիստը, որը վարել է ՀՀ վարչապետ Կարեն Կարապետյանը: Նախքան օրակարգային հարցերի քննարկումը՝ վարչապետը մի շարք հանձնարարականներ է տվել: Կառավարության ղեկավարի առաջին հանձնարարականը վերաբերում էր անչափահասներին արգելված արտադրանքի վաճառքի, ծառայությունների մատուցման դեպքերի կանխարգելմանը: «Իրականացված ուսումնասիրությունները փաստում են, որ անչափահասներին ծխախոտ, այդ թվում՝ նարգիլեի համար, ալկոհոլային խմիչքներ եւ այլ արտադրանքներ վաճառելու, տասնութ տարին չլրացած անձանց համար արգելված գիշերային ակումբներ եւ զվարճանքի այլ վայրեր մուտք գործելու դեպքերի կանխարգելումն անբավարար է, իսկ որոշ դեպքերում` չկանոնակարգված։ Ներկայումս գործող վարչական իրավախախտումների վերաբերյալ օրենսդրությամբ նախատեսված պատասխանատվության միջոցները եւս բավարար չեն: Ավելին՝ նման դեպքերն ուսումնասիրելու հստակ լիազոր պետական մարմին նախատեսված չէ, փոխարենը նախատեսված են մի քանի մարմիններ եւ հստակեցված չեն գործառույթները»,-նշել է վարչապետը:


source: wikipedia

text: Դեպքեր Ծնունդներ Մայիս 27 - Նաղաշ Հովնաթան, բանաստեղծ (վ.1722) Մահեր 1661 Տարեթվեր


Documents Decrees of the President of RA Ռ. Կարապետյանին Արաբական Պետությունների լիգայում Հայաստանի Հանրապետության լիազոր ներկայացուցիչ նշանակելու մասին Ղեկավարվելով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 8-րդ կետով՝ ո ր ո շ ու մ եմ. Եգիպտոսի Արաբական Հանրապետությունում Հայաստանի Հանրապետության արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Ռուբեն ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻՆ, համատեղության կարգով, նշանակել Արաբական պետությունների լիգայում Հայաստանի Հանրապետության լիազոր ներկայացուցիչ (նստավայրը՝ Կահիրե)։ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2008թ. Հունիսի 20 Երեւան


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը Բրյուսելում մասնակցել է ԵԺԿ ընդլայնված կազմով գագաթնաժողովին 22.06.2017 Աշխատանքային այցով Բելգիայի Թագավորությունում գտնվող Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր Բրյուսելում մասնակցել է Եվրոպական ժողովրդական կուսակցության (ԵԺԿ) ընդլայնված կազմով գագաթնաժողովին: Այն վարել է ԵԺԿ նախագահ Ժոզեֆ Դոլը: Գագաթնաժողովին մասնակցել են Եվրոպական խորհրդի եւ Եվրոպական հանձնաժողովի նախագահներ Դոնալդ Տուսկը եւ Ժան-Քլոդ Յունկերը, Եվրոպական խորհրդարանի նախագահ Անտոնիո Տայանին, ԵՄ անդամ եւ Արեւելյան գործընկերներ երկրներից ԵԺԿ-ին անդամակցող կուսակցությունները ներկայացնող պետությունների եւ կառավարությունների ղեկավարները: Օրակարգի շրջանակներում գագաթնաժողովի մասնակիցները քննարկել են Եվրոպական խորհրդի հանդիպման նախապատրաստական աշխատանքները, որի ընթացքում նախատեսվում է քննարկել միգրացիոն խնդիրների եւ դրանց հիմնարար պատճառների վերացմանն ուղղված հարցեր: ԵԺԿ գագաթնաժողովի հիմնական օրակարգային հարցերից բացի անդրադարձ է եղել Արեւմտյան Բալկաններում տիրող իրավիճակին: Նախագահ Սերժ Սարգսյանը գագաթնաժողովում հանդես է եկել ելույթով, որում անդրադարձել է Հայաստանում կայացած խորհրդարանական ընտրություններին, արձանագրված առաջընթացին, Հայաստան-Եվրամիություն համագործակցության օրակարգին, ինչպես նաեւ Հարավային Կովկասի տարածաշրջանի կայունության եւ անվտանգության ապահովման խնդիրներին:


Ինչ է կարելի եւ պետք է անել


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Պաշտոնական այցով Հայաստան կժամանի Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը 23.08.2017 Նախագահ Սերժ Սարգսյանի հրավերով այսօր երեկոյան պաշտոնական այցով Հայաստանի Հանրապետություն կժամանի Թուրքմենստանի նախագահ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը: Այցի շրջանակներում նախատեսված են Թուրքմենստանի նախագահի հանդիպումները ՀՀ բարձրագույն ղեկավարության հետ: Հանրապետության Նախագահի նստավայրում հայ-թուրքմենական բարձր մակարդակի բանակցությունների ավարտին նախատեսվում է փաստաթղթերի ստորագրման արարողություն: Նախագահներ Սերժ Սարգսյանը եւ Գուրբանգուլի Բերդիմուհամեդովը ԶԼՄ-ների առջեւ հանդես կգան բանակցությունների արդյունքներն ամփոփող հայտարարություններով:


text: Կորեերենը (հանգըլ՝ ), կորեացիների լեզուն։ Պետական լեզու է Հյուսիսային Կորեայում եւ Հարավային Կորեայում։ Խոսվում է Կորեական թերակղզում, Չինաստանի Ժողովրդական Հանրապետությունում, Ճապոնիայում, Ռուսաստանում եւ ԱՄՆ-ում։ Խոսողների թիվը՝ 78 միլիոն մարդ։ Կորեերենը համարվում է մեկուսացած լեզու, թեեւ նրա ծագման մասին կան տարբեր կարծիքներ (դրավիդյան, ճապոնական, հնասիական, հնդեվրոպական եւ այլն)։ Ունի 6 բարբառ՝ հյուսիսարեւելյան, հյուսիսարեւմտյան, կենտրոնական, հարավարեւելյան, հարավարեւմտյան եւ Ջեջու կղզու բարբառը։ Կորեերենը գործածում է կորեական գիրը՝ հանգըլը, օգտագործելով նաեւ չինական հանջա հիերոգլիֆներ։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման կորեերենը 13-րդն է։ Անվանում Մինչ 1945 թվականը օգտագործվել է «չոսոնմալ» (հանջա՝ 朝鮮말, հանգըլ՝ 조선말) կամ «չոսոնա» (հանգըլ՝ 조선어, հանջա՝ 朝鮮語) անվանումները, որը մինչեւ այժմ էլ օգտագործվում է Հյուսիսային Կորեայում։ Հարավային Կորեայում այժմ ընդունված է «հանգուկո» (հանգըլ՝ 한국어, հանջա՝ 韓國語) կամ, ավելի քիչ, «հանգուկմալ» (հանգըլ՝ 한국말, հանջա՝ 韓國말) տարբերակները, իսկ սովորաբար ուղղակի «կուգո» (հանգըլ՝ 국어, հանջա՝ 國語, «պետական լեզու»)։ Կորեայի երկու հատվածներում էլ օգտագործվում է խոսակցային «ուրիմալ» տարբերակը (հանգըլ՝ 우리말, «մեր լեզուն»)։ Առանձնահատկություններ Բաղաձայնական համակարգում տարբերակում են եռաշարք աղմկային բաղաձայններ։ Հարուստ է միաբարբառներով ու երկբարբառներով։ Շեշտը բարբառների մի մասում ուժային է, մյուսում՝ երաժշտական եւ անկայուն։ Կորեերենը կցական լեզու է, սակայն ուժեղ միտում ունի դեպի վերլուծական կառուցվածքը։ Գոյականները հարուստ են հոլովական ձեւերով, բացակայում է քերականական սեռը։ Բայերն ու ածականները չունեն դեմքի, թվի, սեռի կարգեր։ Շարահյուսության մեջ բառերի դասավորությունը հաստատուն է, իսկ նրանց կապը իրագործվում է ետադրություններով, մասնիկներով, սպասարկու բառերով եւ այլն։ Փոխառությունները գլխավորապես եվրոպական լեզուներից եւ ճապոներենից են, միջին տոկոս են կազմում չինաբանությունները։ Ժամանակակից գրական կորեերենի հիմքում ընկած է Սեուլի խոսվածքը։ Կորեայի Ժողովրդա-Դեմոկրատական Հանրապետությունում որպես նորմա ընդունված է Փենյանի խոսվածքը։ Լեզվաբանական բնութագիր Հնչյունաբանություն Այբուբենը եւ գիր 가 나 다 라 마 바 사 아 자 차 카 타 파 하 아 야 어 여 오 요 우 유 으 이 Բառապաշար Բառեր եւ արտահայտություններ (실용 간단 한국어) Բարեւ ― 안녕하세요! ― անյոնհասեյո։ 안녕하십니까! ― անյոնգհասիմնիկա։ Բարի գալուստ ― 환영합니다. ― հվանյոնգհամնիդա։ 어서오세요. ― օսոօսեյո։ 어서오십시오. ― օսոօսիփշիո։ Շնորհակալություն ― 고마워요. ― քոմավոյո։ 고맙습니다. ― քոմափսըմնիդա։ Այո / ոչ ― 네 ― նէ, 예 ― յե։ / 아니요 ― անիյո։ 아닙니다. ― անիմնիդա։ (옛 조선말로는 "아니올시다.") Խնդրում եմ ― 주세요 ― չուսեյո։ 주십시요. ― չուշիփշիյո։ Հաջողություն / ցտեսություն ― 안녕히 가세요 ― անյոնգհի քասեյո։ 안녕히 가십시요 ― անյոնգհի քաշիփշիյո։ 안녕히 가십시오! ― անյոնգհի քաշիփշիո։ Թվեր (실용 한국어 숫자) 1 - 하나(일 / 一), 2 - 둘(이 / 二), 3 - 셋(삼 / 三), 4 - 넷(사 / 四), 5 - 다섯(오 / 五), 6 - 여섯(육 / 六), 7 - 일곱(칠 / 七), 8 - 여덟(팔 / 八), 9 - 아홉(구 / 九), 10 - 열(십 / 十) 11 - 열하나(십일 / 十一), 12 - 열둘(십이 / 十二) 20 - 스물(이십 / 二十), 30 - 서른(삼십 / 三十), 40 - 마흔(사십 / 四十), 50 - 쉰(오십 / 五十), 60 - 예순(육십 / 六十), 70 - (칠십 / 七十), 80 - 여든(팔십 / 八十), 90 - 아흔(구십 / 九十), 100 - 온(백 / 百, 일백 / 一百) 1000 - 즈믄(천 / 千, 일천 / 一千) Տես նաեւ Պաշտոնական լեզու Լեզվաընտանիքների ցանկ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ GeoNames Ethnologue Կորեերեն Կորեական գրային համակարգ Կցական լեզուներ Կորեայի լեզուներ Հյուսիսային Կորեայի լեզուներ Հարավային Կորեայի լեզուներ Չինաստանի լեզուներ Ճապոնիայի լեզուներ ԱՄՆ-ի լեզուներ Կանադայի լեզուներ Ռուսաստանի լեզուներ


text: Իսլանդիա (, , անվանումը թարգմանաբար՝ «սառույցների երկիր», «սառցե երկիր»), պաշտոնական անվանումը՝ Իսլանդիայի Հանրապետություն (), կղզային պետություն հյուսիսարեւմտյան Եվրոպայի համանուն կղզու վրա՝ Ատլանտյան օվկիանոսի հյուսիսային հատվածում։ Ափերը հյուսիսարեւմուտքում եւ հարավում ողողում են Գրենլանդական, իսկ արեւելքում՝ Նորվեգական ծովերի ջրերը։ Իսլանդիան աշխարհագրորեն տեղակայված է Հյուսիսային Ամերիկայի եւ Եվրոպայի ճամփաբաժանում, սակայն մի շարք գործոններ հաշվի առնելով այն ներառվում է Հյուսիսային Եվրոպա տարածաշրջանի մեջ։ Դանիական լայն նեղուցը Իսլանդիան բաժանում է Գրենլանդիայից։ Վերջինիս շրջակայքում սփռված տարածքներից են նաեւ Ֆարերյան, Շետլանդյան եւ Յան Մայենի կղզիները։ Ընդհանուր հաշվով՝ կղզու մակերեսը կազմում է 103 հազար քառակուսի կիլոմետր (18-րդ խոշորագույն կղզին աշխարհում)։ Իսլանդիան Եվրոպայի ամենանոսր բնակեցված պետությունն է։ Ըստ 2018 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Իսլանդիայի բնակչությունը կազմում է շուրջ 350 հազար մարդ։ Իսլանդիայի մայրաքաղաքն ու խոշորագույն քաղաքը Ռեյկյավիկն է։ Ռեյկյավիկում եւ հարակից ավաններում է բնակվում ամբողջ կղզի-պետության բնակչության երկու երրորդից ավելին։ Ըստ Լանդնաումաբոուկի՝ հյուսիսում սփռված այս կղզու բնակեցումը սկսվել է 874 թվականին. այն բանից հետո, երբ ազգությամբ նորվեգացի Ինգոլֆ Արնարսոնը մշտական բնակություն է հաստատում կղզում։ Դրան հաջորդում է նորվեգացիների, ինչպես նաեւ սկանդինավյան որոշ այլ ազգերի ներգաղթն Իսլանդիա։ Այս շրջանում կղզում հաստատվում է ժողովրդապետություն՝ ժամանակակից աշխարհին հայտնի առաջին օրենսդիր մարմնի՝ իսլանդական ալտինգի ղեկավարմամբ։ Հետագա տարիներին քաղաքական ճնշումների ազդեցությամբ Իսլանդիան անցնում է տարածաշրջանային ավելի հզոր պետությունների՝ Նորվեգիայի, Դանիայի եւ Շվեդիայի վերահսկողության տակ։ Շատ փորձագետներ Իսլանդիայի ներկայիս բնակչությանը համարում են 9-րդ դարում Հյուսիսային Եվրոպայում հաստատված հին սկանդինավյան ծովագնացների՝ վիկինգների հետնորդներ։ Դանիայի իշխանության շրջանում՝ 1550 թվականին, կղզում տարածվում է լյութերականությունը, որը մինչ օրս խոր արմատներ ունի կղզում։ Ժամանակակից Իսլանդիան ստեղծվել է Ֆրանսիական հեղափոխության եւ Նապոլեոնյան պատերազմների արդյունքում։ Անկախության համար պայքարից հետո 1918 թվականին կղզին անկախանում է, իսկ 1944 թվականին՝ հռչակվում Հանրապետություն։ Տարիներ շարունակ Իսլանդիան եղել է Եվրոպայի ամենաաղքատ պետություններից մեկը։ Նախքան 20-րդ դարը իսլանդացիները բացառապես ապավինում էին ձկնորսությանն ու գյուղատնտեսությանը։ Մարշալի պլանի օժանդակությամբ ձկնորսական արդյունաբերությունը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո դարձավ Իսլանդիայի թռիչքային զարգացման շարժառիթը։ Արդյունքում՝ Իսլանդիան վերածվեց առաջադեմ եւ զարգացած պետության։ Մերօրյա Իսլանդիան զարգացած երկիր է՝ կայուն եւ շահութաբեր տնտեսությամբ։ Ի տարբերություն ՏՀԶԿ-ի անդամ մյուս պետությունների՝ Իսլանդիայի շուկայական տնտեսության առջեւ ծառացած խնդիրներն ավելի սակավ են։ Իսլանդիան անկասելիորեն պահպանում է ինդիվիդուալ ինքնավարության բարձրացմանը, սոցիալական մոբիլությանը, մարդու իրավունքների պաշտպանությունն ու տնտեսության կայունությանն ուղղված սոցիալական պետության սկանդինավյան մոդելը։ Համաձայն 2018 թվականի տվյալների՝ Իսլանդիան աշխարհի իններորդ ամենազարգացած պետությունն է, իսկ խաղաղության ինդեքսում վերջինս անգերազանցելի է։ Իսլանդիայի մշակույթը հիմնված է երկրի սկանդինավյան ժառանգության վրա։ Այդ ժառանգությունն իր հերթին ներառում է ավանդական հյուսիսային խոհանոցը, յուրօրինակ եւ ինքնատիպ արվեստը, ինչպես նաեւ միջնադարյան զրուցավեպերի վրա հիմնված իսլանդական գրականությունը։ Իսլանդիայի պաշտոնական լեզուն հյուսիսգերմանական լեզուների խմբին պատկանող իսլանդերենն է։ Այս ինքնաոճ լեզուն իր բառակազմական եւ հնչունաբանական առանձնահատկություններով շատ նման է հին արեւմտանորվեգերենին եւ ֆարյորերենին։ Անվան ծագումնաբանություն Ըստ ավանդական իսլանդական առասպելապատումներից մեկի՝ 9-րդ դարում նորվեգացի վիկինգ Նադոդի կողմից կղզին անվանվել է «Սնայլանդ», որը թարգմանաբար նշանակում է «ձյան կղզի»։ Այս անվան հիմքում ընկած էր ցամաքի այս կտորում տիրող շարունակական ձնառատ տեղումներն ու «հավերժական ձյունածածկ»-ը։ Ըստ նույն աղբյուրի՝ կղզում հաջորդիվ հաստատվում է շվեդ վիկինգ Գարդար Սվավասոնը, ով տարածքն իր պատվին վերանվանում է «Գարդարշորմուլ», այսինքն՝ «Գարդարի կղզի»։ Այնուամենայնիվ, կղզու ներկայիս անվանումն ի հայտ է եկել նորվեգացի ծովագնաց Ֆլոկի Վիլգերդարսոնի արշավանքից հետո։ Ըստ Լանդնաումաբոուկի («գիրք Իսլանդիայի բնակեցման մասին»)՝ Վիլգերդարսոնը եղել է ազգությամբ նորվեգացի առաջին վիկինգը, ով ոտք է դրել Իսլանդիա։ Իսլանդական եւ վաղ սկանդինավյան աղբյուրները Վիլգերդարսոնին համարում են «մեծ եւ փառահեղ» վիկինգ։ Իսլանդիա տանող ճանապարհին՝ Ֆարերյան կղզիներում, զոհվում է նորվեգացի ծովագնացի դուստրը։ Վերջինս իր սոված արշավախմբի հետ մեծ զայրույթով մուտք է գործում Իսլանդիա եւ բավականին անհարգալից կերպով բարձրանում տեղի ձյունածածկ լեռներից մեկը։ Այնտեղից նա տեսնում է սառցաբեկորներով լցված ֆյորդը եւ կղզին անվանակոչում «սառույցների երկիր» կամ «սառցե երկիր»՝ Իսլանդիա։ Կղզու այս անվանումն արդիական է մինչ օրս։ Այնուամենայնիվ, այն համոզումը, թե «Իսլանդիա» անվանումը տրված է վիկինգների կողմից, պարզապես վարկած է, որը վերցված է իսլանդական դիցաբանությունից։ Պատմություն Միջնադարյան ժամանակաշրջան Իսլանդիայի տարածքի բնակեցման մասին վաղ շրջանի գրավոր ապացույցները հավաստում են, որ առաջին մարդիկ այստեղ հաստատվել են 874 թվականին, երբ նորվեգացի նշանավոր ծովահեն եւ ավազակ Ինգոլֆ Արնարսոնը մշտական բնակություն է հաստատում կղզում։ Նույն տարում Արնարսոնը կղզում հիմնադրում է առաջին խոշոր բնակավայրը՝ Ռեյկյավիկը, որը Իսլանդիայի ներկայիս պետականության մայրաքաղաքն է։ Դրանից հետո սկսվում է նորվեգացիների, շոտլանդացիների եւ սկանդինավյան մի շարք ազգերի կողմից Իսլանդիայի տարածքի գաղութացման եւ բնակեցման գործընթացը։ Իսլանդական ավանդազրույցները հավաստում են նաեւ այն մասին, որ նախքան վիկինգների հաստատումը քրիստոնեությունը տարածելու նպատակով այս տարածք մուտք են գործել իռլանդացի հոգեւորականներ (պապարներ), ովքեր սակայն չկարողանալով դիմակայել տեղի հեթանոսների հալածանքներին ստիպված հեռացել են։ Շուտով Իսլանդիայում զարգանում է ծովագնացությունը։ Իսլանդացի ծովագնաց Գունբյորնը 975 թվականին առաջինը հայտնաբերում է Գրենլանդիա կղզին՝ խոշորագույնը մինչ օրս հայտնաբերված կղզիների շարքում։ Դրան հաջորդում է իսլանդացի վիկինգների առաջնորդ եւ մերօրյա իսլանդացիների նախապապ Լեյֆ Էրիկսոնի կողմից Հյուսիսային Ամերիկայի բացահայտումը։ Այսինքն, իսլանդացի վիկինգները Քրիստափոր Կոլումբոսի ղեկավարած իսպանական նավատորմից շուրջ կես հազարամյակ առաջ ոտք են դրել Ամերիկա։ Այս տարիներին կղզում ստեղծվել էր ժողովրդապետություն, որը կառավարվում էր համաժողովրդական բարձրագույն օրենսդիր մարմնի՝ ալտինգի կողմից։ Ալտինգում իրենց ազդեցիկ դիրքերն էին գրավել քրմերն ու տոհմական ավագանին։ Բավականին երկար ժամանակահատված Իսլանդիայում իշխել են տոհմատիրական կարգերը, որոնք էլ խոչընդոտել են ցամաքի այս հատվածի բնակչության զարգացումն ու արդիականացումը։ 1000 թվականին հեթանոս իսլանդացիներն ընդունում են քրիստոնեություն, սակայն նոր կրոնի ճանաչումը Իսլանդիայում չի կատարվում անցնցում կերպով, քանզի տեղի հեթանոսները ենթարկվում են հալածանքների։ Մինչեւ 13-րդ դար, Իսլանդիայում ձեւավորված դասակարգային հասարակարգ եւ պետություն չի եղել եւ հիմնական սոցիալական խավը կազմել են ազատ մարդիկ՝ բոնդերը։ Գյուղացիների հողային կախումը միջին եւ խոշոր հողատերերից տարածվել է 13-րդ դարում։ 1262 թվականին Իսլանդիան անցնում է Նորվեգիային, որի հետ եւ 1380 թվականին դաշնային պետության ստեղծման վերաբերյալ պայմանագիր էր կնքել Դանիան։ 1397 թվականին Իսլանդիան կազմել է դանիաշվեդանորվեգական Կաչմարյան անխայի մի մաս։ 1537 թվականին Նորվեգիայում անկում է ապրում ռոյալիզմը, որից հետո Իսլանդիայի կառավարումն անցնում է Դանիային։ Դանիական տիրապետության շրջանում՝ 1800 թվականին, ցրվում է իսլանդական ալտինգը, որը դեմոկրատական օրենսդիրի առաջին ժամանակակից նախատիպն էր աշխարհում։ Անկախացում եւ Հանրապետության հռչակում 19-րդ դարի կեսին, կապիտալիզմի զարգացման եւ իսլանդական ազգի ձեւավորմանը զուգընթաց, ուժեղացնում է անկախության շարժումը։ 19-րդ դարի վերջին եւ 10-րդ դարի սկզբին Իսլանդիան ստանում է մասնակի ինքնավարություն։ Առաջին համաշխարհային պատերազմին ընդառաջ՝ 1918 թվականի նոյեմբերի 30-ին, Իսլանդիայի եւ Դանիայի միջեւ կնքվում է հերթական դաշնային պայմանագիրը, համաձայն որի Իսլանդիան մնում էր ինքնիշխան պետություն, սակայն վերջինիս պաշտպանությունն ու արտաքին գործերը վարում էր Դանիան։ Աշխարհաքաղաքական իրադրությունը բեկումնալից կերպով փոխվում է ֆաշիստական ճամբարի երկրների կողմից Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի սանձազերծումից հետո։ 1940 թվականին գերմանական բանակը բռնազավթում է Իսլանդիայի երաշխավոր Դանիայի տարածքը։ Իսլանդիայի պաշտպանության նպատակով նույն տարում կղզում ափ են իջնում անգլիական զորքերը, որոնց մեկ տարի անց փոխարինում են ամերիկացիները։ Նման պայմաններում 1943 թվականի դեկտեմբերին ավարտվում է դանիա-իսլանդական պայմանագրի լիազորությունների ժամանակը։ Արդյունքում՝ 1944 թվականին Իսլանդիայում անցկացվում է հանրաքվե, որի մասնակիցների ճնշող մեծամասնության թելադրանքով Դանիայի հետ միությունը լուծարվում է եւ Իսլանդիան հռչակվում է անկախ հանրապետություն։ Հանրապետության հռչակման պաշտոնական արարողությունը տեղի է ունենում հունիսի 17-ին՝ գերմանացիների նկատմամբ դաշնակիցների հաջողություններին զուգահեռ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո իսլանդացիները սկսում են պայքարել կղզուց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների խաղաղապահ զորքերի դուրս բերման համար։ 1946 թվականին ամերիկյան զորքերը լքում են կղզին, սակայն ձեռք են բերում Կաֆլավիկ քաղաքի ռազմական օդանավակայանը խաղաղապահ առաքելությունների համար օգտագործելու բացառիկ իրավունք։ Այս տարիներին Իսլանդիան շարունակում էր մնալ Եվրոպայի ամենաաղքատ պետություններից մեկը, որի տնտեսության բացարձակ առաջնահերթություններն էին գյուղատնտեսությունն ու ձկնորսությունը։ 1948 թվականին Իսլանդիան մտնում է Մարշալի պայմանագրի մեծ եւ հաջորդիվ դառնում Հյուսիսատլանտյան դաշինքի անդամ։ 1951 թվականի մայիսի 5-ին ստորագրվում է Իսլանդիայի «պաշտպանության մասին» իսլանդա-ամերիկյան համաձայնագիրը, որով Իսլանդիան փաստացիորեն վերածվում է ամերիկյան ռազմաբազայի։ Հասարակության ճնշման տակ 1956 թվականի մարտի 28-ին ալտինգը որոշում է վերանայել այդ համաձայնագիրը, սակայն այդ հարցի քննարկումն անորոշ ժամանակով հետաձգվում է։ 1972 թվականին Իսլանդիան Եվրոպական տնտեսական համագործակցության հետ կնքում է ազատ առեւտրի համաձայնագիր՝ դառնալով կազմակերպության համահիմնադիր անդամ։ 1972-1973 թվականներին Իսլանդիայի ափամերձ ձկնորսական գոտին 12-ից 50 մղոնի կրճատելու պատճառով սրվում են Իսլանդիայի հարաբերությունները Մեծ Բրիտանիայի եւ Արեւմտյան Գերմանիայի հետ։ Սկսվում է բաց պատերազմ եւ անգլիական նավատորմը կրակ է բացում թույլատրելի սահմանը հատած ձկնորսական նավերի ուղղությամբ։ 1976 թվականի փետրվարի 19-ին Իսլանդիան վերջնականապես խզում է դիվանագիտական հարաբերությունները Մեծ Բրիտանիայի հետ։ Նույն թվականի մայիսի 30-ին պատերազմող կողմերի միջեւ ստորագրվում է համաձայնագիր, որի համաձայն Մեծ Բրիտանիան ճանաչում էր Իսլանդիայի բացարձակ տնտեսական գոտու սահմանները։ Ժամանակակից Իսլանդիայի պատմություն 20-րդ դարի վերջերին կապիտալիստական ուղով զարգացող Իսլանդիան բռնում է առաջադիմության ուղին։ 1986 թվականին Ռեյկյավիկում տեղի է ունենում Միացյալ Նահանգների նախագահ Ռոնալդ Ռեյգանի եւ ԽՍՀՄ գլխավոր քարտուղար Միխայիլ Գորբաչովի հանդիպումը, որի օրակարգում քննարկվում են միջուկային զինաթափման վերաբերյալ հարցեր։ Դրանից մի քանի տարի անց Իսլանդիան դառնում է առաջին երկիրը, որը ճանաչում է Էստոնիայի, Լիտվայի եւ Լատվիայի անկախությունը Խորհրդային Միությունից։ 1990-ական թվականների ընթացքում Իսլանդիան ընդլայնել է իր միջազգային դերը տարածաշրջանում եւ մշակում մարդասիրության եւ խաղաղապահ նորմերին համապատասխան արտաքին քաղաքականություն։ Այդ նախաձեռնությունների իրականացման ճանապարհին Իսլանդիան ՆԱՏՕ-ի խաղաղապահ առաքելությունների շրջանակներում մասնակցում է Իրաքի, Կոսովոյի եւ Բոսնիա Հերցեգովինայի առճակատումներին։ 1994 թվականին Իսլանդիան միանում է Եվրոպական տնտեսական գոտուն, որից հետո վերջինիս տնտեսությունն արագ տեմպերով դիվերսիֆիկացվում եւ ազատականացվում է։ Տնտեսական գործընթացների ակտիվացման արդյունքում 2002-2007 թվականներին Իսլանդիայի Հանրապետության համախառն ներքին արդյունքը աճում է մինչեւ 32 %։ Այնուամենայնիվ, չհաշված Իսլանդիայում օրեցօր աճող արտասահմանյան ներդրումներին եւ արտաքին պարտքի մարման ուղղությամբ տարվող աշխատանքներին, 2007-2010 թվականներին համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամն իր բացասական ազդեցությունը թողնում է այս երկրամասում եւս, քանզի Իսլանդիան եւս ընկնում է ֆինանսական ճգնաժամի մեջ։ Իսլանդիայի տնտեսությունը կայունության ուղին է բռնում վարչապետ Յոհաննա Սիգուրդարդոտիրի պաշտոնավարման օրոք։ Իսլանդիայի ներկայիս իշխանությունները երկրում հաստատվել են 2017 թվականին՝ Կատրին Յակոբսդոուտիրի վարչապետ ընտրվելուց հետո։ Ներկայումս Իսլանդիան ՆԱՏՕ-ի միակ անդամ պետությունն է, ով չունենալով մշտական կանոնավոր բանակ, ռազմականացված է եւ անդամակցում է ռազմաքաղաքական առաքելությամբ միջազգային կազմակերպության։ Աշխարհագրություն Իսլանդիա պետությունը գրեթե ամբողջովին տեղակայված է Ատլանտյան օվկիանոսում սփռված համանուն կղզու վրա, որն էլ իր հերթին աշխարհագրորեն ընկած է Հյուսիսատլանտյան եւ Արկտիկական օվկիանոսների հանգույցում։ Կղզու մայրցամաքային հիմնական հատվածն ընկած է Հյուսիսային բեւեռային շրջանի հարավում, իսկ ցամաքից անջատված Գրիմսեյ փոքրիկ կղզին ունի առավելապես հյուսիսային ուղղվածություն։ Ափերը հյուսիսարեւմուտքում եւ հարավում ողողում են Գրենլանդական, իսկ արեւելքում՝ Նորվեգական ծովերի ջրերը։ Որոշ ուսումնասիրողներ Իսլանդիան համարում են տարանցիկ միջօվկիանոսային հանգույց Հյուսիսային Ամերիկայի եւ Եվրոպայի միջեւ։ Այնուամենայնիվ, Իսլանդիան իր տեղագրությամբ առավել մոտ է Հյուսիսային Եվրոպային (մասնավորապես՝ Մեծ Բրիտանիային) եւ այդ իսկ պատճառով վերջինս պատմական, քաղաքական, մշակութային, աշխարհագրական եւ տնտեսական տեսանկյունից ներառվում է եվրոպական աշխարհամասի մեջ։ Իսլանդիային ամենամոտ ցամաքային հատվածը աշխարհի ամենամեծ կղզին է՝ Դանիայի Թագավորությունից գաղութային կախվածության մեջ գտնվող Գրենլանդիան, որը գտնվում է վերջինիցս 290 կմ հեռավորություն վրա։ Իսլանդիան Գրենլանդիայից բաժանված է Դանիական ընդարձակ նեղուցով։ Դրան հաջորդում է նույնպես դանիահպատակ Ֆարերյան կղզիները (հեռավորությունը՝ 420 կմ), Յան Մայենի կղզին (հեռավորությունը՝ 570 կմ), Շետլանդական կղզիները (հեռավորությունը՝ 740 կմ) եւ այլն։ Բուն եվրոպական տարածքներից ամենամոտը Շոտլանդիային պատկանող Օրկնեյան կղզիներն են՝ 470 կմ հեռավորության վրա։ Դրան հաջորդում է մայրցամաքային հյուսիսային Նորվեգիան՝ 970 կմ հեռավորության վրա։ Իսլանդիան աշխարհի 18-րդ խոշորագույն կղզին է, ինչպես նաեւ 2-րդ խոշորագույնը Եվրոպայում՝ Մեծ Բրիտանիայից հետո։ Այս իրողությունը պայմանավորված է նրանով, որ չնայած Գրենլանդիայի Դանիային պատկանելու հանգամանքին, վերջինս աշխարհագրորեն մտնում է Հյուսիսային Ամերիկա մայրցամաքի կազմի մեջ։ Ընդհանուր հաշվով Իսլանդիայի ցամաքային տարածքը կազմում է 103,000 կմ2, որից բնակեցված է միայն 101,826 կմ2։ Մնացած հատվածը զբաղեցնում է հյուսիսային անտառազուրկ հարթավայրային շրջաններն ու տունդրաները։ Բացի կղզու հիմնական տարածքից, վերջինիս պատկանում են նաեւ թվով 30 մանր եւ միջին չափի կղզիներ։ Դրանցից խոշորագույններն են հյուսիսային Գրիմսեյնն ու հարավային Վեստմանաեյատրը։ Լճերն ու սառցադաշտերը զբաղեցնում են Իսլանդիայի տարածքի 14 %-ը։ Խոշորագույն լիճը Տոուրիսվատն է, որը ներառում է Իսլանդական սարահարթի հարավային հատվածը։ Այլ խոշոր լճերից են Լագարֆլյոուտն ու Միվատնը։ Ամենախոր լիճը Իյոկլյուլյսաուրլոունն է՝ 248 մետր խորությամբ։ Վերջինիս մակերեւույթը տարվա գրեթե ամիսներին պատված է սառույցով։ Այն նաեւ հանդիսանում է Իսլանդիայի ամենազբոսաշրջային տեղանքներից մեկը՝ ի շնորհս առեղծվածային բնական հարստությունների։ Աշխարհագրորեն՝ Իսլանդիան Միջնատլանտյան միջինօվկիանոսային լեռնաշղթայի մաս է կազմում։ Իսլանդիայի ափերը հարավում հարթ են, կուտակումնային, մնացած հատվածներում՝ կտրտված ֆիորդերով ու ծոցերով։ Ռելիեֆում գերակշռում են 400-800 մետր բարձրության սարավանդները, որոնց վրա վեր են խոյանում 1000-1500 մետր բարձրությամբ լեռնազանգվածներ ու հրաբուխներ։ Կան շուրջ 200 հրաբուխներ, որից 30-ը վերջին 1000 տարում ցուցաբերում են հարաբերական ակտիվություն, իսկ մնացածը՝ հանգած են։ Հայտնի են Հեկլան, Լակին, Ասկյան եւ այլն։ Իսլանդիայի ամենաբարձր կետը Հվանադալսհնուկուր հանգած հրաբուխն է, որն ունի ծովի մակարդակից 2 119 մետր բարձրություն։ Գործող հրաբուխների շրջանում շատ են գեյզերներն ու տաք աղբյուրները, որոնց ջրերն օգտագործվում են բնակարանների, ջերմոցների ջեռուցման համար։ Տարածքի 6 %-ը զբաղեցնում են լավային դաշտերը եւ հրաբխային ժայթքումների հետեւանքով առաջացած այլ զանգվածները։ Տարածված են հին սառցադաշտերի հատակային, վերջնային ու կողային մորեններն ու զանդրային հարթությունները, մերձափնյա շրջաններում, գլխավորապես արեւմուտքում եւ հարավում՝ դաշտավայրերը։ Երկրակեղեւի լեռնակազմական գործընթացներն Իսլանդիայում վերջնականապես չեն ավարտվել։ Կղզու տարածքում տարածվում է երկրակեղեւի ամենամեծ խզման եւ ճմլման դեֆորմացիաներով, էրոզիայի եւ կուտակման, սեյսմիկ եւ հրաբխային երեւույթների բարձր ակտիվությամբ, ծանրության ուժի անոմալիաներով, նստվածքների հաստությունների փոփոխությամբ եւ մետամորֆիզմով, ինտրուզիաների եւ լավաների լայն տարածմամբ բնորոշվող Ալպ-հիմալայան գեոսինկլինալը։ Այս հանգամանքով է պայմանավորված կղզում տարբեր ուժգնության երկրաշարժերի առատությունը։ Ընդերքում առկա քիմիական միացություններն այդքան էլ բազմազան չեն։ Օգտակար հանածոներից նշանավոր են սաթն ու ծծումբը։ Կլիմայական պայմաններ Իսլանդիայի տարածքն անմիջականորեն հարում է հյուսիսային բեւեռին եւ գտնվում է մերձարկտիկական կլիմայական գոտու սահմաններում։ Ի տարբերություն երկրագնդի մյուս մերձբեւեռային տարածքների՝ Իսլանդիայի կլիման հարավային շրջաններում շատ ավելի մեղմ է եւ նման է մայրցամաքային Եվրոպայի հյուսիսային շրջանների (հատկապես՝ Սկանդինավյան թերակղզու պետությունների) ջերմաստիճանային պայմաններին։ Իսլանդիայի տարածքը պայմանականորեն կարելի է բաժանել երեք կլիմայական գոտիների։ Հյուսիսային հատված՝ այս երկրամասում կլիման մեծապես ձեւավորվում է հյուսիսային բեւեռից ներթափանցող սառը ծովային հոսանքների ազդեցությամբ։ Ձմռան ամիսներին գրանցվում են չափազանց ցուրտ օրեր։ Տեղումները քիչ են, սակայն ձյունը տեղում է շարունակաբար։ Այս շրջաններում սովորաբար ձմռան ամիսներին ձեւավորվում է կայուն ձյունածածկ, իսկ ափամերձ շրջաններում եւ հյուսիսային կղզիներում մերձակա հատվածները ծածկվում են «հավերժական սառույց»-ի շերտերով։ Տարվա ամենատաք ամիսներին օդի ջերմաստիճանը տատանվում է 0 °C-ի շուրջ։ Կենտրոնական հատված՝ Իսլանդիայի տարածքի ամենացուրտ շրջանը, որտեղ տարածվում է տունդրային գոտին։ Չնայած տեղումները քիչ են, սակայն ցածր ջերմաստիճանի դեպքում դրանք գերազանցում են գոլորշացումը, այդ պատճառով դիտվում է ավելցուկային խոնավություն եւ, հավերժական սառցույթի պայմաններում՝ ճահճացում։ Այս գոտիականությունում քիչ թե շատ արտահայտված է մթնոլորտի շրջանառության մուսոնային բնույթը՝ ամառը գերակշռում են դեպի մայրցամաք ուղղված, իսկ ձմռանը՝ մայրցամաքից եկող քամիները։ Այս պայմաններում միջին հունվարյան ժամանակահատվածում իսլանդական տունդրայում օդի ջերմաստիճանը կարող է գերազանցել -40 °C-ը։ Հարավային հատված՝ Իսլանդիայի տարածքի ամենամեղմ կլիմայական պայմաններ ունեցող շրջանը, որի կլիման մեծապես ձեւավորվում է Ատլանտյան օվկիանոսի գոլֆստրիմների ազդեցությամբ։ Իսլանդիայի հարավային ափերը ողողում են Նորվեգական ծովի ջրերը, որոնք այստեղ են հասցնում Սկանդինավյան թերակղզու կլիմայական ազդեցությունը։ Ամռան ամենատաք ամսին՝ հուլիսին, այստեղ կարող է գրանցվել ավելի քան +15 °C։ Տարվա եղանակների հերթափոխն Իսլանդիայում արտահատված չէ, քանզի նկատելի են միայն ամառն ու ձմեռը։ Ձմեռը բավականին երկարատեւ է եւ որպես կանոն ընդգրկում է հոկտեմբերից մարտ ընկած ժամանակահատվածը։ Ամառները կարճ են եւ զով։ Տարվա ամենատաք ամիսը հուլիսն է, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։ Իսլանդիայում երեւէ գրանցված ամենատաք ջերմաստիճանը եղել է 30.5 °C-ը, որը 1939 թվականի հունիսի 22-ին գրանցվել է կղզու հարավարեւելքում։ Ամենացուրտ եղանակային պայմանների նախադեպն Իսլանդիայում գրանցվել է 1918 թվականին, երբ հյուսիսում սնդիկի սյունն իջել է մինչեւ -38 °C։ Ներկայումս հունվարյան միջին ջերմաստիճանը կազմում է -1 °C-ից -3 °C, հուլիսինը՝ 9 °C-ից 11 °C։ Տեղումներն առավել շատ են հարավային շրջաններում, իսկ տարեկան տեղումների ընդհանուր ցուցանիշը՝ 465-4000 մմ։ Տարածքի 11, 4 %-ը սառցապատված է։ Բուսական եւ կենդանական աշխարհ Իսլանդիան կենսաբազմազանության առումով բավականին աղքատ պետություն է։ Դա մեծապես պայմանավորված է վերջինիս մերձեւբեւեռային տեղագրությամբ։ Կղզում ընդհանուր հաշվով հանդիպում են ոչ ավելի քան 1 300 կենդանատեսակներ։ Սա բավականին ցածր ցուցանիշ է այլ պետությունների (այդ թվում մերձբեւեռային Կանադայի, Նորվեգիայի, Ալյասկայի եւ Գրենլանդիայի) համեմատությամբ։ Կղզու կենդանական աշխարհի առաջին բնակիչներից է եղել բեւեռային աղվեսը։ Վերջինս այստեղ հաստատվել է սառցապատ ծովի վրա քայլելով եւ ներկայումս համարվում է Իսլանդիայի ֆաունայի գլխավոր խորհրդանիշը։ Երկրի որոշ հատվածներում ժամանակավորապես բնակություն են հաստատում սպիտակ արջերը, որոնք լողալով կամ սառցաբեկորների վրայով այստեղ են հասնում Գրենլանդիայից։ 2008 թվականին մի ամսվա ընթացքում Գրենլանդիայից Իսլանդիա են հասել թվով երկու բեւեռային արջեր։ Այնուամենայնիվ, սպիտակ արջերը Իսլանդիայում երբեք մշտական բնակություն չեն հաստատել։ Իսլանդիան աշխարհի այն եզակի կետերից է, որտեղ մոծակներ եւ առհասարակ՝ միջատներ, չեն հանդիպում։ Կղզու վրա երկկենցաղներ եւ սողուններ եւս չեն հանդիպում։ Բացակայում են նաեւ էնդեմիկ կենդանատեսակները, որոնք բազմաթիվ են Կանադայում եւ Գրենլանդիայում։ Իսլանդիայում հանդիպում են նաեւ որոշ տեսակի տնային կենդանիներ՝ ի թիվս իսլանդական ոչխարի, կովերի, հավերի, այծերի, ձիերի եւ շների։ Թվարկված բոլոր կենդանիները Իսլանդիայում տարածվել են գաղութային ժամանակահատվածում եւ հանդիսանում են մայրցամաքային եվրոպացիների ներմուծած կենդանիների ժառանգները։ Վայրի կաթնասուններից նշանավորվում են նաեւ ճագարները, մկները, առնետները եւ հյուսիսային եղջերուները։ Ձկների շատ տեսակներ ապրում են Իսլանդիայի հարակից օվկիանոսների ջրերում։ Դրանով էլ պայմանավորված է ձկնարդյունաբերության զարգացվածությունն այս երկրի տարածքում։ Ծովային կաթնասուններից այստեղ տարածված են փոկերը, ծովառյուծները, դելֆինները եւ կետերը։ Բավականին հետաքրքիր եւ բազմազան է Իսլանդիայի բուսական աշխարհը։ Հետազոտողները պարզել են, որ կղզին նախքան եվրոպացիների գաղութացումը եղել է ընդարձակ կանաչապատ անտառներով լեցուն տարածք։ Մարդկային հասարակության զարգացմանը զուգընթաց Իսլանդիայում հատվում են բազմաթիվ անտառներ եւ կղզին ընդունում է ներկայիս տեսքը։ Անտառահատումները պայմանավորված են եղել կլիմայական պայմաններով, քանզի ցրտաշունչ Իսլանդիայում անհնար է ձմեռային ամիսներին գոյատեւել առանց ջերմության։ Երկրի որոշ շրջաններում աճում են բերքատու ծառեր։ Պետական եւ քաղաքական համակարգ Իսլանդիայի պետական համակարգի հիմքում ընած է աջակողմյան եւ ձախակողմյան քաղաքական ուժերի տարանջատելիությունն ու բազմակուսակցական կառավարման համակարգը։ 2014 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքներով ներկայումս երկրի ամենաազդեցիկ քաղաքական ուժերն են աջակողմյան կենտրոնամետ «Անկախություն» կուսակցությունը, կանաչների ձախակողմյան շարժումը եւ Իսլանդիայի պրոգրեսիվ կուսակցությունը։ Թվարկված երեք կուսակցությունները խմբակցությունների տեսքով ներկայումս ձեւավորում են վարչապետ Կատրին Յակոբսդոուտիրի ղեկավարած կառավարությունը։ Իսլանդական ալտինգում մանդատներ ունեցող այլ կուսակցություններից են սոցիալ-դեմոկրատական դաշնակցությունը, «Կենտրոն» կուսակցությունը, ցանցահենական կուսակցությունը, ժողովրդական կուսակցությունը եւ բարեփոխումների կուսակցությունը։ Իսլանդիան աշխարհի առաջին եւ դեռեւս միակ պետությունն է, որի կառավարությունը ձեւավորվել է ամբողջությամբ կանանցից։ Այդ կառավարությունը հայտնի է եղել կանանց ցուցակ կամ կանանց դաշինք անվանումով եւ հիմնադրվել է 1983 թվականին՝ կանանց քաղաքական, տնտեսական եւ սոցիալական պահանջմունքները բավարարելու նկատառումներով։ Առաջին խորհրդարանական ընտրությունների ժամանակ կանանց դաշինքի նախաձեռնությամբ ալտինգի կին պատգամավորների թիվն ավելանում է 15 %-ով։ Թեեւ «կանանց դաշինք»-ը 1999 թվականին իր տեղն է զիջել Իսլանդիայի սոցիալ-դեմոկրատականներին, այնուամենայնիվ այն երկարատեւ ազդեցություն է թողնում իսլանդական քաղաքականությանա վրա։ Ներկայումս յուրաքանչյուր խոշոր կուսակցություն ունի կանանց համար նախատեսված 40 % քվոտա։ 2009 թվականին կանայք զբաղեցնում էին խորհրդարանի մեկ երրորդը, իսկ 7 տարի անց՝ 2016 թվականին, վերջիններս կազմում են բարձրագույն օրենսդիր մարմնի շուրջ կեսը՝ 48 %-ը։ Իսլանդիան աշխարհի երկրորդ ամենաժողովրդավարական պետությունն է՝ Նորվեգիայից հետո, եւ տասներեքերորդը՝ ըստ կառավարության թափանցիկության։ Երկիրն ունի քաղաքացիական մասնակցության բարձր մակարդակ. 2017 թվականին տեղի ունեցած ընտրություններին մասնակցել են ընտրության իրավունք ունեցող անձանց 81,4 %-ը, այնինչ Տնտեսական համագործակցության եւ զարգացման կազմակերպության մյուս անդամ պետությունների շրջանում միջին ցուցանիշը 72 %-ն է։ Չնայած այս ամենին, իսլանդացիների միայն 50 %-ն է հավանություն տալիս գործող քաղաքական ինստիտուտներին։ Այս ցուցանիշը պայմանավորված է Իսլանդիայի ֆինանսական ճգնաժամին հաջորդած որոշ սկանդալային առճակատումներով։ Կառավարություն Ըստ կառավարման համակարգի՝ Իսլանդիան խորհրդարանական հանրապետություն է։ Իսլանդիայի ժամանակակից խորհրդարանը՝ ալտինգը, հիմնադրվել է 1845 թվականին, որպես Դանիայի թագավորության միապետի խորհրդական մարմին։ Առաջին խորհրդարանական նախատիպն Իսլանդիայում ստեղծվել է 930 թվականին եւ լուծարվել 18-րդ դարի վերջին։ Այն թերեւս համարվում է «աշխարհի ամենահին խորհրդարանական ժողովրդավարությունը»։ Ներկայումս ալտինգն ունի 63 անդամ, որոնցից յուրաքանչյուրն այդ պաշտոնում ընտրվում է առավելագույնը չորս տարի ժամկետով։ Երկրի նախագահն ընտվում է ժողովրդական քվաերկության միջոցով՝ չորս տարի ժամկետով։ Նախագահ ընտրելու համար ալտինգն ու համայնքային խորհուրդը չորս տարին մեկ անգամ անցկացնում է արտահերթ խորհրդարանական ընտրություններ։ Իսլանդիայի նախագահը պետության գլուխն է։ Վերջինս հետեւում է սահմանադրականության եւ օրինականության պահպանմանը, ապահովում է օրենսդիր, գործադիր եւ դատական իշխանությունների բնականոն գործունեությունը։ Իսլանդիայի նախագահը երկրի անկախության, տարածքային ամբողջականության եւ անվտանգության գլխավոր երաշխավորն է։ Ինչպես խորհրդարանակա կառավարմամբ մյուս հանրապետություններում, այնպես էլ Իսլանդիայում, նախագահը չի մասնակցում երկրի կառավարմանը եւ որեւէ ազդեցություն չի կարող ունենալ արտաքին քաղաքականության ձեւավորման վրա։ Ներկայումս նախագահի պաշտոնում Իսլանդիայում պաշտոնավարում է անկուսակցական քաղաքական գործիչ Գվյուդնի Յոուհանեսսոնը։ Իսլանդիայի կառավարության եւ գործադիր իշխանության ղեկավարը վարչապետն է։ Երկրի վարչապետը՝ նախարարական կաբինետի հետ միասին, օժտված է բացառիկ իշխանությամբ։ Վարչապետն ընտրվում է ալտինգի ընդհանուր ընտրությունների արդյունքում, իսկ վարչապետի թեկնածուին որպես կանոն առաջադրում է խորհրդարանում ամենաշատ մանդատներ ունեցող քաղաքական կուսակցությունը կամ դաշինքը։ Նախագահը վարչապետ կարող է նշանակել միայն այն պարագայում, երբ խորհրդարանական մեծամասնություն կազմող ուժերին չի հաջողվում ընդհանուր հայտարարի գալ այդ ընտրության մեջ։ Նման իրավիճակ ստեղծվել է ընդամենը մեկ անգամ՝ 1944 թվականին, հանրապետության հռչակման տարում։ Իսլանդիայի իշխող քաղաքական ուժը մշտապես եղել է դաշինք, որի մեջ միավորված են եղել երկու կամ ավելի կուսակցություններ։ Դա պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ Իսլանդիայում պատմության մեջ ոչ մի անգամ մի կուսակցությանը չի վերապահվել բացարձակ խորհրդարանական մեծամասնություն։ Իսլանդիայի կառավարման համակարգը հատկապես աչքի է ընկնում իր յուրօրինակությամբ, ժողովրդականությամբ եւ լիբերալությամբ։ Այս ամենի վառ ապացույցն է այն, որ աշխարհում առաջին անգամ Իսլանդիայում բացահայտ բիսեքսուալ սեռական կողմնորոշմամբ քաղաքական գործիչ Յոհաննա Սիգուրդատիրը 2009 թվականի փետրվարի 1-ին դարձել է երկրի առաջնորդ։ Մարդու իրավունքներ Իսլանդիան, ընդհանուր առմամբ, համարվում է աշխարհի ամենաառաջատար երկրներից մեկը՝ ըստ մարդու իրավունքների պաշտպանության ցուցանիշների։ Մարդու իրավունքները երաշխավորվում են Իսլանդիայի սահմանադրության վեցերորդ եւ յոթերորդ գլուխներով։ 1989 թվականից ի վեր Իսլանդիայի կառավարության նախաձեռնությամբ երկրում գործում է օմբուդսմենի ինստիտուտը, որի նպատակն է պետական ու պաշտոնատար անձանց կողմից մարդու խախտված իրավունքների ու հիմնարար ազատությունների պաշտպանությունը։ Իսլանդիայում ընտրություններն ազատ են, արդար եւ թափանցիկ, ըստ ուժային կառույցների հաղորդումների՝ բացակայում է պետական բռնությունը։ Այս պետությունում քաղաքացիները գրեթե ամբողջությամբ զերծ են բոլոր տեսակի խտրականություններից՝ լինի դա կրոնական, ռասսայական, գենդերային եւ այլն։ Իսլանդիայի Հանրապետության բարձրագույն օրենսդիր մարմինը՝ ալտինգը, պատասխանատու է մարդու իրավունքների օրենսդրական վերահսկողության համար։ Մարդու իրավունքների պաշտպանն (օմբուդսմեն) իր հերթին վերահսկում է ոլորտը եւ կառավարությանը զեկուցում խախտման նախադեպերի մասին։ 2012 թվականին ՄԱԿ-ի մարդու իրավունքների հարցերով կոմիտեի անդամներից մեկն առանձնացրել է Իսլանդիայում մարդու իրավունքների երկու առավել հաճախ նկատվող խախտումներ՝ «կանանց եւ տղամարդկանց միջեւ անհավասարություն՝ հատկապես աշխատանքային շուկայում» եւ «երեխաների նկատմամբ սեռական բռնություն»։ 2018 թվականի տվյալներով այդ բացերը հիմնականում լրացվել են, որի արդյունքում երկիրն առավել ամրապնդել է իր դիրքերը մարդու իրավունքների գերակայությամբ երկրների սանդղակում։ Սահմանադրությունը երաշխավորում է խոսքի եւ մամուլի ազատությունը։ Իսլանդիայում ամբողջությամբ գործում է համացանցային, ակադեմիական, ինչպես նաեւ կրոնական ազատություն (այնուամենայնիվ՝ բնակչության ճնշող մեծամասնությունը համարվում է լյութերական գաղափարներով առաջնորդվող իսլանդական եկեղեցու հետեւորդ)։ Իսլանդիայի քաղաքացիներն ազատ են տեղաշարժվելու երկրի սահմաններում. նրանք կարող են մեկնել արտերկիր եւ կամայական ժամանակամիջոցում վերադառնալ։ Իսլանդիան օրինական կերպով ընդունում է արտասահմանյան փախստականներին, իսկ հարկադիր արտաքսումը երկրում անօրինական է։ Իսլանդիան Մարդու իրավունքների համընդհանուր հռչակագրի անդամ-պետություն է, իսկ վերջինիս սահմանադրությունը հիմնված է միջազգային իրավունքի նորմերի վրա։ Կառավարական մակարդակով այս պետությունը վավերացրել է մի շարք կոնվենցիաներ եւ բանաձեւեր, այդ թվում՝ «Ռասայական խտրականության բոլոր ձեւերի վերացման մասին» միջազգային կոնվենցիան (ICERD), «Քաղաքացիական եւ քաղաքական իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագիրը (ICCPR), «Տնտեսական, սոցիալական եւ մշակութային իրավունքների մասին» միջազգային դաշնագիրը (ICESCR), ինչպես նաեւ «Կանանց նկատմամբ խտրականության բոլոր ձեւերի վերացման մասին» կոնվենցիան (CEDAW)։ Ցույցեր եւ քաղաքացիական անհնազանություններ Իսլանդիայում Արտաքին քաղաքականություն Իսլանդիայի Հանրապետությունը Միավորված Ազգերի Կազմակերպության, Հյուսիսատլանտյան դաշինքի, Եվրոպայի խորհրդի ու Տնտեսական համագործակցության եւ զարգացման կազմակերպության անդամ է։ Վերջիս կայուն դիվանագիտական հարաբերություններ է պահպանում այդ կազմակերպության անդամ գրեթե բոլոր մյուս պետությունների հետ, սակայն դիվանագիտական կապերն առավել խորացված են Սկանդինավյան երկրների (Նորվեգիա, Դանիա, Շվեդիա, Ֆինլանդիա), Գերմանիայի Դաշնայի Հանրապետության, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների եւ Կանադայի հետ։ Հյուսիսային երկրների հետ վերջինիս հարաբերությունները հիմնված են պատմականորեն ամրապնդված մշակութային, տնտեսական, լեզվական առնչությունների վրա։ Այդ կապերի ամրապնդման վրա իր ուրույն ազդեցությունն ունի սոցիալական պետության ստեղծմանն ուղղված վերջիններիս ձեւավորած սոցիալ-տնտեսական մոդելը, որն առավել հայտնի է սկանդինավյան մոդել անվանմամբ։ Այդ խմբակցության մասն են կազմում Իսլանդիան, Շվեդիան, Դանիան, Նորվեգիան եւ Ֆինլանդիան։ Հյուսիսային Եվրոպայի երկրների միջեւ եղած հարաբերությունների պահպանման ու զարգացման համար երկրի ղեկավարները ձեռնամուխ են եղել հատուկ կազմակերպութան ստեղծմանը՝ ի դեմս Հյուսիսային խորհրդի։ Իսլանդիայի Հանրապետությունը հանդիսանում է Եվրոպայի ազատ առեւտրի ասոցացիայի չորս համահիմնադիրներից մեկը՝ Լիխտենշտայնի, Նորվեգիայի եւ Շվեյցարիայի հետ մեկտեղ։ Կազմակերպության նպատակը Եվրոպական Միության սահմաններից դուրս միջեվրոպական ազատ առեւտրային կապերի ստեղծումն է։ Եվրոպական տնտեսական տարածքում ընդգրկված լինելու հանգամանքը հնարավորություն է ընձեռում իսլանդական արտադրանքը ներմուծել եվրոպական միասնական շուկա։ Այնուամենայնիվ, մինչ օրս Իսլանդիան չի անդամակցում Եվրոպական Միությանը։ 2009 թվականի հուլիսին ալտինգը որոշում է ընդունում անդամակցության համար դիմել ԵՄ քարտուղարություն, որին սակայն դեմ էր հասարակությունը։ Այդ իսկ պատճառով 2013 թվականին ձեւավորված նոր կառավարությունը չեղարկում է նախկին որոշումը եւ հայտարարում, որ նախապատրաստվում է անդամակցության վերաբերյալ հանրաքվեի։ Իսլանդիան առաջին երկիրն է, որը 1990-1991 թվականներին ճանաչել է Հայաստանի, Վրաստանի, Ադրբեջանի, Լիտվայի, Էստոնիայի եւ Լատվիայի անկախությունը ԽՍՀՄ-ից, իսկ 2006 թվականին՝ Չեռնոգորիայի անկախությունը Սերբիայից։ Նույն հաջողությամբ Իսլանդիան 1991 թվականի դեկտեմբերի 19-ին ճանաչել է Խորվաթիան։ Իսլանդիան վարում է բավականին ռիսկային արտաքին քաղաքականություն, որի վառ ապացույցն է արեւմտամետ քաղաքական կողմնորոշմամբ կառավարության կողմից Պաղեստինի ճանաչումը։ Զինված ուժեր Իսլանդիան աշխարհի միակ ռազմականացված երկիրն է (անդամակցում է ռազմական բնույթի կազմակերպության), որը կանոնավոր բանակ չունի։ Այնուամենայնիվ, Իսլանդիայի ռազմածովային նավատորմը՝ ռազմաօդային ուժերի եւ ճգնաժամային արձագանքման ստորաբաժանման հետ մեկտեղ մասնակցում է ՆԱՏՕ-ի խաղաղապահ առաքելություններին։ 1951-2006 թվականներին իսլանդական զինված ուժերը տնօրինվել են Միացյալ Նահանգների կողմից։ Իսլանդիայի զինված ուժերը ստեղծել են բացառապես Հյուսիսատլանտյան դաշինքին անդամակցելու նպատակով, որից հետո պաշտոնական Ռեյկյավիկը ԱՄՆ-ի հետ կնքել է երկրի պաշտպանությանն ուղղված պայմանագիր։ Իսլանդիայի զինված ուժերը վերացվում են Սառը պատերազմի ավարտից հետո՝ իսլանդացիների համախմբված պայքարի արդյունքում։ Այնուամենայնիվ, ամերիկացիներին իրավունք էր վերապահվում Կաֆլավիկի օդանավակայանում կայանել չորսից վեց ռազմական ինքնաթիռներ։ Իսլանդացիներին հաջողվում է ամերիկյան վերջին հենակետները կղզուց դուրս բերել միայն 2006 թվականի սեպտեմբերի 30-ին։ 2008 թվականի մայիսին ՆԱՏՕ-ի ուժերը սկսում են զորավարժությոններ անցկացնել՝ օգտագործելով Իսլանդիայի օդային տարածքը։ 2003 թվականին պաշտոնական Ռեյկյավիկը զորավիգ լինելով Հյուսիսատլատնյան դաշինքի խաղաղապահ ուժերին՝ զորք է տրամադրել վերջիններիս Իրաք ներխուժելու համար։ Այդ որոշումից հետո Իսլանդիայում բռնկվում են բազում ներքին հակասություններ, որի արդյունքում տեղի է ունենում Իրաքում կայանված իսլանդական զորքերի փոխատեղում։ Իսլանդիայի զինված ուժերը մասնակցում են նաեւ Աֆղանստանի հակամարտությանն ու Հարավսլավիայի մայրաքաղաք Բելգրադի ռմբակոծությանը։ Հանրապետության հռչակումից ի վեր Իսլանդիան պատերազմական գործողությունների մեջ ներքաշվել է մեկ անգամ՝ հակամարտելով Մեծ Բրիտանիայի ռազմական նավատորմի դեմ։ Մեծ Բրիտանիայի հետ կոնֆլիկտը հանգեցնում է Իսլանդիայի առափնյա պաշտպանության ուժերի եւ բրիտանական նավատորմի միջեւ մի քանի այսպես կոչված «ձողաձկան պատերազմներ»-ի սանձազերծման։ Պատերազմում հրետանային կրակից զոհվում է մեկ իսլանդացի նավաստի, սակայն հակամարտության վերջում Իսլանդիան կարողանում է ամրապնդել եւ ընդլայնել իր պետության ազատ տնտեսական գոտու սահմանները։ Ըստ համաշխարհաին խաղաղության միջազգային վարկանիշի՝ Իսլանդիան աշխարհի ամենախաղաղապահ երկիրն է՝ զինված ուժերի բացակայությամբ, հանցագործությունների ցածր ցուցանիշով եւ սոցիալ-քաղաքական կայունության բարձր մակարդակով։ Իսլանդիան Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանված է որպես «աշխարհի ամենախաղաղ երկիր»՝ «մեկ շնչին բաժին ընկնող ամենացած ռազմական ծախսերով»։ Վարչատարածքային բաժանում Իսլանդիայի Հանրապետությունում գործում է եռամակարդակ վարչատարածքային բաժանում։ Երկիրը բաժանված է ընտրողական շրջանների, վիճակագրական տարածաշրջանների եւ ավանդական շրջանների։ Իսլանդիայի պարզագույն վարչական միավորը համայնքն է, որը ձեւավորվում է կառավարման մարմինների միջոցով։ Երկրի բաժանման նման համակարգը ձեւավորվել է 2003 թվականի խորհրդարանական ընտրությունների արդյունքում եւ նույնությամբ գործում է մինչ օրս։ Իսլանդիայի ամենամեծ վարչական միավորը ընտրողական շրջաններն են (): Ընտրողական շրջանները թվով վեցն են՝ հյուսիսային Ռեյկյավիկ, հարավային Ռեյկյավիկ, հյուսիսարեւմտյան շրջան, հյուսիսարեւելյան շրջան, հարավարեւմտյան շրջան եւ հյուսիսային շրջան։ Երկրորդ մակարդակի վարչատարածքային միավորները վիճակագրական տարածաշրջաններն են։ Իսլանդիայի ամենապարզագույն վարչական միավորները համայնքներն են, որոնց ինքնավարությունը հաստատված է Իսլանդիայի սահմանադրությամբ։ Կառավարական նպատակներով համայնքներում ընտրվում են հինգից մինչեւ տասնհինգ անդամ ունեցող համայնքային խորհուրդները։ Տնտեսություն Մեկ շնչին բաժին ընկնող եկամուտի հաշվով 2007 թվականին Իսլանդիան համարվում էր աշխարհի երրորդ առաջատար երկիրը (54 858 ԱՄՆ դոլար), իսկ Համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) ցուցանիշով՝ Իսլանդիան գրավում է հինգերորդ հորիզոնականն աշխարհում՝ գնողունակության համարժեքության պայմաններում (40 112 ԱՄՆ դոլար)։ Իսլանդիայի առաջնային էներգիայի մատակարարման շուրջ 85 %-ն ապահովում են հայրենական արտադրության էներգետիկ աղբյուրները։ Հիդրոէլեկտրակայանների եւ երկրաջերմային էլեկտրակայանների հզորության եւ ներուժի արդյունավետ օգտագործումն Իսլանդիան դարձնում է մեկ շնչի հաշվով աշխարհի ամենախոշոր էլեկտրաէներգիայի արտադրողը։ Չնայած այս ամենին, Իսլանդիան վաղուց ի վեր ամրապնդել է իր դիրքերը «ամենականաչ տնտեսություն» ունեցող երկրների տասնյակում։ Պատմականորեն, Իսլանդիայի տնտեսությունը գլխավորապես հիմնված է եղել ձկնորսական արդյունաբերության վրա։ Ներկայումս, ձկնարդյունաբերությունն ապահովում է երկրի արտաքին եկամուտների 40 %-ը՝ շուրջ 7 % աշխատուժի ներգրավվածությամբ։ Տնտեսության խոցելի ռիսկերից են ձկան պաշարների նվազումն ու արտադրական հիմնական նյութերի ներկրման եւ արտահանման սահմանափակումները։ Իսլանդիայում ձկնարսական արդյունաբերությունը պատմականորեն բազմիցս արձանագրել է վերելքներ եւ անկումներ։ Վերջին տարիներին կրճատվել է այս ոլորտի մասնաբաժինն ամբողջ տնտեսության մեջ՝ 1960-ականների 90 %-ից հասնելով 40 %-ի (2006 թվականի տվյալներով)։ Մինչ 20-րդ դարը, Իսլանդիան Եվրոպայի ամենաաղքատ երկրների թվում էր։ Ներկայումս այս երկիրը շարունակում է մնալ աշխարհի ամենազարգացած պետություններից մեկը՝ բարձր շահութաբերություն ունեցող տնտեսությամբ։ Ինտենսիվ տնտեսական աճը հանգեցնում է նրան, որ 2007-2008 թվականների ՄԱԿ-ի մարդկային զարգացվածության ինդեքսում Իսլանդիան հայտնվում է առաջադարի դիրքում՝ շրջանցելով այս ցուցանիշում անգերազանցելի համարվող Նորվեգիային։ Դրան հաջորդած ֆինանսական ճգնաժամի արդյունքում Իսլանդիան իր դիրքերը զիջում է 13 հորիզոնականով՝ 2011 թվականին զբաղեցնելով 14-րդ տեղը։ Ճգնաժամից հետո բավականին կրճատվել է գործազրկության մակարդակը. 2010 թվականի 8,1 %-ից 2012 թվականին հասնելով 4,8 %-ի։ Մեր օրերում Իսլանդիան համարվում է ամենացածր գործազրկության մակարդակ ունեցող պետություններից մեկը։ Իսլանդիայի տնտեսության հետագա զարգացման վրա բեկումնալից ազդեցություն կարող է ունենալ ԵՄ անդամակցությունը։ Իսլանդական շատ քաղաքական կուսակցություններ շարունակում են դեմ մնալ երկրի վերջնական եվրոինտեգրմանը՝ մտահագություն հայտնելով առ այն, որ այդ անդամակցության պատճառով իսլանդացիները կարող են կորցնել իրենց երկրի բնական պաշարների նկատմամբ ամբողջական վերահսկողությունը (մասնավորապես՝ ձկնարդյունաբերության եկամտաբեր բիզնեսի շահութաբերությունը)։ Իսլանդիան երկու միլիոն բնակչությունը չգերազանցող միակ երկիրն է, որն ունի անկախ ազգային արժույթ՝ ի դեմս իսլանդական կրոնայի (ISK): 2010 թվականի մարտի 5-ին անցկացված սոցհարցումների արդյունքները ցույց են տալիս, որ հարցվածների միայն 31 %-ն է կողմ եվրոյի ընդունմանը։ 2012 թվականի փետրվարին անցկացված մեկ այլ հարցման արդյունքում պարզ դարձավ, որ իսլանդացիների 67,4 %-ը պատրաստ է դեմ քվեարկել իրենց երկրի ԵՄ անդամակցությանը։ Վերջին տասնամյակում Իսլանդիայի տնտեսությունը դիվերսիֆիկացվում է արտադրության եւ ծառայությունների ոլորտներում՝ ծրագրային արտադրության, կենսատեխնոլոգիաների եւ ֆինանսավորման ներգործությամբ։ Արդյունաբերությանը բաժին է ընկնում երկրի տնտեսական համակարգի մեկ քառորդ մասնաբաժինը, իսկ ծառայություններին՝ շուրջ 70 %-ը։ Զբոսաշրջությունը էկոնոմիկայի առաջատար ճյուղերից է, որը տարեց տարի ընդլայնում է իր շրջանակները։ Զբոսաշրջության ենթաճյուղերից առավել զարգացած է էկոտուրիզմն ու ծովային կաթնասունների (հատկապես՝ կետերի) հեռադիտումը։ Միջին հաշվով ամեն տարի Իսլանդիան իր հարկի տակ ընդունում է շուրջ 1,1 միլիոն զբոսաշրջիկ, ինչը ավելի քան երեք անգամ գերազանցնում է երկրի մշտական բնակչությանը։ Այս ցուցանիշն ունի աճի միտում եւ դրա վառ ապացույցն է 2016 թվականի զբոսաշրջային հաշվետվությունը՝ 1,7 միլիոն այցելուների հաշվարկով։ Գյուղատնտեսությունը կազմում է Իսլանդիայի Համախառն ներքին արդյունքի ընդամենը 5,4 %-ը։ Այն կազմված է հիմնականում ջերմոցներում կարտոֆիլի եւ կանաչ բանջարեղենների մշակմամբ, ինչպես նաեւ ոչխարի մսի եւ կաթնամթերքի արտադրությունով։ Երկրի ֆինանսական կենտրոնը մայրաքաղաք Ռեյկյավիկի Բորգարտուն թաղամասն է, որն ունի մեծ թվով ընկերություններ եւ երեք ներդրումային բանկ։ Իսլանդիայի արժեթղթերի շուկան եւ ֆոնդային բորսան միաժամանակ ստեղծվել են 1985 թվականին։ Տնտեսության ազատականացվածության տեսանկյունից Իսլանդիան աշխարհում գրավում է 27-րդ տեղը, իսկ տնտեսական մրցակցության ցուցանիշով՝ 29-րդ տեղը։ Բիզնես կառավարման եվրոպական ինստիտուտը հավաստում է նաեւ, որ Իսլանդիան գլոբալ մասշտաբով համարվում է նորարար երկիր՝ Շվեյցարիայի, Շվեդիայի, Նիդերլանդների, Միացյալ Նահանգների, Մեծ Բրիտանիայի, Դանիայի, Սինգապուրի, Ֆինլանդիայի, Գերմանիայի, Լյուքսեմբուրգի, Իռլանդիայի եւ Հարավային Կորեայի հետ մեկտեղ։ Ի տարբերություն արեւմտաեվրոպական մի շարք առաջադեմ պետությունների՝ Իսլանդիան ունի համեմատական եւ համաչափ հարկային համակարգ։ Անձնական եկամտահարկի հիմնական չափը բնակարանային 22,75 %-ն է, որը համակցված է վարչական հարկերի հետ։ Ընդհանուր հարկի դրույքաչափը չի գերազանցում 35,7 %-ը՝ չհաշված առկա նվազեցումները։ Շահութահարկի դրույքաչափը ամենացածրն է աշխարհում՝ ընդամենը 18 %։ Այնուամենայնիվ, որոշ դեպքերում գործում է նաեւ ավելացված արժեքի հարկը։ Աշխատանքային կանոնները համեմատաբար ճկուն են, իսկ աշխատաշուկան աշխարհում ամենալայնն է։ Սեփականության իրավունքը բավականին ուժեղ է, որի ճիշտ կիրառմամբ են հասարակության մեջ կարգավորվում առաջարկի եւ պահանջարկի գործընթացները։ Իսլանդիան նաեւ աշխարհի եզակի պետություններից է, որտեղ կիրառվում է ձկնարդյունաբերական մենեջմենթը։ Չնայած հարկերի ցածր տոկոսադրույքներին, գյուղատնտեսության օժանդակությունը ամենաբարձրն է ՏՀԶԿ երկրների շրջանում, իսկ կառուցվածքային փոփոխության համար առկա են իրատեսական խոչընդոտներ։ Բացի այդ, առողջապահական եւ կրթական ծախսերը ՏՀԶԿ-ի միջոցներով համեմատաբար վատ եկամուտներ ունեն, թեեւ վերջին տարիներին երկու ոլորտներում կատարվել են բավականին լուրջ բարելավումներ։ 2011 թվականի համաշխարհային գնահատման արդյունքում պարզվել է դարձել, որ Իսլանդիան տնտեսության շատ ոլորտներում առաջընթաց է արձանագրել, մասնավորապես՝ կայուն հարկաբյուջետային քաղաքականություն ստեղծելու եւ ֆինանսական հատվածի առողջությունը վերականգնելու ուղղությամբ։ Այնուամենայնիվ, բոլոր մարտահրավերները միտված են ձկնարդյունաբերության ոլորտն առավել արդյունավետ եւ կայուն դարձնելուն, գնաճի ռիսկերի նվազեցմանը, ինչպես նաեւ դրամավարկային քաղաքականության կատարելագործմանը։ Իսլանդիայի պետական պարտքը բավականին նվազել է տնտեսական ճգնաժամից հետո։ 2018 թվականի տվյալներով՝ այն ՀՆԱ-ի համեմատությամբ կազմում է 39 %։ Էներգետիկա Երկրի տարածքում գործող վերականգնվող էներգիայի աղբյուրներ են երկրաջերմային էլեկտրակայաններն ու հիդրոէլեկտրակայանները, որոնք արդյունավետ կերպով ապահովում են Իսլանդիայի էներգետիկ պահանջարկի շուրջ 85 %-ը։ Մնացած մասը բաժին է ընկնում նավթամթերքին, քանզի «սեւ ոսկի»-ն հանդիսանում է Իսլանդիայի ձկնորսական եւ առեւտրային նավատորմի գլխավոր շարժիչ ուժը։ Այնուամենայնիվ, Իսլանդացիներն ակնկալում են, որ իրենց երկիրը 2050 թվականին էներգետիկ տեսանկյունից կլինի լիովին անկախ։ Իսլանդիայի խոշորագույն երկրաջերմային էլեկտրակայաններն են Հեդլիսհեյդին ու Նեսյավեդլիրը, իսկ Կաուրահյուկարի ջրաէլեկտրոկայանը խոշորագույն էներգետիկ աղբյուրն է երկրի տարածքում։ Կաուրահյուկարի ջրաէլեկտրոկայանի գործելուն պես Իսլանդիան դառնում է մեկ շնչի հաշվով աշխարհի խոշորագույն էլեկտրաէներգիայի արտադրողը։ 2009 թվականի տվյալներով այս երկիրը համաշխարհային շուկա է արտահանել 6,29 տոննա ածխաթթու գազ։ Իսլանդիան նաեւ աշխարհի այն եզակի երկրներից է, որտեղ ավտոմեքենաների համար գոյություն ունեն վառելիքային էլեմենտներ, որոնք գրեթե ամբողջությամբ փոխարինում են բենզինին։ Մեքենաների էլեկտրական էներգիան ստացվում է վառելիքի (հիմնականում՝ ջրածնի) եւ օքսիդիչի միջեւ՝ կատալիզատորի առկայությամբ ընթացող օքսիդավերականգնման ռեակցիայի շնորհիվ։ Իսլանդիան առանձնանում է նաեւ նրանով, որ արտահանում է չափազանց ցածր եւ ողջամիտ գներով ջրածին, քանզի կղզու տարածքում բավականին շատ են ինքնավերականգնվող էներգետիկ աղբյուրները։ 2009 թվականի հունվարի 22-ին Իսլանդիան հայտարարում է օֆշորային լիցենզիաների առաջին փուլի մեկնարկը, որով երկրի կառավարությունը ցանկանում էր կազմակերպել հիդրոկարբոնային նյութերի հանքերի ուսումնասիրություն եւ հանածոների արտադրություն։ Այդ ծրագրի շրջանակներում կառավարությունը լիցենզավորում է երկու անկախ հանքարդյունահանող ընկերությունների։ 2010 թվականին Իսլանդիան Գինեսի համաշխարհային ռեկորդների գրքում գրանցվում է որպես «ամենականաչ երկիր»՝ հասնելով էկոլոգիական կայունության ինդեքսի ամենաբարձր աստիճանասանդղակին։ 2012 թվականին Իսլանդիայի կառավարությունը սկսում է բանակցություններ վարել Միացյալ Թագավորության հետ՝ երկու երկրների միջեւ էլեկտրաէներգիայի բարձր լարման ուղիղ միակցիչների կառուցման հնարավորությունների մասին։ Նման գործարքը պաշտոնական Ռեյկյավիկին հնարավորություն կտա թափանցել մի շուկա, որտեղ էլեկտրաէներգիայից եկող շահույթը շատ ավելի բարձր է, քան Իսլանդիայում։ Իսլանդիայի տարածքը հարուստ է էլեկտրաէներգիայի վերականգնվող պաշարներով, հատկապես՝ երկրաջերմային եւ հիդրոէներգետիկ աղբյուրներով։ Այս ոլորտում եղած ներուժն իսլանդացիներն ամբողջությամբ չեն օգտագործում այն պարզ պատճառով, որ երկրում էլեկտրաէնեգիայի լրացուցիչ պահանջարկ չկա։ Միացյալ Թագավորությունը շահագրգռված է էլեկտրաէներգիայի վերականգնվող աղբյուրներից էլեկտրաէներգիա ներմուծելու գաղափարով, քանզի այդ ամենը կողմնակի եկամուտից բացի կարող է հանգեցնել կղզու էներգետիկ ռեսուրսների հետագա զարգացմանը։ Ձկնարդյունաբերություն Իսլանդիայի աշխարհագրական տեղագրությունը չափազանց նպաստավոր պայմաններ է ստեղծել ձկնարդյունաբերության զարգացման համար։ Դա մեծապես պայմանավորված է այն հանգամանքով, որ կղզու շրջակայքը հարուստ է օվկիանոսների, ծովերի եւ թարմ ջրային զանգավածների էկոսիտեմի «բանալի»-ն համարվող ֆիտոպլանկտոնով։ Ձկնարդյունաբերությունը համարվում է Իսլանդիայի Հանրապետության տնտեսության գլխավոր հիմքը, քանի որ այս ոլորտին է բաժին ընկնում ամբողջ համակարգի շուրջը 76 %-ը։ Ձկնորսական տարածքները պաշտպանելու նպատակով 1631 թվականին առաջին անգամ ստեղծվում է 32 ծովային մղոն երկարությամբ պաշտոնական գոտին։ Այնուամենայնիվ, այն կրկին վերացվում է եւ վերստին սահմանվում է միայն 1901 թվականին։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո ժամանակակից ձկնորսական նավատորմի օգտագործումը հանգեցնում է իսլանդական ջրերի պղտորմանը։ Այդ պատճառով պաշտոնապես սահմանված գոտին ընդարձակվում է մինչեւ չորս ծովային մղոն, իսկ 1959 թվականին այդ թիվը եռապատկվում է՝ հասնելով տասներկու մղոնի։ 1970-ականների սկզբին առեւտրային նպատակներով շահագործվող ձկան տեսակների պաշարները վերստին կրճատվում են, որի արդյունքում բացարձակ տնտեսական գոտին ընդլայնվում է մինչեւ հիսուն ծովային մղոն։ Իսլանդիայի տնտեսական գոտու նման ընդլայնումը ձեռնտու չէր Միացյալ Թագավորությանը եւ վերջինս այս ամենը հարթելու համար կղզի են ուղարկում թագավորական նավատորմին պատկանող մի քանի ռազմանավեր։ Իսլանդիայի եւ ՄԹ-ի միջեւ բռնկվում է այսպես կոչված «ձողաձկան պատերազմ»-ը, որն ավարտվում է բանակցությունների միջոցով։ Արդյունքում՝ անգլիական կողմը ճանաչում է միջազգայնորեն ընդունված սկզբունքը։ 1975 թվականին պաշտոնական գոտին տարածվում է մինչեւ 200 ծովային մղոն, որի հանգամանքը սանձազերծում է ձողաձկան երկրորդ պատերազմը։ Վերջինի դեպքում եւս իսլանդացիները ձախաձեռնությունը պահում են իրենց ձեռքում։ 200 ծովային մղոն երկարությամբ բացարձակ տնտեսական գոտին այսօր միջազգային ստանդարտ է եւ ճանաչվում է միջազգային իրավունքի շրջանակներում։ 1991 թվականից ի վեր Իսլանդիան առանց որեւէ սահմանափակումների ձկնամթերք է ներկրում Եվրոպական Միություն։ Չնայած այս երկրի համար ձկնարդյունաբերության ոլորտի կարեւորությանը՝ ձկնորսական աշխատանքների մեջ ներառված է երկրի բնակչության 5,2, իսկ մշակման ու փաթեթավորման մեջ՝ `6,7 %-ը։ Մինչ օրս իսլանդական կազմակերպությունները զբաղվում են կետերի որսով՝ հավատարիմ մնալով ծովային կաթնասունների որսի վերաբերյալ արգելքներին եւ սահմանափակումներին։ Զբոսաշրջություն Օտարերկրյա զբոսաշրջիկներին մատուցվող ծառայությունների ոլորտը երկար տարիներ եղել է Իսլանդիայի տնտեսության առանցքային ճյուղերից մեկը, որին բաժին է ընկել ամբողջ Համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) ոչ ավելի քան 2 %-ը։ Մինչ 1980-ականների սկիզբը Իսլանդիա ժամանած օտարերկրյա զբոսաշրջիկների թիվը չի գերազանցել 80 հազարը։ Ներկայումս այդ թիվն ունի աճի միտում. դարասկզբին արդեն զբոսաշրջիկների թիվը գերազանցում էր Իսլանդիայի մշտական բնակչության թվաքանակին (300 հազար)։ Իսլանդիայում զբոսաշրջության զարգացմանը միտված գործողությունները տարեց տարի աննշան կերպով աճում են։ Օրինակ՝ 2003-ից 2010 թվականներին օտարերկրյա զբոսաշրջիկների քանակը տարեց տարի աճել է 6 տոկոսով, իսկ 2010-ից 2014 թվականներին՝ միջինում 20 տոկոսով։ 2015 թվականին աճի ցուցանիշը շարունակվել է, իսկ հունվար-փետրվար ամիսներին արտասահմանյան զբոսաշրջիկների թիվը գերազանցել է մեկ միլիոնը։ Ազգային զբոսաշրջության խորհրդի վիճակագրության համաձայն՝ Իսլանդիայի ցամաքային տարածք մուտք գործած քաղաքացիների թիվը 2014 թվականին հասել է շուրջ 4,4 միլիոնի։ Զբոսաշրջության ոլորտում գործունեություն ծավալող քաղաքացիների թիվը 2014 թվականի տվյալներով կազմել է 21 600 մարդ։ Այն կազմում է Իսլանդիայի ընդհանուր աշխատուժի գրեթե 12 տոկոսը, իսկ զբոսաշրջության ուղղակի ներդրումը երկրի տնտեսության ՀՆԱ-ում այժմ կազմում է մոտ 5 տոկոս։ ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում Իսլանդիայի օբյեկտները թվով 2-ն են (2014 թվականի դրությամբ), որը կազմում է ընդհանուր թվի 0,2 % -ը (1073-ը՝ 2017 թվականին)։ Օբյեկտները ցանկում ներառված են մշակութային չափանիշներով։ Բացի այդ, 2014 թվականի դրությամբ Իսլանդիայի տարածքում են գտնվում եւս 7 օբյեկտ, որոնք Համաշխարհային ժառանգության ցանկում ընդգրկվելու թեկնածուներ են։ Իսլանդիայի Հանրապետությունը վավերացրել է համաշխարհային ժառանգության պաշտպանության կոնվենցիան 1995 թվականի դեկտեմբերի 19-ին։ Իսլանդիայի առաջին 3 օբյեկտներն ընդգրկվել են ցանկում 2004 թվականին, Համաշխարհային ժառանգության հանձնաժողովի 28-րդ նստաշրջանում։ Համաշխարհային ժառանգության օբյեկտների թվում են Տինգվեդլիր ազգային պարկը եւ Սուրտսեյ անմարդաբնակ կղզին։ Տրանսպորտ Իսլանդիան ունի մեկ շնչի հաշվով ավտոմեքենաների քանակի չափազանց բարձր մակարդակ, քանզի յուրաքանչյուր 1,5 բնակիչ ունի մեկ ավտոմեքենա։ Այն հանդիսանում է տրանսպորտի հիմնական միջոցը։ Իսլանդիայի Հանրապետությունն ունի 13,034 կիլոմետր երկարությամբ (8,099 մղոն) կառավարելի ավտոճանապարհներ, որոնց ճնշող մեծամասնությունը գտնվում է բարեկարգ, ասֆալտապատ վիճակում։ Այնուամենայնիվ, որոշ ավտոճանապարհներ շարունակում են մնալ խնդրահարույց։ Դրանք հիմնականում այն ճանապարհներն են, որոնք օգտագործվում են գյուղատնտեսական նկատառումներով եւ ավտոմեքենաների համար անցանելի են եզակի դեպքերում։ Քաղաքային ճանապարհների վրա թույլատրելի առավելագույն արագությունը 80 կմ/ժ-ն է, երկրորդական ճանապարհների վրա՝ մինչեւ 90 կմ/ժ։ Ռինգվեգուրը երկրի գլխավոր ավտոճանապարհն է, որի շինարարական աշխատանքներն ավարտվել են 1974 թվականին։ Այն մայրաքաղաքին է կապում կղզու բոլոր բնակեցված հատվածները։ Ճանապարհներն առհասակ լինում են վճարովի եւ անվճար։ Վճարովի ավտոճանապարհները շատ ավելի բարեկարգ են եւ քիչ ծանրաբեռնված։ Իսլանդիան չունի ուղեւորատար երկաթուղիներ։ Իսլանդիայում բավականին զարգացած է օդային տրանսպորտը։ Կեֆլավիկի միջազգային օդանավակայանը երկրի խոշորագույն օդանավակայանն է, որը հանդիսանում է միջազգային ուղեւորափոխադրումների հիմնական ավիացիոն կենտրոնը։ Այստեղ կայանված են բազում միջազգային եւ տեղական ավիաընկերություններ, այդ թվում՝ Իսլանդիայի ազգային ավիոփոխադրող «Icelandair»-ը («իսլանդական ավիաուղիներ»)։ Ռեյկյավիկի օդանավակայանը Իսլանդիայի երկրորդ խոշորագույն օդանավակայանն է, որը գտնվում է մայրաքաղաքի կենտրոնից ընդամենը 1,5 կմ հեռավորության վրա։ Ռեյկյավիկի օդանավակայանը ծառայում է ընդհանուր ավիացիոն երթեւեկությանը եւ ունի ամենօրյա կանոնավոր ներքին չվերթներ դեպի Իսլանդիայի տարբեր երկրամասեր։ Մայրաքաղաքային օդանավակայանը նաեւ ծառայում է դեպի Գրենլանդիա եւ Ֆարերյան կղզիներ չվերթների համար։ Ընդհանուր հաշվով՝ Իսլանդիայում գործում են թվով 103 օդանավակայաններ, որոնց մեծ մասը գտնվում է գյուղական բնակավայրերում։ Իսլանդիան համարվում է տարածաշրջանի ամենազարգացած ծովային տրանսպորտային ենթակառուցվածքներ ունեցող երկրներից մեկը։ Նշանավոր են Աքուրեյրիի, Ռեյկյավիկի եւ Կեֆլավիկի նավահանգիստները։ Կայուն առաջընթացի միտում ունի նաեւ խողովակաշարային տրանսպորտը։ Ժողովրդագրություն Ըստ 2018 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Իսլանդիայի բնակչությունը կազմում է շուրջ 350 հազար մարդ։ Համաշխարհային բանկի եւ Իսլանդիայի ազգային վիճակագրական ծառայության համաձայն ծնելիության մակարդակն այս երկրում ճգնաժամային վիճակում է, սակայան անգամ այս պայմաններում այն 30-40 %-ով գերազանցում է մահացության ցուցանիշին։ Բնակչության բնականոն աճի ցուցանիշի վրա իր էական ազդեցությունն ունի նաեւ ներգաղթը, քանզի իմիգրանտները 2017 թվականի տվյալներով կազմում են Իսլանդիայի բնակչության շուրջ 11 %-ը։ Այնուամենայնիվ, 2011 թվականին հրատարակված ՄԱԿ-ի հարցաթերթիկի պատասխանները հավաստում են այն մասին, որ երկրի կառավարությունը ծնելիությունը խթանելու ոչ մի միջոց չի ձեռնարկել։ Իսլանդիայի բնակչության միջին տարիքը 35,1-ն է, տղամարդկանց շրջանում 34,6-ը, իսկ կանանց շրջանում՝ 35,6 տարին։ 15 տարեկանից փոքր բնակիչները կազմում են երկրի բնակչության 20,7 %-ը, 15-64 տարեկանները՝ 67,1 %-ը, իսկ 65 տարեկանից բարձր անհատները՝ միայն 12,2 %-ը։ Իսլանդիան ազգային տեսանկյունից մոնոէթնիկ պետություն է։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը իսլանդացիներն են, որոնք կազմում են ամբողջ երկրի բնակչության գրեթե 91 %-ը։ Մեծությամբ երկրորդ խոշորագույն էթնիկ խումբը լեհերն են (4 %)։ Իսլանդիայում բնակվում են նաեւ որոշ քանակությամբ դանիացիներ, նորվեգացիներ, շվեդներ եւ այլ ազգություններ։ Իսլանդիայի տեղաբնիկները հիմնականում ունեն նորդիկական եւ գելական ծագում։ Գենետիկական ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ իսլանդացիները հանդիսանում են վիկինգների հաջորդները։ Իսլանդիայի բնակչության մեծամասնությունը քրիստոնեադավան է։ 72,1 %-ը հանդիսանում է իսլանդական բողոքական ավետարանական եկեղեցու հետեւորդ, 12,6 %-ը հեթանոսներ են, 4 %ը՝ կաթոլիկ եկեղեցու հետեւորդներ։ Կան նաեւ մեծ քանակությամբ կրոնատյացներ՝ աթեիստներ եւ ագնոստիկներ։ Իսլանդիայի բնակչության ուրբանիզացման մակարդակը միջինից բարձր է։ Այն կազմում է շուրջ 80 %, մինչդեռ քաղաքամայր Ռեյկյավիկում եւ հարակից ավաններում արդեն իսկ բնակվում է ամբողջ բնակչության 65 %-ը։ Կրթություն եւ գիտություն Կրթության, գիտության եւ մշակույթի նախարարությունը պատասխանատու է ուսումնական հաստատություններում կիրառվող քաղաքականության եւ մեթոդների համար, ինչպես նաեւ պարտավորվում է տրամադրել ուսումնական ծրագրի ուղեցույցներ։ Մանկապարտեզները, տարրական դպրոցները եւ ստորին միջնակարգ դպրոցները ֆինանսավորվում եւ կառավարվում են համայնքների կողմից։ Կառավարությունը քաղաքացիներին թույլ է տալիս զբաղվել տնային ուսուցմամբ, սակայն այդ պրոցեսի համար ներկայացնում է չափազանց խիստ պահանջներ։ Սովորողները պետք է սերտորեն հետեւեն կառավարության մանդատային ծրագրին եւ ուսուցման ավարտից հետո ձեռք բերեն համապատասխան վկայական։ Մանկապատանեկան դպրոցը (մանկապարտեզ) նախատեսված է վեց տարեկանից փոքր երեխաների համար եւ բոլորովին չի կրում պարտադիր բնույթ։ Այն համարվում է Իսլանդիայի կրթական համակարգի ամենաառաջին քայլը։ Պարտադիր բնույթ է կրում դպրոցական կրթությունը։ Այն բաժանված է երկու մակարդակներից՝ հիմնական եւ ցածր միջնակարգ։ Դրանք հաճախ իրականացվում են միեւնույն ուսումնական հաստատության տարբեր մասնաշենքերում։ Ըստ Իսլանդիայի ազգային օրենսդրության՝ կրթությունը պարտադիր է 6-ից 16 տարեկան երեխաների համար։ Ուսումնական տարին տեւում է 9 ամիս՝ սեպտեմբերի 1-ից մինչեւ հունիսի 1-ը։ Ուսումնական օրերի նվազագույն քանակը կազմում է 170 օր, սակայն կրթական նոր մեթոդների ներդրումից հետո այդ թիվն աճել է մինչեւ 180 օր։ Դասերն անցկացվում են շաբաթական հինգ անգամ՝ երկուշաբթիից մինչեւ ուրբաթ։ Բոլոր հանրակրթական դպրոցներում պարտադիր պայման է քրիստոնեական դաստիարակությունը։ Բարձրագույն միջնակարգ կրթությունը հաջորդում է ցածր միջնակարգ կրթությանը։ Նմանատիպ ուսումնական պլանով հաստատություններն առավել հայտնի են գիմնազիա անվանմամբ։ Ըստ կրթության մասին օրենքի՝ բարձրագույն միջնակարգ կրթությունը Իսլանդիայի քաղաքացիների համար պարտադիր չէ։ Կրթական համակարգի այս ենթակատեգորիան կարգավորվում է 1996 թվականին ընդունված «բարձրագույն միջնակարգ դպրոցների մասին» օրենքով։ Իսլանդիայի Հանրապետությունում գործող դպրոցներում սեռական տարանջատում չի գործում։ Բարձրագույն կրթությունն իրականացվում է համալսարաններում։ Իսլանդիայի մայր բուհը Ռեյկյավիկի համալսարանն է, որը հիմնադրվել է 1998 թվականին։ Այս ոլորտի նշանավոր հաստատություններից են նաեւ Ակուրեյրի համալսարանը, Իսլանդիայի գյուղատնտեսական համալսարանը եւ Բիֆրոստի համալսարանը։ Ըստ 2018 թվականի տվյալների՝ մինչեւ 34 տարեկան իսլանդացիների միայն 69 %-ն է ստացել բարձրագույն կրթություն, ինչը զգալիորեն ցածր է Տնտեսական համագործակցության եւ զարգացման կազմակերպությանոմիջին ցուցանիշից (80 %)։ Այնուամենայնիվ, Իսլանդիայի կրթական համակարգը համարվում է չափազանց առաջադեմ։ Ըստ Եվրոստատի 2013 թվականի հաշվետվության՝ Իսլանդիան իր ՀՆԱ-ի շուրջ 3.11%-ը ծախսում է գիտական հետազոտությունների եւ նորամուծությունների վրա։ Այն 1 տոկոսով գերազանցում է Եվրամիության միջին ցուցանիշից, որն է 2.03 %։ Առողջապահություն Իսլանդիան ունի առողջապահության համընդհանուր համակարգ, որը տնօրինվում է համապատասխան նախարարության կողմից։ Վերջինիս ծախսերը վճարվում են մե մասամբ հարկերի եւ ավելի փոքր չափով՝ ծառայողական վճարների հաշվին։ Ի տարբերություն շատ երկրների՝ Իսլանդիայում մասնավոր հիվանդանոցներ չկան, իսկ մասնավոր ապահովագրությունը գործնականում գոյություն չունի։ Իսլանդիայի Հանրապետությունն իր բյուջեից զգալի գումարներ է հատկացնում է առողջապահության ոլորտին, որի արդյունքում էլ երկիրը առողջապահական ծախսերի ցանկում զբաղեցնում է 11-րդ հորիզոնականը, իսկ մեկ շնչի հաշվով՝ 14-րդ հորիզոնականը։ Ընդհանուր առմամբ, երկրի առողջապահական համակարգը լավագույններից մեկն է աշխարհում եւ գտնվում է 15-րդ հորիզոնականում։ Ըստ Առողջապահության համաշխարհային կազմակերպության զեկույցի՝ Իսլանդիայի կառավարությունն առողջապահության ոլորտին տրամադրում է ավելի մեծ քանակությամբ ռեսուրսներ, քան մի շարք առաջադեմ արդյունաբերական պետություններ։ Ըստ 2009 թվականի հաշվետվության՝ Իսլանդիայի յուրաքանչյուր 1000 քաղաքացուն բաժին է ընկնում 3,7 բժիշկ (ՏՀԶԿ-ի միջին ցուցանիշը՝ 3,1%) եւ 15,3 բուժքույր (միջին ցուցանիշը՝ 8,4%): Իսլանդիան աշխարհի ամենաառողջ երկրներից է, քանզի երկրի բնակչության 81%-ն իրեն համարում է առողջ։ Ի տարբերություն մյուս զարգացած արդյունաբերական պետությունների՝ Իսլանդիայում գիրությունը տարածված խնդիր չէ։ Իսլանդիայում գործում են առողջապահական բազմաթիվ նախագծեր, որոնցից ամենահայտնին «Ծույլ քաղաք» հեռուստաշոուն է, որը ստեղծվել է մարմնամարզության նախկին չեմպիոն Մագնուս Սկեւինգի կողմից։ Մանկական մահացությունների ցուցանիշով Իսլանդիան աշխարհի մասշտաբով ամենացածր դիրքերում է։ Բնակչության ծխող զանգվածի տոկոսային հարաբերակցությունը եւս ցածր է ՏՀԶԿ-ի միջին ցուցանիշից։ Դաունի համախտանիշով հիվանդ երեխայի ծնվելու կամ չծնվելու հանգամանքը որոշում է ծնողը։ Արդյունքում՝ կյանքի միջին տեւողության ցուցանիշով Իսլանդիան գրավում է 6-րդ տեղը՝ Ճապոնիայից, Շվեյցարիայից, Սինգապուրից, Ավստրալիայից եւ Իսպանիայից հետո։ Բացի այդ, Իսլանդիան ունի մթնոլորտի աղտոտվածության բավականին ցածր մակարդակ՝ շնորհիվ մաքուր երկրաջերմային էներգիայի, բնակչության ցածր խտության եւ բնակչության շրջանում շրջակա միջավայրի պահպանության անհրաժեշտության գիտակցման մակարդակի։ Իսլանդիայի մթնոլորտում թունավոր նյութերի քանակը շատ ավելի ցածր է, քան ցանկացած այլ արդյունաբերական պետությունում։ Կրոն Իսլանդիայի Հանրապետության սահմանադրությունը երաշխավորում է դավանանքի ազատությունն այս երկրի տարածքում՝ միաժամանակ լյութերականության գաղափարներով ներծծված Իսլանդիայի եկեղեցին ճանաչելով որպես իսլանդացի ժողովրդի ազգային եկեղեցի։ Օրենսդրորեն ամրագրված է հետեւյալ սահմանումը. Իսլանդիայի բնակչության մեծամասնությունը իսլանդական ազգային եկեղեցու հետեւորդ է։ Այնուամենայնիվ, երկրի բնակչության շրջանում տարածված են նաեւ այլ կրոններ։ Ըստ 2014 թվականի տվյալների՝ Իսլանդիայում տարածված են հետեւյալ կրոնները. 67,22 %՝ Իսլանդիայի եկեղեցու հետեւորդ 11,56 %՝ քրիստոնեական այլ ուղղությունների հետեւորդ 11,29 %՝ այլ կրոնների հետեւորդ (իսլամ, բուդդայականություն եւ այլն) 6,69%՝ անորոշ կրոնական հայացքների տեր անհատներ 1,19 %՝ գերմանական նեոհեթանոսության հետեւորդ 0,67 %՝ իսլանդական էթնիկ հումանիստական ասոցիացիայի անդամ 0,55 %՝ զուիստական խմբերի հետեւորդ։ Հյուսիսային մյուս պետությունների պես Իսլանդիան եւս բավականին աշխարհիկ երկիր է, որտեղ չափազանց աննկատ է կրոնի ազդեցությունը։ 2001 թվականին հրապարակված ուսումնասիրությունների եւ սոցիալական հարցումների համաձայն իսլանդացիների 57 %-ն իրեն համարում է «կրոնական», 31 %-ը՝ «ոչ կրոնական», իսկ բնակչության 10 %-ը կազմում են հաստատուն աթեիստները։ Արդյունքում՝ Իսլանդիան ունի աթեիստ բնակչության տոկոսային հարաբերությամբ աշխարհի ամենաբարձր ցուցանիշը (ազգաբնակչության շուրջ 23 %-ը կրոնատյաց է՝ աթեիստ կամ ագնոստիկ)։ Տարեց տարի նվազում է նաեւ Իսլանդիայի ազգային եկեղեցու հետեւորդների թիվը։ Պետական վիճակագրությունը հավաստում է, որ ամեն տարի այդ թվաքանակը կրճատվում է 1 %-ով։ Լեզու Իսլանդիայի պաշտոնական լեզուն գերմանական լեզվախմբին պատկանող իսլանդերենն է։ Մայրցամաքային Եվրոպայից Իսլանդիայի կտրվածության պատճառով իսլանդացիների լեզուն պահպանել է նմանությունը հին սկանդինավերենի հետ։ Իսլանդացիները պահպանում են լեզվի մաքրություն, հետեւաբար լեզվում գրեթե բացակայում են օտարաբանությունները. նոր բառերը կազմվում են բառակազմության միջոցով։ Իսլանդերենի բառարանային կազմում բացարձակապես գերակշռում է բուն իսլանդական բառապաշարը։ Իսլանդական բանահյուսության լեզվական մաքրամոլության եւ դասական իսլանդական գրականությանը դրա կողմնորոշման պատճառով նոր բանասիրական միավորների համար բառերը ստեղծվում են բառապատճենման օգնությամբ։ Գրական իսլանդերենում համարյա չկան այլ լեզուներից փոխառված բառեր. բառերը, կայուն բառակապակցությունները, դարձվածաբանական միավորները, արտահայտությունները ստեղծվում են այլ լեզվի համապատասխան միավորի կազմության կաղապարով, նրա ընդօրինակմամբ. ընդ որում այդ փոխառությունը կարող է իրացվել միայն իմաստով, կամ նաեւ կազմության կաղապարով։ Խոսակցական լեզվում դանիերենից եւ անգլերենից փոխառությունների թիվը համեմատաբար մեծ է։ Իսլանդերենը համարվում է աշխարհի ամենահարուստ լեզուներից մեկը ոչ միայն հարուստ բառապաշարի, այլ նաեւ հսկայական գրական ժառանգության պատճառով։ Իսլանդիայի տարածված լեզուներից են նաեւ անգլերենն ու դանիերենը, իսկ լեհական համայնքի շրջանում նաեւ լեհերենն ու լիտվերենը։ Ուրբանիզացիա Իսլանդիայի բնակչության ուրբանիզացման մակարդակը բավականին բարձր է, քանզի կղզաբնակների կեսից ավելին ապրում են հենց մայրաքաղաք Ռեյկյավիկում (ինչպես նաեւ վերջինիս մայրաքաղաքային տարածաշրջանի կազմի մեջ մտնող ավաններում)։ Ստորեւ ներկայացված են Իսլանդիայի տաս խոշորագույն քաղաքները՝ ըստ բնակչության թվի ցուցանիշի. Մշակույթ Իսլանդիայի մշակույթը հիմնված է երկրի սկանդինավյան ժառանգության վրա։ Այն սկզբնավորվել է 9-րդ դարում՝ վիկինգների ժամանակաշրջանում, զարգացել է հեթանոսական կրոնի, իսկ հետագայում՝ քրիստոնեության ազդեցության ներքո, ընդ որում՝ վերջին հազարամյակի ընթացքում չկրելով մեծ փոփոխություններ եւ պահպանելով ինքնակայությունը։ Դրա պատճառը ոչ այնքան մայրցամաքային Եվրոպայի ազգերից կտրվածությունն է, որքան իսլանդացիների հիմնական ազգային հատկանիշները՝ էթնոկենտրոնությունը եւ պահպանողականությունը։ Գրականություն Իսլանդական գրականությունն ունի դարերի վաղեմություն, որի արմատները հասնում են հին սկանդինավյան ժողովրդական բանահյուսությանը։ Յուրօրինակ եւ ինքնատիպ իսլանդական գրականության բնորոշիչներն են սագաները, որոնք համարվում են Եվրոպայի միջնադարյան գրականության լավագույն նմուշներից մեկը։ Ամենահայտնի սագաներից են «Նյալի մասին սագան» եւ «Գիսլիի մասին սագան» են։ Նշանավոր են նաեւ «Յոմսվիկինգների մասին սագան», «Ինգլինգների մասին սագան» եւ «Կնուտի սերունդների մասին սագան»։ Սագաներից բացի՝ իսլանդացիները ունեցել են եւս մեկ խոշոր ներդրում համաշխարհային գրականության մեջ՝ ի դեմս սկալդերի պոեզիայի։ Այդ ժանրում առանձնահատուկ նշանակություն ունի Էգիլ Սկալլագրիմսսոնը։ Այն ներկայացնում է Իսլանդիայի բնակեցումն ու նախապատմությունը՝ ներկայացնելով կղզու առաջին բնակիչների հաստատման պատմությունը։ 13-14-րդ դարերում զարգացում էր ապրում քրիստոնեական գրականությունը, որը մեծ տեղ էր հատկացնում սովորական մարդուն՝ իր տառապանքներով. այն հասավ իր գագաթնակետին 14-րդ դարում, երբ Էյստեյն Աուսգրիմսսոնը գրեց «Լիլիա» պոեմը։ Միջնադարյան քրիստոնեական իսլանդական գրականության եւս մեկ վառ ներկայացուցիչ է հանդիսանում Հաթլգրիմուր Պետուրսոնն իր «Օրհներգներ Տիրոջ չարչարանքների մասին» պոեմով։ Միջնադարյան Իսլանդիայում, բացի հոգեւոր պոեմներից, քրիստոնեական գրականության հիմնական ժանրերից էր նաեւ ռիմերը՝ պարային բալլադները, որոնք կղզի էին թափանցել Ֆրանսիայից՝ Նորվեգիայի եւ Դանիայի տարածքով։ Այդ բալլադները, միաձուլվելով սկալդական պոեմների հետ, հիմք են դարձել նոր ժանրի ի հայտ գալուն։ Ամենավաղ ռիմերից մեկը գրի է առնվել 14-րդ դարի իսլանդական ամենամեծ միջնադարյան մատյանում՝ «Տափակ կղզու գրքում»։ Ժամանակակից իսլանդական գրականության մեջ մեծ դեր է խաղացել Նոբելյան մրցանակի դափնեկիր Հալդոր Կիլյան Լաքսնեսը, որը շարունակել է ռեալիստական գրականության սովորույթները եւ գրել է հանրահայտ «Սալկա Վալկա», «Աշխարհի լույսը», «Ատոմային էլեկտրակայանը», «Ինքնուրույն մարդիկ» եւ այլ վեպեր։ Ժամանակակից Իսլանդիայի ամենահայտնի գրողներից մեկը Հաթլգրիմուր Հելգասոնն է, ով 1996 թվականին գրել է «101 Ռեյկյավիկ» վեպը, որի հիման վրա Բալտազար Կորմակուրի կողմից նկարահանվել է նույնանուն ֆիլմը։ Իսլանդիայում եւ երկրի տարածքից դուրս մեծ տարածում են գտել նաեւ Առնալդուր Ինդրիդասոնի դետեկտիվ գրքերը, որոնցից ամենահայտնին բազմաթիվ գրական մրցանակներ նվաճած «Պիղծ արյունն» է։ Ճարտարապետություն Իսլանդական ճարտարապետությունը զուգակցված է սկանդինավյան մյուս ժողովուրդների ճարտարապետական մշակույթների հետ՝ իրեն բնորոշ յուրահատկություններով եւ առանձնահատկություններով։ Իսլանդացի ժողովրդի ճարտարապետական ավանդույթներն սկիզբ են առնում Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ Իսլանդիան դարձավ անկախ պետություն։ Ժամանակակից իսլանդական ճարտարապետությունն իր մեջ ամփոփում է ինչպես միջնադարյան ավանդական հյուսիսային ճարտարապետության, այնպես էլ ժամանակակից համաշխարհային ճարտարապետության բնորոշ գծերը։ 21-րդ դարի սկզբում Իսլանդիայի մայրաքաղաք Ռեյկյավիկում կառուցվում են ժամանակակից առաջին երկնաքերները՝ Սմաուրատորգը եւ Հյովդատորգը, ինչպես նաեւ Իսլանդիայի նոր օպերային թատրոնը՝ Հարպան, որը համարվում է համաշխարհային ճարտարապետության մարգարիտ։ Իսլանդիայի ամենահայտնի ճարտարապետներն են Սիգուրդ Գուդմունդսսոնը եւ Գուդյոն Սամուելսսոնը։ Ավանդական իսլանդական ճարտարապետությունը բավականին յուրահատուկ է եւ ինքնատիպ։ Կղզու առաջին բնակիչներն իրենց տները կառուցում էին տորֆից, որը տեղաբնիկներին հնարավորություն էր տալիս հարմարվել Իսլանդիայի արտառոց կլիմայական պայմաններից՝ ձմեռային բուքից եւ ամառային տեղատարափ անձրեւներից։ Տները կոչվում էին «երկար տներ», որոնց նախադեպերը բազմաթիվ են սկանդինավյան իրականության մեջ։ Երկար տները ունեին մեկ սենյակ, ինչը թույլ էր տալիս ամբողջ տունը տաք պահել ձմռան ամիսների ընթացքում։ Ավելի ուշ միջնադարում երկար տները բաղկացած էին մի քանի սենյակներից, որոնցից մեկը ջեռուցվող բաղնիքն էր՝ բադստովան։ Ավելի ուշ՝ կղզու բնակչության աճին զուգընթաց, սկսվում են քարակերտ տների եւ այլ շինությունների կառուցման գործընթացը։ Այդպիսի տները կառուցվում էին տուֆից, բազալտից եւ ներկրված փայտից։ Դրանց պատերը դրսից պատվում էին ծալքավոր երկաթով, որը պաշտպանում էր ուժեղ հյուսիսային քամուց եւ տեղումներից։ Մերօրյա իսլանդական ճարտարապետությունը համատարած կերպով տարածված են Իսլանդիայի քաղաքներում եւ գյուղերում։ Իսլանդական ճարտարապետության գանձերն են Ռեյկյավիկի մայր տաճարը, Հաթլգրիմկիրկյան, Ռեյկյավիկի ազատ եկեղեցին, Ակուրեյրիի եկեղեցին եւ այլն։ Կերպարվեստ Տեսական արվեստը Իսլանդիայում վերելք է ապրել միայն 19-րդ դարի սկզբին՝ ազգայի-ազատագրական շարժման հետ կապված։ Այդ տարիներին այն շատերի համար հանդիսացել է ոգեշնչման աղբյուր։ Իսլանդացի նկարիչներից առավել հայտնի է Թոուրարիր Թոուրլախսսոնը, ով բացառապես ստեղծագործում է գեղանկարչության ոլորտում։ Առաջին իսլանդացի գեղանկարիչն էր, ով ստացել է պետական դրամաշնորհ։ Իսլանդական նկարչական արվեստի մեջ մեծ ներդրում են ունեցել նաեւ Սիգուրդ Գուդմունդսսոնը, Աուսգրիմուր Յոունսսոնը, Գուդմունդուր Թորստեյնսոնը, Կրիստին Յոունսդոտտիրը, Յոուն Ստեֆաունսսոնը, Գերդուր Հելգադոտտիրը եւ Էրրոն։ Նրանց եւ այլ նկարիչների կտավները ցուցադրվում են Իսլանդիայի պետական պատկերասրահում, իսկ ժամանակակից նկարիչների ստեղծագործությունները կարելի է տեսնել աշխարհի մի շարք հայտնի թանգարաններում։ Տարիներ շարունակ Իսլանդիայում գործող տարբեր մշակութային եւ կրթական հաստատություններ ունեցել են իրենց մասնավոր հավաքածուները, որոնք հանրության լայն շրջանակների համար հասանելի չեն եղել։ Անգամ 20-րդ դարում Իսլանդիայում բացակայում էին նաեւ քաղաքային թանգարաններն ու պատկերասրահները։ Իսլանդական առաջին գեղարվեստական թանգարանը, որն է Ռեյկյավիկի արվեստի թանգարանը, հիմնադրվել է միայն 1973 թվականին։ Այստեղ ցուցադրվում են վաղ եւ նոր շրջանի իսլանդական եւ սկանդինավյան արվեսի եզակի նմուշներ։ Շուտով հիմնադրվում է Իսլանդիայի գեղարվեստի թանգարանը, որում ներկայումս զետեղված են 640 նկարիչների եւ քանդակագործների ավելի քան 4000 աշխատանքներ։ Նշանավոր հաստատություններից կարելի է առանձնացնել նաեւ Աքուրեյրի արվեստի թանգարանը, Ռեյկյավիկի լուսանկարչական թանգարանը եւ այլն։ Խոհանոց Իսլանդական ազգային խոհանոցի հիմքում ընկած է ծովամթերքը, գառան միսն ու կաթնամթերքը, իսկ որոշ չափով նաեւ բույսերն ու համեմունքները։ Կղզու կլիմայական պայմանները հնարավորություն չեն ընձեռում աճեցնել մրգեր կամ բանջարեղեններ եւ դրանով է պայմանավորված այն հանգամանքը, որ վերջիններս իսլանդական խոհանոցի ճաշատեսակների բաղադրիչներ չեն, թեեւ ջերմոցային պայմաններում աճեցված սննդամթերքների կիրառումը վերջին տարիներ լայն տարածում է գտել Իսլանդիայում։ Թարամատուրը իսլանդական խոհանոցի ազգային ճաշատեսակն է, որի գլխավոր բաղադրամասը անասունի գանգն է։ Վերջինս լայնորեն պատրաստվում է թորի (հունվարի եւ փետրվարի միջեւ ընկած ամիսը) ամսին՝ Ամանորյա տոների կապակցությամբ։ Ավանդական կերակրատեսակների շարքում է սկիրը (կաթնաթթվային մթերք), հաուկարլը (պահածոյացված շնաձուկ), ոչխարի գանգ, սեւ պուդինգը, ֆլատկական, չորացրած ձուկը, մուգ կարտոֆիլային հացը եւ այլն։ Նախաճաշն Իսլանդիայում կազմված է նրբաբլիթներից, հացահատկից, մրգեղենից եւ սուրճից, իսկ ճաշը, որպես կանոն, ներկայացված է շվեդական սեղանի տեսքով։ Իսլանդացիների մեծամասնության համար ընթրիքը սովորաբար ներառում է ձկան կամ գառան միս։ Ամենատարածված ձկնատեսակներն են ձողաձուկը, սաղմոնը, պիկշան եւ այլն։ Այն հաճախ պատրաստվում է տարբեր ձեւերով՝ ապխտած, թթու, խաշած կամ չորացրած։ Մսատեսակներից ամենատարածվածը գառան միսն է, որը որպես կանոն լինում է ծխեցված եւ պահվում է աղաջրի մեջ։ Ավանդական կերակրատեսակներում օգտագործվում է ոչխարի մարմնի յուրաքանչյուր մաս։ Օրինակ՝ սլատուրը բաղկացած է արյան մեծ ներծծված մսից եւ մատուցվում է ոչխարի ստամոքսի հետ։ Տարածված կերակրատեսակների թվին են պատկանում խաշած կարտոֆիլը (կամ պյուրեն), թթու կաղամբը, կանաչ լոբին, տարեկանի հացը եւ այլն։ Իսլանդիան մեկ շնչի հաշվով բաժին հասնող սուրճի ցուցանիշով աշխարհում գտնվում է երրորդ տեղը (2016 թվականի տվյալներով)։ Իսլանդացիները սրճում են նախաճաշից եւ ճաշից հետո կամ կեսգիշերին՝ թեթեւ քաղցրեղենի հետ մեկտեղ։ Զովացուցիչ խմիչքներից ամենատարածվածը կոկա կոլան է։ Սպորտ Սպորտն իսլանդական մշակույթի կարեւորագույն մասն է, քանզի բնակչությունն ընդհանուր առմամբ մեծ ակտիվություն է ցույց տալիս այս ասպարեզում։ Իսլանդիայի ազգային սպորտաձեւը գլիման է, որը ծագել է միջնադարյան ժամանակաշրջանում։ Ամենանշանավոր սպորտաձեւերն են ֆուտբոլը, հեծանվասպորտը, ձեռքի գնդակը եւ բասկետբոլը։ Վերջին տարիներին Իսլանդիան զգալիորեն առաջադիմել են ֆուտբոլի ասպարեզում՝ դառնալով աշխարհի ամենափոքր բնակչություն ունեցած երկիրը, որը երբեւէ մասնակցել է աշխարհի եւ Եվրոպայի առաջնությունների։ Այդպիսի մրցաշարերում Իսլանդիայի ֆուտբոլի հավաքականն առաջին անգամ որակվել է 2016 թվականին՝ ՈւԵՖԱ-ի Եվրոպայի առաջնության շրջանակներում։ Խմբային փուլում վերջիններս ոչ ոքի են խաղում ապագա չեմպիոն Պորտուգալիայի հավաքականի հետ, իսկ 1/16-րդ եզրափակչում «2-1» հաշվով հաղթանակում Անգլիայի ընտրանուն։ Աշխարհի առաջնությունում իր նորամուտն Իսլանդիան նշում է 2018 թվականին Ռուսաստանում, սակայն այդպես էլ չի կարողանում շրջանցել խմբային փուլը։ Իսլանդիայի աշխարհագրական դիրքը հրաշալի պայմաններ է ստեղծում լեռնադահուկային սպորտի, ձկնորսության, ձիասպորտի, ձնասահքի եւ ժայռամագլցման համար։ Վերջինս համարվում է նաեւ լեռնադահուկային սպորտի կենտրոններից մեկը։ Թեեւ երկրի շրջակա միջավայրը, ընդհանուր առմամբ, գոլֆի համար նպաստավոր չէ, այնուամենայնիվ կղզու բնակիչները մեծ հետաքրքրություն են ցուցաբերում այս ստորտաձեւի նկատմամբ։ Հետաքրքրական է այն հանգամանքը, որ տոկոսային հարաբերակցությամբ Իսլանդիայում գոլֆը շատ ավելի տարածված է, քան Շոտլանդիայում (300 հազարից 17 հազարը)։ Ամեն տարի Իսլանդիայում անցկացվում է գոլֆի միջազգային մրցաշար։ Իսլանդիայում նաեւ մեծ տարածքում ունի ձկնորսությունն ու լողը։ Իսլանդացի Ֆիան Պաուլը Գինեսի ռեկորդների գրքում գրանցված է որպես չորս օվկիանոսների ջրային ավազանն ամենաարագը հատած լողորդ։ Հեծանվասպորտը մեծ տարածում է գտել անկախության համար պայքարի ժամանակաշրջանում՝ ազգայնական քաղաքական գործիչների խրախուսմամբ։ Մինչ օրս այն արդիական է եւ նորաոճ։ Շախմատը եւս իսլանդացիների շրջանում տարածված սպորտաձեւ է։ 1972 թվականին Ռեյկյավիկը հյուրընկալել է Միացյալ Նահանգների ներկայացուցիչ Բոբբի Ֆիշերի եւ գործող չեմպիոն, ԽՍՀՄ ներկայացուցիչ Բորիս Սպասկիի միջեւ տեղի ունեցած դարի առաջնությունը։ Չնայած բնակչության փոքր թվաքանակին՝ Իսլանդիան աշխարհին տվել է մի շարք գրոսմայստերներ։ 2008 թվականի տվյալներով նրանց թիվը եղել է ութը։ Տես նաեւ Իսլանդիայի ֆինանսական ճգնաժամ Եվրոպայի երկրների եւ կախյալ տարածքների ցանկ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Իսլանդիան դասարան.ամ կայքում 15 փաստ Իսլանդիան ճանաչելու եւ սիրելու համար Իսլանդիա Եվրոպայի երկրներ Հյուսիսային Եվրոպա Կղզի պետություններ Դանիայի նախկին գաղութներ Նորվեգիայի նախկին գաղութներ ՆԱՏՕ-ի անդամ երկրներ ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Հանրապետություններ Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ


text: Ինչպես խոստացել էինք տղաներին. այսօր պատրաստեցինք տղա մարդուկ_ բազմապատկում։ Տղաները որսացին պահը եւ մի լավ գլուխ գովեցին, թե գիտե՞ք ինչու 6,7,8,9 բազմապատկման աղյուսակը ստացվեց տղա կերպարով, որովհետեւ իրենք ավելի ուժեղ են, դրա համար դժվար եւ բարդ թվերովը իրենց բաժին ընկավ։ Մեր ճամբարային առաջին օրը սկսեցինք նոր ուսուցողական խաղի ստեղծումով։ Մեզ օգնեցին մեր ավագ ընկերները, բայց աղյուսակը լրացրեցին փոքրերը։ Ստացվեց թիթիզիկ մի աղջիկ, որի ձեռքերը եւ ոտքերը կազմված էին 2, 3,4 եւ 5 բազմապատկման աղյուսակից։ Երեխաներին դուր էր եկել եւ աղյուսակի ներկայությունը օրվա ընթացքում, եւ կերպարի ձեւավորումը։ Միայն դժգոհություն հայտնեցին տղաները, թե ինչու՞ աղջիկ, այլ ոչ թե տղա _ բազմապատկում։ Այդ իսկ պատճառով վաղը մեր այս ուսուցողական խաղը կունենա շարունակություն տղայի կերպարով։ Այսօր որոնումները մաթեմատիկական էին ` կատարում էինք հաշվումներ։ Պատկերները հաշվում էինք եւ միացնում իր թվին համապատասխան թվանշան։ Հետո փոխում էինք խաղի պահանջը` որոնում էինք թիվը; հետո գտնում իրեն հավասար պատկեր։ Հետաքրքիր եւ զվարճալի խաղ ստացվեց