22.11.2019 | 01:08 Բրեժնեւի իշխանության վերջին տարիներին էլեկտրոնիկայում շրջադարձային փոփոխություններ տեղի ունեցան։ Դրանք պետք է գիտակցվեին, գնահատվեին, համարժեք քայլերով ստեղծված դրությունից դուրս գալու փրկության ելքեր գտնեին։ Բայց ոչինչ չարվեց, որովհետեւ դրան պատրաստ չէին ոչ ԽՍՀՄ կառավարությունը, ոչ կոմունիստական կուսակցությունն իր անդամների 20-միլիոնանոց բանակով, ոչ էլ անգամ «դորոգոյ» Լեոնիդ Իլյիչը: Էլեկտրոնային տեխնիկայի մեջ լայն կիրառություն ստացան պինդմարմնային ինտեգրալ սխեմաները (ինտեգրալային էլեկտրոնիկա), ինչը բերեց կիսահաղորդչային դիսկրետ սարքերի կիրառության կտրուկ սահմանափակումների: Ինտեգրացիայի աստիճանի տեմպային բարձրացման պայմաններում պետք էր լուծել գիտական, տեխնիկական ու տեխնոլոգիական բնույթի բազմաթիվ նոր ու ծախսատար խնդիրներ. ինտեգրալ սխեմաների նախագծման համար անհրաժեշտ տեխնիկայի ու տեխնոլոգիաների ստեղծում, կիսահաղորդչային բյուրեղներում նանոչափերի հասնող տոպոլոգիական էլեմենտների ձեւավորման նոր տեխնոլոգիաների ստեղծում, փորձարկումների կազմակերպում ու հուսալիության ապահովում, տեխնոլոգիական չափումների կազմակերպում, բացառիկ մաքրության սիլիցիումային թիթեղների ստացման նոր տեխնոլոգիաների ներդրում եւ այլն: Մի խոսքով, պետք էր ամեն ինչ սկսել նորովի՝ ձեռքի տակ ունենալով ընդամենը կիսահաղորդչային ֆիզիկայի վերաբերյալ տեսական գիտելիքներ ու փորձնական տվյալներ, նաեւ Ճապոնիայից բերված անհասկանալի մեծ ինտեգրալ սխեմաներ, որոնք կարելի էր միայն տեսնել ու շոշափել եւ ոչինչ ավելի: Կիսահաղորդչային արդյունաբերությունը թեւակոխել էր զարգացման հերթական փուլ, որին պետք էր համարժեք արձագանք. այդ բնագավառում արդեն չէին կարող աշխատել տոպոլոգիական էլեմենտների ձեւավորման հնացած տրաֆարետային ձեւերն ու անգամ ֆոտոլիտոգրաֆիայի տեխնոլոգիաները: Պետք էր ստեղծել բոլորովին նոր տեխնիկա ու տեխնոլոգիաներ աննախադեպ փոքր չափեր ունեցող էլեմենտները սիլիցիումային բյուրեղների մեջ ստանալու համար: Առաջին հերթին պետք էր անցում կատարել դեպի էլեկտրոնային ու ռենտգենյան լիտոգրաֆիա, որովհետեւ կիսահաղորդչային ստրուկտուրաների տոպոլոգիական չափերը փոքրացնելու համար անհրաժեշտ էր աշխատել ավելի կարճ ալիքներով, ինչը չէր հաջողվի դժվարությամբ ստեղծված ու ամենուր կիրառվող օպտիկական տեխնոլոգիաների պարագայում: Ասել է՝ պետք էր հրաժարվել ֆոտոլիտոգրաֆիայից ու անցում կատարել դեպի ռենտգենյան եւ էլեկտրոնային լիտոգրաֆիա, այլ ճանապարհ չկար, քանի որ նանոչափերի հասնող էլեմենտների ստացման ճանապարհին կան հայտնի ֆիզիկական սահմանափակումները՝ պայմանավորված լիտոգրաֆիայի կամ տոպոլոգիական նկարների ձեւավորման համար օգտագործվող էլեկտրամագնիսական ճառագայթների ալիքի երկարությամբ, l/2 չափով: Արդեն Գորբաչովի տարիներին ճապոնացիները հաջողությամբ լուծել էին այդ խնդիրներն ու հատել ինտեգրալ սխեմաների տոպոլոգիական չափերի ցուցանիշը 20 նանոմետրի սահմանում՝ օգտագործելով համաշխարհային ճանաչում ստացած Hitachi, Toshiba, JEOL ֆիրմաների ստեղծած նոր տեխնիկան ու տեխնոլոգիաները: 2010 թվին ճապոնացիներին հաջողվել էր արտադրել ու վաճառքի հանել կիսահաղորդչային բյուրեղի մակերեսին մինչեւ 1,7 նանոմետրանոց տոպոլոգիական գծեր ստեղծող տեխնիկան՝ էլեկտրոնային լիտոգրաֆիայի մեթոդների կիրառմամբ, սա արդեն ֆանտաստիկայի ժանրից է: 1,7 նանոմետրը հավասար է 17 անգստրեմի, ինչը մոտենում է միջատոմային հեռավորությանը՝ 4-5 անգստրեմի սահմաններում: Կարո՞ղ էր արդյոք Խորհրդային Միությունը միանալ ու մաս կազմել տեխնոլոգիական այդ շքերթին։ Ո՛չ, չէր կարող։ Ոչ մի պարագայում չէր կարող: Խնդիրը ոչ միայն կոմունիստական դանդաղկոտության ու դոգմատիկ մտածողության մեջ էր, այլեւ... Այստեղ ավելի կարեւոր էր ազգային միասնական մտածողության ու կոլեկտիվիզմի դաշինքը։ Ինչը չկար ու չէր էլ կարող լինել բազմազգ Խորհրդային Միությունում այն թվերին, երբ առաջ էին մղված գողության ու կաշառակերության, սաբոտաժի ու դիվերսիոն գործողությունների թեմաները: Դիսկրետ էլեկտրոնիկայից ինտեգրալ էլեկտրոնիկայի անցումը Ճապոնացիները հաջողությամբ իրականացրին, որովհետեւ այդ ժողովրդի մոտ հնարավոր էր մեկ խնդրի շուրջ հավաքագրել հազարավոր նվիրյալ մասնագետների, որոնք պատրաստ էին աշխատելու հանուն Ճապոնիայի բարգավաճման: Հարկ է նշել, որ հետխորհրդային երկրներում միկրոէլեկտրոնիկայի բնագավառում լավագույն ցուցանիշներն ունեցող Մինսկի «Ինտեգրալ» ԳԱՄ-ը 2018 թվականին կարողացել է ստանալ 350 նանոմետրանոց տոպոլոգիական գծեր՝ 17,5 անգամ ավելի, քան ճապոնացիների մոտ դա ստացվում էր 30 տարի առաջ։ Ավելի քան 300 անգամ մեծ էր նաեւ ճապոնական սխեմաների ինտեգրացիայի աստիճանը։ Դա նանոէլեկտրոնիկան է։ Մինսկը դեռեւս աշխատում է միկրոէլեկտրոնիկայի տիրույթում: Ռուսաստանի ռազմական տեխնիկայում օգտագործվող կիսահաղորդչային սարքերի ու ինտեգրալ սխեմաների հիմնական արտադրողը մնացել է Մինսկի «Ինտեգրալը»: Ռուսաստանի ռազմական դոկտրինան արգելում է «օտար» էլեկտրոնային սարքերի օգտագործումը ռազմական արդյունաբերության մեջ: Այդօրինակ սահմանափակումները չեն տարածվում Մինսկի «Ինտեգրալի» վրա, որը մտել է «սեփական արտադրողների» ցանկի մեջ Ռուսաստանի արդյունաբերության անճարության պատճառով՝ ձեւականորեն այն հիմնավորելով Ռուսաստան-Բելառուս ընդհանուր միություն ունենալու փաստով: Եթե մի քիչ շեղվենք էլեկտրոնային արդյունաբերության թեմայից, ապա կհայտնվենք աշխարհաքաղաքական մի հետաքրքիր հորձանուտում, կտեսնենք ու կհասկանանք Ռուսաստան-Ճապոնիա խաղաղության պայմանագրի շուրջ ընթացող բանակցությունների կարեւորությունն ու շահագրգռությունը Ռուսաստանի կողմից: Իմ կարծիքով Ռուսաստանը պատրաստ է Ճապոնիային վերադարձնելու Կուրիլյան կղզիներից երկուսը՝ հեռանկարում տեսնելով սեփական էլեկտրոնային արդյունաբերության համար Ճապոնական տեխնիկա ու բարձր տեխնոլոգիաներ ստանալու հնարավորությունը, մյուս երկու կղզիները տալ չեն կարող, որովհետեւ դրանց արանքով են ելումուտ անում Օխոտյան ծովում գտնվող ռուսական ռազմածովային նավատորմի ռազմանավերն ու սուզանավերը: Համոզված եմ՝ Ամերիկան մշտապես դեմ է լինելու Ռուսաստանի կողմից նույնիսկ չորս կղզիների զիջմանը Ճապոնիային, որովհետեւ դա կանաչ ճանապարհ կտա Ճապոնիա-Ռուսաստան գիտական ու տեխնոլոգիական լայն համագործակցությանը, որի արդյունքում ճապոնական նանոտեխնոլոգիաները եւ նույն բարձր տեխնոլոգիաները կհայտնվեն Ռուսաստանում, իսկ Ճապոնիան լայնորեն կօգտվի ռուսական բնական ռեսուրսներից: Հիշենք՝ չնայած առկա սահմանափակումներին, ԽՍՀՄ-ը միշտ էլ կարողացել եւ ստացել է ճապոնական արտադրության ժամանակակից տեխնիկա: Մերգելյանի ինստիտուտում, օրինակ, կար JEOL ֆիրմայի JEOL-7 տիպի մեկ էլեկտրոնային միկրոսկոպ: ԽՍՀՄ-ում արտադրվող էլեկտրոնային միկրոսկոպները մի քանի կարգով զիջում էին ճապոնականներին: Հայաստանում հիմնականում օգտագործվում էին Վիբորգի արտադրության ՌԷՄ-200 էլեկտրոնային միկրոսկոպները, որոնցով լավ արդյունքների հասնել հնարավոր չէր: Ճապոնական ու խորհրդային էլեկտրոնային միկրոսկոպները արդեն չկան. պարսիկները դրանք տարել են մեծ գին վճարելով: Ճապոնական եւ գերմանական արտադրության գիտական ու տեխնոլոգիական սարքավորումները Հայաստանից դուրս բերվեցին ԼՏՊ-ի օրոք եւ նրա հարազատ եղբոր՝ Թելման Տեր-Պետրոսյանի թեթեւ ձեռքով: 1990 թվին Աբովյանի «Սիրիուս» գործարանի համար ձեռք էր բերվել Գերմանիայի Դեմոկրատական Հանրապետության Carl Zeiss Jena գործարանի արտադրության չորս եզակի ֆոտոշտամպ՝ միկրոսխեմաների արտադրամասում ֆոտոլիտոգրաֆիայի գործը բարձր մակարդակով կազմակերպելու համար։ Դրանք այդպես էլ չմոնտաժվեցին ու չաշխատեցին, այլեւս Հայաստանում չեն (հիշեցնեմ, որ Carl Zeiss Jena-ն համարվում էր օպտիկական տեխնոլոգիական սարքավորումների գծով համաշխարհային լիդերը, որը ժամանակին ծառայել էր խորհրդային էլեկտրոնային արդյունաբերությանը՝ СЭВ-ի ծրագրերի շրջանակներում): Ի՞նչ ասես, ո՞ր մեկն ասես ու առանց ափսոսանքի չհիշես անցյալը։ ՈՒղղակի քանդեցին-հոշոտեցին մեր գիտատար արդյունաբերությունը, վերացրին տարիներով ստեղծված գիտատեխնիկական բազան ու Հայաստանի տեխնոլոգիական պոտենցիալը՝ ստացած գումարները յուրացնելով ու ծախսելով տարբեր կերուխումային միջոցառումների վրա: Հելիոֆիկացիայի ծրագրի մեջ այս ամենը հաշվի է առնված, հաշտվել ենք այն մտքի հետ, որ վաղուց արդեն ոչինչ չունենք ու պետք է սկսել զրոյից՝ օգտագործելով Հայաստանում մնացած տեխնիկան, որ չի տարհանվել հնության կամ անպիտանության պատճառով։ Բայց դա անգամ չկա, չի աշխատում: Հելիոտեխնիկական սարքերի արտադրության կամ հելիոարդյունաբերության համար ստիպված ենք նոր էջ բացել, ամեն ինչ սկսել զրոյից, նախագծել ու արտադրել տեխնոլոգիական սեփական սարքեր ու սարքավորումներ՝ հրաժարվելով ունիվերսալ հաստոցներից, այլ տեխնիկայից ու տեխնոլոգիաներից։ Այս նոր ճակատում են ձեւավորվելու մեր մրցակցային առավելությունները. Հայաստանում կստեղծենք այնպիսի տեխնիկա ու տեխնոլոգիաներ, որոնք մրցակից երկրներում չկան ու դեռ երկար ժամանակ չեն լինելու, հուսով եմ, դա կլինի հայկական եւ համահայկական արդյունաբերություն կազմակերպելու ու հաջողությունների հասնելու մեր լավագույն հնարավորությունը: Երբ այս հիշողությունների ֆոնին լսում եմ Նիկոլ Փաշինյանի ու նրա նախարարների մանկամիտ ելույթները՝ արդյունաբերությանը վերաբերող թեմաներով, մտածում եմ՝ ինչու՞ են նրանք շարունակում ջուր ծեծել, քամի անել ու մեր հասարակությանը թյուրիմացությունների մեջ գցել։ Մի՞թե այդ մարդիկ կամ, իրենց տերմինաբանությամբ, քաղաքական գործիչները ուրիշ անելիք չունեն, խոսում են ու խոսում, իրենց ուղեղին անհասկանալի բաների մասին դատողություններ անում։ Իսկ ժամանակները փոխվել են, ԽՍՀՄ փլուզումից ու նիկոլական հեղափոխությունից բացի աշխարհում շատ բան է փոխվել, բազմաթիվ տեխնոլոգիական հեղափոխություններ են կատարվել, 30 տարում համաշխարհային նոր տեխնոլոգիական լիդերներ են առաջացել, ժամանակակից տնտեսություն ու արդյունաբերություն կազմակերպելու համար պետք է հեռվից, շատ հեռվից գալ, նոր, աշխարհում դեռեւս չտեսնված ու չլսված տեխնիկա ու տեխնոլոգիաներ ստեղծել, այլ ճանապարհ չկա, այլեւս ժամանակ չունենք: Ճապոնացիները, հարավկորեացիները եւ այլք գտան կիսահաղորդչային բյուրեղի մակերեւութային լիցքերը «կապելու» եւ ինվերսիոն շերտերի բացասական հետեւանքները շրջանցելու սեփական տեխնոլոգիաները, մեզ մոտ դա չստացվեց ու չէր էլ կարող ստացվել տարբեր պատճառներով: Նախ, արտասահմանյան ընկերություններում մշակված «ֆիրմայական» լուծումները հնարավոր չէր «թխել», որովհետեւ դրանք ստեղծվում էին արտադրող գործարաններում ու պահվում յոթ կողպեքի տակ՝ որպես «նոու հաուներ», որպես տեխնոլոգիական գերագույն գաղտնիքներ, չէին հրապարակվում ու պատենտավորվում: Պետությունների կողմից տեխնոլոգիական գաղտնիքների պահպանման գործը շատ կարեւոր է, այն հազարամյակների պատմություն ունի. բրոնզի, երկաթի, վառոդի, մետաքսի, թղթի, ճենապակու, ատոմային ռումբի, հեռախոսի եւ շրջադարձային նշանակություն ունեցող մյուս բոլոր գյուտերի պահպանումը եղել է պետությունների գերխնդիրը: Բայց ամեն դեպքում դրանք տարբեր ձեւերով, լրտեսական ճանապարհներով կամ դավաճանությամբ դուրս են բերվել ու տարածվել աշխարհով մեկ: ՈՒսանելի է հայելու գյուտի պատմությունը: Հնէաբանները պարզել են, որ առաջին հայելին գտնվել է Թուրքիայի տարածքում, դա ինչ-ինչ տեխնոլոգիաներով ողորկված օբսիդիանի մի կտոր է եղել: Հնէաբաններին պետք է հիշեցնել, որ «Թուրքիայի տարածքը» առաջացել է առաջին հայելին ստեղծողների երկրից 7 հազար տարի հետո ու, ամենակարեւորը, այն կարող էր ունենալ միայն ու միայն հայկական ծագում, որովհետեւ օբսիդիանը Հայկական լեռնաշխարհում տարածված նյութերից է, որը մշակվել ու մշակվում է մինչ օրս՝ հայ վարպետների ձեռքով: «Վերնիսաժում» կարելի է տեսնել հայկական տեխնոլոգիաներով մշակված հիանալի հուշանվերներ, որոնք պատրաստվում են օբսիդիանից: Ի միջի այլոց, մեր անկախության տարիներին այդ տեխնոլոգիաները զարգացել ու հասել են կատարելության բարձրագույն աստիճանի, օբսիդիանից հայելիներ այնտեղ չկան։ Եվ իզուր։ Արտասահմանյան զբոսաշրջիկներին հետաքրքիր կլիներ նման հայելիներ ունենալ ու իմանալ դրանց հայկական ծագման պատմությունը, դրա մասին պատմել իրենց երկրներում: Ժամանակակից հայելու գյուտը վերագրվում է ֆրանսիացի Ջոն Պեկամին, ում հաջողվեց ապակու մակերեւույթը ծածկել կապարի բարակ շերտով եւ ստանալ լույսի ավելի լավ անդրադարձում, քան դա ստացվում էր օբսիդիանից, բրոնզից, կապարից կամ անագից պատրաստված հայելիների մոտ: Նման հայելիների առաջին արտադրողները դարձան վենետիկցիները: 1835 թվականին գերմանացի պրոֆեսոր Յուստուս ֆոն Լիբիխին հաջողվեց կապարը փոխարինել արծաթի բարակ շերտով: Հերունու արեւային էլեկտրակայանի հայելիները պատված են արծաթե անդրադարձնող թաղանթով: Մեր DVH տիպի կոմբինացված արեւային համակարգերում օգտագործվում են ալյումինային հայելիներ, որոնք ունեն օրիգինալ ու առայժմ հրապարակման ոչ ենթակա կոնստրուկցիաներ ու պատրաստման յուրահատուկ տեխնոլոգիաներ: Այսօր աշխարհում արտադրվում են կրող եւ անդրադարձնող տարբեր նյութերից պատրաստված անթիվ-անհամար տեսակի հայելիներ, այստեղ տեխնոլոգիական առանձնակի գաղտնիքներ կարծես թե չեն մնացել, բայց հայելու շուրջ Վենետիկում այլ իրադրություն էր ստեղծվել: Դոժերի Հանրապետությունում (դոժը Վենետիկյան Հանրապետության ղեկավարի տիտղոսն է, դոժերը ունեին սահմանափակ իշխանություն, ինչով եւ, իմ կարծիքով, պայմանավորված է եղել նոր տեխնոլոգիաների բարգավաճումն ու եկամտաբեր բիզնեսների կազմակերպումը երկրի ներսում՝ 1100 տարի շարունակ-Վ.Հ.) 1407 թվին վենետիկցի Դանզիլո դել Գալլո եղբայրները ֆլամանդցիներից գնեցին հայելու պատրաստման արտոնագիրը եւ խստագույն միջոցներ ձեռնարկեցին այդ տեխնոլոգիաները երկրից դուրս չտանելու համար: 1454 թվին Վենետիկյան Հանրապետությունում հատուկ հրաման արձակվեց, որով հայելագործներին արգելվում էր լքել երկրի տարածքը իսկ նրանց, ովքեր արդեն հեռացել էին երկրից, ստիպում էին վերադառնալ՝ հարազատների նկատմամբ խիստ պատիժ կիրառելու պարտադրանքով, հրամանին չենթարկվողների հետեւից մարդասպաններ էին ուղարկում: Արդյունքում հաջողվեց երեք դար շարունակ պահպանել հայելիներ պատրաստելու տեխնոլոգիական գաղտնիքները եւ դրանց ֆանտաստիկ բարձր գները: Այդ տարիներին հայելի ունենալը հասու էր միայն մեծահարուստներին, մի ողջ կարողություն էր համարվում: Ժամանակակից աշխարհում նոր տեխնոլոգիաները սեփական երկրներում պահելու հարցում շատ բան չի փոխվել, գիտության ու տեխնոլոգիական ձեռքբերումները տարբեր միջոցներով ու օրենսդրական ակտերով դառնում են պետությունների ու հեղինակների սեփականությունը, հաստատվում են հեղինակային իրավունքի վկայականներով ու պատենտներով: Բայց դա չի խանգարում, որ նորաստեղծ տեխնոլոգիաները դուրս գան ստեղծող երկրներից ու հայտնվեն Չինաստանում, Թուրքիայում եւ «արտագրող» այլ երկրներում: ԽՍՀՄ-ում կարգ էր հաստատված, որ էլեկտրոնային արդյունաբերության նոր տեխնոլոգիաներին վերաբերող գյուտերը պետք է ձեւակերպվեին «Գաղտնի» գրիֆի տակ: Իմ գյուտերից շատերը, իմ կամքին հակառակ, ստացել են հեղինակային իրավունքի վկայականներ, որտեղ նշված են միայն հեղինակների անունները եւ ոչ մի բառ բուն գյուտերի վերաբերյալ: Այդօրինակ խստությունները լուրջ դժվարություններ էին ստեղծում գյուտերի հեղինակների համար հատկապես ներդրումների ժամանակ՝ փաստորեն սահմանափակելով դրանց կիրառությունը սեփական երկրում: Էլեկտրոնիկային վերաբերող արտասահմանյան գյուտերը ԽՍՀՄ էին բերվում հիմնականում ԿԳԲ-ի կանալներով (промышленный шпионаж): Պատենտներ կամ լիցենզիաներ գնելը, իրավական դաշտում գործելը խորթ էին կոմունիստական գաղափարախոսությանը գերի մնացած երկրի իշխանավորների համար: Պատենտներ գնելը հազվագյուտ երեւույթ էր դարձել, ինչը չէր արվում երկու պատճառով. ա) պատենտ գնելը թանկ հաճույք էր, ավելի էժան էր ստացվում, երբ դրանք ձեռք էին բերվում լրտեսական կանալներով, փաստորեն գողությամբ, բ) գնված պատենտները առանձնակի արժեք չէին կարող ունենալ, որովհետեւ դրանց միջոցով հնարավոր չէր վերծանել նոր տեխնոլոգիաների նրբություններն ու արդյունք ստանալ: Կար ժամանակ, երբ մեր էլեկտրոնային արդյունաբերության մեջ «թխելու» գործը հաջողությամբ էր ստացվում, երբ ընդօրինակվում էին դիսկրետ կիսահաղորդչային սարքերի կոնստրուկտիվ լուծումները: Ինտեգրալ սխեմաների զարգացումը կտրեց կոնստրուկտիվ եւ տեխնոլոգիական լուծումները «թխելու» ճանապարհը: Արդեն Բրեժնեւի տարիներին անհրաժեշտություն էր առաջացել, որ էլեկտրոնային արդյունաբերության համար պետք էր գտնել կիսահաղորդչային սարքերի նախագծման ու արտադրության կոնստրուկտիվ եւ տեխնոլոգիական սեփական լուծումները։ Դրանք չեղան, չարվեցին, որովհետեւ արդեն ուշ էր։ Խորհրդային Միությունը հասել էր տնտեսական կոլապսի, երբ օրակարգ էր մտել բնակչությանը առաջին անհրաժեշտության առարկաներով, կարագով, մսով ու անգամ հացով ապահովելու խնդիրը: ԽՍՀՄ բոլոր քաղաքներում, հետագայում նաեւ Մոսկվայում ու Լենինգրադում լուրջ խնդիրներ էին առաջացել, առեւտուրը կատարվում էր սահմանափակումներով, կտրոններով ու հալումաշ անող հերթերով: Նման պայմաններում ԽՍՀՄ-ը չէր կարող, նախկինի պես, անսահմանափակ միջոցներ տրամադրել Էլեկտրոնային արդյունաբերությանը՝ բեկում մտցնելով ընդհանուր տնտեսության համար ռազմավարական նշանակություն ունեցող ոլորտի զարգացման գործում: Մի այսպիսի պատմություն: 1980 թվին տ.գ.թ., իր գյուտերով ԽՍՀՄ-ում հայտնի գյուտարար Ռուբեն Մարտիրոսյանի հետ գնացել էինք Նովոսիբիրսկ, տեղի «Վոստոկ» ԳԱՄ-ի գլխավոր տնօրեն Յուրի Շելյուխինի հրավերով, դա «Պոզիստոր» ԳԱՄ-ից պատասխան այց էր, որը հետեւեց Շելյուխինի պատվիրակության կողմից Աբովյան կատարած այցին: Նովոսիբիրսկ պետք է գնար միավորման գլխավոր տնօրեն Էդիկ Պետրոսյանը, բայց այդ առաքելությունը նա թողեց մեզ, որ մենք գնանք ու տեսնենք, թե Նովոսիբիրսկում ինչ կա-չկա, ինչը կարող ենք վերցնել ու ընդօրինակել: Ընդօրինակելու, ուրիշների տեխնոլոգիաները հասկանալու ու Հայաստան բերելու գործը Պետրոսյանը միայն մեզ էր վստահում, սա յուրահատուկ լրացուցիչ պարտականություն էր, որը օգտակար էր նաեւ մեր գյուտերը տարածելու համար: Եղանք «Վոստոկ» ԳԱՄ-ի արտադրամասերում, ծանոթացանք միկրոսխեմաների ու ռազմական նշանակության սենսորների արտադրություններին, Աբովյանի մակարդակին էին, առանձնակի տեխնոլոգիական նորություններ չունեին, բոլորս գտնվում էինք տեխնոլոգիական նույն մակարդակի վրա եւ դա ԽՍՀՄ-ում աշխատանքների կազմակերպման գլխավոր թերություններից էր, երբ ամեն ինչ ստանդարտացվում եւ ունիֆիկացիայի էր ենթարկվում՝ փաստորեն արգելելով ու արգելափակելով նոր, ֆիրմային տեխնոլոգիաների մշակումն ու կիրառությունը: Նոր տեխնոլոգիաների ստեղծման գործը ԽՍՀՄ-ում դրված էր Գորկի քաղաքի «НИИ технологии и организации производства» կամ «НИИТОП» միավորման վրա։ Ի՞նչ կարող էր անել արտադրությունից կտրված այդ ինստիտուտը, երբ կիսահաղորդչային էլեկտրոնիկայում տեխնոլոգիաները աճում էին օրերով ու ժամերով, իսկ մեզ մոտ գործում էին գիտության պլանավորման ու աշխատանքների կազմակերպման խորհրդային հին, իրենց դարն ապրած ձեւերը։ Պետք էր մտնել նոր տեխնոլոգիաների ստեղծման դինամիկ պրոցեսների մեջ, փորձել մրցակից երկրներից առաջ անցնել, բայց դա չէր խրախուսվում, չէր արվում, որովհետեւ կոմունիստական գաղափարախոսությունն այսպես էր թելադրում. «тихо едешь, дальше будешь»: Հայաստանից եկած հյուրերիս համար Շելյուխինը լավ ընդունելություն էր կազմակերպել, ցանկանում էր արժանի պատասխան տալ Պետրոսյանի կազմակերպած փառավոր ընդունելությանը: Նովոսիբիրսկյան այցից երկու ուշագրավ բան մնաց իմ հիշողության մեջ: Մեկն այսպիսին էր. միավորման փոխտնօրենը մեզ տարավ իր ամառանոցը: Գեղեցիկ անտառում մի փոքրիկ տնակ էր դա, դիմացը ելակի մարգեր։ Տանտերն առաջարկեց փորձել ու գնահատել իր մշակած ելակի համը։ Ես հաճույքով ընդունեցի առաջարկն ու մարգի երկարությամբ սկսեցի առաջ շարժվել: Քիչ անց ինձ խնդրեցին, որ հետ դառնամ, որովհետեւ մտել էի հարեւանի տարածք: Զարմանալին այն էր, որ հարեւանների հողակտորները, անգամ մարգերը, միացած էին իրար ու իրարից բաժանող ոչ մի նշան չկար, սահմանները բաժանող մի թել անգամ չկար: Հայաստանում այդպես չէ, գյուղերի ու ամառանոցների հողակտորները մեզ մոտ առանձնացվում են բաժանարար հզոր պատերով, հիմնականում քարից, որ իրարից բան-ման չգողանան: Երկրորդ անսովոր բանն այն էր, որ Նովոսիբիրսկի ռեստորաններում ու սննդի օբեկտներում 1970 թվից սկսած արգելված էր խորոված կամ բնական մսից պատրաստված այլ ուտեստ մատուցելը, միայն կոտլետ, պելմեններ կամ աղացած մսից պատրաստված այլ ուտեստներ: Մեզ տարան Օբ գետի ափին կառուցված հանգստատան ռեստորանը: -Ձեր հնարավորությունները մենք չունենք, մինչեւ կյանքիս վերջը չեմ մոռանա հայկական խաշի ու խորովածի համը, մենք ձեզ այսօր կոտլետ ենք հյուրասիրելու,- եւ, ասես մեղանչելով, ավելացրեց,- առաջարկում եմ օգտվել մեր մատուցողուհիների ծառայություններից, ընտրեք ով որին ցանկանա, մեկը 18 տարեկան է, մյուսը՝ 21: Կոտլետը կերանք, բայց սիբիրցի արտակարգ գեղեցիկ աղջիկների ծառայություններից հրաժարվեցինք։ Դա հարիր չէր մեզ նման հյուրերի համար, տեղին չէր լինի: Հետագայում Ռուբենը հիշում ու ափսոսում էր, որ աղջիկներին թողած` կոտլետներով բավարարվեցինք, որ դա իր կյանքում «գործած ամենամեծ սխալն էր, պետք էր կոտլետներից հրաժարվել, այն շիկահեր աղջիկն ինձ շատ դուր եկավ, կարող էի նաեւ ամուսնանալ։ Դե, դու ամուսնացած ես, գեղեցկուհի կին ունես, քեզ դա պետք չէր։ Բայց ինձ պետք էր, կարող էի վերջապես ամուսնանալ»: Բայց վերադառնանք «Սալյուտ» սխեմաների պատմությանը ու պարզենք, թե ինչպես էր ստացվում, որ Մինսկում կրկնակի ստուգում անցած դիոդների մատրիցաների խմբաքանակներից Աբովյանում 5-10 խոտան էր ի հայտ գալիս: Այդ անհավանական ֆենոմենի գաղտնիքը տարիներ անց ինձ բացահայտեց Մինսկ-Աբովյան համատեղ չափումներն իրականացնող խմբի ինժեներ-տեխնոլոգ Ժորա Միրումյանը: -Նախօրոք վերցնում էի այդ սխեմաները, դնում միկրոսկոպի տակ ու բարձր լարումով դիոդները ծակում էի այնպես, որ բյուրեղի մակերեսին այրվածքի հետքեր չառաջանային, դրանք դնում էի խալաթիս գրպանն ու սպասում հարմար պահին, որ դրանք փոխարինեմ Մինսկի նոր սխեմաներով։ Այդպիսի պահերը ստեղծվում էին, երբ դուրս էինք գալիս ծխելու ու հետ վերադառնում։ Չափման համար ես նրան տալիս էի իմ գրպանի չաշխատող մատրիցան, իսկ նորը դնում էի խալաթիս գրպանը, մի քանի օրում կարողանում էի 5-10 չաշխատող նմուշ «ստեղծել», այդ ձեւը որակի գծով միավորման գլխավոր տնօրեն Ստեփան Շիկանյանն էր մտածել, նման դեպքերում, միշտ ենք օգտագործել ու հաջողության հասել: Սա խորհրդային բացառիկ ժուլիկության միակ դեպքը չէր, այդպիսի մոտեցումներով հնարավոր չէր Խորհրդային Միությունում այնպիսի էլեկտրոնային արդյունաբերություն զարգացնել, որը դառնար տնեսության ու ընդհանուր արդյունաբերության եւ գիտության իրական լոկոմոտիվը։ Երկիրը կործանում էին ներսից՝ միրումյանների ու շիկանյանների ձեռքերով, առանց Միխայիլ Գորբաչովի օգնության: Վերջերս փողոցում հանդիպեցի Միրումյան Ժորային, կյանքից դժգոհ էր, բողոքում էր. -Սովետի ժամանակ լավ էլ ապրում էինք, Գորբաչովի հերն անիծեմ, երկիրը քանդեց։ Դիտվել է՝ 3257


Կոպտորեն խախտվում է երեխայի գաղտնիության եւ անանուն մնալու իրավունքը. Զարուհի Բաթոյանը՝ 13-ամյա աղջկա հղիության մասին - Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am Կոպտորեն խախտվում է երեխայի գաղտնիության եւ անանուն մնալու իրավունքը. Զարուհի Բաթոյանը՝ 13-ամյա աղջկա հղիության մասին 15:49 • 19.05.19 ՀՀ Աշխատանքի եւ սոցիալական հարցերի նախարար Զարուհի Բաթոյանը ֆեյսբուքյան գրառման միջոցով անդրադարձել է սոցիալական ցանցերով արագորեն տարածվող 13-ամյա անչափաս աղջկա բռնաբարության եւ հղիության մասին ռեպորտաժին՝ նշելով, որ դա կոպտորեն խախտում է երեխայի գաղտնիության եւ անանուն մնալու իրավունքը։ «Օրեր առաջ Գյումրու մասնագիտացված մանկատուն էր այցելել ԱԺ պատգամավորներից Նաիրա Զոհրաբյանը եւ հետո իր ֆեյսբուքյան էջում հրապարակել երեխայի առողջությանը եւ ընտանիքին վերաբերող անձնական տվյալներ։ Հույս ունեմ, որ դեպքի մանրամասները պարզելուց հետո նաեւ համապատասխան միջոցներ կձեռնարկվեն երեխաներին եւ նրանց ընտանիքի անդամներին պաշտպանելու, պատշաճ աջակցություն ցուցաբերելու եւ նման դեպքերը հետագայում բացառելու ուղղությամբ։ Իսկ առայժմ կոչ եմ անում չտարածել այդ տեսանյութը եւ գործողություններում առաջնորդվել երեխայի լավագույն շահի պաշտպանության սկզբունքով»,- գրել է Զարուհի Բաթոյանը։


source: wikipedia

text: Հայոց ցեղասպանության զոհերի հուշահամալիր, կամ Ծիծեռնակաբերդ, կառուցված է Երեւանում՝ Ծիծեռնակաբերդ բլրի վրա։ Հեղինակն է քանդակագործ Վան Խաչատրյանը, ճարտարապետ Արթուր Թարխանյանը (Սաշուր Քալաշյանի համահեղինակությամբ)։ Անվան պատմություն Ըստ ավանդության՝ «Ծիծեռնակաբերդ» անունն այս բարձունքը ստացել է այստեղ ապրող ծիծեռնակների անունից, որոնք օգնում էին հեթանոսական աստվածներ Վահագնին ու Աստղիկին միմյանց լուրեր փոխանցել։ Պատմություն Այսպիսի հուշահամալիրի կառուցման մասին սկսեցին խոսել դեռեւս 60-ականների սկզբին՝ Յակոբ Զարոբյանի նշանակումից հետո։ Յակոբ Զարոբյանը ՀԿԿ Կենտկոմի առաջին քարտուղարն էր, արդինցի էր, որը իր ընտանիքի հետ 1914-ին գաղթել էր Ուկրաինա։ 1962 թվականին Զարոբյանը հանդիպել է Լիբանանի հայ հասարակական գործիչ Անդրանիկ Ծառուկյանի հետ եւ քննարկել հուշահամալիրի կառուցումը, որը դեռեւս հրապարակման ենթակա չէր։ 1964 թվականի հուլիսի 16-ին Մարքսիզմ-լենինիզմի ինստիտուտի Հայկական մասնաճյուղի տնօրեն Ծ. Աղայանի, ՀԽՍՀ ԳԱ Արեւելագիտության սեկտորի վարիչ Հ. Ինչիկյանի եւ ՀԿԿ Կենտկոմի գաղափարախոսության բաժնի վարիչի տեղակալ Ջոն Կիրակոսյանի ստորագրությամբ Կոմկուսի նախագահությանը գաղտնի նամակ է ուղարկում Եղեռնի 50-ամյակը նշելու վերաբերյալ։ Այս նամակում հեղինակներն առաջարկում էին կառուցել «առաջին համաշխարհային պատերազմում հայ ժողովրդի զոհերի հուշարձանը», որը պետք է խորհրդանշեր հայ ժողովրդի վերածնունդը։ 1965 թվականին լրանում էր հայոց ցեղասպանության 50-ամյա տարելիցը։ 1964 թվականի դեկտեմբերի 13-ին ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար Յակով Զարոբյանը դիմում է ԽՄԿԿ Կենտկոմին այդ տարելիցը նշելու եւ Երեւանում առաջին համաշխարհային պատերազմում զոհված հայ նահատակներին նվիրված հուշակոթող կանգնեցնելու համար։ Ձեւակերպումը շատ ընդհանուր էր, իսկ իրականում այն նվիրվելու էր Հայոց ցեղասպանության զոհերի հիշատակին եւ պետք է խորհրդանշեր հայ ժողովրդի վերածնունդը։ 1965 թվականի մարտի 16-ին ՀԽՍՀ Նախարարների Խորհուրդը որոշում է կայացնում «1915 թվականի եղեռնի զոհերի հիշատակը հավերժացնելու համար կոթող կառուցելու» մասին։ Հանրապետությունում հայտարարվում է մրցույթ։ Ներկայացված 70 նախագծերից հաղթող է ճանաչվում Արթուր Թարխանյանի եւ Սաշուր Քալաշյանի նախագիծը։ Շինարարական աշխատանքներն սկսվում են, երբ ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղարն արդեն Անտոն Քոչինյանն էր։ Ճարտարապետ Վան Խաչատուրին կանչում է Սամել Սաֆարյանը եւ առաջարկում նրան իր արվեստանոցի երիտասարդ ճարտարապետներ Արթուր Թարխանյանի եւ Սաշուր Քալաշյանի հետ մասնակցել գաղտնի մրցույթին։ Առաջին նախագիծը հարթակի մեջ 9 մետր խորության վրա գտնվող հսկայական խաչ էր՝ մեծ գերեզմանի տեսքով, կողքը`զանգակատուն։ Ճարտարապետները ցանկանում էին նաեւ շրջակայքը նմանացնել Դեր-Զորի անապատին։ Այս տարբերակը, սակայն, մերժվում է, քանի որ հուշարձանը պետք է խորհրդանշեր ոչ թե Ցեղասպանությունը, այլ հայերի վերածնունդը։ Երկրորդ տարբերակը, որը նման էր այժմյան հուշահամալիրին, հաղթում է նախագիծը։ Մրցույթից ընտրվեց «ՀՍՍՌ դրոշակ» անվամբ ծածկագրով նախագիծը։ 1965 թվականի սեպտեմբերի 25-ին Հայպետնախագիծ ինստիտուտից տված N 292 հրամանի համաձայն՝ նկարիչ-քանդակագործ Վան Խաչատուրը նշանակվեց հուշահամալիրի ճարտարապետական խմբի ղեկավար։ 1965 թվականի ապրիլի 24-ին՝ Ցեղասպանության 50-րդ տարելիցին, Երեւանում կազմակերպվեցին զանգվածային ցույցեր, որով սկիզբ դրվեց Հայոց ցեղասպանության միջազգային ճանաչմանը եւ առաջին անգամ ՀԽՍՀ-ում նշվեց Ցեղասպանության հիշատակի օրը։ Դրանց արդյունքում արդեն ՀՍՍՀ Մինիստրների Խորհրդի կողմից 1965-ի մարտի 16-ին վավերացված հուշարձան կանգնեցնելու որոշումն սկսեց կենսագործվել 1966-ին։ Հուշակոթողի շինարարությունն ընթանում էր դանդաղ, եւ ժամանակին չավարտելու տագնապ կար։ Շինարարության պատասխանատու է նշանակվում Երեւանի քաղաքային կոմիտեի նորընտիր քարտուղար Կարեն Դեմիրճյանը։ Աշխատանքները լավագույն ձեւով կազմակերպելու, շինանյութերի մատակարարումն ապահովելու շնորհիվ իրադրությունը փոխվում է։ Հուշահամալիրը կառուցվեց ռեկորդային արագությամբ՝ երկու տարում։ Հուշահամալիրի շինարարական աշխատանքները ղեկավարեց Արտուշ Օրդուխանյանը։ Հուշարձանի շինարարությունն ավարտվեց 1967-ին, եւ հանդիսավոր բացումը տեղի ունեցավ 1967 թ. նոյեմբերի 29-ին։ Հանրապետության ղեկավարությունը ՀԿԿ Կենտրոնական կոմիտեի առաջին քարտուղար Անտոն Քոչինյանի գլխավորությամբ այցելեց Ծիծեռնակաբերդ, ծաղկեպսակ դրվեց հուշարձանին, տեղի ունեցավ միտինգ, որից հետո Անտոն Քոչինյանը վառեց հուշարձանի անմար կրակը։ Հուշահամալիր Հուշահամալիրը դարձել է համայն հայության ուխտատեղի։ Ամեն տարի ապրիլի 24-ին հարյուր հազարավոր հայեր եւ օտարազգիներ բարձրանում են այստեղ՝ հարգանքի տուրք մատուցելու 1915 թվականին Օսմանյան կայսրության տարածքում թուրքական կառավարության իրագործած Հայոց Ցեղասպանության զոհերին։ Երեւանում բազմաթիվ մարդիկ այցելում են Ծիծեռնակաբերդի հուշարձան եւ ծաղիկներ են դնում հավերժական կրակի մոտ։ Երեք կոթողից բաղկացած հուշահամալիրը զբաղեցնում է 4500 քմ տարածք։ Ձախ կողմից ձգվում է 100 մետր երկարությամբ հուշապատը։ Կենտրոնում գտնվում է 30 մ տրամագծով հավերժության տաճարը՝ դեպի կենտրոն խոնարհված 12 հսկա բազալտե մույթերով։ Այցելուներին դեպի տաճարի սրահը եւ հավերժական ջահն են տանում հարթակից իջնող անսովոր բարձր աստիճանները, որոնք կարծես պարտադրում են խոնարհվել Եղեռնի զոհերի հիշատակի առջեւ։ Քիչ հեռու վեր է խոյանում 40 մ բարձրությամբ «Վերածնվող Հայաստան» հուշասյունը՝ խորհրդանշելով հայ ժողովրդի վերածննդի գաղափարը։ Բազալտով սալարկված հրապարակում կառուցվել է համալիր, որի տարածական հորինվածքի գերիշխող ծավալներն են Հիշատակի դահլիճը եւ Վերածննղի կոթողը։ Հուշարձանի լուծումը պարզ է եւ արտահայտիչ։ Հիշատակի դահլիճը բազալտե տասներկու թեքադիր մույթերով պարփակված տարածություն է. կենտրոնում՝ զոհերի հիշատակի Հավերժական կրակը։ Մույթերը ստորին մասերով միմյանց են մերձենում սանդուղքներով, որոնք բոլոր կողմերից իջնում են դահլիճ, ուր Հավերժական կրակին խոնարհված «վշտագին» մույթերի շրջապատը մեծապես համակում է հուզական ներգործությամբ։ Հիշատակի դահլիճին հակադրված է Հայաստանի վերածնունդը խորհրդանշող վերասլաց եւ սրածայր բրգատիպ կոթողը։ 44 մետր բարձրությամբ սյունը նշանավորում է հայ ժողովրդի վերածնունդը։ 12 քարե սալերը դասավորված են շրջանագծով։ Հուշարձանի շուրջը տարածվող այգում գտնվում է 100 մետրանոց պատ, որի վրա փորագրված են այն քաղաքների եւ գյուղերի անունները, որոնցում տեղի են ունեցել ջարդեր։ 1995 թվականին հուշահամալիրի տարածքում բացվեց փոքր ստորգետնյա թանգարան, որտեղ կարելի է գտնել տեղեկություններ 1915 թվականի իրադարձությունների մասին։ Մասնավորապես թանգարանում ներկայացված են գերմանացի լուսանկարիչների (թուրքերի դաշնակիցները «Առաջին համաշխարհային պատերազմում»), այդ թվում՝ Արմին Վեգների մի շարք լուսանկարներ եւ որոշ հրատարակություններ։ Թանգարանին մոտ գտնվում է մի պուրակ, որտեղ օտարերկրյա պաշտոնյաները Ցեղասպանության զոհերի հիշատակին տնկում են ծառեր։ Համալիրի մոտ կանգնեցվել է ոչ մեծ խաչքար (քանդակագործ՝ Ս. Հակոբյան)՝ ի հիշատակ 1988 թվականին Սումգայիթում կազմակերպված հայերի ցեղասպանության զոհերի։ Սգո պատը (հուշապատը) նախագծելիս ճարտարապետ Վան Խաչատուրը ցանկանում էր Եղեռնի պատկերներով քանդակներ, իսկ Քոչինյանը պահանջում էր վերածնունդ խորհրդանշող քանդակներ։ Քանդակագործի մտահաղացմամբ Սգո պատը պետք է խորհրդանշեր Դեր Զորի անապատի ճանապարհը։ Հուշահամալիրը, սակայն, բացվել է առանց սգո պատի քանդակների, քանի որ, վերջիվերջո, ճարտարապետը որոշել է չանել որեւէ սյուժետային պատկեր։ Ծիծեռնակաբերդ զբոսայգու վերակառուցման նախագիծ Ծիծեռնակաբերդի այգու բարեկարգման նախագծի խնդիրը այգու՝ այցելուների տարբեր խմբերի կարիքներին համապատասխանող մշակութային, զվարճանքի եւ սպորտային միջոցառումների կազմակերպումն էր։ Վերը նշված խնդիրների լուծման նպատակով այգին բաժանվում է մի քանի գոտիների` վարչական գոտի գլխավոր ծառուղու կենտրոնական գոտի, որը կազմակերպված է այցելուների հիմնական հոսքի շարժման համապատասխան հուշահամալիրի գոտի, որի կենտրոնում կառուցված է Եղեռնի հուշարձանը՝ խորհրդանշելով այն ճշմարտությունը, որ Հայաստանը թանգարան է բաց երկնքի տակ այգում նախատեսվում էր կառուցել հին հայկական ճարտարապետության բաց թանգարան, որտեղ հավաքվելու են ամբողջ Հայաստանով մեկ սփռված հուշարձանների եւ խաչքարերի մեծ քանակությամբ բեկորներ, եւ որոնք ոչ միշտ կարող են պահպանվել, իսկ խաչքարերի տարածքի հյուսիսային մասում կառուցվելու էր թանգարան-հուշահամալիր ակտիվ հանգստի գոտի, որը բացվելու էր դեպի Հրազդանի ձորը եւ քաղաքի հետ կապվում է ուղղահայաց տրանսպորտի եւ ճոպանուղու միջոցով սպորտային գոտի՝ իր կառույցներով, հրապարակներով եւ ջրային կենտրոնով լուռ հանգստի գոտի, որը նախատեսվում էր այգու արեւմտյան կողմում։ Ճարտարապետություն Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրն ունի երեք հիմանական կառույցներ՝ Հավերժության տաճար, «Վերածնվող Հայաստան» հուշասյուն եւ հուշապատ։ Հավերժության տաճար Հավերժության տաճարը բաղկացած է 12 քարե սալերից, որոնք դասավորված են շրջանաձեւ կորացած դեպի ներս։ 12 թիվը ընտրված է՝ ելնելով երկրաչափական օրենքներից, բայց ժողովուրդը համարում է, որ այդ սյուները խորհրդանշում են Արեւմտյան Հայաստանում գտնվող 12 խոշորագույն նահանգները։ Իրականում Արեւմտյան Հայաստանի՝ Օսմանյան կայսրության նահանգների թիվը եղել է վեց (Վան, Էրզրում, Դիարբեքիր, Բիթլիս, Սեբաստիա, Խարբերդ), բացի դրանից՝ առանձին եղել է Կիլիկիան՝ որպես Ադանայի վիլայեթ։ Պատմական Մեծ Հայքի նահանգներից եւս Արեւմտյան Հայաստանում չեն գտնվել 12-ը. Այրարատը ամբողջությամբ մտել է Երեւանի նահանգի եւ Կարսի մարզի, Սյունիքը՝ Երեւանի եւ Ելիզավետպոլի նահանգների, Արցախը եւ Ուտիքը՝ ամբողջությամբ Ելիզավետպոլի նահանգի, Գուգարքը՝ ամբողջությամբ Թիֆլիսի նահանգի ու Կարսի մարզի, իսկ Փայտակարանը՝ Բաքվի նահանգի մեջ։ Պարսկահայք նահանգը եւ Վասպուրականի արեւելքը եղել եւ մնում են Իրանի կազմում, այսինքն՝ Թուրքիայի կազմում եղել են Մեծ Հայքի նահանգներից 6-ը, իսկ Տայքը եւ Վասպուրականը՝ մասամբ։ Անգամ եթե հաշվել Փոքր Հայքի նահանգները՝ դարձյալ 12 թիվը չի դառնում։ Ճարտարապետ Սաշուր Քալաշյանի վկայությամբ՝ «Մարդիկ կան, որ ասում են` այդ 12 սյուները Արեւմտյան Հայաստանի 12 վիլայեթներն են կամ 12 առաքյալները։ Նման բան չկա։ Ինձ համար կարեւոր է կոթողի հարմոնիան։ Մենք փորձել ենք մի քանի տարբերակ` չորս, ութ, տասնվեց սյուներ, բայց ամենագեղեցիկը եղավ տասներկուսով»։ 30 մետր տրամագծով շրջանաձեւ դասավորությամբ 12 հսկա խոնարհված քարերը որեւէ կապ չունեն Թուրքիայի 12 վիլայեթների հետ. սալերը կարող էին լինել 6 կամ 9։ Իսկ Սգո պատը կառուցվեց, որովհետեւ հուշահամալիրի ձախ հատվածում ընդհանուր կառույցին խանգարող բնակելի տներ կային, պարզապես երկար պատով բնակարաններն անջատվեցին Հայոց Մեծ եղեռնի զոհերին նվիրված հուշակոթողից։ Հուշասյուն Հավերժության տաճարի կողքին է գտնվում «Վերածնվող Հայաստան» հուշասյունը, որն ունի 44 մետր բարձրություն։ Բաժանված է երկու մասի՝ մեծ եւ փոքր կոթողների, որոնք արտահայտում են ազգի վերածննդի գաղափարը։ Վեր խոյացող հուշասյունը չի խորհրդանշում ո՛չ մեծ ու փոքր Մասիսները, ո՛չ Արեւմտյան ու Արեւելյան Հայաստանները, ո՛չ հայ եւ ռուս ժողովուրդները։ Հետաքրքիր փաստեր Ամեն տարի ապրիլի 24-ից հաջորդող օրերին հարյուր հազարավոր ծաղիկներ, որ բերվում էին Հուշահամալիր, տեղափոխվում էին աղբարկղներ եւ այրվում։ Սկսած 2010 այդ ծաղիկները հավաքում են եւ թերթիկները անջատում ցողունից։ Ցողուններից այնուհետեւ պատրաստում են պարարտանյութ՝ Հուշահամալիրի տարածքում հողի համար, իսկ թերթիկներից պատրաստում վերամշակված թուղթ, որը այնուհետեւ օգտագործվում է Ցեղասպանության թանգարանում։ Այս արարողությունը իր մեջ է միավորում երկու գաղափար՝ ծաղիկների վերածումը լուռ վկաների եւ շրջակա միջավայրի պահպանման գաղափարը։ Ավանդաբար, արարողությանը կարող են մասնակցել բոլոր ցանկացողները։ 2015 թվականին արարողությունը տեւել է երկու օր՝ ապրիլի 27-ը եւ ապրիլի 28-ը՝ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի կապակցությամբ մեծ քանակությամբ ծաղիկների պատճառով։ Լուսանկարներ Տես նաեւ Հայոց ցեղասպանություն Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Ծիծեռնակաբերդ. Հուշակոթողի մասին միֆերն ու իրական պատմությունը Հայոց ցեղասպանության թանգարան-ինստիտուտի պաշտոնական կայք Հայոց ցեղասպանության հուշարձաններ Երեւանի հուշարձաններ 1967 կառուցումն ավարտված շենքեր եւ կառույցներ 1967 հիմնադրումներ Երեւանում


Ծափլիսծղարո - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան Ծափլիսծղարո վրաց.՝ წიფლისწყარო Կոորդինատներ: 41°47′45′′ հս. լ. 46°09′25′′ ավ. ե. / 41.79583° հս.. լ. 46.15694° ավ. ե. / 41.79583; 46.15694 101[1] մարդ (2014) Ծափլիսծղարո (վրաց.՝ წიფლისწყარო), գյուղ Վրաստանում: Գտնվում է Կախեթի մարզի Լագոդեխի շրջանում[2]: Ըստ 2014 թվականի մարդահամարի տվյալների, գյուղի բնակչությունը կազմում է 101 մարդ[1]: Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Ծափլիսծղարո&oldid=6335705» էջից Այս էջը վերջին անգամ փոփոխվել է 24 Մայիսի 2019 թվականի ժամը 05:29-ին:


Ռ.Բրեդբերի. «451 ̊՝ ըստ Ֆարենհայթի» - Zangezur TV Ֆանտաստ գրողների շատ մտահղացումներ ու կանխատեսումներ վաղուց արդեն իրականություն են դարձել։ Ամերիկացի ֆանտաստ գրող Ռեյ Բրեդբերին ժանրի բոլոր կանոններով իր պատմությունն է հյուսում։ Գիտատեխնիկական հեղափոխությունը այնպիսի զարգացման է հասնում, որի հետեւանքները ավերիչ են դառնում։ Այն, ինչ պատկերված է վեպում, ցանկալի է, որ երբեւէ իրականություն չդառնա։ Ամերիկյան մի քաղաքում ապրում են մարդիկ, ովքեր բարեկեցիկ կյանք են վարում։ Աշխատում են եւ զվարճանում։ Միայն թե այդ քաղաքում ոչ ոք չի մտածում։ Հրկիզողները՝ երբեմնի հրշեջներն էլ են իրենց գործն անում առանց մտածելու։ Արդեն այրել են Ուիթմենի ու Ֆոլքների գրքերը եւ պատրաստ են կատարելու հերթական հրահանգը։ Գայ Մոնթագի պապն էլ, հայրն էլ հրկիզող են եղել։ Հպարտ կեցվածքով ու դեմքին թառած անփոփոխ ժպիտով թերեւս շարունակեր անվրդով կատարել իր պարտականությունները, եթե մի օր չհանդիպեր տասնյոթամյա Քլարիսին։ Աղջիկը, ի տարբերություն մեծամասնության, սիրում է քայլել անտառում, հիանալ անձրեւով եւ հարցեր տալ։ Հենց այդ հարցերից մեկն էլ մտածմունքի մեջ է գցում Մոնթագին. «Դուք երջանի՞կ եք»։ Ավելի ուշ հրկիզողը սկսում է հասկանալ, որ երջանկությունը կրում էր որպես դիմակ։ Իսկ աղջիկը հանեց դիմակը։ Գայ Մոնթագը սկսում է որոնել սեփական դեմքը։ Փորձում է կնոջ՝ Միլդրեդի հետ շփվել, բայց ոչինչ չի ստացվում։ Հեռուստահաղորդումների մեջ շարունակ խորասուզված կնոջը Մոնթագը ցավով պատմում է, որ նախորդ օրը իրենք՝ հրկիզողները, այրել են Դանտե, Սվիֆթ, Մարկոս Ավրելիոս, նրանց հետ էլ՝ մի ծեր կնոջ, ով ոչ մի կերպ չցանկացավ բաժանվել իր գրքերից։ Մոնթագը որոշ գրքեր էր փրկել։ Նա այլեւս չէր ցանկանում շարունակել հրկիզողի աշխատանքը եւ հիվանդ է ձեւանում։ Այդ ամենի հոտն առած հրկիզապետ Բիթին այցելում է նրան՝ բացատրելու, թե ինչու են ավելորդ գրքերը. «Երբ դպրոցները սկսեցին հետազոտողների, քննադատների, գիտնականների եւ արվեստի մարդկանց փոխարեն պատրաստել ավելի ու ավելի շատ վազորդներ, ցատկորդներ, ձիարշավորդներ, փինաչիներ, գռփողներ, թալանչիներ, օդաչուներ եւ լողորդներ, «ինտելեկտուալ» բառը արդարացիորեն դարձավ հայհոյանք։ Մարդ միշտ սարսափում է արտասովորից»։ Իսկ այն հասարակությունը, որտեղ բոլոր մարդիկ պետք է դառնան միանման, գրքերի կարիք չունի։ Հենց այդ պատճառով էլ հրկիզողները հանդես են գալիս գրաքննիչների, դատավորների եւ դատավճիռը ի կատար ածողների դերում։ Այրում են գրքերը՝ մարդկանց դարձնելով երջանիկ։ Իրենք երջանկության մարտիկներ են. «Մարդկանց գլուխները լցրե՛ք անպետք թվերով, խցկե՛ք այնքան չնչին փաստեր, մինչեւ որ նրանց սիրտը խառնի, ոչինչ, հետո նրանց կթվա, թե շատ կրթված են։ Նույնիսկ կկարծեն, թե իրենք մտածում են, առաջ են շարժվում, թեպետ իրականում դոփում են տեղում»։ Հրկիզապետն ուզում է, որ իր ստորադրյալը վերադարձնի թաքցրած գրքերը։ Սակայն Մոնթագն այլեւս իրեն երջանկության մարտիկ չի համարում։ Մտածում է գրքերի, նրանց մեջ գրվածի եւ այդ գրվածը ուրիշներին փոխանցելու մասին։ Բայց ինչպե՞ս։ Փորձում է նույնիսկ Միլդրեդի եւ հարեւանուհիների համար բանաստեղծություն կարդալ։ Բայց բռնությամբ ոչնչի չես հասնի։ Կինն ու հարեւանուհիները մատնում են նրան։ Ձերբակալված Մոնթագը հրկիզապետի հրահանգով ստիպված է լինում այրել հայտնաբերված գրքերն ու սեփական տունը։ Միայն թե Մոնթագը հեշտ հանձնվողներից չէր։ Նա հասկանում է, որ այս քաղաքակրթությունը դեպի կործանում է գնում, մեկը պիտի պատրաստ լինի կառուցելու, երբ ամեն ինչ փլվի։ Նա դառնում է հենց այդ մեկը։ Այս անգամ այրում է ոչ թե գիրք, այլ հրկիզապետին եւ կարողանում խույս տալ հետապնդումից։ Մոնթագը միանում է քաղաքից դուրս ապրող թափառաշրջիկներին եւ ճշտում իր հետագա քայլերը։ Թափառաշրջիկները նախկին գիտնականներ ու պրոֆեսորներ են։ Նրանք գիտեն, որ գիրք պահելը վտանգավոր է։ Բայց ելքը գտել են. ամեն ինչ պահել են գլխի մեջ՝ գրականություն, պատմություն, միջազգային իրավունք. «Մեր խնդիրն է պահպանել մեր գիտելիքները, ու քանի դեռ մեզ պետք են գալու, պահպանել անխաթար վիճակում»։ Իսկ եթե մարդիկ չցանկանան իրենց լսել, ստիպված կլինեն համբերությամբ սպասել, մինչեւ գա բաղձալի օրը. «Նրանք պետք է իրենք հասկանան եւ իրենք մտորեն, թե ինչու այդպես եղավ, ինչու պայթեց աշխարհը իրենց ոտքերի տակ։ Այդպես չի կարող հավերժ շարունակվել»։ Նրանք խոսում էին պատերազմի մասին, պատերազմ, որ տեւեց ակնթարթներ՝ քաղաքից թողնելով ընդամենը մի բուռ մոխիր։ Այս մարդիկ՝ քայլող գրքերը, շարժվում են գետի հոսանքն ի վեր։ Նրանք ասելիք ունեն. «Մենք մեզնից ոչինչ չենք ներկայացնում, ոչ թե մենք ենք կարեւոր, այլ այն ամենը, ինչ կրում ենք մեր մեջ։ Երբեւէ դրանք անպայման պետք կգան մարդկանց»։ Նրանց միացած Մոնթագը նույնպես ասելիք ունի։ Զարմանքով զգում է, որ իր գլխում վերականգնվել է այն, ինչը թվում էր, թե մոռացվել է՝ կարդացած գրքերը։ Նա սկսել էր մտածել եւ հասկացել էր ամենակարեւորը. գիրք այրելը հանցանք է, բայց ավելի մեծ հանցանք է գիրք չկարդալը։


Հատուկ դպրոցի տնօրենը մեղադրվում է յուրացում եւ խարդախություն կատարելու մեջ — Live News ՀՀ քննչական կոմիտեի Երեւան քաղաքի քննչական վարչության ծանր հանցագործությունների քննության բաժնում ավարտվել է «Երեւանի հենաշարժական համակարգի խախտումներ ունեցող երեխաների թիվ 17 հատուկ դպրոց» ՊՈԱԿ-ում հայտնաբերված չարաշահումների դեպքերի առթիվ հարուցված քրեական գործի նախաքննությունը: Այս մասին տեղեկացրել է ՀՀ ՔԿ լրատվական ծառայությունը։ Մեղադրանք է առաջադրվել ՊՈԱԿ-ի տնօրենին եւ ուսումնական աշխատանքի գծով տեղակալին: Այսպես՝ «Երեւանի հենաշարժական համակարգի խախտումներ ունեցող երեխաների թիվ 17 հատուկ դպրոց» ՊՈԱԿ-ի տնօրենը, հանդիսանալով պաշտոնատար անձ, կանոնադրությամբ ունենալով ՊՈԱԿ-ի գույքը, այդ թվում նաեւ՝ ֆինանսական միջոցները տնօրինելու լիազորություն, իր աշխատանքային գործունեության՝ 2015, 2016 եւ 2017 թթ. առաջին կիսամյակի ընթացքում կատարել է մի շարք չարաշահումներ: Մասնավորապես՝ աշակերտներին հատկացվող սնունդը նախատեսված չափաբաժիններից ավելի տրամադրելու, ինչպես նաեւ մի խումբ աշխատակիցներին դպրոցի ճաշարանում սնվելու հնարավորություն ընձեռնելու պատրվակով կազմակերպության ուսումնական տարվա փաստացի կոմպլեկտավորման տվյալների վերաբերյալ ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարություն ներկայացված պաշտոնեական գրություններում աշակերտների ընդհանուր քանակի վերաբերյալ ակնհայտ կեղծ տեղեկություն մտցնելով, այն է՝ դպրոցում գիշերող աշակերտների քանակը ներկայացնելով փաստացի գիշերող աշակերտների քանակից ավելի, պետական բյուջեից ստացել է սննդի համար նախատեսված ավելի ֆինանսավորում եւ ձեռք բերել համապատասխան սնունդ: Քննության տվյալներով՝ դպրոցի տնօրենի ուսումնական աշխատանքի գծով տեղակալի օժանդակությամբ պաշտոնական փաստաթուղթ հանդիսացող՝ դպրոցի պահեստից դուրս գրվող սննդամթերքի ճաշացանկ-պահանջագրերում ավելի են հաշվառվել փաստացի դպրոցում չգիշերող 27 աշակերտ՝ այդ կերպ պաշտոնեական կեղծիք կատարելով, հիշյալ աշակերտների անվամբ դպրոցի պահեստից ելքագրելով եւ վատնման եղանակով հափշտակելով առանձնապես խոշոր չափերով՝ 5 425 049 դրամ արժողությամբ սնունդ: Այսպես՝ ՊՈԱԿ-ի տնօրենը տնտեսական գծով փոխտնօրենի խնդրանքով իր աշխատավարձի բանկային պլաստիկ քարտից 2008թ. նոյեմբերից մինչեւ 2017թ. կանխիկացրել է ՊՈԱԿ-ի ֆինանսական միջոցներից նրան փոխանցված աշխատավարձի, արձակուրդայինների եւ խրախուսանք-հավելավճարների գումարները եւ խաբեությամբ, փոխանցված գումարների իրական չափի մասին չհայտնելով, կանխիկացված գումարներից փոխտնօրենին առձեռն հատկացրել է ընդհանուր նրա բանկային պլաստիկ քարտին փոխանցված 13 385 883 դրամից 5 779 000 դրամ գումարը, իսկ մնացած՝ առանձնապես խոշոր չափերով՝ 7 606 883 դրամ գումարը խարդախությամբ հափշտակել է: Նախաքննությամբ պարզվել է նաեւ, որ տնօրենը դպրոցի երկու աշխատակցի աշխատավարձի բանկային պլաստիկ քարտը դպրոցի հաշվետարից ստացել է, սակայն այն չի տրամադրել նրանց եւ 2013-2017 թթ. եւ 2014-2016 թթ. ընթացքում անձամբ կանխիկացրել է ՊՈԱԿ-ի ֆինանսական միջոցներից ելքագրված եւ աշխատակիցների բանկային քարտին փոխանցված աշխատավարձի, արձակուրդայինների եւ խրախուսանք-հավելավճարների գումարները եւ խաբեությամբ, փոխանցված գումարների իրական չափի մասին չհայտնելով, առձեռն հատկացրել է նրանց բանկային պլաստիկ քարտին ընդհանուր փոխանցված 3 980 563 եւ 3 735 993 դրամ գումարներից մի դեպքում 2 637 000, իսկ մյուս դեպքում 2 730 000 դրամ գումարը, իսկ մնացած՝ խոշոր չափերով 1 343 562 եւ 1 005 993 դրամ գումարները խարդախությամբ հափշտակել է: ← Previous Միջազգային խարդախ ադրբեջանցին, ՌԴ կողմից տարիներ ի վեր հետախուզման մեջ գտնվող անձը Հայաստանում դատաիրավական օրակարգ է թելադրում Խայտառակություն է, սա կարող է հանգեցնել բանկային համակարգի սնանկացման. Արծվիկ Մինասյան (տեսանյութ) Next → 25.07.2019 livenews Комментарии к записи «Փուչիկը պայթելու առանձնահատկություն ունի» (տեսանյութ) отключены 01.07.2019 livenews Комментарии к записи Արցախցիները բախվում են մարդու իրավունքների խախտումների եւ ադրբեջանական հետապնդումների՝ Արցախի միջազգայնորեն չճանաչված լինելու պատճառով отключены Բակո Սահակյանը մասնակցել է ԱՀ ԱԱԾ նիստին 01.08.2019 livenews Комментарии к записи Բակո Սահակյանը մասնակցել է ԱՀ ԱԱԾ նիստին отключены 08.07.2019 livenews Комментарии к записи Կյանքից հեռացել է Եվրոպայի երիտասարդական առաջնության չեմպիոն Աղասի Աղասյանը отключены Հույս ունեմ՝ Փաշինյանը գիտակցել է, որ կատարեց հակասահմանադրական քայլ (տեսանյութ) 09.07.2019 Комментарии к записи Հույս ունեմ՝ Փաշինյանը գիտակցել է, որ կատարեց հակասահմանադրական քայլ (տեսանյութ) отключены 31.08.2019 Комментарии к записи Տարածաշրջանում ով ում է սպառնում отключены


14:54 04 հունիսի 2020 16:50 31.03.2020 Ստանալ կարճ հղումը https://armeniasputnik.am/radio/20200331/22579080/voskanyan-guce-hamavaraky-patjar-darna-vor-irann-u-amn-n-gnan-voroshaki-zijumneri.html Վարդան Ոսկանյանի դիտարկմամբ` Իրանի առողջապահական համակարգը Մերձավոր Արեւելքում ամենազարգացածներից մեկն է, եւ, դատելով տեղեկատվությունից, իրանցիները հիվանդանոցների հետ կապված որեւէ խնդիր չունեն։ Իրանը նաեւ դեղորայքի խոշոր արտադրող է եւ շատ դեպքերում նաեւ ինքնաբավ երկիր։ Իրանի նախագահ Հասան Ռոհանին հանդես է եկել ուղերձով եւ նշել, որ նույնիսկ պատժամիջոցների կիրառման պայմաններում իրենք ի վիճակի են դիմադրել եւ իրենց կարողությունների սահմաններում կառավարել երկիրը։ «Այդուհանդերձ վիրուսային այս համավարակն ազդում է նաեւ Իրանի ներքին իրավիճակի վրա, եւ տվյալ համատեքստում ակնհայտ է, որ պատժամիջոցները թողնում են բացասական հետեւանքներ` հատկապես որոշ դեղամիջոցների ու բժշկական սարքավորումների հետ կապված։ Բնական է, որ իշխանությունները ձգտում են օգտվել ստեղծված իրավիճակից եւ փորձում են համավարակի պայմաններում հասնել Իրանի հանդեպ կիրառվող պատժամիջոցների չեղարկմանը, որոնք իրականության մեջ անիրավ են, անարդար ու զգալիորեն ազդում են ոչ թե երկրի քաղաքական իշխանության, այլ հասարակ իրանցիների ապրելակերպի վրա»,– Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում ասաց իրանագետը։ Ոսկանյանի դիտարկմամբ` որոշ դեպքերում գործ ունենք տեղեկատվության աղճատման հետ, որովհետեւ զանազան ԶԼՄ–ներ Իրանի հանդեպ վարում են քարոզչական դիվականացման քաղաքականություն, եւ շատ դեպքերում Իրանի վերաբերյալ դրական տեղեկություններ չեն տարածվում, հետեւաբար պետք է իրավիճակին նայել օբյեկտիվորեն։ «Իրանի ներսում կորոնավիրուսի համավարակն առաջացրել է որոշակի դժվարություններ, բայց կարծում եմ, որ իրանցիները կարողանում են հաջողություններ գրանցել` հաշվի առնելով նաեւ այն հանգամանքը, որ գործ ունենք 80 միլիոն բնակչություն ունեցող երկրի հետ։ Իրանցիները մոբիլիզացնելով նաեւ իրենց բանակային ռեսուրսները, հատկապես Իսլամական հեղափոխության պահապանների կորպուսի ռեսուրսները`կարողանում են որոշակի արդյունավետությամբ, թեեւ ոչ այնքան գոհացուցիչ, պայքարել համաշխարհային աղետի դեմ, որն իր արտացոլումն է գտել նաեւ Իրանում»,– նշում է իրանագետը։ Եթե Իրանից բոլոր եկածներին մեկուսացնեին, տասը «Գոլդեն փելեսի» կարիք կլիներ. վարչապետ Ոսկանյանը խնդրին անդրադառնում է մարդկային ու բարոյական հարթությունում։ Նրա կարծիքով` նման համավարակի եւ համաշխարհային համախմբման պայմաններում որեւէ պատժամիջոցի կիրառում դադարում է լինել արդիական եւ ընդունելի, ինչը շատ կարեւոր հանգամանք է, հետեւաբար Իրանի նկատմամբ կիրառվող պատժամիջոցները պետք է հնարավորինս շուտ չեղարկվեն` անկախ այդ երկրի իշխանությունների հանդեպ ԱՄՆ–ի նախագահի վարչակազմի ունեցած տրամադրություններից։ Իրանագետի համոզմամբ` որեւէ պատժամիջոց տեսանելի ապագայում չի կարող բերել Իրանի ներսում ամերիկամետ իշխանության ձեւավորման։ Ըստ նրա` իրանցիները կատարում են միջուկային ծրագրով ստանձնած բոլոր պարտավորությունները, եւ գուցե համավարակը պատճառ դառնա, որ խաղաղության պայմաններում կողմերը գնան որոշակի զիջումների։ Վարդան Ոսկանյան, ԱՄՆ, Իրանի Իսլամական Հանրապետություն


ДokyMeHTы ykaзы ПpeзидeHTa Pecпyблиkи ApMeHия Ա. Ռ. ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՎԱՍՏԱԿԱՎՈՐ ԱՐՏԻՍՏԻ ՊԱՏՎԱՎՈՐ ԿՈՉՈՒՄ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Հայաստանի Հանրապետության Անկախության տոնի առթիվ, պարարվեստի բնագավառում ունեցած վաստակի համար Աննա Ռաշիդի ԿԱՐԱՊԵՏՅԱՆԻՆ շնորհել Հայաստանի Հանրապետության վաստակավոր արտիստի պատվավոր կոչում: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2017թ. Սեպտեմբերի 7 Երեւան ՆՀ- 692 -Ա


Այս տոնը պետք է նշել «ողջ մոլորակով» փետրվարի 17-ին` անկախ բնակության վայրից, քաղաքացիությունից եւ ազգությունից: Բարության ինքնաբուխ արտահայտման միջազգային օրվա կազմակերպիչները այդ օրը կոչ են անում լինել ոչ միայն բարի եւ կարեկից ուրիշի դժբախտության նկատմամբ, այլ անսահման եւ անշահախնդիր բարի: Ամերիկացի նշանավոր գրող, լրագրող եւ հասարակական գործիչ Մարկ Տվենն ասում էր. «Բարությունն այն է, ինչ կարող է տեսնել կույրը եւ լսել խուլը»:


Բանանով եւ գետնանուշի կարագով կոնֆետ. ինչպե՞ս պատրաստել Մայիսի 06 2022 Քաղցրի հանդեպ ձգտումը միանգամայն բնական երեւույթ է, որը կարելի է բավարարել՝ ընտրելով տանը պատրաստված անուշեղենը։ Ընդամենը երեք բաղադրիչի օգնությամբ հնարավոր է արագորեն պատրաստել շատ համեղ եւ առողջարար կոնֆետներ։ Այդ նպատակով անհրաժեշտ է վերցնել. Մակարոնն ունի որոշակի առավելություններ թե՛ պատրաստման, թե՛ օրգանիզմի վրա ունեցած ազդեցության տեսանկյունից: Ինչպե՞ս մատուցել ձուն, որ երեխան չհրաժարվի Մայիսի 04 2022 Ձուն փոքրիկ «պահեստ» է, որտեղ գտնվում են արժեքավոր տարրերի հսկայական պաշարներ: Սպիտակուցում առկա են նյութափոխանակության կարգավորմանը եւ իմունիտետի ամրապնդմանը մասնակցող ամինաթթուներ, իսկ դեղնուցում՝ ուղեղի զարգացումը, մազերի առողջությունը պայմանավորող ճարպաթթուներ: Բանանի կղզի. ինչպե՞ս մատուցել մրգերը հետաքրքիր ձեւով Կարտոֆիլով, գազարով ու բրոկկոլիով խյուս. բաղադրատոմս՝ «Իմ փոքրիկ»-ից Գովասանք. ինչո՞ւ է այն անհրաժեշտ եւ ինչպե՞ս չսխալվել գովելիս (48609) (Դաստիարակություն) Նյմ 05 2010 Մի՞թե կարող է հոգնած եւ լարված ծնողը հուզական կապ հաստատել երեխայի հետ (292) (Խնդիրներ) Հնս 29 2022


source: CulturaX

text: Հին Եգիպտոսի ճարտարապետություն - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան Իսիդայի տաճարը Հին Եգիպտոսի ճարտարապետություն, ճարտարապետության տեսակ Հին Եգիպտոսի քաղաքակրթության մեջ, որը զարգացել է Նեղոսի ափի երկայնքով՝ տաք կլիմայի եւ որոշակի բուսականության պայմաններում։ Բազմադարյա պատմության ընթացքում այն առանձնանում է իր պահպանողականությամբ[1]։ Հնարավոր չէ սահմանել հնագիտական ճշգրիտ թվեր. հարկավոր է ներկայիս գիտելիքներով դասակարգել հուշարձանները տվյալ ժամանակաշրջանի Դինաստիաների հերթականությամբ[2] կամ դարաշրջաններով. Վաղ թագավորության ճարտարապետություն Հին թագավորության ճարտարապետություն Միջին թագավորության ճարտարապետություն Նոր թագավորության ճարտարապետություն Ուշ ժամանակաշրջանի, ուշ թագավորության ճարտարապետություն Հելլենիստական Եգիպտոսի ճարտարապետություն 1 Հին Եգիպտոսի ճարտարապետության տարբերակիչ առանձնահատկություններ 2 Վաղ թագավորության ճարտարապետություն 3 Հին թագավորության ճարտարապետություն 4 Միջին թագավորության ճարտարապետություն 5 Նոր թագավորության ճարտարապետություն 5.1 Ամառնայի արվեստ 6 Ուշ թագավորության ճարտարապետություն 7 Հին Եգիպտոսի անվանի ճարտարապետներ Հին Եգիպտոսի ճարտարապետության տարբերակիչ առանձնահատկություններ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Ռեհմիրի պարտեզը նրա գերեզմանից (TT100), մոտ 1504 −1425 թթ մ.թ.ա., XVIII դինաստիա, Նոր թագավորություն հինեգիպտական խոյակներ Հին Եգիպտոսը, որը հիմք դրեց ճարտարապետությանը, տարօրինակ, բուսազուրկ երկիր էր[3]։ Ծառերը նույնքան քիչ էին, ինչքան եւ աֆրիկյան անապատների մյուս օազիսներում, այստեղ հիմնականում աճում էին արմավենիներ, որոնք տալիս էին վատորակ փայտ եւ եղեգներ։ Այս ամենը մեծապես նպաստեց, որ հիմնական շինանյութեր դառնան հում աղյուսն ու քարը, գլխավորապես՝ կրաքարը՝ հայթայթված Նեղոսի հովտից, ինչպես նաեւ ավազաքարն ու գրանիտը [3]։ Քարը հիմնականում օգտագործվում էր թաղումների եւ գերեզմանների համար, մինչդեռ աղյուսն օգտագործվում էր պալատների, բերդերի, քաղաքների հարեւանությամբ կառուցվող շինությունների եւ տաճարների, ինչպես նաեւ տաճարների համար օժանդակ շինությունների կառուցման նպատակով։ Հինեգիպտական տները կառուցում էին Նեղոսից բերված ցեխով։ Այն թողնում էին արեւի տակ, որպեսզի չորանա եւ շինարարության համար պիտանի դառնա։ Հինեգիպտական ճարտարապետության տարբերակիչ առանձնահատկություններ[1]. ներքին բակեր, այգիներ բաց հովանոց–պատկերասրահներ հարթ տանքիներ, որոնք օգտագործվում էին, որպես տեռասներ (կտուրներ) Եգիպտական շատ քաղաքներ չեն պահպանվել մինչեւ մեր օրերը, քանի որ գտնվում էին Նեղոսի ջրհեղեղային գոտում, որի մակարդակը բարձրացել է ամեն հազարամյակ, դրա հետեւանքով շատ քաղաքներ խորտակվել են, իսկ շինարարության նպատակով օգտագործված ցեխը գյուղացիների դաշտերի համար պարարտանյութ է դարձել։ Հին քաղաքների տեղերում կառուցվել են նորերը, այդ պատճառով էլ հին բնակավայրերը չեն պահպանվել։ Բայց եւ այնպես Հին Եգիպտոսի չոր կլիման պահպանել է հում աղյուսով շինված որոշ կառույցներ` Դեյր Էլ Մեդինա գյուղը, Կահուն[4]՝ քաղաք, որը ծաղկեց Միջին թագավորությունում, (ժամանակակից Էլ–Լահունը), ամրոցներ Բուհենում[5] եւ Միրգիսում։ Հինեգիպտական ճարտարապետության հիմնական հասկացողությունը հիմնված է կրոնական հուշարձանների, համեմատաբար լավ պահպանված կառույցների ուսումնասիրության հիման վրա [6]։ Թեբեական դարաշրջանում մետաղական ամրացումներ, ըստ երեւույթին, բացարձակապես չեն օգտագործվել, միայն հազվադեպ օգտագործվել են ծիծեռնակի պոչի նման փայտե կեռներ` քարերը միմյանց միացնելու (Մեդինետ–Աբու Աբիդոս) կամ էլ ճեղքված մոնոլիտները միասին պահելու համար (Լուկսորի կոթողը)[2]։ Ներքին եւ արտաքին պատերը, ինչպես նաեւ սյուներն ու պիրսները ծածկվում էին հիերոգլիֆիկ եւ պատկերազարդ որմնանկարներով եւ փորագրություններով [3]։ Եգիպտական շենքերի զարդարման դրդապատճառները խորհրդանշական են եւ առնչվում են կրոնական կամ պատմական պատճառների հետ։ Այդպես եւ հաճախ հանդիպում են արմավենու տերեւներ, պապիրուսի ծածկոցներ, լոտոսի ծաղիկներ[6]։ Հիերոգլիֆներն օգտագործվել են պատմական իրադարձությունները, պատերազմները, աստվածներին, փարավոնների իշխանությունը նկարագրելու նպատակով։ Վաղ թագավորության ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հիմնական հոդված՝ Մաստաբա Մոնումենտալ ճարտարապետության հուշարձանները չեն պահպանվել, քանի որ այդ ժամանակաշրջանում շինարարական հիմնական նյութը հեշտությամբ ավերվող հում աղյուսն էր։ Օգտագործվել են նաեւ կավ, եղեգն եւ փայտ։ Աղյուսաերեսպատման եւ փայտանյութի կեղեւի ու դեկորների համադրությունը կարեւոր առանձնահատկություն է, որը թույլ է տալիս այդ աշխատանքները վերագրելու Վաղ թագավորության ժամանակաշրջանի արվեստին։ Քարն օգտագործվում էր զուտ որպես հարդարման միջոց։ Այս դարաշրջանին է պատկանում ֆասադային պալատների տեսակը, որոնց պատկերները հանդիպում են I դինաստիայի փարավոնների քարակոթողների վրա։ Այս կառույցների առանձնահատկությունները հաճախ կրկնվել են թագավորական սարկոֆագների տեսքով։ Պաշտամունքային եւ հուշահամալիրային կառույցներն ավելի լավ են պահպանվել, քան պալատները. դրանք առաջին հերթին սրբավայրեր են սերդաբներ եւ մաստաբաներ։ Սրբավայրերի զարդարանքը դեռեւս կապ է պահպանում փայտե ճարտարապետության հետ, որի մեջ օգտագործված է եղեգնի հյուսքի զարդարանք։ Վաղ թագավորության ժամանակաշրջանում ձեւավորվեց եւ նախագծման այնպիսի տեխնիկա, ինչպիսին փխրուն քիվերն էին, դեկորատիվ ֆրիզները (ճարտարապետություն) եւ խորը խորշով դռների ձեւավորումը։ Տաճարային ճարտարապետության ավանդույթներից շատերը արտացոլված են հուշահամալիրային կառույցի տեսքով, որը շատ կարեւոր էր հինեգիպտական մշակույթի համար, այն որոշիչ դեր ուներ հուղարկավորության պաշտամունքի մեջ։ I - II դինաստիաների հուղարկավորությունները կենտրոնացած էին Մեմֆիսի (Եգիպտոս)| եւ Աբիդոսի տարածքում, որոնք թաղման պաշտամունքի կենտրոն էին։ Հին թագավորության ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հիմնական հոդվածներ՝ Ջոսերի բուրգ եւ Գիզայի բուրգեր Ջոսերի դամբարանային համալիրի վերականգնված մուտքը Սահարայում Մ.թ.ա. մոտ XXX դ.–ում I դինաստիայի փարավոն Նարմերը կամ Մենես, Վերին եւ Ներքին Եգիպտոսները միավորեց մեկ պետության մեջ՝ Մեմփիս (Եգիպտոս) մայրաքաղաքով։ Հզոր կենտրոնացված պետության ստեղծումը փարավոնի տիրապետության տակ, որը համարվում է Ռա աստծո որդին, թելադրեց եւ ճարտարապետական կառույցների հիմնական տեսակը՝ դամբարան, որ արտաքին միջոցներով փոխանցում էր աստվածության գաղափարը։ III եւ IV դինաստիաների տիրակալների օրոք Եգիպտոսը հասնում է իր բարձրագույն վերելքին։ Ստեղծվում են չափերով ամենամեծ թագավորական դամբարանները, որոնց կառուցման վրա տասնյակ տարիներ աշխատել են ոչ միայն ստրուկները, այլ նաեւ գյուղացիները։ Պատմական այս ժամանակաշրջանը հաճախ անվանում են «բուրգերի ժամանակաշրջան», որի լեգենդար հուշարձանները չէին ստեղծվի Եգիպտոսում՝ առանց ճշգրիտ գիտությունների եւ արհեստների փայլուն զարգացման։ Քարե մոնումենտալ ճարտարապետության ամենավաղ հուշարձաններից մեկը III դինաստիայի Ջոսեր փարավոնի հուղարկավորության կառույց–համալիրն է։ Այն կառուցվել է եգիպտ ճարտարապետ Իմհոթեփի ղեկավարությամբ (չնայած այս պլանը մի քանի անգամ ենթարկվել է էական փոփոխությունների)։ Հրաժարվելով մաստաբայի ավանդական ձեւերից՝ Իմհոթեփը կանգ առավ ուղղահայաց հիմքով բուրգի վրա՝ բաղկացած վեց աստիճանից։ Մուտքը հյուսիսային կողմում էր։ Հիմքի տակ փորված էին ստորգետնյա միջանցքներ եւ հորեր, որոնց ներքեւում գտնվում էր հուղարկավորության պալատը։ Ջոսերի հուղարկավորության համալիրը ներառում էր նաեւ հարավային կենոտաֆ գերեզմանոցը՝ հարակից Սերդաբ մատուռով, եւ հեբ–սեդ ծիսակարգի համար նախատեսված բակը։ Աստիճանային բուրգեր կառուցել են նաեւ III դինաստիայի այլ փարավոններ (բուրգեր Մեդումում եւ Դահշուրում, որոնցից մեկն ադամանդաձեւ է)։ Գիզայի բուրգերը Բուրգ–դամբարանի գաղափարն իր կատարյալ արտահայտությունը գտավ գերեզմանատներում, որոնք կառուցվել են Գիզայում IV դինաստիայի — Քեոփս, (Խուֆու), Խաֆրեն (Խաֆրա) եւ Մինքերին (Մենկաուր) փարավոնների համար, դեռեւս հին ժամանակներից այդ կառույցները համարվել են աշխարհի հրաշալիքներից։ Դրանցից ամենամեծը կառուցվել է ճարտարապետ Քեմյունի կողմից Քեոփս փարավոնի համար (Քեոփսի բուրգ։ Յուրաքանչյուր բուրգի համար կառուցվեց տաճար, որի մուտքը Նեղոսի կողմից էր եւ տաճարին միանում էր երկար փակ միջանցքով։ Բուրգերի շուրջ շարքերով տեղադրվեցին մաստաբաները։ Միկերինի բուրգը մնաց անավարտ, այն ավարտին է հասցրել փարավոնի որդին, նա շարունակել է կառուցել ոչ թե քարե բլոկներով, այլ աղյուսներով։ V—VI դինաստիաների հուղարկավորոթյան համալիրներում հիմնական դերը հատկացվում է տաճարներին, որոնք առանձնանում են իրենց շքեղությամբ։ Հին թագավորության ժամակաշրջանի վերջում ի հայտ է գալիս շինության նոր տեսակ՝ արեւային տաճար։ Այն կառուցվել է բարձր տեղ եւ շրջապատվել պարսպով։ Ընդարձակ բակի կենտրոնում կանգնեցվել է քարե հսկայական մատուռ - կոթող՝ ոսկեզօծ պղնձե գագաթով եւ հսկայական զոհասեղանով։ Կոթողը խորհրդանշում էր սուրբ քարը՝ բեն–բենը, որի վրա, ըստ լեգենդի, ծագել է արեւը՝ ծնվելով Միանձնուհի (առասպելաբանություն) անդունդից։ Ինչպես բուրգերը, այնպես էլ արեւային տաճարը, միանում էր հովտի դարպասներով՝ երկար ծածկված անցումներով։ Առավել հայտնի արեւային տաճարների թվին է պատկանում Նիուսերրայի տաճարը Աբիդոսում[7]։ Միջին թագավորության ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Մ.թ.ա.2050թ. Մենթուհոթեփ I–ը վերամիավորեց Եգիպտոսը եւ վերականգնեց փարավոնների միասնական զորությունը Թեբեի հովանու ներքո։ Միջին թագավորությունը Հին թագավորությունից բաժանող դարաշրջանը կարեւոր նշանակություն ունեցավ եգիպտացիների հոգեւոր կյանքում։ Երկրի փլուզումը, պատերազմները, կենտրոնի անկումը եւ փարավոնների աստվածային հզորությունը հիմք հանդիսացան անհատականության առաջացման համար։ Եգիպտացիների անհատականությունը հիմնականում դրսեւորվեց նրանով, որ բոլորն սկսեցին մտահոգվել իրենց անմահության մասին։ Հիմա արդեն ոչ միայն փարավոններն ու ազնվականները, այլ նաեւ հասարակ մահկանացուներն սկսեցին պահանջել արտոնություններ անդրշիրիմյան կյանքի համար։ Այսպես է առաջացել մահից հետո հավասարության գաղափարը, որն անմիջապես արտացոլվեց մահացածների պաշտամունքի մեջ։ Գնալով այն պարզեցվեց։ Մաստաբա տիպի դամբարանները դարձել էին անհարկի շքեղություն։ Հավերժական կյանքն ապահովելու համար բավական էր մեկ սալաքար, որի վրա գրվում էին կախարդական խոսքեր եւ այն ամենը, ինչ հետագա կյանքի համար պահանջվում էր հանգուցյալի կողմից։ Միեւնույն ժամանակ փարավոնները շարունակում էին կառուցել բրգաձեւ դամբարաններ՝ ցանկանալով ընդգծել գահի օրինականությունը, չնայած որ դրանք արդեն այն բուրգերը չէին, որոնք կառուցվել էին Հին Թագավորության դարաշրջանում. չափերը զգալիորեն փոքրացել էին, կառույցների համար որպես շինանյութ օգտագործում էին ոչ թե երկտոննա բլոկներ, այլ հում–աղյուս, փոխվել էր նաեւ երեսպատման ձեւը։ Հիմքը կառուցում էին ութ կապիտալ քարե պատերից ՝ բուրգի կենտրոնից թեք ճառագայթներ տանելով դեպի իր անկյունը եւ դեպի նրանցից յուրաքանչյուրի կենտրոնը։ Այդ պատերից 45 աստիճան անկյան տակ կային եւս ութ պատեր, նրանց միջեւ եղած բաժանումները լցվում էին քարե բեկորներով, ավազով, աղյուսով։ Բուրգերը վերեւից երեսպատվում էին կրաքարային սալիկներով՝ իրար միանալով փայտե ամրակներով։ Ինչպես Հին Թագավորությունում՝ բուրգի արեւելյան կողմում հուղարկավորության տաճարն էր, որից դեպի հովիտ գնացող փակ անցուղի կար։ Այդ բուրգերն այսօր ավերակի կույտեր են։ Մենթուհոթեպ II փարավոնի հուղարկավորության տաճարը Բուրգերի հետ միասին, որոնք փաստորեն պատճենեցին Հին Թագավորության բուրգերը, ստեղծվեցին հուղարկավորության նոր կառույցներ՝ համատեղելով բուրգի եւ ժայռե դամբարանի ավանդական ձեւը։ Այս հուշարձաններից ամենանշանավորը Դեյր Էլ– Բահրիում կառուցված Մենթուհոթեփ II–ի դամբարանն էր, դեպի որը տանում էր հովտից սկսվող 1200 մ երկարությամբ եւ 32 մ լայնությամբ, քարե պատերով պարսպված մի ճանապարհ։ Դամբարանների գլխավոր մասը հուղարկավորության տաճարն էր՝ սյունազարդ նախասրահով։ Թեքահարթակը կենտրոնից տանում էր դեպի երկրորդ կտուր, որտեղ դահլիճը երեք կողմից շրջապատվում էր սյունասրահներով։ Դահլիճի կենտրոնում քարակառույց բուրգն էր, որի հիմքը բնական ժայռ էր։ Արեւմտյան կողմում բաց սյունազարդ գավիթ էր՝ ելքը դեպի դահլիճ եւ ժայռափոր սրբարան։ Փարավոնի գերեզմանը գտնվում էր սյունասրահի տակ։ Միջին Թագավորության նշանավոր կառույց է Ամենեմհեթ III–ի հուշահամալիրը Հավարայում։ Բուրգը կառուցված է աղյուսով եւ երեսպատված է կրաքարով, հուղարկավորության պալատը փորված է դեղին քվարցիտի ամբողջական ապառաժից։ Հատկապես հայտնի է բուրգի հուղարկավորության տաճարը։ Այդ տաճարը մշակույթի պատմության մեջ հիշատակվում է «լաբիրինթոս» անունով։ Տաճարն ընդգրկում էր 72000 քմ տարածք եւ երկու շարասյունով բաժանվում էր երեք նրբանցքի, որոնցից կենտրոնականն ավելի բարձր էր, քան կողայինները, լուսավորվում էին պատերի վերին մասերում գտնվող տարբեր բացվածքներից։ Միջին Թագավորության ժամանակաշրջանում կառուցված բազմասյուն տաճարներից ամենաակնառուն Լաբիրինթոսն է։ Նրա սյուները ձեւավորված էին բուսական զարդարվեստով, որը համապատասխանում էր Արեւի տաճարի սիմվոլիզմին։ Սյուներն ամենից շատ նմանվում էին պապիրուսի ցողունների փնջերի, կային նաեւ բուսազարդ խոյակներ ունեցող սյուներ՝ պապիրուսի կամ լոտոսի ծաղիկների պատկերներով։ Բոլոր սյուներն աչքի էին ընկնում գունավոր նախշերով եւ ոսկեզօծ զարդարմամբ։ Խոյակների եւ ծանր առաստաղի միջեւ եգիպտացիները տեղադրում էին ներքեւից անտեսանելի փոքր խորանարդի սալաքարեր, որոնց շնորհիվ թվում էր, թե աստղային երկնքի տակ ոսկե աստղերով զարդարված առաստաղը լողում է օդում։ Եգիպտոսի ճարտարապետության մեջ ավանդական սյուներին զուգահեռ ի հայտ եկավ սյուների նոր ձեւ։ Նոր թագավորության ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Նոր թագավորության ճարտարապետության եւ արվեստի մեջ առաջատար դեր ունեն Թեբաները (Եգիպտոս)։ Կարճ ժամանակամիջոցում նրանցում կառուցվում են ճոխ պալատներ ու տներ, հոյակապ տաճարներ, որոնք ձեւափոխում են Թեբեի տեսքը։ Քաղաքի փառքը շարունակվել է դարեր շարունակ։ Տաճարների կառուցումն իրականացվել է երեք հիմնական ուղղություններով. ստեղծվել են վերգետնյա, ժայռափոր եւ կիսաժայռափոր տաճարային համալիրներ։ Լուկսորի տաճարի դարպասները Վերգետնյա տաճարները ունեին ուղղանկյուն հատակագիծ, զանգվածեղ ու բարձր պատեր, դեպի Նեղոս տանող լայն ճանապարհ, որն ուղեկցվում էր Սֆինքսի արձաններով։ Տաճարի մուտքն սկսվում էր պիլոններով (սյունաշար), որի ներքին երկու աստիճանները տանում էին վերին հարթակ։ Արտաքին կողմից պիլոնին կցված էին բարձր ձողափայտեր, իսկ նրանց առջեւ կանգնեցված էին փարավոնի հսկա արձաններ ու ոսկեզօծ կոթողներ։ Մուտքից բացվում էր գունավոր բակի սյունասրահը, որն ավարտվում էր բակի մակերեւույթից փոքր–ինչ վերեւ կառուցված պորտիկով։ Բակի կենտրոնում գտնվում էր զոհաքարը, իսկ նրա հետեւում՝ տաճարի խորքում, աղոթարանն էր՝ բաղկացած մի քանի սրահներից։ Զոհաքարի կենտրոնում եղել է սրբազան նավ՝ գլխավոր աստծո արձանով, իսկ մյուս երկուսում՝ աստվածուհի-կնոջ եւ աստված-որդու արձանները։ Աղոթարանի շուրջը՝ պարագծի երկայնքով, ձգվում էր շրջանցիկ միջանցք, որտեղից դռները տանում էին այլ սրահներ, տաճարի գրադարան, արձանների պահեստ, հատուկ ծեսերի սենյակներ։ Տաճարների այս տեսակին են պատկանում Թեբասի երկու տաճարներ՝ Քառնաքը եւ Լյուքսորը։ Ռամզես II -ի տաճարի ճակատային մասը Աբու-Սիմբելում Ժայռափոր տաճարային համալիրները շրջված «Т» տառ են հիշեցնում։ Տաճարի ճակատային մասը փորվում էր ժայռի արտաքին մասում, մնացած բոլոր տարածքները գտնվում էին խորքում։ Այդպիսի տաճարի օրինակ է Ռամզես II–ի տաճարը Աբու Սիմբելում։ Համալիրը բաղկացած է երկու կառույցներից՝ մեծ եւ փոքր տաճարներից։ Մեծը նվիրված է փարավոնին եւ երեք աստվածներին՝ Ամոն, Ռա, Փթահ։ Փոքրը կառուցվել է աստվածուհի Հաթորի պատվին, որի կերպարը համապատասխանում էր Ռամզես II–ի կնոջ՝ Նեֆերտարիի կերպարին։ Նոր թագավորության ճարտարապետության մեջ նշանակալի նորամուծություն էր գերեզմանի առանձնացումը հուղարկավորության տաճարից։ Ավանդույթը խախտող առաջին փարավոնը Թութմոս I –ն էր, ով որոշեց իր մարմինը թաղել ոչ թե հուղարկավորության տաճարի ճոխ դամբարանում, այլ կիրճում փորված գերեզմանի մեջ, այսպես կոչված՝ «Թագավորների հովտում»։ Հուղարկավորության տաճար Հաթեշփսութ Հաթեփսութի հուշահամալիրը Դեյր էլ-Բահրիում Կիսաժայռափոր տաճարի օրինակ է Դեյր էլ-Բահարիում Հաթշեպսութ թագուհու տաճարը։ Նա իր տաճարը կառուցել է Մենթուհոթեպի II-ի տաճարի կողքին։ Նրա տաճարը գերազանցում էր Մենթուհոթեպի տաճարին ինչպես չափերով, այնպես էլ զարդարանքի հարստությամբ։ Այն իրար վրա դրված երեք խորանարդների համադրություն էր։ Ճակատային մասի ձեւավորումը հիմնված էր տեռասների հորիզոնական գծերի ուղղությունների վրա։ Ստորին աստիճանում կար մի սյունասրահ, որը ձգվում էր արեւելյան պատի ամբողջ երկարությամբ, իսկ մեջտեղից բաժանվում էր թեքահարթակով։ Դեպի երկրորդ կտուր տանում էր մի սանդուղք, որն ակնհայտորեն թեքահարթակի շարունակությունն էր։ Ամառնայի արվեստ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Ախենաթենի իշխանություն գալուց հետո սկսվում է Աթոնին նվիրված տաճարների կառուցումը։ Տաճարներն առաջվա նման տեղորոշված էին արեւմուտքից արեւելք, իսկ նրանց տարածքը շրջապատված էր պարսպով։ Մուտքը ձեւավորված էր ցածր պիլոններով եւ ձողափայտերով։ Նրանք կառուցված էին աղյուսով, այդ պատճառով էլ չեն պահպանվել մինչեւ մեր օրերը։ Ամառնայի ճարտարապետության առանձնահատկությունը տաճարի բազմասյուն տանիքից հրաժարվելն էր. այսպես արեգակնային աստվածության հետ հաղորդակցությունն առավել բաց ու անմիջական էր։ Աստվածության ավանդական արձանը հեռու էր պահվում մարդկանց աչքերից, ատոնիզմում այդպիսի արձան ընդհանրապես չկար. այն փոխարինվել էր հենց արեւով[8]։ Ուշ թագավորության ճարտարապետություն[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Հորուս աստծո տաճարը Էդֆուում Այս ժամանակաշրջանում Եգիպտոսում թագավորական ինքնավարության դերն զգալիորեն ընկնում է, իսկ քահանայության զորությունը նկատելիորեն ամրապնդվում։ Մ.թ.ա 1085թ. կառավարությունն անցնում է Սմենդեսին, որից հետո լիբիական ազնվականության ներկայացուցիչները գրավում են գահը։ Հիմնադիրը Շեշոնկ I -ն էր, ով կարճ ժամանակով կրկին միավորում է Եգիպտոսը։ Ուշ թագավորության իշխաններից շատերը, ընդօրինակելով մեծ թագավորներին, շինարարություններ էին կատարում Քառնակում, (օրինակ` Ամուն տաճարի ժամանակակից մուտքը կառուցվել է Շեշոնկ I –ի օրոք։ Պահպանվել է նաեւ փարավոն Թահարկայի կոլոնեզը։ Քուշի օրոք կառուցվում են բրգաձեւ աղյուսե դամբարաններ)։ Ընդհանուր առմամբ շենքերի կառուցումը ուղղորդվում էր դեպի դասական ավանդույթներ։ XXVI դինաստիայի տիրապետության օրոք թեբաները կորցնում են իրենց քաղաքական եւ գեղարվեստական արժեքը։ Եգիպտոսի նոր մայրաքաղաք է դառնում Սաիսը։ Սաիսյան շրջանի ճարտարապետական հուշարձանները գրեթե չեն պահպանվել։ Ոչ անվանի համալիրներում առկա են վերգետնյա եւ ժայռափոր կառույցներ, օգտագործվում են տաճարային ճարտարապետության որոշ տարրեր` հիպոստիլ, պիլոն, սրահների շղթա։ Պարսկական տիրապետության դարաշրջանի ճարտարապետությունը աստիճանաբար մերժում է մոնումենտալ համալիրների տեսակը։ Հին աստվածներին նվիրված տաճարներն ավելի փոքր են կառուցվում։ Նոր թագավորության դասական կոլոնադայի տեսակը պահպանվում է, բայց միեւնույն ժամանակ նկատելիորեն ավելանում է դեկորի շքեղությունն ու մանրամասն մշակումը։ Հույների կողմից Եգիպտոսը նվաճվելուց հետո տեղի է ունենում տեղական գեղարվեստական մշակույթի սինթեզ հնագույն ավանդույթների հետ. դա անխուսափելի էր եւ արդյունավետ մշակույթի համար։ Նոր սինթեզող ոճի ինքնատիպությունը արտահայտվում է Քառնակի Պտղոմեոս III-ի տաճարի, Էդֆուիի Հորուսի տաճարի եւ մոտակայքում գտնվող «Իսիդի» համալիրի վրա, որը Հերոդոտոսն անվանել է «Եգիպտոսի մարգարիտ» [7]։ Հին Եգիպտոսի անվանի ճարտարապետներ[խմբագրել | խմբագրել կոդը] Ինիեն Հեմյունունու Հին Եգիպտոսի քանդակագործություն ↑ 1,0 1,1 Евгений Поляков Архитектура Древнего Египта. — Архитектура Древнего мира. — Томск: ТГАСУ, 2016. — Т. 1. Архитектура стран Древнего Востока. — 401 с. — ISBN 9785041320867 ↑ 2,0 2,1 О. Шуази История архитектуры. — М.: Академия Архитектуры, 1937. — Т. 1,2. — 704 с. ↑ 3,0 3,1 3,2 R. G. Blakemore, History of Interior Design and Furniture: From Ancient Egypt to Nineteenth-Century Europe, John Wiley and Sons 1996, p.100 ↑ 6,0 6,1 Dieter Arnold, Byron Esely Shafer Temples of Ancient Egypt, I.B.Tauris, 2005 ↑ 7,0 7,1 Афанасьева В., Луконин В., Померанцева Н. Искусство Древнего Египта. // Малая история искусств. Искусство Древнего Востока. — М., 1976. ↑ Jessica Joyce Christie, Jelena Bogdanovic, Eulogio Guzmán Political Landscapes of Capital Cities. — University Press of Colorado, 2016. — С. 39—42. — 425 с. — ISBN 9781607324690 «Տաճարների կառուցում»// Կրուշկոպ Յու. Ս., Մուրիգինա Ն. Ֆ., Չերկասովա Ե. Ա. – «Քրեստոմատիա հին աշխարհի պատմության» 1975թ. «Իսիսը եւ Օսիրիս»ը// Նեմիրովսկի Ա. Ի. «Հին առասպելներ». Մերձավոր Արեւելք։ Գիտական եւ գեղարվեստական հանրագիտարան։ — 2001թ. «Մահացածների գիրքը» // Հին Արեւելքի պոեզիա եւ արձակ / հր. եւ vst.st. Բրագինսկի Ի. -1973թ. «Ամենհոթեպ III–ի արձանագրությունը Մեմնոնիայից» //Հին Արեւելքի պատմության քրոստոմատիա/ Գլխ. խմբ. Ստրուվե Վ. Վ.- 1963թ. Պոմերանցեւա Հ. «Հին Եգիպտոսի արվեստի գեղագիտական հիմքերը » 1976թ. «Արվեստի ընդհանուր պատմություն»։ 6 հատորով Վեյմառն Բ. — հ.1.«Հին աշխարհի արվեստը », 1956թ. Գնեդիչ Պ.Պ. - «Հնագույն ժամանակների արվեստի պատմություն» 2000թ. Կինկ Հ. Ա. - «Հինեգիպտական տաճար» - 1979թ. 1979. «Հին Եգիպտոսի մշակույթը» / հր. խմբ. Կացնելսոն Ի. - 1976: Նատե Մ. Է. - «Նեֆերտիտիի օրոք» 1965թ. Պերեպյոլկին Յու. Ա. - «Ամեն-Հոպտա IV -ի հեղաշրջումը» - 1967թ. «Թութանհամոնը եւ նրա ժամանակը» Հոդվածների ժողովածու / Էդ. Դանիլովա Ի. — 1976թ. BNF: 11960049f · LCCN: sh85006781 Վիքիպահեստ նախագծում կարող եք այս նյութի վերաբերյալ հավելյալ պատկերազարդում գտնել Հին Եգիպտոսի ճարտարապետություն կատեգորիայում։ Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Հին_Եգիպտոսի_ճարտարապետություն&oldid=7808860» էջից


Շատ այգեպաններ են հետաքրքրում, թե որքան հաճախ պետք է ջուրը ջուր տալ, լավ բերք ստանալու համար: Սարսափի առանձնահատկությունն այն է, որ այն շատ զարգացած արմատներ չունի, հետեւաբար պետք է պարբերաբար մաքրում: Հետեւաբար, եթե ձեր այգում աճեցնեք բերքը, կարդացեք բաց դաշտում սխտորի ջրում կանոնները: Ես պետք է ջուրը ջրի մեջ գարնանը Գարնանային եւ ձմռան սխտորը շատ խոնավություն է պահանջում, դարձնել ռադիո եւ կառուցել կանաչիներ: Գարնանը, բույսերի արմատները պարզապես սկսում են զարգանալ, այնպես որ տնկումը պետք է կանոնավոր լինի: Մայիսին սխտորի ոռոգման հաճախականությունը կախված է եղանակային պայմաններից. Գարնանը սառը եւ անձրեւոտ եղանակին սխտորը չի ծածկվում, քանի որ մահճակալների հողը միշտ թաց է: Չոր եւ տաք եղանակին գարնան եւ ձմռան սխտորը ջրեցվում է յուրաքանչյուր 4-5 օր մեկ անգամ, մեկ քառակուսի մետրի դիմաց: մետր - 10-12 լիտր ջուր: Տաք եղանակին +14 ... + 18 աստիճանով `առանց տեղումների ջրի ծավալը մնում է նույնը, իսկ ջրահեռացման հաճախականությունը կրճատվում է ամեն 10 օրվա ընթացքում: Եթե պարբերաբար անձրեւ է գալիս, հողը քիչ է խոնավանում: Հատկապես ուշադիր պետք է վերահսկել հողի խոնավությունը գարնանային սխտորի տակ, քանի որ այս տեսակի բանջարեղենը ավելի շատ խոնավություն է պահանջում, քան ձմռանը ձմռանը: Գարուն ջուրը երիտասարդ սխտորով աղով Saline- ի լուծույթը օգնում է բույսերից հանել վնասատուներին եւ հողը հագեցնել օգտակար օգտակար հանածոներով: Սխտորի սխտորի լուծումը կարելի է պատրաստել ըստ մի քանի բաղադրատոմսերի. Արմատային նեմատոդի ոչնչացման համար լուծումը պատրաստված է 50 գրամից (2 ճաշի գդալ առանց սահիկ) եւ 10 լիտր ջուր: Երկու քառակուսի մետր անկողնային ջրով են սառեցվել այդ աղի լուծույթով: Ջուրը կրկնվում է մեկուկես շաբաթ անց: Սոխը վախեցնելու համար թռչել երիտասարդ սխտորից պատրաստել ավելի կենտրոնացված լուծում, որը ցրված է տերեւների վրա: Սոխով թռչելու համար անհրաժեշտ է 250 գրամ (10 ճաշի գդալ) աղ եւ տասը լիտր ջրի դույլ: Բաղադրությունը վերամշակելուց եւ ջրալիցքաթթվային լուծույթից հետո բույսերը ջրով մաքրում են մաքուր ջրով: Ինչպես ջրում սխտորը ամռանը Հունիսին եւ հուլիսի սկզբին սխտորը ավելի քիչ է ոռոգվում, քան գարնանը, սակայն հողերի խոնավացման հաճախականությունը նորից տնկման պայմաններում կախված է եղանակից. Արոմատ տաք եղանակին սխտորային մահճակալները 4-5 օրվա ընթացքում ջրվում են, հողը խոնավացնելու համար 15-20 սմ խորություն: Դա կատարելու համար հողատարածքի յուրաքանչյուր քառակուսի մետրի լցվում է 3-4 դույլով: Ջրերի ընթացքում ջրեր բացակայում են: Սխտոր հողը պետք է խոնավ բոլոր ժամանակներում, բայց ոչ հում: Ավելի խոնավությունը գետնին կհանգեցնի արմատների փտումին եւ բույսերի մահվան: Եթե անձրեւները ձգվում են եւ պոչերը ձեւավորվում են մահճակալների վրա, ապա խորհուրդ է տրվում քանդել քերծվածքները, որոնց վրա ավելցուկային ջուրը դուրս կգա սխտորից: Խորհուրդ է տրվում երշիկով ջրով եւ տարբեր լուծումներով ջուր չորացնել: Առավոտյան բույսեր հոտելով, դուք պետք է ապահովեք, որ ջուրը տերեւների վրա չի ընկնում: Մի մոռացեք, որ ջրարջը կամ անձրեւից հետո, հողը թափահարեք տողերի միջով, որպեսզի օդը հասնի արմատներին: Երբ դադարեցնել ջրում սխտոր Փորձառու այգեպանները պարբերաբար ջրում են սխտորը մինչեւ հուլիսի կեսը: Ջրարտադրությունը դադարեցվում է երկու-երեք շաբաթ առաջ, երբ բույսերի վրա սաղարթները սկսում են աճել դարչնագույն: Ձմերուկի սխտոր ողողում է հուլիսի վերջը, այնպես որ նրա ջրահեռացումը դադարում է հուլիսի 10-ից մինչեւ հուլիսի 15-ը: Գարնանը տնկվեց գարնան սխտոր ripens երեք շաբաթ անց, քան ձմռանը, այնպես որ դադարեցնում watering հուլիսի վերջին - օգոստոսի սկզբին: Որպեսզի բարձրորակ սոխի սխտոր ստանալու լավ արդյունքներ ստանալու համար հարկավոր է ժամանակի ընթացքում ջուր խմել: Միեւնույն ժամանակ անհրաժեշտ է հաշվի առնել եղանակային պայմանները, հողի հատկությունները տեղում եւ սխտորի տեսակը: Սոխի խնամքը գարնանը Մեր միջին լայնություններում բաց գետնին տնկելը սովորաբար կիրառվում է մայիսին: Տնկելու նախորդ օրը պետք է մանրակրկիտ խոնավացնել այգու մահճակալը ապագա տնկման համար: Սոխը տնկելով, հնարավոր չէ ջուրը լցնել մինչեւ հողը չորանա: Եթե եղանակը անձրեւոտ է եւ խոնավ, ապա անխուսափելի է բոլորի համար: Գարնանը Chespoliva- ի հաճախականությունը թելադրվում է եղանակով, այս փոփոխական շրջանում: Եթե գարունը չոր եւ ջերմ է, ապա անհրաժեշտ է ուշադիր հետեւել այգու հողի վիճակը: Գարնանային մշակույթի համար խոնավության պակասը բացասական է, քանի որ նրա ավելցուկը: Սովորաբար գարնանը միջին կլիմայական գոտիներում այս մշակույթը շաբաթական մեկ անգամ ջրեցվում է: Փոքր սոխի ղեկավարների համար մեծ քանակությամբ խոնավության կարիք չկա: Այս ժամանակահատվածում ծածկելու համար, սովորաբար, մեկ քառակուսի մետրի համար բավարար ջրի դարակներ: Սոխի խնամքը ամռանը, հունիս-օգոստոս ամիսներին Ամռանը կա մի փոքր այլ ոռոգման ռեժիմ, քանի որ մշակույթը սկսում է աճել, փետուրը եւ լամպերը: Հունիսից ի վեր սոխն ավելի քիչ է սնուցվում, քան մայիսին: Սովորաբար, բույսերը յուրաքանչյուր տասնօրյա օրվա ընթացքում պետք է ջուր տալ: Միեւնույն ժամանակ, ջուրը պետք է ավելի շատ լինի, քան գարնանը: Յուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար սպառում է մոտ 10-12 լիտր ջուր: Ոռոգման նույն հաճախականությունը պետք է իրականացվի մինչեւ հուլիսի կեսը: Այս շրջանում մշակույթը լամպի ամենամեծ աճն է: Լամպերը լցվել են, աճի եւ սնուցման համար անհրաժեշտ են մեծ քանակությամբ ջուր: Դրա համար մահճակալը պետք է թափվի մինչեւ 15 սմ-ից ոչ պակաս խորության: Այգեգործների համար կարեւոր է իմանալ, թե որքան հաճախ է ջուրը հացահատիկի ջերմությունը հուլիսի վերջին, որպեսզի պահպանվի սոխի գլուխների որակը: Այժմ ոռոգման հաճախականությունը պահպանվում է, սակայն ջրի ծավալը պետք է կրճատվի կեսով: Տարվա կտրվածքով բերքի տնկարկների յուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար ջրի ծավալը պետք է լինի ոչ ավելի, քան 5-6 լիտր, որպեսզի այնուհետեւ պատրաստված սոխը կորչի: Լիովին դադարեցրեք ջուրը սոխը պետք է մոտավորապես երեք շաբաթ առաջ հասունանա: Սա կարելի է որոշել ծիածանի փետուրները, նրանք ցույց են տալիս ծալքեր: Որոշելով ոռոգման հաճախականությունը, դուք պետք է հաշվի առնեք ոռոգման իրականացման ճիշտ ուղիները: Քանի որ սոխը ընտրովի եւ շատ ծանր մշակույթ է, ոռոգման մեթոդները կարող են տարբեր լինել: Դուք կարող եք ջուրը ցողել գետնին հետ, անմիջապես արմատից անջատելու համար, կարող եք օգտագործել կաթնաթթվային մեթոդը կամ շաղ տալը: Օգտագործելով ցնցուղի մեթոդը, դուք պետք է պահպանեք որոշ նախազգուշական միջոցներ, որպեսզի ոչնչացնեք բույսերը: Որպեսզի դա անի, գուլպանը դրվում է գուլպանի ամենափոքր անցքերով: Այս դեպքում սոխի փետուրները չեն վնասվելու եւ կոտրված չեն, որոնցից ավելի վատ է զարգանում: Ջուրը սոխի մահճակալները լավագույնն են վաղ առավոտյան: Որոշակի առանձնահատկություններ ջրելու սոխ Չափելու համար շատ ջուր ջուր լցնել սոխը: Խոնավությունը բարձր ջերմաստիճաններում հաճախ հանգեցնում է տարբեր պաթոգենների զարգացման, լամպերը կարող են սկսվել փչացնել: Մշակույթի ոռոգման առավել հարմար ջերմաստիճանը գտնվում է 14-18 աստիճանով, ոչ ավելի բարձր: Ոռոգման այսպիսի ռեժիմը թույլ կտա Ձեզ հասնել պաղպաղակի պատշաճ բերք, եւ սոխը հյութալի եւ համեղ կլինի, բացի բավականին խոշոր, եւ ամենակարեւորը `հնարավորություն կտա բարձրացնել ղեկավարների պահվածքը: Փորձագետ-այգեգործները խորհուրդ են տալիս ավելացնել տարբեր օգտակար նյութեր, սոխի համար, ջրելու համար: Այս դեպքում Էներգենը գերազանց էր: Սոխի գլուխների եւ փետուրների աճի եւ զարգացման այս խթանիչը: Բացի այդ, այս դեղը կարող է նվազեցնել այնպիսի վնասակար նյութերի բովանդակությունը, ինչպիսին է սոխը `որպես նիտրատ: Բացի այդ, «Energen» - ի օգտագործումը թույլ է տալիս բարձրացնել եկամտաբերությունը 40% -ով: Օգտագործեք այս դեղը հետեւյալ կերպ. Energen- ի մեկ պարկուճը լուծվում է ոռոգման ժամանակ տասը լիտր ջրի դարակով: Որպեսզի որոշել watering սոխի հաճախականությունը եւ ծավալը, դուք պետք է ուշադիր հետեւեք բերքի տեսքը: Եթե կա փետուր փետուր, եւ բացի այդ, փետուրները շատ ջրազուրկ են, այնուհետեւ հստակ բրնձում: Այս դեպքում ոռոգման ռեժիմը փոխվում է, հաճախականությունը եւ ինտենսիվությունը պետք է կրճատվեն: Եթե նկատվում է սոխի փետուրների չորացում, ապա սա ազդանշան է, որ հողը ցնցում է եւ գործարանը չի ստանում անհրաժեշտ խոնավությունը: Եթե դուք սոխ եք աճեցնում փետուրի վրա, ինչպես ոռոգել Սոխի ոռոգման ալգորիթմի վրա աճող սոխը մնում է նույնը, ինչ սոխի գլուխների մշակման համար: Միայն ջրարբիության հաճախականությունը տարբերվում է - փետուրի վրա աճեցված սոխը պահանջում է մի քիչ ավելի խոնավություն: Եթե գարնանային եղանակը տաք եւ չոր է, ապա բերքը ավելի քան մեկ անգամ շաբաթական կտրվածքով watered, բայց երկու, եւ նույնիսկ երեք անգամ: Այս դեպքում ջրի հոսքը պետք է լինի առնվազն 8 լիտր մեկ քառակուսի մետրի համար: Երկար փետուրի աճին հասնելու համար «արմատից ներքեւ» բույսը ջրելու համար լավագույն միջոցը կլինի: Հուլիսին աճուկով սոխ աճեցնելու դեպքում բույսերը գրեթե ջրի մեջ են մինչեւ բերքը սկսվում: Stop watering սոխ կարող է լինել հինգ օր առաջ ձեւավորում. Ավելի երկար սուզվելը խորհուրդ չի տրվում: Ավելի խոնավություն կստեղծի սաղարթները չափազանց ծարավ եւ փխրուն, բացի դրանից, նման աղեղը կպահպանվի երբեմն ավելի վատ վիճակում: Ինչպես ջրի սխտոր բաց գետնին Երբ ջրում սխտոր պետք է հիշել, որ այս գործարանը ունի բավականին թույլ արմատային համակարգ: Բացի այդ, այս գործարանը ունի ավելի փոքր ղեկավարներ, ի տարբերություն սոխ: Այս պատճառով սխտորի մատակարարումը հիմնականում գալիս է հողի վերին շերտերից: Այս հանգամանքների պատճառով սխտորը ջրի ավելացման համար ավելի շատ ջուր է պահանջում: Բայց դա չի նշանակում, որ սխտորը կարող է լցվել: Սխտորը թողնում է ինտենսիվ աճ ապրիլ ամսվա վերջը `մայիսի սկզբին: Այս ընթացքում դուք պետք է առնվազն կրկնակի ջրի մշակույթ: Սակայն այս առաջարկը միայն չոր եղանակի համար է: Եթե եղանակը խոնավ եւ խոնավ է, ապա ջրաղացությունը չի կատարվում: Մայիսի վերջին `հունիսի սկիզբը, սխտորը սկսում է ակտիվորեն աճել գլուխները: Այս ժամանակահատվածում ջրառաքումն իրականացվում է հաճախականությամբ `հինգ օրից մեկ անգամ, իսկ երբեմն հաճախ: Տաք, քամոտ եւ չոր եղանակի համար ոռոգման հաճախականությունը պետք է աճի `հողի չորացման համար: Սովորաբար այդ ժամանակ ջուրը կատարվում է `ամեն երեք օրվա ընթացքում: Երբ սոխով եւ սխտորով ջուր լցնելը, նախեւառաջ, պետք է ուշադրություն դարձնել այս մշակաբույսերի աճող շրջանում եղանակի առանձնահատկություններին: Եթե ամառը տաք չէ եւ անձրեւոտ էր, ապա սխտորով մահճակալները ջրելու համար կատարվում է միայն այն դեպքում, երբ հողը կաթում է: Հատկապես սառը եւ խոնավ ամռանը, հաճախ անհրաժեշտ է քերել քերծվածքները քերծվածքներից, կանխելու համարձակորեն շաքարած սխտորի արմատները: Եթե անհրաժեշտ է ձմռանը պահպանել սխտորը պահեստում, ապա սխտորի գլուխների ինտենսիվ աճի սկիզբն է, ջուրը մի փոքր նվազեցնում է: Իհարկե, միեւնույն ժամանակ, գործարանի լամպերը չեն դառնա այնքան մեծ, բայց դրանց պահպանման որակը զգալիորեն կբարձրանա, նման սխտորը բավականին ձմեռ է պահվում ողջ ձմռանը: Սակայն եթե մշակման տարածքը բավականին համեստ է, եւ գործարանը նախատեսվում է երկարաժամկետ պահեստավորվել, ապա այն ավելի ինտենսիվ է տնային օգտագործման համար ծովային եւ մարինադներ պատրաստելու ժամանակ օգտագործելու համար: Բույսի լամպերի հզորացման համար ավելի շատ խոնավություն տրամադրելը կարող է մեծացնել դրանց աճը: Այնուամենայնիվ, արդյունքում առաջացող խոշոր գլուխները չեն տարբերվում երկար սննդի ժամանակ: Սագի սխտորի ջրահեռացման հիմնական կանոնները Որպեսզի աճել սխտոր լավ բերք, դուք պետք է հետեւեք որոշ կանոնների եւ առաջարկությունների: եթե օդի ջերմաստիճանը սկսում է ընկնել +15 աստիճանից ցածր, ապա մշակույթը ջուրը չի արտադրում, ջրի ջերմաստիճանը ջրում սխտորի համար չպետք է գերազանցի +18 աստիճան, կաթը համարվում է բերքի ջրի առավել հարմար միջոց, Այգեգործները ճանաչում են որպես լավագույն ժամանակ, վաղը առավոտյան սխտորով պարտեզի մահճակալները ջրելու համար: Եթե նախատեսվող բերքը չի օգտագործվի երկարատեւ պահպանման համար, բայց մոտ ապագայում, սխտորով մահճակալները ջրելու դեպքում կդադարեցվի ակնկալվող բերքի օրվանից մեկ շաբաթ առաջ: Եթե ապագա բերքը պետք է պահպանվի ամբողջ ձմռանը, ապա ջրարջը դադարեցվի բերքահավաքից երկու շաբաթ առաջ `դա կբարձրացնի սխտորի պահպանման որակը: Այսպիսով, որոշվում են սեզոնի եւ սխտորի ջրածածկման հիմնական կանոնները, որոնք աճում են այդ հացահատիկները բաց գետնին: Թեեւ այդ բույսերը խոնարհ են խնամքի մեջ, բայց նրանց համար ճիշտ ջրահեռացումը մեծ դեր է խաղում: Միայն տեխնոլոգիայի պարտադիր պահպանումով կարող եք աճել, եւ որ ամենակարեւորն է լավ բերք պահել: Սխտորումը դադարեցնում է մոտավորապես մեկ ամիս առաջ ջուր լցնելը, եւ սովորաբար այն սկսում է հուլիսի 12-17-ը հավաքել, երբ տերեւները դեղին են դառնում, դա ripening նշան է: Որոշելու այգեգործների հասունությունը, որոշ այգեպանները խորհուրդ են տալիս մեկ գործարանի վրա 1-2 ծաղկային նետեր թողնել: Երբ պտտվող հոտը թափվում է նրանց վրա, ժամանակն է քաղել սխտորը: Պետք է նշել, որ եթե ծաղիկների կաթիլները թողնում են ripening, դուք կարող եք ստանալ գերազանց տնկման նյութը ամենամեծ լամպ. Ջրից հետո, համոզվեք, որ ստուգեք այգու մահճակալը: Եթե դա ցույց է տալիս ծնեց լապտերները, կարեւոր է նրանց անմիջապես ծածկել երկրի վրա: Անհրաժեշտ է նաեւ հորդառատ անձրեւներից հետո հետեւել սխտորը: Եթե մահճակալը, չնայած պարբերաբար սուզվելը, նայում է չորացրած, բույսերի շուրջը պետք է ուշադիր նոսրանա, այնպես որ օդը կարող է հոսում հողի վերին շերտով: Սխտորը սովորաբար ջրով է ցողում, օգտագործելով շաբաթական մեկ անգամ ջրի մեջ մեկ քառակուսի մետրի համար օգտագործելով 15 լիտր ջուր: Սովորաբար սխտորը պետք է ջրիմուռ է մայիս, հունիս եւ հուլիսի սկզբին: 18-20 օր առաջ բերքահավաքի ժամանակ, սխտորը ջրելու համար դադարեցվել է: Անհրաժեշտ է օդի ջերմաստիճանն իջեցնել, օրինակ, եղանակային պայմաններում, երբ այն շատ տաք եւ թույլ անձրեւ չէ, 10-12 լիտր ջուր է ծախսվում մեկ քառակուսի մետրի դիմաց: Ջուրը պետք է լինի 8-10 օրյա ընդմիջում: Ջրարտադրության համար փորձագետները եւ փորձառու այգեպանները խորհուրդ են տալիս օգտագործել ջուրը, որը որոշակի ժամանակ կանգնած է արեւի տակ: Եթե դա տաք ամառ է, նույն ջրի ծավալով, ոռոգման միջեւ ընկած ժամանակաշրջանը կրճատվում է մինչեւ 5-6 օր: Շարունակվող անձրեւոտ եղանակով ձմռան սխտորը չի պահանջում ջուրը: Ջրարտադրության համադրություն սոուսով Փորձագետները խորհուրդ են տալիս միավորել ջարդիչ սխտորով սոուսով: Օրինակ, երբ բույսերը արդեն 3-4 տերեւ ունենում են, դուք կարող եք խառնել մի ճաշի գդալ քաղցկեղի 10 լիտր ջուր կամ նույն պատրաստված հեղուկ պարարտանյութ, Agricola Vegeta: Սխտորը պետք է watered այս watering կարող է օգտագործել այս լուծումը sprinkling. Այս դեպքում, որպես կանոն, յուրաքանչյուր քառակուսի մետրի համար սպառվում է 2-3 լիտր լուծում: 2-3 շաբաթ անց դուք կարող եք կերակրել բույսերը nitrophoska կամ nitroammofoski լուծույթով, լուծարելու 2 ճաշի գդալ պարարտանյութ 10 լիտր ջրի մեջ: Լավ արդյունքներն իրականացվում են նաեւ «Effecton» պատրաստված հեղուկ պարարտանյութի միջոցով: Դա անելու համար 2 ճաշի գդալ պետք է զտվեն 10 լիտր ջրի մեջ: Վերոնշյալ վերին խառնուրդը գրեթե հավասարաչափ է ծախսվում `1 քառակուսի մետրի համար անհրաժեշտ է 3-4 լիտր խառնուրդ: Վերջնական կերակրումը կատարվում է լամպի ձեւավորման ժամանակահատվածում, նրա ժամանակը անհատական է եւ կախված է տվյալ տարածքի կլիմայական պայմաններից: Ջրելու համար անհրաժեշտ է լուծարել 2 ճաշի գդալ մանրացված սուպերֆֆֆֆատ 10 լիտր ջրի մեջ: Խառնուրդը սպառվում է քառակուսի մետրի համար 4-5 լիտր հաշվարկով: Գարուն խնամք սոխի համար Այս բերքը տնկել է բաց գետնին, Ռուսաստանի կենտրոնական մասում մայիսի կեսերին: Այս ընթացակարգից մեկ օր առաջ այգում հողը պետք է զգույշ թափվի: Հողը տնկելուց հետո ոչ մի կերպ չի խոնավացնում. Նրանք սպասում են այն պահը, երբ երկիրը կաթում է: Ճարպոտ գարնանը դա սովորաբար չի պատահում, եւ բույսերը ջուր չեն տալիս: Հարցին, թե որքան հաճախ սոխերը պետք է սուզվեն, կախված է հիմնականում այն, թե ինչ եղանակ է դրսից: Չոր գարնանը պետք է ուշադիր հետեւել հողի վիճակը: Այգու մահճակալներում սոխը չորացնելը վնասակար է, քանի որ գերակշռում է: Գարնանային ժամանակներում խիտ պայմանական կլիմայական պայմաններում, սոխը սովորաբար պետք է watered մոտ շաբաթը մեկ անգամ: Թեեւ գլուխները փոքր են, անհրաժեշտ չէ խոնավացնել հողը բույսերի տակ: 1 մ 2 8 լիտր դույլ բավարար է: Խնամք հունիս-օգոստոս ամիսներին Այսպիսով, գարնանը բույսերի տակ հողը խոնավացնելու համար մենք նախասահմանեցինք: Այժմ եկեք նայենք, թե ամռանը որքան ջուր են սոխը եւ ինչքան ջուր պետք է ծախսես: Հունիսին հարկավոր է խոնավացնել մահճակալները բույսերով մի փոքր պակաս, քան գարնանը: Այս ժամանակահատվածում ջրառումը սովորաբար կատարվում է շաբաթական մեկ անգամ: Միեւնույն ժամանակ քառակուսի մետրի դիմաց մոտ 10-12 լիտր ջուր է սպառում: Մոտավորապես ոռոգման նույն ռեժիմը մնում է հուլիսի առաջին կեսին: Այս պահին բույսերը լցվում են սոխ, եւ, հետեւաբար, դրանք բավականին շատ խոնավության կարիք ունեն: Այգում հողը պետք է թաց լինի ոչ պակաս, քան 15 սմ: Ամառային բնակիչները, ովքեր որոշել են այս բերքի բուսական մշակույթը մեծացնել, պետք է իմանան, որ հուլիսի վերջում սոխը պետք է ջուր լցնել: Այս պահին մահճակալները խոնավանում են նույն հաճախականությամբ, ինչպես ամսվա սկզբին: Սակայն բույսերի տակ թափվող ջրի քանակը կրճատվում է կեսով: Հուլիսի վերջում տնկման մեկ քառակուսի մետրի ոչ ավել քան 5-6 լիտր ջուր պետք է ծախսվի, հակառակ դեպքում լամպերը կկորցնեն պահեստում: Stopping watering մասին մոտ երեք շաբաթ առաջ բերքը - ճիշտ հետո ծալքեր հայտնվում են փետուրները. Հիմնական կանոնները հետեւելու համար Որքան հաճախ ջուրը սոխը բաց դաշտում, դուք հիմա գիտեք: Գարնանը դա անում են շաբաթական մեկ անգամ, ամռանը, մեկ տարի եւ մեկ անգամ: Հաջորդ, հաշվի առեք, թե որն է այս ընթացակարգի իրական տեխնոլոգիան: Слишком теплой водой поливать лук не рекомендуется. Բարձր ջերմաստիճանը, որը զուգորդվում է խոնավությամբ, կարող է առաջացնել արատավոր հիվանդությունների զարգացում: Ջրի ջրի որակի օպտիմալ մակարդակ `14-18 ջերմաստիճան: Այս ռեժիմում դուք կարող եք հյութեղ, համեղ, խոշոր, եւ միեւնույն ժամանակ հիմք առաջացնել: Երբեմն շրջակա տարածքների սեփականատերերը ավելացնում են ոռոգման ջուրը սոխի համար օգտակար բոլոր տեսակի պատրաստուկների համար: Շատ լավ լուծում կլինի, օրինակ, Energen- ի նման գործիքի օգտագործումը: Այս թմրանյութը խթանում է գլուխների եւ փետուրների աճը եւ զարգացումը, նվազեցնում է նիտրատի բովանդակությունը բույսերի հյուսվածքներում եւ կարողանում է բարձրացնել մինչեւ 40% -ով սոխը: Ավելացրեք «Energen» ջրի մեջ 10 լիտրի համար 1 խցիկի չափով: Հարցին, թե որքան հաճախ ջուրը սոխը կարող է ներառել նաեւ բույսերի տեսքը: Եթե շաղգամի փետուրը գունատ է դարձել եւ շատ ջրազուրկ է եղել, պետք է կրճատվի մահճակալի հողի խոնավացման հաճախականությունը: Տերեւների թեքերի դեղնացում եւ չորացում, ընդհակառակը `հողի մեջ խոնավության բացակայության նշան: Որքան հաճախ է ջուրը «գրիչի վրա» ջրի մեջ: Այս դեպքում մահճակալների վրա հողը խոնավանում է նույն ձեւով, երբ գլուխների համար աճող բույսեր են աճում: Միակ բանը, նրանք մի քիչ ավելի են թափում այդպիսի բանջարեղենը: Չոր գարնանը հողը խոնավացնում է ոչ թե մեկ, այլ շաբաթը երկու կամ երեք անգամ: Միեւնույն ժամանակ սպառվում է մոտավորապես 8 լիտր ջուր մեկ մետրի համար: Մինչեւ երկար փետուրի վերածումը, ջրածինը լավագույնս արվում է «արմատ» մեթոդով: Այնուհետեւ կարող եք օգտագործել ցանկացած մեթոդ: Որքան հաճախ ջուրը բաց դաշտում սոխը, երբ աճեցվում է «փետուրի վրա» ամռանը: Խոնավացրեք հողը բույսերի տակ գրեթե մինչեւ բերքը: Դադարեցնել անջատումը մոտավորապես հինգ օր առաջ `կտրելով: Ավելի ուշ այս ընթացակարգը չպետք է իրականացվի, հակառակ դեպքում գրիչը շատ ջրազուրկ եւ փխրուն կլինի, եւ դրա գինը կկրճատվի մի քանի անգամ: Ջրային ռեժիմ սխտոր Այսպիսով, որքան ջուրը սոխը եւ որքան ջուրը պետք է օգտագործվեն միեւնույն ժամանակ, մենք հասկացանք: Հիմա եկեք հասկանանք, թե ինչպես ճիշտ խոնավացնել հողը, մահճակալներում, սխտորով: Այս գործարանի արմատային համակարգը բավական թույլ է: Բացի այդ, սխտորի գլուխները պակաս սոխ են եւ սննդարարները հիմնականում կազմված են հողի վերին շերտերից: Հետեւաբար, այս գործարանը պահանջում է մի փոքր ավելի ջուր: Սակայն, տապակել սխտորը, ինչպես նաեւ սոխը: Այս մշակույթի կանաչ մասերը սկսում են ինտենսիվորեն զարգանալ ապրիլին `մայիսին: Այդ ժամանակահատվածում պետք է առնվազն երկու waterings անցկացվեն: Բայց միայն եթե եղանակը չորանա: Գարնան վերջում - հունիսին գլուխները սկսում են աճել սխտորով: Այս պահին, ամեն անգամ, ամեն 5 օրվա ընթացքում, եւ շատ ցուրտ եղանակին `ամեն 3 օր մեկ անգամ ջրի մեջ է: Հարցը, թե որքան հաճախ պետք է ջուրը սոխ ու սխտորը ջուր լցնել, առաջին հերթին կախված է աճող շրջանում եղանակի վրա: Ճարպոտ ամռանը, սխտորով մահճակալներում հողը շատ ավելի քիչ է watered - ինչպես dries. Երբեմն այս բույսի մահճակալներում դուք նույնիսկ ստիպված եք դանդաղեցնել ջուրը: Ինչպես ջրի սխտոր: Որպեսզի սխտորն աճի ճիշտ ռեժիմում, դուք պետք է հասկանաք դրա խոնավության հիմնական կետերը: Դրանք հետեւյալն են. Ոռոգումը բացառվում է, երբ միջին օրական ջերմաստիճանը 13 աստիճանից ցածր է: Ոռոգման ջուրը պետք է ունենա մոտ 18 աստիճան ջերմաստիճան: Արեւմուտքից վաղ առավոտյան կամ ուշ երեկոյան ժամացույցները ոռոգման համար բարենպաստ ժամանակներ են: Յուրաքանչյուր ոռոգման գործընթացից հետո հողը պետք է ընկղմվի երկու սանտիմետր խորության վրա: Անձրեւից հետո չեք կարող ջուրը ջուրը լցնել: Սրանք կանոններ են, որոնք կապահովեն, որ սխտորը ունի ճիշտ ոռոգման ռեժիմ: Ծառատումից հետո ջուր լցնելը Աճման նախնական փուլը ծագումից մինչեւ ատամների ձեւավորումը: Ժամանակի յուրահատկությունը `խոնավության պահանջները: Ավելորդ խոնավությունը կարող է վնասել, բայց այդ ժամանակահատվածում դա չափազանց կարեւոր չէ: Որքան հաճախ տնկելուց հետո սխտորի ջուրը Երկրի խիտ խոնավությունը: Խոնավության խորությունը `մինչեւ 30 սանտիմետր: Խոնավության ռեժիմը `ամեն 7-8 օրվա ընթացքում: Առաջին ոռոգումը կատարվում է հագնվելու հետ, անկախ ժամանակից: Ես պետք է ջուրը ջրի հասունացման ժամանակ: Անհրաժեշտ է, բայց ոչ այնքան ինտենսիվ: Երբ մայիսին սխտորի կադրերը, հուլիսին, սոխը սկսում է հասունանալ: Ընթացքը ավարտվում է օգոստոսին: Խոնավությունը ուշացնում է լամպերի ձեւավորմանը եւ նվազեցնում դրանցում հանքանյութերի քանակությունը: Այս հիմքով, օգոստոսին ջրելու դեպքում գործարանը պետք է դադարեցվի: Հակառակ դեպքում, բերքը կփրկվի: Ամռան բնական ամպերը այնքան էլ չեն խանգարում: Բայց ցանկալի է, որ անկողնոցները լինեն մահճակալների վրա, որոնցում տեղումներն անխուսափելի կլինեն: Դադարեցնել ջրերը, երբ մաքրում են Սխտորն աճել է, եւ առաջ է անցնում ծանր աշխատանքների բերքահավաքի հետ: Ես պետք է ջուրը ջուր տամ: Պատասխանն այն է, որ այս միջոցառումը պետք է դադարեցնել հողի հոսքը հողի մեջ: Ոռոգման կանգառի ժամկետը կախված է մշակաբույսերի մշակման վրա. Պահեստավորման համար 20 օրվա ընթացքում: Մշակումը `7 օր: Բերքահավաքի ժամկետը կախված է մշակման տարածաշրջանից: Բնական տեղումները նույնպես նպաստում են ոռոգման ժամանակաշրջանի դադարեցմանը: Նախատեսված է դիտել նախնական եղանակի կանխատեսումը մաքրելու համար, եթե սխտորը աճում է բաց գետնին: Ձեռնարկի ոռոգումը Դրանցից առաջինը հայտնի ձեռքի ոռոգումն է: Պրիմիտիվ մեթոդ առանց մեխանիզացիայի օգտագործման: Հակասությունները. Վարժեցեք այգեպանին, հատկապես այն ժամանակ, երբ դուք պետք է հոգ տանեք վայրէջքի մեծ տարածքի մասին: Քայլելու համար անհրաժեշտ տնկարանների համար: Խոնավության գումարը դոզվում է աչքին: Մեթոդի էժանությունը: Անհրաժեշտ չէ վայրէջք կատարել ջրամատակարարումը: Անկախ էլեկտրաէներգիա: Մեթոդը կարեւոր է, երբ մշակաբույսերի փոքր տարածքը: Այսպիսով, իրականացնում են տնային սխտորի ջուրը բաց գետնին, շատ բանջարեղեն: Ջրի ճշգրիտ բաշխումը մշակաբույսերի վրա: Միայն անհրաժեշտ է իմանալ, թե որքան ջուր է պահանջվում որոշակի աճի փուլում: Մեխանիկական մեթոդ. Կախվածություն էլեկտրաէներգիայի կամ ջրի ճնշման համակարգում: Եթե համակարգը ինքնաբերաբար չի փակվում, ապա հողի հագեցումը հնարավոր է խոնավության պատճառով: Եվ դա կարող է հանգեցնել աղակալման: Ուշադրություն դարձրեք: Համակարգի հիմնական թերությունն այն է, որ դա կարող է առաջացնել սխտոր հիվանդությունների աճ: Հողի մակերեւույթից մեծ քանակությամբ գոլորշիացում կբարձրանա, եւ ջրային գոլորշիներով վտանգավոր մանրէները կնվազեն սխտորի փետուրները: Sprinkling- ը լավագույնս կատարվում է փոքր քանակությամբ: Հնարավորության դեպքում ավելի լավ է դիմել մեկ այլ եղանակի վրա: Փորձառու այգեպանները դադարեցնում են այս ձեւով ջուրը: Կաթիլային ոռոգման համակարգը ճանաչվում է որպես ագրոտեխնիկական համայնք `որպես առավել արդյունավետ: Դրա պատճառները. Ջուրը հոսում է հենց գործարանի արմատներին: Խնամք խոնավության միասնական բաշխմամբ: Հստակ կարգավորումը: Համակարգի բացակայությունը սարքի բարձր արժեքն է: Այնուամենայնիվ, հողամասում հնարավոր է օգտագործել տնամերձ կաթիլային ոռոգման համակարգը, որը ոչ պակաս չի լինի, քան գործարանի նույնականությունը: Ես պետք է սխտոր ջուր տան համակարգերից ջուր անեմ: Այո, նրանք միայն պահանջում են ճշգրտում: Հողի խոնավության չափումը Սխտորին անհրաժեշտ է խոնավություն, երբ հողը հագեցած է հողի 70% -ից ցածր: Օպտիմալ խոնավության ցուցանիշը պետք է հիշել եւ թույլ չտալ, որ սեզոնին հասնեն մինչեւ հասուն շրջանի սկիզբը: Հողի խոնավությունը չափելու համար նպատակահարմար է օգտագործել սարքը `խոնավության չափիչ: Չափումների ճշգրտությունը թույլ կտա իրականացնել գործարանի ճիշտ խնամք: Բայց ոչ բոլոր այգեպանները այն ունեն: Բացի այդ, ինչ-որ մեկը զղջում է սարքի ձեռքբերման համար: Հնարավոր է չափել հողի խոնավությունը այլ կերպ: Այո, դրա համար օգտագործվում են երկրի խոնավության չափման հնացած, ձեռքի մեթոդը: Այն միայն պահանջում է մի քանի բեկորներ հավաքել մոտ 10 սանտիմետր խորության վրա: Դուք պետք է սեղմեք մի բուռ, ապա բացեք այն: Արդյունքները կլինեն հետեւյալ բնութագրերով. 80% եւ ավելի - համակարգչային հեղուկից հայտնվում է: 75-70% - մի փաթաթված ձեւավորված գնդիկ է, որը ցրվում է, երբ սեղմված է: 70% - իջնում է մատների գծագրերը: 60% - կեղտոտ քերծվածքները: Հոտի ճիշտ ընտրությունը կարեւոր է հասունության փուլում: Սա թույլ է տալիս հասկանալ, թե երբ պետք է ավարտել ջրարջով: Օգտագործելով սխտորից ջրի ինչպես ջրի մասին, կարող եք աճեցնել բարձրորակ սխտորի բերք: Անհրաժեշտ է խստորեն պահպանել ոռոգման ռեժիմը, ուշադրություն դարձնել բնական աղտոտվածությանը: Անհրաժեշտ է հետեւել նրանց հասունացման ընթացքում: Այսպիսով, հողը հագեցած է անձրեւի խոնավությունից `դարպասի վրա ջրահեռացման համակարգ ստեղծեք: Քանի որ ոռոգման համակարգը օպտիմալ է օգտագործել կաթել: Ջուրը սխտորի բաց գետնին նման համակարգով պարզ է եւ արդյունավետ: Դա հեշտ է ձեզ դարձնել իմպրովիզացված միջոցներից, անգամ փոքրիկ վայրէջքների համար: Ձեռնարկի մեթոդը չի ապահովում բարձր ճշգրտություն, եւ դրա պատճառով հողը կարող է գերազանցել խոնավությամբ: Կաթել համակարգը կհանգեցնի անմիջապես արմատներին: Երբ դադարեցնել ջրում սխտորը: Մինչեւ հասունացումը, նվազեցնել խոնավության չափը, մինչեւ վերջ `բոլորովին ջուր չեն: Առավել ընդունելի եւ արդյունավետ մեթոդ: Այն ճշգրտորեն կարգավորվում է, այն պաշտպանում է հիվանդությունների զարգացման դեմ, որոնք հաճախ երեւում են սովորական ջրարբուռներով բույսերի մեջ, որոնք կարող են ջրածին կամ կաթսա: Այստեղ գործարանը ժամանակին, ուղղակի եւ նպատակասլաց արմատից ստանում է ոչ միայն կենսունակ խոնավություն, այլ նաեւ հողից սնուցիչներ: Միեւնույն ժամանակ սոխը ավելանում է, քաշը բերելով: Մեթոդն ունի իր մինուսը, սարքավորումները թանկ են, ոչ բոլոր այգեպաները կարող են իրեն թույլ տալ: Բայց եթե դուք հաշվարկեք եւ մեծ քանակությամբ սխտոր եք բերում անհրաժեշտ քանակությամբ, կարող եք վերականգնել ծախսերը Սխտոր, աճեցում, խնամք, սխտորով ուտեստներ, սխտորով բուժում Սխտորն աճում է ամենալավ, կառուցված, մշակաբույսերի եւ բերրի հողերի վրա: Մշակման հողամասը արեւոտ կլինի, քանի որ ղեկավարները լիովին չեն հասնում լույսի բացակայությունից, ինչը նվազեցնում է եկամտաբերությունը մի քանի անգամ: Լամպի մշակաբույսերը բավականին խոնավություն են, բայց չեն հանդուրժում բալլինգը: Ահա թե ինչու ցանքատարածությունները եւ ջրհեղեղները տեղադրվում են սխտորի եւ սոխի մշակման համար: Կանոնները ջրելու սխտոր Խոնավության պակասը դրսեւորվում է տերեւների վրա մոխրագույն սպիտակ ճնշման բույսերի տեսքով: Ոռոգման բարձրացման անհրաժեշտության մեկ այլ նշան է նաեւ սխտորի փետուրների թեքերը: Բայց խոնավության առատությամբ եւ մահճակալների հագեցմամբ, սխտորի տերեւները պայծառացնում են եւ կանաչ գույնի: Ճիշտ ոռոգման շնորհիվ կախված է լամպի ապրանքային հատկանիշներից եւ բերքի արժեքից: Սխտորի սխտորի ոռոգման համար ցանկալի է սառցե արտեզյան, ջրի կամ ջրի օգտագործումը: Մշակույթը նախընտրում է արեւի տակ նախապես ջուրը տեղավորել: Առավել հարմար տարբերակն այն է, որ ոռոգվում է ջրային զենքով հագեցած գուլպանով: Sprinkling մեթոդը նույնպես հարմար է: Բույսերի սածիլները լիովին արձագանքում են խոնավության: Անհրաժեշտության դեպքում սնուցող սննդանյութերի ճշգրտումները սերմնացան կերակրման համար ծախսեր են կատարում հետագծային տարրերի լուծմամբ: Սուրճի ոռոգման հաճախականությունը եւ ծավալը Ապրիլի կեսերից, մայիս-հուլիս ամիսներին, սխտորը լցվում է ամեն 6-7 օրվա ընթացքում: Ավելին, անձրեւոտ եղանակի ժամանակ ջրահեռացումը կրճատվում է կամ ամբողջովին դադարում է, իսկ ջրահեռացման եզրերը պտտվում են տողերի միջեւ `կանխելու աղտոտված հեղուկների գետնին, ինչը կարող է հանգեցնել արմատային համակարգի հոտացմանը: Նրբաթիթեղի նետումը եւ կերակրման սխտորը Տաք սեզոնում հորդառատ անձրեւից հետո հողի մակերեսը կարող է ձեւավորվել հողի մակերեւույթում `կանխելով թթվածնի հասանելիությունը լամպերին եւ դրանց ձեւավորման պայմանների վատթարացմանը: Հետեւաբար, փորձառու աճեցնողներ, ծանր ջերմաստիճանի եւ սխտորի պլանավորած ոռոգման ավարտից հետո իրականացնում են մակերեսային (3-5 սմ) նոսրացում, բարձրացնելով երկրի օդափոխությունը: Հիշեք, որ սխտորի արմատային համակարգը տեղակայված է հողի վերին շերտում, այնպես որ հնարավորինս խուսափում է: Մշակման սեզոնի սկզբում սխտորի երկու ազոտ հավելումներն իրականացվում են 2 շաբաթվա միջակայքում: Ձմռանը եւ գարնան սխտորը քաղցած են բարեկամական նկարահանումները (ապրիլ-մայիս) հետո երկու շաբաթվա ընթացքում: Որպես հանքային հավելում, օգտագործվում է ամոնիումի նիտրատի կամ կարբամիդի լուծույթ: Փորձառու օղորննիկները կիրառում են համալիր հանքային պարարտանյութեր, օրինակ `nitroammofosku, azofosku: Ամռան բնակիչները հասանելի են նաեւ օրգանական նյութեր `լյարդի լուծույթ (1:10), թռչունների ցնցում (1:20), բորբոքված կանաչ բույսերի խմորիչ ներարկում: Սնուցումը պետք է իրականացվի պլանավորված առատ ջրով կամ անձրեւից հետո: Ինչու չպետք է սխտոր ջուր չկրկնել երեք շաբաթ առաջ: Այս պահին խոնավության ավելցուկը կհանգեցնի գլուխների պահպանման որակի զգալի նվազմանը: Եթե սխտորի ջուրը ճիշտ ձեւավորվի եւ լամպերը փորագրվեն, չորացրած եւ պահպանվեն ժամանակին պահեստավորելու համար, ապա ձմռան սխտորը փրկվում է մինչեւ առանց միջամտության մինչեւ ձմռանը, իսկ գարնան սխտորը մինչեւ հաջորդ ամռանի սկիզբը: Բաղնիքի ցորենի մշակաբույսերի աճեցում Ձեր կայքում: Բացօթյա սխտորի ջրելու կանոնները Բուսաբուծության ծավալն ավելացնելու համար անհրաժեշտ է իմանալ, թե ինչպես պետք է ճիշտ ձեւավորել սխտորի ոռոգումը բաց դաշտում: Անբարենպաստ զարգացած արմատային համակարգի շնորհիվ, սխտորի մշակաբույսերը տնկում է մակերեսային խորության վրա, ուստի զարգացման ժամանակահատվածում բույսը պետք է չափավոր ջրեր: Եկեք պարզենք, թե որքան հաճախ ջրի ջերմություն բաց դաշտում: Ոռոգման մեթոդներ Սոխի մրգերի սածիլների ոռոգման երեք մեթոդներ կան: Ամենատարածված ձեռնարկը, պակաս օգտագործված `ցնցուղի եւ կաթիլային ոռոգման: Սխտորը խոնավության սիրող գործարան է, բայց խոնավության ավելցուկը նույնպես բացասաբար է ազդում մշակված արտադրանքի որակի վրա: Չոր հողը բերում է դեֆորմացիայի եւ արմատային ծավալի նվազման: Բարելավել սխտորի մշակաբույսերի եկամտաբերությունը, անհրաժեշտ է ընտրել համապատասխան ոռոգման մեթոդը: Կաթել մեթոդ Սարմացնող սխտորի առավել արդյունավետ տեխնիկան կաթիլային ոռոգումն է: Ջրի մաքրման այս եղանակով խոնավությունը ոչ միայն ուղղակիորեն գնում է արմատին, այլեւ հավասարաչափ տարածվում է գործարանի տերեւների վրա: Այս մեթոդի անբավարարությունը թանկ տեխնիկա է: Անհրաժեշտ է ճիշտ հաշվարկել աճող նախշերով `վերացնել բոլոր ծախսերը: Ներկայումս արհեստավորները նման սարքավորումներ են պատրաստում պլաստիկ շշերից: Սխտորի ոռոգման կանոնները Որպեսզի բարձրորակ սխտոր մշակաբույսերի աճեցումը պետք է հիշի մի քանի կանոն. 1) Երբ միջին օրական օդի ջերմաստիճանը 13 ° -ից ցածր է, ջուրը չպետք է իրականացվի, որպեսզի խուսափեն գործարանի փտածությունից: 2) Ջրելու համար օգտագործվում է 18 ° բարձր ջերմաստիճանը: 3) ոռոգման համար նախընտրելի է անձրեւաջրերը կամ արտեզյան ջուրը, այն պակաս դժվար է, քան ջրի քաշը: 4) Ոռոգման օրվա օպտիմալ ժամանակը արեւածագից եւ մայրամուտից հետո է 5) Ջրարտադրությունից հետո անհրաժեշտ է հողը հանել երկու սանտիմետր խորության վրա: Որքան հաճախ ջուրը սոխ եւ սխտոր բաց դաշտում: Սոխ եւ սխտոր - գրեթե յուրաքանչյուր այգում աճեցված, unpretentious, համեղ եւ առողջ մշակաբույսեր: Լավ բերք ստանալու հիմնական պայմաններից մեկը ճիշտ ջրում է: Ինչպես ցանկացած այլ բուսական բույսեր, այդ մշակույթները բացարձակապես չեն հանդուրժում ջրի կամ դրա անբավարարության լճացումը: Որքանով է սոխը եւ սխտորը ջուր լցնել եւ ինչ քանակությամբ մեր հոդվածը: Այն դեպքում, երբ սխտորը պետք է պահվի երկար ժամանակ, լամպերի արագ զարգացման ժամանակահատվածում այն պետք է ավելի քիչ ջրով լցվի, ապա գլուխները մեծանան, բայց միեւնույն ժամանակ աճը կլինի: Եթե մահճակալը փոքր է, եւ սխտորը պետք է օգտագործվի, օրինակ, որպես պաղեստին, վարունգ եւ պղպեղ կերակրի միայն որպես համեմունք, պետք է աճել ջրարբիացման հաճախականությունը: Այս դեպքում գլուխները մեծանում են, բայց դրանք երկար ժամանակ չեն պահվի: Հիմնական ջրահեռացման կանոնները Սաղմոնի աճեցման ժամանակ պետք է հաշվի առնել հետեւյալ առաջարկությունները. +15 աստիճանից ցածր ջերմաստիճանում, բույսերը ջուր չեն, ջրի ջերմաստիճանը պետք է լինի ոչ ավելի, քան +18 աստիճան, ջուրը լավագույնն է վաղ առավոտյան Ջրի սխտորի լավագույն եղանակը կաթել է: Եթե սխտորը պետք է օգտագործվի միայն պահածոյացման համար, ապա դուք պետք է դադարեցնեք խառնաշփոթը մեկ շաբաթ առաջ բերքահավաքում: Եթե գլուխները պահվում են ձմռանը `2 շաբաթ առաջ: Այսպիսով, մենք հասկացանք, թե որքան ջուր սոխ եւ սխտոր: Այս երկու բույսերը էլ անհեթեթ են, բայց հողի խոնավության առումով դեռեւս բավականին քմահաճ է համարվում: Պետք է պահպանվի ոռոգման տեխնոլոգիան, հակառակ դեպքում անհնար կլինի, պարզապես, լավ բերք տալու համար: Sedum: unpretentious ձեւավորում ցանկացած ծաղկի մահճակալի Բեգոնայի խնամքը պատուհանների վրա. Փոխպատվաստման եւ վերարտադրության հեգնանքները, ծաղկեփունջի հասնելու գաղտնի եղանակը Copyright 2020 \ Բույսերի մասին առցանց ամսագիր \ Որքան հաճախ ջուրը սոխ եւ սխտոր բաց դաշտում