text: Չարլզ Ռոբերտ Դարվին (, ), անգլիացի բնագետ եւ ճանապարհորդ, առաջիններից մեկն է, որ գիտակցել եւ պատկերավոր դրսեւորել է, որ կենդանի օրգանիզմների բոլոր տեսակները էվոլյուցիայի են ենթարկվում ընդհանուր նախնիներից։ Իր տեսության մեջ, որի առաջին լայնածավալ շարադրումը տպագրվել է 1859 թ. «Տեսակների ծագումը» գրքում (ամբողջական անունը՝ «Տեսակների ծագումը բնական ընտրության ճանապարհով կամ կյանքի համար պայքարելիս բարենպաստ ցեղերի գոյատեւումը») Դարվինը էվոլյուցիայի հիմնական շարժիչ ուժ է համարել բնական ընտրությունը եւ անորոշ փոփոխականությունը։ Էվոլյուցիայի գոյությունը ճանաչվել է գիտնականների մեծամասնությամբ, դեռ Դարվինի կենդանության ժամանակ, այն դեպքում, երբ բնական ընտրության տեսությունը, որպես էվոլյուցիայի հիմնական շարժիչ ուժ, ընդհանուր ճանաչում է ստացել միայն 20-րդ դարի 30-ական թվականներին։ Դարվինի հայտնագործությունները եւ գաղափարները վերամշակված ձեւով հիմք են ստեղծում էվոլյուցիայի ժամանակակից համադրական տեսության համար եւ կազմում են կենսաբանություն առարկայի հիմքը, որը ապահովում է կենսաբազմազանության տրամաբանական բացատրությունը։ Դարվինի տեսության ուղղափառ /խիստ/ հետեւորդները զարգացնում են էվոլյուցիոն մտքի ուղղությունը, որը կրում է իր անունը (դարվինիզմ)։ Կարճ Կենսագրություն Մանկությունը եւ պատանեկությունը Չարլզ Դարվինը ծնվել է 1809 թ. փետրվարի 12-ին Շրոփշիր կոմսության Շրուսբերի (Shrewsbury) քաղաքի Մաունթ Հաուս () տոհմական կալվածքում։ Կայացած բժիշկ եւ ֆինանսիստ Ռոբերտ Դարվինի (անգլ. Robert Darwin) եւ Սյուզան Դարվինի (ծնունդով՝ Ուեջվուդ, անգլ. Wedgwood) վեց երեխաներից հինգերորդն էր։ Նա երկու նշանավոր աբոլիցիոնիստ պապերի թոռ էր, հոր կողմից՝ Էրասմուս Դարվինի, մոր կողմից՝ Ջոզայա Ուեջվուդի։ Այդ երկու ընտանիքները հիմնականում ընդունել են ունիտորականությունը, բայց Ուեջվուդները եղել են Անգլիական եկեղեցու ադեպտներ։ Ռոբերտ Դարվինը, լինելով բավականին ազատ հայացքների տեր, համաձայնել էր, որ փոքրիկ Չարլզը հաղորդություն ստանա Անգլիական եկեղեցում, բայց միեւնույն ժամանակ Չարլզն ու իր եղբայրները մոր հետ միասին այցելում էին Ունիտորական եկեղեցի։ 1817 թ. ցերեկային դպրոց ընդունվելով, ութամյա Դարվինն արդեն հաղորդակցվում էր բնական պատմությանը եւ կոլեկցիաներ հավաքելուն։ Նույն տարում, հուլիս ամսին մահանում է նրա մայրը։ 1818 թ. սեպտեմբերից մեծ եղբոր Էրազմի (անգլ. Erasmus Alvey Darwin) հետ հաճախում է Շրուսբերիի մոտակա Անգլիական դպրոց (անգլ. Shrewsbury School), որպես պանսիոներ։ Մինչ եղբոր Էրազմի հետ Էդինբուրգի համալսարան ուղեւորվելը նա 1825 թ. ամռանը հանդես է գալիս որպես ասիստենտ-աշակերտ եւ օգնում է հորը իր բժշկական պրակտիկայում՝ օգնություն ցուցաբերելով Շրոփշիրի չքավորներին։ Կյանքի Էդինբուրգյան ժամանակահատվածը 1825-1827 Էդինբուրգի համալսարանում բժշկագիտություն ուսանելու ժամանակ Դարվինը համարում է, որ դասախոսությունները ձանձրալի են, իսկ վիրաբուժությունը տառապանք է պատճառում, դրա համար թողնում է բժշկագիտության ուսուցումը։ Դրա փոխարեն նա տաքսիդերմիա է ուսումնասիրում Ջոն Էդմոնսթոունի մոտ, ով իր փորձը ձեռք էր բերել Հարավային Ամերիկայի անձրեւային անտառներ կատարած արշավում Չարլզ Ուոթերթոնին (անգլ. Charles Waterton) ուղեկցելու ժամանակ, շատ հաճախ նրան բնութագրելով որպես «շատ հաճելի եւ բազմուսում մարդ» (անգլ. very pleasant and intelligent man)։ Մյուս տարի լինելով բնական պատմության կաբինետի ուսանող նա միանում է Պլինեւսկու ուսանողական հասարակությանը, ուր ակտիվ քննարկվում էր ռադիկալ /արմատական/ մատերիալիզմը։ Այդ ժամանակ նա հանդես էր գալիս, որպես ասիստենտ Ռոբերտ Էդմոնդ Գրանտի (անգլ. Robert Edmund Grant) մոտ ծովային անողնաշարավորների կենսական ցիկլի եւ անատոմիայի հետազոտություննրում։ Ընկերության նիստերի ժամանակ 1827 թ. նա ներկայացնում է կարճ տեղեկություններ իր առաջին բացահայտումների մասին, որը հայացք է փոխում հասարակ երեւույթների վերաբերյալ։ Մասնավորապես նա ցույց տվեց, որ այսպես կոչված մշանկայի /яйца мшанки/ Flustra ձվերը, տիրապետում են ընդունակությամբ ինքնուրույնաբար շարժվել թարթիչների օգնությամբ եւ իրականում հանդիսանում են, որպես թրթուռներ, մյուս հայտնագործությունում նա նկատում էր, որ փոքրիկ գնդաձեւ մարմինները, որոնք համարվում են ջրիմուռների Fucus loreus երիտասարդ փուլերը, իրենցից ներկայացնում են կնճիթային տզրուկի Pontobdella muricata. ձվային բոժոժներ։ Մի անգամ Դարվինի ներկայությամբ Գրանտը գովաբանում էր Լամարկի էվոլյուցիոն գաղափարները։ Դարվինը զարմացած էր այդ հրճվական ճառով, բայց լռություն պահպանեց։ Վերջերս նա նույնատիպ գաղափարներ էր վերցրել իր էռազմ պապիկից՝ կարդալով նրա Զոոնոմիան, դրա համար տեղյակ էր այդ տեսության հակասություններին։ Էդինբուրգում երկրորդ տարվա մնալու ընթացքում Դարվինը հաճախում է Ռոբերտ Ջեմսոնի բնական պատմության կուրսը, որը ընդգրկում էր երկրաբանությունը, ներառյալ բանավեճը Նեպտունիստների եւ Պլուտոնիստների միջեւ։ Այն ժամանակ Դարվինը ոչինչ չէր զգում երկրաբանական գիտությունների հանդեպ, թեեւ ստացել էր բավականաչափ նախապատրաստում, որ բանականորեն դատի այդ առարկայի մասին։ Այդ ընթացքում նա ուսումնասիրել է բույսերի դասակարգումը, մասնակցությունն է ունեցել ընդարձակ հավաքածուների աշխատանքում Համալսարանական թանգարանում, այն ժամանակաշրջանի ամենամեծ թանգարաններից մեկում։ Կյանքի Քեմբրիջյան ժամանակաշրջանը 1828-1831 Դարվինի հայրը իմանալով, որ տղան թողել է բժշկության ուսուցումը շատ է սրտնեղում եւ առաջարկում է նրան ընդունվել Քեմբրիջի քրիստոնեական քոլեջ եւ Անգլիական եկեղեցում քահանայի աստիճան ստանալ։ Դարվինի խոսքերով Էդինբուրգում անցկացրած օրերը նրա մեջ կասկած էին առաջացրել անգլիական եկեղեցու դոգմաներում։ Այդ իսկ պատճառով մինչ վերջնական որոշում կայացնելը նա մտածելու ժամանակ է վերցնում։ Այդ ընթացքում նա ջանասիրությամբ կարդում է աստվածաբանական գրքեր եւ վերջին հաշվով համոզում է իրեն եկեղեցական դոգմաների ընդունելիությունը եւ պատրաստվում է ընդունվելուն։ Էդինբուրգում ուսման ժամանակ նա որոշ հիմունքներ մոռացել էր, որոնք անհրաժեշտ էին ընդունվելու համար, այդ պատճառով նա պարապում էր մասնավոր ուսուցչի մոտ Շրուսբերում եւ ընդունվոմ է Քեմբրիջ տոնական արձակուրդներից հետո 1828 թ. սկզբին։ Դարվինը սկսեց սովորել, բայց նրա իսկ խոսքերով ինքը այնքան էլ չէր խորանում ուսման մեջ, իր ամբողջ ժամանակի մեծ մասը հատկացնելով ձիավարությանը, որսորդությանը եւ հրաձգությանը (դասախոսությունների հաճախումը կամավոր էր)։ Նրա հորեղբոր որդին՝ Ուիլյամ Ֆոքսը (անգլ. William Darwin Fox) ծանոթացնում է նրան միջատաբանությանը եւ մտերմացնում է մի շարք անձանց հետ, ովքեր տարված էին միջատների հավաքածուներով։ Արդյունքում Դարվինի մոտ արթնանում է բզեզներ հավաքելու կիրք։ Նույն Դարվինը իր հետաքրքրությունները հաստատելու համար բերում է հետեւյալ պատմությունը. «Մի անգամ ծառից պոկելով հին կեղեւի կտոր, ես տեսա երկու արտասովոր բզեզներ, ես յուրաքանչյուր ձեռքով վերցրեցի մեկական բզեզ, բայց ես տեսա երրորդին, ինչ-որ նոր տեսակի, որին ես ի վիճակի չէի բաց թողնել եւ ես այն բզեզին, որը աջ ձեռքում էր դրեցի բերանս։ Բայց ավաղ նա բաց թողեց ինչ-որ չափազանց այրիչ հեղուկ, որը այնպես վառեց լեզուս, որ ես ստիպված էի թքել բզեզին եւ ես կորցրեցի նրան այնպես, ինչպես երրորդին»։ Որոշ նրա ձեռքբերումները տպագրվեցին Ստիվենսի (անգլ. James Francis Stephens) «Բրիտանական միջատաբանության նկարազարդումները» գրքում՝ անգլ. «Illustrations of British entomology»: Նա դառնում է բուսաբանության պրոֆեսոր Ջոն Ստիվեն Գենսլոու (անգլ. John Stevens Henslow) հետեւորդը եւ մոտիկ ընկերը։ Շնորհիվ Գենսլոուի հետ ծանոթությանը նա ծանոթանում է ուրիշ առաջատար բնագետների հետ, իրենց շրջանակներում հայտնի դառնալով որպես. «այն ով զբոսնում է Գենսլուի հետ» (անգլ. «the man who walks with Henslow»)։ Երբ մոտենում է քննությունները Դարվինը կենտրոնանում է ուսման վրա։ Այդ ժամանակ նա կարդում է Վիլյամ Պալեիի (անգլ. William Paley) «Քրիստոնեության ապացուցումը» (անգլ. «Evidences of Christianity»), ում լեզուն եւ շարադրանքը հիացնում են Դարվինին։ Ուսման վերջում 1831 թ. հունվարին Դարվինը լավ առաջադիմել էր աստվածաբանությունում, ուսումնասիրել էր գրականության դասականներին, մաթեմատիկան եւ ֆիզիկան եւ հաջողությամբ 178 քննություն հաջող հանձնողներից նա ցուցակում 10-րդն էր։ Դարվինը մնում է Քեմբրիջում մինչեւ հունիս։ Նա ուսումնասիրում է Պալեի «Բնական աստվածաբանություն» (անգլ. «Natural Theology») աշխատանքը, ուր հեղինակը բերում է աստվածաբանական փաստարկներ բնության էության բացատրմանը, բացատրելով ադապտացիան բնության օրենքների միջոցով, որպես Աստծո ազդեցություն։ Նա կարդում է Գերշիլի գիրքը, որտեղ նկարագրված էր բնական փիլիսոփայության գերագույն նպատակը, որպես օրենքների ըմբռնում ինդուկցիոն դատողության միջոցով, որը հիմնված էր հետազոտությունների վրա։ Հատուկ ուշադրություն է դարձնում Ալեքսանդր ֆոն Գումբոլդտի «Անձնական պատմություն» (անգլ. «Personal Narrative») գրքին, ուր հեղինակը նկարագրում է իր ճանապարհորդությունները։ Տեներիֆե կղզու նկարագրությւոնը, որը բերում է Գումբոլդտը, Դարվինին եւ նրա ընկերներին վարակում են գաղափարով ուսումն ավարտելուց հետո մեկնել այնտեղ, որպեսզի արեւադարձային պայմաններում զբաղվեն բնական պատմությամբ։ Դրան պատրաստվելու համար նա նա Ադամ Սեջվիկի (անգլ. Adam Sedgwick) մոտ սովորում է երկրաբանական կուրսում եւամռանը նրա հետ մեկնում է Ուելս. ցեղերի քարտեզագրմանը։ Երկու շաբաթ անց վերադառնալով Հյուսիսային Ուելոսվ կարճատեւ ուղեւորությունից, նա գտնում է նամակ Գենսլոուից, ուր նա Դարվինին ներկայացնում է « Բիգլի» կապիտանին՝ Ռոբերտ Ֆիցրոյին, որպես համապատասխան մարդ բնագետի չվարձատրվող պաշտոնին, ում հրամանատարության տակ չորս շաբաթ անց պետքի սկսվի արշավը դեպի Հարավային Ամերիկայի ափերը։ Դարվինը պատրաստ էր ընդունել առաջարկը, բայց նրա հայրը դեմ էր նման տեսակի արկածներին, քանի որ կարծում էր երկամյա ճամփորդությունը ոչ այլ ինչ է, քան ժամանակի դատարկ վատնում։ Բայց նրա մորեղբոր Ջոզան Վեջվուդ II (անգլ. Josiah Wedgwood II) միջամտումը համոզում է իր հորը տալ համաձայնություն։ Բնագետի ճամփորդությունը «Բիգլ» նավի վրա 1831-1836 Համալսարանը ավարտելուց հետո 1831 թվականին Դարվինը, որպես բնագետ շուրջերկրյա ճամփորդության է գնում թագավորական նավատորմի արշավային «Բիգլ» նավով, որտեղից Անգլիա է վերադարձել միայն 1836 թ. հոկտեմբերի 2-ին։ Ճանապարհորդությունը տեւել է 5 տարուց ոչ պակաս։ Ժամանակի մեծ մասը Դարվինը անց էր կացնում ափին, ուսումնասիրելով երկրաբանություն եւ հավաքելով բնական պատմության հավաքածու, այն ժամանակ, երբ «Բիգլը» Ֆիցրոյի գլխավորությամբ ափի հիդրոգրաֆիկական եւ քարտեզագրական նկարահանումներ էր իրականացնում։ Ճամփորդության ժամանակ նա հանգամանորեն գրի էր առնում իր հետազոտումները եւ տեսական երեսպատումները։ Ժամանակ առ ժամանակ, երբ դրա համար հարմար պահ էր ստեղծվում Դարվինը նշումների պատճենը ուղարկում էր Քեմբրիջ նամակների հետ միասին, որոնք ներառում էին իրենց մեջ օրագրի տարբեր մասերի պատճենները ազգականների համար։ Ճամփորդության ժամանակ նա կատարել է մի շարք տարբեր շրջանների երկրաբանական նկարագրում, հավաքել կենդանիների կոլեկցիա, նաեւ կատարել է ծովային անողնաշարների արտաքին կառուցվածքի եւ անատոմիայի կարճ նկարագրում։ Ուրիշ ոլորտներում, ուր Դարվինը անտեղյակ էր, նա իրեն ցուցաբերեց, որպես հմուտ կոլեկցիոներ՝ հավաքելով նմուշներ, որպեսզի մասնագետները ուսումնասիրեն։ Չնայած հաճախ շատ վատ ինքնազգացողությանը կապված ծովային հիվանդության հետ Դարվինը շարունակում էր իր ուսումնասիրությունները նավամատույցի վրա. նրա կենդանաբանական նմուշների մեծ մասը եղել են ծովային անողնաշարաների մասին, որոնց նա կոլեկցիա էր հավաքում եւ նկարագրում ծովի հանդարտման ժամանակ։ Առաջին կանգառի ժամանակ Սանտյագոյի ափերի մոտ, Դարվինը մի հետաքրքիր երեւույթ է նկատում՝ հրաբխային քարաժայռեր խեցիներով եւ մարջաններով, որոնք լավայի բարձր ջերմաստիճանի ազդեցության տակ վերածվել էին սպիտակ պինդ լեռնատեսակի։ Ֆիցրոյը նրան է տալիս Չառլզ Լայելի «Երկրաբանության հիմքերը» (անգլ. ”Principles of Geology”) գրքի առաջին հատորը, ուր հեղինակը ձեւակերպում է ունիֆորմիզմի կոնցեպցիաները երկար ժամանակահատվածում երկրաբանական փոփոխությունների մեկնաբանության միջոցով։ Եվ արդեն առաջին հետազոտությունները, որը կատարվել է Դարվինի կողմից «Կանաչ Հրվանդան»ի կղզիների վրա Սանտյագոյում, ցույց տվեցին մեթոդի գերազանցությունը, որը կիրառվել էր Լայելի կողմից։ Հետագայում Դարվինը ընդունում եւ օգտագործում է Լայելի մոտեցումը երկրաբանության գրքի գրառման տեսական մոտեցումների եւ անդրադարձների համար։ Պունտա Ալտա վայրում, որը Պատագոնիայում է, նա կարեւոր հայտնագործություն է անում։ Դարվինը հայտնաբերում է քարացած անհետացած հսկայական կաթնասուն։ Գտածոյի կարեւորությունը ընդգծվում է նրանում, որ կենդանու մնացորդները գտնվեցին հանքատեսակներում նոր տեսակի փափկամարմնու խեցիների կողքին, ինչը անուղղակիորեն ցույց է տալիս ոչ վաղուցվա անհետացումը՝ առանց կլիմայի փոփոխության հատկանիշների կամ աղետների։ Նա բնորոշում է գտածոն, որպես քիչ հայտնի մեգատերիա /мегатерия /ոսկրե զրահով, որը առաջին հայացքից նման էր տեղական զրահակրի հսկայական վարկածին։ Այդ գտածոն մեծ հետաքրքրություն առաջացրեց, երբ հասավ Անգլիայի ափերին։ Տեղական գաուչոների հետ երկրի ներքին շրջանները ուղեւորվելիս երկրաբանությունը նկարագրելու եւ բրածո մնացորդների հավաքածու հավաքու ժամանակ նա ձեռք է բերում պատկերացումներ, հեղաշրջման ժամանակահատվածում բնիկ ազգությունների եւ գաղութարարների փոխհամագործակցության սոցիալական, քաղաքական եւ մարդաբանական տեսանկյունների մասին։ Նա նաեւ նկատում է, որ նանդու ջայլամի երկու տարատեսակները ունեն տարբեր, բայց վերածածկվող արեալներ։ Շարժվելով դեպի հարավ, նա հայտնաբերում է աստիճանաձեւ հարթավայրեր՝ ծածկված կոկանով եւ փափկամորթու խեցիներով, նման ծովային սարահարթերի՝ արտացոլելով ցամաքի բարձրացման շարքը։ Կարդալով Լայելի երկրորդ հատորը, Դարվինը ընդունում է նրա տեսակետը տեսակների «ստեղծման կենտրոնի» վերաբերյալ, բայց նրա գտածոները եւ դատողությունները ստիպում են նրան կասկածի տակ առնել Լայելի գաղափարները տեսակների անհետացման եւ հարատեւության վերաբերյալ. Նավամատույցի վրա գտնվում էին երեք հրոերկրացիներ, որոնց Անգլիա էին տեղափոխել «Բիգլի» անցած արշավի ժամանակ 1830 թվականի փետրվարին։ Անգլիայում մեկ տարի անցկացնելուց հետո նրանք ետ են վերադարձվել Հրո Երկիր, որպես քարոզիչներ։ Դարվինը համարեց նրանց քաղաքակիրթ, բարեկամական, այն ժամանակ, երբ իրենց ցեղակիցները «խեղճ, անկում ապրած վայրենիներ» երեւացին, ճիշտ այնպես, ինչպես միմյանցից տարբերվում են ընտանի եւ վայրի կենդանիները։ Դարվինի համար այդ տարբերությունները առաջին հերթին ցուցադրեցին քաղաքավարության գերազանցության նշանակությունը, բայց ոչ ռասայական անլիարժեքությունը։ Ի տարբերություն իր գիտնական ընկերների, նա արդեն մտածում էր, որ մարդու եւ կենդանու միջեւ անհաղթահարելի անդունդ գոյություն չունի։ Մեկ տարի անց այդ առաքելությունը լքված էր։ Հրոերկրացին, ում անվանել էին Ջիմի Բուտոն (անգլ. Jemmy Button) սկսել էր ապրել այնպես ինչպես մյուս աբորիգենները. նա ուներ ուներ կին եւ չուներ ոչ մի ցանկություն վերադառնալ Անգլիա։ Չիլիում Դարվինը դառնում է ուժեղ երկրաշարժի ականատես եւ տեսնում է նշաններ, որոնք մատնանշում էին, որ հողը հենց նոր բարձրացել է։ Այդ բարձրացած հողի շերտը ներառում էր երկփեղկանի կակղամորթու խեցիներ, որոնք գտնվում էին բարձր մակընթացության մակարդակից բարձր։ Անդերի բարձրավայրերում նա նույնպես հայտնաբերել է կակղամորթու խեցիներ եւ մի քանի տեսակ գտածո ծառեր, որոնք սովորաբար աճում են ավազոտ լողափներում։ Իր տեսական մտորումները բերեցին նրան, որ ցամաքի բարձրացման ժամանակ խեցիները գտնվում էին բարձր սարերում, իսկ ծովային հատակի հատվածների իջեցման ժամանակ օվկիանոսային կղզիները անցնում են ջրի տակ եւ այդ ժամանակ կղզիների շուրջ առափնյա բուստախութերից կազմավորվում են արգելախութեր, հետագայում ատոլներ / մարջանի մանեկաձեւ կղզի/: Գալապագոսյան կղզիներում Դարվինը նկատեց, որ ծայրահավիկի /семейства пересмешниковых/ ընտանիքից որոշ ներկայացուցիչներ տարբերվում են այդպիսիներից Չիլիում եւ տարբերվում են իրարից տարբեր կղզիներում։ Նաեւ նա լսել էր, որ ցամաքային կրիաների զրահները թեթեւակի տարակերպվում են ձեւով՝ մատնացույց անելով ծագման կղզին։ Ավստրալիայում տեսած պարկավոր կենգուրույանման առնետները/ շիկամկները եւ բադակտուցները այնպիսի արտասովոր էին, որ Դարվինը եկավ այն մտքին որ ամենաքիչը երկու ստեղծող են միաժամանակ աշխատել այս աշխարհը ստեղծելիս.: Նա գտավ, որ Ավստրալիայի աբորիգենները «բարեկիրթ են եւ հաճելի» նկատեց, եվրոպական գաղութացման ճնշման տակ, նրանց թվաքանակի արագ կրճատումը։ «Բիգլը» հետազոտում էր Կոկոսյան կղզիների ատոլները / մարջանի մանեկաձեւ կղզի/ նպատակ ունենալով պարզաբանել նրանց ձեւավորման մեխանիզմները։ Այդ հետազոտության հաջողությունը շատ բանում որոշված էր Դարվինի տեսական մտորումներով։ Ֆիցրոյը սկսել էր գրել պաշտոնական փոխադրություն Բիգլի ճամփորդության մասին եւ Դարվինի օրագիրը ընթերցելուց հետո, նա առաջարկում է այն ներառել հաշվետվության մեջ։ Իր ճամփորդության ժամանակ Դարվինը եղել է Տեներիֆե կղզում, Կանաչ Հրվանդանի կղզիներում, Բրազիլիայի ափերին, Արգենտինայում, Ուրուգվայում, Հրո Երկրում, Թասմանիայում, Կոկոսյան կղզիներում, որտեղից բերեց մեծ քանակի հետազոտություններ։ Արդյունքները նա շարադրել է իր գործերում՝ «Բնագետի որոնումների օրագիրը» (The Journal of a Naturalist, 1839), «Բիգլ» նավի վրա ճամփորդության կենդանաբանությունը» (Zoology of the Voyage on the Beagle, 1840), «Կորալյան խութերի կառուցվածքը եւ բաշխումը» (The Structure and Distribution of Coral Reefs, 1842); Առաջին հետաքրքիր բնական երեւույթներից, որ Դարվինը նկարագրել էր իր գիտական գրականության մեջ, եղել են պենինտենտես հատուկ ձեւի սառցե բյուրեղները, որոնք առաջանում են Անդերում սառցադաշտի մակերեսի վրա։ Դարվինը եւ Ֆիցրոյը Նախքան ճամփորդության գնալը Դարվինը հանդիպում է Ֆիցրոյի հետ։ Հետագայում կապիտանը հիշում է այդ հանդիպումը եւ ասում, որ Դարվինը իր քթի ձեւի պատճառով վտանգված էր մերժված լինելու։ Լինելով Լաֆատերի ուսման հետեւորդը, նա ենթադրում էր, որ գոյութուն ունի մարդու բնավորության եւ արտաքին գծերի կապ ու այդ պատճառով կասկածում էր, որ այդպիսի քթով մարդը՝ ինչպիսին Դարվինինն է, կարող է տիրապետել բավականին էներգիայով եւ վճռականությամբ ճամփորդություն կատարելու համար։ Չնայած նրան, որ «Ֆիցրոյը անտանելի բնույթի տեր էր, նա տիրապետում էր վեհանձն գծերով. եղել է պարտքին հավատարիմ, չափազանց մեծահոգի, խիզախ, համարձակ, տիրապետում էր անզուսպ էներգիայով, բոլոր նրանց անկեղծ ընկերն էր, ով գտնվում էր իր ղեկավարության տակ»։ Ինքը՝ Դարվինը, նշում է, որ կապիտանի վերաբերմունքը իր նկատմամբ շատ լավ էր «բայց հաշտ ապրել այդ մարդու հետ այն մոտիկությունից, որը անխուսափելի էր մեզ համար. նավասենյակում երկուսով մի սեղանի շուրջ ճաշելիս շատ դժվար էր։ Մի քանի անգամ մենք գժտվեցինք, քանի որ բորբոքվելով նա կորցնում էր դատելու ընդունակությունը»։ Այնուամենայնիվ, նրանց միջեւ լինում էին քաղաքական տեսակետների հողի վրա լուրջ տարաձայնություններ։ Ֆիցրոյը համոզված կոնսերվատոր էր, նեգրերի ստրկության պաշտպան, խրախուսում էր անգլիական կառավարության հետադիմական գաղությային քաղաքականությունը։ Ֆիցրոյը լինելով ծայրաստիճան կրոնական մարդ, եկեղեցու դավանության անառարկելի կողմնակիցը, ի վիճակի չէր հասկանալ Դարվինի կասկածները տեսակների հարատեւության հարցում։ Հետագայում, նա զայրացել էր Դարվինի վրա նրա համար, որ նա այդպիսի սրբապիղծ գիրք է տպագրել /նա դարձել էր եկեղեցական/, ինչպիսինն է «Տեսակների ծագումը»։ Գիտական գործունեությունը վերադարձից հետո 1838-1841 թվականներին Դարվինը եղել է Լոնդոնի երկրաբանական ընկերության քարտուղար։ 1839 թվականին ամուսնացել է, իսկ 1842 թվականին ամուսինները Լոնդոնից տեղափոխվել են Դաուն /ՔենԹ կոմսություն/, որտեղ մշտապես սկսեցին ապրել։ Այստեղ Դարվինը վարում էր գիտնականի եւ գրողի մենավոր եւ չափավոր կյանք։ Դարվինի հիմնական գիտական աշխատությունները Վաղ աշխատանքները (մինչ «Տեսակների ծագումը») Շուտով վերադարձից հետո Դարվինը մի գիրք է տպագրում, որը հայտնի է համառոտ վերնագրով «Բնագետի ճամփորդությունը աշխարհի շուրջը „Բիգլ“» նավի վրա։ Նա մեծ հաջողություն է ունեցել եւ երկրորդ ընդլայնված տպագրումը թարգմանվել է բազմաթիվ եվրոպական լեզուներով եւ մի քանի անգամ վերահրատարակվել է։ Դարվինը իր մասնակցությունն է ունեցել նաեւ «Ճամփորդության կենդանաբանություն» հինգ հատորանոց մենագրության գրման մեջ։ Որպես կենդանաբան Դարվինը իր ուսումնասիրության առարկա է դարձրել բեղոտանի խեցգետիններին, եւ շուտով դառնում է աշխարհի ամենալավ մասնագետը այդ ոլորտում։ Նա գրել է եւ տպագրել է «Բեղոտանի խեցգետիներ» (Monograph on the Cirripedia, 1851 - 1854) չորս հատորանոց մենագրությունը, որից կենդանաբանները օգտվում են մինչ այսօր։ «Տեսակների ծագման» գրման եւ հրատարակման պատմությունը 1837 թվականից Դարվինը օրագիր է վարում, որում գրի էր առնում տնային կենդանիների եւ բույսերի կարգերի տվյալները, նաեւ բնական ընտրության դիտումները։ 1842 թ. նա գրում է առաջին նկարագիրը տեսակների առաջացման մասին։ Սկսած 1855 թվականից նամակագրույթուն է ունենում ամերիկացի բուսաբան Գրեմի հետ, որին երկու տարի անց շարադրեց իր գաղափարները։ Անգլիացի բնագետ եւ երկրաբան Լայելի ազդեցության տակ Դարվինը 1856 թ. սկսում է նախապատրաստել գրքի երրորդ ընդլայնված տարբերակը։ 1858 թվականի հունիսին, երբ աշխատանքը կիսով չափ կատարված էր, նա անգլիացի բնագետ Ա.Ռ. Ուոլեսից նամակ է ստանում վերջինիս ձեռագրերի հոդվածով։ Այդ հոդվածում Դարվինը գտնում է բնական ընտրության իր սեփական տեսության համառոտ շարադրանքը։ Երկու բնագետներն անկախ եւ միաժամանակ մշակել էին նույնատիպ տեսություններ։ Երկուսի վրա էլ իր ազդեցությունն էր թողել ազգաբնակչության մասին Տ. Ռ. Մալտուսի աշխատանքը, երկուն էլ ուսումնասիրել էին ֆլորա, ֆաունա եւ մի խումբ կղզիների երկրաբանական կազմավորումները եւ հայտնաբերել էին շոշոփելի տարբերություններ նրանցում բնակկեցված տեսակների միջեւ։ Դարվինը Լայելին է ուղարկում Ուոլեսի ձեռագիրը իր սեփական նկարագրի հետ միասին՝ երկրորդ տարբերակի ուրվագծերով (1844) եւ Գրեյին (1857) ուղարկված իր նամակի պատճենով Լայելը խորհրդի համար դիմեց անգլիացի բուսաբան Ջոզեֆ Ջուկերին եւ 1859 թվականի հուլիսի 1-ին նրանք միասին Լոնդոնում Լինեւսկու ընկերությանը ներկայացնում են իրենց աշխատանքները։ 1859 թվականին Դարվինը տպագրում է «Տեսակների ծագումը բնական ընտրության միջոցով կամ բարենպաստ տեսակների պահպանումը կյանքի պայքարում» (The Effects of Cross- and Self-Fertilization in the Vegetable Kingdom, 1876). գործը, որտեղ նա ցույց է տալիս կենդանիների եւ բույսերի փոփոխականությունը, նրանց բնական ծագումը ավելի վաղ տեսակներից։ Ուշ աշխատանքները («Տեսակների ծագումից» հետո) 1868 թ. Դարվինը տպագրում է իր երկրորդ աշխատանքը՝ կապված էվոլյուցիայի տեսության հետ- «Բույսերի եւ կենդանիների փոփոխումը տնային պայմանում », ուր մտել են օրգանիզմի էվոլյուցիայի անթիվ օրինակներ։ 1871 թ. լույս է տեսնում Դարվինի եւս մեկ կարեւոր աշխատանք՝ «Մարդու ծագումը եւ սեռական ընտրությունը», որտեղ Դարվինը բերում է փաստարկներ հօգուտ մարդու բնական ծագմանը կենդանուց (կապկանման նախնիներից)։ Դարվինի մյուս հայտնի ուշ աշխատանքներից է «Խոլորձների փոշոտումը», «Էմոցիաների արտահայտումը մարդու եւ կենդանիների մոտ», «Խաչաձեւ փոշոտման եւ ինքնափոշոտման գործողոթյունը բուսական աշխարհում»։ Դարվինը եւ կրոնը Դարվինը ծագումով նոնկոնֆորմիստական շրջապատից էր։ Թեեւ նրա ընտանիքի որոշ անդամները ազատախոհ էին, բացահայտորեն ժխտում էին հին ավանդական կրոնական հավատալիքները, ինքը սկզբից կասկածի չէր ենթարկում Աստվածաշնչի բառացի իսկությունը։ Նա այցելել է անգլիական դպրոց, հետո Քեմբրիջում ուսումնասիրել է անգլիական աստվածաբանություն, որպեսզի դառնա պաստոր /բողոքանների քահանա/ եւ միանգամայն համոզված էր Վիլյամ Պեյլի վախճանաբանական փաստարկներին, որի համաձայն բանական համասարքը /разумное устройство/, որը տեսանելի է բնության մեջ, ապացուցում է Աստծո գոյությունը։ Բայց նրա հավատը սկսեց տատանվել «Բիգլի» վրա ճամփորդելիս։ Նա կասկածի էր ենթարկում իր տեսածը՝ զարմանալով հմայիչ, խորջրյա էակներով, որոնք ստեղծված էին այնպիսի խորքերում, որտեղ ոչ ոք չէր կարող հիանալ նրանց տեսքով, սասանվելով իշամեղու տեսնելուց, որոնք կաթվածահար էին անում թրթուռներին, ովքեր պետք է սնունդ լինեին իրենց թրթուռների համար։ Վերջին օրինակում նա տեսավ ակնհաւտ հակասություն Պեյլիի աշխարհակառուցվածքի պատկերացումներում։ Ճամփորդելով «Բիգլի» վրա Դարվինը դեռ հավատարիմ էր մնում խիստ հետեւողական հայացքներին եւ միանգամայն կարող էր վկայակոչել Աստվածաշնչի հեղինակությանը բարոյականության հարցերում, բայց աստիճանաբար սկսեց վերանայել ստեղծման պատմությունը, այն տեսքով, որով նա ներկայացված է Հին Կտակարանում, որպես սուտ եւ վստահության ոչ արժանի. «...ելել եմ այն գիտակցմանը, որ Հին Կտակարանը իր աշխարհի սուտ պատմության ակնհայտությամբ, իր բաբելոնական աշտարակով, ծիածանով, որպես պատգամի խորհրդանիշ եւ այլն, ... արժանի են վստահության նույն չափով, ինչքան հնդիկների սրբազան գրքերը կամ որեւէ վայրենու հավատալիքները»։ Վերադառնալուց հետո, նա սկսել էր տեսակների փոփոխման ապացույցների հավաքումը։ Նա գիտեր, որ իր կրոնական բնագետ ընկերները նման հայացքները համարում են հերետիկոսություն, որոնք քայքայում են սոցիալական կանոնների հրաշալի բացատրությունները, եւ գիտեր, որ նման հեղափոխական գաղափարները կընդունվեն էլ ավելի ոչ հյուրընկալ, այն ժամանակ, երբ անգլիական եկեղեցու դիրքերը հայտնվեցին արմատական աթեիստների եւ դիսենտերների կրակի տակ։ Գաղտնի մշակելով իր բնական ընտրության տեսությունը, Դարվինը կրոնի մասին անգամ գրում է, որպես կենդանի մնալու ցեղական ռազմավարություն՝ հավատալով Աստծուն, ինչպես գերագույն էությանը, ով որոշում է այս աշխարհի օրենքները։ Նրա հավատը աստիճանաբար թուլացել էր ժամանակի ընթացքում եւ 1851 թվականին Էննիի մահվանից հետո Դարվինը կորցնում է հավատը քրիստոնեության նկատմամբ։ Նա շարունակում է տեղական եկեղեցուն օգնություն ցուցաբերել եւ օգնում է ծխականներին ընդհանուր գործերում, բայց կիրակի օրերին, երբ ամբողջ ընտանիքը ուղեւորվում էր եկեղեցի, նա գնում էր զբոսանքի։ Հետագայում, երբ իրեն հարցնում էին կրոնական հայացքներից Դարվինը գրում էր, որ երբեք աթեիստ չի եղել այն իմաստով, որ Աստծո գոյությունը չի ժխտել եւ ընդհանուր առմամբ «ճիշտ կլիներ իմ միտքը նկարագրել, որպես ագնոստիկական»։ Միաժամանակ Դարվինի առանձին արտահայտումները կարելի է գնահատել որպես աթեիստական կամ դեիստական։ «Տեսակների ծագման» վեցերորդ հրատարակումը (1872) ավարտվում է դեիզմի ոգով. « Առկա է վեհություն այն տեսակետում, որով կյանքն իր տարբեր դրսեւորումներով Ստեղծողը ի սկզբանե ներշնչել է մեկ կամ սահմանափակ թվով ձեւերում, այն ժամանակ, երբ մեր մոլորակը շարունակում է պտտվել համաձայն ձգողականության անփոփոխ օրենքների, եւ նման պարզ սկզբունքից զարգանում է եւ շարունակում է զարգանալ ամենագեղեցիկ եւ ամենազարմանալի ձեւերի անսահման թիվը»։ Միեւնույն ժամանակ Դարվինը նշում էր, որ բանական ստեղծման պատկերացումը, որպես սկզբնապատճառ «ինձ ղեկավարել է այն ժամանակ, երբ ես գրում էի « Տեսակների ծագումը», հենց այդ պահից նրա նշանակությունը ինձ համար սկսեց շատ դանդաղ, ոչ շատ երկար տատանումներից հետո, ավելի ու ավելի թուլանալ»։ Որպես աթեիստական կարելի է գնահատել Դարվինի արտահայտումները Գուրկերին ուղղված նամակում (1868/. «...ես համաձայն չեմ, որ հոդվածը անվրեպ է, ես հրեշային եմ գտնում հաստատումը, իբրեւ թե կրոնը ուղղված չէ գիտության դեմ ... բայց երբ ես ասում եմ թե այն սխալ է, ես վստահ չեմ, արդյոք չէր լինի ողջամիտ գիտության մարդկանց համար ամբողջությամբ անտեսել կրոնի ամբողջ բնագավառը»։ «Ինքնակենսագրությունում» Դարվինը գրել է. «Այդպես կամաց-կամաց իմ հոգու մեջ սողոսկեց անվստահությունը եւ ես վերջիվերջո դարձա անհավատ։ Բայց դա տեղի էր ունենում այնքան դանդաղ, որ ես չէր զգում ոչ մի վշտացում, եւ այլեւս երբեք մեկ վայրկյանով էլ թերահավատություն չէի զգում իմ եզրակացության ճշտության մեջ։ Եվ, իրոք, ես ի վիճակի չէի հասկանալ, թե ով կարող էր ցանկանալ, որպեսզի քրիստոնեական ուսուցումը լիներ ճշմարիտ եւ եթե այդպես է ուրեմն այդ հասարակ տեսքտը /Ավետարանը/ ցույց է տալիս, որ անհավատ մարդիկ՝ իսկ այդ թվում պետք է ներառվեն իմ հայրը, եղբայրը եւ իմ բոլոր լավ ընկերները, պետք է պատիժ կրեն:։ Գարշելի ուսուցում»։ Իր պապիկի՝ Էռազմ Դարվինի կենսագրությունը գրելիս Չարլզը հիշեցնում է սուտ լուրերի մասին, համաձայն որի Էռազմը մահվան մահճում Աստծուն է աղերսել։ Չարլզը իր պատմվածքը եզրափակում է հետեւյալ բառերով. «Այսպիսինն են եղել քրիստոնեական զգացումները այս երկրում 1802 թվականին։ Մենք կարող ենք ծայրահեղ դեպքում հուսալ, որ ոչ մի նման բան էլ գոյություն չունի»։ Չնայած բարեմաղթանքներին նմանատիպ պատմություններ նույնպես ուղեկցում էին Չարլզի վախճանը։ Նրանցից ամենամեծ հռչակ է ստացել անգլիացի քարոզչուհի, այսպես կոչված «Լեդի Հուպի պատմությունը» տպագրված 1915 թվականին, որտեղ հաստատվել է, որ Դարվինը ենթարկվել է կրոնական դարձումի հիվանդության ընթացքում մինչեւ վախճանը։ Նմանատիպ պատմություններ ակտիվ տարածվում էին տարբեր տիպի կրոնական խմբերի կողմից եւ վերջիվերջո ձեռք են բերել քաղաքային առասպելների կարգավիճակ, բայց դրանք Դարվինի երեխաների կողմից ժխտվել են եւ պատմաբանների կողմից դեն են նետվել, որպես անհիմն։ Ամուսնություն, երեխաներ 1839 թ. հունվարի 29-ին Դարվինը ամուսնանում է մորեղբոր աղջկա՝ Էմմա Վեջվուրդի հետ։ Ամուսնության արարողությունը անցկացվել է Անգլիական եկեղեցու ավանդակարգով եւ ունիթորական ավանդակարգին համապատասխան։ Զույգը սկզբում ապրում էր Լոնդոնի Գովեր Սթրիթում / Gower Street/, հետո 1842 թվականի սեպտեմբերի 17-ին տեղափոխվեց Դաուն /Քենթ կոմսություն/: Դարվինները ունեին 10 երեխա, որից երեքը մահացել են վաղ հասակում։ Երեխաներից եւ թոռներից շատերը իրենք էլ հասել են նշանակալի հաջողությունների։ Վիլյամ Էրասմուս Դարվին (Դեկտեմբերի 27, 1839 - 1914) Էնի Էլիզաբեթ Դարվին (անգլ. Anne Elizabeth Darwin, մարտի 2, 1841 - ապրիլի 22, 1851) Մարի Էլյանոր Դարվին (սեպտեմբերի 23, 1842-Հոկտեմբերի 16, 1842) Հենրիեթա Էմմա «Etty» Desty (սեպտեմբերի 25, 1843 - 1929) Ջորջ Գովարդ Դարվին անգլ. George Howard Darwin (հուլիսի 9, 1845 - դեկտեմբերի 7, 1912) Էլիզաբեթ «Bessy» Դարվին (հուլիսի 8, 1847 - 1926) Ֆրանսիզ Դարվին (Օգոստոսի 16, 1848-Սեպտեմբերի 19, 1925) Լեոնարդ Դարվին (Հունվարի 15, 1850-Մարտի 26, 1943) Հորաս Դարվին (Մայիսի 13, 1851-Սեպտեմբերի 29, 1928) Չառլզ Վորինգ Դարվին (Դեկտեմբերի 6, 1856-Հուլիսի 28, 1858) Երեխաներից ոմանք հիվանդոտ էին կամ թույլ, եւ Դարվինը վախենում էր, որ դրա պատճառը իր եւ Էմմայի արյունակից ազգակցական կապն էր, որը տեղ է գտել իր՝ սերունդների հիվանդոտությունը մերձավորների խաչասերումից եւ հեռավոր խաչասերումների առավելությունները նկարագրող աշխատություններում։ Պարգեւներ եւ պատվանշաններ Դարվինը արժանացել է բազմաթիվ պարգեւների Մեծ Բրիտանիայի գիտական ընկերություններից եւ ուրիշ եվրոպական երկրներից։ Դարվինը մահացել է Դաունում /Կենտի կոմսություն/ 1882 թվականի ապրիլի 19-ին։ Հասկացություններ, որոնք կապված են Դարվինի անվան հետ, բայց որոնց նա չի մասնակցել Սոցիալական Դարվինիզմ Դարվինի անվան մրցանակ Մեջբերումներ Դարվինի խոսքերից «Չկա ոչինչ ավելի նշանակալի, քան կրոնական անվստահության կամ ռացիոնալիզմի տարածումը՝ իմ կյանքի երկրորդ կեսում» «Չկա ապացույց այն բանում, որ մարդն ի սկզբանե օժտված է հավատով ամենահզոր Աստծո գոյությանը» «Ինչքան շատ ենք մենք ճանաչում բնության անփոփոխ օրենքները, այնքան ավելի անհավատալի են դառնում մեզ համար հրաշքները» «Առկա է վեհություն այն տեսակետում, որով կյանքն իր տարբեր դրսեւորումներով Ստեղծողը ի սկզբանե ներշնչել է մեկ կամ սահմանափակ թվով ձեւերում... նման պարզ սկզբունքից առաջանում են եւ շարունակում են առաջանալ անսահման ձեւեր՝ ամենագեղեցիկ եւ ամենակատարյալ» «Կարմրելու ունակությունը մարդկային բոլոր ունակություններից ամենամարդկայինն է» «Երբեք ընկերություն մի արա մի մարդու հետ, ում չես կարող հարգել» «Մարդը, ով ժամանակի մի հատվածը համարձակվում է ապարդյուն ծախսել, դեռեւս չի գիտակցել կյանքի գինը» Հետաքրքիր փաստեր Ռուսական ուղղափառ եկեղեցու հոգեւորականությունը թշնամանքով ընդունեց Չ. Դարվինի ուսմունքը, որովհետեւ այն համարում էին կրոնի հիմունքները խախտող։ Դարվինի աշխատանքները հետապնդվում էին եւ ոչնչացվում։ Քահանաները պայքարելով ընդդեմ Դարվինի ուսմունքի դարվինիզմի դեմ էին հանդես գալիս իրենց քարոզներում, տպագրում էին գրքեր, հոդվածնր պարբերագրերում, Դարվինի ուսմունքը անվանում էին «աստվածանարգ», փորձում էին ապացուցել ոչ գիտական մոտեցումը, մեղադրում էին բարոյականության կործանման մեջ։ Եկեղեցական ծխական դպրոցներում ուսուցիչ-քահանաները ներշնչում էին երեխաներին, որ Դարվինի ուսմունքը հերետիկոսական է, որովհետեւ նա հակասում է Աստվածաշնչին, իսկ ինքը՝ Դարվինը աստվածուրաց մարդ է, ով ըմբոստացել է ընդդեմ Սուրբ գրքի։ Վիկտոր Պելեւինի «Տեսակների ծագումը» պատմվածքում Չ. Դարվինը նկարագրված է որպես գլխավոր անձ, 2009 թ. Ջոն Էմիելը նկարահանում է «Ծագումը» կենսագրական ֆիլմը Չ. Դարվինի մասին, հարցման տվյալներով, որը անց է կացվել Բի-բի-սի հաղորդակայանով 2002 թ՝ պատմության մեջ նա գրավել է չորրորդ տեղը 100 մեծագույն բրիտանացիների շարքում։ Տես նաեւ Դարվինի պետական թանգարան Մեջբերված գրականություն Աղբյուրները Retrieved on 2006-12-15 Retrieved on 2007-09-10 Retrieved on 2006-12-15 Մատենագիտություն 1836: A LETTER, Containing Remarks on the Moral State of TAHITI, NEW ZEALAND, &c. - BY CAPT. R. FITZROY AND C. DARWIN, ESQ. OF H.M.S. 'Beagle.''' 1839: Journal and Remarks (The Voyage of the Beagle) Zoology of the Voyage of H.M.S. Beagle: published between 1839 and 1843 in five volumes by various authors, Edited and superintended by Charles Darwin: information on two of the volumes - 1840: Part I. Fossil Mammalia, by Richard Owen (Darwin’s introduction) 1839: Part II. Mammalia, by George R. Waterhouse (Darwin on habits and ranges) 1842: The Structure and Distribution of Coral Reefs 1844: Geological Observations of Volcanic Islands , (French version) 1846: Geological Observations on South America 1849: Geology from A Manual of scientific enquiry; prepared for the use of Her Majesty’s Navy: and adapted for travellers in general., John F.W. Herschel ed. 1851: A Monograph of the Sub-class Cirripedia, with Figures of all the Species. The Lepadidae; or, Pedunculated Cirripedes. 1851: A Monograph on the Fossil Lepadidae; or, Pedunculated Cirripedes of Great Britain 1854: A Monograph of the Sub-class Cirripedia, with Figures of all the Species. The Balanidae (or Sessile Cirripedes); the Verrucidae, etc. 1854: A Monograph on the Fossil Balanidæ and Verrucidæ? of Great Britain 1858: On the Perpetuation of Varieties and Species by Natural Means of Selection 1859: On the Origin of Species by Means of Natural Selection, or the Preservation of Favoured Races in the Struggle for Life 1862: On the various contrivances by which British and foreign orchids are fertilised by insects 1868: Variation of Plants and Animals Under Domestication (PDF format), Vol. 1, Vol. 2 1871: The Descent of Man and Selection in Relation to Sex 1872: The Expression of Emotions in Man and Animals 1875: Movement and Habits of Climbing Plants 1875: Insectivorous Plants 1876: The Effects of Cross and Self-Fertilisation in the Vegetable Kingdom 1877: The Different Forms of Flowers on Plants of the Same Species 1879: «Preface and 'a preliminary notice'» in Ernst Krause’s Erasmus Darwin 1880: The Power of Movement in Plants 1881: The Formation of Vegetable Mould Through the Action of Worms 1887: Autobiography of Charles Darwin (Edited by his Son Francis Darwin) 1958: Autobiography of Charle Արտաքին հղումներ Չարլզ Դարվինը գրապահարանում Չարլզ Դարվինը standardebooks.org-ում Անգլիացի կենսաբաններ 20-րդ դարի կենսաբաններ Անգլիացի բուսաբաններ Մարդկային էվոլյուցիա Շվեդիայի գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ Պետերբուրգի գիտությունների ակադեմիայի թղթակից անդամներ Պրուսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ Անգլիացի ճանապարհորդներ Էդինբուրգի համալսարանի շրջանավարտներ Անգլիացի երկրաբաններ Ռուսաստանի գիտությունների ակադեմիայի արտասահմանյան անդամներ Անձինք նամականիշերի վրա Ֆրանսիայի գիտությունների ակադեմիայի անդամներ 19-րդ դարի անգլիացի գրողներ Ամերիկյան փիլիսոփայական ընկերության անդամներ Նիդերլանդների արվեստի եւ գիտությունների թագավորական ակադեմիայի անդամներ


Անմիջապես այն բանից հետո, երբ Աստված առաջին անգամ Իսրայելն ազատեց Եգիպտոսից, եւ Իսրայելը դարձավ Իր ազատագրված ու խոստումի ժողովուրդը, Աստված առաջին անգամ Իսրայելին հայտնվեց որպես բժիշկ։ Այս հատկանիշի մասին նշված է Ելից 15:26-ում, որտեղ Տերն ասում է Իսրայելին. «Որովհետեւ Ես եմ Եհովան՝ քո բժիշկը»։ Ելից 15:26-ում օգտագործված «բժիշկ» բառը ժամանակակից եբրայերենում օգտագործվում է ճիշտ նույն իմաստով։ Եբրայերեն լեզվի ավելի քան երեք հազար տարվա պատմության մեջ այդ բառը չի փոխել իր իմաստը։ Աստված հատուկ շեշտադրումով ասաց սա Իսրայելին. «Ես եմ քո բժիշկը»։ Երկու բան կա, որ երբեք չեն փոխվում՝ Եհովայի անունը եւ Եհովայի ուխտը։ Տիրոջ կարգավիճակն ու գործունեությունը՝ որպես Իր ժողովրդի բժիշկ, կապված է Նրա անվան եւ ուխտի հետ։ Այլ կերպ ասած՝ այն երբեք չի փոխվում։ Շատ դարեր անց, երբ Հիսուսը եկավ Իսրայելի մոտ՝ որպես նրա Փրկիչ եւ Ազատիչ՝ այդպիսով իրագործելով Մեսիայի համար տրված խոստումը, նա կրկին ցույց տվեց Աստծո՝ որպես Իր ժողովրդի բժիշկ լինելը։ Հիսուսի բժկության ծառայությունն իրենից չէր գալիս, իրենով չէր սկիզբ առնում. այլ այն Աստծո բժշկարար էության եւ Իր ժողովրդին տված բժշկության ուխտի դրսեւորումն էր։ Աստծո՝ իր ժողովրդի համար նախապատրաստած բժշկության եւ առողջության հիմքն Իր Խոսքն է՝ Սուրբ Գիրքը։ Որքա՜ն կորեւոր է հասկանալ, որ Աստծո պատասխանը մեր կարիքներին նախ եւ առաջ Իր Խոսքի մեջ է։ Եթե անտեսումե ենք Իր Խոսքը, ապա մենք իրականում իրավունք չունենք ակնկալելու, որ Նա կհոգա մեր կարիքները։ Սակայն եթե դառնանք Նրա Խոսքին եւ Իրեն փնտրենք Խոսքի միջոցով, ապա կհայտնաբերենք, որ Իր Խոսքի մեջ Նա իրապես հոգում է մեր բոլոր կարիքները՝ հոգեւոր թե ֆիզիկական։ Շնորհակալությու՛ն, Տե՛ր, այն օրհնության համար, որ տվել ես նրանց, ովքեր սիրում են Իսրայելը։ Ես հռչակում եմ, որ Տիրոջ կարգավիճակն ու գործունեությունը՝ որպես Իր ժողովրդի բժիշկ, կապված է Իր անվան եւ ուխտի հետ։ Խաղաղություն եմ խնդրում Երուսաղեմի համար. «Թող հաջողվեն քեզ սիրողները»։ Ամեն։ Tagged with բժիշկ, Բժշկություն, Երուսաղեմ


Փենդիք շրջանը առանձնացել է Յուսքյուդար շրջանից 1987 թվականի հուլիսի 4֊ին։


Վերահսկող հանձնաժողով/Արձանագրություններ/24.05.2020 — Վիքիմեդիա Հայաստան ԱՐՁԱՆԱԳՐՈՒԹՅՈՒՆ N 6 «Վիքիմեդիա Հայաստան» ԳՀԿ վերահսկիչ հանձնաժողովի նիստի 24 մայիսի, 2020թ. «Վիքիմեդիա Հայաստան» գիտակրթական հասարակական կազմակերպության (այսուհետ՝ Կազմակերպություն) վերահսկիչ հանձնաժողովի (այսուհետ՝ Հանձնաժողով) արտահերթ նիստը տեղի ունեցավ 2020 թվականի մայիսի 24-ին, առցանց ձեւաչափով: Նիստին մասնակցում էին Հանձնաժողովի բոլոր 3 անդամներից երեքը՝ Նարեկ Ավետիսյանը, Վարդան Մնացականյանը եւ Դավիթ Պողոսյանը։ 1. Առաջին հարցը՝ Նիստի նախագահողի եւ քարտուղարի ընտրությունն էր՝ Նիստի նախագահ՝ Նարեկ Ավետիսյան (3 կողմ)։ Նիստի քարտուղար՝ Վարդան Մնացականյան (3 կողմ) 2. Օրակարգային երկրորդ հարցը Կազմակերպության արտահերթ համաժողովի անցկացման վերաբերող հարցրերի քննարկումն էր։ Հանձնաժողովն արձանագրեց, որ մայիսի 22-ի նիստի օրակարագային 2-րդ կետով նախատեսված արտահերթ համաժողովի պաշտաճ ծանուցումը համաժողովի կազմակերպիչների կողմից կատարվել է ըստ ժամանակացույցի։ Կազմակերպության խորհրդի նախագահի եւ Կազմակերպության անդամ Նորայր Բաղդասարյանի կողմից կազմված արտահերթ համաժողովի կազմակերպչական գործողությունների պլանը եւ ժամանակացույցը Հայաստանի Հանրապետությունում հաստատված արտակարգ դրության իրավական ռեժիմի եւ COVID-19 համավարակի պայմաններում հնարավոր լավագույն տարբերակներից է։ Հանձնաժողովը նիստի ընթացքում կապ հաստատեց վերջիններիս հետ, քննարկեց կազմակերպչական այլ հարցեր։ Բանավոր պայմանավորվախություն ձեռք բերվեց կազմակերպիչների կողմից յուրաքանյուր գործողությունից հետո այդ մասին ծանուցել Հանձնաժողովին։ 3. Օրակարգային երրորդ հարցով Հանձնաժողովը ուսումնասիրության առարկա դարձրեց երկրում արտակարգ դրություն պայմաններում վիքիակումբների աշխատանքը։ Հանձնաժողովն արձանագրեց, որ ստեղծված պայմաններում վիքիակումբներն իրենց գործունեությունը շարունակում են առցանց ձեւաչափով։ Նիստի ընթացքում Հանձնաժողովը կապ հաստատեց Կողբի, Սպիտակի եւ Դդմաշենի վիքիակումբների համակարգողների, ինչպես նաեւ տարածքային ծրագրերի համակարգող Արթուր Խումարյանի հետ։ Հանձնաժողովը բարձր է գնահատում վիքիակումբների գործունեությունը ստեղծված պայմաններում շարունակելու ուղղությամբ պատասխանատու աշխատակիցների կատարած աշխատանքը։ Բարձրացված խնդիրների վերաբերյալ քայլեր են ձեռնարկվում շահագրգիռ կողմերի հետ լուծումներ գտնելուն ուղղված։ Ստացված է «https://am.wikimedia.org/w/index.php?title=Վերահսկող_հանձնաժողով/Արձանագրություններ/24.05.2020&oldid=1648» էջից Այս էջը վերջին անգամ փոփոխվել է 8 Հունիսի 2020-ի ժամը 10:56-ին:


source: wikipedia

text: Օգոստոսի 11, տարվա 223-րդ (նահանջ տարիներին՝ 224-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 142 օր։ Հին հայկական տոմարով տարվա առաջին օրն է եւ համապատասխանում է Նավասարդ ամսվա 1-ին։ Դեպքեր Ծնունդներ 1898 - Հայկ Հովակիմյան խորհրդային հետախույզ 1918 - Խաժակ Գյուլնազարյան, արձակագիր, գրականագետ 1919 - Ժինեթ Նեվյո Ginette Neveu ֆրանսիացի ջութակահար 1922 - Թերեզա Միրզոյան, քանդակագործ 1947 - Արկադի Անդրեասյան սովետական ֆուտբոլիստ 1950 - Սթիվ Վոզնյակ Steve Wozniak ամերիկացի էլեկտրոնիկայի ճարտարագետ 1952 - Ռոլանդ Շառոյան, հայ արձակագիր, լրագրող 1953 - Հալք Հոգան Hulk Hogan ամերիկացի ըմբիշ եւ դերասան 1963 - Արցախի պատերազմի մասնակիցներ՝ Ալեքսանդր Աբրահամյան Գենադի Առաքելյան 1965 - Վիոլա Դեվիս Viola Davis ամերիկացի դերասանուհի 1967 - Մասսիմիլիանո Ալլեգրի Massimiliano Allegri իտալացի ֆուտբոլային մարզիչ 1975 - Ասմա ալ-Ասադ, Սիրիայի նախագահ Բաշար ալ-Ասադի կինը Մահեր 1818 - Իվան Կուլիբին, ռուս գյուտարար 1886 - Լիդիա Կոյդուլա, էստոնացի բանաստեղծուհի 1903 - Ալեքսանդր Թարխանյան, թարգմանիչ, թատերական գործիչ 1957 - Դավիթ Զավրիյան, քիմիկոս 1976 - Միքայել Մանուկյան, խորհրդահայ գիտնական-մեխանիկ 1978 - Մարիո Վարլիեն, իտալացի նախկին ֆուտբոլային մարզիչ 1987 - Մետաքսյա Սիմոնյան, դերասանուհի 1996 - Վանգա, բուլղարացի կույր գեղջկուհի, պայծառատես Տոներ Հայաստան - Նավասարդի օր Չադ - Անկախության օր (Ֆրանսիայից, 1960 թ.) Ծանոթագրություններ


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագաhին հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանում Սիրիայի նորանշանակ դեսպան Մուհամմադ Ահմադ Հաջ Իբրահիմը 06.09.2017 - 1000x686px - 820 Կբ - 1000x655px - 778 Կբ - 1000x841px - 764 Կբ - 1000x758px - 710 Կբ - 1000x701px - 642 Կբ - 1000x651px - 638 Կբ - 1000x1405px - 1 Մբ - 1000x685px - 717 Կբ - 1000x640px - 663 Կբ Նախագահ Սերժ Սարգսյանին այսօր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Հանրապետությունում Սիրիայի Արաբական Հանրապետության արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Մուհամմադ Ահմադ Հաջ Իբրահիմը: Հանրապետության Նախագահը շնորհավորել է դեսպանին պաշտոնն ստանձնելու կապակցությամբ եւ մաղթել հաջողություններ: Հանդիպմանը զրուցակիցները քննարկել են հայ-սիրիական հարաբերությունների օրակարգը, անդրադարձել տարբեր ոլորտներում փոխգործակցության զարգացման եւ ամրապնդման հնարավորություններին: Հանրապետության Նախագահը եւ Սիրիայի դեսպանը նաեւ մտքեր են փոխանակել Սիրիայում եւ ընդհանուր առմամբ՝ Մերձավոր Արեւելքում տիրող իրավիճակի, տարածաշրջանի խնդիրների ու մարտահրավերների շուրջ: Անդրադառնալով սիրիական ճգնաժամին՝ Նախագահ Սերժ Սարգսյանը հույս է հայտնել, որ Սիրիայի իշխանություններն ու բարեկամ սիրիացի ժողովուրդը, երկրի նախագահի գլխավորությամբ, կկարողանան դիմակայել այդ մեծ փորձությանը, եւ երկրում ի վերջո կհաստատվի խաղաղություն եւ կայունություն, ինչում Հայաստանը շահագրգռված է: «Պատմության տարբեր ժամանակահատվածներում բոլոր ժողովուրդներին էլ բաժին են ընկնում փորձություններ, եւ ովքեր կարողանում են դրանց դիմակայել, շարունակում են իրենց ընթացքը: Հայաստանը խորապես մտահոգված լինելով բարեկամ սիրիացի ժողովրդի ճակատագրով՝ այս ամբողջ ընթացքում ցավով է հետեւել իրադարձություններին եւ հումանիտար իրավիճակի վատթարացմանն ու իր հնարավորությունների սահմաններում աջակցություն ցուցաբերել ինչպես զրկանքների ենթարկված սիրիահայ համայնքին, այնպես էլ սիրիացի ողջ ժողովրդին»,- ասել է Նախագահ Սարգսյանը: Դեսպան Մուհամմադ Ահմադ Հաջ Իբրահիմը շնորհակալություն է հայտնել Հանրապետության Նախագահին ընդունելության եւ ջերմ խոսքերի համար, ընդգծելով, որ Սիրիայի իշխանությունները բարձր են գնահատում բարեկամ Հայաստանի դիրքորոշումը եւ աջակցությունը երկրում խաղաղության ու կայունության հաստատման գործում: Դեսպանը դրվատանքով է խոսել սիրիահայ համայնքի մասին, որը, նրա խոսքով՝ սիրիացի ժողովրդի անքակտելի մասն է եւ տասնամյակներ շարունակ մեծ ներդրում է ունեցել երկրի զարգացման գործում: Սիրիայի դեսպանը վստահեցրել է, որ իր երկրում մեծ հարգանք վայելող հայկական համայնքը մշտապես եղել եւ շարունակում է մնալ Սիրիայի իշխանությունների ուշադրության կենտրոնում:


Ինչ էլ պատահի, դուք չեք կորցնում ձեր հոգեկան հավասարակշռությունը


Վաճառվում է 3 սենյականոց բնակարան Երեւան` Փոքր Կենտրոն` Մաշտոցի պող փողոցում: Բնակարանը գտնվում է Ստալինյան /բետոնե ծածկով/ նախագծի 5 հարկանի քարե շենքի 1 -րդ հարկում: Շենքի մուտքի դուռը երկկողմանի է: Բնակարանի մուտքի դուռը մետաղյա է, առաստաղի բարձրությունը՝ 3,2 մ, ունի 4 արտաքին պատուհան: Բնակարանն ունի միջին վերանորոգում: Ջեռուցվում է անհատական ջեռուցման համակարգով: Առկա է փակ պատշգամբ: հոսնանքի լարերը, պատուհանները նոր են: Բնակարանը հարմար է...


Վարչապետ Փաշինյանն ու Աննա Հակոբյանը հյուրընկալել են աշխարհահռչակ դիրիժոր Ջորջ Փեհլիվանյանին եւ ՌԴ ժողովրդական արտիստ Գեորգի Իսահակյանին - ankakh.com Վարչապետ Փաշինյանն ու Աննա Հակոբյանը հյուրընկալել են աշխարհահռչակ դիրիժոր Ջորջ Փեհլիվանյանին եւ ՌԴ ժողովրդական արտիստ Գեորգի Իսահակյանին ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը, տիկնոջ Աննա Հակոբյանի հետ հյուրընկալել են աշխարհահռչակ դիրիժոր Ջորջ Փեհլիվանյանին, անվանի բեմադրիչ, ՌԴ ժողովրդական արտիստ Գեորգի Իսահակյանին եւ Հայաստանի պետական Ֆիլհարմոնիա ՊՈԱԿ-ի տնօրեն Գագիկ Մանասյանին։ Հանդիպմանը քննարկվել է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի եւ ‹‹Ներկա›› կրթամշակութային հասարակական կազմակերպության նախաձեռնությամբ Ադոլֆ Հասսեի ‹‹Տիգրան Մեծ›› օպերայի բեմադրման նախապատրաստական եւ կազմակերպչական հարցերը։ Գագիկ Մանասյանը պատմել է, թե ինչպես է գերմանական արխիվներում պատահաբար գտնվել Հասսեի ‹‹Տիգրան Մեծ›› օպերան, որը գրված լինելով 1700-ական թվականներին երբեւէ չի բեմադրվել։ ‹‹Երաժշտական աշխարհում Հայոց արքա Տիգրան Մեծին նվիրված շուրջ 40 օպերա է հայտնի։ Սա որքան որ ուրախալի է, նույնքան էլ ամոթալի է, քանի որ նրանցից ոչ մեկը չի բեմադրվել Տիգրան Մեծի հայրենիքում››,- ասել է Գագիկ Մանասյանը՝ հավելելով, որ Հասսեի օպերայի բեմադրությունը ոչ միայն Հայաստանում, այլեւ միջազգային ասպարեզում կարեւոր նախաձեռնություն եւ մեծ երաժշտական իրադարձություն է համարվելու։ ‹‹Ես ընդհանրապես կարծում եմ, որ մեր բոլոր թագավորներին մասին պետք է օպերաներ լինեն, որովհետեւ թագավորների հետ կապված յուրաքանչյուր գաղափար, դա պետության գաղափար է, քանի որ նրանք պետականության խորհրդանիշեր են։ Ցավոք, ես նայում էի, որ մենք մեր ոչ բոլոր թագավորների անուններովփողոցներ ունենք ու պարտադիր չէ, որ նրանց անուններով փողոցներ, արձաններ լինեն միայն Երեւանում››,- ասել է ՀՀ վարչապետ Նիկոլ Փաշինյանը՝ ողջունելով օպերայի բեմադրության գաղափարը։ Ջորջ Փեհլիվանյանն էլ շեշտել է, որ նպատակ կա ապագայում բեմադրել Տիգրան Մեծի վերաբերյալ բոլոր օպերաները։ Նա շեշտել է, որ ‹‹Տիգրան Մեծ›› օպերայի բեմադրումը նաեւ լուրջ երաժշտական դրդապատճառներ ունի։ Հիմնական պատճառն այն է, որ օպերաները գրված են ‹‹Բարոկկո›› երաժշտական ոճով, որն այսօր եվրոպական ժամանակակից երաժշտական աշխարհում ամենաընդգծվածներից է եւ ունի հստակ օրենքներ, երաժշտական ինքնատիպ գործիքակազմ։ Հենց այդ խնդիրներն են լրացուցիչ դժվարություններ ստեղծում օպերայի բեմադրության համար։ Գեւորգ Իսահակյանի փոխանցմամբ ներկայումս համատեղ ջանքերով փորձում են հաղթահարել այդ դժվարություններն՝ ի նպաստ բարոկկո երաժշտության տարածմանը Հայաստանում։ Այժմ բանակցություններ են ընթանում բարոկկո երաժշտական ուղելար գործիքներ ձեռք բերելու եւ համապատասխան երաժիշտներ վերապատրաստելու ուղղությամբ։ Գագիկ Մանասյանը շեշտել է, որ ծրագրվում է Հայաստանի պետական ֆիլհարմոնիայի կազմում ստեղծել մշտական գործող ‹‹Բարոկկո նվագախումբ››՝ եւ այդ երաժշտության տարածման համար բարենպաստ միջավայր։ Աննա Հակոբյանն էլ ներկայացրել է ‹‹Իմ քայլը›› հիմնադրամի շրջանակում ‹‹Հայաստանի դասական երաժշտության բարեկամների›› խմբի առաքելությունը՝ շեշտելով, որ հիմնադրամն իր աջակցությունը կունենա նաեւ ‹‹Տիգրան Մեծ›› օպերայի բեմադրման հարցում։ ‹‹Օգտվելով այս առիթից թույլ տվեք շնորհակալություն հայտնել ձեզ դասական երաժշտության հարցում ունեցած ձեր նախաձեռնության համար։ Դա իսկապես շատ մեծ օժանդակություն է եւ ես հարկ եմ համարումն ձեզ շնորհակալություն հայտնել››,- ասել է Գագիկ Մանասյանը։ Հանդիպմանը քննարկվել է նաեւ օպերայի բեմադրության կազմակերպչական հարցերը։ Նախնական պայմանավորվածությամբ օպերան կբեմադրվի 2020 թվականի աշնանը։ Տեգեր: Աննա Հակոբյան, Նիկոլ Փաշինյան, Ջորջ Փեհլիվանյան, Գեորգի Իսահակյան 2018 թվականի ապրիլ-մայիսին ՀՀ-ում տեղի ունեցավ անկախության մի նոր հանրաքվե. Նիկոլ Փաշինյան Մեկնարկել են Անկախության 28–րդ տարեդարձի միջոցառումները. Գյումրիում են ՀՀ եւ Արցախի առաջնորդները (ուղիղ) «Հրապարակ». Ասել են, որ մանդատը վայր դնի. Փաշինյանն իր մոտ է հրավիրել պատգամավորին


Ապրիլի 3-ին նոր ու ավելի լավ օր է բացվելու Հայաստանում. «Ծառուկյան» դաշինք (տեսանյութ) | Mediamall.AM 21:40 - 16.Մարտ.2017 «Ծառուկյան» դաշինքի քարոզչական խմբերը Արագածոտնի մարզի բնակիչներին ներկայացրել են կարճ ժամանակում երկիրը ստեղծված վիճակից հանելու վերաբերյալ դաշինքի առաջարկած հիմնադրույթներն ու առաջնահերթությունները: Պատգամավորի թեկնածուները պատասխանել են նաեւ գյուղացիների մտահոգող հարցերին:


source: CulturaX

text: Շաբաթվա ընթացքում 115 հրդեհ է գրանցվել ՀՀ մարզերի եւ Երեւանի խոտածածկ տարածքներում | ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ Հայկական լրատվական գործակալություն 10:35, 18 Սեպտեմբեր, 2020 ԵՐԵՎԱՆ, 18 ՍԵՊՏԵՄԲԵՐԻ, ԱՐՄԵՆՊՐԵՍ: Սեպտեմբերի 12-18-ն ընկած ժամանակահատվածում ԱԻՆ ՓԾ Ճգնաժամային կառավարման ազգային կենտրոնը 115 ահազանգ է ստացել հանրապետության տարբեր խոտածածկ տարածքներում բռնկված մոտ 200 քմ եւ ավելի տարածք ընդգրկող հրդեհների վերաբերյալ: «Արմենպրես»-ին այս մասին հայտնեցին ՀՀ ԱԻՆ տեղեկատվության եւ հասարակայնության հետ կապերի վարչությունից:


text: Գաղափարական ժառանգությունն օգնեց գտնելու Հայրենիքին ծառայելու ճշգրիտ ճանապարհը` ՀՅԴ միջոցով. այսօր Վահան Հովհաննիսյանը կդառնար 65 տարեկան Ձեզ բացակա չենք դնի. Անուշավան Գագիկի Հովհաննիսյան 5 ամիս առաջ - 2021-03-31 23:00 Առողջություն 20 րոպե առաջ Դեսից-դենից 46 րոպե առաջ 2152 դիտում, 1 ամիս առաջ - 2021-08-16 10:41 «Մենք երբեք ձեզ երկնային մանանա չենք խոստացել: Մենք ասել ենք` եթե դուք իրոք պատրաստ եք պայքարել ձեր իրավունքների, ձեր ազատության համար, մենք կառաջնորդենք ձեզ դեպի հաղթանակ: Սակայն եթե դուք պատրաստվում եք սպասել հրաշքով ձեզ փրկողին «deus ex machina» ոճով, իսկ ինքներդ ցանկանում եք ապրել ինչպես ապրում էիք` մի փոքր գողանալ, մի փոքր քծնել եւ շատ լաց լինել, եթե ցանկանում եք նստել հեռուստաէկրանի առաջ եւ հեռվից հետեւել սեփական փրկությանը, ապա առավելագույնը, ինչ կտեսնեք, կլինի ձանձրալի բազմասերիանոց քաղաքական շոուն: ... Արդեն 120 տարի է, ինչ մենք ձեզ խոստանում ենք բարդ պայքար եւ հաղթանակ: Ձեր պայքարը եւ ձեր հաղթանակը: Պարզապես մենք ուրիշներից լավ գիտենք, որ մեկն առանց մյուսի չի լինում: Իսկ դուք պայքարի փոխարեն ընտրում եք կախարդական հեքիաթը...». Վահան Հովհաննիսյան: Այսօր լրանում է ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ, Գերմանիայի Դաշնային Հանրապետությունում ՀՀ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան, մտավորական, պատմաբան, քաղաքական գործիչ ընկեր Վահան Հովհաննիսյանի ծննդյան 65 ամյակը: 1973 թվականին ավարտել է Երեւանի թիվ 55 դպրոցը այնուհետեւ ընդունվել Բրյուսովի անվան լեզվաբանական ինստիտուտ: Այստեղ ուսումը կիսատ թողնելով Վահան Հովհաննիսյանը մեկնել է Մոսկվա ընդունվել եւ 1978 թվականին ավարտել է Մոսկվայի պետական մանկավարժական համալսարանը: Ավարտելուց հետո աշխատանքի է նշանակվել աշխատանքի Հարավային Սիբիրում: Վահան Հովհաննիսյանը, սակայն գերադասել է վերադառնալ հայրենիք եւ այստեղ նախ գյուղում ուսուցիչ է աշխատել :1980 թվականին զինծառայությունն ավարտելուց եւ վերջնականապես Երեւան վերադառնալուց հետո հնարավորություն է ընձեռվել վերջապես աշխատանքի անցնելու սիրած մասնագիտությամբ: Այն օրերին, սակայն համալսարանական ղեկավարները խորհրդային միությունից հեռացած այլախոհի որդուն թույլ չեն տվել դասավանդել Հայաստանի միջնադարյան պատմություն: 1980 թվականից Վահան Հովհաննիսյանը աշխատում է «Էրեբունի» թանգարանում, նախ` որպես գիտաշխատող, հետո` գիտահետազոտական բաժնի վարիչ, իսկ 1989 թվականից տեղափոխվում է Գիտությունների ակադեմիայի հնագիտության եւ ազգագրության ինստիտուտ: Տարբեր հնագիտական արշավախմբերի կազմում պեղումների է մասնակցում Հայաստանի տարածքով մեկ. այդ պեղումների ընթացքում հայտնաբերվել են բրոնզի եւ վաղ երկաթի դարի շատ արժեքավոր նյութեր: Բայց ամենից աչքի ընկնող գտածոները, ինչպես եւ ինքն է նշում հարցազրույցում, պեղվել են Քարաշամբում, ուր աշխատում էր Վահան Հովհաննիսյանի ղեկավարած արշավախումբը: ՔԱ XXIII դարի դամբարանում հայտնաբերվել են անգնահատելի գիտական եւ նյութական արժեք ներկայացնող գտածոներ: Դրանց թվում է հռչակավոր արծաթե գավաթը, որի վրա պատկերված դիցաբանական սյուժեն մշակութաբանորեն կապում է գավաթի ստեղծողներին մեր երկրի հնագույն հնդեվրոպական բնակչության` հայերի նախնիների հետ: Այս եւ մյուս ցուցանմուշներն այսօր Հայաստանի պատմության թանգարանի հպարտությունն են եւ որպես այցեքարտ ցուցադրվում են Հայաստանում ու արտերկրում: Ռուսաստանում եղած տարիներին Վահանն աշխատել է նաեւ, այսպես ասած, ռուսական Լուվրում` Էրմիտաժում, եւ Լենինգրադի Արեւելագիտության ու հնագիտության ինստիտուտներում: Մեջբերվող հարցազրույցում, անդրադառնալով հայտնի ռուս գիտնական, Էրմիտաժի տնօրեն Պիոտրովսկու կողմից ասված այն մտքին, թե ափսոսում է, որ Վահանը հեռացել է հնագիտությունից եւ դարձել քաղաքական գործիչ, Վահանն ասում է. «Ինձ հայտնի չէ, որ նման բան է ասել: Բայց եթե որեւէ մեկն ասել է, ապա ես համաձայն եմ: Ես էլ եմ ափսոսում: Բայց ճակատագիրն է ստիպել: Երբ պատերազմը Ղարաբաղում անխուսափելի դարձավ, ես շատ երիտասարդ չէի, բայց մինչ այդ սովետական բանակում, չինական սահմանի վրա, հատուկ ջոկատներում էի ծառայել: Զենքին եւ պատերազմի արվեստին տիրապետում էի: Եթե գիտելիքներ ունես, որոնք քո ժողովրդին այդ պահին պետք են, ուրեմն ընտրության առջեւ ես՝ եթե ոչ՝ ես, ապա ո՞վ»: 1989 թվականի Վահան Հովհաննիսյանը անդամագրվել է Հայ Յեղափոխական Դաշնակցությանը: Հարցազրույցներից մեկում նա նշել է. «Եթե չլիներ Ղարաբաղյան շարժումը, ես չէի պատրաստվում խառնվել քաղաքականությանը եւ կուսակցական կյանքին: Իմ գործը գիտությունն էր: Սակայն, 1988 թ. հայ ժողովուրդը որոշեց, որ բարձր ատյաններ դիմելու միջոցով կարող է հասնել պատմական արդարության: Ես հասկանում էի, որ դա հարցի լուծում չէ, եւ սկսեցի միջոցներ փնտրել անխուսափելին`այսինքն` պատերազմը, դիմավորելու համար: Այդ որոնումների մեջ հանդիպեցի մի կուսակցության, որը կազմակերպչական առումով ավելի լավ էր պատրաստ այն իրողություններին, որոնք սպասում էին մեզ, եւ ինչն այն ժամանակ շատերի կողմից չէր գիտակցվում: Իսկ ցեղական գաղափարական ժառանգությունը պարզապես օգնեց գտնելու Հայրենիքին ծառայելու ճշգրիտ ճանապարհը` ՀՅԴ միջոցով»: Հայրենիքում կուսակցության պաշտոնական վերահաստատումից հետո, 1990 թվականին, Վաահն Հովհաննիսյանն ընտրվել է Դաշնակցության առաջին Կենտրոնական Կոմիտեի անդամ եւ գործուղվել է Արցախ, ուր մասնակցել է ինքնապաշտպանության կազմակերպմանն ու իրականացմանը: Իսկ 1992 թվականին Վահան Հովհաննիսյանն ընտրվել է ՀՅԴ Բյուրոյի անդամ: Այդ տարիներին Հայաստանում շիկանում էր ներքաքաղաքական մթնոլորտը, աճում էր համաժողովրդական դժգոհությունը ՀՀՇական իշխանությունների ապաշնորհ գործունեության հանդեպ: Դաշնակցության համար առանձնապես անհանդուրժելի էին արցախյան հարցում թույլ տրվող սխալները: Կուսակցության դեմ ծավալվեցին հալածանքներ, կասեցվեց ՀՅԴ գործունեությունը, մի շարք ղեկավար գործիչներ որոնց թվում եւ Վահան Հովհաննիսյանը հայտնվեցին բանտում: Գտնվելով կալանքի տակ` Վահան Հովհաննիսյանը 1997 թվականին հեռակա կերպով ընտրվեց ՀՅԴ Հայաստանի Գերագույն մարմնի անդամ: Իրականացրել է ակտիվ քաղաքական աշխատանք, թե որպես պատգամավոր եւ թե որպես ՀՅԴ ղեկավար մարմնի անդամ: 2008 թվականին մասնակցել է նախագահական ընտրություններին` որպես ՀՅԴ թեկնածու: 2013 թվականի հոկտեմբերի 10-ին տեղի է ունեցավ Վահան Հովհաննիսյանի «Մանդիլիոն» վեպի շնորհանդեսը։ Բնագիրը ռուսերեն էր, այսօր արդեն վեպը հրատարակվել է հայերեն եւ անգլերեն։ Քաղաքական գործչի շուրջ 300 էջանոց գեղարվեստական ստեղծագործությունը գրվել եւ նախապես տպագրվել էր ռուսերեն: Հայերեն թարգմանությունը կատարել է բանաստեղծուհի, թարգմանչուհի Կարինե Աշուղյանը, գրքի խմբագիրն է գրող, հրապարակախոս Ռուբեն Հովսեփյանը։ «Վահան Հովհաննիսյանի «Մանդիլիոն» վեպը ինտելեկտուալ դետեկտիվ է, վեպի գործողություններն ընդգրկում են տարբեր դարաշրջաններ՝ պատմական լայն համապատկերով, հայ ժողովրդի ու Արեւելյան Միջագետքի պատմության փուլերը համադրվելով քրիստոնեության պատմության եւ այդ տարածքում քրիստոնյա ժողովուրդների անկախության ու գոյության պայքարի դրվագներին՝ զարգանում են իբրեւ ֆոն մեր ժամանակակիցների դարավոր առեղծվածի որոնման վտանգավոր եւ արկածալի գործողությունների համար»,- նշվում է գրքի նախաբանում։ 2020-08-16 13:06 Ի տարբերություն իմքայլական պատգամավորի՝ Մարմաշեն խոշորացված համայնքի ղեկավարը զենքը ձեռքին է ապացուցել Հայրենիքին ծառայելու անմնացորդ նվիրվածությունը ՀՀ իշխանությունները դեռեւս չեն ընկալել հայրենադարձության գաղափարական էությունը. ՀՅԴ ՀԳՄ-ի Հայրենադարձների խորհրդատվության գրասենյակ 2021-03-24 19:39 Փորձ է արվում ջնջել կամ կեղծել Արցախի հազարամյա մշակութային ժառանգությունն ու պատկանելությունը. Արա Այվազյան 2020-03-05 15:18 Վազգեն Սարգսյանն այսօր կդառնար 61 տարեկան. նախագահ Սարգսյանը «Եռաբլուր» պանթեոնում հարգանքի տուրք է մատուցել նրա հիշատակին


Բարձր ուժ է տղամարդկանց - ProstEro Բարձր ուժ է տղամարդկանց մոտ է պաթոլոգիա պահանջող անհապաղ բժշկական միջամտություն: Մեզ հաճախ ստիպված են լսել խնդրի մասին թուլություն – սեռական թուլություն տղամարդ, որը կարող է քշել իր խորը դեպրեսիայի մեջ է: Միեւնույն ժամանակ հակառակ խնդրի ՝ բարձր կարողություն (մոնտաժում) քչերը գիտեն: Առաջին հայացքից կարող է թվալ, որ բարձր ուժ է, դա մեծ առավելություն է տղամարդ, սակայն դա բոլորովին այդպես չէ ։ Չափից սեռական excitability (հաճախ causeless) հանդիսանում է պաթոլոգիա է եւ հանգեցնում է լուրջ խնդիրների, այդ թվում նաեւ հոգեկան բնույթի են: Պատճառները բարձր կարողություն Առանձնացնում են հետեւյալ հիմնական պատճառներն բարձր մոնտաժում: Psychogenic. Բարձր excitability հաճախ նշվում է տղամարդկանց մոտ տարբեր նյարդային եւ հոգեկան հիվանդությունների (օրինակ, երբ նեւրոզ, ընկնավորության). Neurogenic – առաջանում է տղամարդկանց մոտ հիվանդությունների, ուղեղի եւ ողնաշարի լարը. Կարող է նաեւ կնշվի վնասվածքների ժամանակ, ուռուցքների կամ encephalitis. Սոմատիկ խնդի – հանդիպում, երբ լեյկոզ, ալերգիկ ռեակցիաների եւ falcem բջջային անեմիա. Եղել է ոչ սթափ վիճակում. Բարձր ուժ ֆոնին թունավորում է առաջանում, օրինակ, չափից ավելի ալկոհոլի օգտագործման մեջ, ընդունման կամ հոգեմետ թմրանյութերի օգտագործումից: Դեղորայք – զարգանում ֆոնին ընդունման որոշ դեղերի, ավելի հաճախ antidepressants, de psychostimulants եւ դեղամիջոցների բարձրացման կարողություն. Մի շարք դեպքերում բժիշկները չեն կարողանում պարզել պատճառը բարձր մոնտաժում. Ախտանիշները բարձր կարողություն Բարձր էրեկցիայի հիվանդները կարող են բողոքել մշտական կամ հաճախակի մոնտաժում. Այս դրսեւորումները այդ վիճակից կախված երկարությամբ լճացած գործընթացների սեռական անդամի. Էրեկցիան կարող է առաջանալ causeless, չի վերացվել է վարույթ հարուցելուց հետո եւ նույնիսկ այն բանից հետո, սեռական ակտի ժամանակ կամ առաջ. Սեռական անդամ, ընդ որում, որպես կանոն, ցավոտ. Ինտենսիվությունը ցավի զգացողությունների լինում են տարբեր. Որոշ տղամարդկանց անհանգստացնում են ուժեղ ցավեր, իսկ այլ հիվանդագին ախտանիշները արտահայտված են շատ թույլ ... Տեւողությունը էրեկցիայի կարող է նաեւ լինել տարբեր. Երբեմն դա կարող է տեւել մի քանի ամիս! Ընդ որում բնույթ էրեկցիայի այնպիսին է, որ սեռական անդամը ձեռք է բերում arcuate ձեւը, իսկ նրա ղեկավար պարզվում է դեպի որովայնի. Հաճախ նշվում է խախտում urination եւ աղիք շարժմանը. Ախտորոշում բարձր կարողություն Ախտորոշում բարձր էրեկցիայի հիմնված է հարցմանը տղամարդիկ եւ արտաքին զննման ժամանակ արտաքին սեռական օրգանների. Նաեւ բժիշկ հարցումների հիվանդի մասին հնարավոր այլ հիվանդությունների դեպքում, որոնք կարող են հանգեցնել ուժեղացված մոնտաժում. Որոշ դեպքերում բարձր կարողություն պահանջվում է ուլտրաձայնային ախտորոշում առնանդամի, ինչպես նաեւ վերցնելու կետային են cavernous հեռ. Բուժում բարձր կարողություն Հայտնաբերելու դեպքում իրենց ախտանիշները բարձր սեռական դյուրագրգռություն տղամարդուն անհրաժեշտ է անպայման դիմել բժշկի: Ի սկզբանե բուժում են տվյալ խախտման համար հանդիսանում է պահպանողական է: Բժշկական հաստատությունում սեռական անդամ տղամարդկանց պարտադրել), որից հետո սկսում անցկացման մեթոդի cavernous հեռ առնանդամի օգտագործելով հատուկ ասեղներ. Այսպիսով, առնանդամի տարհանվել է ավելորդ արյան մինչեւ ստանալու արյան crimson գույն. Հարկ է նշել, որ needling արդյունավետ է միայն առաջին օրվա ընթացքում պահից առաջացման բարձր մոնտաժում. Եթե ժամանակին վերացնել մոնտաժում, ապա հետագայում հնարավոր է բարդությունների զարգացումը ՝ ընդհուպ մինչեւ զարգացման անկարողություն: Թվում է դեղորայք կարող են կիրառվել հանգստացնող դեղեր եւ agonists adrenergic ընկալիչները. Եթե պահպանողական բուժում չեն բերում ցանկալի արդյունքի, ապա դիմում են օպերատիվ միջամտության. Նպատակն է նման վիրահատության է բարելավել արտահոսք արյան cavernous հեռ պենիս. Ծանր դեպքերում բարձր էրեկցիան կարող է հանգեցնել շատ լուրջ հետեւանքների, որից հետո բաժին է դիմել անդամահատման առնանդամի հետագա պլաստիկայով եւ ներդրման պրոթեզի.


source: fineweb

text: «Ֆերմերային շարժում» գյուղատնտեսական հասարակական կազմակերպության ղեկավար Սարգիս Սեդրակյանը քննադատում է գյուղնախարարությանը։ Այսօր հրավիրված մամուլի ասուլիսում «Ֆերմերային շարժման» ղեկավարը հայտարարեց, թե նախարարությունը քայլեր չի ձեռնարկում գերակա ճանաչված այդ ոլորտը զարգացնելու համար, ինչի հետեւանքով էլ գյուղական բնակավայրերում աղքատությունը չի վերանում: Սեդրակյանը հավելեց, թե միայն ընտրությունների ժամանակ տարբեր ուժեր այս կամ այն անհրաժեշտ պարագան են տալիս գյուղացուն ու վերջ՝ դրանից հետո գյուղացին իր խնդիրների հետ մնում է միայնակ: «Փակեք ընդհանրապես էդ գյուղնախարարությունը, թող գյուղացին չիմանա, որ էդ ձեւի նախարարություն կա։ Ինքը կմտածի, որ ինքն ա՝ գլուխը էս պատին կխփի, էն պատին կխփի, իրա գլխի ճարը կտեսնի», - ասում է գյուղատնտեսը։ Սեդրակյանը ընդգրկված է գյուղատնտեսության նախարարության կոլեգիայի կազմում, բայց վերջին շրջանում հրաժարվում է մասնակցել դրա նիստերին, քանի որ, նրա խոսքով, այս կառույցն իրականում չի նպաստում գյուղատնտեսության զարգացմանը: Գյուղատնտեսության զարգացման նպատակով «Ֆերմերային շարժման» ղեկավարն իր առաջարկներն է ներկայացրել կոլեգիային, բայց մերժվել է իր համար անհասկանալի պատճառներով: Փոխարենը, ինչպես նշում է նա, գյուղնախարարությունը զբաղված է անօգուտ ծրագրեր իրականացնելով եւ հիշատակում է «Հազարամյակի մարտահրավերներ» գրանտային ծրագիրը, որի ընթացքում, Սեդրակյանի խոսքով, ընդամենը մեկ-երկու ջրանցք է վերանորոգվել։ «Ֆերմերային շարժման» ներկայացրած առաջարկները մի քանիսն են, որոնց մեջ տեղ են գրավում գյուղատնտեսական վարկերի հատկացման պայմանների փոփոխությունը, հարուստների փոխարեն աղքատ գյուղացիների ներգավումը կոոպերացիաների կազմում, կառավարության կողմից գյուղացու բերքի իրացումը պետական համակարգի կարիքների համար, ինչպես նաեւ գյուղատնտեսության սուբսիդավորումը: «Փոխանակ աղքատից մթերեն բանակի համար, եւ այլն, օլիգարխինն են մթերում՝ կարտոֆիլը, միրգը եւ այլն», - դժգոհեց Սեդրակյանը։ Ֆերմերային շարժման ղեկավարի մերժված առաջարկներից մեկն էլ վերաբերում է գյուղատնտեսական վարկերին: Առաջարկում է դրանք հատկացնել 3-5 տոկոսադրույքով եւ առնվազն տասը տարով: Ասուլիսին ներկա Արարատի մարզի Սիսավան գյուղի բնակիչ Սոս Հարությունյանը պատմում էր կառավարության հատկացրած արտոնյալ վարկերի մասին: Դրանք հատկացվում են 14 տոկոսով, որի 4 տոկոսը վճարում է կառավարությունը: Սոսն ասում է, որ մեկ տնտեսությանը մեկ միլիոն դրամից ավելի չեն հատկացնում: Ընդ որում, արտոնյալ վարկերը տալիս են երկու տարով: Գյուղացին առաջարկում է երկարացնել վարկերի հատկացման ժամկետն ու ավելացնել արտոնյալ վարկի գումարը, հակառակ դեպքում այդ ամենը արդյունք չի տա: «Ֆերմերային շարժման» ղեկավարի քննադատությանն ի պատասխան գյուղնախարարությունից «Ազատություն» ռադիոկայանին փոխանցեցին, որ առաջիկա օրերին գյուղնախարարը հանդես կգա մամլո ասուլիսով ու կանդրադառնա նաեւ այդ հարցերին: Տարեվերջի ասուլիսին գյուղնախարար Սերգո Կարապետյանը նշել էր այդ ոլորտում արձանագրված աճերի մասին՝ դրական գնահատելով անցնող տարին:


27/06/17 16:22 Առաջին կադրերը Մավր Մկրտչյանի պսակադրությունից (լուսանկարներ)


Աստծո բարեկամները խուսափում են վատ արարքներից ԿԱՐԴԱԼ ՀԵՏԵՎՅԱԼ ԼԵԶՎՈՎ՝ Աբխազերեն Ալբաներեն Անգլերեն Ավստրիական ժեստերի լեզու Արաբերեն Աֆրիկաանս Բաուլե Բատակ (Կարո) Բատակ (Սիմալունգուն) Բատակ (Տոբա) Բիկոլ Գա Գանայի ժեստերի լեզու Գնչուերեն (Հարավային Հունաստան) Գվատեմալական ժեստերի լեզու Գրենլանդերեն Եբրայերեն Զուլու Էկվադորական ժեստերի լեզու Էստոներեն Թաի Թոնգա Ինդոնեզական ժեստերի լեզու Ինդոնեզերեն Իսպանական ժեստերի լեզու Իսպաներեն Լեհերեն Լիտվերեն Խորվաթերեն Կեչուա (Անկաշ) Կեչուա (Բոլիվիա) Կեչուա (Կուսկո) Կինյառուանդա Կոսա Կոստա ռիկական ժեստերի լեզու Կորեերեն Կվանյամա Կրեոլ (Հաիթյան) Կրեոլ (Մավրիտանական) Կրեոլ (Սեյշելյան) Կրիո Հայերեն Հիլիգայնոն Հոլանդերեն Հունգարական ժեստերի լեզու Հունգարերեն Ճապոնական ժեստերի լեզու Ճապոներեն Մալգաշերեն Մապուդունգուն Մեքսիկական ժեստերի լեզու Միզո Յորուբա Նահուատլ (գվերերո) Նդեբելե (Զիմբաբվե) Նզեմա Նիասերեն Նիդերլանդական ժեստերի լեզու Նիուե Նորվեգերեն Շոնա Շվեդերեն Ուզբեկերեն Ուզբեկերեն (լատինագիր) Ուրհոբո Չինարեն մանդարին (ավանդական) Չինարեն մանդարին (պարզեցված) Չիտոնգա Պարագվայական ժեստերի լեզու Պորտուգալերեն Ռումիներեն Ռուսերեն Սեբուանո Սեթսվանա Սերբերեն Սինհալի Սլովակերեն Սլովեներեն Վայունայիկի Վրացերեն Տզոտզիլ Տոտոնակ Ֆիլիպինների ժեստերի լեզու Ֆիննական ժեստերի լեզու Ֆիններեն Ֆրանսերեն Սատանան մարդկանց չար գործերի է դրդում։ Նա, ով ցանկանում է դառնալ Աստծո բարեկամը, պետք է ատի այն, ինչ Եհովան է ատում (Սաղմոս 97։10)։ Ահա այն գործերից մի քանիսը, որոնցից Աստծո բարեկամները պիտի խուսափեն։ Սեռային անբարոյություն. «Շնութիւն մի անիր» (Ելից 20։14)։ Նախքան ամուսնությունը սեռային հարաբերություններ ունենալը նույնպես սխալ է (Ա Կորնթացիս 6։18)։ Հարբեցողություն. «Հարբեցողները.... Աստծու արքայութիւնը չպիտի ժառանգեն» (Ա Կորնթացիս 6։10)։ Սպանություն, արհեստական վիժում. «Սպանութիւն մի անիր» (Ելից 20։13)։ Գողություն. «Գողութիւն մի անիր» (Ելից 20։15)։ Ստախոսություն. Եհովան ատում է «ստախօս լեզուն» (Առակաց 6։17)։ Բռնություն եւ անզուսպ բարկություն. «[Եհովայի] անձը կ’ատէ.... բռնութիւն սիրողը» (Սաղմոս 11։5, Արեւմտ. Աստ.)։ «Մարմնի գործերի [մեջ է մտնում].... բարկութիւնը» (Գաղատացիս 5։19, 20)։ Մոլեխաղեր. ‘Չխառնակվեք, եթե եղբայր կոչված մեկը ագահ լինի’ (Ա Կորնթացիս 5։11)։ Ռասայական եւ էթնիկական խտրականություններ. «Սիրեցէ՛ք ձեր թշնամիներին.... աղօթեցէ՛ք նրանց համար, որ չարչարում են ձեզ» (Մատթէոս 5։43, 44)։ Աստծո հայտնած բաները մեր օգտի համար են։ Միշտ չէ, որ հեշտ է խուսափել չար գործերից։ Եհովայի եւ նրա Վկաների օգնությամբ կարող ես խուսափել Աստծուն տհաճ արարքներից (Եսայիա 48։17; Փիլիպպեցիս 4։13; Եբրայեցիս 10։24, 25)։


text: Անգլերեն (անգլերեն՝ English), արեւմտագերմանական լեզու, որով առաջին անգամ խոսել են վաղ միջնադարյան Անգլիայում, որն այսօր համարվում է գլոբալ լինգվա ֆրանկա։ Այն մոտ 60 ինքնիշխան պետությունների պաշտոնական լեզուն է, համարվում է Միացյալ Թագավորության, Միացյալ Նահանագների, Կանադայի, Ավստրալիայի, Իռլանդիայի եւ Նոր Զելանդիայի ամենատարածված լեզուն, որով ամենից շատ խոսում են Կարիբյան կղզիներում, Աֆրիկայում եւ Հյուսիսային Ասիայում։ Այն առավել տարածված երրորդ մայրենի լեզուն է աշխարհում մանդարինից եւ իսպաներենից հետո։ Անգլերենը երկրորդ՝ լայնորեն ուսումնասիրվող լեզուն է Միանցյալ Ազգերի, Եվրոպական Միության եւ աշխարհի այլ երկրների, ինչպես նաեւ տարածաշրջանային այլ կազմակերպությունների համար։ Անգլերենը զարգացում է ապրել 1400 տարիների ընթացքում։ Լեզուն վաղ շրջաններում կոչվել է հին անգլերեն կամ անգլո-սաքսոներեն, երբ անգլո-ֆրանսիական բարբառները Մեծ Բրիտանիա են բերվել Անգլո-Սաքսոնական բնակիչների կողմից 5-րդ դարում։ Միջին անգլերենի սկիզբը համարվում է 11-րդ դարը, երբ նորմանդացիները զավթեցին Անգլիան։ Վաղ ժամանակակից անգլերենի սկիզբը 15-րդ դարն է, որը հիշվել է տպագրական ներդրումներ բերելով Լոնդոն, Քինգ Ջեյմսի Աստվածաշնչի տարբերակով, ինչպես նաեւ ձայնավորների լայն փոփոխություններով։ Բրիտանական կայսրության աշխարհահռչակ ազդեցության միջոցով ժամանակակից անգլերենը համաշխարհային տարածում գտավ 17-20-րդ դարերի կեսերին։ Անգլերենը դարձավ միջազգային ճառերի առաջատար լեզու, հաղորդակցման հիմնական լեզու է մի շարք տարածաշրջաններում եւ մասնագիտական ոլորտներում, ինչպիսին է գիտությունը եւ այդ ամենը թերթերի, գրքերի, հեռագրի, հեռախոսի, ձայնագրիչների, ռադիոյի, արբանյակային հեռուստատեսության ու համացանցի միջոցով, ինչպես նաեւ նպաստեց Միացյալ Նահանգների առաջացմանը՝ որպես համաշխարհային գերտերություն։ Ժամանակակից անգլերենի մեջ կան քիչ ձեւաբանական խոնարհումներ, իսկ շարահյուսությունը ընդհանուր առմամբ անջատ է դիտվում։ Անգլերենի հիմքում օժանդակ բայերն են, բարդ ժամանակաձեւերի, բայի հիմքերի ու եղանակի ճիշտ շարադասությունը, ինչպես նաեւ կրավորական կառուցվածքը, հարցականի ու ժխտականի ձեւերը։ Չնայած տարբեր շրջաններում խոսակցական անգլերենի նկատելի փոփոխություններին՝ ցանկացած անգլախոս աշխարհի տարբեր տեղերից ընդունակ է ազատ հաղորդակցման։ Շեշտերի տարբերությունները նկատվում են միայն անգլախոսների հնչյունային եւ հնչյունաբանական տարբերությունների մեջ, մինչդեռ բարբառները եւս արտացոլում են քերականական եւ բառային տարբերություններ։ Պատմություն Անգլերենը ծագել է Հյուսիսային ծովի գերմաներենի այն բարբառի հիման վրա, որը տարածվել է Բրիտանիայում գերմանացի նորաբնակների շնորհիվ, ովքեր եկել էին ներկայիս Նիդերլանդների, հյուսիսարեւմտյան Գերմանիայի եւ Դանիայի տարածքից։ Ենթադրվում է, որ մինչ այդ Հռոմեական կայսրության հպատակ Բրիտանիայում բնիկ բնակչությունը խոսել է ընդհանուր բրիտոնական լեզվով՝ կելտական լեզուների ընտանիքից, միաժամանակ ունենալով լատիներենի ազդեցությունը՝ շնորհիվ 400 տարվա Բրիտանիայում Հռոմեական կայսրության տիրապետությանը։ Այստեղ եկող գերմանական ցեղերից մեկն անգլներն էին, որոնք, Բիդի կարծիքով, ամբողջովին տեղափոխել էին Բրիտանիա։ «Անգլիա» անունը (Engla land՝ անգլերի երկիր) եւ անգլերենը (Englisc՝ հին անգլերենով) գոյացել են այս ցեղի անունից։ Բայց սաքսոնները, ջութերը եւ գերմանական այլ ցեղերը՝ Ֆրիսիայի առափնյա տարածքներից, ցածրադիր Սաքսոնիայից, Ջութլանդիայից եւ հարավային Շվեդիայից այս դարաշրջանում նույնպես տեղափոխվեցին Բրիտանիա։ Սկզբում հին անգլերենը միմյանցից խիստ տարբերվող բարբառների խումբ էր, որով խոսում էին Անգլիայում բնակվող եւ տարբեր ծագում ունեցող անգլոսաքսեր, բայց արեւմտյան Սաքսոնիայի բարբառը վերջիվերջո գերիշխող ազդեցություն ունեցավ եւ հենց նրանով էլ գրվեց "Բեովուլֆ" էպիկական պոեմը։ Հին անգլերենը ավելի ուշ վերափոխվեց երկու ներխուժուման ալիքների պատճառով։ Առաջին ներխուժուման ալիքը հյուսիսային գերմաներեն լեզվով խոսողներն էին, երբ Հաֆդան Ռագնարսսոնը եւ Իվար Անոսկորը VIII եւ IX դարերում սկսեցին նվաճել եւ գաղութացնել Բրիտանական կղզիների հյուսիասյին մասը։ Երկրորդը՝ Անգլիայի նվաճման ժամանակ XI դարում ռոմանական լեզվով խոսող հին նորմաններն էին։ Նորմանների լեզուն զարգացավ դառնալով անգլոնորմաներեն, հետո անգլոՖրանսերեն եւ ներմուծեց հատկապես դատական եւ պարլամենտական բառերի շերտ։ Հարստացնելով բառապաշարը սկանդինավյան եւ նորմանական բառերով, այս երկու իրադարձությունները պարզեցրեցին քերականությունը եւ վերափոխեցին անգլերենը փոխառություններ ունեցող լեզվի, որն զարմանալիորեն պատրաստ էր փոխառելու բառեր տարբեր լեզուններից։ Նորմանական արշավանքից հետո գոյացած անգլերենում լեզվաբանական փոփոխությունները հանգեցրեցին ներկայումս կոչվող միջին անգլերենի, որով գրված ամենահայտնի աշխատանքն է Ջեֆրի Չոսերի «Քենթրբերյան պատմվածքները»։ Այս ժամանակաշրջանի ընթացքում լատիներենը որոշ ձեւով եվրոպական ինտելեկտուալ կյանքի լինգվա ֆրանկա, կամ միջէթնիկական շփման լեզու էր. նախ քրիստոնեական եկեղեցու միջին լատիներենը եւ, ավելի ուշ, Վերածննդի լատիներենը։ Նրանք, ովքեր գրում էին կամ արտագրում լատինական տեքստեր, սովորաբար ստեղծում էին նոր տերմիններ այդ լեզվով՝ անվանելով իրերը կամ հասկացությունները, որոնք չունեին անգլերենում համարժեք բառեր։ Ժամանակակից անգլերենը, որը ներառում է Վիլյամ Շեքսպիրի ստեղծագործությունները եւ Ջեյմս արքայի Աստվածաշնչի տարբերակը, սովորաբար թվագրվում է մոտ 1550 թվականից ի վեր։ Այնուհետեւ Միացյալ Թագավորությունը դառնալով գաղութային իշխանություն ՝ Բրիտանական կայսրության գաղութների համար անգլերենը ծառայեց որպես լինգվա ֆրանկա։ Հետգաղութային ժամանակաշրջանում որոշ նորաստեղծ պետություններ, որոնք ունեին բազմաթիվ տեղական լեզուներ, նախընտրեցին շարունակել օգտագործել անգլերենը որպես միջէթնիկական շփման լեզու, կանխելով հնարավոր քաղաքական դժվարությունները, որոնք կառաջանային, եթե նախընտրվեր մեկ տեղական լեզուն մյուսներից։ Բրիտանական կայսրության զարգացման արդյունքում անգլերենը ընդունվեց Հյուսիսային Ամերիկայում, Հնդկաստանում, Աֆրիկայում, Ավստրալիայում եւ շատ այլ տարածքներում։ Այդ տենդենցը ավելի ակնառու դարձավ XX դարի կեսերին Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների որպես գերպերության հայտնվելու հետ։ Տարածում Անգլերենը տարածվել է Հյուսիսային ծովի գերմանական այն շրջաններում, այն Մեծ Բրիտանիա են տարածել գերմանական քոչվորները՝ տարբեր աշխարհագրական տեղամասերից, որոնց տեղերում են այժմյան Նիդերլանդները, հյուսիսարեւմտյան Գերմանիան եւ Դանիան։ Դրա հետ կապված Ռոմանական Բրիտանիայում բնիկ ժողովուրդը, ինչպես ենթադրվում է, խոսում էր Հիմնային Բրիտոնիկ (Common Brittonic)՝ կելտական լեզվով, որի մեջ մեծ ազդեցություն ուներ լատիներենի աքրոլեկտալությունը (acrolectal)՝ սկսած Ռոմանական Բրիտանիայի 400-տարեկանից։ Գերմանական այդպիսի ցեղերից էին անգլերը, որոնց Բեյդը (Bede) հավատացել էր ամբողջական տարածումը դեպի Մեծ Բրիտանիա։ «Անգլիա» ('England') ավանումը, որը ծագում է «Անգլերի երկիր» (Engla land "Land of the Angles") եւ Անգլերեն (Old English Englisc) այդ ցեղի անվանումից են ստացվել։ Սակայն Սաքսերը, Յուտերը եւ Ֆրիզիայի շրջակայքի գերմանական ժողովուրդները, Ստորին Սաքսոնիան, Յուտլանդիան եւ Հարավային Շվեդիան՝ այս ժամանակաշրջանում նույնպես միաձուլվել են Բրիտանիայի հետ։ Հին անգլերեն Սկզբնապես Հին Անգլերենը դիալեկտների ամբողջություն էր, վառ արտացոլելով Անգլո-Սաքսոնական ծագումը, սակայն Արեւմտյան Սքասոնական դիալեկտը ավելի դոմինանտում էր եւ դրանով էլ հենց գրված է Բեովուլֆի բանաստեղծությունները։ Ավելի ուշ Հին Անգլերենը տեղակալվեց երկու ալիքների գալիքներով։ Առաջինը՝ Հյուսիսային գերմանացիների լեզվական տարբերիչներն էին, երբ Հալֆդան Ռանգնարսոնը եւ Ինվար Բոնլեսը 8-րդ եւ 9-րդ դարում սկսեցին Բրիտանական կղզիների գրավումը եւ հյուսիսային շրջանների հավաքագրումը։ Երկրորդը՝ Հին Ռոմանական խոսել իմացողներն էին՝ ռոմանական լեզվի միաձուլումը՝ 11-րդ դարի Անգլիայի դեմ նորմանների դեմ պայքարում։ Նորմաներենը վերածվեց անգլո-նորմաներեն եւ հետագայում անգլո-ֆրանսերենի եւ իրենից ներկայացնում է բառեր, որոնք ներգրավվել են դատարանի եւ կառավարության դեմ պայքարից հետո։ Ինչպես նաեւ սկանդինավիական եւ նորմանդական բառարանի տարածումը, այս երկու դեպքերը վերափոխեցին անգլերեն լեզվի քերականությունը ավելի դյուրին լեզվի եւ ազատ նորանոր բառերի համար՝ այլ լեզուներից փոխ վերցնելու։ Լեզվական փոփոխությունները Անգլերենի դեպի նորմանական այժմ հայտնի՝ Միջին Անգլերեն, Ջեֆրի Չոսերի (Geoffrey Chaucer)՝ Կանտերբերգյան հեքիաթները ամենահայտնի ստեղծագործություններն են։ Այս ժամանակաշրջանի ընթացքում լատիներենը որոշ առումներով եղել է ֆրանկա-եվրապական կյանքի լեզուն։ Սկզբում՝ քրիստոնեական եկեղեցու՝ Միջնադարյան լատինը, հետո արդեն վերածնդի ժամանակաշրջանի լատիներենը։ Նրանք, ովքեր լատիներենը փոխադրում էին, հիմնականում նոր տերմինների թարգմանիչներն էին, որպեսզի գոյականների լինեին այն բառերի համար, որոնք անգլերեն համարժեքը չունեին։ Ժամանակակից անգլերեն Ժամանականաից անգլերենը, որը ներառում է՝ Ուիլիամ Շեքսպիրի եւ Արքա Ջեյմս Վերսիոնի Աստվածաշնչյան (King James Version of the Bible) տարբերակը, հիմնականում ստացվել է 1550 թվականներին։ Դրանից հետո Անգլիական Թագավորությունը դարձավ գաղութային թագավորություն, եւ անգլերենը ծառայում էր որպես ֆրանկական գաղութների լեզու։ Փոստ-գաղությանին շրջանում՝ նոր ստեղծված ժողովուրդներից որոշները, որոնք ունեին բազմաթիվ բնիկ լեզուներ, որոշեցին օգտագործել անգլերենը որպես ֆրանկական լեզու։ Դրա պատճառն այն էր, որ նրանք փորձում էին խուսափել քաղաքական դժվարություններից, որը կարող էր ծագել որեւէ բնիկ լեզվի գերակայությունից մյուսների նկատմամբ։ Բրիտանական թագավորության մեծացման արդյունքում անգլերենը հարմարեցվեց Հյուսիսային Ամերիկայում, Աֆրիկայում, Ավստրալիայում եւ այլ շրջաններում։ Այստեղ առաջացավ տենդենցիա, որը ամրապնդվեց Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներում 20-րդ դարի կեսերին։ Նշանակություն Ժամանակակից անգլերենը, որը երբեմն բնութագրվում է ինչպես առաջին համաշխարհային տարածվածություն գտած լեզու, գերիշխող կամ այլ պարագաներում նույնիսկ պահանջված լեզու է հաղորդակցության, գիտության, ինֆորմացիոն տեխնոլոգիաների, բիզնեսի, նավագնացության, ավիացիայի, հեռուստատեսության, ռադիոյի եւ միջազգային հարաբերությունների համար։ Նրա տարածումը Բրիտանական կղզիներով պայմանավորված էր Բրիտանական Կայսրության հզորացումով, եւ 19-րդ դարի վերջին այն իսկապես հասավ համաշխարհային տարածման։ 16-19-րդ դարերում՝ բրիտանական գաղութացմանը զուգընթաց, այն դարձավ ԱՄՆ-ի, Կանադայի, Ավստրալիայի եւ Նոր Զելանդիայի հիմնական լեզուն։ ԱՄՆ- ի բարգավաճող տնտեսությունը եւ նրա մշակութային ազդեցությունը, ինչպես նաեւ նրա կարգավիճակը որպես հզոր ուժ սկսած Երկրորդ Համաշխարհային Պատերազմից նշանակալից չափով արագացրեց լեզվի տարածումն ամբողջ մոլորակով մեկ։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի ընթացքում անգլերենը փոխարինեց գերմաներենին որպես գերիշխող լեզու Նոբելյան մրցանակակիրների համար։ Անգլերենը հավասարվեց եւ հնարավոր է գերազանցեց ֆրանսերենին որպես գերակա լեզու միջազգային հարաբերություններում 19-րդ դարի վերջին կեսին։ Անգլերենի աշխատանքային իմացությունը դարձավ պարտադիր պայման մի շարք բնագավառներում եւ մասնագիտություններում, ինչպիսիք են բժշկությունը եւ համակարգչային աշխատանքները՝ հաշվի առնելով այն փաստը, որ մեկ միլիարդ մարդ խոսում է անգլերենով։ Այն նաեւ ՄԱԿ-ի վեց պաշտոնական լեզուների շարքում է։ Անգլերենի զարգանալուն համընթաց անկում նկատվեց մայրենի լեզվի զանազանության մեջ աշխարհի տարբեր ծայրերում։ Նրա ազդեցությունը շարունակում է կարեւոր դեր խաղալ լեզվի օգտագործման բնագավառում։ Հակառակ դրան, անգլերենի ներքին բազմազանությունը՝ ներառյալ կրեոլները եւ պիջինները, պոտենցիալ ունեն ստեղծելու տարբեր լեզուներ անգլերենից ժամանակի ընթացքում։ Վերջիններս անգլերենի բարբառներ են, որոնք հիմնականում օգտագործվում են Կարիբյան ծովի ավազանում։ Տես նաեւ Պաշտոնական լեզու Լեզվաընտանիքների ցանկ Բրիտանական անգլերեն Գրականություն Левицкий А. Э., Славова Л. Л. Сравнительная типология русского и английского языков: Учебное пособие. — Житомир: Изд-во ЖДУ, 2005. — 204 с . Левицкий А. Э., Славова Л. Л. Сравнительная типология русского и английского языков: Учебное пособие для студ. высш. учеб. заведений / Мин-во образования и науки Украины, Житомирский гос. ун-т им. И. Франко. — 2-е изд., исправ. и доп. — Киев: Освіта України, 2007. — 272 с. — 300 экз. — Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Accents of English from Around the World (University of Edinburgh) Sound files comparing how 110 words are pronounced in 50 English accents from around the world International Dialects of English Archive - recordings of English dialects and international L2 accents Անգլերեն Մշակութային գլոբալացում Լեզուներ այբբենական կարգով Գերմանական լեզուներ Ամերիկյան Սամոայի լեզուներ Անտիգուա եւ Բարբուդայի լեզուներ Ավստրալիայի լեզուներ Բելիզի լեզուներ Բոտսվանայի լեզուներ Կամերունի լեզուներ Կանադայի լեզուներ Ֆիջիի լեզուներ Գանայի լեզուներ Գրենադայի լեզուներ Գուամի լեզուներ Գայանայի լեզուներ Հոնկոնգի լեզուներ Հնդկաստանի լեզուներ Իռլանդիայի լեզուներ Ճամայկայի լեզուներ Քենիայի լեզուներ Կիրիբատիի լեզուներ Լեսոթոյի լեզուներ Լիբերիայի լեզուներ Մալավիի լեզուներ Մալայզիայի լեզուներ Մալթայի լեզուներ Մավրիկիոսի լեզուներ Նամիբիայի լեզուներ Նաուրուի լեզուներ Նոր Զելանդիայի լեզուներ Նիգերիայի լեզուներ Նյուեյի լեզուներ Պակիստանի լեզուներ Պալաուի լեզուներ Պապուա Նոր Գվինեայի լեզուներ Ռուանդայի լեզուներ Սենթ Քիթս եւ Նեւիսի լեզուներ Սենթ Լյուսիայի լեզուներ Սենթ Վինսենթ եւ Գրենադինների լեզուներ Սամոայի լեզուներ Սեյշելյան կղզիների լեզուներ Սիերա Լեոնեի լեզուներ Սինգապուրի լեզուներ Հարավաֆրիկյան Հանրապետության լեզուներ Հարավային Սուդանի լեզուներ Սուդանի լեզուներ Ֆիլիպինների լեզուներ Փիթքերն կղզիների լեզուներ Սողոմոնյան Կղզիների լեզուներ Միացյալ Թագավորության լեզուներ Ամերիկյան Վիրջինյան կղզիների լեզուներ ԱՄՆ-ի լեզուներ Տոկելաուի լեզուներ Տրինիդադ եւ Տոբագոյի լեզուներ Ուգանդայի լեզուներ Վանուատուի լեզուներ Զամբիայի լեզուներ Զիմբաբվեի լեզուներ Թայվանի լեզուներ


2սեն. բնակարան Կոմիտաս Երեւան Սիթի մոտ


text: ԿԳՄՍՆ ենթակայության կազմակերպությունները հունիսի 1-ին անակնկալներ կմատուցեն երեխաներին – Azat TV 21:20 31/05/2021 ՀՀ ԿԳՄՍ նախարարության ենթակայության կազմակերպությունները հունիսի 1-ին կիրականացնեն բազմաթիվ միջոցառումներ՝ նվիրված Երեխաների իրավունքների պաշտպանության միջազգային օրվան: Հետաքրքիր, գունեղ, ինտերակտիվ, ուսուցողական եւ երաժշտական միջոցառումները կապահովեն երեխաների հունիսմեկյան տոնը: Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբ. Ազատության հրապարակը կվերածվի հեքիաթային վայրի Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախումբը Երեւանի քաղաքապետարանի եւ Հանրային հեռուստաընկերության համագործակցությամբ «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահի հարակից տարածքն ու Ազատության հրապարակը կվերածի հեքիաթային վայրի։ Ժամը 16:00-ից Ա. Խաչատրյանի արձանի շրջակայքում կբացվի մանկական գրքերի ցուցահանդես-վաճառք: Տաղավարներում «Անտարես», «Զանգակ» եւ «Արեւիկ» հրատարակչությունները խաղերի եւ այլ ինտերակտիվ միջոցառումների միջոցով երեխաներին կներկայացնեն ցուցադրվող բազմազան ու գունեղ մանկական գրականություն։ Երեխաները կհանդիպեն գրքերից «փախուստի դիմած» հերոսներին, կզրուցեն ու կխաղան նրանց հետ, կկերպարանափոխվեն, կնկարեն մոլբերտների վրա։ Ցուցահանդես-վաճառքը կտեւի մինչ ուշ երեկո։ Ժամը 17:00-ից նույն տարածքում դերասան-խաղավարների միջոցով կկազմակերպվեն ազգային խաղեր, պաղպաղակի եւ քաղցրավենիքի հյուրասիրություն («Հեփիում» զվարճանքների կենտրոնի մասնակցությամբ)։ Ժամը 18։00-ին «Արամ Խաչատրյան» համերգասրահի տանիքից կհայտնվի անսպասելի անակնկալը, որը երեխաների տոնը կվերածի իրական հեքիաթի («Ալեքս Ռիթեյլ Քամփնի» ընկերության աջակցությամբ)։ Ժամը 19:00-ին Ազատության հրապարակում կմեկնարկի «Գտնված մեղեդի» խորագրով համերգը։ Կհնչի երաժշտություն՝ Հանրային հեռուստաընկերության կողմից ցուցադրված արտասահմանյան եւ հայկական սիրված մուլտֆիլմերից: Համերգի ընթացքում Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի կատարումներին կմիանան «Ձայնի պահպանման վոկալ-երգչախմբային դպրոցի սաները» (գեղարվեստական ղեկավար՝ Կարինե Առաքելյան, խմբավար՝ Էմմա Առաքելյան): Գունեղ եւ հետաքրքիր պատմություններով կներկայացվեն կատարվող ստեղծագործությունները: Երաժշտական ստեղծագործությունների կատարման ընթացքում կցուցադրվեն մուլտֆիլմերից հատվածներ: Համերգը կղեկավարի Հայաստանի ազգային ֆիլհարմոնիկ նվագախմբի գեղարվեստական ղեկավար եւ գլխավոր դիրիժոր Էդուարդ Թոփչյանը։ Ազատության հրապարակում լուսանկարների միջոցով կներկայացվի 65 տարիների ընթացքում Հանրային հեռուստատեսությամբ ցուցադրված, լավագույն մանկական հաղորդաշարերի պատմությունը: Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության կենտրոն. Զվարճալի դասական երաժշտություն Հունիսի 1-ին՝ ժամը 20:30-ին, բոլոր փոքրիկներին եւ նրանց ծնողներին հրավիրում ենք Կոմիտասի անվան կամերային երաժշտության տան զբոսայգի՝ զվարճալի դասական երաժշտություն ունկնդրելու: Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվան նվիրված բացօթյա համերգին հնագույն երաժշտության «Տաղարան» համույթը կներկայացնի ազգային նվագարանների մասին կրթական ծրագիր, ինչպես նաեւ կցուցադրվեն դասական երաժշտության հիման վրա նկարահանված սիրված մուլտֆիլմեր: «Ցուցանմուշները պատմում են. արի ստեղծագործենք միասին» խորագրով միջոցառում՝ Հայաստանի պատմության թանգարանում Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրվան նվիրված՝ հունիսի 1-ին՝ ժամը 16:00-ին, Հայաստանի պատմության թանգարանը կիրականացնի «Ցուցանմուշները պատմում են. արի ստեղծագործենք միասին» խորագրով միջոցառում՝ Մայր Աթոռ Սբ. Էջմիածնի եւ Հայկական բարեգործական ընդհանուր միության հայորդաց տների սաների հետ համատեղ: Նախագծի շրջանակում սաներն իրենց ստեղծագործական փորձով կկիսվեն փոքրիկների հետ, հնարավորություն կունենան Հայաստանի պատմության թանգարանի ցուցանմուշների կրկնօրինակների եւ լուսանկարների, ինչպես նաեւ վարպետաց դասի միջոցով ծանոթանալու հայկական գորգագործության, փայտագործության, քանդակագործության, խեցեգործության, մանրանկարչության, գեղանկարչության եւ սվաստիկայի գաղտնիքներին: ԳԱԹ. «Պատանի» ակումբ. «Մեծերը՝ մանուկ» ժամանակավոր ցուցադրություն Երեխաների պաշտպանության միջազգային օրը՝ հունիսի 1-ին, Գրականության եւ արվեստի թանգարանն առաջարկում է մի շարք ինտերակտիվ միջոցառումներ՝ փոքրիկ այցելուների համար: Ժամը 12:00-ին հանդիսականների ներկայությամբ կբեմադրվի «Պապն ու շաղգամը», «Չարի վերջը» եւ «Կիկոսի մահը» ստվերների թատրոնի ինտերակտիվ ներկայացումների շարքը: Ժամը 14:00-ին «Մեծերը՝ մանուկ» ժամանակավոր ցուցադրության բացմամբ կազդարարվի «Պատանի» ակումբի մեկնարկը: Ցուցադրության կազմակերպման աշխատանքներին ակտիվորեն մասնակցել են ակումբի անդամ փոքրիկները: Հունիսի 1-ին՝ ժամը 12:00-ին, Ա. Սպենդիարյանի տուն-թանգարանը փոքրիկ արվեստասերների համար կիրականացնի «Երեք արմավենի» պատկերազարդ մուլտֆիլմի դիտում: Մուլտֆիլմը ներկայացնում է Միխայիլ Լերմոնտովի համանուն պոեմի հիման վրա գրված՝ Ալեքսանդր Սպենդիարյանի սիմֆոնիկ պատկերի ստեղծման պատմությունը: Ժամը 15:00-ին փոքրիկները հնարավորություն կունենան նաեւ մասնակցելու «Ալմաստը փոքրիկների համար» տիկնիկային ներկայացմանը, որը հագեցած է ձայնային եւ լուսային էֆեկտներով: Արամ Խաչատրյանի տուն–թանգարան. «Տեսնող սրտեր» հոբելյանական մենահամերգ Հունիսի 1-ին՝ ժամը 14:00-ին, Արամ Խաչատրյանի տուն-թանգարանում ելույթ կունենա ՀՀ ԿԳՄՍՆ Գեղարվեստական դաստիարակության եւ մշակույթի մանկապատանեկան կենտրոնի «Կանչ» եւ «Դեպի լույս» միացյալ երգչախումբը, որը գործում է Երեւանի Նիկողայոս Տիգրանյանի անվան տեսողության խանգարումներ ունեցող երեխաների թիվ 14 հատուկ դպրոցում: Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտ. Երեխաները՝ երեխաների համար Հունիսի 1-ին՝ ժամը 14։00-ին, Կոմիտասի թանգարան-ինստիտուտում տեղի կունենա «Երեխաները՝ երեխաների համար» խորագրով համերգ։ Ելույթ կունենա «Չայկովսկի» կամերային նվագախումբը: Խնկո Ապոր անվան ազգային մանկական գրադարանում տարաբնույթ միջոցառումներ կանցկացվեն Հունիսի 1-ին՝ ժամը 11:00-16:00-ն, գրադարանում կիրականացվեն տարաբնույթ միջոցառումներ: Երեխաները կդիտեն տիկնիկային ներկայացում՝ Հովհաննես Թումանյանի «Շունն ու կատուն», հաջորդիվ նրանց մասնակցությամբ «Մանկության մոլորակ» խորագրով տեղի կունենան նկարչություն եւ կավճանկարչություն: Երեխաները ժամանակակից մանկագիրներ Լիլիթ Ալթունյանի, Օլգա Դարյանի ստեղծագործությունների հիման վրա նկարազարդումներ կանեն: Այնուհետեւ տեղի կունենա «Գագիկն ընկել է երազների գիրկը» գրքի ինտերակտիվ խաղ-քննարկումը հեղինակ Աննա Ասլանյանի հետ: «Հեքիաթապատումների շարք» խորագրի շրջանակում դերասան Ստեփան Շահինյանը երեխաների համար հեքիաթ կպատմի, եւ կցուցադրվեն հայկական մուլտֆիլմեր: Ազգային գրադարանը սիրով հրավիրում է բոլոր փոքրիկներին՝ օրը նշելու ուրախ մոլորակի մանուկների հետ Հունիսի 1-ին՝ ժամը 14:00-ին, Հայաստանի ազգային գրադարանում համերգային ծրագրով հանդես կգան «Մանուկների մոլորակ» գեղագիտական կենտրոնի փոքրիկ սաները (կենտրոնի հիմնադիր՝ Անուշ Խաչատրյան, գեղարվեստական ղեկավար, մանկական երգերի հեղինակ` Զառա Սարիբեկյան): Նշումներ.արեւիկ, Գիտություն, երեխաներ, զանգակ, իրավունքներ, կրթւոյթւոն, Հայաստան, ՀՀ, հունիսի 1, մշակույթ, նախարարություն, սպորտ, տոն, օր


text: Հովիտ Հովիտ, ռելիեֆի երկայնաձիգ, իջվածքային ձեւ՝ առաջացած հոսող ջրի քայքայիչ գործունեության եւ երկրակեղեւի տեկտոնական խախտումների հետեւանքով։ ՀՀ տարածքին բնորոշ են լեռնային գետերի կիրճաձեւ (Որոտանի, Դեբեդի, Քասաղի), կանիոնաձեւ (Հրազդանի, Արփայի, Ազատի), V-աձեւ (Գետիկի եւն) հովիտները։ Առանձնանում են երկայնակի (Փամբակի, Ճորոխի), լայնակի-անտեցեդենտ (Արաքսի հովիտը Մեղրու մոտ) տեկտոնական հովիտները։ Որոշ լեռնային գետեր միջին եւ ստորին հոսանքներում առաջացնում են հարթավայրային, ողողատային հովիտներ (Արաքսը՝ Արարատյան դաշտում)։ Լեռնային շրջաններին բնորոշ են նաեւ տաշտակաձեւ-սառցադաշտային հովիտները (Մանթաշի, Ամբերդի եւն)։ ՀՀ տարածքի լեռնային գետերի հովիտները վերնագավառում հաճախ եզրավորվում են ջրհավաք ձագարներով եւ սառցադաշտային կրկեսներով։ Հարթավայրային գետերի ողողատները լավագույն խոտհարքներ են, դարավանդներն օգտագործվում են գյուղատնտեսական նպատակներով։ Լեռնային գետերի հովիտներում հիմնադրում են բնակավայրեր։ Հովիտների լանջերը հիմնականում ծածկված են անտառներով։ Հովիտների ձեւաբանական վերլուծության միջոցով պարզաբանում են տվյալ վայրի երկրաբանական զարգացման նորագույն պատմությունը, հայտնաբերում ցրոնային հանքավայրեր եւ համապատասխան եզրակացությունների հանգում հիդրոտեխնիկական կառույցներ նախագծելիս։ |Տես՝ հովիտ Վիքիբառարան, բառարան եւ թեզաուրուս| |Այս հոդվածի նախնական տարբերակը կամ նրա մասը վերցված է Հայկական համառոտ հանրագիտարան ից, որի նյութերը թողարկված են՝ Քրիեյթիվ Քոմմոնս Նշում–Համանման տարածում 3.0 (Creative Commons BY-SA 3.0) թույլատրագրի ներքո։|


Արցախի ԱԺ մշտական հանձնաժողովում ընդունել են նոր նախարարին - yerkir.am Մշտական հանձնաժողովի նախագահ Արամ Հարությունյանը իր եւ հանձնաժողովի բոլոր անդամների անունից, շնորհավորելով նախարարին պաշտոնը ստանձնելու կապակցությամբ, պատրաստակամություն է հայտնել համագործակցել ոլորտների զարգացման հարցերում եւ անհրաժեշտության դեպքում՝ նպաստել օրենսդրական դաշտի բարելավմանը: Շնորհակալություն հայտնելով ընդունելության համար՝ գիտության, կրթության եւ սպորտի նախարարը նշել է, որ ինքը եւս ակնկալում է մասնագիտական հանձնաժողովի հետ սերտ համագործակցություն եւ հիմնախնդիրների լուծման ուղղությամբ աջակցություն: Լուսինե Ղարախանյանը նաեւ ներկայացրել է նախարարության առաջիկա անելիքները՝ բնագիտական առարկաների ուսուցման, առցանց համակարգերի ներդնման վերաբերյալ: Հանդիպման ընթացքում երկուստեք կարեւորվել են COVID-19 համավարակի պայմաններում հեռավար դասընթացների կազմակերպման արդյունավետությանը, տնօրենների եւ ուսուցիչների վերապատրաստման ծրագրերին վերաբերող հարցեր: Անդրադարձ է կատարվել նաեւ սեպտեմբերից ներդնվող ուսուցման անվճար համակարգի առանձնահատկություններին:


ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ԿՈՐՈՒՍՏՆԵՐԸ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ - Diplomat.am Հայ ժողովրդի դեմ իրականացված հանցագործությունը դեռեւս Թուրքիայի կողմից պատասխանի է սպասում՝ ցեղասպանությունը պիտի ճանաչվի եւ վնասները պիտի փոխհատցվեն: Սրանք ուտոպիական նպատակներ չեն: Որպես Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդ, թուրքական պետությունն ունի միջազգային իրավական պարտավորություններ: Համաձայն միջազգային իրավունքի, հանցագործությունների համար պատասխանատվությունն ընկնում է դրանք իրականացրած երկրի վրա, ինչպես նաեւ, ըստ շարունակականության եւ պատասխանատվության սկզբունքի, նրա իրավահաջորդի: Ֆեդերիկո Անդրեու-Գուզման, ավագ իրավախորհրդատու, Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողով (Ժնեւ) Մարդկային կյանքը գերագույն եւ բացառիկ արժեք է: Այն անգին է: Բնականաբար, խոսելով Հայոց ցեղասպանության մասին, մենք առաջին հերթին, եւ գրեթե բացառապես, շեշտել ենք հայ ժողովրդի մարդկային կորուստները: Սակայն ցեղասպանության տարիներին հայ ժողովուրդն ունեցել է նաեւ հսկայական նյութական կորուստներ: Անվիճելի է, որ ցեղասպանության ածանցյալ նպատակներից է եղել հայ ժողովրդի անհատական եւ հավաքական սեփականության յուրացումը: Միջազգային իրավունքը հռչակում է՝ Ex injմria non oritմr jմs (լատ.), այսինքն՝ հանցագործը չպիտի վայելի իր հանցագործության պտուղները: Այլ խոսքով, erga omnes հանցագործության հետեւանքները չեն կարող ճանաչվել կամ օրինականացվել: Այս առումով, շատ կարեւոր է հստակեցնել, թե գումարային դրսեւորմամբ ինչքան են եղել հայ ժողովրդի նյութական կորուստները Հայոց ցեղասպանության տարիներին՝ 1915-1923թթ.: Քննության առնենք որոշ պաշտոնական փաստաթղթեր, որոնցում արձանագրվել են հայ ժողովրդի նյութական կորուստները, եւ ամրագրվել է նրա փոխհատուցում ստանալու իրավունքը: 1918թ. նոյեմբերի 11-ին Առաջին աշխարհամարտում ռազմական գործողությունները վերջնականապես դադարեցնող զինադադարը պաշտոնապես մտավ ուժի մեջ: Երկու ամիս անց՝ 1919թ. հունվարի 18-ին, Փարիզում իր աշխատանքներն սկսեց Փարիզի Խաղաղության վեհաժողովը (The Paris Peace Conference), որի նպատակն էր համապարփակ քննության ենթարկել պատերազմին առնչվող հարցերը եւ նախապատրաստել խաղաղության պայմանագրերը: Կարեւորագույն հարցերի թվին էր պատկանում պատերազմի հրահրման համար մեղավոր երկրների կողմից նյութական կորուստների փոխհատուցումը (reparations): Ըստ այդմ, Փարիզի վեհաժողովի կազմում կար հատուկ հանձնաժողով փոխհատուցումների հարցով (The Commission on Reparations of Damage (Valմation of Damage)): Գրեթե 2 ամիս տեւած աշխատանքներից հետո պարզ դարձավ, որ նյութական կորուստներ են ունեցել ոչ միայն պատերազմին անմիջականորեն մասնակցած երկները: Ուստի, մարտի 7-ին նշյալ հանձնաժողովը ձեւավորեց առանձին մարմին՝ Հատուկ հանձնախումբ (Special Committee), որի նպատակն էր ի մի բերել հանձնաժողովում չներկայացված երկրների եւ ժողովուրդների նյութական կորուստները եւ դրանց փոխհատուցմանը տալ պաշտոնական ընթացք (The Commission on Reparations of Damage, of the Preliminary Peace Conference, has charged a special Committee with the gathering together of claims which may be maid against the enemy Powers): Հատուկ հանձնախումբն ուներ հետեւյալ կազմը՝ անդամներ. գեներալ ՄըքՔինսթրի, (McKinstry) ԱՄՆ, գնդապետ Փիլ (Peel) Մեծ Բրիտանիա, պրն. Ժոասե (Joմasset) Ֆրանսիա, քարտուղարներ՝ Հ. Ջայմս (H. James) ԱՄՆ, պրն. Փ. Լոր (P. Laմre) Ֆրանսիա: Հանձնախմբի ձեւավորման հաջորդ իսկ օրը՝ մարտի 8-ին, այն դիմեց Բոլիվիայի, Բրազիլիայի, Չինաստանի, Էկվադորի, Գվատեմալայի, Հայիթիի, Հեջազի (ներկայումս՝ Սաուդյան Արաբիա), Պանամայի, Պերուի, Սիամի (ներկայումս՝ Թաիլանդ) եւ Հայաստանի Հանրապետության (Delegation of the Armenian Republic of the Conference of Peace) պատվիրակություններին՝ խնդրելով տեղեկություններ կրած նյութական կորուստների վերաբերյալ: Մեկ ամսվա ընթացքում Հատուկ հանձնախումբն ամփոփեց պատվիրակությունների ներկայացրած, ինչպես նաեւ այլ միջոցներով հայթայթած, փաստաթղթերը եւ 1919թ. ապրիլի 14-ին ներկայացրեց իր նախնական զեկույցը: Թեեւ արեւմտահայության եւ արեւելահայության համար հաշվարկները կատարվել էին առանձին-առանձին, սակայն կորուստները ներկայացված էին միասնական վերջնական թվով: Ըստ այդմ, հայության ամբողջական նյութական կորուստը 1914-1919թթ.-ին 1919թ.-ի գներով կազմել է. 19.130.982.000 ֆրանսիական ֆրանկ կամ 3.693.239.768 ԱՄՆ դոլար: Ըստ զեկուցագրի, հայության նյութական կորուստներն ունեին հետեւյալ պատկերը. 1. Արեւմտահայաստան (կամ ինչպես փաստաթղթում է գրված՝ Turkish Armenia). ա) գյուղաբնակների անհատական նյութական կորուստներ՝ 4.601.610.000 բ) քաղաքաբնակների անհատական նյութական կուրուստներ՝ 3.235.550.000 գ) ոչ անհատական նյութական կորուստներ՝ 6.761.350.000 Ընդամենը՝ 14.598.510.000 ֆրանկ 2. Հայաստանի Հանրապետություն եւ Կովկասի այլ հայաբնակ տարածքներ. ա) այն բնակավայրերի բնակչության կորուստները, որոնց բնակաչությունն ամբողջությամբ տեղահանվել է՝ 1.831.872.000 բ) այն բնակավայրերի կորուստները, որոնց բնակչությունը չի տեղահանվել՝ 1.293.600.000 գ) այլ նյութական կորուստներ՝ 1.407.000,000 Ընդամենը՝ 4.532.472.000 ֆրանկ Համընդհանուր նյութական կորուստները՝ 19.130.982.000 ֆրանկ: Անհրաժեշտ է ընդգծել, որ այս թվի մեջ ներառված չեն հայերի 1920թ., 1921թ., եւ 1922թ. (համապատասխանաբար՝ Արեւելյան Հայաստան, Կիլիկիա, Զմյուռնիա եւ այլն) նյութական կորուստները: Եթե հաշվառվեն նաեւ նշյալ ժամանակահատվածի կորուստները, ապա, բնականաբար, վերոնշյալ թիվն առնվազն պետք է 15-20%-ով մեծացվի: Այստեղ պետք է նշել, որ Հայաստանի Հանրապետությունը եnբեք չի հրաժարվել իրեն հասանելիք հատուցումից (reparation): Անգամ հայոց պետականության կորստից հետո, երբ այն ռազմակալվեց օտարերկրյա զինված ուժերի կողմից (ռուսական 11-րդ բանակ + թուրքական 3-րդ բանակ), Հայաստանի Հանրապետության օրինական ներկայացուցիչները շարունակել են պնդել հայ ժողովրդի իրավունքների, մասնավորապես նյութական փոխհատուցման վրա: Այսպես, Լոզանի պայմանագրի կնքումից (24 հուլիսի, 1923թ.) անմիջապես հետո Փարիզի վեհաժողովում Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակության ղեկավար Ավետիս Ահարոնյանը պաշտոնական գրությամբ (8 օգոստոսի 1924 թ.) դիմել է Գլխավոր դաշնակից ուժերի արտաքին գործերի նախարարներին եւ վերահաստատել հայոց իրավունքներին հավատարիմ մնալը: Փոխհատուցումների հարցով ահնրաժեշտ է առանձնացնել մի կարեւոր հանգամանք՝ ժամանակային գործոնը բնավ հիմք չէ նյութական պարտավորություններից խուսափելու համար: Ֆինլանդիան ԱՄՆ-ի նկատմամբ Առաջին համաշխարհային պատերազմից մնացած իր նյութական պարտավորությունների կատարումն ամբողջացրեց միայն 1969-ին, Մեծ Բրիտանիան՝ միայն 1965թ.: Ներկայիս Ռուսաստանը դեռեւս խնդիրներ ունի ցարական Ռուսաստանի նյութական պարտավորությունների առումով: Թուրքիայի Հանրապետությունն ինքը, չնայած հսկայական զիջումներին, Օսմանյան կայսրության պարտքը կարողացավ փակել միայն 1944թ. հունիսին: «Նյու Յորք Լայֆ» ապահովագրական ընկերությունն (NYLIC) իր 1875-1915թթ. շահառուների ժառանգներին փոխհատուցման հանձնառության մասին հայտարարեց միայն 2004թ. հունվարին, այն էլ երկարատեւ դատավարությունից հետո: Սույն դատավարությունը, թեեւ անմիջականորեն չի վերաբերում Հայոց ցեղասպանության ընթացքում մեր ընդհանրական նյութական կորուստների փոխհատուցմանը, այնուհանդերձ խիստ կարեւոր է: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի մեկ ֆրանսիական ֆրանկը ներկայումս հավասար է 2.17 ԱՄՆ դոլարի: Այսինքն, դատական նախադեպի կիրառմամբ, մենք կարող ենք հաշվարկել հայության նյութական կորուստների չափը Հայոց ցեղասպանության հետեւանքով՝ 19.130.982.000 ֆրանսիական ֆրանկ x 2.17 = 41.514.230.940 ամերիկյան դոլար: Այսպիսով, Թուրքիայի Հանրապետության, որպես Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդի, փոխհատուցման պարտավորությունը ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ, որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության իրավահաջորդի, կազմում է առնվազն 41 միլիարդ 514 միլիոն 230 հազար 940 ամերիկյան դոլար: 2819 reads | 13.05.2013


text: Աստվածաշունչը հիշատակում է ժողովում պատասխանատվություններ ստանձնող քրիստոնյա տղամարդկանց երկու խումբ՝ վերակացուներ ու ծառայող օգնականներ (Փիլիպպեցիներ 1։1)։ Սովորաբար յուրաքանչյուր ժողովում կան մի քանի երեցներ ու ծառայող օգնականներ։ Ի՞նչ են անում ծառայող օգնականները ի նպաստ ժողովին։ Աջակցում են երեցների խորհրդին։ Ծառայող օգնականները ամուր փոխհարաբերություններ ունեն Եհովայի հետ, նրանք վստահելի եւ բարեխիղճ տղամարդիկ են, որոնց թվում կան նաեւ երիտասարդ տղաներ։ Այդ եղբայրները հոգ են տանում ժողովի եւ Թագավորության սրահի կազմակերպչական եւ այլ բնույթի գործերի մասին, որոնք թեեւ սովորական կարող են թվալ, բայց իրականում շատ կարեւոր են։ Դրա շնորհիվ երեցները կարողանում են կենտրոնանալ սովորեցնելու եւ հովվելու գործի վրա։ Տարբեր ծառայություններ են կատարում ժողովում։ Որոշ ծառայող օգնականներ նշանակվում են որպես սպասարկուներ, որ ողջունեն հանդիպումներին եկող մարդկանց։ Մյուսներն էլ պատասխանատու են ձայնային սարքավորումների գործարկման, գրականության բաշխման եւ ժողովի ֆինանսական հարցերի համար։ Այդ եղբայրները նաեւ հոգ են տանում, որ ժողովի անդամները քարոզչական տարածք ունենան, ինչպես նաեւ հետեւում են Թագավորության սրահի սպասարկման ու շահագործման աշխատանքներին։ Երեցները կարող են խնդրել նրանց, որ օգնեն տարեցներին։ Ինչ պատասխանատվություն էլ ծառայող օգնականները ստանձնեն, նրանք արժանի են բոլորի հարգանքին, քանի որ պատրաստակամորեն կատարում են այս պարտականությունները (1 Տիմոթեոս 3։13)։ Լավ օրինակ են թողնում։ Եղբայրները ծառայող օգնական են նշանակվում իրենց հոգեւոր որակների համար։ Երբ հանդիպումների ժամանակ նրանք ներկայացնում են հանձնարարված նյութը, ամրացնում են մեր հավատը։ Քարոզչական գործում առաջնորդություն վերցնելով՝ նրանք մղում են մեզ եռանդորեն ծառայելու։ Նրանց համագործակցության ոգին նպաստում է ժողովի ուրախությանն ու միասնությանը (Եփեսացիներ 4։16)։ Ժամանակի ընթացքում այդ եղբայրները կարող են ձեռք բերել որակներ՝ երեցներ ծառայելու համար։ Ինչպիսի՞ հատկություններ ունեն ծառայող օգնականները։ Ինչպե՞ս են ծառայող օգնականները նպաստում ժողովի գործունեությանը։ Իմացիր ավելին ՀԱՃԱԽ ՏՐՎՈՂ ՀԱՐՑԵՐ Իմացեք այն մասին, թե ինչպես են նրանք կազմակերպված եւ ինչպես է դա հնարավորություն տալիս, որ նրանք առաջնորդություն եւ հրահանգներ ստանան։


Քոչարյանի քաղաքագետներին հանեք մաքուր օդի - 2 Ապրիլի 2020 - 4rd.am Ուրբաթ 05.06.2020 03:27 «Նիկոլ Փաշինյանի կառավարությունը ծայրահեղական է։ Դա է պատճառը, որ կորոնավիրուսի դեմ պայքարի առումով նրա գլխավորած կառավարությունը լեգիտիմ չէ։ Ինչ քայլ անում են, մարդիկ այլ ենթատեքստ են տեսնում դրա մեջ։ Եվ ճիշտ են անում (ստախոսի տանը հրդեհ է բռնկվում, տանտերն օգնության է կանչում, բայց ոչ մեկը չի գալիս, քանզի չեն հավատում, որ ճիշտ է ասում)։ Հ.Գ. Անհրաժեշտ նվազագույն քայլն Արսեն Թորոսյանին պաշտոնանկ անելն է։ Նա կա՛մ ստախոս է, կա՛մ ոչ կոմպետենտ։ Կամ էլ՝ երկուսը միասին։ Ամեն դեպքում էլ նա իրավունք չունի Առողջապահության նախարար աշխատել։ «Քշած» ձիերին «կրակում» են»»։ Գրառման հեղինակը Քոչարյանի մոլեռանդ պաշտպաններից Անդրանիկ Թեւանյանն է: «ՉԻ». Ամենայն հավանականությամբ, Արցախի ընտրություններում Քոչարյանի հովանավորյալ Վիտալի Բալասանյանի ջախջախումը ամբողջովին հունից հանել է թիվ մեկ ամբաստանյալի աջակիցներին: Ստեղծված իրավիճակում նրանք արդեն բացում են խաղաքարտերը եւ խոսում այն լեզվով, որին սովոր են եւ որին միշտ ապավինել է իրենց շեֆը: Իսկ շեֆը գիտի խոսելու միայն մեկ լեզու՝ զենքի լեզուն: Նա իր բոլոր խոչընդոտները մշտապես լուծել է զենքի միջոցով՝ վերացնելով քաղաքական հակառակորդներին: Հիմա էլ որոշել է կրակել գործող կառավարության ամենաարդյունավետ նախարարի ուղղությամբ: Թեւանյանը պետք է հիշի, թե ովքեր են եղել Քոչարյանի առողջապահության նախարարները: Մարդիկ, ովքեր օգտագործելով իրենց դիրքը՝ սեփականաշնորհել են հիվանդանոցները, իհարկե, հսկիչ փաթեթը նվիրաբերելով Քոչարյանի ընտանիքին: Եթե դա չանեին, ապա վաղուց կրակված կլինեին: Իրեն «քաղաքագետ» հորջորջողը փաստորեն այնքան է տանը մնացել, որ նոր քաղաքական տերմին է հորինել՝ կորոնավիրուսի դեմ պայքարում ոչ լեգիտիմ կառավարություն: Պարետը շտապ պետք է վերանայի սահմանափակումների ցանկը եւ առանձին տողով արտոնություններ տա Քոչարյանի քաղաքագետներին, որպեսզի նրանք մեկ-մեկ դուրս գան մաքուր օդի, այլապես կշարունակեն նորանոր հիմարություններ երկնել: Օրինակ՝ կհայտարարեն, որ պանդեմիայի ժամանակ իշխանական լիազորությունը ավտոմատ անցնում է երկրորդ նախագահին: Կամ քանի որ Քոչարյանը վերջերս հաճախ է հիվանդանում եւ պառկում հիվանդանոց, ապա նրանից լավ ոչ ոք չի ղեկավարի առողջապահության համակարգը: Մարդը ներսից է տիրապետում ոլորտին: Քոչարյանները եւ թեւանյանները Արսեն Թորոսյանի վարկանիշի վերաբերյալ պատկերացում չունեն: Խորհուրդ կտանք առանձնապես լուրջ չվերաբերվեն Գայանե Քոչարյանի քավորի բամբասանքներին, թե Թորոսյանը կոմպետենտ չէ: Անդրանիկ Թեւանյան, Արսեն Թորոսյան


Անօրինականությունները եւ կոռուպցիան անհամեմատ ավելի շատ են դատախազությունում եւ քննչական մարմիններում - Լուրեր Հայաստանից Մայիս 25, 2019 08:45 Անօրինականությունները եւ կոռուպցիան անհամեմատ ավելի շատ են դատախազությունում եւ քննչական մարմիններում Ո՞ր համակարգերը, ըստ հանրային կարծիքի, ավելի ցածր վստահություն ունեն, քան դատական համակարգը։ Այդ մարմիններում էին մարդկանց խոշտանգում, ծեծում, գործեր սարքում... (գուցե հիմա էլ)։ Ավելին, դրանք, հատկապես՝ դատախազությունը, դատարաններին ճնշումների ենթարկելու եւ ռեպրեսիվ վճիռների պարտադրման հիմնական գործիքն է եղել եւ կա։ Սա է խնդիրը, թե չէ անկախ մարմիններ, հակահեղափոխություն... ուղեղների լվացք է։ Տոտալ վերահսկողություն եւ տոտալ իշխանություն ունենալն է նպատակը եւ ապագայում, առաջին հերթին, այսօրվա կառավարամերձ շրջանակներն են այդ մարմինների թիրախում հայտնվելու։ Պատճառը պարզ է, եթե մի քիչ ծանոթանաք նման ռեժիմների պատմությանը։ Հունիս 24, 2019 20:50 Սա կա՛մ Աստվածաշնչյան հրաշք է, կա՛մ կեղծ հիվանդությամբ բանակից ազատում: Անսպասելի չէր, որ իշխանական «Հայկական ժամանակն» ինձ թիրախավորելու էր Հունիս 24, 2019 20:40 ՍԴ-ի առջեւ հրավիրված շտապ հավաքին ակտիվ մասնակցելու համար։ Ինչքան ավելի մեծ ուրախությամբ է ժողովուրդը նշում հեղափոխությունը, նույնքան ավելի է վատանում այդ երկրում վիճակը հեղափոխությունից հետո Հունիս 24, 2019 20:20 Սա իրոք կարող է կործանարար լինել։ «Հայկական ժամանակ» կայքը տարածում է ապատեղեկատվություն Հունիս 24, 2019 19:45 Կոչ ենք անում «Հայկական ժամանակ» կայքին վերջնականապես չվերածվել «Պրավդա» թերթի։ Էսքան թափանցիկ իշխանություն մեզ ո՞վ է տվել Հունիս 24, 2019 18:51 Պարտիզանի համառությամբ ջրում է բոլոր հարցերը։ Իրավական վակխանալիա Հունիս 24, 2019 17:45 Սահմանադրության 148-րդ հոդվածում նկարագրել են միայն «կառավարության անդամին» ներկայացվող պահանջները։ Չպետք է թույլ տալ անսկզբունք քայլիշխանությանը զավթել ՍԴ-ն Հունիս 24, 2019 17:17 Կասկածի տակ դնելով պետությունը։ Հունիս 24, 2019 16:45 Հաստատում է, որ ընթանում են ԼՂ հարցով կոնկրետ բանակցություններ։ Սահմանադրական դատարանում դավադրությունը փաստեց, որ վեթինգի նպատակը դատական համակարգը ռեպրեսիվ գործիք դարձնելն է Հունիս 24, 2019 16:29 Կոռուպցիան նրանց ամենեւին էլ չի հետաքրքրում։ Քաղավիացիայի կոմիտեի նախագահին «սիրուն պետ», «սիրուն աղջիկ» դիմելը շատ տղեգ է ու ցավալի Հունիս 24, 2019 15:10 Օրենսդիր իշխանության կին ներկայացուցիչը փորձում է արդարացնել։ Խիստ վտանգավոր միտում՝ անկախ շարժառիթներից Հունիս 24, 2019 15:00 Այլոց գործառույթներին անիմաստ միջամտելը։ Վահե Գրիգորյան. վտանգավոր հիբրիդը Հունիս 24, 2019 13:51 ՍԴ նախագահ ինքնահռչակվելով՝ ի՛նքն է ոտնահարում սահմանադրական կարգը։ Փաշինյանին լկտի հայհոյողները դարձել են նրա նվիրյալները Հունիս 24, 2019 13:20 Բերանները ջուր են առել ու ծնկաչոք պաշտում են նրան... Դրսից փող ստացող ակնհայտ ագենտը կոչ է անում Հայաստանը մաքրել օտարերկրյա ազդեցության գործակալներից Հունիս 24, 2019 13:15 Թիրախն էլ՝ ՍԴ նախագահը։ Սկսում են հստակ նախանշվել իշխանությունը յուրացնելու նախապատրաստության առերեւույթ տարրեր Հունիս 24, 2019 13:00 ՍԴ-ի լիազորություններին տիրանալը պատժվում է։ Թեղուտի հանքավայրը կրկին գործարկվել է, իսկ Ամուլսարի դեռ չգործող հանքում արդեն մի 50 հատ միջազգային փորձաքննություն են անցկացրել Հունիս 24, 2019 11:00 Ո՞րն է նման տարբերակված մոտեցման պատճառը։ Սա սահմանդրախախտների, օրինախախտների իշխանություն է Հունիս 24, 2019 10:55 Եվ այն երկար կյանք չի ունենա։ Հունիս 24, 2019 10:25 Ի՞նչ իրավական հիմքերի առկայությամբ են երկրից դուրս գալիս: Հունիս 24, 2019 10:20 Խնդիր է դրված կոլեկտիվ հանցագործության միջոցով իշխանության ուզուրպացիա եւ սեփականության խոշորամասշտաբ վերաբաշխում իրականացնել։ Փակ աչքերով ապրելով բախվելու եք պատին Հունիս 24, 2019 10:08 Իշխանությունները կտրվում են իրականությունից եւ ի վիճակի չեն լինում ադեկվատ գնահատել երկրում ստեղծված իրավիճակն ու խնդիրները։