Yerevan.Today | Կովկասյան Սպարտան. Արցախի անկախությունը՝ գերխնդիր. Անդրանիկ Թեւանյան Արցախը դարձել է կովկասյան Սպարտան, բայց պետք է ամեն ինչ անել, որ արցախահայությունը չարժանանա 300 սպարտանցիների ճակատագրին։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է քաղաքագետ Անդրանիկ Թեւանյանը։ «Կովկասյան Սպարտան. Արցախի անկախությունը՝ գերխնդիր Արցախը դարձել է կովկասյան Սպարտան, բայց պետք է ամեն ինչ անել, որ արցախահայությունը չարժանանա 300 սպարտանցիների ճակատագրին։ Մեզ բարոյական հաղթանակ պետք չէ։ Մեզ ապրող հերոսներ են պետք։ Մեզ իրակա՛ն հաղթանակ է պետք՝ Արցախի անկախության միջազգային ճանաչում։ Մեր բանակը ռազմի դաշտում իր կյանքի գնով է նվաճում անկախության ու ազատ ապրելու իրավունքը՝ պայքարելով թուրք–ադրբեջանական զույգի դեմ (վարձկան ահաբեկիչներին չհաշված)։ Ուժերն անհավասար են, բայց մեր մոտիվացիան բարձր է։ Այդ մոտիվացիայի հաշվին են մերոնք թշնամուն հետ շպրտում Բերձորի հատվածում, Հադրութի շրջանում, Աղդամի ուղղությամբ ու Արցախի հյուսիսում։ Թուրքերն ուզում են նվաճել տարածք, իսկ մենք՝ ազատ ու անկախ ապրել Արցախի Հանրապետությունում։ Մեր զորքը ստիպում է աշխարհին տեսնել այս ամենն ու հաշվի նստել արցախահայության իրավունքների հետ։ ՌԴ նախագահ Վլադիմիր Պուտինը, հիշեցնելով 1915 եւ 1988 թվականներին տեղի ունեցածները, փաստացի հիմնավորեց, թե ինչու արցախահայությունը չի կարող լինել Բաքվի կառավարման ներքո։ Պուտինը հիմնավորում էր, որ էթնիկ հողի վրա կարող է հումանիտար ճգնաժամ առաջանալ։ Պուտինն իր վալդայյան ելույթում կոչ արեց նաեւ ԵԱՀԿ Մինսկի համանախագահող երկրներին՝ ԱՄՆ–ին ու Ֆրանսիային, ակտիվանալ, այլապես նրանց դերակատարումը հարավային Կովկասում կզրոյանա՝ թուրքական գործոնի ավելացման հաշվին։ Պուտինի ասածն այն էր, որ եթե Արեւմուտքը համակերպվելու է արցախահայության հումանիտար ճգնաժամի հետ, ապա ինքը դա թույլ չի տալու՝ ստիպված լինելով տարածաշրջանային հարցերը (ներառյալ՝ Վրաստանը) քննարկել Էրդողանի հետ։ Դատելով ամենից՝ Թրամփն ու Մակրոնը, տարբեր հաշվարկներից ելնելով, որոշեցին շարժվել տեղից։ Ֆրանսիան դիվանագիտական պատերազմի մեջ մտավ Թուրքիայի հետ՝ իր դեսպանին հետ կանչելով այդ երկրից խորհրդակցության համար։ Ինչ մնում է ԱՄՆ–ին, ապա լուր հայտնվեց այն մասին, որ Սիրիայում ամերիկյան օդուժը հրթիռակոծել է թուրքամետ ուժերին։ Դրանից առաջ նույն բանն ավելի մեծ մասշտաբներով արել էին ռուսական ռազմատիեզերական ուժերը՝ թուլացնելով Թուրքիայի դիրքերը եւ ոչնչացնելով ահաբեկիչների օջախները։ Ուշագրավ է, որ ԱՄՆ–ը իր քաղաքացիներին զգուշացրել է Թուրքիայում ու Ադրբեջանում հնարավոր ահաբեկչական վտանգի մասին ու կոչ արել զգոն լինել։ Իսկ դա նշանակում է, որ Արցախում ռուսական այնպիսի միջամտություն կարող է լինել, որը թուրք–ադրբեջանական զույգի սրտով չի լինելու։ Ի դեպ, Իրանն աղմկոտ լռություն է պահպանում այս թեմայով, ինչը նշանակում է, որ կովկասյան Սպարտան փրկելու հարցում մենք կարող ենք ականատես լինել աննախադեպ միջազգային կոալիցիայի՝ Ռուսաստան, կոլեկտիվ Արեւմուտք՝ ԱՄՆ–ի գլխավորությամբ ու Ֆրանսիայի ակտիվ դիվանագիտական աջակցությամբ, Իրան։ Թե ինչ կունենանք «գետնի վրա», կերեւա շատ մոտ ապագայում։ Ինչ էլ լինի՝ մեկ բան մեզ համար քննարկման առարկա չի կարող լինել՝ Արցախը չի կարող լինել Ադրբեջանի ենթակայության տակ։ Արցախի Հանրապետության միջազգային ճանաչումը մեր գերխնդիրն է։ Մենք կճեղքենք պատնեշը եւ մենք կհաղթենք։ Կարեւորն այս պահին թշնամուն զինադադար պարտադրելն ու արյունահեղությունը կանգնեցնելն է։ Մնացածը լուծվելիք հարցեր են ինչպես մեր երկրի ներսում, այնպես էլ միջազգային ասպարեզում»։ Արցախ | դիվանագիտություն | համանախագահ երկրներ | հրադադար Արցախի իշխանությունն այժմ ԺԷԿ-ի կարգավիճակում է. Տիգրան Քոչարյան Մարտակերտի բնակիչն ավելի պաշտպանված է, քան Վարդենիսի, քանի որ առաջին դեպքում այն հսկում են ռուս խաղաղապահները, երկրորդ դեպքում՝ Փաշինյանը. Գնահատական Ո՞վ է արցախցիների խաղաղ ապրելու երաշխավորը, երբ սահմանագիծ չկա, թե որտեղ է ավարտվում Արցախը. «Իրատես» Իրենց տուն վերադարձած արցախցիներն անակնկալի են գալիս՝ իրենց տանը ադրբեջանցիների տեսնելով


2) Այցի մշակութային եւ կրթական բաղադրիչը մեծ էր, ինչը նախկինում կարող էր բազմաթիվ խնդիրներ առաջացնել։


source: CulturaX

text: Անգելա Մերկել. «Թուրքիան կազմված չէ միայն Էրդողանից եւ կառավարությունից» - Լուրեր Հայաստանից 17.08.2017 ● 14:48 Գերմանիայի կանցլեր Անգելա Մերկելն անընդունելի է համարում Եվրամիության (ԵՄ) եւ Թուրքիայի միջեւ գոյություն ունեցող մաքսային միության վերաբերյալ պայմանագիրը: Հիշեցնենք, որ թուրք-գերմանական հարաբերությունները լարվել էին, երբ 2016թ. հունիսի 2-ին Բունդեսթագը ընդունել էր Հայոց ցեղասպանությունը ճանաչող եւ դատապարտող բանաձեւ: Դրանից հետո Թուրքիան արգելել էր գերմանացի պաշտոնյաների մուտքը Ինջիրլիքի ռազմաբազա: Լարվածությունը խորացել էր 2016թ հուլիսի 15-ին ռազամական հեղաշրջման փորձից հետո Գերմանիայի դիրքորոշման պատճառով: Գերմանիան հրաժարվել էր Թուրքիային արտահանձնել քաղաքական ապաստան ստացած Թուրքիայի քաղաքացիներին:


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահ Սերժ Սարգսյանին իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանում Էկվադորի դեսպանը 28.04.2017 Նախագահ Սերժ Սարգսյանին այսօր իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Հանրապետությունում Էկվադորի Հանրապետության նորանշանակ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Խուլիո Սեսար Պրադո Էսպինոսան (նստավայրը՝ Մոսկվա): Հանրապետության Նախագահը շնորհավորել է դեսպանին Հայաստանում դիվանագիտական առաքելությունն սկսելու կապակցությամբ եւ մաղթել հաջողություններ: Սերժ Սարգսյանն ընդգծել է, որ Հայաստանը շահագրգռված է լատինաամերիկյան երկրների, այդ թվում՝ Էկվադորի հետ խորացնելու հարաբերությունները եւ հույս է հայտնել, որ դեսպան Խուլիո Սեսար Պրադո Էսպինոսան իր փորձառությամբ ու ակտիվ աշխատանքով հայ-էկվադորյան հարաբերությունները կբարձրացնի որակական նոր մակարդակի: Նշելով, որ Լատինական Ամերիկայի երկրների հետ Հայաստանը գլխավորապես կապված է արժեմշակութային թելերով, որը հարյուր հազարավոր հայերի համար անցյալ դարասկզբին հիմք է հանդիսացել Հայոց ցեղասպանությունից փրկվելով՝ ապաստան գտնել այդ երկրներում, Հանրապետության Նախագահը կարեւորել է բարեկամական կապերի ամրապնդումն ու միջպետական մակարդակով տարբեր ոլորտներում փոխգործակցության ակտիվացումը: Դեսպան վստահեցրել է, որ իր պաշտոնավարման ընթացքում ջանք չի խնայի զարգացնելու Հայաստանի եւ Էկվադորի միջեւ հարաբերությունները եւ համագործակցությունը ինչպես երկկողմ, այնպես էլ բազմակողմ ձեւաչափերով՝ միջազգային կազմակերպությունների շրջանակներում: Հանդիպմանը դեսպանը նաեւ իր առաջարկներն է ներկայացրել Նախագահին՝ տարբեր ոլորտներում հայ-էկվադորյան փոխգործակցության ներուժը լավագույնս օգտագործելու ուղղությամբ: Զրուցակիցները երկուստեք կարեւորել են խորհրդարանական մակարդակով եւս երկու երկրների միջեւ շփումների ակտիվացումը:


AL3513 Վարձով է տրվում 4 սենյականոց բնակարան Կոմիտասի պողոտա, KFC-ի դիմաց


source: wikipedia

text: Սեպտեմբերի 25, տարվա 268-րդ (նահանջ տարիներին՝ 269-րդ ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 97 օր։ Դեպքեր 275 - Սենատը կայսր է հռչակում Տակիտոսին 1972 - Նորվեգիայում անցկացված հանրաքվեում ընտրողները մերժում են Եւրամիությանն անդամակցելուն; Ծնունդներ 1644 - Օլե Ռյոմեր Ole Christensen Rømer դանիացի աստղագետ (մ. 1710) 1683 - Ժան Ֆիլիպ Ռամո Jean-Philippe Rameu ֆրանս. կոմպոզիտոր (մ. 1764) 1845 - Արչիբալդ Հենրի Սեյս,անգլիացի արեւելագետ։ Խեթագիտության հիմնադիրներից 1897 - Ուիլյամ Ֆոլքներ William Faulkner ամեր. գրող, Նոբելյան մրցանակակիր (մ. 1962) 1906 - Դմիտրի Շոստակովիչ Дмитрий Шостакович ռուս կոմպոզիտոր (մ. 1975) 1908 - Ալեքսանդր Մանուչարյան, հայազգի խորհրդային անասնաբույծ-սելեկցիոներ։ 1932 - Գլեն Գուլդ Glenn Gould կանադացի երաժիշտ (մ. 1982) 1939 - Արթուր Չիլինգարով, հայազգի մեծանուն բեւեռախույզ, գիտնական, հասարակական-քաղաքական գործիչ 1944՝ Բաբկեն Արարքցյան, հայ քաղաքական, պետական գործիչ Մայքլ Դուգլաս Michael Douglas ամեր. դերասան եւ արտադրող 1949 - Պեդրո Ալմոդովար Pedro Almodóvar Caballero իսպ. ռեժիսոր, դրամատուրգ 1957 - Մայքլ Մեդսեն Michael Madsen ամեր. դերասան 1968՝ Ուիլ Սմիթ Will Smith ամեր. դերասան Քեթրին Զետա-Ջոնս Catherine Zeta-Jones ամեր. դերասանուհի, երգչուհի 1976 - Չանսի Բիլապս, ամերիկացի պրոֆեսիոնալ բասկետբոլիստ 1978 - Իրակլի Կաբախիձե, վրացի պետական եւ քաղաքական գործիչ 1991 - Ալեսանդրո Կրեշենցի Alessandro Crescenzi իտալ. ֆուտբոլիստ 1994 - Իննա Խոջամիրյան, հայ դերասանուհի 1997 - Մոզի Մկրտչյան, հայ մոզի, վաստակավոր պնդուկ Մահեր 275 - Ավրելիանոս,Հռոմի կայսր 270-ից առ 275 թթ. 1944 - Մանուկ Աբեղյան, հայ բանասեր, գրականագետ, բառարանագիր (ծն. 1865)։ 1968 - Քորնելլ Վուլրիչ Cornell Woolrich ամեր. գրող (ծն. 1903) 1970 - Էրիխ Մարիա Ռեմարկ Erich Maria Remarque գերմ. շվեյց. գրող (ծն. 1898) 1980՝ Լյուիս Մայլսթոուն ռուս-ամեր. ռեժիսոր, դրամատուրգ (ծն. 1895) Մարիա Ունդեր Marie Under էստ. գրող, բանաստեղծ (ծն. 1883) 1990 - Իվան Մոզգով,խորհրդային անասնաբույժ-դեղաբան 1993 - Մանիլո Սկոպինյո,իտալացի ֆուտբոլիստ, պաշտպան եւ գլխավոր մարզիչ Տոներ Մոզամբիկ՝ Հեղափոխության օր Արտաքին հղումներ BBC: Այս օրը Այս օրը Կանադայում


11:00-15:00 Ճամբարակ քաղաքը մասնակի, Ներքին ճամբարակ թաղամասը, Թթուջուր գյուղը, «ԱրմենՏել» բջջային կայանը, հարակից արտադրական տարածքները եւ հանրային բաժանորդները:


Դերասանուհի Լալա Մնացականյանը, որը նաեւ հայտնի է իր ընդդիմադիր քաղաքական հայացքներով, բազմիցս մասնակցել է Հայաստանում տեղի ունեցող քաղաքական ակցիաներին ու մշտապես կանգնել քաղաքացիների կողքին: «Էլեկտրիկ Երեւան» շարժման ժամանակ էլ Լալա Մնացականյանն այն հայտնի արվեստագետների թվում էր, ովքեր աջակցում էին արդարություն պահանջողներին:


text: Վանաձոր, քաղաք Հայաստանի Լոռու մարզի Վանաձոր համայնքում։ Հանդիսանում է Հայաստանի երրորդ խոշորագույն քաղաքը՝ մայրաքաղաք Երեւանից եւ Գյումրուց հետո եւ Լոռու մարզի սոցիալ-տնտեսական, քաղաքական կենտրոնը։ Վանաձորում է գտնվում Հայ առաքելական եկեղեցու Գուգարաց թեմի առաջնորդարանը։ Աշխարհագրական դիրքի առումով տեղակայված է Փամբակի եւ Բազումի լեռնաշղթաների միջեւ ընկած նեղ ու երկարավուն գոգավորությունում՝ Փամբակ եւ Տանձուտ գետերի միախառնման վայրում։ Քաղաքի զբաղեցրած մակերեսի հիմնական մասը ծովի մակերեւույթից բարձր է ավելի քան 1353 մետր։ Ըստ 2020 թվականի տվյալների՝ Վանաձորի բնակչությունը կազմում է 77,2 հազար մարդ։ Ի համեմատություն, 2017 թվականին բնակչության թիվը փոքր-ինչ գերազանցում էր 90 հազարը։ Նախկինում՝ որոշ ժամանակահատված, քաղաքը կոչվել է Ղարաքիլիսա, խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո՝ Կիրովական, իսկ «Վանաձոր» անվանումը բնակավայրին տրվել է Հայաստանի անկախացումից հետո՝ 1992 թվականին։ Քաղաքի միջնադարյան պատմության մասին վկայող կարեւորագույն վկայությունը Վանաձորի կիրճում գտնվող Պապանի գյուղի մասին է, որը գտնվել է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Նիգ գավառում։ Վանաձորն առաջին անգամ օտարահունչ Ղարաքիլիսա անվամբ հիշատակվել է Սանահին գյուղի վանահայր Սահակի ձեռագիր Ավետարանի էջին արված գրառումներից մեկում, որտեղ խոսք է գնում 1713 թվականի օգոստոսի 18-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի մասին։ Ենթադրվում է, որ նախկին Ղարաքիլիսա (սեւ եկեղեցի) անվանումը թաթարական է եւ քաղաքին տրվել է 13-րդ դարի սկզբին ներկայիս Վանաձորի հյուսիսային բլրի վրա գտնվող սեւ քարե եկեղեցու անունով։ Խաչատուր Աբովյանի վկայությամբ՝ տեղացիները գաղթել են Երեւանից։ Հայոց ցեղասպանությունից փրվելով՝ Վանաձորում բնակություն են հաստատել Արեւմտյան Հայաստանի Կարս, Արդահան, Բայազետ, Էրզրում քաղաքներից գաղթած բազմաթիվ ընտանիքներ։ 1918 թվականին տեղի բնակիչները՝ գեներալ Թովմաս Նազարբեկյանի գլխավորությամբ, կազմակերպել են Ղարաքիլիսայի ինքնապաշտպանությունը, որը նշանավորվել է որպես հայ ժողովրդի մայիսյան հերոսամարտերից մեկը։ Վանաձորը քաղաքային բնակավայրի կարգավիճակ է ստացել 1924 թվականին՝ Հայաստանի խորհրդայնացումից հետո։ Քաղաքի ձեւավորմանն ու զարգացմանը նպաստել է Թիֆլիս-Կիրովական-Լենինական երկաթուղու կայարանի, փոստատան եւ իջեւանատների կառուցումը։ Խորհրդային տարիներին Վանաձորը եղել է արդյունաբերական եւ զբոսաշրջային քաղաք։ Ներկայումս համարվում է Հայաստանի արդյունաբերական կենտրոններից մեկը։ Վանաձորի տեսարժան վայրերի թվին են պատկանում քաղաքի կենտրոնական Հայքի հրապարակը, Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին, Թայիրովի ամառանոցը, Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի պալատը, Վանաձորի դրամատիկական թատրոնը, կերպարվեստի թանգարանը եւ Ստեփան Զորյանի տուն-թանգարանը։ Անվանում Վանաձորի վերաբերյալ առաջին հիշատակությունները թվագրվում են 18-րդ դարի կեսով։ Օտարահունչ «Ղարաքիլիսա» կամ «Կարաքիլիսա» անունով (թաթարերենից թարգմանաբար նշանակում է «սեւ եկեղեցի») բնակավայրը հիշատակվել է Սանահին գյուղի վանահայր Սահակի ձեռագիր Ավետարանի էջին արված գրառումներից մեկում, որտեղ խոսք է գնում 1713 թվականի օգոստոսի 18-ին տեղի ունեցած երկրաշարժի մասին։ Թյուրքական ծագում ունեցող «Ղարաքիլիսա» անվանումը շրջանառվել է Ռուսական կայսրության շրջանում։ Այդ կերպ քաղաքը հիշատակել է նաեւ արեւելահայ աշխարհաբար գրականության հիմնադիր Խաչատուր Աբովյանը։ Ամենայն հավանականությամբ օտարալեզու անվանումը պահպանվել է նաեւ Հայաստանի առաջին հանրապետության գոյության երկու տարիների ընթացքում։ Բնակավայրի անվանափոխությունը տեղի է ունեցել Հայաստանում խորհրդային կարգերի հաստատումից շուրջ 15 տարի անց՝ 1935 թվականին։ Այդ տարում քաղաքն անվանվել է բոլշեւիկ հեղափոխական, կոմունիստական կուսակցության եւ խորհրդային պետական գործիչ Սերգեյ Կիրովի պատվին։ Քաղաքը հերթական անգամ վերանվանվել է Հայաստանի անկախության հռչակումից հետո՝ 1992 թվականին։ 1991 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ ժողովրդական պատգամավորների առաջին գումարման Կիրովականի քաղաքային խորհրդի որոշում է կայացրել անվանափոխել Կիրովական քաղաքը, քանի որ այլեւս տեղին չէր հեղափոխական Կիրովի անունով Հայաստանում քաղաք ունենալը։ Նույն որոշմամբ քաղխորհուրդն ստեղծել է անվանափոխությամբ զբաղվող կազմկոմիտե։ Այսպիսով, «Կիրովական»-ին փոխարինել է հայկական ծագում ունեցող «Վանաձոր» անվանումը, որը կազմված է «վանք» եւ «ձոր» բառամասերից։ Պատմություն Հնագույն ժամանակներից մինչեւ առաջին հանրապետություն Վանաձորի տարածքը բնակեցված է եղել դեռեւս բրոնզեդարյան ժամանակաշրջանում։ Քաղաքի արեւելյան մասում՝ Տանձուտ գետի աջ ափին՝ Դիմաց թաղամասում, գտնվել են վաղ բրոնզի դարաշրջանից վաղ հայկական շրջանին թվագրվող բնակատեղիներ եւ այլ հուշարձաններ, որոնցից առանձնապես արժեքավոր են Թագավորանիստը եւ Մաշտոցի բլուրը՝ իրենց դամբարանաշտերով։ Արտաշեսյանների թագավորության շրջանում այս տարածքը եղել է Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Նիգ եւ Գուգարաց նահանգի Տաշիր գավառների միջակայքում։ Հաջորդիվ այն անցել է Արշակունիների եւ Անիի Բագրատունիների գերագահության ներքո։ 10-րդ դարի վերջին այս տարածքներում Կյուրիկյան տոհմի իշխանները ստեղծել են Լոռվա (Տաշիր-Ձորագետի) ենթա թագավորությունը, որը գոյատեւել է մինչեւ 12-րդ դարի սկիզբը։ Հաջորդիվ մերօրյա Վանաձորի տարածքը ենթարկվել է սելջուկ-թուրքերի ասպատակություններին՝ անցնելով Սելջուկյան սուլթանության տիրապետության տակ։ Որոշ աղբյուրներ հավաստում են, որ հենց այս շրջանում էլ (13-րդ դարում) բնակավայրը կոչվել է Ղարաքիլիսա՝ հարեւան բլրի վրա գտնվող Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցու անունով։ Վանաձորի տարածքում եղել են հնագույն բնակավայրեր՝ Տանձուտ (հետագայում՝ Մեծ Ղարաքիլիսա), Վանքաձոր (Վանք, Վանաձոր), Պապանի անուններով։ Վերջինս անմարդաբնակ է դարձել 1650-ականներին։ Վանքը կամ Վանքաձորը վերջին անգամ հիշատակվել է 19-րդ դարասկզբին։ 1801 թվականին Լոռին անցել է Ռուսական կայսրությանը։ Լոռին ռազմավարական նշանակություն ունեցող տարածք էր Ղաջարական Պարսկաստանի հետ սահմանին գտնվող ռուսական պաշտպանական ուժերի համար։ 1826 թվականին՝ ռուս-պարսկական պատերազմների ընթացքում, բնակավայրն ամբողջությամբ ավերվել է Հասան խանի կողմից։ 1828 թվականին ռուսները Վանաձորի տարածքում հիմնել են նոր քաղաքային բնակավայր՝ որպես 1828-1829 թվականների ռուս-թուրքական պատերազմի ընթացքում ռուսական զորքերի տեղակայման գլխավոր կենտրոն։ Ըստ քննարկվող ժամանակաշրջանի վերաբերյալ Խաչատուր Աբովյանի վկայության՝ Վանաձորի բնակչությունը այս տարիներին չի գերազանցել 600-ը եւ հիմնականում բնակեցված էր Երեւանից այստեղ հաստատված գաղթականներով։ 1849 թվականին քաղաքը ներառվել է Ռուսական կայսրության Երեւանի նահանգի կազմի մեջ։ Այդ տարուց ի վեր Ղարաքիլիսան սկսել է ընդունել Կարսից, Արդահանից, Կարինից եւ այլ քաղաքներից այստեղ տեղափոխված արեւմտահայ գաղթականությանը։ Քաղաքը զարթոնք է ապրել 1899 թվականին, քանի որ այստեղով է անցել Հարավկովկասյան տարածաշրջանի առեւտրային կենտրոն համարվող Թիֆլիս գնացող երկաթուղին։ 1918 թվականի մայիսի սկզբներին տեղացիները՝ գեներալ Թովմաս Նազարբեկյանի եւ Գարեգին Նժդեհի գլխավորությամբ, հաջողությամբ պաշտպանել են Ղարաքիլիսան Վեհիբ փաշայի առաջնորդությամբ Արեւելյան Հայաստան ներխուժած թուրքական կանոնավոր բանակից ու նրանց աջակցող հրոսակախմբերից։ 1918 թվականի մայիսի 28-ին Ղարաքիլիսան, ինչպես եւ ողջ Լոռին, անցել են Անդրկովկասյան սեյմից անկախացած Հայաստանի ժողովրդավարական հանրապետությանը։ 1919 թվականին Լոռին (այդ թվում եւ Ղարաքիլիսան) կռվախնձոր են դարձել երկու հարեւան պետությունների՝ Հայաստանի եւ Վրաստանի ժողովրդավարական հանրապետության միջեւ։ 1919 թվականի հունվարի 1-ին Հայաստանի պատվիրակությունը Թիֆլիս՝ պատերազմական գործողությունները դադարեցնելու համաձայնագիր կնքելու մեկնել է հենց Վանաձորից։ Հայաստանի անկախ հանրապետությունը գոյատեւել է 2 տարի եւ փաստացի դադարել գոյություն ունենալ խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո։ Խորհրդային շրջան եւ անկախացում 1920 թվականին Հայաստանը խորհրդայնացվում է։ Քաղաքի զարգացման խորհրդային առաջին ծրագիրը կազմվում է 1929-1930 թվականներին՝ ճարտարապետներ Կարո Հալաբյանի, Միքայել Մազմանյանի եւ Գեւորգ Քոչարի կողմից։ Նոր ծրագրով նախատեսվում էր քաղաքային տարածության ընդլայնում դեպի արեւելք եւ արեւմուտք։ 1935 թվականի ԽՍՀՄ իշխանությունները քաղաքն անվանափոխում են ի պատիվ հեղափոխական գործիչ Սերգեյ Կիրովի՝ այն կոչելով Կիրովական։ 1939 թվականին արդյունաբերական թաղամաս եւ ամառային առողջարանային գոտի ստեղծելու ամար ներդրվում է քաղաքի վերափոխման նոր ծրագիր, որը հեղինակվում է Ն. Զարգարյանի եւ Ա. Մինասյանի կողմից։ 1949 թվականին կազմվել է նոր գլխավոր հատակագիծ։ 1950-ական թվականներին կառուցապատվել է Կիրովի անվան հրապարակը (ներկայիս Հայքի հրապարակ) ՝ քաղաքի վարչակառավարչական կենտրոնը։ Անսամբլային կառուցապատման ուշագրավ նմուշներ են Տիգրան Մեծ պողոտան, Թումանյան փողոցը, Շահումյանի հրապարակը՝ իր արհեստական լճերով, եւ քաղաքային կենտրոնական այգին։ 19-րդ դարում քաղաքում եղել է երկու եկեղեցի՝ կառուցված 1831 թվականին (1828 թվականի երկրաշարժից քանդված հին եկեղեցու տեղում) եւ 1895 թվականին (ռուսական եկեղեցին)։ 1978 թվականին քաղաքում գործել են արդյունաբերական 27 ձեռնարկություն։ Այդ ժամանակաշրջանի արդյունաբերության առաջատարը Ալեքսանդր Մյասնիկյանի անվան քիմիական գործարանն էր (մինչեւ 2018 թվականը մասամբ գործել է «Վանաձոր-Քիմպրոմ» քիմկոմբինատ ՓԲԸ-ն)։ Ժամանակին քաղաքի խոշոր ձեռնարկություններից են եղել քիմիական մանրաթելերի, ճշգրիտ հաստոցների, «Ավտոգենմաշ», «Ավտոմատիկա» գործարանները, տրիկոտաժի, կահույքի, կարի արտադրական միավորումները։ «Պոլիմերսոսինձ» գիտաարտադրական միավորումն իր բնագավառի առաջատար գիտական կենտրոններից էր։ Հանրապետությունում եւ նրա սահմաններից դուրս մեծ համբավ են ունեցել այն ժամանակ Կիրովականի կահույքի, մորթու-մուշտակի, կարի ֆաբրիկաները, «Լոռի» հանքային ջրերի գործարանն ու թեթեւ արդյունաբերության այլ ձեռնարկություններ։ Վանաձորը, Գյումրիի եւ Սպիտակի հետ միասին, զգալի վնասներ է կրում 1988 թվականի ավերիչ երկրաշարժի արդյունքում՝ տալով 564 զոհ։ Այնուամենայնիվ, Վանաձորի շինությունները մեծամասամբ մնում են կանգուն։ 1991 թվականի մարտի 1-ին ՀՀ ժողովրդական պատգամավորների առաջին գումարման Կիրովականի քաղաքային խորհրդի որոշում է կայացնում անվանափոխել Կիրովական քաղաքը։ 1992 թվականի հուլիսի 6-ին Հովհաննես Աբելյանի անվան թատրոնի դահլիճում տեղի ունեցավ հանդիսավոր երեկոյի ընթացքում արդեն Վանաձորի քաղխորհրդի նախագահ Հովհաննես Մատինյանը ընթերցում է Հայաստանի Գերագույն խորհրդի որոշումը՝ Կիրովականը Վանաձոր վերանվանելու մասին, մինչդեռ հանրաքվեի արդյունքներով որոշվել էր քաղաքը վերանվանել «Գուգարք»։ Ներկայումս Վանաձորը Հայաստանի երրորդ խոշորագույն քաղաքն է՝ Լոռու մարզի վարչաքաղաքական կենտրոնը։ Աշխարհագրություն Աշխարհագրական դիրք Վանաձորը գտնվում է Հայաստանի հյուսիսում եւ Լոռու մարզի ծայր հարավում՝ Երեւանից 128 կմ հյուսիս, իսկ հյուսիսային Հայաստանի խոշորագույն քաղաքը համարվող Գյումրիից՝ 64 կմ արեւելք։ Հարեւան բնակավայրերն են արեւելքում Դարպասը, Նոր Խաչակապն ու Լեռնապատը, արեւմուտքում՝ Գուգարքը, Շահումյանն ու Փամբակը, հյուսիսում՝ Բազումը, իսկ հարավում՝ Ժամատունը։ Նախկինում, Վանաձորի մետ միասին Գուգարքի տարածաշրջանի կազմում են եղել եւս 26 գյուղական բնակավայրեր՝ Ազնվաձոր, Անտառամուտ, Անտառաշեն, Արջուտ, Արջուտի կայարանին կից, Բազում, Գուգարք, Գուշար, Դարպաս, Դեբեդ, Եղեգնուտ, Լերմոնտովո, Լեռնապատ, Հալավար, Հայդարլի, Ձորագետ, Ձորագյուղ, Մարգահովիտ, Շահումյան, Վահագնաձոր, Վահագնի, Փամբակ, Փամբակ կայարանին կից, Ժամատուն, Քարաբերդ, Ֆիոլետովո համայնքները։ Վանաձորի հարակից գյուղական բնակավայրերի զգալի մասը ներկայումս գտնվում են համայնքային խոշորացման գործընթացի փուլում։ Ֆիզիկաաշխարհագրական իմաստով Վանաձորը գտնվում է Փամբակի եւ Բազումի լեռնաշղթաների միջեւ ընկած նեղ ու երկարավուն գոգավորությունում՝ հյուսիսային լայնության 40° 48′ 46′′ եւ արեւելյան երկայնության 44° 29′ 18′′ միջեւ, երիտասարդ հրաբխային ու նստվածքային ապարներից կազմված 9-10-բալանոց սեյսմիկ եւ չորրորդ ժամային գոտիներում։ Վանաձորի մի ծայրամասից (արեւելյան) մյուս ծայրամասն (արեւմտյան) ընկած հեռավորությունը չի գերազանցում 15 կիլոմետրը։ Միեւնույն ժամանակ քաղաքը տեղակայված է Փամբակ եւ Տանձուտ գետերի միախառնման վայրում (որոշ աղբյուրներ այս աշխարհագրական միջավայրն անվանում են Փամբակի հովիտ)։ Զբաղեցրած մակերեսի հիմնական մասը բարձրադիր է. ծովի մակերեւույթից բարձրությունը կազմում է ավելի քան 1353 մետր։ Վանաձորի հարավային եւ արեւելյան շրջանները խիտ անտառածածկ են, մինչեւդեռ հյուսիսային եւ արեւմուտքյան հատվածները աչքի չեն ընկնում խիտ բուսածածկույթով։ Վանաձորի քաղաքամերձ տարածքում (հարավարեւմտյան մասում) է գտնվում է Լոռու մարզի ամենաբարձր կետը համարվող Մայմեխ լեռը (Փամբակի լեռնաշղթա)՝ ծովի մակարդակից 3082 մետր բարձրությամբ։ Ժամային գոտի Վանաձորը, ինչպես եւ ամբողջ Հայաստանը, գտնվում է Գրինվիչի միջօրեականից արեւելք՝ չորրորդ ժամային գոտում։ Դա նշանակում է, որ երբ Վանաձորում ժամը 12.00–ն է, կեսօր, ապա Լոնդոնում առավոտյան 08.00 է, Սիդնեյում՝ երեկոյան 19.00, իսկ Լոս Անջելեսում կեսգիշեր է՝ 01.00: Մինչեւ 2011 թվականը Հայաստանն անցնում էր ամառային եւ ձմեռային ժամային հերթափոխի. մարտի վերջին կիրակի օրը ժամացույցի սլաքները մեկ ժամ առաջ էին տրվում, իսկ հոկտեմբերի վերջին կիրակի օրը ձմեռային ժամանակը վերականգնվում էր՝ ժամացույցի սլաքները մեկ ժամ հետ տալով։ 2012 թվականից Վանաձորի ժամանակը դարձել է անփոփոխ՝ համապատասխան օրենքի փոփոխությամբ։ Կենսաբազմազանություն Վանաձոր քաղաքի դենդրոֆլորայի կազմում գերիշխող թիվ են կազմում առաջին մեծության տերեւաթափ ծառերը՝ 34.42%, առաջին մեծության փշատերեւ ծառերը՝ 11.5 % եւ առաջին մեծության տերեւաթափ թփերը՝ 11.5 %: Նվազագույն թիվ են կազմում տերեւաթափ կիսաթփերը՝ 1.64 %, մշտադալար թփերը՝ 3.3 % եւ տերեւաթափ լիանաները՝ 3.3 %: Առաջին մեծության տերեւաթափ ծառերը եւ առաջին մեծության տերեւաթափ թփերը կազմում են քաղաքի բուսական աշխարհի մեծամասնությունը, քանի որ դրանց համար տեղի բնակլիմայական պայմաններն ավելի նպաստավոր են։ Բացի դրանից, քաղաքի կանաչ տնկարկների ներկա կենսամորֆական կազմի վրա իրենց որոշակի ազդեցությունն են թողել 1988-1998 թվականներին երկրում տիրող ծանր տնտեսական դրության պայմաններում բնակչության կողմից իրականացված զանգվածային ծառահատումները, երբ առանձին կենսաձեւերից բաղկացած բազմաթիվ կանաչ տնկարկներ ամբողջությամբ հատվել են։ Վանաձորի ներքաղաքային կանաչ տնկարկներում հաշվվում են 89 տեսակ ծառեր եւ թփեր, այդ թվում 74 բարձր գեղազարդ։ Երկրորդական նշանակության փողոցների կանաչ տնկարկներում հանդիպում են 27 տեսակ ծառեր եւ թփեր։ Այս տնկարկներում տեսակային բազմազանությունը ներկայացված է ավելի հարուստ, քանի որ էկոլոգիական պայմաններն ավելի բարենպաստ են։ Զբոսայգիներում եւ պուրակներում հանդիպում են 25 տեսակի ծառեր եւ թփեր, որոնք պատկանում են հիմնականում °Cupressa°Ceae, Pina°Ceae, A°Cera°Ceae, Faga°Ceae, Faba°Ceae, Hippo°Castana°Ceae ընտանիքներին։ Վանաձոր քաղաքի տարածքում հաճախադեպ ծառատեսակներից են նոճազգիների ընտանիքին պատկանող թույա արեւմտյանը, գիհի սովորականը, որոնք, հիմնականում աճում են քաղաքի այգիներում, պուրակներում։ Վանաձոր քաղաքի տարածքում սակավ հանդիպող ծառատեսակներից է սեքվոյա հսկայականը։ Սոճազգիների ընտանիքից քաղաքի տարածքում սահմանափակ քանակությամբ հանդիպում է սոճի կովկասյանը, եղեւնի կեռիկավոր արծաթափայլը, եղեւնի սովորականը եւ սոճի եվրոպականը։ Թխկազգիների ընտանիքից՝ թխկի դաշտայինը հանդիպում է քաղաքի մայրուղիներում, փողոցների մայթեզրերին, այգիներում, պուրակներում։ Լոռու կենդանական աշխարհը բավական աղքատացել է մարդու տնտեսական գործունեության պատճառով։ Վանաձորում եւ հարակից անտառածածկ շրջաններում հանդիպում են լեռնային տափաստաններին բնորոշ կենդանիներ՝ աղվես, գորշ գայլ, նապաստակ, աքիս, դաշտամուկ, քարաբնակ կզաքիս, գետնասկյուռ։ Թռչուններից տարածված են բադը, գորշ կաքավը, շիկահավը, դաշտային ճնճղուկը, լորը, կաքավը, անտառային արտույտը, ծիծեռնակը, կաչաղակը, արծիվը, բազեն եւ այլն։ Սողունները զգալիորեն քիչ են։ Երկրաբանական կառուցվածք, ռելիեֆ եւ տեկտոնիկա Վանաձոր քաղաքը գտնվում է Հայաստանի ամենաբարձր սեյսմոակտիվ գոտիներից մեկի՝ Փամբակ-Սեւանի ակտիվ բեկվածքի երկրաբանական ազդեցության սահմաններում։ Ըստ սեյսմիկ շրջանացման հավանականային քարտեզի՝ Վանաձորի զբաղեցրած սեյսմիկ գոտու սահմաններում հողի սպասվող հորիզոնական արագացման մեծությունը կազմում է 0.5g (հավասարազոր է 9-10 բալի)։ Վանաձոր քաղաքը եւ նրա շրջակայքը տեղադրված են նորագույն տեկտոնական կառույցի՝ իջվածքի սահմաններում։ Տարածքի սեյսմոտեկտոնական պայմանները բավականին բարդ են, ինչը պայմանավորված է այստեղով անցնող Փամբակ-Սեւանի ակտիվ բեկվածքով եւ նրա ճյուղավորումներով։ Վանաձոր քաղաքի համար լուրջ բնական վտանգ են ներկայացնում լայնատարած խոշոր սողանքները։ Վանաձորի իջվածքի սահմաններում տեղումների առատությունը, ինքնին, նպաստում է սողանքների ակտիվացմանը, որին էլ գումարվում է սողանքների վտանգի բարձրացման անթրոպոգեն գործոնը՝ զանգվածային անտառատումների տեսքով։ Վանաձորի հյուսիսարեւմտյան մասում՝ սինթետիկ մանրաթելի գործարանի ու ՋԷԿ–ի վերեւում՝ լանջի վրա, տեղադրված են քիմիական գործարանի թափոնների պոչամբարներ։ Վանաձոր քաղաքի հարավային կողմում՝ Փամբակ լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջին, առկա են սողանքավտանգ տեղամասեր, որոնք ձգվում են քաղաքի ամբողջ երկայնքով մեկ՝ Բարեկամություն, Հակոբյան, Բուսաբանական եւ Ֆիդայիների փողոցների վերեւում։ Քաղաքից Մայմեխ լեռ տանող ճանապարհի 9-րդ կմ-ին հարակից արեւմտյան կողմում գտնվող 50-600 թեքություն ունեցող լանջի վրա նույնպես առկա է սողանքավտանգ հատված։ Վանաձորում վերջին տարիներին որպես սողանքի առաջացման նախադրյալներ են հանիդսանում հարակից անտառապատ տարածքների անօրինական ծառահատումները։ Անտառապատ լանջերը բանջարանոցների վերածելու պատճառով սողանքավտանգ տեղամասերը ցույց են տալիս ակտիվության նշաններ։ Բազումի լեռնաշղթայի հարավային լանջին առկա են քարաթափման տեղամասեր։ Վանաձոր քաղաքի շրջակայքում կան բնական շինանյութերի՝ բազալտի, տուֆի, գրանիտի, կավի, շինարարական ավազի, ծծմբարջասպի պաշարներ, որոնք ունեն արդյունաբերական նշանակություն։ Հողային ծածկույք Վանաձոր քաղաքի հողային ծածկույթը բնութագրվում է տիպիկ անտառային, գորշ, շագանակամոխրագույն կամ մոխրագույն, թույլ ենթամոխրային (պոդզոլացված) հողերով։ Այս տիպի հողերը հիմնականում առաջացել են յուրայի, մասամբ կավճային շրջանների ամուր ապարների՝ պլագիոպորֆիրիտների, կվարցոպորֆիրիտների, ավազակավերի, կրաքարերի, կոնգլոմերատների, տուֆոբրեկչաների հողմահարման արդյունքում։ Վանաձորի պետական նշանակության հողերից արոտավայրերին բաժին է հասնում ամենամեծ բաժինը՝ շուրջ 354 հա տարածություն։ Կան նաեւ խոտհարքներ (111 հա), վարելահողեր (27 հա) եւ պտղատու այգիներ (10 հա)։ Կլիմայական պայմաններ Վանաձորն ունի մեղմ, բարեխառն կլիմա, որին բնորոշ է չափավոր, տարվա բոլոր եղանակներին համեմատաբար խոնավ կլիման։ Տարեկան տեղումների ընդհանուր քանակը կազմում է 600-700 մմ։ Վանաձորի օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը 8.50 °C է, առավելագույնը՝ 30.0 °C, նվազագույնը՝ -30.0 °C, ջերմային ռեսուրսներով ապահովվածությունը միջին չափի է, գոլորշիացումը՝ չափավոր (տարեկան 650 մմ)։ Ձմեռը չափավոր ցուրտ է, երեք ամսվա օդի միջին ջերմաստիճանը -3,30 °C է, բացարձակ նվազագույնը՝-300 °C, հունվարի միջինը՝ -50 °C։ Տարվա ընթացքում ձյան ծածկոցը (18-25 սմ) գերազանցում է 77 օրը, կայուն ծածկույթն առաջանում է դեկտեմբերի երրորդ տասնօրյակում, երբեմն նոյեմբերի կեսերին եւ վերանում մարտի առաջին տասնօրյակում։ Հենց այս ժամանակահատվածում է թափվում տարեկան ընդհանուր տեղումների մոտավորապես 11%-ը։ Մարզում ոչ սառնամանիքային օրերի միջին թիվը 174 է։ Գարունը չափավոր սառն է, երկարատեւ, 6,70 °C միջին ջերմաստիճանով, 209 մմ (տարեկան ընդհանուր նորմայի 32,6%-ը) տեղումներով, որից 79-133 մմ-ը բաժին է ընկնում գարնան ամփոփիչ ամսին (մայիս)։ Ամառվա ամիսներին գրանցվում է չափավոր շոգ եղանակ։ Ամենաշոգ ամսվա՝ օգոստոսի միջին ջերմաստիճանը չի գերազանցում 18-20 °C-ը, իսկ երեք ամսվա միջինը 17,3 °C է։ Օգոստոսին նկատվում է նաեւ տեղումների նշանակալից կրճատում, որոնց քանակը հասնում է 40-60 մմ-ի։ Ամռան ընթացում գրանցվել է տեղումների ամենամեծ քանակը՝ 227 մմ, կամ տարեկան ընդհանուր նորմայի 35,4%-ը։ Ամռանը ժամանակ առ ժամանակ կարող են նկատվում խորշակային չոր եղանակի բացառիկ դեպքեր, որոնք պայմանավորված են Իրանական սարահարթից ցամաքային, արեւադարձային օդի հոսանքների մուտքով։ Բուն Վանաձորում այդ հոսանքները հազվադեպ են, որը կապված է չորությունը մեղմացնող տեղանքի բարձրության եւ անտառածածկույթի առկայության հետ։ Ներքին ջրեր Հիդրոգրաֆիկական տեսակետից Վանաձորի տարածաշրջանի ջրագրական ցանցի ներքին ջրերի զգալի մասը պատկանում են Կասպից ծովի ավազանին, իսկ Փամբակ (Չիչխան եւ Ալարեքս վտակներով) եւ Դեբեդ (Շնող, Ախթալա, Աչեր եւ Մարց վտակներով) գետերը՝ Կուր գետի ավազանին։ Վանաձորի տարածքի լեռնային ռելիեֆի հետեւանքով այստեղի գետերը հոսում են մեծ արագությամբ, ունեն քայքայիչ հատկություն, առաջացնում են ձորակներ եւ խոր կիրճեր։ Վանաձոր քաղաքով հոսող գետերի սնումը խառն է։ Նրանք սնվում են հիմնականում ձնհալի, հորդառատ անձրեւների եւ վարարումների, ինչպես նաեւ հարակից աղբյուրների հաշվին։ Բուն Վանաձորի տարածքում հոսում է Փամբակ գետը՝ իր Տանձուտ, Վանաձոր եւ Լեռնապատ (Լեռնաջուր) վտակներով։ Փամբակ գետը համարվում է Դեբեդի հիմնական վտակը եւ նրա վերին հոսանքը։ Գետի ջրհավաք ավազանը զբաղեցնում է 1370 կմ քառ. մակերես, որը հյուսիսից շրջապատված է Բազումի, իսկ հարավից՝ Փամբակի լեռնաշղթաներով։ Փամբակ գետի ամենախոշոր վտակը Չիչխանն է, որը Փամբակին է միանում գետաբերանից 52 կմ հեռավորության վրա։ Արջուտ գյուղի մոտով անցնող մի կցորդային բարձրությամբ միջին Փամբակի գոգահովիտն առանձնանում է Վանաձորի գոգահովտից (արեւելյան)։ Վանաձոր քաղաքի տարածքում Փամբակի աջակողմյան ամենաջրառատ վտակն է Տանձուտը, որի ջրհավաք ավազանի մակերեսը կազմում է 141 կմ քառ., երկարությունը՝ 23 կմ, հեռավորությունը գետաբերանից՝ 100 կմ, տարեկան միջին ծախսը՝ 2,24 մ3/վ Փամբակի լեռնաշղթայի հյուսիսային լանջից, հոսում է ուղղորդ լանջերով, անտառապատ կիրճով եւ թափվում Փամբակ գետ Վանաձոր քաղաքի պետավտոտեսչությանը հարակից տարածքում։ Լոռու ռելիեֆի խիստ մասնատվածությունը, էրոզիայի բազիսի խորությունը, ինչպես նաեւ տեկտոնական խախտումների առկայությունն իրենց էական ազդեցությունն են ունենում հանքային ջրերի պաշարների առատության վրա։ Այս առումով տարածաշրջանում աչքի են ընկնում Վանաձորի եւ Ֆիոլետովոյի հանքային աղբյուրները։ Դրանցից առաջինը հիմնականում մակերեւույթ է դուրս գալիս քաղաքի շրջակայքում, մասնավորապես Տանձուտ գետի ստորին հոսանքի շրջանում եւ Փամբակ գետի ափերին։ Ըստ բաղադրության՝ Վանաձորի հանքային ջրերը ամենամոտն են Ջերմուկի ջրերին, սակայն վերջիններիս գլխավոր տարբերությունը ջերմաստիճանն է, որը «Վանաձոր»-ի պարագայում անհամեմատ ցածր է (12-14 °C): Հանքային ջրի պաշարներն օգտագործվում են արդյունաբերական նպատակներով. քաղաքում շշալցվում են «Լոռի» հանքային ջրերը (պաշարները 29 կազմում են օրական շուրջ 900 հազար լիտր), իսկ Լոռի հանքային ջրի հիմքի վրա գործում է «Վանաձորասար» առողջարանը։ 2000-ականներից ի վեր Վանաձոր քաղաքի տարածքում հոսող Փամբակ, Տանձուտ, Վանաձոր եւ Լեռնապատ գետերի ջրերի որակը զգալիորեն վատթարանում է։ Ուսումնասիրությունները ցույց են տալիս, որ նման փոփոխության պատճառներից են կոմունալ–կենցաղային հոսքաջրերի անմիջական ներհոսքը գետերի մեջ, քաղաքի տարածքում գետերի ողջ երկայնքով աղտոտումը կենցաղային եւ շինարարական թափոններով, գետերի ջրհավաք ավազաններում իրականացվող տնտեսական գործունեությունը եւ այլն։ Վանաձոր քաղաքի միկրոկլիմայի ձեւավորման վրա իրենց ազդեցությունն ունեն նաեւ արհեստական լճակները։ Տեղական ինքնակառավարում եւ քաղաքային իշխանություն Հայաստանում տեղի ունեցող վարչատարածքային բարեփոխումների արդյունքում Վանաձորին տրվել է համայնքի, ինչպես նաեւ Լոռու մարզի մարզկենտրոնի կարգավիճակ։ «Գյումրի եւ Վանաձոր քաղաքներում տեղական ինքնակառավարման» մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքի երկրորդ հոդվածն անդրադառնում է քաղաքային համայնքների իրավական կարգավիճակին։ Նշված օրենքի երկրորդ հոդվածի առաջին մասը սահմանում է, որ «Գյումրին եւ Վանաձորը համայնքներ են, բնակչությունը՝ հանրություն», իսկ երկրորդ մասը՝ «Գյումրին եւ Վանաձորը իրավաբանական անձ են, ունեն սեփականության իրավունք եւ գույքային այլ իրավունքներ»։ Քաղաքային համայնքի վարչական սահմանները սահմանվում են «Հայաստանի Հանրապետության վարչատարածքային բաժանման մասին» Հայաստանի օրենքով։ Տարածքային կառավարումը քաղաքային համայնքում իրականացնում է Հայաստանի տարածքային կառավարման եւ ենթակառուցվածքների նախարարությունը։ Խորհրդանիշներ Քաղաքային համայնքի խորհրդանիշերն են քաղաքային համայնքի զինանշանը, քաղաքային համայնքի դրոշը եւ քաղաքային համայնքի օրհներգը։ Քաղաքային համայնքի զինանշանի եւ դրոշի նկարագրությունը, ինչպես նաեւ քաղաքային համայնքի օրհներգը սահմանում է ավագանին։ Վանաձորի զինանշանը վահան է, որի վերին հատվածը թագ հիշեցնող սարերի ռիթմիկ շարք է։ Այն խորհրդանշում է քաղաքի պատմական Թագավորանիստ սարի եւ Լոռվա կենտրոնի խորհուրդը։ Վահանի կենտրոնում ընդհատված շրջան է՝ վերին մասում՝ հայկական ճարտարապետությանը բնորոշ կամար, ստորին մասում՝ ատամնանիվ (խորհրդանշում է արդյունաբերության դերը քաղաքի զարգացման մեջ)։ Ատամնանիվն ընդհատվում է գիտության խորհրդանշանով։ Շրջանի կենտրոնում ճյուղ է, որը բնորոշում է քաղաքի գեղատեսիլ բնությունը։ Վահանի ներքեւի մասում հայերենվ գրված է քաղաքի անվանումը՝ «ՎԱՆԱՁՈՐ»։ Վահանի ֆոնը կապույտ է (օգտագորվում է նաեւ կանաչ տարբերակը), պատկերներն՝ արծաթագույն (կապույտը/կանաչը քաղաքին բնորոշ գույնն է, արծաթագույնը՝ նկարագրում է սառը բնակլիմայական պայմանները)։ Զինանշանը հաստատվել է Կիրովականի քաղխորհրդի գործադիր կոմիտեի կողմից 1986 թվականի հունվարի 30-ին։ Հիմք է ընդունվել 1985 թվականի հայտարարված հանրապետական բաց մրցանակաբաշխության հանձնաժողովի որոշումը։ Քաղաքի վերանվանումից հետո զինանշանը պահպանվել է նույնությամբ՝ բացի քաղաքի անունից (Կիրովականը դարձել է Վանաձոր)։ Զինանշանի հեղինակը վանաձորցի նկարիչ Էդվարդ Բոջուկյանն է։ 2006 թվականի օգոստոսին Վանաձոր քաղաքի ավագանին ավագանու հերթական նիստում որոշում է կայացրել համաձայնություն տալ քաղաքի զինանշանը փոխելու եւ դրոշ ստեղծելու առաջարկությանը, եւ դրանց ստեղծման համար հայտարարել է մրցույթ։ Վանաձորի զինանշանը, համայնքի ավագանու կարծիքով, չէր համապատասխանում քաղաքի զարգացման հեռանկարին։ Այնուամենայնիվ, մրցույթը անհայտ պատճառներով չի կայացել։ Ամենի տարի հոկտեմբեր ամսին նշվում է Վանաձոր քաղաքի օրը։ Քաղաքապետ Վանաձորի քաղաքապետը, ինքնին, ավագանու անդամ է, որը ղեկավարում է քաղաքապետարանի աշխատանքներն ու ներկայացնում է Վանաձորը՝ որպես համայնք, ավագանին եւ քաղաքապետարանը այլ անձանց եւ մարմինների հետ հարաբերություններում։ Քաղաքապետ ընտրվում է իրեն ընտրած ավագանու լիազորությունների ողջ ժամկետով։ Եթե ավագանու ընտրությունների արդյունքով ընտրություններին մասնակցող կուսակցություններից մեկը ստանում է ավագանու անդամների տեղերի 50 տոկոսից ավելին, ապա այդ կուսակցության թեկնածուների ցուցակի առաջին հորիզոնականում գտնվող անձը օրենքի ուժով համարվում է ընտրված քաղաքապետ։ Վանաձորի քաղաքապետն իր լիազորությունները ստանձնում է պաշտոնական երդման պահից։ Երդման տեքստը ներկայացված է ստորեւ.«Ստանձնելով Վանաձորի քաղաքապետի պաշտոնը՝ երդվում եմ. Վանաձորի քաղաքապետի լիազորություններն իրականացնելու ընթացքում պահպանել Հայաստանի Սահմանադրությունը, օրենքները, Վանաձորի ավագանու որոշումները, ազնվորեն եւ բարեխղճորեն կատարել Վանաձորի քաղաքապետի լիազորությունները, ծառայել Վանաձորի բարգավաճմանը, գործել ի բարօրություն նրա բնակիչների։ Պարտավորվում եմ հոգ տանել մեր համայնքի փառքի պահպանման եւ բազմապատկման համար, պաշտպանել համայնքի իրավունքները, օրինական շահերը եւ սեփականությունը, ուժերիս անմնացորդ նվիրումով սատարել ժողովրդի հավատին, նպաստել նրա նյութական եւ հոգեւոր վերելքին։ Աջակից լինել ամեն մի ազնիվ նախաձեռնության, որ միտված կլինի իմ համաքաղաքացիների նվիրական գաղափարների իրականացմանը:»:Քաղաքապետը լիազորություններ է իրականացնում մի շարք բնագավառներում, այդ թվում՝ քաղաքաշինության եւ կոմունալ տնտեսության, ֆինանսների, հասարակական կարգի պահպանման, հանրային միջոցառումների կանոնակարգման, տրանսպորտի եւ ճանապարհաշինության, անասնաբուժության եւ բուսասանիտարիայի, հողագործության, առեւտրի, կրթության, մշակույթի եւ երիտասարդության հետ տարվող աշխատանքների, առողջապահության, ֆիզիկական կուլտուրայի եւ սպորտի, սոցիալական պաշտպանության, բնապահպանության, էլեկտրոնային հաղորդակցության, էլեկտրամատակարարման, ջրամատակարարման, գազամատակարարման, պաշտպանության կազմակերպման։ «Գյումրի եւ Վանաձոր քաղաքներում տեղական ինքնակառավարման» մասին Հայաստանի Հանրապետության օրենքը սահմանում է նաեւ Վանաձորի քաղաքապետի կամավոր լիազորություններ։ Վանաձորի քաղաքապետետի պաշտոնը ներկայումս զբաղեցնում է ՀՀԿ անդամ Մամիկոն Ասլանյանը։ Քաղաքային համայնքն ունի գլխավոր ճարտարապետ, որին պաշտոնի նշանակում եւ պաշտոնից ազատում է քաղաքապետը։ Ավագանի Ավագանին քաղաքային համայնքում տեղական ինքնակառավարման բարձրագույն մարմին է, որը վերահսկողություն է իրականացնում քաղաքապետի գործունեության նկատմամբ։ Ավագանին Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրությամբ եւ oրենքով իր լիազորություններն իրականացնելիս անկախ է եւ գործում է միայն ի շահ քաղաքային համայնքի եւ նրա անունից։ Վանաձոր համայնքի ավագանուն վստահված են մի շարք կարեւոր գործառույթներ, որոնց թվին են պատկանում համայնքի ղեկավարի (քաղաքապետի) ընտրությունը, համայնքի զարգացման ծրագրի հաստատումը, քաղաքային համայնքի սեփականություն համարվող գույքի կառավարման կարգի վերաբերյալ որոշման կայացումը, քաղաքային համայնքի բյուջեի ընդունումն ու դրա կատարման վրա վերահսկողության իրականացումը, քաղաքային համայնքի քաղաքաշինական կանոնադրության վերաբերյալ որոշման ընդունումը եւ այլն։ Վանաձորի ավագանին կազմված է 33 անդամից։ Ավագանին ընտրվում է Հայաստանի Հանրապետության ընտրական օրենսգրքով սահմանված կարգով։ 2017 թվականի Վանաձորի ավագանու ընտրությունների արդյունքում ամենաշատ թվով մանդատներ ստացել է Հայաստանի հանրապետական կուսակցությունը, որի թեկնածու Մամիկոն Ասլանյանն էլ այդ տարում ընտրվել է համայնքի ղեկավար։ ՀՀԿ-ից փոքր-ինչ ավելի քիչ ձայներ ստացել էր «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցությունը, որի քաղաքապետի թեկնածու Քրիստ Մարուքյանը ընտրությունների ելքով պայմանավորված դարձել է Վանաձորի ավագանու ամենամեծ ընդդիմադիր խմբակցությունը՝ ստանալով 10 մանդատ։ Վանաձորի ավագանում մանդատներ ստացած մյուս խմբակցություններն են «Հայկական վերածնունդ»-ը, «Բարգավաճ Հայաստան»-ը եւ ՀՅԴ-ն։ Ավագանին ընտրվում է հինգ տարի ժամկետով։ Նորընտիր ավագանու լիազորությունների ժամկետը սկսվում է առաջին նիստի գումարման պահից։ Այդ պահից ավարտվում է նախորդ ավագանու լիազորությունների ժամկետը։ Վանաձորի ավագանին կարող է ընդունել որոշումներ։ Ավագանին քաղաքային համայնքի շահերին վերաբերող, բայց իր իրավասությունից դուրս հարցերի առնչությամբ կարող է ընդունել նաեւ ուղերձներ, հայտարարություններ՝ ուղղված քաղաքային համայնքի բնակչությանը, քաղաքապետին, պետական ու տեղական ինքնակառավարման այլ մարմիններին։ Քաղաքի թաղամասեր Վանաձոր քաղաքի թաղամասերն են՝ Բազում Դիմաց Լամպեր Դիմացի սարի թաղ Դիմացի այգու թաղ Մաշտոց Քարքարոտ Բանգլադեշ Բոշի թաղ Խնձորուտ (Վարդանլու) Ջունգլիներ Սանատորիական (Լագեր) Հուշարձան ՄՏՍ (MTS) Վանաձոր Կենտրոն Լճեր Տաքսիներ Ցալկուտ Արցախ պուրակ Հրապարակ Կայարան Քիմգործարան Քիմգործարանի սարի թաղ Երրորդ մաս Կոնգո Տավրոս (Ղշլաղ) Տարոն-1 Տարոն-2 Տարոն-3 Տարոն-4 Սիվաշական ավան (ԴՈՒՑ) Ազգաբնակչություն Վանաձորը մասսամբ բնակեցրել են Արեւմտյան Հայաստանի Կարս, Արդահան, Բայազետ, Էրզրում քաղաքներից գաղթած ընտանիքները։ Վանաձորի բնակչությունն աստիճանաբար աճել է 1849 թվականից՝ քաղաքի՝ Երեւանի նահանգի մաս դառնալուց հետո։ Քաղաքի բնակչությունը զգալիորեն ավելանում է հատկապես Երկրորդ համաշխարհային պատերազմից հետո, երբ Իոսիֆ Ստալինը թույլ է տալիս արեւմտահայությանը ներգաղթել Հայաստանի Խորհրդային Սոցիալիստական Հանրապետություն՝ պատմական հայրենիքում խոստանալով ավելի բարեկեցիկ կյանք։ Այդ շրջանում Կիրովականում հաստատվում է ավելի քան 150 հազար ներգաղթյալներ Եվրոպայի, Մերձավոր Արեւելքի եւ Ամերիկայի տարբեր հայկական գաղթօջախներից։ Վերջիններս մեծամասամբ Օսմանյան Թուրքիայի տարածքում Հայոց ցեղասպանության վերապրածներ էին (վերապրածների սերունդներ)։ Չնայած Ստալինի խոստումներին՝ խորհրդային հետախուզության եւ ՆԳՆ-ի կողմիցբազմաթիվ ներգաղթյալներ ուղարկվում են Ալթայի երկրամաս (Սիբիր) եւ այլուր՝ տաժանակիր աշխատանքի։ Խորհրդային իշխանությունների նման վերաբերմունքի հայ գաղթականության նկատմամբ պայմանավորված էր նրանով, որ ՀԽՍՀ-ում հաստատված արեւմտահայերը, որպես կանոն, ավելի կրթված էին, քան տեղի հայերը, խոսում էին ավելի քան 3 լեզուներով եւ Հայ առաքելական եկեղեցու բացահայտ հետեւորդներ էին, ինչը Ստալինյան կառավարությունը դիտարկում էր որպես ազգային անվտանգության սպառնալիք։ Չնայած առկա մարտահրավերներին՝ հետագա տարիներին ավելի մեծ թվով արեւմտահայեր են հաստատվում Կիրովականում, որոնց մեծամասնությունը ավելի ուշ վերստին լքում է քաղաքն ու վերադառնում արտասահման, հիմնականում՝ Կիպրոս, Լիբանան, Սիրիա, Հունաստան, Ֆրանսիա եւ ԱՄՆ։ Ներկայումս Վանաձորում ապրում է շուրջ 2000 արեւմտահայ վերաբնակիչ, որոնց մեծ մասը առօրյա կյանքում դեռեւս օգտագործում է արեւմտահայերենը։ Ըստ 2020 թվականի տվյալների՝ Վանաձորի բնակչությունը կազմում է 77,2 հազար մարդ։ Հայաստանի անկախության առաջին տարիներից սկսած քաղաքի բնակչությունն ունի նվազման միտում։ Ստորեւ ներկայացված է բնակչության թվաքանակը՝ 1831-ից ի վեր։Ըստ 2016 թվականի տվյալների՝ իգական սեռի ներկայացուցիչները 56-44 տոկոսային հարաբերակցությամբ գերազանցում են տղամարդկանց։ Բնակչության տարիքային կազմում քանակապես ամենամեծաթիվը 35-64 տարեկաններն են (38%), ամենասակավաթիվը՝ «75 տարեկան եւ ավելի» խմբի ներկայացուցիչները (5%)։ Ծնելիության մակարդակը, որպես կանոն, գերազանցում է մահացության մակարդակին։ Վանաձոր քաղաքում ապրում են 15974 զբաղված քաղաքացիներ։ Ընտանեկան նպաստ ստացող տնային տնտեսությունների քանակը հավասարվում է 5903-ի։ Գործազրկության մակարդակը զգալիորեն բարձր է։ Ազգային կազմ Վանաձորի բնակչությունը էթնիկ առումով միատարր է։ Բնակչության ճնշող մեծամասնությունը հայերն (95% եւ ավելի) են։ Ըստ 1897 թվականի համառուսական մարդահամարի տվյալների՝ Վանաձորի (Ղարաքիլիսայի) բնակչությունը կազմել է 3.917 մարդ, որից 3.545-ը՝ հայ, 57-ը՝ իսլամադավան, 217-ը՝ ուղղափառ, 98-ը՝ այլ ազգության կամ դավանանքի։ Ըստ 1926 թվական ԽՍՀՄ առաջին մարդահամարի տվյալների՝ Կիրովականում բնակվել է 8.640 մարդ, որից 8.462-ը՝ հայ, 36-ը՝ կովկասյան թուրք, 142-ը՝ այլ ազգության, այդ թվում՝ ուկրաինացի, վրացի եւ պոնտոսյան հույն։ Ազգային փոքրամասնությունների թվաքանակը Վանաձորում ավելացել է 1950 թվականից ի վեր։ Դա պայմանավորված էր քաղաքի արդյունաբերական զարթոնքով. այդ ժամանակահատվածում Խորհրդային պետության տարբեր հատվածներից մարդիկ գալիս էին այստեղ աշխատելու եւ կրթություն ստանալու նպատակով։ Հայտնի է, որ Արցախյան ազատամարտի նախօրեին Վանաձորում բնակվել են զգալի քանակությամբ ադրբեջանցիներ, որոնք վտարվել են այստեղից (որոշները ինքնակամ հեռացել են) ԼՂ-ում հակամարտության բռնկման եւ ազգամիջյան հարաբերությունների սրման պատճառով։ Ներկայումս Վանաձորում բնակվում են ռուսական, հունական, ասորական, հրեական եւ եզդիական ազգային փոքրամասնությունների համայնքների ներկայացուցիչներ։ Ազգային փոքրամասնության ներկայացուցիչներից թվով ամենամեծաքանակը ռուսներն են (շուրջ 1000)։ Վանաձորի Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի պալատում գործում է «Ռուսական կենտրոն»։ Ռուսական համայնքի հոգեւոր պահանջմունքները բավարարում է 1893-1895 թվականներին Վանաձորի կենտրոնում կառուցված Սուրբ Աստվածածնի ծնունդ անունը կրող ռուս ուղղափառ եկեղեցին, որը Սուրբ Սոֆիայի մայր տաճարի կրկնօրինակն է։ Ալեքսանդր Ս. Պուշկինի անվան Վանաձորի թիվ 4 հիմնական դպրոցում ազգային փոքրամասնությունների հանրակրթական ուսուցումը եւ դաստիարակությունը կազմակերպվում են իրենց մայրենի ռուսաց լեզվով՝ պետական ծրագրով եւ հովանավորությամբ, հայերենի պարտադիր ուսուցմամբ։ Ռուսաց լեզվով ուսուցում ապահովում է նաեւ Ալեքսանդր Գրիբոյեդովի անվան Վանաձորի թիվ 11 ավագ դպրոցը։ Վանաձորում գործում է Հայաստանի ուկրաինացիների ֆեդերացիայի՝ «Ուկրաինա» հասարակական կազմակերպության մասնաճյուղ, որը նպատակադրված է բավարարել քաղաքի սակավաթիվ ուկրաինացի ազգային փոքրամասնությունների կարիքները, պահպանել եւ խթանել ուկրաինական մշակույթը, ավանդույթներն ու սովորույթները։ Վանաձորում գործում է նաեւ «Վերբիչենկա» ուկրաինական երգի կատարողների համակազմը։ 2000-ականների սկզբին Վանաձորի հույն բնակչության թվաքանակը կազմել է շուրջ 200 մարդ։ Ներկայումս Վանաձորում գործում է «Էլպիդա» հունական համայնքը, որի նպատակը քաղաքի հույն բնակչության համախմբումն է։ 2019 թվականին հույն երեխաների առաջին ճամբարը անցկացվել է Վանաձորում։ 2006 թվականին Վանաձորը հյուրընկալել է Հայաստանի ազգային փոքրամասնությունների ամենամյա փառատոնը։ Կրոն Վանաձորցիների 90-95%-ը Հայաստանյայց առաքելական եկեղեցու հետեւորդ է։ Կան նաեւ կաթոլիկներ եւ բողոքականներ, տարատեսակ աղանդավորական կազմակերպությունների, ինչպես նաեւ ուղղափառ եկեղեցու հետեւորդներ։ Լոռու մարզի բնակչությանը սպասարկում է Հայաստանյաց առաքելական եկեղեցու Գուգարաց թեմը։ Վանաձորում է գտնվում Գուգարաց թեմի նստավայրն ու առաջնորդանիստ Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի մայր եկեղեցին։ Վանաձոր քաղաքի եկեղեցիներ եւ մատուռներ Մշակույթ Վանաձորը հարուստ է մշակութային օջախներով։ Քաղաքի մշակութային կյանքում կարեւոր նշանակություն ունի Շառլ Ազնավուրի անվան մշակույթի պալատը, որի շենքը Վանաձորի քաղաքապետարանի կողմից ի պահ է տրվել «Հորովել» երգի ու պարի համույթին։ Այստեղ է գտնվում Ստեփան Զորյանի տուն-թանգարանը, Հովհաննես Աբելյանի անվան պետական դրամատիկական թատրոնը, Վանաձորի երկրագիտական թանգարանը։ Գործում են 3 մշակութային տներ, կամերային, երգի, տիկնիկային թատրոններ, 22 մանկապարտեզներ, միջնակարգ, արվեստի, գեղարվեստի, երաժշտական, պարարվեստի դպրոցներ, մարզադպրոցներ։ Վանաձորն ունի կամերային նվագախումբ եւ երգչախումբ։ Զորյան 24 հասցեում գտնվող Ստեփան Զորյանի տուն-թանգարանում ներկայացված ցուցանմուշները լուսաբանում են գրողի կյանքի մանկության ու պատանեկության շրջանները Ղարաքիլիսայում՝ հին Վանաձորում։ Թանգարանը, հիրավի, համարվում է Վանաձորի գրական-մշակութային կարեւորագույն օջախներից մեկը։ Լոռի-Փամբակի երկրագիտական թանգարանը համարվում է Լոռու մարզի միակ մշակութային օջախը, որը ոչ միայն ամուր կապ է պահպանում մշակութային աշխարհի հետ, այլեւ ներկայացնում է հայ ժողովրդի պատմության ընթացքում կուտակված հարուստ նյութական ժառանգությունը։ Թանգարանում ներկայացված են Լոռվա վարպետների ստեղծած ձեռագործ իրերը. կարպետներ ու գորգեր, արծաթյա գոտիներ ու զարդեր, զենքերի տեսակներ։ Լոռու մարզկենտրոնը նշանավորվում է նաեւ թատրոններով, որի «թագն ու պսակ»-ը 1931 թվականին հիմնադրված Հովհաննես Աբելյանի անվան Վանաձորի պետական դրամատիկական թատրոնն է։ Վանաձորի պետթատրոնի խաղացանկը բաղկացած է դասական, համաշխարհային ազգային ու արդի դրամատուրգների գործերից։ Թատրոնի մի շարք ներկայացումներ, բեմադրիչներ ու դերասաններ արժանացել են մրցանակների, մեդալների ու պատվոգրերի։ Քաղաքում գործող մյուս նշանավոր թատրոններից են «Բոհեմ» կամերային թատրոնը եւ Վանաձորի տիկնիկային թատրոնը։ Քաղաքային կինոթատրոնները երկուսն են՝ մշակույթի պալատում գործող «Անի»-ն եւ «Երեւան»-ը։ Քաղաքի կենտրոնական հատվածում գտնվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի Վանաձորի մասնաճյուղը՝ Կառլոս Աբելյանի անունը կրող կերպարվեստի թանգարանը։ Այստեղ ցուցադրվող հավաքածուն ներկայացնում է առավելապես 20-րդ դարակեսի հայկական կերպարվեստը։ Այստեղ ներկայացվում են այնպիսի նշանավոր արվեստագետների ստեղծագործություններ, ինչպիսիք են Երվանդ Քոչարը, Մհեր Աբեղյանը, Արա Բեքարյանը, Արմինե Կալենցը, Ռուդոլֆ Խաչատրյանը։ Քաղաքում կա նաեւ հեղինակավոր նկարչական դպրոց, որը հիմնադրվել է 1957 թվականին՝Մարտիրոս Սարյանի եւ Արա Սարգսյանի նախաձեռնությամբ։ Վանաձորում է գտնվում նաեւ Հայաստանի գրողների միության Լոռու մարզային բաժանմունքը։ Մեդիա ՄԻԳ Հեռուստառադիոընկերություն, եթեր է հեռարձակվում Վանաձորում եւ Լոռու մարզի որոշակի հատվածում։ «Վանաձորյան խճանկար» շաբաթաթերթ, որը հրատարակվում է 2000 թվականից։ «Ֆորտունա» Լոռու մարզային հեռուստաընկերություն Պատմամշակութային հուշարձաններ Վանաձոր քաղաքի պատմության եւ մշակույթի հուշարձանների ցանկը 2002 թվականին հաստատվել է Հայաստանի Կառավարության կողմից։ Ցանկում ներառված է 158 հուշարձան, այդ թվում՝ ամրոցներ, եկեղեցիներ, մատուռներ, խաչքարեր, դամբարանադաշտեր, տապանաքարեր, հուշաղբյուրներ, հուշարձաններ եւ այլ շինություններ։ Կրթություն եւ գիտություն Վանաձորում գործում են թվով վեց բարձրագույն ուսումնական հաստատություններ՝ Հայաստանի պետական ճարտարագիտական համալսարանի Վանաձորի մասնաճյուղը, Հայաստանի ազգային ագրարային համալսարանի Վանաձորի մասնաճյուղը, Հայաստանի ազգային պոլիտեխնիկական համալսարանի Վանաձորի մասնաճյուղը, «Մխիթար Գոշ» միջազգային համալսարանը, Մոսկվայի պետական մանկավարժական համալսարանի Վանաձորի մասնաճյուղն ու Վանաձորի պետական համալսարանը, ինչպես նաեւ ուսումնարաններ, երաժշտական, գեղարվեստի եւ սպորտային դպրոցներ։ Վանաձորի Հովհաննես Թումանյանի անվան պետական համալսարանը Լոռու մարզի մայր ուսումնական հաստատությունն է։ Բուհում ուսումնական ամենամեծ ստորաբաժանումները ֆակուլտետներն են՝ բանասիրական, պատմաաշխարհագրական, մանկավարժության, կենսաբանաքիմիական եւ ֆիզիկամաթեմատիկական։ ՎՊՀ-ի կրթական ծառայությունների մեջ է մտնում հանրակրթությունը (Վանաձորի պետական համալսարանի հենակետային վարժարանի կարգավիճակով), միջին մասնագիտական ուսումը (քոլեջ) եւ, իհարկե, բուհական կրթությունը։ Ուսումնագիտական գործընթացը կազմակերպվում է 22 մասնագիտական ամբիոնների միջոցով։ Վանաձորում կա 30 դպրոց (7 ավագ, 2 միջնակարգ, 21 հիմնական), 3 երաժշտական դպրոց եւ 2 արվեստի դպրոց։ Նշանավոր է «Էվրիկա» միջնակարգ դպրոցը։ Առանձնահատուկ գիտակրթական նշանակություն ունի Վանաձորի տեխնոլոգիական կենտրոնը։ Կենտրոնի գործունեության հիմնական ուղղությունները միտված են տեխնիկական եւ գործարար հմտությունների զարգացմանը, տեխնոլոգիական ձեռներեցության խթանմանը, տեղեկատվական եւ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտում նորարար գիտահետազոտական աշխատանքների առեւտրայնացմանը, նոր տեխնոլոգիական ընկերությունների ձեւավորմանը, արտասահմանյան ներդրումների ներգրավմանը։ Քաղաքում գործում են թվով 10 հանրային գրադարաններ, որոնցից 4-ը նախատեսված է մանկահասակ ընթեցողների համար։ Առողջապահություն Առողջապահության ոլորտը մեծ նշանակություն ունի քաղաքային համայնքի սոցիալ-տնտեսական զարգացման տեսանկյունից։ Առողջապահության ոլորտում գերակա է համարվում առաջնային բուժօգնությունը։ Ծրագրային մակարդակով հատուկ կարեւորվում են մոր եւ մանկան առողջության պահպանումը, մանկական հիվանդանոցային եւ շտապ օգնության ծառայությունների արդիականացումը, ինչպես նաեւ վարակիչ եւ կառավարելի ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման խնդիրները։ Վանաձոր քաղաքը սպասարկող առողջապահական կազմակերպություններից են Վանաձորի բժշկական կենտրոնը (տարողությունը՝ 190 մահճակալ) եւ Վանաձորի ինֆեկցիոն հիվանդանոցը (տարողությունը՝ 45 մահճակալ)։ Երկու հիվանդանոցներում բժիշկների եւ այլ աշխատողների ընդհանուր թիվը կազմում է համապատասխանաբար 495 եւ 48։ Քաղաքում գործում է նաեւ պոլիկլինիկաներ՝ «Գուգարք» կենտրոնտրոնական պոլիկլինիկա, ինչպես նաեւ Վանաձորի թիվ 1, 3, 4, եւ 5 պոլիկլինիկաները։ Մասնագիտացված հաստատություններից պետական ֆինանսավորմամբ գործում են Լոռու մարզային հոգենյարդաբանական դիսպանսերն ու Լոռու մարզային արյան փոխներարկման կայանը։ Մասնավոր բժշկական կենտրոններ են «էկոսենս»-ը, «Նորմեդ» բժշկական կենտրոնի Վանաձոր մասնաճյուղը, ինչպես նաեւ երկու տասնյակից ավելի ատամնաբուժարաններ։ Վանաձորի բժշկական կենտրոնը Լոռու մարզի ամենամեծ եւ մարզկենտրոնի միակ հիվանդանոցն է, որի բազմապրոֆիլ լինելը հնարավորություն է տալիս բժշկական ծառայություն մատուցել ամենատարբեր հիվանդությունների դեպքում, իրականացնել համալիր բուժում։ Ընկերության գործունեության հիմնական տեսակն է բուժօգնությունը եւ սպասարկումը։ Նշված գործունեությունը ներառում է հիվանդանոցային, արտահիվանդանոցային եւ շտապ բուժօգնության ծառայություն։ Սպորտ Վանաձորում գործում են մի շարք սպորտային կազմակերպություններ, որոնք էլ ժամանակի ընթացքում կերտել են քաղաքի սպորտային ավանդույթները։ Դրանցից նշանավոր են «Օլիմպիական հերթափոխի մենապայքարային մարզաձեւերի մարզադպրոց», «Ֆուտբոլի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց», «Ծանրամարտի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց», «Ալբերտ Ազարյանի անվան «Կենտրոն» համալիր մարզադպրոց», «Շախմատի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց», «Աթլետիկայի օլիմպիական հերթափոխի մանկապատանեկան մասնագիտացված մարզադպրոց», «Լողի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց», «Ձմեռային մարզաձեւերի մասնագիտացված մանկապատանեկան մարզադպրոց» համայնքային ոչ առեւտրային կազմակերպություններ, որտեղ մարզվում են շուրջ 2450 մարզիկներ։ Պետական ֆինանսավորմամբ Վանաձորում գործում են մարզական ակումբներ, ինչպես նաեւ բռնցքամարտի մանկապատանեկան մարզադպրոց։ Ինչպես խորհրդային շրջանում, այնպես էլ Հայաստանի անկախ Հանրապետության պայմաններում վանաձորցիներն աչքի են ընկել օլիմպիական խաղերում, աշխարհի, Եվրոպայի առաջնություններում, ինչպես նաեւ միջազգային տարբեր որակավորման մրցաշարերում ունեցած հաջողություններով։ Վանաձորից են սերում աշխարհի գավաթակիր, ըմբիշ Ստեփան Սարգսյանը, օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր Հրաչիկ Ջավախյանը, շախմատի աշխարհի միջազգային գրոսմաստեր Սամվեր Տեր-Սահակյանը, ԽՍՀՄ բազմակի, Եվրոպայի կրկնակի չեմպիոն եւ աշխարհի գավաթակիր Սամսոն Խաչատրյանը, պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ Վիկ (Վախթանգ) Դարչինյանը, հաշմանդամ մարզիկ, խուլ-համրերի հունահռոմեական ըմբշամարտի աշխարհի առաջնության հաղթող Սենիկ Սերոբյանը։ Վանաձորում է ծնվել ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ Ալբերտ Ազարյանը՝ «Ազարյանական խաչ»-ի հեղինակը։ Վանաձորը շարունակաբար մասնակցում է համահայկական խաղերին։ Հայաստանի մարզերում եւ Արցախում անցկացվող «Մարզական փառատոն» մրցույթ-ստուգատեսում Վանաձոր քաղաքը 5 անգամ ճանաչվել է հաղթող։ Վանաձորի ամենատարածված սպորտաեւերի թվում է ֆուտբոլը։ Վանաձորի քաղաքային մարզադաշտից բացի 2016 թվականից «Տարոն 4» թաղամասում շահագործման է հանձնվել նաեւ Լոռու ֆուտբոլի ակադեմիան։ Վանաձորցիների կողմից հիմնադրված «Լոռի» ֆուտբոլային ակումբը հայկական ֆուտբոլի նորեկ ակումբերից է։ Ակումբը կատարել է իր նորամուտը Հայաստանի առաջին խմբի առաջնությունում՝ 2017 թվականի օգոստոսի 14-ին կայացած «Փյունիկ-2» ֆուտբոլային ակումբի դեմ խաղում։ Տնտեսություն Լոռու մարզկենտրոն Վանաձորի տնտեսությունը ճյուղային զարգացվածության տեսանկյունից բավականին բեւեռացված է։ Այստեղ բավականին զարգացած է տնտեսության արդյունաբերական ճյուղը, իսկ մյուս ճյուղերը հանրագումարային առումով որեւէ էական ազդեցություն չեն թողնում քաղաքի համախառն ներքին արդյունքի (ՀՆԱ) վրա։ Արդյունաբերություն Ձորագետի հիդրոէլեկտրակայանի արտադրած էլեկտրաէներգիայի շնորհիվ 20-րդ դարի 40-ական թվականներին Վանաձորի տնտեսությունը թռիչքաձեւ զարգացում է ապրում, որի արդյունքում քաղաքը դառնում է Հայկական ԽՍՀ արդյունաբերական կենտրոններից մեկը։ Միեւնույն ժամանակահատվածում զարկ է տրվում մեքենաշինությանը, քիմիական արդյունաբերությանը, հիմնվում են թեթեւ եւ սննդի արդյունաբերության խոշոր ձեռնարկություններ։ Արդյունաբերական առումով կարեւոր նշանակություն է ձեռք բերում Վանաձորի ջերմաէլեկտրոկայանը, որի արտադրանքը բավարարում էր ոչ միայն քաղաքի, այլեւ ներկայիս Լոռու մարզի տարածքում գտնվող մի շարք տարածաշրջանի բնակավայրերի էներգետիկ պահանջները։ Վանաձորում գործել են մետաղահատ հաստոցների, մեխանիկական, էլեկտրական սարքավորումների գործարաններ, կարի, տրիկոտաժի, կոշիկի, կահույքի ֆաբրիկաներ, մսի, հացի, կաթի եւ կաթնամթերքի, պահածոների գործարաններ, երկաթբետոնյա կոնստրուկցիաների, շինարարական իրերի արտադրություններ։ Այստեղ արտադրվել են քիմիական մանրաթել, ազոտական թթու, կալցիումի կարբիդ, մելամին եւ այլն։ 1988 թվականի Սպիտակի ավերիչ երկրաշարժի արդյունքում Վանաձորում ավերվում են բազմաթիվ բնակելի շենքերի, թաղամասերի, արտադրական, մշակութային, կենցաղսպասարկման կառույցների։ ԽՍՀՄ փլուզման եւ Հայաստանի սահմանային շրջափակման պայմաններում արդյունաբերական ձեռնարկությունների գերակշռող մասը մասամբ կամ ամբողջովին դադարում է գործելուց։ 1990-ական թվականների կեսերին սկսվում են վերականգնման աշխատանքները. կառուցվում եւ ամրացվում են բնակելի ու հասարակական շենքեր, մասնակիորեն վերագործարկվում «Ավտոմատիկա», «Ավտոգենմաշ», «Էլեկտրոն» եւ այլ ձեռնարկություններ, հագուստի արտադրությամբ հայտնի են «Բազում», «Գլորիա», «Սարտիս» ֆաբրիկաները։ Ներկայումս՝ Հայաստանի անկախ Հանրապետության պայմաններում, Վանաձորը հավակնում է վերականգնել իր երբեմնի կարեւոր արյունաբերական նշանակությունը։ Քաղաքում գործում են հետեւյալ արդյունաբերական հաստատությունները. Վանաձորի հագուստի գործարան, Վանաձորի քիմիական արդյունաբերություն, Վանաձորի «Գլորիա» կարի արտադրամաս, Վանաձորի «Սարտոն ՍՊԸ» կարի արտադրամաս, Վանաձորի «Սարտիս» կարի արտադրամաս, Վանաձորի «ՎանՕլիմպԷդ» գործարան, Վանաձորի «Դիետ» կաթնամթերքի գործարան, Վանաձորի «Ավտոգեն Մ» գործարան։ Գյուղատնտեսություն Վանաձորը գյուղատնտեսության ոլորտի թերզարգացվածության առումով Հայաստանի առաջատար մարզկենտրոններից է։ Գտնվելով խոնավ կլիմայական պայմաններում՝ հողերը չեն ոռոգվում, ուստի եւ հարուստ չեն հումուսով։ Նման պայմաններում պտղատու այգիները հիմնականում տնամերձ են։ Այսպիսով, ակներեւ է կլիմայական գործոնի բացասական ազդեցությունը բերքատվության մակարդակի, հետեւաբար նաեւ գյուղատնտեսության ոլորտի թերզարգացվածությամ վրա։ Գյուղատնտեսությամբ զբաղվում է Վանաձոր քաղաքի բնակչության 10-15%-ը միայն, իսկ գյուղատնտեսական նշանակության հողերը զբաղեցնում են 3,26 հա տարածություն։ 2017 թվականի զեկույցի համաձայն՝ դրանք բաշխված են հետեւյալ կերպ. համայնքում 48 առկա խոշոր եղջերավոր անասունների գլխաքանակը կազմում է 1686 գլուխ, որից կովեր՝ 728, արտադրող ցուլեր՝ 67, երինջներ 1-ից 2 տարեկան՝ 759, 2 տարեկանից բարձր՝ 132, խոզեր՝ 320, ոչխարներ՝ 444, ձիեր՝ 33: Հավերի եւ այլ թռչունների քանակը 2461 է։ Մեղվափեթակների քանակը 500 է։ Զբոսաշրջություն Վանաձոր քաղաքը տուրիզմի ոլորտում ունի հսկայական ներուժ, ինչի համար կարեւոր հանգամանք է նպաստավոր կլիման եւ ծառայությունների ոլորտի զարգացվածությունը։ Զբոսաշրջության ոլորտի զարգացման ռազմավարությունը մշակվում է Լոռու մարզի տուրիզմի զարգացման եւ հետազոտության կենտրոնի կողմից։ Ըստ այդ մարմնի՝ Լոռու մարզում՝ մասնավորապես Վանաձորում, հյուրատնային բիզնեսը դեռեւս զարգացման փուլում է, եւ դա է պատճառը, որ զբոսաշրջիկը նույն օրը ստիպված է լինում լքել քաղաքի բուն տարածքը եւ հանգրվանել մեկ այլ վայրում։ Ցուցանակների եւ տեղեկատվական վահանակների բացակայությունը նույնպես լուրջ խնդիր է քաղաքին անծանոթ այցելուների համար։ Այնուամենայնիվ, ներկայում էլ ամենապահանջված պրոդուկտը քաղաքային տուրերն են։ Ճանաչողական տուրն, որպես կանոն, մեկնարկում են քաղաքի սրտից՝ Հայքի հրապարակից եւ ընդգրկում Վանաձորի պատկերասրահը, քանդակագործ վարպետ Մեհրաբի տունը, Լճերը, Թթու ջուրը, Գուգարաց թեմի առաջնորդարանը, հայկական ու ռուսական եկեղեցիները։ Քաղաքի այցելուների համար հետաքրքրություն է ներկայացնում նաեւ քաղաքի արդյունաբերական անցյալը, որի արդյունքում տուրիստական օբյեկտների են վերածվել նաեւ Քիմիական մանրաթելերի, «Ավտոմատիկա», «Էլեկտրոն», «Ջերմաէլեկտրոն», «Ավտոգենմաշ» գործարաններըն ու խորհրդային ժամանակների նմուշ-կոթողները։ Զբոսաշրջային կարեւոր նշանակություն ունեն Վանաձորի կրոնական շինությունները (Սուրբ Մարիամ Աստվածածին եկեղեցին, Սուրբ Գրիգոր Նարեկացի եկեղեցին, Գուգարաց թեմի առաջնորդանիստ Սուրբ Սարգիս եկեղեցին եւ Սուրբ Աստվածածնի ծնունդ ռուս ուղղափառ եկեղեցին։ Զբոսայգիներից նշանավոր են Վանաձորի բուսաբանական այգին, քաղաքի կենտրոնական այգին, «Սայաթ-Նովա» զբոսայգին։ Զբոսաշրջության ոլորտի զարգացվածությունը ուղղակիորեն կապված է սերվիսի (ծառայությունների) ոլորտի հետ։ Հյուրանոցներ՝ «Tufenkian Heritage Hotel Avan Dzoraget», • «Արգիշտի» հյուրանոց, • «Անուշ հյուրանոց», • «Գուգարք» հյուրանոց, • «Կիրովական հյուրանոց, • «Գրին Հաուս» հյուրանոց, • «Արմենիա» հյուրանոց, • «Լագունա» հյուրանոց։ Սննդի կետեր՝ • «Լոռի» սրճարան, • «Թագավորանիստ» ռեստորան, • «Էլկանի» ռեստորան, • «Բելլիսիմո» ռեստորան, • «Օազիս» ռեստորան, • «Մոսկվա» ռեստորան, • «Թիֆլիս» ռեստորան, • «Ռոյալ» ռեստորան։ Տրանսպորտ եւ կապ Վանաձոր քաղաքի համայնքային ենթակայության ներքո գտնվող ճանապարհների երկարությունը կազմում է 161 կմ։ Վանաձորով է անցնում հարավկովկասյան երկաթգիծը։ Դեպի արեւմուտք գնացող գիծը Գյումրիով դուրս է գալիս Երեւան, իսկ արեւելք գնացող գիծը Սանահին կայարանով հասնում Թբիլիսի։ Վանաձորում կան 28 տրանսպորտային կամուրջներ, հետիոտնի համար նախատեսված կամուրջ-անցումներ։ Քաղաքի ուղեւորատար երթուղիներում ընդգրկված են 162 ավտոբուսներ եւ երթուղային տաքսիներ։ Գրանցված են եւ արդյունավետ գործում են մոտ մեկ տասնյակ մասնավոր տաքսի ծառայություններ։ Վանաձորի տրանսպորտի հիմնական տեսակը ցամաքայինն է։ Ջրային եւ օդային տրանսպորտը բացակայում է։ Քաղաքում կամ քաղաքի շրջակայքում օդանավակայան չի գործում։ Ամենամոտ օդանավակայանը Գյումրու «Շիրակ» միջազգային օդանավակայանն է։ Նախկինում քաղաքը սպասարկել է Ստեփանավանի օդանավակայանը, որը ներկայումս գտնվում է վերակառուցման փուլում։ Վանաձորի տարածքում բջջային հեռախոսակապը եւ շարժական ինտերնետ կապը ապահովվում է հանրապետություն գործող բոլոր օպերատորների կողմից։ Համացանցի ծածկույթը գերազանցում է 98%-ը։ Հասանելի է եւ՛ թելքաօպտիկական, եւ՛ շարժական համացանցային կապ։ Համանանցի հասանելիության որակը բավարար է։ Քաղաքը ապահովված է նաեւ լարային հեռախոսակապով։ Զարգացած է եթերային հեռուստատեսության ցանցը։ Հեռարձակվում է նաեւ Հայաստանի հանրային ռադիոն, որը հասանելի է 106.30 ՄՀց հաճախականությամբ։ Հայաստանի փոստային կապի ազգային օպերատոր «Հայփոստ»-ը Վանաձոր քաղաքում ունի 23 կապի բաժանմունք՝ ապահովելով 100% հասանելիություն։ Արտաքին հարաբերություններ Վանաձորն արտաքին համագործակցություն է իրականացնում եվրոպական, ասիական եւ ամերիկյան քաղաքների, ինչպես նաեւ Հայաստանում գործունեություն իրականացնող միջազգային կազմակերպությունների հետ։ Քույր քաղաքներ Վանաձորի եւ քույր քաղաքների միջեւ կնքվել են պայմանագրեր, համաձայն որոնց քույր քաղաքների միջեւ առկա է համագործակցություն մշակույթի, զբոսաշրջության, տնտեսության, կրթության, առողջապահության, սպորտի եւ այլ բնագավառներում։ Վանաձորի առաջինը քույր քաղաքը եղել է ֆրանսիական Բանյո քաղաքը, իսկ վերջինը՝ բելառուսական Վիտեբսկը։ Վանաձորի քույր քաղաքներն են՝ Բանյո, Ֆրանսիա (1967 թվականից), Բաթում, Վրաստան (2006 թվականից), Կիսլովոդսկ, Ռուսաստան (2005 թվականից), Փասադենա, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգներ (1992 թվականից), Մաառդու, Էստոնիա (2007 թվականից) Պոդոլսկ, Ռուսաստան (2004 թվականից) Վիտեբսկ, Բելառուս (2012 թվականից) Չժուչժոու, Չինաստան (2001 թվականից) Դիվանագիտական ներկայացուցչություններ , Ուկրաինայի Հանրապետության պատվավոր հյուպատոսությունը քաղաք Վանաձորում։ Նշանավոր վանաձորցիներ Ալբերտ Ազարյան՝ հայ օլիմպիական մարմնամարզիկ, ԽՍՀՄ սպորտի վաստակավոր վարպետ, «ազարյանական խաչ»-ի հեղինակը, Արմեն Գյուլբուդաղյանց՝ խորհրդային շրջանի հայ ֆուտբոլիստ, Հայաստանի ֆուտբոլի ազգային հավաքականի նախկին մարզիչ, Արտավազդ Փելեշյան, գեղարվեստական եւ վավերագրական կինոյի հայտնի ռեժիսոր, սցենարիստ, Վահե Շահվերդյան՝ բեմադրիչ, ՀՀ ժողովրդական արտիստ, Գրետա Մեջլումյան, դերասանուհի, ՀՀ վաստակավոր արտիստ, Շավարշ Կարապետյան՝ հայ սուզալողորդ, աշխարհի 11-ակի ռեկորդակիր, Գոռ Մխիթարյան՝ հայ ռոք-երաժիշտ, վանաձորյան «Լավ էլի» ալտերնատիվ ռոք խմբի հիմնադիր, Էդմոն Մարուքյան՝ հայ քաղաքական գործիչ, «Լուսավոր Հայաստան» կուսակցության հիմնադիր-նախագահ։ Էդվարդ Նալբանդյան՝ հայ դիվանագետ, Հայաստանի Հանրապետության արտաքին գործերի նախարար 2008-2018 թվականներին, Նարե Արղամանյան՝ հայ դաշնակահարուհի, Նոր-Այր՝ հայ արձակագիր, գրող, Տիգրան Սուրենի Սարգսյան՝ հայ քաղաքական գործիչ, Եվրասիական տնտեսական բանկի կառավարման խորհրդի նախագահի տեղակալ, Արմեն Սուրենի Սարգսյան զինվորական գործիչ՝ Չինաստանում եւ ԱՄՆ-ում Հայաստանի ռազմական կցորդ, դիվանագետ՝ Չինաստանում, Վիետնամում, Մոնղոլիայում, Սինգապուրում եւ Բուլղարիայում Հայաստանի արտակարգ եւ լիազոր դեսպան, Ռոզա Լին` հայ երգչուհի, Հայաստանի ներկայացուցիչը Եվրատեսիլ 2022 երգի մրցույթում, Ստեփան Զորյան՝ հայ գրող, արձակագիր, թարգմանիչ, Սուրեն Աղաբաբյան՝ հայ գրականագետ, բանասիրական գիտությունների դոկտոր, պրոֆեսոր։ Ստեփան Սարգսյան՝ հայ ազատ ոճի ըմբիշ, Օլիմպիական խաղերի մրցանակակիր, Վիկ Դարչինյան՝ հայ պրոֆեսիոնալ բռնցքամարտիկ։ Տես նաեւ Ղարաքիլիսայի ճակատամարտ (1918) Վանաձորի պատմության եւ մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Լոռու մարզ) Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Վանաձորի գրադարանների կենտրոնացված համակարգ Վանաձոր 1828 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Հ. Ա. ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՔԱՂԱՔԱՑԻԱԿԱՆ ԾԱՌԱՅՈՒԹՅԱՆ 2-ՐԴ ԴԱՍԻ ՊԵՏԱԿԱՆ ԽՈՐՀՐԴԱԿԱՆԻ ԴԱՍԱՅԻՆ ԱՍՏԻՃԱՆ ՇՆՈՐՀԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Քաղաքացիական ծառայության մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 8-րդ հոդվածի 1-ին եւ 2-րդ կետերը` ո ր ո շ ու մ ե մ. Հայաստանի Հանրապետության կառավարության աշխատակազմի իրավաբանական վարչության պետ Հովակիմ Ալվանիկի ՀՈՎԱԿԻՄՅԱՆԻՆ շնորհել Հայաստանի Հանրապետության քաղաքացիական ծառայության 2-րդ դասի պետական խորհրդականի դասային աստիճան: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2016թ. Դեկտեմբերի 27 Երեւան ՆՀ-1207-Ա


Արտաքին Գործոց Նորանշանակ Նախարար Զոհրաբ Մնացականեան՝ 8 Հարց Ու Պատասխան | Yerepouni Daily News Արտաքին Գործոց Նորանշանակ Նախարար Զոհրաբ Մնացականեան՝ 8 Հարց Ու Պատասխան Պատրաստեց՝ ԱՐԱ ԹԱԴԵՒՈՍԵԱՆ «Պարզաբանում» խորագրի հերթական թողարկումը պատմում է Հայաստանի արտաքին գործերի նորանշանակ նախարար Զոհրաբ Մնացականեանի մասին. Որտե՞ղ է աշխատել Զոհրաբ Մնացականեանը: Զոհրաբ Մնացականեանը Հայաստանի ամենափորձառու դիւանագէտներից է: ԱԳՆում նա աշխատում է 1991 թուականից: Եղել է Մեծ Բրիտանիայում ՀՀ դեսպանութեան երկրորդ, յետագայում առաջին քարտուղարը, զբաղեցրել է ԱԳՆ առաջին եւրոպական վարչութեան, Եւրոպայի վարչութեան պետի, ՀՀ նախագահի աշխատակազմի արտաքին յարաբերութիւնների վարչութեան պետի պաշտօնները: Եղել է Ժնեւի ՄԱԿ գրասենեակում եւ այլ միջազգային կազմակերպութիւններում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ, Շուէյցարիայի համադաշնութիւնում ՀՀ դեսպան, Եւրոպայի Խորհրդում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ: 2011-2014թթ. Զոհրաբ Մնացականեանը Հայաստանի արտաքին գործերի նախարարի տեղակալն էր: 2014 Ապրիլին նշանակուել էր Միաւորուած Ազգերի Կազմակերպութիւնում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ: Ունի արտակարգ եւ լիազօր դեսպանի դիւանագիտական աստիճան: ՄԱԿի ո՞ր կառոյցներն է ղեկավարել Զոհրաբ Մնացականեանը: 2016 թուականի Յունուարին ՄԱԿում ՀՀ մշտական ներկայացուցիչ Զոհրաբ Մնացականեանն ընտրուել էր կազմակերպութեան Զարգացման ծրագրի (ՄԱԶԾ), Բնակչութեան հիմնադրամի (ՄԱԲՀ) եւ Ծրագրերի իրականացման գրասենեակի (ՄԱԾԻԳ) Գործադիր խորհրդի նախագահ՝ մէկ տարի ժամկէտով: Ո՞րն եղել է Զոհրաբ Մնացականեանի առաջին յանձնարարութիւնը ԱԳՆում: «Երբ նախարարութիւն եկայ, ինձ որպէս քննութիւն յանձնարարուեց նամակ գրել Մեծ Բրիտանիայի հետ դիւանագիտական յարաբերութիւններ հաստատելու ցանկութեան մասին: Այդպէս, իմ առաջին աշխատանքն եղաւ ՀՀ արտգործնախարարի անունից Մեծ Բրիտանիայի արտգործնախարարին նամակի նախագծի պատրաստումը», պատմել էր Զոհրաբ Մնացականեանը 2012 թուականին «Մեդիամաքս»ին տուած հարցազրոյցում: Ինչի՞ համար 2017 Դեկտեմբերին Զոհրաբ Մնացականեանը շնորհակալագիր ստացաւ ՀՀ նախագահից: 2017թ. Դեկտեմբերի 29ին ՀՀ նախագահ Սերժ Սարգսեանը շնորհակալագրերով պարգեւատրեց Հայաստանի եւ Եւրոպական Միութեան միջեւ Համապարփակ եւ ընդլայնուած գործընկերութեան համաձայնագրի բանակցութիւնների գործընթացում ներդրում ունեցած պաշտօնեաներին: Նրանց թւում էր Զոհրաբ Մնացականեանը: Զոհրաբ Մնացականեանը Եւրոպական Միութեան հետ Հայաստանի Ասոցացման համաձայնագրի գլխաւոր բանակցողն էր: Դեռեւս 2013 թուականի Յուլիսին նա յայտարարում էր, որ Ասոցացման համաձայնագիրը նախաստորագրուելու է Նոյեմբերին Վիլնիւսում կայանալիք Արեւելեան Գործընկերութեան գագաթնաժողովում եւ լիովին ուժի մէջ կը մտնի 2017-2018թթ.: ԵԱՏՄին Հայաստանի անդամակցութիւնից յետոյ Ասոցացման համաձայնագրի կնքումը անհնարին դարձաւ, սակայն բանակցուած փաստաթուղթը դարձաւ այն հիմքը, որի վրայ կառուցուեց Համապարփակ եւ ընդլայնուած գործընկերութեան համաձայնագիրը: Ինչի՞ համար է Զոհրաբ Մնացականեանը Խաղաղութեան մրցանակ ստացել: Ամէն տարի Սեպտեմբերի 22ին՝ Խաղաղութեան միջազգային օրը, The Association for Trauma Outreach & Prevention (ATOP) եւ Meaningfulworld կազմակերպութիւնները պարգեւատրում են կազմակերպութիւններին եւ անհատներին, որոնց աշխատանքն արժանի է յատուկ ճանաչման՝ գլոբալ (համշխարհային-Խմբ.) եւ տեղական մակարդակներով խաղաղութիւն հաստատելու ջանքերի եւ մարդասիրական գործունէութեան համար: 2016 թուականի Խաղաղութեան մրցանակակիրների թւում էին ՄԱԿում ՀՀ դեսպան Զոհրաբ Մնացականեանը, սպառնալից վերաբերմունքի դէմ ուղղուած կրթական ծրագրերի մշակող Էշլի Թոբիասը եւ Խաղաղութեան միջազգային ինստիտուտը: 2015թ. Սեպտեմբերի 11ին՝ Հայաստանի Հանրապետութեան երկար տարիների յամառ դիւանագիտական ջանքերից յետոյ ՄԱԿի Գլխաւոր ասամբլէան (ժողովը-Խմբ.) բոլոր ցեղասպանութիւնները դատապարտող բանաձեւ էր ընդունել: Բանաձեւը Դեկտեմբերի 9ը սահմանում է որպէս «Ցեղասպանութեան յանցագործութեան զոհերի յիշատակի եւ այդ յանցագործութեան կանխարգելման միջազգային օր»: Ի՞նչ է ասել Զոհրաբ Մնացականեանը «խաւիարային դիւանագիտութեան» մասին: 2016 թուականի Նոյեմբերին «Միջազգային խաղաղութեան եւ անվտանգութեան պահպանումը. Ջուր, խաղաղութիւն եւ անվտանգութիւն» խորագրով ՄԱԿի Անվտանգութեան խորհրդի բաց քննարկման ժամանակ Զոհրաբ Մնացականեանն ասել էր. «Որպէս բարի կամքի դրսեւորում Լեռնային Ղարաբաղի իշխանութիւնները պարբերաբար առաջարկել են ջրի բաշխման մեխանիզմներ, որպէսզի այդ ռեսուրսներն (միջոցները-Խմբ.) աւելի արդիւնաւէտ համատեղ օգտագործուեն Ադրբեջանի հետ, որը կարող է յանգեցնել նաեւ կողմերի միջեւ վստահութեան ձեւաւորման: Սակայն, Ադրբեջանը նախընտրում է անհիմն մեղադրանքներ հնչեցնել եւ կասկածելի «վկայութիւններ»ի միջոցով ապատեղեկատուութիւն տարածել: Խաւիարային դիւանագիտութեամբ զբաղուելու փոխարէն՝ Ադրբեջանը լաւութիւն կ՛անի ինքն իրեն եւ տարածաշրջանին՝ համաձայնեցուած ձեւաչափի շրջանակում անկեղծօրէն ներգրաւուելով բանակցային խաղաղ գործընթացում»: Ի՞նչ է ասել Զոհրաբ Մնացականեանը եւրոպական արժէքների մասին: «Երբուանի՞ց եւրոպական արժէքները սկսեցին ընկալուել զուտ սեռական փոքրամասնութիւնների իրաւունքների համատեքստում: Փաստօրէն, միլիոնաւոր ֆրանսիացիներ, որոնք Փարիզում ցոյցեր են անում՝ ի պաշտպանութիւն աւանդական ընտանիքի, դո՞ւրս են եւրոպական արժեհամակարգից: Անհեթեթութիւն է, այդպէս չէ՞: Չէ որ նրանք Մոնտեսքիւի, Վոլտերի, Կամիւի, Սարտրի յետնորդներն են, եւ այս ցուցակը կարելի է երկար շարունակել», 2013 թուականին գրել էր Զոհրաբ Մնացականեանը «Մեդիամաքս»ի իր «Ընտրովի Խտրականութիւն Գոյութիւն Չունի» սիւնակում: «Եւրոպական արժէքները երեք հազարամեայ քաղաքակրթութեան արդիւնք են: Նրանց հիմքում են Արիստոտելը եւ Պլատոնը, Նարեկացին եւ Գօշը, Վերածնունդն ու Ռեֆորմացիան, Բենթամը եւ Միլը, Հեգելը եւ Ռուսօն, Քոբդենը եւ Ադամ Սմիթը, Մազինին ու Դիւնանտը, Դեստոեւսկին եւ Բուլգակովը, արդիւնաբերական յեղափոխութիւնը, ազատ առեւտուրը, ազգային ազատագրական շարժումն ու քաղաքացիական ազատութիւնները: Եւրոպան նաեւ գիտի, թէ ինչ է գաղութատիրութիւն եւ պատերազմներ, խտրականութիւն ու ցեղասպանութիւն եւ ամօթի մոխրից յառնել է դէպի ժողովրդավարութիւն, մարդու իրաւունքներ եւ հիմնարար ազատութիւններ: Սա հէնց այն է, ինչը մենք հոգեհարազատ ենք համարում մեր հասարակութեան եւ մեր երեխաների համար», գրել էր ապագայ նախարարը: Ի՞նչ է կարծում Զոհրաբ Մնացականեանը դիւանագիտական պարտութիւնների ու յաղթանակների մասին: «Դիւանագիտութիւնը ծառայութիւն է, ինչպէս պաշտպանութեան ոլորտը, որ պահանջում է խիստ կարգապահութիւն, ցանկացած նոր օտար պայմաններին ադապտացուելու (յարմարուելու-Խմբ.) կարողութիւն, պետական շահի ընկալում ու տիրապետում համապատասխան գործիքներին, որոնց միջոցով իրականացւում է պետութեան արտաքին քաղաքականութիւնը: Դիւանագիտութեան մէջ պարտուելն առաջին հերթին վերաբերում է փոխզիջման բալանսը (հաւասարակշռութիւնը-Խմբ.) խախտելուն, այլ ոչ թէ ամէն բան զիջելուն, քանզի վերջինս ուղղակի կապիտուլեացիա (անձնատուութիւն-Խմբ.) է, ինչը դիւանագիտական ոլորտից չէ: Ընդհանրապէս, դիւանագիտական պարտութիւններն ու յաղթանակներն այս մասնագիտութեան մէջ տարբեր են սպորտի կամ ռազմական ոլորտից: Մենք ներկայացնում ենք մի պետութիւն ու ժողովուրդ, որ իր քաղաքակրթական հարստութեամբ ու ներուժով, մարդկային գործօնով ու բազմաշատ տաղանդով մեզ հաղորդում է այլ ազգերի ու ժողովուրդների յարգանքը: Ինքնավստահութիւնն (բացառելով ինքնասիրահարուածութիւնն, իհարկէ) ու պարկեշտութիւնը դրանից բխող շարժիչ ուժ են մեր աշխատանքում», ասել էր Զոհրաբ Մնացականեանը 2015 թուականին «Մեդիամաքս»ի հետ զրոյցում: Previous articleThe Most Underappreciated Story In The Oil Market Next articleOPEC: The Oil Glut Is Gone


source: fineweb

text: Ջին (այլ կիրառումներ) Վիքիպեդիայից՝ ազատ հանրագիտարանից Ջին կարող է վերաբերել՝ - Ջին (խմիչք) - թունդ ոգելիչ խմիչք։ - Ջին (առասպելական ոգի) - երեւակայական էակ, որը մարմնավորված է Ղուրանում եւ արեւելյան հեքիաթներում։ |Սա բազմիմաստ կամ համանուն եզրի տարբեր իմաստներով եւ կիրառումներով Հայերեն Վիքիպեդիայում առկա հոդվածների ցանկ է։ Ընտրեք ձեր որոնած իմաստը կամ կիրառումը ցանկից, իսկ հոդվածի բացակայության դեպքում կարող եք ավելացնել այն՝ հետեւելով համապատասխան կանոններին։|


text: Տեառնընդառաջի առիթով խարոյկահանդէս՝ Հ.Օ.Մ.-ի Թաւրիզի կրթօջախի բակում - «ԱԼԻՔ» Օրաթերթ You are here:Գլխաւոր էջ»Լուրեր»Համայնք»Ատրպատական»Տեառնընդառաջի առիթով խարոյկահանդէս՝ Հ.Օ.Մ.-ի Թաւրիզի կրթօջախի բակում «alikonline.ir» - Չորեքշաբթի, 19 փետրւար 2020 թ.-ին, առաւօտեան ժամը 11-ին, Հ.Օ.Մ.-ի Թաւրիզի մասնաճիւղի «Ծերունի Գասպարեան» մանկապարտէզ-նախակրթարանի շրջափակում փոքր խարոյկ վառւեց, որպէսզի իրենց կրթօջախի դաստիարակչական յարկի հովանու ներքոյ եւս աշակերտները սովորեն մեր եկեղեցական ու ազգային աւանդութիւնների հանդէպ ուշադիր լինել: Տեղեկացնում է Ատրպատականի ազգային առաջնորդարանը: Հ.Օ.Մ.-ի վարչութեան եւ կրթօջախի ուսուցչական կազմի կազմակերպութեամբ եւ հովանաւորութեամբ ու ներկայութեամբ Ատրպատականի հայոց թեմի առաջնորդ՝ գերշ. Տ. Գրիգոր Ս. եպս. Չիֆթճեանի, տեղի ունեցաւ սոյն խարոյկահանդէսը: Սրբազան Հօր ընկերակցում էր Թաւրիզի հոգեւոր հովիւ՝ արժ. Տ. Մարտիրոս քհնյ. Ղուկասեանը: Ներկայ էին նաեւ ծնողներ: Սրբազան Հայրը ամփոփ բացատրութիւն տւեց երեխաներին, տօնի եւ դրան կապւած աւանդութիւնների մասին: Ապա վառւեց խարոյկը եւ նրա շուրջը պտտւելով, երեխաները իրենց սովորած երգերն ու արտասանութիւնները կատարեցին մեծ ուրախութեամբ: Կրակի բոցավառումէն ետք սկսւեց դրա վրայից թռնելու խաղը: Մեծերի օգնութեամբ երեխաները կրակէ լեզուների վրայից թռան, ի տղայ տիոց սովորելով հայկական հնամենի բայց միշտ այժմէական աւանդութիւնները: Ուսուցչուհիներ՝ Նայիրի Դիլանեանի, Անի Դիլանեանի եւ Հ.Օ.Մ.-ի վարչութեան անդամ Քարմէն Աբրահամեանի գլխաւորութեամբ, բոլոր ներկաները կրակի մէջ լցրեցին ցորեն եւ այլ արմտիքներ, իբրեւ նշան յառաջիկայ տարւայ բերքի առատութեան: Նոյն արմտիքներից պատրաստւած կապոցներ եւս տրւեցին բոլոր ներկաներին, իբրեւ օրւայ յիշատակ: Խարոյկահանդէսից հետ, նկատի ունենալով որ եղանակը ցուրտ էր եւ արդէն շրջափակը ձիւնածածկ, ներկաները համախմբւեցին Հ.Օ.Մ.-ի յարկի տակ եւ ծնողների կողմից հիւրասիրւեցին խմորեղէնով, թէյով եւ կէսօրւայ պատառներով: Ծնողների պատրաստած յատուկ անակնկալով տօնւեց կրթօջախի ուսուցիչներից Նայիրի Դիլանեանի եւ Կարէն Սարգիսեանի ծննդեան 50-ամեակը, երկար եւ առողջ կեանք մաղթելով նրանց: Մանուկների «բարի տարեդարձ» երգով շնորհակալութիւն յայտնւեց նրանց ծառայութեան, որով շուրջ երեսուն տարիներից ի վեր նրանք իրենց նպաստն են բերում մանկապարտէզ-նախակրթարանի առաքելութեան, հայեցի շնչով նոր սերունդ կոփելով Թաւրիզում: https://alikonline.ir/news/community/azerbaijan-provinces/item/60065-%D5%BF%D5%A5%D5%A1%D5%BC%D5%B6%D5%A8%D5%B6%D5%A4%D5%A1%D5%BC%D5%A1%D5%BB%D5%AB-%D5%A1%D5%BC%D5%AB%D5%A9%D5%B8%D5%BE-%D5%AD%D5%A1%D6%80%D5%B8%D5%B5%D5%AF%D5%A1%D5%B0%D5%A1%D5%B6%D5%A4%D5%A7%D5%BD%D5%9D-%D5%B0-%D6%85-%D5%B4-%D5%AB-%D5%A9%D5%A1%D6%82%D6%80%D5%AB%D5%A6%D5%AB-%D5%AF%D6%80%D5%A9%D6%85%D5%BB%D5%A1%D5%AD%D5%AB-%D5%A2%D5%A1%D5%AF%D5%B8%D6%82%D5%B4#sigProId784c05a501


Լրատվություն Շնորհավորական Նախագահ Սարգսյանը շնորհավորական ուղերձ է հղել Արմեն Ջիգարխանյանին` ծննդյան 75-ամյակի առթիվ 03.10.2010 Ուղերձում ասված է. “Հարգելի պարոն Ջիգարխանյան, Սիրելի վարպետ, Սրտանց շնորհավորում եմ Ձեզ ծննդյան 75-ամյակի կապակցությամբ, մաղթում առողջություն եւ երկար տարիների կյանք: Բեմեր ու դահլիճներ նվաճելու Ձեր բացառիկ տաղանդով, անձնական անսահման հմայքով, անսպառ աշխատունակությամբ ու աշխատասիրությամբ ավելի քան հինգ տասնամյակ Դուք բարության ու իմաստնության սերմեր եք ցանում թատրոնի եւ կինոարվեստի անդաստանում, վայելում համաժողովրդական սեր ու համակրանք: Ամուր կապված լինելով ազգային արմատներին` Դուք ծառայում եք համամարդկային արժեքներին եւ ժամանակակից կինոյի ամենաակնառու դեմքերից մեկն եք: Ձեր արգասաբեր ստեղծագործական կյանքն արվեստի նվիրյալի վառ օրինակ է եւ ուղենիշ երիտասարդ արվեստագետների համար: Մենք հպարտ ենք եւ ավելի ուժեղ Ձեզանով: Կրկին շնորհավորում եմ եւ մաղթում արեւշատություն եւ նորանոր ստեղծագործական հաջողությունների բերկրանք”: *** Հանրապետության ղեկավարի հրամանագրով ԽՍՀՄ ժողովրդական արտիստ, պետական մրցանակների դափնեկիր Արմեն Ջիգարխանյանը պարգեւատրվել է Պատվո շքանշանով: a88


text: «Ժամանակ». ՀՀԿ-ի ներսում 2018թ-ին իշխանության ղեկին մնալու պայքար է ընթանում. «Ժամանակ»-ը գրում է. «2018 թվականը դեռ չսկսված Կարեն Կարապետյանը եկող տարվա համար 14 կետից բաղկացած հանձնարարականներ է տվել մարզպետներին։ Նա պատվիրել է մինչեւ տարեվերջ մշակել ու տարածքային կառավարման եւ զարգացման նախարարություն ներկայացնել յուրաքանչուր մարզի տարեկան գործունեության ծրագիրը, որում առնվազն պետք է ներառվեն իր կողմից առաջադրված 14 ուղղությունները կամ ցուցանիշները։ Գուցե Կ. Կարապետյանն այս նախաձեռնությամբ դեմ է դուրս գալիս իր իսկ կուսակցությանը՝ մարզպետների մոտ փոխելով առաջնահերթությունները։ Ամեն դեպքում ակնհայտ է, որ ՀՀԿ-ի ներսում 2018թ-ին իշխանության ղեկին մնալու պայքար է ընթանում նաեւ հանձնարարականների մակարդակով»։


text: 2013 թվականի նոյեմբերի 22-ին T.I.-ը հայտարարում է որ իր թվով իներորդ ստուդիական ալբոմը թողարկելու համար նա ստորագրել է պայմանագիր Columbia Records լեյբլի հետ։[2] Ի սկզբանե նրա ալբոմը պետք է թողարկվեր «Trouble Man II: He Who Wears the Crown» անվանումով, որը նրա 2012 թվականին թողարկված ալբոմի շարունակություններ էր, սակայն ալբոմի գործադիր պրոդյուսեր Ֆարել Վիլյամսի հետ քննարկելուց հետո նա փոխում է իր միտքը։ 2013 թվականի դեկտեմբերի 16-ին հայտնի է դառնում, որ T.I.-ը իր իններորդ ալբոմը անվանելու է «Paperwork: The Motion Picture» (ավելի ուշ փոխվում է պարզապես «Paperwork»)։[3] 2014 թվականի հունիսի 17-ին T.I.-ը թողարկում է իր «Paperwork» ալբոմի գլխավոր սինգլը՝ «No Mediocre» երգը, համագործակցությամբ ավստրալացի ռեփեր Իգի Ազալիայի հետ։ Նրանք իրար հետ նախկինում թողարկել էին «Change Your Life» (2013) եւ «Murda Biznes» (2012) երգերը, որոնց համար նաեւ նկարահանվել էր տեսահոլովակ։ Երգի տեսահոլովակը նկարահանվել է Director X-ի կողմից 2014 թվականի մայիսին Ռիո դե Ժանեյրոյում, Բրազիլիա։ Տեսահոլովակի պրեմիերան կայացել է հաջորդ ամսում՝ հունիսի 17-ին MTV-ի եւ VH1-ի եթերում, իսկ այնուհետեւ այն տեղադրվել է T.I.-ի VEVO էջում։[4][5]Օգոստոս 18-ին տեսահոլովակի նկարահանման ընթացքի տեսանյութը տեղադրվել է նրա VEVO էջում։


Lurer.com | Արմեն Գրիգորյանը հեղափոխության մասին գիրք է գրել Արմեն Գրիգորյանը հեղափոխության մասին գիրք է գրել Հայաստան\t 7 Հունվար, 2020 17:27 2018 ապրիլ-մայիսյան իրադարձություններից հետո որոշել էի գրքի տեսքով վերապատմել հեղափոխության իմ փորձառությունը։ Այս մասին ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է Անվտանգության խորհրդի քարտուղար Արմեն Գրիգորյանը։ «1.5 տարվա ընթացքում հիմնական ազատ ժամանակս տրամադրել եմ գրքի աշխատանքներին եւ վերջապես հասել եմ ավարտական փուլին։ Այս թեմայով Արդեն կան որոշումներ, շուտով կլինեն կադրային փոփոխություններ. ԱԽ քարտուղար «Հրապարակ». Քաղաքական հակառակորդներին է «պատին ծեփում» Արթուր Վանեցյանը մեծ հաշվով անցյալի արձագանքն է. Արմեն Գրիգորյան Արմեն Գրիգորյանի «կիքսերը». ի՞նչ սկանդալային հայտարարություններ է արել ԱԽ քարտուղարը Եթե անվտանգության հետ կապված սպառնալիքներ կան՝ պետք է ամբողջությամբ հետաքննենք. Արմեն Գրիգորյան


text: Բուժումբուրան (Ֆրանսերեն՝ Bujumbura) Բուրունդիի նախկին մայրաքաղաքն է, ինչպես նաեւ նրա ամենամեծ քաղաքն ու նավահանգիստը։ Քաղաքից հիմնականում նավերով արտահանվում են սուրճ, բամբակ, ինչպես նաեւ անագի հանքաքար։ Այն գտնվում է Տանգանիկա լճի հյուսիսում, որը խորությամբ երկրորդն է աշխարհում (Բայկալ լճից հետո)։ Քաղաքի կենտրոնում կա մեծ շուկա, ազգային մարզադաշտ, մեծ մզկիթ։ Գործում են 2 թանգարաններ, 1 համալսարան եւ Բուրունդիի օդանավակայանը։ Բնակչությունը՝ ։ Ծանոթագրություններ Աֆրիկայի քաղաքներ Բուրունդիի քաղաքներ 1871 թվականին հիմնադրված բնակավայրեր


text: Շվեդիայի թագավորը, երբ տեսնում է, որ զինվորները ռազմադաշտը լքում ու խուճապահար փախչում են, ձիուց ներքեւ է իջնում եւ կանչում նրանց. -Ո՞ւր եք փախչում ա՜յ վախկոտներ, գոնե մի րոպե կանգնեք, որ տեսնեք, թե ինչպե՞ս է մեռնում ձեր թագավորը։ Այս խոսքերը լսելով՝ զինվորները վերադառնում են ճակատ եւ հերոսաբար դիմադրում են թշնամուն: Ու թեւ թշնամին պարտված նահանջում է, բայց ծանրորեն վիրավորված թագավորը մի քանի րոպե հետո ավանդում է իր հոգին։ Երբ Հիսուսին բռնեցին, Նրա առաքյալներն էլ վախեցան ու փախան։ Զոհողության գերագույն օրինակը տվեց Հոգիների Առաջնորդը՝ Հիսուս՝ խաչի վրա։ Նրա նահատակությամբ առաքյալները վերստին ուժ առան եւ ստանալով Մխիթարիչ Սուրբ Հոգու շնորհները անվախ քարոզեցին Իրենց Մեծ Վարդապետի սովորացրածները ու օրինակ ունենալով Տիրոջը՝ իրենք էլ նահատակվեցին՝ օրինակ հանդիսանալով իրենց հետեւորդ աշակերտներին։ Եվ այսպես շարունակ մինչեւ այսօր։ ԱՐԴՅՈՒՆՔԸ՝ ՀԱՅԱՍՏԱՆՅԱՅՑ ԱՌԱՔԵԼԱԿԱՆ ՄԵՐ ՍՈՒՐԲ ԵԿԵՂԵՑԻՆ ՀԱՍՏԱՏՎԱԾ Է ՍՐԲԵՐԻ ԱՐՅՈՒՆՈՎ ՈՂՈՂՎԱԾ ԱՄՈՒՐ ԺԱՅՌԻ ՎՐԱ։ Հատված Վարդան Ավագ Քահանա Դուլգերյանի «Արձակ եւ չափածո մանրավեպեր» գրքից Գրառումը կատարեց Տեր Հովսեփ քահանա Հակոբյանը


text: ՀԱՅ ԺՈՂՈՎՐԴԻ ՆՅՈՒԹԱԿԱՆ ԿՈՐՈՒՍՏՆԵՐԸ ՀԱՅՈՑ ՑԵՂԱՍՊԱՆՈՒԹՅԱՆ ԺԱՄԱՆԱԿ - Diplomat.am Հայ ժողովրդի դեմ իրականացված հանցագործությունը դեռեւս Թուրքիայի կողմից պատասխանի է սպասում՝ ցեղասպանությունը պիտի ճանաչվի եւ վնասները պիտի փոխհատցվեն: Սրանք ուտոպիական նպատակներ չեն: Որպես Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդ, թուրքական պետությունն ունի միջազգային իրավական պարտավորություններ: Համաձայն միջազգային իրավունքի, հանցագործությունների համար պատասխանատվությունն ընկնում է դրանք իրականացրած երկրի վրա, ինչպես նաեւ, ըստ շարունակականության եւ պատասխանատվության սկզբունքի, նրա իրավահաջորդի: Ֆեդերիկո Անդրեու-Գուզման, ավագ իրավախորհրդատու, Իրավաբանների միջազգային հանձնաժողով (Ժնեւ) Մարդկային կյանքը գերագույն եւ բացառիկ արժեք է: Այն անգին է: Բնականաբար, խոսելով Հայոց ցեղասպանության մասին, մենք առաջին հերթին, եւ գրեթե բացառապես, շեշտել ենք հայ ժողովրդի մարդկային կորուստները: Սակայն ցեղասպանության տարիներին հայ ժողովուրդն ունեցել է նաեւ հսկայական նյութական կորուստներ: Անվիճելի է, որ ցեղասպանության ածանցյալ նպատակներից է եղել հայ ժողովրդի անհատական եւ հավաքական սեփականության յուրացումը: Միջազգային իրավունքը հռչակում է՝ Ex injմria non oritմr jմs (լատ.), այսինքն՝ հանցագործը չպիտի վայելի իր հանցագործության պտուղները: Այլ խոսքով, erga omnes հանցագործության հետեւանքները չեն կարող ճանաչվել կամ օրինականացվել: Այս առումով, շատ կարեւոր է հստակեցնել, թե գումարային դրսեւորմամբ ինչքան են եղել հայ ժողովրդի նյութական կորուստները Հայոց ցեղասպանության տարիներին՝ 1915-1923թթ.: Քննության առնենք որոշ պաշտոնական փաստաթղթեր, որոնցում արձանագրվել են հայ ժողովրդի նյութական կորուստները, եւ ամրագրվել է նրա փոխհատուցում ստանալու իրավունքը: 1918թ. նոյեմբերի 11-ին Առաջին աշխարհամարտում ռազմական գործողությունները վերջնականապես դադարեցնող զինադադարը պաշտոնապես մտավ ուժի մեջ: Երկու ամիս անց՝ 1919թ. հունվարի 18-ին, Փարիզում իր աշխատանքներն սկսեց Փարիզի Խաղաղության վեհաժողովը (The Paris Peace Conference), որի նպատակն էր համապարփակ քննության ենթարկել պատերազմին առնչվող հարցերը եւ նախապատրաստել խաղաղության պայմանագրերը: Կարեւորագույն հարցերի թվին էր պատկանում պատերազմի հրահրման համար մեղավոր երկրների կողմից նյութական կորուստների փոխհատուցումը (reparations): Ըստ այդմ, Փարիզի վեհաժողովի կազմում կար հատուկ հանձնաժողով փոխհատուցումների հարցով (The Commission on Reparations of Damage (Valմation of Damage)): Գրեթե 2 ամիս տեւած աշխատանքներից հետո պարզ դարձավ, որ նյութական կորուստներ են ունեցել ոչ միայն պատերազմին անմիջականորեն մասնակցած երկները: Ուստի, մարտի 7-ին նշյալ հանձնաժողովը ձեւավորեց առանձին մարմին՝ Հատուկ հանձնախումբ (Special Committee), որի նպատակն էր ի մի բերել հանձնաժողովում չներկայացված երկրների եւ ժողովուրդների նյութական կորուստները եւ դրանց փոխհատուցմանը տալ պաշտոնական ընթացք (The Commission on Reparations of Damage, of the Preliminary Peace Conference, has charged a special Committee with the gathering together of claims which may be maid against the enemy Powers): Հատուկ հանձնախումբն ուներ հետեւյալ կազմը՝ անդամներ. գեներալ ՄըքՔինսթրի, (McKinstry) ԱՄՆ, գնդապետ Փիլ (Peel) Մեծ Բրիտանիա, պրն. Ժոասե (Joմasset) Ֆրանսիա, քարտուղարներ՝ Հ. Ջայմս (H. James) ԱՄՆ, պրն. Փ. Լոր (P. Laմre) Ֆրանսիա: Հանձնախմբի ձեւավորման հաջորդ իսկ օրը՝ մարտի 8-ին, այն դիմեց Բոլիվիայի, Բրազիլիայի, Չինաստանի, Էկվադորի, Գվատեմալայի, Հայիթիի, Հեջազի (ներկայումս՝ Սաուդյան Արաբիա), Պանամայի, Պերուի, Սիամի (ներկայումս՝ Թաիլանդ) եւ Հայաստանի Հանրապետության (Delegation of the Armenian Republic of the Conference of Peace) պատվիրակություններին՝ խնդրելով տեղեկություններ կրած նյութական կորուստների վերաբերյալ: Մեկ ամսվա ընթացքում Հատուկ հանձնախումբն ամփոփեց պատվիրակությունների ներկայացրած, ինչպես նաեւ այլ միջոցներով հայթայթած, փաստաթղթերը եւ 1919թ. ապրիլի 14-ին ներկայացրեց իր նախնական զեկույցը: Թեեւ արեւմտահայության եւ արեւելահայության համար հաշվարկները կատարվել էին առանձին-առանձին, սակայն կորուստները ներկայացված էին միասնական վերջնական թվով: Ըստ այդմ, հայության ամբողջական նյութական կորուստը 1914-1919թթ.-ին 1919թ.-ի գներով կազմել է. 19.130.982.000 ֆրանսիական ֆրանկ կամ 3.693.239.768 ԱՄՆ դոլար: Ըստ զեկուցագրի, հայության նյութական կորուստներն ունեին հետեւյալ պատկերը. 1. Արեւմտահայաստան (կամ ինչպես փաստաթղթում է գրված՝ Turkish Armenia). ա) գյուղաբնակների անհատական նյութական կորուստներ՝ 4.601.610.000 բ) քաղաքաբնակների անհատական նյութական կուրուստներ՝ 3.235.550.000 գ) ոչ անհատական նյութական կորուստներ՝ 6.761.350.000 Ընդամենը՝ 14.598.510.000 ֆրանկ 2. Հայաստանի Հանրապետություն եւ Կովկասի այլ հայաբնակ տարածքներ. ա) այն բնակավայրերի բնակչության կորուստները, որոնց բնակաչությունն ամբողջությամբ տեղահանվել է՝ 1.831.872.000 բ) այն բնակավայրերի կորուստները, որոնց բնակչությունը չի տեղահանվել՝ 1.293.600.000 գ) այլ նյութական կորուստներ՝ 1.407.000,000 Ընդամենը՝ 4.532.472.000 ֆրանկ Համընդհանուր նյութական կորուստները՝ 19.130.982.000 ֆրանկ: Անհրաժեշտ է ընդգծել, որ այս թվի մեջ ներառված չեն հայերի 1920թ., 1921թ., եւ 1922թ. (համապատասխանաբար՝ Արեւելյան Հայաստան, Կիլիկիա, Զմյուռնիա եւ այլն) նյութական կորուստները: Եթե հաշվառվեն նաեւ նշյալ ժամանակահատվածի կորուստները, ապա, բնականաբար, վերոնշյալ թիվն առնվազն պետք է 15-20%-ով մեծացվի: Այստեղ պետք է նշել, որ Հայաստանի Հանրապետությունը եnբեք չի հրաժարվել իրեն հասանելիք հատուցումից (reparation): Անգամ հայոց պետականության կորստից հետո, երբ այն ռազմակալվեց օտարերկրյա զինված ուժերի կողմից (ռուսական 11-րդ բանակ + թուրքական 3-րդ բանակ), Հայաստանի Հանրապետության օրինական ներկայացուցիչները շարունակել են պնդել հայ ժողովրդի իրավունքների, մասնավորապես նյութական փոխհատուցման վրա: Այսպես, Լոզանի պայմանագրի կնքումից (24 հուլիսի, 1923թ.) անմիջապես հետո Փարիզի վեհաժողովում Հայաստանի Հանրապետության պատվիրակության ղեկավար Ավետիս Ահարոնյանը պաշտոնական գրությամբ (8 օգոստոսի 1924 թ.) դիմել է Գլխավոր դաշնակից ուժերի արտաքին գործերի նախարարներին եւ վերահաստատել հայոց իրավունքներին հավատարիմ մնալը: Փոխհատուցումների հարցով ահնրաժեշտ է առանձնացնել մի կարեւոր հանգամանք՝ ժամանակային գործոնը բնավ հիմք չէ նյութական պարտավորություններից խուսափելու համար: Ֆինլանդիան ԱՄՆ-ի նկատմամբ Առաջին համաշխարհային պատերազմից մնացած իր նյութական պարտավորությունների կատարումն ամբողջացրեց միայն 1969-ին, Մեծ Բրիտանիան՝ միայն 1965թ.: Ներկայիս Ռուսաստանը դեռեւս խնդիրներ ունի ցարական Ռուսաստանի նյութական պարտավորությունների առումով: Թուրքիայի Հանրապետությունն ինքը, չնայած հսկայական զիջումներին, Օսմանյան կայսրության պարտքը կարողացավ փակել միայն 1944թ. հունիսին: «Նյու Յորք Լայֆ» ապահովագրական ընկերությունն (NYLIC) իր 1875-1915թթ. շահառուների ժառանգներին փոխհատուցման հանձնառության մասին հայտարարեց միայն 2004թ. հունվարին, այն էլ երկարատեւ դատավարությունից հետո: Սույն դատավարությունը, թեեւ անմիջականորեն չի վերաբերում Հայոց ցեղասպանության ընթացքում մեր ընդհանրական նյութական կորուստների փոխհատուցմանը, այնուհանդերձ խիստ կարեւոր է: Առաջին համաշխարհային պատերազմի ժամանակաշրջանի մեկ ֆրանսիական ֆրանկը ներկայումս հավասար է 2.17 ԱՄՆ դոլարի: Այսինքն, դատական նախադեպի կիրառմամբ, մենք կարող ենք հաշվարկել հայության նյութական կորուստների չափը Հայոց ցեղասպանության հետեւանքով՝ 19.130.982.000 ֆրանսիական ֆրանկ x 2.17 = 41.514.230.940 ամերիկյան դոլար: Այսպիսով, Թուրքիայի Հանրապետության, որպես Օսմանյան կայսրության իրավահաջորդի, փոխհատուցման պարտավորությունը ներկայիս Հայաստանի Հանրապետության նկատմամբ, որպես Հայաստանի առաջին հանրապետության իրավահաջորդի, կազմում է առնվազն 41 միլիարդ 514 միլիոն 230 հազար 940 ամերիկյան դոլար:


text: Նախարար. Շրի Լանկային անհրաժեշտ է անվտանգության աուդիտ ՝ զբոսաշրջիկների շրջանում վստահություն ստեղծելու համար Գլխավոր » Ճանապարհորդության նպատակակետ » Նախարար. Շրի Լանկային անհրաժեշտ է անվտանգության աուդիտ ՝ զբոսաշրջիկների շրջանում վստահություն ստեղծելու համար Շրի Լանկայի պետնախարար Հարշա դե Սիլվան հայտարարեց, որ երկիրը նախատեսում է անկախություն անվտանգություն աուդիտ ՝ զբոսաշրջիկների շրջանում վստահություն ստեղծելու համար: Նախարարի խոսքով ՝ այդ միջոցը անհրաժեշտ էր այն բանից հետո, երբ Islamicատկի կիրակի օրը «Իսլամական պետության» հետ կապ ունեցող ծայրահեղականները ռմբակոծեցին եկեղեցիներն ու հյուրանոցները: «Անվտանգության անկախ աուդիտ անցկացնելուց հետո օտարերկրյա պետությունների դեսպանությունները եւ տուրիստական խորհուրդները կխրախուսեն զբոսաշրջությունը», - ասաց նա խորհրդարանին: «Գովազդի վրա միլիոններ ծախսելն անօգուտ է, եթե մենք չենք կարող պատասխանատու լինել զբոսաշրջիկների անվտանգության համար»: Դե Սիլվան ասաց, որ ավելի վատ կլինի, եթե հավաստիացումները շատ արագ տրվեն, եւ տեղի ունենա մեկ այլ միջադեպ: Tourismբոսաշրջության ոլորտի պատասխանատուները հայտնել են, որ 37 երկրներ ճանապարհորդական խորհրդատվություն են տրամադրել, որով նախազգուշացնում են քաղաքացիներին: Անվտանգության մարմինները հայտնել են, որ արագ առաջընթաց է գրանցվում ծայրահեղականների մեծ մասի հետ, որոնք անմիջականորեն կապված են ռմբակոծությունների սպանության կամ ձերբակալման հետ, փակվել են շատ անվտանգ տներ, մինչդեռ ավելի շատ գործողություններ են ձեռնարկվում: Շրի Լանկայի զբոսաշրջիկների ժամանումը 60 տոկոսով ընկել էր մարտի առաջին շաբաթվա ընթացքում, սակայն պաշտոնյաները նախատեսում են վերականգնման արշավ: Շրի Լանկայի Tourismբոսաշրջության խթանումների բյուրոյի նախագահ Կիշու Գոմեսը ասաց, որ զբոսաշրջության հետ կապված աղետների հետ աշխատելու փորձ ունեցող միջազգային գործակալությունը վարձվում է կարճաժամկետ եւ միջնաժամկետ արշավ իրականացնելու համար: Չնայած խոշոր տուրիստական ընկերությունները դադարեցրել են Շրի Լանկայի անկախ ճանապարհորդների վաճառքը, ասում են պաշտոնյաները: Լրացուցիչ տեղեկությունների վրա SaferTourism ծրագիրը eTN կորպորացիայի եւ դոկտոր Փիթեր Թարլոյի կողմից, այցելեք այց safertourism.com, Դոկտոր Թարլոուն զբոսաշրջության անվտանգության եւ անվտանգության ոլորտում աշխարհահռչակ փորձագետ է, ավելի քան 2 տասնամյակ աշխատել է հյուրանոցների, զբոսաշրջությանը միտված քաղաքների եւ երկրների, ինչպես նաեւ զբոսաշրջության անվտանգության ոլորտում ինչպես պետական, այնպես էլ մասնավոր անվտանգության աշխատակիցների եւ ոստիկանության հետ:


text: Ո՞րն էր Արայիկ Խանդոյանի մահվան պատճառը | AraratNews Home » Լուրեր » Ո՞րն էր Արայիկ Խանդոյանի մահվան պատճառը Ո՞րն էր Արայիկ Խանդոյանի մահվան պատճառը Հոկտեմբեր 10, 2018 21:04 Լուրեր, Հասարակություն A+ / A- Ինչպես տեղեկացրել ենք, մահացել է ազատամարտիկ, «Սասնա ծռեր» զինված խմբի անդամ Արայիկ Խանդոյանը, ով հայտնի է որպես «Միայնակ Գայլ»: «Միայնակ Գայլի մահը տեղի ունեցավ հոկտեմբեր 9-10 կեսգիշերին, Գյումրիում, առաջին տվյալներով՝ սրտի կաթվածի հետեւանքով», – ասված է «Սասնա Ծռեր» կուսակցության հաղորդագրությունում: Vnews.am-ը զրուցեց նրա փաստաբանի՝ Արայիկ Պապիկյանի հետ: –Պարո'ն Պապիկյան, վերջին անգամ ե՞րբ եք հանդիպել կամ զրուցել նրա հետ: –Մի քանի օր առաջ ենք հանդիպել, առանձնապես գանգատներ չուներ: Անկեղծ ասած, առողջության մասին հարցադրումներ չեմ արել: Միշտ բարձր տրամադրություն ուներ: Առհասարակ, երբ հարցնում էիր՝ ինչպե՞ս է իրեն զգում ասում էր. «Գերազանց: Կանգուն եմ մեր լեռների պես»: –Իսկ, առհասարակ, առողջական ի՞նչ խնդիրներ ուներ: –Բավականին շատ: Դեռ պատերազմի ժամանակվանից բազմաթիվ հրազենային վիրավորումներ է ունեցել՝ 10-ից ավելի: Նաեւ հաշմանդամության կարգ ուներ: Այն ամբողջ ընթացքում, որ միասին աշխատել ենք, ինքը միշտ երիկամների խնդիր ուներ, գլխացավեր, ոտքերի այտուցներ: Երբ անցյալ տարի ամռանը դատարանի նկուղում իրեն բռնության ենթարկեցին, դրանից հետո իր գլխապտույտ-գլխացավերը, ճնշման տատանումները եւ ականջի ցավերն ավելի սրվեցին: Երբ հանդիպում էինք այդ հատվածներից գանգատներ էր ունենում: -Համապատասխան բուժում չէ՞ր ստանում: –Թեեւ գտնվում էր քրեակատարողական հիմնարկի բուժական մասում, բայց մասնագիտական բուժօգնություն չէր ստանում: Մի քանի անգամ իրեն հիվանդանոց են տեղափոխել՝ բուժզննության: Եղել է նաեւ, որ դատական նիստերը հետաձգվել կամ ընդմիջվել են՝ Արայիկի ինքնազգացողության վատանալու պատճառով: Պատահում էր շտապօգնության բրիգադ էին հրավիրում դատարան: Միշտ ուներ խնդիրներ, իսկ բանտում երկու տարուց ավելի գտնվելով ու նորմալ բուժօգնություն չստանալով, այդ ամենն օր օրի խորանում էր: Բանտային պայմանները չէին բավարարում պաշտշաճ բուժօգնության համար, դա անհնար էր: Բազմաթիվ բողոքներ, դիմումներ եմ ներկայացրել: Մեծ հաշվով, ոչ մի բան չի արվել: Ընդամենը տարել են բուժզննության եւ վերադարձրել: Երբեմն-երբեմն դեղորայքային բուժումներ են կատարել: Չեմ կարող ասել, որ ոչինչ չեն արել, բայց այն ինչ արել են կարճաժամկետ, տվյալ պահին կարգավիճակից թելադրված բուժում է եղել: Նման առողջական վիճակում «Սերժի ռեժիմը» նրան բանտում պահում էր: –Կարո՞ղ ենք ասել, որ նրա նկատմամաբ կատարված բռնությունը հետեւանք է թողել առողջության վատթարացման վրա: –Այո՛, նման կարծիք ունեմ, որ ծեծն անհետեւանք չի մնացել՝ իրապես ազդելով նրա առողջության վրա: Վաղը կիրականացվի փորձաքննություն: Հավանաբար, դրա արդյունքներով, ավելի պարզ կդառանա: Ամեն դեպքում, այդ միջադեպն անհետեւանք չէր կարող մնալ: Որպես օրինակ կարող եմ նշել այն, որ դրանից հետո լսողության խնդիր ուներ: Տեսողության խնդիր նախկինում էլ ուներ, բայց դրանից հետո դա էլ սրվեց:


text: Դեպքեր Ծնունդներ Հունվար 30 - Մովսես Խորենացի, պատմաբան Մահեր 410 Տարեթվեր


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահն ընդունել է ՌԴ արդյունաբերության եւ առեւտրի նախարարին 22.11.2016 Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է «Անտիկոնտրաֆակտ-2016» 4-րդ միջազգային համաժողովին մասնակցելու նպատակով Հայաստան ժամանած Ռուսաստանի Դաշնության արդյունաբերության եւ առեւտրի նախարար Դենիս Մանտուրովին: Հանրապետության Նախագահը կարեւորել է միջոցառումը, որն անցկացվում է «Հակազդեցություն ԵԱՏՄ տարածքում ապրանքների ապօրինի շրջանառությանը. իրականություն եւ հեռանկարներ» խորագրի ներքո: Սերժ Սարգսյանն այն համարել է անհրաժեշտ եւ օգտակար, ընդգծելով, որ համաժողովը շատ լավ հարթակ է ԵԱՏՄ անդամ պետությունների իշխանությունների, հանրության, ակադեմիական շրջանակների եւ գործարար համայնքի ներկայացուցիչների երկխոսության համար: «Արդյունաբերական արտադրանքի անօրինական շրջանառության դեմ պայքարը այն մեծ աշխատանքի մասն է, որ մենք իրականացնում ենք մեր երկրներում՝ բարելավելու գործարար միջավայրը: Արդյունաբերության եւ առեւտրի ոլորտում փոխգործակցության հարցերը հայ-ռուսական միջպետական օրակարգի կարեւոր բաղադրիչն են, ուստի Ձեր այցը մենք կարեւորում ենք նաեւ այդ տեսանկյունից եւ ուրախ ենք քննարկելու հիշյալ ոլորտում երկկողմ հարաբերությունների զարգացման ներուժն ու հնարավորությունները»,-ՌԴ նախարարի հետ հանդիպմանն ասել է ՀՀ Նախագահը: Նախարար Դենիս Մանտուրովը «Անտիկոնտրաֆակտ» համաժողովի շրջանակներում քննարկվող հարցերը եւ դրանց տրվող լուծումները կարեւորել է ցանկացած երկրի, այդ թվում՝ զարգացած երկրների տնտեսությունների համար եւ շնորհակալություն հայտնել Հայաստանում 4-րդ միջազգային համաժողովը բարձր մակարդակով հյուրընկալելու համար: Զրուցակիցները քննարկել են երկկողմ առեւտրատնտեսական կապերի սերտացմանը եւ փոխգործակցության խորացմանը վերաբերող հարցեր: