ՀԱՅԵՐԻ ԱՐՅՈՒՆՈՎ ԿՆՔՎԱԾ ՌՈՒՍ-ԹՈՒՐՔԱԿԱՆ ՊԱՅՄԱՆԱԳՐԻ ՀԱՐՅՈՒՐԱՄՅԱԿԸ | AZG Daily Ընթերցված է` 4377, Տպվել է` 315, Ուղարկվել է էլ.փոստով` 0 Մինչ Հայաստանը ողբում է Ադրբեջանի դեմ մղված 44-օրյա պատերազմի պարտությունը, Ռուսաստանն ու Թուրքիան տոնում են մեկ այլ ցավալի տարեդարձիՙ 1921 թվականի Մոսկվայի պայմանագրի հարյուրամյակը, որ ձեւավորեց Հայաստանի եւ Թուրքիայի սահմաններըՙ վճռելով պատմական Հայաստանի ճակատագիրը։ 1921 թվի մարտի 16-ին կնքված Մոսկվայի պայմանագրի ներկա հարյուրամյակի տոնակատարությունը սկսվեց մարտի 15-ին թուրքական խորհրդարանում, Անկարայում ռուս դեսպան Ալեքսեյ Երխովի մասնակցությամբ, թուրքական խորհրդարանի խոսնակ Մուսթաֆա Սենտոպը հայտարարեց, որ «Ռուսաստանը ոչ միայն մեր հարեւանն է, այլեւ մեր դեպի ապագա ճանապարհի բարեկամն ու համագործակիցը»։ Ռուսաստանը հաճոյախոսությանը պատասխանեց շնորհավորելով Թուրքիային երկու երկրների միջեւ հաստատված դիվանագիտական կապերի հարյուրամյակի առթիվ եւ ավելացրեց. «Այսօր (երկկողմանի հարաբերությունները) սերտացման փուլում են, անշեղորեն առաջ գնալով դեպի ռազմավարական գործընկերության մակարդակը որոշ ոլորտներում, ինչը կարեւոր գործոն է ամրապնդելու համար կայունությունն ու անվտանգությունը տարածաշրջանում»։ 1921 թվի Մոսկվայի պայմանագիրը հետագայում լրացվեց նույն տարվա հոկտեմբերի 13-ին Կարսում կնքված պայմանագրով։ Պատմականորեն ռուս-թուրքական հարաբերությունները միշտ էլ զարգացել են ի հաշիվ Հայաստանի։ Մոսկվայի պայմանագիրը վերջնականորեն ձեւավորեց Հայաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ գոյություն ունեցող սահմանը, առանց Հայաստանի մասնակցության։ Հետագայում էլ, երբ խորհրդային իշխանությունը ամրապնդվեց Հայաստանում, կենտրոնական կառավարությունը ստիպեց Հայաստանին ստորագրելու Կարսի պայմանագիրը։ Կարծես միջազգային բանսարկությունները բավական չէին խոչընդոտելու նորափթիթ հանրապետության արտաքին հարաբերությունների կայացմանը, Երեւանում տեղի ունեցող ներքին խլրտումները արգելք հանդիսացան, որ Հայաստանը մասնակցի Մոսկվայի պայմանագրի ավարտական փուլի բանակցություններին։ Խորհրդային կարգերը Հայաստանում հաստատվեցին 1920 թվականի դեկտեմբերի 2-ին, եւ նոր կառավարությունը արդեն Մոսկվա էր ուղեւորել իր պատվիրակությանը մասնակցելու բանակցություններին, բայց կես ճանապարհին, 1921 թվի փետրվարի 18-ին տեղի ունեցավ Հայ Յեղափոխական Դաշնակցության կազմակերպած ապստամբությունը, որի ձեւավորած կառավարությունըՙ անկախ Հայաստանի վերջին վարչապետ Սիմոն Վրացյանի գլխավորությամբ, հեռագրով Մոսկվային տեղեկացրեց, որ պատվիրակությունը լիազորված չէ ներկայացնելու հեղափոխական նոր կառավարությունը։ Միեւնույն ժամանակ այդ նորակազմ կառավարությունը Թուրքիային էր դիմում օգնության խնդրանքով։ Անշուշտ թուրքերը ոչ մի օգնություն էլ չցուցաբերեցին եւ թողեցին, որ հայերը ջարդեն միմյանց։ Քաղաքացիական պայքարը հավելյալ 20 հազար մարդու կյանք խլեցՙ նախքան որ Երեւանում կվերահաստատվեր խորհրդային իշխանությունը։ Այսպիսով խորրհդային ռուսներն ու թուրքերը անարդար վերաբերվեցին Հայաստանի հանդեպ եւ նրա բացակայությանը ստորագրեցին Մոսկվայի պայմանագիրը, որը մերժում էր ընդունել նախկինում ստորագրված բոլոր պայմանագրերը, որոնք անբարենպաստ էին Թուրքիայի համար։ Դա նշանակում էր, հասկանալիորեն, չեզոքացնել 1920 թվականի օգոստոսի 10-ին ստորագրված Սեւրի դաշնագիրը։ Այս վերջին պայմանագիրը, որն ստորագրվել, բայց չէր վավերացվել Առաջին աշխարհամարտից երկու տարի անց, հստակորեն ճանաչում էր անկախ Հայաստանի Հանրապետությունը, նախկին Օսմանյան կայսրությանը պատասխանատվության էր ենթարկում Հայոց ցեղասպանության կազմակերպման համար եւ հարկադրում նրան վարձահատույց լինել։ Վերոնշյալ երկու պայմանագրերով Մոսկվան փաստացի Կարսի եւ Արդահանի շրջանները զիջում էր Թուրքիային։ Իսկ առավել ցավալին այն էր, որ Թուրքիային էր տրվում նաեւ Սուրմալուի շրջանը, որտեղ գտնվում են Արարատ լեռը, ինչպես նաեւ միջնադարյան Անի մայրաքաղաքի ավերակները։ Բաթումին Վրաստանին էր հանձնվում, ավելի ճիշտՙ Աջարիային, բայց Թուրքիային ձեռնտու պայմաններով։ Հայկական բավական մեծ բնակչություն ունեցող Նախիջեւանի մարզը դառնում էր Նախիջեւանի ինքնավար հանրապետություն խորհրդային Ադրբեջանի խնամակալության ներքո, պայմանով, որ Ադրբեջանը չէր զիջի այդ խնամակալությունը մի երրորդ պետության, այսինքն Հայաստանին։ Թուրքիան եւ Ռուսաստանը այսպիսով դարձան նոր կարգադրությունների երաշխավորները։ Խորհրդային Միության փլուզումից հետո Ադրբեջանը, խախտելով միջազգային իրավունքի բոլոր նորմերը, Նախիջեւանի էքսկլավը բռնակցեց իր տարածքին։ Բոլոր այն երկրներն ու միջազգային կազմակերպությունները, որոնք Նախիջեւանը ճանաչում են որպես Ադրբեջանի մասնիկը, նպաստում են միջազգային օրենքի վարկաբեկմանը։ Բարեկամության եւ եղբայրության պայմանագիրը ստորագրելով Մուսթաֆա Քեմալը հիմարացնում էր բոլշեւիկյան կառավարության առաջնորդ Վլադիմիր Լենինին , հավատացնելով նրան, որ իր Միլլի (ազգային) շարժումը Թուրքիային առաջնորդելու է դեպի պրոլետարիատի իշխանության հաստատում երկրում։ Պայմանագրերը բաց արեցին, փաստորեն, Թուրքիային ռուսական օգնություն կամ պաշտպանություն ցույց տալու դարպասները։ Սննդամթերք, դրամական եւ ռազմական օգնություն տրամադրվեց քեմալական իշխանություններին, որպեսզի «նրանք կարողանան առաջ տանել իրենց ազատագրական պայքարը» ընդդեմ հայերի եւ հույների։ Խորհրդային Միության մարշալ Կլիմենտ Վորոշիլովը , որ հետագայում դարձավ Խորհրդային Միության գերագույն սովետի նախագահության նախագահ, նշանակվեց Մուսթաֆա Քեմալի ռազմական խորհրդատու։ Նրանից բացի, Աթաթուրքի ազգային-ազատագրական պայքարին մասնակցում էին նաեւ Կարմիր բանակի հրամանատարներ Միխաիլ Ֆրունզեն եւ Սեմյոն Արալովը ։ Նրանց աջակցության հետեւանքում Կիլիկիայից վտարվեցին 150 հազար հայեր, իսկ Զմյուռնիայում պարտություն կրեցին հունական զորքերը։ Բնակչությունը խեղդվեց ծովում, իսկ քաղաքը հրո ճարակ դարձավ։ Քաղաքական այս զարգացումները տեղի ունեցան այն ժամանակ, երբ երկու նորահաստատ ուժեր փորձում էին ձեռք բերել միջազգային օրինականություն, քանի որ նրանցից ոչ մեկը դեռ ճանաչված չէր որպես ինքնավար պետություն։ Այնպես որ երկու պայմանագրերն էլ, միջազգային իրավունքի հատկանիշներով, կնքված են խախուտ հիմքերի վրա։ Երբ Մուսթաֆա Քեմալն ստորագրեց Մոսկվայի պայմանագիրը, նա Անկարայում Ազգային մեծ ժողովի նախագահն էր, ինչ որ ձեւով ընդդիմադիր մի կուսակցության առաջնորդը, որը դեմ էր սուլթան Մեհմետ VI-ի կառավարությանը Ստամբուլում, որը միակ լիազորված կողմն էր այդ ժամանակ ստորագրելու Թուրքիայի անունից որեւէ միջազգային պայմանագիր։ Լենինը շուտ հասկացավ Աթաթուրքի խորամանկությունը, երբ Մահմուտ Սոյդանը քեմալիստական «Hakimiyet-i-Milliya» (Ազգային ինքնիշխանություն) թերթի 1921 թվի ապրիլի 25-ի համարում գրեց. «Նրանք, ովքեր հավատում են, որ Ռուսաստանի եւ Թուրքիայի միջեւ բարեկամությունը անպայմանորեն նշանակում է բոլշեւիկյան գաղափարախոսության որդեգրում, շատ խղճուկ հասկացություն ունեն քաղաքական գործերից»։ Պարզ էր, որ Լենինի քթին ծիծաղել էր Աթաթուրքը։ Այսօր, Ռուսաստանի Դաշնության նախագահ Վլադիմիր Պուտինը միեւնույն պատրանքն է փայփայում, որ Ակկույու շրջանում (Թուրքիա) երկրորդ ատոմակայանի կառուցումը նախաձեռնելով եւ դրանով ճանապարհ հարթելով, որ Թուրքիան եւս դառնա «ատոմական ակումբի» անդամ, նա կկարողանա Էրդողանին հեռու պահել ՆԱՏՕ-ից։ 2015-ի նոյեմբերին, երբ ռուսական Սուխոյ Սու-24 մարտական ինքնաթիռը խոցվեց թուրք-սիրիական սահմանում, Ռուսաստանի կոմունիստական կուսակցությունը առաջարկեց չեղյալ հայտարարել Մոսկվայի պայմանագիրը։ Արտգործնախարարությունը սկզբում քննարկեց այդ առաջարկը, բայց հետո որոշեց չսրել լարվածությունը եւ պայմանագիրը պահել որպես Թուրքիայի հետ ձեռնտու գործարք կնքելու միջոցի։ Էրդողանի կառավարությանը քաջ հայտնի է, որ երկու պայմանագրերի հիմքերը խախուտ են։ Այդ պատճառով էր, որ նա ցանկանում էր դրանք իրավական հիմքերի վրա դնելՙ հրապուրելով Հայաստանին, որ ստորագրի Ցյուրիխյան Արձանագրությունները 2009 թվականին։ Բարեբախտաբար, Անկարան ինքը հրաժարվեց Արձանագրությունները վավերացնելուց, Բաքվի հանդեպ «հարգանքից» դրդված։ Ներկայիս, պատերազմի հաղթական ելքից ոգեւորված եւ Հայաստանի հանդեպ առավելություն ձեռք բերածի հոխորտանքով, Անկարան փորձում է նույն «թխվածքաբլիթը» մատուցել Հայաստանին։ Նախագահ Էրդողանը քանիցս կրկնել է, որ «Եթե Հայաստանը իրեն լավ պահի», ապա ինքը շրջափակումը կվերացնի։ Երեւանը պետք է գիտակցի, որ «լավ պահելու» պայմանների մեջ է մտնում վերոնշյալ (Մոսկվայի եւ Կարսի) պայմանագրերի ճանաչումը, որպեսզի վերջնականորեն իրավական հիմքերի վրա դրվեն երկու երկրների սահմանները։ Այդ պայմանագրերը կարող են անվավեր ճանաչվել այլ միջազգային հարաբերությունների զարգացման արդյունքում։ Հայաստանի ինքնիշխան պետություն դառնալը չի բխում Մոսկվայի միջազգային պարտավորությունների շահերից։ Ռուսաստանը այլեւս չի կարող որպես երաշխավոր ծառաել մի երրորդ երկրիՙ Հայաստանի սահմանների որոշման հարցում։ Թուրքիայի առաջարկը իրավական թույն է պարունակում իր մեջ։ Շրջափակման վերացումը, որը որեւէ ժամանակ կարող է դարձյալ կիրառվել, բոլորովին համազոր չէ պատմական այն զիջմանը, որով վերջնականապես հաստատվեն սահմանների ներկա վիճակը։ Հայաստանը իրավասու է մերժելու Թուրքիայի առաջարկըՙ օրինականացնելու նշված պայմանագրերը եւ շարունակելու ցեղասպանության միջազգային ճանաչման իր հետապնդումները։ Նա չի կարող հրաժարվել իր այդ պարտավորությունից։ Ժամանակն է, որ Հայաստանը շրջահայաց կերպով գնահատի քաղաքական իր այդ ներուժը եւ խելամտորեն օգտագործի այն։


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը 22.09.2016 ԴԱՏԱՎՈՐՆԵՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ԵՎ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ 2011 ԹՎԱԿԱՆԻ ՀՈՒԼԻՍԻ 23-Ի ՆՀ-137-Ա ՀՐԱՄԱՆԱԳՐՈՒՄ ՓՈՓՈԽՈՒԹՅՈՒՆ ԿԱՏԱՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 20.09.2016 Ա. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ ՂԵԿԱՎԱՐԻ ԱՌԱՋԻՆ ՏԵՂԱԿԱԼ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 20.09.2016 Ա. ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆԻՆ ԱՐԳԵՆՏԻՆԱՅԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ, ՈՒՐՈՒԳՎԱՅԻ ԱՐԵՎԵԼՅԱՆ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ, ՊԵՐՈՒԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ԵՎ ՉԻԼԻԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅՈՒՆՈՒՄ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ԱՐՏԱԿԱՐԳ ԵՎ ԼԻԱԶՈՐ ԴԵՍՊԱՆԻ ՊԱՇՏՈՆԻՑ ԱԶԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 20.09.2016 Վ. ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՄԻՋԱԶԳԱՅԻՆ ՏՆՏԵՍԱԿԱՆ ԻՆՏԵԳՐՄԱՆ ԵՎ ԲԱՐԵՓՈԽՈՒՄՆԵՐԻ ՆԱԽԱՐԱՐ ՆՇԱՆԱԿԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ 20.09.2016 Վ. ԱՐԱՄՅԱՆԻՆ ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀԻ ԱՇԽԱՏԱԿԱԶՄԻ ՂԵԿԱՎԱՐԻ ԱՌԱՋԻՆ ՏԵՂԱԿԱԼԻ ՊԱՇՏՈՆԻՑ ԱԶԱՏԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ


source: wikipedia

text: Շվեդիա (), պաշտոնապես Շվեդիայի Թագավորություն (), Սկանդինավյան երկիր Եվրոպայի հյուսիսում։ Այն սահմանակցում է Նորվեգիային արեւմուտքից ու հյուսիսից եւ Ֆինլանդիային արեւելքից։ Այն կապված է Դանիային հարավ-արեւմուտքից Էրեսունդի կամրջով:447 435 կմ2 տարածքով Շվեդիան Եվրոպական միության մեջ տարածքով երրորդ խոշոր երկիրն է։ Շվեդիայի բնակչությունը մոտ 10 միլիոն է, որոնցից 2,3 միլիոնը ունի օտար արմատներ։ Շվեդիայում բնակչության խտությունը ցածր է, 22 մարդ/կմ քառակուսի։ Բնակչության մեծ մասն ապրում է երկրի հարավային մասում։ Բնակչության մոտ 85 %-ը ապրում է քաղաքային տարածքներում։ Գերմանական ցեղերը բնակություն են հաստատել Շվեդիայում անտիկ դարաշրջանից, պատմության մեջ հայտնի որպես Գյոտեր/Götar եւ Շվեդեր/Svear եւ ծովափնյա ժողովուրդները կոչվել են Նորսմեններ։ Հարավային Շվեդիայում հիմնականում զարգանում է գյուղատնտեսությունը, մինչդեռ հյուսիսը պատված է սաղարթախիտ անտառներով։ Շվեդիան Ֆեննոսկանդիա աշխարհագրական տարածաշրջանի մասն է։ Շվեդիայի կլիման հիմնականում մեղմ է իր հյուսիսային դիրքին ոչ բնորոշ, իսկ ամառները հիմնականում լինում են տաք։ Ներկայումս Շվեդիան սահմանադրական միապետություն է իր ժողովրդավարական խորհրդարանական համակարգով, որտեղ միապետը պետության ղեկավարն է ինչպես հարեւան Նորվեգիայում։ Մայրաքաղաքը Ստոկհոլմն է, որը նաեւ ամենաշատ բնակչություն ունեցող քաղաքն է երկրում։ Օրենսդրական իշխանությունը պատկանում է 349 անդամ ունեցող Ռիկսդագին։ Գործադիր իշխանությունը պատկանում է կառավարությանը, որը գլխավորում է վարչապետը։ Շվեդիան ունիտար պետություն է, որը բաժանվում է 21 կոմսությունների եւ 290 մունիցիպալիտետների։ Ընդհանուր տեղեկություններ Շվեդիային են պատկանում Գոթլանդ, Էլանդ եւ մի շարք փոքր կղզիներ։ Ափերը ողողում են Բալթիկ եւ Հյուսիսային ծովերը։ Երկրի մակերեւույթը հիմնականում հարթավայրային է։ Առավել բարձր է հյուսիսարեւմտյան՝ Նորվեգիային սահմանակից մասը, որտեղ տարածվում են Սկանդինավյան լեռները (բարձրությունը՝ մինչեւ 2123 մ, Կեբնեկասե լեռ)։ Խիստ մասնատված ափերին շատ են մանր կղզիները՝ շխերները։ Տարածքում են Նորլանդ սարահարթը եւ Միջինշվեդական դաշտավայրը։ Կլիման հյուսիսում ցամաքային է, ձմեռները խիստ են (Բոտնիկական ծոցը 4 ամիս սառչում է), հարավում՝ մեղմ եւ խոնավ։ Հարուստ է ջրաէներգետիկ պաշարներով։ Գետերը կարճ են ու ջրառատ։ Ինդալսէլվեն, Օնգերմանէլվեն գետերից յուրաքանչյուրի վրա գործում են 10-ից ավելի ջրէկներ։ Հարավային հարթավայրերում շատ են լճերն (Վենեռն, Վեթեռն, Էլմարեն, Մելարեն) ու ճահիճները։ Տարածքի 54 %-ը ծածկված է սոճու եւ եղեւնու անտառներով։ Կենդանիներից կան որմզդեղն, գորշ արջ, գայլ, աղվես, բեւեռաղվես, կզաքիս, լուսան եւ այլն։ Շատ են ջրլող թռչունները, բազմատեսակ ձկները։ Կան բազմաթիվ արգելոցներ։ Պատմություն Հին շրջան Շվեդիայի տարածքում մարդու բնակության հետքերը մ. թ. ա. 9-8-րդ հազարամյակներից են։ Մոտ II հազարամյակում եվրոպական մայրցամաքից Շվեդիա են ներխուժել անասնապահ ցեղեր, որոնք ենթարկել են բնիկներին։ Մ. թ. առաջին դարերում Շվեդիայում բնակվել են հյուսիսային գերմանական ցեղեր՝ սվիոններ, գաուաներ եւ այլն։ Մ. թ. 7-6-րդ դարերում տեղի է ունեցել շվեդ, ցեղերի միավորում, անցում նախնադարյան համայնականից՝ դասակարգային հասարակարգի։ Շվեդիացի վիկինգները առեարի եւ թալանի նպատակով ասպատակել են հարեւան երկրները։ 11-րդ դարի սկզբին Շվեդիայում տարածվել է քրիստոնեությունը, երկիրը միավորվել է միասնական թագավորության մեջ։ Մինչեւ 14-րդ դարը ֆեոդալական հարաբերությունները զարգացել են դանդաղ, պահպանվում էին տոհմացեղային մնացուկները։ 12-րդ դարի կեսից շվեդ, ֆեոդալները խաչակրաց արշավանքներ են ձեռնարկել դեպի արեւելք՝ Ֆինլանդիա, Մերձբալթիկա, Ռուսիայի հյուսիս-արեւմուտք, որտեղ շվեդները պարտվել են Ալեքսանդր Նեւսկուց։ 1389 թվական-ին ֆեոդալական երկպառակություններից թուլացած Շվեդիան Դանիայի հետ կնքել է ունիա, որին 1397 թվական-ին միացել է նաեւ Նորվեգիան։ Այդ միությամբ Շվեդիայում ուժեղացել է հարկային լուծը, Շվեդիայի ենթարկվածությունը Դանիային։ 1434 թվական-ին Շվեդիայում բռնկել է գյուղացիական պատերազմ, որը շուտով վերաճել է հակադանիական պայքարի եւ ունիայի խզման։ Դանիական տիրապետությանը վերջ է տվել 1521 թվական-ին Դուստավ էրիկսոնի գլխավորած ժողովրդական ապստամբությունը։ 1527-1539 թվականներին Շվեդիայում անց է կացվել Ռեֆորմացիա, որն ուժեղացրել է թագավորական իշխանությունը։ 16-րդ դարի վերջից, եւ հատկապես 17-րդ դարում, շվեդական ֆեոդալական պետությունը բազմաթիվ պատերազմներ է մղել Բալթիկային տիրելու համար, որի հետեւանքով Շվեդիան զավթել է Արեւելյան Մերձբալթիկան, Պոմերանիաեւ ու այլն, եւ դարձել Եվրոպայի հզոր պետություններից մեկը։ Շվեդիայի արտաքին քաղաքական հաջողությունները ամրապնդել են թագավորական իշխանությունը երկրի ներսում։ Թագավորները անց են կացրել հողերի ռեդուկցիա, որը առաջընթաց քայլ էր երկրի բուրժուականացման ճանապարհին։ Շվեդիայում հաստատվեց բացարձակ միապետություն, որի հիմնական հենարանն էին միջին ազնվականությունը, սպայությունը եւ առեւտրամանուֆակտուրային բուրժուազիան։ 1700-1721 թվականների Հյուսիսային պատերազմում Շվեդիան ժամանակավոր հաջողության հասավ, սակայն խոշոր պարտություն կրեց Ռուսաստանում եւ կորցրեց իր տիրույթները Արեւելյան Մերձբալթիկայում եւ Հարավ-Արեմտյան Կարելիայում։ Կառլ XV-ի մահով (1781) ավարտվեց շվեդիայի բացարձակապետության շրջանը։ Շվեդիայի փորձերը ռեւանշ վերցնելու Ռուսաստանից, ավարտվեցին շվեդական զորքերի նոր պարտությամբ։ Միջին դարեր 1805-1810 թվականների եւ 1813-1814 թվականների պատերազմներին Շվեդիան մասնակցեց հակաֆրանսիական կոալիցիայի կազմում։ Դանիայի հետ կնքված Քիլլի պայմանագրով (1814) Շվեդիան ստացավ Նորվեգիան։ Անընդմեջ պատերազմները հանգեցրին Շվեդիայի տնտեսական քայքայման։ Բայց արդեն 19-րդ դարի 50-60-ական թվականներին Շվեդիայում սկսեց արագորեն զարգանալ արդյունաբերական կապիտալիզմը։ Կապիտալիստական հարաբերությունները մեծ չափով զարգացան նաեւ գյուղատնտեսության մեջ։ Քաղաքական ակտիվ ուժ դարձավ արդյունաբերական բուրժուազիան։ 19-րդ դարի 70-ական թվականների բանվորական շարժումը ընդունեց կազմակերպված ձեւեր, առաջացան արհմիություններ։ Օսկար II-ի օրոք (1872-1907) Շվեդիան դարձավ ավանդական չեզոքության երկիր, բայց որոշակի գերմանական կողմնորոշմամբ, որը պահպանվեց նաեւ առաջին համաշխարհային պատերազմի (1914-1918) ժամանակ։ 1918-1920 թվականներին երկրում ծավալվեց հուժկու գործադուլային շարժում, կառավարությունը ստիպված էր անցկացնել ընտրական բարեփոխումներ, ընդունել օրենք 8-ժամյա աշխատանքային օրվա մասին։ 1920-ական թվականներին ավարտվեց շվեդական կապիտալիզմի անցումը մոնոպոլիստական փուլին։ Շվեդիան դարձավ կապիտալի խոշոր արտահանող։ 1920-1922 թվականներին Շվեդիայի կառավարությունը հիմնականում ղեկավարում էին լիբերալները։ 1930-ական թվականների սկզբի համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը ցնցեց նաեւ Շվեդիան, անկում ապրեց արդյունաբերական արտադրությունը, աճեց գործազրկությունը, ծավալվեց գործադուլային շարժումը։ Երկրորդ աշխարհամարտ եւ հետպատերազմյան շրջան Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) ժամանակ Շվեդիան չեզոքություն հայտարարեց, բայց հաճախ էր այն խախտում հօգուտ Գերմանիայի եւ Ֆինլանդիայի։ 1946 թվականին Շվեդիան ընդունվեց ՄԱԿ, 1948-1952 թվականներին մասնակցեց։ 1967-1968 թվականներին միջոցներ ձեռնարկվեցին տնտեսության մեջ պետական կարգավորման դերը ուժեղացնելու ուղղությամբ, բայց շարունակվում էր պահպանվել գործազրկության բարձր մակարդակը, ավելանալ գործադուլների թիվը։ 1974-1976 թվականներին ռիկսդագը օրենքներ ընդունեց միջին եւ ցածր եկամուտ ունեցողների պետական հարկերը, ի հաշիվ ձեռնարկատերերից գանձվող հարկերի, նվազեցնելու մասին։ 1970-ական թվականների 2-րդ կեսի համաշխարհային տնտեսական ճգնաժամը հարվածեց նաեւ Շվեդիայի տնտեսությանը, դանդաղեց արդյունաբերական զարգացումը, ավելացավ գործազրկությունը։ Շվեդիան կապիտալիստական երկրներից առաջինը ճանաչեց ՎԴՀ-ին, տնտեսական օգնություն ցույց տվեց նրան, դատապարտեց Իսրայելի ագրեսիան արաբական երկրների դեմ, ճանաչեց Օդեր-Նայսե սահմանագիծը, 1975 թվականին ստորագրեց Հելսինկիի եզրափակիչ ակտը։ "Կարմիր-կանաչ" կոալիցիայի ժամանակաշրջան (1951-1957) Այս ժամանակահատվածում իրականացվել է կոշտ տնտեսական քաղաքականություն ՝ կապված գների աճի եւ գնաճի հետ ։ 1951 թվականին ձեւավորվեց սոցիալ-դեմոկրատների եւ գյուղացիական միության կոալիցիոն կառավարությունը։ Համագործակցության տարիները քաղաքական առումով համեմատաբար հանգիստ են եղել Շվեդիայի համար ։ Կառավարական կուսակցություններն իրենց ուշադրությունը կենտրոնացրել են սկսված բարեփոխումների վրա ՝ հիվանդության ապահովագրություն, կենսաթոշակների եւ երեխաների նպաստների ինդեքսավորում, ուսանողների համար կրթաթոշակներ եւ այլն ։ 1950-ականներին աշխատավարձի իրական աճը հնարավոր դարձրեց բնակչության բոլոր խմբերի համար կենսամակարդակի տարեկան բարձրացումը, ապրանքների եւ ծառայությունների պահանջարկը ավելի մեծ էր, քան երբեւէ, բայց 1950-ականները բնակարանային ճգնաժամի ժամանակ էին։ 1957 թվականին կոալիցիան փլուզվեց։ "Շվեդական մոդել" Միասնական տնտեսական աճի միտումը, որը բնորոշ էր շվեդական տնտեսության զարգացմանը Կորեական պատերազմից հետո, պահպանվել է ամբողջ 1960-ականներին եւ 1970-ականների սկզբին։ 1950-ից 1973 թվականներին Շվեդիայում արդյունաբերական արտադրանքի արժեքը կայուն դրամական արտահայտությամբ աճել է 280% - ով ։ "Շվեդական մոդելը" Այս տարիներին հասավ իր գագաթնակետին։ Աշխատանքի եւ կապիտալի միջեւ համագործակցությունը, կենտրոնացված պայմանագրերի կնքումը, տնտեսական աճի մեծացմանն ուղղված ազատական տնտեսական քաղաքականությունը, Այս ամենը նպաստեցին աշխատաշուկայում կողմերի միջեւ վստահության հարաբերությունների ստեղծմանը։ Շվեդիայում կենսամակարդակը դարձել է աշխարհում ամենաբարձրերից մեկը ։ Արդյունաբերության շահույթն ու աշխատավարձն աճել են ռեկորդային տեմպերով։ Որպես աշխատանքի շուկայում գործողությունների հիմնարար սկզբունք ՝ առաջ է քաշվել աշխատավարձի ոլորտում համերաշխության քաղաքականությունը։ Տեղի ունեցավ հասարակական հատվածի զգալի ընդլայնում, ինչը սոցիալական հասարակության ստեղծման տրամաբանական հետեւանքն էր։ Ենթակառուցվածքները՝ ճանապարհներ, հիվանդանոցներ, դպրոցներ, հաղորդակցություններ, զարգացել են արագ տեմպերով ։ Հետինդուստրիալ հասարակությունը սկսեց ձեւավորվել։ 1974-ին ընդունվեց նոր Սահմանադրություն, թագավորը զրկվեց բոլոր քաղաքական ուժերից, Նա մնաց միայն արտաքին քաղաքական հանձնաժողովի ղեկավար, երկպալատ խորհրդարանը փոխարինվեց միապալատ Ռիկսդագի կողմից:1970−ականների կեսերից, արտաքին շուկաներում մրցակցության սրման եւ արտադրության խորը ճգնաժամի պատճառով, երկրի տնտեսական իրավիճակը նկատելիորեն բարդացել է ։ Արդյունաբերության որոշ ճյուղեր, որոնք ընկել էին խորը կառուցվածքային ճգնաժամի մեջ, սկսեցին ստանալ պետական աջակցություն, եւ հսկայական մասշտաբով։ Այս առումով որոշ տնտեսագետներ սկսեցին խոսել շվեդական մոդելի փլուզման, բարեկեցության պետության ճգնաժամի, անձնական հարկման չափազանց մեծ մակարդակի եւ արագորեն ընդլայնվող պետական հատվածի մասին, որը դուրս է մղում մասնավոր ընկերությունները։ 1970-ականներին շվեդական բարեկեցության հիմքից հումքային կախվածությունը վերածվեց մի գործոնի, որը մեծապես բարդացնում է տնտեսական աճը ։ 1976 թվականի Ռիկսդագի ընտրություններից հետո սոցիալ-դեմոկրատները 1936 թվականից ի վեր առաջին անգամ կորցրեցին իշխանությունը։ Կենտրոն կուսակցության, Ժողովրդական կուսակցության եւ չափավոր կոալիցիոն կուսակցության աջ կենտրոնամետ կոալիցիան կառավարություն է ձեւավորել վարչապետ Թորբյորն Ֆելդինի գլխավորությամբ։ Սկսվեց ձախ կենտրոնամետ եւ աջ կենտրոնամետ կառավարությունների կանոնավոր հերթափոխը։ 1980-ականներին Շվեդիայի տնտեսական զարգացման առաջատար միտումը երկաթի հանքաքարից եւ գունավոր մետալուրգիայից ավանդական կախվածությունից անցումն էր տրանսպորտի, էլեկտրական ապրանքների, կապի միջոցների, քիմիական եւ դեղագործական արտադրանքի արտադրության առաջատար տեխնոլոգիային։ 1980-ականներին Շվեդիայի տնտեսական զարգացման հիմնական միտումները ներառում էին. 1980-ականների սկզբին այնպիսի խնդիրներ, ինչպիսիք են տնտեսական աճի գրեթե ամբողջական դադարեցումը, համաշխարհային շուկայում Շվեդիայի մրցունակության նվազումը, գնաճի եւ բյուջեի դեֆիցիտի ազդեցությունը եւ 1930 — ականներից հետո առաջին անգամ զգալի գործազրկության առաջացումը (4% 1982 թ.), հայտնվեցին քաղաքական բանավեճերի կենտրոնում։ Պալմեի կառավարությունը, արհմիությունների աջակցությամբ, հրապարակեց իր "երրորդ ճանապարհ" ծրագիրը, որը միջինն է կոմունիզմի եւ կապիտալիզմի միջեւ։ Պալմեն կիսում էր Ֆինլանդիայի նախագահ Ուրհո Կալեւա Կեկկոնենի գաղափարները Հյուսիսային Եվրոպայի միջուկային կարգավիճակի ամրապնդման վերաբերյալ:1986 թվականի փետրվարին Օլոֆ Պալմեն սպանվեց Ստոկհոլմի փողոցներից մեկում։ Երկրորդ անգամ շվեդական մոդելի ճգնաժամի եւ փլուզման մասին օտարերկրյա եւ տեղական վերլուծաբանները սկսեցին խոսել 1990-ականների սկզբից, երբ երկրում ի հայտ եկան սոցիալական, տնտեսական եւ քաղաքական նոր սուր խնդիրներ։ Պետական հատվածը, որն արդյունավետ էր 1950-1960-ական թվականներին, գտնվում էր մշտական ճգնաժամի մեջ ։ Գործազրկությունը հասել է 13 տոկոսի, ինչը բացառիկ բարձր ցուցանիշ է շվեդական չափանիշներով ։ Հաճախացել են գործադուլները։ Ազգային պարտքի չափը մոտեցել է տարեկան ՀՆԱ-ի ծավալին, իսկ պետական բյուջեի դեֆիցիտը հասել է 11 տոկոսի ։ Առաջացան նաեւ ուժեղ հակասություններ նախկինում միասնական արհմիությունների եւ սոցիալ-դեմոկրատների միջեւ ։ Պետական ֆինանսների խնդիրները եւ քաղաքական տարաձայնությունների ուժեղացումը ուղեկցվեցին երկրում էթնիկ լարվածության աճով, Եվրամիությանը անդամակցելու հակասական որոշմամբ եւ շվեդական չեզոքության նշանակության վերաբերյալ մշտական բանակցություններով։ 1990-ականների սկզբի տնտեսական անկումը հանգեցրեց գործազրկության, պետական պարտքի եւ պետական հատվածում բյուջեի դեֆիցիտի կտրուկ աճի։ Պետականֆինանսների պարզեցումը եւ գնաճի ցածր մակարդակի քաղաքականության ներդրումը, ինչպես նաեւ կապի եւ տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտների զարգացումը հնարավորություն տվեցին 1990-ականների երկրորդ կեսին հասնել տնտեսական աճի բարձր տեմպերի։ Գագաթնակետին հասավ 2000 թվականին։ Դրանից հետո համաշխարհային տնտեսական անկման գործոնը սկսեց ազդել Շվեդիայի տնտեսության վրա ։ Շվեդական արտահանման ծավալների աճը զսպվում է արտասահմանյան շուկաներում ավտոմեքենաների եւ կապի տեխնոլոգիաների ցածր պահանջարկով, ինչպես նաեւ եվրագոտում տնտեսական աճի տեմպերի անկմամբ։ 1990-ականների սկզբին Շվեդիայում գործազրկության մակարդակը հասել էր միջին եվրոպական մակարդակի եւ գտնվում էր 10-ից 14%-ի սահմաններում։ 1989 թվականին Բեռլինի պատի անկումից հետո շվեդական լիակատար չեզոքության քաղաքականությունը վերանայվեց, եւ կառավարությունը ցանկություն հայտնեց անդամակցել Եվրամիությանը։ Շվեդիան ԵՄ անդամ է դարձել 1995 թվականին։ 2005 թվականի սեպտեմբերի 19-ից մինչեւ 2007 թվականի հոկտեմբերի 15-ը Շվեդիայում անջատել են անալոգային հեռուստատեսությունը։ Ընտրություններ 2006 2006 թվականի ընտրություններում հաղթել է պահպանողական Դաշինք հանուն Շվեդիայի կոալիցիան, որի մեջ մտնում են չափավոր կոալիցիոն կուսակցությունը (ՈՒԿՊ), Կենտրոն կուսակցությունը, Ժողովրդական լիբերալ կուսակցությունը եւ Քրիստոնեա — դեմոկրատական կուսակցությունը, ստացել է ձայների 48,1%-ը ։ Այս ընտրությունների ՈՒԿՊ — ն իր համար ռեկորդային թվով ձայներ է հավաքել ՝ 26,1 տոկոս։ Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությանը Կանաչների եւ Ձախերի կուսակցության հետ դաշինքում կողմ է արտահայտվել ընտրողների 46,2 տոկոսը։ 2006 թվականի հոկտեմբերի 5-ին խորհրդարանը հաստատեց երկրի նոր վարչապետի թեկնածությունը։ Նա Ֆրեդրիկ Ռայնֆելդ էր ՝ Ուկրաինայի Դեմոկրատական Հանրապետության եւ Շվեդիայի համար աջ դաշինքի առաջնորդը։ Ռայնֆելդի օգտին քվեարկել է 349 պատգամավորներից 175-ը (169-ը դեմ է քվեարկել, 5-ը ՝ բացակա)։ Ֆրեդրիկ Ռայնֆելդը հաջորդել է Յորան Պերսոնին (Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցություն), որը վարչապետի պաշտոնը զբաղեցրել է տասը տարի։ Ընտրություններ 2010 2010 թվականի սեպտեմբերի 19-ին տեղի ունեցան հերթական ընտրությունները, որոնց արդյունքում աջ կենտրոնամետ կոալիցիան պատմության մեջ առաջին անգամ երկրորդ անընդմեջ հաղթանակն տարավ, թեեւ չկարողացավ բացարձակ մեծամասնություն ստանալ Ռիկսդագում ։ Դաշինքի առաջատար, չափավոր կոալիցիոն կուսակցությունը հավաքել է 30,0 տոկոս, ինչը կուսակցության լավագույն արդյունքն է իր ողջ պատմության ընթացքում։ Սոցիալ-դեմոկրատները ստացել են 1914 թվականից ի վեր ամենաքիչ ձայները (30,9 %), բայց կարողացել են մնալ երկրի ամենահայտնի կուսակցությունը։ Ընդհանուր առմամբ, Շվեդիայի համար դաշինքը, որը միավորում է չորս աջ կենտրոնամետ կուսակցություններ, հավաքել է ձայների 49,3 տոկոսը ՝ խորհրդարանում ստանալով 349 պատգամավորական մանդատից 172-ը։ Երեք ձախ եւ ձախ կենտրոնամետ կարմիր-կանաչ կուսակցությունների կոալիցիային կողմ է քվեարկել 43,7 տոկոսը, ինչը նրան ապահովել է խորհրդարանում 157 տեղ։ Ռիկսդագի ընտրությունների պատմության մեջ առաջին անգամ խորհրդարան է անցել ծայրահեղ աջ ազգայնական Շվեդ դեմոկրատներ կուսակցությունը։ Նրա օգտին քվեարկել Է ընտրողների 5,7 տոկոսը — 20 տեղ։ Ընտրություններ 2014 2014 թվականի ընտրությունների արդյունքներով Սոցիալ-դեմոկրատական կուսակցությունը կանաչ եւ ձախ կուսակցությունների հետ միասին հավաքել է ձայների 43,8% - ը ։ Պահպանողական կոալիցիայի օգտին ՝ վարչապետ Ֆրեդրիկ Ռայնֆելդի գլխավորությամբ, իր ձայնը տվել է ընտրողների 39,3% - ը։ Այս ընտրությունների արդյունքում Շվեդիայի վարչապետ է դարձել Ստեֆան Լյովենը, թեեւ սոցիալ-դեմոկրատների եւ Կանաչների կոալիցիան չի ստացել ձայների մեծամասնությունը։ Սոցիալ-դեմոկրատներն ու կանաչները կարողացել են ինքնուրույն կառավարություն ձեւավորել, քանի որ Շվեդիայում գործում է բացասական պառլամենտարիզմի համակարգ, որի դեպքում կառավարությունը կարող է մնալ իշխանության ղեկին, եթե դրան դեմ չէ խորհրդարանի մեծամասնությունը։ Դա բարդ իրավիճակ ստեղծեց Ռիկսդագում։ Ձախ կենտրոնամետ փոքրամասնության կոալիցիան մտավ կառավարություն, բայց միեւնույն ժամանակ աջ կուսակցությունների դաշինքը մեծ ազդեցություն ունեցավ խորհրդարանում։ Շվեդ դեմոկրատների կուսակցությունը հավաքել է ձայների մոտ 13 % - ը, ինչը բուռն քաղաքական քննարկումներ է առաջացրել ամբողջ երկրում։ Ընտրություններ 2018 2018 թվականի սեպտեմբերի 9-ին կայացած Ռիկսդագի ընտրություններում ձայների մեծամասնությունը գրեթե հավասարապես բաժանել են աջ կենտրոնամետ կուսակցությունների դաշինքը (ձայների 40,3%) եւ իշխող կարմիր-կանաչ դաշինքը, որի մեջ մտնում են սոցիալ-դեմոկրատները, Կանաչների կուսակցությունը եւ Ձախ կուսակցությունը (40,6%)։ Ուլտրաաջ "Շվեդ դեմոկրատներ" կուսակցությունը հավաքեց ձայների 17,6% - ը, ինչի պատճառով նոր կառավարության ձեւավորումը հետաձգվեց[24] ։ 2019 թվականի հունվարի 18-ին Երրորդ փորձից Ռիկսդագը պաշտպանել է Սոցիալ-դեմոկրատ Ստեֆան Լեւինի թեկնածությունը վարչապետի պաշտոնում ՝ կենտրոնամետ կուսակցությունների պասիվ աջակցությամբ։ Պետական կարգ Շվեդիան սահմանադրական միապետություն է։ Գործող սահմանադրությունն ուժի մեջ է 1975 թվականից։ Պետության գլուխը թագավորն է, որն իրականացնում է ներկայացուցչական ֆունկցիաներ։ Ընտրական իրավունքից օգտվում են 18 տարին լրացրած բոլոր քաղաքացիները։ Օրենսդիր բարձրագույն մարմինը ռիկսդագն է (միապալատ խորհրդարան), որն ընդունում է օրենքներ, պետության բյուջեն, ընտրում վարչապետին, հաստատում կառավարության կազմը, ընտրում օմբուդսմեններին եւ այլն։ Լեներում կենտրոնական իշխանությունը ներկայացնում է նահանգապետը, որը գլխավորում է հատուկ վարչական բյուրոն, վերահսկում տեղական ինքնավարության մարմինները՝ լանդստինգները լեներում, լիազորների ժողովները՝ քաղաքներում եւ գյուղական կոմունաներում։ Դատական համակարգը կազմում են գերագույն դատարանը, ապելյացիոն դատարանները, քաղաքային եւ օկրուգային դատարանները։ Կան հատուկ դատարաններ՝ գույքի բաժանման, հողային գործերի, ոստիկանական եւ այլն։ Աշխարհագրություն Շվեդիան գտնվում է Ֆենոսկանդինավիայում։ Գերակշռում են ոչ բարձր, ժայռոտ ափերը՝ մանր կղզիներով ու շխերներով, որոնք դժվարացնում են մերձափնյա նավագնացությունը։ Բոտնիկի ծոցի ափերը ցածրադիր են, գլխավորապես՝ ավազային։ Շվեդիայի հյուսիսային եւ արեւմտյան շրջանները զբաղեցնում են Սկանդինավյան լեռները (բարձրությունը՝ մինչեւ 2123 մ, Կեբնեկայսե լեռ), որոնք լեռնաշղթաների, սարահարթերի եւ միջլեռնային գոգավորությունների զուգակցում են։ Սառցադաշտերը (ավելի քան 200) գրավում են մոտ 400 կմ2։ Երկրի հյուսիսում տարածված է խիստ մասնատված Նորլանդ սարահարթը (բարձրությունը՝ 200-800 մ)։ Ավելի հարավ գտնվում է Միջին-շվեդական դաշտավայրը՝ իրար հաջորդող թմբաշարերով եւ գոգավորություններով, որոնց զգալի մասն զբաղեցնում են լճերը։ Տարածված են ռելիեֆի սառցադաշտային ձեւերը (օզեր, մորեններ եւ այլն)։ Երկրի հարավում Ամոլանդ բարձրությունն է, որը շառավղաձեւ հովիտներով կտրտված է առանձին բլրաշարերի եւ լեռնազանգվածների։ Երկրաբանական կառուցվածք Շվեդիան գտնվում է Արեւելա-Եվրոպական պլատֆորմի Բալթիական վահանի սահմաններում եւ Շրջափակված է կալեդոնյան ծալքավորման կառուցվածքներով։ Ծածկված է քեմբր-սիլուրի մնացորդներով եւ առավելապես անթրոպոգենի սառցադաշտային նստվածքներով։ Օգտակար հանածոներ Օգտակար հանածոներից կան երկաթ, պղինձ, կապար, ցինկ, վոլֆրամ, հազվագյուտ մետաղներ եւ ֆլյուորիտի ոչ խոշոր հանքավայրեր, հանքային աղբյուրներ։ Կլիմա Կլիման բարեխառն է, խիստ զգացվում է գոլֆստրիմի ազդեցությունը։ Հյուսիսային շրջաններում կլիման ավելի խիստ է, միջին եւ հարավային շրջաններում՝ անցումային ծովայինից ցամաքայինի։ Հունվարի միջին ջերմաստիճանը հարավում 0—5 °C է, հյուսիսում՝ -6 °C-ից մինչեւ - 14 °C, հուլիսինը՝ համապատասխանաբար 15-17 եւ 10-11 °C։ Տարեկան տեղումները լեռներում 1500-1700 մմ են, հարթավայրերում՝ 700-800 մմ, հյուսիս-արեւելքում՝ 300-600 մմ։ Հյուսիսային լեռներում ձնածածկույթի տեւողությունը 6-7 ամիս է, հարավում՝ մինչեւ 1 ամիս, որոշ շրջաններում ձնածածկույթը բացակայում է։ Ներքին ջրեր Գետերը կարճ են, ջրառատ, սնումը՝ ձնաանձրեւային։ Մեծ գետերն են Էսթերդալելվենը, Տուռնելվենը, Կլարէլվենը, Օնգերմանէլվենը, Գյոթաէլվը։ Գետերն ունեն մեծ անկում, սահանքավոր են, առաջացնում են ջրվեժներ։ Առավելագույն հոսքը լինում է գարնանը եւ ամռանը։ Գետերի սառցակալման տեւողությունը հարավում 3-4 շաբաթ է, հյուսիսում՝ 5-6 ամիս։ Հիդրոէներգիայի պաշարներով Շվեդիան Արեւմտյան Եվրոպայում գրավում է 2-րդ տեղը (Նորվեգիայից հետո)։ Երկրի տարածքի 9 %-ը զբաղեցնում են լճերը։ Խոշոր լճերն են՝ Վենեռնը, Վեթեռնը, Էլմարենը, Մելարենը։ Հողեր, բուսականություն եւ կենդանական աշխարհ Տարածքի 50 %-ը զբաղեցնում են անտառները։ Հյուսիսում, պոդզոլային հողերի վրա տարածված է տայգան, հարավում, ճմապոդզոլային հողերի վրա՝ խառն անտառները, Սկոնե թերակղգում, անտառային գորշ հողերի վրա՝ լայնատերեւ անտառները։ Տարածքի մոտ 14 %-ը զբաղեցնում են ճահիճները, 15 %-ը՝ տունդրային բուսականությունը։ Ծովափնյա շրջաններում եւ հարթավայրերում հանդիպում են մացառուտներ, մարգագետնային տեղամասեր։ Կենդանիներից կան որմզդեղն, գորշ արջ, գայլ, աղվես, լուսան, սկյուռ, նապաստակ, կզաքիս, ոզնի, բեւեռաղվես, լեմինգ։ Շատ են ջրլող թռչունները։ Գետերն ու լճերը հարուստ են ձկներով։ Շվեդիայում կա 16 ազգային պարկ եւ 850 արգելոց։ Բնակչություն 96 %-ը շվեդներ են, բնակվում են նաեւ սաամներ, ֆիններ։ Պաշտոնական լեզուն շվեդերենն է, կրոնը՝ լյութերականությունը, տոմարը՝ գրիգորյանը։ Միջին խտությունը 1 կմ2 տարածքի վրա 22 մարդ է ապրում (2015 թվականի տվյալների համաձայն), քաղաքային բնակչությունը՝ 86 % (2015)։ Առավել խիտ են բնակեցված երկրի միջին եւ հարավային շրջանները։ Խոշոր քաղաքներն են Ստոկհոլմը, Գյոտեբորգը, Մալմյոն։ Տնտեսություն Շվեդիան Հյուսիսային Եվրոպայի զարգացած կապիտալիստական ինդուստրիալ երկրներից է՝ ինտենսիվ գյուղատնտեսությամբ եւ արտաքին տնտեսական լայն կապերով։ Շվեդիայի տնտեսությունում առաջատար են մեքենաշինությունը, հատկապես նավա եւ ավտոմոբիլաշինությունը, ինքնաթիռաշինությունը, էլեկտրատեխնիկան եւ էլեկտրոնիկան, թեեւ Շվեդիան շարունակում է մնալ երկաթի հանքանյութի, որակյալ պողպատի, սղոցանյութերի, թաղանթանյութի-թղթի աշխարհի խոշորագույն արտադրողներից մեկը։ Տնտեսությունը բնութագրվում է արտադրության եւ կապիտալի բարձր աստիճանի կենտրոնացմամբ։ Արդյունաբերության եւ բանկերի վերահսկողությունը կենտրոնացած է շվեդական ֆինանսական օլիգարխիայի 20-25 ընտանիքների ձեռքում։ Պետական սեկտորին բաժին է ընկնում ազգային համախառն արդյունքի ավելի քան 15 %-ը եւ ներդրված կապիտալի մինչեւ 30-40 %-ը։ Արդյունաբերություն Արդյունաբերության ճյուղերից առանձնանում են մետաղաձուլությունը (բարձրորակ պողպատ, գունավոր մետաղներ) եւ մեքենաշինությունը (նավեր, ինքնաթիռներ, էլեկտրատեխնիկա, էլեկտրոնային հաշվիչ մեքենաներ)։ Երկրի ընդերքում հայտնաբերվել են բարձրորակ երկաթաքարի համաշխարհային նշանակության պաշարներ։ Կան նաեւ ցինկի, կապարի, պղնձի, վոլֆրամի հանքավայրեր։ Մեքենաշինություն Ավտոմեքենաշինության մեջ հայտնի է «Վոլվո» վերազգային մենատիրությունը՝ համանուն ավտոմեքենաների արտադրությամբ։ Փայտամշակման արդյունաբերություն Զարգացած է փայտամշակման արդյունաբերությունը, արտադրվում է կահույք, թուղթ եւ այլն։ Գյուղատնտեսություն Գյուղատնտեսությունն ապահովում է Շվեդիայի մթերքների պահանջի 80 %-ը, այդ թվում՝ կաթի, մսի, սննդամթերքի, հացահատիկի պահանջը ամբողջությամբ։ Զարգացած է նաեւ ձկնորսությունը։ Առողջապահություն 2014 թվականին ծնունդը կազմել է 1000 բնակչին 12, մահացությունը՝ 9,4։ Մահացության հիմնական պատճառները սիրտ-անոթային համակարգի, թոքերի հիվանդություններն են եւ չարորակ նորագոյացությունները։ Տարածված են գրիպը, մանկական վարակիչ հիվանդությունները, վարակիչ դեղնախտը եւ վեներական հիվանդությունները։ Առողջապահության ծառայությունը գտնվում է Սոցիալական գործերի նախարարության եւ Առողջապահության ու սոցիալական ապահովագրության ազգային խորհրդի ենթակայության ներքո։ Գիտություն Շվեդները մեծ ներդրում ունեն գիտությունների զարգացման բնագավառում։ Դրան մեծապես նպաստել է Ուփսալայում եւ Լունդում առաջին համալսարանների (համապատասխանաբար՝ 1477 եւ 1668 թվականներին) ու աստղադիտարանների (1650 եւ 1670 թվականներին) հիմնադրումը։ Համաշխարհային ճանաչում ունի բնախույզ Կառլ Լիննեյը, որը եղել է Շվեդական գիտությունների թագավորական ակադեմիայի առաջին նախագահը։ Քիմիկոս Շեելեն ստացել է քլորը, գլիցերինը, Լ. Նիլսոնը՝ սկանդիում քիմիական տարրը, Ա. Կրոնստեդտը՝ նիկելը, Գ. Պաշը՝ անվտանգ, այսպես կոչված, «շվեդական լուցկիները»։ Հանրահայտ է գյուտարար եւ արդյունաբերող Նոբելների ընտանիքը։ Ալֆրեդ Նոբելը (հայտնագործել է պայթուցիկ նյութեր դինամիտը եւ բալիստիտը) սահմանել է Նոբելյան մրցանակը, որը տրվում է ֆիզիկայի, քիմիայի, բժշկության, գրականության, 1968 թվականից՝ նաեւ տնտեսագիտության բնագավառների աշխատանքների եւ խաղաղության ամրապնդման գործում ունեցած ծանրակշիռ ավանդի համար։ Հանրահայտ են նաեւ աստղագետ-ֆիզիկոս Անդերս Ցելսիուսը, գրողներ Աստրիդ Լինդգրենը, Յուհան Ավգուստ Սթրինդբերգը, կինոռեժիսոր Ինգմար Բերգմանը, կինոդերասաններ Ինգրիդ Բերգմանը, Գրետա Գարբոն եւ ուրիշներ։ Կրթություն Շվեդիայի տարածքում դպրոցները կազմավորվել են 13-րդ դարում։ 16-րդ դարում կար 20 եկեղեցական ու վանական եւ 10 քաղաքային դպրոց։ Լյութերական ռեֆորմը (16-րդ դար) նպաստեց գրագիտության տարածմանը։ Մինչեւ 19-րդ դարի կեսը դպրոցը ենթարկվում էր եկեղեցուն։ 1842 թվականին օրենք ընդունվեց պարտադիր ժողովրդական դպրոցների մասին, որոնք ստորին դասի երեխաներին տալիս էին տարրական պատրաստականություն։ 1936 թվականին օրենք է ընդունվել 7-ամյա, 1962 թվականին՝ 9-ամյա պարտադիր կրթության մասին։ Ժողովրդական կրթությունը ղեկավարում է կրթության նախարարությունը։ Կրթական համակարգի մեջ մտնում են մանկապարտեզները եւ խաղային դպրոցները (3-6 տարեկանների համար), 9-ամյա պարտադիր դպրոցներ, եւ միավորված գիմնազիաները 22 բաժանմունքով, որոնցից 5-ը՝ տեխնիկական, գիտական, հումանիտար, տնտեսական եւ հասարակագիտական (3-4 տարվա ուսուցմամբ), իրավունք են տալիս բուհ ընդունվելու, իսկ մյուսները (2-ամյա ուսուցմամբ) տալիս են պրոֆտեխնիկական պատրաստականություն։ Բարձրագույն կրթության համակարգում կա 35 բուհ (ուսման տեւողությունը՝ 3-6 տարի)։ Խոշորներից են Ստոկհոլմի (հիմնադրվել է 1877 թվականին), Օլփսալայի (1477), Լունդի (1668), Գյոթեբորգի (1891), Ումեոյի (1963), Լինչյոպինգի (1970) համալսարանները, Թագավորական բարձրագույն տեխնիկական դպրոցը (1827, Ստոկհոլմ), Պոլիտեխնիկական (1829, Գյոտեբորգ), Կարոլինյան բժշկավիրաբուժական (1810, Ստոկհոլմ) եւ այլ ինստիտուտները։ Խոշորագույն գրադարաններն են. Թագավորականը (Ստոկհոլմ, 1 մլն գիրք), Ուփսալայի (ավելի քան 2 մլն գիրք), Լունդի (ավելի քան 1,3 մլն գիրք), Գյոտեբորգի (1,25 մլն գիրք) համալսարանների, Ստոկհոլմի (ավելի քան 1,4 մլն գիրք), Գյոտեբորգի (ավելի քան 1 մլն գիրք) քաղաքային եւ այլ գրադարաններ։ Թանգարաններից են. Ազգային ժամանակակից արվեստի, Ազգագրության, Ստոկհոլմ քաղաքի (Ստոկհոլմ), Ծովային (Գյոտեբորգ) եւ այլն։ Մշակույթ Ստուգաբանություն եւ ազգային խորհրդանիշներ Երկրի անվանումը գալիս է հին սկանդինավյան Svea եւ rige բառերից ՝ "սվեյների պետություն" ։ Շվեդիայի պաշտոնական հերալդիկան դեղին-կապույտ դրոշն է, "երեք թագ" ազգային խորհրդանիշը, ազգային օրհներգը, ինչպես նաեւ զինանշանը երկու տարբերակով ՝ մեծ եւ փոքր։ Դեղին խաչով կապույտ դրոշի ամենահին պատկերները, որոնք գոյատեւել են մինչ օրս, թվագրվում են 16-րդ դարով։ Շվեդական բանակում դեղին խաչի խորհրդանիշն ինքնին անհիշելի ժամանակներից կիրառվել է դրոշների եւ ստանդարտների վրա ։ Այն հիմնված է ուրվագծերը հին զինանշանի Թագավորության հետ կապույտ ֆոնի վրա, որը բաժանված է չորս մասի ոսկե խաչի."Երեք թագ" նշանը օգտագործվել է որպես Շվեդիայի պետական խորհրդանիշ առնվազն 1336 թվականից ի վեր, բայց եվրոպացիներին հայտնի էր նաեւ որպես "երեք իմաստուն թագավորների" խորհրդանիշ։ 1916 թվականից շվեդական օրացույցում հայտնվել է Շվեդիայի դրոշի օրը ՝ հունիսի 6-ը։ 1983 թվականին այն վերանվանվել է Շվեդիայի ազգային օր, իսկ 2004—ին Այն հռչակվել է պետական տոն եւ հանգստյան օր։ 1523 թվականի հունիսի 6-ին գահ բարձրացավ Շվեդիայի առաջին թագավոր Գուստավ Վասան, եւ 1809 թվականի նույն օրը երկիրը ընդունեց նոր Սահմանադրություն, որը հպատակներին շնորհեց քաղաքացիական ազատություններ եւ իրավունքներ։ Շվեդիայի ազգային օրհներգն է "դու Գամլա, դու Ֆրիա" ("դու հին ես, դու ազատ ես"): Նրա տեքստը գրել է բալլադների հեղինակ, բանահավաք Ռիչարդ Դյուբեքը (1811-1877), իսկ նրա երաժշտական հիմքը 19-րդ դարի կեսերի ժողովրդական մեղեդին էր Կենտրոնական Շվեդիայի Վեստմանլանդ նահանգից։ 19-20—րդ դարերի սկզբին այս բալլադին այնպիսի ժողովրդականություն է վայելել, որ այն հայտարարվել է Շվեդիայի ազգային օրհներգ Գրականություն Պահպանված հուշարձաններից ամենահինը ռունական վիմագիր արձանագրություններն են։ Ֆեոդալիզմի կազմավորման եւ քրիստոնեության տարածման շրջանում առաջացել է լատիներենով կրոն, գրականությունը։ 14-15-րդ դարերում տարածվել են բալլադ-երգերը։ 14-րդ դարի սկզբներին երեւան են եկել պատմական ժամանակագրություններն ու ասպետական պոեզիան, 18-րդ դարում՝ դրամատուրգիան ու քնարերգությունը։ 18-րդ դարի սկզբներին կազմավորվել է Լուսավոր ականության գրականությունը։ 20-րդ դարի սկզբներին երեւան եկան Մ. Կոկի (1882-1940), Գ. Հեդենվինդ-էրիկսոնի (1880-1967), Դ. Անդերսոնի (1880-1920) բանվոր դասակարգի մասին պատմող առաջին նշանակալի ստեղծագործությունները։ Լ. Նուրդստրյոմը (1882-1942), Գ. Հելստրյոմը (1882-1953) եւ Էլին Վեգները (1882-1949) ստեղծեցին շվեդական հասարակության տարբեր խավեր ներկայացնող կենցաղային վեպեր։ Առաջին համաշխարհային պատերազմի ծնած շփոթության ու սարսափի տրամադրություններն են արտահայտված Պ. Լագերկվիստի (1891-1974) «Սարսափ» (1916) էքսպրեսիոնիստական բանաստեղծությունների ժողովածույում։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի (1939-1945) նախօրեին եւ պատերազմի տարիներին ստեղծվեցին հակաֆաշիստական երկեր։ ժամանակակից մարդու բարոյական որոնումներն են պատկերված Լագերկվիստի աստվածաշնչային սյուժեներով վեպերի շարքում («Վարավվա», 1950 եւ այլն)։ Շվեդիայի գրողների միությունը, որ գոյություն ունի 1893 թվականից, պրոֆեսիոնալ կազմակերպություն է եւ կոչված է պաշտպանելու գրողների տնտեսական ու ստեղծագործական շահերը։ Ճարտարապետություն եւ կերպարվեստ Բրոնզի դարին են վերաբերում Բոխուսլենում հայտնաբերված սխեմատիկ ժայռապատկերները, զարդապատ զենքերն ու կահկարասին, երկաթի դարին եւ մ. թ. 1-ին հազարամյակին՝ քարե ստելաները, մետաղի եւ փայտի վրա կատարված կենդանակերպ զարդանախշերը, մարդկանց եւ կենդանիների պատկերները, «վիկինգների շրջանին»՝ հիմնակմախքային կառույցները։ 11-12-րդ դարերում կառուցվել են ռոմանական ոճի քարե ծանրանիստ եկեղեցիներ, 13-15-րդ դարերում՝ գոթական տաճարներ, 16-րդ դարում՝ Վերածննդի ճարտարապետությանը բնորոշ գծերով դղյակներ։ Միջին դարերում աճել են փողոցների մանր ցանցով քաղաքներ, զարգացել է դեկորատիվ գեղանկարչությունը եւ քանդակագործությունը, գրքի մանրանկարչությունը։ 17-րդ դարում բարոկկոյի եւ կլասիցիզմի ոգով կառուցվել են քաղաքային պալատներ, պուրակներով քաղաքամերձ նստավայրեր։ Քաղաքային նոր շրջանները ստեղծվել են կանոնավոր հատակագծով։ 19-րդ դարի 1-ին կեսի կերպարվեստում անցում է կատարվել դեպի ռոմանտիզմը, աճել է հետաքրքրությունը երկրի անցյալի, բնության եւ մարդկանց նկատմամբ։ Զարգացել է նաեւ պատմական գունանկարչությունը։ Երաժշտություն Մինչեւ 19-րդ դար Շվեդիայի երաժշտությունը զարգացել է սկանդինավյան երաժշտական մշակույթների ընդհանուր հոսանքին համընթաց։ 20-րդ դարում այն ձեռք է բերել ազգային ինքնատիպության գծեր։ Հնագույն ժողովրդական նվագարաններից են՝ լուր, զանգակներ, ավելի ուշ գեղջկական անսամբլներում կիրառվել են նաեւ ջութակը, կլառնետը, ֆլեյտան, տավիղը։ Մինչեւ 13-րդ դար երաժշտական արվեստի ներկայացուցիչները եղել են սկաչդերը, մինչեւ 16-րդ դարի սկիզբը՝ շրջիկ երաժիշտները՝ «լեկարները»։ 14-15-րդ դարերում ստեղծվել են երգ-բալլադներ եւ քաղաքական հակաֆեոդալական երգեր, ռեֆորմացիայից հետո՝ ավետարանական սաղմոսներ։ Պրոֆեսիոնալ երաժշտության ձեւավորման վրա ազդել է գրիգորյան խորալը, ռեֆորմացիայի ժամանակներից՝ բողոքական խորալը։ Աշխարհիկ երաժշտական կյանքի կենտրոնը թագավորական պալատն էր Ստոկհոլմում, ուր 1526 թվականից հանդես էր գալիս պալատական կապելլան։ Բալետ 1638 թվականից Ստոկհոլմում ֆրանսիացի արտիստները կազմակերպել են բալետային ներկայացումներ։ Առաջին մշտական թատերախումբը ստեղծվել է շվեդական Թագավորական օպերային կից, որը բացվել է 1773 թվականից։ Առաջին շվեդ բալետմայստեր Ա. Սելինդերը 1843 թվականին բեմադրել է Ֆ. Տալյոնիի «Սիլֆիդա» բալետը։ Շվեդիայի բալետը նշանակալից վերելք է ապրել Մ. Մ. Ֆոկինի օրոք, որը 1913 թվականին բեմադրել է մի շարք բալետներ։ 1920-ական թվականներին ստեղծվել է «Շվեդական բալետ» թատերախումբը։ Շվեդ խորեոգրաֆները օգտագործել են նաեւ ազատ պարը։ 1967 թվականից բալետմայստեր Ի. Կրամերը գլխավորում է իր ստեղծած «Կրամեր-բալետտեն» թատերախումբը, որի ներկայացումները նշանակալից չափով հիմնված են ժողովրդական բանահյուսության վրա։ Մշտական բալետային թատերախմբեր են գործում նաեւ Գյոտեբորգում եւ Մալմյոյում։ Թատրոն 15-16-րդ դարերում Շվեդիայում տարածվել են դպրոցական թատրոնները։ 16-րդ դարի վերջից թագավորական դղյակներում կազմակերպվել են ներկայացումներ։ Առաջին պալատական թատրոնը բացվել է 1649 թվականին Ստոկհոլմում։ Մինչեւ 19-րդ դարի սկիզբը այնտեղ խաղացել են կոմեդիա դել արտեի, գերմանական եւ մի քանի ֆրանսիական թատերախմբեր։ Առաջին մշտական ազգային բեմը եղել է Ուփսալայի Ուսանողական թատրոնը (1682-1691)։ 1737 թվականին երիտասարդ ազնվականներից եւ չինովնիկներից կազմված սիրողական թատերախումբն անվանվել է «Թագավորական շվեդ. բեմեր»։ 1753 թվականին այդ թատրոնը իր տեղը զիջել է ֆրանսիական եւ իտալական թատերախմբերին։ Գյոտեբորգում (1779), Ստոկհոլմում (1778) Գուստավ III-ի օրոք ստեղծվել են առաջին հանրամատչելի շվեդական թատրոնները։ 19-րդ դարի 70-ական թվականներին, կապված հասարակական, տնտեսական եւ կուլտուրական վերելքի հետ, մասնավոր եւ պետական թատրոնների խաղացանկ է թափանցել «նոր դրաման»։ Կինո Շվեդիայում վավերագրական առաջին նկարահանումները իրագործել է գերմանացի կինեմատոգրաֆիստ Մ. Սկլադանովսկին։ 1897 թվականին շվեդ Ն. Պետերսոնը ստեղծել է մի քանի վավերագրական եւ խաղարկային ֆիլմեր։ Կինոնկարների կանոնավոր արտադրությունն սկսվել է 1907 թվականին։ 1910-1920-ական թվականներին շվեդական դասական կինոդպրոցը համաշխարհային կինեմատոգրաֆի վրա ունեցել է նշանակալից ազդեցություն։ 1930-ական թվականներին թողարկվել են մելոդրամաներ եւ կոմեդիաներ, 1940-ական թվականներին՝ ֆաշիզմը մերկացնող կինոնկարներ։ 1940-1950-ական թվականներին ստեղծվել են բանվոր դասակարգի մասին Հ. Ֆաուստմանի ֆիլմերը։ Հայերը Շվեդիայում Հայ-շվեդական առնչությունները սկիզբ են առել վաղ միջնադարից։ Շվեդիայում հայտնաբերված մի շարք հնություններ, շվեդ մասնագետների կարծիքով, Սկանդինավիա են հասել հայկական Պարտավ (Բարդա) քաղաքից (Ուտիքի նահանգ)։ Հայերի բնակեցումը Շվեդիայում տեղի է ունեցել տարերայնորեն. եկել են Ռուսաստանից, Թուրքիայից, Մերձավոր Արեւելքից։ Շվեդահայ համայնքը կազմավորվել է 1970-ական թվականներին՝ Լիբանանից, Պաղեստինից, Սիրիայից, Իրանից գաղթած հայերով։ Ներկայումս հայերի թիվը Շվեդիայում շուրջ 7-8 հազար է, որից 5 հազարը բնակվում է Ստոկհոլմում եւ Ուփսալայում։ Հայերի թվի ստվարացմանը զուգընթաց ձեւավորվել է համայնքի ազգային կյանքը։ 1974 թվականին Ստոկհոլմում հիմնվել է շվեդահայ անդրանիկ կազմակերպությունը՝ Հայ մշակութային միությունը։ Հետագայում եւս ստեղծվել են հայկական տարբեր ընկերություններ եւ միություններ (Ուփսալայի հայ մշակութային, Հայ-շվեդական, «Րաֆֆի», «Արարատ» եւ այլն)։ Գործում են երգչախմբեր, գրական խմբակներ, գեղագիտական դաստիարակության կենտրոններ։ Աշխույժ է հայ առաքելական եկեղեցու գործունեությունը։ Շվեդիայում գործող օրենքի համաձայն՝ երկրի ազգային փոքրամասնությունների, այդ թվում եւ հայերի երեխաներին ընձեռված է պետական դպրոցներում մայրենի լեզու սովորելու հնարավորություն։ Կան նաեւ մշակութային միություններին կից գործող շաբաթօրյա դպրոցներ։ 1910–1920-ական թվականներին Շվեդիայում լույս են տեսել Հայկական հարցին եւ Հայոց ցեղասպանությանը նվիրված տասնյակ հրատարակություններ։ 2000 թվականին Շվեդիայի խորհրդարանը ճանաչել է Հայոց ցեղասպանությունը։ Շվեդ ճանաչված կինոռեժիսոր Փ. Հոլմքվիաթը նկարահանել է «Վերադարձ դեպի Արարատ» վավերագրական կինոնկարը։ Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Շվեդիայում Հայաստանի դեսպանություն Շվեդիայի հայկական միությունների համադրող կենտրոն Շվեդիա ՄԱԿ-ի անդամ երկրներ Միջերկրածովյան միության անդամներ Լիբերալ ժողովրդավարություններ Եվրոպայի խորհրդի անդամ երկրներ Շվեդախոս երկրներ եւ տարածքներ


source: CulturaX

text: Եկեղեցական կյանք 21.10.2019 | ՇՈՂԱԿԱԹ ՀԵՌՈՒՍՏԱԸՆԿԵՐՈՒԹՅՈՒՆ Եկեղեցական կյանք 21.10.2019 zAfCZ_LuKUI Video of zAfCZ_LuKUI Կրթության, գիտության, մշակույթի եւ սպորտի նախարարության «Ստեղծարար համայնքներ» նախաձեռնության եւ «Սինոփսիս ընկերության՝ համաշխարհային կամավորության օրվա» 2019 թվականի ծրագրի շրջանակներում, հոկտեմբերի 19-ին իրականացվեցին միջնադարյան ճարտարապետության գլուխգործոց՝ Թալինի Սբ. Կաթողիկե եկեղեցու, ինչպես նաեւ դրա հարակից տարածքի մաքրման եւ բարեկարգման աշխատանքներ: Մայր Աթոռ Սուրբ էջմիածնի արխիվը վերջերս հարստացավ նոր բացառիկ փաստաթղթերով: Դրանք հերոս վրիժառու Սողոմոն Թեհլիրյանի արխիվից են: Փաստաթղթերն ու բացառիկ լուսանկարները Սողոմոնի 90-ամյա որդին՝ Զավեն Թեյլիրյանը Օքլենդի Սուրբ Վարդան եկեղեցում սպասավորող Տ. Հովել քահանա Օհանյանի միջոցով նվիրել է Մայր Աթոռի թանգարանին: «Ավրորա» նախաձեռնության չորրորդ մրցանակակիր Միրզա Դինային այցելեց Արմավիրի մարզի Ակնալիճ համայնք, եղավ եզդիական Թաուսե Մալաք տաճարում: «Կոնրադ Ադենաուեր» հիմնադրամի Հարավային Կովկասի մասնաճյուղի նախաձեռնությամբ՝ հոկտեմբերի 21-22-ը Հայ եկեղեցու համաշխարհային երիտասարդական միավորման կենտրոնական գրասենյակում տեղի ունեցավ «Համայնքը ես եմ» խորագրով հանդիպում-քննարկում:


Քվազիմոդո - Վիքիպեդիա՝ ազատ հանրագիտարան Քվազիմոդո (լատ.՝ Quasimodo, բառացի՝ «ինչպես», «ասես»), Վիկտոր Հյուգոյի «Փարիզի Աստվածամոր տաճարը» վեպի գլխավոր հերոսը։ Կվազիմոդոն Փարիզի Աստվածամոր տաճարի սապատավոր ժամկոչն է։ Կվազիմոդոն իր անունը ստացել է կաթոլիկական Ութերորդ Զատիկ տոնի անունից (լատ.՝ Quasimodo՝ Զատիկից հետո առաջին կիրակին), որն, իր հերթին, անվանվում էր ինտրոիտի առաջին բառերով՝ «Quasi modo geniti infantes, rationabile, sine dolo lac concupiscite ut in eo crescatis in salutem si gustastis dulcis Dominus»։ Քվազիմոդոն ծնվել էր ֆիզիկական թերություններով։ Վիկտոր Հյուգոն գրում էր, որ նրա մարմինը թերի կառուցվածք ուներ՝ նա սապատավոր էր, կաղ եւ ուներ մեծ մսագունդ ձախ աչքին։ Պակետտե Շանտֆլերիին իր առաջնեկի փոխարեն գնչուները դրել էին Քվազիմոդոյին, եւ դժբախտ մայրը տեսելով Քվազիմոդոյին քիչ էր մնում խելագարվեր։ Տղային տանում են։ Հենց այդտեղ՝ Ռեյմսում նրան կնքեցին եւ ուղարկեցին Փարիզ, որտեղ նրան գտավ Փարիզի Աստվածամոր տաճարի հոգեւորականը՝ քսանամյա Կլոդ Ֆրոլլոն, ով եւ Քվազիմոդո անվանեց նրան տոնի կապակցությամբ։ Երբ տղան դարձավ 14 տարեկան, Կլոդ Ֆրոլլոն տվեց նրան տաճարի ժամկոչի պաշտոնը, սակայն զանգերի բարձր ձայնի պատճառով պայթեցին Կվազիմոդոյի թմբկաթաղանթները եւ նա խլացավ։ Քվազիմոդոն ատում էր իր այլանդակությունը, բայց միաժամանակ բարի էր հոգով։ Նա պաշտում էր տաճարը, կառույցը նրա համար եւ՛ ընտանիք էր, եւ՛ տուն։ Քվազիմոդոն ամեն ինչում լսում էր իր խորթ հորը Կլոդ Ֆրոլլոյին։ Երբ վերջինս հրամայեց իր համար գողանալ Էսմերալդային, նա համաձայնվեց, սակայն նրան բռնեցին գիշերային հերթապահները։ Ավելի ուշ նրան դատապարտեցին, բայց քանի որ նրան քննում էր խուլ դատավոր, պատիժը ավելի խիստ եղավ, քան պետք է լիներ։ Նրան դատապարտեցին ճիպոտահարման, ինչպես նաեւ մի քանի ժամ գամեցին անարգման սյանը (քանի որ նա կոպտել էր դատավորին, վերջինիս կարծիքով)։ Նշանակելի էր այն, որ Կլոդ Ֆրոլլոն, երբ նկատեց Կվազիմոդոյին անարգման սյանը գամված, ձեւացրեց, թե չի ճանաչում նրան։ Երբ Կվազիմոդոն ջուր խնդրեց, իսկ ամբոխը միայն ծիծաղում էր ի պատասխան, եկավ Էսմերալդան եւ ջուր տվեց դատապարտյալին։ Այդ պահին Կվազիմոդոն առաջին անգամ կյանքում լաց եղավ, եւ այդ պահից էլ նրա մեջ ծնվեցին աղջկա հանդեպ նուրբ զգացմունքներ։ Ավելի ուշ, երբ Էսմերալսային դատապարտեցին մահվան, նա փրկեց աղջկան, տանելով նրան տաճար եւ այդպես օգտվեց ապաստանի իրավունքից։ Սակայն գեղեցկուհին չպատասխանեց նրան փոխադարձաբար, որովհետեւ սապատավորը միայն վախ էր նրան ներշնչում։ Կվազիմոդոն նաեւ պաշտպանում էր Աստվածամոր տաճարը թափառականներից, չիմանալով որ նրանք եկել էին փրկելու Էսմերալդային։ Նկատելով, որ թափառականները նահանջում են, Կվազիմոդոն գնաց տեղեկացնելու Էսմերալդային, բայց նրան այնտեղ չգտավ։ Ավելի ուշ նա տաճարից տեսավ, ինչպես են կախում աղջկան։ Այդ պահին նա նաեւ նկատեց Կլոդ Ֆրոլլոյին, ով նույնպես նայում էր Էսմերալդային եւ նյարդային ծիծաղում։ Կվազիմոդոն նրա աչքերից հասկացավ, որ մեղավոր է աղջկա մահվան մեջ, եւ սպանեց խորթ հորը՝ հրելով նրան պատի վրայից։ Նա նայեց Կլոդ Ֆրոլլոյին, հետո Էսմերալդային բացականչեց. «Սա այն ամենն էր, ինչ ես սիրում էի»։ Այդ ժամանակների ավանդույթների համաձայն՝ կախաղան բարձրացվողների մարմինները բերում էին մոնֆոկոն։ Այնտեղ բերեցին նաեւ Էսմերալդայի մարմինը։ Կվազիմոդոն մահացավ աղջկա մարմինը գրկած։ Գրքում ասվում է, որ երկու տարի անց Մանկաֆոնում պահակները գտան երկու կմախք, ըստ նկարագրի՝ Կվազիմոդոյի եւ Էսմերալդայի մարմինները։ Երբ փորձեցին անջատել մարմինները իրարից, տղամարդու կմախքը փոշիացավ։ ↑ Hugo V. Notre-Dame de Paris (ֆր.): 1482 — 1831. Քվազիմոդո(անգլ.) Internet Movie Database կայքում: Ստացված է «https://hy.wikipedia.org/w/index.php?title=Քվազիմոդո&oldid=7692240» էջից Այս էջը վերջին անգամ փոփոխվել է 19 փետրվարի 2021-ի ժամը 13:08-ին:


text: Սեպտեմբերի 4, տարվա 247-րդ (նահանջ տարիներին՝ 248-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 118 օր։ Դեպքեր 1781՝ իսպանացի 44 վերաբնակիչներ հիմնեցին Լոս Անջելես քաղաքը 1842՝ 284 տարվա ընդմիջումից հետո վերսկսվում է Քյոլնի տաճարի շինարարությունը 1870 - Ֆրանսիայում հաստատվում է երրորդ հանրապետությունը 1944 - Ֆինլանդիան դադարեցնում է Խորհրդային Միության հետ սկսված պատերազմը 1985 - Իսրայելում շրջանառության մեջ է մտցվում նոր շեքելը 1991՝ Կիեւի Գերագույն ռադայի շենքի վրա առաջին անգամ բարձրացվում է կապույտ-դեղին դրոշը 1998 - Սթենֆորդի համալսարանի ուսանողներ Լարրի Փեյջն ու Սերգեյ Բրինը հիմնում են Գուգլը Ծնունդներ 1768 - Ֆրանսուա-Ռընե դը Շատոբրիան François-René de Chateaubriand ֆրանսիացի գրող, քաղաքական գործիչ, դիվանագետ եւ պատմաբան 1824 - Անտոն Բրուքներ Anton Bruckner ավստրիացի կոմպոզիտոր 1928 - Կարլեն Աբգարյան տեխնիկական կիբերնետիկայի գծով սովետական գիտնական (մ.1995) 1947 - Վիկտոր Հովսեփյան, բանաստեղծ եւ արձակագիր 1948 - Մայքլ Բերրիման Michael John Berryman ամերիկացի դերասան 1950 - Օֆելյա Պետրոսյան, կրթական համակարգի գործիչ 1955 - Աշոտ Բլեյան, մանկավարժ, հասարակական գործիչ 1969 - Գիորգի Մարգվելաշվիլի გიორგი მარგველაშვილი վրացի ակադեմիկոս եւ քաղաքական գործիչ, 2013 թ. նոյեմբերի 17-ից Վրաստանի նախագահն է 1980՝ Դավիթ Գարեթ, ջութակահար 1981՝ Բիյոնսե Նոուլզ Beyoncé Giselle Knowles ամերիկացի երգչուհի, դերասանուհի եւ պարուհի 1983 - Մարգիտ Ռյուտել Margit Rüütel էստոնացի թենիսիստ 1984 - Վալերի Ալեքսանյան, ֆուտբոլիստ, Իրանի «Րահ Ահան» եւ Հայաստանի հավաքականի խաղացող 1985 - Ռաուլ Ալբիոլ Raúl Albiol Tortajad իսպանացի ֆուտբոլիստ, «Նապոլիի» եւ Իսպանիայի հավաքականի խաղացող Մահեր 1829 - ռուսական բանակի հայազգի գեներալ. իշխան Վալերիան Մադաթով 1880 - պարագվայցի դիվանագետ, քաղաքական գործիչ Կանդիդո Բարեյրո, 1878-80 թթ. եղել է Պարագվայի նախագահ 1907 - նորվեգացի երգահան, դաշնակահար եւ խմբավար Էդվարդ Գրիգ 1946 - սովետահայ դերասան եւ ռեժիսոր Արշակ Բուրջալյան 1985 - ուկրաինացի այլախոհ, քաղբանտարկյալ Վասիլ Ստուս, Ուկրաինայի հերոս 1989 - Ժորժ Սիմենոն, բելգիացի գրող (ծ. 1903) 1997 - անգլիացի գիտնական-հոգեբան Հանս Յուրգեն Այզենկ (ծնվ. 1916) 2006 - ավստրալիացի բնախույզ, հեռուստալրագրող Սթիվ Իրվին 2011 - ամերիկացի ռեժիսոր, սցենարիստ, պրոդյուսեր Սիդնի Լյումետ Տոներ Հայաստանում նշվում է արտակարգ իրավիճակների աշխատողի օր։


Փաստաթղթեր ՀՀ նախագահի հրամանագրերը Ե. Վ. ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻՆ ԱՆԱՆԻԱ ՇԻՐԱԿԱՑՈՒ ՄԵԴԱԼՈՎ ՊԱՐԳԵՎԱՏՐԵԼՈՒ ՄԱՍԻՆ Ղեկավարվելով 2005 թվականի փոփոխություններով Հայաստանի Հանրապետության Սահմանադրության 55-րդ հոդվածի 16-րդ կետով եւ հիմք ընդունելով «Հայաստանի Հանրապետության պետական պարգեւների եւ պատվավոր կոչումների մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքը՝ ո ր ո շ ու մ ե մ. Ճարտարապետության եւ շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի 95-ամյակի կապակցությամբ, կրթության ոլորտում ներդրած ավանդի համար Ճարտարապետության եւ շինարարության Հայաստանի ազգային համալսարանի պրոռեկտոր Եղիազար Վահրամի ՎԱՐԴԱՆՅԱՆԻՆ պարգեւատրել Անանիա Շիրակացու մեդալով: ՀԱՅԱՍՏԱՆԻ ՀԱՆՐԱՊԵՏՈՒԹՅԱՆ ՆԱԽԱԳԱՀ Ս.ՍԱՐԳՍՅԱՆ 2016թ. Հոկտեմբերի 21 Երեւան ՆՀ- 1107 -Ա


text: Դեպքեր Հունվար Հունվարի 1 – Հիմնադրվեց Հեռահաղորդակցության միջազգային միություն։ Հունվարի 7 – Ֆլեշ Գորդոն կոմիկս ստրիպը առաջին անգամ հրատարակվեց Միացյալ Նահանգներում Հունվարի 15 – 8.0 մագնիտուտով երկրաշարժ տեղի ունեցավ Նեպալում եւ Բիհարում` խլելով 6-ից 10 հազար մարդու կյանք։ Հունվարի 20 – Հիմնադրվեց ճապոնական Fujifilm ընկերությունը։ Հունվարի 26 – Նացիստական Գերմանիան եւ Լեհաստանի երկրորդ հանրապետությունը ստորագրեցին 10-ամյա Գերմանա-լեհական չհարձակման պակտը։ Հունվարի 30 – Նացիստական Գերմանիայում դաշնային պետությունների քաղաքական իշխանությունը լուծարվեց համաձայն «Ռայխի վերակառուցման մասին օրենքի» (Gesetz über den Neuaufbau des Reiches): Օգոստոս Օգոստոսի 1-ից 5-ը տեղի է ունեցել ՀԳՄ 1-ին համագումարը։ Նոյեմբեր Նոյեմբեր 29 - Տեղի է ունենում Երեւան-Քանաքեռ երկաթգծի հանդիսավոր բացումը Ծնունդներ Մարտի 9 - Յուրի Գագարին, ԽՍՀՄ No 1 տիեզերագնաց-օդաչու, Խորհրդային Միության հերոս, պետական բարձրագույն պարգեւների ասպետ, Ռուսաստանի եւ արտասահմանի շատ քաղաքների պատվավոր քաղաքացիրոս, պետական բարձրագույն պարգեւների ասպետ, Ռուսաստանի եւ արտասահմանի շատ քաղաքների պատվավոր քաղաքացի: Հունիսի 14 - Գուրգեն Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային քիմիկոս Հունիսի 22 - Գառնիկ Անանյան, հայ գրականագետ, հրապարակախոս (վ. 2007)։ Հունիսի 23 - Թելման Գեւորգյան (ճարտարապետ), հայ ճարտարապետ Հուլիսի 14 - Ժիրայր Անանյան, հայ դրամատուրգ (վ. 2004)։ Յուրի Գագարին-ռուս տիեզերագնաց (վ, 1968 թ, ) Դեկտեմբերի 15 - Հենրիխ Վարդանյան, հայ խորհրդային երկրաբան Մահեր Հունվարի 1 - Յակով Վասերման, գերմանացի գրող Հոկտեմբերի 4 - Մարիա Զանկովեցկայա, ուկրաինացի խորհրդային դերասանուհի, թատերական գործիչ Մարիա Զանկովեցկայա, ուկրաինացի խորհրդային դերասանուհի, թատերական գործիչ Հուլիս 19 - Սիպիլ, (Զաբել Հովհաննեսի Խանջյան), հայ գրող, մանկավարժ, հասարակական գործիչ ծ.1863) Օգոստոսի 23 - Վիկտոր Կապլան, ավստրիացի ինժեներ, հիդրոտուրբինների կոնստրուկտոր Բագրատ Այվազյան - հայ գրող, «Աշոտ Երկաթ» վեպի հեղինակ (ծ.1862) 1934 Տարեթվեր


Այս գործով ձեռք բերված ապացույցների հիման վրա ապրիլին կալանավորվել էին ոստիկանության Չարենցավանի բաժնի քրեական հետախուզության բաժանմունքի օպերլիազոր Մորիս Հայրապետյանը եւ նույն բաժանմունքի պետ Աշոտ Հարությունյանը: Երկուսն էլ մեղադրվում են պաշտոնեական լիազորություններն անցնելու եւ Խալաֆյանին ինքնասպանության հասցնելու համար: Վահան խալաֆյանի հարազատներն ու այս գործով զբաղվող իրավապաշտպանները պնդում են, որ 24-ամյա երիտասարդին Չարենցավանի ոստիկանության բաժանմունքում տանջելով, դաժան ծեծի ենթարկելով, սպանել են: Մինչդեռ, Անդրանիկ Միրզոյանի խոսքով, նախաքննության ընթացքում սպանության վարկածը չի հիմնավորվել։ «Նախաքննության առաջին օրվանից նման վարկած ընտրել ենք, մանրամասն քննություն է կատարվել, բայց այդ վարկածը չի հիմնավորվում», - նշեց Հատուկ քննչական ծառայության պետը։ Խալաֆյանի հարազատները համաձայն չէին նաեւ օրեր առաջ հրապարակված դատաբժշկական փորձաքննության եզրակացության հետ, որով փաստորեն չէր բացառվում, որ Վահան Խալաֆյանը ինքնասպան է եղել: Հատուկ քննչական ծառայության պետ Անդրանիկ Միրզոյանը հայտարարեց, որ դատաբժշկական փորձաքննությամբ՝ «ինքնասպանության վարկածը հիմնավորվում է»։ «Վերջնական իրավական գնահատական կտանք նախաքննության ավարտից առաջ», - ասաց Միրզոյանը՝ տեղեկացնելով, որ սպասում են, մասնավորապես, հետմահու դատահոգեաբանական փորձաքննության եզրակացությանը, որը նշանակվել է՝ պարզելու, թե ինչ հոգեվիճակում է եղել Խալաֆյանը, եւ կարող էր արդյոք ինքն իրեն վնասել։ Այս փորձաքննության եզրակացությունից է կախված նաեւ, թե իրավական ինչ գնահատականներ կտա նախաքննության մարմինը ոչ միայն Չարենցավանի ոստիկանության բաժանմունքի ծառայողների, այլ նաեւ Խալաֆյանի գործողություններին: «Մենք հրապարակել ենք՝ մինչ այդ ինքնավնասման դեպքեր ունի նա, որոնք համակցության մեջ պետք է նայվեն եւ տրվեն գնահատականներ», - ասաց Հատուկ քննչական ծառայության պետ Անդրանիկ Միրզոյանը։


text: Հուլիսի 21, տարվա 202-րդ (նահանջ տարիներին՝ 203-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 163 օր։ Դեպքեր 1922 - Հայոց ցեղասպանության պատասխանատուներից Ջեմալ փաշայի սպանությունը Թբիլիսիում 1970 - Եգիպտոսում ավարտվում է Ասուանի ամբարտակի շինարարությունը 1983 - Անտարկտիդայի սովետական «Վոստոկ» կայանում գրանցվում է ամենացածր՝ -89.2 °C ջերմաստիճանը Ծնունդներ 1880 - Լուիս Ալբերտո Ռիարտ Luis Alberto Riart 1924 թ. Պարագվայի նախագահ 1885 - Ժակ Ֆեյդեր Jacques Feyder բելգիացի դերասան եւ ռեժիսոր 1899 - Էռնեստ Հեմինգուեյ Ernest Hemingway ամերիկյան գրող եւ լրագրող 1905 - Անդրանիկ Իոսիֆյան, գիտնական 1907 - Արտավազդ Ավագյան, բուսաբան 1920 - Իսահակ Շտերն Iсаак Стерн հրեա ծագումով լեհ թավջութակահար 1942 - Կլոդ Մութաֆյան, ֆրանսահայ մաթեմատիկոս, պատմաբան 1951 - Ռոբին Ուիլյամս Robin Williams ամերիկացի դերասան 1975 - Արթուր Օհանյան, Արցախի պատերազմի մասնակից 1978՝ Դեմիան Մառլի Damian Marley ջամայկացի երգիչ, Բոբ Մառլիի կրտսեր որդին Ջոշ Հարթնեթ Josh Hartnett ամերիկացի դերասան 1988 - Դեանդրե Ջորդան DeAndre Jordan ամերիկացի բասկետբոլիստ Մահեր 735 - Ստեփանոս Սյունեցի, աստվածաբան 1796 - Ռոբերտ Բըրնս Robert Burns բրիտանացի պոետ 1922 - Ջեմալ փաշա Cemal Paşa թուրք քաղաքական եւ ռազմական գործիչ 1947 - Ստեփան Մալխասյանց, ակադեմիկոս, բանասեր, լեզվաբան 1948 - Արշիլ Գորկի Arshile Gorky ամերիկահայ նկարիչ 1955 - Անտոն Ստաուս Anton Staus գերմանացի աստղագետ 1990 - Սերգեյ Փարաջանով (Սարգիս Փարաջանյան), կինոռեժիսոր 1992 - Հովհաննես Զարդարյան, նկարիչ 1995 - Մամիկոն Առուստամյան, փիլիսոփա, մանկավարժ 1997 - Էդմոնտ Յաղճյան, նկարիչ 2000 - Վլադիմիր Բաղիրով շախմատիստ, ինժեներ-մեխանիկ 2005 - Վլադիկ Ներսեսյանց ռուսաստանցի գիտնական-իրավաբան 2010 - Լուիս Կորվալան չիլիացի քաղաքական գործիչ Տոներ Բելգիա՝ Ազգային օր Գուամ՝ Ազատության օր Ծանոթագրություններ


text: / Տարածաշրջան / ՀՀ տարածքում կան փակ ավտոճանապարհներ. ԱԻՆ 15.01.2021 | 10:11 *** Վարդենյաց լեռնանցքում, Սարավան-«Զանգեր» կոչվող հատվածում, Վայոց ձորի մարզի Ջերմուկ, Կոտայքի մարզի Հրազդան, Աբովյան, Չարենցավան քաղաքներում, Արագածոտնի մարզի Ապարան քաղաքում եւ Ծաղկահովիտ գյուղում, Շիրակի մարզի Աշոցք գյուղում տեղում է ձյուն։


Երկուշաբթի նախագահի նստավայրի դարպասների մոտ կրկին մարդաշատ էր։ Այստեղ էին մարտի 17-ից շուրջորյա նստացույց անցկացնող...


Լիբիայում ծաղկում է դեպի Եվրոպա ներգաղթյալների անօրինական տարանցումը Իսպանական նավահանգիստը ընդունել է ներգաղթյալներով լի նավն այն բանից հետո, երբ Իտալիան եւ Մալթան հրաժարվել են ընդունել վերջիններիս: Տասնյակ հազարավոր ներգաղթյալներ ժամանել են եվրոպական մայրցամաք այս տարի, սակայն հարավային Եվրոպայի երկրները հրաժարվում են ընդունել նրանց: Իսպանիայի Բարսելոնա նավահանգիստն ընդունել է Open Arms անունով նավը, որի վրա են գտնվել Լիբիայից անօրինական կերպով Եվրոպա ժամանած ներգաղթյալներ: Մալթան եւ Իտալիան հրաժարվել են ընդունել վերջիններիս: «Մենք փրկել ենք 60 ներգաղթյալների: Ցավոք համարյա 500 ներգաղթյալներ զոհվել են վերջին 4 օրերի ընթացքում, երբ փորձել են Լիբիայից հասնել Եվրոպա»,- ասում է նավապետ Ռիկարդո Գաթին: Եվրոպական սահմանային երկրները շարունակաբար քննադատության են ենթարկվում ներգաղթյալների մուտքը արգելելու համար : «Վերջին վեց ամիսների ընթացքում Միջերկրական ծովով 50 հազար ներգաղթյալներ ժամանել են Եվրոպա Հյուսիսային Աֆրիկայից: Արդյո՞ք մենք՝ 500 միլիոնանոց Եվրոպան, չենք կարող կազմակերպել 50 հազար մարդու ներգաղթ: Այս սահմանները հունական, իտալական կամ իսպանական չեն: Դրանք Եվրոպայի սահմաններն են»,- ասում է Իսպանիայի սոցիալիստական կուսակցության անդամ, պատգամավոր Ջավի Լոպեսը: Իր հերթին Ֆրանսիայի նախագահ Էմանուել Մաքրոնն առաջարկում է ներգաղթյալների համար հատուկ կենտրոններ ստեղծել Հյուսիսային Աֆրիկայում, որի արդյունքում միայն օրինական մուտքի իրավունք ստացած մարդիկ կարող են գալ Եվրոպա:


2011թ. ՏՏ ոլորտի հասույթը՝ 205 միլիոն ԱՄՆ դոլար /Հաստատվել է ոլորտի զարգացման այս տարվա ծրագիրը՝ առավել ընդգրկուն քայլերի ակնկալիքով/ - 30 Մարտի 2012 - Metsamor city ՄԵԾԱՄՈՐ METSAMOR CITY Չորեքշաբթի, 20.11.2019, 21:34 Գլխավոր էջ » 2012 » Մարտ » 30 » 2011թ. ՏՏ ոլորտի հասույթը՝ 205 միլիոն ԱՄՆ դոլար /Հաստատվել է ոլորտի զարգացման այս տարվա ծրագիրը՝ առավել ընդգրկուն քայլերի ակնկալիքով/ 2011թ. ՏՏ ոլորտի հասույթը՝ 205 միլիոն ԱՄՆ դոլար /Հաստատվել է ոլորտի զարգացման այս տարվա ծրագիրը՝ առավել ընդգրկուն քայլերի ակնկալիքով/ Մեր երկրում ՏՏ ոլորտի զարգացմանն աջակցելու նպատակով կառավարությունը երեկ որոշեց հաստատել բնագավառի 2012թ. ծրագիրը։ Որոշումն ուժի մեջ կմտնի պաշտոնական հրապարակմանը հաջորդող օրվանից։ Հերթական ծրագրի ընդունման անհրաժեշտությունը էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Դավթյանը բացատրեց այն հանգամանքով, որ այս ոլորտը մեր տնտեսության ամենամեծ եւ ամենաարագ զարգացող ճյուղերից է։ Այն առաջատար դիրք է գրավում տեխնոլոգիական ինովացիաների, օտարերկրյա ներդրումների եւ աշխատուժի կատարելագործման բնագավառներում։ «Միջազգային կորպորացիաները, նորաստեղծ ընկերությունները գործունեություն են ծավալում՝ ընդլայնելով իրենց բիզնեսը Հայաստանում։ Հարուստ գիտակրթական ավանդույթները եւ բարձրակարգ կադրերն օգնեցին Հայաստանին ներգրավել տեղեկատվական, հեռահաղորդակցման եւ բարձր տեխնոլոգիաների ոլորտի համաշխարհային բազմաթիվ ընկերություններ։ Այսօր Հայաստանում արդեն գործում են Եվրոպայի, Ռուսաստանի եւ ԱՄՆ տեխնոլոգիաների ոլորտի մի շարք ընկերությունների գիտահետազոտական եւ ծրագրավորման կենտրոններ։ Այդ հաստատություններն աշխատում են աշխարհի բազմաթիվ կորպորացիաների կողմից կիրառվող գերժամանակակից տեխնոլոգիաներով եւ միջոցներով՝ թողարկելով նոր արտադրանք եւ ծառայություններ կամ առաջարկելով բիզնես խնդիրների նոր լուծումներ»,—ասաց էկոնոմիկայի նախարարը։ 2000թ. ի վեր ՏՏ ոլորտը ՀՀ կառավարությունը ճանաչել է երկրի տնտեսական առաջընթացի կարեւորագույն բաղադրիչներից մեկը։ ՏՏ ոլորտում Հայաստանն իր հարեւան ԱՊՀ եւ Մերձավոր Արեւելքի երկրների շարքում համարվում է առաջատար։ Վերջին 10 տարիներին ոլորտում գրանցվել է նոր ընկերությունների կտրուկ աճ՝ թե՛ տեղական նորաստեղծ ընկերությունների, թե՛ արտասահմանյան մասնաճյուղերի։ Ընդ որում, արտասահմանյան ընկերությունների ավելի քան 80%—ը ստեղծվել է 2000—2011թթ. ընթացքում։ 2011թ. գործող ՏՏ ընկերությունների թիվը մոտ 300 է։ 2011թ. դրությամբ ոլորտում ներգրավված է մոտ 5500 մասնագետ, իսկ հեռահաղորդակցության ոլորտի հետ միասին՝ ավելի քան 10 հազ. մասնագետ, ընդ որում՝ ծրագրավորողների համախառն տարեկան աշխատավարձը կազմում է շուրջ 5.280—14.520 մլն ԱՄՆ դոլար։ Մեր երկրի ՀՆԱ—ում ՏՏ ոլորտի մասնաբաժինը, նախարարի հավաստմամբ, կազմել է 1.7 տոկոս, ինչը կարող է համեմատվել Հնդկաստանի (1.4%) եւ Գերմանիայի (1.3%) հետ։ 2011թ. ՏՏ ընկերությունների ընդհանուր հասույթը հասել է 205 միլիոն ԱՄՆ դոլարի։ ՏՏ ոլորտի ընկերությունների արտադրանքի ու ծառայությունների շուրջ 50%—ն արտահանվում է։ Տ. Դավթյանի խոսքերով՝ այս ամենը վկայում է տարածաշրջանի եւ միջազգային շուկաներում հանրապետությունից արտահանվող ՏՏ ոլորտի արդյունքի կայուն մասնաբաժնի ապահովման, ինչպես նաեւ արտահանման բնագավառում ոլորտի մասնաբաժնի եւ եկամտաբերության ավելացման մասին։ Համապատկերում նկատենք, որ 2008—2010թթ. Հայաստանի միջազգային ինտերնետային կապի թողունակությունն աճել է շուրջ 10 անգամ՝ 1083 Մբիթ/վրկ—ից հասնելով 10547 Մբիթ/վրկ—ի, իսկ ներքին ինտերնետ կապի թողունակությունը շուրջ 8 անգամ՝ 434 Մբիթ/վրկ—ից հասնելով 3681 Մբիթ/վրկ—ի։ ՀՀ բնակչության ինտերնետ հասանելիությունը 5%—ից աճել է՝ 2010թ. կազմելով շուրջ 44%։ Ի դեպ, ասենք, որ այսպիսի տարեկան ծրագիր կառավարությունն առաջին անգամ չէ որ ընդունում է։ Օրինակ՝ 2011թ. պետական բյուջեով հատկացվել էր 80 մլն դրամ՝ որպես պետական աջակցություն՝ ուղղված ՏՏ ոլորտի զարգացմանը։ Եվ ծրագրեր, միջոցառումներ ու ցուցահանդեսներ են արվել։ ՏՏ ոլորտում հաջողությունների հասած երկրների եւ համապատասխան միջազգային կառույցների հետ համագործակցության հաստատման եւ ընդլայնման միջոցով նշված երկրների փորձը ներդրվում է մեր երկրում։ Հաջողություններից զատ՝ խնդիրներ ՏՏ—ն մեր տնտեսության ամենամեծ հավակնություններ ունեցող ոլորտներից է, որը ապահովում է մեծ քանակությամբ բարձր վարձատրվող աշխատատեղեր եւ Հայաստանի տնտեսության մեջ ամենաբարձր հավելյալ արժեք ձեւավորող ոլորտն է, ինչով էլ լիովին հիմնավորված հայտնվել է երկրի տնտեսության զարգացման գերակայությունների շարքում։ Սակայն Տ. Դավթյանը չի հերքում, որ, ինչպես վերլուծություններն են ցույց տալիս, ՏՏ ոլորտից մեր ակնկալիքները կարող են արդարանալ զարգացման հետեւողական, նպատակային քաղաքականություն վարելու դեպքում, երբ ոլորտի հիմնախնդիրները՝ ելնելով տարածաշրջանային եւ համաշխարհային զարգացումների թելադրանքից, արագ լուծումներ ստանան, երբ ապահովվի խոշոր արտասահմանյան ընկերությունների մուտքը եւ նոր ներդրումների հոսքը Հայաստան. «ՏՏ ոլորտը պետք է ունենա առավել համախմբվելու, արտաքին աշխարհում համակարգված քայլերով շուկաներ գրավելու եւ ընդհանուր ոլորտային խնդիրները համատեղ լուծելու կարողություն»։ Չմոռանանք՝ աշխարհում այս ոլորտը սրընթաց է զարգանում։ ՏՏ ոլորտի զարգացման միտումների հետ մեկտեղ ոլորտի մասնավոր հետազոտությունների, ուսումնասիրությունների հետեւանքով բացահայտվել են մի շարք հիմնախնդիրներ, որոնք պայմանավորված են ե՛ւ օբյեկտիվ, ե՛ւ սուբյեկտիվ գործոններով։ Դրանք են, մասնավորապես, ՏՀՏ (տեղեկատվական եւ հեռահաղորդակցական տեխնոլոգիաներ) ոլորտի եւ տեղեկատվական հասարակության ձեւավորման բարդությունները, ՏՏ ընկերությունների արտադրանքի եւ ծառայությունների՝ տեղական, ինչպես նաեւ համաշխարհային շուկաներում հեղինակության եւ ճանաչման դժվարությունները, ՏՏ ոլորտում գործունեության ծավալման եւ ՏՏ գործիքների համատարած կիրառման համար բարենպաստ գործարար միջավայրի անբավարարությունը։ Էկոնոմիկայի նախարարի վստահեցմամբ, հենց նշված հիմնախնդիրների հաղթահարմանն են ուղղված 2012թ. ընթացքում նախատեսվող ծրագրային միջոցառումները։ Ինչ խնդիրներ է առաջադրում ու ինչ նպատակներ ունի կառավարությունը այս տարվա ծրագրի իրագործումից։ Դրանք են՝ 1. ՏՀՏ կատարելագործված ենթակառուցվածքներով, ինտերնետ հասանելիության բարձր աստիճանով, համատարած կիրառվող էլեկտրոնային ծառայությունների համակարգերով, մեծածավալ տեղական ՏՏ շուկայի առկայությամբ եւ առաջադեմ գիտելիքահենք արդյունաբերությամբ երկրի վարկանիշի ապահովումը, 2. մեծ հավելյալ արժեք ստեղծող հետազոտական եւ բարդ ինժեներական լուծումներ ու ծառայություններ մատուցող ընկերություններով, միջազգային շուկաներում մրցունակ տեղական ՏՏ արտադրանքով զարգացած տեղեկատվական տեխնոլոգիաների ոլորտի կայացումը, 3. համաշխարհային շուկայում մրցակցային առավելություններ ունեցող «Հայկական ՏՏ ապրանքային նշան»—ի ներթափանցումն ու ներկայությունն ապահովող միջոցառումների իրականացումը, 4. հայկական ՏՀՏ ոլորտի մի շարք կարեւոր բնագավառների աճը խթանելու նպատակով համապատասխան կրթությամբ մասնագետների պատրաստման, որակյալ աշխատուժի աճի պահպանման եւ զարգացման խնդիրների լուծումը, 5. ՏՏ ոլորտի զարգացմամբ հաջողությունների հասած երկրների եւ համապատասխան միջազգային կառույցների հետ համագործակցության հաստատման միջոցով նշված երկրների փորձի ներդրումը, սփյուռքահայության հետ համագործակցության ընդլայնումը, ներդրումների ներգրավումը, նպատակային երկարաժամկետ ծրագրերի իրականացումը եւ երկրի տնտեսական դաշտ համաշխարհային ճանաչում ունեցող ՏՏ կազմակերպությունների ներգրավումը, 6. ոլորտի մասնագիտական կարողությունների զարգացումը, մասնավորապես՝ «Մայքրոսոֆթ ինովացիոն» կենտրոնի գործունեության ապահովումը եւ այլն։ Ինչ վերաբերում է ծրագրի ֆինանսական ապահովմանը, ապա այս տարի պետական բյուջեով որպես ծրագրի իրականացմանը պետական աջակցության կողմնորոշիչ չափաքանակ է սահմանվել 80 մլն դրամը։ ՏՏ ոլորտի խթանման ծառայությունների 2012թ. ծրագիրը կֆինանսավորվի նաեւ ՀՀ օրենսդրությամբ չարգելված այլ միջոցների հաշվին։ hhpress.am Կատեգորիա: Հանրապետություն | Դիտումներ: 335 | Ավելացրեց: admin | - Վարկանիշ -: 0.0/0


text: Ադրբեջանա-խորվաթական գործընկերություն | CBC.AZ Ադրբեջանա-խորվաթական գործընկերություն Apr 30 2019 12:20 Քաղաքական եւ տնտեսական կապերի ընդլայնումը եւ ամրապնդումը Ադրբեջանի զարգացման ռազմավարական ուղղություններից մեկն է: Այս կապակցությամբ երկիրը ակտիվ արտաքին կապեր է հաստատում եւ տնտեսական գործընկերության ընդլայնման միջոցով խթանում է մասնավոր հատվածի զարգացմանը: Այս մասին CBC հեռուստաալիքին տված հարցազրույցում հայտնել է տնտեսագետ Էլլադա Խանքիշիեւան: Նրա խոսքով, ադրբեջանա-խորվաթական գործարար-համաժողովի անցկացումը հերթական քայլ է լայնամասշտաբ նպատակներին հասնելու ուղղությամբ: «Ադրբեջանում առկա են մեծ հնարավորություններ խորվաթական բիզնեսի համար: Մեզ մոտ նոր արդյունաբերական թաղամասեր են կառուցվում, որտեղ արտոնյալ վարկեր ստանալու հնարավորություն է ընձեռնվում: Դա նպաստում է նաեւ արտասահմանյան ներդրումների ներգրավմանը, համատեղ ձեռնարկությունների ստեղծմանը: Ադրբեջանը եւ Խորվաթիան համագործակցում են տարբեր բնագավառներում: Օրինակ Ադրիատիկ գազատարի կառուցման շնորհիվ ադրբեջանական գազը կմատակարարվի այս երկիր: Մեծ հնարավորություններ կան նաեւ ոչ նավթային հատվածում՝ մեքենաշինության, նավաշինության, սննդի արդյունաբերության, գյուղատնտեսության եւ զբոսաշրջության ոլորտներում»,-ասել է տնտեսագետ Էլլադա Խանքիշիեւան: Ավելի վաղ Բաքվում՝ Ադրբեջանի Արտահանման եւ ներդրումների խրախուսման հիմնադրամի եւ Տնտեսության նախարարության կազմակերպչական աջակցությամբ անցկացվել էր ադրբեջանա-խորվաթական գործարար-համաժողով: Միջոցառմանը երկու երկրների պաշտոնատար անձանց հետ համատեղ մասնակցել են՝ տնտեսության տարբեր ոլորտներում գործող ավելի քան 80 գործարար: Նշենք, որ անցյալ տարի երկու երկրների միջեւ ապրանքաշրջանառությունն աճել է 16 տոկոսով, կազմելով 250 միլիոն դոլար:


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ Նախագահին հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանում Կորեայի նորանշանակ արտակարգ եւ լիազոր դեսպանը 22.11.2016 Նախագահ Սերժ Սարգսյանին այսօր իր հավատարմագրերն է հանձնել Հայաստանի Հանրապետությունում Կորեայի Ժողովրդական Ժողովրդավարական Հանրապետության նորանշանակ արտակարգ եւ լիազոր դեսպան Կիմ Հյոն Ջունը (նստավայրը՝ Մոսկվա): Հանրապետության Նախագահը շնորհավորել է դեսպանին պաշտոնն ստանձնելու կապակցությամբ, մաղթել հաջողություններ մեր երկրում դիվանագիտական առաքելությունն իրականացնելու գործում: Հանդիպմանը զրուցակիցները քննարկել են երկկողմ հետաքրքրություն ներկայացնող հարցեր:


text: Ամենայն պատասխանատվությամբ հայտարարում եմ, որ այսօր ՀՀ իշխանությունը բանակցում է «տարածքներ` խոստումների դիմաց» բանաձեւով. քաղաքագետ Ես կարող եմ ասել, որ ավելացնելու ոչինչ չունեմ այն ամենին, ինչ Լեռնային Ղարաբաղի հակամարտության բանակցային գործընթացի մասին ասել եմ: Ես երբեք չեմ ասել, որ Փաշինյանը շատ վատ բաներ է անում, ես ասել եմ` արդեն արել է: Նախորդ իշխանությունները մինչեւ ապրիլյան պատերազմը հասել էին նրան, որ քննարկվում էր բացառապես շփման գծում միջոցառումների հարցը: Ինչ էր անում [...] Գլխավոր մեղադրողը Փաշինյանն է, գլխավոր մեղադրյալը Քոչարյանն է, իսկ գլխավոր վկան՝ Սիլվա Համբարձումյանը /տեսանյութ/ «Ազգային համաձայնություն» կուսակցության նախագահ Արամ Հարությունյանի կարծիքով՝ իշխանությունը մեկ տարվա ընթացքում ձախողել է բոլոր ոլորտներում: «Արդարադատության ոլորտն ամենախայտառակն է. այսօր ՀՀ-ում կա գլխավոր մեղադրող, դա Նիկոլ Փաշինյանն է, նշանակված է գլխավոր մեղադրյալ, դա Ռոբերտ Քոչարյանն է, իսկ գլխավոր վկան Սիլվա Համբարձումյանն է: Կոպիտ ասած՝ այս ուղղությամբ է գնում ամեն ինչ: Արդարադատության ոլորտը երբեք նման խայտառակ [...] Հակառակորդը կարճ կրակահերթեր է արձակել Բաղանիսի ուղղությամբ Այսօր՝ ապրիլի 29-ին, Տավուշի մարզի Բաղանիս գյուղի հարակից հատվածում՝ Հայաստանի զինված ուժերի ուղղությամբ, հակառակորդն արձակել է կարճ կրակահերթեր, որոնք քիչ անց դադարել են։ Այս մասին հայտնել է ՀՀ ՊՆ մամուլի խոսնակ Արծրուն Հովհաննիսյանը։ Տուժածներ չկան։ Սա իրոք բացառիկ պահ է, որը պետք է բաց չթողնենք. Աննա Հակոբյան ՀՀ վարչապետի տիկին, «Իմ քայլը» եւ «City of smile ժպիտների քաղաք» բարեգործական հիմնադրամների հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Աննա Հակոբյանն ապրիլի 28-ին հյուրընկալել է ամերիկահայ բժիշկ, բարերար Քերոլայն Նաջարյանին: Հանդիպմանը ներկա է գտնվել նաեւ «Իմ քայլը» հիմնադրամի գործադիր տնօրեն Հովհաննես Ղազարյանը: Հանդիպմանը Քերոլայն Նաջարյանը պատմել է այցի արդյունքում Հայաստանում եւ Արցախում ստացած իր տպավորություններից: «Տասներկու տարի առաջ [...] Սարգսյան եղբայրների հնդկական պարը հիթ է դառնում /տեսանյութ/ Համացանցում հայտնվել է Նիկոլ Փաշինյանի օգնական Նաիրի Սարգսյանի եւ «Իմ քայլ»-ի պատգամավոր Հայկ Սարգսյանի հնդկական պարը: Արման Թաթոյանն ասել է, թե ինչ պայմաններում է պահվում Ռոբերտ Քոչարյանը Մարդու իրավունքների պաշտպանի զեկույցում մանրամասն անդրադարձ է կատարվել վերջին մեկ տարվա ընթացքում հանրային մեծ հնչեղություն ունեցող քրեական գործերին եւ նախկին պաշտնոնյաների իրավունքների խախտման դեպքերին: Այս մասին ապրիլի 29-ին լրագրողների հետ զրույցում ասաց Մարդու իրավունքների պաշտպան Արման Թաթոյանը: Նա ներկայացրեց այդ խախտումները՝ չցանկանակով մեկնաբանել՝ Հայաստանում այսօր քաղբանտարկյալներ կա՞ն, թե՝ ոչ: ՀՀ երկրորդ նախագահ Ռոբերտ Քոչարյանն իր [...] Այս իշխանության պրոբլեմն այն է, որ շատերը չեն կարողանում քաղաքացիական գործչից դառնալ քաղաքական գործիչ /տեսանյութ/ Այսօր «Հենարան» մամուլի ակումբում լրագրողների հետ հանդիպմանը քաղտեխնոլոգ Կարեն Քոչարյանին լրագրողները հիշեցրեցին իր այն կանխատեսման մասին, որ եթե նոր իշխանությունը ժողովրդի ակնկալիքները չարդարացնի, այլընտրանքային ուժ ի հայտ կգա: «Այս իշխանության շատ մեծ պրոբլեմն այն է, որը ցույց տվեց նաեւ հենց Քաղաքացու օրը, որ շատերը չեն կարողանում դառնալ քաղաքացիական գործչից քաղաքական գործիչ: Սա բերում է բավականին [...] «Մինչ Հայաստանում տրանսգենդերություն էր քարոզվում, Ադրբեջանն ու Թուրքիան Ադրբեջանում մեծ զորավարժության են նախապատրաստվում». Էդուարդ Շարմազանով ՀՀԿ Խոսնակ Էդուարդ Շարմազանովը ֆեյսբուքյան իր էջում գրել է. «Մինչ Հայաստանում տրանսգենդերություն էր քարոզվում,իսկ Նիկոլը մայրաքաղաքի փողոցներում 124 միլիոնանոց խորոված էր համտեսում,Ադրբեջանն ու Թուրքիան Ադրբեջանում մեծ զորավարժության են նախապատրաստվում»։ Փաթթած կունենամ սարքածդ վկաներին. պաշտոնյան՝ Արթուր Վանեցյանին /լուսանկար/ Աջափնյակ վարչական շրջանի ղեկավարի տեղակալ Արամ Մանուկյանի ֆեյսբուքյան էջը դարձյալ անհասանելի է: Հիշեցնենք, Մանուկյանը Հայաստանում տեղի ունեցած հայտնի իրադարձություններից հետո փակեց իր ֆեյսբուքյան էջն ու բացեց նոր էջ: Նոր բացված էջը նա փակեց, երբ էջում գրառում հայտնվեց՝ ուղղված Աջափնյակի թաղապետին, որտեղ փոխտաղապետը մեղդրում էր թաղապետին, նշելով, թե չի աշխատի անթասիբ անինքնասեր մարդու հետ: Այն ժամանակ Մանուկյանը [...]


Ուժ է տղամարդկանց - ProstEro Յուրաքանչյուրին կարեւոր է ունենալ առողջ սեռական առողջությունը: Մեծ նշանակություն է այս գործոնի կարեւորում են տղամարդիկ, քանի որ մարմնի կարողությունը կատարել սեռական ակտը խիստ ազդում է նրանց ինքնագնահատականը եւ վստահությունը. Երբ տղամարդկանց մոտ խնդիրներ են առաջանում սեռական կյանքին, նրանք դառնում են incerta եւ նյարդայնացած. Թե ինչ ուժ է? Տղամարդու ուժ է, դա հնարավորություն է տղամարդկանց օրգանիզմի կատարել սեռական ակտը, որը կբերի հաճույք է երկու սեռական գործընկերներին: Լիարժեք սեռական կյանքը անհրաժեշտ է զարգացման համար տղամարդիկ: Շատ մարդիկ բառը "ուժ է" համարում է տերմինի "էրեկցիան է: Սակայն ուժ է ազդում ոչ միայն մոնտաժ է: Լավ սեռական կյանքի շատ կարեւոր է ներգրավումը, ինչպես նաեւ հակառակ սեռի, որակն ու տեւողությունը սեռական ակտի. Նշանները ցածր կարողություն մոտ ուժեղ սեռի արտահայտվում: թույլ էրեկցիան կամ ամբողջական նրա բացակայությամբ; բացակայության սեռական ցանկությունները; Գործոններ, որոնք ազդում տղամարդկային ուժը Սեռական անկարողություն կարող են վկայել սթրեսի, հոգեբանական խնդիրների տղամարդու կամ առողջական խնդիրներն են. Բացի այդ, տղամարդկային ուժը բացասաբար է ազդում են այնպիսի գործոններ: ծխելը եւ ալկոհոլի; շագանակագեղձի եւ հիվանդության, սրտանոթային համակարգի, շատ բարձր ֆիզիկական ակտիվությունը կամ դրա բացակայությունը; Տարիքի հետ սեռական ուժը տղամարդիկ փոխվում է ։ Ուժ է տղամարդկանց մոտ 60 տարեկան կամ ավելի հաճախակի վատանում է, եւ դա կապված է նվազման պատճառով մշակման testosterone, atherosclerotic փոփոխությունների եւ անոթների հիվանդությունների, էնդոկրին համակարգի. Շատ մարդիկ այդ տարիքում տառապում են պրոստատիտ են նստակյաց կենսակերպից. Նվազումը կարողություն երբ պրոստատիտ տեղի է ունենում շատ հաճախ. Որոշ տղամարդկանց արտահայտվում է վատ ուժ է, եւ երիտասարդ տարիքում. Երիտասարդ տղայի սեռական անկարողություն առաջանում է անառողջ ապրելակերպի, բորբոքում փոքր կոնքի օրգանների եւ չափից ավելի ալկոհոլի օգտագործման մեջ է: Տարբեր հորմոնալ անհաջողությունները կարող են դանդաղեցնել արյան հոսքը դեպի սեռական մարմնին. Քրոնիկ հիվանդությունների պատճառ Պատճառը նվազեցման կարողություն հաճախ հանդես են գալիս խրոնիկական հիվանդություններ: Շագանակագեղձի եւ բացակայությունը նրա բուժման վաղ թե ուշ կարող է հանգեցնել իմպոտենցիայի. Հիվանդությունը varicocele ուղղակիորեն չի ազդում կարողություն. Սակայն բարդությունները, որոնք կապված են այս հիվանդությամբ, ցավի, սթրեսները եւ ապրումներ են percolation հիվանդություններ կարող են նվազեցնել սեռական ուժի տղամարդիկ: Հիպերտոնիայի նվազում խթանում է անոթների եւ արյան հոսքը դեպի սեռական անդամի նվազում. Մոտ կես տղամարդկանց, ովքեր ունեն սրտի անբավարարության, նկատվում է անտարբերություն անդամ սեռական ակտի ժամանակ. Բուժման գործընթացում հիպերտոնիայի են դեղամիջոցներ, որոնք նվազեցնում են պոտենցիան. Քրոնիկ հիվանդություն, վահանագեղձ եւ շաքարային դիաբետ նույնպես նվազեցնում են լիբիդոն. Ինչպես կարելի է զգուշացնել թուլություն? Որպեսզի տղամարդուն զգուշացնել հայտնվելը թուլություն, իր համար կարեւոր է հետեւել իր առողջությանը եւ սնունդով: Վերանայեք ցմահի իր սնունդը: Ներառեք ձեր սննդակարգում օգտակար սնունդ, որը պարունակում է վիտամիններ եւ հանքային. Հետք հանքային ցինկ մեծացնում է տեստոստերոն, նա գտնվում է ոստրե, դդում սերմեր, դիետան միս եւ ձուկ, ընկույզ եւ հացահատիկային. Ավելի շատ զբաղվեք սպորտով. Կապար կանոնավոր սեռական կյանք ։ Ազատվել մշտական սթրեսների եւ ապրումներից ։ Ստուգում եւ ճշգրտում կարողություն Ստուգման կարողություն բժիշկ անցկացնում է մի քանի ձեւերով: Biothesiometry. Սահմանում է զգայունությունը ղեկավար առնանդամի միջոցով սարքի, արտադրել թրթռում. Pharmacotherapy անոթների պենիս. Է չափում է արյան հոսքը դեպի անոթներ առնանդամի կիրառմամբ որոշ դեղանյութերի. Արյան. Օգնում է սահմանել մակարդակը հորմոն testosterone, որոշել խոլեստերին եւ վերցված է շաքարախտի. Արյան մակարդակը PSA. Բարձր մակարդակը prostatespecific հակածին կարող է վկայել առկայության մասին պրոստատիտի եւ ադենոմայի շագանակագեղձի. Ինչպես պահպանել կարողություն? Երկարատեւ պահպանման կարողություն կարեւոր է երիտասարդության հոգ է տանում իր առողջության համար ։ Առողջ քուն, ճիշտ սնունդը եւ սպորտը ցանկացած տարիքում դրական կազդեն ոչ միայն սեռական, այլեւ մնացած մարմնի համակարգեր տղամարդիկ: Ժամանակին դիմեք բժշկի, երբ առաջացման տարբեր տեսակի հիվանդությունների. Ուղիներ վերադարձի կարողություն Որ պետք է լավ կարողություն? Բարձրացնելու համար կարողություն են տղամարդկանց օգտագործվում է դեղորայքի ու ժողովրդական միջոցները. Լավ կարողություն հսկայական նշանակություն վարձով նաեւ հոգեբանական գործոնի եւ մթնոլորտում. Բուժման ընթացքում կարեւոր է աջակցել տղամարդուն բարոյապես ու ազատվելու ավելորդ սթրեսներից. Դեղերը նշանակվում են բժշկի կողմից, եւ պետք է ընդունվեն խիստ համապատասխան իր առաջարկությունների. Այնպիսի միջոցներ կարգավորել աշխատանքը անոթների, վերադարձնում են տղամարդկային ուժը եւ խթանում մոնտաժում. Բացի դեղերի, բժիշկը կարող է նշանակել ռեսուրսների, քսուքները կամ ներարկման. Ժողովրդական միջոցներ: ինչպես բարձրացնել կարողություն. Սկզբնական փուլերում խնդիրների հետ տղամարդկային ուժի ժողովրդական բժշկությունը օգտագործում համալիրում հետ են կանխարգելիչ միջոցառումներով: Առավել արդյունավետ ժողովրդական մեթոդներով բուժման թուլություն են համարում: Արգանակ-ից, կոնդիցիոներ hops. Մաշված ընկույզ մեղրով. Արգանակ-ից ալոճենի եւ եղեսպակի. Ֆիզիկական վարժություններ, որոնք լավացնում է արյան շրջանառությունը փոքր կոնքի օրգաններում, որոնք կօգնեն բարձրացնել կարողություն տղամարդու բնական ճանապարհով: Որակյալ արդյունք է մի քանի պարապմունք մեկ ամսվա ընթացքում հաստատ տեղի չի ունենա, վարժություն կարեւոր համակարգված. Յոգայի պարապմունքներ, բարձրացնում է պոտենցիան, քանի որ ազդում են ոչ միայն մարմինները, եւ մկանները են տղամարդիկ, սակայն եւ հանում է սթրեսը եւ գրգռվածությունը. Առավել գործնական վարժություններ: "Թիթեռ". Պառկել ձեր մեջքին, մեջքին, ծունկ ծնկի, եւ ձգել ոտքերը դեպի հետույքը. "Արտաշնչել Բենտը ոտքերը քաղաքավարի մի կողմ, եւ վերադարձնում են ետ. "Birch է": Տվյալ զորավարժությունների բարելավում է արյան շրջանառությունը, հիանալի կանխարգելում վարիկոզի եւ թութքի. Squats. Նվազեցնում է արյան լճացում եւ դրական է ազդում շագանակագեղձի գեղձը. Լավ կարողություն կախված է մի շարք ֆիզիկական եւ հոգեբանական գործոնները: Բացակայությունը սթրեսներից, ճիշտ սնունդ, ֆիզիկական վարժություններ, կանոնավոր սեռական կյանքն, այս ամենը դրական է ազդում ուժի տղամարդիկ անկողնում. Եթե խնդիրն, այնուամենայնիվ, հայտնվել է, պետք չէ հետաձգել պատրաստվում է բժշկին. Համալիր բուժումը արդյունավետ է կվերականգնի կարողություն եւ վերականգնի վստահությունը":


text: 190 դպրոցի հետնամասից 26-ամյա երիտասարդը հրազենային վնասվածքով տեղափոխվել է հիվանդանոց | mnews Ինչպես հայտնում է Shamshyan.com-ը, հիվանդանոց է մեկնել ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի օպերատիվ խումբը՝ բաժնի պետ Իգոր Մեսրոպյանի գլխավորությամբ: Ոստիկանները պարզել են, որ վիրավորը Հարավ-Արեւմտյան թաղամասի բնակիչ, 26-ամյա Գագիկ Ա.-ն է: Մինչ բժիշկները վիրավորին օգնություն էին ցուցաբերում, Մալաթիայի ոստիկանները պարզել են, որ նույն օրը՝ ժամը 21:30-ի սահմաններում, Հարավ-Արեւմտյան Բ2 թաղամասում գտնվող թիվ 190 դպրոցի հետնամասում, անհայտ անձը վիճաբանել է Գագիկ Ա.-ի հետ, ձեռքերով ու ոտքերով հարվածել նրա մարմնի տարբեր մասերին, ապա սուր կտրող-ծակող առարկայով հարվածել ազդրին: Փաստի առթիվ ոստիկանության Մալաթիայի բաժնի հետաքննչական բաժանմունքում նյութեր են նախապատրաստվում: Ոստիկանությունը պարզում է նաեւ «Աստղիկ» բժշկական կենտրոնի հայտնած տեղեկությունը՝ արդյոք Գագիկ Ա.-ն հրազենային վնասվածք ստացել է, թե ոչ: Նախորդ հոդվածըԳյումրու բուժկենտրոնի մեկուսացման մեջ գտնվող անձնակազմի թեստի արդյունքները բացասական են


text: Դեպքեր Մայիս 29 - Թուրքերը գրավում են Կոստանդնուպոլիս քաղաքը եւ կործանում Բյուզանդական կայսրությունը։ Տեղի է ունենում Կաստիլյոնի ճակատամարտը։ Բորդո քաղաքում վերջանում է հարյուրամյա պատերազմը։ Ծնունդներ Մահեր 1453 Տարեթվեր


Ճանապարհային նշանների, զուգարանների կոմպլեքս հարցերով ի՞նչ ենք պատրաստվում անել. պատգամավորը՝ նախարարին Ճանապարհային նշանների, զուգարանների կոմպլեքս հարցերով ի՞նչ ենք պատրաստվում անել. պատգամավորը՝ նախարարին 14:18 - 14/Նոյեմբերի/2019 Ազգային ժողովում շարունակում է քննարկվել 2020թ. բյուջեի նախագիծը: «Այս տարվա բյուջեով ի՞նչ նորարարական ծրագրեր են նախատեսվում տուրիզմի ոլորտում։Արդյոք մենք պատրաստվու՞մ ենք նորություն տալ տուրիստներին, որոնք գալիս են Հայաստան։ Լինելո՞ւ է բրենդինգ։ Ճանապարհային նշանների, զուգարանների կոմպլեքս հարցերով ի՞նչ ենք պատրաստվում անել»,- էկոնոմիկայի նախարար Տիգրան Խաչատրյանին հարցրեց «Իմ քայլը» խմբակցություն պատգամավոր Հովհաննես Հովհաննիսյանը։ Նախարարի խոսքով՝ առաջնահերթ է լինելու ենթակառուցվածքների հարցը, որովհետեւ հաճախ զբոսաշրջիկները նշում են ճանապարհների անբավարար որակը։ Ներդրումների հիմնական մասը այս տարվա ընթացքում ուղղված է լինելու հատկապես նման խնդիրների լուծմանը։ Նախարարը նշեց, որ պատրաստ են քննարկել ցանկացած գաղափար։ Մանրամասները՝ տեսանյութում։


text: Քննություն է տարվում՝ պարզելու մանկահասակ երեխայի՝ ՄԻԱՎ վարակով վարակվելու հանգամանքները - BlogNews.am Քննություն է տարվում՝ պարզելու մանկահասակ երեխայի՝ ՄԻԱՎ վարակով վարակվելու հանգամանքները event_note14:45 , 31 հոկտեմբեր 2019 visibility 419 commentմեկնաբանել ՔԿ-ից հայտնում են, որ հոկտեմբերի 16-ին ոստիկանության Արաբկիրի բաժնում ստացվել է քաղաքացու՝ ՀՀ գլխավոր դատախազին հասցեագրված դիմումն այն մասին, որ 2019թ. օգոստոսի կեսերից մինչեւ հոկտեմբերի 11-ն ընկած ժամանակահատվածում անչափահաս թոռնուհին ստացիոնար բուժման մեջ է գտնվել «Արաբկիր» բժշկական կենտրոնում, որտեղ վերջինիս մոտ հայտնաբերվել է ՁԻԱՀ, որով երեխան մինչ այդ վարակված չի եղել:


source: fineweb

text: «Ես ինձ հպարտ էի զգում, որ Հայաստանի քաղաքացի եմ» ՀՀ ԱԻ նախարար Արմեն Երիցյանն ընդունել է լեռնագնաց Անդրանիկ Միրիբյանին, որը բարձրանալով Վրաստանի տարածքում գտնվող Ուշբա լեռը, հայտնվել էր բարդ իրավիճակում։ Մի քանի օր անընդհատ ՀՀ ԱԻՆ Ճգնաժամային կառավարման կենտրոնը կապի մեջ էր Վրաստանի ու Ռուսաստանի գործընկերների հետ`պարբերաբար ճշտելով իրավիճակը եւ օժանդակելով որոնողափրկարարական աշխատանքներին: «Յուրաքանչյուր քաղաքացի պետք է իմանա, որ իր թիկունքում կանգնած է պետությունը, որ մենք միշտ պատրաստ ենք օգնության ձեռք մեկնել մեր հայրենակիցներին` անկախ նրանից, թե աշխարհի որ կետում են նրանք գտնվում»,- նշել է Ա. Երիցյանը։ Ա. Միրիբյանն իր երախտագիտությունն է հայտնել ԱԻ նախարարին` նշելով, որ երբեւէ չէր կարծում, թե շարքային քաղաքացու համար կարող է ոտքի կանգնել մի ողջ համակարգ, այն էլ ոչ միայն իր երկրում, այլեւ` օտար։ «Ես այդ ամբողջ ընթացքում շատ մեծ աջակցություն, ուշադրություն եւ հոգատարություն էի զգում իմ նկատմամբ` ինչ-որ տեղ նաեւ անհարմար զգալով, որ ինձ համար այդքան շատ բան է արվում։ Ամեն ինչ վկայում էր Ձեր կողմից ուշադրության եւ բարձր մակարդակով համագործակցության մասին։ Վրացի փրկարարները նույնպես շատ ուշադիր էին եւ ամեն ինչ անում էին ինձ օգնելու համար։ Այդ պահին ես ինձ հպարտ էի զգում, որ Հայաստանի քաղաքացի եմ»,- ասել է Ա. Միրիբյանը։ ԱԻՆ-ից տեղեկացնում են նաեւ, որ հանդիպման ավարտին Անդրանիկ Միրիբյանն ԱԻ նախարարի հետ միասին եղել է Ճգնաժամային կառավարման կենտրոնում, որտեղից նա լեռան վրա գտնվելու ժամանակ ուղիղ կապով զրուցել էր նախարարի հետ եւ քարտեզի վրա ցույց տվել իր անցած ճանապարհը։ Նա իր հիացմունքն է հայտնել մեր ճգնաժամային կառավարման կենտրոնի տեխնիկական հագեցվածության ու աշխատանքի վերաբերյալ` նշելով, որ շատ երկրներ կուզենային ունենալ նմանատիպ մի կենտրոն։ Հիշեցնենք, որ oգոստոսի 9-ին, ժամը 14.35-ի սահմաններում ՀՀ ԱԻՆ ճգնաժամային կառավարման կենտրոն տեղեկություն էր ստացվել, որ ՀՀ քաղաքացի Անդրանիկ Միրաբյանը լեռնագնացության նպատակով բարձրացել է Վրաստանի տարածքում գտնվող Ուշբա լեռը եւ չի կարողանում ինքնուրույն իջնել: Օգոստոսի 12-ին, ժամը 19.30-ի սահմաններում ՀՀ ԱԻՆ եւ Վրաստանի ՆԳՆ արտակարգ իրավիճակների դեպարտամենտի համատեղ ջանքերի ու բարձր մակարդակի վրա գտնվող համագործակցության շնորհիվ Ուշբա լեռան վրա գտնվող հայ լեռնագնաց Անդրանիկ Միրիբյանը հատել էր լեռան գագաթի ամենավտանգավոր հատվածը եւ միացել լեռան ստորոտում գտնվող փրկարարների ճամբարին։ 20.08.12, 16:00


text: Չեխերենը (čeština) պատկանում է Հնդեվրոպական լեզուների ընտանիքի արեւմտա-սլավոնական լեզվախմբին։ Չեխերեն խոսում են աշխարհում 12 միլիոն մարդ։ Չեխերենը պաշտոնական լեզու է Չեխիայի Հանրապետությունում։ Ըստ աշխարհի լեզուների դասակարգման չեխերենը 73-րդն է։ Տես նաեւ Պաշտոնական լեզուների ցանկ Լեզվաընտանիքների ցանկ Լեզուների ցանկեր Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ GeoNames Ethnologue Սլավոնական լեզվախումբ Չեխերեն


«Ռ. Գ.-ի պնդմամբ՝ Լոռու մարզի քննչական բաժնի աշխատակիցները նախ փորձել են կոծկել հանցագործությունը, ապա առաջարկել համաձայնության գալ մեղադրյալի հետ...


text: 1901 թվական, ոչ նահանջ տարի, ըստ Գրիգորյան օրացույցի սկսում է երեքշաբթի։ Սա մեր թվարկության 1901 թվականն է, 1-ին տարին XX դարի։ Դեպքեր Գործարկվում է Ալեքսանդրապոլ - Երեւան երկաթուղին Ծնունդներ Հունվարի 1 - Մանվել Մարության, հայ դերասան, ռեժիսոր, դրամատուրգ Հունվարի 13 - Հովհաննես Մարգարյան, ճարտարապետ Հունվարի 19 - Լեւոն Եվանգուլյանց, հայ խորհրդային ինժեներ, մեխանիկ Հունվար 30 - Աղասի Խանջյան, Հկ (բ) կ Կենտկոմի առաջին քարտուղար (վ. 1936) Փետրվարի 2 - Անդրեյ Մոսկվին, խորհրդային կինոօպերատոր, Ռուսաստանի Խորհրդային Ֆեդերատիվ Սոցիալիստական Հանրապետության արվեստի վաստակավոր գործիչ (1935), խորհրդային օպերատորական դպրոցի խոշորագույն վարպետներից Ապրիլի 15 - Ջո Դեւիս, նշանավոր Անգլիացի պրոֆեսիոնալ սնուկերիստ եւ անգլիական բիլիարդիստ Ապրիլի 30 - Սայմոն Կուզնեց, ամերիկյան տնտեսագետ, տնտեսագիտության գծով Նոբելյան մրցանակակիր (վ. 1985) Հունիսի 6 - Հայկ Թումանյան, խորհրդային բանակի քաղաշխատող, գեներալ-լեյտենանտ Հունիսի 28 - Ալեք Մանուկյան, հայ հասարակական գործիչ, մեծահարուստ բարերար, ճարտարագետ, արդյունաբերող, Հայաստանի ազգային հերոս (վ. 1996) Հոկտեմբեր 2 - Թաթուլ Ալթունյան, հայ կոմպոզիտոր, դասատու (վ. 1973) Հոկտեմբերի 7 - Սուվաննա Ֆումա, Լաոսի քաղաքական գործիչ, արքայազն Հոկտեմբերի 11 - Դմիտրի Շիկանյան, բալետի հայ խորհրդային արտիստ, դիրիժոր Նոյեմբերի 9 - Արտաշես Մեժլումյան, ՀՍՍՀ վաստակավոր անասնաբույծ, կոլտնտեսային շարժման գործիչ Նոյեմբերի 27 - Կարանդաշ (ծաղրածու), կրկեսի արտիստ, ծաղրածու Դեկտեմբերի 5 - Ուոլթ Դիսնեյ, ամերիկացի ֆիլմարտադրող, ռեժիսոր, կինոսցենարիստ, հնչյունավորող, մուլտիպլիկատոր, ձեռնարկատեր, մշակութային բրենդ եւ բարերար Արմենակ Միսիրյան, հայ նկարիչ Մահեր Գասպար Մալլարյան, գրականագետ, թարգմանիչ, բանաստեղծ, մանկավարժ Փետրվարի 13 - Գարեգին Զաբհանալյան, գրականության պատմաբան, մատենագետ, թարգմանիչ Ստեփան Ասլանյան, հայ բանասեր, հասարակական-կրթական գործիչ։ Հունվար 2 - Մաթեոս Մամուրյան, մանկավարժ, գրող եւ հրապարակախոս (ծ.1830) Հունվար 27 - Ջուզեպպե Վերդի, իտալիացի կոմպոզիտոր (ծ.1813) Փետրվար 23 - Ստեփան Ոսկանյան, արեւմտահայ հրապարակախոս (ծ. 1825) Նոյեմբեր 9 - Ղեւոնդ Ալիշան, հայ բանաստեղծ, հայագետ, բանասեր, պատմաբան, աշխարհագրագետ, թարգմանիչ (ծ. 1820) 1901 Տարեթվեր


text: Facebook-ը կսկսի մշակել նեյրոհամակարգչային մի ծրագիր, որի օգնությամբ հնարավոր կլինի կարդալ ու փոխանցել մարդու մտքերը։ Այս մասին, Business Insider-ի փոխանցմամբ, հայտնել է Մարկ Ցուկերբերգը։ «Կարծում եմ, մի օր մենք կկարողանանք տեխնոլոգիաների միջոցով մտքեր փոխանակել։ Ուղղակի կմտածեք մի բանի մասին եւ ձեր ընկերներն այդ մասին միանգամից կիմանան»,- ասել է նա։ 2016-ի կեսերին Facebook-ը ձեւավորել է Building 8 գաղտնի բաժինը, որն էլ, ըստ որոշ տեղեկությունների, զբաղվում է մտքերի փոխանցման տեխնոլոգիայի մշակմամբ։ Building 8-ի մասնագետը պետք է ունենա «նեյրովիզուալացման» եւ «էլեկտրոֆիզիոլոգիական տվյալների» հետ աշխատանքի փորձ։ Աշխատատեղի համար հայտարարության մեջ, պահանջների բաժնում, նշվում է, որ հավակնորդը պետք է ունենա գիտությունների դոկտորի աստիճան։ Այս բաժինն արդեն ղեկավարում է Մարկ Չեվիլեթը (Mark Chevillet), որը հեղինակել է Ջոն Հոպկինսի համալսարանի կիրառական նեյրոկենսաբանության կրթական ծրագիրը։ Պատրաստեց՝ Լիլիթ Գալստյանը


22/04/18 13:13 Իրադարձությունները զարգանում են ամենաանցանկալի սցենարով


text: Դեպքեր Հունվար 17 - Երեւանում բացվեց գրողների տունը Մարտ 3 - Բացվեց Համազգային ճեմարանը Երեւանի Պետական Համալսարանից առանձնացավ բժշկական ֆակուլտետը՝ վերանվանվելով Երեւանի Բժշկական Ինստիտուտ։ Ծնունդներ Հունվարի 14 - Էդգար Հովհաննիսյան, երգահան Փետրվարի 11 - Խաչիկ Միրիջանյան, հայ քանդակագործ Փետրվարի 18 - Ալեքսանդր Ազատյան, հայ նկարիչ, գոբելենագործ Մարտի 8 - Ալբերտ Խաչատուրով, խորհրդային, ուզբեկ, թատերական ռեժիսոր, կինոռեժիսոր, սցենարիստ, Ուզբեկական ԽՍՀ արվեստի վաստակավոր գործիչ (1957)։ Մարտի 11 - Ռուզան Քյուրքչյան, հայ քանդակագործ Ապրիլի 1 - Խորեն Աբրահամյան, դերասան եւ ռեժիսոր (վ. 2004) Մայիսի 1 - Վլադիմիր Աբրահամյան, հայ բանաստեղծ, թարգմանիչ, լրագրող։ Հունիսի 11 - Մորիս Փոցխիշվիլի, վրացի բանաստեղծ (վ. 1997): Հունիսի 16 - Շավարշ Մարգարյան, հայ խորհրդային տնտեսագետ Հուլիսի 4 - Մհեր Մկրտչյան, հայ դերասան (վ. 1993) Հուլիսի 9 - Արտաշես Մարտիրոսյան, հայ խորհրդային բանասեր, պատմաբան Հուլիսի 16 - Հրաչ Սաֆարյան, հայ բանաստեղծ Օգոստոսի 7 - Թողրուլ Նարիմանբեկով, ադրբեջանցի խորհրդային նկարիչ Օգոստոսի 8 - Ջերրի Թարխանյան, հայ բասկետբոլի մարզիչ Օգոստոսի 21 - Քրիստիան Լեգրան, հայ ֆրանսիական էստրադայի երգչուհի։ Օգոստոսի 27 - Վիկտոր Աբալակին, ռուս աստղագետ։ Սեպտեմբերի 30 - Սվետլանա Գրիգորյան, հայ դերասանուհի։ ՀԽՍՀ ժողովրդական դերասանուհի։ Նոյեմբերի 3 - Ցուտոմու Սեկի, ճապոնացի աստղագետ Նոյեմբերի 22 - Կիմ Երիցյան, հայ դերասան (վ. 2010) Դեկտեմբերի 29 - Սոֆի Ավագյան, հայ թարգմանչուհի Մահեր Հունվարի 5 - Լյուդվիգ Կլայզեն, գերմանացի քիմիկոս-օրգանիկ Գաբրիել Կաֆյան, ազգային-ազատագրական, շարժման գործիչ Օնիկ Ստեփանյան, հայ դերասան Ֆրիտյոֆ Նանսեն, նորվեգացի հետախույզ, գիտնական, դիվանագետ եւ ականավոր հումանիստ (ծ. 1861) 1930 Տարեթվեր


text: Ինչպե՞ս ավելացնել վաճառքը սուպերմարկետում. Մեթոդ՝ Վահագն Դիլբարյանից 23:21 , 30 Նոյեմբեր 2017 Դիտումներ 4971 «100 բիզնես գաղտնիքներ» գրքի հեղինակ, Infum.net ու tutkryto.su կայքերի համահիմնադիր Վահագն Դիլբարյանը ֆեյսբուքյան իր էջում մեթոդ է առաջարկել՝ վաճառքները ավելացնելու համար։ Վաճառքը բարձրացնելու ամենաարդյունավետ մեթոդներից մեկը գնորդների հետ խաղեր կազմակերպելն է, այսինքն՝ գնում կատարած հաճախորդը հնարավորություն է ստանում ինչ-որ բոնուս կուտակելու, կամ նվեր շահելու։ Ահա այդպիսի մրցույթի հետաքրքիր գաղափար՝ հաղթում է նա, ում գնումների չեքն ամենաերկարն է, որը կարելի է կիրառել սուպերմարկետներում, հագուստի, տնտեսական, խաղալիքների, շինանյութի խանութներում։ Խաղի միտքը շատ պարզ է. դրամարկղի մոտ տեղադրում եք ստենդ, որի վրա գրված է «Այսօրվա, կամ շաբաթվա, կամ ամսվա ամենաերկար չեքը»։ Յուրաքանչյուր հաճախորդ, ով գնումներից հետո ստանում է չեքը, կարող է համեմատել ստենդի չեքի հետ։ Ում չեքն ամենաերկարն է, նրա անունն ու հեռախոսահամարը գրանցվում է, հինը հանվում է ստենդից եւ տեղադրվում է նոր չեքը։ Բայց զգուշացում, պետք է նշվի նվազագույն գնումների թիվը, որ հանկարծ հայկական տարբերակը չգործի՝ ամեն մի էժան ապրանքից մի հատ գնեն, որ երկար լինի չեքը։ Այն չեքը, որը օրվա, շաբաթվա, ամսվա վերջին օրը սուպերմարկետի փակվելուց առաջ կլինի ստենդի վրա, նա էլ կհաղթի։ Հաղթողին կզանգահարեք, կպարգեւատրեք, ու հաջորդ օրը նորից կսկսվի խաղարկությունը։ Խաղը հետաքրքրացնելու համար կարելի է կիրառել նաեւ ամսվա ամենաշատ գնումները ու նշել այդ թիվը, նշել ռեկորդը գնումների, ամենազարմանալի գնումները եւ այլն։ Իսկ որպես նվեր կարելի է առաջարկել հաջորդ գնումների դեպքում 70 տոկոս զեղչ, կամ ինչ-որ ապրանք, որը նորույթ կլինի, եւ կարող եք դա էլ վերցնել, օրինակ, մատակարարից, այն էլ անվճար։ Ինչեւէ, մտածեք հետաքրքիր գաղափարներ, թե էլ ինչպես կարելի է ավելացնել վաճառքի ծավալները։ Կարդացեք նաեւ՝ 65 կարեւոր ինֆո՝ բիզնեսի եւ մարքեթինգի մասին՝ Վահագն Դիլբարյանից Հայաստանում տաքսիների միջոցով ուղեւորափոխադրումները կտրուկ աճել են 2018 թվականի օգոստոսին Հայաստանում ուղեւորաշրջանառության ծավալը՝ ըստ ընդհանուր օգտագործման տրանսպորտի տեսակների, կազմել 234.1 մլն ուղեւոր-կմ Երեւանի 2800-ամյակի կապակցությամբ անակնկալ՝ «X» եւ «Y» սակագնային պլանների բաժանորդների համար Երեւանի 2800-ամյակի կապակցությամբ՝ ՎիվաՍել-ՄՏՍ-ն անակնկալ է պատրաստել «X» եւ «Y» կանխավճարային եւ հետվճարային սակագնային պլանների բաժանորդների համար:


text: Անգլիայի հավաքականի նախկին ֆուտբոլիստ Ադամ Ջոնսոնը, որը մեղադրվում էր մանկապղծության մեջ, առաջին ատյանի դատարանի կողմից ճանաչվել է մեղավոր։ Առաջիկա 2-3 շաբաթվա ընթացքում դատարանը որոշում կկայացնի նրա պատժի ձեւի հարցում։ Ըստ նախնական տեղեկությունների՝ Ջոնսոնին սպառնում է 10 տարվա ազատազրկում։ Այն բանից հետո, երբ ապացուցվել է Ջոնսոնի մեղավորությունը, «Սանդերլենդը», որի կազմում ֆուտբոլիստը հանդես էր գալիս, հանդես է եկել հայտարարությամբ. «Մենք որոշել ենք անհապաղ խզել պայմանագիրը Ջոնսոնի հետ՝ հաշվի առնելով նրա հանցավոր արարքի ապացուցման փաստը»։


text: 21:49 10.07.2020 (Թարմացված է 22:25 10.07.2020) «Փակ է», «Լիկվիդացիա», «50-70% զեղչ»։ Այսպիսի ցուցանակների կարելի է հանդիպել բառացիորեն ամենուր, եթե քայլում ես Երեւանի կենտրոնական փողոցներով, որտեղ դեռ մի քանի ամիս առաջ կյանքը եռում էր, ռեստորաններում սեղանների համար պայքարում էին, իսկ բուտիկներում հանդերձարանների մոտ հերթեր էին գոյանում։ Այսօր ամեն ինչ այլ է. կիադատարկ խանութներ եւ մեկ-երկու սրճարան, որտեղ մարդիկ նստած են բացօթյա տարածքներում։ Կորոնավիրուսի համավարակը փոխել է քաղաքացիների կենսակերպը, գրպանների պարունակությունը, նաեւ մտածելակերպը։ Ինչպես են գոյատեւում հանրային սննդի ոլորտն ու առեւտրային կետերը՝ պարզել է Sputnik Արմենիայի թղթակիցը։ Ամբողջ Հայաստանում գործում է հանրային սննդի ընդհանուր առմամբ մոտ 4000 կետ, որոնցից գրեթե 2000-ը դասական ռեստորաններն ու սրճարաններն են, չհաշված արագ սննդի կետերը։ Համավարակի պատճառով արդեն իսկ փակվել են այդ հաստատությունների 15-20%-ը։ Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում այդսիսի վիճակագրություն ներկայացրեց Ռեստորանների հայկական միության նախագահ Վահե Գեւորգյանը։ Այդ ցանկում են նաեւ խոշոր բրենդները, որոնք կրճատել են իրենց մասնաճյուղերը (օրինակը՝ Segafredo-ն), նաեւ երաժշտական ակումբները (Mezzo-ն)։ Գեւորգյանի խոսքով՝ եթե երկրում համաճարակաբանական իրավիճակը չփոխվի, իրավիճակը կարող է ավելի վատանալ։ Այն հաստատությունները, որոնք աշխատում են բացօթյա տարածքների հաշվին, ցրտերի հետ պարզապես կփակվեն։ «Եթե համաճարակաբանական իրավիճակը չլավանա, որոշ ժամանակ անց գլորվող ձնագնդի էֆեկտով ստիպված կփակվեն նաեւ վերանդաների հաշվին աշխատող հաստատությունները։ Այսինքն՝ ժամանակավոր փակվածների տոկոսը կաճի, ինչի արդյունքում ռեստորանային ոլորտի ճգնաժամը կխորանա»,-ասաց Գեւորգյանը։ Ամենաշատը տուժել են այն հաստատությունները, որոնք ի սկզբանե բաց պատշգամբներ չեն ունեցել, կամ ներկայացել են առաջին հերթին որպես երաժշտական ակումբներ։ Հայկական շուկայի որոշ խոշոր բրենդներ կրճատումներ անելու որոշում են ընդունել։ Նրանք պարզապես փակել են մասնաճյուղերի մեծ մասը եւ մեկ-երկու գործող մասնաճյուղ թողել։ Միության նախագահը նշեց, որ ոլորտը ճգնաժամի մեջ է եւ հաստատությունները նախորդ տարվա եկամտի ծավալի ընդամենը 10%-ն են ստանում։ Մինչդեռ նորմալ աշխատանքի համար 70% շրջանառություն է հարկավոր։ Դրա 50%-ը ծախսվում է վարձակալության եւ աշխատակիցներին վճարելու համար։ Իսկ եթե շրջանառությունը 10% է, ապա հաստատությունն աշխատում է 50-60% վնասով։ «Ոլորտը վնասով աշխատում է պարզապես աշխատակիցներին գործազուրկ չթողնելու համար` շունչը պահած սպասելով իրավիճակի լավացմանը»,-ասաց Գեւորգյանը։ Գեւորգյանը կարճաժամկետ հեռանկարում իրավիճակից ելք է համարում վաուչերների համակարգի ստեղծումը։ Օրինակ՝ կառավարությունը կարող է հաստատություններից զեղչով վաուչերներ գնել (3-5 հազար դրամով) եւ բաժանել նրանց, ովքեր ներգրավված են եղել կորոնավիրուսի դեմ պայքարում՝ ոստիկաններին, բժիշկներին, կամավորներին եւ այլն։ Սրճարաններում եւ ռեստորաններում նոր խստացումներ կլինեն Նման միջոցառումը թույլ կտա փոքր-ինչ ակտիվացնել ռեստորանային կյանքը։ Բիզնեսը նախատեսում է նաեւ երկարաժամկետ զեղչային վաուչերները հաջորդ տարի կիրառել արտասահմանցի զբոսաշրջիկների համար, որոնք կարող են վաուչերները ձեռք բերել տուր-փաթեթների հետ միասին եւ այլն։ Այս ամենը դեռեւս միայն առաջարկներ են։ Դրանց գործնական կիրառման համար հարկավոր է, որ երկրում COVID-19-ի հետ կապված իրավիճակը փոքրիշատե հստակ լինի, իսկ իշխանությունները զբոսաշրջային ոլորտի զարգացման 2021թ.-ի ռազմավարություն ունենան։ Իրավիճակը փոքր ինչ մեղմելու հարցում կարող են օգնել նաեւ միջազգային դոնորները, որոնց կարելի է ներգրավել համավարակից տուժած բիզնեսներին (ռեստորաններ, հյուրանոցներ) աջակցելու համար։ Հայաստանի մի շարք ռեստորանների մարքեթինգով զբաղվող «ProReca» ընկերության հիմնադիր ղեկավար Սյուզի Մելիքյանը Sputnik Արմենիայի հետ զրույցում նշեց, որ բազմաթիվ հաստատություններ փակվում են, քանի որ վարձակալության գումարը մուծելու եւ աշխատակիցներին վճարելու հնարավորություն չունեն։ «Հենց միայն մեր ցանցից 15 հաստատություն է փակվել`որոշները մինչեւ սեպտեմբեր, մի մասն էլ` վերջնական»,–նշեց Մելիքյանը։ Նրա խոսքով՝ իրավիճակը շատ ծանր է հատկապես այն հաստատություններում, որոնք գոյատեւում էին խոշոր միջոցառումների հաշվին։ Կոշիկի մասնագիտացված խանութներից մեկում նշեցին, որ մեծ զեղչերով վաճառք են նախաձեռնել, որպեսզի ներդրված միջոցների գոնե կեսը վերադարձնեն։ Հայաստանում ռեստորատորները հռչակագիր են ստորագրել. խաղի ընդհանուր կանոններ են սահմանվում «Այստեղ մոտ 200 հազար դոլարի ապրանք կա, հիմա բոլորը վաճառում եմ 10 հազար դրամով՝ թե կաշին, թե զամշը։ Իհարկե, զեղչերից տուժում ենք, բայց գոնե այդ 10 հազարը կվերադարձնեմ եւ կկարողանամ գումարը ներդնել աշուն-ձմեռ հավաքածուն գնելու համար։ Ավելի լավ է այսպես, քան առհասարակ չաշխատել»,-ասաց նա։ Մեկ այլ՝ աքսեսուարների մասնագիտացված խանութում նշեցին, որ մեծ թվով զբոսաշրջիկների էին սպասում։ Ամռանը խանութների հաշվարկների հիմքում հիմնականում հենց զբոսաշրջիկներն են։ Առանց նրանց այս ոլորտում առանձնապես հույս չկա։ «Մթերային խանութ մտեք, մարդիկ մի հատով են ձու գնում, որ ձվածեղ սարքեն ու կիսեն երկու երեխաների միջեւ, իսկ դուք ասում եք՝ պայուսակ։ Ո՞ւմ են դրանք պետք, եթե ստամոքսը դատարկ է»,-ասաց մենեջերը։ Նշենք, որ բազմաթիվ խանութներում պարզապես հրաժարվեցին խոսել այդ թեմայով, հուսահատ ձեռքերը թափ տվեցին՝ «բոլորի մոտ է վատ, ի՞նչ խոսենք»։ Հիշեցնենք` հուլիսի 10-ի դրությամբ Հայաստանում կորոնավիրուսով վարակման հաստատված դեպքերի թիվը հասել է 30 903-ի։