text: Կոտայքի մարզ, մարզի կարգավիճակ ունեցող վարչատարածքային միավոր Հայաստանի կենտրոնական հատվածում։ Մարզի տարածքն ընդգրկում է Կոտայքի սարավանդը, Մարմարիկ գետի ավազանը, Հրազդան գետի ավազանի վերին ու միջին հատվածը, ինչպես նաեւ Գեղամա լեռնաշղթայի արեւմտյան լանջերը։ Այն հարավ-արեւմուտքից սահմանակից է մայրաքաղաք Երեւանին, արեւմուտքից՝ Արագածոտնի, հյուսիսից՝ Լոռու, հյուսիս-արեւելքից՝ Տավուշի, արեւելքից՝ Գեղարքունիքի եւ հարավից՝ Արարատի մարզերին։ Հայաստանի միակ մարզն է, որը չի սահմանակցում հարեւան որեւէ պետության հետ։ Միեւնույն ժամանակ, Կոտայքը չորս մարզերից մեկն է, որոնք անմիջապես հարում են Երեւանին։ Կոտայքի վարչական կենտրոնը Հրազդանն է, խոշորագույն քաղաքը՝ Աբովյանը։ Մարզը զբաղեցնում է 2089 կմ2 տարածք՝ 8-րդը Հայաստանի մարզերի շարքում։ Ըստ 2023 թվականի տվյալների վիճակագրական տվյալների՝ Կոտայքի մարզի բնակչությունը կազմում է 254 600 մարդ։ Ներառում է 42 համայնքներ, այդ թվում՝ 7 քաղաքային եւ 35 գյուղական։ Խոշորագույն համայնքներն են Աբովյան, Հրազդան, Չարենցավան, Բյուրեղավան, Նաիրի եւ Նոր Հաճըն միավորները։ Կոտայքի արեւմտյան մասը պատմականորեն ներառված է եղել Մեծ Հայքի Այրարատ նահանգի Կոտայք, իսկ արեւելյանը՝ Մազազ գավառների կազմում։ Ներկայիս վարչատարածքային միավորը ձեւավորվել էԱբովյանի, Հրազդանի եւ Նաիրիի շրջանների միավորման հետեւանքով։ Կոտայքի մարզը Հանրապետության տնտեսական խոշորագույն կենտրոններից է։ Հրազդանում գործում է ջերմաէլեկտրակայան եւ ջրաէլեկտրակայան, որոնք բավարարում են Հայաստանի էներգետիկ պահանջների մի մասը։ Մարմարիկ գետի ձախ ափին գտնվող Մեղրաձոր գյուղում պահվում են զգալի ոսկու պաշարներ։ Ծաղկաձոր քաղաքը Հայաստանի լեռնադահուկային սպորտի կենտրոնն է, որն ունի կարեւոր զբոսաշրջային նշանակություն։ Մարզի տարածքը հարուստ է նաեւ պատմամշակութային հուշարձաններով։ Դրանց մարգարիտը Գառնու հեթանոսական տաճարն է, որը կառուցվել է 1-ին դարում եւ համարվում է նախաքրիստոնեական շրջանի հայոց պատմության եզակի մարգարիտներից մեկը։ Նշանավոր են նաեւ Բջնի բերդը, միջնադարյան Կեչառիսի վանքային համալիրը եւ Գեղարդավանքը։ Անվան ծագումնաբանություն Ըստ ընդունված վարկածի՝ Կոտայք անվանումը կապված է Մեծ Հայքի Արշակունի թագավոր Խոսրով Կոտակի անվան հետ։ Մեկ այլ վարկածի համաձայն «Կոտայք» անվանումը կապված է հինաշխարհյան նույնանուն ցեղանվան՝ Վանի թագավորության սեպագիր արձանագրություններում հիշատակվող Էթիունի երկրի անվան հետ։ Ղեւոնդ Ալիշանը հնարավոր է համարում, որ հույն նշանավոր աշխարհագրագետ Կլավդիոս Պտղոմեոսի հիշատակած Կոտակենե գավառը նույն Կոտայքն է։ Որոշ աղբյուրներ փաստում են, որ Կոտայքի անվանումը կապված է միջնադարյան Հայաստանում ապրող մի իշխանի անվան հետ, որոշներն էլ այն պայմանավորում Գեղարքունիք գավառի Կոթ կամ Կոթաքար գյուղաքաղաքի անվանով, իբրեւ Կոթա փոխադրվածների կամ Կոթայեցիքի գավառ։ Կոտայքի մասին տեղեկություններ են պահպանվել Անանիա Շիրակացու «Աշխարհացոյց»-ում եւ մատենագիրների երկերում։ Հայ պատմիչներից առաջին հիշատակությունը Սեբեոսինն է (7-րդ դար)։ Արաբ պատմագիր Բալաձորին Կոտայքը հիշում է Կույտա ձեւով։ Միքայել Չամչյանը, այլ սկզբնաղբյուրներից օգտվելով, Կոտայքն անվանում է Խատա կամ Խատայոց։ Պատմություն Վաղ շրջան Կոտայքի արեւմտյան մասը հնում մտնում էր Այրարատ նահանգի Կոտայք, իսկ արեւելյանը՝ Մազազ գավառների կազմի մեջ։ Կոտայք գավառի մասին տեղեկություններ պահպանվել են 7-րդ դարի «Աշխարհացույց»-ում եւ հայ մատենագիրներ Սեբեոսի, Թովմա Արծրունու, Ասողիկի, Կիրակոս Գանձակեցու, Ստեփանոս Օրբելյանի եւ Զաքարիա Քանաքեռցու աշխատություններում, հայկական հին ձեռագրերում եւ հիշատակարաններում։ Նրա անցյալի պատմական եւ մշակութային կյանքի վկայություններն են Կոտայքում պահպանված բազմաթիվ հուշարձանները։ Ըստ հնագույն վկայությունների՝ Կոտայքի ներկայիս տարածքը բնակեցված է եղել դեռեւս հազարավոր տարիներ առաջ։ Հրազդան բնակավայրի շրջակայքում հայտնաբերվել են մ.թ.ա. 2-1-ին հազարամյակների դամբարանադաշտեր եւ մ.թ.ա. 13-րդ դարի քարավանատուն։ Վաղ ժամանակներում մարզի ներկայիս տարածքում եւ հարակից շրջաններում ապրող ուրարտացիները կարողացան միավորել տեղի ցեղախմբերին եւ ստեղծել Վանի թագավորությունը, որի մեջ էլ մտնում է Կոտայքի տարածքը։ Ըստ Վանի թագավորության արձանագրությունների՝ մարզի ներկայիս տարածքն ընդգրկվում էր Էթիունի խոշոր ցեղային միության տիրապետության մեջ։ Աբովյան քաղաքի տարածքում հայտնաբերվել է Արգիշտի I թագավորի (մ.թ.ա. 8-րդ դար) սեպագիր արձանագրությունը։ Քաղաքի հարավային մասում կա մ.թ.ա. 2-1-ին հազարամյակի կիկլոպյան ամրոց, բնակատեղի եւ դամբարաններ։ Կոտայքի մարզի ներկայիս տարածքը եղել է հին հայերի հեթանոսության գլխավոր կենտրոններից մեկը։ Այստեղ է գտնվում Հայաստանի տարածքում մինչ օրս պահպանված միակ հեթանոսական կառույցը՝ Գառնու տաճարը, որը նվիրված է հին հայկական դիցարանի արեւի աստված Միհրին։ Միջնադար Վաղ միջնադարում (3-5-րդ դարեր) այս հողերը պատկանել են հայոց թագավորի կալվածքները տնօրինող Վարաժնունիների տոհմին։ 5-րդ դարում հովիտն անցավ հայկական ազդեցիկ Կամսարական տոհմի տիրապետության տակ, որը սերվել էր Իրանի 7 մեծագույն տներից մեկի՝ Կարենյաններ-Պահլավունիներից։ Կամսարական տոհմի հետնորդ, Պահլավունի տոհմի առաջնորդ Գրիգոր Մագիստրոսը 1033 թվականին հրամայեց Ծաղկաձոր ավանում կառուցել եկեղեցի, որը կոչեցին Գրիգոր Լուսավորիչի անունով։ Արդյունքում՝ հիմնվեց Կեչառիս վանական համալիրը։ Արշակունիների ժամանակ Կոտայքը պատկանում էր հայոց արքունիքին, իսկ 5-7-րդ դարերում, ըստ որոշ տվյալների՝ Ամատունյաց նախարարական տանը։ Կոտայքի տարածքը կռվախնձոր է եղել Ամատունինեչօ եւ հայոց իշխան Գրիգոր Ա Մամիկոնյանի միջեւ։ Ըստ Հայոց կաթողիկոս եւ պատմիչ Հովհաննես Դրասխանակերտցու գրառումների՝ Արամոնս գյուղը եղել է հայոց կաթողիկոսական կալված։ 9-10-րդ դարերում պատկանել է Բագրատունիների թագավորությանը, իսկ 10-րդ դարի վերջում գավառը նվիրվել է Պահլավունիներ իշխանական տոհմին։ Հետագայում՝ 12-13-րդ դարերում տարածքը եղել է Զաքարյանների իշխանության տակ եւ պատկանել է Իվանե Զաքարյանին, ինչպես նաեւ նրան ենթակա հայ իշխաններին։ 13-15-րդ դարերում վերջինիս մի մասն անցել է Պռոշյանների եւ Խաղբակյանների ենթակայության տակ։ 1253 թվականին ներկայիս մարզի տարածքի մի մասը Մանգու Խանը շնորհել է իշխան Սմբատ Օրբելյանին՝ թուրք սելջուկների եւ թաթար մոնղոլների տիրապետության շրջանում։ Նոր եւ նորագույն ժամանակներ Տարածքի հետագա տիրապետողների թվում եղել են ակ-կոյունլու, կարա-կոյունլու ցեղախմբերը, Սեֆյան Պարսկաստանը, իսկ 18-րդ դարի կեսերին Կոտայքը ձեւավորել է Երեւանի խանության Կարբի-Բասարի եւ Կըրխբուլաղ մահալները։ Այս տարածքը նույնպես ենթարկվել է Շահ Աբասի իրականացրած բռնագաղթին, ինչի հետեւանքով բնակիչները լքել են այն։ 1828-1829 թվականներին Արեւելյան Հայաստանում Ռուսաստանի տիրապետության հաստատումից հետո այն մտել է Կոտայք գավառի մեջ։ Թուրք-պարսկական տիրապետության օրոք բաժանված էր Երեւանի խանության Կըրխ-Բուլաղի եւ Գսանի-Բասարի մահալների միջեւ։ Արեւելյան Հայաստանը վերջնականապես Ռուսաստանին միացվելուց եւ Երեւանի նահանգը կազմվելուց հետո (1849) Կոտայքը մտավ այդ նահանգի մեջ։ Բնակչությունը հիմնականում զբաղվում էր երկրագործությամբ, անասնապահությամբ, այգեգործությամբ։ Շրջանում չկային արդյունաբերական քաղաքներ։ Գյուղերը փոքր էին եւ անբարեկարգ։ 1918 թվականին Կոտայքը ներառվում է Հայաստանի առաջին հանրապետության Այրարատյան նահանգի կազմում, սակայն 1920 թվականի ռուս-թուրքական համատեղ ագրեսիայի արդյունքում բռնազավթվում է Խորհրդային Ռուսաստանի կողմից։ Խորհրդային կարգերի հաստատումից հետո Խորհրդային իշխանության առաջին տարիներին՝ մինչեւ 1925 թվականի հոկտեմբերի 20-ը, Կոտայքը որպես գավառակ մտել է Երեւանի գավառի մեջ, այնուհետեւ դարձել առանձին շրջան։ Ավելի ուշ մարզի տարածքում ձեւավորվում են Հրազդանի, Նաիրիի եւ Աբովյանի շրջանները։ Երկրորդ համաշխարհային պատերազմի տարիներին՝ 1941-1945 թվականներին, Նաիրիի, Աբովյանի եւ Հրազդանի շրջաններից ԽՍՀՄ-ի բանակ է զորակոչվում 7350 հոգի։ ԽՍՀՄ շքանշաններով ու մեդալներով է պարգեւատրվում 4735 մարդ։ Նրանցից երկուսը՝ Հրանտ Բաբայանը եւ Սերգեյ Սարխոշեւը, արժանանում են Խորհրդային Միության հերոսի կոչման, իսկ Իվան Միրզոեւը դառնում Փառքի շքանշանի երեք աստիճանների ասպետ։ Պատերազմի ժամանակահատվածում Կոտայքում կառուցվում է Գառնիի ջրանցքը, որն Ազատ գետի ջրով ոռոգում է 800 հա հող։ 1945 թվականին շահագործման հանձնվում Գառնիի էլեկտրակայանը, այնուհետեւ նաեւ Քանաքեռի ջրհան կայանը։ Ետպատերազմյան տարիներին զգալի փոփոխություններ են տեղի ունենում Կոտայքի տնտեսության կառուցվածքում. աննախընթաց չափով աճում է արդյունաբերության տեսակարար կշիռը շրջանի տնտեսության ընդհանուր հաշվեկշռում։ Արդյունաբերական ձեռնարկությունների հետ մեկտեղ շրջանում հայտնվում են նոր բնակավայրեր՝ Նոր Հաճն եւ Արզնի ավանները։ 1958 թվականին շրջկենտրոններ Քանաքեռ եւ Ավան գյուղերը միացվում են Երեւանին։ 1991 թվականին՝ Խորհրդային միության անկման արդյունքում, Կոտայքի ներկայիս տարածքը դառնում է Հայաստանի Հանրապետության մաս։ 1995 թվականին ընդունված «Վարչատարածքային բաժանման» մասին օրենքի համաձայն ստեղծվում է ներկայիս Կոտայքի մարզը՝ Հրազդան կենտրոնով։ Աշխարհագրություն Կոտայքը կենտրոնական դիրք է գրավում Հայաստանի տարածքում։ Արեւելքում սահմանակցում է Գեղարքունիքի մարզին, հյուսիսում եւ հյուսիս-արեւելքում համապատասխանաբար Լոռու եւ Տավուշի մարզերին, հարավում սահմանակից է Արարատի մարզին եւ քաղաքամայր Երեւանին, իսկ ամբողջ արեւմուտքում՝ Արագածոտնի մարզին։ Ամենաերկար սահմանագիծը Արագածոտնի մարզի հետ անցնող սահմանն է, իսկ ամենակարճը՝ Տավուշի մարզի սահմանը։ Լեռնագրություն Կոտայքը գտնվում է Արարատյան գոգավորության նախալեռան հյուսիս-արեւելքում՝ Հրազդան եւ Ազատ գետերի միջեւ, Կոտայքի սարավանդի վրա։ Հյուսիս-արեւելքում բարձրանում են Գեղամա լեռնաշղթան (Աժդահակ լեռ 3598 մ) եւ Ողջաբերդի լեռնաբազուկը, արեւմուտքում ձգվում է Հրազդանի կիրճը, իսկ հարավում՝ Նորքի բարձրությունը։ Կոտայքի մարզի կենտրոնական հատվածում՝ Հրազդան գետի երկու ափերին, տարածվում են Կոտայքի եւ Եղվարդի թույլ մասնատված լավային սարավանդերը։ Կենտրոնական հատվածում են գտնվում Գութանասարի, Արայի եւ Հատիս լեռնագագաթները։ Մարզի հարթավայրերն են` Եղվարդի հարթավայրը (գտնվում է ծովի մակերեւույթից 1200-1300 մետր բարձրության վրա) եւ Հրազդանի սարահարթը (ծովի մակերեւույթից` 1700-1800 մետր բարձրության վրա)։ Ամենաբարձր կետը Աժդահակ լեռն է՝ 3598 մետր բարձրությամբ։ Աժդահակ լեռը գտնվում է Կոտայքի եւ Գեղարքունիքի մարզերի սահմանագլխին։ Ռելիեֆը մեղմ ալիքավոր է, տեղ-տեղ բարձրանում են մնացորդային բլուրներ եւ խարամային կոներ։ Ծածկված է Գեղամա լեռնաշղթայի հրաբուխներից արտավիժած լավաներով ու տուֆերով, որոնք ընդարձակ աստիճաններով Ողջաբերդի լեռնաբազուկից ձգվում են դեպի Գետառի ալյուվիալ հովիտը։ Թեք ու անտառազուրկ լանջերում շատ են հեղեղատներն ու փոքր հովիտները։ Շրջանի տարածքի մեծ մասում տեղանքի թեքությունները 8°-ից չեն անցնում, ուստի տնտեսական յուրացման համար համեմատաբար դյուրին են։ Կոտայքի մարզի հողաբուսական ծածկույթը բավականին խայտաբղետ է։ Գերակշռում են լեռնատափաստանային եւ լեռնաշագանակագույն, բարձրադիր վայրերում՝ ենթալպյան լեռնամարգագետնային, սեւահողանման ու դարչնագույն հողերը։ Սարավանդներին բնորոշ են շագանակագույն հողերը եւ չոր տափաստանային լանդշաֆտները։ Լեռնալանջերին սեւահողային ծածկույթի վրա ձեւավորվել են լեռնային տափաստաններ։ Ծաղկունյաց լեռների եւ Մարմարիկի հովտի անտառների տակ տարածվում են գորշ դարչնագույն հողերը։ Բարձրադիր լեռնային գոտուն բնորոշ է լեռնամարգագետնային լանդշաֆտը։ Գետահովիտներում կուլտուրացված ոռոգվող հողեր են։ Բարձրադիր մասերում տարածված են խոտհարքներն ու ամառային արոտավայրերը։ Լավ են արտահայտված բնական լանդշաֆտային գոտիները։ Կոտայքի մարզի լեռնագագաթները Ջրագրություն Կոտայքի մարզն աչքի է ընկնում ներքին ջրերի առատությամբ։ Գետերից Հրազդանը, Գետառը, Ազատը ունեն ոռոգիչ նշանակություն։ Ակնա լճի (բարձրությունը՝ 3032 մետր) ջրերով ջրարմիացվում են ամառային արոտավայրերը։ Հրաբխային ապարների մեջ ներծծված ջրերն աղբյուրների տեսքով դուրս են գալիս լեռների ստորոտներում, ինչպես նաեւ Հրազդան եւ Ազատ գետերի կիրճերում։ Հայտնի են Քառասունակնի, Գառնիի եւ Արզնու աղբյուրները, որոնց ջրերը հասնում են Երեւանին եւ օգտագործվում կենցաղային եւ արդյունագործածական նկատառումներով։ Կոտայքի մարզի քաղաքային եւ գյուղական բնակավայրերի տարածքներում կան տասնյակ լճեր, որոնց մի մասը չորանում է ամռանը։ Կոտայքի մարզի լճերը տնտեսական նշանակություն գրեթե չունեն։ Դրանք հիմնականում օգտագործվում են ոռոգման նպատակներով եւ ունեն տեղական նշանակություն։ Մարզի ջրամբարներն օգտագործվում են ոռոգման, էներգետիկայի, ձկնաբուծական եւ բուժական նկատառումներով։ Հայտնի են Մարմարիկի եւ Աղբյուրակի ջրամբարները։ Կոտայքի մարզի ստորգետնյա ջրերի պաշարները բաշխված են անհամաչափ։ Ստորգետնյա ջրերը մեծ նշանակություն ունեն ջրային հավասարակշռության մեջ։ Կոտայքի մարզում կան նաեւ մի քանի ջրառատ ջրվեժներ։ Դրանցից ամենաջրառատն ու բարձրադիրը Գողթ գյուղում գտնվող Խոսրովի ջրվեժն է, որն ունի 8 մետր բարձրություն։ Ջրվեժն ունի զբոսաշրջային կարեւոր նշանակություն։ Ճահիճների թիվը բավականին քիչ է։ Տարեց տարի դրանց քանակն էլ ավելի է կրճատվում։ Կլիմա Կիման ըստ բարձրության փոխվում է տաք չոր ցամաքայինից մինչեւ ձյունամերձը։ Օդի տարեկան միջին ջերմաստիճանը տատանվում է 10°C-ից մինչեւ 2.5°C: Տարվա ամենատաք ամիսը հուլիսն է, իսկ ամենացուրտը՝ հունվարը։ Կոտայքի մարզի ցածրադիր շրջաններում միջին հունվարյան ջերմաստիճանը կազմում է 4.5-5°C: Բարձրադիր շրջաններում հունվարյան ջերմաստիճանը նվազում է մեկ եւ ավելի ջերմաստիճանով՝ -3.6°C: Կոտայքի մարզի բարձրադիր շրջաններում ամառվա ամենատաք ամսին գրանցվում է միջինում 8.7°C ջերմություն։ Ցածրադիր շրջանների եղանակային պայմանները բավականին տարբեր են։ Ամառվա ամիսներին գրանցվում է բարձր ջերմություն, հատկապես՝ Աբովյան եւ Հրազդան քաղաքներում։ Միջին հուլիս-օգոստոսյան ջերմաստիճանը ցածրադիր գոտիներում կազմում է 22.2°C եւ ավելի։ Ամենացածր ջերմաստիճանը Հայաստանի Կոտայքի մարզում գրանցվում է Աժդահակ լեռան գագաթին։ Տարեկան մթնոլորտային տեղումների քանակը նորմայից բարձր է՝ 400-970 մմ։ Տարբեր ամիսներին տեղում է անձրեւ, կարկուտ, իսկ ձմեռային ամիսներին՝ ձյուն։ Անսառնամանիք օրերի թիվը մարզի ստորին գոտում կազմում է շուրջ 200 օր։ Կոտայքի մարզը, ինչպես եւ ամբողջ Հայաստանը, գտնվում է Գրինվիչի զուգահեռականից արեւելք՝ չորրորդ ժամային գոտում։ Մինչեւ 2011 թվականը Հայաստանն անցնում էր ամառային եւ ձմեռային ժամային հերթափոխի. մարտի վերջին կիրակի օրը ժամացույցի սլաքները մեկ ժամ առաջ էին տրվում, իսկ հոկտեմբերի վերջին կիրակի օրը ձմեռային ժամանակը վերականգնվում էր՝ ժամացույցի սլաքները մեկ ժամ հետ տալով։ 2012 թվականից ժամանակը դարձել է անփոփոխ՝ Հայաստանի համապատասխան օրենքի փոփոխությամբ։ Բուսական եւ կենդանական աշխարհ Կոտայքի մարզի կենդանական աշխարհը համեմատաբար ավելի աղքատիկ է։ Կոտայքի մարզը տեղադիրքով Միջերկրածովյան կենսաշխարհագրական տարածաշրջանի Իրանական, Փոքրասիական ու Պոնտոս-կովկասյան մարզերի խաչմերուկ է, որով եւ պայմանավորված է այդ աշխարհագրական շրջանների ազդեցությունը Հայաստանի եւ առանձին մարզերի կենդանական աշխարհի տեսակների վրա։ Կոտայքի մարզի կենդանական աշխարհին բնորոշ են հիմնականում լեռնատափաստանային կենդանատեսակները։ Մարզի տարբեր շրջաններում հանդիպում են գայլ, աղվես, լուսան, կզաքիս, գորշուկ, նապաստակ եւ այլն։ Մեծ է նաեւ օձերի տեսակների բազմազանությունը։ Կոտայքի մարզի տարբեր գոտիներում հանդիպում են ինչպես անվտանգ, այնպես էլ թունավոր օձեր։ Կոտայքի մարզի սողունների գլխավոր ներկայացուցիչներից է հայկական լեռնատափաստանային իժը, որն ապրում է մարզի լեռնային շրջաններում։ Այս աշխարհագրական տեղամասում ապրում են նաեւ մի շարք թռչուններ՝ ալպիական ճայ, կովկասյան մայրեհավ, տափաստանային արծիվ եւ այլն։ Կոտայքի մարզը սակավ անտառածածկ վարչատարածքային միավոր է, իսկ բուսական աշխարհը նման է Հայաստանի մյուս շրջաններին։ Կոտայքի մարզի բուսականության հիմնական տիպերի աշխարհագրական տեղաբաշխումը պայմանավորված է վերընթաց գոտիականությամբ։ Այստեղ աճում է հաճարենի, կաղնի, բոխի, սոճի, լորենի, կեչի, թեղի, հացենի եւ այլն։ Կոտայքի մարզում հատկապես առատ են մշակաբույսերի վայրի ազգակիցները՝ ցորենը, աշորան, գարին, վարսակը, ոլոռը, ճակնդեղը, զանազան հատապտուղներ, կորիզավոր, ունդավոր, կերային, բանջարանոցային բուսատեսակներ եւ այլն։ Կոտայքը Հայաստանի այն երկու մարզերից մեկն է, որտեղ հայտնաբերվել են բրածո բույսեր (բրածո բույսեր են հայտաբերվել նաեւ Տավուշի մարզում)։ Դրանց համալիրներն աչքի են ընկնում իրենց հազվագյուտ տեսակային կազմի բազմազանությամբ եւ առատությամբ։ Հայաստանում մինչ այժմ հայտնի բրածո ֆլորաներից ամենաերիտասարդը նուռնուսինն է, որը աճում է միայն Կոտայքի մարզում։ Կառավարում Վարչական բաժանում Կոտայքի մարզն իր տարածքի մեջ ընդգրկում է Խորհրդային Հայաստանի մաս կազմող Հրազդանի, Աբովյանի եւ Նաիրիի նախկին շրջանները։ Ներկայումս դրանց անվանում են տարածաշրջաններ։ Կոտայքի մարզը բաղկացած է երեք տարածաշրջաններից՝ Հրազդանի, Աբովյանի եւ Նաիրիի։ Կոտայքի կենտրոնական տարածաշրջանը Հրազդանն է, որը գտնվում է Հրազդան գետի վերին եւ միջին ավազանում։ Հրազդանի տարածաշրջանում են գտնվում նաեւ Չարենցավան քաղաքը, որոնք նախկին արդյունաբերական հսկաներ էին։ Այստեղ է գտնվում նաեւ Հայաստանի խոշորագույն զբոսաշրջային եւ առողջարանայի կենտրոններից մեկը՝ Ծաղկաձորը։ Գյուղական համայնքներն են` Ալափարս, Աղավնաձոր, Արզական, Արտավազ, Բջնի, Լեռնանիստ, Կարենիս, Հանքավան, Մարմարիկ, Մեղրաձոր, Սոլակ, Ջրառատ, Քաղսի եւ Ֆանտան։ Կոտայքի մյուս տարածաշրջանը Աբովյանն է։ Այն գտնվում է Ազատ եւ Հրազդան գետերի միջեւ, Կոտայքի սարավանդի վրա։ Աբովյանի տարածաշրջանում է գտնվում Աբովյան քաղաքը, ինչպես նաեւ բավականին երիտասարդ Բյուրեղավանը։ Գյուղական համայնքներն են` Ակունք, Առինջ, Արամուս, Արզնի, Բալահովիտ, Գեղաշեն, Զառ, Զովաշեն, Զովք, Կաթնաղբյուր, Կամարիս, Կապուտան, Կոտայք, Հատիս, Ձորաղբյուր, Մայակովսկի, Նոր գյուղ, Նուռնուս, Պտղնի, Ջրաբեր, Ջրվեժ, Սեւաբերդ, Վերին Պտղնի, Գառնի, Գեղադիր, Գեղարդ, Գողթ, Հացավան, Ողջաբերդ։ Նաիրիի տարածաշրջանը Կոտայքի մարզի տարածքով ամենափոքր բաղադրիչն է։ Աշխարհագրորեն այն գտնվում է Քասաղ եւ Հրազդան գետերի միջեւ՝ Եղվարդի հրաբխային սարավանդի վրա։ Նաիրիի տարածաշրջանում են գտնվում Եղվարդ եւ Նոր Հաճն քաղաքները։ Քաղաքներից Եղվարդը Խորհրդային Միության եւ Հայաստանի կազմում նշանավորվել է, որպես գինու եւ կոնյակի արտադրությամբ առաջատար քաղաք, իսկ Նոր Հաճնը հայտնի է թանկարժեք քարերի մշակմամբ։ Գյուղական համայնքներն են` Արագյուղ, Արգել, Բուժական, Գետամեջ, Զովունի, Զորավան, Թեղենիք, Մրգաշեն, Նոր Արտամետ, Նոր Գեղի, Սարալանջ, Քանաքեռավան, Քարաշամբ, Նոր Երզնկա, Պռոշյան եւ Քասախ։ Քաղաքներ Կոտայքի մարզի մարզկենտրոնը Հրազդանն է։ Մյուս քաղաքներն են Աբովյանը, Բյուրեղավանը, Եղվարդը, Նոր Հաճնը, Չարենցավանը, Ծաղկաձորը։ Հրազդանը Հայաստանի խոշոր քաղաքներից է։ Մինչ 1959 թվականը կոչվել է Ներքին Ախտա եւ այդ անվանումով մտել է Երեւանի նահանգի Նոր Բայազետի գավառի մեջ։ 1995 թվականին Հրազդանը դարձել է Կոտայքի մարզի մարզկենտրոնը։ Քաղաքը կազմված է 3 հիմնական զանգվածներից՝ հարավային, կենտրոնական եւ հյուսիսային։ Հիմնական արդյունաբերական շինությունները կենտրոնացված են հյուսիսային արդյունաբերական հանգույցում։ 1969 թվականին կազմվել է Հրազդանի վարչամշակութային կենտրոնի նախագիծը։ Կոտայքի մարզում կարեւոր նշանակություն ունի նաեւ Աբովյան քաղաքը, որն անմիջապես հարում է քաղաքամայր Երեւանին։ Համարվում է Երեւան քաղաքի արբանյակը։ Աբովյան քաղաքով է անցնում Երեւանը հանրապետության հյուսիս-արեւելքին կապող ավտոճանապարհը, որը կապում է Երեւան, Աշտարակ, Հրազդան քաղաքները եւ շրջանի գյուղերը տանող խճուղիներ։ Աբովյանը գտնվում է Երեւան-Սեւան երկաթուղու հատման վայրում։ Այս պատճառով Աբովյանը երբեմն անվանում են Երեւանի «հյուսիսային դարպաս»։ Ունի երկաթուղային կայարան՝ Երեւան-Սեւան ուղղությամբ։ Խորհրդային տարիներին Աբովյանն հանրապետության ամենաարագ աճող քաղաքն էր՝ արդյունաբերական կարեւոր կենտրոնը։ Մայրաքաղաքից 12 կմ հեռավորության վրա գտնվում է Եղվարդ քաղաքը, որը Կոտայքի խոշոր եկեղեցական կենտրոններից է։ Կոտայքի մարզի երիտասարդ քաղաքներից են Բյուրեղավանը, Չարենցավանը եւ Նոր Հաճնը։ Ծաղկաձորը Կոտայքի ամենափոքր քաղաքն է։ Այն քաղաքի կարգավիճակ է ստացել միայն վերջին տասնամյակում (ՀԽՍՀ Գերագույն Խորհրդի 1984 թվականի փետրվարի 16-ի հրամանագրով Ծաղկաձորը դասվել է քաղաքների կարգին)։ Ծաղկաձորը լեռնակլիմայական առողջավայր է։ Այստեղ են գտնվում մարզական բազան, քաղաքից Թեղենիսի գագաթը տանող 6 կմ երկարությամբ ճոպանուղին, մանկական առողջարանը, հանգստյան տները եւ տուրիստական բազաները։ Աղբյուրը՝ armstat.am Բնակչություն Ըստ 2011 թվականի մարդահամարի տվյալների՝ Կոտայքի մարզի բնակչությունը կազմում է 254 397 մարդ, իսկ բնակչության միջին խտությունը՝ 121,14 մարդ/կմ2։ Բնակչության թվի եւ միջին խտության ցուցանիշներով Կոտայքը Հայաստանում զիջում է միայն Արմավիրի եւ Արարատի մարզերին, ինչպես նաեւ մայրաքաղաքային ինքնավարություն եւ մարզի կարգավիճակ ունեցող Երեւան քաղաքին։ Կոտայքը մարդու բնակության հնագույն վայրերից է։ Առաջին մարդիկ այստեղ հաստատվել են դեռեւս վաղ ժամանակներում՝ հազարամյակներ առաջ։ Մարզի բնակչության ներկայիս պատկերը ձեւավորվել է բնակչության մեխանիկական աճի ազդեցությամբ։ 1830-ական թվականներին Պարսկահայաստանից եւ Արեւմտյան Հայաստանից գաղթելով հանգրվանել են այս տարածքներում։ 1950-ականների սկզբին սկսվեց մեծ ներհոսք դեպի Արմավիրի մարզ՝ Վրաստանից, Ադրբեջանից, ինչպես նաեւ բուն Հայաստանի այլ շրջաններից։ Սրա գլխավոր հետեւանքը կարելի է համարել այն, որ զարկ տրվեց արդյունաբերության կտրուկ զարգացմանը։ Սրա ազդեցությամբ Խորհրդային Հայաստանի մի շարք քաղաքների բնակչության թիվը կտրուկ աճեց։ Միայն Հրազդան քաղաքն ուներ 53,7 հազար մարդ բնակչություն։ Խորհրդային տարիներին այս վարչական միավորում աչքի էին ընկնում նաեւ Աբովյան (47,3 հազար մարդ), Չարենցավան (25,2 հազար մարդ), Եղվարդ (12,5 հազար մարդ), Նոր Հաճն (10,4 հազար մարդ), Բյուրեղավան (8,6 հազար մարդ) քաղաքները։ Կոտայքի մարզի քաղաքային բնակչության կամ ուրբանիզացման մակարդակը նորմայից բարձր է՝ 54 %: Այս ցուցանիշով Կոտայքի մարզը Հայաստանում զիջում է Սյունիքի, Լոռու եւ Շիրակի մարզերին։ Կոտայքի մարզի կազմի մեջ մտնող գյուղական բնակավայրերը մարդաշատ են։ Մարզի 62 գյուղերից 11-ն ունի ավելի քան 3000 բնակիչ։ Առավել խոշոր եւ հայտնի գյուղերից են Գառնի (7,0 հազար մարդ), Նոր Գեղի (6,0 հազար մարդ), Քասախ (5,6 հազար մարդ) եւ Զովունի (5,5 հազար մարդ) գյուղերը։ Բնակչության էթնիկական կազմը խայտաբղետ է։ Հիմնական բնակիչները հայերն են, որոնք դավանում են քրիստոնեություն (Հայ Առաքելական եկեղեցի)։ Ըստ 2011 թվականի տվյալների՝ Կոտայքի մարզում ապրում են 249 508 հայեր, որոնք կազմում են ամբողջ մարզի բնակչության ճնշող մեծամասնությունը՝ 98,08 %: Գյուղում ապրում են նաեւ եզդիներ (3 211 մարդ), ասորիներ (676 մարդ), ռուսներ (590 մարդ), քրդեր (94 մարդ), ուկրաինացիներ (93 մարդ), պոնտոսի հույներ (70 մարդ) եւ այլազգիներ։ Առողջապահություն 1973 թվականի դրությամբ Կոտայքում գործել է 6 հիվանդանոց (315 մահճակալով), 38 բուժ-մանկաբարձական կայան եւ գյուղական ամբուլատորիա, 3 դեղատուն։ Առողջապահության ոլորտը մեծ նշանակություն ունի Կոտայքի մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման ասպարեզում։ Առողջապահության ոլորտում գերակա է համարվում առաջնային բուժօգնությունը։ Ծրագրային մակարդակով հատուկ կարեւորվում են մոր եւ մանկան առողջության պահպանումը, մանկական հիվանդանոցային եւ շտապ օգնության ծառայությունների արդիականացումը, ինչպես նաեւ վարակիչ եւ կառավարելի ոչ վարակիչ հիվանդությունների կանխարգելման խնդիրները։ 2000-2013 թվականների Ամբուլատոր-պոլիկլինիկական օղակում ընթացքում կատարվել է շուրջ 960.0 միլիոն դրամի ներդրում, որի արդյունքում կառուցվել եւ հիմնանորոգվել են 23 առողջության առաջնային պահպանման կենտրոնները, ընտանեկան բժշկության մասնագիտացման ծրագրով մասնագիտացել են 140 բժիշկ եւ 161 բուժքույր։ Այս ամենը կատարվել է Համաշխարհային բանկի վարկային ծրագրերով։ Կոտայքի մարզերի գյուղական բնակավայրերում մեծ մասամբ բնորոշ են 60-ից բարձր տարիքային խմբին պատկանող մարդիկ։ Նման տարիքային խմբին պատկանող անձանց տեսակարար կշիռը 12%-ից ավելի է։ Ըստ 2013 թվականի պաշտոնական տվյալների՝ առողջապահական ընկերություններում իրականացվել է 2 միլիարդ 340 միլիոն 440 հազար ՀՀ դրամի բժշկական օգնության սպասարկում Տրանսպորտ Տրանսպորտային ենթակառուցվածքներ Կոտայքի մարզը գտնվելով Հայաստանի կենտրոնում (սահմանակցում է վեց մարզերին եւ քաղաքամայր Երեւանին) ձեռք է բերել տրանսպորտային կարեւոր նշանակություն։ Մարզի ավտոճանապարհներին զգալի է նաեւ տարանցիկ երթուղիների թիվը։ Կոտայքի մարզի տրանսպորտային համակարգի կարեւոր բաղկացուցիչ մաս են կազմում ավտոմոբիլային ճանապարհները։ Դրանք մեծ նշանակություն ունեն մարզի սոցիալ-տնտեսական զարգացման գործում։ Տրանսպորտային ենթակառուցվածքների շարքում կարեւոր նշանակություն ունեն ավտոմոբիլային փոխադրումները։ Դրանք կազմում են Կոտայքի մարզի տարածքում կատարվող ավտոմոբիլային փոխադրումների 95 %-ը։ Կոտայքի ընդհանուր օգտագործման ճանապարհային ցանցը խմբավորվում է տարբեր նշանակության երեք հիմնական ավտոճանապարհային ուղիների։ Դրանց ընդհանուր երկարությունը կազմում է 579.48 կմ։ Գերակա են համարվում մարզային կամ տեղական նշանակության ավտոճանապարհները (256.1 կմ)։ 267.2 կմ երկարությամբ աչքի են ընկնում հանրապետական նշանակության ավտոճանապարհները, իսկ միջպետական ճանապարհների ընդհանուր երկարությունը կազմում է 56.18 կմ։ Մարզի ներսում կատարվող 38 երթուղիների սպասարկման աշխատանքները կատարվում են թվով 12 փոխադրող կազմակերպությունների միջոցով։ Կոտայքի 3 քաղաքային համայնքներում կատարվում են նաեւ ներհամայնքային ուղեւորափոխադրումներ (6 երթուղիներով)։ Կոտայքի մարզի քաղաքային եւ գյուղական համայնքներից դեպի Երեւան գործում է 8 ավտոբուսային եւ նույնքան միկրոավտոբուսային, իսկ դեպի Հայաստանի այլ մարզեր՝ 1 ավտոբուսային միջմարզային կանոնավոր երթուղիներ։ Նշանավոր է Հրազդան-Երեւան մարդատար էլեկտրագնացքը։ Կոտայքի հյուսիս-արեւմուտքով անցնում է Երեւան-Սեւան երկաթուղու 27 կմ հատվածը, որի գլխավոր կայարանը գտնվում է Աբովյան քաղաքում։ Արդյունաբերական կենտրոնները գտնվում են երկաթուղու մոտ, կամ՝ 6-9 կմ հեռավորության վրա (Արզնի, Նոր Հաճըն)։ Խճուղային ճանապարհների համեմատաբար զարգացած, ցանցի շնորհիվ (260 կմ, որից ավելի քան 200 կմ՝ կոշտ ծածկով, 1972) բնակավայրերն ավտոմոբիլային հաղորդակցությամբ կապված են շրջկենտրոնի եւ Երեւանի հետ։ Ունի կապի 13 բաժանմունք։ Խողովակաշարային տրանսպորտը Կոտայքի մարզի էքստենսիվ զարգացող եւ ոչ կենտրոնացված ճյուղ է։ Այն տարածված է հիմնականում մարզի լեռնային շրջաններում։ Ջրամատակարարում Կոտայքի մարզի տարածքը հարուստ է բնական ջրի պաշարներով։ Այն ոչ միայն բավարարում, այլեւ գերազանցում է բնակչության անհրաժեշտ պահանջարկը։ Կոտայքի մարզի բնակչության կողմից խմելու ջրի պաշարների տնօրինվող ռեսուրսները ընդհանուր հաշվով կազմում են 1929 լիտր/վրկ։ Այն իր հերթին կազմում է ամբողջ խմելու ջրի 30 %-ը։ Խմելու ջրի արտաքին ցանցի երկարությունը կազմում է 566.9 կմ։ 1280 կմ երկարություն ունի ներքին ցանցը։ «Հայջրմուղկոյուղի» եւ «Երեւան-ջուր» փակ բաժնետիրական ընկերությունները պատասխանատվություն են կրում մարզի քաղաքային եւ գյուղական համայնքների ջրամատակարարման իրականացման գործում։ Այն համակարգում աչքի են ընկնում 50 բաց աղբյուրներ, 16 խորքային հորեր, 13 պոմպակայաններ, 60 օրվա կարգավորման ջրամբարներ, որոնց ընդհանուր ծավալը կազմում է 174.9 հազար խորանարդ մետր։ Կոտայքում տարբերակվում են ջրամատակարարման երկու հիմնական եղանակներ։ Գերակա է մեխանիկական եղանակը, սակայն վերջին տարիներին մեծանում է նաեւ ինքնահոս համակարգի տեսական կշիռը։ Մշակույթ Կոտայքի մարզում կան մի շարք մշակութային օջախներ՝ գրադարաններ, թանգարաններ, թատերասրահներ եւ այլն։ Մարզում առկա է 66 գրադարան։ Դրանցից 14-ը գտնվում են Կոտայքի մարզի քաղաքներում, իսկ մնացած 51-ը՝ գյուղերում։ Եվս մեկը ունի մարզային կարգավիճակ եւ համարվում է Կոտայիք մարզի գլխավոր գրադարանը։ Նշանավոր գրադարաններից է Ծաղկաձոր քաղաքի հանրային գրադարանը։ Այն 2013 թվականին ստացել է հանրային կարգավիճակ՝ ի շնորհիվ նորագույն կահավորման, գրական բազայի եւ տեխնոլոգիական զարգացման։ Բացի գրադարաններից, Կոտայքում գործում են նաեւ թանգարաններ եւ մեկ պատկերասրահ, որոնք գտնվում են Հայաստանի Հանրապետության մշակույթի նախարարության ենթակայության տակ։ Դրանք են Հրազդանի երկրագիտական թանգարանը, Աբովյանի հայ եւ ռուս ժողովուրդների բարեկամության թանգարանը, Ծաղկաձորի Օրբելյան եղբայրների տուն-թանգարանը, Նոր Հաճընի Կիլիկիայի հայերի պատմության թանգարանը եւ «Գառնի» պատմամշակութային արգելոց-թանգարանը։ Միակ պատկերասրահը գտնվում է Հրազդան քաղաքում եւ համարվում է Հայաստանի ազգային պատկերասրահի (գտնվում է Երեւանում) մասնաճյուղը։ Կոտայքում գործում են մի շարք մշակութային տներ եւ գեղարվեստական դպրոցներ։ Այստեղ գործում է թվով 23 մասնագիտական գեղարվեստական կրթական հաստատություն։ Դրանց թվում են մարզում գործող 8 երաժշտական, 13 արվեստի, 2 գեղարվեստի դպրոցները՝ 3514 աշակերտներով եւ 427 մանկավարժներով։ Որպես հենակետային դպրոցներ մարզում աչքի են ընկնում Զարեհ Սահակյանցի անվան երաժշտական, Երվանդ Քոչարի անվան արվեստի եւ Աբովյանի գեղարվեստի դպրոցները։ Սպորտ Սպորտի բնագավառում Կոտայքն առաջատար դիրքեր է գրավում Հայաստանի Հանրապետության մարզերի մեջ։ 2016 թվականի տվյալներով Կոտայքի մարզի տարածքում գործում են 15 խոշոր մարզադպրոցներ։ Մարզի բնակավայրերում գործում են 23 մարզաձեւի պարապմունքներ։ Այդ մարզաձեւերից 16-ը օլիմպիական են։ Կոտայքի մարզում լայն տարածում ունեն սամբո, ձյուդո, ազատ ոճի ըմբշամարտ, բազկամարտ, բռնցքամարտ, շախմատ, աթլետիկա, ֆուտբոլ, մականախաղ եւ դահուկային սպորտ մարզաձեւերը։ Կան նաեւ վոլեյբոլով, կարատեյով, սուսերամարտով եւ այլ սպորտաձեւերով զբաղվող երիտասարդներ եւ պատանիներ։ Մարզի մարզական դպրոցներ են հաճախում թվով 5400 մարզիկներ։ Գրեթե 5000-ն էլ պարապում են մարզական ակումբներում եւ հանրակրթական դպրոցների արտադասարանական մարզական խմբակներում։ Մարզի տարածքում սպորտի զարգացման կարեւոր խթան է հանդիսանում այն, որ բոլոր քաղաքային եւ գյուղական բնակավայրերում դասավանդվում են ֆիզիկական կուլտուրայի խորացված դասընթացներ։ Կոտայքի մարզում ծնված եւ գործունեություն ծավալած մի շարք անձինք դարձել են մեդալակիրներ՝ հանդես գալով տարբեր սպորտաձեւերում։ Նրանցից են՝ Հռիփսիմե Խուրշուդյան` հայազգի ծանրամարտիկ, 2012 թվականի Լոնդոնի Օլիմպիական խաղերի բրոնզե մեդալակիր, «Մովսես Խորենացու» մեդալի դափնեկիր. Սամվել Գրիգորյան` ծանրամարտի Աշխարհի ուսանողական խաղերի արծաթե մեդալի դափնեկիր. Վաչիկ Վարդանյան` սամբոյի Աշխարհի եւ Եվրոպայի առաջնությունների (2010, 2011) չեմպիոն՝ ոսկե մեդալակիր. Աբրահամ Սարկասյան` Ձմեռային օլիմպիական խաղերի լեռնադահուկային սպորտով զբաղվող մարզիկ. Էլեն Գրիգորյան` ծանրամարտի Եվրոպայի առաջնության արծաթե մեդալակիր. Արմեն Նազարյան` ձյուդոյիստ, Եվրոպայի չեմպիոն եւ բազմակի մեդալակիր, 2005 թվականից՝ Հայաստանի եւ միջազգային սպրոտի վարպետ. Վահան Խոջոյան` սամբոիստ, Եվրոպայի չեմպիոն (1999) եւ բազմակի մեդալակիր. Կոտայքի մարզի գլխավոր ֆուտբոլային ակումբը «Կոտայք»-ն է։ Այն ներկայացնում է Աբովյան քաղաքը։ Ակումբը հիմնադրվել է 1955 թվականին եւ հանդես է գալիս Հայաստանի ազգային առաջնությունում։ Տնային մարզադաշտը Աբովյանի «Կոտայք» մարզադաշտն է, որտեղ ֆուտբոլային ակումբի ֆուտբոլիստներն անց են կացնում իրենց մարզումներն ու տնային հանդիպումները։ Կրթություն Խորհրդային իշխանության անկումից հետո կրթության ոլորտը Կոտայքի մարզում զարգացման ուղին է բռնել։ 1972-1973 թվականներին Կոտայքում կար 39 դպրոց (այդ թվում՝ 21 միջնակարգ)՝ 18 100 աշակերտով, 13 մսուր եւ մանկապարտեզ (շուրջ 620 երեխա)։ Դպրոցների թիվը գնալով ավելանում են։ Կոտայքի մարզի բոլոր խոշոր գյուղական եւ քաղաքային բնակավայրերն ունեն առանձնացված դպրոց, իսկ քաղաքերի դեպքում՝ մի քանի դպրոցներ։ 2014 թվականի դրությամբ մարզի հանրակրթական կրթարանների ընդհանուր թիվը կազմում է 105 հաստատություն։ Այդ թվում են նաեւ Կոտայքում գործող մեկական հատուկ եւ մասնավոր դպրոցներն ու երկու կրթահամալիրները։ Հանրակրթական ուսումնական հաստատություններից 91-ը, այդ թվում` նաեւ 1 հատուկը, գործել են մարզպետարանի ենթակայության ներքո։ 11 ավագ դպրոցները եւ Աբովյանի կրթահամալիրը գործում է Հայաստանի Հանրապետության ԿԳ նախարարության հովանավորությամբ։ Նաիրիի ոչ պետական միջնակարգ դպրոցը միակն է իր տեսակով Կոտայքում՝ ոչ պետական հանրակրթական ուսումնական հաստատություն։ Նշանավոր է «Փոքր Մհեր» ռազմական կրթահամալիրը, որը նաեւ գիշերօթիկ դպրոց է։ Պայմանավորված Հայաստանի Հանրապետությունում ծնելիության մակարդակի աճով՝ մարզի տարածքում աճել է առաջին դասարան հաճախող աշակերտների թիվը։ Այսպես, եթե 2010-2011 եւ 2011-2012 ուսումնական տարում մարզի հանրակրթական ուսումնական հաստատությունների առաջին դասարան են հաճախել շուրջ 3300-ական երեխաներ, ապա 2012-2013 ուսումնական տարում այդ թիվը կազմել է 3375, իսկ 2013-2014 ուսումնական տարում` 3620։ Տնտեսություն Արդյունաբերություն Կոտայքի մարզի տնտեսության գերակա ճյուղերը երկուսն են՝ արդյունաբերությունը եւ գյուղատնտեսությունը։ Համախառն ներքին արդյունքի ամենամեծ մասնաբաժինը բաժին է ընկնում արդյունաբերությանը։ Վերջինիս արտադրական ծավալի ներուժը հիմնականում կենտրոնացված է քաղաքներում՝ Հրազդանում, Չարենցավանում, Նոր Հաճնում, Եղվարդում, Բյուրեղավանում, Աբովյանում, ինչպես նաեւ մի շարք խոշոր գյուղական բնակավայրերում։ Արդյունաբերության ճյուղերից առաջատար են համարվում էներգետիկայի, մեքենաշինական եւ սննդի արդյունաբերության, քարամշակման, հանքարդյունահանման, ձկնաբուծության, շինանյութերի եւ փայտամշակման ոլորտները։ Արդյունաբերության արտադրանքի մեծ մասը բավարարում է հայաստանյան շուկայի ներքին պահանջները, իսկ մի մասն էլ արտահանվում է արտասահման՝ Ռուսաստանի Դաշնություն, Չինաստան, Վրաստան, Բուլղարիա, Իրանի Իսլամական Հանրապետություն եւ այլն։ 2013 թվականի տվյալներով Կոտայքի մարզի տարածքում գործում են 164 արդյունաբերական ձեռնարկություններ, որոնց ընդհանուր արտադրանքը կազմում է ամբողջ Հանրապետության արտադրանքի 13,4%-ը։ Այս ցուցանիշով Կոտայքի մարզը երրորդն է Հայաստանում՝ մայրաքաղաք Երեւանից եւ Սյունիքի մարզից հետո։ Կոտայքի մարզի արդյունաբերության գլխավոր ճյուղերից մեկը սննդի արդյունաբերությունն է։ Այս բնագավառի կարեւոր ոլորտներն են կաթնամթերքի վերամշակումը, ինչպես նաեւ գինու եւ կոնյակի, պահածոների, ձվի եւ թռչնամսի, մսամթերքի արտադրությունը։ Կոտայքում զարգացած է թանկարժեք եւ կիսաթանկարժեք քարերի (այդ թվում եւ ոսկու) վերամշակումը։ Մարզում ամենաթույլ զարգացած ճյուղը թեթեւ արդյունաբերությունն է։ Արդյունաբերությունը տալիս է Հայաստանի ռադիոէլեկտրոնիկայի եւ սարքաշինության արտադրանքի մոտ մեկ հինգերորդ մասը, ապակու եւ բյուրեղապակու 40%-ից ավելին, ոչ ոգելից խմիչքների եւ հանքային ջրերի մոտ 12%։ Տնտեսության զարգացման հեռանկարները կապված էին մշակող արդյունաբերության աճի, հանքային հարստությունների շահագործման եւ մերձերեւանյան գոտում գյուղատնտեսական արտադրանքի ավելացման հետ։ Հայաստանի Կոտայքի մարզի տնտեսական ներուժին զգալի վնաս է հասցրել նախկինում տասնյակ հազարավոր աշխատատեղեր ապահովող խոշոր կազմակերպությունների քայքայումը` սեփականաշնորհման, հումքի, իրացման շուկաների նվազման կամ բացակայության եւ հիմնական միջոցների բարոյաֆիզիկական մաշվածության հետեւանքով։ Մարզի տասնյակ մեքենաշինական, թեթեւ եւ սննդի արդյունաբերական ձեռնարկություններ դադարեցրեցին իրենց գործունեությունը կամ էլ սկսեցին աշխատել փոքրածավալ հզորությամբ։ Կոտայքի մարզի կայուն զարգացող ոլորտներից է էներգետիկ արդյունաբերությունը։ Դրա երաշխիքներն են 17 հիդրոէլեկտրակայանների եւ «Հրազդան-5» էներգաբլոկի առկայությունը։ Կոտայքի մարզի տնտեսության հիմնական ճյուղերի տեսակարար կշիռը՝ ՀՀ համապատասխան ճյուղերի ընդհանուր ծավալում, 2020 Աղբյուրը՝ armstat.am Գյուղատնտեսություն Գյուղատնտեսությունը մարզի տնտեսության կարեւոր ճյուղերից մեկն է։ Հայաստանի այս մարզում գյուղատնտեսական արտադրությունը հիմնականում կազմակերպվում է գյուղացիական եւ ֆերմերային տնտեսությունների միջոցով։ Բնորոշ է ինտենսիվ ապրանքային ճյուղերի զարգացումը։ Մասնագիտացած է, որպես այգեգործական-անասնապահական շրջան՝ ծխախոտագործության ու բանջարաբուծության օջախներով։ 2012 թվականին Կոտայքի հողային ֆոնդը կազմել է 84 283 հա, որից վարելահող՝ 14 569 հա, խոտհարք՝ 3 162 հա, արոտավայր՝ 264 69 հա, խաղողի եւ պտղատու այլ այգիներ՝ 5 059 հա, այլ (գյուղատնտեսության մեջ չօգտագործվող) հողեր՝ 2 7611 հա, անտառներ՝ 6 479 հա։ Երկրագործության նշանակությունը եւ տեսակարար կշիռը գյուղատնտեսության մեջ զգալիորեն աճ է գրանցել։ Առաջատար ճյուղերից են ծխախոտագործությունը, որ տալիս է գյուղատնտեսության համախառն արտադրանքի 14%-ից ավելին, այգեգործությունը եւ պտղաբուծությունը՝ շուրջ 10%, բանջարաբուծությունը՝ մոտ 8%։ Դաշտավարական աշխատանքների 80% մեքենայացված է։ Բարձրորակ սերմերի ու տնկանյութի արտադրության, պահպանման եւ օգտագործման համապատասխան համակարգի ձեւավորման հիման վրա զարգացող սերմնաբուծությունը գյուղատնտեսության ոլորտներից մեկն է։ Կլիմայական գոտիների առատությունը թույլ են տալիս մարզի բնակչությանը այստեղ աճեցնել զանազան պտուղ-բանջարեղեններ։ Կոտայքի մարզում աճեցվում է եգիպտացորեն, ցորեն, գարի, արեւածաղիկ, կարտոֆիլ, լոբի, վարունգ, լոլիկ, կաղամբ, սմբուկ, հատապտուղներ եւ զանազան մրգեր։ Կոտայքի մարզի գյուղատնտեսության համար մեկ ոլորտն է անասնապահությունը։ Կոտայքին բաժին է ընկնում ամբողջ հանրապետության անասնապահական մթերքների 7.6 %-ը։ Անասնաբուծության հիմնական ուղղությունը կաթնամթերքի եւ մսամթերքի արտադրությունն է։ Մարզում գործում են անասնաբուծական մթերքների վերամշակման ավելի քան 13 մասնագիտացված ընկերություններ։ Անասնապահության մյուս գերակա ճյուղերն են թռչնաբուծությունն ու մեղվաբուծությունը, որը զարգանում է մեծ թափով։ 2014 թվականի տվյալներով Կոտայքի մարզի 620.6 հազ. թեւ թռչունները արտադրել են 117.3 միլիոն ձու, որը կազմել է հանրապետության ձվի արտադրության 19.1 %-ը։ 2014 թվականի տվյալներով մարզում առկա է 26046 մեղվաընտանիք։ Կոտայքի բնակլիմայական պայմանները բարենպաստ են էկոլոգիապես մաքուր մեղր ստանալու համար։ Կոտայքի ջրանցքի շնորհիվ արգավանդ հողերի խոշոր զանգվածները ոռոգելի են։ Զբոսաշրջություն Կոտայքի մարզի եւ ընդհանրապես՝ Հայաստանի տնտեսության կարեւոր ճյուղերից մեկը զբոսաշրջությունն է։ Կոտայքի մարզի բնակավայրերն ունեն Հանրապետության մասշտաբով միջինից բարձր ցուցանիշներ։ Դա պայմանավորված է նպաստավոր բնակլիմայական պայմաններով, ժողովրդական ավանդույթներով եւ սովորույթներով, ինչպես նաեւ պատմամշակութային եւ բնական հուշարձանների հարուստ բազմազանությամբ։ Կենտրոնական այս մարզը հատկապես հարուստ է իր բնակլիմայական պայմաններով եւ քաղցրահամ ջրերի մեծ պաշարներով։ Կոտայքի մարզում զբոսաշրջության ոլորտի զարգացած լինելու վառ ապացույց է այն հանգամանքը, որ հյուրանոցային համալիրների թվով այս մարզը զիջում է միայն Երեւանին։ Հյուրանոցների հիմնական մասը տեղակայված է Ծաղկաձոր քաղաքում, Հանքավանում, Արզնիում, ինչպես նաեւ Արզականի տարածքում գտնվող Աղվերան հանգստյան գոտում։ Մարզի տարածքում են գտնվում հազարից ավելի պատմամշակութային օբյեկտներ` կրոնական կառույցներ (հիմնականում՝ եկեղեցիներ եւ մատուռներ), հայտնի անձանց տուն-թանգարաններ, խաչքարեր եւ այլն։ Կոտայքի մարզն ունի միջազգային չափանիշներին գրեթե համապատասխանող ավտոճանապարհային ցանց, որը լիովին ընդգրկում է միաժամանակ եւ՛ մարզի բոլոր համայնքները, եւ թե՛ պատմամշակութային օջախների շրջակա տարածքները։ Հանրապետական նշանակության ավտոճանապարհների վիճակը կայուն է, իսկ մարզային ու համայնքային նշանակության ավտոճանապարհների վիճակը հետզհետե զարգացման միտում ունի։ Կոտայքը Հայաստանի ամենաեկեղեցաշատ մարզն է։ Այստեղ վեր խոյացող ամենահոյակերտ կառույցներից են Ալափարսի Սուրբ Աստվածածնի տաճարը, Սուրբ Վարդան Զորավար եկեղեցին (5-րդ դար), Սուրբ Հովհաննես եռախորան եկեղեցին (9-րդ դար), Թուխ Մանուկ մատուռ-պաշտամունքավայրը (մ.թ.ա 2-րդ հազարամյակ), Այլաբերդ-Սանգայառ ամրոցը (քարի դար), Աբովյանի կիկլոպյան ամրոցը եւ ուրարտական սեպագիր արձանագրությունը, Գառնիի ամրոցը, հեթանոսական տաճարը (1-ին դար) ու միանավ եկեղեցին (4-րդ դար), Ողջաբերդի գմբեթավոր եկեղեցին (5-րդ դար), Արզնիի քառաբսիդ եկեղեցին (6-րդ դար), Պտղավանքի գմբեթավոր դահլիճը (6-րդ դար), Արամուսի տաճարը (6-րդ դար), Առինջում՝ Զագավանքը (7-13-րդ դարեր) ու միջնադարյան ամրոցը, Ջրվեժի խաչաձեւ եկեղեցին (7-րդ դար). Գեղարդի վանքը (12-13-րդ դարեր), Կապուտանի երկհարկանի եկեղեցին (14-րդ դար), Բջնիի Սուրբ Աստվածածին, Սուրբ Սարգիս եկեղեցիները եւ ամրոցը, Եղվարդի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, Կեչառիսի վանքը, Մաշտոց Հայրապետ եկեղեցին եւ այլն։Կոտայքի մարզում է գտնվում Հայաստանի ամենաշատ այցելվող պատմամշակութային կառույցներից երկուսը՝ Գառնու տաճարը եւ Գեղարդի վանքը։ Գառնու հեթանոսական տաճարը հելլենիստական շրջանի ճարտարապետությանը բնորոշ պերիպտեր տիպի կառույց է։ Ենթադրվում է, որ տաճարը նվիրված է եղել հին հայկական դիցարանի արեւի աստված Արեգ-Միհրին։ Տաճարը կանգնած է բարձր պատվանդանի վրա, որի գլխավոր մուտքի առաջ ունի ինն աստիճանից բաղկացած քարե սանդուղք։ Ժամանակի ճարտարապետները մեծ ուշադրություն են դարձրել տաճարի հարդարանքին։ Քանդակազարդման արվեստի հիմքում ընկած է միասնական հորինվածքում բազմազան մոտիվների կիրառման սկզբունքը՝ բազմազանությունը միասնության մեջ։ Տաճարի հարեւանությամբ գտնվում է Գառնու ամրոցը, որը նախկինում եղել է Արարատյան դաշտի հյուսիսարեւելյան մատույցների պաշտպանական համակարգի հենակետ։ Գառնու տաճարից ոչ այքան հեռու՝ Գողթ գյուղի տարածքում, գտնվում է Գեղարդավանքը, որը միջնադարյան հայկական ճարտարապետության մարգարիտներից է։ Այստեղ է պահվել հայտնի գեղարդը, որով հռոմեացի զինվորը ծակել է Քրիստոսի կողը։ Այն Հայաստան էր բերել քրիստոնեության առաջին քարոզիչներից Թադեոս առաքյալը։ Գեղարդի վանքը ՅՈւՆԵՍԿՕ-ի Համաշխարհային ժառանգության ցանկում գրանցված միակ օբյեկտն է, որը գտնվում է Կոտայքի մարզի տարածքում։ Զբոսաշրջային առաջնային կարեւորություն ունի Ծաղկաձոր քաղաքը։ Քաղաքի տարածքում կա մարզական բազան, քաղաքից Թեղենիսի գագաթը տանող 6 կմ երկարությամբ ճոպանուղի, մանկական առողջարան, հանգստյան տները եւ զբոսաշրջային մի շարք օբյեկտներ։ Ծաղկաձորում է գտնվում նաեւ Կեչառիսի վանական համալիրը։ Տես նաեւ Հայաստանի վարչական բաժանում Կոտայքի պատմության եւ մշակույթի անշարժ հուշարձանների ցանկ (Կոտայքի մարզ) Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Կոտայքի մարզային գրադարան Կոտայքի մարզի պաշտոնական կայքը


PressMedia.am | Արտակարգ դեպք. ձկան խանութ են պայթեցրել 13:19 «Հերթական մեծ նախաձեռնությունը». Արծրուն Հովհաննիսյան 13:08 «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության(ԴԱԿ) Քաղաքական խորհրդի հայտարարությունը 12:55 ՊԲ նոր տեսանյութը՝ առաջնագծից 12:47 «С-400-ի կիրառումը կլինի ՆԱՏՕ-ից անկախ». Թուրքիայի ՊՆ 12:40 Ղարաբաղյան հակամարտության տարածքից այսօր Իրանում ընկել է 71 հրթիռ 12:34 Համառ մարտերը շարունակվում են տարբեր ուղղություններով. Արծրուն Հովհաննիսյան 12:29 Թուրքիայի հայկական համայնքը ազգայնական ճնշումների թիրախում է. Eurasianet 12:23 ՔՊ-ի ջոկատը մեկնեց առաջնագիծ 12:14 Արայիկ Հարությունյանն Աղդամի մատույցներից տեսաուղերձով դիմել է ժողովրդին 12:07 Հարավային ուղղությամբ մարտերը շարունակվում են Արտակարգ դեպք. ձկան խանութ են պայթեցրել Հասարակություն\t 24 Սեպտեմբեր, 2020 14:32 Այսօր՝ սեպտեմբերի 23-ին, արտակարգ դեպք է տեղի ունեցել Լոռու մարզում: Ժամը 17:40-ի սահմաններում ոստիկանության Բազումի բաժին ահազանգ է ստացվել, որ պայթյուն է տեղի ունեցել Վանաձոր քաղաքի Թումանյան հրապարակի թիվ 5 հասցեում գտնվող ձկան խանութում: Օպերատիվորեն դեպքի վայր են ժամանել ոստիկանության Բազումի բաժնի ծառայողները՝ բաժնի պետ Վազգեն Թորոսյանի գլխավորությամբ: Տեղում աշխատել են նաեւ փորձաքրեագատիական վարչության փորձաքրեագետները, այս մասին հայտնում է Shamshyan.com-ը Աղբյուրի տեղեկություններով՝ պայթյունը տեղի է ունեցել խանութի տարածք նետված ձայնային նռնակի պայթյունից: Ըստ նախնական տեղեկությունների՝ բարեբախտաբար տուժածներ չկան: Փաստի առթիվ ոստիկանության Բազումի բաժնում նյութեր են նախապատրաստվում: «Հերթական մեծ նախաձեռնությունը». Արծրուն Հովհաննիսյան 13:19:02 22-10-2020 «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության(ԴԱԿ) Քաղաքական խորհրդի հայտարարությունը 13:08:46 22-10-2020 ՊԲ նոր տեսանյութը՝ առաջնագծից 12:55:34 22-10-2020 «С-400-ի կիրառումը կլինի ՆԱՏՕ-ից անկախ». Թուրքիայի ՊՆ 12:47:06 22-10-2020 Ղարաբաղյան հակամարտության տարածքից այսօր Իրանում ընկել է 71 հրթիռ 12:40:37 22-10-2020 Համառ մարտերը շարունակվում են տարբեր ուղղություններով. Արծրուն Հովհաննիսյան 12:34:34 22-10-2020 Թուրքիայի հայկական համայնքը ազգայնական ճնշումների թիրախում է. Eurasianet 12:29:03 22-10-2020 ՔՊ-ի ջոկատը մեկնեց առաջնագիծ 12:23:04 22-10-2020 Արայիկ Հարությունյանն Աղդամի մատույցներից տեսաուղերձով դիմել է ժողովրդին 12:14:59 22-10-2020 Հարավային ուղղությամբ մարտերը շարունակվում են 12:07:27 22-10-2020 Ի՞նչ արվում կորոնավիրուսի ցուցանիշները նվազեցնելու համար 11:59:22 22-10-2020 Այս նկարը կոտրեց «Բայրաքթարների» անխոցելիության միֆը. Իրականում քանի միլիոն դոլարի վնաս է կրում Թուրքիան 11:46:29 22-10-2020 Հադրութի ոճրագործներից մեկը ոչնչացվե՞լ է. «Ռազմինֆո» 11:39:05 22-10-2020 Տղե՛րք, առաջնագծում պինդ կանգնած մեր ընկերներին սատարում ու փոխարինում է պետք, եկեք միասին հայրենիքը պաշտպանելու. Արթուր Վանեցյան 11:31:28 22-10-2020 Անկարան զգուշացնում է Մոսկվային 11:30:29 22-10-2020 Բացարձակ վստահ եմ, որ Ադրբեջանի Գաբալա եւ Քյուրդամիր շրջաններում տեղի է ունեցել հերթական տեռորիստական ակտը. Մարուքյան 11:23:53 22-10-2020 Ռուսական Պետդումայում չեն բացառել Ղարաբաղում դեսանտային օպերացիայի անցկացման հնարավորությունը 11:17:33 22-10-2020 Մի անգամ ձեր գլխի հետ թող իրենց բռունցքն էլ ցավի, տեսնեմ մյուս անգամ կխփե՞ն. Նիկոլ Փաշինյանը մեջբերում է արել Հրանտ Մաթեւոսյանի «Ծառերը» ստեղծագործությունից 11:11:00 22-10-2020 Կարեն Վարդանյանի ընտանիքը հայտարարություն է տարածել 11:05:01 22-10-2020 Առաջնագծի ինժիներական կառույցները արդեն 25 օր է հրետանային, հրթիռային, ավիացիայի ինտենսիվ հարվածների տակ են, կոնկրետ բոյ են տալիս. Տիգրան Աբրահամյան 10:53:04 22-10-2020 Ռուսաստանում խոսել են Հայաստանում դեսանտային օպերացիա իրականացնելու տարբերակի մասին. Պետք է Ադրբեջանին ու Թուրքիային բացատրել, թե ով ով է 10:43:01 22-10-2020 Թշնամական ռազմական ենթակառուցվածքների ոչնչացումը. Տեսանյութ 10:33:38 22-10-2020 Մենք դեռ կօգնենք մեր հարեւաններին` պայքարելու ահաբեկիչների դեմ. Արարատ Միրզոյանի կնոջ գրառումը 10:26:20 22-10-2020 Ադրբեջանական կողմի հայտարարությունը կատարյալ անհեթեթություն եւ ցինիկ սուտ է. ՊՆ խոսնակ 10:16:11 22-10-2020 Պաշտպանության բանակը հաղորդագրություն տարածեց 10:10:25 22-10-2020 Այն ամենն, ինչ պետք է իմանալ այն մասին, թե ովքեր են զինում թուրքադրբեջանական ավազակապետությանը 10:01:53 22-10-2020 Ռուսաստանից արձագանքել են Թուրքիայի փոխնախագահի հայտարարությանը, թե պատրաստ են զորք ուղարկել Արցախ 9:52:57 22-10-2020 Ստեղծվում են համայնքային կամավորական ջոկատներ. Տավուշի մարզպետ 9:47:35 22-10-2020 Հակառակորդը կենտրոնական ուղղությամբ իրականացրել է դիվերսիոն ներթափանցման փորձեր, որոնք հաջողությամբ կանխվել են. ՊԲ 9:37:14 22-10-2020 ՈՒՇԱԴՐՈՒԹՅՈՒՆ. Եվս մեկ զինվոր է ողջ 9:28:54 22-10-2020 Այս պահին թշնամին հրետանի է կիրառում Մարտունու եւ հարակից գյուղերի ուղղությամբ. Արցախի ԱԻՊԾ 9:22:18 22-10-2020 Ավստրալիայի Նոր Հարավային Ուելս նահանգի Օրենսդիր ժողովը ճանաչել է Արցախի Հանրապետության անկախությունը 9:17:59 22-10-2020 Պոմպեոն առանձին հանդիպումներ կունենա Հայաստանի եւ Ադրբեջանի ԱԳ նախարարների հետ 9:12:41 22-10-2020 Ադրբեջանական դրոշը ֆոտոշոփի արդյունք է. տեսանյութ 9:01:04 22-10-2020 ՊԱՏՄՈՒԹՅԱՆ ԱՅՍ ՕՐԸ (22 ՀՈԿՏԵՄԲԵՐԻ).Աշխարհում կնոջ կողմից իրականացվել է առաջին միայնակ թռիչքը. «Փաստ» 8:54:38 22-10-2020 Թղթե թափոնները հանձնում են վերամշակման, գումարն ուղղում ՊՆ հիմնադրամին. «Փաստ» 8:47:49 22-10-2020 «Մեր քաղաքացիները սթափ մոտեցան հարցին եւ զերծ մնացին խուճապային գնումներից». «Փաստ» 8:39:46 22-10-2020 Վճռաբեկ դատարանի դատավորի թեկնածուները՝ անորոշ իրավիճակում. ինչ սպասել. «Ժողովուրդ» 8:36:57 22-10-2020 «Արմատական փոփոխություններ պետք է մտցնենք մեր արտաքին քաղաքական ռազմավարության մեջ». «Փաստ» 8:24:18 22-10-2020 Ինչպե՞ս են Թուրքիան եւ Ադրբեջանը փորձում կոծկել իրենց ներքին ձախողումները. «Փաստ» 8:13:09 22-10-2020 Նախագահների հանդիպումն ու Փաշինյանի շրջադարձային ուղերձը. «Հրապարակ» 8:01:47 22-10-2020 Հայրենիքին աջակցելու սփյուռքահայության ջանքերի կարեւորությունը. «Փաստ» 7:48:58 22-10-2020 «Ծախսերը պետք չէ հետաձգել». տնտեսագետը՝ վերաբաշխումների անխուսափելիության, նաեւ բիզնեսի ու պետության օրակարգերի մասին. «Փաստ» 7:41:00 22-10-2020 Սասուն Միքայելյանը երկրորդ վիրահատությունն է տարել. «Հրապարակ» 7:37:24 22-10-2020 Ինչո՞ւ է ալիեւյան կլանը խոր դեպրեսիայի մեջ . «Փաստ» 7:25:44 22-10-2020 Ադրբեջանական էյֆորիան անկում է ապրում. «Հրապարակ» 7:13:11 22-10-2020 Ռազմաքաղաքական եւ դիվանագիտական ճակատներում անհրաժեշտ է ավելի լայն համագործակցություն. «Փաստ» 6:58:54 22-10-2020 Աննա Հակոբյանը շնորհավորել է Քիմ Քարդաշյանին ծննդյան տարեդարձի առթիվ 0:58:30 22-10-2020 Հոկտեմբերի 22-ին Զոհրաբ Մնացականյանն աշխատանքային այցով մեկնելու է ԱՄՆ 0:47:45 22-10-2020 Ադրբեջանի ԱԳՆ-ն փորձում է ԼՂ հիմնախնդրի խաղաղ կարգավորումը մերժող իրենց դիրքորոշումը հրամցնել որպես հայկական կողմի մոտեցում. ԱԳՆ 0:30:26 22-10-2020 13:19:02 22-10-2020 «Հերթական մեծ նախաձեռնությունը». Արծրուն Հովհաննիսյան 13:08:46 22-10-2020 «Դեմոկրատական այլընտրանք» կուսակցության(ԴԱԿ) Քաղաքական խորհրդի հայտարարությունը 12:34:34 22-10-2020 Համառ մարտերը շարունակվում են տարբեր ուղղություններով. Արծրուն Հովհաննիսյան 12:07:27 22-10-2020 Հարավային ուղղությամբ մարտերը շարունակվում են 11:46:29 22-10-2020 Այս նկարը կոտրեց «Բայրաքթարների» անխոցելիության միֆը. Իրականում քանի միլիոն դոլարի վնաս է կրում Թուրքիան


01:33 02 դեկտեմբերի 2020 18:40 19.07.2019 (Թարմացված է 19:56 19.07.2019) Ստանալ կարճ հղումը Շերեմետեւոյում ծխով լցված ինքնաթիռի ուղեւորը իջեցրել է թոռանը փչովի սանդուղքով, իսկ ինքը թռել ինքնաթիռի թեւից ու վնասվածք ստացել։ ԵՐԵՎԱՆ, 19 հուլիսի - Sputnik. Մոսկվայի «Շերեմետեւո» օդանավակայանում Nordwind Airlines ավիաընկերության Boeing 737 ինքնաթիռում Մոսկվա-Երեւան չվերթի ժամանակ սրահում առաջացած ծխի պատճառով ուղեւորների շրջանում խուճապ է սկսվել։ Տարհանման ժամանակ հրմշտոցի հետեւանքով ուղեւորներից ոմանք վնասվածք են ստացել։ Այս մասին «Ռոսիա» հեռուստաալիքին ասել է ինքնաթիռում եղած տղամարդը։ Միջադեպը տեղի է ունեցել այսօր։ Քաղաքացիական ավիացիայի կոմիտեի մամուլի ծառայությունը հայտնել էր, որ «Nordwind Airlines» ավիաընկերության ինքնաթիռում եղել է 187 մարդ, տուժել են 10-ը, որոնցից երկուսը հոսպիտալացվել են։ "РЕН ТВ"-ն հրապարակել է տարհանման ընթացքում հրմշտոցի հետեւանքով տուժածների ցանկը` Մելսիկ Ն., Ղահրամանյան Վ., Մարցինովսկայա Վ., Հարությունյան Ա., Աթանյան Տ.։ Ինքնաթիռի ուղեւորներից մեկի խոսքով` բոլորը բղավում էին ու համոզում նրան թռչել ինքնաթիռից, բայց նա որոշել է սկզբում փրկել թոռանն ու իջեցնել նրան փչովի սանդուղքով։ Հետո ցատկել է ինքնաթիռից ու կոտրել ձեռքը։ Ավելի վաղ Հովհաննես անունով երիտասարդ ականատեսն ասել էր, որ թռիչքուղու վրա արագություն հավաքելու ընթացքում սկսել է մեծ քանակությամբ ծուխ լցվել ինքնաթիռի սրահ, որի արդյունքում խուճապ է սկսվել։ «Երեւան էինք ուղեւորվում, ինքնաթիռը սկսեց շարժվել ու սրահը լցվեց ծխով։ Ահավոր ծուխ էր։ Բոլորը խուճապի մատնվեցին, սկսեցին գոռալ։ Կեցցե՛ օդաչուն. արագ արձագանքեց ու ժամանակին կանգնեցրեց ինքնաթիռը»,- նշեց նա։ Նշենք` ավելի ուշ քաղաքացիներին հնարավորություն տրվեց ռեզերվային ինքնաթիռով Երեւան թռչել։ ՌԴ–ում ՀՀ դեսպանատան տվյալների համաձայն` 19 մարդ հրաժարվել են այլ ինքնաթիռից օգտվել։ Մոսկվայից մեկնած երկրորդ ինքնաթիռը բարեհաջող վայրէջք է կատարել Երեւանում։ Մոսկվայից Սամարա ուղեւորվող Sukhoi Superjet–ը վերադարձել է «Շերեմետեւո» Նավակներ ինքնաթիռների փոխարեն. ջրհեղեղ Շերեմետեւոյում. տեսանյութեր, լուսանկարներ Boeing 737, վթար, ինքնաթիռ, Շերեմետեւո


ԵԱ. Պայքարի մեջ մտած 5 հայ ազատ ոճայիններից 2-ը կպայքարեն մեդալների համար - VNews Ուրբաթ, 4 Մայիսի, 2018 | Ըմբշամարտ » ԵԱ. Պայքարի մեջ մտած 5 հայ ազատ ոճայիններից 2-ը կպայքարեն մեդալների համար Կասպիսկում ընթացող ըմբշամարտի Եվրոպայի առաջնության 5-րդ օրը մրցագորգ են դուրս եկել 55կգ, 65կգ, 70կգ, 79կգ, 92կգ եւ 97կգ քաշային կարգի հայ ազատ ոճայինները։ Առաջնության առաջին օրը այդքան էլ հաջող չի ստացվել մեր ըմբիշների համար։ 57 կգ քաշային կարգում Միհրան Ջաբուրյանը նախնական գոտեմարտում 10-0 հաշվով առավելության հասավ ռումինացի Անդրեյ Դուկովի նկատմամբ, սակայն արդեն քառորդ եզրափակչում նույն հաշվով ցավալի պարտություն կրեց Ադրբեջանը ներկայացնող Գիորգի Էդիեշերաշվիլուից։ Էդիշերաշվիլուին հաղթահարեց կիսաեզրափակիչ ագելքն ու հայ մարզիկը հնարավորություն է ստացել սփոփիչ գոտեմարտ անցկացնելու։ 65 կգ քաշային կարգում Վալոդյա Ֆրանգուլյանի առաջին մրցակիցը Եվրոպայի, աշխարհի եւ Օլիմպիական խաղերի չեմպիոն Վլադիմիր Խինչիգաշվիլին էր, ումից էլ նա կրեց իր 3-0 հաշվով պարտությունը։ Վրացի մարզիկը հաջորդ գոտեմարտը պարտվեց ռուս Իլաս Բեկբուլաթովին, ու այդպիսով Ֆրանգուլյանը դուրս մնաց պայքարից։ 70 կգ քաշային կարգում բավականին լավ հանդես եկավ Վալտեր Մարգարյանը, ով 1/16-րդ եզրափակչում 10-0 հաշվով առավելության հասավ Մաքսիմիլիան Աուսերլեյնթերի(Ավստրիա) նկատմամբ, իսկ քառորդ եզրափակչում, չնայած 9-6 հաշվով պարտությանը, Մոհամեդ Կուրբանալիեւի հետ լավ գոտեմարտ անցկացրեց։ Մարգարյանը եւս սփոփիչ գոտեմարտ կանցկացնի։ 79կգ քաշային կարգում Վարուժան Կաջոյանը 10-0 հաշվով առավելության հասնելով ֆինն Հենրի Սելենիուսի նկատմամբ, պարտվեց քառորդ եզրափակչում ադրբեջանցի Ջաբրաիլ Հասանովին, որը հետագայում դուրս մնաց պայքարից։ 97 կգ քաշային կարգում Գեորգի Կետոեւը պարտություն կրեց ադրբեջանցի Նուրմագոմեդ Գաջիեւից 3-0 հաշվով։ Ադրբեջանցի մարզիկը պարտություն կրեց կիսաեզրափակչում՝Կետոեւին առանց մեդալային հույսի թողնելով։ Այսպիսով, մրցումային 6-րդ օրը սփոփիչ գոտեմարտեր կանցկացնեն 57կգ Միհրան Ջաբուրյանն ու 70կգ Վալտեր Մարգարյանը։ Ըմբշամարտ 10 Մարտի, 13:56 Ազատ ոճային ըմբիշների կազմը առաջին վարկանիշային մրցաշարի համար Ըմբշամարտ 16 Փետրվարի, 17:33 Հաբեթնակ Կուրղինյան. «Տղաները մեծ ներուժ ունեն, բայց դեռ աշխատելու տեղ կա» Ըմբշամարտ 15 Փետրվարի, 21:37 Միհրան Ջաբուրյանը պարտվեց բրոնզե մեդալի համար գոտեմարտում (տեսանյութ) Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 20:08 Միհրան Ջաբուրյանը պարտվեց կիսաեզրափակիչում ու կպայքարի բրոնզե մեդալի համար Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 18:22 Միհրան Ջաբուրյանը Եվրոպայի առաջնության կիսաեզրափակիչում է Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 17:29 ԵԱ. Ջաբուրյանը հաղթականով մեկնարկեց, Հովսեփյանն ու Ավագյանը պարտվեցին Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 16:10 Եվրոպայի առաջնություն. Ֆրանգուլյանն ու Մխեյանը պարտվեցին (լուսանկարներ) Ըմբշամարտ 14 Փետրվարի, 11:52 Եվրոպայի առաջնություն. 5 ազատ ոճային սկսում է պայքարը Ըմբշամարտ 9 Հունվարի, 20:18 Թախթիի Գավաթ. Արսեն Հարությունյանը՝ արծաթե մեդալակիր Ըմբշամարտ 7 Հունվարի, 14:39 Թախթիի գավաթին կմասնակցի ազատ ոճային 16 ըմբիշ Ըմբշամարտ 26 Նոյեմբերի, 18:47 Ազատ ոճի ըմբշամարտի Հայաստանի առաջնություն. բոլոր չեմպիոններն ու մրցանակակիրները Ըմբշամարտ 20 Սեպտեմբերի, 13:09 Նուրսուլթան 2019. Հայաստանի երկու ներկայացուցիչներն էլ պարտություն կրեցին Ըմբշամարտ 19 Սեպտեմբերի, 18:23 Նուրսուլթան 2019. Հայտնի են հայ ըմբիշների մրցակիցները Ըմբշամարտ 24 Հուլիսի, 19:41 Հաբեթնակ Կուրղինյան. «Գոհ եմ մեր թիմի արդյունքներից Ստեփան Սարգսյանի անվան մրցաշարում» Ըմբշամարտ 24 Հուլիսի, 16:07 2 արծաթե մեդալ, 6 բրոնզե. Ավարտվեց Ստեփան Սարգսյանի անվան միջազգային մրցաշարը (ֆոտոշարք) Ըմբշամարտ 24 Հուլիսի, 14:19 Արսեն Հարությունյանն ու Միհրան Ջաբուրյանը պարտվեցին եզրափակիչում 30 Հոկտեմբերի, 13:59 - Ֆուտբոլ «Գուցե ես հիմար եմ ու ոչինչ չեմ հասկանում». Կլոպը՝ Պրեմիեր լիգայի օրացույցի մասին 30 Հոկտեմբերի, 12:43 - MMA / UFC 30 Հոկտեմբերի, 12:22 - MMA / UFC Գեղարդ Մուսասին վերադարձեց չեմպիոնական գոտին ու նշեց հաղթանակը հայոց եռագույնով (տեսանյութ) 30 Հոկտեմբերի, 12:03 - Ֆուտբոլ 30 Հոկտեմբերի, 11:50 - Ֆուտբոլ


source: wikipedia

text: Սուվա (), Ֆիջիի մայրաքաղաք։ Համարվում է Կենտրոնական շրջանի վարչական կենտրոնը։ Բնակչություն 2007 թվականի մարդահամարի տվյալներով քաղաքի բնակչության թիվը կազմել է 85 691 մարդ։ Ագլոմերացիայի (կամ Մեծ Սուվայի) բնակչության թիվը կազմել է 167 975 մարդ։ Սուվան բազմազգ քաղաք է։ Բնակչության մեծ մասը կազմում են արմատական ֆիջիացիները եւ ֆիջիացի հնդկացիները։ Դրանք համարվում են Ֆիջիի երկու գլխավոր էթնախմբերը։ Սակայն Սուվայում բնակվում են նաեւ ասիացիներ, այդ թվում նաեւ չինացիներ։ Ամենատարածված լեզուն անգլերենն է, սակայն տեղաբնիկները խոսում են նաեւ ֆիջիերեն, հինդիուրդու լեզուներով։ Աշխարհագրություն Սուվան համարվում է Ֆիջիի տնտեսական եւ քաղաքական կենտրոնը, Ավստրալիայի եւ Նոր Զելանդիայի սահմաններից դուրս գտնվող Օվկիանիայի հարավային հատվածի խոշորագույն քաղաքը։ Ֆիջիի գլխավոր ծովային նավահանգիստն է։ Սուվա քաղաքը գտնվում է Վիտի Լեու կղզու հարավարեւելյան ափին։ Անցյալում քաղաքի մեծ մասը զբաղեցնում էին ճահիճները։ Վարչություն Սուվան ունի մունիցիպալային կարգավիճակ։ Քաղաքը գլխավորում է լորդ-քաղաքապետը։ Գործում է քաղաքային խորհուրդը, որը բաղկացած է 20 պատգամավորից։ Տրանսպորտ Քաղաքից ոչ հեռու գտնվում է Նաուսորի միջազգային օդանավակայանը, որտեղից իրականացվում են ներքին չվերթներ եւ չվերթներ դեպի Տուվալու։ Միջազգային չվերթները սպասարկում է Նանդի միջազգային օդանավակայանը։ Ծանոթագրություններ Գրականություն Fiji, by Korina Miller, Robyn Jones, Leonardo Pinheiro — Travel — 2003, published by Lonely Planet, pages 139—141, details on Suva City. The Suva City Library: A Brief History and Development, 1909—1980, by S Baksh — 1980 Pluralism and Social Change in Suva City, Fiji, by Alexander Mamak — 1974, Thesis/dissertation; Ethnology (Fiji, Suva City); Suva City, Fiji Islands (Social conditions) A History of the Pacific Islands: Passages Through Tropical Time — Page 162, by Deryck Scarr 2001—323 pages. Frommer’s South Pacific, by Bill Goodwin — Travel — 2004, pages 258—263 Արտաքին հղումներ Քաղաքի պաշտոնական կայքը Սուվայի թանգարան Ֆիջիի բժշկության դպրոց Հարավխաղաղօվկիանոսյան համալսարան Մայրաքաղաքներ Ֆիջիի քաղաքներ


text: Սեպտեմբերի 8, տարվա 251-րդ (նահանջ տարիներին՝ 252-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 114 օր։ Դեպքեր 1380 - Կուլիկովյան ճակատամարտ (1380) 1504 - Միքելանջելոն ավարտում է Դավթի արձանը 1701 - Մխիթար Սեբաստացին Կ.Պոլսում հիմնում է Մխիթարյան Միաբանությունը 1860 - Միչիգան լճում Lady Elgin շոգենավի խորտակվելու հետեւանքով զոհվում է շուրջ 300 մարդ 1888՝ անցկացվում է Անգլիայի ֆուտբոլի լիգայի առաջին խաղը Երկրորդ համաշխարհային պատերազմ՝ 1941՝ գերմանական զորքերն սկսում են Լենինգրադի պաշարումը 1978՝ շահի դեմ ապստամբող ցուցարարներին ցրելու համար զորքը կրակ է բացում, սպանելով նրանցից 122-ին Ծնունդներ 1812 - Նատալյա Գոնչարովա ռուս գրող Ալեքսանդր Պուշկինի կինը (մ.1863 թ.) 1830 - Ֆրեդերիկ Միստրալ ֆրանսիացի գրող 1841 - Անտոնին Դվորժակ չեխ կոմպոզիտոր 1846 - Փոլ Չաթեր, հայկական ծագումով բրիտանացի մեծահարուստ գործարար 1848 - Վիկտոր Մեյեր գերմանացի քիմիկոս 1867 - Ալեքսանդր Պարվուս եղել է մարքսիզմի տեսաբան եւ հեղափոխական 1877 - Առանձար, հայ երգիծաբան-նովելիստ։ 1889 - Ալեքսանդր Ալեքսանդրյան, կոմպոզիտոր, երաժիշտ։ 1898 - Նատալյա Ուժվի ուկրաինացի դերասանուհի 1906 - Անդրեյ Կիրիլենկո խորհրդային պետական գործիչ 1922 - Օհան Դուրյան, հայ դիրիժոր 1923 - Ռասուլ Համզաթով, խորհրդային պոետ եւ հասարակական գործիչ 1925 - Պիտեր Սելլերս, բրիտանացի դերասան, կատակերգու 1956 - Սամվել Մանգասարյան, ազատամարտիկ (զոհվել է 1992 թ. Մաղավուզում) 1963 - Ռոբ դե Վիտ Rob de Vit հոլանդացի ֆուտբոլիստ 1979 - Պետեր Լեկո, հունգարացի շախմատիստ, գրոսմայստեր (1994) 1979 - Փինկ ամերիկացի երգիչ-երգահան, դերասանուհի եւ մոդել 1987 - Վիզ Խալիֆա Wiz Khalifa ամերիկացի րեփեր, երգիչ-երգահան 1989 - Ավիչի Aviccii շվեդ դիջեյ Մահեր 117՝ Մարկոս Ուլփիոս Ներվա Տրայանոս, Հռոմի կայսր (* 53 թ.) 1894՝ գերմանացի ֆիզիկոս, ֆիզիոլոգ եւ հոգեբան Հերման Հելմհոլց 1933 - Իրաքի եւ Սիրիայի թագավոր (1921 թվականից մինչեւ մահանալը) Ֆեյսալ I 1949՝ գերմանացի կոմպոզիտոր եւ դիրիժոր Ռիխարդ Շտրաուս 1973՝ ճարտարապետ Ռաֆայել Իսրայելյան (* 1908 թ.) 1978 - Մակար Ալավերդյան,հայ վաստակավոր գինեգործ 2003՝ գերմանացի ռեժիսոր, լուսանկարիչ եւ դերասանուհի Լենի Ռիֆենշթայլ 2013՝ պատմաբան Գարեգին Հարությունյան 2022 Մեծ Բրիտանիայի թագուհի ԵղիսաբեթII Տոներ Գրագիտության համաշխարհային օր Անկախության օր՝ Մակեդոնիա (Հարավսլավիայից, 1991 թ.) Անկախության օր՝ Հաղթանակի օր՝ Մալթա Պակիստան (Հնդկաստանի դեմ 1965 թ. ծովում տարած հաղթանակի կապակցությամբ)


Մոսկվան դարձել է Եվրոպայի «ամենախցանված» քաղաքը։ Ինչպես հայտնում է «ՌԻԱ Նովոստի» գործակալությունը, այդ մասին են վկայում GoCompare վերլուծական ծառայության տվյալները։


source: CulturaX

text: ԱՄՆ-ում ավտովթարի հետեւանքով ճանապարհին է թափվել 3.4 տոննա լորձունակերպ (լուսանկարներ) - Լուրեր Հայաստանից - Թերթ.am 11:20 • 14.07.17 ԱՄՆ Օրեգոն նահանգի արագընթաց մայրուղիներից մեկի վրա ստեղծվել է տհաճ տեսարան, երբ լորձունակերպերով լի բեռնատարը շրջվել է, ու ահռելի որդերի տեսքով լպրծուն արարածները թափվել են ճանապարհին: Ինչպես նշում է The Daily Mail-ը, բեռնատարի վարորդ Սալվատորե Թրագեյլը պատմել է, որ տեղափոխելիս է եղել լորձունակերպերով լի 13 կոնտեյներ, որոնց մեջ, ընդհանուր առմամբ, եղել է 3.4 տոննա լորձունակերպ: Վարորդի խոսքով՝ մի պահ նա կորցրել է մեքենայի կառավարումը, ինչի հետեւանքով Հարավային Կորեա արտահանման համար նախատեսված լորձունակերպերը հայտնվել են գետնին:


text: Ձեզ ենք ներկայացնում վիճակահանության արդյունքում Ադոնցի 4/3 հասցեյում գտնվող ավտոկայանատեղիների հասցեավորումները: https://www.petbnakaran.am/media/17.pdf Հարգելի՛ շահառու, Տեղեկացնում ենք Ձեզ, որ պետական ծառայողներին մատչելի բնակարաններով ապահովման ծրագրի շրջանակներում Երեւան քաղաքի Ադոնցի փողոցի N 6 հասցեում կառուցված բազմաբնակարան շենքային համալիրի մասնաշենքերի էլեկտրաէներգիայի մատակարարումն ապահովելու եւ բնակիչների բաժանորդագրման գործընթացն իրականացնելու համար անշարժ գույքի առուվաճառքի նախնական պայմանագրերի հիման վրա կարող եք դիմել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲ ընկերության բաժանորդների սպասարկման կենտրոններ: Հետագայում անշարժ գույքի առուվաճառքի հիմնական պայմանագիրը կնքելուց եւ տվյալ պայմանագրից ծագող իրավունքները ՀՀ կադաստրի կոմիտեի համապատասխան ստորաբաժանումում պետական գրանցման ենթարկելուց հետո, խնդրում եմ համապատասխան անշարժ գույքի սեփականության վկայականը հնարավորինս սեղմ ժամկետում ներկայացնել «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲ ընկերություն: Միաժամանակ տեղեկացնում ենք Ձեզ, որ «Հայաստանի էլեկտրական ցանցեր» ՓԲ ընկերության բաժանորդ դառնալու գործընթացում խոչընդոտներ առաջանալու դեպքում կարող եք դիմել ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտե: Հայտնում ենք, որ ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտեում սույն թվականի դեկտեմբերի 17-ից 18-ը տեղի կունենա Ադոնցի փողոցի N 6 հասցեում կառուցված բազմաբնակարան շենքային համալիրի ավտոկայանատեղիների բաշխման համար իրականացվող վիճակահանությունը: Անհրաժեշտ է ներկայանալ ք. Երեւան, Հանրապետության հրապարակ, Կառավարական տուն 3, 4րդ հարկ, N 453 սենյակ՝ բնակարանային ծրագրերի բաժին: Ներկայանալ անձը հաստատող փաստաթղթով, իսկ լիազորված անձի դեպքում՝ նաեւ լիազորագրով (կցվում է): Վիճակահանությունը կիրականացվի ըստ մասնաշենքերի: 2019 թվականի դեկտեմբերի 17-ին տեղի կունենա հետեւյալ մասնաշենքերի ավտոկայանատեղիների վիճակահանությունը՝ 1-ին մասնաշենք՝ ժամը 10:00 2-րդ մասնաշենք՝ ժամը 11:30 3-րդ մասնաշենք՝ ժամը 14:00 2019 թվականի դեկտեմբերի 18-ին տեղի կունենա հետեւյալ մասնաշենքերի ավտոկայանատեղիների վիճակահանությունը՝ 4-րդ մասնաշենք՝ ժամը 10:00 5-րդ մասնաշենք՝ ժամը 11:30 6-րդ մասնաշենք՝ ժամը 14:00 Ձեր ներկայությունը չապահովելու դեպքում ավտոկայանատեղիի տեղադիրքը կորոշվի վիճակահանությունից հետո թափուր մնացած կայանատեղիների բաշխմամբ՝ պատահականության սկզբունքով: Միաժամանակ, խնդրում եմ կից ներկայացվող Հավելվածով ստուգել Ձեր բնակարանի/ավտոկայանտեղիի տեղադիրքի վերաբերյալ տեղեկատվությունը եւ ներակայանալ համապատասխան օրը: ՀՀ քաղաքաշինության կոմիտ Բնակարանային ծրագրերի բաժին Հարգելի Ադոնց 6/2 հասցի շահառուներ. Տեղեկացնում ենք, որ պետական ծառայողներին մատչելի բնակարաններով ապահովման ծրագրի շրջանակներում ՀՀ կառավարության 2016 թվականի փետրվարի 25-ի N 182-Ն որոշմամբ սահմանված կարգով եւ ժամկետում կիրականացվեն Ադոնցի փողոցի N 6/2 հասցեում կառուցված շենքային համալիրի թվով 175 բնակարանի հանձնման-ընդունման աշխատանքները: Շահառուներին խնդրում ենք անձը հաստատող փաստաթղթերով (լիազորված անձի դեպքում նաեւ լիազորագրով) ներկայանալ Ադոնցի փողոցի 6/2 հասցեում կառուցված շենքային համալիր. Սույն թվականի Դեկտեմբերի 17-ից -21-ը 1-ին եւ 2-րդ մասնաշենքերի բնակարանների շահառուներ, Դեկտեմբերի 24-ից -28-ը 3-րդ եւ 4-րդ մասնաշենքերի բնակարանների շահառուներ: Հանձնման–ընդունման վերաբերյալ լրացուցիչ հարցերի դեպքում կարող եք զանգահարել <<ՄԻԿՇԻՆ>> ՍՊԸ: Հեռախոս՝ 010 287630 Կից ներկայացվում է նաեւ բնակարանների նախագծային մակերեսների եւ լիցենզավորված կազմակերպության կողմից կատարված չափագրության փաստացի տվյալները: Պետական ծառայողներին մատչելի բնակարաններով ապահովման ծրագրի շրջանակներում Երեւան քաղաքի Ադոնցի փողոցի NN 4 եւ 4/3 հասցեներում կառուցվող բազմաբնակարան շենքային համալիրների բնակարանների վիճակահանության վերաբերյալ Հարգելի՛ մասնակից, Սույնով տեղեկացվում եք, որ Դուք ընդգրկվել եք պետական ծառայողներին մատչելի բնակարաններով ապահովման ծրագրի շրջանակներում Երեւան քաղաքի Ադոնցի փողոցի NN 4 եւ 4/3 հասցեներում կառուցվող բազմաբնակարան շենքային համալիրների բնակարանների վիճակահանությանը մասնակցելու իրավունք ունեցող անձանց ցուցակում: Վիճակահանությունը կմեկնարկի 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ից՝ յուրաքանչյուր օր, ժամը 09:30-ից մինչեւ 18:00-ն, ՀՀ Կառավարական տուն 1 շենքի նիստերի մեծ դահլիճի 1-ին հարկի նախասրահում (մուտքը Մելիք-Ադամյան փողոց): Վիճահանությունը կշարունակվի հաջորդող օրացուցային օրերին՝ մինչեւ սահմանված թվով 265-րդ բնակարանի խաղարկությունը: Խնդրում ենք ուշադրություն դարձնել այն հանգամանքին, որ բնակարանների վիճակահանության հերթականությունը կանխորոշված չէ եւ այն ընտրվելու է Սերվերի Ծրագրի կողմից ինքնուրույն: Հետեւաբար, վիճակահանության ընթացքում Ձեր անուն, ազգանունը կարող է հնչել ցանկացած ժամանակ, եւ Ձեր ներկայությունը պարտադիր է 2018 թվականի նոյեմբերի 2-ից ժամը 09:30-ից սկսած: Համակարգը Ձեր կողմից ընտրած բնակարանների ցանկը տպելու հնարավորություն է թույլ տալիս: Յուրաքանչյուր բնակարանի վիճակահանության ժամանակ բարձրախոսով հնչելու է տվյալ բնակարանի նախագծային համարը եւ տվյալ բնակարանի վիճակահանությանը մասնակցող անձանց անուն, ազգանունը: Տվյալ բնակարանի խաղարկությանը ներկա չլինելու դեպքում վիճակահանությունը տեղի կունենա առանց Ձեր մասնակցության: Վիճակահանությանը անհրաժեշտ է ներկայանալ անձը հաստատող փաստաթղթով (անձնագիր/նույնականացման քարտ), իսկ լիազորված անձի դեպքում՝ նաեւ լիազորագրով: Տրամադրվում է լիազորագրի տիպային ձեւ։ Պետական ծառայողներին մատչելի բնակարաններով ապահովման ծրագրի շրջանակներում Երեւան քաղաքի Ադոնցի փողոցի NN 4 եւ 4/3 հասցեներում կառուցվող բազմաբնակարան շենքային համալիրներից բնակարան գնելու հավակնող ծառայողների ցուցակը հաստատելու, սերվերի տվյալների բանկ մուտք գործելու բանալի ստանալու եվ բնակարանների ընտրության վերջնաժամկետները սահմանելու մասին։ Պետական ծառայողներին մատչելի բնակարաններով ապահովման ծրագրի շրջանակներում Երեւան քաղաքի Ադոնց փողոցի NN 4 եւ 4/3 հասցեներում կառուցվող բազմաբնակարան շենքային համալիրներից բնակարան գնելու ցանկություն ունեցող պետական ծառայողների կողմից ներկայացվող դիմում-հայտերի եւ գերատեսչությունների կողմից ներկայացվող գեչատեսչական տեղեկանքների ձեւերի եւ դռանց ներկայացման ժամկետները սահմանելու մասին։


source: fineweb

text: Արցախի Հանրապետության ֆինանսների նախարար Արթուր Հարությունյանը հունիսի 25-ին ընդունել է «Առաջնորդության դպրոց» հիմնադրամի մի խումբ ներկայացուցիչների՝ հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Սամվել Մովսիսյանի գլխավորությամբ։ Նախարարը ներկաներին ներկայացրել է վերջին տարիներին Արցախի Հանրապետությունում գործարար միջավայրի բարելավման նպատակով իրականացված հիմնական բարեփոխումների ուղղությունները, ինչպես նաեւ ներդրումային գրավչության բարձրացմանն ուղղված առաջիկա ծրագրերը: Իր խոսքում Արթուր Հարությունյանը կարեւորել է նման հանդիպումների կազմակերպումը` առաջարկելով իրենց մասնակցությունն ունենալ Արցախում նախագծվող ծրագրերին, եւ որպես համագործակցության առաջին քայլ առաջարկվեց կարծիքներ ներկայացնել նախարարության կողմից մշակված «Հարկային համակարգի բարեփոխումների հայեցակարգի» նախագծի վերաբերյալ: Շնորհակալություն հայտնելով ընդունելության համար՝ «Առաջնորդության դպրոց»հիմնադրամի հոգաբարձուների խորհրդի նախագահ Ս. Մովսիսյանը կարեւորել է նախարարության եւ դպրոցի միջեւ համագործակցությունը` հայտնելով իրենց պատրաստակամությունը մասնակցելու նոր նախաձեռնություններում: Հանդիպման ընթացքում նախարարը պատասխանել է նաեւ «Առաջնորդության դպրոցիե ներկայացուցիչների հարցերին։


text: Մարտի 29, տարվա 88-րդ (նահանջ տարիներին՝ 89-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 277 օր։ Դեպքեր 1430 - Օսմանյան Կայսրությունը գրավում է բյուզանդական Սալոնիկ քաղաքը 1831՝ բոսնիացիներն ապստամբում են Օսմանյան Կայսրության դեմ 1849 - Միացյալ Թագավորությունը գրավում է Փենջաբը 1851՝ Ստեղծվում է «Կովկասյան գրաքննական կոմիտեն» 1871 - Վիկտորիա թագուհին բացում է Ալբերտ թագավորական սրահը 1947 - Մադագասկարի բնակիչներն ապստամբում են ֆրանսիական տիրապետության դեմ 1967 - Ֆրանսիայում ջուրն է իջեցվում առաջին միջուկային սուզանավը 2004 - Բուլղարիան, Էստոնիան, Լատվիան, Լիտվան, Ռումինիան, Սլովակիան եւ Սլովենիան դառնում են ՆԱՏՕ-ի լիիրավ անդամ երկրներ 2010 - Ահաբեկչական գործողություններ մոսկովյան մետրոյում, զոհվում է 40 մարդ Ծնունդներ 1931 - Ալեքսեյ Գուբարեւ, տիեզերագնաց-օդաչու, փոխգնդապետ, Խորհրդային Միության հերոս 1943 - Ջոն Մեյջոր անգլ. ֆինանսիստ, Միացյալ Թագավորության վարչապետ 1957 - Քրիստոֆեր Լամբեր ամեր.-ֆրանս. դերասան 1958 - Նուրիել Ռուբինի ամեր. տնտեսագետ 1967 - Միշել Խազանավիչուս ֆրանս. ռեժիսոր, դրամատուրգ 1985 - Ֆեռնանդո Ամորեբիետա վենեսուելցի ֆուտբոլիստ 1988 - Յուրգեն Ցոպ էստ. թենիսիստ 1991 - Ֆաբիո Բորինի իտալ. ֆուտբոլիստ Մահեր 1891 - Ժորժ Սյորա ֆրանս. նկարիչ (ծն. 1859) 1971 - Ավետ Ավետիսյան, հայ խորհրդային դերասան (ծնվ. 1897) 1982 - Կառլ Օրֆ գերմ. կոմպոզիտոր (ծնվ. 1895) Տոներ Ծանոթագրություններ


text: Պրայա ( – «ծովափ»), Կաբո Վերդե կղզային պետության մայրաքաղաք եւ խոշորագույն քաղաք, որը տեղակայված է Ատլանտյան օվկիանոսում, Սենեգալի առափնյայի մոտակայքում։ Գտնվում է Սանտյագու կղզու վրա։ Բնակչությունը՝ : Պատմություն Քաղաքը հիմնվել է XV դարի վերջում։ 1770 թվականին կղզու ամենահին՝ Ռիբեյրա Գրանդի (Մեծ վտակ) բնակավայրում ջրի պաշարների սպառման պատճառով Պրայա տեղափոխվեց կղզեխմբի կենտրոնը։ 1832 թվականի հունվարի 16-ին քաղաքը «Բիգլ» երկկայմ առագաստանավով այցելել է Չարլզ Դարվինը։ Տնտեսություն Նարնջի, շաքարավազի եւ սուրճի արտահանում։ Գործում է ծովային միջատլանտյան հաղորդակցության հանգույցը։ Սննդի (ձկան եւ ծովամթերքի մշակում), կահույքի, շինանյութի (երկաթ-բետոնի գործարան, կերամիկական ապրանքների եւ շինանյութի գործարաններ) արտադրություն։ Գործում են կարի ֆաբրիկաներ, տնայնա-գեղարվեստական արհեստանոցներ, էլեկտրական կենցաղային սարքավորումների հավաքման եւ վերանորոգման ձեռնարկություններ։ Զարգացած է ձկնորսությունը։ Առողջապահություն Գործում է բորի դեմ պայքարի կենտրոն։ Քաղաքի մոտակայքում գտնվում են հանգստավայրեր (օվկիանոսային ծովափեր), որոնք գտնվում են արեւմուտքում՝ Պրայա Մար եւ Կուեբրա Կանելա։ Տեսարժան վայրեր Քաղաքի տեսարժան վայրերից են համարվում Ալբուկերկի հրապարակը, նախագահական պալատը (XIX դարի վերջ), ազգագրական թանգարանը, Դիոգու Գոմեշի հուշարձանը (Սանտյագու կղզու առաջին հայտնագործողը)։ 10 կմ դեպի արեւմուտք գտնվում է Սիդադի Վելյան (Հին քաղաք)՝ եվրոպացիների առաջին բնակավայրը կղզեխմբում Ռեալ դե Սան Ֆիլիպե ամրոցով, որը կառուցվել է պարտուգալացիների կողմից XVI դարում։ Կլիմա Տես նաեւ Կաբո Վերդե Ծանոթագրություններ Արտաքին հղումներ Муниципальный сайт города Столица Кабо-Верде — город Прая (Praia) Կաբո Վերդեի քաղաքներ


text: Օգոստոսի 2, տարվա 214-րդ (նահանջ տարիներին՝ 215-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 151 օր։ Դեպքեր 1790 - ԱՄՆ-ում անց է կացվում առաջին մարդահամարը 1934 - Ադոլֆ Հիտլերը հայտարարվում է Գերմանիայի ֆյուրեր 1990 - Իրաքը ներխուժեց Քուվեյթ Ծնունդներ 1851 - Պողոս Նուբար Փաշա ՀԲԸՄ առաջին նախագահը 1912 - Դմիտրի Խոդուլով Дмитрий Ходулов սովետական դերասան 1922 - Գաբրիել Արկալիյան Agárdy Gábor հայկական ծագումով հունգարացի դերասան 1927 - Փոլ Գարաբեդյան Paul Garabedian հայկական ծագումով ամերիկացի կիրառական մաթեմատիկոս եւ թվային վերլուծաբան 1932 - Պիտեր Օ'Թուլ Peter O'Toole անգլիացի դերասան 1939 - Ալբերտ Նալչաջյան, հոգեբան 1944 - Գուրգեն Գալստյան, ծաղրանկարիչ 1949 - Բերտալան Ֆարկաշ Farkas Bertalan հունգարացի առաջին տիեզերագնացը 1955 - Տիգրան Բարսեղյան, ճարտարապետ 1976 - Սեմ Ուորթինգթոն Sam Worthington անգլիայում ծնված ավստրալիացի դերասան 1977 - Էդվարդ Ֆերլոնգ Edward Furlong ամերիկացի դերասան 1979 - Վահե Ավետյան, բժիշկ 1983 - Միշել Բաստոս Michel Bastos բրազիլացի ֆուտբոլիստ 1984 - Ջամպաոլո Պացցինի Giampaolo Pazzini իտալացի ֆուտբոլիստ 1987 - Յուրա Մովսիսյան, ֆուտբոլիստ 1993 - Սերգեյ Նիգոյան Сергiй Нiгоян Ուկրաինայի Եվրամայդանի ակտիվիստ Արցախի պատերազմի մասնակիցներ 1964 - Հովիկ Աղաջանյան, տանկիստ 1956 - Միքայել Պողոսյան Մահեր 1589 - Ֆրանսիայի թագավոր Հենրի III 1788 - Թոմաս Գեյնսբորո, անգլիացի նկարիչ 1809 - Հովսեփ Էմին, հայ ազատագրական պայքարի գործիչ 1923 - Լազար Նիկոլա Կառնո, ֆրանսիացի պետական եւ ռազմական գործիչ 1921 - Էնրիկո Կարուզո, իտալացի օպերային տենոր երգիչ 1922 - Ալեքսանդր Բելլ, ամերիկացի գյուտարար 1928 - Ուորեն Հարդինգ, ԱՄՆ 29-րդ նախագահ 1945 - Պիետրո Մասկանի, իտալացի երգահան 1953 - Բորիս Կուֆտին, հնագետ եւ ազգագրագետ 1976 - Ֆրից Լանգ, գերմանացի ռեժիսոր, սցենարիստ 1985 - Ֆրենկ Ֆայլեն, ամերիկացի դերասան 1997 - Ջեյմս Քրյուս, գերմանացի գրող, մանկագիր (ծ. 1926) 2013 - Ազատ Գասպարյան, կինոյի եւ թատրոնի հայ դերասան Տոներ Գանա՝ Ազատության օր Մակեդոնիա՝ Հանրապետության օր Ծանոթագրություններ


Արդյո՞ք կարելի է աշխատել համատեղությամբ » Accountant.am» Accountant.am « Ֆիզ. անձը վաճառում է ոչ բնակելի տարածք Արդյո՞ք անձը կարող է մասնակցել շինարարական մրցույթներում որպես ԱՁ » Արդյո՞ք կարելի է աշխատել համատեղությամբ Շիրազ Հ. Բարեւ ձեզ: Ես կարո՞ղ եմ համատեղել հաշվապահական աշխատանքս երաժշտական դպրոցի ուսուցչի աշխատանքի հետ: Երկու մասնագիտություններով էլ ունեմ համապատասխան կրթություն, եւ արվեստի դպրոցում աշխատանքս սկսվում է կեսօրից: Շնորհակալություն: 21/08/2018 at 16:09 (UTC 4) Link to this կարծիք Այո: Կարող եք համատեղել ցանկացած մասնագիտությամբ աշխատանք, կարեւորը չգերազանցեք օրենքով սահմանված աշխատաժամանակը՝ օրական 12 ժամ:


Այս թեմայով «Հրապարակ». Վազգեն Մանուկյանի միակ «քյարը» Սյունիքն ադրբեջանցիների եւ թուրքալեզու ազգերի համար ստրատեգիական նշանակություն ունի. Վազգեն Մանուկյան Չարչյանի ձերբակալությամբ այս իշխանությունը հերթական խայտառակ էջն է բացում մեր նորանկախ պատմության մեջ. Վ. Մանուկյան Տեր-Պետրոսյանը միշտ թեւաթափ է անում մեր ժողովրդին. Վազգեն Մանուկյանի հայտարարությունը ՀՀ ԶՈՒ-ն պետք է ամբողջությամբ իր ձեռքը վերցնի երկրի պաշտպանությունը. Վազգեն Մանուկյան Սյունիքում Ադրբեջանն անավարտ հարցեր ունի, Փաշինյանի այցը կապված էր դրա հետ. Վազգեն Մանուկյան Ապրիլի 6-ին տեղի կունենա «Հայրենիքի փրկության շարժման» հանրահավաքը Դեմիրճյան փողոցն ազատվեց. ընդդիմությունը բացում է ելքումուտքը (տեսանյութ) Փաշինյանի ցանկացած հոդված կարդացածը կարող էր համոզվել, որ նա թշնամի է այս պետությանը. Վազգեն Մանուկյան Վազգեն Մանուկյանը դեմ չէ, որ ինքն այլեւս չլինի «Հայրենիքի փրկության շարժման» վարչապետի թեկնածուն


Լրատվություն Մամլո հաղորդագրություններ 15.12.2016 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանն ընդունել է Ստաս Նամինին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է ՌԴ մշակութային գործիչ, հայազգի անվանի երաժիշտ եւ նկարիչ, ռեժիսոր եւ պրոդյուսեր Ստաս Նամինին՝ Անաստաս Միկոյանին, ով Հայաստանում է գտնվում հայ-ռուսական համագործակցության շրջանակներում իր հոբելյանի՝ ծննդյան 65-ամյակի առիթով ս.թ. դեկտեմբերի 14-20 Երեւանում անցկացվող միջոցառումներին մասնակցելու նպատակով: Ողջունելով անվանի մշակութային գործչին Հայաստանում՝ Նախագահ Սարգսյանը նշել է, որ հայ ժողովուրդը մեծ հարգանք է տածում իր տաղանդաշատ հայրենակցի նկատմամբ, ով... 20a9 15.12.2016 / Նախագահը հրամանագիր է ստորագրել Ռոլանդ Շառոյանին Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի անդամ նշանակելու մասին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հրամանագիր է ստորագրել Ռոլանդ Շառոյանին Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի անդամ նշանակելու մասին (վեց տարի ժամկետով)՝ հիմք ընդունելով «Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի մասին» Հայաստանի Հանրապետության օրենքի 38-րդ հոդվածի 5-րդ մասը: Հեռուստատեսության եւ ռադիոյի ազգային հանձնաժողովի անդամի թափուր պաշտոն զբաղեցնելու համար մրցույթի անցկացման կարգի համաձայն, մրցութային հանձնաժողովը, դեկտեմբերի 07-ի նիստում ուսումնասիրելով մրցույթի... 15.12.2016 / Նախագահի հրամանագրով դեկտեմբերին կանցկացվի ՀՀ ԶՈՒ բժշկական կազմի զորակոչ եւ զորացրում Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հրամանագիր է ստորագրել Հայաստանի Հանրապետության Զինված ուժերի պահեստազորի առաջին խմբի բժշկական կազմի սպաների զորակոչ անցկացնելու եւ զորացրում կատարելու մասին: 14.12.2016 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանն ընդունել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ֆրանսիացի նորանշանակ համանախագահ Ստեֆան Վիսկոնտիին Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր ընդունել է ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի ֆրանսիացի նորանշանակ համանախագահ Ստեֆան Վիսկոնտիին: Նախագահը շնորհավորել է դեսպան Վիսկոնտիին նշանակման կապակցությամբ եւ հաջողություններ մաղթել նրան՝ դիվանագիտական կարեւորագույն առաքելության իրականացման գործում: Սերժ Սարգսյանը հույս է հայտնել, որ ԵԱՀԿ Մինսկի խմբի համանախագահ երկրների՝ Ռուսաստանի Դաշնության, Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների եւ Ֆրանսիայի Հանրապետության միջնորդական ջանքերը հիմնախնդիրը բացառապես խաղաղ ճանապարհով եւ միջազգային... 13.12.2016 / Նախագահը Գ.Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում դիտել է «Պեպո»-ի պրեմիերան Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր Գ.Սունդուկյանի անվան ազգային ակադեմիական թատրոնում վերանորոգման եւ վերազինման աշխատանքների ավարտից հետո ներկա է գտնվել առաջին ներկայացման՝ «Պեպո»-ի պրեմիերային: 13.12.2016 / Նախագահ Սերժ Սարգսյանը ընդունել է Ռուսաստանի Պետական էրմիտաժի գլխավոր տնօրեն Միխայիլ Պիոտրովսկուն Նախագահ Սերժ Սարգսյանն այսօր հյուրընկալել է Երեւանի քաղաքապետի հրավերով Հայաստան ժամանած Ռուսաստանի Պետական էրմիտաժի գլխավոր տնօրեն Միխայիլ Պիոտրովսկուն: Հանդիպմանը մասնակցել է նաեւ նրա որդին՝ Բորիս Պիոտրովսկին: Հանրապետության Նախագահը ողջունել է Միխայիլ Պիոտրովսկուն նրա հարազատ քաղաքում՝ Երեւանում, որտեղ ծնվել է Մ.Պիոտրովսկին՝ անվանի հնագետ, պատմաբան Բորիս Պիոտրովսկու որդին: Նշելով, թե Հայաստանում հպարտանում են, որ համաշխարհային նշանակության այնպիսի մշակութային գանձարան, ինչպիսին...


text: Մարտի 16, տարվա 75-րդ (նահանջ տարիներին՝ 76-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնում է 290 օր։ Դեպքեր 37 - Կալիգուլան դարձավ Հռոմի կայսր, հաջորդելով Տիբերիոսին։ 1521 - պորտուգալացի ծովագնաց Ֆեռնան Մագելանը հասավ Ֆիլիպինների ափերին 1921 - Մոսկվայում կնքվեց ռուս-թուրքական պայմանագրով, Հայաստանը բաժանվեց քեմալական Թուրքիայի եւ բոլշեւիկյան Ռուսաստանի միջեւ 1935 - Գերմանիայում կազմավորվեց Վերմախտը՝ ֆաշիստական Գերմանիայի բանակը 1968՝ Վիետնամի պատերազմի ժամանակ ամերիկացի զինվորները սպանեցին մոտ 350 վիետնամցի խաղաղ բնակիչ Ջեներալ Մոթորս ընկերությունն արտադրում է 100 միլիոներորդ ավտոմեքենան 1995 - Հայաստանը եւ Ռուսաստանը կնքեցին պայմանագիր ռուսական զորքերի Հայաստանում մնալու մասին։ Ծնունդներ 1751 - Ջեյմս Մեդիսոն ԱՄՆ 4-րդ նախագահը (մ. 1836) 1789 - Գեորգ Օհմ գերմանացի ֆիզիկոս (մ. 1854) 1839 - Սյուլի Պրյուդոմ ֆրանս. բանաստեղծ, Նոբելյան մրցանակակիր (մ. 1907) 1859 - Ալեքսանդր Պոպով ռուս ֆիզիկոս, ռադիոյի գյուտարարը (մ. 1906) 1892 - Սեսար Վալյեխո, պերուացի բանաստեղծ (մ. 1938) 1906 - Թամարա խանում, ուզբեկստանցի հայազգի պարուհի, երգչուհի, բալետմեյստեր (մ. 1991) 1913 - Էդուարդ Աղայան, բանասեր (մ. 1991) 1920 - Տոնինո Գուերրա,իտալացի բանաստեղծ, գրող եւ սցենարիստ 1927 - Վլադիմիր Կոմարով (մ. 1967) 1936 - Ռեյմոնդ Վահան Դամադյան, հայազգի գյուտարար 1940 - Բեռնարդո Բերտոլուչի, իտալ. ռեժիսոր, դրամատուրգ 1949 - Վիկտոր Գարբեր, Կանադացի դերասան եւ երգիչ 1960 - Ժորա Դավթյան, բորտմեխանիկ, Արցախյան ազատամարտի մասնակից 1964 - Գոռ Վերբինսկի, ամերիկացի կինոռեժիսոր, պրոդյուսեր եւ սցենարիստ 1981 - Մահեր Զեյն, լիբանանցի ծագումով շվեդ երգիչ 1989 - Բլեյք Գրիֆին, ամեր. բասկետբոլիստ 1989 - Թեո Ուոլկոտ, անգլիացի ֆուտբոլիստ, հարձակվող Մահեր 37 - Տիբերիոս, Հռոմի կայսր (* մ.թ.ա. 46) 1736 - Ջովաննի Բատիստա Պերգոլեզի իտալ. կոմպոզիտոր (* 1710) 1940 - Սելմա Լագերլյոֆ շվեդ գրող, Նոբելյան մրցանակակիր (* 1858) 1994 - Գագիկ Ստեփանյան, Արցախյան ազատամարտի հերոս 2001 Հենրիկ Սիրավյան, ՀԽՍՀ վաստակավոր նկարիչ (1977) 2017 - Արթուր Սարգսյան , հայ քանդակագործ, փայտի փորագրող, Արցախյան ազատամարտի մասնակից, Էրեբունու ոստիկանական զորամասը գրաված «Սասնա Ծռերի» անդամներին սնունդ հասցրած անձ Տոներ ՝ Լատիշների լեգիոնի օր


ԱՄԷ (Դուբայ, Շարժա) : ԻՄԵԳԱ ՏՈՒՐ. Ճամփորդական գործակալություն: Ճամփորդական գործակալություն Ընտրել երկիրը : Հայաստան ԱՄԷ (Դուբայ, Շարժա) Բուլղարիա Դոմինիկյան Հանրապետություն Եգիպտոս Թայլանդ Թունիս Իսպանիա Իսրայել Իտալիա Խորվաթիա Կիպրոս Հորդանան Հունաստան Ճապոնիա Մալդիվի Մեծ Բրիտանիա Ուկրաինա Չինաստան Ռուսաստան Վրաստան Ֆրանսիա ԱՄԷ (Դուբայ, Շարժա) Արաբական Միացյալ Էմիրություններ. ԱՄԷՀնագույն մշակույթով եւ պատմությունով երիտասարդ պետություն:Պետության առանձնահատկությունները հանգիստը Արաբական Միացյալ Էմիրություններում դարձնում են անվտանգ եւ ապահով: Այս երկրում կենսամակարդակը բարձր է եւ ունի կայուն քաղաքական ու տնտեսական իրավիճակ:Հրաշալի կլիմա, մաքուր եւ տաք ծով, գեր ժամանակակից հյուրանոցներ, որոնք մատուցում են գերազանց ծառայություններ, եւ այս ամենը պարգեվում են գերազանց հանգիստ Արաբական Միացյալ Էմիրություններում:ԱՄԷ-ն յոթ անկախ էմիրությունների դաշնություն է, որոնք սփռված են Արաբական թերակղզու արեւելյան եւ հյուսիս-արեւելյան ափերին եւ բազմաթիվ կղզիներին:Հյուսիսից սահմանակցում է Քաթարի, հարավից եւ արեւմուտքից Սաուդյան Արաբիայի , իսկ արեւելքից ` Օմանի հետ: Հյուսիսից ողողվում է Պարսկական, իսկ արեւելքից`Օման ծոցերով: Ռելեֆը շատ տարբեր է`լեռնային շրջաններից մինչեւ անապատային տարածքներ: Երկրի ամենաբարձր կետը Խաֆիտ լեռն է (1160մ): Պետության ընդհանուր մակերեսը կազմում է 83600քկմ: Մայրաքաղաքը Աբու Դաբի: ԿլիմանՉոր տրոպիկական:Միջին ջերմաստիճանը ձմռանը կազմում է +16-20 C, իսկ ամռանը +35-40 C: Գիշերը անապատային շրջաններում ջերմաստիճանը կարող է նվազել մինչեւ +5-8 C : Տարեկան տեղումները կազմում են 10-20մմ,լեռներում մինչեւ 200մմ, երբեմն անձրեւներ չեն տեղում մի քանի ամիս շարունակ: Դրա հետ մեկտեղ օդի խոնավությունը շատ բարձր է եւ հաճախ կտրուկ փոփոխվում է: Արաբական Միացյալ Էմիրություններ ճամփորդելու լավագույն ժամանակն է հոկտեմբերից-մայիս:ԲնակչությունըՄոտ 4 մլն մարդ:Ամենամեծ համայնքը հնդկականն է, որը կազմում է մոտ 1,5 մլն մարդ, մեծ համայնք կա նաեւ Պակիստանից, Աֆղանստանից, Ֆիլիպիններից եւ այլ երկրներից:Պետական ԼեզունԱրաբերենն է, սակայն լայն կիրառում ունի նաեւ անգլերենը: Տարադրամը Դիրխամ, որը հավասար է 3.66 դոլլարի:ՎիզանԱրաբական Միացյալ Էմիրություններ այցելելու համար ՀՀ քաղաքացիներին անհրաժեշտ է վիզա: Վիզայի բնօրինակը տրվում է սահմանի վրա: Վիզայի ձեւակերպումը կատարվում է նախօրոք`տուրիստական ընկերությունների միջոցով: Անհրաժեշտ պաստաթղթերն են` անձը հաստատող պաստաթուղթ, 1 գունավոր լուսանկար (3*4):ՄաքսատունԱրգելվում է էրոտիկ բնույթի տպագրական եւ վիդեո արտադրանք, ինչպես նաեւ մուսուլմանական հավատքին վիրավորանք հասցնող թեմաներով նյութեր:Խիստ հսկողության տակ է առնվում սպիրտային խմիչքների, ծխախոտների եւ օծանելիքների մուտքը: Թմրանյութերի եւ զենքի մուտքը նույնպես արգելվում է: Սպիրտային խմիչքները օրինական մատուցվում են ռեստորաններում , օդանավակայանի եւ հյուրանոցի բարերում: Ցանկացած տարադրամի մուտքը եւ ելքը ցանկացած քանակով չի վերահսկվում:Բուժօգնություն եւ ապահովագրությունԱպահովագրությունը ԱՄԷ-ում պարտադիր է: Բուժօգնությունը երկրում գտնվում է բարձր մակարդակի վրա, որի արժեքը նույնպես բարձր է: Պետք է լինել շատ ուշադիր ճանապարհային դեղատուփերի հարցում, քանի որ այնտեղ կարող են լինել դեղորայք, որոնք կարող են պարունակել թմրադեղեր, այդպիսի դեղորայքի հայտնաբերումը մաքսատանը կարող է հանգեցնել բանտարկության, ինչպես նաեւ խոշոր տուգանքի: Դեղորայքի քանակությունը չպետք է գերազանցի այն քանակությունը, որը պետք է երկրում գտնվելու ժամանակ:Աշխատանքային ժամերըԲանկերը աշխատում են շաբաթից հինգշաբթի, ժամը 8:00 ից 12:00-13:00, ուրբաթ հանգստյան օր: Փոխանակման կետերը աշխատում են ժամը 8:00ից 19:00-20:00` ճաշին ընդմիջումով: Խանութները բաց են 9:00ից 13:00 եւ 16:00ից 20:30-ը, ուրբաթ հանգստյան օր: Որոշ սուպերմարկետներ եւ առեւտրային կետեր բաց են նաեւ ուրբաթ` ժամը 16-0ից 20-00:Ռամադանի ժամանակ խաանութները աշխատում են 9:00ից, երեկոյան փակվում են, այնուհետեվ սկսում են աշխատել մինչեւ 24:00:ՏրանսպորտՔաղաքային տրանսպորտը թույլ զարգացած է, տեղի բնակիչների մեծամասնությունը նախընտրում է տեղաշարժվել ավտոմեքենաներով: Աբու-Դաբիում եւ Դուբայում գործում է ավտոբուսային երթուղի , որը կենտրոնացված է քաղաքի գլխավոր արեւտրային կետերի ուղղությամբ: Դուբայում ավտոբուսով երթեւեկության արժեքը 1,5 դիրխամ է: Ավտոբուսները ժամանակակից են, կոնդիցոներներով, մեկնման ժամանկացույցը հստակ է`6:00-23:00, թեպետ երթուղիները շատ խառն են: Ավտոբուսային երթուղիներով են կապված նաեւ որոշ էմիրությունների մայրաքաղաքներ: Հյուրանոցների մեծամասնությունը ունեն ավտոբուսներ, որոնք հյուրերին տեղափոխում են քաղաքի կենտրոն:ԷլեկտրոէներգիաՀոսանքի լարումը ցանցում կազմում է 220-240Վ, հոսանքի հաճախականությոունը 50Հց:Տեսարժան ՎայրերԱնկասկած, տուրիստների մեծամասնությունը մեկնում է Դուբայ առեւտրային նպատակներով: Բայց բացի առեւտրի եւ բիզնեսի համար հարմար պայմաններից, երկիրը կարող է պարծենալ նաեւ ուրիշ, ոչ պակաս ձգող ակնթարթներով: ԱՄԷ-ի գլխավոր հարստությունը դա պայծառ արեւն է տարվա 360 օրը եւ տաք, մաքուր ծովը: Կլիմայի առանձնահատկությունները թույլ են տալիս հանգստանալ ծովի ափին անգամ ձմռանը: Ամենաժամանակակից ծովափնյա հյուրանոցներն առաջարկում են զբոսաշրջիկներին լողավազաններ, հարմարավետ հյուրանոցային պայմաններ, որոնք կահավորված են բոլոր անհրաժեշտ պարագաներով:Աբու-ԴաբիՅոթ էմիրատներից ամենամեծը(ԱՄԷ ի տարածքի 66%): Էմիրատը բաղկացած է Աբու Դաբի քաղաքից , որը կատարոմ է նաեւ երկրի մայրաքաղաքի դերը: Այստեղ մարդիկ ապրում են արդեն 4000 տարի, ինչը վկայում են բազմաթիվ հնէաբանական գտածոները: Աբու Դաբիի բնակչությունը 1761թ-ին բնակություն է հաստատել կղզիում`ջրի ակունքի մոտ եւ մինչեւ 1966թ-ը իրենից ներկայացնում էր միայն փոքրիկ տների կուտակում: Հիմա այս գերժամանակակից քաղաքը ունի իդեալական հարթ փողոցներ, տարբեր ճարտարապետական շինություններով, շատրվանների առատությամբ եւ կանաչ տարածքներով, որը ջրի սղության պատճառով մեծ զարմանք է առաջացնում:ԴուբայԳտնվում է Պարսից ծոցի ափին`Մերձավոր Արեւելքի խոշոր տրանսպորտային եւ առեւտրային հանգույցը: Ճամփորդել Դուբայ, դա արդեն հրաշալի է: Դուբայում է գտնվում երկրի խոշոր նավահանգստային համալիրը, 160 ավելի ժամանակակից հյուրանոցներ, բազմաթիվ խանութներ, ռեստորաններ եւ ժամանցի վայրեր: Դուբայ քաղաքը Խոռ-Դուբայ ջրանցքով բաժանված է երեք շրջանների`լողափնյա շրջան Ջումեյրահ, Հյուսիսային գործարար շրջան Դեյրա եւ Հարավային շրջան Բար-Դուբայ, որտեղ գտնվում է Էմիրի դղյակը, բանկերի եւ կոմպանիաների գլխավոր գրասենյակները, ինչպես նաեւ նավահանգիստը: Քաղաքին ծանոթանալու լավագույն միջոցը նավակով զբոսանքն է ջրանցքով, որը հնարավորություն կտա ծանոթանալ քաղաքի ժամանակակից ճարտարապետությանը, չծանրաբեռնելով քաղաքի եռուզեռին եւ շոգին: Հետաքրքիր են հին արաբական շինությունները Բաստակա շրջանում, Դեյրայի հին թաղամասերը , Կառավարական տուն աշտարակը, Բուրջ Նախարի եւ Բուրջ Շինդակի աշտարակները, Դուբայի Ալ-Ֆախիդ 1787թ պատմական թանգարանը, Զաէդ շեյխի դղյակը, գյուղական պատմական թանգարանը: Քաղաքի այցեքարտն է հանդիսանում 39 հարկանի Դուբայի միջազգային Առեւտրային կենտրոնը (DWTC, 1979թ.),որտեղ տեղակայված են միջազգային խոշոր առեւտրային ընկերություններ, հարմարավետ ցուցադրության հրապարակ, եւ ամենից խոշոր ցուցահանդեսների կազմակերպումը երկրում: Տարին մեկ Դուբայոմ անցկացվում է աշխարհի ամենամեծ առեւտրային միջոցառումը, որը ներգրավում է ավելի քան 2 մլն այցելուների: Ոչ պակաս հետաքրքիր է աշխարհի ամենաբարձր հյուրանոցը` Դուբայի `Բուրջ Էլ Արաբը:ՇարժաԳտնվում է Պարսից ծոցի ափին, Դուբայից բաժանվում է Ալ-Խան ջրանցքով: Էմիրատի մայրաքաղաքն է Շարժան, որը գտնվում է Դուբայից 13կմ հեռավորության վրա: Սա ամենա “Ոչ ալկոհոլային” էմիրատն է, որտեղ ավելի խիստ են իսլամական ավանդական նորմերը: Գլխավոր տեսարժան վայրերից են հանդիսանում Ֆեյսալ թագավորի մզկիթը` Մերձավոր Արեւելքի ամենախոշոր մզկիթներից մեկը, Մերեջա հնագույն շրջանը,Ալ-Խան ջրանցքի ափերի երկայնքեվ փռված աշտարակը, Պրոգրեսի արձանը,բազմաթիվ թանգարաններ,ցուցահանդեսներ, ինչպես նաեւ Ալ Ջազիրա կղզում ժամանցի կենտրոնները եւ գեղեցիկ լողափերը: Քաղաքում շատ են թանգարանները, որոնցից են ազգային հետազոտությունների թանգարանը,մշակույթի թանգարանը, հնագիտության եւ գիտության թանգարանը: Շարժան կրում է նաեւ “էմիրատների ճարտարապետական մայրաքաղաք” տիտղոսը: Ինչպես եւ մյուս էմիրատները, զբոսաշրջիկների գլխավոր ներգրավողը Շարժայի առեւտրային շրջաններն են`Ալ-Ֆախդ առեւտրային փողոցը, Ջամալ Աբդուլ Նասերը, Շարժայի կենտրոնական շուկան, ձկան շուկան, տեկստիլային շուկան, Յարմուկ շրջանի ոսկու շուկան, Պարսկական շուկան, Քինգ-Ֆեյսալ-Ռոուդ փողոցը:Լավագույն կուրորտային շրջանը Կորֆականն է, որը ընկած է Հնդկական օվկիանոսի ափին: Այստեղ հրաշալի պայմաններ են լողափնյա հանգստի համար, դայվինիգի, զբոսանքի համար: Հետաքրքիր են Բիտնա հնագույն բերդը, Բիտիա մզկիթը, Մասաֆի եւ Գուլֆայի հանքային աղբյուրները եւ բազմաթիվ գեղեցիկ լողափերը:ՖուջեյրաԳտնվում է Օմանյան ծոցի ափին: Էմիրատի հպարտությունն է համարվում ավազուտ լողափերը, գեղագիտական քարանձավները, բազմաթիվ հանքային աղբյուրները եւ կանաչը , ինչպես նաեւ ԱՄԷ-ի լավագույն տեղերը ջրասույզ լողի համար: Ֆուջեյրան ժամանակակից քաղաք է, լայն ու լուսավոր փողոցներով: Քաղաքը զարդարված է բազմաթիվ շատրվաններով ու քանդակագործած կոմպոզիցիաներով, գերժամանակակից երկնաքերերը այստեղ համեմատաբար քիչ են: Այստեղ կարելի է տեսնել Ֆուջեյրա կիսաքանդ նավահանգիստը, առեւտրի կենտրոնի Աշտարակը, Հանրաճանաչ Ծովային Ակումբը, Բազմաթիվ առեւտրային կետեր, ինչպես նաեւ այցելել ցլամարտերի եւ բազմաթիվ ծովային մրցարշավների:Ֆուջեյրայի շրջակայքում ուշադրության են արժանի ` Ալ-Բիթիա մինարեթը (1600թ, 30կմ հյուսիս), Էմիր Ֆուջեյրայի պալատ-ամրոցը (8 կմ հարավ-արեւմուտք), երկրի ամենաարեւելյան ամրությունը-Ալ-Բիտնս (1735թ, 28կմ արեւմուտք), քարուքանդ ամրոցը ոչ մեծ ջրամբարով եւ արմավենիների անտառակով Վադի-Դաֆտայում, հինավուրց Դիբբան, հանրահայտ “Սուկ Ալ Զումմա” շուկան Շարժայի եւ Ֆուջեյրայի սահմանագծում, ինչպես նաեւ երեք արգելոցները`Ալ-Վուրբայա ջրվեժները, Ալ-Մադհաբ այգիները եւ ծծմբային տաք աղբյուրները Այն-Ալ-Գամուրում:ԱՄԷ-ում նոր, բայց շատ տարածված զվարճալիքներն են`անապատում դահուկահոսքը ավազի վրա, անապատում ավտոմրցաշավը, գիշերակացը քոչվորների հավաքատեղիներում կամ ուղտարշավները: Երկրում առկա են բազմաթիվ սպորտային կառույցներ, թենիսի խաղահրապարակներ, Գոլֆի, բոուլինգի ակումբներ, ֆուտբոլային եւ չմշկասահքի հրապարակներ, բոլոր հնարավորությունները ծովային հանգստի համար: Ամեն տարի անց են կացվում ավանդական “Դոու” մրցարշավները, Ֆորմուլա-1 համաշխարհային մրցարշավը, արագընթաց մոտորանավակներով, ուղտերի եւ զտարյուն արաբական նժույգների մրցարշավները:Շատ հետաքրքիր են ծովային խեցգետինների գիշերային որսը,ծովային ձկնորսությունը մոտորանավակից կամ առագաստանավից:Ավանդական ԽոհանոցըԱՄԷ-ում օգտագործվում է ավանդական, արաբական երկրների համար գրեթե ընդհանուր խոհանոցը`հիմնված հավատքի եւ բնակլիմայական առանձնահատկությունների վրա: Մահմեդականները չեն օգտագործում խոզի միս, ապա մսային ճաշատեսակներում օգտագործվում են միայն տավարի, այծի, ոչխարի ու հորթի միս, թռչնամիս ու ձուկ: Միսը հիմնականում տապակում են թավայում առանց յուղի, ինչը մսին յուրահատուկ համ է տալիս:Արժե փորձել գառի միսը բրնձով եւ ընկույզով-“Գուզի”,”Տիկկա” խորովածը, ավանդական շաուրման, ոչխարի կոտլետները համեմունքներով “կուստիլետա”, ոչխարի կամ շիշ քյաբաբ, “մակբոա” միսը համեմունքներով, մսային ասորտի տապակած, պիցցա, լցոնված գառի մսով պղպեղ եւ մի շարք այլ առանձնահատուկ ուտեստներ:Շատ տարածված են թռչնի մսով ճաշատեսակները: Որպես պարնիրօգտագործվում են բրինձը եւ թարմ բանջարեղենից աղցաններ: մեծ քանակով օգտագործվում են նաեւ համեմունքներ: Սեղանի վրա պատվավոր տեղ են զբաղեցնում նաեւ ապուրները:Մեծ կիրառություն ունեն նաեւ բանջարեղենը եւ կանաչեղենը: Մեծ կիրառություն ունեն նաեւ կաթնամթերքները, հատկապես պանիրը, ինչպես նաեւ ձկնեղենը: Ձկնեղենը ավանդույթի համաձայն պատրաստվում է ածուխի վրա: Կրոնը` իսլամԱմենահայտնի փառատոնը դա Դուբայի ամենամյա առեւտրային փառատոնն է: Փառատոնի օրերին անցկացվում է բազմաթիվ ժամանցային միջոցառումներ, հրավառություններ, շոուներ, խաղարկություններ, ցլամարտեր, ինչպես նաեւ լինում են մեծ զեղչեր ապրանքների եւ ծառայությունների համար: Դուբայի Ամառային փառատոնի ժամանակ անց է կացվում <<Հրաշքների շաբաթ>>, բազմաթիվ կոնկուրսներ եւ համերգներ, ինչպես նաեւ մեծ խաղարկություններ: Անց են կացվում բազմաթիվ ցուցահանդեսներ եւ սեմինարներ, որոնք մասնագիտացված են գործնական տուրիզմի վրա: դրանցից յուրաքանչյուրից հետո տեղի է ունենում մեծ շոու:Տոները1 հունվար` Նոր Տարի6 օգոստոս` Գահի բարձրացման օր2 դեկտեմբեր` Անկախության օրԼուսնային օրացույցի հետ կապված որոշ տոներ տոնվում են տարբեր օրեր` դրանցից են` Էյդ-ալ-Ֆիտռը, Էյդ-ալ-Ադխան, Լեյլատ ալ-Միրաջը, մուսուլմանական Նոր Տարին եւ սուրբ ամիս Ռամադանը: Կարգապահական կանոններԱմուսնացած կանանց ձեռքից չի կարելի բռնել: Արաբի տուն կոշիկներով չի կարելի մտնել: Եթե տան տերը Ձեզանից առաջ տուն մտնում է կոշիկներով, այդ դեպքում կարելի է: Արաբները երկար են հիշում վիրավորանքները: Վրեժ լուծելը արաբների մոտ մշակույթ է: Վրեժը կարող է լուծվել տասնյակ տարիներ հետո: Կերակուրը եւ խմիչքները պետք է տալ եւ վերցնել աջ ձեռքով: Կտրականապես խորհուրդ չի տրվում տեղի բնակիչների ալկոհոլային խմիչքներ: Չի կարելի անցնել աղոթողների դիմացով: Մինչեւ արեւի մայր մտնելը ռամադանի ժամանակ չի կարելի ուտել, խմել, ծխել, ծամոն ծամել փողոցներում եւ հասարակական վայրերում: Ռամադանը մուսուլմանական պասի ամիսն է, եւ ավանդույթները չհարգելը կարող է բերել տուգանքի եւ անգամ բանտարկության: Մուսուլմանական երկրում գործընկերոջ հետ պետք է հաստատել փոխհամաձայնություն: Հանդիպումը սկսվում է ձեռքսեղմամբ, որի ժամանակ պետք է նայել գործընկերոջ աչքերի մեջ:Ողջույնի ժամանակ չի կարելի ձեռքում պահել ծխախոտ կամ ձեռքը դնել գրպանում: ԱՄԷ-ի քաղաքացիները չեն սիրում շտապել, չեն սիրում ռիսկի դիմել: Գործարարները ազատ տիրապետում են անգլերեն լեզվին, եւ փաստաթղթերը կազմում են անգլերենով:ԹեյավճարԵթե թեյավճարը մտցված չէ հաշվի մեջ, ապա բավարար է նաեւ թողնել ընդհանուր հաշվի 10%-ը: Թեյավճար պետք է թողնել միայն լավ սպասարկումից հետո:Օգտակար հեռախոսահամարներՇտապ օգնություն`999, ոստիկանություն 998, Հրշեջ 997, տեղեկատու 180, Ժշգրիտ ժամը`140, հեռուստածրագրերը հեռախոսով` 130:Դուբայի ճամփորդական ուղեգրերի համար կարող եք դիմել մեր գրասենյակ, ուր կստանաք լիարժեք տեղեկատվույթուն Դուբայի ուղեգրերի եւ ձեզ հետաքրքրող այլ հարցերի մասին: էքսկուրսիաներ Ընտրել երկիրը : Հայաստան ԱՄԷ (Դուբայ, Շարժա) Բուլղարիա Դոմինիկյան Հանրապետություն Եգիպտոս Թայլանդ Թունիս Իսպանիա Իսրայել Իտալիա Խորվաթիա Կիպրոս Հորդանան Հունաստան Ճապոնիա Մալդիվի Մեծ Բրիտանիա Ուկրաինա Չինաստան Ռուսաստան Վրաստան Ֆրանսիա USD: 410 EU: 515 RR: 9


text: Օստին (անգլ.՝ Austin), քաղաք ԱՄՆ-ի հարավարեւելյան մասում, Տեխաս նահանգում։ Օստինը Տեխասի նահանգակենտրոնն է։ Տեխասի տարածքում այն իր բնակչությամբ երրորդն է, իսկ ԱՄՆ-ում 14-րդը (790 390 մարդ 2010 թ տվյալներով[1])։ Քաղաքը հիմնադրվել է 1839 թ-ին։ Քաղաքը անվանված է ի պատիվ Ստիվեն Օստինի։ Օսթինը Ամերիկայի Միացյալ Նահանգների 2֊րդ ամենամեծ նահանգի մայրաքաղաքն է՝ Արիզոնա նահանգի Ֆենիքս (անգլ.՝ Phoenix) մայրաքաղաքից հետո։ 2013 թվականի հուլիսի 1֊ի դրությամբ Օսթինում բնակության թիվը հասավ 1 883 051֊ի։ Քաղաքը Օսթին Ռաունդ Ռոք մայրաքաղաքային շրջանի մշակութային եւ տնտեսական կենտրոնն է, որն աչքի էր ընկնում իր բնակչության թվով (ինչպես 2013 թվականի հուլիսի 1֊ին)։ 1830֊ականներին կենտրոնական Օսթինում՝ Կոլորադո գետի երկայնքով սկսեցին հաստատվել նորաբնակները։ Տեխասի հանրապետության փոխնախագահ Միրաբու Բ. Լամարի տարածաշրջան այցից հետոո բիզոնի֊որս արշավի ընթացքում 1837 ֊1838 թվականներին նա առաջարկեց, որ հանրապետության մայրաքաղաքը տեղակայվի Հյուստոնում վերատեղակայվելով ՝ Կոլորադո գետի հյուսիսային ափին՝ ներկայիս Կոնգրես Ավենյու Բրիջի մոտ։ 1839 թվականին տարածքը պաշտոնապես ընտրվեց որպես հանրապետության նոր մայրաքաղաք (հանրապետության յոթերորդ եւ վերջնականն բնակավայր) եւ գրանցվեց (Վատեռլո անգլ.՝ Waterloo )անվամբ։ Կարճ ժամանակ անց անունը փոխարինվեց Օսթինի՝ ի պատիվ հանրապետության առաջին պետքարտուղարի եւ «Տեխասի հայր» Ստեֆան Ֆ. Օսթինի (անգլ.՝ Stephen F. Austin)։


text: «100-ամյակն առանց ռեժիմի» նախաձեռնության մասին իրազեկող Ժիրայր Սեֆիլյանը եւ երթի մյուս մասնակիցները ստացել են մարմնական վնասվածքներ: Փաստաթղթավորման պահանջը կիրառումը հետաձգվել է մինչեւ հուլիսի 1-ը։ ՀԱՊԿ-ի գլխավոր քարտուղարը ասել է՝ դա կհակասի ՀԱՊԿի-ի հիմնական դիրքորոշմանը, այն է՝ Ղարաբաղի հակամարտությունը պետք է լուծվի բացառապես խաղաղ ճանապարհով: Ծիծեռնակաբերդի հուշահամալիրում տեղի է ունեցել նաեւ Հայոց ցեղասպանության 100-րդ տարելիցի համահայկական հռչակագրի հրապարակման արարողությունը: Մամուլն անդրադառնում է «Շրջանառության հարկի» մասին օրենքի դեմ բողոքի ակցիաներին, ԵԽԽՎ-ում Հայաստանի պատվիրակության քվեարկությանը, ԵՏՄ շուկայի անկայունությանը եւ ռուբլու անկմանը։ «Ազատ Եվրոպա/Ազատություն» ռադիոկայան © 2015


text: Մայիսի 24, տարվա 144-րդ (նահանջ տարիներին՝ 145-րդ) օրն է։ Տարվա ավարտին մնացել է 221 օր։ Դեպքեր 1956 - շվեյցարական Լուգանոյում անցկացվում է Եվրատեսիլի երգի առաջին մրցույթը 1982 - Իրանա-իրաքյան պատերազմ. իրանական բանակն ազատագրում է իրաքցիների օկուպացրած Խորամշահր քաղաքը 2003՝ Երեւանում բացվեց Հովհաննես Բաղրամյանի հուշարձանը 2007 - Ռուսաստանի Նովոկուզնեցկի ածխահանքում տեղի ունեցած պայթյունից զոհվում է 38 մարդ Ծնունդներ 1819 - Վիկտորիա, Մեծ Բրիտանիայի թագուհի 1883 - Վիկտոր Հեսս Victor Hess, ավստրիացի ֆիզիկոս 1897 - Ջոն Կոկրոֆտ Sir John Cockcroft, անգլիացի ֆիզիկոս 1905 - Միխայիլ Շոլոխով Михаил Шолохов, ռուս արձակագիր 1923 - Հակոբ Հակոբյան, հայ նշանավոր նկարիչ (մ. 2013) 1925 - Ալգիմանտաս Ստոշկուս, լիտվացի նկարիչ 1936՝ Արամայիս Սահակյան, գրող, երգիծաբան եւ հրապարակախոս Սեմի Մոլխո סמי מולכו, հրեա գրող եւ ռեժիսոր 1940 - Իոսիֆ Բրոդսկի Иосиф Бродский, հրեա ծագումով ռուս գրող 1941 - Բոբ Դիլան Bob Dilan, ամերիկացի երաժիշտ, երգիչ-երգահան 1947 - Ռուբեն Ահարոնյան (լատիշերեն՝ Rubens Agaronjans), ջութակահար 1964 - Վաչագան Աղասյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1972՝ Մհեր Աբրահամյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից Ժիրայր Ազիզյան, Արցախյան պատերազմի մասնակից 1973 - Ռուսլանա Руслана Лижичко, ուկրաինացի երգչուհի, պարուհի եւ դերասանուհի 1979 - Թրեյսի Մակգրեյդի Tracy McGrady, ամերիկացի բասկետբոլիստ 1984 - Դմիտրի Կրուգլով Dmitri Kruglov, էստոնացի ֆուտբոլիստ Մահեր 641 - Հերակլիոս-Կոստանդին Գ, Բյուզանդիայի կայսր 1377 - Օլգերդ Algirdas, Լիտվայի մեծ իշխան 1543 - Նիկոլայ Կոպեռնիկոս, հանճարեղ լեհ աստղագետ եւ մաթեմատիկոս 1889 - Վարդան Գոլոշյան, ազգային-ազատագրական շարժման գործիչ 1948 - Ժակ Ֆեյդեր Jacques Feyder, ֆրանսիացի ռեժիսոր 1972 - Պարույր Հովհաննիսյան, անասնաբույժ 2000 - Օլեգ Եֆրեմով, ռուս խորհրդային դերասան եւ ռեժիսոր Արցախի պատերազմում զոհվածներ 1993 - Ստեփանակերտում Սամվել Աղայան (* 1960 թ.) 1994 - Մարտակերտում Կամո Ալավերդյան Տոներ Ռուսաստան՝ Սլավոնական գրերի եւ մշակույթի օր Էրիթրեա՝ Անկախության օր Կանադա - Վիկտորիա թագուհու ծննդյան օր


ՀՀ պաշտպանության նախարարությունը, ՀՀ կրթության եւ գիտության նախարարության հետ համատեղ ապրիլի 20-ին, Երեւանի Կ. Դեմիրճյանի անվան մարզահամերգային համալիրում, կազմակերպում է «Ազգ-բանակ-2017» խորագրով համաժողով` նվիրված ռազմակրթական ոլորտի հիմնախնդիրներին: Համաժողովին կմասնակցեն պաշտպանական եւ կրթական գերատեսչությունների պատասխանատուներ, հանրակրթական եւ բարձրագույն ուսումնական հաստատությունների ղեկավարներ, ուսուցիչներ, դասախոսներ, զինղեկեր, գիտական կենտրոնների, հասարակական կազմակերպությունների ներկայացուցիչներ:


AL3379 Վարձով է տրվում 2 սենյականոց բնակարան Ավետիսյան փողոց, Բարեկամության մետր