text: |დასახელება, სიმბოლო, ნომერი|| კალიუმი, K, 19 |წარმოთქმა|| |ელემენტის კატეგორია|| ტუტე მეტალი |ჯგუფი, პერიოდი, ბლოკი|| 1, 4, s |ატომური მასა|| 39.0983(1) გ მოლი-1 |ელექტრონული კონფიგურაცია|| [Ar] 4s1 |ელექტრონები ორბიტალებზე|| 2, 8, 8, 1 |აგრეგატული მდგომარეობა|| მყარი |სიმკვრივე|| 0.89 გ სმ-3 |სიმკვრივე თხევად მგდომარეობაში (ლღობის ტემპერატურაზე)|| 0.828 გ სმ-3 |ლღობის ტემპერატურა|| 336.53 K, 63.38 ̊C |დუღილის ტემპერატურა|| 1032 K, 759 ̊C, 1398 ̊F |კრიტიკული წერტილი|| |დნობის სითბო|| 2.33 კჯ მოლი-1 |აორთქლების სითბო|| 76.9 კჯ მოლი-1 |სპეციალური სითბოტევადობა|| (25 ̊C) |ორთლის წნევა| |ჟანგვითი რიცხვები|| 1 (ძლიერი ფუძე ოქსიდი) |ელექტროუარყოფითობა|| 0.82 (პოლინგის შკალა) |იონიზაციის ენერგიები|| I: 418.8 კჯმოლი-1 |ატომური რადიუსი|| 227 pm |კოვანელტური რადიუსი|| 203±12 pm |ვან დერ ვაალსის რადიუსი|| 275 pm |კრისტალური სტრუქტურა|| მოცულობა-ცენტრირებული კუბისებრი |მაგნიტური მოწესრიგებულობა|| პარამაგნიტური |კუთრი ელექტრული წინაღობა|| (20 ̊C) 72ნΏ მ |სითბოგამტარობა|| (300 K) 102.5 ვტმ-1K-1 |სითბოგადაცემა|| (25 ̊C) 83.3 μm m-1K-1 |ბგერის სიჩქარე|| (20 ̊C) 2000 მ/წმ |იუნგის მოდული|| 3.53 გპა |შერის მოდული|| 1.3 გპა |ბულკის მოდული|| 3.1 გპა |სიმტკიცე მოსის მიხედვით|| 0.4 |CAS-ის რეფისტრაციის ნომერი|| 7440-09-7 |იზოტოპი||NA||ნახევარ-სიცოცხლე||DM||DE(MeV)||DP| |39K||93.26%||39K მდგრადია 20 ნეიტრონით| |40K||0.012%||1.248(3)×109 y||β−||1.311||40K| |ε||1.311||40Ar| |β+||1.505||40Ar| |41K||6.73%||41K მდგრადია 22 ნეიტრონით| კალიუმი არის რბილი, მოთეთრო-მოვერცხლისფრო მეტალი, რომელიც მიეკუთვნება ქიმიური ელემენტების ტუტე მეტალთა ჯგუფს. იგი გამოისახება სიმბოლოთი K (ლათ. Kalium). მისი ატომური ნომერია 19. სტანდარტულ პირობებში იგი მსუბუქია. ყველა ტუტე მეტალების მსგავსად კალიუმი ძლიერ აქტიურია ბუნებში კალიუმი გვხვდება მხოლოდ ნაერთების სახით სხვა ელემენტებთან. მაგალითად, ზღვის წყალში და ასევე ბევრ მინერალებში. ის სწრაფად იჟანგება ჰაერზე და ადვილად შედის ქიმიურ რეაქციებში, განსაკუთრებით წყალთან და წარმოქმნის ტუტეს. კალიუმის ქიმიური თვისებები ბევრ რამეში მაგავსია ნატრიუმის ქიმიური თვისებების, მაგრამ ცოცხალი ორგანიზმის უჯრედების მიერ ბიოლოგიური ფუნქციისა და გამოყენების თვალსაზრისით ისინი განსხვავდებიან. კალიუმის მინდვრის შპატი სახელწოდება კალიუმი მიიღო არაბული სიტყვიდან ალკალი „ტუტე“. კალიუმი (უფრო სწორად, მისი ნაერთები) გამოიყენება უძველესი დროიდან. პოტაშის წარმოება (რომელიც გამოიყენებოდა როგორც გამრეცხი საშუალება) არსებობდა უკვე მე-19 საუკუნეში. ნაცარი, რომელიც წარმოიქმნება ჩალის (ნამჯა) ან ხის წვისას, ამუშავებდნენ წყლით , ხოლო მიღებულ ხსნარს გაფილტვრის შემდეგ აორთქლებენ. მშრალი ნარჩენი, გარდა კალიუმის კარბონატისა, შეიცავდა კალიუმის სულფატს K2SO4, სოდას და კალიუმის ქლორიდს KCl. 1807 წელს ინგლისელმა ქიმიკოსმა დევიმ კალიუმის ტუტის (KOH) ნალღობის ელექტროლიზით გამოყო კალიუმი და უწოდა მას ”პოტაში” (ლათ. potassium; ეს სახელი დღესაც ფართოდ გამოიყენება ინგლისურ, ფრანგულ, ესპანურ, პორტუგალიურ და პოლონეთის ენაზე). 1809 წელს ლ.ვ. გილბერტმა შემოგვთავაზა დასახელება ”კალიუმი” (ლათ. kalium ). ეს დასახელება შევიდა გერმანულ ენაში, იქიდან კი ჩრდილოეთ და დასავლეთ ევროპაში (მათ შორის რუსულში) და ”გაიმარჯვა” ამ ელემენტის სიმბოლის შერჩევისას - K. ბუნებაში ტუტე მეტალები თავისუფალი სახით არ გვხვდებიან. კალიუმი შედის სხვადასხვა მინერალების და მთის ქანების-სილიკატების შედგენილობაში. მიწის ზედაპირის მყარ ქერქში ის ასზე მეტ მინერალს წარმოშობს, გარდა ამისა, მცირე რაოდენობით ის ასეულობით სხვა მინერალების შემადგენლობაშიც შედის. კალიუმი შედის სილვინის KCl, სილვინიტის KCl • NaCl , კარნალიტის KCl • MgCl2 • 6H2O, კაინიტის KCl • MgSO4 • 6H2O შემადგენლობაში, ასევე არის ზოგიერთი მცენარის ნაცარში კარბონატის სახით K2CO3 (პოტაში). კალიუმი შედის ყველა უჯრედის შემადგენლობაში. კალიუმის პროცენტული შემცველობა დედამიწის ქერქში შედგენს 2.4% (მე-5 მეტალია გავრცელების მიხედვით, ხოლო მე-7 დედამიწის ქერქში შემცველობის მიხედვით). კალიუმი შავი და თეთრი ფერის ქარსების შემადგენლობაშიც შედის.ოკეანეთა ფსკერის ბაზალტურ ქანებში კი ის 0.3%-ზე მეტი არ არის. ზღვის წყალში მის მხოლოდ უმნიშვნელო რაოდენობას ვხვდებით, დედა-ქანებში კალიუმის ყოველი 1000 ატომიდან ზღვის აუზს მხოლოდ 2 ატომი აღწევს, 998-ს კი ნიადაგის საფარი შთანთქავს და ამაშია ნიადაგის სასწაულებრივი ძალა. კალიუმის ატომები იმდენად თავისუფლად არიან შებმული ნიადაგთან, რომ მცენარის ყოველ უჯრედს თავისუფლად შეუძლია მათი შთანთქმა და თავის სასიცოცხლოდ გამოყენება. ამგვარად, თავისი მიგრაციის ერთ-ერთ ციკლს კალიუმი ნიადაგიდან იწყებს: ის შეიწოვება მცენარეთა ფესვებით, გროვდება მათ მკვდარ დანაგროვებში, ნაწილობრივ გადადის ცხოველისა და ადამიანის ორგანიზმებში და ისევ ლპობის შედეგად უბრუნდება ნიადაგს, საიდანაც ის ოდესღაც ცოცხალმა უჯრედმა ამოიტანა. კალიუმს, ისევე როგორც სხვა ტუტე მეტალებს, ღებულობენ ქლორიდების ან ტუტეების ნალღობის ელექტროლიზით. რადგანაც ქლორიდებისათვის დამახასითებელია მაღალი ლღობის ტემპერატურა (600—650 °C), ხშირად მიმართავენ ტუტის ნალღობის ელექტროლიზს, რომელსაც უმატებენ სოდას ან პოტაშს (12%-მდე). ქლორიდების ნალღობის ელექტროლიზის დროს კათოდზე წარმოიქმნება გამლღვალი კალიუმი, ხოლო ანოდზე - ქლორი: K+ + e− → K 2Cl− − 2e− → Cl2 ტუტის ელექტროლიზის დროს კათოდზე ასევე წარმოიქმნება გამლღვალი კალიუმი, ხოლო ანოდზე - ჟანგბადი: 4OH− − 4e− → 2H2O + O2 წყალი ნალღობიდან მალევე ორთქლდება. იმისათვის, რომ კალიუმი არ შევიდეს ურთიერთქმედებაში ქლორთან ან ჟანგბადთან, კათოდს ამზადებენ სპილენძისაგან და მის ქვემოთ ათავსებენ სპილენძის ცილინდრს. წარმოქმნილი გამლღვალი კალიუმი გროვდება ცილინდრში. ანოდსაც ასევე ამზადებენ ცილინდრის სახით ნიკელისაგან (ტუტის ელექტროლიზის დროს) ან კიდევ გრაფიტისაგან (ქლორიდების ელექტროლიზის დროს) კალიუმის მიღების ამ ხერხებმა ვერ ჰპოვა გავრცელება ტექნიკური სიძნელეების გამო (დაბალი გამოსავლიანობა დენის მიხედვით, ტექნიკის უსაფრთხოების უზრუნველყოფის სიძნელე). ამჟამად კალიუმის სამრეწველო მიღება დაფუძნებულია შემდეგ პროცესებზე. 800 °C-ზე გამდნარ კალიუმის ქლორიდზე ატარებენ ნატრიუმის ორთქლს, ხოლო გამოყოფილ კალიუმის ორთქლს აკონდენსირებენ. KCl + Na → NaCl + K გამლღვალ კალიუმის ჰიდროქსიდსა და თხევად ნატრიუმს შორის ურთიერთქმედება მიმდინარეობს 440 °C-ზე ნიკელისაგან დამზადებულ სარეაქციო სვეტში. KOH + Na → NaOH + K ბუნებრივი კალიუმი შედგება 3 იზოტოპისაგან. ორი მათგანი სტაბილურია: 39K (იზოტოპური გავრცობადობა 93.258 %) და 41K (6.730 %). მესამე რადიოაქტიური იზოტოპია 40K (0.0117 %), რომლის ნახევრად დაშლის პერიოდია 1.251×109 წელი. ბუნებრივი კალიუმის ყოველ გრამში 1 წმ-ის განმავლობაში იშლება საშუალოდ 32 ბირთვი 40K, რის გამოც, მაგალითად, 70 კგ. წონის ადამიანის ორგანიზმში ყოველ წამში ხდება მიახლოებით 4000 რადიოაქტიური დაშლა. ითვლება რომ 40K არის გეოთერმული ენერგიის ერთ ერთი მთავარი წყარო მიწის წიაღში. კალიუმიან მინერალებში, თანდათანობით გროვდება 40Ar, კალიუმ-40 -ის დაშლის ერთ ერთი პროდუქტი, რაც საშუალებას იძლევა ქანების წლოვანების დადგენისა; კალიუმ-არგონის მეთოდი წარმოადგენს ბირთული გეოქრონოლოგიის ძირითად მეთოდს. კალიუმი მოვერცხლისფრო–თეთრი მეტალია, დამახასიათებელი ბზინვარებით. სიმკვრივე 0.86 გ/სმ3, ძალიან მსუბუქია და დნობადი, ადვილად იჭრება დანით. შედარებით კარგად იხსნება ვერცხლისწყალში და წარმოქმნის ამალგამას. კალიუმი იწვის მოვარდისფრო-იისფერი ალით. მისი ლღობის ტემპერატურა 100°C-ზე დაბალია. ელემენტური კალიუმი, ისევე როგორც სხვა ტუტე მეტალები ავლენენ ტიპიურ მეტალურ თვისებებს, ქიმიურად ძალიან აქტიურები არიან და წარმოადგენენ ძლიერ აღმდგენელებს. ჰაერზე გაჭრისას მას აქვს მოვერცხლისფრო-თეთრი ფერი, რომელიც სწრაფად მუქდება, რადაგანაც ის იჟანგება და წარმოიქმნება თხე;ი ფენა ნერთების (ოქსიდები და კარბონატები). ატმოსფეროსთან ხანგრძლივი კონტაქტის შედეგად შესაძლებელია ბოლომდე დაიშალოს. წყალთან ურთიერთქმედებს აფეთქბით. მისი შენახვა შესაძლებელია ბენზინის, ნავთის ან სილიკონის ფენის ქვეშ, რომ გამოირიცხოს მისი ზედაპირის კონტაქტი ატმოსფეროსთან და წყალთან. Na Tl, Sn, Pb, Bi-თან კალიუმი წარმოქმნის ინტერმეტალიდებს. კალიუმის აღმოჩენა ალის საშუალებით კალიუმი ოთახის ტემპერატურაზე ურთიერთქმედებს ჰაერის ჟანგბადთან, ჰალოგენებთან. პრაქტიკულად არ ურთიერთქმედებს აზოტთან (ლითიუმისა და ნატრიუმისაგან განსხვავებით). ზომიერი გაცხელებით ურთიერთქმედებს წყალბადთან ჰიდრიდის წარმოქმნით (200—350° C): 2K + H2 → 2KH ჰალკოგენებთან (100—200° C, E = S, Se, Te) 2K + E → K2E კალიუმის ჰაერზე წვისას წარმოიქმნება კალიუმის ზეჟანგი KO2 (მინარევით K2O2): K + O2 → KO2 ფოსფორთან ინერტულ ატმოსფეროში ურთიერთქმედებისას წარმოიქმნება მწვანე ფერის ფოსფიდი (200° С): 3K + P → K3P კალიუმიმ ოთახის ტემპერატურაზე აქტიურად ურთიერთქმედებს წყალთან, მჟავებთან, იხსნება თხევად ამიაკში (−50 °C) მუქი ლურჯი ხსნარის წარმოქმნით. 2K + 2H2O → 2KOH + H2 2K + 2HCl → 2KCl + H2 K + 6NH3 → [K(NH3)]6 კალიუმი ღრმად აღადგენს განზავებულ გოგირდმჟავას და აზოტმჟავას: 8K + 6H2SO4 → 4K2SO4 + SO2 + S ̄ + 6H2O 21K + 26HNO3 → 21KNO3 + N2O + N2 + 13H2O მეტალური კალიუმის შელღობით ტუტეებთან, ის აღადგენს წყალბადს ჰიდროქსიჯგუფიდან: 2K + 2KOH → 2K2O + H2 (450 °C) ზომიერი გაცხელებით ურთიერთქმედებს აიარად ამიაკთან ამიდის წარმოქმნით (65 – 105°C): 2K + 2NH3 → KNH2 + H2 2K + 2C2H5OH → 2C2H5OK + H2 ტუტე მეტალების ალკოჰოლატები (ამ შემთხვევაში, კალიუმის ეთანოატი) არიან ძლიან ძლიერი ფუძეები და ფართოდ გამოიყენებიან ორგანულ სინთეზში. კალიუმის ურთიერთქმედებით ჰაერის ჟანგბადთან წარმოიქმნება არა ოქსიდი, არამედ სუპეროქსიდები: K + O2 → KO2 კალიუმის ოქსიდის მიღება შესაძლებელია, მეტალის გაცხელებით 180°C-მდე, ისეთ არეში სადაც ჟანგბადი მცირე რაოდენობითაა ან სუპეროქსიდისა და მეტალური კალიუმის ნარევის გაცხელებით. KO2 + 3K → 2K2O კალიუმს ოქსიდებს ახასიათებთ მკვეთრად გამოხატული ფუძე თვისებები, ენერგიულად ურთიერთმედებენ წყალთნ, მჟვებთან და მჟვაოქსიდებთან. პრაქტიკული მნიშნელობა მათ არ გააჩნიათ. პეროქსიდები თავისთვად წარმოადგენენ მოთეთრო-მიყვითალო ფხვნილებს, რომლებიც კარგად იხსნებიან წყალში და წარმოქმნიან ტუტეებსა და წყალბადის პეროქსიდს. K2O2 + 2H2O → 2KOH + H2O2 4KO2 + 2H2O → 4KOH + 3O2↑ 4KO2 + 2CO2 → 2K2CO3 + 3O2↑ ნახშირბადის დიოქსიდის ჟანგბადით შეცვალის თვისება, გამოიყენება იზოლირებულ აირწინაღებში და წყალქვეშა ნავებში. მშთანთქმელის სახით გამოიყენება კალიუმის სუპეროქსიდისა და ნატრიუმის პეროქსიდის ექვიმოლური ნარევი. თუკი ნარევი არ არის ექვიმოლური, ანუ ნატრიუმის პეროქსიდი არის ჭარბად აღებული, მაშინ აირი შთაინთქმება უფრო მეტი ვიდრე გამოიყოფა (ორი მოცულობა CO2 შთანთქმისას გამოიყოფა ერთი მოცულობა O2) და წნევა ჩაკეტილ სისტემაში ვარდება, ხოლო კალიუმის სუპეროქსიდის ჭარბად აღების შემთხვევაში (ორი მოცულობა CO2 შთანთქმისას გამოიყოფა სამი მოცულობა O2) გამოიყოფა უფრო მეტი აირი ვიდრე შთაინთქმება და წნევაც იზრდება. ნარევის ექვიმოლური რაოდენობის შემთხვევაში (Na2O2:K2O4 = 1:1) მოცულობები შთანთქმული და გამოყოფილი აირებისა არის ტოლი (ოთხი მოცულობა CO2 -თან გამოიყოფა ოთხი მოცულობა O2) პეროქსიდები არიან ძლიერი დამჟანგველები, ამიტომაც მათ იყენებენ ქსოვილების გასათეთრებლად საფეიქრო მრეწველობაში. პეროქსიდებს ღებულობენ მეტალების ჰაერზე გავარვარებით, რომელიც არ შეიცავს ნახშირბადის დიოქსიდს. ასევე ცნობილია კალიუმის ოზონიდი KO3, მოწითალო-ნარინჯისფერი ნაერთი. მისი მიღება შესაძლებელია კალიუმის ჰიდროქსიდისა და ოზონის ურთიერთქმედებით 20 °С ტემპერატურის პირობებში (>20 °С) 4KOH + 4O3 → 4KO3 + O2 + 2H2O კალიუმის ოზონიდი არის ძალიან ძლიერი დამჟანგველი, მაგალითად, ჟანგავს ელემენტურ გოგირდს სულფატამდე და დისულფატამდე 50 °С-ზე. 6KO3 + 5S → 4K2SO4 + 2K2S2O7 ჰიდროქსიდი (KOH) კალიუმის ჰიდროქსიდი (ანუ მწვავე ტუტე) მიეკუთვნება ტუტეებს. არის მყარი თეთრი გაუმჭვირვალე ნივთიერება, კრისტალები ძალიან ჰიგროსკოპულია, ლღობის ტემპერატურით 360 °C. მწვავე ტუტე ეწოდება წყალში კარგად ხსნად ტუტე მეტალთა ჰიდროქსიდებს.. ის ძალიან კარგად იხსნება წყალში და გამოყოფს დიდი რაოდენობით სითბოს. მწვავე ტუტის ხსნადობა 20 °C-ზე 100გრ. წყალში შეადგენს 112გრ-ს. მათგან მნიშვნელოვანია KOH. კალიუმის ჰიდროქსიდი თეთრი ფერის, არაგამჭვირვალე, მყარი კრისტალური ნივთიერებაა. წყალში კარგად იხსნება დიდი რაოდენობა სითბოს გამოყოფით. წყალხსნარებში ის მთლიანად დისოცირდება და წარმოადგენს ძლიერ ტუტეს. ამჟღავნებს ფუძის ყველა თვისებას, ჰაერზე შთანთქავს ტენსა და ნახშირბადის (IV) ოქსიდს, რის გამოც გაზების გასაშრობად იყენებენ. კალიუმი იწვის იისფერი ალით, მისი წვის შედეგად მიიღება ზეჟანგები ფხვნილის სახით კალიუმისა და ნატრიუმის თხევადი შენალღობი ოთახის ტემპერატურაზე გამოიყენება, როგორც თბოგადამტანი ჩაკეტილ სისტემებში. გარდა ამისა, ფართოდ გამოიყენება მისი თხევადი შენალღობები რუბიდიუმთან და ცეზიუმთან. ნალღობი შემადგენლობით ნატრიუმი 12%, კალიუმი 47%, ცეზიუმი 41% ხასიათდება რეკორდულად დაბალი ლღობის ტემპერატურით Tლღ = -78°C. კალიუმის ნაერთები - არის მნიშვნელოვანი ბიოგენური ელემენტი და ამიტომაც გამოიყენება სასუქების სახით. კალიუმის მარილები ფართოდ გამოიყენება გალვანოტექნიკაში, იმდენად რამდენადაც, მიუხედავად მათი მაღალი ღირებულებისა, ისინი ხშირად უფრო ხსნადნი არიან ვიდრე შესაბამისი ნატრიუმის მარილები და ამიტომაც უზრუნველყოფენ ელექტროლიტების ინტენსიურ მუშაობას გაზრდილი დენის სიმკვრივის დროს. კალიუმის მარილები უმთავრესად გამოიყენებიან სასუქებად. კალიუმის უკმარისობა ნიადაგში შესამჩნევად ამცირებს მოსავალს და მცენარეთა წინააღმდეგობას არაკეთილნაყოფიერი პირობების მიმართ. ამიტომ მოპოვებული კალიუმის მარილების 90%-მდე გამოიყენება კალიუმოვანი სასუქების სახით. მნიშვნელოვან კალიუმოვან სასუქებს წარმოადგენენ: ნედლი მარილები, რომლებიც წარმოადგენენ დაფქვილ ბუნებრივ მარილებს, უპირატესად მინერალებს სილვინიტს NaCI•KCIდა კაინიტს MgSO4•KCI•3H2O. ბუნებრივი კალიუმის მარილების გადამუშავების შედეგად მიღებული კონცენტრირებული სასუქები - ესენია KCI და K2SO4. პოტაშის K2CO3 შემცველი მერქნისა და ტორფის ნაცარი. ქლორკალიუმი(KCI) მაღალპროცენტული თეთრი წვრილკრისტალური მარილია. მინარევების სახით შეიცავს ნარინჯისფერ და წითელ კრისტალებს. ფიზიოლოგიურად მჟავე სასუქია, ხასიათდება ჰიგროსკოპულობით. გამოიყენება ყველა კულტურაში. მიუხედავად იმისა, რომ ქლორს შეიცავს მცირე რაოდენობით, ქლორისადმი მგრძნობიარე კულტურებში (კარტოფილი, თამბაქო, ვაზი, ხახვი, კომბოსტო და სხვ.) მისი შეტანა სასურველია თესვის ან დარგვის წინ შემოდგომაზე ან გაზაფხულზე, რათა ამ პერიოდის ნალექების ზემოქმედებით ქლორი ჩაირეცხოს ქვედა ფენებში. კალიუმის გვარჯილა მოყვითალო რუხი ფერის კრისტალური, ნაკლებ ჰიგროსკოპული მარილია. გამოიყენება ყველა ტიპის ნიადაგზე ყველა კულტურაში. კალიუმთან ერთად სასუქში აზოტის შემცველობა ბევრად განაპირობებს მის მაღალ ეფექტს. კალიმაგნეზია კრისტალური მოთეთრო ფერის მარილია ყვითელი მინარევებით. ხასიათდება კარგი ფიზიკური თვისებებით, არის როგორც ფხვნილისებრი, ისე გრანულირებული. გამოიყენება ყველა კულტურაში. კალიუმ- მაგნეზიური კონცენტრატი რუხი ფერის გრანულირებული მარილია. ნაკლებ ჰიგროსკოპულია. ცეცხლ და ფეთქებად საშიშია, დაცული უნდა იქნეს შენახვის და უსაფრთხოების წესები. გამოიყენება ყველა კულტურაში, მათ შორის ქლორისადმი მგრძნობიარე კულტურებშიც. ნიტროფოსკა თეთრი მონაცრისფრო მარილია, არაჰიგროსკოპულია, ნორმალური შენახვის პირობებში არ იბელტება გამოიყენება ერთწლიან და მრავალწლიან კულტურებში. კალიუმისა და მაგნიუმის სასუქი კალიუმის ბრომიდი - გამოიყენება მედიცინაში, როგორც ნერვული სისტემის დამამშვიდებელი საშუალება. კალიუმის ჰიდროქსიდი (მწვავე ტუტე) - გამოიყენება ტუტე აკუმულატორებში და გაზების გაშრობისას. კალიუმის კარბონატი (პოტაში) - გამოიყენება როგორც სასუქი მინის ხარშვისას. კალიუმის ქლორიდი (სილვინი) - გამოიყენება როგორც სასუქი. კალიუმის ნიტრატი (კალიუმის სელიტრა) - სასუქი, შავი დენთის კომპონენტი. კალიუმის ქლორატი და პერქლორატი (ბერთოლეს მარილი) გამოიყენება ასანთის წარმოებაში, სარაკეტო დენთის, მანათობელი ჭურვების, ასაფეთქებელი ნივთიერებების წარმოებაში და გალვანოტექნიკაში. კალიუმის ბიქრომატი (ქრომპიკი) - ძლიერი დამჟანგველი, გამოიყენება ”ქრომიანი ნარევის” მოსამზადებლად, რომელსაც იყენებენ ქიმიური ჭურჭლის რეცხვისას და ტყავის დამუშავებისას (სათრიმლავი). ასევე გამოიყენება აცეტილენის ქარხნებში აცეტილენის გასასუფთავებლად ამიაკისაგან, გოგირდწყალბადისა და ფოსფინისაგან. კალიუმის პერმანგანატი - ძლიერი დამჟანგველი, გამოიყენება მედიცინაში, როგორც ანტისეპტიკური საშუალება და ასევე ჟანგბადის მისაღებად ლაბორატორიულ პირობებში. ნატრიუმ-კალიუმის ტარტრატი გამოიყენება პიეზოელექტრიკის სახით. კალიუმის დიჰიდროფოსფატი და დიდეიტეროფოსფატი მონოკრისტალების სახით ლაზერულ ტექნიკაში. კალიუმის პეროქსიდი და კალიუმის სუპეროქსიდი გამოიყენება ჰაერის რეგენერაციისათვის წყალქვესა ნავებში და იზოლირებულ აირწინაღებში (შთანთქავს ნახშირბადის დიოქსიდს და გამოყოფს ჟანგბადს ). კალიუმის ფტორობორატი - მნიშვნელოვანი ფლუსია ფოლადების და ფერადი მეტალების მიჩრჩილვისათვის. კალიუმის ციანიდი - გამოიყენება გალვანოტექნიკაში (მოვერცხლვა, მოოქროვება), ოქროს მოპოვების დროს და ფოლადის ნიტროცემენტირებისას. კალიუმი კალიუმის პერეკისთან ერთად გამოიყენება წყლის თერმოქიმიური დაშლისას წყალბადად და ჟანგბადად. კალიუმი არის მნიშვნელოვანი ბიოგენური ელემენტი, განსაკუთრებით მცენარეულ სამყაროში. კალიუმის უკმარისობის დროს მცენარის ფესვი ვითარდება ძალიან ცუდად, მცირდება მოსავალი, ამიტომაც დაახლოებით 90% მოპოვებული კალიუმის მარილებისა გამოიყენება სასუქების სახით. კალიუმს ძირითადად შეიცავს უჯრედები, ანუ 40-ჯერ მეტია ვიდრე უჯრედშორის სივრცეში. კალიუმი წარმოადგენს ძირითად უჯრედშიდა იონს, მაშინ როცა ნატრიუმი მთავარი უჯრედსგარეთა იონია. უჯრედის ფუნქციონირების პროცესში ჭარბი კალიუმი ტოვებს ციტოპლაზმას, ამიტომაც კონცენტრაციის შესანარჩუნებლად უნდა კალიუმი და ნატრიუმი არის ფუნქციონალურად დაკავშირებული ერთმანეთთან და ასრულებს სხვადასხვა ფუნქციებს. ამ ორი იონის ურთიერთქმედებას დიდი მნიშვნელობა აქვს უჯრედების იზოტონურობის შენარჩუნებისათვის. კალიუმის კათიონი, რომელიც წარმოქმნის და ინარჩუნებს უჯრედის ელექტრულ მემბრანულ პოტენციალს, არეგულირებს უჯრედშიდა ოსმოსურ წნევას, ასტიმულირებს გლიკოლიზის ფერმენტების აქტივობას, მონაწილეობს ცილებისა და გლიკოგენის მეტაბოლიზმში, თამაშობს მნიშვნელოვან როლს ნერვული იმპულსების გატარებაში, გააჩნია იმუნომოდულატორული მოქმედება. კალიუმის იონები მნიშვნელოვან როლს ასრულებენ ორგანიზმის გულ-სისხლძარღვთა და სხვა სისტემების ფუნქციების რეგულირებაში. კალიუმის ნაკლებობა ორგანიზმში შეიძლება გახდეს გულის კუნთის, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის ფუნქციის მოშლის (პირღებინება, დიარეა), ნერვ-კუნთოვანი გამტარობის და ჩონჩხის მუსკულატურის კუმშვადობის დარღვევის მიზეზი. რეკომენდირებული დღიური ნორმა კალიუმისა ბავშვებისათვის შეადგენს 600მგ-დან 1700მგ-მდე, მოზრდილებისათვის 1800მგ-დან 5000მგ-მდე. კალიუმისადმი მოთხოვნა დამოკიდებულია მთლიანად სხეულის წონაზე, ფიზიკურ აქტიურობაზე, ფიზიოლოგიურ მდგომარეობაზე და საცხოვრებელი ადგილის კლიმატზე. კალიუმის ძირითად წყაროს კვების პროდუქტებიდან წარმოადგენს ბოსტნეული და ხილი, განსაკუთრებით მშრალი ხილი (ჭერმის ჩირი, ქიშმიში და სხვა). კალიუმი უხვადაა გარგარის ჩირში (კურაგაში), ლეღვში, ფორთოხალში, ნესვში, ლობიოშ, კივში, ბანანში, ყურძენში,ღვიძლში, რძეში, არაქისის კარაქში, კარტოფილში (500 გ კარტოფილი კალიუმის დღიურ მოთხოვნილებას მთლიანად აკმაყოფილებს). კალიუმი საკმაო რაოდენობითაა თევზებში და რძის პროდუქტებში. თითქმის ყველა სახის თევზი შეიცავს კალიუმს, 100გ-ში 200მგ. კალიუმის შემცველობა თევზის სხვადასხვა სახეობაში არაერთნაირია. დიდი რაოდენობით კალიუმს შეიცავს ბოსტნეული, სოკო და ბალახები, თუმცა დაკონსერვებულ პროდუქტებში მისი შემცველობა გაცილებით ნაკლებია. ასევე დიდი რაოდენობით კალიუმს შეიცავს ტკბილეული, განსაკუთრებით შოკოლადი. კალიუმის შეწოვა მიმდინარეობს სწორ ნაწლავში. კალიუმის ათვისებას ხელს უწყობს ვიტამინ B6, ხოლო აფერხებს ალკოჰოლი. უნდა აღინიშნოს, რომ კალიუმი განსაკუთრებით მოზარდებისათვის არის მნიშვნელოვანი, ასაკოვან ადამიანს კი მოთხოვნილება კალიუმზე შესამჩნევად უმცირდება. კალიუმი ნივთიერებათა ცვლის პროცესებში აქტიურად მონაწილეობს. გარდა ამისა, იგი აუცილებელია გულის კუნთის მუშაობისთვის. ადამიანის ორგანიზმში კალიუმი გულის მუშაობის აღმგზნებია, ელემენტი ნატრიუმი კი პირიქით, გულის მოქმედებას ამშვიდებს. ამიტომაა, რომ ორგანიზმი ცდილობს სისხლში ყოველთვის გააჩნდეს მარილების მუდმივი კონცენტრაცია. კალიუმის ნაკლებობის დროს ვითარდება ჰიპოკალიემია. წარმოიშობა გულისა და ჩონჩხის მუსკულატურის მუშაობის დარღვევა. კალიუმის ხანგრძლივმა დეფიციტმა შეიძლება გამოიწვიოს მწვავე ნევროლოგია. კალიუმის სიჭარბის დროს ვითარდება ჰიპერკალიემია, რომლისთვისაც ძირითად სიმპტომს წარმოადგენს სწორი ნაწლავის წყლული. ნამდვილმა ჰიპერკალიემიამ შეიძლება გამოიწვიოს გულის გაჩერება. მასალა მომზადებულია www.wikipedia.com -ის მიხედვით საავტორო უფლება © 2010. ყველა უფლება დაცულია.


source: wikipedia

text: მიჭპა — ქართულ მითოლოგიაში (სვანებში) ღვთაება - მსხვილი რქოსანი საქონლის მფარველი ზამთრის პერიოდში. ქართული მითების პერსონაჟები


2019 წლის 17 მაისს ორმოცდამეათედ აღინიშნება მსოფლიო ტელეკომუნიკაციისა და საინფორმაციო საზოგადოების დღე. დღესდღეობით სამყაროს მოსახლეობის ნახევარზე მეტი, დაახლოებით 4.3 მილიარდი ადამიანი, ინტერნეტით სარგებლობს. 90 პროცენტი კი საბაზისო მონაცემთა სერვისებს მაინც იყენებს. ზოგიერთი ქვეყანა ინტერნეტით სარგებლობის ძალიან მაღალი მაჩვენებლებით გამოირჩევა. ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის (OECD) წევრ სახელმწიფოებში, რომლებიც განვითარებული ქვეყნების ჯგუფს წარმოადგენენ, ფიზიკური პირების 84 პროცენტი ინტერნეტის მომხმარებელია. ზოგიერთი ქვეყანა, მაგალითად ისლანდია ან სამხრეთი კორეა, თითქმის ყველა მოსახლეს ინტერნეტმომხმარებლად მიიჩნევს. მაგრამ როგორ არის საქმე დანარჩენ მსოფლიოში? ვინ უშლის ხელს მსოფლიო მოსახლეობის თითქმის ნახევარს ინტერნეტით სარგებლობაში? აღმოსავლეთის პარტნიორობის (EaP) ქვეყნებში (სომხეთი, აზერბაიჯანი, ბელარუსი, საქართველო, მოლდოვა და უკრაინა) ჩატარებული შინამეურნეობების ეროვნული კვლევებიდან გამომდინარე ჩვენ გამოვავლინეთ ზოგიერთი მიზეზი, რომელიც ხელს უშლის მოსახლეობის წვდომას ინტერნეტთან. მსოფლიო ბანკი აღმოსავლეთის პარტნიორობის ქვეყნებთან ევროკავშირის მხარდაჭერით შექმნილი EU4 ციფრული ინიციატივის ფარგლებში თანამშრომლობს. ამ უკანასკნელის მიზანია ქვეყნების დახმარება ფართოზოლოვანი ინტერნეტის განვითარების სტრატეგიების შემუშავებასა და განხორციელებაში. ქვეყნების ამ ჯგუფში ფიზიკური პირების წილი, რომლებიც რეგულარულად იყენებენ ინტერნეტს (თითოეული ქვეყნის კვლევის განხორციელებამდე სამი თვის განმავლობაში) დაახლოებით 80 პროცენტსა (აზერბაიჯანი) და 50-60 პროცენტს (საქართველო-უკრაინა) შორის მერყეობს. თითოეულ ამ კვლევაში ისმის ერთი კითხვა - რატომ არ აქვთ ადამიანებს ინტერნეტკავშირი? მიზეზები განსხვავებულია, კვლევებში კი მითითებულია თუ როგორ უნდა გაკეთდეს კიდევ უფრო მეტი, სახელმწიფო პოლიტიკის საშუალებით, მოსახლეობის ინტერნეტზე წვდომის გასაუბჯობესებლად. ინტერნეტის ფიზიკური და ფინანსური ხელმისაწვდომობა გასაკვირი არ არის, რომ ადამიანები ხშირად მოკლებულნი არიან ინტერნეტკავშირს ქსელთან წვდომის არქონის გამო. თუმცა, ფიზიკური წვდომის გარდა, ფინანსური ხელმისაწვდომობაც გამოწვევას წარმოადგენს. აღმოსავლეთის პარტნიორობის ოთხ ქვეყანაში, რომლებისთვისაც მონაცემები ხელმისაწვდომია, ადამიანები განმარტავენ, რომ მათ არ აქვთ იმ მოწყობილობის შეძენის ფინანსური შესაძლებლობა, რომელიც უზრუნველჰყოფს ინტერნეტით სარგებლობას. კავშირის არქონის ძირითად მიზეზად, ასევე, უთითებენ წვდომასთან დაკავშირებულ მაღალ ხარჯებს (ყოველთვიური გადასახადი ან თავდაპირველი მონტაჟის ღირებულება). მაგალითად, მოლდოვას მოსახლეობის დაახლოებით 60 პროცენტი, რომელიც მოკლებულია ინტერნეტკავშირს, მოწყობილობის (მაგ. კომპიუტერის) ღირებულებას მთავარ დაბრკოლებად მიიჩნევს. მიმზიდველობის ნაკლებობა? გასაოცარია, რომ ინტერნეტკავშირს მოკლებული ადამიანებიდან ბევრი ამბობს, რომ არ აქვს ასეთი კავშირის მიმართ ინტერესი, ვერ გრძნობს მის საჭიროებას, არ აქვს სურვილი რომ ჰქონდეს. სომხეთის მოსახლეობის დაახლოებით ერთი მეოთხედი, რომელიც მოკლებულია ინტერნეტკავშირს როგორც ქალაქში, ისე სოფლად, აღნიშნავს, რომ არ აქვს ინტერნეტთან დაკავშირების ინტერესი, სურვილი ან საჭიროება. ეს პასუხი მიუთითებს პრობლემის არსებობაზე მუდმივად მზარდ ციფრულ სამყაროში. კავშირის გარეშე დარჩენილი ადამიანები და კომპანიები ინფორმაციასთან, სერვისებთან და ბაზრებთან წვდომის თვალსაზრისით ჩამორჩენის საფრთხის წინაშე დგანან. ციფრული სერვისების ახალგაზრდა თაობასთან ასოცირების გათვალისწინებით, განსაკუთრებით საინტერესოა, რომ სომხეთში და საქართველოში ინტერნეტთან კავშირის არმქონე ახალგაზრდობის დაახლოებით მესამედი ამბობს, რომ არ აქვს ინტერესი ან ფიქრობს, რომ ის არ სჭირდება. ამავე დროს, როგორც სომხეთში, ისე საქართველოში იმ ადამიანთა თითქმის ნახევარი, რომელიც არ არიის ინტერნეტის მომხმ 6618 რებელი (56 წლის და უფრო ხნიერი პირები), ასევე აღნიშნავს, რომ არ სურს კავშირი ინტერნეტთან ან მიაჩნია, რომ არ სჭირდება. აღნიშნული ნაწილობრივ, შეიძლება, განპირობებული იყოს „ონლაინ“ კავშირის სარგებლის შესახებ ცოდნის არქონით ან ინტერნეტით სარგებლობის არაადეკვატური უნარებით, რომლებიც არ არის საკმარისი მომხმარებლისთვის სარგებლის მოსატანად. მაგალითად, აღმოსავლეთის პარტნიორობის ქვეყნებში უფრო მეტ ადამიანს შეიძლებოდა გამოეყენებინა სამუშაოს საძიებო „ონლაინ“ პორტალები ყველა დონის უნარებისა და განათლების შესაბამისი დასაქმების შესაძლებლობების გამოსანახად. საქართველოში 2018 წლის მდგომარეობით, 15-დან 29 წლამდე ასაკის ინტერნეტმომხმარებლების მხოლოდ 30 პროცენტი ეძებდა სამუშაოს ან განაცხადი შეჰქონდა „ონლაინ“ რეჟიმში. სოფელში მცხოვრები ყოველი რვა ინტერნეტმომხმარებლიდან მხოლოდ ერთი იყენებდა ინტერნეტ-საბანკო მომსახურებას. ამდენად, ინტერნეტით სარგებლობის უნარების არქონაზე რეაგირება პრობლემის გადაჭრის ნაწილად შეგვიძლია ჩავთვალოთ. აზერბაიჯანის ქალაქებში მცხოვრები მოსახლეობის დაახლოებით ერთი მეხუთედი და სოფლად მცხოვრები მოსახლეობის ერთი მეოთხედი აცხადებს, რომ მათ არ გააჩნიათ სათანადო ციფრული უნარები. ეს მაჩვენებლები განსხვავდება ქვეყნების მიხედვით. მაგალითად, სომხეთში ქალაქში მაცხოვრებლებთან შედარებით სოფლად მცხოვრები რესპონდენტების ერთი მესამედით მეტმა ბარიერად უნარ-ჩვევების არქონა დაასახელა. იგივე წარმოადგენს მნიშვნელოვან დაბრკოლებას სომხეთში კავშირის არმქონე ყველა ასაკობრივ ჯგუფში (15 პროცენტი - 19 პროცენტი). ზოგადი განათლების დონეც თავის როლს ასრულებს. სომხეთში მოსახლეობის დაახლოებით ნახევარს (55 პროცენტი), რომელსაც არასოდეს უსარგებლია ინტერნეტით, საშუალო ან უფრო დაბალი საფეხურის განათლება აქვს მიღებული. მთლიანობაში, მათი 85 პროცენტი 36 წლის ან უფროსი ასაკისაა. 2015 წლის მდგომარეობით, ინტერნეტკავშირის თვალსაზრისით ჩამორჩენა განათლებაში თანაბრად იყო განაწილებული განათლების ყველა დონეზე სომხეთისთვის, რომელთაგან დაახლოებით 17 პროცენტს, განათლების ყველა დონეზე, არ გააჩნდა ინტერნეტით სარგებლობის უნარ-ჩვევები. როგორი სახელმწიფო პოლიტიკაა საჭირო? ციფრული ჩამორჩენის აღმოფხვრა სამი ტიპის ძალისხმევით არის შესაძლებელი. პირველი და ყველაზე თვალსაჩინოა ის ღონისძიებები, რომლებიც აამაღლებს წვდომას ინტერნეტთან და შესაძლებელს გახდის ქსელის გაფართოებას სოფლებსა და შორეულ რეგიონებში. ასეთი ღონისძიებები შეამცირებს ქსელის გაფართოების ხარჯებს და აამაღლებს ახალ ბაზრებზე შესვლის სტიმულს მომსახურების მიმწოდებლებისთვის (კონკურენტული ზეწოლის ან ისეთი მექანიზმების საშუალებით, როგორებიცაა სახელმწიფოსა და კერძო სექტორის პარტნიორობები). სახელმწიფო უწყებებს, ასევე, შეუძლიათ მოკლევადიანი ძალისხმევის განხილვა ფინანსური ხელმისაწვდომობის ასამაღლებლად. ბევრი ქვეყანა მოწყობილობებს უფასოდ არიგებს, მაგალითად სტუდენტებისთვის. სომხეთს აქვს წარმატებული პროგრამა აღჭურვილობის შესაძენად ფინანსური პირობების გაუმჯობესების მიზნით. საქართველო ასევე ახორციელებს პროგრამას, რომელიც სოციალურად მოწყვლად შინამეურნეობებს და სოფლად მცირე მეწარმეებს ინტერნეტის საინსტალაციო ხარჯების დასაფარი ვაუჩერებით უზრუნველყოფს. მესამე, სხვადასხვა პროგრამები უზრუნველჰყოფს ადამიანების ინფორმირებულობას და მათთვის ინტერნეტის მნიშვნელობის ზრდას, რაც ხელს შეუწყობს ინტერნეტის მიმზიდველობის გაზრდას კოსოვოში მთავრობამ ორგანიზება გაუწია ციფრულ სამუშაო პლატფორმებში ახალგაზრდების ტრენინგის პროგრამას მათი ჩართულობის ასამაღლებლად და მათ მიერ შემოსავლის გამომუშავების ხელშესაწყობად. მალაიზიას აქვს პროგრამების ფართო სპექტრი დაბალი შემოსავლის მქონე ადამიანების მოსამზადებლად, რათა მათ შეძლონ „ონლაინ“ მუშაობა ან ბიზნესის დაწყება. „ონლაინ“ გაწეული საჯარო და კერძო სერვისების სპექტრის გაფართოება (ინტერნეტ-საბანკო მომსახურებიდან განათლებამდე), ასევე, ხელს შეუწყობს ინტერნეტის მიმზიდველობის ზრდას ფართო აუდიტორიისთვის. ციფრული ჩამორჩენა, როგორც წესი, ქსელთან წვდომის არქონის თვალსაზრისით განიხილება. ინტერნეტის დანერგვისა და გამოყენების შესახებ არსებული სტატისტიკის გაუმჯობესებასა და გაღრმავებასთან ერთად, ჩვენ ვიღებთ გაცილებით დეტალურ სურათს იმაზე, თუ რა შეიძლება უშლიდეს ხელს ადამიანს ინტერნეტით სარგებლობაში. ციფრული უთანასწორობის მიზეზებზე რეაგირება, მომსახურების საყოველთაო ფიზიკური თუ ფინანსური წვდომისა და მიმზიდველობის უზრუნველყოფით, უფრო მეტ ადამიანს მისცემს ინტერნეტით სარგებლობისა და ციფრულ სამყაროსთან დაკავშირების შესაძლებლობას. ავტორები ხაზს უსვამენ EU4 ციფრული ინიციატივის მნიშვნელობას, რომელიც მსოფლიო ბანკის მიერ ევროკომისიის მხარდაჭერით ხორციელდება.


ივლინ ვო ივლინ არტურ სენტ ჯონ ვო - (ინგლ. Evelyn Arthur St. John Waugh [ˈiːvlɪn ˈwɔː]; დ. 28 ოქტომბერი, 1903 — გ. 10 აპრილი 1966) — ბრიტანელი მწერალი, საზოგადოდ ცნობილი როგორც სატირული და იუმორისტული ნოველების უბადლო მწერალი. საქვეყნოდ ცნობილი ნოველებია: „დაკნინება და ვარდნა“, „ბილწი სხეულები“, ორმო, „მთელი სავსე მტვერი“. ვოს ნაწარმოებები „დაბრუნება ბრაიდსჰედში“ და „პატიოსნების მახვილი“ (ტრილოგია) თვალნათლივ ამჟღავნებს ვოს კათოლიკური სარწმუნოების მიმდევრობას. ვოს შემოქმედების უმეტესი ნაწილი მოიცავს ბრიტანელი არისტოკრატიის და მაღალი საზოგადოების ცხოვრებას რომელიც მკაცრად ჰყავს სატირიზებული თავის ნაწარმოებში, თუმცა-ღა თვითონვე იყო ამავე საზოგადოების ნაწილი. ვოს კალამს ეკუთვნის მოკლე ნოველების კრებული, სამი ბიოგრაფიული ნაწარმოები, დაუმთავრებელი ავტობიოგრაფია, მისი მოგზაურობის ჩანაწერები, პირადი დღიური და ასევე კორესპონდენცია რომელიც გამოქვეყნდა საზოგადოდ მისი გარდაცვალების შემდეგ. ვოს ნაწარმობებები სარგებლობს დიდი პოპულარობით ფართო მკითხველს შორის. იგი აღიარებულია როგორც ერთი საუკეთესო იუმორისტი და პროზაული სტილისტი, თუმცა მისი სოციალური კონსერვატიზმი და რელიგიური თვალსაზრისი კრიტიკოსების აქტუალური კამათის ფართო სფეროა. ჯორგ ორველმა, პუბლიკაციაში ბრაიდშილდის დაბრუნება ბრაიდსჰედში განაცხადა რომ : „ვო განეკუთვნება ისეთი კატეგორიის ნოველისტებს რომლებსაც არამყარი შეხედულება აქვთ საკუთარ რწმენაზე“ მარტინ ამისის აზრით დაბრუნება ბრაიდსჰედში სნობიზმით სავსე მხატვრულად გაფორმებული ლიტერატურული ნაწარმოების სრული კრახია. ამავე დროს ამერიკული ლიტერატურის ცნობილი კრიტიკოსი ედმუნდ უილსონმა აღიარა ვო როგორც: უმაღლესი რანგის კომიკურ გენიოსად რომელიც პირველად გამოჩნდა ინგლისურ ლიტერატურაში ბერნარდ შოუს მოღვაწეობის შემდგომ. ბიოგრაფია [რედაქტირება] ადრეული ცხოვრების წლები [რედაქტირება] ივლინ ვო დაიბადა გამოჩენილი რედაქტორის არტურ ვოს ოჯახში, ლონდონში, ინგლისსში. იგი აღიზარდა გავლენიანი საზოგადოების გარემოცვაში ლონდონის, ერთ ერთ გარეუბანში, ჰამსთედში. ვო მიაბარეს ჰეტ მაუნტ-ის სკოლაში. მისი ერთადერთი დედმამიშვილი გახლდათ ალეკ ვო, რომელმაც ადრეული ასაკიდან მწერლობას მიჰყო ხელი. ვოს მამამ და ძმამ გნათლება მიიღეს შერბურნში, ინგლისის მეტად პრესტიჟულ საჯარო კოლეჯში, თუმცა ალეკი გაძევებული იქნა სკოლიდან მას შემდეგ რაც გამოაქვეყნა პუბლიკაცია სკოლაში გამეფებული ჰომოსექსუალურ პრობლემის შესახებ, რამაც საგრძნობლად დასცა სკოლის რეპუტაცია იმ დროინდელ საზოგადოებაში. სწორედ ეს გახდა მიზეზი ივნლინის ნაცსის კოლეჯში შესვლისა ვინაიდან შერბურნმა არ მოინდომა ვოს ოჯახის კიდევ ერთი წარმომადგენელი მიეღო სასწავლებელში. თუმცა ლენსინგ კოლეჯი არ სარგებლობდა ისეთი დიდი ავტორიტეტით და დიფერენციალური სწავლების მაღალი მაჩვენებლით როგორც შერბურნის კოლეჯი. შერბურნის კოლეჯი ანგლიკანური ეკლესიის მსახურების მიმდევრად იყო ცნობილი. სწორედ ლანსინგში მიღებულმა რელიგიურმა განათლებამ მოახდინა უდიდესი გავლენა ვოს შემდგომ რელიგიურ შეხედულებებზე, - გარდაქმნა რა ბავშოვაბაში ჩამოყალიბებული კათოლიკე აგნოსტიკად. ლენსინგის კოლეჯის დამთავრების შემდეგ, ვო ჩაირიცხა ჰერთფორდის კოლეჯში, ოქსფორდში, ისტორიის ფაკულტეტზე. ვო უნივერსიტეტში ყოფნისას უმეტესად ცნობილი იყო როგორც შემოქმედი. სწორედ მისი ცხოვრება ოქსფორდში შემდგომში გავლენას იქონიებს მის ლიტერატურულ შემოქმედებაზე. როდესაც ვოს კითხეს მისდევდა თუ არა და სპორტს კოლეჯში სწავლის პერიოდში, მან დიდმნიშვნელოვნად უპასუხა " მე ვსვავდი სადღეგრძელოებს ჰერფორდისთვის". არსებობს ვარაუდი, თუმცა არ არსებობს მტკიცებულება რომ ვოს ჰქონდა ჰომოსექსუალური კავშირი სტუდენტობის პერიოდში.(მისი პირადი დღიური მიმართულია "ჩემს ჰომოსექსუალ სიყვარულს .) ვოს გამოცდების პასუხმა მას მიაკუთვნა მესამე კატეგორიის ხარისხი. ვომ უარი განაცხადა დარჩენილიყო ჰერთფორდში მომდევნო ერთი სემესტრი და 1924 წელს ოქსფორდი მიატოვა. 1925 წლებში ვო მუშაობდა მასწავლებლად უელსის ერთ ერთ კერძო სკოლაში. თავის ავტობიოგრაფიაში, ვო ირწმუნება რომ მან გადაწყვიტა თავის მოკვლა, გავიდოდა რა ზღვაში ღრმად და თავს დაიხრჩობდა. შემდგომში ვო აღწერს რომ მას შემდეგ რაც იგი მედუზამ დასუსხა ფეხზე, იძულებული გახდა მობრუნებულიყო ნაპირზე, ვინაიდან შეუძლებელი გახდა მისთვის ღრმად ზღვაში შეცურვა. მოგვიანებით ვომ მუშაობა დაიწყო კიდევ ერთ სასწავლებელში, საიდანაც ასევე მალე დაითხოვეს ვინაიდან მას ჰქონდა განზრახვა შეეცდინა სასწავლების სამნეო ნაწილის გამგებელი. ახალგაზრდა ვომ მამას მოახსენა რომ იგი დაითხოვეს სამსახურიდან „სიმთვრალის“ გამო. 1930 წლები [რედაქტირება] მეორე მსოფლიო ომი და მისი გავლენა ვოს შემოქმედებაზე [რედაქტირება] ვოს ცხოვრების ბოლო წლები [რედაქტირება] საზოგადოებრივი შეფასება [რედაქტირება] ნაწარმოებები [რედაქტირება] ნოველები [რედაქტირება] მოგზაურობის ჩანაწერები [რედაქტირება] ბიოგრაფია [რედაქტირება] ავტობიოგრაფია და მემუარები [რედაქტირება] გამოქვეყნებული ბიოგრაფიული ცნობები ვოს ცხოვრების და მოღვაწეობის შესახებ [რედაქტირება] ვო — სატირისტი [რედაქტირება]


[2]იხ. “სახელმწიფოხელისუფლებისშესახებ” კანონის 31-ემუხლისმესამეპუნქტი.


source: fineweb

text: ალექსანდრე კორსანტია (დ.1965 წელს, თბილისი) ქართველი პიანისტი, თენგიზ ამირეჯიბის მოწაფე. სწავლობდა თბილისის 43-ე საჯარო სკოლაში. 1988 წელს მოიგო სიდნეის პიანისთა საერთაშორისო კონკურსი, ხოლო 1995 წელს არტურ რუბინშტეინის სახელობის კონკურსი თელ-ავივში. არის New England Conservatory-ის პროფესორი ბოსტონში (აშშ). 1989 წელს დაასრულა თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორიის საფორტეპიანო ფაკულტეტი (თენგიზ ამირეჯიბის კლასი). 1999 წელს კორსანტია დაჯილდოვდა საქართველოს ღირსების ორდენით. კორსანტია თანამშროლობს ცნობილ მუსიკოსებთან, რომელნიც არიან: ვალერი გერგიევი, პაავო ჯარვი, იური ბაშმეტი, ვადიმ რეპინი და სხვ.[1] 2001 წელს კორსანტიამ დაუკრა "კარნეგი ჰოლის" სცენაზე. ალექსანდრე კორსანტია დღეს უკვე, ვირტუოზ ქართველ პიანისტთა რიგს მიეკუთვნება.[2] 2009 წელს არჩეულ იქნა თბილისის პიანისტთა საერთაშორისო კონკურსის ჟიურის წევრად.


„საქართველოს დემოგრაფიული საზოგადოება XXI“-ს თავმჯდომარე, ბიზნესმენი ლევან ვასაძე ქვეყანაში არსებულ მძიმე დემოგრაფიულ სტატისტიკაზე საუბრობს. ლევან ვასაძე გამოსავალს მოქალაქეების სოფლად დაბრუნებასა და სახელმწიფოს მხრიდან სწო 8000 რი პოლიტიკის გატარებაში ხედავს. მისივე თქმით, ფონდი არ დაიშურებს ძალისხმევას, რომ საქართველოში დემოგრაფიული მდგომარეობა გაუმჯობესდეს. „ჩემი ოცნება არის, საქართველო გახდეს მსოფლიოში პირველი ქვეყანა, რომელიც დაწერს კონსტიტუციას, რომელშიც ეწერება, რომ ადამიანის უფლებები არ არის მთავარი, არამედ მთავარია ადამიანის ვალდებულებები ოჯახისა და სამშობლოს წინაშე“, – ამის შესახებ ლევან ვასაძემ სამების ახალგაზრდულ ცენტრში დემოგრაფიული საკითხების განხილვაზე ისაუბრა. მისივე თქმით, ქვეყანა ლიბერალურ იდეოლოგიას აქვს ოკუპირებული. „როგორც ვიყავით ოკუპირებული კომუნისტური იდეოლოგიის მიერ, ახლა ოკუპირებული ვართ ლიბერალური იდეოლოგიის მიერ, ვართ ტუსაღები“, – განაცხადა ლევან ვასაძემ. მისივე თქმით, ქვეყანაში ამჟამად გარყვნილების პროპაგანდა მიმდინარეობს. ვასაძემ ახლად არჩეულ სახალხო დამცველზეც ისაუბრა და აღნიშნა, რომ ნინო ლომჯარია სექსუალური უმცირესობების დაცვას მისი წინამორბედის, უჩა ნანუაშვილის მსგავსად გააგრძელებს.


text: |English version|| ხუდონჰესის საპროექტო არეალში მოქცეული მიწის ნაკვეთების იდენტიფიცირება და შესწავლა და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ნაკვეთების რეგისტრაცია სტატუსი: დასრულებული სრული დასახელება: ხუდონჰესის საპროექტო არეალში შემავალი მიწის ნაკვეთების იდენტიფიცირება, შესწავლა და სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ნაკვეთების საჯარო რეესტრში რეგისტრაცია განხორციელების ადგილი: სვანეთი განხორციელების ვადა: აგვისტო - დეკემბერი, 2011 დამკვეთი: შპს “ტრანს ელექტრიკა ჯორჯია” პროექტის მოკლე აღწერა: საქართველოს ერთ-ერთი მნიშვნელოვანი ბუნებრივი სიმდიდრე მისი ჰიდროენერგეტიკული პოტენციალია. ჰიდროენერგეტიკის სექტორის განვითარება უზრუნველყოფს ქვეყნის ენერგეტიკულ უსაფრთხოებას და შეამცირებს ელექტროენერგიის გამოსამუშავებლად საჭირო გაზის იმპორტის მოცულობას და ხარჯებს. მდინარე ენგურზე ხუდონის ელექტროსადგურის პროექტის განხორციელება ჯერ კიდევ საბჭოთა პერიოდში დაიწყო, თუმცა, სხვადასხვა მიზეზების გამო მშენებლობა 1989 წელს შეჩერდა. მოგვიანებით პროექტის განახლების და განხორციელების საკითხი არაერთხელ იქნა შესწავლილი. მრავალმხრივი კვლევებისა და ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობის რამდენიმე ალტერნატიული ვარიანტის განხილვის შედეგად დადგინდა, რომ საბჭოთა პერიოდში შემუშავებული კონცეფცია ხუდონის ჰიდროელექტროსადგურის პროექტის საუკეთესო ვარიანტია. ჰიდროელექტროსადგურის მშენებლობა 2012 წელს უნდა დაიწყოს. პროექტის განმახორციელებელია “ტრანს ელექტრიკა ჯორჯია”, ქართულ-ინდური კომპანია, რომელიც ჰიდროენერგეტიკული პროექტების დაგეგმვის, კვლევის, განხორციელების, ექსპლუატაციისა და მართვის სფეროში მუშაობს. პროექტის განხორციელების დაწყებამდე აუცილებელია საპროექტო არეალის შესწავლა და იმ მიწის ნაკვეთების იდენტიფიცირება, რომლებიც პროექტის ზემოქმედების ქვეშ მოექცევა. “ტრანს ელექტრიკა ჯორჯიასთან” დადებული ხელშეკრულების საფუძველზე მიწის მესაკუთრეთა უფლებების დაცვის ასოციაცია უზრუნველყოფს 1200 ჰექტარი ფართობის საპროექტო არეალში მოქცეული მიწის ნაკვეთების იდენტიფიცირებას და მათი საკუთრების ფორმის (კერძო, სახელმწიფო, უნებართვო სარგებლობა, რეგისტრირებული, დაურეგისტრირებელი) დადგენას; ასევე ნაკვეთების მესაკუთრეების/მოსარგებლეების განსაზღვრას. შესაბამისი სამუშაოები სრულდება საველე ჯგუფების მეშვეობით და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებთან და სარეგისტრაციო სამსახურებთან თანამშრომლობით. ასოციაციის სპეციალისტები ამზადებენ სახელმწიფო საკუთრებად იდენტიფიცირებული მიწის ნაკვეთების დეტალურ საკადასტრო აზომვით ნახაზებს და უზრუნველყოფენ ამ ნაკვეთების საჯარო რეესტრში რეგისტრაციას; ასევე ეხმარებიან დამკვეთის წარმომადგენლებს სახელმწიფო მიწების საზღვრების ადგილებზე დემარკაციაში. შესრულებული სამუშაოების შედეგად დამკვეთს გადაეცემა დანაკვეთებული და დანომრილი რუკები და რუკებზე ასახული ნაკვეთების ნუსხა ფართობებისა და მესაკუთრეების მითითებით, სახელმწიფო საკუთრებაში არსებული ნაკვეთების დეტალური საკადასტრო აზომვითი ნახაზები და საჯარო რეესტრის ამონაწერები. საპროექტო არეალში შემავალი მიწის ნაკვეთების კვლევის შედეგების საფუძველზე პროექტის განმახორციელებელ კომპანიას მიეცემა მიწის ნაკვეთებზე პოტენციური ზემოქმედების მასშტაბის სრულად განსაზღვრის და ამ ზემოქმედების მინიმუმამდე შემცირებისათვის საჭირო ეფექტიანი სტრატეგიის შემუშავების შესაძლებლობა.


text: საქართველო-რუსეთის საზღვართან, დაღესტნის მონაკვეთის მახლობლად მიმდინარე სპეცოპერაციას საგანგებო განცხადებით გამოეხმაურა პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი. მისი თქმით, სპეცრაზმელების სიცოცხლე შეეწირა საქართველოში მშვიდობის დამყარებას. საქართველო არ დაუშვებს რუსეთის ტერიტორიაზე არსებული „არეულობა, არასტაბილურობა, ძალადობა რაიმე ფორმით გადმოედოს“ და საფრთხე შეუქმნას ქვეყნის მშვიდობიან ფუნქციონირებას - განაცხადა მან. ამასთან, სააკაშვილის სიტყვებით, ადგილობრივ ხალხს და საზოგადოებას არაფერი ემუქრება, ხოლო იმ ადამიანების მოქმედებები, ვინც ქართველი სპეცრაზმელების მკვლელობა ჩაიდინა, ბოლომდე იქნება აღკვეთილი. ოფიციალური ცნობებით, შინაგან საქმეთა სამინისტრო რუსეთიდან შემოსული შეიარაღებული ჯგუფის წინააღმდეგ ახორციელებს ოპერაციას. როგორც იუწყებიან, ორმხრივი სროლის დროს დაიღუპა სამი და დაიჭრა ხუთი სპეცრაზმელი, ლიკვიდირებულია შეიარაღებული დაჯგუფების 11 წევრი.


text: ჩრდილოეთი დაკოტა (North Dakota, Nd) — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს ჩრდილო-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ეწოდა დაკოტას ტომის მიხედვით, რაც „მეგობარს“ ან “მოკავშირეს“ ნიშნავს. 1738-1740 წლებში ეს ტერიტორია გამოიკვლია კანადის ექსპედიციამ (ვერენდრიე). 1803 – ლუიზიანის გაყიდვით გახდა აშშ-ს ნაწილი. 1861 – დაკოტის ტერიტორიის ნაწილია, 1889 წლიდან აშშ-ს შტატია. აქ ბევრი გერმანელი და ნორვეგიელი ახალმოშენეები მოვიდნენ. ფართობი – 179 ათასი. მოსახლეობა – 621 ათასი (თეთრი 94,6 %, აფროამერიკელი 0,6 %, ინდიელი 4,1 %, ლათინურამერიკელი 0,7 %). ქალაქის მოსახლეობა - 48,8 %. ქალაქები – ბისმარკი დედაქალაქი), 53 ათასი, ფარგო, 84 ათასი, გრანდ ფორქსი, 51 ათასი. ცნობილი ადამიანები – მაქსველ ანდერსონი, ლუი ლამური. სქოლიო აშშ-ის შტატები ჩრდილოეთი დაკოტა


text: 12 მარტი — გრიგორიანული კალენდრის 71–ე დღე (ნაკიან წლებში - 72–ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 294 დღე. დღის მოვლენები 1226 : ჯვაროსნებმა იერუსალიმი დაიკავეს. 1605 : კახეთის აჯანყება. 1913 : ავსტრალიის დედაქალაქად გამოცხადდა კანბერა. 1919 : გაიხსნა საქართველოს დემოკრატიული რესპუბლიკის დამფუძნებელი კრება. 1922 : საქართველო, სომხეთი და აზერბაიჯანი გაერთიანდნენ ამიერკავკასიის საბჭოთა ფედერაციულ სოციალისტურ რესპუბლიკაში, რომელიც შევიდა სსრკ-ს შემადგენლობაში. 1938 : გერმანიის ჯარებმა აიღეს ავსტრია. მეორე დღეს გამოცხადდა მისი ანექსია. 1940 : დასრულდა სსრკ-ფინეთის ომი. 1968 : მავრიკი დამოუკიდებელი გახდა ბრიტანეთისაგან. 1992 : ჩეჩნეთმა რუსეთისგან დამოუკიდებლობა გამოაცხადა. 1999 : ჩეხეთი, უნგრეთი და პოლონეთი ნატოში გაწევრიანდნენ. 2009 : ამერიკელმა საქმოსანმა ბერნარდ მეიდოფმა თავი დამნაშავედ ცნო ამერიკის ისტორიაში უდიდეს საინვესტიციო აფიორაში. 2022 : სერდარ ბერდიმუჰამედოვი თურქმენეთის პრეზიდენტად აირჩიეს. ამ დღეს დაბადებულნი 1824 : გუსტავ კირხჰოფი — გერმანელი ფიზიკოსი 1863 : გაბრიელე დ’ანუნციო — იტალიელი მწერალი და პოლიტიკური მოღვაწე 1863 : ვლადიმერ ვერნადსკი — რუსი მინერალოგი და კრისტალოგრაფი. 1877 : ვილჰელმ ფრიკი — გერმანელი იურისტი და პოლიტიკური მოღვაწე 1877 : დავითი (ბურდულაძე) — ქართველი საეკლესიო მოღვაწე. 1882 : კარლოს ბლანკო გალინდო — ბოლივიის პრეზიდენტი (1930–1931) 1885 : გიორგი ეგნატაშვილი — ქართველი ტანმოვარჯიშე 1889 : იდრის I — ლიბიის სამეფოს მეფე (1951–1969) 1911 : გუსტავო დიას ორდასი — მექსიკის პრეზიდენტი (1964–1970) 1914 : ჯულია ლენონი — ინგლისელი მუსიკოსის ჯონ ლენონის დედა 1915 : იირჟი მუხა — ჩეხი მწერალი 1917 : მიხეილ გორბაჩოვი — საბჭოთა კავშირის გმირი (1944) 1918 : თინათინ ასათიანი — ქართველი ფიზიკოსი 1922 : ჯეკ კერუაკი — ამერიკელი მწერალი 1923 : უოლტერ შირა — აშშ-ს კოსმონავტი მფრინავი 1925 : ლეო ესაკი — იაპონელი ფიზიკოსი 1925 : ჰარი ჰარისონი — ამერიკელი მწერალი 1927 : რაულ ალფონსინი — არგენტინის პრეზიდენტი (1983–1989) 1929 : თენგიზ ბურჭულაძე — ქართველი მათემატიკოსი 1937 : ზურაბ სოტკილავა — ოპერის მომღერალი (ტენორი) 1939 : ზურაბ სარჯველაძე — ქართველი ფილოლოგი 1942 : ავთანდილ ბაკურიძე — ქართველი ფერმწერი 1947 : მიტ რომნი — ამერიკელი ბიზნესმენი და პოლიტიკოსი. 1953 : რონ ჯერემი — ამერიკელი პორნო მსახიობი და პორნოგრაფიული ფილმების რეჟისორი 1956 : იოსტ გიპერტი — გერმანელი ქართველოლოგები 1962 : ანდრეას კეპკე — გერმანელი ვეტერანი ფეხბურთელი, 1968 : აარონ ეკჰარტი — ამერიკელი მსახიობი. 1969 : გრემ კოქსონი — ინგლისელი მუსიკოსი 1969 : ბეიაზით ოზთურქი — თურქი მსახიობი 1970 : როი ხანი — ნორვეგიელი ვოკალისტი 1977 : აბდულჰამით გიული — თურქი პოლიტიკოსი 1986 : დავით ქუბრიაშვილი — ქართველი მორაგბე 1987 : თეიმურ რაჯაბოვი — აზერბაიჯანელი მოჭადრაკე 1988 : კონსტანტინოს მიტროღლუ — ბერძენი ფეხბურთელი ამ დღეს გარდაცვლილნი 604 : გრიგოლ I — რომის პაპი 1289 : დემეტრე II, თავდადებული — საქართველოს მეფე 1507 : ბორჯა, ჩეზარე — რომანიის მმართველი, პაპ ალექსანდრე VI-ის შვილი 1605 : გიორგი ბატონიშვილი — კახეთის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე 1788 : ანტონ I — ქართველი საეკლესიო და სახელმწიფო მოღვაწე, საქართველოს კათოლიკოსი, მწერალი, მეცნიერი 1919 : ორბელიანი, ნინო — ქართველი პოეტი 1950 : მანი, ჰაინრიხ — გერმანელი მწერალი 1955 : პარკერი, ჩარლი — ამერიკელი ჯაზ-მუსიკოსი 1956 : ანდრონიკაშვილი, ელო — ქართველი მსაიხიობი 1990 : სუპო, ფილიპ — ფრანგი პოეტი დღესასწაულები მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ბასილი აღმსარებელი მარინე და კირა წმინდა პროტერი ნესტორი მაგიდიელი ნიკოლოზ ფსკოველი აგრეთვე: *მავრიკი: დამოუკიდებლობის დღე (1968). იხილეთ აგრეთვე სხვა თვეები: 0312


source: CulturaX

text: 1623416311 წლის ბოლომდე დღგ-ის ავტომატური დაბრუნების მაჩვენებელი მიაღწევს მილიარდ 700 მილიონ ლარს, რაც ერთი მილიარდით მეტია იმაზე, რაც იქნებოდა ძველი სისტემის შემთხვევაში, – ამის შესახებ ფინანსთა მინისტრმა, ლაშა ხუციშვილმა პარლამენტში, "მინისტრის საათის" ფორმატში სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა. "გასულ წელს, ჩვენ მილიარდზე მეტი ლარი დავუბრუნეთ კომპანიებს, მათ შორის 400 მილიონ ლარამდე დამატებითი თანხის დაბრუნება სწორედ პანდემიის საპასუხოდ განხორციელდა. გასული წლის ნოემბრიდან დღგ-ის დაბრუნება სრულად ავტომატურ რეჟიმში გადავიდა, რის შედეგადაც, მიმდინარე წლის ხუთ თვეში, თითქმის გაორმაგებული გვაქვს დაბრუნების მაჩვენებელი, რომელმაც 750 მილიონ ლარს გადააჭარბა. დარწმუნებული ვარ, აღნიშნული თანხების დაბრუნება ერთ-ერთი უმნიშვნელოვანესი ხელშემწყობი იყო და იქნება ეკონომიკის აღდგენის პროცესში", – აღნიშნა ფინანსთა მინისტრმა. ლაშა ხუციშვილის თქმით, მიუხედავად იმისა, რომ ბოლო წლებში დღგ-ის დაბრუნებას მზარდი ტენდენცია ჰქონდა, გასულ წელს ეს პროცესი განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო. როგორც მინისტრმა აღნიშნა, ბიზნესს მიეცა შესაძლებლობა, მყისიერად ჰქონოდათ წვდომა იმ რესურსებზე, რომლის დაბრუნებაც წინა წლებში ხანგრძლივ პროცედურებთან იყო დაკავშირებული და რეალურად, კერძო სექტორისთვის დამატებით ხარჯს წარმოადგენდა. მისი განმარტებით, დღგ-ის ზედმეტობის დაგროვება, ძირითადად, ხორციელდება ექსპორტიორ ან ისეთ კომპანიებში, რომლებიც ინვესტიციებს ახორციელებენ. ლაშა ხუციშვილის განცხადებით, პანდემიურ პერიოდში მსგავსი კომპანიებისთვის ფინანსებზე სწრაფი წვდომა, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანი იყო.


text: დამრიგებლო საათის მომზადების დროს ერთ–ერთი უმთავრესი კითხვა, რომელზედაც დამრიგებელი პასუხს საჭიროებს – არის: როგორ ავარჩიო ჩემი საუბრებისთვის ყველაზე უფრო შესაფერისი მეთოდი? დღესდღეისობით სწავლების უამრავი სხვადასხვა მეთოდია ცნობილი. ყველა დამრიგებელმა უნდა შეარჩიოს სწავლების სათანადო სტრატეგია და მეთოდიკა, რომელიც უზრუნველყოფს მოსწავლეების მიერ სხვადასხვა საკითხების ოპტიმალურ ათვისებას და გაშინაგნებას. თანაც, სადამრიგებლო საათი განსაკუთრებული დროა მოსწავლეთათვის, ის განსხვავდება დანარჩენი სასწავლო პროცესისაგან. აქ მოსწავლეები ღებულობენ ახალ შთაბეჭდილებებს, სოციალურ გამოცდილებას და მეტად გახსნილად საუბრობენ საკუთარ განცდებსა და ინტერესებზე. პედაგოგიური მიდგომების არსებულ სიმრავლეში გარკვევისათვის გთავაზობთ შემდეგ რეკომენდაციას: სწავლების მეთოდის შერჩევისათვის, პირველ რიგში, მკაფიოდ უნდა იყოს განსაზღვრული სწავლისშედეგები: რა უნდა გაიგოს და რისი გაკეთება უნდა შეძლოს მოსწავლემ მოცემული საუბრების დასრულების შემდეგ? სწავლის შედეგებით განისაზღვრება როგორც სადამრიგებლო საათის შინაარსი, ასევე სწავლების მეთოდიკაც. მუშაობის შედეგების ჩამოყალიბების დროს გაითვალისწინეთ მოსწავლის ასაკობრივი თავისებურებები (შესაძლებლობები, ინტერესები, სენზიტიური პერიოდები). მოსწავლემ სადამრიგებლო საათის ფარგლებში არამხოლოდ გარკვეული ცოდნა უნდა შეიძინოს, არამედ განივითაროს ღირსეული მოქალაქისთვის დამახასიათებელი უნარ_ჩვევები. დამრიგებლის მუშაობის მეთოდები სადამრიგებლო საათის პროგრამაში გამოყენებულია სწავლის შემდეგი მეთოდები: დისკუსია, გონებრივი იერიში, როლური თამაშები, დიდაქტიკური ზღაპრების განხილვა, ექსკურსია. დისკუსია დისკუსია წარმოადგენს სწავლების მეთოდს, როდესაც მასწავლებლის / დამრიგებლის ხელმძღვანელობით მიმდინარეობს სხვადასხვა წინადადების, მოსაზრების, პრობლემების გადაჭრის ხერხების ჯგუფური განხილვა.დისკუსია ნიშნავს საწინააღმდეგო პოზიციების პოლემიკას, სხვადასხვა აზრის ზეპირ (იშვიათად წერით)გამოხატვას. დისკუსია მიმდინარეობს მასწავლებელს / დამრიგებელსა და მოსწავლეებს ან უფრო იშვიათად დაწყებით კლასებში, მოსწავლეთა ორ ჯგუფს შორის. დისკუსიის წარმატებული წარმართვისათვის მასწავლებელმა / დამრიგებელმა სწორად უნდა შეარჩიოს სადისკუსიო თემა და ეფექტურად გაუძღვეს დისკუსიას.


text: "როგორ შეიძლება მოსამართლემ კანონიერი გადაწყვეტილება ინანოს" - ბადრი კოჭლამაზაშვილი გირგვლიანის მკვლელობის საქმეზე ფიგურანტების ციხიდან გამოშვებაზე (ვიდეო) "დღეს რომ შემოსულიყო ეს საქმე და კანონმდებლობაში ჩამეხედა, მაგალითად არსებობს რამდენიმე კრიტერიუმი, ყველა კრიტერიუმით მსჯავრდებულს დაკმაყოფილებული აქვს, როგორ შეიძლება მოსამართლემ მას უარი უთხრას? რა უნდა ჩაწეროს ამ დროს თავის გადაწყვეტილებაში? არ მინდა და გიშვებო? ასეთი არგუმენტებით გადაწყვეტილების მიღება ყოვლად დაუშვებელია. მოსამართლემ უნდა იხელმძღვანელოს მხოლოდ სამართლებრივი არგუმენტებით", - აცხადებს კოჭლამაზაშვილი.


text: აღწერა მოგესალმებით Chatroulette Departamento de San Pedro (Jujuy) Roulettechatting არის საუკეთესო Chatroulette Departamento de San Pedro (Jujuy) ალტერნატივა. გაერთეთ ათასობით ადამიანი მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. უფასო Chatroulette Departamento de San Pedro (Jujuy), რომელიც შეგიძლიათ გააკეთოთ შემდეგი რამ - Chat უფასოდ ყველანაირი ადამიანი. დააკონკრეტა ის, წასვლა 'დაყენებები ". - Fun ადამიანი მთელი მსოფლიოს მასშტაბით. - Chat ვებკამერა 'video' რეჟიმში. - მოსახლეობასთან შეხვედრები სიყვარული და საუკეთესო მეგობარი ყველა ცხოვრების ყოველ დაჭერით. - Chat ანონიმურად, რომელსაც არ მიკრო და არ ვიდეოკადრები 'text' რეჟიმში. - მსოფლიოში ყველაზე ცნობილი სტატისტიკა, რომელიც თქვენ გაქვთ კარგი დრო. - Spy სხვები ვიდეო ჩეთები ანონიმურად თუ დაიშვება. - უამრავი ხალხის მთელ მსოფლიოში. - თუ არ გვინდა, რომ იყოს spied შეცვლის in 'პარამეტრები'. იმისათვის, რომ დაიწყოს პრესის "F2" ან დაწკაპეთ 'დაიწყება.


text: ვინ იყვნენ ე.წ. „თბილისელი რევოლუციონერები“, რომელთაც სოხუმიდან დევნილი რესპონდენტი იხსენებს; რა განწყობით მიდიოდა ხალხი სოხუმში გამართულ მიტინგებზე. ომამდე დაგროვილი საფიქრალი და სათქმელი მოისმინეთპროგრამაში „გადაკვეთის წერტილი“, რომელიც მომზადებულია „ბერგჰოფის ფონდთან“ პარტნიორობით. გერმანული არასამთავრობო ორგანიზაცია „ბერგჰოფის ფონდი“ კონფლიქტოლოგიისა და მშვიდობის მშენებლობის საკითხებზე მუშაობს. ფონდი 2000 წლიდან სწავლობს კავკასიაში არსებულ კონფლიქტებს, 2008 წლიდან კი ფასილიტაციას/მედიაციას უწევს ქართულ-აფხაზურ და ქართულ-ოსურ სამოქალაქო დიალოგის პროცესს. გადაცემის სტუმრები: შოთა შველიძე - „ბერგჰოფის ფონდის“ პროექტის ადგილობრივი კოორდინატორი; რუსიკო მარშანია - წარმომადგენელი „ბერგჰოფის ფონდის“ და არასამთავრობო ორგანიზაციისა "პირისპირ". გადაცემას ნინო ხარაძე უძღვება რადიო თავისუფლების თბილისის სტუდიაში.


საბავშვო ბაღების დეფიციტი - მერობის კანდიდატების დაპირება - TV25 საბავშვო ბაღების დეფიციტი - მერობის კანდიდატების დაპირება 14, სექტემბერი 2021 21:45:00 ბათუმში, ყოველწლიურად, საბავშვო ბაღის მიღმა, 1000-დან 1500-მდე ბავშვი რჩება. ქალაქის გაზრდილ მასშტაბებს და ასევე გაზრდილ მოსახლეობას, სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა რაოდენობა ვერა და ვერ აკმაყოფილებს. პრობლემას ყველა კარგად იცნობს, თუმცა ფაქტი ჯიუტია. ისიც რეალობაა, რომ საკმარისი საბავშვო ბაღების ფუნქციონირებისთვის მაინცადამაინც არავინ ირჯება. დღეს, ბათუმის მერობის კანდიდატები პრობლემის გადაჭრის გზებზე თამამად საუბრობენ. მაგალითად, გაერთიანებული ოპოზიციის კანდიდატისთვის, გამოსავალი, ვაუჩერიზაციის პრინციპის დანერგვაა. ვაუჩერიზაციის მოდელი მიაჩნია სწორ გამოსავლად პარტია „საქართველოსთვის“ მერობის კანდიდატსაც. ირაკლი მიქელაძე, ფიქრობს, რომ ამ გზით მშობელს ექნება არჩევანის უფლება და თუ კერძო ბაღს აირჩევს, თვითმმართველობა გადასახადს შეუმსუბუქებს. გეგმა ასეთია, თუმცა, რა დაუჯდება ამ პროგრამის განხორციელება საშუალოდ მუნიციპალიტეტს და როგორ მოახდენს ამისთვის ფულადი რესურსის მობილიზებას, კონკრეტულ გეგმაზე კანდიდატი ვერ საუბრობს. ვაუცერიზაციასთან ერთად, ახალი საბავშვო ბაღების აშენება შედის ბათუმის მერობის დამოუკდებელი კანდიდატის - გია ხალვაშის გეგმაშიც. ამბობს, რომ მშენებლობებისთვის თანხებს, ბიუროკრატიის შემცირებით შეძლებს. განსხავვებით სხვა მერობის კანდიდატებისგან, „გირჩში“ ამბობენ, რომ მოქმედი საჯარო ბაღები, კერძო საკუთრებაში უნდა გადავიდეს. რა სიკეტეს მოიტანს ეს? გიორგი ფუტკარაძე ამბობს, რომ გაიზრდება კონკურენცია, ეს კი ფასებს დაწევს და სერვისს გააუმჯობესებს. ფუტკარაძე არ გამორიცხავს, რომ მერიამ, მოწყვლადი ჯგუფები დააფინანსოს. როგორ აპირებს მმართველი გუნდის კანდიდატი გამარჯვების შემთხვევაში პოლიტიკის შეცვლას, ან ფიქრობს თუ არა საერთოდ ამ კუთხით, არჩილ ჩიქოვანის პოზიცია ვერც ამ კონკრეტულ საკითხზე მოვისმინეთ. კანდიდატი, ამჯერადაც დაგვემალა.


კახეთის ხუთ რაიონში სეტყვასაშიში პროცესები განეიტრალდა – Media.Adamsholding.Ge სეტყვის საწინააღმდეგო სისტემის აქტიური გამოყენების შედეგად 11 ივნისს კახეთის ხუთ რაიონში სეტყვასაშიში პროცესები განეიტრალდა. რეგიონში სამხრეთ-დასავლეთი მიმართულებიდან შემოსული ფრონტალური ტიპის ატმოსფერული ნალექის მასები ხუთ რაიონში სამ ეტაპად გავრცელდა. ინფორმაციას ბუნებრივ მოვლენებზე აქტიური ზემოქმედების ცენტრი ავრცელებს. სეტყვასაშიში პროცესების გასანეიტრალებლად სისტემამ საერთო ჯამში 60 ერთეულამდე რაკეტა გაისროლა. პირველ ეტაპზე დღის 17:30 საათიდან ღრუბლის მასები სიღნაღის და დედოფლისწყაროს რაიონებში გავრცელდა. კრიტიკულ ეტაპზე სეტყვის მოსვლის ალბათობამ 100 % შეადგინა, მოსალოდნელი სეტყვის მარცვლების ზომა 9 მმ იყო. 18:00 საათიდან ღრუბელი უკვე თელავის რაიონშიც გავრცელდა, კრიტიკულ ეტაპზე სეტყვის მოსვლის ალბათობამ 100 % შეადგინა, მოსალოდნელი სეტყვის მარცვლების ზომა 27 მმ იყო. ცენტრის ცნობით, დამუშავების შედეგად ღრუბელი შესუსტდა და 19:10 საათისთვის გასცდა დასაცავ ტერიტორიას. 18:16 საათიდან ღრუბლის მასებმა გურჯაანის და ყვარლის რაიონები მოიცვა. კრიტიკულ ეტაპზე სეტყვის მოსვლის ალბათობამ 100 % შეადგინა, მოსალოდნელი სეტყვის მარცვლების ზომა 58 მმ იყო. სამივე ეტაპზე 18:11 სთ-დან 19:37 სთ-მდე სარაკეტო დამუშავება აკრძალული ზონების არსებობის პირობებში შეზღუდვებით მიმდინარეობდა. ზემოქმედების შედეგად ნალექის უდიდესი ნაწილი წვიმის სახით ჩამოიცალა. გარკვეული რაოდენობის სეტყვის მოსვლა ყვარლის რაიონში დასახლებული ტერიტორიების თავზე, სროლისთვის შეზღუდულ რაიონებში დაფიქსირდა. ბუნებრივ მოვლენებზე აქტიური ზემოქმედების ცენტრის მიერ მონიტორინგი 24 საათიან რეჟიმში გრძელდება.


text: ქემოსინთეზი ქემოსინთეზი ეწოდება ისეთ პროცესს, რომლის დროსაც ავტოტროფული ორგანიზმები, კერძოდ კი, ბაქტერიები არაორგანულიდან ორგანული ნივთიერების წარმოსაქმნელად მინერალურ ნივთიერებათა დაჟანგვის შედეგად გამოყოფილ ენერგიას იყენებენ. ქემოსინთეზის უნარი გააჩნია: რკინაბაქტერიები არაორგანული და ორგანული ნივთიერებების სინტეზისათვის რკინის ნაერთების დაჟანგვის შედეგად გამოყოფილ ენერგიას იყენებენ, გოგირდბაქტერიები კი გოგირდის ნაერთების დაჟანგვისას გამოყოფილ ენერგიას. აზოტფიქსაციისა და ნიტრიფიკაციის ბაქტერიებს დიდი მნიშვნელობა აქვს აზოტოვანი მარილებით ნიადაგის გამდიდრებაში. მათ უნდა შესწევთ ჰაერიდან შეითვისონ მცენარეებისათვის მიუწვდომელი აზოტი და გარდაქმნან აზოტოვან მარილებად, რომელიც მცენარეის ზრდა-განვითარებისათვის აუცლებელია. ზოგიერთი ასეთი ბაქტერია პარკოსან მცენარეთა ფესვების უჯრედებში არსებობს, სადაც წარმოქმნის კოჟრებს, ამიტომ მათ კოჟრის ბაქტერიები ეწოდებათ. ლიტერატურა[რედაქტირება] - გ.თუმანიშვილი, ი.ლაზრიშვილი, ნ. მითაგვარია, ი .ქორქია, გ. ღვალაძე, ს .ცაგარელი; "ბიოლოგია" სახელმძღვანელო მე-7 კლასელთათვის. თბილისი. 1998. გვ 62.


text: 16 ნოემბერს საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის საგამოფენო დარბაზში მხატვრების თათია ირემაშვილის, ია ბახტაძის და თამთა ცაციაშვილის ნამუშევრების გამოფენა გაიმართა. წარმოდგენილი იყო ტექსტილის, კერამიკის, მინანქრის, გრაფიკული და სხვა ნამუშევრები. ია ბახტაძის გრაფიკაში ასახულია სოციალური თემატიკა. მაგალითად, ქალის არსებობის ასპექტები, მასთან დაკავშირებული სოციალური პრობლემატიკა. მათ შორის არის ქალებზე ძალადობის თემაზე შესრულებული ნამუშევრები. ექსპოზიციაზე წარმოდგენილი იყო ბეჭდვითი გრაფიკის ტექნიკები: ოფორტი, მონოტიპია, ლინოგრავიურა, აპლიკაციები და ა.შ. თამთა ცაციაშვილის მინანქრის ნამუშევრები შესრულებულია სხვადასხვა ტექნიკით. წარმოდგენილი იყო როგორც სამკაული, ასევე დეკორატიული პანოები და ილუსტრაციები ლითონზე. თათია ირემაშვილის თექის ნამუშევრები გამოირჩევა საინტერესო სიუჟეტით. წარმოდგენილი იყო ცნობილი მხატვრების ნამუშევრების ასლები თექაში. ასევე გამოფენილი იყო მხატვრის კერამიკული ნამუშევრები და განსაკუთრებული დიზაინით სხვადასხვა მასალების გამოყენებით შექმნილი ჭადრაკი. ექსპოზიციაზე წარმოდგენილ მხატვრებს არაერთ პერსონალურ თუ ჯგუფურ გამოფენაში მიუღიათ მონაწილეობა. ასევე დაჯილდოებულნი არიან არაერთი კონკურსის საპრიზო ადგილებით.


ca86 ზაქარია ქუცნაშვილი დეპუტატის მანდატს ტოვებს. ამის შესახებ მან ჟურნალისტებთან მმართველი გუნდის პოლიტსაბჭოს სხდომის დასრულების შემდეგ განაცხადა. "მე ვაცნობიერებ ქართული საზოგადოების გაღიზიანებას... ამავდროულად, ვფიქრობ, რომ პარლამენტის თავმჯდომარე გადადგეს და ამ პროცესში ჩართული მასპინძელი პირი, დარჩეს თანამდებობაზე... მზად ვარ, დავტოვო ჩემი დეპუტატის თავისუფალი მანდატი," - განაცხადა ქუცნაშვილმა. ქუცნაშვილმა თბილისში რუსი დეპუტატების ვიზიტთან დაკავშირებით კიდევ ერთხელ ისაუბრა და კიდევ ერთხელ აღნიშნა, რომ დუმის დეპუტატები, რომლებმაც საზღვარი გადმოკვეთეს, ოკუპაციის კანონს არ აღიარებს. "საქართველომ გუშინ შუადღემდე გაიმარჯვა, დაანახა, რა მსოფლიოს ქართველი ხალხის ნება, რომ ჩვენ ოკუპაციას არ შევეგუებით," - ამბობს ქუცნაშვილი. პოლიტსაბჭოს დასრულების შემდეგ ცნობილი გახდა, რომ პარლამენტის თავმჯდომარემ თანამდებობის დატოვების გადაწყვეტილება მიიღო.


ვიმეორებ, მაიმედებს ამ საქმეში ამერიკელთა მონაწილეობა, თუმცა, მახსოვს, აქ ჩამოსულმა უცხოელმა პროკურორებმა არაერთ საქმეზე თქვეს, რომ წინა ხელისუფლების წარმომადგენელთა ბრალეულობა იკვეთებოდა, მაგრამ ამას შედეგი არ მოჰყოლია. ჰოდა, მალე ალბათ ინტერპოლი ჩათვლის, რომ ამ ორგანიზაციას სასაცილოდ ვიგდებთ და ჩვენი პროკურატურის განცხადებას აღარ მიიღებს... ეს იმის ბრალია, რომ თავის დროზე პროკურატურაში მისდიოდათ დირექტივები, სამართლიანობა არ აღდგენილიყო და ლამის ქართული სასამართლოს დამოუკიდებლობის სიმბოლოდ გამოაცხადეს კაცი, რომელიც მანამდე ამ სასამართლოს დამსამარებლად მიაჩნდა ყველას... მოკლედ, ჩვენში ნაფტალინში ბვერი ინახავს თავს, მერე ჩამოიბერტყავენ მას და ახალი ხელისუფლების "ჯარისკაცები" ხდებიან... ასეთ ვითარებაში სამართლიანობის აღდგენაზე ლაპარაკი ზედმეტია...


text: სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარე — მხარე დასავლეთ საქართველოში, მოიცავს ისტორიულ–გეოგრაფიული პროვინციების სამეგრელოს და ზემო სვანეთის ტერიტორიებს. რეგიონის საერთაშორისო კოდია: GE-SZ. ადმინისტრაციული დაყოფა სამეგრელო-ზემო სვანეთის მხარეში შედის საქართველოს კანონმდებლობით განსაზღვრული შემდეგი ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეულები: ზოგადი ცნობები მხარის ფართობი შეადგენს 7441 კვ.კმ-ს, მოსახლეობა — 330 761 კაცს, მოსახლეობის სიმჭიდროვე 1 კვ.კმ-ზე — 44,45 კაცს. მხარის ადმინისტრაციული ცენტრია ქალაქი ზუგდიდი. მხარეში 500 დასახლებული პუნქტია, მათ შორის: ქალაქი — 8: აბაშა, ზუგდიდი, მარტვილი, სენაკი, ფოთი, წალენჯიხა, ხობი, ჯვარი; დაბა — 2: მესტია, ჩხოროწყუ; სოფელი — 491. გეოგრაფია სამეგრელო–ზემო სვანეთი მდებარეობს საქართველოს ცენტრალურ ჩრდილო–დასავლეთ ნაწილში. რეგიონის ტერიტორია საქართველოს ტერიტორიის 10,6 %-ია, რაც შეადგენს 7441 კვ.კმ-ს, ამ მონაცემით სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონს მეორე ადგილი უკავია საქართველოს რეგიონებს შორის, ხოლო ტყეებს უკავიათ 3,01 ათასი კვ.კმ. ანუ რეგიონის მთლიანი ფართობის 40,7 %. დასავლეთიდან სამეგრელო-ზემო სვანეთს შავი ზღვა ესაზღვრება, ჩრდილო-დასავლეთით — აფხაზეთი, რომელთანაც საზღვარი მდინარე ენგურზე და კოდორის ქედზე გადის, ჩრდილოეთით — რუსეთის ფედერაციის სუბიექტები: ყარაჩაი-ჩერქეზეთი და ყაბარდო-ბალყარეთი არიან გამოყოფილი კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედით, ჩრდილო-აღმოსავლეთით და აღმოსავლეთით — რაჭა-ლეჩხუმის და ქვემო სვანეთის მხარე, რომელთანაც სვანეთის და ეგრისის ქედებზე და ასხის მასივზე გადის საზღვარი, სამხრეთ-აღმოსავლეთით — იმერეთი და სამხრეთით — გურია. ზემო სვანეთი საქართველოს ჰიფსომეტრიულ „ჭერად“ ითვლება. მისი ტერიტორიის 96 % ზღვის დონიდან 1000 მეტრზე, ხოლო 65,8 % 2000 მეტრზე მაღლა არის განლაგებული. ზომიერი კლიმატი, ბუნებრივი სილამაზე და დაცული ფაუნა ზამთრისა და ზაფხულის ტურიზმის განვითარების საშუალებას იძლევა. ისტორია მხარის ადრინდელი ისტორია იხილეთ სტატიებში: სამეგრელო სვანეთი ოდიშის სამთავრო სვანეთის სამთავრო აფხაზეთის სამთავრო იმერეთის სამეფო საქართველოს ისტორია მმართველობა მხარის ადმინისტრაციული ერთეულებია: 1 თვითმმართველი ქალაქი და 7 მუნიციპალიტეტი. მხარეში სახელმწიფო მმართველობას ახორციელებს საქართველოს პრეზიდენტის მიერ დანიშნული სახელმწიფო რწმუნებული-გუბერნატორი. ამ თანამდებობაზე, რომელიც შემოღებულ იქნა 1995 წლის დეკემბერში, დღემდე მუშაობდნენ: 1995 — ბონდო ჯიქია 2000 — ლერი ჭითანავა 2004 — გიგი უგულავა 2005 — მიხეილ არდია 2007 — ზაზა გოროზია 2011 — გურამ მისაბიშვილი 2012 — ზაზა გოროზია (მეორედ) 2013 — თენგიზ გუნავა 2013 — ლევან შონია 2018 — ალექსანდრე მოწერელია მოსახლეობა რელიგია საქართველოს სახელმწიფოსა და საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიას შორის 2002 წლის 14 ოქტომბერს დაიდო კონსტიტუციური შეთანხმება, რომლის თანახმად სახელმწიფო და ეკლესია ადასტურებენ მზადყოფნას, ითანამშრომლონ ურთიერთდამოუკიდებლობის პრინციპის დაცვით, ქვეყნის მოსახლეობის საკეთილდღეოდ. ამჟამად სამეგრელო-ზემო სვანეთის ტერიტორიაზე მოქმედებს საქართველოს სამოციქულო ავტოკეფალური ეკლესიის ხუთი ეპარქია: ზუგდიდისა და ცაიშის ეპარქია (ქ. ანაკლია, ქ. ზუგდიდი, ქ. წალენჯიხა, ქ. ჯვარი, ზუგდიდისა და წალენჯიხის მუნიციპალიტეტები) — გერასიმე. კათედრა ზუგდიდსა და ცაიშში, რეზიდენცია ზუგდიდსა და წალენჯიხაში. მესტიისა და ზემო სვანეთის ეპარქია (დ. მესტია და მესტიის მუნიციპალიტეტი) — ეპისკოპოსი ილარიონი (ქიტიაშვილი). კათედრა და რეზიდენცია მესტიაში. სენაკისა და ჩხოროწყუს ეპარქია (ქ. სენაკი, დ. ჩხოროწყუ, ჩხოროწყუს და სენაკის მუნიციპალიტეტები) — მიტროპოლოტი შიო (მუჯირი). კათედრა და რეზიდენცია სენაკსა და ჩხოროწყუში. ფოთისა და ხობის ეპარქია (ქ. ფოთი, ქ. ხობი, ხობის მუნიციპალიტეტი) — მიტროპოლიტი გრიგოლი (ბერბიჭაშვილი). კათედრა ფოთში, რეზიდენცია ფოთსა და ხობში. ჭყონდიდის ეპარქია (ქ. აბაშა, ქ. მარტვილი, მარტვილის და აბაშის მუნიციპალიტეტები) — მთავარეპისკოპოსი პეტრე (ცაავა). კათედრა მარტვილში, რეზიდენცია მარტვილში, აბაშაში. ეკონომიკა ეკონომიკური განვითარების დონე მნიშვნელოვნად განსხვავდება ზღვისპირა (ფოთი, ხობი), ცენტრალურ და მაღალმთიან ზონებში (მესტია). ფოთი საქართველოს გარე სამყაროსთან დამაკავშირებელი მთავარი ჭიშკარია, რომელზეც მოდის ქვეყნის სავაჭრო ტვირთბრუნვის მნიშვნელოვანი წილი. რეგიონის ეკონომიკური გაჯანსაღება მნიშვნელოვნადაა დამოკიდებული აფხაზეთთან პოლიტიკური ურთიერთობების მოწესრიგებაზე. ფოლკლორი სამეგრელო-ზემო სვანეთის მდიდარი ისტორიული მემკვიდრეობიდან გამომდინარე ფოლკლორული მასალა კუთხის ტურისტული მიმზიდველობის მნიშვნელოვანი ფაქტორია. მეგრული და სვანური ფოლკლორი გამოირჩევა განსაკუთრებული ლირიზმით, დინამიურობითა და თავისთავადობით. ფოლკლორული მასალა მოიცავს — მუსიკას, ქორეოგრაფიას, ზეპირსიტყვიერებას, სახვით და გამოყენებით ხელოვნებას, ეთნოგრაფიულ მახასიათებლებს, სახალხო და რელიგიური დღესასწაულების დათვალიერებასა და გაცნობას, რომელთა დათვალიერება და მოძიება ტურისტს (მომხმარებელს) შეუძლია, როგორც ისტორიულ-კულტურული ძეგლების (ხუროთმოძღვრება, მუზეუმები) დათვალიერებით, აგრეთვე შესაბამისი სახის სამეცნიერო თუ გასართობი დაწესებულებების მონახულებით. მეგრულ ფოლკლორში აირეკლება ბარისათვის დამახასიათებელი (ცეკვა და სიმღერა) კულტურა, მისი ისტორია ჩამოყალიბებიდან დღემდე. ხოლო სვანურ სიმღერებსა და ცეკვებში მთის კულტურა, მისი განვითარებისა და თვითმყოფადობის ყველა იერსახე საინტერესოდაა შემონახული. ხალხური ხელოვნების გადარჩენასა და აუთენტურობის დაცვას, ხალხური ხელოვნების პოპულარიზაციას, მისი ძირძველი კერების აღორძინებას ემსახურება პროგრამები, რომელსაც ახორციელებენ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროსთან ერთად. საპრეზიდენტო ფოლკლორის მხარდაჭერის ეროვნული პროგრამის საფუძველზე 2006 და 2007 წ.წ. ეროვნული სამოსით რეგიონში შეიმოსა 27 ფოლკლორული ანსამბლი. მათ შორის არიან უხუცესები, მოზარდები, მოზრდილები, აგრეთვე ოჯახური და სოფლის ანსამბლები. მათთვის შეძენილ იქნა აგრეთვე ეროვნული საკრავები. აღნიშნული პროგრამების განხორციელება ხელს უწყობს, როგორც ხალხური შემოქმედებითი კოლექტივების საკონცერტო იერსახის შექმნას, ასევე კულტურული ცხოვრების გამოცოცხლებას, ხალხური ხელოვნების ცოცხალი მატარებლების მოძიების ხელშეწყობას. კულტურის, ძეგლთა დაცვისა და სპორტის სამინისტროსა და ადგილობრივი თვითთმართველობის ორგანოების ერთობლივად განხორციელებული პროექტების ფარგლებში იმართება აგრეთვე საქართველოს სხვადასხვა კუთხის ხალხური თვითშემოქმედების ანსამბლების გაცვლითი კონცერტები ყოველ მეორე წელს ხობში იმართება მეგრული სიმღერის საერთაშორისო ფესტივალი. ფესტივალში მონაწილეობას იღებენ მსოფლიოს სხვადასხვა კუთხიდან ჩამოსული მუსიკოს-შემსრულებლები. 2009 წლის სექტემბერში, ხობი რიგით მეხუთე, საიუბილეო ფესტივალს უმასპინძლებს. ზუგდიდში ჩამოყალიბებულია სალოტბარო სკოლა, რომელსაც ხელმძღვანელობს მსოფლიოში ცნობილი უხუცესი ლოტბარი, ანსამბლ „ოდოიას“ ხელმძღვანელი პოლიკარპე ხუბულავა. რეგიონში მოღვაწეობენ ფოლკლორის ცნობილი მოღვაწეები — იროდი ტიკარაძე (ფოთი) და მურთაზ ციმინტია (წალენჯიხა), ისლამ ფილფანი, კანდიდ მერლანი (მესტია). ღირსშესანიშნაობები სამეგრელოს და ზემო სვანეთის მხარის ტერიტორიაზე ასეულობით ხუროთმოძღვრული ძეგლია აგებული: საკულტო შენობები, ეკლესია-მონასტრები, სათავდაცვო თუ სამეურნეო ნაგებობები. ხოლო შუასაუკუნეობრივი აღმშენებლობა უმთავრესად საეკლესიო ნაგებობითაა წარმოდგენილი. უძველეს მონასტერთა შორის აღსანიშანავია მარტვილ-ჭყონდიდის მონასტერი, რომელიც X საუკუნეში ქართული ეკლესიის ერთ-ერთ ბურჯად აქცია აფხაზთა მეფე გიორგი მეორემ, ხოლო ბაგრატ მეოთხემ ჭყონდიდი სამოღვაწეო კათედრად მიუჩინა გიორგი მთაწმინდელს. ქართლის ცხოვრების ცნობით ბაგრატ IV მარტვილის მონასტერშია დამარხული. ისტორიული ძეგლები აბაშის მუნიციპალიტეტი სეფიეთის ტაძარი ტყვირის ეკლესია სუჯუნის წმინდა გიორგის ეკლესია კადარის ეკლესია გულეიკარის წმინდა გიორგის ეკლესია ზუგდიდის მუნიციპალიტეტი დადიანთა სასახლე ზუგდიდში კორცხელის ღვთისმშობლის ეკლესია ცაიშის მონასტერი ანაკლიის ციხე ზუგდიდის ბოტანიკური ბაღი ჭაქვინჯის ციხე რუხის ციხე მარტვილის მუნიციპალიტეტი მარტვილის (ჭყონდიდის) სამონასტრო ანსამბლი წაჩხურის მთავარანგელოზის ეკლესია თამაკონის ციხე აბედათის ციხე-დარბაზი ნოღის ციხე მარტვილის მონასტერი, ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ტაძარი VII ს, ჩიქოვანების ეკლესია XII ს. ნახარებაოს წმ. გიორგის სახელობის ეკლესია XII ს. წმ. ანტონ ჭყონდიდელის საფლავი. ოფუცხოლე - დადიანების საბანაო ადგილი. სოფელი გაჭედილი - მოთენას მღვიმე - ისტორიული მღვიმე, ტბა, საბანაო ადგილები. სოფელი ბალდა - ღვთისმშობლის მიძინების სახელობის ეკლესია XIII ს. ბილიკი მთაში. ჟუჟღი - ჩანჩქერი ხავსიან კლდეზე. მდინარე აბაშის ხეობა, ბზის ტყე. ონიორე - ჩანჩქერი მდინარე აბაშაზე, მდინარე აბაშის სათავე, კარვების გასაშლელი ადგილი. ტობის მღვიმე (ბალდა) – 234 მ სიმაღლის „ტობის“ ჩანჩქერი, ტბები, დარბაზები. სოფელი სალხინო - ღვთისმშობლის შობის სახელობის ეკლესია XVIII ს. დადიანების სასახლე, ისტორიული მარანი. მდ. წაჩხურუს ხეობა, „ხიზნების მღვიმე“ (ისტორიული მღვიმე-ნამოსახლარი). წაჩხურუს მთავარანგელოზის სახელობის ეკლესია XVIII ს. გადმოსახედი ადგილები, მდ. წაჩხურუს ხეობა, მთის ბილიკები. წალენჯიხის მუნიციპალიტეტი წალენჯიხის მაცხოვრის ფერიცვალების ტაძარი გამაჯისციხის ნანგრევები ციხე კაცხარა სამიქაოს გამოქვაბული საეპისკოპოსო ეკლესია ჯაღირის ციხე წმინდა ბარბარეს ეკლესია ულურიის ციხე მამუკიას კოშკი დილაქირსეს ციხე-სიმაგრე სქურის ციხის ნანგრევები ლესალეს ციხის ნანგრევები ჯგალის კონუსისებრის კოშკი ჯგალის წმინდა ნიკოლოზის სახელობის ეკლესია ქ. ჯვარის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის ეკლესია ობუჯის, ჯგალის (ლეხარჩილეს), საჩინოს მშენებარე ეკლესიები. ციხე-კოშკი ომუნე ციხე-კოშკი მუმანა ლექარდეს ციხე-კოშკი ლეშამგეს ეკლესია სათოფურიანი ციხის ნანგრევები მაღალგორის ციხე დობერას ციხე ნაოხვამუ საეკლესიო კათედრა ჯიხა თავდაცვითი ხასიათის ჯვარის ეკლესია ქვაცანცალა წმინდა გიორგის სახელიობის ეკლესია (ნანგრევები) XI ს. ნოჯიხევი ციხის ნანგრევები ჯიხა ციხის ნანგრევები (ჩქვალერი) ჯიხა ციხის ნანგრევები (საჩინო) წმინდა გიორგის სახელობის ეკლესია (მუჟავა) ნოჯიხური XI—XV ს. მუზეუმები ზუგდიდის ისტორიულ-არქიტექტურული მუზეუმი ნოქალაქევის არქეოლოგიური მუზეუმ-ნაკრძალი სვანეთის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი ჩხოროწყუს მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი გივი ელიავას სახელობის მარტვილის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი წალენჯიხის ისტორიულ-ეთნოგრაფიული მუზეუმი ჟიული შარტავას სახელობის სენაკის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმი ტერენტი გრანელის სახლ-მუზეუმი ტარას კვარაცხელიას სახლ–მუზეუმი ლეო ქიაჩელის სახლ–მუზეუმი ეგნატე ფიფიას სახელობის მუზეუმი (ჩქვალერი) განათლება და მეცნიერება განათლებისა და მეცნიერების პრიორიტეტულობა სამეგრელოს და ზემო სვანეთის საზოგადოების ისტორიული მემკვიდრეობაა. რასაც ადასტურებს ძველი კოლხეთის სამეფოს, აგრეთვე ადრექრისტიანული და შუასაუკუნეების პერიოდის საგანმანათლებლო და მეცნიერული წყაროები. ქვეყანაში მიმდინარე საგანმანათლებლო რეფორმებში თავიდანვე ჩაერთო რეგიონის ყველა საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ორგანიზაცია. საშუალო ზოგად-საგანმანათლებლო და უმაღლესი განათლების სისტემის ხელმძღვანელობას კანონის თანახმად განათლებისა და მეცნიერების სამინისტროსთან ერთად ახორციელებენ: სახელმწიფო რწმუნებულის – გუბერნატორის ადმინისტრაცია და ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები. 2008 წლის სექტემბრის მონაცემებით რეგიონში ფუნქციონირებს – 256 საჯარო და 21 კერძო ზოგადსაგნამანათლებლო სკოლა, 3 ობოლ და მზრუნველობამოკლებულ მოზარდთა დაწესებულება, რომელთა დაფინანსება ხდება ცენტრალური ბიუჯეტიდან მოსწავლეთა რაოდენობის შესაბამისად ვაუჩერიზაციის მიხედვით. ხოლო სახელმწიფო დაფინანსებაზე არსებული სკოლამდელი აღზრდის დაწესებულებათა რიცხვი რეგიონში შეადგენს 187-ს, მათ დაფინანსებას კანონის შესაბამისად ახდენენ ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოები. კერძო სკოლამდელ დაწესებულებათა რიცხვი 15. ზოგადსაგანმანათლებლო საჯარო სკოლებში რეფორმების მიმდინარეობის მეთოდურ და ზოგად სასწავლო დახმარებას ახდენენ ადგილობრივი საგანმანათლებლო რესურს-ცენტრები მუნიციპალური ტერიტორიული დაყოფის მიხედვით. რეგიონული დღესასწაულები კონსტანტინეობა – აღინიშნება 1989 წლიდან, ყოველი წლის 15 მაისს, კონსტანტინე გამსახურდიას დაბადების დღეს. სახალხო ზეიმი იმართება კონსტანტინე გამსახურდიას სახლ–მუზეუმში. ვლაქერნობა – აღინიშნება ყოველი წლის 15 ივლისს, ყოვლადწმიდა ღვთისმშობლის კვართის შემოსვის მსოფლიო დღეს, ზუგდიდის ვლაქერნის ღვთისმშობლის სახელობის საკათედრო ტაძარში. კვირიკობა – აღინიშნება 28 ივლისს, წმინდა კვირიკესა და წმინდა ივლიტას წამების დღეს. სპორტი სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში ფუნქციონირებს 9 კომპლექსური და 3 მარტივი ტიპის სასპორტო სკოლა. სპორტულ სკოლებში ფუნქციონირებს სექციები შემდეგ სახეობებში: ბერძნულ-რომაული ჭიდაობა ჭიდაობა სამბო მაგიდის ჩოგბურთი კარატეს სექცია ტანვარჯიში მკლავჭიდი კალათბურთი ფრენბურთი ხელბურთი ფეხბურთი რეგიონში ჩამოყალიბებულია ფედერაციები, რომლებიც კოორდინაციას უწევენ კლუბებს სახეობების მიხედვით. ზუგდიდში რეკონსტრუქცია გაუკეთდა ცენტრალურ სტადიონს. რეგიონში არის ცალკე იურიდიულ პირად ჩამოყალიბებული საფეხბურთო კლუბები, რომლებიც წარმატებით ასპარეზობენ საქართველოს ჩემპიონატში: საფეხბ. კლუბი ზუგდიდი (ზუგდიდი) - უმაღლესი ლიგა საფეხბ. კლუბი მერანი (მარტვილი) – უმაღლესი ლიგა საფეხბ. კლუბი კოლხეთი 1913 (ფოთი) - 1 ლიგა საფეხბ. კლუბი კოლხეთი (ხობი) - 1 ლიგა საფეხბ. კლუბი სქური (წალენჯიხა) - 2 ლიგა ფეხბურთის განვითარებისა და ხელშეწყობის მიზნით სახელმწიფოს მიერ დაფინანსებული პროგრამების ფარგლებში მხარეში მოქმედებს 73 მარტივი ტიპის სტანდარტული, 43 მინი ფეხბურთის ხელოვნურსაფარიანი და 16 კომპლექსური მოედანი. რეკონსტრუქცია ჩაუტარდა ზუგდიდის ცენტრალურ სტადიონს. ქ. აბაშაში ჩამოყალიბებულია ცხენოსან სპორტსმენთა კლუბი, რომელმაც საქართველოს 2008 წ. გუნდურ ჩემპიონატში პირველი ადგილი დაიკავა. სამეგრელო-ზემო სვანეთის რეგიონში ფუნქციონირებს 5 საჭადრაკო სკოლა და 2 საჭადრაკო სექცია, სადაც აღზრდილა არაერთი წარმატებული მოჭადრაკე: ნონა გაფრინდაშვილი — 5-გზის მსოფლიო ჩემპიონი; ნანა ალექსანდრია — 9-გზის ოლიმპიური ჩემპიონი; ალექსანდრე დგებუაძე — დიდოსტატი; კონსტანტინე შანავა — დიდოსტატი; ტურნირებზე წარჩინებით ასპარეზობენ ნორჩი მოჭადრაკეები: ქ. ფოთის ნ. ალექსანდრიას სახ. საჭადრაკო სკოლის მოსწავლეებმა 2008 წელს მოიპოვეს მსოფლიოს ვიცე ჩემპიონის ტიტული 10 წლის გოგონათა შორის, ხოლო 12 წლის გოგონათა შორის პირველობაზე მოიპოვეს ბრინჯაოს მედლები. რეგიონი გამოირჩევა სპორტული წარმატებებით ძალოსნობაში. საქართველოს ჩემპიონები და პრიზიორები: ირაკლი ცანავა – დავით გოგია – გიორგი საჯაია – ილიკო ჯალაღონია – თემურ ჩხეიძე – ზაალ კვიციანი – თემურ პერტაია – აგული გეგელია – აღნიშვნის ღირსია ზუგდიდელი მშვილდოსანი ქრისტინე ესებუა, საქართველოს მრავალგზის ჩემპიონი, ევროპისა და მსოფლიოს პრიზიორი, სხვადასხვა შეჯიბრებების გრან-პრის მფლობელი, პეკინის ზაფხულის ოლიმპიადის ლიცენზიანტი. ზუგდიდში 2008 წელს აშენდა თანამედროვე ტიპის ყინულის სახლი, რომელიც მოზარდებსა და ახალგაზრდობას სთავაზობს გართობას, ვარჯიშსა და დასვენებას. საჯარო სკოლებსა და უმაღლეს სასწავლებლებში ყოველწლიურად იმართება მოსწავლეთა შორის პირველობა - „მხიარული სტარტები“, რაც ხელს უწყობს ახალგაზრდობაში ჯანსაღი ცხოვრების წესის ჩამოყალიბებას. გალერეა ზუგდიდი: რესურსები ინტერნეტში სამხარეო ადმინისტრაციის საიტი რეგიონის რუკა სქოლიო


ეს ნათქვამი იგივე შინაარსისა იყო, როგორიც სარკოზის, რაც იმის მაუწყებელია, რომ დასავლეთი ასე ფიქრობს და რომ ასე ფიქრობს, რახან თავი ევროპელი გგონია, შენც ასე უნდა იფიქრო და არა თუ იფიქრო, საქმით დაამტკიცო.


text: წმინდა შუშანიკი |შუშანიკი| |წმინდა შუშანიკ წამებულის ხატი| |ეკლესია||ქართული მართლმადიდებლური ეკლესია, სომხური სამოციქულო ეკლესია| |დაიბადა||დაახლ. 400 |გარდაიცვალა||475 |ეროვნება||სომეხი| |რელიგია||ქრისტიანობა| |მშობლები||ვარდან მამიკონიანი| |მეუღლე||ვარსქენ პიტიახში| |ხსენების დღე||17 ოქტომბერი| ადრეული ბიოგრაფია იმ დროს ქართლში სპარსელები ბატონობდნენ. სპარსეთის სამეფო კართან კეთილი ურთიერთობის დამყარების მიზნით ვარსქენ პიტიახში სპარსეთის მეფეს, პეროზს ეწვია, საკუთარი ნებით უარყო ჭეშმარიტი სარწმუნოება, მაზდეანობა მიიღო და მეფეს დაჰპირდა, როგორც კი ქართლში დავბრუნდები, ჩემს ცოლსა და შვილებსაც ჩემს რჯულს მივაღებინებო. სანატრელმა შუშანიკმა, რომელიც ადრევე გრძნობდა მეუღლის გულგრილობას სარწმუნოების მიმართ წინასწარმეტყველივით უთხრა გამოგზავნილებს: |„||უკუეთუ სულითა ცხოველ არს იგი, ცოცხალმცა ხართ, იგიცა და შენცა. უკუეთუ სულითა მომკუდარ ხართ, მოკითხვაჲ ეგე შენი შენდავე მოიქეცინ.||“| როცა შუშანიკმა ვარსქენის განდგომა შეიტყო, მიწაზე დაემხო და მწარე ცრემლით გამოიტირა უბადრუკი და ქრისტეს უარმყოფელი ვარსქენი: |„||საწყალობელ იქმნა უბადრუკი ვარსქენ, რამეთუ უვარ-ყო ჭეშმარიტი ღმერთი და აღიარა ატროშანი და შეერთო იგი უღმრთოთა.||“| შემდეგ შუშანიკმა დატოვა სასახლე, თან წაიყვანა თავისი ოთხი შვილი და ეკლესიას შეაფარა თავი. მან შვილები საკურთხევლის წინაშე დააყენა და უფალს შეჰღაღადა: |„||უფალო ღმერთო, შენნი მოცემულნი არიან და შენ დაიცვენ ესენი, განათლებულნი წმიდისაგან ემბაზისა მადლითა სულისა წმიდისაჲთა, ყოფად ერთ სამწყსო ერთისა მწყემსისა უფლისა ჩუენისა იესუ ქრისტჱსა.||“| მწუხრის ლოცვის შემდეგ წმიდა დედოფალმა ეკლესიის მახლობლად მდგომ სახლს მიაშურა, „შევიდა მუნ შინა სიმწრითა სავსჱ და მიეყრდნა ყურესა ერთსა და მწარითა ცრემლითა ტიროდა.“ საღამოს წმიდა შუშანიკი თავისმა მოძღვარმა, იაკობ ხუცესმა მოინახულა. ის აატირა დედოფლის საცოდაობამ და გააფრთხილა სულიერი შვილი: ვარსქენი დაუნდობელია და საშინლად გაგტანჯავს, ამიტომ თუ საკუთარი სიმტკიც იმედი არა გაქვს, სჯობს მოერიდო მასთან შეჯახებასო. ამაზე წმიდა შუშანიკმა უპასუხა: |„||უმჯობჱს არს ჩემდა ჴელთა მისთაგან სიკუდილი, ვიდრე ჩემი და მისი შეკრებაჲ და წარწყმედაჲ სულისა ჩემისაჲ, რამეთუ მასმიეს მე პავლჱ მოციქულისაგან: „არა დამონებულ არს ძმაჲ გინა დაჲ, არამედ განეყენენ.||“| სამი დღის შემდეგ პიტიახშიც ჩამოვიდა ცურტავში. მან მეორე დღესვე იხმო ეპისკოპოსნი და მღვდელნი თავისთან და ლმობიერად უთხრა: |„||აწ ნუ რას მერიდებით მე ნუცა ღა გძაგ||“| . მღვდლებმა კი ამხილეს სჯულის უარმყოფელი: |„||წარსწყმიდე თავი შენი და ჩუენცა წარგუწყმიდენ.||“| მხილებით გაგულისებულმა ვარსქენმა მეუღლის გადმობირება გადაწყვიტა, მაგრამ შუშანიკმა მწარედ ამხილა და თან მტკიცედ შეუთვალა: |„||შენ ღმერთი ჭეშმარიტი უვარ-ჰყავ და ცეცხლსა თაყუანის ეც, და ვითარცა შენ შემოქმედი შენი უვარ-ჰყავ, ეგრეცა მე შენ შეურაცხ-გყავ და თუ მრავალი ტანჯვაჲ მოაწიო ჩემ ზედა, მე არა ვეზიარო საქმეთა შენთა.||“| ამგვარი პასუხით განრისხებულმა ვარსქენმა თავისი ძმა, ჯოჯიკი და აფოც ეპისკოპოსი გაგზავნა წმიდა შუშანიკის სასახლეში წამოსაყვანად. დედოფალმა შინ დაბრუნებაზე კვლავ უარი განაცხადა. ჯოჯიკმა იცოდა, რომ ვარსქენი მას ძალით მიიყვანდა სასახლეში და სთხოვა, ნებით დაბრუნებულიყო. შუშანიკმა აიღო წმიდა სახარება, წმიდა მოწამეთა წიგნები, მივიდა სასახლეში და იქ ერთ მცირე სენაკში ჩაიკეტა. ორი დღის შემდეგ ვარსქენი სასახლეში დაბრუნდა და პურის საჭმელად ძმასთან და რძალთან ერთად წმიდა შუშანიკიც მიიწვია. დედოფალს არ სურდა ქრისტეს მოღალატე ქმართან ტრაპეზის გაყოფა, აღარ უნდოდა ქრისტეს მოწამის გვირგვინის გარიდება: მან ჯოჯიკის ცოლს ხელი აუკრა მოწოდებულ ჭიქაზე და ამით კიდევ ერთხელ გამოხატა ქრისტესთვის წამების სურვილი. გამხეცებულმა ვარსქენმა სასტიკად ცემა მეუღლე. ცოცხალ-მკვდარი შუშანიკი ჯოჯიკმა ძლივს გამოჰგლიჯა მას ხელიდან. პიტიახშმა ბრძანა, შეეკრათ დედოფალი და ბორკილები დაედოთ. შემდეგ, ვარსქენის ბრძანებითვე, ბორკილდადებული დედოფალი სენაკში შეიყვანეს და დარაჯი დაუყენეს. დილით პიტიახშმა მოინახულა შუშანიკი. შემდეგ მსახურს უბრძანა, არავინ შეეშვა მასთან, თვითონ კი სანადიროდ წავიდა. შუშანიკის მოძღვარმა მოახერხა დატყვევებულ დედოფალთან შესვლა და როცა მისი ნაწამები სახე იხილა, განცდებს ვეღარ გაუძლო და ხმამაღლა ატირდა. წმიდა შუშანიკმა მშვიდად უთხრა: |„||ნუ სტირ ჩემთჳს, რამეთუ დასაბამ სიხარულისა იქმნა ჩემდა ღამჱ ესე.||“| იაკობ ხუცესი ევედრა წმიდანს, მიეცა ნება, მისთვის პირიდან სისხლი და თვალთაგან ნაცარი მოებანა და ჭრილობებზე სალბუნი დაედო. შუშანიკმა მიუგო: |„||ჴუცეს, მაგას ნუ იტყჳ, რამეთუ სისხლი ესე განმწმენდელ არს ცოდვათა ჩემთა.||“| ჰონების წინააღმდეგ საბრძოლველად წასვლის წინ ვარსქენმა თავისი ნაჩუქარი სამკაულები წაართვა შუშანიკს. ამასობაში დიდი მარხვაც დადგა. წმიდა დედოფალი კვლავ ეკლესიის მახლობლად მდებარე პატარა ბნელ სენაკში გადავიდა და მარხვა-ლოცვასა და ტირილში გაატარა წმიდა ორმეოცი. ბრძოლიდან დაბრუნებულმა ვარსქენმა შუშანიკი მოიკითხა. ერთმა ახლობელმა კარისკაცმა ურჩია, ამ წმიდა მარხვაში არაფერი ეთქვა მისთვის. მარხვის შემდეგ ვარსქენმა ცემით წაიყვანა დედოფალი სასახლეში, სამასი ჯოხი დაჰკრა, ქედზე ჯაჭვის დადება და საპყრობილეში ჩასმა ბრძანა. ექვსი წელი გაატარა წმიდა შუშანიკმა ციხეში. ამ ხნის განმავლობაში არ შეუწყვეტია ლოცვა, მარხვა და სხვა ღვთის სათნო საქმეები. საპყრობილეში მყოფი, იგი თავად ამხნევებდა მის გასამხნევებლად მოსულ ქრისტიანებს, დახმარების მიღების მაგივრად თვითონ ეხმარებოდა გაჭირვებულებს. მისი ლოცვით ავადმყოფები იკურნებოდნენ, უშვილოებს შვილი ეძლეოდათ. შუშანიკის ლოცვით განიკურნა და მართად სარწმუნოებაზე მოექცა ერთი კეთროვანი სპარსი დედაკაცი. დედოფალი ყველაზე უფრო შვილების ცეცხლთაყვანისმცემლობაზე გადაბირებამ შეაძრწუნა - „ტირილითა დიდითა... თავსა თჳსსა ქუე დამართ სცემდა“, მაგრამ მაინც სამადლობელი აღმოთქვა: |„||გმადლობ შენ, უფალო ღმერთო ჩემო, რამეთუ იყვნესვე არა ჩემნი, არამედ შენნი მოცემულნი იყვნეს. ვითარცა გნებავს, იყავნ ნებაჲ შენი, უფალო, და დამიცევ მე საქმეთაგან მტერისათა.||“| სიკვდილის წინ წმიდა მოწამემ ყველანი დალოცა და ითხოვა, დაესაფლავებინათ იქ, საიდანაც პირველად გამოათრია უშჯულო ქმარმა, შემდეგ ფსალმუნის სიტყვები გაიმეორა: |„||კურთხეულ არს უფალი ღმერთი ჩემი, რამეთუ მშვიდობით მას ზედა დავწევ და დავიძინე“ და სული უფალს შეავედრა.||“| სამღვდელოებამ და ერმა ნაწამები დედოფლის გვამი ნაანდერძევ ადგილას დაფლა. ქართულმა მართლმადიდებლურმა, სომხურ-გრიგორიანულმა და რუსულმა მართლმადიდებლურმა ეკლესიებმა წმინდანად შერაცხეს და ხსენების დღე 17 ოქტომბერი (ქართული და სომხური ეკლესია) და 10 სექტემბერი (რუსული ეკლესია) დააწესეს.


დათვის თათი, აკანთო (Acánthus)


text: სერიალ "მეგობრების" მსახიობები ახალ პროექტზე მუშაობენ | imedinews imedi / 31 ოქტომბერი 2019, 00:12 / სანდო წყარო პოპულარულ სერიალ "მეგობრების" მსახიობები ახალ პროექტზე მუშაობენ. ამის შესახებ Daily Mail-ი წერს. გამოცემის ინფორმაციით, ამის შესახებ ჯენიფერ ენისტონმა სტივენ კოლბერის შოუზე განაცხადა. "რაღაც ხდება", - თქვა ენისტონმა. სხვა დეტალები ამ ეტაპზე უცნობია. მსგავსი განცხადება მსახიობმა რამდენიმე დღის წინ ელენ დეჯენერესის შოუზეც გააკეთა. სერიალი "მეგობრები" 1994-2004 წლებში გადიოდა და ამერიკული ტელევიზიის ისტორიაში ერთ-ერთ საუკეთესო კომედიურ სერიალად ითვლება. ენისტონთან ერთად მასში მთავარ როლებს კორტნი კოქსი, ლიზა კუდროუ, მეთიუ პერი, დევიდ შვიმერი და მეტ ლებლანი ასრულებდნენ. რამდენიმე კვირის წინ ენისტონი Instagram-ზე დარეგისტრირდა და ძველ კოლეგებთან ერთად გადაღებული ფოტო გამოაქვეყნა.


ზუგდიდში აგვისტოს ომში დაღუპულთა ხსოვნას პატივი მიაგეს - 1TV ზუგდიდში აგვისტოს ომში დაღუპულთა ხსოვნას პატივი მიაგეს ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის მერმა, ლაშა გოგიამ, საკრებულოს თავმჯდომარე მამუკა წოწერიასთან და ადგილობრივი ხელისუფლების სხვა წარმომადგენლებთან ერთად, აგვისტოს ომში დაღუპულ ბადრი ბერანძისა და დათო ჯიქიას ხსოვნას პატივი მიაგო და მათი საფლავები გვირგვინებით შეამკო. ხელისუფლების წარმომადგენლები გიგა ოთხოზორიას საფლავზე იმყოფებოდნენ და ომში გმირულად დაღუპული სერგო გოროზიას სახელობის სკვერში მემორიალი გვირგვინით შეამკეს. „10 წელი გავიდა 2008 წლის რუსეთ-საქართველოს აგვისტოს ომიდან, რომელსაც მრავალი მშვიდობიანი მოქალაქის და ჩვენი ჯარისკაცების სიცოცხლე შეეწირა. დაღუპულ გმირებს შორის სამი ზუგდიდელი იყო ბადრი ბერანძე, სერგო გოროზია და დავით ჯიქია, რომლებმაც სიცოცხლე სამშობლოს დაცვას შესწირეს. მუნიციპალიტეტის მერია დაღუპული სამხედროების ოჯახებს ყოველწლიურად 1000 ლარს ურიცხავს, ეს ის მცირედია, რომლითაც ჩვენს თანადგომას გამოვხატავთ ამ ოჯახების მიმართ. ქედს ვიხრი ყველა იმ ადამიანის ხსოვნის წინაშე, რომელიც 8 აგვისტოს ომს შეეწირა. სწორედ სამშობლოსთვის თავდადების უნარმა შეგვინარჩუნა ქვეყანა. ყველა ჩვენგანის ვალია, გავუფრთხილდეთ ამ მონაპოვარს და ავაშენოთ ძლიერი, დემოკრატიულ ფასეულობებზე დაფუძნებული სახელმწიფო. ჩვენი შვილები ღირსეულ და გამთლიანებულ საქართველოში იცხოვრებენ“,-აღნიშნა ლაშა გოგიამ. ზუგდიდის ივერიის ყოვლადწმინდა ღვთისმშობლის სახელობის საკათედრო ტაძარში, ომში გმირულად დაღუპულ სამხედრო მოსამსახურეთა ხსოვნის პატივსაცემად წირვა გაიმართა. წირვის შემდგომ დაღუპულთა სულის მოსახსენიებელი პანაშვიდი გადაიხადეს. წირვა ზუგდიდისა და ცაიშის მიტროპოლიტმა გერასიმემ აღავლინა. ზუგდიდში მერიის კეთილმოწყობის ცენტრის თანამშრომლები აქციას მართავენ ზუგდიდში ხელისუფლების წარმომადგენლებმა ქალთა დღე 100 წელს გადაცილებულ ქალბატონებს მიულოცეს ზუგდიდში „ლიბერთი ბანკის" ინკასატორების დაყაჩაღების ფაქტზე ორი პირი დააკავეს


text: მაწონი ძალიან სასარგებლო პროდუქტია, აწესრიგებს საჭმლის მონელებას და ბევრ პათოლოგიურ მდგომარეობას უხდება, თუ წონაში დაკლება გაქვთ გადაწყვეტილი, ამაში მაწვნის დიეტა შესანიშნავად დაგეხმარებათ. მაწვნის დიეტას საფუძვლად უდევს დრიური რაციონის 1800-1200-კკალ-მდე შემცირება. ამ დიეტის დროს რაციონიდან უნდა ამოიღოთ შაქარი, პურ-ფუნთუშეული, კარტოფილი, იზღუდება ცხიმებიც. მათ ნაცვლად შეგიძლიათ მიირთვათ ხორცი, თევზი, რძე და რძის ნაწარმი, სასურველია უცხიმო. არ იზღუდება ხილი და ბოსტნეული, თამამად მიირთვით სალათა, კიტრი, პომიდორი, ბოლოკი, მწვანილი, კენკრა. წყლის რაოდენობა დღე-ღამეში 1.5 ლიტრს არ უნდა აღემატებოდეს, ამაში შედის 1ლ. მაწონი, რომელიც პერიოდულად შეგიძლიათ შეცვალოთ კეფირით ან იოგურტით. დანარჩენ წყალს სხვა საკვებიდან იღებთ: ხილი და ბოსტნეული 80-90% წყალს შეიცავს, ხორცი და თევზი- 70-80%, მოხარშული ძეხვი- 60-70%, მარილი უნდა მიიღოთ არა უმეტეს 5 გრამისა (1ჩ/კ.), უმჯობესია მოაყაროთ უკვე მომზადებულ კერძს. სასურველია მიირთვათ ერთსა და იმავე დროს. ვარიანტი I: საუზმე- ერთი ჭიქა მაწონი, გახუხული პური მეორე საუზმე- 2 ვაშლი, ერთი ჭიქა მაწონი სადილი- ბოსტნეულის სალათა, ვინეგრეტი ან მჟავე კომბოსტო სამხარი- ერთი ჭიქა მაწონი ვახშამი- ყველის ნაჭერი, ერთი ცალი ვაშლი ძილის წინ- ერთი ჭიქა მაწონი ან რძე ვარიანტი II: საუზმე- ერთი ჭიქა მაწონი მეორე საუზმე- ერთი ჭიქა ხილის წვენი სადილი- ერთი ნაჭერი მოხარშული თევზი სამხარი- ხილი, უმჯობესია ერთი ცალი ვაშლი ვახშამი- ერთი ცალი შემწვარი სტაფილო, პურის პატარა ნაჭერი ძილის წინ- ერთი ჭიქა მაწონი აირციეთ დიეტის ის ტიპი, რომლის დაცვასაც შეძლებთ ან რომელიც შედარები გაგიადვილდებათ. დიეტის სრული კურსის ხაგრძლივობა 21 დღეა. შემდეგ აუცილებლად უნდა შეისვენოთ.