კავკასია კავკასია (აზერ. Qafqaz; სომხ. Կովկաս; რუს. KaBkaз) (სახელწოდება პირველად მოხსენიებულია დრამატურგის ესქილეს ტრაგედიაში „მიჯაჭვული პრომეთე“) — ვრცელი ბუნებრივი რეგიონი შავ, კასპიის და აზოვის ზღვებს შორის. იგი შემოსაზღვრულია კუმა-მანიჩის ღრმულით (ჩრდილოეთი), ირანით და თურქეთით (სამხრეთი), ყუბანის შესართავით (დასავლეთი) და აფშერონის ნახევარკუნძულით (აღმოსავლეთი) 1000 . სექციების სია - 1 ტერიტორია - 2 ბუნება - 3 პოლიტიკური რუკა - 4 მოსახლეობა - 5 ქალაქები - 6 ეკონომიკა - 7 ისტორიული ცნობა - 8 ლიტერატურა - 9 რესურსები ინტერნეტში - 10 სქოლიო ტერიტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიის ფართობი დაახლოებით 440 ათასი კვ. კმ-ია, სადაც 30 მლნ ადამიანი ცხოვრობს. კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი კავკასიონს ჩრდილოეთ კავკასიად (იმიერკავკასიად; ფართობი 250 ათ. კმ2) და ამიერკავკასიად (ფართობი 190 ათ. კმ2). ბუნებრივი პირობების მიხედვით განასხ 1000 ვავებენ აგრეთვე დასავლეთ და აღმოსავლეთ კავკასიონს, რომელთაგან პირველი მოიცავს აზოვისა და შავი ზღვის აუზს, მეორე — კასპიის ზღვის აუზს. ქედი ამასთანავე წარმოადგენს ბუნებრივ საზღვარს ზომიერი და სუბტროპიკული ზონებისა. გეოგრაფიულად კავკასიას ეკუთვნის ასევე თურქეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთი, როსტოვის ოლქისა და ყალმუხეთის რესპუბლიკის ტერიტორიების ნაწილი. ბუნება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიის რეგიონის ბუნება მრავალფეროვანია. აქ ორიგინალურად არის შეხამებული მშრალი პეიზაჟები ნესტიან სუბტროპიკებთან. თბილი ზღვებისა და ყინულოვანი მთების ასეთ სია 1000 ხლოვეს სხვაგან იშვიათად ნახავთ. რელიეფი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიის ზედაპირის აბსოლუტური სიმაღლე ცვალებადობს -28 მ-დან 5642 მ-მდე. კავკასიის ტერიტორიის ნახევარზე მეტი უჭირავს მაღალ მთებსა და ზეგნებს. ძირითადი ოროგრაფიული ერთეულებია: იმიერკავკასიის ვაკე, კავკასიონი, ამიერკავკასიის ბარი, მცირე კავკასიონი, თალიშის მთები, სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი. - იმიერკავკასიის ვაკეში გამოიყოფა 3 ნაწილი: დასავლეთ იმიერკავკასიის დაბლობი, სტავროპოლის მაღლობი და აღმოსავლეთ იმიერკავკასიის დაბლობი. - კავკასიონი გადაჭიმულია ტამანის ნახევარკუნძულიდან აფშერონის ნახევარკუნძულამდე. მასაც 3 ნაწილად ყოფენ: დასავლეთ კავკასიონი (იალბუზამდე ff6 ), ცენტრალური კავკასიონი (იალბუზსა და მყინვარწვერს შორის) და აღმოსავლეთი კავკასიონი (მყინვარწვერის აღმოსავლეთით). კავკასიონის უმაღლესი მწვერვალია იალბუზი (5642 მ). მთიანეთის ოროგრაფიული ღერძია კავკასიონის მთავარი წყალგამყოფი ქედი, რომლის ჩრდილოეთით და სამხრეთით გადაჭიმულია გვერდითი, გასწვრივი და გარდი-გარდმო ქედები. - ამიერკავკასიის ბარი ვრცელდება შავი ძრვიდან კასპიის ზღვამდე. მისი სიგანე აზერბაიჯანში 160 კმ აღწევს, დასავლეთ საქართველოში — 90კმ. იგი შემდეგ ნაწილებად იყოფა: კოლხეთის დაბლობი ირგვლივ მდებარე გორაკ-ბორცვებით, იმერეთის მაღლობი (ძირულის მასივი), შიდა ქართლის ვაკე, იორ-აჯინოურის ზეგანი, ალაზან-აგრიჩაის ვაკე, მტკვარ-არაქსის დაბლობი და მისი მომიჯნავე გორაკ-ბორცვიანი რეგიონები. - მცირე კავკასიონი 1000 ადაჭიმულია შავი ზღვიდან არაქსის ხეობამდე. აღმოსავლეთით მისი გაგრძელებაა თალიშის მთები. მცირე კავკასიონი იყოფა აჭარა-თრიალეთის, ლოქ-ყარაბაღისა და ჩრდილოეთ სომხეთის მთათა სისტემად. მცირე კავკასიონის უმაღლესი მწვერვალია მთა გიამიში (3724 მ) მუროვდაღის ქედზე, თალიშის მთებისა — მთა გომურგოი (2744 მ). - სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი წარმოადგენს მაღალი ვულკანური პლატოების, ქვაბულების, მასივებისა და ქედების ერთობლიობას. უმაღლესი მწვერვალი არაგაწი (4090 მ). მთიანეთის სამხრეთითმდებარეობს არაქსის შუა დინების ტექტონიკური ქვაბული, რომელიც ვრცელდება მდინარე არაქსის გასწვრივ დაახლოებით 300 კმ-ზე. გეოლოგიური აგებულება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასია შედის ხმელთაშუა ზღვის გეოსინკლინურ სარტყელში და იყოფა 4 ძირითად ტექტონიკურ ზონად: იმიერკავკასიის ახალგაზრდა ბაქანი, კავკასიონის მეგანტიკლინორიუმი, რიონ-მტკვრის მთათაშუა როფი და მცირე კავკასიონის მეგანტიკლინორიუმი. იმიერკავკასიის ბაქანს ჩრდილოეთ-დასავლეთ ნაწილში საფუძვლად უდევს უკრაინის კამბრიულისწინა კრისტალური მასივის შვერილი, დანარჩენ უდიდეს ნაწილში — შუაოალეოზოური ნაოჭა ფილაქანი. ბაქანზე დანალექი საფრის დაგროვება შუაიურული ეპოქიდან მიოცენის ბოლომდე გრძელდებოდა. მიოცენის ბოლოს (სარმატულ საუკუნეში) აზევდა სტავროპოლის მაღლობი, რის შედეგადაც იმიერკავკასია ყუბან-აზოვისა და თერგ-კუმის დაბლობებად გაიყო. კავკასიონის ცენტრალური ნაწილის ჩრდილოეთი კალთა წარმოადგენს ახალგაზრდა აზევებებში ჩართულ იმიერკავკასიის ბაქნის კიდეს. გვერდითი ქედი ჰერვინული დანაოჭების ინტენსიური გამოვლინების ზონაა. მთავარ ქედზე გაშიშვლებულია ბაიკალურ-ადრეულჰერცინული მეტამორფული კომპლექსი ჰერცინული ასაკი გრანიტის ინტრუზივებით. ძველი გრანიტულ-მეტამორფული წარმონაქმნები შეცოცებულია კავკასიონის სამხრეთ კალთის მეზოზოურ წყებებზე. მდინარე ფშეხის სათავეებს დასავლეთით და მდინარე თერგის აღმოსავლეთით ძველი კრისტლური კომპლექსი დაძირულია ლიას-დოგერის თიხოვან-ფიქლოვანი სქელი ფორმაციის ქვეშ, რომელიც კავკასიონის ცენტრალურ ნაწილში ღერძულ ანტიკლინორიუმს ქმნის. ლიას-დოგერის წყება დაფარულია იზოკლინურად დანაოჭებული ზედაიურულ-ეოცენური ფლიშით. ჩრდილოეთ კალთაზე და სამხრეთ კალთის დასავლეთ ნაწილში ფლიშს ენაცვლება კი 1000 ქვები. რიონ-მტკვრის მთათაშუა როფის და მცირე კავკასიონის მეგანტიკლინორიუმის საფუძველია ჰერცინული გრანიტოიდებით გარღვეული ზედაკამბრიულისწინა— ქვედაკამბრიული მეტამორფული კომპლექსი. იგი გაშიშვლებულია ძირულის, ხრამის, ლოქის, არზაქანისა და მეღრის მასივებზე. მთათაშუა როფს ძირულის მასივი (ლიხის ქედი) ზედაპალეოგენურ-ანთროპოგენური მოლასური ნალექებით ამოვსებულ რიონისა (დასავლეთი) და მტკვრის (აღმოსავლეთი) ღრმულებად ყოფა. მცირე კავკასიონი და სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი ჰეტეროგენული აგებულებისაა. ცარცულ-პალეოგენური ნალექებით აგებულ მესხეთ-თრიალეთის სისტემას სამხრეთ-აღმოსავლეთისკენ ცვლის იერული და ცარცული ვულკანოგენურ-კარბონატული ნალექებით აგებული ლოქ-ყარაბაღის ზონა. სევან-ჰაქერის ღერძულ ზონაში ფართოდ არის განვითარებული ულტრაფუძე ინტრუზივები, სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთზე — ახალგაზრდა ლავები (ახალქალაქის პლატო, გერამის, ვარდენისის ქედები და სხვა). კავკასია მდიდარია სასარგებლო წიაღისეულით. ტყვია-თუთიის საბადოებია ჩრდილოეთ ოსეთსა და საქართველოში, სპილენძისა და მოლიბდენის — ყაბარდო-ბალყარეთსა და სომხეთსი, რკინისა — აზერბაიჯანში, იქვეა ალუნიტებუიც, მანგანუმისა და ქვანახშირისა — საქართველოში, ნავთობ-აირისა — აზერბაიჯანში, ჩაჩნეთ-ინგუშეთში, დაღესტანში, კრსნოდარისა და სტავროპოლის მხ 1000 რეებსა და აღმოსავლეთ საქართველოში. კავკასია მდიდარია აგრეთვე მინერალური წყლებით, საშენი მასალითა და სხვა. ჰავა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასია მდებარეობს ზომიერი და სუბტროპიკული ჰავის სარტყლების საზღვარზე. კავკასიონი მნიშვნელოვანი კლამატგამყოფია. იგი აბრკოლებს ჩრდილოეთის ცივი ჰაერის მასების გავრცელებას სამხრეთისკენ, ხოლო სამხრეთის თბილი ჰაერისას — ჩრდილოეთისკენ და მკვეთრ კლიმატურ კონტრასტს ქმნის ჩრდილოეთ კავკასიასა და ამიერკავკასიას შორის. იანვრის საშუალო ტემპერატურა ჩრდილოეთ კავკასიაში — 2,-5 °C, დასავლეთ ამიერკავკასიაში (კოლხეთის დაბლობი) 4,5—6 °C, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში (მტკვარ-არაქსისა და ლენქორანის დაბლობები) 1—3,3 °C. ზაფხულობით ტემპერატურული კონტრასტი ჩრდილოეთ კავკასიასა და ამიერკავკასიას შორის მცირდება, დასავლეთ და აღმოსავლეთ ამიერკავკასიას შორის კი შესამჩნევია. ივლისის საშუალო ტე 1000 პერატურა კავკასიის დასავლეთ ნაწილში 23—24 °C, აღმოსავლეთ ნაწილში 25—29 °C. დასავლეთ იმიერკავკასიის ჰავა ზომიერი კონტინენტურია (სტეპური), აღმოსავლეთ იმიერკავკასიისა — უფრო კონტინენტური და მშრალი (ნახევარუდაბნოსი). კოლხეთში ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა, იცის რბილი ზამთარი და უხვი ნალექი (1200-1800 მმ და მეტი წელიწადში). ნოტიო სუბტროპიკული ჰავაა ლენქორანის დაბლობზეც (ნალექები დაახლოებით 1200 მმ-მდე წელიწადში), თუმცა ზაფხულის დასაწყისი აქ მშრალი იცის. მტკვარ-არაქსის დაბლობის ჰავა მშრალი სუბტროპიკულია (ნალექები 200-400 მმ წელიწადში, აღმოსავლეთ ნაწილში 200 მმ-ზე ნაკლებიც), ზამთარი რბილია, ზაფხული ცხელი, მსგავსი ჰავაა არაქსის შუა დინების ქვაბულსა და სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთშიც. მთიანი რელიეფის გამო კავკასიას სიმაღლებრივი კლიმატის ზონალურიბა ახასიათებს. ნალექები დიდი რაოდენობით (2500 მმ-მდე, ზოგან 4000 მმ-მდე) მოდის დასავლეთ და ცენტრალურ კავკასიონის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთ კალთებზე. ნალექების მაქსიმალური 4519 მმ მოდის მთა მტირალაზე (მესხეთის ქედი). კავკასიონის კალთებზე 2000მ სიმაღლეზე იანვრის საშუალო ტემპერატურაა — 8 °C, აგვისტო 13 °C. უფრო მაღლა სუბალპური, ალპური და ნივალური სარტყლებია. შავი ზღვის ჩრდილოეთ სანაპიროზე (ნოვოროსის — გელენჯიკის რაიონში) 1000 მელთაშუა ზღვის ჰავაა, იცის ნოტიო ზამთარი და მშრალი ზაფხული. მცირე კავკასიონის შიგა კალთების ჰავა ჰგავს კავკასიონის მოპირდაპირე კალთების შესაბამისი სარტყლების ჰავას. ტენიანობა აქაც დასავლეთიდან აღმოსავლეთისკენ კლებულობს. თალიშის ქედის კალთებზე ნოტიო ჰავაა. წელიწადში 1700 მმ ნალექი მოდის. სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთის შიგა ნაწილში (სომხეთი) ჰავა უფრო კონტინენტურია, ვიდრე კავკასიონის ამავე სიმაღლის კალთებზე. აქ 2000 მ სიმაღლეზე იანვრის საშუალო ტემპერატურა —— 12 °C, ივლისის 18 °C; თოვლის საფარი 4-5 თვეს დევს. ნალექები 450-550 მმ წელიწადში, ჩრდილოეთ ნაწილში 600-700 მმ. 2200-2300 მ ზევით გაბატონებულია მაღალი მთის ნოტიო ჰავა გრილი ზაფხულით და ხანგრძლივი ცივი ზამთრით. გამყინვარება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მყინვარები ძირითადად თავმოყრილია კავკასიონზე, განსაკუთრებით მის ცენტრალურ ნაწილში. კავკასიონზე 2200-მდე მყინვარია (ჩრდილოეთ კალტაზეა დაახლოებით 70%), რომე 1000 თა ფართობი 1430კმ2. ჩრდილოეთი კალთის ძლიერი გამყინვარება განაპირობა ექსპოზიციამ, ოროგრაფიულმა პირობებმა და სამხრეთ კალთიდან ჩრდილოეთ კალთაზე თოვლის გადახვეტამ ქარბუქის დროს. ცენტრალურ და დასავლეთ კავკასიონზე გამყინვარება უფრო მძლავრია, ვიდრე აღმოსავლეთ კავკასიონზე, რაც გამოწვეულია აღმოსავლეთისკენ ჰავის კონტინენტურობის ზრდით. უდიდესი მყინვარები თავმოყრილია ცენტრალურ კავკასიონზე (ჩრდილოეთ კალთაზე დიხსუ, ბეზენგი, ყარაუგომი; სამხრეთისაზე - ლეხზირი, ტვიბერი, წანერი). გამყინვარების მძლავრი კერებია: იალბუზი და მყინვარწვერი. პატარა მდინარეებია მცირე კავკასიონზე — არაგაწის მთაზე და ზანგეზურის ქედზე. - მთები. ბევრი კავკასიური მწვერვალი დაფარულია მუდმივი თოვლით და ყინულით. ზოგიერთი მათგანი - იალბუზი (5642 მ), დიხთაუ (5205 მ), შხარა (5068 მ), მყინვარწვერი (5033 მ), სიმაღლით აჭარბებს დასავლ ff6 თევროპულ მონბლანს. შიდა წყლები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - მდინარეები. კავკასიის მდინარეები მიეკუთვნებიან ატლანტის ოკეანის (მდინარეები ყუბანი, ენგური, რიონი, ჭოროხი და სხვა) და კასპიის ზღვის (მდინარეები მტკვარ-არაქსი, სულაკი, თერგი და სხვა) აუზებს. მდინარეებმა, რომლებსაც მყინვარებში აქვთ სათავე, იციან ხანგრძლივი (დაახლოებით 6 თვე) წყალდიდობა წლის თბილ პ 1000 რიოდში; კავკასიონის, მცირე კავკასიონისა და სამხრეთ კავკასიონის ვულკანური მთიანეთის არამყინვარულმა მდინარეებმა კი — უმთავრესად გაზაფხულზე. კავკასიონის სამხრეთი კალთის მდინარეებზე ხშირია ზაფხულის წვიმებით გამოწვეული წყალმოვარდნები. იმიერკავკასიის არამყინვარული მდინარეების წყალდიდობა გაზაფხულზეა, წყალმცირობა (ზოგჯერ დაშრობაც კი) — ზაფხულში, იყინება ზამთარში. სტავროპოლის მაღლობს რწყავს მდ. ყუბანიდან გაყვანილი არხები. აღმოსავლეთ კავკასიისთვის ნიშანდობლივია ღვარცოფები. კავკასიის კარსტულსა და ვულკანურ რაიონებში მდინარეები საზრდოობენ ძირითადად მიწისქვეშა წყლით, ზედაპირული ჰიდროგრაფიული ქსელი სუსტადაა განვითარებული და მდინარეთა მეტი წილი მიწისქვეშ მიედინება. სანაოსნოა მდინარეების მტკვრის, ყუბანისა და რიონის ქვემო დინებები. კავკასიის მდინარეები მდიდარია ჰიდროენერგიით, იყენებენ სარწყავად, ხე-ტყის ტრანსპორტირებისათვის. მდინარეებზე აგებულია ჰესები, წყალსაცავები. მთავარი მდინარეებია: მტკვარი (1364 კმ), ყუბანი (906), კუმა (802), თერგი (623), რიონი (327). - ტბები. კავკასიის ტბები გენეტურად მრავალგვარია. კავკასიის ტბები მცირე ზომის არიან, მაგრამ დიდ მნიშვნელობა აქვთ, როგორც ბუნებრივ წყალსაცავებს, რომლებიც საშუალებას იძლევიან მდინარეებში წყლის დონის რეგ 1000 ლირებისა და მეთევზეობის განვითარებისათვის. უდიდესია სევანის ტბა, რომელიც ამუშავებს ჰესების კასკადს (6 ჰესი). აღმოსავლეთ კავკასიის ბარში ბევრია მლაშე ტბა. ზღაპრული ბუნების წყალობით, ბევრი ტბა ტურიზმისა და დასვენების კერებადაა ქცეული. მცენარეულობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიის მცენარეული სამყაროს მრავალფეროვნებას განაპირობებსმის ფიზიკურ-გეოგრაფიული ფაქტორთა სხვადასხვაგვარობა და გეოლოგიური წარსული. კავკასიის მცენარეულობა თავისი შემადგენლობით ჰგავს ევრაზიისა და აფრიკის რეგიონთა მცენარეულობას. გვხვდება სხვადასხვა გეოლოგიური ასაკის მცენარეული ფორმაციაც, მათ შორის მესამეული ხანის რელიქტური ტყეების, უძველეს ხმელთაშუაზღვისპირეთის მთის ქსეროფიტებისა და სხვა მცენარეულობის ტიპები, რომლებიც ზონალურად შემდეგნაირადაა განლაგებული: აღმოსავლეთ იმიერკავკასიაში, აღმოსავლეთ და სამხრეთ ამიერკავკასიის დაბლობებსა და მთისწინეთში, ნაწილობრივ, 1000—1400 მ სიმაღლის ქვესარტყელში, უდაბნო და ნახევარუდაბნოა. უდაბნოში ძირითადად იზრდება აბზინდა ანუ ავშანი, მლაშ 1000 ბურები და სხვა. სამხრეთ ამიერკავკასიაში თავისებური ღორღიანი უდაბნოა (ე. წ. ჰამადა) ვიწროფოთოლა ფარსმანდუკითა და სხვა. ნახევარუდაბნოში აბზინდასთან ერთად ხარობს წივანა, კაპუეტა, ვაციწვერა, ურო და სხვა. ველი (სტეპი) გავრცელებულია დასავლეთ იმიერკავკასიის ბარში, კავკასიონზე, აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის მთისწინეთსა და მცირე კავკასიონზე 2600 მ სიმაღლემდე. აქ ხარობს ვაციწვერა, წივანა, კეწეწურა, ქსეროფილური ისლები, ნაირბალახები და პარკოსნები. უფრო ხშირია ნაირბალახოვან-ვაციწვერიანი, წივანიან-ვაციწვერიანი და წივანიანი ველები. ჩრდილოეთ კავკასიის მთისწინეთში, სტეპისა და ფოთლოვანი ტყის სასაზღვრო ზოლში ლანდშაფტურად გამოსახულია ტყე-სტეპი. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის მთისწინეთში თავისებურია უროიანები, უროიან-ვაციწვერიანები და სხვა. მთის სტეპი (1800-2600 მ სიმაღლემდე) მეტწილად წივანიან-წურწუმიანი და ვიწროფოთოლა ვაციწვერიანია. შედარებით უფრო ტენიან პირობებში ვითარდება ნაირბალახოვანი სტეპი — მდელოსტეპი. ზოგან (3000 მ სიმაღლემდე) ზონალურად მთის სტეპებთან შეთავსებულია ნარეკლიანები (ფრიგანა) — მთის ქსეროფილური მცენარეულობა: გლერძიანები, ზღარბიანები, ესპარცეტიანები, ურციანები, ბეგქონდარიანები და სხვა. ამავე სარტყელშია ქსეროფილური მე 1000 ხერი ტყეები (ნათლი ტყეები, არიდული მეჩხერი ტყეები) ღვიითა და ფოთლოვანი ჯიშებით (ბერყენა, აკაკი, სარკმლის ხე და სხვა), აგრეთვე ჯაგელიანი ბუჩქნარი (შიბლიაკი). კავკასიის დიდი ნაწილი (მთიანეთი ტყიანია. ტყეები გავრცელებულია დაბლობიდან 2700 მ სიმაღლემდე. დაბლობის ტყეების მთავარი მასივები, უმეტესად მუხნარები, გავრცელებულია კოლხეთში (იმერული მუხის მუხნარები); აქ ხშირია დაჭაობებული მურყნარები ლიანებითა და ხშირად მარადმწვანე ქვეტყით; მდინარეთა ნაპირებზე — ლაფნიან-მურყნარები, რომლებშიც სხვა ფოთლოვანი ჯიშებიცაა შერეული. თალიშის დაბლობის ტყეებისთვის დამახასიათებელია ლენქორანული ხერკინა, წაბლფოთოლა მუხა, ჰირკანული ძელქვა, პირკანული ვერხვი და სხვა; მდინარისპირა ტყეებისათვის — ჰირკანული მურყანი, ლაფანო, ჰირკანული ბოკვი და სხვა. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის ბარის სხვა დაბლობ ტყეებში გაბატონებულია ჭალის მუხა, რომლის თანადომინანტებია:ალაზან-აგრიჩაის ვაკეზე — ჩვეულებრივი მურყანი, ლაფანი, ჩვეულებრივი და თუთუბოფოთოლა იფანი, ზოგან ჰირკანული ბოკვი, თელა და სხვა, კასპიისპირა კავკასიონზე (ჩრდილოეთი აზერბაიჯანი, სამხრეთი დაღესტანი) — შებუსვილი მუხა. მდინარისპირა ტყეებში (ჭალის ტყე, ტუგაი), რომლებიც ინტრაზონალურად მოქცეულია ამიერკავკ 1000 სიის უდაბნოს სარტყელში, ჭალის მუხის გარდა ხარობს ხვალო, თელა, ტირიფი, სოსნოვსკის ოფი და სხვა. იმიერკავკასიის ჭალის ტყეებს კი ქმნიან ყუნწიანი მუხა, თეთრი ხვალო, ოფი და სხვა. კავკასიისთვის უნიკალურია სამხრეთ ამიერკავკასიის აღმოსავლური ჭადრის ჭალის ტყე. ჭალის ტყეებს თან ახლავს ლიანები (ეკალღიჭი, ღვედკეცი, კატაბარდა და სხვა). დასავლეთ ამიერკავკასიის მთის ქვესარტყელში, ნაწილობრივ მთისწინეთისა და შუა სარტყელში, 200-დან 1200 მ სიმაღლემდე გავრცელებულია რელიქტური კოლხური ტყე — მრავალდომინანტური შერეულფოთლოვანი ტყე, სადაც ხარობს წაბლი, აღმოსავლური წიფელი, კოლხური და ქართული (უფრო ნაკლებად) მუხა, კავკასიური რცხილა, ჩვეულებრივი მურყანი და სხვა. ა, ტყის თავისებურებაა აგრეთვე მარადმწვა ქვეტყე (შქერი, წყავი, ბაძგი) და ლიანები (კოლხური და ჩვეულებრივი სურო და სხვა). წაბლნარები გვხვდება უმთავრესად მთის ქვესარტყელში, ზოგან უფრო დაბლაც, ხოლო ამავე მთისწინეთში — კოლხური მუხნარები (იმერული, კოლხური და, ნაწილობრივ, ქართული მუხა); კირქვებზე ჯაგრცხილნარ-მუხნარებია; აფხაზეთში განსაკუთრებულია მანანიანი მუხნარები. ასეთივე რელიქტური შერეულფოთლოვანი ჰირკანული ტყეებია თალიშის მთების ქვესარტყელშიც, 600 მ სიმაღლემდე. ამ ტყეებში ხარობს წაბლფოთოლა მუხა, ლენქორანული ხერკინა, ძელქვა, რცხილა, წიფელი, კასპიური ტყემალი და სხვა. სამხრეთ ნაწილის ტყეებში — ლენქორანული ალბიცია და კასპიური გლედიჩია. მარადმწვაბე ქვეტყეში ჰირკანული თაგვისარა, იშვიათად, ჰირკანული ბაძგი და სხვა. შუა სარტყელში, 1300 მ სიმაღლემდე, გაბატონებულია წაბლფოთოლა მუხის მუხნარები, რომელსაც სარტყლის ზედა ზოლში განსხვავებული ექსპოზიციის ფერდობებზე ენაცვლება წიფლნარები, უფრო მაღლა — ქართული მუხის მუხნარები. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიის სხვა მხარეში და კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთებზე ქვედა, ზოგან კი შუა სარტყელშიც (400-1600 მ) ფიტოლანდშაფტს ქმნის მუხნარები, რცხილნარები, ჯაგრცხილნარ-მუხნარები და სხვა. სარტყლის ზედა ხელში მუხნარებთან მორიგეობენ წიფლნარები. ამიერკავკასიის მთისწინეთში ძელქვა და მუხა ქმნიან მუხნაძელქვიანებს, ზოგან კი ძელქვის წმი 1000 ნდა კორომებია. თითქმის მთელ კავკასიაში (სამხრეთ ამიერკავკასიის და კავკასიონის აღმოსავლეთ რაიონების გარდა), 600-2000 მ სიმაღლეზე გავრცელებულია წიფლნარები, რომელთა ზონალურობა კარგად არის გამოსახული მთის შუა და ზედა სარტყელში, თუმცა კოლხეთში წიფელი (სხვა ჯიშებთან შერეული ან მცირე კორომებად) ბარშიც იზრდება. დასავლეთ ამიერკავკასიაში ხშირია წიფლნარები მარადმწვანე ქვეტყით, ხოლო კავკასიის სხვა ნაწილში — ბალახოვანი და მკვდარი საფრით. ზოგან 800-1500 მ სიმაღლეზე მუხნარებთან დაკავშირებულია უთხოვრიანები და წიფლნარ-უთხოვრიანები; ამავე სარტყელში მცირე რაოდენობით გვხვდება წალნარები და წიფლნარ-წაბლნარები. მუქწიწვოვანი ტყეები — ნაძვნარი (აღმოსავლური ნაძვისა) და სოჭნარი (კავკასიური სოჭისა) ხშირად წიფლის თანადომინანტობით, მარადმწვანე ქვეტყითა და ბალახოვანი საფრით გავრცელებულია დასავლეთ ამიერკავკასიაში, კავკასიონის ჩრდილო-დასავლეთ ნაწილში და აღმოსავლეთ საქართველოს დასავლეთ რაიონებში (დაახლოებით მანგლისის მერიდიანამდე), 100 მ-იდან (კოლხეთში უფრო დაბლაც) 2100 მ სიმაღლემდე. აღმოსავლეთ და სამხრეთ ამიერკავკასიაში ეს სარტყელი შენაცვლებულია მუხნარებით და წიფლნარებით. ფიჭვნარებს ქმნის 5 სახეობის ფიჭვი: შავი ზღვის სანაპიროზე 400 მ სიმაღლემდე ალაგ-ალაგ მცირე კორომებს ქმნიან ყირიმული და ბიჭვინთის ფიჭვები; სამხრეთ აჭარაში — მცირეაზიური (კოხის) ფიჭვი (ქართული და აქა-იქ ჭოროხული მუხების თანადომინანტობით); ცენტრალურ ამიერკავკასიაში 600 მ სიმაღლემდე იზრდება ელდარის ფიჭვის მეჩხერი ტყე; კავკასიაში (უმთავრესად კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთებზე) 1000-2000 მ სიმაღლეზე თითქმის ყველგანაა კავკასიური (სოსნოვრის) ფიჭვის ტყეები. ტყის სარტყელში ხეობებში შერეულფოთლოვანი ტყეებია. მთის ტყის სარტყლის ზემოთ (1700-2300 მსიმაღლეზე) სუბალპური მცენარეულობაა: ტანბრეცილი და მეჩხერი ტყეები, ბუჩქნარები, მაღალბალახეულობა და მდელოები. სუბალპური ტყეებია უმთავრესად ტანბრეცილი წიფლნარები და არყნარები, მეჩხერი ტყეები (აღმოსავლური მუხის და მაღალმთის ბოკვისა), აგრეთვე ხშირია ფიჭვნარი და სოჭნარი, ხოლო კავკასიის სამხრეთ-აღმოსავლეთ ნაწილში ზოგან ღვიიანებიც გვხვდება. სუბალპური ბუჩქნარები ძირითადად დეკიანები და იელიანებია, ბევრგან — ტირიფიანებიც. დასავლეთ კავკასიაში — აგრეთვე შქერიანები და თხილიანები, აღმოსავლეთ და სამხრეთ რაიონებში — ქონდარა ღვიიანები. კავკასიის დასავლეთ ნაწილში ფართოდ არის გავრცელებული სუბალპური მაღალბალახეულობა, რომელიც აღმოსავლეთ და სამხრეთში მცირდება და ღარიბდება ფლორისტიკულად. სუბალპური მდელოები მოიცავს ნამიკრეფიანებს, ბრძამიანებს, ძიგვიანებს, წივანიანებს, ისლიანებს, მარცვლ 1000 ოვან-ნაირბალახოვნებს, ნაირბალახოვნებს და სხვა. ალპური მცენარეულობა (დეკიანები, ჭრელწივანიანები, ძიგვიანები და სხვა) გვხვდება 2200-3100 მ სიმაღლეზე. დიდი ფართობი უკავია გაძოვების შედეგად წარმოქმნილ მეორეულ ხალებს (მარმუჭიანები, ფესვმაგარიანები და სხვა); 2200-2700 მ სიმაღლეზე დამახასიათებელია ნაირბალახოვან-მარცვლოვნიანი და მარცვლობნიანი მდელოები, კოლხეთის კიქვებზე — ენდემური ისლიანგეუმიანები. 2700-3100 მ სიმაღლეზე კი ძირითადად ალპური ხალებია, კორდოვანი ისლიანები, წივანიანები, კობრეზიანები და სხვა. სუბნივალურ სარტყელში (3100-3600 მ სიმაღლეზე) შეკრული მცენარეული საფარი აღარ არის, მას ეკარგება ლანდშაფტური მნიშვნელობა, თუმცა გვხვდება ზედა ალპური მცენარეულობის ფრაგმენტები; მცენარეთა განლაგება აქ მეჩხერ-ჯგუფურია; მთელი რიგი მიკროფიტოცენოზებისა შექმნილია ენდემური გვარებით. ნივალურ სარტყელში (4000 მ-ზე მაღლა), სადაც შიშველი კლდეების, მარადი თოვლისა და მყინვარების ლანდშაფტია, იზრდება ყვავილოვანი მცენარეების 15-20 სახეობა. მცენარეული ტიპების მთელი რიგი ინტრაზონალური ხასიათისაა. მაგ., ჭაობისა და წყლის მცენარეულობა გავრცელებულია დაბლობიდან მოკიდებული ალპურ სარტყლამდე. კასპიისზღვისპირეთის დიუნების მცენარეულობა შუა აზიის ქვიშიანი უდაბნოების მცენარეულობის მსგავსია (ე. წ. ლიტორალური უდაბნო). აქ იზრდება ლეიმუსი, ქვიშიანის აბზინდა, სპარსული ხვართქლა და სხვა. მისგან განსხვავებით შავი ზღვის რ 1000 იყის — ქვიშიან-ქვიშიანი პლაჟის (ლიტორალის) მცენარეულობა სანაპიროს რძიანით, ზღვისპირული ნარით, ყაყანურით, ზღვისპირული შროშნით, კოლხური ისლით და სხვა. ცხოველთა სამყარო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიაში ნაირფეროვანია და წარმოადგენს ევროპული,შუააზიური და აფრიკული სახეობებისგან შექმნილ ფაუნისტურ კვანძს. ძუძუმწოვრებიდან ენდემურია 2 სახეობის ჯიხვი (დასავლეთ კავკასიური და დაღესტნური). ენდემურია აგრეთვე ალპური მდელოების ბინადარი პრომეთეს მემინდვრია. სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთში ცხოვრობს მუფლონი, ალპური მდელოებზე — ნიამორი და არჩვი. აღმოსავლეთ კავკასიის ველებზე გვხვდება ქურციკი და ზოლებიანი აფთარი, ხოლო ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთ კავკასიაში - საიგა; ტყეებში მრავლადაა ირემი, შველი, გარეული ღორი, მურა დათვი, ფოცხვერი, ტყის კატა, მგელი, ტურა, მელა, ტყისა და თეთრყელა კვერნები, მაჩვი. კავკასიის სამხრეთ ნაწილში ალაგალაგ გვხვდება ჯიქი, ლელიანის კატა, ბრუცა, ხოლო თალიშის მთებში - მაჩვ-ზღარბი; ტყეებში ბინადრობს კავკასიური ციყვი, ძილგუდა, ტყისა და ყვითელყელა თაგვი. მრავაკგანაა წყლის მემინდვრია, ალაგ-ალაგ გვხვდება მიწის კურდღელი. მრავალადაა კურდღელი, სხვადასხვაგვარი ღამურა, მწერიჭამიებიდან — თხუნელა, ბიგა, კბილთეთრა, ფუღუ და სხვა. ფრინველებიდან ენდემურია კავკასიური და კასპიური შურთხი, კავკასიური როჭო, კოლხური ხოხობი, შანთვალა ჩხიკვი. ბევრგანაა კაკაბი, გნოლი, იშვიათად გვხვდება დურაჯი. აღმოსავლეთ კავკასიის ველებზე გამოსამთრებლად მოფრინავს სავათი და სარსარაკი. მთამაღალზე ბინადრობს მთის არწივი, ორბი, ბატკანძერი, მაღრანი, ალპური მთიულა და სხვა. ქვეწარმავლებიდან გვხვდება ხმელეთისა და წყლის კუ, გეკონები, ჯოჯო, ხვლიკები, ველის მახრჩობელა, მცურავები, ანკარები, გიურზა, ცხვირრქოსანი გველგესლა, ენდემური კავკასიური გველგესლა და სხვა. ამფიბიებიდან — ენდემური კა 1000 კასიური ბაყაყი, კავკასიური ჯვრიანა, კავკასიური სალამანდრა (ეკუთვნის ენდემურ გვარს) და სხვა; წყალსატევებში ბევრია კალმახი, მურწა, წერი, შამაია, ხრამული, კობრი, ზოგან ზუთხი, ორაგული და სხვა. უხერხემლო ცხოველთაგან ბევრია ენდემური სახეობა. კავკასიაში ობობების 1002 სახეობა ბინადრობს[1] [2]. დროთა განმავლობაში კავკასიის ფაუნა მნიშვნელოვნად შეიცვალა. ბევრი სახეობა მოისპო, მაგ., 10 საუკუნის წინ — ლომი და კულანი (გარეული ვირი), XVII საუკუნეში — ავაზა, XVIII საუკუნეში — თახვი და ლოსი, ხოლო XX საუკუნის დასაწყისში - კავკასიური დომბა და თურანული ვეფხვი. კავკასიაში აკლიმატიზებულია ნუტრია და ენოტისებრი ძაღლი, ალთაური ციყვი (ჩრდილოეთ კავკასიაში), თელეთური ციყვი, ამერიკული წაულა (საქართველო, აზერბაიჯანი), ენოტი (აზერბაიჯანი) და სხვა. ლანდშაფტები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიის ლანდშაფტი მრავალფეროვანია. იმიერკავკასიის ვაკის ლანდშაფტები მიეკუთვნება ზომიერ სარტყელს, ამიერკავკასიის — სუბტროპიკულს. იმიერკავკასიის დასავლეტ და შუა ნაწილში გაბატონებული სტეპური ლანდშაფტი, რომლებიც სტავროპოლის მაღლობზე, კავკასიის მინერალური წყლების რაიონში, სუნჯის ქედის დასავლეთნაწილსა და კავკასიონის მთისპირა ვაკეებზე ტყესტეპურ ლანდშაფტში გადადის. კარბონატული და გამოტუტული ნოყიერი შავმიწანიადაგიანი სტეპი თითქმის მთლიანად დახნულია. ტყესტეპში და კავკასიის მინერალური წყლების რა 1000 ონის მთის კალთებზე ფართოფოთლოვანი ტყეების (წიფელი, რცხილა, მუხა, იფანი). აღმოსავლეთ იმიერკავკასიაში აბზინდიანი ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტია ღია წაბლა ნიადაგით. თერგისა დასულაკის დელტაში — ლია-ლელიანების, ჭაობისა და მდელოს ლანდშაფტებია. მტკვარ-არაქსის დაბლობზე და აფშერონის ნახევარკუნძულზე გავრცელებულია აბზინდიანი, ჭანგიანი და ეფემერული სუბტროპიკული ტიპის ნახევარუდაბნოს ლანდშაფტები. აქ რუხ, მდელოს რუხ, რუხ-ყავისფერ ნიადაგებზე მოჰყავთ ბამბა და სხვა სარწყავი კულტურები; უხნავი მიწები საზამთრო საძოვრადაა გამოყენებული. კოლხეთისა და ლენქორანის დაბლობებზე ნოტიო სუბტროპიკების ლანდშაფტებია. აქ ვაკის ტყეების დიდი ნაწილი გაჩეხილია და ადგილი გამოყენებულია სხვადასხვა სუბტროპიკული კულტურის პლანტაციებისა (კოლხეთში) და ბრინჯის (ლენქორანში) ნათესებისათვის. შემორჩენილია მურყნის დაჭაობებული ტყეების ფრაგმენტები, ჭაობის სუბტროპიკული ლანდშაფტები. ჭაობების დიდი ნაწილი ათვისებულია. კავკასიის მთიან ლანდშაფტებში შემდეგი სიმაღლებრივი ტიპებია: კავკასიონზე — მთა-ტყის, მთა-მდელოსი და გლაციანურ-ნივალური; მცირე კავკასიონზე — მთა-ტყისა და მთა-მდელოსი; სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთზე — ვულკანური მთა-სტეპისა და მთა-მდელოსი; თალიშის მთებში — მთა-ტყისა და და მთა-სტეპის. სუბტროპიკული ტყიანი ლანდშაფტები გავრცელებულია 500-600 მ სიმაღლემდე კავკასიონის, მცირე კავკასიონისა და თალიშის მთბის ძირას; დასავლეთ ამიერკავკასიაში, განსაკუთრებით აჭარა-გურიაში, ტიპობრივი სუბტროპიკული ტყეებია მრავალრიცხ ff6 ვანი რელიქტებით, წითელმიწა და ყვითელმიწა ნიადაგებით, ქვეტყითა და ლეშამბოთი. აღმოსავლეთ ამიერკავკასიაში ქსეროფილური სუბტროპიკული ტყეებია; იზრდება მთის ყავისფერ ნიადაგზე. კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის მთებში გაბატონებულია მთა-ტყის ლანდშაფტები. ამიერკავკასიაში სუბტროპიკული ტყეების ზევით მთა-ტყის ქვედა სარტყელში (თალიშში შუა სარტყელშიც) მუხნარი და რცხილნარია., უფრო მაღლა (თალიშში შუა სარტყელშიც) — წიფლნარ-რცხილნარი. კავკასიონისა და მცირე კავკასიონის დასავლეთ ნაწილების ამავე სარტყელში გავრცელებულია მუქწიწვოვანი ტყეები, კავკასიური ნაძვი და კავკასიური სოჭი („მთის ტაიგა“), ხოლო ცენტრალურ კავკასიონის ჩრდილოეთ კალტაზე და აღმოსავლეთ კავკასიონზე — ფიჭვნარი, ხშირად არყნარით. კავკასიის მთის ტყეებში ჭარბობს მთის ტყის ყომრალი ნიადაგები. მთის ტყეები იძლევა ძვირფას მერქანს, იცავს ნიადაგს ეროზიისაგან და აწესრიგებს მდინარეთა ჩამოდენის რეჟიმს. მთის შავმიწებზე განვითარებული მთა-სტეპის ლანდშაფტი ფართოდაა გავრცელებული აღმოსავლეთ კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე (დაღესტანი), ააგრეთვე სამხრეთ კავკასიის ვულკანურ მთიანეთის მაღალ ვაკეებზე, პლატოებსა და სერებზე. კავკასიონის, მცირე კავკასიონისა და სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთის მთა-მაღალი მთის მდელოს (სუბალპური და ალპური) ლანდშაფტებს უკავია. ყველაზე უფრო კონტინენტურ რეგიონებში მთა-მდელოს ცვლის მდელოსტეპი. სუბალპური სარტყლის ლიხს (მაღალბალახოვანი მდელო) იყენებენ სათიბებად და საძოვრებად, ხოლო მთის მდელოთა ტორფიან ნიადაგებზე განვითარებულ ალპური სარტყლის დაბალბალახიან მდელოებსა და ალპურ ხალებს — საზაფხულ 1000 საძოვრებად. ალპური სარტყლის ხედა, სუბნივალურ ქვესარტყელში ნიადაგ-მცენარეული საფარი წყვეტილია, ალაგ-ალაგ კლდეები და ლოდნარია გაშიშვლებული. კავკასიონისა და სამხრეთ კავკასიის მთიანეთის უმაღლეს მთებზე გლაციალურ-ნივალური ლანდშაფტია (მყინვარები, ფირნის ველები და ჭიუხები). კავკასიაში გვხვდება ლანდშაფტის აზონალური ტიპებიც: კარსტული (კავკასიონის ჩრდილოეთი კალთა, სამხრეთი კალთის დასავლეთი ნაწილი), ვულკანური (იალბუზი, ხევ-მთიულეთის კავკასიონი, სამხრეთ კავკასიის ვულკანური მთიანეთი), ტალახიანი ვულკანებისა (აფშერონისა და ტამანის ნახევარკუნძულები). ბუნებრივი ლანდშაფტები დაცულია აჯამეთის, ბაბანეურის, ბაწარის, ბორჯომის, ვაშლოვნის, დილიჯანის, ზაქათალის, ლაგოდეხის, კავკასიის, თებერდის, რიწის, ბიჭვინთის, ყიზილ-აღაჯის და სხვა ნაკრძალებში. კავკასია ერთ-ერთი საკურორტო რაიონი და ტურიზმისა და ალპინიზმის ერთ-ერთი მთავარი ცენტრია. კავკასიის ტერიტორიაზეა კავკასიის მინერალური წყლები და შავიზღვისპირა კურორტების დიდი ჯგუფი ანაპიდან ბათუმამდე. პოლიტიკური რუკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ამჟამად კავკასიის ტერიტორია 4 სუვერენული სახელმწიფოს ტერიტორიას მოიცავს: საქართველო (69,7 კვ.კმ), სომხეთი (29,8), აზერბაიჯანი (86,6), რუსეთი (254,3). თვით რუსეთის ფედერაცია კავკასიაში წარმოდგენილია შემდეგი ადმინისტრაციული ერთეულებით: კრასნოდარის მხარე (76,0), სტავროპოლის მხარე (66,5), რესპ 1000 ბლიკები - ადიღე (7,6), ყარაჩაი-ჩერქეზეთი (14,1), ყაბარდო-ბალყარეთი (12,5), ჩრდილოეთ ოსეთი-ალანია (8,0), ინგუშეთი (4,6), ჩეჩნეთი (15,9), დაღესტანი (50,3). მოსახლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ანთროპოლოგიური შემადგენლობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიის უძველეს მოსახლეობაში ძირითადად გამოიყოფა ორი, ერთმანეთისაგან განსხვავებული, რასობრივი ტიპი. ერთი. რომელსაც ხმელთაშუაზღვისპირულ რასას აკუთვნებენ, მოიცავს იმიერკავკასიის ზოგიერთ დაბლობ რაიონსაც (მაგ. ყუბანის რეგიონი). მას ახასიათებს ვიწრო და გრძელი თავი, ძალზე ვიწრო, მაღალი და მკვეთრად პროფილირებული სახე, დახვეწილი ყვრიმალი, ვიწრო და მკვეთრად გამოხატული ცხვირი, გლუვი რელიეფი და სხვა. ამ ტიპის თანამედროულად ჩრდილოეთ კავკასიის დაბლობ რეგიონებში გავრცელებული იყო მისგან მკვეთრად განსხვავებული ტიპი, რომელსაც ახასიათებდა ზომიერი სიგრძისა და სიგანის თავი, ფართო და ნაკლებპროფილირებული სახე, ზომიერად გამოხატული ყვრიმალი და სხვა. კავკასიის თანამედროვე მოსახლეობა ანთროპოლოგიურ შემადგენლობაში ძირითადად გამოყოფენ სამ დიდ რასობრივ ტიპს. კავკასიის ჩრდილო-დასავლეთ ტერიტორიაზე გავრცელებულია ადიღური ანთროპოლოგიური ტიპი, ამ ტიპისაგან მუქი პიგმენტაციითა და ზოგიერთი სხვა ნიშნით განსხვავდება კავკასიის კასპიისპირეთში გავრცელებული დასავლურ-კასპიური ტიპი. იგი გვხვდება აზერბაიჯანელებსა და დაღესტნელებში. ამ ტიპის ანალოგიური ფორმები შეინიშნება შუა აზიის, ავღანეთისა და ჩრდილოეთ ინდოეთის ევროპეოიდულ მოსახლეობაში. აქ 1000 იგი ცნობილია ინდოხმელთაშუაზღვისპირული რასის ინდოპამირული განშტოების სახელით. მესამეა ცენტრალურ კავკასიაში მცხოვრები წინააზიური ტიპი, რომელსაც ახასიათებს მკვეთრად ბრაქიკეფალური თავი, საკმაოდ ფართო, მაგრამ მკვეთრად პროფილირებული სახე, ვიწრო, მაღალი და მკვეთრად გამოხატული ცხვირი, უხვად განვითარებული თმოვანი საფარველი და სხვა. ეს ტიპი გავრცელებულია თანამედროვე ქართველების ნაწილში, სომხებში, დასავლეთ აზერბაიჯანელებსა და დაღესტნელებში, კავკასიის მთიელთა ჯგუფებში და სხვა. მისი ანალოგიები წინა აზიის თანამედროვე მოსახლეობაში გვხვდება. კავკასიის თანამედროვე მოსახლეობაში საკმაოდ გარკვევითაა გამოხატული ლოკალური ქვეტიპები, რომლებიც მეტ-ნაკლებად განსხვავდება ერთმანეთისაგან. ეთნიკური შემადგენლობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიაში ცხოვრობს 50-ზე მეტი ეროვნების ხალხი, რომლებიც ლაპარაკობენ იბერიულ-კავკასიურ (კავკასიურ), ინდოევროპულ და ალტაურ ენობრივ ოჯახთა ენებზე. იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახში შედის ქართველურ, აფხაზურ-ადიღურ, ნახურ და დაღესტნურ ენათა ჯგუფები. იბერიულ-კავკასიურ ენათა ოჯახის ყველაზე მრავალრიცხოვანი ხალხია ქართველები, ისინი ცხოვრობენ კავკასიონის შუა ნაწილის სამხრეთ კალთაზე. ამ ოჯახის ენებზე მოლაპარაკე ყველა სხვა ხალხი, აფხაზების გარდა, განსახლებულია კავკასიონის ჩრდილოეთ კალთაზე. - აფხაზურ-ადიღურ ჯგუფში შედიან წარმოშობით მონათასავე ადიღეელები (ადიღე და კრასნოდარის მხარის მეზობელი რაიონები), ჩერქეზები (ყარაჩაი-ჩერქეზეთი) და ყაბარდოელები (ყაბარდო-ბალყარეთი დაბლობი ნაწილი და ჩრდილოეთი ოსეთის მოზდოკის რაი 501 ნი), აგრეთვე აფხაზები (აფხაზეთი და აჭარა) და აბაზები (ყარაჩაი-ჩერქეზეთის ჩრდილოეთი ნაწილი). - ნახურ ჯგუფში შედიან ჩაჩნები (ჩაჩნეთ-ინგუშეთის აღმოსავლეთი და ცენტრალური რაიონები და დაღესტანი ხასავიურთის რაიონი) და ინგუშები (ჩაჩნეთ-ინგუშეთი დასავლეთი რაიონები და მისი მომიჯნავე ჩრდილოეთ ოსეთის რაიონები), ენობრივად ამავე ჯგუფს უკავშირდებიან ბაცბები ანუ წოვა-თუშები (საქართველო, ახმეტის რაიონი), თუმცა კულტურულ-ისტორიულად, რელიგიურად, ყოფითა და სხვა ძირითადი ნიშნების მიხედვით ისინი ქართველი ერის განუყოფელ ნაწილს წარმოადგენენ. - დაღესტნელ ხალხთა დიდი უმრავლესობა შედის დაღესტნურ ჯგუფში, რომელიც შედგება 4 ქვეჯგუფისაგან: ხუნძური, დარგუული, ლაკური და ლეზგიური. ხუნძურ ქვეჯგუფში (მთიანი დაღესტანი და აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ-დასავლეთი რაიონები) ხუნძების გარდა შედიან მათათან თითქმის შერწყმული მცირერიცხოვანი ანდიურ-დიდოური (ცეზური) ხალხები (ანდიელები, ბოთლიხელები, ღოღობერიელები, ჭამალალები, კვანდელები, ტინდიელები, ყარადაღელები, ახვახელები, ცეზები, ჰინუხები, ხვარშიელები, ბეჟიტელები, ჰუნზიბელები), აგრეთვე არჩიბელები. - დარგუულ ქვეჯგუფში (შუა დაღესტნის მთიანი და მთისპირა რაიონები) დარგუელთა გარდა ხაიდაყელები და კუბაჩელები, ლაკები ცხოვრობენ ცენტრალურ დაღესტნის მთებში. ლეზგიურ ქვეჯგუფში შედიან ლეზგები (დაღესტნის აღმოსავლეთი და აზერბაიჯანის ჩრდილოეთი რაიონები), თაბასარანელები (სამხრეთ-აღმოსავლეთ დაღესტანი, დერბენტის დასავლეთით), აღულები (დაღესტნის სამხრეთ-აღმოსავლეთის მაღალმთიანი ნაწილი), რუთულელები (სამხრეთ დაღესტანი, მდინარე სამურის ზემო დინება), წახები (რუთულელების დასავლეთით), მათვე განეკუთვნებიან ჩრდილოეთი აზერბაიჯანის მცირერიცხოვანი ხალხები: უდიები, ბუდუხები, კრიწები და ხინალუღები. კავკასიაში მცხოვრებ ხალხთაგან ინდოევროპულ ენათა ოჯახში შედიან რუსები, უკრაინელები, სომხები და ირანის ჯგუფის ხალხები. რუსები ცხოვრობენ სტავროპოლი 1000 სა და კრასნოდარის მხარეებში, აგრეთვე კავკასიის ყველა მოკავშირერესპუბლიკაში; უკრაინელები — კრასნოდარის მხარეში. ჩრხილოეთ კავკასიის რუსი და უკრაინელი მოსახლეობა მნიშვნელოვან ნაწილს შეადგენენ ყუბანისა და თერგის კაზაკები. ინდოევროპულ ოჯახის ცალკე ჯგუფია სომხები. შეადგენენ სომხეთის ძირითად მოსახლეობას, ცხოვრობენ აგრეთვე მთიან ყარაბაღში, საქართველოში (უმთავრესად ახალციხისა და ახალქალაქის რაიონებში) კავკასიის ქალაქებში. ამავე ოჯახის ირანულენოვან ჯგუფს განეკუთვნებიან ოსები (ჩრდილოეთი და სამხრეთი ოსეთი), ქურთები (სომხეთი, საქართველო, აზერბაიჯანი), თათები (აზერბაიჯანის ჩრდილოეთ-აღმოსავლეთი და დაღესტნის სამხრეთი ნაწილი), თატურ ენაზე მოლაპარაკე მთის ებრაელები (დაღესტანი და აზერბაიჯანი), თალიშები (აზერბაიჯანის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი). - ალთაური ოჯახის თურქულ ჯგუფის ენებზე ლაპარაკობენ აზერბაიჯანელები (აზერბაიჯანი და საქართველოს, სომხეთის, დაღესტნის მოსაზღვრე რაიონები); ერთმანეთთან ახლომონათესავე ყარაჩაელები (ყარაჩაი-ჩერქეზეთის სამხრეთ მთიანი რაიონები) და ბალყარები (ყაბარდო 1000 -ბალყარეთის სამხრეთ და სამხრეთ-დასავლეთი რაიონები), ყუმუხები (დაღესტნის დაბლობი ნაწილი, მცირე რაოდენობით — ჩაჩნეთ-ინგუშეთისა და ჩრდილოეთ ოსეთში), ნოღაელები (სტავროპოლის მხარე და დაღესტანი), თათრები (აზერბაიჯანის ქალაქები), კავკასიის თურქმენები (სტავროპოლის მხარის აღმოსავლეთი და ჩრდილოეთი რაიონები). კავკასიაში მცირე ჯგუფებად ცხოვრობენ ბერძნები, ასურელები, მოლდაველები, ესტონელები, მორდველები, კორეელები, ბოშები. კავკასიის მორწმუნე მოსახლეობის უმრავლესობა ქრისტიანობას აღიარებს. მართლმადიდებლები არიან: რუსები, უკრაინელები, ოსების ძირითადი ნაწილი, ქართველებისა და აფხაზების უმრავლესობა, მოზდოკის ყარაბდოელები; მონოფიზიტები - სომხები. დანარჩენი ხალხების დიდი ნაწილი მუსლიმანები იყვნენ, მ. შ. ლეკების მცირე ნაწილი — შიიტები; სხვები და ნაწილობრივ აფხაზები, ოსები და ქართველები (აჭარლები და ინგილოები) — სუნიტები. ქართველი და მთიელი ებრაელები აღიარებდნენ იუდაიზმს. ენობრივი კლასიფიკაციის შესაბამისად კავკასიელი ხალხები შემდეგ ჯგუფებად იყოფიან: კავკასიური ოჯახის ხალხები: - ქართველური ჯგუფი: ქართველები (საქართველოში: დაახლ. 4.000.000; საერთო რაოდენობა: 7.200.000) - აფხაზურ-ადიღეური ოჯახი: აფხაზები (95.000), აბაზინები (31.000), ყაბარდოელები (304.000), ჩერქეზები (50.000), ადიღეელები (115.000). - ნახური ჯგუფი: ჩეჩნები (840.000), ინგუშები (200.000). - დაღესტნური ჯგუფი: ავარელები (540.000), ლეკები (430.000), ლაკები (110.000), დარგუელები (32.000). ალთაური ოჯახის ხალხები: - თურქული ჯგუფი: აზერბაიჯანელები (5.800.000), ყუმუხები (255.000), ყარაჩაელები (140.000), ბალყარელები (69.000). - მონღოლური ჯგუფი: ყალმუხები (218.000) ინდოევროპული ოჯახის ხალხები: - სლავური ჯგუფი: რუსები (8.100.000), უკრაინელები (350.000). ბევრი მათგანი თავს კაზაკებად მიიჩნევს. - ბერძნული ჯგუფი: ბერძნები (120.000). - ირანული ჯგუფი: ოსები (570.000), ქურთები (230.000) - სომხური ჯგუფი: სომხები (4.300.000). აფრაზიული ოჯახის ხალხები: მიუხედავად ეთნიკური, რელიგიური და ენობრივი სხვაობისა, კავკასიელებს ერთმანეთთან მჭიდროდ აკავშირებს პოლიტიკური და ეკონომიკური ინტერესები, აგრეთვე საერთო ისტორიული ბედი, კულტურებისა და ტრადიციების მსგავსება. კავკასიის ბუნების 1000 ილამაზეს, მის მცხოვრებთა ტრადიციებს ბევრი ლიტერატურული ნაწარმოები მიეძღვნა, მათ შორის აღნიშვნის ღირსია: “კავკასია” - ალექსანდრე დიუმას (მამა) ნაწარმოები, პუშკინის "კავკასიელი ტყვე", ლერმონტოვის რომანი “ჩვენი დროის გმირი”, ტოლსტოის რომანი “კაზაკები” და “ჰაჯი მურატი”. ქალაქები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასიელთა ნახევარზე მეტი ქალაქებში ცხოვრობს. ქალაქელთა ყველაზე დიდი პროცენტია ჩრდილოეთ ოსეთში - 68% და სომხეთში - 66%, ყველაზე ნაკლები - დაღესტანში 39%. სამ კავკასიურ ქალაქში მილიონზე მეტი ადამიანი ცხოვრობს (ბაქო, თბილისი, ერევანი), 10 ქალაქში - 200 ათასზე მეტი, 8 ქალაქში - 100 ათასზე მეტი. მნიშვნელოვანი ქალაქებია: - ბაქო (1.757.000), თბილისი (1.264.000), ერევანი (1.215.000), კრასნოდარი (620.000), ჯოხარყალა (გროზნო, 401.000), სოჭი (337.000), ვლადიკავკაზი (320.000), სტავროპოლი (318.000), მაჰაჩყალა (315.000), განჯა (232.000), ნალჩიკი (207.000), გიუმრი (206.000), ქუთაისი (200.000). კავკასიის ქალაქები გაჩნდა სხვადასხვა დროს და სხვადასხვა ეპოქაში. არსებული ქალაქებიდან ყველაზე ძველია: ერევანი (ცნობილია ძვ.წ. 782 წლიდან როგორც ურარტული ციხესიმაგრე ერებუნი), ქუთაისი (ცნობილია ძვ.წ. მე-6 ს-დან როგორც ლეგენდარული კოლხეთის სამეფოს დედაქალაქი აიას სახელით), ვანი (სავარაუდოდ ანტიკურ წყაროებში ნახსენები სურიემი), სოხუმი (ანტიკური დიოსკურია), ფოთი (ანტიკური ფაზისი), ბარდა (კავკასიის ალბანეთის დედაქალაქი) და სხვა. ჩრდილოკავკასიური ქალაქები საკმაოდ ახალგაზრდები არიან - წარმოიქმნენ მე-17-18 საუკუნეებში, გარდა რამდენიმე ქალაქისა, რომლებიც შავი ზღვის სანაპიროს გასწვრივ მდებარეობენ. ეკონომიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასია მდიდარია მინერალური რესურსებით: ნავთობი (ბაქო, გროზნო, მაიკოპი), გაზი (კრასნოდარი და სტავროპოლი), რკინა (დაშქესანი), ვოლფრამი და მოლიბდენი (ტირნიაუზი), თუთია და ტყვია (სადონი), მანგანუმი (ჭიათურა). 2005 წელს ოფიციალურად გაიხსნა ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი. უახლოეს მომავალში ამოქმედდება აგრეთვე გაზსადენი, რომელიც შუა აზიის რეგიონს კავკასიის გავლით დასავლეთთან დააკავშირებს. კრასნოდარის და სტავროპოლის რეგიონები ხორბლისა და ბოსტნეულის ძირითადი მწარმოებლები, საქართველოს და აზერბაიჯანის სუბტროპიკული ზონები - ციტრუსების, ჩაის და ყურძნისა. სომხეთი სპეციალიზებულია სამშენებლო მასალების მოპოვებასა და მრეწველობის ზუსტ დარგებზე. რუსთავი და სუმგაითი ახალი ქალაქებია, სადაც საბჭოთა პერიოდში აიგო მეტალურგიული და ქიმიური პროფილის საწარმოები. მთიანი რეგიონები ძირითადად მესაქონლეობით არიან დაკავებულნი. შავი ზღვის სანაპიროზე მნიშვნელოვანი პორტებია ბათუმი, ფოთი, ნოვოროსიისკი, საიდანაც ხორციელდება ეკონომიკური ურთიერთობები საზღვარგარეთთან. კავკასიაში მდებარეობს ბევრი ბუნების ნაკრძალი, აგრეთვე საკურორტო ზონა - ჩრდილოკავკასიის მინერალური წყლები (პიატიგორსკი, კისლოვოდსკი), შავიზღვისპირეთი (ანაპასა და ბათუმს შორის) და სხვა. კავკასია ამასთან ერთად არის ტურიზმისა და ალპინიზმის ცენტრი ისტორიული ცნობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] კავკასია ადამიანთა ერთ-ერთი უძველესი საბინადრო რაიონია. ძვ. წ. I ათასწლეულის I ნახევარში ამიერკავკასიაში ჩამოყალიბდა ყოფილ სსრკ ტერიტორიაზე პირველი მონათმფლობელური სახელმწიფო ურარტუ. მოგვიანებით შეიქმნა კოლხეთის (ძვ. წ. VI ს.), აირარატისა (ძვ. წ. IV ს.) და იბერიის (ძვ. წ. IV-III სს.) სამეფოები. ძვ. წ. II საუკუნეში წარმოიშვა კავკასიის ალბანეთისა და დიდი სომხეთის სახელმწიფოები. კავკასია არაერთხელ გამხდარა მომთაბარეთა (სკვითები, სარმატები, ალანები და სხვა) თავდასხმის ობიექტი. ახ. წ. I ათასწლეულში კი იგი ბიზანტიასა და ირანს შორის ხანგრძლივი ომის ასპარეზად გადაიქცა. ამავე ათასწლეულის შუა ხანებში კავკასიაში დამკვიდრდა ფეოდალური ურთიერთობა, გავრცელდა ქრისტიანობა. VII-VIII საუკუნეებში ამიერკავკასია არაბებმა დაიპყრეს. არაბებთან, თურქ-სელჩუკებთან და ბიზა 1000 ტიელებთან გამუდმებული თავდაცვითი ომების პირობებში ჩამოყალიბდა ორი მსხვილი სახელმწიფო — სომხეთი და საქართველო. X საუკუნიდან დაწინაურდა საქართველო, რომელმაც XII-XIII საუკუნეებში კავკასიაში სრულ ჰეგემონობას მიაღწია. XIII საუკუნეში კავკასია დაიპყრეს და ააოხრეს მონღოლებმა. კავკასია ხშირად ფიგურირებდა ძველ ბერძნულ ლეგენდებში; პრომეთე მიაჯაჭვეს კავკასიის მთას, იასონი და მისი არგონავტები კოლხებთან ეძებდნენ ოქროს საწმისს. სპარსელები, ხაზარები, არაბები, მონღოლები, თურქები ხშირად ესხმოდნენ თავს რეგიონს, რამაც განაპირობა მისი ეთნიკური, რელიგიური და ენობრივი სიჭრელე. რუსეთი კავკასიაში გამოჩნდა მე-18-19 საუკუნეებში სპარსეთთან და თურქეთთან ომების შემდეგ. ქრისტიანმა მოსახლეობამ (საქართველო და სომხეთი) მიიღო რუსეთის ჰეგემონია როგორც თავდაცვის საშუალება თურქთა ძალმომრეობისაგან. აზერბაიჯანის, დაღესტნისა და ჩერქეზეთის მუსულმანური მოსახლეობა წინ აღუდგა რუსეთს და დამორჩილდნენ მხოლოდ შამილის დამარცხების შემდეგ. სსრ კავშირის დაშლის შემდეგ, სამხრეთკავკასიურმა ქვეყნებმა დამოუკიდებლობა გამოაცხადეს, რასაც 1000 ოჰყვა ინსპირირებული ეთნიკური კონფლიქტები და აჯანყებები. ამჟამად კავკასია წარმოადგენს გეოპოლიტიკური ინტერესების გზაჯვარედინზე მყოფ რეგიონს, რომელიც გადაუწყვეტელი კონფლიქტების გამო (ჩეჩნეთი, აფხაზეთი, სამხრეთი ოსეთი, მთიანი ყარაბაღი) დედამიწის ერთ-ერთ ყველაზე ცხელ წერტილად ითვლება. ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - დიუმა, ალექსანდრე: კავკასია : მოგზაურობის შთაბეჭდილებანი / თარგმ. ფრანგ. თ. ქიქოძისა ; შესავალი წერილი, რედ. და შენიშვნები ა. გაწერელიასი - თბ. : ლიტერატურა და ხელოვნება, 1964. - ГpoccreйH A. A., PacTиTeлbHый пokpoB KaBkaзa, M., 1948. - ГyлиcaшBили B. З., MaxaTaдзe Л. Б., Пpилипko Л. И., PacTиTeлbHocTb KaBkaзa, M., 1975. - KapTa pacTиTeлbHиcTи EBpoпeйckoй чacTи CCCP (M. — 1 : 2500000). ПoяcHиTeлbHый TekcT, M. — Л., 1950. - მარუაშვილი ლ., კავკასიის ფიზიკური გეოგრაფია, ნაწ. 1 — ბუნებრივი პირობების შესწ 1000 ვლის ისტორია, თბ., 1978. - ГBoздeцkий H. A., KaBkaз, M., 1963. - ГyлиcaшBили B. З., ПpиpoдHыe зoHы и ecTecTбeHHo-иcTopичeckиe oблacTи KaBkaзa. M., 1964. - KaBkaз, M., 1966. - MилaHoBckий E. E., XaHи B. E., Гeoлorичeckoe cTpoeHиe KaBkaзa, M., 1963. - AбдyшeлишBили M. Г., ABTpoпoлorия дpeBHero o coBpeMeHHoro HaceлeHия Гpyзии, Tб., 1964. - БyHak B. B., AHTpoпoлorичeckий cocTaB HaceлeHия KaBkaзa, «ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმის მოამბე», 1947, ტ. 13 A; - Hapoды KaBkaзa, T. 1—2, M., 1960-1962. - ქსე, ტ. 5, გვ. 299-304, თბ., 1980. რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - ინფორმაცია კავკასიის რეგიონზე (პოლიტიკა, ეკონომიკა, კულტურა) (ინგლისური) - კავკასიის სიახლეები (ინგლისური) - Бyдyщee KaBkaзa и пoзиция CШA – ЭkcпepTы пpeдckaзыBaюT пoяBлeHиe HoBыx rpaHиц Ha Юre Poccии // HoBocTи "Гoлoca AMepиkи"


ავტორის/ავტორების მიერ საინფორმაციო მასალაში გამოთქმული მოსაზრება შესაძლოა არ გამოხატავდეს ფონდ ”ღია საზოგადოება-საქართველოს” პოზიციას. შესაბამისად, ფონდი არ არის პასუხისმგებელი მასალის შინაარსზე.


რა პროექტები განხორციელდება მომავალი წლებისთვის ბორჯომის მუნიციპალიტეტში რაიონის ეკონომიკური განვითარება, მოსახლეობის დასაქმება, სოფლის მეურნეობისა და მეწარმეობის მხარდამჭერი პროგრამების განხორციელება - ეს იმ პროექტების არასრული ჩამონათვალია, რომლის განხორციელებას მომავლი 4 წლის განმავლობაში ბორჯომში თვითმმართველობა აპირებს. ადგილობრივმა ხელისუფლებამ ამასთან დაკავშირებით 10,3 მლნი ლარი უკვე გამოყო. როგორც მუნიცაპალიტეტში აცხადებენ, ქვეყნის სწრაფი და თანაბარი სოციალურ-ეკონომიკური განვითარება საქართველოს ხელისუფლების ოთხპუნქტიანი გეგმის უმთავრესი მიზანი და პრიორიტეტია. წლების განმავლობაში ხელისუფლების მიერ ბორჯომის მუნიციპალიტეტში განხორციელებული პროგრამებისა და პროექტების მოცულობა გაიზარდა. მატულობს ადგილობრივი ბიუჯეტის ხარჯვითი ნაწილი და შემოსავლებიც. 2013-2017 წლებში მუნიციპალიტეტმა მიღებული ტრანსფერისა და გრანტების ჯამური მოცულობა 4 მლნ 870 ათასი ლარიდან 2 მლნ 490 ათას ლარამდე შეამცირა. რაც შეეხება მომავალ წლებს, ფინანსთა სამინისტროს მიერ მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე 2018-2021 წლებში განსახორციელებელი ინფრასტრუქტურული პროექტების დასაფინანსებლად გამოიყოფა 10,3 მლნ ლარი. მათ შორის, 2018 წელს - 2,4 მლნ ლარი, 2019 წელს - 2,5 მლნ ლარი, 2020 წელს - 2,6 მლნ ლარი და 2021 წელს - 2,8 მლნ ლარი. ასევე იგეგმება ქალაქისთვის დამატებითი სახსრების მოძიება, რომელიც საკურორტო ქალაქის განვითარებას კიდევ უფრო შეუწყობს ხელს. ეს კი, ბუნებრივია, ტურისტების რაოდენობის ზრდასაც გამოიწვევს. ადგილობრივ მთავრობაში დეტალურად არის ის პროექტები გაწერილი, რომლის განხორციელებსაც "ოცნების" ხელისუფლება ბორჯომში 4 წლის განმავლობაში აპირებს. "შემდგომ წლებში ბორჯომში გაგრძელდება სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების ხელშეწყობის სახელმწიფო პროგრამა. განხორციელდება დამატებითი ბენეფიციარების მოძიება ახალი სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების შექმნის მიზნით და მათი აქტიური ჩართულობის უზრუნველყოფა. დღევანდელი მდგომარეობით, ბორჯომის მუნიციპალიტეტში ფუნქციობს 25 სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივი, რომელშიც ჯამში გაერთიანებულია 124 ფერმერი (მეპაიე). კოოპერატივებში ჯამურად დამატებით 140 ათასი ლარის ოდენობის კაპიტალია მოზიდული. მხოლოდ ამ სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების მიერ დამუშავებულმა მიწის ფართობმა დამატებით ჯამურად 108 ჰა შეადგინა. მეწარმეობის განსავითარებლად გაგრძელდება მეწარმეობის მხარდამჭერი პროგრამებისა და პროექტების "აწარმოე საქართველოში" და "მიკრო და მცირე მეწარმეობის მხარდაჭერის სახელმწიფო პროგრამის" განხორციელება. 2018-21 წლებისთვის დაგეგმილია ახალი ტურისტული ინფრასტრუქტურული პროექტების განხორციელება: დაბა ბაკურიანში, დიდველზე ხელოვნური ტბის მოწყობა, რომელიც ხელს შეუწყობს დიდველის სათხილამურო ტრასის ხელოვნურ გათოვლიანებას; დაბა ბაკურიანში ბეატლონის ტრასის პროექტირება და მშენებლობა; დაბა ბაკურიანში ველობილიკების პროექტირება და მშენებლობა, რომლებიც გათვლილი იქნება როგორც ზრდასრულ ადამიანებზე, ისე ბავშვებზე", - აცხადებენ ბორჯომის ადგილობრივ მთავრობაში. შეგახსენებთ, რომ "ქართული ოცნების" ბორჯომის მუნიციპალიტეტის პროგრამაში აღნიშნულია, რომ მომავალი ოთხი წლის განმავლობაში მუნიციპალიტეტში განსაკუთრებული აქცენტი ინფრასტრუქტურისა და საზოგადოებრივი მომსახურების გაუმჯობესებასა და განვითარებაზე გაკეთდება. მუნიციპალიტეტში დაგეგმილია ან უკვე განხორციელების ფაზაშია შემდეგი ინფრასტრუქტურული პროექტები: - ბაკურიანის წყალმომარაგების სისტემის რეაბილიტაცია (| ეტაპი) - 3,5 მლნ ლარი. - ბაკურიანში დიდველის წყალმომარაგების სისტემის მოწყობა - 3 მლნ ლარი. - ბაკურიანის წყალმომარაგების სისტემის მშენებლობა - 6,3 მლნ ლარი. - მიტარბის გზის რეაბილიტაცია და დიდველზე პარკინგის გაფართოება - 2 მლნ ლარი. - ბორჯომის მუზეუმის რეაბილიტაცია - 1,5 მლნ ლარი. - ბაკურიანი-ციხისჯვრის გზის რეაბილიტაცია - 2,8 მლნ ლარი. - ტურისტული ინფრასტრუქტურის განვითარება ბაკურიანის რეკრეაციულ პარკში- 5 მლნ ლარი. - დაბა ახალდაბის წყალსადენის რეაბილიტაცია - 685 ათასი ლარი. - ლიკანისა და წაღვერის წყალმომარაგების სისტემების რეაბილიტაცია - 4,1 მლნ ლარი. - დაბა ბაკურიანში ქუჩებისა და ტროტუარების რეაბილიტაცია - 3,2 მლნ ლარი. - საავტომობილო გზების რეაბილიტაცია სოფლებშიწაღვერი, ცემი, ჭობისხევი - 616 ათასი ლარი. - სოფელ ტაძრისსა და საკირეში სტიქიის შედეგად დაზიანებული საავტომობილო გზის სალიკვიდაციო სამუშაოები - 667 ათასი ლარი. - სოფელ საკირეში მეწყრის შედეგად დაზიანებული მისასვლელი საავტომობილო გზისა და მიმდებარე ტერიტორიის რეაბილიტაცია - 510 ათასი ლარი. - ბორჯომის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე (დაბა ახალდაბა, სოფელი ჭობისხევი, სოფელი ყვიბისი, სოფელი ტბა, ქალაქი ბორჯომი) საყრდენი კედლები სრეაბილიტაცია - 222 ათასი ლარი. - ბორჯომში "დიდი ხიდის" რეაბილიტაცია - 209 ათასი ლარი. - ბორჯომი-ბაკურიანი-ახალქალაქის საავტომობილო გზის 27-ე კმ-ში ავტოტრანსპორტის მოძრაობის უსაფრთხოების გაუმჯობესების ღონისძიებების სამუშაოები - 600 ათასი ლარი. - დაბა ბაკურიანის წრიული გზიდან, სოფელ მიტარბის მიმართულებით მისასვლელი ადგილობრივი მნიშვნელობის გზის რეაბილიტაცია - 650 ათასი ლარი. - სასმელი წყლის სათავე ნაგებობისა და მაგისტრალის რეაბილიტაცია სოფლებში ყვიბისი, ზანავი, კორტანეთი, დაბა, წაღვერი, ტიმოთესუბანი, ვარდგინეთი,მზეთამზე, ტაძრისი, საკირე, დგვარი, დვირი, ქვაბისხევი, ჭობისხევი, ლარები, ბალანთა, ჭიხარულა, ტაბაწყური, მოლითი, ციხისჯვარი, დიდი და პატარა მიტარბი, ანდეზიტი, რველი და ჩითახევი - 6,4 მლნ. ლარი. - შიდა საავტომობილო გზების რეაბილიტაცია სოფლებში ცემი, ლიბანი, სადგერი, ტბა, პატარა ცემი, ახალდაბა, ყვიბისი, ზანავი, კორტანეთი, ვარდგინეთი, დაბა, წაღვერი, მზეთამზე, ტიმოთესუბანი, ტაძრისი, საკირე, დგვარი, დვირი, ქვაბისხევი, ჭობისხევი, ლარები, ბალანთა, ჭიხარულა, ტაბაწყური, მოლითი, ციხისჯვარი, ბაკურიანი, დიდი და პატარა მიტარბი, რველი, ჩითახევი - 11,8 მლნ. ლარი. - ბორჯომის საკანალიზაციოსისტემებისადასანიაღვრეარხებისრეაბილიტაცია - 2 მლნ ლარი. - ბორჯომის ცენტრალური უბნების ფასადებისა და სახურავების რეაბილიტაცია - 3 მლნ ლარი. თამარ (11.11.2017) გადასარევი, მაგრამ სურათზე მე მგონი საირმეა.


იუდაიზმი იუდაიზმი (ური. ɳיהדות – იაჰადუთ) — ურია ერიშ რელიგია; ისტორიას ეკოროცხილი მაართა მონოთეისტური რწუმა დო ანტიკური ხანშე ასქილადირი ართ-ართი რელიგია. იუდაიზმიშ დოქტრინა დო ისტორია შანულამი ნორთი რე შხვა მონოთეისტურ, კერზოთ: სამარიულ, ქირსიანულ დო მუსლიმურ რელიგიეფიშ ნერჩეფიში. ეკონია, დოხოლაფირო 2000 წანაშ გოძვენას, იუდაიზმიშ პრაქტიკული ეკოჸუნა მონოლითური ვაჸოფე: თის ვაჸუნდჷ ცენტრალური შურიელი მართუალა; ვაუღუდჷ გჷმახურგე დოგმა. თეშ უმკუჯინალო, ირ ვარიაციას იუდაიზმიქ მეჭედელო მერსხილქ ქჷდოსქიდჷ მუსხირენ რელიგიურ პრინციპწკჷმა, ნამუეფშეთ უშანულამაში რე აკა, ირიშმორჩქინე, ირიშშემალებე, ირიშ მოჭყოლოფე დო უძირაფე (ტრანსცენდენტული) ღორონთიშ რწუმა; ღორონთიში, ნამუქჷთ ოქიანუ აკოქიმინუ დო ნამუთ აგჷნძორენს თიშ მართუალას. ურიული არზუანობაშ მეჯინათ, ოქიანუშ აკმაქიმინალ ღორონთქ უძვეშაში აპიანით ქიმკარსხჷ ურიალ ერწკჷმა, მუჟამსჷთ თინეფს თორაშ სახეთ თიშით დჷნადგინა კანონეფი დო მცნებეფი უსქილიდუ. ურიული ღორონთიშნინალა არძაშე დიდ აბანს მეთმეჩანს თე კანონეფიშ დო მცნებეფიშ დოგურაფას დო ირდღარ რინას თეშ გოხორციალაფას, მუჭოთ რე ინტერპრეტირაფილი რელიგიაშ კანონიკურ წინგეფს დო რაბინულ ლიტერატურას. თაშნეშე ქოძირით[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა] - პორტალი იუდაიზმის - ურიული ხვამეფი - ურიეფიშ ოჸოფარინე რელიგიური წესეფი - ქაშრუთი | ნიდა - ურიეფიშ რინაშ ციკლი: ბრით მილა (წუმოწკანტუა) | ბარ-მიცვა/ბათ-მიცვა | ურიული ქორწინება | ურიული პიჩუა-რგუალა - ურიული დღახუეფი დო წიმინდე დღალეფი: ფესახი | შავუოთი | სუქოთი | როშ ჰა'შანა | ქიფურიშ დღა | ხანუქა | შურიშხა - იუდაიზმი თეხანური ბორჯის - ხასიდიზმი | ჰასქალა | რეფორმისტული იუდაიზმი რესურსეფი ინტერნეტის[რედაქტირაფა | წყუშ რედაქტირაფა] - იუდაიზმი - ირფელი რელიგიაშ გეშა - იუდაიზმი - იუდაიზმი. იოგა - მუშმეგორაფა - იუდაიზმი - იუდაიზმი - რელიგიეფი საქორთუოს. იუდაიზმი - იუდაიზმი


[ეს დღე ისტორიაში] 1973 წლის 23 თებერვალი | GeMUG სტივ ვოზნიაკი მსოფლიოში ყგველასათვის ცნობილია, როგორც მდიდარი ფილანტროპი, ან ნიჭიერი გამომგონებელი. მაგრამ ოდესღაც ის Hewlett-Packard-ში მუშაობდა ჩვეულებრივი ინჟინრის თანამდებობაზე. მას მოსწონდა თავისი სამუშაო, თუმცა უკეთესი სურდა. მას სურდა კომპიუტერების შექმნა. ვინაიდან სტივ ვოზნიაკი კომპიუტერულ განყოფილებაში შედიოდა, მისი სურვილები სერიოზული ჰობის სახეს იღებდა. მან შეძლო და გაიტანა ხელმღვანელობასთან კომპიუტერის შექმნის პროექტი. კომპიუტერისა, რომელიც დღეს ყველასათვის ცნობილია, როგორც Apple I. ვოზნიაკი Hewlett-Packard-ის ხელმძღვანელობასთან ნახაზებით მივიდა. მას სურდა კომპიუტერის დემონსტრირება. კომპანიის მართველობამ ვერ დაინახა, თუ როგორ შეიძლება ცამჯდარიყო პერსონალური კომპიუტერი მათ ბიზნესში. ამიტომ ვოზნიაკის იდეა მათ უარყვეს. ეს მოხდა 1973 წლის 23 თებერვალს. სამაგიეროდ, ახლა სტივს იმის გაკეთება შეეძლო, რაც სურდა. მის ხელში იყო Apple I-ის ნახაზები და მისი ჰობი ნელ-ნელა გადაიქცა მსოფლიო დონის ბიზნესად.


source: CulturaX

text: 05/11/2019 კონსპექტი 1 Comment ხელისუფლების საფუძველია ხალხის ნება, რომელიც უნდა გამოვლინდეს პერიოდულ არჩევნებში. ე. ი სახალხო სუვერენიტეტის განხორციელების ერთ-ერთი აუცილებელი პირობა არის არჩევნების პერიოდულობა. იგი განისაზღვრება წარმომადგენლობითი ორგანოსა და საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირის უფლებამოსილების ვადით, რომელიც კონსტიტუციით ან კანონით არის დადგენილი. არჩევნების პერიოდულობა ამომრჩეველს არჩეულ პირებზე ზემოქმედების საშუალებას აძლევს: მას საშუალება ეძლევა ზუსტად დადგენილი პერიოდულობით განაახლოს წარმომადგენლობითი ორგანოს შემადგენლობა, ხელახლა აირჩიოს ადრე არჩეული პირი, თუ კმაყოფილია მისი საქმიანობით, ან აირჩიოს სხვა, თუ მან მისი ნდობა დაკარგა. იგივე უნდა ითქვას, როდესაც საქმე ეხება საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირის არჩევნებს. ასეთი წესი აიძულებს პოლიტიკურ პარტიებსა და არჩეულ პირებს მუდმივი კავშირი ჰქონდეთ ამომრჩევლებთან, გაითვალისწინონ მათი მოთხოვნები, დაარწმუნონ ისინი თავისი პოლიტიკის სისწორეში და ა. შ. წარმომადგენლობითი ორგანოსა და საჯარო ხელისუფლების თანამდებობის პირის უფლებამოსილების ვადები სხვადასხვა ქვეყანაში სხვადასხვაა. პარლამენტის უფლებამოსილების ვადა, ჩვეულებრივ, 4-5 წელია, პრეზიდენტის – 4-5 წელი, ხოლო ადგილობრივი თვითმმართველობის ორგანოებისა 2-6 წელი. უნდა აღინიშნოს, რომ, ჩვეულებრივ, არ იკრძალება ერთი და იმავე პირის მრავალჯერ არჩევა პარლამენტის ან ადგილობრივი თვითმმართველობის წარმომადგენლობით ორგანოში. პრეზიდენტად არჩევის შესაძლებლობა კი, როგორც წესი, ორი ვადით იზღუდება. ამის უმთავრესი მიზეზი ერთი პირის, პრეზიდენტის ხელში თავმოყრილი დიდი ძალაუფლება (საპრეზიდენტო და შერეული მართვაგამგეობის ფორმის მქონე რესპუბლიკებში) და, მაშასადამე, მისი არამართლზომიერად გამოყენების საშიშროებაა. იშვიათი გამონაკლისის გარდა, პარლამენტს უფლება არ ეძლევა გაიგრძელოს თავისი უფლებამოსილების ვადა, პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადის გაგრძელებას კი არც ერთი დემოკრატიული ქვეყნის კონსტიტუცია არ ითვალისწინებს. თუმცა, უნდა აღინიშნოს, რომ ზოგიერთი კონსტიტუცია შესაძლებლად მიიჩნევს პარლამენტისა და პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადის გაგრძელებას ან პირდაპირ კრძალავს არჩევნების გამართვას ომიანობისა და ქვეყანაში საგანგებო მდგომარეობის დროს. მთელი რიგი დემოკრატიული ქვეყნების კანონმდებლობა ასევე იცნობს პარლამენტის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტას, ხოლო პრეზიდენტის უფლებამოსილების ვადამდე შეწყვეტას, როგორც წესი, ყველა კონსტიტუცია ითვალისწინებს.


text: ყველაზე სრულყოფილი სამედიცინო პროგრამა - Doctra რატომ დოქტრაdavidg2019-10-10T08:50:45+00:00 სრულად მართვადი მკურნალობის პროცესი პაციენტის დეტალური ელექტრონული სამედიცინო ისტორია 360 გრადუსით ერთ სივრცეშია თავმოყრილი პაციენტის მიერ წარსულში ჩატარებული თუ მიმდინარე კვლევების ყველა შედეგი, კონსულტაცია, ჩარევა – მანიპულაცია და სხვა ნებისმიერ დროს ხელმისაწვდომია: ფორმა 100, კურსუსი, ელექტრონული რეცეპტები, ფიზიკალური მონაცემები და სხვა პაციენტის ინფორმაციის ავტომატური ასახვა ხდება LIS, PACS და სხვა სამედიცინო სისტემებიდან ყველაზე სრულყოფილი დანიშნულების ფუნქციონალი დანიშვნის ყველა სახეობა (ბოლუსი, ინფუზია, კოქტეილი და სხვა) დანიშვნის ყველა ტიპი (საჭიროებისამებრ, კონკრეტულ დროზე ან პერიოდზე, პაციენტის მედიკამენტი, სასწრაფოს მედიკამენტი) დანიშვნის მოქნილობა და სიმარტივე – ნაშთისა და ჯენერიკის გათვალისწინებით ექიმის სამუშაო დროის ეფექტიანად მართვა – მეტი დრო პაციენტისთვის ექიმს სრული ინფორმაციის სწრაფად მიღებისა და ერთ სივრცეში ნახვის შესაძლებლობა ეძლევა ექთნებსა და ექიმებს შორის კომუნიკაცია შესაძლებელი ხდება დისტანციურად, შესაბამისად სამუშაო პროცესი მეტად ეფექტური, სწრაფი და კომფორტულია მოსახერხებელია დანიშნულებაში ცვლილებების შეტანის კონტროლი მკურნალობის პროცესის ნებისმიერ ეტაპზე სამედიცინო პროგრამაში მუშაობა შესაძლებელია ნებისმიერი ლოკაციიდან, თუნდაც კლინიკის გარეთ, ყველგან სადაც კომპიუტერი, მობილური ან/და პლანშეტია ხელმისაწვდომი კლინიკის ყველა პროცესი ხელის გულზე (სამედიცინო/ფინანსური) ერთადერთი კლინიკის მართვის პროგრამა, რომელიც მუშაობს ERP პრინციპით, რაც გულისხმობს მონაცემების მიმდინარე პროცესების პარალელურად შეტანას. ეს უზრუნველყობს ამ პროცესების გამჭვირვალობას, ავტომატიზაციას და რეპორტების რეალურ დროში მიღების შესაძლებლობას) მკურნალობის ხარჯების მუდმივი კონტროლი რეალურ დროში კლინიკის პროგრამა, სამედიცინო შემთხვევასთან დაკავშირებული ხარჯების რეალურ დროში კონტროლის შესაძლებლობას იძლევა ანაზღაურების ლიმიტებთან მიმართებაში. შესაბამისად, ხდება გადაცდომების პრევენცია, რომ მიღებულ იქნას სწორი გადაწყვეტილებები უკეთესი მკურნალობისათვის სისტემიდან მიღებულ ზუსტ რეპორტზე დაყრდნობით, შესაძლებელი ხდება აღმოაჩინო მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების არაკეთილსინდისიერი ხარჯვის ფაქტები და მოახდინო მათი პრევენცია ისტორიული მონაცემების გადახედვის ხარჯზე შესაძლებელი ხდება მედიკამენტებისა და სახარჯი მასალების არარაციონალური ხარჯვის მინიმიზაცია (ნორმა-ფაქტის ანალიზი და გადახრების გამოვლენა) სამედიცინო დოკუმენტაციისა და ოპერაციების სრული შესაბამისობა მოქმედ კანონმდებლობასთან ყველა ფორმა შესაბამისია მოქმედ კანონმდებლობასთან. ამასთან, კანონში ცვლილებების შეტანის შემთხვევაში, მყისიერად ხდება მისი ასახვა პროგრამაში და სისტემის განახლება, ინტეგრირებულია EHR პორტალთან დოქტრას ხარისხის მართვის ინტერფეისი იძლევა საშუალებას, რეალურ დროში მოხდეს სამედიცინო ისტორიის ფორმირების მონიტორინგი, დროულად აღმოაჩინო ხარვეზები და კანონმდებლობით დადგენილ ვადაში გქონდეს EHR პორტალზე ასატვირთად გამზადებული, გარანტირებულად ზუსტი ელექტრონული სამედიცინო ისტორია მარტივდება სპონსორებთან ურთიერთობის პროცესი. შესაძლებელი ხდება, ანაზღაურებისათვის საჭირო ყველა (სამედიცინო/ფინანსური) დოკუმენტაციის ფორმირება და ცალკეული სპონსორის მიერ მოთხოვნილ ფორმატში მიწოდება ადამიანური რესურსების ოპტიმალური გამოყენება კლინიკის მართვისთვის საჭირო ყველა რეპორტი ავტომატურად გენერირდება Doctra-ს სისტემაში, არის ზუსტი, საბოლოო სახის. შესაბამისად მენეჯერი დროს აღარ კარგავს სოფტიდან ამოღებული ინფორმაციის დამატებით დამუშავებასა და შეჯამებაზე სამედიცინო პორტალზე ხდება ავტომატური სამედიცინო და ფინანსური დოკუმენტაციის ატვირთვები ავტომატიზებული პროცესების მეშვეობით ხდება სისტემის მოხმარებისას დაშვებული ადამიანური შეცდომების მინიმიზაცია ხდება ბიზნეს პროცესების უნიფიკაცია, პროგრამის მეშვეობით კონტროლი და სტანდარტებში მოქცევა მარაგების ეფექტური მართვა და კონტროლი მიღებული ისტორიული მონაცემების ანალიზის საფუძველზე, შესაძლებელი ხდება საჭირო მარაგების მინიმალური და მაქსიმალური დონეების განსაზღვრა მიღებული ინფორმაციის ანალიზის მეშვეობით, შესაძლებელია მოსალოდნელი დეფიციტის დროული გამოვლენა და შესყიდვების ინიცირება მარაგების ნაშთებისა და მათი ვარგისიანობის მუდმივი მონიტორინგის წარმოების საშუალებას იძლევა გეძლევა შესაძლებლობა სრული სიზუსტით მოახდინო მკაცრი აღრიცხვის მედიკამენტების კონტროლი დანიშვნა (ექიმი) – შესრულების (ექთანი) პრინციპი და ხარჯვის ავტომატური ასახვა ნაშთებზე, მონიტორინგი. Enterprise კლასის პლატფორმა და ტექნიკური მხარდაჭერა საიმედო, მრავალგზის გამოცდილი და დაცული პლატფორმა კლინიკის მართვის საინფორმაციო სისტემა ეფუძნება პროგრამულ პლატფორმას, რომლითაც დღესდღეობით მუშაობს საქართველოს მასშტაბით 500-მდე ორგანიზაცია, ხოლო მსოფლიოს ჭრილში ათობით ათასი დოქტრა გამოირჩევა თანამედროვე, 3 დონიანი არქიტექტურით ნებისმიერი სისტემიდან, იქნება ეს ვებ-გვერდი, მობილური თუ კომპიუტერი, მომხმარებელს აქვს იდენტურ ინტერფეისთან მუშაობის შესაძლებლობა სამედიცინო პროგრამაში ჩაშენებული შიფრაციის ალგორითმებისა და მომხმარებლის წვდომის მკაცრი გამიჯვნა მაქსიმალურად დაცულს ხდის სისტემას და მინიმუმამდე დაჰყავს ინფორმაციის გაჟონვისა და არასანქცირებული წვდომის რისკები მზა ვებ-სერვისები, იძლევა პლატფორმის ინტეგრაციის საშუალებას ნებისმიერ სხვა საინფორმაციო სისტემასთან და სამედიცინო აპარატურასთან Doctra წარმატებითაა დანერგილი რამდემიმე წამყვან კლინიკაში და იმსახურებს უმაღლეს შეფასებას ბაზარზე არსებულ სხვა ალტერნატივებთან შედარებით მუდმივად გაუმჯობესებადი ფუნქციონალი კლინიკის პროგრამა დაწერილია საერთაშორისო მოწინავე HIS სისტემების (CERNER, McKesson) გამოცდილების გათვალისწინებით. მოხდა აღნიშნული სისტემების დეტალური შესწავლა და ადაპტირება ქართულ რეალობასთან გუნდი მუდმივად თვალს ადევნებს და შეისწავლის მსოფლიოს მოწინავე სისტემებს, მათი განვითარების პროცესს და ეტაპობრივად ხდება არსებული სოფტის გაუმჯობესების ინიციატორი პლატფორმაში არსებული მზა მექანიზმები იძლევა ცვლილებების წრაფად შეტანის შესაძლებლობას, კლინიკის ინდივიდუალური მოთხოვნებიდან გამომდინარე სრულად გამართული ტექნიკური მხარდაჭერა ტექნიკური პორტალის საშუალებით შესაძლებელია თვალყური ადევნო ყოველი ახალი დავალების (Task) დარეგისტრირების ან/და შესრულების პროცესს, მარტივად მიიწერო შენიშვნები და აწარმოო მათი გამოსწორების პროცესის მონიტორინგი. კლინიკის მართვის პროგრამის უკან დგას 10 წლიანი გამოცდილების მქონე, პროფესიონალთა მაღალკვალიფიციური გუნდი, რომელიც თავადაა დაინტერესებული მყისიერად მოახდინოს ყველა სახის შეფერხების აღმოფხვრა ან/და სიახლის დანერგვა, ცვლილების შეტანა


Poker ფორუმი კანადა - ეს არის ფანტასტიკური და აქტიური ფორუმი სისტემა კანადის პერსპექტივა. ძალიან ინფორმაციული ჯგუფი, ძალიან აქტიური ყოველდღიურად.


text: გარემოს დაცვის სამინისტრო: მდინარე ვერეს წყლის დონე საფრთხეს არ წარმოადგენს – IPRESS.GE დამატების თარიღი 00:51, 11 ივნისი, 2017 732 გარემოს ეროვნული სააგენტოს ინფორმაციით, 10 ივნისს, მდინარე ვერეს ხეობაში, სვანიძის ქუჩაზე 40 წთ-ში 34 -მმ ნალექი მოვიდა. 21:00 სთ -ზე წყლის დონე დაფიქსირდა 128 სმ, რაც ამ ეტაპზე საფრთხეს არ წარმოადგენს. აქვე განვმარტავთ, რომ წყლის დონის საგანგაშო ნიშნული 170 სმ-ია. თბილისში მოსული უხვი ატმოსფერული ნალექის შედეგად, წყნეთი-ახალდაბის საავტომობილო გზის მონაკვეთზე ადგილი ჰქონდა მეწყრული პროცესის გააქტიურებას, რომელმაც საავტომობილო გზის მონაკვეთი, არსებული ინფრასტრუქტურა და გაზსადენი მილი დააზიანა. გარემოს ეროვნული სააგენტოს გეოლოგების ჯგუფმა ოპერატიულად შეაფასეს არსებული მდგომარეობა, ადგილზე გაიცა შესაბამისი რეკომენდაციები პრევენციის მიზნით. სპეციალისტების რეკომენდაციით ამჟამად წყნეთი-ახალდაბის მიმართულებით მოძრაობა ორმხრივად აკრძალულია. სპეციალისტების მიერ მიმდინარეობს ტერიტორიის შესწავლა შემდგომი გასატარებელი ღონისძიებებისთვის. ამის შესახებ ინფორმაციას, გარემოს დაცვის სამინისტრო აქვეყნებს. რუსთაველის "სმარტის" დაცვის თანამშრომელს კორონავირუსი დაუდასტურდა დღეიდან საქართველოში გამოიდარებს-ტემპერატურა +23 გრადუსამდე მოიმატებს "ღვინის ქარხანა #1" "ევროკავშირი-საქართველოს ბიზნეს საბჭოს"... გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო ჰაერში ტყვიის მონიტორინგის შედეგებს... სეტყვა და ძლიერი ქარი-როგორი ამინდი იქნება 9 ივლისამდე საქართველოში საქართველოში 2 ივლისიდან გამოიდარებს პრემიერი: ჩვენ შევქმენით მექანიზმი, როდესაც პენსიონერი არ ელოდება არჩევნებიდან არჩევნებამდე პენსიის ზრდას 12:16 ხუთშაბათი, 29 ოქტომბერი, 2020 გიორგი გახარია: 31 ოქტომბერს მთელ მსოფლიოს უნდა ვანახოთ როგორია ღია, დემოკრატიული არჩევნები პანდემიის პირობებში


source: wikipedia

text: არკანზასი () — შტატი აშშ-ში, მდებარეობს სამხრეთ-დასავლეთის ცენტრალურ რეგიონში. სახელი ეწოდა ინდიელთა ტომის არკანზას მიხედვით. 1541 წელს გამოიკვლია ფერნანდო დე სკოტომ. 1648 – შეიქმნა ევროპელთა პირველი კოლონიები. 1815-დან აშშ-ს ტერიტორიაა, 1836-დან – შტატი. 1861-1868 წლებში კონფედერაციის წევრი იყო. ფართობი – 135 ათასი. მოსახლეობა - 2,729 ათასი. (თეთრი 82,7 %, აფროამერიკელი 15,9 %, ლათინურამერიკელი 0,8 %). ქალაქის მოსახლეობა - 51,5 %. ქალაქები – ლიტლ-როკი (დედაქალაქი), 176 ათასი, ფორტ-სმიტი, 76 ათასი. სქოლიო აშშ-ის შტატები


text: რა რადიანი, შალვა — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე რაზიკაშვილი, თედო — მწერალი რაზიკაშვილი, ლევან — ოფიცერი, საბჭოთა რეპრესიების მსხვერპლი რაზიკაშვილი, ლუკა — ვაჟა-ფშაველა რაზიკაშვილი, ნიკო — ბაჩანა რაზმაძე, ალექსანდრე — მეცნიერი რაზმაძე, ანდრია — მათემატიკოსი რაზმაძე, გალაქტიონ — საბჭოთა კავშირის გმირი რაზმაძე, ილია — გენერალ-მაიორი რაზმაძე, რომანოზ — მესტამბე, გამომცემელი რაზმაძე, სოლომონ — პოეტი, მთარგმნელი რაზმაძე, შოთა — სპეციალისტი ელექტრონიკის დარგში რამიშვილი, გურამ — მეცნიერი რამიშვილი, ვალერიან — მეცნიერი რამიშვილი, ისიდორე — სოციალ-დემოკრატი რამიშვილი, მაქსიმე — აგრონომი რამიშვილი, ნინო — ბალეტის მსახიობი, ბალეტმაისტერი რამიშვილი, ნოე — სოციალ-დემოკრატი რამიშვილი, ოთარ — მომღერალი რამიშვილი, სიმონ — საბჭოთა კონტრ-ადმირალი რამიშვილი, ტრიფონ — დრამატურგი რატი I — პოლიტიკური მოღვაწე რატი IV — კლდეკარის ერისთავი რატიანი, პროკოფი — ისტორიკოსი რატიევი (რატიშვილი), ნიკოლოზ — რუსეთის არმიის გენერალი რატიშვილი, გაბრიელ — მწერალი რატიშვილი, ზურაბ — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი რატიშვილი (რატიევი), ივანე — რუსეთის არმიის გენერალი რაჭველი, იასე — ჟურნალისტი რაჭველიშვილი, ქრისტეფორე — ფილოლოგი, ისტორიკოსი რე რევ I — ქართლის მეფე რევ II — ქართლის მეფე რევაზ არაგვის ერისთავი — ერისთავი რევიშვილი, შოთა — ლიტერატურათმცოდნე რეხვიაშვილი, ვასილ — ინჟინერი, ნავთობის სპეციალისტი რეხვიაშვილი, ნიკოლოზ — ეთნოგრაფი რთ რთველაძე, გიორგი — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში რო რობაქიძე, გრიგოლ — მწერალი ალექსი რობაქიძე — ეთნოგრაფი რობიტაშვილი, გიორგი — ინჟინერი როგავა, ანთიმოზ — სოციალისტური შრომის გმირი როგავა, გიორგი — ენათმეცნიერი, კავკასიოლოგი როგავა, გრიგოლ — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში როინაშვილი, ალექსანდრე — პირველი ქართველი ფოტოგრაფი როინიშვილი, გიორგი — გრაფიკოსი და ფერმწერი როინიშვილი, ვლადიმერ — ფიზიკოსი როინიშვილი, ნიკოლოზ — სპეციალისტი რკინიგზის ტრანსპორტის დარგში როიტბაკი, ალექსანდრე — ფიზიოლოგი რომანოზი — საეკლესიო მოღვაწე რომანოზი — საეკლესიო მოღვაწე რონდელი, ალექსანდრე — პოლიტოლოგი რონდელი, დავით — კინორეჟისორი როსტიაშვილი, შოთა — საბჭოთა კავშირის გმირი როსტომაშვილი, ივანე — პედაგოგი, ჟურნალისტი, საზოგადო მოღვაწე როსტომაშვილი, მიხეილ — საბჭოთა მხედართმთავარი როსტომ გურიელი — გურიის მთავარი როსტომი — ქართლის მეფე როსტომი — იმერეთის მეფე როსტომი, კონსტანტინე ბატონიშვილის ძე — იმერეთის მეფე როსტომი (ჯაყელი) — ახალციხის ფაშა როსტომ ხანი — ლევან ბატონიშვილის ძე, ირანის სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე რუ რუბაშვილი, ვლადიმერ — სპორტსმენი რურუა, ანდრო — სპეციალისტი ავტომატიკის დარგში რურუა, ვახტანგ — მხატვარი რურუა, ილია — მწერალი რურუა, ნიკოლოზ — პოლიტიკური მოღვაწე რურუა, პარმენ — პოეტი რურუა, რომან — სპორტსმენი რუსთაველი — ჰუმანისტი პოეტი რუსია, მელიტონ — ქართველი პოლიტიკოსი, საქართველოს ეროვნული საბჭოსა და დამფუძნებელი კრების წევრი რუსიშვილი, რაჟდენ — ქიმიკოსი, ემიგრანტი რუსუდანი — საქართველოს მეფე რუსუდანი (დიპლომატი) — პოლიტიკური მოღვაწე და დიპლომატი რუხაძე, ალექსანდრე — ნევროპათოლოგი რუხაძე, ვარლამ — პოეტი რუხაძე, ზოია — პარტიზანი ქალი რუხაძე, ნიკოლოზ — მალარიოლოგი რუხაძე, ნოდარ — მწერალი რჩ რჩეულიშვილი, გრიგოლ — მწერალი რჩეულიშვილი, გურამ — მწერალი რჩეულიშვილი, ვახტანგ — პოლიტიკოსი რჩეულიშვილი, ლევან — მეცნიერი რჩეულიშვილი, მიხეილ — ზოოტექნიკოსი რც რცხილაძე, გიორგი — სპორტსმენი რცხილაძე, გიორგი ტარასის ძე — აგრონომი რცხილაძე, გრიგოლ — საქართველოს დამფუძნებელი კრების წევრი რცხილაძე, ვასილ — საზოგადო მოღვაწე რცხილაძე, ირაკლი — პედიატრი ქართველები


text: სახელმწიფო იმ მოქალაქეებს წაახალისებს, ვინც კორონავირუსზე აიცრება. მთავრობა ინიციატივას ამ ეტაპზე ამუშავებს, დეტალები კი 10 დღეში გახდება ცნობილი. წინასწარი ინფორმაციით, დაწესებული მთავარი რეგულაცია - ე.წ. კომენდანტის საათი შესაძლოა ვაქცინირებული პირებისთვის საერთოდ გაუქმდეს. აცრილი მოქალაქეების რაოდენობა ქვეყანაში დღითიდღე იზრდება, თუმცა მოთხოვნა ამ ეტაპზე იმაზე გაცილებით მეტია, ვიდრე ვაქცინების რაოდენობა ქვეყანაში. ამ დროის მონაცემებით, საქართველოში იმუნიზაციის პროცესი 83 286-მა მოქალაქემ უკვე გაიარა, შესაბამისად, აცრილია მოსახლეობის 2.41%. რესპუბლიკურ საავადმყოფო კი რეკორდული დღიური მაჩვენებელი დაფიქსირდა, სადაც ვაქცინა ერთ დღეში 995-მა ადამიანმა გაიკეთა.


text: 5 ივნისი — გრიგორიანული კალენდრის 156-ე დღე (ნაკიან წლებში – 157-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 209 დღე. დღის მოვლენები 70 : ტიტუსმა და მისმა ლეგიონერებმა იერუსალიმის შუა კედელი გაარღვიეს. 1783 : ძმებმა მონგოლფიერებმა მშობლიურ ქალაქ ანონეში (საფრანგეთი) 500 მეტრის სიმაღლეზე გაუშვეს პირველი საჰაერო ბურთი. 1806 : ლუი ბონაპარტმა გამოაცხადა ჰოლანდიის სამეფოს შექმნა. 1832 : პარიზის სტუდენტების აჯანყება დაიწყო. 1837 : ტეხასის რესპუბლიკაში ქალაქი ჰიუსტონი დაარსდა. 1849 : დანია კონსტიტუციური მონარქია გახდა. 1873 : ინგლისის დაჟინებული მოთხოვნით გაუქმდა მსოფლიოში ყველაზე დიდი მონათა ბაზარი ზანზიბარში. 1900 : ბოერთა მეორე ომი: ბრიტანეთმა პრეტორია აიღო. 1915 : დანიაში ქალებს ხმის უფლება მისცეს. 1944 : მეორე მსოფლიო ომი - ისტორიაში უდიდესო ორი მოიერიშე ფლოტილია კვეთს მსოფლიოს ორ მოპირდაპირე მხარეს. ხომალდების უმრავლესობა აშშ-ს ეკუთვნოდა. 1944 : მეორე მსოფლიო ომი - ათასზე მეტმა ბრიტანულმა ბომბდამშენმა გერმანულ ყუმბართმშენებს 5000 ტონიანი ბომბები დაუშინა ნორმანდიის სანაპიროსთან. 1945 : მოკავშირეთა კონტროლის საბჭო ფორმალურად ხდება გერმანიის სამხედრო ოკუპაციის მმართველობითი ორგანო. 1947 : მარშალის გეგმა: ჰარვარდის უნივერსიტეტში წარმოთქმულ სიტყვაში აშშ-ის სახელმწიფო მდივანი ჯორჯ მარშალი მოუწოდებს მთავრობას ომით დანგრეული ევროპისთვის ეკონომიკური დახმარების გაწევას. 1953 : აშშ-ს სენატმა უარყო ჩინეთის წევრობა გაეროში. 1959 : სინგაპურის სახელმწიფოს პირველი მთავრობის ინაუგურაცია მოხდა. 1967 : ექვსდღიანი ომი დაწყო: ისრაელის საჰაერო ძალები ერთბაშად იერიშს იღებს ეგვიპტის, იორდანიისა და სირიის საჰაერო ძალებზე. 1968 : კალიფორნიაში, ლოს-ანჟელესში წინასწარ საპრეზიდენტო არჩევნებში გამარჯვების შემდეგ მძიმედ დაჭრეს და მომდევნო დღეს გარდაიცვალა სენატორი რობერტ კენედი. მკვლელი სერხან ბიშარა სერხანი პოლიციამ ადგილზე დააკავა. 1969 : საერთაშორისო კომუნისტური კონფერენცია ჩატარდა მოსკოვში. 1975 : სუეცის არხი გაიხსნა პირველად ექვსდღიანი ომის შემდეგ. 1975 : დიდ ბრიტანეთში პირველად (დღემდე ერთადერთხელ) ჩატარდა რეფერენდუმი ევროპის ეკონომიკურ თანამეგობრობაში დარჩენის თაობაზე. 1977 : სეიშელის კუნძულებზე მთავრობის გადატრიალება მოხდა. 1977 : გაყიდვაში გამოვიდა პირველი პერსონალური კომპიუტერი ეიფლ II „Apple II“. 1981 : აშშ-ს დაავადებათა კონტროლის მეცნიერებმა პირველად იქნა აღმოჩენილი და აღწერილი ადამიანის იმუნოდეფიციტის სინდრომის ვირუსი (შიდსი). 2000 : მიწისძვრამ კუნძულ სუმატრაზე 100-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა. 2002 : მოზილა 1.0, პირველი ოფიციალური ვერსია, გამოვიდა. 2006 : სერბეთი დამოუკიდებლობას აცხადებს სერბეთ-მონტენეგროს კავშირიდან. 2012 : XXI საუკუნეში უკანასკნელად განხორციელდა პლანეტა ვენერას ტრანზიტი. 2017 : რამდენიმე ქვეყანამ, მათ შორის საუდის არაბეთმა, აგს-მა, ბაჰრეინმა და ეგვიპტემ, კატართან დიპლომატიური ურთიერთობები გაწყვიტა. მონტენეგრო ნატოს 29-ე წევრი გახდა. 2019 : დანიის საპარლამენტო არჩევნებში მემარცხენე-ცენტრისტული პარტიები მეტე ფრედერიკსენის ხელმძღვანელობით იმარჯვებენ. ამ დღეს დაბადებულნი 1723 : სმითი, ადამ — შოტლანდელი ეკონომისტი (გ.1790) 1883 : კეინსი, ჯონ მეინარდ — ინგლისელი ეკონომისტი (გ. 1946) 1898 : გარსია ლორკა, ფედერიკო — ესპანელი პოეტი და დრამატურგი. 1935 : კახი კავსაძე — ქართველი კინომსახიობი. 1941 : მარტა არხერიჩი — არგენტინელი პიანისტი. ამ დღეს გარდაცვლილნი 1017 : სანჯო — იაპონიის 67-ე იმპერატორი (დ.976) 1316 : ლუი X — საფრანგეთის მეფე (დ.1289) 1906 : ჰარტმანი, ედუარდ — გერმანელი ფილოსოფოს-იდეალისტი 1910 : ო. ჰენრი — ამერიკელი მწერალი (დ.1862) 1975 : ასტვაცატუროვი, არკადი — საბჭოთა ეპოქის მეცნიერი 2004 : რეიგანი, რონალდ — აშშ-ის მე-40 პრეზიდენტი (დ.1911) მსოფლიო მნიშვნელობის თარიღი გაერო: გარემოს საერთაშორისო დღე. მსოფლიოს ქვეყნების დღესასწაულები აზერბაიჯანი: მელიორატორის დღე. დანია: კონსტიტუციის დღე (ნაციონალური დღე) დანია: მამის დღე. ირლანდია: ივნისის დღესასწაული. ყაზახეთი: ეკოლოგის დღე. კოლუმბია: მადლიერების დღე რუსეთი: ეკოლოგის დღე. სეიშელის კუნძულები: განთავისუფლების დღე ბელორუსი: ეფროსინია პოლოცკაიას ხსოვნის დღე საეკლესიო დღესასწაულები მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: დამიანე – დემეტრეყოფილი მარიამ კლეოპასი მიქაელ აღმსარებელი ღირსმოწამე მიქაელი იხილეთ აგრეთვე სხვა თვეები 0605


შინაგან საქმეთა სამინისტროს ცენტრალური კრიმინალური პოლიციის დეპარტამენტის ნარკოტიკების უკანონო ბრუნვის წინააღმდეგ ბრძოლის მთავარი სამმართველოს თანამშრომლებმა, ჩატარებული ოპერატიულ-სამძებრო და საგამოძიებო ღონისძიებების შედეგად, უკრაინის სამი მოქალაქე - 1990 წელს დაბადებული პ.ბ., 1990 წელს დაბადებული ა.ხ. და 2000 წელს დაბადებული დ.პ., ორგანიზებული ჯგუფის მიერ განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალებების უკანონო შეძენა-შენახვა-გასაღების ბრალდებით, თბილისში დააკავეს. დანაშაული 8-დან 20 წლამდე ან უვადო თავისუფლების აღკვეთას ითვალისწინებს. გამოძიებით დადგინდა, რომ დაკავებულები ჩართული იყვნენ ნარკოტიკების ინტერნეტით რეალიზაციის სქემაში. კერძოდ, ა.ხ და დ.პ., პ.ბ.-ს მითითებით, თბილისში, წინასწარ სპეციალურად შერჩეულ სამალავებში ათავსებდნენ ნარკოტიკულ საშუალებებს და აღნიშნული სამალავების მისამართებს დისტანციურად ატყობინებდნენ პირს, რომელიც შემდეგ ამ ნარკოტიკების რეალიზაციას ახდენდა. სამართალდამცველებმა, ა.ხ.-ს და დ.პ.-ს პირადი ჩხრეკისას, ლოკაციაზე სარეალიზაციოდ განსათავსებლად გამზადებული, "ბუპრენორფინის" შემცველი ნარკოტიკული საშუალება "სუბუტექსის" 45 აბი და სხვა ნარკოტიკული საშუალებები ამოიღეს. ასევე, საგამოძიებო ექსპერიმენტის მიმდინარეობისას, ა.ხ.-ს და დ.პ.-ს მითითებით ამოღებულია ლოკაციაზე სარეალიზაციოდ განთავსებული, "ბუპრენორფინის" შემცველი ნარკოტიკული საშუალება "სუბუტექსის" 25 აბი. ბრალდებულების დროებითი და საცხოვრებელი ბინების ჩხრეკისას კი პოლიციამ "ბუპრენორფინის" შემცველი ნარკოტიკული საშუალება "სუბუტექსის" 688 მთლიანი აბი და 21 ნატეხი ნივთმტკიცებად ამოიღო. ორგანიზებული ჯგუფის მიერ განსაკუთრებით დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალებების უკანონო შეძენა-შენახვა-გასაღების ფაქტზე გამოძიება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსის 260-ე მუხლის მეექვსე ნაწილის „ბ“ ქვეპუნქტით მიმდინარეობს.


დეკანოზი ანდრია ჯაღმაიძე - 9 აპრილს რომ შეგვიყვარდა ერთმანეთი, ახლა გამეორდა ეს ერთობისა და ძმობის განცდა! - ინფო9 16:23 / 19.04.2020 ისეთი მოჭარბებული სიხარული მოგვცა ღმერთმა ამ ღამეს, შეგვიძლია ყველა უსიყვარულობა, განკითხვა, შური და მტრობა დავამარცხოთ!, - ამის შესახებ საპატრიარქოს საზოგადოებასთან ურთიერთობის სამსახურის ხელმძღვანელი, დეკანოზი ანდრია ჯაღმაიძე სოციალურ ქსელში წერს. დეკანოზი ქართველებს აღდგომის დღესასწაულს ულოცავს და დასძენს, რომ „ღვთის წინაშე სიმართლით ცხოვრებით ყველა მწუხარება გაქრება“. მინდა ყველას მოგეფეროთ! ყველას! ისეთი მოჭარბებული სიხარული მოგვცა ღმერთმა ამ ღამეს, შეგვიძლია ყველა უსიყვარულობა, განკითხვა, შური და მტრობა დავამარცხოთ! რომ შეიძლებოდეს სათითაოდ, ყველა ქართველს მოგილოცავდით პირადად! 9 აპრილს რომ შეგვიყვარდა ერთმანეთი, ახლა განმეორდა ეს ერთობისა და ძმობის განცდა! 1. აღსდეგინ ღმერთი, და განიბნინენ ყოველნი მტერნი მისნი, და ივლტოდენ მოძულენი მისნი პირისა მისისაგან. 2. ვითარცა მოაკლდეს კუამლსა, მოაკლდენ, და ვითარცა ცვილი რაი დადნის წინაშე ცეცხლსა ეგრეთ წარწყმდენ ცოდვილნი პირისაგან ღმრთისა. 3. და მართალნი იხარებდენ, მხიარულ იყუნენ წინაშე ღმრთისა და განსხცრებოდიან სიხარულითა. 4. აქებდით ღმერთსა და უგალობდით სახელსა მისსა, გზა-უყავთ მას, რომელ-იგი ამაღლდა დასავალით; უფალ არს სახელი მისი და იხარებდით მის წინაშე. ღვთის წინაშე სიმართლით ცხოვრებით, ყველა მწუხარება გაქრება! ქრისტე აღდგა!“,-წერს ანდრია ჯაღმაიძე სოციალურ ქსელში.


ასპერგერის სინდრომი ასპერგერის სინდრომი — განვითარების დარღვევა, რომელიც პირველად 1944 წელს ავსტრიელმა ფსიქიატრმა H.Asperger-მა აღწერა.აღნიშნული სინდრომის მქონე ბავშვებს ნორმალური ინტელექტისა და განვითარებული მეტყველების ფონზე ახასიათებთ სოციალური ურთიერთობების დეფიციტი,კომუნიკაციის სირთულე და უცნაური, ექსცენტრიული ქცევები. სექციების სია გავრცელება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ასპერგერის სინდრომი უფრო ხშირად გვხვდება მამაკაცებში,ვიდრე ქალებში.კვლევების მიხედვით,ყოველი 10000 ადამიანიდან 20-40 აკმაყოფილებს სადიაგნოსტიკო კრიტერიუმებს. სიმპტომატიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ქცევა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ასპერგერის სინდრომის მქონე ბავშვებს ახასიათებთ სოციალური გულგრილობა,შეუსაბამო კონტაქტი თვალებით,თანატოლებთან ურთიერთობის დამყარების და შენარჩუნების შეუძლებლობა.სხვისი აზრების და ეცმოციების გაზიარების სირთულე,დიალოგის წარმოების სირთულე. ყოველდღიურ ცხოვრებაში წესებისა და რიტუალების შეუცვლელად დაცვა,სიტუაციის ოდნავი ცვლილების მიმართ ძლიერი წინააღმდეგობა,საგნების რომელიმე ნაწილისადმი განსაკუთრებული ყურადღების გამოვლენა.სტერეოტიპული და განმეორებადი მოძრაობები,საკუთარი ინტერესის გარშემო საუბარი და მოსაუბრის ინტერესების გაუთვალისწინებლობა. მეტყველება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ბავშვს ადრეულ ასაკში აქვს მეტყველ 1000 ბის შეფერხება,რასაც მოყვება მეტყველების უნარის სწრაფი განვითარება,მაგრამ ბავშვი ენას ვერ იყენებს სიტუაციისა და კონტექსტის შესაბამისად,დაჟინებულად ლაპარაკობს აკვიატებულ თემებზე.ასეთ ბავშვებს სოციალური კომუნიკაციის დროს მეტყველების გამოყენების პრობლემა აქვთ,უძნელდებათ ნათქვამიდან მნიშვნელობის გამოტანა რადგან არ გააჩნიათ დაგეგმვის,კონტროლის და ერთი სიტუაციიდან მეორეზე გადასვლის მექანიზმები,შეზღუდული აქვთ ინტერესებისა და საქმიანობის სფერო,მხოლოდ მათთვის საინტერესო თემაზე შეუძლიათ საუბარი. მოტორიკა, არავერბალური კომუნიკაციის და აკადემიური პრობლემები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] დეფიციტი ვლინდება როგორც მსხვილ,ისე ნატიფ მოტორიკაში-ბავშვს არ უყვარს წერა,აქტიური მოტორული თამაშები,სპორტული აქტივობები.ჟესტების გამოყენების სიმწირე,ემოციის არაადეკვატური გამოხატვა,სხვისი ემოციის და ჟესტების გაგების შეუძლებლობა.ასპერგერის სინდრომის მქონე ბავშვს აქვს წაკითხული გააზრების პრობლემა,მწირი ორგანიზაციული უნარები,მსჯელობის და დასკვნის გამოტანის პრობლემა,კოგნიტური რიგიდულობა. დიაგნოსტიკა DSM-IV-TR-ის მიხედვით[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] A.სოციალურ ურთიერთობათა თვისობრივი დარღვევა-ვლინდება ჩამოთვილი სიმპტომებიდან ორ მათგანში მაინც: 1.არავერბალური ff6 ცევის გამოხატული დარღვევა, როგორიცაა სოციალური ურთიერთობისას თვალებით კონტაქტი, სახის გამომეტყველება, სხეულის პოზა, ჟესტები. 2.თანატოლებთან ურთიერთობის დამყარების შეუძლებლობა 3.სხვა ადამიანებთან ერთობლივი გართობის, საერთო ინტერესებისა და თანამშრომლობის სურვილის დეფიციტი. 4.სოციალური თუ ემოციური რეციპროკულობის ნაკლოვანება. B.განმეორებადი, სტერეოტიპული ქცევები, ინტერესები, მოქმედებები-ვლინდება ქვემოთ მოცემული სიმპტომებიდან ერთ-ერთში მაინც: 1.სტერეოტიპული,შეზღუდული,ვიწრო ინტერესებით შემოფარგვლა, რაც ხასიათდება ანომალური ინტენსივობითა და ძლიერი ფოკუსით; 2.სპეციფიკური რიტუალების ზედმიწევნით დაცვა ყოველდღიურ ცხოვრებაში; 3.სტერეოტიპული და განმეორებადი რიტმული მანერულობა C.ეს დარღვევები იწვევს სოციალური, შრომითი და სხვა საზოგადოებრივი ფუნქციონირების კლინიკურად მნიშვნელოვან დარღვევებს. D.არ აღინიშნება კლინიკურად მნიშვნელოვანი ჩამორჩენა მეტყველებაში E.არ ვლინდება მკვეთრად გამოხატული ჩამორჩენა კოგნიტურ განვითარებაში ან ასაკის შესაბამის თვითმომსახურების ჩვევებში,ადაპტაციურ ქცევაში და გარემოსადმი ცნობისმოყვარეობაში. F.ამ კრიტერიუმს არ აკმაყოფილებს სხვა სპეციფიკური პერვერსიული დარღვევები და შიზოფრენია ასპერგერის სინდრომის და აუტიზმის განსხვავება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ასპერგერის სინდრომი დიაგნოსტიკურ სახელმძღვანელოებში წარმოდგენილია, როგორც დამოუკიდებელი ნოზოლოგია, მაგრამ ზოგიერთი მეცნიერი მიიჩნევს რომ იგი სხვა არაფერია, თუ არა აუტიზმი ფუნქციონირების მაღალი დონით. იმაზე, რომ ასპერგერის სინდრომი და ფუნქციონირების მაღალი დონის მქონე აუტიზმი განსხვავებული ნოზოლოგიებია, შემდეგი ფაქტორები მეტყველებს: ინტელექტის ტესტში ასპერგერის სინდრომის მქონე ბავშვებს მაღალი აქვთ ვერბალური IQ, აუტიზმის მქონე ბავშვებს არავერბალური IQ. ნეიროფსიქოლოგიური გამოკვლევებით დადგინდა, რომ ჯანმრთელ საკონტროლო ჯგუფთან შედარებ 1000 ით ფმდ აუტიზმის მქონე პირებს აქვთ ვერბალური მეხსიერების გამოხატული დეფიციტი, ასპერგერის სინდრომის მქონეთ კი მნიშვნელოვნად დაქვეითებული აქვთ ემოციის აღქმა. ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - Woodbury-Smith MR, Volkmar FR "Asperger syndrome" - თ.გაგოშიძე "ბავშვთა ფსიქიკური განვითარების დარღვევები" - DSM-IV-TR


Auto Motor Racing: კონკურს ევროპის წლის ავტომობილის ფინალისტები ჟიურიმ ფინალის მიღმა დატოვა: „ალფა რომეო ჯულია“, „ინფინიტი Q30“, „ტესლა მოდელ X“, „ტოიოტა მირაი“, „ფორდ მუსტანგი“ და „ლენდ როვერ დისქავერი სპორტი“. იმისათვის, რომ კუნკურსში დაუშვან, ავტომობილი უნდა იყოს ახალი, ან ბაზარზე მისი გამოსვლა, წლის ბოლომდე უნდა იყოს დაგეგმილი. ამასთან, ის ევროპის მინიმუმ ხუთ ქვეყანაში მაინც უნდა იყიდებოდეს. შერჩევის პროცესი ორ ეტაპადაა გაყოფილი. პირველ ეტაპზე ფინალისტებს ირჩევენ, მეორეზე კი - გამარჯვებულს. გამარჯვებული 29 თებერვალს გამოცხადდება, ჟენევის მოტორ შოუს დაწყებამდე ერთი დღით ადრე. ცნობისათვის, წლევანდელი კონკურსი „ფოლკსვაგენ პასატმა“ მოიგო, შარშან კი გამარჯვებული „პეჟო 308“ გახდა. 2016 წლის ევროპის წლის ავტომობილის ფინალისტები ეს არის მეხუთე თაობის A4, რომელიც გარეგნულად ოდნავ შეიცვალა, ინტერიერი კი ძლიერ არის განახლებული. ავტომობილი წინამორბედზე დიდი და იმავდროულად, მსუბუქია. მისი ძრავების გამაში კი ოთხ და ექვსცილინდრიანი, ბენზინის და დიზელის აგრეგატები შევიდა, რომელთა სიმძლავრე 150-272 ცხენის ძალაა. ბეემვე მე-7 სერია ამ ავტომობილის პრემიერა წლის დასაწყისში გაიმართა. გარეგნულად ის წინამორბედს ჰგავს. თუმცა რეალურად, სრულიად ახალი ავტომობილია და 200 კილოგრამითაც არის შემსუბუქებული. ინტერიერიც მნიშვნელოვნად გადაკეთდა. ბრიტანული კომპანიის ამ სედანის მსოფლიო პრემიერა პარიზის შარშანდელ მოტორ შოუზე გაიმართა, ბაზარზე კი წელს გამოვიდა. ეს არის „იაგუარ ლენდ როვერის“ პირველი ავტომობილი, რომელიც სერია ინჯენიუმის ძრავს მიიღებს. პატარა როდსტერი ისედაც ძალიან პოპულარული იყო და ახლი თაობის ავტომობილი, ესტაფეტას ღირსეულად აგრძელებს. მასში არაერთი უახლესი ტექნოლოგიაა გამოყენებული. დიზაინი კი სტილ „კოდოს“ შესაბამისად დამუშავდა. შასი არის მსუბუქი და მტკიცე, ძრავების გამაში ახალი აგრეგატებია. K თაობის „ასტრა“, წინა თაობის მოდელზე მოკლე და დაბალია. თუმცა, ამის მიუხედავად, სალონი უფრო ფართო აქვს. წონაში კი 200 კილოგრამი დაიკლო. გარეგნულადაც გაცილებით დახვეწილად გამოიყურება. ჩეხური კომპანიის ყველაზე დიდგაბარიტიანი ავტომობილი, ბაზარზე ნათესავ „ფოლკსვაგენ პასატს“ და „ფორდ მონდეოს“ გაუწევს კონკურენციას და კონკურსის ფინლში გასვლა მისთვის სოლიდური ბიძგია. ის გერმანული ჯგუფის მოდულურ MQB პლატფორმაზეა ბაზირებული და წინამორბედზე ფართო სალონით გამოირჩევა. მისი ძრავების გამაში, ბენზინის და დიზელის აგრეგატები შედის, რომელთა სიმძლავრეც 120-280 ცხენის ძალის ფარგლებშია. შვედური კომპანიის სრულგაბარიტიანი უგზოობის ავტომობილი გაცილებით მდიდრულია, ვიდრე მისი წინამორბედი. ის ბაზირებულია SPA მოდულურ პლატფორმაზე, რომელსაც ასევე S90/V90-ისთვისაც იყენებენ. მის ძრავების გამაში, ბენზინის და დიზელის რამდენიმე ოთხცილინდრიანი ძრავი შედს, რომელთა შორისაცაა ჰიბრიდული აგრეგატი „T8 ჰაიბრიდი“. ამ აგრეგატის შემადგენლობაში, 2.0-ლიტრიანი მექანიკურ დამჭირხნიანი ბენზინის ძრავი და ელექტრო ძრავი შევიდა. აგრეგატის ჯამური სიმძლავრე 400 ცხენის ძალაა. Posted by autopanoramaf1 at 3:03 PM


text: ცარიელი დღეები (XXIX ნაწილი) | nonoantadze February 5, 2016 NonoAntadze Air, ავა გარდნერი, ამო რამე, არ დაინდო ეს დღიური, ბასიანი, ბერნარდი, კერი სმიტი, მოზაიკა, ნონო ანთაძე, ფეისბუქი, facebook, Jerusalem Boxing Club, Keri Smith, Night Pizza, Nono Antadze, Peoples, Sherlock, VOGUES, Wall, Warszawa ← ცარიელი დღეები (XXVIII ნაწილი) ცარიელი დღეები (XXX ნაწილი) → 6 thoughts on "ცარიელი დღეები (XXIX ნაწილი)" It feels like how being in love should be. Floating through a dark blue sky. With a goat playing the violin. Happiness isn't happiness without a violin-playing goat...


„ძალა ევროპაშია“ - კოალიცია „ევრო-ატლანტიკური საქართველოსთვის“ წევრებმა შეხვედრები თელავიდან დაიწყეს


მთავარი გვერდი ეს არის სახელმძღვანელოებისა და სასწავლო მასალების თავისუფალი ბიბლიოთეკა. ეს წიგნები მონაწილეების მიერ იწერება. თქვენც შეგიძლიათ გახდეთ ავტორი. ქართული ვიკიწიგნი ახალი პროექტია და მას მხარდაჭერა, დახმარება და დიდი შრომა სჭირდება. დავეხმაროთ ერთმანეთს ამ პროექტით. ამჟამად ქართულ ენაზე დამუშავების პროცესშია 466 სტატია. თაროები რითი შეგვიძლია ვიამაყოთ ჩვენ უკვე გვაქვს რამდენიმე სერიოზული სახელმძღვანელო. მათ შორის გამოირჩევა სახელმძღვანელო PHP, Graphisoft ArchiCAD - ბაზური არქიკადი, Autodesk 3D Studio Max,HTML,SVG,NewTek LightWave 3D. ყველას მოგიწოდებთ გადახედოთ წიგნებს და თუ სტილისტურად გამართვას საჭიროებს გაასწოროთ ისინი. დასრულებული წიგნები - Clojure - Java - Objective-C - პაოლო კოელიო - 11 წუთი - Ajax - NewTek LightWave 3D - ბუნებრივი და ხელოვნური ფერდობების სეისმური მდგრადობის განსაზღვრა - Graphisoft ArchiCAD - ბაზური არქიკადი(PDF) - RSS(PDF) - TCP/IP(PDF) - PHP (PDF) ახალი წიგნები მიმდინარეობს მუშაობა შემდეგ წიგნებზე: - მექანიკა - სახალისო ფიზიკა - უკუპროპაგაციული მოდელი - Apache Velocity - C (პროგრამირება) - Css - Adobe Flash CS3 Professional - იაპონური ენა - Microsoft Visual C Sharp - ფრანგული ენა - MAXScript - ანიმაცია - 3Ds Max თვის წიგნი Clojure არის ახალი პროგრამირების ენა, რომელიც შესასრულებლად იყენებს ჯავა ვირტუალურ მანქანას. Clojure არის უფრო ძველი პროგრამირების ენის, ლისპის, დიალექტი. ეს დოკუმენტი წარმოადგენს მოკლე შესავალს Clojure პროგრამირების ენაში, განსაკუთრებით სასარგებლო ის იქნება მათვის, ვინც აქამდე C-ს მსგავს პროგრამირების ენას იყენებდა. C-ს მსგავს ენებში, ფუნქციის გამოძახება, როგორც წესი, ასე გამოიყურება: do_something_with(value1, value2) Clojure-ში იგივე ფუნქციის გამოძახება ასე გამოიყურება: (do-something-with value1 value2) აი რაშია Clojure განსხვავებული: - ფრჩხილი იხსნება ფუნქციის სახელის მარცხნივ. - არა გვაქვს პარამეტრებს შორის არანაირი გამყოფი (მაგალითად, მძიმე). - მიღებულია, რომ სიტყვები ფუნქციის სახელში გაიყოს მოკლე ტირეებით. არც ისე ბევრი განსხვავებაა. აი როგორ გამოიყურება ორი რიცხვის შეკრება C-ს მსგავს ენაში: ჩვენი პროექტები ვიკიწიგნებში ჩამოყალიბდა აზიის უძველესი ისტორიის პროექტი. გთხოვთ მიიღოთ მონაწილეობა ამ პროექტში და შეიტანოთ წვლილი მის განვითარებაში თვის ერთობლივი სამუშაო ვისაც სურვილი გაქვთ და კარგად ფლობთ უცხო ენას, გთხოვთ მონაწილეობა მიიღოთ დახმარების გვერდების თარგმნაში. გთხოვთ მონაწილეობა მიიღოთ კულინარული წიგნის შექმნაში.


პაატა ცივაძე (კორპორატიული სპორტის ფედერაციის პრეზიდენტი): “ბორჯომში გაიმართება კონფერენცია Sportsway Tourism, სადაც უმაღლესი დონის სპიკერები იქნებიან. დიდი მადლობა მინდა გადავუხადო ორგანიზატორებსა და ჩვენ სპონსორებს, რომლებიც ამ კონფერენციასა და კიდევ ჩვენ სხვა დიდ გეგმებში მხარში ამოგვიდგებიან”.


source: fineweb

text: პლაცებო პლაცებო (ლათ. placebo, "მოგეწონები, მოვეწონები, ვასიამოვნებ"[1]) — ნივთიერება სამკურნალო თვისებების გარეშე, რომელსაც წამლის საშუალების სახით იყენებენ. პლაცებოთი მკურნალობის დროს ავადმყოფი იღებს ინერტულ შაქრის წამალს – ექიმი კი არწმუნებს, რომ ამ პროცედურის შემდეგ ის გამოჯანმრთელდება, მაგრამ უმალავს წამლის ინერტულობის ფაქტს. ეს ქმედება საჭიროა იმისთვის, რომ პაციენტმა ირწმუნოს საკუთარი გამოჯანმრთელება. ფენომენი ცნობილია პლაცებოს ეფექტის სახელით. პრეპარატის მიღების გარდა, არსებობს დამატებითი პროცედურების ან ვარჯიშების ჩატარების ტრადიციაც, რომელთა პირდაპირი ეფექტი არ შეიმჩნევა. პლაცებოს ეფექტის მოქმედების ხარისხი უკავშირდება ადამიანის თვითდარწმუნებას და „მკურნალობის“ გარე ფაქტორებს - მაგალითად, პლაცებოს სახეს, მის ღირებულებას და „წამლის“ მოპოვების საშუალების სირთულეს, ნდობას ექიმისადმი და კლინიკის ავტორიტეტს. რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - პლაცებოს შესწავლის ჰარვარდის პროგრამა - პლაცებოს ეფექტი საიტზე Skeptic's Dictionary - პლაცებოს ეფექტის განმარტება YouTube-ზე


11.09.2017 ხმა სოფლიდან: სოფელ განძას მკვიდრების გატაცება [Audio]


Mor.Ge - ყოველთვის ონლაინში » ფილმები » სპორტული » NBA 2K9 (2009) PC _ License


text: ბა ბაადურ (ბაინდურ) არაგვის ერისთავი — ერისთავი ბაადურ ჯაყელი — ყვარყვარე II ჯაყელის მესამე ვაჟიშვილი ბააზოვი, გერცელ — ქართველი ებრაელი მწერალი ბააზოვი, დავით — ქართველი ებრაელი საზოგადო მოღვაწე ბაბადიშ-ბაგრატიონი, ლეილა — პოეტი ბაბალაშვილი, ივანე — საბჭოთა გენერალ-მაიორი ბაბილა — საქართველოს კათოლიკოსი ბაკურაძე, თემურ — კომპოზიტორი ბაბილოძე, გიორგი — სპორტსმენი-ტანმოვარჯიშე ბაბილოძე, გრიგოლ — პედაგოგი, საზოგადო მოღვაწე. ბაბილუა, ვლადიმერ — ხალხური სიმღერების შემსრულებელი და ლოტბარი. ბაბლიძე, ეკატერინე — მხატვარ-კერამიკოსი. ბაბლიძე, თინათინ — მსახიობი ბაბლუანი, გელა — კინორეჟისორი ბაბლუანი, თეიმურაზ — კინორეჟისორი, მსახიობი. ბაბუნაშვილი, ელენე — ენათმეცნიერი. ბაბუხადია, ვასილ — ქირურგ-უროლოგი ბაგრატ I კურაპალატი — ტაო-კლარჯეთის მთავარი ბაგრატ I — „აფხაზთა სამეფოს“ მეფე ბაგრატ I, ადარნასე II-ის ძე — ქართველთა მეფე ბაგრატ I ერისთავი — იმერეთის ტახტის პრეტენდენტი ბაგრატ II — აფხაზთა სამეფოს მეფე ბაგრატ II რეგვენი — ქართველთა მეფე ბაგრატ III — გაერთიანებული საქართველოს პირველი მეფე ბაგრატ III, ალექსანდრე II-ის ძე — იმერეთის მეფე ბაგრატ IV — საქართველოს მეფე ბაგრატ IV, ალექსანდრე III-ის ძე — იმერეთის მეფე ბაგრატ V — საქართველოს მეფე ბაგრატ VI — იმერეთის მეფე ბაგრატ VII — ქართლის ხანი ბაგრატ ბატონიშვილი — ქართლ-კახეთის უკანასკნელი მეფის გიორგი XII-ის ძე ბაგრატ ერისთავთერისთავი — მწიგნობარი ბაგრატიონი, ალექსანდრე (არჩილ II-ის ძე) — რუსეთის არმიის პირველი გენერალ-ფელდციხმაისტერი ბაგრატიონი, ალექსანდრე (ერეკლე II-ის ძე) — ეროვნულ-განმათავისუფლებელი მოძრაობის ლიდერი 1800—1830-იან წლებში ბაგრატიონი, ატატო — იმერეთის მეფის დავით II-ის ასული ბაგრატიონი, ბაქარ ბაგრატიონი, გიორგი ბაგრატიონი, გრიგოლ — ქართველი მწერალი, მწიგნობარი ბაგრატიონი, დავით ბაგრატიონი, დიმიტრი გიორგის ძე — პოეტი ბაგრატიონი, დიმიტრი — გენერალ-მაიორი ბაგრატიონი, დომენტი ბაგრატიონი, ედიშერ — არქიტექტორი. ბაგრატიონი, თეიმურაზ ბაგრატიონი, თეკლე ბაგრატიონი, იოანე ბაგრატიონი, იოთამ — რუსეთის არმიის გენერალ-პორუჩიკი ბაგრატიონი, ირაკლი გიორგის ძე — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი. ბაგრატიონი, ირაკლი — ქორეოგრაფი ბაგრატიონი, კირილე — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი ბაგრატიონი, კონსტანტინე — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი. ბაგრატიონი, ლეონიდა — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი. ბაგრატიონი, ლევან ბაქარის ძე ბაგრატიონი, ლევან ბაგრატიონი, მირიან ბაგრატიონი, ნიკო — ინგლისელებისა და ბურების ომის (1899—1902) აქტიური მონაწილე. ბაგრატიონი, პეტრე ივანეს ძე — თავადი, რუსეთის არმიის ინფანტერიის გენერალი ბაგრატიონი, პეტრე — მეცნიერი და ინჟინერი, რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი ბაგრატიონი, რომან — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი ბაგრატიონი, ქეთევან — ბაგრატიონთა მუხრანბატონების შტოს შთამომავალი ბაგრატიონ-იმერეტინსკი, ალექსანდრე — რუსეთის არმიის გენერალ-ადიუტანტი ბაგრატიონ-იმერეტინსკი, დიმიტრი — რუსეთის არმიის გენერალი. ბაგრატიონ-მუხრანელი, ალექსანდრე — რუსეთის იმპერიის მოხელე, არქეოლოგი ბაგრატიონ-მუხრანელი, ალექსანდრე — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი ბაგრატიონ-მუხრანელი, გიორგი (ხორხე) — საქართველო სამეფო ტახტის პრეტენდენტი, სპორტსმენი ბაგრატიონ-მუხრანელი, გრიგოლ — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი ბაგრატიონ-მუხრანელი, დავით — საქართველო სამეფო ტახტის პრეტენდენტი ბაგრატიონ-მუხრანელი, თეიმურაზ — საზოგადო მოღვაწე (აშშ) ბაგრატიონ-მუხრანელი, კონსტანტინე — კაპიტანი, რუსეთის მეფის ნიკოლოზ II-ის ადიუტანტი ბაგრატიონ-მუხრანელი, კონსტანტინე — რუსეთის არმიის პოლკოვნიკი, ტფილისის გუბერნიის თავადაზნაურობის მარშალი ბაგრატიონ-მუხრანელი, ლეონიდა — რუსეთის საიმპერატორო სახლის წევრი ბაგრატიონ-მუხრანელი, ოთარ — არქიტექტორი ბაგრატიონ-მუხრანელი, სიმონ — 1924 წ. აჯანყების მონაწილე ბაგრატიონი-მუხრანსკი, გიორგი ბაგრატიონი-მუხრანსკი, ივანე ბაგრატიშვილი, გივი — ქიმიკოსი. ბაგრატ მუხრანბატონი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე ბაგრატ-ხანი ბადრიაშვილი, ნიკოლოზ — ისტორიკოსი ბადრიშვილი, გივი — აგრონომი ბადრიშვილი, გიორგი — აგრონომ-მემცენარე ბადრიძე, გიორგი დავითის ძე — ჟურნალისტი, კინოდრამატურგი. ბადრიძე, გიორგი — ექიმი-პედიატრი და საზოგადო მოღვაწე ბადრიძე, დავით — მომღერალი და პედაგოგი-ვოკალისტი ბათიაშვილი, გიორგი — არქიტექტორი. ბათიაშვილი, გურამ — დრამატურგი. ბათიაშვილი, დიმიტრი — კინორეჟისორი. ბათიაშვილი, თამაზ — მევიოლინე და პედაგოგი. ბათიაშვილი, ირაკლი — ქართველი აგრონომი ბათიაშვილი, ირაკლი — ქართველი პოლიტიკოსი ბათიაშვილი, ოთარ — ფთიზიატრი. ბაიაძე, ვასილ — ქართველი კრიტიკოსი. ბაინდურაშვილი, აკაკი — ქართველი ფსიქოლოგი ბაირამაშვილი, რევაზ — ქართველი არქიტექტორი. ბაკურ I — ქართლის მეფე ბაკურ II — ქართლის მეფე ბაკურ III — ქართლის მეფე ბაკურ IV — ქართლის მეფე ბაკურ V — ქართლის მეფე ბაკურაძე, ალექსანდრე — ფიზიოლოგი ბაკურაძე, კარლო — მხატვარ-რესტავრატორი ბაკურაძე, ოთარ — ფილოსოფოსი. ბაკური — ლაზთა მეფე ბაკურია, მურთაზ — ფილოსოფოსი. ბაკურიანი (XI ს.), — ტაოს ერისთავთერისთავი ბაკურიძე, ავთანდილ — ფერმწერი ბალავაძე, ბენედიქტე — გეოფიზიკოს-გრავიმეტრისტი ბალავაძე, ვახტანგ — სპორტსმენი ბალანჩივაძე, ანდრია — კომპოზიტორი ბალანჩივაძე, ვასილ — მსახიობი ბალანჩივაძე, მელიტონ — კომპოზიტორი და საზოგადო მოღვაწე ბალანჩივაძე, რევაზ — ფილოსოფოსი ბალანჩივაძე, ჯარჯი — პიანისტი, მხატვარი ბალანჩინი, ჯორჯ — თანამედროვე ამერიკული ბალეტის ერთ-ერთი ფუძემდებელი ბალაძე, დურსუნ — მათემატიკოსი ბანძელაძე, ალექსანდრე — ფერმწერი და გრაფიკოსი ბარათაშვილი, ბარათა — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე ბარათაშვილი, ბიძინა — ადვოკატი და საზოგადო მოღვაწე ბარათაშვილი, გიორგი — მწერალი, მთარგმნელი, კრიტიკოსი ბარათაშვილი, ვახტანგ — მეზღვაური, მწერალი ბარათაშვილი, ზურაბ — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე ბარათაშვილი, თომა — პოეტი ბარათაშვილი, იესე — მწერალი ბარათაშვილი, იოსებ — ადვოკატი და საზოგადო მოღვაწე ბარათაშვილი, მამუკა — პოეტი ბარათაშვილი, მარიკა — პოეტი ბარათაშვილი, მიხეილ — ისტორიკოსი ბარათაშვილი, ნიკოლოზ — პოეტი ბარათაშვილი, პეტრე - სამხედრო მოღვაწე ბარათაშვილი, საჩინო — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე ბარათაშვილი, სიმონ - სამხედრო მოღვაწე ბარათაშვილი, სულხან — ისტორიკოსი ბარათაშვილი, ქაიხოსრო — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე ბარათაშვილი, შადიმან — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე ბარათაშვილ-ორბელიშვილი, ბესარიონ ბარათაშვილ-ორბელიშვილი, ყაფლან — ბარათაშვილთა ერთი შტოს — ორბელიშვილთა წარმომადგენელი ბარათოვი, ნიკოლოზ - რუსეთის არმიის გენერალი ბარამი — საქართველოს პოლიტიკური მოღვაწე ბარამიძე, ალექსანდრე — ლიტერატურათმცოდნე ბარამიძე, გიორგი — თანამედროვე პოლიტიკური მოღვაწე ბარამიძე, კონსტანტინე — მეცნიერი ელექტრომექანიკისა და საქარმოთა ავტომატიზაციის დარგში ბარდაველიძე, ბეჟან — ფილოლოგი ბარდაველიძე, ვერა — ეთნოგრაფი ბარდაველიძე, ჯონდო — ლიტერატურათმცოდნე, ფოლკლორისტი ბარდანაშვილი, იოსებ — კომპოზიტორი ბარკალაია, ბენედიქტე — ათონის მთის ბერ-მონაზონი, პუბლიცისტი ბარნაბა თბილელი — XVI ს. თბილელი მთავარეპისკოპოსი, მწიგნობარი ბარნაბიშვილი, გიორგი — ვიოლონჩელისტი და პედაგოგი ბარნოვი, ვასილ — მწერალი ბასილაია, ალექსანდრე — კომპოზიტორი ბასილი (XI ს.) — ქართველი კალიგრაფი ბასილი (XIV ს.) — საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ბასილი (XVI ს.) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ბასილი ბაგრატის ძე — მწერალი ბასილი ეზოსმოძღვარი — პოლიტიკური მოღვაწე ბასილი ვაჩეს ძე — მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე, კათოლიკოსი ბასილი ზარზმელი — მწერალი და საეკლესიო მოღვაწე ბასილი საბაწმინდელი — მწერალი, ჰიმნოგრაფი ბასილი უჯარმელ-ჭყონდიდელი — საქართველოს სამეფოს მწიგნობართუხუცესი ბასილი ხანძთელი — საეკლესიო მოღვაწე, ჰიმნოგრაფი ბაქარი — სახელმწიფო და საზოგადო მოღვაწე, ქართლის ფაქტობრივი მეფე ბაქრაძე, აკაკი ვიქტორის ძე — კრიტიკოსი, ხელოვნებათმცოდნე ბაქრაძე, აკაკი — მეან-გინეკოლოგი ბაქრაძე, ალექსანდრე — არქიტექტორი ბაქრაძე, გიორგი კონსტანტინეს ძე — მეცნიერ-ეკონომისტი ბაქრაძე, გიორგი — მკვლევარი-ბიბლიოგრაფი და საზოგადო მოღვაწე ბაქრაძე, დავით — საბჭოთა კავშირის გმირი ბაქრაძე, დავით — პოლიტიკური მოღვაწე ბაქრაძე, დიმიტრი — ისტორიკოსი, არქეოლოგი და ეთნოგრაფი ბაქრაძე, ვალერიან — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში ბაქრაძე, ვიქტორ — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში ბაქრაძე, ზაქარია — სამხედრო მოღვაწე ბაქრაძე, თამარ — მსახიობი ბაქრაძე, ივანე — მეცნიერი მანქანათმშენებლობის დარგში ბაქრაძე, იოსებ — პოეტი, პუბლიცისტი, მთარგმნელი ბაქრაძე, კონსტანტინე — ფილოსოფოსი ბაქრაძე-დედაბრიშვილი, მარიამ — ექიმი ბაღაშვილი, სპარტაკ — კინომსახიობი ბაღდავაძე, დავით — მოწინავე მშენებელი ბაღდავაძე, ეკატერინე — ფერმწერი ბაღსარაშვილი, ქაიხოსრო — ანანურის დიდი ტაძრის მშენებლობის ხელმძღვანელი ბაჩანა — პოეტი ბაძაღუა, თამაზ — დრამატურგი, პოეტი ბახტაძე, გიორგი — საბჭოთა კავშირის გმირი ბახტაძე, ვალერიან — ეკონომისტი ბახტაძე, ვალერიან (ვალია) — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში ბახტაძე, ილია — პუბლიცისტი, ჟურნალისტი, მთარგმნელი ბახტაძე, ქსენია — სელექციონერი ბახუტაშვილ-შულგინა, ოლღა — მომღერალი ბე ბებუთოვი, დავით — გენერალ-ლეიტენანტი ბებუთოვი, ვასილ — ინფანტერიის გენერალი ბებურიშვილი, მიხეილ — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში ბებურიშვილი, პაპა — ერეკლე II-ის თანამებრძოლი ბეგალიშვილი, ალექსანდრე — მუსიკოს-შემსრულებელი ბეგაშვილი, შორენა — მსახიობი, ტელეწამყვანი. ბეგთაბეგაშვილი, ალექსანდრე — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი ბეგთაბეგაშვილი, სოლომონ — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი ბეგიაშვილი, თედორე — ფილოლოგი და პედაგოგი ბედისმწერლიშვილები — კალიგრაფები ბელაქნელი, ნიკოლოზ — მომღერალი ბელეცკაია, ვერა — გრაფიკოსი ბელიაშვილი, აკაკი — მწერალი ბენაშვილი, ანდრია მიხეილის ძე — ასტრონომ-გეოდეზისტი, რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი ბენაშვილი, ანდრია — პედაგოგი, გრამატიკოსი, მუსიკათმცოდნე ბენაშვილი, დიმიტრი — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე ბენდელიანი, ჭიჭიკო — საბჭოთა კავშირის გმირი ბენდუქიძე, კახა — თანამედროვე პოლიტიკური მოღვაწე და ბიზნესმენი ბეჟან I დადიანი ოდიშის მთავარი ბეჟან-ხანი — კახეთის გამგებელი ბერაძე, პანტელეიმონ — ფილოლოგი, ანტიკური ლიტერატურის მკვლევარი ბერაძე, ივა — მედიცინის მეცნიერებათა დოქტორი, პროფესორი ბერეკაშვილები — ქართველი მშენებელი ოსტატები ბერეკაშვილი, აკაკი — ბოლშევიკური რევოლუციისა და რუსეთის სამოქალაქო ომის მონაწილე ბერელაშვილი, გაიოზ — სპორტის მოღვაწე, ტანმოვარჯიშე ბერეჟიანი, სიმონ — ქართული პოლიტიკური ემიგრაციის თვალსაჩინო მოღვაწე, პოეტი და პუბლიცისტი ბერია, ლავრენტი — პოლიტიკური და სამხედრო მოღვაწე ბერია, ნიკოლოზ — საბჭოთა კავშირის გმირი ბერიაშვილი, ზარბეგ — სპორტსმენი ბერიევი, გიორგი — ავიაკონსტრუქტორი ბერიკაშვილი, გივი — მსახიობი ბერიტაშვილი, ივანე — ფიზიოლოგი ბერიშვილი, ზაქარია — რეჟისორი და მსახიობი ბერიძე, ალექსანდრე — ფერმწერი და გრაფიკოსი ბერიძე, ბენიამინ — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში ბერიძე, ბორის — სამხედრო მფრინავი ბერიძე, გიორგი — მეცნიერი მეღვინეობის დარგში ბერიძე, ვახტანგ — მეცნიერი, ხელოვნების ისტორიკოსი ბერიძე, ვუკოლ — ენათმეცნიერი, რუსთველოლოგი ბერი ხორნაბუჯელი — კამბეჩოვნის ერისთავი XIII საუკუნის 40-50-იან წლებში ბეროშვილი, ვლადიმერ — საბჭოთა კავშირის გმირი ბერუაშვილი, გიორგი — საბჭოთა კავშირის გმირი ბერულავა, ალექსანდრე — ჟურნალისტი ბერულავა, ხუტა — პოეტი ბერძენიშვილი, გრიგოლ — დრამატურგი ბერძენიშვილი, დავით — პოლიტიკოსი ბერძენიშვილი, ელგუჯა — ფერმწერი და გრაფიკოსი ბერძენიშვილი, ლევან — ფილოლოგი, პოლიტიკოსი ბერძენიშვილი, მერაბ — მოქანდაკე, ფერმწერი და გრაფიკოსი ბერძენიშვილი, ნამეტია — საზოგადო მოღვაწე ბერძენიშვილი, ნიკოლოზ — ისტორიკოსი ბერძნიშვილი, მაქსიმე — ისტორიკოსი ბერძნიშვილი, ნიკოლოზ — ისტორიკოსი, ეთნოგრაფი და კრიტიკოსი ბესარიონი (ბარათაშვილ-ორბელიშვილი) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი და სასულიერო მწერალი ბესარიონი — დასავლეთ საქართველოს კათოლიკოს-პატრიარქი ბესიკი — პოეტი და პოლიტიკური მოღვაწე ბექა I — სამცხის მმართველი ბექა II — სამცხის გამგებელი ბექა III — სამცხის ათაბაგი ბექაია, მელქისედეკ — ქიმიკოსი ბექა ოპიზარი — ოქრომქანდაკებელი ბექაური, ვლადიმერ — გამომგონებელი, რევოლუციონერი ბეშქენ ოპიზარი — ოქრომჭედელი ბეროშვილი, ალექსანდერ — სპორტსმენი, მოკრივე ბზ ბზვანელი, გურამ — კომპოზიტორი ბზვანელი, ლადო — ჟურნალისტი, პედაგოგი ბი ბიბილაშვილი, ალექსანდრე — საბჭოთა კავშირის გმირი ბიბილაშვილი, ნოდარ — გეოფიზიკოსი ბიბილური, სერგეი - რუსეთის არმიის გენერალ-ადიუტანტი ბიბინეიშვილი, ბართლომე — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში ბითაძე, მიხეილ — მშენებელი ინჟინერი ბილანიშვილი, გიორგი — საბჭოთა კავსირის გმირი ბილანიშვილი, ზაქარია — საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი, ფოლკლორისტი ბილანიშვილი, მიხეილ — მხატვარი ბიწაძე, ანდრია — მათემატიკოსი ბიწაძე, ბადრი — სამხედრო მოხელე ბიწაძე, გიორგი — ფიზიკოსი ბიწაძე, ივანე — ბულგარეთში მოღვაწე მეცნიერი-ქართველოლოგი ბიწაძე, მურად — მათემატიკოსი ბიწაძე, შალვა — ფილოსოფოსი ბლ ბლიაძე, ოთარ — მშენებელი, წარმოების ნოვატორი ბლუაშვილი, ნიკოლოზ — სამხედრო მოღვაწე ბო ბობოხიძე, იაკობ — კომპოზიტორი ბოგვერაძე, გრიგოლ — მოწინავე რკინიგზელი ბოკერია, გიორგი (გიგა) — თანამედროვე პოლიტიკური მოღვაწე ბოკერია, ლეონიდე — ქირურგი ბოკერია, მარიამ — პედიატრი ბოკუჩავა, მიხეილ — ბიოქომიკოსი ბოლქვაძე, აბესა — გურიის აჯანყების ერთ-ერთი ხელმძღვანელი ბოლქვაძე, ზაურ — პოეტი ბოლქვაძე, თამარ — კინომსახიობი ბოლქვაძე, თინათინ — მსახიობი ბოლქვაძე, ივანე — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში ბოლქვაძე, იოთამ — გურიის აჯანყების აქტიური მონაწილე ბოლქვაძე, ლევან — მწერალი, ფილოლოგი ბოსლეველი, ესტატე — პუბლიცისტი, კრიტიკოსი. ბოცვაძე, ლუარსაბ — პედაგოგი და საზოგადო მოღვაწე ბოჭორიშვილი, ანგია — ფსიქოლოგი და ფილოსოფოსი ბოჭორიშვილი, გიორგი — ქირურგი ბოჭორიშვილი, ლუბა — ეთნოგრაფი ბოჭორიძე, ბაბე — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში ბოჭორიძე, გიორგი — ისტორიკოსი ბოჭორიძე, მარიამ — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე საქართველოში ბოჭორიძე, მიხეილ — რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ამიერკავკასიაში ბრ ბრეგაძე, ოთარ — კარდიოლოგი ბრეგაძე, ალექსანდრე — ფიზიოლოგი ბრეგვაძე, ბაჩანა — მთარგმნელი, ლიტერატურათმცოდნე ბრეგვაძე, ბორის — მსახიობი ბრეგვაძე, ნანი — საესტრადო მომღერალი ბუ ბუაჩიძე, ბენიტო — კრიტიკოსი, ლიტერატურათმცოდნე ბუაჩიძე, გრიგოლ — საბჭოთა კავშირის გმირი ბუაჩიძე, თედორე — სამხედრო მოღვაწე ბუაჩიძე, თენგიზ — ლიტერატურათმცოდნე, მწერალი ბუაჩიძე, იოსებ — გეოლოგი და ჰიდროგეოლოგი ბუაჩიძე, კიტა — დრამატურგი ბუაჩიძე, პეტრე — დერმატოლოგ-ვენეროლოგი ბუაჩიძე, სამუელ — რუსეთის რევოლუციური მოძრაობის მოღვაწე ბუაჩიძე, სოფიო — ქირურგი ბუაძე, სევერიან — ფიზიოლოგი ბუთხუზი, ლევან — ბიოლოგი ბუკია, აკაკი — საბჭოთა კავშირის გმირი ბუკია, ალექსანდრე — კომპოზიტორი ბულეიშვილი, დავით — გეოლოგი ბურბუთაშვილი, თინათინ — მსახიობი ბურდული, ლადო — მუსიკოსი და მსახიობი ბურჭულაძე, ერმილე — ისტორიკოსი ბურჭულაძე, ზაზა — მწერალი ბურჭულაძე, ნემო — პოლიტიკური მოღვაწე ბურჭულაძე, პაატა — ოპერის მომღერალი (ბანი) ბურჯანაძე, ემირ — გრაფიკოსი, მხატვარ-მონუმენტალისტი ბურჯანაძე, ნინო — პოლიტიკური მოღვაწე ბუღაძე, გია — მხატვარი ბუღაძე, ლაშა — მწერალი ბუჭყიაშვილი, ალექსანდრე — რუსეთის არმიის არტილერიის გენერალ-ლეიტენანტი ბუჭყიაშვილი, დიმიტრი — რუსეთის არმიის გენერალ-ლეიტენანტი ბუჭყიაშვილი, ვახტანგ — რუსეთის არმიის გენერალ-მაიორი ბუხნიკაშვილი, ალექსანდრე — გეოლოგი და გეოფიზიკოსი ბუხნიკაშვილი, გრიგოლ — თეატრმცოდნე და თეატრალური მოღვაწე ქართველები


სომხეთში დღე-ღამეში კორონავირუსი 322 ადამიანს დაუდგინეს, 4 ინფიცირებული გარდაიცვალა | imedinews 22 მაისი 2020, 17:17 / სანდო წყარო ბოლო 24 საათის განმავლობაში სომხეთში კორონავირუსი კიდევ 322 ადამიანს დაუდგინდა. ჯამში ქვეყანაში COVID-19-ის დიაგნოზი უკვე 5 928 ადამიანს დაუსვეს. დღე-ღამეში ქვეყანაში ვირუსს კიდევ 4 ადამიანი ემსხვერპლა და გარდაცვლილთა რიცხვი 74-მდე გაიზარდა. გამოჯანმრთელდა 2 874 პაციენტი.