პირველი მსოფლიო ომი პირველი მსოფლიო ომი (1914-1918), აგრეთვე ცნობილი როგორც ყველა ომის დასრულების ომი, იყო ერთ-ერთი ყველაზე ფართომასშტაბიანი სამხედრო კონფლიქტი კაცობრიობის ისტორიაში (მეორე მსოფლიო ომამდე), რომელსაც დაახლოებით 9 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე შეეწირა. მოკავშირეთა ძალებმა ბრიტანეთის, საფრანგეთის, რუსეთისა და მოგვიანებით, იტალიისა და აშშ-ის მეთაურობით დაამარცხეს ცენტრალური ძალები გერმანიის იმპერიის, ავსტრია-უნგრეთისა და ოსმალეთის იმპერიის აქსისში. ბრძოლების უდიდესი ნაწილი განხორციელდა დასავლეთის ფრონტის გასწვრივ ჩრდილოეთის ზღვიდან შვეიცარიის საზღვრამდე. აღმოსავლეთის ფრონტზე, კონფლიქტის მასშტაბი იგივე იყო, თუმცა ინფრასტრუქტურის განუვითარებლობის გამო ტექნიკურად ნაკლებად აღჭურვილი. შეტაკებები განხორციელდა ზღვაზე და მის ქვეშ, და პირველად ისტორიაში - ჰაერშიც. ომს შედეგად ოთხი იმპერიის დაშლა მოჰყვა: ავსტრია-უნგრეთის, გერმანიის, ოსმალეთისა და რუსეთის. გერმანიამ დაკარგა მისი ზღვისიქითა იმპერია და ახალი სახელმწიფოები - ჩეხოსლოვაკია, პოლონეთი და იუგოსლავია შეიქმნა. ამ ომის შედეგები მნიშვნელოვანი ფაქტორი გახდა მეორე მსოფლიო ომის განვითარებაში დაახ. 20 წლით გვიან. სექციების სია - 1 ომის წინა პერიოდი და გამომწვევი მიზეზები - 2 ომის გამოცხადება - 3 ომის პირველი ეტაპი - 4 დასავლეთის ფრონტზე პოზიციური ომი - 5 აღმოსავლეთის ფრონტი - 6 ომი ზღვაზე - 7 ომი ჰაერში - 8 ომის უკანასკნელი სტადია - 9 სამშვიდობო მოლაპარაკებები - 10 ომის შედეგები - 11 რესურსები ინტერნეტში - 12 წყაროები ომის წინა პერიოდი და გამომწვევი მიზეზები ევროპის პოლიტიკური მდგომარეობა XX საუკუნის დასაწყისში XX საუკუნის დასაწყისში ევროპა იყო მსოფლიო პოლიტიკის ცენტრი, აღმოსავლეთით მდებარეობდა უზარმაზარი რუსეთის იმპერია, დასავლეთით პრუსიასთან ომის შედეგად დაკნინებული ავსტრია-უნგრეთი და საფრანგეთთან ომში გამარჯვებული და გაძლიერებული გერმანიის იმპერია. გერმანიის და საფრანგეთის შეიარაღებული ძალები ძალიან ძლიერი იყო, გერმანიას სურდა მზარდი ამბიციების დაკმაყოფილება, ხოლო საფრანგეთი ოცნებობდა ელზასის და ლოტარინგიის დაბრუნებაზე. მიუხედავად ამისა ევროპის ყველაზე ძლიერი სახელმწიფო მაინც ბრიტანეთი რჩებოდა. ბრიტანეთის იმპერიას ეკავა დედამიწის მეექვსედი ნაწილი. ამხელა იმპერიის შესანარჩუნებლად ბრიტანელებს მსოფლიოში საუკეთესო ფლოტი ჰყავდათ. ევროპის გარეთ არსებობდა ორი ძლიერი სახელმწიფო, რომლებიც აქტიურად ცდილობდნენ საერთაშორისო ასპარეზზე გამოსვლას, ეს იყო ამერიკის შეერთებული შტატები და იაპონია. ბოლო ათწლეულების მანძილზე აშშ-ს ეკონომიკა საგრძნობლად წინ წავიდა და ქვეყანაში არ წყდებოდა იმიგრანტების დინება. იაპონია კი, რომელიც XIX საუკუნის შუა პერიოდამდე ჩაკეტილ ცხოვრებას ეწეოდა, ახლა ცდილობდა დაწეოდა სამხედრო და ტექნოლოგიურ სფეროში დასავლეთ ევროპას. ჩინეთთან და რუსეთთან ომებში მათ გამარჯვება მოიპოვეს, რამაც მათი ამბიციები გაზარდა. გერმანიას XX საუკუნის დასაწყისიდან სურდა სხვა ევროპული ქვეყნების მსგავსად მოეპოვებინა აფრიკაში და აზიაში კოლონიები. რიგ კოლონიალურ კონფლიქტებში გერმანელები ეხმარებოდნენ აჯანყებულ ერებს, საფრანგეთისა და ინგლისის წინააღმდეგ, რის გამოც გერმანიის ურთიერთობები ინგლისთან და საფრანგეთთან სერიოზულად დაიძაბა. ამ კოლონიალურმა კონფლიქტებმა გამოიწვია ევროპაში რამდენიმე მტრული ბანაკის ჩამოყალიბება. გერმანელებმა და ავსტრიელებმა შექმნეს თავდაცვითი კოალიცია, იტალია დაუკავშირდა საფრანგეთს, გერმანიის ინდუსტრიის ზრდით შეწუხებულმა ინგლისმა კი შექმნა კავშირები საფრანგეთთან და რუსეთთან, ამ კავშირს ანტანტა ეწოდა. ბალკანეთის ნახევარკუნძული ეკუთვნოდა დასუსტებულ ოსმალეთის იმპერიას, ავსტრიასაც და რუსეთსაც ჰქონდათ ამ რეგიონში თავისი ინტერესები. 1912 წელს ამ რეგიონში დაიწყო განმანთავისუფლებელი ომი, რაც 1913 წელს თურქების ევროპიდან განდევნით დასრულდა, მაგრამ ახლადჩამოყალიბებული ბალკანური სახელმწიფოები უკმაყოფილონი დარჩნენ, სერბეთსაც და ბულგარეთსაც სურდა მეზობლების ხარჯზე საკუთარი ტერიტორიების გაფართოვება. 1914 წლის 28 ივნისს ავსტრია-უნგრეთის ტახტის მემკვიდრე ერცჰერცოგი ფრანც ფერდინანდი ჩავიდა სარაევოში ოფიციალური ვიზიტით, სადაც მას ახალგაზრდა სტუდენტმა გავრილო პრინციპმა მოუწყო თავდასხმა და მოკლა. გერმანიის იმპერიის მიზნები - საფრანგეთს უნდა ჩამორთმეოდა ქალაქი ბრიე (ლოთრინგენის პროვინციაში), საფრანგეთი გახდებოდა ეკონომიკურად გერმანიის იმპერიაზე დამოკიდებული. - ბელგიის პოლიტიკურ–ეკონომიკური კონტროლი გერმანიის იმპერიის მიერ, ბელგიის ანექსია–ლუთიხის, ანტვერპენის დაპრყრობა, ფლანდრიის სანაპიროს დაქვემდებარება. - ლუქსემბურგი გახდებოდა გერმანიის ნაწილი. - კოლონიზაციის გაფართოება აფრიკაში. - ნიდერლანდებს ექნებოდა ახლო ურთიერთობა გერმანიის იმპერიასთან. ავსტრია–უნგრეთის მიზნები - ავსტრია-უნგრეთი შეიერთებდა სერბეთს, მონტენეგროს, რუმინეთსა და პოლონეთის ნაწილს. - ავსტრია–უნგრეთი დიდ როლს ითამაშებდა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე მიმდინარე მოვლენებში. საფრანგეთის მიზნები - საფრანგეთის მთავარი მიზანი იყო,დაებრუნებინა ელზასი და ლოთარინგია, რომლებიც გერმანიის იმპერიის ნაწილი იყო. - რევანში გერმანიაზე 1870–1871წლებში პრუსიასთან განცდილი მარცხის გამო. - უნდა დამთავრებულიყო პრუსიის ჰეგემონია ცენტრალურ ევროპაში. - საფრანგეთს რაინის მიწების ანექსირება სურდა, ბელგია და ლუქსემბურგი შეუერთდებოდა საფრანგეთს. - ზაარლანდის ანექსირება. - გაიზრდებოდა საფრანგეთის პოზიცია ახლო აღმოსავლეთში. რუსეთის მიზნები - რუსეთი იაპონიასთან მარცხის შემდეგ,კონცენტრაციას ახდენდა ბალკანეთის ნახევარკუნძულზე,სადაც მის ინტერესებს ავსტრია-უნგრეთი ეღობებოდა. - რუსეთი იმედოვნებდა კონსტანტინეპოლის აღებას, რომელიც ოსმალეთის იმპერიის ნაწილი იყო. - რუსეთის გავლენა გაიზრდებოდა ეგეოსის ზღვასა და შავ ზღვაზე. - რუსეთი შეიერთებდა აღმოსავლეთ პრუსიას. - რუსეთი დაიპყრობდა მემელს, აღმოსავლეთ გალისიას, ასევე პოლონეთის სამეფოს დაუქვემდებარებდა პოზენის,შლეზიენის პროვინციებს და დასავლეთ გალისიას. - ელზასი, ლოთრინგენი, რაინის მიწები და ფვალცი საფრანგეთს, ბელგიას გადაეცემოდა ააჰენის მიდამოები, შლეზვიგ–ჰოლშტეინი დაუბრუნდებოდა დანიას, აღდგებოდა ჰანოვერის სამეფო. - ბოჰემია, უნგრეთი და ავსტრია იქნებოდა ერთიანი მონარქია. - სერბეთი მიიღებდა ბოსნიასა და ჰერცოგოვინას, დალმაციას, ჩრდილოეთ ალბანეთს. საბერძნეთი შეიერთებდა სამხრეთ ალბანეთს, ბულგარეთსა და მაკედონიის ნაწილს. გერმანიის იმპერიის კოლონიები გადანაწილდებოდა საფრანგეთზე, ინგლისსა და იაპონიაზე. დიდი ბრიტანეთის მიზნები - დიდი ბრიტანეთის მთავარი მიზანი იყო, დაესუსტებინა გერმანიის იმპერია ეკონომიკურად. - დამთავრებულიყო პრუსიის მილიტარიზაცია. - აღდგენილიყო ჰანოვერის სამეფო. - ახლო აღმოსავლეთს გაიყოფდნენ დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი, მესოპოტამიას მიიღებდა გაერთიანებული სამეფო. - გერმანიის იმპერიას ჩამოერთმეოდა კოლონიები აფრიკაში. იტალიის მიზნები - იტალია მიიღებდა ტრენტინოს, სამხრეთ ტიროლს, გორცს, გრადისკას, მთლიან ისტრიენს, სხვადასხვა პატარა კუნძულებს ადრიატიკის ზღვაში, პროვინცია დალმატიას. - ოსმალეთის იმპერიის გაყოფისას იტალია მიისაკუთრებდა ანატოლიის სამხრეთ ნაწილს. ოსმალეთის იმპერიის მიზნები - ოსმალეთის იმპერიას სურდა უპირველეს ყოვლისა შავი ზღვისა და კასპიის ზღვის აუზის კონტროლი. - თურქებს უნდა მოეხდინათ ბათუმის, არტაანისა და ყარსის ოკუპაცია. - თურქები გაიმაგრებდნენ პოზიციებს კავკასიაში, შეეცდებოდნენ ყველა თურქი ხალხის გაერთიანებას. ომის გამოცხადება ავსტრო-უნგრეთის ტახტის მემკვიდრეზე თავდასხმაში ავსტრიელებმა დამნაშავედ სერბები მიიჩიეს და გერმანიასთან კონსულტაციის შემდეგ 23 ივლისსს ვენამ სერბეთს შემდეგი ულტიმატუმი წარუდგინა: სერბეთს უნდა შეეწყვიტა ანტიავსტრიული პროპაგანდა და დაეშვათ ავსტრიელი წარმომადგენლები მკვლელობის გამოსაძიებლად. სერბებმა უკანასკნელი პუნქტი არ მიიღეს, რის შედეგადაც 28 ივლისს ავსტრიამ ომი გამოუცხადა მათ. მსოფლიო ისტორიაში ომის გამოცხადება პირველად მოხდა ტელეგრამით. გერმანიამ გააფრთხილა რუსეთი, რომ თუ ეს უკანასკნელები მობილიზაციას გამოაცხადებდნენ, გერმანია მათ ომს უცხადებდა. 30 ივლისს, როდესაც ავსტრიულმა არტილერიამ დაბომბა ბელგრადი, რუსებმა გამოაცხადეს მობილიზაცია და იმავე საღამოს პირველებმა გადალახეს გერმანიის იმპერიის აღმოსავლეთი საზღვარი და გერმანიასთან ომში ჩაებნენ. 1 აგვისტოს საფრანგეთმა გამოაცხადა მობილიზაცია და 2 დღეში, 3 აგვისტოს გერმანიამ საფრანგეთსაც ომი გამოუცხადა. ინგლისს ჯერ ნეიტრალიტეტის შენარჩუნება სურდა, მაგრამ 4 აგვისტოს გერმანიის ჯარები შეიჭრნენ ბელგიაში, რამაც ინგლისის მთავრობას აზრი შეაცვლევინა და 5 აგვისტოს ბრიტანეთის ომში ჩაება. ომის პირველი ეტაპი პირველი საბრძოლო მოქმედებები დასავლეთ ფრონტზე გერმანელები შესანიშნავად აცნობიერებდნენ, რომ ერთდროულად ომი საფრანგეთთანაც და რუსეთთანაც ძალიან რთული იქნებოდა. ისიც ცნობილი იყო, რომ საფრანგეთი ბევრად სწრაფად ჩაატარებდა მობილიზაციას, ამიტომ გადაწყდა, რომ საფრანგეთისთვის, რაც შეიძლება მალე, მიეყენებინათ ძლიერი დარტყმა, რათა რუსეთთან უფრო თავისუფლად ეომათ. მიიჩნეოდა, რომ ფრანგები, უპირველეს ყოვლისა, ეცდებოდნენ, 1870 წელს დაკარგული ელზასის და ლოტარინგიის დაბრუნებას, ამიტომ გერმანელებმა ჯარები ჩრდილოეთიდან - ბელგიიდან შეიყვანეს და განიზრახეს, ფრანგებისთვის ზურგიდან დაერტყათ. ეს გეგმა ეკუთვნოდა გერმანიის გენერალური შტაბის უფროსს გრაფ ალფრედ ფონ შლიფენს. ეს გეგმა არ მოიწონა ახალმა მეთაურმა ჰელმუტ ფონ მოლტკემ და მანვე შეცვალა. ახალი მონახაზის მიხედვით, ბელგიის გავლით საფრანგეთში შეჭრის შემდეგ, ჯარები ელზასსა და ლოტარინგიაში უნდა გაემაგრებინათ. მოგვიანებით ეს ცვლილება ძალიან ძვირად დაუჯდა გერმანიას. გერმანიის ჯარი იყო ძალიან კარგად გაწვრთნილი და მათი არტილერია იმ დროინდელ მსოფლიოში საუკეთესო იყო, ხოლო საფრანგეთის ჯარის უპირატესობად მათი საბრძოლო ჟინი მიიჩნეოდა. ამიტომ ფრანგებმა გადაწყვიტეს, თავიდანვე ინიციატივა საკუთარ ხელში აეღოთ და მთავარი დარტყმა, სწორედ, ელზასზე და ლოტარინგიაზე განეხორციალებინათ. ევროპის სხვა ქვეყნებისგან განსხვავებით ბრიტანული არმია მხოლოდ მოხალისეებით იყო დაკომპლექტებული, ამიტომ იგი, შედარებით, მცირერიცხოვანი იყო, მაგრამ საკმაოდ კარგად მომზადებული. ამის გათვალისწინებით, ფრანგებს მათი ფლოტის იმედი უფრო ჰქონდათ, მით უმეტეს, რომ ბრიტანულ არმიას არ ჰყავდა კარგად მომზადებული რეზერვები. ომის დაწყებისთანავე, შეთანხმების თანახმად, ბრიტანელებმა გადასხეს საფრანგეთში ოთხი დივიზია და რამდენიმე კავალერისტული დანაყოფი. ლორდ კიტჩენერმა, ბრიტანეთის სამხედრო მინისტრმა, გამოაცხადა მოხალისეთა მიღება ჯარში. მიუხედავად იმისა, რომ მსურველი ბევრი იყო, მათ გაწვრთნას არაერთი თვე დასჭირდა. ამ ჯარს კიტჩენერის "ახალი ჯარი" უწოდეს. 14 აგვისტოს გერმანელებმა ბელგიის დედაქალაქი ბრიუსელი დაიკავეს. იმავე დღეს ფრანგები შევიდნენ ელზასსა და ლოტარინგიაში, სადათ თავდაპირველად უკან დახიეს გერმანელები, მაგრამ შემდეგ გერმანული არტილერიისა და ტყვიამფრქვევების მიწოლით თვითონ დაიხიეს უკან. უკან დახევისას, ფრანგებმა ორ კვირაში 300 000 კაცი დაკარგეს. ჩრდილო დასავლეთით კი გერმანელებს ეწინააღმდეგებოდა ერთი ფრანგული არმია და ბრიტანული საექსპედიციო კორპუსი. ფრანგებმა და ინგლისელებმა დაიხიეს პარიზისკენ. ბრძოლა არმიებს შორის მოხდა არა პარიზიდან დასავლეთით, როგორც ეს თავდაპირველად ჩაფიქრებული იყო გერმანელების მიერ, არამედ - აღმოსავლეთით. ფრანგების არმიას კიდევ ერთი ჯარი შეემატა, რომელიც ფრონტზე პარიზელმა ტაქსისტებმა მოიყვანეს. მდინარე მარნასთან მომხდარმა ბრძოლამ კი საბოლოოდ დაასამარა ფონ შლიფენის გეგმები. გერმანელებმა დაიხიეს მდინარე ენისკენ, სადაც გამაგრდნენ. პირველი საბრძოლო მოქმედებები აღმოსავლეთ ფრონტზე აღმოსავლეთ ფრონტზე გერმანიის მცირერიცხოვანი ჯარები იდგნენ აღმოსავლეთ პრუსიაში, სადაც მათ თავი უნდა დაეცვათ ახალი დანამატების მიღებამდე. ავსტრიელები ჯერ კიდევ იბრძოდნენ სერბეთში, როდესაც ავსტრიის გენშტაბის უფროსმა კონრად ფონ გეტცენდორმა დაიწყო რუსულ პოლონეთზე თავდასხმის გეგმის შემუშავება. მას ჩრდილოეთიდან გერმანელების დახმარების იმედი ჰქონდა. ავსტრიის შეიარაღებულ ძალებს ერთი სერიოზული ნაკლი ჰქონდა, მიუხედავად კარგი გაწვრთნისა და შეიარაღებისა, იგი ეთნიკურად ძალიან არაერთფეროვანი იყო და მისი ჯარისკაცები ათამდე სხვადასხვა ენაზე საუბრობდნენ. თან ყოველთვის იყო საშიშროება რომ ბრძოლისას ისინი თავის ეთნიკური მოძმეების წინააღმდეგ აღმოჩნდებოდნენ, ამ ყველაფრის გათვალისწინება უწევდა სარდლობას. რუსეთის გეგმაში კი შედიოდა პოლონეთიდან შეტევა, აღმოსავლეთ პრუსიაში გერმანელების ალყაში მოქცევა და ბერლინისკენ გალაშქრება. ამავდროულად უნდა შეჭრილიყვნენ ავსტრიულ გალიციაში და კარპატებთან გამაგრებული ავსტრიელები გაენადგურებინა. რუსულ არმიას შეეძლო 6 მილიონი ადამიანის მობილიზაცია და იგი ყველაზე დიდი იყო ევროპაში, მაგრამ ამავდროულად ყველაზე არამობილურიც. რკინიგზების ძალიან მცირე რაოდენობა არ აძლევდა რუსეთს სწრაფი მობილიზაციის ჩატარების საშუალებას. ავსტრიის შეჭრა სერბეთში არ ვითარდებოდა გეგმისამებრ, სერბები კარგად იყენებდნენ მთიან რელიეფს რაც მათ თავდაცვაში უპირატესობას ანიჭებდა. თვენახევრის მანძილზე ავსტრია-უნგრეთმა ვერავითარ წარმატებებს ვერ მიაღწია, ხოლო დანაკარგები უკვე 40 000 კაცი ჰყავდა. გალიციაშიც არ მიდიოდა საქმე კარგად, ქალაქ ლემბერგთან (ლვოვი) ავსტრიის და რუსეთის ჯარებმა ბრძოლა გამართეს, დანაკარგები ორივე მხარეს ძალიან მძიმე ჰქონდა, თან ავსტრიელებს 100 კმ-ით დასავლეთით მოუწიათ დახევა. აღმოსავლეთ პრუსიაში სიტუაცია ბევრად უფრო დრამატულად განვითარდა. 17 აგვისტოს რუსულმა კავალერიამ რენენკამპფის მეთაურობით გადაკვეთა საზღვარი და სამ დღეში შეუტია გერმანიის მერვე არმიას გუმბინემთან. მარჯვენა ფლანგზე რუსების შეტევა შეაჩერეს, მაგრამ ცენტრალურ ნაწილში რუსებმა მიაღწიეს წარმატებას. გერმანელებს დაეწყოთ პანიკა და არმიის მხედართმთავარმა ფონ პრიტვიცმა უკან დახევა დაიწყო. 23 აგვისტოს პრიტვიცი შეცვალეს პაულ ფონ ჰინდენბურგით ხოლო შტაბის უფროსად დაინიშნა ერიხ ფონ ლუდენდორფი. გერმანელებმა შესანიშნავად იცოდნენ რუსების ყველა გეგმები, რადგან რუსები ატარებდნენ დაუშიფრავ მოლასპარაკებებს პრიმიტიული აპარატურით. 26 აგვისტოს გერმანელებმა შეუტიეს რუსებს და 4 დღიანი ბრძოლის შედეგად გაანადგურეს სამსონოვის მეორე არმია. ამის შემდეგ რენენკამპფის პირველ არმიას შეუტიეს და მაზურიის ტბებთან ბრძოლის შემდეგ ნემანს იქეთ განდევნეს. რუსებმა 60 000 ადამიანი დაკარგეს. ამრიგად, ომის დაწყებიდან თვენახევრის შემდეგ ვერცერთ ფრონტზე ვერცერთმა მხარემ ვერ მიაღწია სერიოზულ წარმატებას. თან გერმანელებს კარგად ესმოდათ, რომ რუსები თავისი ჯარების მცირე ნაწილს იყენებენ. ამავდროულად იაპონიამ შესთავაზა ინგლისს ჩინეთში გერმანული ბაზის ცინდაოს დაკავება. ინგლისურ-იაპონურმა ჯარებმა შეუტიეს და ნოემბრის დასაწყისში ცინდაო დაეცა და გერმანიამ დაკარგა შორეულ აღმოსავლეთში კოლონიები, მხოლოდ გერმანული ფლოტი გადარჩა, რომელმაც სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში გაქცევა მოახერხა. ამავდროულად გერმანელებმა სამხრეთ დასავლეთ აფრიკის კოლონიაც დაკარგეს. მოუხედავად იმისა რომ ძირითადი საბრძოლო მოქმედებები ვითარდებოდა ევროპაში, კონფლიქტმა უფრო და უფრო გლობალური ხასიათი მიიღო. ყველა მხრის თავდაპირველი გეგმები მალევე ჩაიშალა და გასაგები გახდა რომ ომის წლის ბოლომდე დამთავრება შეუძლებელია. დასავლეთის ფრონტზე პოზიციური ომი 1914 მდინარე ენაზე გერმანელების გამაგრების შემდეგ, ამ მდინარიდან ლა-მანშამდე წარმოიქმნა ერთგვარი ვაკუუმი. ფრანგებმაც და გერმანელებმაც ამ დაუცველი ტერიტორიიდან ერთიმეორეს ზურგში შეჭრა გადაწყვიტეს, ამიტომ 16 სექტემბერს ორივე არმიამ დაიწყო ზღვისკენ სვლა. შეტევის ყველა მცდელობა კონტრშეტევით სრულდებოდა, ორივე არმია ერთმანეთის პარალელურად ცდილობდა ზღვისკენ გასვლას. ეს "ზღვისკენ სირბილი" ერთ თვეში ფრედ დასრულდა, ფრანგებმაც და გერმანელებმაც ერთდროულად მიაღწიეს ლამანშს. გერმანელებს მაინც სურდათ გაერღვიათ ფრანგების რიგები და ქალაქ იპრთან შეუტიეს. ბრძოლა 3 კვირა გაგრძელდა, გერმანელები მთელი ძალებით ცდილობდნენ გაერღვიათ მოკავშირეთა რიგები. ერთხელაც იმედგაცრუებულმა სარდლობამ ბრძოლაში ახალგაზრდა, ცუდად მომზადებული მოხალისეები გაუშვა, ბრიტანულმა ტყვიათმფრქვევებმა ისინი გაანადგურა. გერმანელებმა ამ დღეს "ახალშობილთა ჟლეტა" უწოდეს. ბრიტანულმა ჯარმა გაძლო, მაგრამ უდიდესი დანაკარგები ჰქონდა. იპრთან დასამარდა ბრიტანეთის რეგულარული არმია. ამ ბრძოლაში ტყვიათმფრქვევების და მჭიდიანი თოფების უპირატესობა გამოიკვეთა. ეს ბრძოლა იყო გერმანელების უკანასკნელი მცდელობა მოეპოვებინათ სწრაფი გამარჯვება. სარდლობამ გადაწყვიტა თავდაცვაზე გადასვლა და ძალების ნაწილის აღმოსავლეთ ფრონტზე გაშვება. იპრის ბრძოლამ ორივე მხარე გამოფიტა და ორივემ არჩია სანგრებში ჩაჯდომა. მალე შვეიცარიიდან ჩრდილოეთ ზღვამდე სანგრების უწყვეტი რიგი გაჩნდა. ჩრდილოეთით განლაგდა ბელგიის არმიის ნარჩენები და ფრანგული შენაერთები, შემდეგ ინგლისელები და მათგან მარცხნივ ფრანგების ძირითადი ძალები. დაიწყო პოზიციური სანგრებში ომი. 1914/15 წლების ზამთარი ძალიან ნესტიანი იყო, ამიტომ ორივე არმიის მთავარ მიზნად იქცა სანგრების წყლისგან დაცვა. შობაზე კი სანგრების ხაზს შორის, ნეიტრალურ ტერიტორიაზე დაიწყო ორივე მხრიდან ჯარისკაცების მასიური დაძმობილება. 1915 ზამთარში მოკავშირეთა სამხედრო ხელმძღვანელობა ცდილობდა შეემუშავებინათ რაიმე გეგმა, რომლითაც მოახერხებდნენ შექმნილი ვითარებიდან გამოსვლას. ერთი თვალსაზრისით გადამწყვეტი შეტევა დასავლეთ ფრონტზე უნდა განხორციალებულიყო, ხოლო მეორეთი, ვინაიდან დასავლეთ ფრონტზე ჩიხში შევიდნენ, აქტივობა სადმე სხვა ადგილას უნდა გამოეჩინათ. გადაწყდა საომარი მოქმედებების დარდანელებზე დაწყება რათა თურქეთი გამოეყვანათ ომიდან. მაგრამ გაზაფხულზევე ეს კომპანიაც ჩიხში შევიდა. თებერვალში საფრანგეთის მთავარსარდალი გახდა ჟოზეფ ჟოფრი, რომელმაც გასცა სამ ადგილას შეტევის ბრძანება, არტუაში, შამპანში და ლოტარინგიაში. არტუაში ფრანგებს ბრიტანელები უნდა დახმარებოდნენ. შეტევის წინ დაიწყო საარტილერიო მომზადება, შემდეგ მოყვა ნეიტრალური ზოლის გადაკვეთა და მოწინააღმდეგის სანგრებთან ბადეების გარღვევა. მეორე მხარე თავდამსხმელებს ტყვიათმფრქვევებიდან და თოფებიდან ცეცხლით პასუხობდა. ხოლო უშუალოდ სანგრების მისადგომებთან იწყებოდა ხელჩართული ბრძოლა, სადაც გამოიყენებოდა ხიშტები, მუშტები და თოფების სახელურები. სატელეფონო კავშირის დამყარება ცეცხლის პირობებში შეუძლებელი იყო ხოლო შიკრიკები იშვიათად აღწევდნენ დანიშნულების ადგილს, ამიტომ მხედართმთავრებს არანაირი წარმოდგენა არ ჰქონდათ რა ხდებოდა შეტევაში და დროულად საჭირო ადგილზე ვერ აგზავნიდნენ დამატებით ძალებს. ამიტომაც "სანგრებში ომის" ასეთი შეტევები არაეფექტური იყო და ძალიან დიდი დანაკარგებით სრულდებოდა. ამიტომ ფრანგულმა და ინგლისურმა სამხედრო ხელმძღვანელობამ გადაწყვიტა, რომ გერმანული პოზიციების უფრო ძლიერი საარტილერიო დამუშავება იყო საჭირო. იმ დროინდელი ფრანგული 75 მმ-ანი, გერმანული 77 მმ.ანი და ინგლისური 83.8 მმ-ანი ზარბაზნები ამისთვის არ ვარგოდა, თან მძიმე არტილერია გერმანელებს ბევრად უკეთესი ჰქონდათ. ამასთან ერთად გაზაფხულის დასაწყისისთვის ინგლისელებს გამოელიათ ყუმბარების მარაგი. აპრილის ბოლოს გერმანელებმა პირველად გამოიყენეს მასიური განადგურების იარაღი - გაზი. პირველად ეს იპრთან ბრძოლისას მოხდა, ფრანგების წინააღმდეგ გამოიყენეს ქლორი. ალჟუირული დანაყოფებიდან უმეტესობა დაიხჩო, ხოლო კანადელებმა თავისებური გამოსავალი მონახეს, მათ მოშარდეს ცხვირსახოცებზე და ეს აიფარეს სახეზე, რითაც გადარჩნენ. იპრთან ბრძოლა 4 კვირა გაგრძელდა და მხოლოდ ბოლო დღეებში ჯარისკაცებმა მიიღეს ნამდვილი აირწინაღები. ამის შემდეგ გაზს ორივე მხარე იყენებდა რაც საკმაოდ ტიპიური გახდა დასავლეთ ფრონტის ბრძოლებისთვის. იმავე წელს გერმანელებმა სხვა ახალი იარაღი გამოიგონეს - ცეცხლმფრქვევი. მაისში ომში იტალიაც ჩაერთო, მოკავშირეთა მხარეს. ზაფხულის დასაწყისში ფრანგებმა 4 დღიანი საარტილერიო მომზადების შემდეგ განახორციალეს ახალი შეტევა არტუაში, მაგრამ იმის გამო რომ სარდლობამ ისევ არ იცოდა რა ხდება წინა ხაზზე, შეტევა ჩაიშალა, თან გერმანელებს უკვე უკეთესი გამაგრებები ჰქონდათ. ორივე მხარეს მძიმე დანაკარგები ჰქონდა, გერმანიაში და საფრანგეთში ჯარში ახალი გაწვევები დაიწყო, ხოლო ინგლისელები "ახალი ჯარების" იმედათ იყვნენ. 25 სექტემბერს 4 დღიანი საარტილერიო მომზადების შემდეგ არტუაში და შამპანში მოკავშირეებმა ისევ შეუტიეს, ინგლისელებმა თავდაპირველად გაარღვიეს გერმანელთა თავდაცვის ხაზი, მაგრამ რეზერვები ძალიან გვიან მივიდნენ და გერმანელებმა მოახერხეს შეტევის შეჩერება. ამ შეტევებმა მოკავშირეებს ვერანაერი შედეგი ვერ მოუტანა, თან 250 000 ადამიანი დაკარგეს, გერმანელებმა კი 140 000. ამრიგად ჯარებს მოუწიათ სანგრებში კიდევ ერთი ზამთრის გატარება. 1916 ახალ 1916 წელს გადაწყდა გერმანელებისთვის ორივე ფრონტიდან აქტიურად შეტევა, ამაში მოკავშირეებს იტალიის დახმარების იმედი ჰქონდათ. ჟოფრმა ინგლისელების დახმარებით გადაწყვიტა სომაზე შეტევის დაწყება. გერმანულმა სარდლობამ კი გადაწყვიტა საფრანგეთისთვის ისეთი დარტყმის გამხორციელება, რომელიც ფრანგებს აიძულებდა მთელი ძალების იქ გადასროლოს. ასეთ ადგილად ქალაქი ვერდენი იყო არჩეული. გერმანელებმა იერიში 21 თებერვალს დაიწყეს. ფრანგებში ამან თავდაპირველად პანიკა გამოიწვია, მაგრამ ქალაქის მცველებმა არნახული წინააჭმდეგობა გაუწიეს, ახალი დახმარებებიც დროულად შეეშველნენ. ბრძოლები საბოლოო ჯამში დეკემბრამდე გაგრძელდა, თითოეულმა მხარემ 350 000 ადამიანი დაკარგა და თავდაპირველ პოზიციებზე დარჩნენ. ვერდენის ამბების მიუხედავად მოკავშირეებმა მაინც განახორციალეს სომაზე შეტევა. 24 ივნისს დაიწყო ფრონტის 20 მილიან მონაკვეთზე გერმანული პოზიციების საარტილერიო მომზადება. შეტევა 1 ივლისს დაიწყო. სამხრეთით ნისლის წყალობით ფრანგებმა მიაღწიეს მცირე წარმატებებს, ინგლისელებმა კი პირველივე დღეს 60 000 ადამიანი დაკარგეს. აღმოჩნდა რომ საარტილერიო მომზადებით გერმანული პოზიციები არ დაზიანებულა. მიუხედავად ამისა სარდლობამ არ შეაჩერა შეტევა და ბრძოლებმა ნოემბრამდე გასტანა, როდესაც ტალახისგან უკვე შეუძლებელი იყო გადაადგილება. მოკავშირეები 4 თვეში 7 მილით წინ წავიდნენ და დაკარგეს 600 000 ადამიანი. პირველი იპრის ბრძოლა თუ ინგლისის რეგულარული ჯარის სასაფლაო გახდა, სომაზე ბრძოლა კიტჩენერის მოხალისეებისთვის გახდა სასაფლაო. ინგლისელებმა შექმნეს ახალი იარაღი ტანკი, რომელსაც სეეძლო ტრანშეებისდ და ბადეების გამაგრებების გარღვევა. პირველი გამოცდები ტანკებმა სომაზე ბრძოლისას გაიარეს სექტემბერში. ინგლისელები ტანკებს ქვეითთა მხარდასაჭერად იყენებდნენ, ხოლო ფრანგები როგორც დამოუკიდებელ მოსიარული საარტილერიო დანადგარს. პირველი ტანკები ძალიან მოუქნელი იყო, მაგრამ მალე იგი დაიხვეწა. გერმანელებმაც მალევე გამოუშვეს ტანკების საკუთარი მოდელები. 1917 ზამთარი ძალიან ცივი იყო და სანგრებში ავადმყოფობები გაჩნდა. საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტამ ორივე მხარეს ამოსუნთქვის საშუალება მისცა, რაც ამ გამოფიტვაზე ომში ძალიან მნიშვნელოვანი იყო. ბრიტანეთში როგორც იქნა საყოველთაო სამხედრო ვალდებულება შემოიღეს. საფრანგეთში ჟოფრის სტრატეგიულმა შეცდომებმა მისი რობერ ნევილით შეცვლა გამოიწვია. ვერდენის ამბებმაც გამოიწვია გერმანულ სარდლობაში ცვლილება, ფონ ფალკენრეიხი შეცვალეს ჰინდენბურგით და ლუდენდორფით, რომლებმაც რუსები 1914 წელს დაამარცხეს. გერმანელებმა გადაწყვიტეს ახალი მძიმე დანაკარგების ასაცილებლად ფრონტის შეკვეცა, ახალ ხაზზე აიგო მძლავრი ბეტონის სანგრები და გამაგრებები. ამ ხაზს გერმანელებმა ზიგფრიდის ხაზი უწოდეს, ხოლო მოკავშირეებმა ჰინდენბურგის ხაზი. ახალ თავდაცვის ხაზე გადასვლამდე მოკავშირეებს სურდათ მოეწყოთ ტანკების გამოყენებით ძლიერი შეტევა, ოპერაცია აპრილისთვის იყო დაგეგმილი, მაგრამ გერმანელები ახალ გამაგრებებზე მარტში გადავიდნენ, თან უკან დახევისას მათ ბევრი ნაღმი დატოვეს, რაც მოკავშირეების წინსვლას ხელს უშლიდა. მიუხედავად ამისა ბრიტანელებმა 9 აპრილს არასთან იერიში განახორციალეს. პირველივე დღეს კანადურმა შენაერთებმა დაიკავეს ვიმის ქედზე გერმანელთას გამაგრებები. მაგრამ ამით მოკავშირეთა წამატებები არდენში დასრულდა. შმენ-დე-დამის რაიონში ფრანგებს შეტევა იმავე დღეს უნდა დაეწყოთ, როდესაც არასის შეტევა დაიწყო, მაგრამ იერიში 16 აპრილზე გადაიდო. ამ დროისთვის გერმანელებმა კარგად მოასწრეს მომზადება. ოპერაცია აპრილის ბოლომდე გაგრძელდა, ფრანგებს ძალიან დიდი დანაკარგები ჰქონდათ, მაგრამ ვერავითარ წარმატებას ვერ მიაღწიეს. ამ მოვლენებმა ფრანგების მოთმინების ფიალა აავსო და ჯარისკაცებში ღელვა დაიწყო. მთავრობამ ნევილი გადააყენა და მის ნაცვლად ანრი პეტენი დანიშნეს - ვერდენის ერთ-ერთი გმირი. ახალმა მხედართმთავარმა გადაწყვიტა უშედეგო შეტევების ნაცვლად თავდაცვაზე გადასვლა. მოკავშირეები მდგომარეობა ძალიან სავალალო გახდა, მაგრამ 6 აპრილს ამერიკის შეერთებული შტატები ჩაება ომში მოკავშირეთა მხარეს, რამაც მათ ახალი იმედები მისცა. პირველი ამერიკული სამხედრო ფორმირებები ევროპაში ივნისში ჩამოვიდა, მაგრამ სანამ მათ შეძლეს საბრძოლო მოქმედებებში აქტიური მონაწილეობის მიღება თვეები გავიდა. თავდაპირველად ამერიკა ძალიან უარყოფითად იყო ევრიოპული ომის მიმართ განწყობილი და მკაცრ ნეიტრალიტეტს ინარჩუნებდა. ვუდრო ვილსონმა არაერთხელ სცადა დაპირისპირებული მხარეები მოლაპარაკების მაგიდასთან დაესვა, მაგრამ უშედეგოდ. ამერიკის პაციფისტურ განწყობაზე ძალიან იმოქმედეს გერმანულმა წყყალქვეშა ნავებმა, რომლებიც 1917 წლისთვის უკვე განურჩევლად დროშისგან ყველა გემს ძირავდნენ. ამერიკელთა მოთმინების ფიალა კი გადაავსო გერმანიის მცდელობამ ამერიკის ნეიტრალიზაციისთვის, მექსიკაში ანტიამერიკული მოძრაობის გასააქტიურებლად. მოკავშირეებმა გადაწყვიტეს გერმანელების ყურადღების დასუსტებული ფრანგული პოზიციებიდან გადასატანად ჩრდილოეთით დესანტის გადმოსხმა. ამისთვის ინგლისი გულდასმით მოემზადა. მათი მიზანი იყო ვიტესხეტე-მესინის ქედის დაკავება. გერმანული გამაგრებების გასანადგურებლად ინგლისელმა საპიორებმა მთებში ტუნელების თხრა დაიწყეს, მათში ასაფეთქებლების ჩასადებად. 7 ივლისს დილით ვიტესხეტე-მესინის ქვეშ აფეთქდა 9 უძლიერესი ასაფეთქებელი. ხმა ინგლისის სამხრეთ სანაპიროზეც გაიგეს. ამის შემდეგ ბრიტანელებმა შეუტიეს და სწრაფად მოიპოვეს უპირატესობა. გეგმით ძიტითადი იერიში ივლისის ბოლოს უნდა მომხდარიყო, ხოლო დესანტის გადმოსხმა აგვისტოს დასაწყისში. იერიშის დაწყებამდე ომის მანძილზე ყველაზე ხანგძლივი საარტილერიო მომზადება უნდა ჩაეტარებინათ - 15 დღე. იერიში 31 ივლისს დილით დაიწყო. საარტილერიო მომზადებამ ფლანდრიის სადრენაჟო სისტემა მოშალა, ამიტომ ბრძოლის ველი მალე უზარმაზარ ჭაობად იქცა. ამიტომ სწრაფი გარღვევა ვერ მოხერხდა და დესანტის გადმოსხმა გაუქმდა. ინგლისელები უნდა დალოდებოდნენ მიწის გაშრობას, რამაც გერმანელებს ამოსუნთქვის საშუალება მისცა. თან ის ზაფხული წვიმებითაც უხვი იყო. საბრძოლო პირობები უსაშინლესი გახდა, თან ცხადი გახდა რომ რუსეთი წაგების პირასაა და გერმანელები მთელ ძალებს დასავლეთის ფრონტზე გადმოისვრიან და შეუტევენ ჯერ კიდევ დემორალიზებულ საფრანგეთის ჯარს. ამ ბრძოლებს მესამე იპრი დაერქვა. ნოემბრისთვის ბრიტანელებმა დაიკავეს 41 კვადრატული მილი ჭაობი, უდიდესი დანაკარგების საფასურად. ტანკებმაც ვერ გაამართლა, ისინი პირდაპირი გაგებით ჩაიფლნენ ტალახში. სარდლობა ცდილობდა დაემტკიცებინა რომ ტანკი კარგი იარაღია, ამისთვის აირჩიეს მშრალი მონაკვეთი სომასთან კამბრეს რაიონში. 20 ნოემბერს საარტილერიო მომზადების გარეშე 378 ტანკმა გადაკვეთა ნეიტრალური ზოლი და გაარღვია გერმანული თავდაცვის ხაზი. იერიშს უძღვებოდა გენერალი ჰიუ ლუისი. ბრიტანელებმა 5 მილით შეაღწიეს გერმანულ პოზიციებში. ინგლისელებს იმედი დაებადათ რომ როგორც იქნა მოხდა ნანატრი გარდატეხა და ომის მიმდინარეოისას პირველად ინგლისის ეკლესიებში აჟღერდა ზარები, მაგრამ სიხარული ნაადრევი აღმოჩნდა. მეორე დღეს მხოლოდ 40 ტანკმა შეძლო შეტევის გაგრძელება, თან გერმანელებმა რეზერვებს მოუხმეს. ნოემბრის ბოლომდე ინგლისელებმა კიდევ 2 მილით შეძლეს გაღრმავება, მაგრამ გერმანელებმა შეძლეს მძლავრი კონტრშეტევის ორგანიზება და ინგლისელები საწყის პოზიციებზე გადაისროლეს. 1917 წელს ზამთრის საბრძოლო მოქმედებების შეწყვეტა უფრო გვიან მოხდა ვიდრე წინა წლებში. მოკავშირეები ძალიან პესიმისტურად იყვნენ განწყობილნი. რუსეთში მოხდა ოქტომბრის რევოლუცია, რაც ნიშნავდა მათი ომიდან გამორთვას. გერმანელებმა აღმოსავლეთ ფრონტიდან ჯარები დასავლეთში გადაიყვანეს, ხოლო ამერიკის იომსი მონაწილეობა სიმბოლური კონტიგენტით იფარგლებოდა. ფრანგები და ინგლისელები კი 1917 წლის ოპერაციების შედეგად გამოიფიტნენ. ამიტომ მოკავშირეებმა თავდაცვით პოზიციებზე გადასვლა ამჯობინეს. 1918 გერმანელებმა კი შეიმუშავეს ახალი თავდასხმითი ტაქტიკა, რომელიც აღმოსავლეთ ფრონტზე უკვე იყო გამოყენებული. შეტევას იწყებდნენ სპეციალურად გაწვრთნილი საშტურმო რაზმები, რომლებიც ყველაზე დაძაბულ წერტილებს გვერდს უვლიდნენ, ამ წერტილების ჩახშობა უკან მომავალ ჯარებს ევალებოდათ და შედიოდნენ მოწინააღმდეგის თავდაცვაში რაც შეიძლება ღრმად. ხოლო წინასწარი მოკლე საარტილერიო მომზადება ემსახურებოდა წინა ხაზისა და უკანა ხაზებს შორის კავშირის გაწყვეტას. პირველი დარტყმა ინგლისელების წინააღმდეგ იყო მიმართული. გერმანელებს სურდათ მათი ფრანგებისგან მოჭრა და ლა-მანშისკენ გადასროლა. გერმანელებს ის პირობა უწყობდა ხელს რომ, "მესამე იპრის" კრახის შემდეგ ინგლისურმა სარდლობამ შეწყვიტა ახალი ჯარების გადასროლა საფრანგეთში, მიუხედავად ამისა ინგლისელებმა იკისრეს მდინარე უაზას სამხრეთით 25 მილიანი მონაკვეთის დაცვა. 21 მარტს გერმანელებმა შეუტიეს, ინგლისელებს კი ჯერ არ ჰქონდათ გამაგრებები მზად. ამასთან ერთად, საშტურმო რაზმებმა როდესაც დაიწყეს ოპერაცია, ძლიერი ნისლი ჩამოწვა. მათ მოახერხეს უკიდურესი ჩრდილოეთის ნაწილის გარდა მთელი თავდაცვის ზოლის გარღვევა. სამხრეთით ბრიტანული მეხუთე არმია 15 დღიანი ბრძოლის შემდეგ იძულებული გახდა უკან დაეხია. გერმანელთა შეტევა ამენთან შეჩერდა, ინგლისელებმა ყველაფერი დაკარგეს რაც 1916 წლიდან მოიპოვეს. 9 აპრილს გერმანელებმა შეუტიეს მდინარე ლისთან, ბელგიის საზღვართან, აქაც ბრიტანელებს მოუწიათ დახევა, მაგრამ აპრილის ბოლოს მოკავშირეებმა მოახერხეს თავდაცვის ხაზების გამაგრება და გერმანელთა შეტევები შეაჩერეს. ამის შემდეგ გერმანელებმა ფრანგებს შეუტიეს შმენ-დე-დამის რაიონში, რათა ფრანგების ყურადღება გაეფანტათ და კიდევ ერთხელ დაერტყათ ინგლისელებისთვის. საშტურმო რაზმები მანამდე მივიდნენ, მაგრამ აქ ისინი ამერიკელებმა შეაჩერეს. ამ დროისთვის ამერიკის სამხედრო კონტიგენტი ევროპაში საგრძნობლად გაიზარდა. 9 ივნისს გერმანელებმა უაზასთან სცადეს დარტყმა, ფრანგებმა უკვე იცოდნენ მათი ტაქტიკა, ამიტომ საშტურმო რაზმები ჯერ გაატარეს შემდეგ კი ფლანგებიდან დაარტყეს. ეს ოთხი თავდასხმითი ოპერაცია გერმანელებს 800 000 მოკლულის და დაჭრილის ფასად დაუჯდათ, გერმანელები უკვე გამოიფიტნენ. მიუხედავად ამისა ლუდენდორფმა 15 ივლისს შამპანსი 52 დივიზია გაუშვა შეტევაზე, მაგრამ აქაც ფრანგებმა და ამერიკელებმა ფლანგებიდან დაარტყეს. ამით დასრულდა გერმანიის იმედები დასავლეთ ფრონტზე გამარჯვებაზე ამერიკის სამხედრო კონტიგენტის ჩამოსვლამდე. ინიციატივა ისევ მოკავშირეების ხელში გადავიდა. აღმოსავლეთის ფრონტი 1914 როგორც დასავლეთის ფრონტზე, ასევე აღმოსავლეთზეც თავდაპირველი საომარი გეგმები ჩავარდა. ყველაზე დიდი მოულოდნელობა აღმოჩნდა ის რომ ავსტრია-უნგრეთის ჯარები ვერ გაუმკლავდნენ სერბებს. სერბებმა და ჩერნოგორელებმა არა მხოლოდ შეაჩერეს შეტევა, არამედ დეკემბერში უკან დუნაის მეორე მხარეს დაახევინეს. მიუხედავად იმისა რომ სექტემბრის შუა რიცხვებში რუსებმა ნახევარი მილიონი დაკარგეს, ისინი მაინც არ დასუსტდნენ, ციმბირიდან და ურალიდან გაუთავებლად მოდიოდა ჯარისკაცთა ახალი ეშელონები. რუსებმა გადაწყვიტეს ავტრიელებისთვის სელეზიაში დარტყმა. გერმანელებმა იცოდნენ ამის შესახებ და იმასაც აცნობიერებდნენ, რომ ავსტრიელები დამოუკიდებლად ვერ აღუდგებოდნენ რუსებს, ამიტომ აღმოსავლეთ პრუსიიდან ჯარების ნაწილი გადაიყვანეს ავსტრიელთა დასახმარებლად. თავდაპირველად გერმანელებმა გადაწყვიტეს ვარშავის დაკავება, სადაც რუსებს ტყვია წამლის საწყობები ჰქონდათ, მაგრამ რუსების მხედართმავრისთვის, ნიკოლოზ ნიკოლოზის ძე რომანოვისთვის, ცნობილი გახდა ეს ჩანაფიქრი. 9 ოქტომბერს გერმანელებმა გადაკვეთეს ვისლა და მიადგნენ ვარშავას. დაიწყო ბრძოლა, მაგრამ გერმანელებს შეეშინდათ რუსების ფლანგიდან შეტევის და დაიხიეს. რუსები ისევ შევიდნენ აღმოსავლეთ პრუსიაში, მიუხედავად იმისა რომ გერმანული თავდაცვა იქ შესუსტებული იყო, მათ მაინც მოახერხეს რუსების შეტევის შეჩერება. როდესაც გერმანელებმა ვარშავიდან დაიხიეს რუსებმა ავსტრიელებს შეუტიეს და სილეზიაში შეჭრისთვის მომზადებაც დაიწყეს. გერმანელებმა წინასწარ იცოდნენ რუსების გეგმების შესახებ და ლოძთან შეტაკების შედეგად ისინი ვარშავისკენ დახიეს. ამით რუსების შესატევი გეგმები ჩაიშალა. 1915 გერმანული არმია რუსულზე ბევრად უკეთესი იყო, მაგრამ რუსული ავსტრიულს მაინც ჯობდა, ამიტომ გერმანიის აქტიური მოქმედებები აღმოსავლეთ ფრონტზე აუცილებელი იყო. გერმანელებმა გადაწყვიტეს ჩრდილოეთიდან აღმოსავლეთ პრუსიაში შეტევა და სამხრეთით კარპატებზე. იანვრის დასაწყისში დაიწყო კარპატებზე შეტევა, მაგრამ ღრმა თოვლის გამო შეტევა შეჩერდა. მარტში კი რუსებმა კონტრშეტევა განახორციალეს და დაიბრუნეს დაკარგული ტერიტორიები. აღმოსავლეთ პრუსიაში გერმანელებს საქმე უკეთესად წაუვიდათ. ძალიან ცუდად შეიარაღებულ მეათე არმიას ალყა შემოარტყეს და 90 000 რუსი ჯარისკაცი ტყვედ აიყვანეს. მაგრამ შემდეგ რუსებს კიდევ ერთი არმია დაემატათ და შეძლეს კონტრშეტევის განხორციალება და გერმანელების შეჩერება. ამის შემდეგ გერმანულმა გენშტაბმა პრიორიტეტულად სამხრეთით შეტევა მიიჩნია. ამასობაში გერმანიის მხარეს ომში ჩაერთო თურქეთიც. მათ შეუტიეს რუსეთში შემავალ სომხეთს, მაგრამ რუსებმა მათ უკან დაახევინეს. მეტი წლის ბოლომდე ამ ფრონტზე არაფერი არ მომხდარა, რადგან შეტევისთვის არცერთ მხარეს არ ჰქონდა საკმარისი ძალა. 1915 წლის გაზაფხულზე რუსეთის თხოვნით დარდანელებზე დაიწყო ინგლისურ-ფრანგული ოპერაცია. მოკავშირეებმა გადმოსხეს დესანტი, მაგრამ თურქებმა ძლიერი წინააღმდეგობა გაუწიეს და ეს ოპერაციაც ჩიხური სიტუაციით დამთავრდა. მოკავშირეებმა 250 000 ჯარისკაცი დაკარგეს და 1916 წლის დასაწყისში მოახდინეს ჯარების ევაკუაცია. მაისში ავსტრო-უნგრეთს ომი იტალიამ გამოუცხადა ტიროლის ანექსიის მიზნით. იტალიის ჩრდილო აღმოსავლეთით გაიმართა ბრძოლები, მაგრამ ვერცერთმა მხარემ ვერ შეძლო შემდეგი ორწლინახევრის მანძილზე უპირატესობის მიღწევა. იმავე თვეს გერმანელებმა და ავსტრიელებმა შეუტიეს რუსებს ვისლასთან ქალაქებს გორლიცასა და ტარნუვის შორის. რუსებმა დაკარგეს ლვოვი და ვარშავა, მაგრამ მეტი უკან აღარ დაიხიეს და რიგიდან ჩერნოვიცამდე (რუმინეთის საზღვარი) გამაგრდნენ. ბალკანეთზე ოქტომბრამდე არაფერი არ ხდებოდა. ოქტომბერში კი გერმანიის და ავსტრო-უნგრეთის მხარეს ომში ბულგარეთი ჩაება და შეუტია სერბებს. სერბულ არმიას მოუწია ალბანეთში გაქცევა და იქიდან კუნძულ კორფაზე ევაკუაცია. ინგლისელებმა და ფრანგებმა ვერ მოასწრეს მათი დახმარება. 1916 წლის დასაწყისშივე ავსტრიელებმა დაამარცხეს ჩერნოგორია და ალბანეთი. ამრიგად აღმოსავლეთ ფრონტზე აშკარა უპირატესობას ფლობდნენ გერმანელები და ავსტრიელები. იანვარში რუსებმა თურქულ სომხეთს შეუტიეს და მნიშვნელოვან წარმატებებსაც მიაღწიეს. მათ აიღეს ერზერუმი და ტრაპეზუნდი. თურქებმა კონტრსეტევის განხორციელება ვერ შეძლეს. 4 ივნისს რუსებმა ალექსეი ბრუსილოვის ხელმძღვანელობით კარპატების ავსტრიელებს შეუტიეს. ავსტრიელები ვერ აჩერებდნენ რუსებს, გერმანელების ძირითადი ძალები კი დასავლეთ ფრონტზე იყო კონცენტრირებული, ამიტომ ძალიან გაუჭირდათ ძალების შეკრება და ავსტრიისთვის დახმარება. აგვისტოში კი ავსტრო-უნგრეთსა და გერმანიას ომი რუმინეთმა გამოუცხადა. რუსების წინსვლა კი რესურსების უკმარისობის გამო შეწყდა თან გერმანელებმა მას უკან დახევა აიძულეს. შემდეგ რუმინეთს შეუტიეს და წლის ბოლოს რუმინელებს მარტო ერთი პროვინცია - მოლდავეთი დარჩათ. 1917 1916 წლის ბოლოს ომის შედეგები ძალიან მძიმედ აისახა რუსეთზე, ქვეყანა პრაქტიკულად შიმშილის ზღვარზე იყო. კომუნისტების გამოსვლები კიდევ უფრო ამწვავებდნენ სიტუაციას. ომის გარდა ქვეყანაში სერიოზული შინაგანი არეულობა დაიწყო. ამ მოვლენების შედეგად 1917 წლის 15 მარტს ნიკოლოზ II იძულებული გახდა უარი ეთქვა ტახტზე. გერმანელებმა კარგად იცოდნენ რუსეთში არსებული სიტუაციის შესახებ და როგორც კი შეეძლოთ ხელი შეუწყეს ბოლშევიკებს. დააბრუნეს რუსეთში მათი ლიდერი ლენინი, რომელმაც დააჩქარა ოქტომბრის რევოლუცია. დროებითი მთავრობის სამხედრო მინისტრი ალექსანდრე კერინსკი კი დემორალიზებულ არმიაში სიტუაციის მოგვარებას ცდილობდა. მან გალიციაში დიდი შეტევის გეგმა დაამუშავა, ბრუსილოვი კი მთავარსარდლად დანიშნა. შეტევა 1 ივლისს დაიწყო, რომელსაც ორდღიანი საარტილერიო მომზადება უძღვოდა წინ. რუსებმა მოახერხეს ფრონტის გარღვევა, მაგრამ ისევ და ისევ ცუდი მომარაგების გამო ვერ შეძლეს შეტევის გაგრძელება, ავსტრიელებმა კი მოკლე ხანში მოაგროვეს რეზერვები. 16 ივლისს რუსები ფრონტის მთელ ხაზზე შეაჩერეს, ხოლო 3 დღეში გერმანელებმა და ავსტრიელებმა კონტრშეტევა დაიწყეს. რუსულ არმიაში დაიწყო მასიური დეზერტირობა. რუსეთში პოლიტიკური სიტუაცია კიდევ უფრო დაიძაბა, გერმანელებმა ამით ისარგებლეს და სექტემბერში აიღეს რიგა. ნოემბერში კი მოხდა რევოლუცია და რუსეთი პრაქტიკულასდ გამოეთიშა ომს. 1918 წლის 3 მარტს კი რუსებმა ბრესტ-ლიტოვსკში ზავს მოაწერეს ხელი, რომლითად დაკარგეს ბალტიისპირეთი, ფინეთი, ამიერკავკასიის სამხრეთი და უკრაინის დიდი ნაწილი. გერმანიამ კი მთელი ძალები დასავლეთ ფრონტზე გადაისროლა. აღმოსავლეთ ფრონტზე ომის შეწყვეტა უპირველეს ყოვლისა იტალიელებმა იგრძნეს. ოქტომბრიდან გერმანელებმა და ავსტრიელებმა ერთად შეუტიეს იტალიის ჩრდილო დასავლეთს და უკან დაახიეს იტალიელები. დახევა მხოლოდ მდინარე პიავესთან შეწყდა. ინგლისელები და ფრანგები იძულებულნი გახდნენ იტალიაში 11 დივიზია გადაესროლად სიტუაციის გამოსასწორებლად. ომი ზღვაზე 1914 წელს ზღვაზე ომი დაიწყო გერმანიის მიერ ინგლისის ტერიტორიული წყლების მინირებით. გერმანული ფლოტი ინგლისურზე გაცილებით სუსტი იყო, ამიტომ ისინი ერიდებოდნენ ღია მასშტაბურ ბრძოლებს. პირველი შეტაკება მოხდა გელგოლანდთან აგვისტოს ბოლოს, სადაც გერმანელებმა 3 მსუბუქი კრეისერი ერთი მინის მატარებელი გემი დაკარგეს. 4 აგვისტოს კრეისერებმა "გებენმა" და "ბრესლაუმ" ცეცხლი გაუხსნეს ალჟირს და წავიდნენ თურქეთის მიმართულებით. შემდეგ ეს გემები არაერთხელ ემუქრებოდნენ რუსეთის ფლოტს შავ ზღვაში, სანამ თვითონ არ აფეთქდნენ 1918 წელს. აქტივობით გამოირჩეოდა გერმანიის შორი აღმოსავლეთის ფლოტი ადმირალი გრაფ ფონ შპეეს მეთაურობით, რომლებიც აფერხებდნენ ინგლისის ფლოტს ინდოეთის ოკეანეში. სამხრეთ ატლანტის ოკეანეში 1914 წლის 1 ნოემბერს გერმანელებმა ჩილეს სანაპიროსთან დაამარცხეს ინგლისელები, რომლებმაც 8 დეკემბერს ფოლკლენდის კუნძულებთან აიღეს რევანში. შპეეს 4 გემი ჩაძირეს, ხოლო გადარჩენილი "დრეზდენი" 1915 წელს იპოვეს და გაანადგურეს, ასე დასრულდა გერნმანული ფლოტის აქტივობა ოკეანეებში. ჩრდილოეთ ზღვაში გერმანელებსა და ინგლისელებს შორის სერიოზული შეტაკება მოხდა 1915 წლის იანვარში დოგერ-ბანკისთვან. ადმინარლ დევიდ ბიტის მეთაურობით 5 კრეისერი შეებრძოლა გერმანულ გემებს. ორივე მხარემ სერიოზული დანაკარგები განიცადა და გერმანელებმა უკან დაიხიეს. ამ ბრძოლის შემდეგ გერმანელების პრიოტიტეტი წყალქვეშა გემები გახდა, ინგლისელებმა კი ყურადრება დარდანელებზე გადაიტანეს. დარდანელებზე თავდასხმა რუსეთის თხოვნით უნდა განხორციალებულიყო, რათა თურქეთის ყურადღება კავკასუიიდან სხვა რეგიონში გადასულიყო. უინსტონ ჩერჩილმა შეიმუშავა დარდანელებზე თურქული ფორტების შეტევის გეგმა. ამოცანის წარმატებას ხელი ცუდმა ამინდმა და მინებმა შეუშალა. ინგლისელებმა ვერაფრით ვერ შეაღწიეს შავ ზღვაში და დესანტი ხმელთაშუა ზღვიდან გადმოსხეს. 1915 წლის მაისიდან იტალიის ომში ჩართვის შემდეგ მოკავშირეებმა ავსტრიის ფლოტი აღმოჩნდა ჩრდილო ადრიატიკის ზღვაში ჩაკეტილი პორტ პულუში. მიუხედავად ამისა ავსტრიელები გერმანელები ახერხებდნენ ამ ბარიერების გადალახვას. 1916 წელს გერმანულ ფლოტს სათავეში ადმირალი რაიხარდ ფონ შეერი ჩაუდგა. მან განაახლა ბრიტანეთის ნაპირების შეტევები. გერმანელებმა განიძრახეს ბრიტანული ფლოტის ნაწილის ალყა და განადგურება, ოპერაცია 31მაისს იყო დანიშნული. ბრიტანელებმა წინასწარ შეიტყვეს გერმანელთა გეგმის შესახებ და გაცილებით მეტი გემი გაგზავნეს ნორვეგიის ნაპირებთან, სადაც უნდა შემდგარიყო ეს ოპერაცია. ბიტი პირველი შეებრძოლა გერმანული ფლოტის კრეისერებს. გერმანელებმა ორი ინგლისური კრეისერი ჩაძირეს. გერმანელებს უკვე ეგონათ რომ თავისი მძლავრი არტილერიით დაამარცხეს ბიტის ფლოტი, მაგრამ, დღის მეორე ნახევარში ინგლისელთა ფლოტის მეორე ნაწილი გამოჩნდა. ინგლისელებმა ჩაძირეს გერმანელთა ორი კრეისერი და ლინკორი, რითაც დამთავრდა ბრძოლა. იუტლანდიის საზღვაო ბრძოლის შემდეგ გერმანულ ფლოტს ჩრდილოეთის ზღვაში აღარ განუხორციალებია საომარი ოპერაციები. წყალქვეშა ომი პირველი მსოფლიო ომის საზღვაო ბრძოლებში აქტიურად გამოიყენებოდა წყალქვეშა გემები. იგივი ომის დასაწყისშივე გამოიყენებოდა როგორც სამხედრო, ასევე სავაჭრო გემების ჩასაძირად, დასაზვერად და მინების დასამონტაჟებლად. ასე ბრიტანელებმა ომის დასაწყისშივე მოახდინეს გერმანული სავაჭრო ფლოტის პარალიზება, რამაც მოგვიანებით გამოიწვია გერმანიაში ეკონომიკური კრიზისი. გერმანელებმა ვერ შეძლეს ბრიტანეთის საპასუხო ბლოკადის მოწყობა, რადგან ამ პერიოდში მათ მხოლოდ 28 წყალქვეშა გემი ყავდათ, მიუხედავად ამისა, გერმანული სუბმარინები აქტიურად ძირავდნენ ინგლისურ გემებს ბრიტანეთის ნაპირებთან. 1915 წლის ბოლოსკენ სუბმარინების სიმცირის გამო წყალქვეშა ომმა დაკარგა აქტუალურობა. 1916 წლის 24 მარტს გერმანელებმა ჩაძირეს ინგლისური გემი "სასექსი", რომელზეც ამერიკის ბევრი მოქალაქი იყო. ამ ამბავმა ამერიკაში დიდი რეზონანსი გამოიწვია და გერმანელებმა შეაჩერეს წყალქვეშა ოპერაციები, იმის შიშით, რომ ამერიკაც არ ჩართულიყო ომში. ამის შემდეგ გერმანელული წყალქვეშა ფლოტის აქტივობამ ხმელთაშუა ზღვაში გადაინაცვლა. 1916 წლის ბოლოს დასავლეთ ფრონტზე სიტუაცია გერმანელებისთვის არც ისე კარგად ვითარდებოდა, უფრო სწორად საერთოდ არანაირად არ ვითარდებოდა. ამიტომ სარდლობას იმედი ჰქონდა რომ ძლიერი წყალქვეშა შეტევით გამოეწვიათ ბრიტანულ სავაჭრო ფლოტში ისეთი დანაკარგები, რომ ინგლისელებს თვითონ ეთხოვათ მშვიდობა. დეკემბერში კი გერმანელებმა დაიწყეს ტოტალური წყალქვეშა ომი, ისინი ნეოტრალურ გემებსაც აღარ ინდობდნენ. ინგლისელები სხვადასხვა ტიპის მინებით ებრძოდნენ გერმანულ წყალქვეშა გემებს, მაგრამ ეს ყველაფერი არ იყო საკმარისად ეფექტიანი. გერმანული სუბმარინები 1917 წლის დასაწყისში უკვე სერიოზულად დაემუქრნენ ინგლისურ ეკონომიკას. მოკავშირეები გადაარჩინა ომში ამერიკის ჩართვამ. ზაფხულიდან კი ბრიტანელებმა და ამერიკელებმა მიმართეს სავაჭრო გემების ექსკორტირებას სამხედრო გემებით, რამაც საგრძნობლად შეამცირა ბრიტანელთა დანაკარგები, ხოლო გერმანელების გაზარდა. ამას მოყვა გერმანიის ეკონომიკის სრული პარალიზება, რამაც გამოიწვია ხალხის უკმაყოფილება და პაციფისტური განწყობის ზრდა. ომი ჰაერში პირველი მსოფლიო ომის დაწყებისთვის აეროპლანები ჯერ ახალი ხილი იყო. მათ იყენებდნენ როგორც დაზვერვისთვის ასევე დასაბომბად. ომის დასაწყოსში ლიდერობდნენ გერმანული თვითმფრინავები, ისინი რეგულარულად უტევდნენ დასავლეთ ფრონტზე მოკავშირეთა პოზიციებს. მხოლოდ 1916 წლის ივლისში ინგლისურმა F-2-მა და ფრანგულმა "ნიუპორ ბეიბიმ" გაათანაბრეს მდგომარეობა. ეს თვითმფრინავები ტექნიკურად უკეთესები იყვნენ ვიდრე გერმანული "აინდეკერები". გერმანელებმა მალე შექმნეს უკეთესი თვითმფრინავები და შეცვალეს ბრძოლის ტაქტიკა, ისინი მიფრინავდნენ მთელი ესკადრილიებით, 14 თვითმფრინავით. 1917 წლის აპრილში ბრიტანელებმა დაკარგეს 150 თვითმფრინავი და 316 მფრინავი, რის გამოც ამ თვეს "სისხლიანი აპრილი" შეარქვეს. ამ თვეში გერმანელებმა ჰაერში ბატონობის პიკს მიაღწიეს. შემდეგ სიტუაცია ისევ შეიცვალა, ფრანგებმა გამოუშვეს თვითმფრინავები "სპადი" და "ნიუპორ-17". ინგლისელებმა კი "სოპვიჩ პაპი" და "სოპვიჩი" გამოუშვეს. ავიაციის ძირითადი დანიშნულება დაზვერვა იყო, მაგრამ მიუხედავად ამისა საჰაერო ბრძოლები დასავლეთ ფრონტზე არ იყო იშვიათობა. ინგლისელებმა გამოუშვეს ახალი ტიპის თვითმფრინავები - "DH-4" და "DH-9", გერმანელებმა "AEG", ფრანგებმა კი "ბრეგე". ესენი იყო მბომბავი თვითმფრინავები. ბომბავდნენ იარაღის საწყობებს და შტაბებს. ისინი ასევე ბომბავდნენ და ტყვიათმფრქვევებით ცხრილავდნენ მოწინააღმდეგეთა ჯარისკაცებს, ამრიგად შეტევისას ეხმარებოდნენ თავის ჯარებს და იძლეოდნენ ბრძოლის მიმდინარეობაზე ინფორმაციას. 1917 წლის ნოემბრიდან, კამბრეს ბრძოლის შემდეგ თვითმფრინავები და ტანკები ერთად ახორციალებდნენ შეტევებს. დასავლეთ ფრონტზე ჩატარებული ბრძოლის მოდელი განმეორებული იყო აღმოსავლეთ ფრონტზეც საბერძნეთშიც და ახლო აღმოსავლეთშიც. ამის გარდა ავიაცია გამოიყენებოდა ზღვაზე დასაზვერად. თვითფრინავებს ძალიან მცირე რადიოსზე შეეძლოთ ფრენა, ამიტომ დაზვერვისთვის დირიჟაბლებსაც იყენებდნენ. დაიწყო ჰიდრო თვითმფრინავების მშენებლობა, რომლებსაც წყლიდან აფრენა უნდა შეძლებოდათ. ჰიდროთვითმფრინავების წყალქვეშა ნავების წინააღმდეგ გამოყენებასაც ცდილობდნენ, მაგრამ იმ მიზეზის გამო რომ მათაც მცირე რადიოით შეეძლოთ ფრენა, ეს გეგმა არ აღმოჩნდა ეფექტიანი. ამერიკელებმა გამოუშვეს ახალი ტიპის ჰიდროთვითმფრინავები - "მფრინავი ნავები" რომლებსაც დაბომბვაც შეეძლოთ და ჰაერში 6 საათამდე ჩერდებოდნენ. გერმანელებმა საპასუხოდ თავისი მოდელები გამოუშვეს ჩრდილოეთ ზღვაზე საპატრულოდ. აქაც ხშირად იმართებოდა საჰაერო ბრძოლები. იგივე მიზნებისთვის გამოიყენებოდა დირიჟაბლებიც. დირიჟაბლს ის უპირატესობა ჰქონდა, რომ მას 48 საათი შეეძლო ჰაერში ყოფნა, ნაკლი კი იყო, რომ მარტო კარგ ამინდში შეეძლო მოქმედება. 1917 წელს სამხედრო გემების გემბანებიდან სოპვიჩ-პაპები ფრინდებოდნენ და ჯდებოდნენ. ავიამზიდები ჯერ არ იყო, ამიტომ ასეთი მანევრებისთვის მფრინავს დიდი შრომა სჭირდებოდა. უბედური შემთხვევებიც ხდებოდა. ამიტომ გამოუშვეს გემი რომელსაც ასაფრები და დასაჯდომი გემბანები ჰქონდა. პირველ მსოფლიო ომში ავიაციამ თავი იჩინა ქალაქების დაბომბვაში, თუმცა ამას მასიური ხასიათი არ მიუღია. 1914 წლის 30 აგვისტოს გერმანულმა თვითმფრინავმა ჩამოაგდო ბომბი პარიზში, რის შედეგათაც დაიღუპა ერთი ქალი. 1915 წლის 31 მაისს დაიბომბა ლონდონი, დაიღუპა 7 ადამიანი. ამრიგად ეს პირველი მასშტაბური ომი იყო რომელშიც ფართოდ იქნა გამოყენებული ავიაცია და განსაზღვრა სამხედრო ავიაციის განვითარება. ომის უკანასკნელი სტადია 1918 წლისთვის დასავლეთ ფრონტზე გერმანელებიც, ფრანგებიც და ინგლისელებიც დასუსტებულები იყვნენ სანგრებში სამწლიანი ჯდომის შემდეგ. რუსეთის ომიდან გასვლის შემდეგ გერმანელებმა აღმოსავლეთიდან ძალები დასავლეთ ფრონტზე გადაისროლეს, რამაც ცოტა ხნის მანძილზე შეამსუბუქა მათი მდგომარეობა, მაგრამ მოკავშირეებს ხელთ უკეთესი კოზირი ჰქწონდათ, გაზაფხულზე კონტინენტზე უკვე 300 000 ამერიკელი ჯარისკაცი იყო, მათი რაოდენობა კი თვეში 250 000-ით იზრდებოდა. ამერიკის ომში ჩართვა გამოფიტული ინგლისელებისთვის და ფრანგებისთვის გადამრჩენელი იყო. გერმანულ არმიაში სხვა ყველაფერთან ერთად საკვები პროდუქტის ნაკლებობაც იყო. მიუხედავად იმისა რომ ამერიკა ომში 1917 წლის გაზაფხულზე ჩაერთო,ამერიკელებმა აქტიურად ბრძოლებში მონაწილეობა მხოლოდ 1918 წლის გაზაფხულზე მიიღეს, რადგან ამერიკული ჯარი სრულიად არ იყო მზად ისეთი ომისთვის როგორიც დასავლეთ ფრონტზე განვითარდა. ამერიკულ კორპუსს ჯონ პერშინგი ხელმძღვანელობდა. მან ჩამოაყალიბა პირველი ამერიკული არმია, რომელშიც 14 დივიზია შედიოდა. ახალი ამერიკული არმია საბრძოლველად პირველად 1918 წლის 24 ივლისს შამპანში გავიდა. სხვა ფრონტებზეც ინიციატივა ანტანტის ქვეყნებისკენ გადავიდა. ოქტომბერში მოკავშირეებმა გადალახეს მდინარე პიავა და შეუტიეს ავსტრიელებს, რის შედეგადაც ეს უკანასკნელნი იძულებულები იყვნენ სწრაფად დაეხიათ. ორკვირიანი ბრძოლის შემდეგ ავსტრიელებმა მოითხოვეს დაზავება. ისევე შეუტიეს ბულგარელებსაც სალონიკებში. 3 ნოემბერს ავსტრია-უნგრეთმა კაპიტულაცია გამოაცხადა. ამის გარდა ახლო აღმოსავლეთშიც ინგლისელებმა მოიპოვეს მთელი რიგი გამარჯვებები. მათ აიღეს ბაღდადი, შემდეგ დაიკავეს ბაქო, 1917 წლის ბოლოს იერუსალიმი. ამავდროულად თურქების ზურგს უკან ბრიტანელი ოფიცერი თომას ლოურენსი აწარმოებდა პროპაგანდულ მუშაობას არაბებში და მიაღწია მათ აჯანყებას. თურქები მიხვდნენ რომ აჯანყებას ვერ ჩაახშობენ ომის მსვლელობისას და 30 ოქტომბერს კაპიტულაცია გამოაცხადეს. გადამწყვეტი ბრძოლები კი დასავლეთ ფრონტზე ვითარდებოდა. ფრანგებმა შეუტიეს გერმანელებს შამპანში, შემდეგ ბრიტანელებმა, 8 აგვისტოს, ამენში. გერმანიის გენერალური შტაბის უფროსმა ლუდენდორფმა ამ დღეს გერმანიის არმიის შავი დღე უწოდა. გერმანლებმა შეძლეს ამ შეტევის შეჩერება. სექტემბერში სენ-მიშელთან აკერიკელებმა შეუტიეს გერმანელებს. რის შემდეგაც ბრიტანელებმა და ბელგიელებმა შეუტიეს იპრთან, ამერიკელებმა და ფრანგებმა კი არგონზე. ბრძოლები ძალიან სასტიკი იყო. გერმანელები ყველაფერს აკეთებდნენ, რათა მოკავშირეებს ყოველი მეტრი მიწისთვის რაც შეიძლება მეტი სისხლი დაეღვარათ. ოქტომბრის დასაწყისში ბრიტანელებმა მოახერხეს ჰინდენბურგის ხაზის გარღვევა. სანგრებში ომი დასრულდა და ისევ მობილური ომი დაიწყო. გერმანული არმია კარგად იბრძოდა, მაგრამ გერმანიაში სიტუაცია უფრო და უფრო იძაბებოდა. ბლოკადის გამო ქვეყანაში საკვების და პირველადი საჭიროების ნივთების დეფიციტი იყო. უფრო და უფრო ძლიერდებოდაპაციფისტური განწყობები. ფრონტის ხაზზეც კი ჯარისკაცებს საშინელი საკვები ჰქონდათ. ამის გარდა გერმანიაში ჯარისკაცთა კატასტროფული დეფიციტიც დაიწყო. ჯარში უკვე 16-17 წლის ბიჭებს იწევედნენ. ოქტომბრის ბოლოსთვის ცხადი იყო რომ გერმანია დამარცხების ზღვარზეა. ლუდენდორფმა გადაწყვიტა ჯარების გერმანიის დასავლეთ საზღვართან გადაყვანა და სამშვიდობო მოლაპარაკებების დაწყება. სამშვიდობო მოლაპარაკებები სამშვიდობო მოლაპარაკებებს საფუძვლად ვილსონის 14 პუნქტი ედო, რომელიც ჯერ კიდევ 1918 წლის იანვარში იყო შემუშავებული. ამ დოკუმენტის თავახმად გერმანიას და ავსტრო-უნგრეთს ომის მსვლელობისას დაპყრობილი ტერიტორიები უნდა დაეთმოთ, ავსტრო-უნგრეთის და ოტომანთა იმპერიის ტერიტორიაზე მცხოვრებ ერებს ეძლეოდათ საკუთარი ეთნიკური სახელმწიფოების ჩამოყალიბების საშუალება, ხოლო გერმანიას უნდა დაებრუნებინა საფრანგეთისთვის ელზასი და ლოტარინგია. პოლონეთმა დამოუკიდებლობა მიიღო. მოლაპარაკებები ჯერ კიდევ ოქტომბერში დაიწყო, თუმცა დასავლეთ ფრონტზე ამის შესახებ არაფერი არ იცოდნენ. ვილსონის 14 პუნქტი გერმანიისთვის მისაღები იყო, მაგრამ მოკავშირეთა სამხედრო მეთაურები არ თანხმდებოდნენ ამაზე, მათ სურდათ გერმანიისგან სრული კაპიტულაცია. არეულობები დაიწყო გერმანულ ფლოტზეც და რეზერვულ ჯარებში, რომლებიც ჯარისკაცთა დებუტატებს ირჩევდნენ, ბოლშევიკური მოდელით. ავსტრიის კაპიტულაციის შემდეგ გერმანია იზოლაციაში აღმოჩნდა. ქვეყანაში არეულობა სუფევდა და მძლავრობდა რევოლუციური მოძრაობა. მემარცხენებმა მოითხოვეს ომის სასწრაფოდ შეწყვეტა და ბერლინში საყოველთაო გაფიცვა მოაწყეს. 7ნოემბერს გერმანელებმა ფოშთან გაგზავნეს მოსალაპარაკებლად ხალხი. ფოშმა დაუყენა პირობა, რომ გერმანელებს უნდა სასწრაფოდ დაეტოვებინათ ოკუპირებული ტერიტორიები და გადფაეცათ მთელი ტექნიკა მოკავშირეებისთვის, რომლებიც დაიკავებდნენ რეინის დასავლეთ ნაპირს. გერმანელები იძულებულები იყვნენ დათანხმებოდნენ. 9 ნოემბერს გერმანიის სამხედრო ხელმძღვანელობამ მოაწყო გადატრიაალება კაიზერის ვილჰელმ II-ს წინააღმდეგ, რომელსაც აიძულეს ტახტზე უარის თქმა და გერმანიის დატოვება. 11 ნოემბერს დილის 5 საათზე, როდესაც დასავლეთ ფრონტზე არტილერია ბობოქრობდა, კომპიენის ტყეში რკინიგზის ვაგონში ხელი მოეწერა ზავს. მიუხედავად ამისა კიდევ 6 საათის მანძილზე ფრონტზე იღუპებოდნენ ჯარისკაცები. ცეცხლი მხოლოს დილის 11 საათზე შეწყდა. უკანასკნელ დაღუპულ ჯარისკაცად მიიჩნევა ჯორჯ ლოურენს პრაისი, კანადელი ჯარისკაცი, რომელიც დაიღუპა 10:58-ზე სნაიპერის ტყვიისგან. 11 საათზე კი საფრანგეთში და ფლანდრიაში ისეთი სიჩუმე ჩამოვარდა, როგორიც აქ არ იყო ოთხ წელიწადზე მეტი. ომის დასრულების შესახებ ცნობამ ნიუ-იორკში, პარიზში, ლონდონში და სხვა ქალაქებში ხლხი ქუჩებში გამოიყვანა სიხარულმა. ზეიმმა მთელი ღამე გასტანა. ამ ომს 9 მილიონი ადამიანის სიცოცხლე ემსხვერპლა. ომის შედეგები პირველ მსოფლიო ომმა კორექტივები შეიტანა არა მხოლოდ ევროპის, არამედ მსოფლიო რუკაზე. გერმანიამ დაკარგა აფრიკის და აზიის კოლონიები, ასევე ელზასი და ლოტარინგია.პოლონეთს გადაეცა აღმოსავლეთი პრუსია და პოზნანი,ჩრდილოეთ შლეზვიგი შეიერთა დანიამ.გერმანიის სასაზღვრო რეგიონებში ჩატარდა არჩევნები,სადაც მოსახლეობა წყვეტდა სურდა თუ არა გერმანიის შემადგენლობაში დარჩენა. იგივე უფლება არ მიენიჭა გერმანელებს,რომლებიც სილეზიასა და ჩრდილოეთ ბოჰემიაში უმრავლესობას შეადგენდნენ. მიუხედავად ავსტრიის მთავრობის გადაწყვეტილებისა,შეერთდებოდა ავსტრია გერმანიას,ამის წინააღმდეგი აშშ,დიდი ბრიტანეთი და საფრანგეთი იყვნენ.ასეთი ორმაგი სტანდარტების გამოყენება ძვირად დაუჯდა ევროპას,როცა ჰიტლერმა სუდეტი,რომლის მოსახლეობის უდიდესი უმრავლესობა გერმანელი იყო, ჩამოართვა ჩეხოსლოვაკიას,რისი წინაპირობაც სწორედ ანტანტის უპასუხისმგებლო გადაწყვეტილებები იყო(ამა თუ იმ მიწის მოსახლეობას თვითონ უნდა გადაეწყვეტა,რომელ ქვეყნის შემადგენლობაში შევიდოდა). მძლავრ გერმანიის იმპერიას ჩაენაცვლა არასტაბილური, ღატაკი ვაიმარის რესპუბლიკა, რომელმაც 1933 წლამდე იარსება. გერმანიის მოსახლეობა დაიტანჯა შიმშილით და სიღატაკის, ომის შემდეგ კი მოხდა ეკონომიკის სრული კრახი რასაც 20-ანი წლების დასაწყისში ჰიპერინფილაცია მოყვა. კომუნისტები ყველა ხერხით ცდილობდნენ სახელმწიფოს სათავეში მოსვლას. მათ კი დაუპირისპირდნენ ნაციონალ-სოციალისტები, რომლებმაც საბოლოო ჯამში მოიპოვეს გამარჯვება. დაიშალა ავსტრო-უნგრეთი. წარმოიქმნა დამოუკიდებელი ავსტრიის, უნგრეთის და ჩეხოსლოვაკიის რესპუბლიკები. უნგრეთში კომუნისტები მოვიდნენ ხელისუფლებაში. იგივე ბედი ეწია ოტომანთა იმპერიასაც. არაბებმა თავისი ფსევდო დამოუკიდებელი სახელმწიფოები შექმნეს, რომლებიც ინგლისის და საფრანგეთის კონტროლის სფეროებად იქცნენ. იტალიაშიც პოლიტიკური არასტაბილურობა სუფევდა, სანამ ხელისუფლებაში დიქტატორი ბენიტო მუსოლინი არ მოვიდა. დიდ ბრიტანეთში ძალიან მძიმე ეკონომიკური კრიზისი სუფევდა, არ წყდებოდა მუშათა და ჯარისკაცთა გამოსვლები. გამარჯვებულ ქვეყნებს შორის ყველაზე მძიმე მდგომარეობაში საფრანგეთი იყო. ოთხი წლის ნამძილზე სწორედ მის ტერიტორიაზე გადიოდა ფრონტის ხაზი. ეკონომიკა დანგრეული იყო, ფრანგი მამაკაცების 27% კი ომში დაიღუპა. რუსეთის იმპერია დაემხო და 20-ანი წლების დასაწყისში ქვეყანაში საშინელი სამოქალაქო ომი მიმდინარეობდა. 1922 წელს გაიმარჯვეს ბოლშევიკებმა და დეკემბერში ახალი სახელმწიფო სსრკ ჩამოაყალიბეს. რესურსები ინტერნეტში წყაროები - XX საუკუნის ომების ენციკლოპეცია (The century of warfare). ჩარლზ მესინჯერი (Charles Messenger). ეკსმო-პრესი, იაუზა 2000


"წმინდანისაა პარლამენტის თავმჯდომარის სკამი?... გავრილოვის კი არა - ჭიჭიკოს ღამე" (ვიდეო) » პირველი რადიო "გავრილოვის ღამე კი არა - ჭიჭიკოს ღამე... გავრილოვის ღამე კი არა, ეს იყო ძალაუფლების ხელში ჩაგდების მცდელობის ღამე - ეს განცხადება, "ქართული ოცნების" წევრმა, დეპუტატმა ზაქარია ქუცნაშვილმა გააკეთა. BM.GE-ისთან საუბრისას საქართველოს პარლამენტის წევრმა, თიანეთის, ყაზბეგის და დუშეთის მაჟორიტარმა დეპუტატმა ზაქარია ქუცნაშვილმა 20 ივნისის მოვლენებზე ისაუბრა და თქვა, რომ "გავრილოვის ღამე" „გავრილოვის ღამე“ - ეს არის „რუსთავი 2“-ის იარლიყი, იმიტომ რომ გავრილოვი საერთოდ არ ყოფილა იმ ღამეს თბილისში". "გავრილოვის ღამე კი არა - ჭიჭიკოს ღამე... გავრილოვის ღამე კი არა, ეს იყო ძალაუფლების ხელში ჩაგდების მცდელობის ღამე და გავრილოვის ღამედ გინდათ გაამართლოთ "ნაციონალების" ძალადობა?," - განაცხადა ზაქარია ქუცნაშვილმა. კითხვას - “რა მნიშვნელობა აქვს როდის გაფრინდა სერგეი გავრილოვი”, დეპუტატმა შემდეგი პასუხი გასცა: „თუ ჩვენ ფაქტები და სიზუსტე გვინდა, გავრილოვი თბილისში იმ დროს არ ყოფილა და ის გაფრინდა 5 სააათსა და 30 წუთზე... ბოდიშს ვიხდი, მე ფაქტებით გესაუბრებით და არა - შეფასებებით. იმ ღამეს თუ ვარქმევთ ვინმეს სახელს, სულ მცირე იმ ღამეს იქ უნდა იყოს. აქედან გამომდინარე, ის იყო ძალადობის ღამე, რომელიც მოტივირებული იყო ძალაუფლების ხელში ჩაგდების სურვილით, ვიდრე - გავრილოვის ღამე“, - განაცხადა ზაქარია ქუცნაშვილმა. გთავაზობთ დეპუტატსა და ჟურნალისტს შორის შემდგარი საუბრის ბეჭდურ ვერსიას, რომელსაც თან ვურთავთ Audio-ფაილს. - ბატონო ზაქარია, რამ გამოიწვია საპროტესტო აქცია 20 ივნისს, 19:00 საათზე? - მე მიყვარს, სიმართლის თქმა... - ბატონო ზაქარია, როგორც მოქალაქე ისე გეკითხებით - მოქალაქების 7 საათზე საათზე შეკრება რამ გამოიწვია? მეც იქ ვიყავი და როგორ ფიქრობთ, უბრალოდ მოგვინდა და მივედით? პროტესტი რამ გამოიწვია? - ალბათ თქვენვე გაეცით პასუხი... - მე თქვენ გეკითხებით პროტესტი რამ გამოიწვია? - თქვენ ბიზნესი გაინტერესებთ თუ პოლიტიკა, უკვე აღარ ვიცი.. - ბატონო ზაქარია, თქვენ დაიწყეთ საუბარი, რომ „გავრილოვის ღამე“ აღარ ჰქვიაო... - მე კი არა თქვენ დაიწყეთ... და „გავრილოვის ღამე“ დაარქვა ნიკა გვარამიამ და თქვენ მაგას იმეორებთ ანუ გავარამიას სტანდარტებით მელაპარაკებით. თუ ობიექტური ადამიანი ბრძანდებით, მოდით ჩემთან და დაგანახებთ, რომ ადგილი ჰქონდა პატრიოტიზმის თემით მანიპულირებას ძალაუფლების მოპოვების სურვილით, ეს იყო და მეტი არაფერი. პატრიოტიზმის თემა მგრძნობიარე და ადვილად მანიპულირებადი თემაა, შესაბამისად, ეს თემა გამოიყენეს ძალაუფლების მოპოვების სურვილით, მაგრამ ვერ მოიპოვეს. - ბატონო ზაქარია, თქვენ პასუხისმგებლობას ვერ გრძნობთ? - როგორც მოქალაქე თუ მოხვალთ ჩემთან, მე მოგიყვებით ყველაფერს, რომ ეს იყო უზარმაზარი ქაჯობა, რაც გააკეთეს იმ დღეს; ამან დააზარალა ქვეყანა. - გავრილოვის პარლამენტის სავარძელში ჯდომა რა იყო? რას დაარქმევდით? - ნიკა გვარამიას სტანდარტებით საუბრობთ, წმინდანის სკამია პარლამენტის თავმჯდომარის სკამი? თუ რა არის ვერ გავიგე? თუ როდის გახდა წმინდანის სკამი - ნინო ბურჯანაძე რომ იჯდა მაშინ თუ კაკო ასათიანი რომ იჯდა მაშინ? - თქვენი შეფასებით, ეს პრობლემა არ იყო? შეცდომა მინიმუმ არ იყო? - შენ გენაცვალე, რომ მოხვალ ჩემთან დაგიდებ სურათს, ვიმსჯელოთ თუ ობიექტური ადამიანი ხართ, დაგანახებთ. უბრალოდ, საზოგადოება ახლა კლიშეების ქვეშაა და ობიექტურობას მოწყვეტილია, რადგან რეალურად მანდ რაც იყო გადაცდომა, გადაცდომა იყო ის, რომ საზოგადოებამ ვერ მიიღო სიმართლე... საზოგადოებას მიაწოდეს ინფორმაცია, რომ ვითომ ეს გავრილოვი იყო საქართველოს დამბობმბავი, აფხაზეთში ნაომარი, ქართველების სისხლის მსმელი, აი ასე იყო გაყალბებული ფაქტები. - ბატონო ზაქარია მთელმა „ქართულმა ოცნებამ“ დაგომო და შეცდომა უწოდა იმ ფაქტს, რომ პარლამენტის თავმჯდომარის სავარძელში იჯდა გავრილოვი... არ იზიარებთ თანაგუნდელების შეფასებებს? - თქვენ ბიზნესის თემა გაინტერესებთ თუ პოლიტიკა? - თქვენ მესაუბრებით და გამიჩნდა კითხვა, როგორც დეპუტატთან... - ჰოდა, მოდით და აგიხსნით და ვინ რას იზიარებს, მაგაზეც მოგახსენებთ. მე გეუბნებით მართალი იყო, რომ აფხაზეთში ომობდა? - ბატონო ზაქარია, მე არ ვაშუქებ ამ თემებს, გადავამოწმებ, მაგრამ ითქვა, რომ ეს არ იყო მართალი, თუმცა მეათეხარისხოვანია ყველაფერი, როცა ის - სერგეი გავრილოვი იჯდა პარლამენტში.


source: wikipedia

text: 13 ივნისი — გრიგორიანული კალენდრის 164-ე დღე (ნაკიან წლებში — 165-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 201 დღე. დღის მოვლენები 1373 : ინგლისმა და პორტუგალიამ ხელი მოაწერეს მოკავშირეობის ხელშეკრულებას რომელიც დღემდე მოქმედებს. (მსოფლიოში უძველესი მოქმედი ხელშეკრულება) 1782 : შვეიცარიაში დაფიქსირდა უკანასკნელი სიკვდილით დასჯა ჯადოქრობის ბრალდებით. (დასაჯეს ანნა ჰელდი) 1860 : დაარსდა რუსეთის სახელმწიფო ბანკი 1892 : კიევში ამოქმედდა რუსეთის იმპერიაში პირველი ელექტრო ტრამვაის ხაზი. 1917 : გამოცხადდა უკრაინის ავტონომია. 1920 : აშშ-ს საფოსტო სამსახურმა დაადგინა წესი, რომლის მიხედვით იკრძალებოდა ბავშვების გაგზავნა ამანათის სახით. ჟენევაში გაიხსნა ფემინისტების საერთაშორისო კონგრესი. 1934 : ვენეციაში შეხვდნენ ადოლფ ჰიტლერი და ბენიტო მუსოლინი. 1942 : აშშ-ს პრეზიდენტმა ბენჯამინ ფრანკლინმა მიიღო გადაწყვეტილება სტრატეგიული სამსახურის სამმართველოს ჩამოყალიბების შესახებ, დღეს ეს ორგანიზაცია ცნობილია როგორც ცენტრალური სადაზვერვო სააგენტო. 1944 : პირველად გამოიყენეს გერმანული ფრთოსანი რაკეტები „ფაუ-1“. 1949 : კალიფორნიის უნივერსიტეტმა აიძულა თავისი ყველა პედაგოგი და მომსახურე პერსონალი დაედოთ ანტიკომუნისტური ფიცი. 1958 : ამუშავდა პირველი ჩინური ექსპერიმენტალური ატომური რეაქტორი. 1966 : რომის პაპმა პავლე VI-მ გააუქმა „აკრძალული წიგნების ინდექსი“ რომელიც პავლე IV ჯერ კიდევ 1557 წელს შემოიღო. 1982 : ფაჰდი გახდა საუდის არაბეთის მეფე. 2000 : ერთმანეთს პირველად შეხვდნენ ჩრდილოეთ და სამხრეთ კორეის ლიდერები. 2007 : შიმონ პერესი ისრაელის პრეზიდენტი გახდა, მას შემდეგ რაც მეორე რაუნდში მისმა ორივე ოპონენტმა საკუთარი კანდიდატურა მოხსნა. 2008 : ირლანდიელმა ამომრჩევლებმა რეფერენდუმში უარი თქვეს ლისაბონის ტრაქტატის მიღებაზე, რამაც ეჭვქვეშ დააყენა ევროპის კავშირის რეფორმის პროგრამა. 2009 : ირანის საარჩევნო კომისიის ცნობით პრეზიდენტი მაჰმუდ აჰმადინეჯადი მეორე ვადით აირჩიეს. 2015 : მდინარე ვერეს ადიდების შედეგად, თბილისში 19 ადამიანი გარდაიცვალა, განადგურდა თბილისის ზოოპარკი. 2016 : ორლანდოს ღამის კლუბზე თავდასხმის შედეგად დაიღუპა 50 და დაშავდა 53 ადამიანი. 2017 : ქართველი კალათბურთელი, ზაზა ფაჩულია ამერიკის ნაციონალური საკალათბურთო ასოციაციის 2016-2017 წლების ლიგის ჩემპიონი გახდა. 2021 : ნაფთალი ბენეთი ისრაელის პრემიერ-მინისტრი გახდა. ამ დღეს დაბადებულნი 1808 : პატრიკ მაკ-მაჰონი — საფრანგეთის პრეზიდენტი 1831 : მაქსველი, ჯეიმზ კლარკ — შოტლანდიელი ფიზიკოსი (გ. 1879) 1865 : იეიტსი, უილიამ ბატლერ — ირლანდიელი პოეტი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1923 (გ. 1939) 1899 : ჩავესი, კარლოს — მექსიკელი კომპოზიტორი (გ. 1978) 1940 : ბან კი-მუნი — 2007 წლიდან გაეროს გენერალური მდივანი ამ დღეს გარდაცვლილნი 1948 : დაზაი ოსამუ — იაპონელი მწერალი (დ. 1909) 1986 : გუდმენი, ბენი — ამერიკელი მუსიკოსი (დ. 1909) 1992 : ბანძელაძე, ალექსანდრე — ქართველი მხატვარი 2013 : გიგა ლორთქიფანიძე — ქართველი მსახიობი და რეჟისორი (დ. 1927) საეკლესიო დღესასწაულები მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: მოციქული ერმი წმინდა ერმი წმინდა ფილოსოფოსი მაგი (მოგვი) იხილეთ აგრეთვე სხვა თვეები 0613


ხორვატები ხორვატები (სერბულ-ხორვატული ენის ლათინურ ანბანზე Hrvati, სერბულ-ხორვატული ენის კირილურ ანბანზე XpBaTи) — ეთნონიმი. ამ ეთნოსის წარმომადგენლები რომის კათოლიკური ეკლესიის მიმდევრები არიან. ხორვატები თავიანთ ენას ხორვატულს უწოდებენ. ხორვატების უმეტესობა ხორვატიაში (3,8 მლნ) ცხოვრობს, ნაწილი ბოსნია-ჰერცეგოვინაში (830 ათ.), ხოლო ნაწილი კი - სერბიაში (200 ათ.). ხორვატეთი საუკუნეთა განმავლობაში იყო ქვეყანა, რომლიდანაც მოსახლეობის ნაწილი სხვადასხვა მიზეზთა გამო გამუდმებით ტოვებდა სამშობლოს. ხორვატები დღეს ჩრდილოეთ და სამხრეთ ამერიკაში, დასავლეთ ევროპასა და ოკეანეთში ცხოვრობენ, რომელთაგან ბევრი მესამე და მეოთხე თაობაშიც კი თავს კვლავაც ხ 1000 რვატს უწოდებს. სექციების სია ენა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ხორვატები თავიანთ მშობლიურ ენას ხორვატულს უწოდებენ, თუმცა ამ ენას მე-20 საუკუნის 90-იან წლებამდე, ანუ იუგოსლავიის დაშლამდე ერქვა სერბულ-ხორვატული ენა. ეს სახელი დღეს პოლიტკორექტული მოსაზრების გამო იშვიათად გამოიყენება ყოფილი იუგოსლავიის ტერიტორიაზე წარმოქმნილ ქვეყნებში, ამ სახელმწიფოთა ტელევიზიებსა და პრესაში, სასამართლოებსა, თუ სხვა დაწესებულებებში. ყოფილ სერბულ-ხორვატულ ენას ხორვატიაში ხორვატული, სერბიაში სერბული, ხოლო ბოსნია-ჰერცეგოვინაში ბოსნიური ეწოდება. დიალექტები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] დიალექტები, რომლებზედაც ხორვატები ლაპარაკობენ სამ ძირითად შტოდ დაიყოფა. ეს დიალექტები ასევე სერბულ-ხორვატული ენის დიალექტებია, და მათ იმისდა მიხედ ff6 ით განარჩევენ, თუ ყოფილი იუგოსლავიის რომელ მხარეში როგორ იტყვიან კითხვით ნაცვალსახელ "რა"–ს. ესენია; - 1. კაჲკავური დიალექტი (=> kaj–ს [კაჲ] ფორმის მიხედვით) – Kajkavština (კაჲკავშტინა). - 2. ჩაკავური დიალექტი (=> ča–ს [ჩა] ფორმის მიხედვით) – Čakavština (ჩაკავშტინა). - 3. შტოკავური დიალექტი (=> što–ს [შტო] ფორმის მიხედვით)– Štokavština (შტოკავშინა). კაიკავურ და შტოკავურ დიალექტებზე ძირითადად ხორვატები საუბრობენ, თუმცა არამხოლოდ. შტოკავურ დიალექტზე მეტყველებს ხორვატთა ერთი ნაწილის გარდა სერბთა უმეტესობა, ასევე ბოსნიელები და ჩერნოგორიის მოსახლეობა. სწორედ იმის გამო, რომ დიალექტთა განლაგება ხორვატიის, სერბეთის, ბოსნია-ჰერცეგოვინისა და ჩერნოგორიის ტერიტორიაზე არაა გეოგრაფიული ცალსახად დეფინირებადი, ენათმეცნიერები მიიჩნევენ, რომ არ არსებობს ხორვატული, სერბული, ან ბოსნიური ენები, არამედ ამ ჩამოთვლილი სახელდებებით ენობრივ კონტინუუმის შემადგენლებს აღნიშნავენ. ისევე როგორც, არ შეიძლება ავსტრალიის ინგლისურს ვუწოდოთ ავსტრალიური, ასევე არც სერბულ-ხორვატული ენის დაყოფა არ შეიძლება სხვადასხვა ენებად. ანბანი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ხორვატები გამოიყენებენ ლათინურ დამწერლობო ასო-ნიშანთა სისტემას, რომელსაც ისინი, ისევე როგორც მთელი სლავეთი, "ლატინიცას" უწოდებენ. სლავისტიკაში "ლატინიცად" მოიაზრება დიაკრიტიკული ნიშნებით განვრცობილი ლათინური ანბანი. "ლატინიცა" ხორვატთათვის წარმოადგენს სხვებისაგან (სერბთაგან) განმასხვავებელ ერთ-ერთ საიდენტიფიკაციო საშუალებას. ხორვატთა ერთ-ერთ მთავარი საიდენტიფიკაციო ფიგურაა ვარაჟდანელი სლავისტი, ლიუდევიტ გაი (Ljudevit Gaj), რომელიც ახალი ხორვატული სამწერლობო ენის (მე-19 საუკუნე) ფუძემდებლად ითვლება. რუკები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - Dzino, Danijel (2010), Becoming Slav, Becoming Croat. Identity transformations in post-Roman and Early Medieval Dalmatia, Brill - Ancic, Mladen (1997), "From Carolingian Official to Croatian Ruler - the Croats and the Carolingian Empire in the first half of the Ninth Century", Hortus Artium Medievalium 3 - Curta, Florin (2010), "The early Slavs in the northern and eastern Adriatic region. A critical approach", Archeologia Medievale 37 - Wolfram, Herwig (2002), "Slavic Princes in the Carolingian Marches of Bavaria", Hortus Artium Medievalium 8 - Curta, Florin (2006), Southeastern Europe in the Middle Ages, 500-1250, Cambridge Medieval Books, ISBN 978-0-521-89452-4 - „Identities in Early Medieval Dalmatia (Seventh–Eleventh Centuries)“, Franks, Northmen, and Slavs Identities and State Formation in Early Medieval Europe, Brepols, 2008 რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - (ხორვატული) Matica hrvatska - Review of Croatian History at Central and Eastern European Online Library - Croats of Bosnia and Herzegovina: History - The Croatian nation at the beginning of the 20th century - Famous Croats and Croatian cultural heritage - Croatian Heritage Foundation Hrvatska matica iseljenika - Croatians in Arizona სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - ↑ Croatian Expatriates (ხორვატიული) - ↑ Central Bureau of Statistics. Dzs.hr. წაკითხვის თარიღი: 2013-03-26. - ↑ U BiH ima 48,4 posto Bošnjaka, 32,7 posto Srba i 14,6 posto Hrvata (Article on the preliminary report of 2013 census) - ↑ Croatian Diaspora in Federal Republic of Germany - ↑ Državni ured za Hrvate izvan Republike Hrvatske - ↑ Croatian Diaspora in the Kingdom of the Netherlands


19.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა სარფის საბაჟო მოინახულა დღეს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა ბათუმში მიმდინარე მშენებლობები დაათვალიერა, მანამდ... 19.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი სამცხე-ჯავახეთს ესტუმრა დღეს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა სამცხე-ჯავახეთში, ახალქალაქი-ასპინძის ევროპული სტა... 17.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი იუსტიციის მინისტრს შეხვდა დღეს საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი იუსტიციის მინისტრს გია ქავთარაძეს შეხვდა, რომლისგანა... 12.04.2006 მიხეილ სააკაშვილი: „ყველამ უნდა ვისწავლოთ ჩვენი ქვეყნის კარგად წარმოჩინება და წარდგენა“ ჩინეთ-საქართველოს ბიზნეს-ფორუმში, რომელიც პეკინში დღეს გაიმართა, 8 ქართულმა კომპანიამ მიიღო მონაწი... 12.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი პეკინში გამართულ ბიზნეს-ფორუმზე სიტყვით გამოვიდა დღეს საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი პეკინში გამართულ ბიზნეს-ფორუმზე სიტყვით გამოვიდა. ... 11.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი ჩინეთის პრეზიდენტს ჰუ ძინ ტაუს შეხვდა საქართველოს პრეზიდენტის მიხეილ სააკაშვილის პირველი ოფიციალური ვიზიტი პეკინში გრძელდება. დღეს დილით... 09.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა მინსკში დაკავებული საზოგადოებრივი მაუწყებლობის ჟურნალისტი და ოპერატორი ღირსების ორდენით დააჯილდოვა დღეს სახელმწიფო კანცელარიაში საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა 2 კვირის წინ მინსკში ბელარ... 09.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა კიდევ ერთი უფასო სასადილო გახსნა დღეს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკშვილმა კიდევ ერთი უფასო სასადილო გახსნა, რომლის ინიციატორი... 07.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტს მიხეილ სააკაშვილს ლტოლვილთა და განსახლების სამინისტრომ აფხაზეთის უძრავი ქონების თანამგზავრული ფოტომასალა წარუდგინა დღეს სახელმწიფო კანცელარიაში საპრეზიდენტო პროგრამის "ჩემი სახლის" პრეზენტაცია გაიმართა. ლტოლვილთა ... 07.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტს მიხეილ სააკაშვილს საქართველოში საგანგებო და სრულუფლებიანმა ელჩებმა რწმუნებათა სიგელები გადასცეს საქართველოს პრეზიდენტმა მიხეილ სააკაშვილმა სახელმწიფო კანცელარიაში სლოვაკეთის, დანიის, ინდოეთის და... 05.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი კახეთს ესტუმრა დღეს საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი კახეთს ეწვია, სადაც ღვინის მწარმოებელთა ასოციაციის წ... 03.04.2006 საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი სახელმწიფო კანცელარიაში ეკონომიკური გუნდის წარმომადგენლებს შეხვდა დღეს საქართველოს პრეზიდენტი მიხეილ სააკაშვილი სახელმწიფო კანცელარიაში ეკონომიკური გუნდის წარმომადგ...


text: კასტილია-ლა მანჩა (Castilla- La Mancha) — ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანება 1982 წლიდან. მოიცავს 5 პროვინციას: 4 მათგანი ძველ ახალ კასტილიაში შედიოდა (სიუდად-რეალი, კუენკა, გვადალახარა, ტოლედო) და 1 – მურსიის ძველ სამეფოში (ალბასეტე). ფართობი - 79 ათასი კვ.კმ. მოსახლეობა – 1.712 ათასი. ადმინისტრაციული ცენტრი - ტოლედო. ადმინისტრაციული დაყოფა კასტილია-ლა-მანჩა იყოფა ხუთ პროვინციად (ალბასეტე, სიუდად-რეალი, გვადალახარა, კუენკა და ტოლედო), რომლებიც თავის მხრივ იყოფიან 32 კომარკად. კასტილია-ლა-მანჩაში არის 919 მუნიციპალიტეტი. რესურსები ინტერნეტში პროვინციის საიტი ესპანეთის ავტონომიური გაერთიანებები


ხაშურის # 4 საჯარო სკოლა VIა კლასი. - Docs.com Embed code for: ხაშურის # 4 საჯარო სკოლა VIა კლასი. ხაშურის # 4 საჯარო სკოლა VIა კლასი. ხ ა შ უ რ იხაშურის მუნიციპალიტეტი საქართველოს ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. იგი სამი მხრიდან გარშემორტყმულია საშუალო სიმაღლის მთებით. 1872-1917 წლებში მას მიხაილოვო ერქვა, 1918-1931 — ხაშური, 1931-1934 წლებში — სტალინისი. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე სურამულას ნაპირზე, ზღვის დონიდან 700 მ. სიმაღლეზე. ქალაქად გამოცხადდა 1921 წელს. რაც შეეხება ხაშურის სახელწოდებას, მას თავისებური ახსნა მოეძებნება.სწორედ სულხან-საბას განმარტებას მოვიშველიებთ ამჯერად „მლაშე ტბისა და წყლისაგა ხაშურის # 4 საჯარო სკოლა VIა კლასი. ხ ა შ უ რ ი ხაშურის მუნიციპალიტეტი საქართველოს ცენტრალურ ნაწილში მდებარეობს. იგი სამი მხრიდან გარშემორტყმულია საშუალო სიმაღლის მთებით. 1872-1917 წლებში მას მიხაილოვო ერქვა, 1918-1931 — ხაშური, 1931-1934 წლებში — სტალინისი. მდებარეობს შიდა ქართლის ვაკეზე, მდინარე სურამულას ნაპირზე, ზღვის დონიდან 700 მ. სიმაღლეზე. ქალაქად გამოცხადდა 1921 წელს. რაც შეეხება ხაშურის სახელწოდებას, მას თავისებური ახსნა მოეძებნება.სწორედ სულხან-საბას განმარტებას მოვიშველიებთ ამჯერად „მლაშე ტბისა და წყლისაგან მარილის მსგავსი რამ გამოვა: შაბი, ბავრუკი, გვარჯილა და მისთანანი, მათ ნიშანს ეწოდების." ხაშურის ზრდა–განვითარება მის გარშემო არსებული ძველი სოფლების, შინდარის, გორათის და ზემო ჭალის ხარჯზე მოხდა. დღეს ეს სოფლები ხაშურის უბნებს წარმოადგენენ და შინდარის უბანი, გორათის უბანი, ჭალის უბანი – ასე მოიხსენიებიან. დღევანდელი ხაშურის ტერიტორიაზე მატერიალური კულტურის არაერთი მნიშვნელოვანი ძეგლი გვხვდება. საკუთრივ ისტორიული ხაშურის მატერიალური კულტურის ძეგლები თავმოყრილია ძირითადად მის ძველ უბანში, დღევანდელი 9 აპრილის ქუჩის მიდამოებში. კულტურულ–ისტორიული ძეგლები გვხვდება ხაშურის დღევანდელ უბნებშიც გორათზე, შინდარასა და ჭალის უბანში. ძეგლების უმეტესობას ეკლესიები წარმოადგენს ჩვენი ქალაქის კულტურული ძეგლები გორათის წმ. იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესია შინდარის წმ. გიორგის სახელობის დედათა მონასტერი. წმ. მარინეს სახელობის ტაძარი. ჩ ვ ე ნ ი ს კ ო ლ ა ხაშურის #4 საჯარო სკოლა მდებარეობს ჩვენი ქალაქის უძველეს უბანში, შინდარაში. შინდარის ისტორია გაცილებით ადრე იწყება, ვიდრე ხაშურისა. როგორც ისტორიიდან ვიცით, 1260 წელს, მონღოლთა ბატონობის ჟამს, საქართველოს მეფე დავით ულუ აუჯანყდა მტერს. ბრძოლა გაიმართა შ ი ნ დ ა რ ი ს ველზე. თავგანწირული ბრძოლის მიუხედავად, ქართველები დამარცხდნენ... ასევე საინტერესოა ლეგენდა ჩვენს უბანში მდებარე გორათის წმ. იოანე ღვთისმეტყველის ეკლესიის შესახებ. გადმოცემის თანახმად, თამარ მეფის ჯარი ბრძოლიდან გამარჯვებული ბრუნდებოდა. ნაწვიმარი იყო. ჯარს გორათთან შეუსვენია. ჯარი კი ისეთი მრავალრიცხოვანი ყოფილა, ტალახისაგან მთელი გორა წარმოქმნილა. ამიტომაც აქ აგებულ ეკლესიას გორათისა ეწოდა. ჩვენი სკოლის ისტორია კი ხუთ ათეულ წელს ითვლის. პირველი კორპუსი აქ 1968 წელს აუშენებიათ. ამჯერად კი გაზაფხულისთვის უკვე განახლებულ შენობას ველოდებით. შესაძლოა ამ შესანიშნავი პროექტის დასასრულს უკვე ახალი სკოლა გვქონდეს! ჩ ვ ე ნ ი კ ლ ა ს ი "სასამართლო პროცესი" ქართული ენისა და ლიტერატურის გაკვეთილზე. :) ისევ "სასამართლო პროცესი" :) მეფე როსტევანი თავის სპასპეტთან ერთად. :) :უცხო მოყმე" თავის ადვოკატებთან ერთად. :) ჩვენი ქართული ენისა და ლიტერატურის მასწავლებელი ჯუნა რუსიეშვილი.


The creators of your favorite Live Wallpapers are delighted to bring you another 3D Live wallpaper especially for Christmas. Celebrate the Holidays every time you use your device, in true 3-D! Gather the family together in a cozy den, in front of a warm crackling fireplace. Your own picture on the mantel is surrounded by twinkling Christmas lights, and stockings with your names grace the fireplace. Enjoy a Christmas tree with customizable lights, gifts, and tree topper. Eagerly await Santa's visit with a calendar that counts down the days until Christmas, and leave cookies and a note for Santa Claus. Gaze out the frost-covered window at a picturesque Winter scene while snow gently falls. Customize every part of the scene, including your own photograph on the fireplace, your text on the stockings and the message for Santa. Choose the color of lights, customize the ornaments, gifts and ribbons, snowflakes, garland, tree topper, and more! You can also show or hide the items in the scene to celebrate the wonders of Christmas in a way that means the most to you. Optional add-on packs are available for purchase, so you can choose the features most meaningful to you. A classic rendition of a timeless outdoor Christmas painting in 3-D, the Outdoor Pack features a brand-new, fully animated, customizable, and interactive scene of the outside of the house rendered in stunning detail. New themes allow you to choose an inviting traditional look for your house, or a more vibrant modern theme. Write your family name and house number on your very own mailbox, and customize the snowman, sled, Christmas lights, wreath, bows, candles, moon, snow and more. Simply double-tap the screen at any time to switch between the indoor and outdoor scenes. This visually stunning live wallpaper is true 3D with hand-crafted artwork. Our wallpapers feature silky-smooth animations while conserving your battery life and works great with phones, tablets, or any device that supports live wallpapers. შემქმნელები თქვენი საყვარელი ცოცხალი ფონი არიან აღფრთოვანებული, რათა კიდევ ერთი 3D Live ფონი განსაკუთრებით საშობაო. აღსანიშნავად დღესასწაულები ყოველ ჯერზე იყენებთ თქვენს მოწყობილობას, ჭეშმარიტად 3-D! შეკრიბეთ ოჯახი ერთად მყუდრო დენში, თბილ ცივი ბუმბულის წინ. შენი სურათის mantel აკრავს მოციმციმე საშობაო განათება, და stockings თქვენი სახელები მადლი ბუხრით. ისიამოვნეთ საშობაო ხის ერთად Customizable განათება, საჩუქრები და ხის topper. მჭიდროდ დაველოდებით სანტას ვიზიტს კალენდარში, რომელიც ითვლის შვებულებამდე დღეების განმავლობაში და დატოვებს ქუქი-ფაილებს და სანტა კლაუსს. თოკზე დაფარული ფანჯრის დახატვა ულამაზესი ზამთრის სცენაზე, ხოლო თოვლი ნაზად. სცენა ყველა ნაწილის სცენაზე, მათ შორის თქვენი ფოტოსურათი ბუხრით, თქვენი ტექსტის წინ და სანტაზე გაგზავნა. არჩევა ფერი ლამპიონები, სახის ორნამენტებით, საჩუქრები და ribbons, ფიფქები, GARLAND, ხე topper და სხვა! თქვენ ასევე შეგიძლიათ ნახოთ ან დამალვა ნივთები სცენა აღსანიშნავად საოცრება საშობაო ისე, რომ იმას ნიშნავს, ყველაზე თქვენ. პირობითი დამატებითი პაკეტები ხელმისაწვდომია შესაძენად, ასე რომ თქვენ შეგიძლიათ აირჩიოთ თქვენთვის ყველაზე მნიშვნელოვანი თვისებები. 3-D- ზე მუდმივი გარე საშობაო ფერწერის კლასიკური დახვეწა, გარე პაკეტი აღჭურვილია ბრწყინვალე, დეტალურად განსახილველი სახლის გარედან, სრულიად ანიმაციური, ოპტიმალური და ინტერაქტიული სცენაზე. ახალი თემები საშუალებას გაძლევთ აირჩიოთ თქვენი სახლის ტრადიციული სახე, ან უფრო ძლიერი თანამედროვე თემა. დაწერე თქვენი ოჯახის სახელისა და სახლის ნომერი თქვენს საკუთარ საფოსტო ყუთში და დაათვალიერეთ თოვლიანი, სათვალე, საშობაო განათება, გვირგვინი, მშვილდული, სანთლები, მთვარე, თოვლი და სხვა. უბრალოდ ორმაგი დაკრავენ ეკრანზე ნებისმიერ დროს გადაერთოთ შიდა და გარე სცენები. ეს ვიზუალურად განსაცვიფრებელი ცოცხალი ფონი ნამდვილი 3D ერთად hand-crafted ნამუშევრები. ჩვენი ფონები იძლევა აბრეშუმისებრი გლუვი ანიმაციის შენარჩუნებას, ხოლო ბატარეის შენარჩუნებას და დიდ ტელეფონებთან, ტაბლეტებთან ან ცოცხალ ფონებს


მასმედია 2012-11-29 21:34:40 "მე-9 არხის" დირექტორის მოადგილემ ვასილ მაღლაფერიძემ ტელეკომპანია დატოვა. ამ გადაწყვეტილების შესახებ მან საკუთარ საავტორო გადაცემაში განაცხადა. თანამდებობის დატოვება მაღლაფერიძემ მას შემდეგ გადაწყვიტა, რაც არხის გენერალური 2012-11-29 21:28:32 "მე-9 არხის" ჟურნალისტები ჯერჯერობით არხის დატოვებას არ აპირებენ. ამის შესახებ მათ საგანგებო განცხადებაშია ნათქვამი. "იმის გამო, რომ არხის რეორგანიზაციის პროცესი მხოლოდ დაიწყო და მას არა 2012-11-29 17:32:56 ჟურნალისტი ნანუკა ჟორჟოლიანი ტელეკომპანია "რუსთავი 2"-ში ბრუნდება.ამის შესახებ ჟორჟოლიანი Facebook-ის საკუთარ გვერდზე წერს."დიდი მადლობა ტელეკომპანია "იმედს". ამ ტელევიზიამ ყველაფერი გააკეთა იმისთვის, რომ "ნანუკას შოუ" მაყურებელს 2012-11-29 17:16:03 ტელეკომპანია "მე-9 არხს" კახა ბექაურთან ერთად სავარაუდოდ, საინფორმაციო სამსახურის უფროსი თამარ რუხაძეც დატოვებს. როგორც "პირWელს" ინფორმირებულმა წყარომ აცნობა, რუხაძემ ჟურნალისტებს მისი ტელეკომპანიიდან შესაძლო წასვლის შესახებ კახა ბექაური: "მე-9" არხიდან წასვლის შესახებ გადაწყვეტილებები ინდივიდუალური უნდა იყოს და არხი არ უნდა დაზარალდეს" 2012-11-29 17:10:48 "მე-9 არხის" უკვე ყოფილი გენერალური დირექტორის კახა ბექაურის განცხადებით, "მე-9" არხიდან წასვლის შესახებ გადაწყვეტილებები ინდივიდუალური უნდა იყოს და არხი არ უნდა დაზარალდეს"."ეს პროცესი უკავშირდება იმას, 2012-11-29 16:32:42 "მე-9 არხის" გენერალურმა დირექტორმა კახა ბექაურმა თანამდებობა დატოვა.ინფორმაციას "მე-9 არხი" ავრცელებს. ბექაურმა წასვლის შესახებ განცხადება რამდენიმე წუთის წინ დაწერა და მოვალეობის შემსრულებლად ბექაურის მოადგილე ლუბა 2012-11-28 18:05:56 "მე-9 არხის" გენერალური დირექტორი კახა ბექაური თანამდებობას ტოვებს და მის ადგილს ლუბა ელიაშვილი დაიკავებს.ამის შესახებ "პირWელს" ინფორმირებულმა წყარომ განუცხადა.მისი თქმით, აღნიშნული ცვლილება არხის სარედაქციო პოლიტიკით 2012-11-25 15:45:52 გუშინ ქალაქ ოზურგეთში, რესტორან "ქალაქურთან" ტელეკომპანია "რუსთავი 2"-ის ჟურნალისტს ვლადიმერ მენაბდეს "ქართული ოცნების" აქტივისტთა ჯგუფი თავს დაესხა.ტელეკომპანიის ინფორმაციით, თავდამსხმელებმა, რომელთაც ოზურგეთის ხელისუფლების ყოფილი თანამშრომელი, "ქართულ "მაესტრო" 28 დეკემბრიდან საერთო მაუწყებლად გადაკეთდება, 4 მარტიდან კი "მაესტროს" მეორე არხი გავა ეთერში 2012-11-24 12:59:33 ტელეკომპანია "მაესტრო" 28 დეკემბრიდან საერთო მაუწყებლად გადაკეთდება, 4 მარტიდან კი "მაესტროს" მეორე არხი გავა ეთერში.ამის შესახებ ტელეკომპანიის ერთ-ერთი დამფუძნებელი მამუკა ღლონტი Facebook-ის საკუთარ გვერდზე წერს. "რუსთავი 2"-ის დამფუძნებელთა განცხადებით, "ივანიშვილმა ტელევიზიის ყოფილი მფლობელები ამჟამინდელი მესაკუთრეების წინააღმდეგ წააქეზა" 2012-11-22 18:50:57 სამაუწყებლო კომპანია "რუსთავი 2"-ის დამფუძნებელთა განცხადებით, "პრემიერ-მინისტრმა ბიძინა ივანიშვილმა ტელევიზიის ყოფილი მფლობელები კომპანიის კანონიერი მესაკუთრეების წინააღმდეგ უსაფუძვლო სამართლებრივი პროცედურების დასაწყებად წააქეზა"."გვსურს, გამოვეხმაუროთ სამაუწყებლო კომპანია "რუსთავი სტუდია GNS-ი მერიის მიერ გავრცელებულ აუდიოჩანაწერთან დაკავშირებით გამოძიების დაწყების თხოვნით პროკურატურას მიმართავს 2012-11-22 14:45:07 სტუდია GNS-ი მერიის მიერ გავრცელებულ აუდიოჩანაწერთან დაკავშირებით გამოძიების დაწყების თხოვნით პროკურატურას მიმართავს. ამის შესახებ ჟურნალისტ ნანა ლეჟავას საგამოძიებო სტუდიის მიერ გავრცელებულ განცხადებაშია ნათქვამი. "სტუდია GNS-ი ინგა გრიგოლია: "ამ ეტაპზე, შეცვლილ რეალობაში, ჩემთვის ყველაზე საინტერესო საზოგადოებრივი მაუწყებელია" 2012-11-21 18:03:44 ჟურნალისტ ინგა გრიგოლიას საავტორო გადაცემა შესაძლოა, უახლოეს მომავალში საზოგადოებრივ მაუწყებელზე ვიხილოთ.როგორც "პირWელს" გრიგოლიამ განუცხადა, შეთავაზებები სხვადასხვა არხიდან აქვს, თუმცა ამ ეტაპზე, შეცვლილ რეალობაში, მისთვის ყველაზე 22-23 ნოემბერს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია კონფერენციას "უახლესი ეთიკური გამოწვებები ქართულ მედიაში" გამართავს 2012-11-21 16:22:58 22-23 ნოემბერს საქართველოს ჟურნალისტური ეთიკის ქარტია კონფერენციას "უახლესი ეთიკური გამოწვებები ქართულ მედიაში" გამართავს. კონფერენციაზე უცხოელი და ქართველი ექსპერტები წინასაარჩევნო მედია-მონიტორინგის შედეგად, სხვადასხვა თემებთან დაკავშირებით გამოვლენილ "რუსთავი 2"-ის 51%-იანი წილის მფლობელი ტელეკომპანია "საქართველო", გენერალური დირექტორი კი ნიკა გვარამია გახდა 2012-11-15 10:49:18 "რუსთავი 2"-ის 51%-იანი წილის მფლობელი ტელეკომპანია "საქართველო", გენერალური დირექტორი კი ნიკა გვარამია გახდა.სამეწარმეო რეესტრის დოკუმენტის მიხედვით, 13 ნოემბერს გამართულ პარტნიორთა კრებაზე გადაწყდა, რომ ტელეკომპანია "საქართველო" 2012-11-13 16:50:15 ჟურნალისტ ინგა გრიგოლიას ბიზნესმენ ვანო ჩხარტიშვილის ახალ ტელევიზია "მზერა TV"-ში პოლიტიკური გადაცემის წაყვანა შესთავაზეს. ამის შესახებ "პირWელს" გრიგოლიამ განუცხადა, რომელიც რამდენიმე დღის წინ ლონდონში ვანო 2012-11-13 14:20:23 ტელეკომპანია "იმედის" გენერალურ დირექტორად რევაზ საყევარიშვილი დაინიშნა.ინფორმაცია ამის შესახებ "პირWელს" ტელეკომპანიის საინფორმაციო სამსახურის უფროსმა ბაია ცანავამ დაუდასტურა.მისივე თქმით, საყევარიშვილი თავის მოვალეობას უკვე ასრულებს.შეგახსენებთ, რომ რევაზ ინტერვიუ "ბიზნესრეიტინგი ეკონომიკაში მიმდინარე დადებითი პროცესების მხარდაჭ... 15:02 23.05.2013 "არცერთი პრეზიდენტი იმაზე არ წავა, თავის ქვეყანაში ტერორისტები გა... 11:59 21.05.2013 "რუსეთთან ურთიერთობა იქნება არა ემოციური, არამედ რაციონალური" 11:46 15.05.2013 ანალიტიკა მასმედია ქუთაისის სასამართლომ "რუსთავი 2"-ს მერაბიშვილისა და ჭია... 18:41 22.05.2013 "არავინ გაგვითავისუფლებია, უბრალოდ თანამშრომლები დროებ... 15:57 13.05.2013 საზოგადოებრივ მაუწყებელში საკადრო წმენდა არ იგეგმება 16:26 07.05.2013 თბილისი თბილისი 14:14 14.05.2012 რასტაბაზარი 18:49 13.04.2012 რომის ქუჩა 20:54 28.03.2012


source: CulturaX

text: საშემოდგომო კულტურების წარმოების ინტენსიური ტექნოლოგია | აგროკავკასია You are here: Home / ფერმერთა სკოლა / საშემოდგომო კულტურების წარმოების ინტენსიური ტექნოლოგია 15.09.2018 474 Views "ინტენსიური" ლათინური (intesio) სიტყვაა და ნიშნავს გაძლიერებულს. მიწათმოქმედებაში კი ეს ტერმინი გულისხმობს ყველა საუკეთესო და ეფექტური საშუალებების (ინტენსიური ტიპის ჯიშები და ჰიბრიდები, ენერგოდამზოგი ტექნიკის, თანამედროვე ბიოტექნოლოგიის მიღწევების და სხვათა) წარმოებაში გამოყენებას, ანუ სოფლის მეურნეობაში იმ მეცნიერებატევადი და ენერგოდამზოგი აგროტექნოლოგიების დანერგვას, რომლებიც უზრუნველყოფენ კულტურის ბიოლოგიური პოტენციალის სრულყოფილ გამოვლენას. ამასთან ამ ტექნოლოგიების გამოყენებით წარმოებული პროდუქცია უნდა იყოს ეკოლოგიურად უსაფრთხო და ბაზარზე კონკურენტუნარიანი. ინტენსიური ტექნოლოგიის ერთ-ერთ ქვაკუთხედს წარმოადგენს აგრეთვე ნიადაგის რაციონალურად გამოყენება, მისი ნაყოფიერების თანდათანობითი ამაღლება და შენარჩუნება, რაც საშუალებას იძლევა უკეთესად ვმართოთ სასოფლო-სამეურნეო მცენარის ზრდა-განვითარების მთლიანი ციკლი ონთოგენეზის ყველა ეტაპზე. ინტენსიური ტექნოლოგიის ძირითადი თავისებურებაა მეცნიერულად ღრმად გავაანალიზოთ მცენარის განვითარების ის ეტაპები, რომლებზეც ხორციელდება მოსავლიანობის გამაპირობებელი ელემენტების (პროდუქტიული ბარტყობა, თავთავის მოცულობა, მარცვლის შევსება და ა.შ.) ჩამოყალიბება. ინტენსიური ტექნოლოგია საჭიროებს სრულყოფილ მატერიალურ-ტექნიკურ ბაზას, წარმოების ორგანიზაციის მაღალ დონეს და მკაცრ ტექნოლოგიურ დისციპლინას. ეს ტექნოლოგია მაშინაა მაღალეფექტური, როცა ნებისმიერი ორგანიზაციულ-ტექნოლოგიური ოპერაცია სრულდება დროულად და მაღალხარისხოვნად წინასწარ შედგენილი ტექნოლოგიური რუკით. მემცენარეობაში ტექნოლოგია ნიშნავს ღონისძიებათა ერთობლიობას, რომელთა გამოყენებით ხორციელდება სასოფლო-სამეურნეო მცენარეთა მოვლა-მოყვანა დაწყებული ნიადაგის დამუშავებიდან და თესლის მომზადებიდან, მოსავლის აღებითა და პროდუქციის რეალიზაციით დამთავრებული. ინტენსიური ტექნოლოგიის ფაქტორები ინტენსიური ტექნოლოგიის წარმატებით გამოყენებისათვის აუცილებლად საფუძვლიანად უნდა ვერკვეოდეთ მცენარის ბიოლოგიურ და სამეურნეო თავისებურებებში, იმისათვის რომ შეგვეძლოს მისი მართვა ე.ი უნდა ვიცოდეთ რატომ, როდის და როგორ უნდა გამოვიყენოთ ესა თუ ის აგროღონისძიება ზონებისა და ჯიშის მიხედვით. განვიხილოთ ეს ფაქტორები საშემოდგომო ხორბლის მაგალითზე: 1. ჯიშის შერჩევა, მისი ვარგისიანობა ინტენსიური ტექნოლოგიისათვის, მაღალ აგროფონზე მისი რეაგირების დონე, გაწეული ხარჯების უკუგების შესაძლებლობა და სხვა მრავალი ნიუანსი; 2. სათესლე მასალისადმი წაყენებული მოთხოვნები: თესლი უნდა იყოს მხოლოდ პირველი კლასის, აღმოცენების უნარი არანაკლები – 95% და ზრდის ძალა არა ნაკლები – 80%. 1000 მარცვლის მასა არანაკლები – 40 გ. რაც შესაძლებლობას გვაძლევს ზუსტად განვსაზღვროთ სათესი ნორმა; 3. ზონისათვის შესაბამისი თესლბრუნვა, რაც უზრუნველყოფს ხორბლისათვის ყოველთვის საუკეთესო წინამორბედის შერჩევას; 4. ნიადაგის მაღალხარისხოვნად დამუშავება, ნიადაგის დამუშავებით მისი კოშტოვანი (1-5 სმ) სტრუქტურის შენარჩუნება, რაც უზრუნველყოფს მცენარეს მთელი ვეგეტაციის პერიოდში ნიადაგის ტენითა და ჰაერაციით; 5. თესვის ვადების ზუსტი დადგენა და მისი მკაცრად დაცვა ცალკეული ზონის მიხედვით, ვინაიდან საშემოდგომო ხორბლის ოპტიმალურ ვადაზე ადრე თესვა იწვევს ძლიერ ბარტყობას, მავნებლებისა და დაავადებებისადმი ხელსაყრელი პირობების შექმნას და ცუდად გადაზამთრებას. დაგვიანებული თესვისას კი პირიქით: მცენარის ფესვთა სისტემა სუსტად ვითარდება, ცუდად ბარტყობს, მცენარე კნინდება და უჭირს გადაზამთრება, ყოველივე ეს კი საბოლოო ჯამში აქვეითებს მოსავლიანობას; 6. მცენარის ზრდა-განვითარების მართვა რაც მიიღწევა მაკრო და მიკრო სასუქებით და ამჟამად არსებული ფართოსპექტრიანი ზრდის სტიმულიატორების გამოყენებით მხოლოდ მცენარეთა ორგანოგენეზის ზუსტი ცოდნის საფუძველზე, ანუ მცენარეთა ბიოლოგიური კონტროლის ზუსტად ცოდნის გამოყენებით; 7. მცენარეთა დაცვის ინტეგრირებული სისტემების გამოყენება. მცენარისა და პათოგენების ზრდა-განვითარების ფაზებისა და ეტაპების შეუღლებით; 8. მოსავლის აღების დაწყებისა და ხანგრძლივობის წინასწარი განსაზღვრა, ვინაიდან მოსავლის, როგორც ნაადრევად აღება, ისე დაგვიანება იწვევს როგორც მარცვლის სერიოზულ დანაკარგებს, ისე ხარისხის დაქვეითებას; 9. მიღებული მოსავლის ხარისხის კონტროლი და მისი დაბინავება-რეალიზაცია. იმისათვის, რომ პრაქტიკულად განვახორციელოთ ამა თუ იმ კულტურის ინტენსიური ტექნოლოგიით წარმოება, მინდორში გასვლამდე აუცილებელია ჩატარდეს შემდეგი სამუშაოები: უნდა შედგეს მინდვრის პასპორტი, რომელშიც მოცემულია ნიადაგის ძირითადი აგროქიმიური მაჩვენებლები (აზოტის, ფოსფორის, კალიუმის, მიკროელემენტების, ნიადაგის ხსნარის რეაქცია – ph) და ფიტოსანიტარული მდგომარეობა (დასარევლიანება, დააქვადებები, მავნებლები, მღრღნელები და ა.შ.). ამ მონაცემების საფუძველზე დგება მოცემულ ფართობებზე განსახორციელებელი ღონისძიებების ნუსხა შესაბამისი ვადების ჩვენებით და რეალურ განხორციელებაზე წესდება სათანადო კონტროლი. მაღალი მოსავლის მისაღებად ინტენსიური ტექნოლოგიის ძირითადი მიზანია წინასწარ დავგეგმოთ ცალკეული ნაკვეთებიდან მოსალოდნელი მოსავლის რაოდენობა. ამისათვის კი აუცილებელია სრულყოფილად ვიცოდეთ იმ ზონის ნიადაგური და კლიმატური პირობების თავისებურებებს, სადაც ვაწარმოებთ ხორბლის თესვა-მოყვანას. უპირველეს ყოვლისა უნდა ვიცოდეთ მოცემულ ზონაში რამდენად იქნება მცენარე მისთვის აუცილებელი სასიცოცხლო ელემენტებით მომარაგებული. კერძოდ სინათლით, სითბოთი, ტენით, მინერალებით და სხვა. სინათლე და სითბო – კოსმოსური ფაქტორებია და მათი რეგულირება პრაქტიკულად შეუძლებელია, მაგრამ საშემოდგომო ხორბალს ყველა მწარმოებელმა იცის, რომ მზის ფიზიოლოგიურად აქტიური რადიაცია (ანუ ფარი) და სითბო სრულიად საკმარისია ამ კულტურის მაღალი მოსავლის მიღებისათვის. ამისათვის აუცილებელია მისი პრაქტიკულად გამოყენების ცოდნა. ამიტომაა რომ ინტენსიური ტექნოლოგია მოითხოვს თანამედროვე აგრარული მეცნიერების ცოდნას, რაც დღის წესრიგში აყენებს მცირე თუ მსხვილი ფერმერებისათვის ახალ აგრონომიულ აზროვნებას და კვალიფიკაციის ამაღლებას. ასევე აუცილებელია ტექნიკური ცოდნის დონის ამაღლება, რადგანაც უკანასკნელ პერიოდში შემოდის საბჭოთა ტექნიკისგან განსხვავებული მანქანა-იარაღები, მცენარეთა დაცვის ღონისძიებათა ჩატარებისათვის განკუთვნილი მოწყობილობები. ფერმერსა და ნებისმიერ მეურნეს შეგნებული უნდა ჰქონდეს, რომ თანამედროვე ეტაპზე მაღალი და ხარისხიანი მოსავლის მიღება ჯერჯერობით ძალიან რთულია, მინერალური სასუქებისა და მაღალეფექტური პესტიციდების გამოყენების გარეშე. ამასთან, აუცილებლად უნდა იცოდეს ისიც, რომ მათ უპასუხისმგებლოდ გამოყენებას სარგებელთან ერთად გამოუსწორებელი ზიანი მოაქვს – აუარესებს ეკოლოგიურ მდგომარეობას, ანაგვიანებს ბუნებას და გარდაუვალ საფრთხეს უქმნის ადამიანთა ჯანმრთელობას. ცხადია ერთ სტატიაში და ერთჯერადი საუბრით შეუძლებელია ყველა იმ საკითხის სრულყოფილად გადმოცემა, რომელთა განხორციელებას ან არ განხორციელებას რა რეალური შედეგები ახლავს. ამის საილუსტრაციოდ მხოლოდ ერთი პარამეტრიც კი კმარა, რომელიც ნათელ წარმოდგენას მოგვცემს ინტენსიური ტექნოლოგიის წესიერად გამოყენების ეფექტურობაზე. მიუხედავად იმისა, რომ ინტენსიური მიწათმოქმედების პარამეტრების დაცვა და მათი პრაქტიკული განხორციელება განსაკუთრებულ ხარჯებთან არ არის დაკავშირებული და არც დიდ სირთულეს წარმოადგენს, დღევანდელ ფერმერთა უმრავლესობა არ იყენებს თავიანთ პრაქტიკულ საქმიანობაში, რადგან ერთ სეზონზე ნაკვეთის დასვენებაც კი სარისკო საქმედ მიაჩნიათ და ზარალად მიიჩნევენ. მონოკულტურა დომინირებს ორ და მეტ სავეგეტაციო პერიოდში ერთსა და იმავე ნაკვეთზე (ხორბალს თესავენ). ამას აკეთებენ როგორც წვრილი, ისე მსხვილი ფერმერები. ამის უამრავი მაგალითის მოყვანა შეიძლება. გასული საუკუნის ბოლო წლებში ჩვენ საკონსულტაციო მომსახურებას ვუწევდით საქართველოს მთიან რაიონებს მათი ნაკვეთების რაციონალურად გამოყენების მიმართულებით ( ზემო აჭარაში, ზემო სვანეთში, ზემო რაჭაში, სამხრეთ საქართველოში). თითქმის ყველა ნაკვეთზე ყოველ წელიწადს დომინირებს კარტოფილი. სხვა კულტურის თუნდაც ნაკვეთის ნახევარ ფართობზე დათესვა მიწის გაცდენის ტოლფასად მიაჩნდათ. ასეთი ტენდენცია შეიმჩნევა ბარის რაიონებშიც ხორბლის კულტურის თესვასთან დაკავშირებით. მთიან რეგიონებში მცირე ფერმერთა ასეთი სიფრთხილე შეიძლება ნაწილობრივ მართალია მათი მცირემიწიანობის გამო, მაგრამ ბარის ისეთ რეგიონებში როგორიცაა კახეთისა და ქართლის რაიონები, მიწის ფართობების ასეთი ცალმხრივი გამოყენება შეცდომაა და დანაშაულის ტოლფასია. ყოვლად დაუშვებელია ნაწვერალზე საშემოდგომო ხორბლის ორ სავეგეტაციო პერიოდში ზედიზედ თესვა. მიწათმოქმედების ასეთ წესს, რა უარყოფითი სამეურნეო შედეგებიც მოაქვს საყოველთაოდ ცნობილია. პირველ რიგში ქვეითდება მოსავლიანობა და უარესდება მარცვლის ხარისხი, დიდ ზიანი ადგება უშუალოდ ნიადაგს, ჩქარდება ქარებთ მის გამოფიტვა და ხდება უნაყოფო, უარესდება მისი ფიტოსანიტარულ მდგომარეობა, ხდება ეროზიის ხელშეწყობა და უარესდება მისი საერთო ეკოლოგიურ მდგომარეობა. ამიტომ როგორც წესი აუცილებელია დიდ ფართობებზე თესლბრუნვების დანერგვა, უკიდურეს შემთხვევაში კულტურების მიხედვით ნაკვეთმორიგეობის დაცვა. ამა თუ იმ კულტურებისათვის შესაბამისი წინამორბედის სწორად შერჩევა, არამარტო ზრდის მოსავლიანობას, არამედ აუმჯობესებს მოსავლის ხარისხს.


text: აჭარაში კორონავირუსით ერთი ოჯახის 5 წევრი, მათ შორის ორი არასრულწლოვანი დაინფიცირდა | imedinews imedi / 11 ივლისი 2020, 11:09 / სანდო წყარო სავარაუდოდ, ისინი დაინფიცირდნენ ტრაილერის მძღოლისგან, წითელი ხიდის გადმოკვეთის შემდეგ იმყოფებოდა ბათუმში, თავის სახლში, შემდეგ კი თურქეთში გადავიდა. თურქეთიდან დაბრუნების შემდეგ მას სარფის საზღვარზე კორონავირუსი დაუდასტურდა. მისი კონტაქტების მოძიება გრძელდება, უკვე ჩატარდა საცხოვრებელი სახლის დეზინფექიცია. აჭარის ჯანდაცვის სამინისტროში ინფიციცირებულთა რაოდენობის ზრდას არ გამორიცხავენ. 5 ახალი ინფიცირებულიდან 4 თბილისშია გადაყვანილი. ბათუმში კორონავირუსის დიაგნოზით 7 პაციენტი მკურნალობს. საერთო ჯამში ქვეყანაში კორონავირუსი 981 ადამიანს დაუდასტურდა, აქედან 851 უკვე გამოჯანმრთელდა, 15 ადამიანი კი გარდაიცვალა. ვირუსით ინფიცირების პირველი შემთხვევა ქვეყანაში 2020 წლის 26 თებერვალს დადასტურდა. 21 მარტს საქართველოში საგანგებო მდგომარეობა ამოქმედდა, 31 მარტიდან კი - საყოველთაო კარანტინის რეჟიმი.


text: კარლსრუე () — ქალაქი გერმანიაში, მდინარე რაინის მახლობლად (უკავშირდება არხით), ბადენ-ვიურტემბერგის მხარეში. 285,812 ათ. მცხოვრები (2006). დიდი სატრანსპორტო კვანძი, სამდინარო ნავსადგური. გერმანიის სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილის საწვავის განმანაწილებელი ცენტრი (ნავთობი კარლსრუეში მიდის მარსელიდან წყლის გზითა და ნავთობსადენით). ნავთობსახდელი ქარხანა, სატრანსპორტო და ელექტრო მანქანათმშენებლობა, ლითონდასამუშავებელი, ქიმიური, პოლიგრაფიული, კვების მრეწველობა. კარლსრუედან 10 კმ-ზე არის ატომური კვლევის ცენტრი (ლეოპოლდსჰაფენი). უნივერსიტეტი, სახვითი ხელოვნების სახელმწიფო აკადემია, ბადენის მხარის მუზეუმი (სიძველეთა კოლექცია), სამხატვრო მუზეუმი. ქალაქი გაშენებულია რადიალურ-წრიული გეგმით. ბაროკოს სტილის სასახლიდან (1752-82, არქიტექტორი ლ. ფ. დე ლა გეპიერი, ფ. ა. კესლაუ) ჩრდილოეთისკენ მარაოსებრ იშლება საპარკო ხეივნები, ხოლო სამხრეთისკენ - ქალაქის ქუჩები. XIX საუკუნის I მესამედში არქიტექტორმა ფ. ვაინბრენერმა კარლსრუეში ააგო კლასიცისტური შენობები. იხილეთ აგრეთვე გერმანიის დიდი ქალაქების სია რესურსები ინტერნეტში Map of Karlsruhe List of English websites City wiki of Karlsruhe (English and German) Karlsruhe Nuclide Chart გერმანიის ქალაქები


ბურაკ საიაშარი[წყაროს რედაქტირება] ლაურა პერგოლიცი[წყაროს რედაქტირება] ბარიშ არდუჩი[წყაროს რედაქტირება] მაგდა ფრანკი[წყაროს რედაქტირება] საქართველოს ახალგაზრდა დიპლომატთა კლუბი[წყაროს რედაქტირება] Jackie Shroff[წყაროს რედაქტირება] WAM Address Collection[წყაროს რედაქტირება] ნეიტრალურობის დარღვევა[წყაროს რედაქტირება] განხილვა:ქრიზოლიტი[წყაროს რედაქტირება] განხილვა:Kai (მომღერალი)[წყაროს რედაქტირება] შიდა ქართლი, ჯავის რაიონის არქიტექტურული მემკვიდრეობა, ტ. III, თბ., 2004[წყაროს რედაქტირება] Wikimedia CEE Spring 2018[წყაროს რედაქტირება] ბმული[წყაროს რედაქტირება] Josephoartigasia monesi[წყაროს რედაქტირება] ალექსანდრე ჩიქავა[წყაროს რედაქტირება] ნიკოლაი[წყაროს რედაქტირება] იფრარის მთავარანგელოზის ეკლესია[წყაროს რედაქტირება] ამიდოპირინი[წყაროს რედაქტირება] ურსულა ფონ დერ ლიაიენი[წყაროს რედაქტირება] დარონ აჯემოღლუ[წყაროს რედაქტირება] ენ-არბორი[წყაროს რედაქტირება] ხალხური მედიცინა[წყაროს რედაქტირება] ᄑ[წყაროს რედაქტირება] სანჯუ[წყაროს რედაქტირება]


source: fineweb

text: სიდი (ჩინეთი) |სამხრეთ ანხუის ძველი სოფლები - სიდი და ხუნცუნი*| |იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი |ქვეყანა||ჩინეთი| |ტიპი||კულტურული| |კრიტერიუმები||iii, iv, v| |სია||იუნესკოს სია| |რეგიონი**||აზია-ოკეანეთი| |კოორდინატები| |გაწევრიანების ისტორია| |გაწევრიანება||2000 (24-ე სესია)| |ნომერი||1002| |* იხ. ინგლ. სახელი UNESCO-ს სიაში. ** იუნესკოს მიერ კლასიფიცირებული რეგიონი. |მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი No 1002 რუს. • ინგლ. • ფრ. სიდი (ჩინ. 西递) — სოფელი ჩინეთის ანხუის პროვინციის სამხრეთში. 2000 წელს, სოფელ ხუნცუნთან ერთად იუნესკოს მიერ შეტანილ იქნა მსოფლიო მემკვიდრეობის სიაში და გაფორმდა როგორც „სამხრეთ ანხუის ძველი სოფლები".[1][2] პირველი მშენებლობები ამტერიტორიაზე 1049–1053 წლებშ, სუნის დინასტიის დროს დაიწყო. ამ დროს სოფელს სიჩუანი (დასავლეთის მდინარე) ერქვა. ამ დროს აქ გადმოსახლდა ჰუს ოჯახი, რომლებმაც ხელი მშენებლობასა და ვაჭრობის განვითარებას მიჰყვეს. სოფლემა განვითარების მწვერვალს XVII-XIX საუკუნეებში მიაღწია, მაგრამ ცინის იმპერიის დასასრულისას, ფეოდალური სისტემის დაშლისთანავე დაკნინდა. სოფელი მთებითაა გარშემორტყმული. ჩრდილოეთიდან და აღმოსავლეთიდან მოედინება მდინარეები, რომლებიც დასახლების სამხრეთში მდებარე ხიდთან ერწყმიან ერთმანეთს. სოფელს აღმოსავლეთიდან დასავლეთისკენ ერთი მთავარი და ორი პარალელური ქუჩა კვეთს. სოფლეში მინისა და ცინის დინასტიების დროს აშენებული მრავალი არქიტექტურულად გამორჩეული შენობა მდებარეობს, რომლებიც ძირითადად ხითა და აგურითაა ნაგები, გამოირჩევიან შესანიშნავი ორნამენტებით. მათი დიდი ნაწილი მდინარის გასწვრივაა აგებული. იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება] - იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ჩინეთში - მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება] სქოლიო[რედაქტირება]


text: გველისფერი — ქართულ მითოლოგიაში ღვთაების დამხმარე, რომელიც ჯაჭვით დაბმული გველის ან გველეშაპის სახით გვევლინება. გველისფერი განგმირავს ღვთაების მტრებს, ხოლო მის ერთგულ მსახურებს გასაჭირში ეხმარება. ამასთან ერთად, ჯაჭვიდან აშვებული გველისფერი სჯის ღვთაების ურჩ თაყვანისმცემლებს. ქართული მითების პერსონაჟები