text: რატომ არის შეუფერებლად ჩაცმა დანაშაული ჩადენილი საკუთარი თავისა და საზოგადოების წინაშე მორცხვობის გრძნობა – ეს არის ღვთის მიერ ქალისათვის მომადლებული ნიჭი (განცდა), რომელიც იცავს მას გარყვნისაგან. ცნობილია, რომ ცხოვრება კეთილისა და ბოროტის ბრძოლაა, მაგრამ დღეს უკეთურება შიშველი სახით ნაკლებად გვევლინება. მას ზოგჯერ თითქოსდა უვნებელი, ხშირად კი – მომხიბლავი ნიღაბი უკეთია. ვფიქრობთ, რომ დროულად უნდა იქნას განხილული და შეფასებული ის კონკრეტული არასწორი ქცევა, რომელიც მიმბაძველობით მასობრივად ახლახან შემოვიდა ჩვენში და რომელიც დამკვიდრებას ცდილობს. ერთი რამ შეიძლება გადაჭრით ითქვას – თუკი ქართველი ადამიანი თავის ყოველდღიურ ცხოვრებაში არ გაითვალისწინებს იმ ობიექტურ მეცნიერულ ცოდნას, რაც არსებობს ფიზიოლოგიის, მედიცინისა და ფსიქოლოგიის დარგებში, ის გამოუსწორებელ ზიანს მოუტანს როგორც საკუთარ თავსა და შთამომავლობას, ასევე საზოგადოებასაც. ქართველი კაცის განათლება და მისი კულტურა მისი ცხოვრების წესში უნდა აისახოს. ხშირად არასწორი ქცევის მიზეზი თავისუფლების ცნების მცდარი გაგებაა. ყოველი ადამიანი ვალდებულია დაიცვას სახელმწიფოში არსებული სამოქალაქო კანონები. წინააღმდეგ შემთხვევაში იქ უწესრიგობა, ანარქია დაისადგურებს. ამასთანავე, ყოველი ადამიანი ვალდებულია დაიცვას არა მარტო სამოქალაქო, ე.ი. ადამიანების მიერ შექმნილი კანონები, არამედ ზნეობრივი, ე.ი. ღმერთის მიერ დადგენილი კანონები (მცნებები). ამის გარეშე პიროვნების რღვევა ხდება. დემოკრატიული წყობილება მოითხოვს ყველას მიერ კანონების შესრულების აუცილებლობას, ყოველგვარი გამონაკლისის გარეშე. მაშასადამე, ადამიანი თავისუფალია მხოლოდ კანონის ფარგლებში, ხოლო რადგან ყველა კანონი განსაზღვრულ აკრძალვას გულისხმობს, აქედან გამომდინარეობს, რომ თავისუფლება – ეს არის არაკანონიერი ქმედებებისაგან მოთმინება და თავშეკავება. ჩვენი წიგნის თემა თანამედროვე ქართველი ადამიანის შეუფერებელი ჩაცმულობაა, რომელიც ადამიანის თავისუფლების ცნებას უკავშირება; ხოლო მიზანი – მეცნიერული დასაბუთებით უკეთურებისათვის მაცდუნებელი ნიღბის ჩამოხსნა. ყოველი ადამიანი თავს არიდებს გარემოს ისეთ მავნე ზემოქმედებას, რომელიც მას მაშინვე დააზიანებს. მაგალითად, ცეცხლს, წყალს, ელექტროსადენის ხელით შეხებას და სხვ., მაგრამ არსებობს მრავალი გარეგანი ფაქტორი, რომელიც ცვლის ადამიანის ნორმალურ ფიზიოლოგიასა და ფსიქიკას, და რომელთა უარყოფითი შედეგი არა მაშინვე, არამედ მოგვიანებით შეინიშნება. ხშირად მოგვიანებით მოსალოდნელი უარყოფითი შედეგის წინასწარ შეცნობა მხოლოდ განსაზღვრული პროფესიის ადამიანებს შეუძლიათ. ისინი ვალდებულნი არიან განუმარტონ მოსახლეობას ამის შესახებ. შეუფერებელი ჩაცმულობის უარყოფითი გავლენა ადამიანებზე მეცნიერულ დასაბუთებას მოითხოვს. ადამიანის ამა თუ იმ საქციელის შეფასებისას საზოგადოებაში განსხვავებული აზრი წარმოიშვება ხოლმე. ხშირად საკამათო ხდება, უკულტუროა თუ არა ესა თუ ის ქცევა. ეს საკითხი ძალიან მარტივი გადასაწყვეტია. უკულტუროა ისეთი საქციელი, რომელსაც ზიანი მოაქვს როგორც საკუთარი თავის, ისე გარშემო მყოფთათვის. ამის მიხვედრას კი, ზოგიერთ შემთხვევაში, სათანადო ცოდნა სჭირდება. თანამედროვე ქართველი ქალების უმრავლესობა გამომწვევ ტანსაცმელს ატარებს. მათ აცვიათ მოკლე, მუხლებს ზევით კაბა, ღრმად ამოჭრილი გულისპირითა და სრულიად უსახელო, ძალზე შემოტმასნილი (სპორტსმენი მამაკაცის) მაისური; გრძელი, მაგრამ ღრმად ჩაჭრილი ქვედა ბოლო. გამოწვევის მიზნით აცვიათ ძალიან ვიწრო შარვალი, ზემოდან გრძელი, ხალვათი მოსაცმელის გარეშე; დადიან გრძელი, გაშლილი თმებით და ა.შ. აღსანიშნავია, რომ გამომწვევად იცვამენ არა მარტო ახალგაზრდები, არამედ ასაკიანი ქალებიც – აცვიათ მათთვის შეუფერებელი მოდელისა და ფერის ტანსაცმელი, რაც ყოველთვის მიუღებელი იყო ქართველი ქალისათვის. თანამედროვე მოდაში შეინიშნება ურცხვობა და მოურიდებლობა. რატომ ითვლება გამომწვევად (ურცხვობად) მუხლების გამოჩენა ან ღრმად ამოჭრილი გულისპირი? იმიტომ, რომ სხეულის ამ მიდამოების კანში არის ისეთი მგრძნობელობის ნერვული დაბოლოებები, რომელთა შეხებაც მამაკაცში სიძვის მოთხოვნილებას (აგზნებას) იწვევს. ასეთივე შედეგს იძლევა მათი შეხედვაც. როგორც თვითმხილველები აღწერენ, მორცხვობის გრძნობით დაჯილდოვებული ყოფილან ყოვლადწმიდა ღვთისმშობელი დედა, თამარ მეფე, ქეთევან დედოფალი (წამებული). მაინც რა არის მორცხვობის გრძნობა და რა საჭიროა ის? ბრძენი ადამიანები – იმერეთის ეპისკოპოსი გაბრიელი (ქიქოძე) და წმიდა იოანე კიბისაღმწერელი წერენ, რომ მორცხვობის გრძნობა – ეს არის ღვთის მიერ ქალისათვის მომადლებული ნიჭი (განცდა), რომელიც იცავს მას გარყვნისაგან. დედამ და პედაგოგმა მორცხვობის გრძნობა ბავშვში პატარაობიდანვე უნდა განამტკიცოს შესაბამისი ჩაცმულობით, პირადი მაგალითით, კეთილი დარიგებით. მწერლები ყველა დროში ქებით მოიხსენიებენ ამ სათნოებას ქალისას – მორცხვობას. ძველ აღთქმაში (თავი 25) ისუ ზირაქი ქებით ამკობს მორცხვობის ნიჭს ქალისას. გაბრიელ ეპისკოპოსი ღვთის დედის დახასიათებისას წერს: „უმთავრესი და უმშვენიერეი თვისება ყოვლადწმიდისა ღვთისმშობელისა იყო მისი ქალწულებრივი გრძნობა, სიწმიდე, კრძალვა, სიმორცხვე; მთელი თავისი სიცოცხლის განმავლობაში იგი იყო შემკული და დაცული ქალწულებრივი სიწმინდით, კრძალვით, მორიდებითა და სიმდაბლით. ყოველი ქრისტიანი ქალი უნდა უყურებდეს და ჰბაძავდეს ესრეთსა ხასიათსა ყოვლადწმიდისა ღვთისმშობლისასა“. რატომ აქვთ ქართველ ქალებს გამომწვევად ჩაცმის სურვილი? მიმბაძველობის გამო. ტყვიასავით ეშინიათ, რომ საზოგადოებამ არ უწოდოს მათ „ძველმოდური“, „ჩამორჩენილი“, ხოლო როგორია შეყვარებული მამაკაცის ფსიქოლოგია, კარგად არის გადმოცემული ერთ ქართულ სიმღერაში: „ო, რომ შემეძლოს თბილისის ღამეს, შემოგახვევდი სახეზე ჩადრად, რომ სილამაზე, მშვენება შენი, ჩემს მეტს არავის არ დაენახა“. მაშ, რატომ არ უკრძალავს ზოგიერთი მამაკაცი თავის მეუღლეს გამომწვევად ჩაცმას (თუმცა გულში კი იტანჯება და ფორიაქობს, რადგან იცის, რომ მასთან გულში მრუშობენ მილეთის კაცები)? ზოგიერთი ცოლის ასეთ საქციელს იმიტომ ითმენს, რომ ამაში „ქრთამს“ იღებს. გვაგონდება ნიკო ლორთქიფანიძის ნოველა „სოფლის აშიკი“, როდესაც აღელვებული და ღირსებაშელახული ქმარი კაცს, რომელმაც მის ცოლს შეურაცხყოფა მიაყენა, სასამართლოში უჩივლებს, მაგრამ შემდეგ ქრთამს აიღებს და ამის გამო საჩივარს გააუქმებს. თანამედროვე მამაკაცისთვის ქრთამი არის საზოგადოების ერთი ნაწილის აზრი მის შესახებ, რომელიც მას ცოლის ასეთი საქციელის მოთმენის გამო „ძველმოდურს“ კი არა „თანამედროვეს“ უწოდებს. ტანჯვას და სულიერ აფორიაქებას ორგანიზმი ხანგრძლივად ვერ უძლებს, იფიტება და ადამიანისაგან დამოუკიდებლად, მასში ამოქმედდება თავდაცვის ინსტიქტი, რომელიც მიმართულია მეუღლის სიყვარულის შესუსტებისაკენ. როცა არ გიყვარს, არც იტანჯები. განა შეიძლება სიყვარულის დიდი გრძნობის რაიმეზე გაცვლა? მრავალი თანამედროვე მწერალი დადებითად აფასებს ქალის მორცხვობის გრძნობას. მაგალითად, ამერიკელი მწერალი, ნობელის პრემიის ლაურეატი ჯონ სტეინბეკი თავის წიგნში „ზამთარი ჩვენი მღელვარებისა“ სიმპათიით აღწერს 15 წლის ქალიშვილის მორცხვობის განცდას ასაკთან დაკავშირებული გარეგნობის შეცვლის გამო. როდესაც ადამიანი რაიმე მიზეზის გამო გაურცხვდება, გრძნობს რა ამას, ის ცდილობს სხვაც დაიმსგავსოს და შექმნას შესაბამისი საზოგადოებრივი აზრი. მორიდებულსა და მოკრძალებულ ადამიანს დასცინის, უწოდებს მას „კომპლექსიანს“, „ჩამორჩენილს“ და სხვ. აი, რას წერს მსოფლიოს დიდი მოძღვარი ბასილი დიდი ასეთი ქცევის ქალებზე პირველი ფსალმუნის განმარტებისას: „ეს უსჯულონი ცდილობენ, რომ საკუთარი ბიწიერება ყველას გადასდონ, ყოველ ღონეს ხმარობენ, რაც შეიძლება ბევრი დაიმსგავსონ, რათა ცოდვა საერთო გახდეს და ამ გზით ლანძღვას დააღწიონ თავი. ამას კი მართლა უნდა ვერიდოთ, რადგან ცოდვილთან ხანგრძლივი ყოფნით სულში რაღაც გამოუსწორებელი ჩვევები ყალიბდება“. აი, როგორი ყოფილა ადამიანის ფსიქოლოგია! თანამედროვე ქართველი ქალის ბუნებასა და ჩაცმულობას შორის შეუსაბამობა არსებობს. ქართველი ქალი თავისი ბუნებით წესიერია, პატიოსანია. მასში საუკუნეების მანძილზე ჩადუღაბებული ზნეობრივი ქცევა, ტანსაცმელი კი (მიმბაძველობის გამო) ურცხვი ქალისა აცვია. ცნობილია, რომ გარემო გავლენას ახდენს ადამიანზეც. გამომწვევი ტანსაცმლის ჩაცმა იმიტომ არის საშიში, რომ მას ერთი მეტად შემპარავი თვისება აქვს: ის თანდათან, ნელ-ნელა ცვლის ადამიანის ბუნებას და თუკი ქართველი ქალი განაგრძნობს ასე ჩაცმას, მაშინ მისი ბუნება აუცილებლად მისი ჩაცმულობის შესაბამისი გახდება და ის გაურცხვდება. გამომწვევად ჩაცმა მასში თანდათან ჩაკლავს ღვთის მიერ ბოძებულ ნიჭს (განცდას), რომელიც მას გარყნისაგან იცავს, ხოლო თუკი ადამიანი ბუნებით გაურიცხვდა, წესიერი ჩაცმულობა მას ვეღარ გამოასწორებს. ამიტომ არის გამომწვევად ჩაცმა დანაშაული, რომელიც მიმართულია საკუთარი თავის წინააღმდეგ. რა გავლენას ახდენს გამომწვევად ჩაცმა გარშემო მყოფებზე? 1. მე-20 საუკუნის ათონელი ბერი პაისი წერს: „როცა დედა მოკრძალებულად არ იცვამს, ის თავისი ქცევით სულიერად აღატაკებს ბავშვს“. გთხოვთ, დააკვირდეთ და ერთმანეთს შეადაროთ ორი ქცევა: როდესაც გაცეცხლებული მამაკაცი მეორეს შეაგინებს „შენი დედაო...“. ის ამ დროს აღლევებულია, სიტყვებს ვერ არჩევს და მისი ერთადერთი მიზანია, რაც შეიძლება მეტად ატკინოს გული მოწინააღმდეგეს. ამჟამად თბილისში ძალიან გავრცელდა მეტად შემაძრწუნებელი გინება „ჩემი დედა...“, რომელსაც მშვიდი სახით წარმოთქვამენ ახალგაზრდები „დედას გეფიცების“ ნაცვლად, როდესაც სურთ, თავისი სიმართლე დაუმტკიცონ თანამოსაუბრეს. ბოლომდე მიუწვდომელია, რა აზრები აღეძვრება ვაჟიშვილს, როდესაც გამომწვევად ჩაცმულ დედას ხედავს. რთულია ადამიანის ფსიქოლოგია, აღნიშნული ფაქტი კი მეტად დასაფიქრებელი და გასაანალიზებელი. გამომწვევად (ურცხვად) ჩაცმა დაუშვებელია სახლშიც, ოჯახის წევრების წინაშეც, შვილებთან, მამასთან, ძმასთან. ალბათ, უმიზეზოდ არ წარმოშობილა ეს შემზარავი გინებაც. რადგან ყოველ წარმოთქმულ სიტყვას სათანადო წარმოდგენაც ახლავს, დიდი ხანია, საგანგაშო ზარი უნდა ჩამოგვეკრა ექიმებს, ფსიქოლოგებს, პედაგოგებს... 2. თავისი ბუნებით ქართველი ადამიანი საკმარისი ტემპერამენტით ხასიათდება და ბუნებრივი ბიოლოგიური ლტოლვის ხელოვნურ გაძლიერებას არ საჭიროებს. ამას ერთი შეხედვით განაპიროებებს ჩვენი ქვეყნის გეოგრაფიული ადგილმდებარეობა, კლიმატი, კვების ხასიათი, მეორე მხრივ – ჩვენი ზნეობრივი ცხოვრების წესი. გამომწვევად ჩაცმული ქალის დანახვა განსაზღვრულ ემოციურ განცდას აღძრავს მამაკაცში, რომელიც თავის მხრივ, იწვევს ორგანოებისა და ორგანოთა სისტემების გაძლიერებულ მუშაობას, ჰორმონების უმიზეზოდ გამოყოფას; ასე გრძელდება საათების განმავლობაში, რაც იწვევს ადამიანის გადაღლას, ცვეთას და მისი ჯანმრთელობის შერყევის მიზეზიც შეიძლება გახდეს. განსაკუთრებით ცუდად მოქმედებს ასეთი სანახაობა ბავშვებსა და მოზარდებზე. 3. ცნობილია, რომ ყოველი საქმის სრულფასოვნად შესრულებას შესაბამისი განწყობა ესაჭიროება, ხოლო სათანადო განწყობასთან ერთად აუცილებელია შესაბამისი გარემო პირობები. განა შეიძლება მუყაითად იმეცადინოს ახალგაზრდამ მისაღები გამოცდებისათვის, თუკი იგი გადაწყვეტს, რომ იმუშაოს არა მყუდრო ოთახში, არამედ ზღვის პირას ჩრდილში მდგარ მაგიდასთან, სადაც შორიახლოს ადამიანები ბანაობენ? ასეთ პირობებში ვერც მეცნიერი დაწერს სერიოზულ ნაშრომს. გამომწვევად ჩაცმული ქალი დილიდანვე უარყოფითად მოქმედებს სამუშაოზე მიმავალი ყოველი პროფესიის ადამიანზე და ცვლის მათ განწყობას. ამ ზემოქმედების გამო მოწაფესა და სტუდენტს აღარ ეძლევა სწავლაზე ყურადღების კონცენტრაციის საშუალება, ბევრი მუყაითი ახალგაზრდა შეიძლება კალაპოტიდან ამოვარდეს (შრომისმოყვარე შვილის აღსაზრდელად კი მშობელმა ძალიან დიდი შრომა გასწია)! ნებისმიერ დაწესებულებაში გამომწვევად ჩაცმული ქალი არასამუშაო ატმოსფეროს, არასამუშაო განწყობილებას ქმნის, აბრკოლებს მუშაობას, ღლის ადამიანებს. 4. ადამიანისათვის გარემოსთან კავშირის დასამყარებლად აუცილებელია თავის ტვინი. ეს არის ურთულესი და უნატიფესი ორგანო, რომლის ნორმალურ მუშაობაზე დამოკიდებულია ცოცხალი ადამიანის ფიზიკური და სულიერი მდგომარობა. თავის ტვინის უჯრედები მეტად მგრძნობიარეა და ამიტომ მათ ნორმალურ მუშაობაზე ზეგავლენის მოხდება მრავალ ფაქტორს შეუძლია. თავის ტვინის უჯრედები განსაზღვრული თვისებების მატარებელია. მას ახასიათებს აგზნებისა და შეკავების პროცესების განვითარების უნარი, ახასიათებს ადაპტაცია, ანუ შეგუება სხვადასხვა სახის ფიზიოლოგიურ გამღიზიანებელთან, ახასიათებს დაღლა და მრავალი სხვა თვისება. თავის ტვინის ნორმალურ მუშაობაზეა დამოკიდებული ადამიანის გუნება-განწყობილება, სულიერი წონასწორობა, ორგანიზმში არსებული ყველა ორგანოს ნომალური ფუნქციონირება, ჯანმრთელობა, მშობლიური (გამრავლების) და თავდაცვის ინსტინქტების ნორმალურ მდგომარეობაში შენარჩუნება. ერთი სიტყვით, თავის ტვინი მეტად სათუთი და გასაფრთხილებელი ორგანოა. ამიტომ არის, რომ კულტურული ქცევის ესა თუ ის წესი თავის ტვინის ნორმალურ მდგომარეობაში ყოფნის შენარჩუნებას ემსახურება. ჩვენ აქ ყველა წესს არ ჩამოვთვლით და მხოლოდ შეუფერებელი ჩაცმულობის ზეგავლენაზე ვისაუბრებთ. უფრო დაწვრილებით განვიხილოთ ადაპტაციის ანუ შეგუების თვისება, რადგან მას უშუალო კავშირი აქვს იმ საკითხთან, რომელსაც ჩვენ განვიხილავთ. ადაპტაცია – ეს არის ორგანიზმის თვისება, შეეგუოს ხანგრძლივად მოქმედ გამღიზიანებელს. ადაპტაცია, ანუ შეგუება ახასიათებს გრძნობათა ორგანოებსა და თავის ტვინს. მისი დანიშნულებაა დაიცვას ნერვული უჯრედები გამოფიტვისაგან, რასაც განგრძლივი აღგზნება იწვევს. ადამიანის მიერ ეს პროცესი სუბიექტურად აღიქმება, როგორც მიჩვევა და გამოიხატება იმაში, რომ მკვეთრად სუსტება მგრძნობელობა ხანგრძლივად მოქმედი გამღიზიანებლის მიმართ. მაგალითად, ყველას შეუმჩნევია, რომ იმ ოთახში შესვლისას, სადაც ეწევიან, თავდაპირველად ადამიანი შეიგრძნობს თამბაქოს სუნს, რამდენიმე ხნის შემდეგ კი ვეღარ გრძნობს მას, ეჩევა. ასევე, თუ სამზარეულოში წვეთავს ონკანი, თავდაპირველად გვესმის წვეთების ხმა, შემდეგ ვეჩვევით და აღარ გვაწუხებს. ასეთივე ადაპტაცია, ანუ მიჩვევა ვითარდება გრძნობათა ორგანოებში და თავის ტვინში, როდესაც მამაკაცი თითქმის მთელი დღის განმავლობაში, სახლშიც, ქუჩაშიც, ტრანსპორტშიც და სამსახურშიც უყურებს გამომწვევად ჩაცმულ ქალებს. თავის ტვინის უჯრედებში ადაპტაციის, ანუ შეგუების პროცესის განვითარების გამო ვითარდება მიჩვევა, ანუ ძლიერ ინტიმურ გამღიზიანებლებზე მგრძნობელობის მკვეთრი დაქვეითება, რაც დასაჭურისების ტოლფასია. ამას კი ძალიან მტკივნეულად განიცდიან განსაკუთრებით ახალგაზრდა ასაკის მამაკაცები. ეს იწვევს მათ პოტენციურ შესაძლებლობებეში დაურწმუნებლობის შეგრძნებას, რაც, თავის მხრივ, განაპირობებს მათი ნერვული წონასწორობის დარღვევას, გაღიზიანებას, ზოგჯერ აგრესიულობას, ზოგჯერ კი დეპრესიულ მდგომარეობას, შრომის უნარის დაქვეითებას, პათოლოგიური მიდრეკილებების განვითარებას, უბიძგებს ცოლის ღალატისაკენ და სხვ. (ადაპტაციის მოხსნა ხდება მისი გამომწვევი გამღიზიანებლებისაგან ხანგრძლივი დროით დასვენების შემდეგ). გამოდის ქუჩაში გამომწვევად ჩაცმული ქალი. მოდის ის მიამიტი გამომეტყველებით, რადგან გაუცნობიერებლობის გამო გულწრფელად სჯერა, რომ სწორად იქცევა, ფიქრობს, რომ თავისუფალია. ეს მართლაც ასეა, მაგრამ მას ავიწყდება, ერთი მნიშვნელოვანი რამ, რომ ადამიანს არა აქვს უფლება თავისი თავისუფლებით მეორე ადამიანის თავისუფლება შეზღუდოს, ე.ი. არა აქვს უფლება თავისი ქცევით ავნოს მეორე ადამიანს. ამას ადამიანის უფლებების დარღვევა ჰქვია. ყოველ ადამიანს აქვს უფლება იყოს ჯანმრთელი, ჰქონდეს ნორმალური ფიზიოლოგია და ფსიქიკა. გამომწვევად ჩაცმა – ეს არის ქალის ძალადობა მამაკაცზე, რადგან იქმნება ისეთი მდგომარეობა, როდესაც მამაკაცი თავს ვერ იცავს ამ მავნე ზემოქმედებისაგან. ტელევიზიით გადაცემული არასასურველი სანახაობისაგან მას შეუძლია თავის დაცვა იმით, რომ გამორთოს ტელევიზორი, მაგრამ ქუჩაში და სამსახურში თვალახვეული ხომ ვერ ივლის? აგრერიგად ჩაცმულ ქალს ჰგონია, რომ არავის არაფერ უშავებს. სინამდვილეში კი თავისი დაუფიქრებელი ქცევითა და მიმბაძველობით იმ ტოტს ჭრის, რომელზეც ზის, რადგან სიყვარულის გრძნობას მისდევს მოსაკლავად. ნამდვილი (თავგანწირული) სიყვარული არის ის, რაც ძალას აძლევს ადამიანს, იგი აძლევს ადამიანის სიცოცხლეს აზრსა და ხალისს. სიყვარულის გარეშე ხომ სიხარულისა და ბედნიერების ნამდვილი განცდა არ არსებობს! ამიტომ თუკი ქალი თავისი ქცევით ხელს შეუშლის ამ გრძნობის განვითარებას და ამის გამო უბედურს გახდის ადამიანებს – ამაზე დიდი დანაშაული რა უნდა იყოს? ქართველი ქალი სინამდვილეში სიყვარულისაკენ ისწრაფვის, მაგრამ სატელევიზიო მდარე დონის ფილმებისა და სხვა ობიექტური მიზეზების გამო მამაკაცში სიძვის მოთხოვნილების აღძვრას სიყვარულს უწოდებს, თავს იტყუებს, თუმცა მან კარგად იცის, რომ „სიყარული სხვა რამეა, არ სიძვისა დასადარი“. ამიტომ ასეთმა ქცევამ ადამიანს არ მოუტანა სულიერი სიმშვიდე და სიხარული, პირიქით, დღეს ვინც ცუდად სარგებლობის შემოქმედის მიერ ბოძებული დროებითი უპირატესობით – სინორჩით, ან სილამაზით, ის ხვალ თვითონვე აღმოჩნდება მოტყუებული ან მიტოვებული მეუღლის როლში. ქალურობა – ეს კეკლუცობა და მამაკაცში სიძვის მოთხოვნილებების გამოწვევაში დაოსტატება როდის. ასეთ ქცევას ქართულად დღესაც იგივე სიტყვა შეესაბამება, რომელსაც სულხან-საბას ლექსიკონში ვხვდებით. ქალურობა – ეს კდემამოსილი და მოკრძალებული ქცევაა; ქალურობა – ეს პატიოსანი და შრომისმოყვარე ქცევაა; ქალურობა – ეს პატიოსანი და შრომისმოყვარე შვილების აღზრდაა; ქალურობა – ეს უღალატო და ერთგული ცოლობაა. წმინდა იოანე ოქროპირი დაწვრილებით აგვიწერს იმ ტრაგიკულ შედეგს, რაც მოჰყვება გამომწვევი ქცევისა და ჩაცმულობის ქალის დანახვას: „თუმცა შენ არ გიმრუშია საქმით სცენაზე გამოსულ მეძავთან, მაგრამ გქონდა კავშირი მასთან სურვილით და არა მარტო იმ დროს იმრუშე, როცა სპექტაკლს უყურებდი, არამედ მაშინაც, როცა დამთავრდა წარმოდგენა. შენ წახვედი სახლში, მაგრამ გაგყვა ამ მეძავი ქალის სახება, მისი ხმა, მისი სამოსი, მისი გამოხედვა, მისი მიხვრა-მოხვრა, მისი სხეული და შენ დაბრუნდი სახლში მთლად დასერილი მრუშული ვნებით. აქედან არ მოდის უთანხმოებანი სახლში? აქედან არ იწყება უზნეობა? აქედან არ იწყება გახეთქილება ცოლსა და ქმარს შორის? აქედან არ მოდის კამათი და ჩხუბი? აქედან არ იბადება ათასი უსიამოვნო ამბავი? რამეთუ, როდესაც შენ, დატყვევებული იმ მეძავი ქალის სახებით, მოდიხარ სახლში, ცოლი უკვე უსიამოვნოდ გეჩვენება, შვილები – აუტანლად, ოჯახის სხვა წევრებზე კი ლაპარაკიც ზედმეტია; საქმე, რომელსაც ემსახურები, გეზარება, აუტანელი ხდება. მიზეზი ყოველივე ამისა ის არის, რომ თეატრიდან სახლში მარტო როდი ბრუნდები, შენ მოგყავს მეძავი ქალი, არა პირდაპირ, აშაკარად, არამედ გონებაში, შენს წარმოდგენაში. მიდიხარ სახლში ბაბილონის ქურაზე უფრო გახურებული და ანთებული მრუშული ვნებით, და ამის შემდეგ ყველაფერი თავდაყირა დგება სახლში. როგორც ციებ-ცხელებით შეპყრობილი ავადმყოფი, უმიზეზოდ ეჩხუბები ყველას, გვერდზე მყოფთ, უკმაყოფილო ხარ ყველაფრით, ასევე ამ საშინელი სენით დასერილი კაცი უმაყოფილოა სახლში, ჩხუბობს, ყვირის, ითხოვს წესრიგს და ა.შ... ეს ძალიან მძიმე საქმე და განუკურნებელ ავადმყოფობას იწვევს. მე იმიტომ ვწუხვარ, რომ თქვენ, თეატრიდან დაბრუნებული, ვერ გრძნობთ ამ ავადმყოფობას და გაიძახით, არაფერი გვევნო, უვნებლად დავბრუნდით შინო. სინამდვილეში კი მრუშული ვნებით ანთებული ივლით ყველგან, სადაც წახვალთ ამ სანახაობის შემდგომ“. ძალიან მძიმე არ არის სატარებლად ადამიანის სუსტი მხრებისთვის ასეთი დიდი დანაშაული? ზოგიერთს დანაშაულად (ცოდვად) მხოლოდ უკანონო ინტიმური კავშირი მიაჩნია და მას ინანიებს მხოლოდ. და რადგან უწესოდ დღეს ძალიან ბევრს აცვია, ამას ცოდვად აღარ თვლის. დღეს საქართველოში ვწუხვართ ეკონომიკური სივიწროვის გამო, მაგრამ კულტურულ ქცევასა და ზრდილობიან საუბარს ხომ ფული არ სჭირდება... ქალების შეუფერებელი ჩაცმულობისადმი მამაკაცების მხრიდან თავისი ობიექტური დასაბუთებული დამოკიდებულების გამოხატვა აუცილებელია. ბევრი რამ არის დამოკიდებული ოჯახის მამაზე. ის ყოველმხრივ უნდა ეცადოს, რომ მეუღლეს, ქალიშვილს ან დას შეუფერებლად არ ეცვას. მოსიყვარულე მეუღლე და შვილი ხომ ოჯახის უფროსის თხოვნას აუცილებლად ყურად იღებს. ახლა განვიხილოთ, თუ რამდენად უვნებელია შარვლის ჩაცმა ქალისათვის და მის გარშემო მყოფთათვის, ანუ არის თუ არა ეს კულტურული საქციელი. შარვალი – მისი საქმიანობისა და ანატომიური აგებულების გამო – მამაკაცის შესაფერისი ტანსაცმელია. ჩაიცვამს თუ არა ქალი შარვალს, მას მაშინვე ეკარგება ქალური სინაზე (სინაზე სულაც არ გამორიცხავს იმას, რომ ქალი არ უნდა იყოს მხნე). ჩაიცვეს მასობრივად ქართველმა გოგონებმა და ქალებმა შარვალი და საოცრად დაუშნოვდა გარემო. ქალის ქცევა, მისი ბუნება, როგორც მოსალოდნელი იყო, თანდათანობით შეცვალა შარვლის ჩაცმამაც. შარვალმა ქალი გააუხეშა. იგი სიარულისას ადგამს მამაკაცურად დიდ ნაბიჯებს, შეეცვალა დგომისა და ჯდომის მანერა, მრავალი ეწევა სიგარეტს, გახშირდა მეტყველებისას უცენზურო, ჟარგონული სიტყვების ხმარება. ყველაფერმა ამან განაპირობა მამაკაცებში ქალების მიმართ უპატივცემულობის განვითარება, მათდამი ინტერესის დაქვეითება, ბიოლოგიური ლტოლვის შესუსტება. სოფელში ქალს მრავალგვარი სამუშაოს შესრულება უწევს: წველის ძროხას, აბალახებს მას, წყაროდან მოაქვს წყალი, ბაღ-ბოსტანში თოხით მუშაობს და სხვ. არ ყოფილა შემთხვევა, რომ ქალს დაეჩივლოს, კაბა ხელს მიშლის მუშაობაში, ნეტავი შარვალი მეცვას მამაკაცივითო. გასათვალისწინებელია ისიც, რომ სჯულის კანონი ბრძანებს: „თუ ვინმე დედაკაცმა მოჩვენებითი მოღვაწეობისათვის შეიცვალოს სამოსელი და სადედაკაცო სამოსელის ნაცვლად სამამაკაცო ჩაიცვას შეჩვენებულ იყოს“. განა ადამიანის ფიზიოლოგია და ფსიქიკა ყველაზე უკეთ შემოქმედმა არ იცის? ჩაცმულობა რომ უმნიშვნელო რამ იყოს, კანონის რანგში ხომ არ იქნება ეს მოთხოვნა აყვანილი? თუ თუკი ღმერთი შეგაჩვენებს, სიხარულს როგორღა ეღირსები? როგორც ამჟამად სასულიერო პირები ამბობენ, სიცივისაგან თავის დასაცავად, თუკი სურვილი აქვს, ქალს შეუძლია ჩაიცვას შარვალი კაბის შიგნით, ისე, რომ გარედან არ გამოჩნდეს. ადამიანების ანატომიურ აგებულებაში განსხვავებულობა მათ ჩაცმულობაშიც უნდა აისახოს. ამაშია დიდი სიბრძნე, რადგან შეუფერებელი ჩაცმულობა თანდათანობით ცვლის ადამინის ბუნებას, ხელს უწყობს პათოლოგიური მიდრეკილებების განვითარებას. ქალი, რომელსაც აცვია შარვალი, ან ისეთი ვიწრო ტანსაცმელი, რომელიც იმეორებს სხეულის ფორმას, ტყუილად ინუგეშებს თავს, თითქოს შემოსილი დადიოდეს. იგივე ითქმის მამაკაცებზეც. როდესაც ასიათასმა მოწამემ ხატების შეურაცხყოფის მაგიერ ჯალათს თავი მიუშვირა მოსაკვეთად, მათ ამისათვის ძალას, ალბათ, რწმენისა და ღვთის სიყვარულის გარდა იმის შეგრძნებაც აძლევდა, რომ ასეთი საქციელით თავიანთ შთამომავლებს გააძლიერებდნენ რწმენაში და გადაარჩენდნენ. რას წარმოადგენდა ჩვენი წინაპარი, რომ ქართველი ადამიანი შეუმოსავი გაივლიდა ქუჩაში. სირცხვილის გრძნობა გიპყრობს ადამიანს, როდესაც წარმოიდგენ, რომ შესაძლოა ფერეიდნელი ქართველები ჩამოვიდნენ საქართველოს სანახავად. ისინი ხომ თავიანთი სჯულის პატივისცემის ნიშნად ჩადრის ტარებას ითმენენ. ადამიანმა მოდის შესაბამისად უნდა ჩაიცვას. მაგალითად, თუ მოდაში მრგვალი საყელოა, თუკი სურვილი აქვს, ატაროს მრგვალი და არა სხვაგვარი. მაგრამ, როდესაც ისეთ მოდას გთავაზობენ, რომელიც შეცვლის შენს ზნეობას, ბუნებას, ასეთი მოდელი მიუღებელი უნდა იყოს ყოველი ადამიანისათვის. საქართველოში გამომწვევად ჩაცმა და ასევე ქალისა და მამაკაცის ტანსაცმლის აღრევა ყოველთვის უკულტურო საქციელად ითვლებოდა. როდესაც ხალხის დიდ ნაწილს შეუფერებლად აცვია და უზნეოდ იქცევა, განათლებული, მცოდნე და მორწმუნე ადამიანისათვის მიუღებელია დაუფიქრებელი მიმბაძველობა და ასეთი პრიმიტიული, ყოვლად გაუმართლებელი და დაუსაბუთებელი მსჯელობა: „ყველა ასე იქცევა“ ანდა „ყველას ასე აცვია და მეც უნდა ჩავიცვაო“. როდესაც ადამიანს აქვს ცოდნა, მაშინ მან იცის, თუ რა არის არასწორი და რა არის სწორი. ადამიანი არ შეცდება, თუ იგი ყოველივე ახლად შემოთავაზებულს განიხილავს ზნეობრივი კანონების შუქზე, რომელთა ჭეშმარიტება ამჟამად მეცნიერულად არის დასაბუთებული (მოვიგონოთ ისიც, რომ მსოფლიო წარღვნისას მხოლოდ მართალი ნოე გადარჩა). ქართველი ადამიანი ყოველთვის გამოირჩეოდა გამოვნებიანი, და ამავე დროს ასაკის შესაფერისი ჩაცმულობით. „ყოველი ასაკი ხომ თავისებურად მშვენიერია“. ასევე, თუთიყუშივით აჭრელებული ტანსაცმლის ტარება დიდისთვისაც და პატარისთვისაც მიუღებელი იყო. თანამედროვე ჩაცმულობის მოდა ადამიანებს უზნეო ყოფაქცევისაკენ უბიძგებს. გარდა ამისა, მოგვიანებით, ადაპტაციის ანუ შეგუების პროცესის განვითარების გამო მამაკაცებში იწვევს ქალებისადმი ბიოლოგიური ლტოლვის დაქვეითებას, რაც, როგორც უკვე აღვნიშნეთ, დასაჭურისების ტოლფასია. გულკეთილი, ჭკვიანი, თვალებმზიანი ქართველი ქალი, ასიათასი მოწამის, თამარისა და ქეთევანის შთამომავალი, ჯერ ურცხვი არ გამხდარა, მასში საუკუნეების მანძილზეა ჩადუღაბებული ზნეობრივი ქცევა. მას უზნეო ქალის ნიღაბი უკეთია მხოლოდ, რომელსაც მრავალი მათგანი სულიერი ტკივილის ფასად ირგებს, რათა თანამედროვე გამოჩნდეს. მთავარია, მოსალოდნელი საფრთხე შეიგრძნონ, ნიღბის მოხსნა კი ადვილია, თუკი ადამიანი ამას მოისურვებს. მაშინ საზოგადოების პატივისცემას დაიმსახურებენ. მოკრძალებულობა და კდემამოსულება სამკაულია ქალისა. მამაკაცს მოსწონს ასეთი თვისებების ქალი ცოლად, რადგან, მწერალ მარიკა ბარათაშვილის ერთი პიესის გმირისა არ იყოს, არავის არ უნდა „ფრონტი გახსნას“ ოჯახში. მორიდებულობა ხომ გარშემო მყოფთა პატივისცემასაც გულისხმობს. საქართველოში უამრავი ადამიანია უმაღლესი განათლებით. ალბათ, მოსახლეობის ნახევარზე მეტს სამედიცინო განათლება აქვს მიღებული. ეს ძალიან სასარგებლობა, მაგრამ სასურველია ეს განათლება აისახოს ჩვენი ცხოვრების წესში, ჩვენს ქცევაში. ნეტავი ყველა ქართველს ენახა ის მტკაველის სიგრძე და თითის სიმსხო გვერდებჩასწორებული ლურსმანი (სამსჭვალი), რომლითაც ხის ძელზე მიაჭედეს მაცხოვარი (ეს სიწმინდე ერთ-ერთი წირვის შემდეგ გამოიტანეს სიონის საკათედრო ტაძარში). მისი ნახვისას ნათლად წარმოიდგენ, თუ როგორ გაგლიჯა ამ მსხვილმა ლურსმანმა კუნთები და სისხლძარღვები, როგორ იტანჯებოდა მაცხოვარი შენი გადარჩენისათვის, შენი სიყვარულისათვის. გონების თვალით თითქოს ხის ძელთან სისხლის გუბესაც ხედავ. ამის შემხედვარე თვალაცრემლებული მორწმუნე ადამიანს უდიდესი სირცხვილისა და სინანულის გრძნობა გიპყრობს შენს მიერ ჩადენილი ყოველი ისეთი საქციელისა და წარმოთქმული სიტყვის გამო, რომელიც მოსაწონი არ იქნებოდა უფლისათვის და გულს ატკენდა მას. ბავშვში ამა თუ იმ ჩვევის გამომუშავებაში თავიდანვე უნდა მიაქციოს ყურადღება მშობელმა. რადგან ჩვევა – ეს არის გაავტომატურებული პირობითი რეფლექსი, ამიტომ ერთი ჩვევის შეცვლა მეორეთი, ანუ ერთი ჩვევის შეცვლა მეორეთი, ანუ ერთი გამომუშავებული პირობითი რეფლექსის შეცვლა მეორეთი – იოლი არ არის, ეს მტკივნეული პროცესია. მშობელმა თავიდანვე უნდა მიაქციოს ყურადღება შვილების ჩაცმულობას, საქმიანობას, მიიღოს მონაწილეობა მისი პროფესიის შერჩევაში (ბავშვის სქესის გათვალისწინებით) და თუ შეამჩნევს, რომ გოგონას ბიჭური თამაშობანი მოსწონს, ან ბიჭუნა თოჯინებით ერთობა – რჩევისათვის უნდა მიმართოს ექიმს (ენდოკრინოლოგს). გოგონას თავიდანვე კაბა უნდა ჩავაცვათ, ე.წ. „პიჟამო“ გრძელი, ფოფიალა ღამის პერანგით შევცვალოთ; შესანიშნავია, როდესაც მოსწავლე გოგონა ატარებს ნაწნავს. ბავშვს უნდა ვასწავლოთ, რომ სადაც არ უნდა იყოს: ძველბურ ურემზე დაჯდება თუ თანამედროვე ბოინგის ტიპის თვითმფრინავში ჩაჯდება – მუხლისთავი მუხლისთავს არ უნდა დააშოროს და მუხლებზე კაბა უნდა ჩამოიფაროს. არა მარტო ბავშვის, არამედ ნებისმიერი ქალის სხვაგვარად მოქცევა გარშემო მყოფთა აბუჩად აგდებაა, მათი დამცირებაა, მამაკაცის ფიზიოლოგიისა და ფსიქოლოგიის გაუთვალისწინებლობაა და მას ცუდი შედეგი მოსდევს. ცოდო არ არიან ასეთ გარემოში გაზრდილი პატარა გოგო-ბიჭები, რომელთაც უსიყვარულობა და დასაჭურისება ელოდებათ? განა შეიძლება მამაკაცს პატივისცემა და მორიდება ჰქონდეს ისეთი ქალისა, რომელიც ადამიანის ფიზიოლოგიასა და ფსიქოლოგიას არაფრად აგდებს და თავისი ქცევით მის ჯანმრთელობას ვნებს? უპატივცემულობას უპატივცემულობით პასუხობენ და მამაკაცმაც (მიმბაძველობით) ჩაიცვა მოკლე შარვალი, უსახელო პერანგი. მრავალი კი გრძელ, მაგრამ მეტად ვიწრო შარვალს ატარებს. კულტურული მამაკაცები მანდილოსანთან საუბრისას პერანგის ღილს საყელოსთანაც კი იკრავენ. ტანსაცმლის მოდელიორს ადამიანის სულიერებაზე ზემოქმედების მძლავრი ბერკეტი უპყრია ხელთ. ეს მეტად საპასუხისმგებლო პროფესიაა და ადამიანისაგან დიდ განათლებას, ჭეშმარიტ რწმენას, შინაგან კულტურას, მაღალ ზნეობასა და კაცთმოყვარე გულს მოითხოვს (სასურველია, რომ ამ პროფესიის მსურველ აბიტურიენტისათვის უმაღლეს სასწავლებელში მისაღები გამოცდებისათვის საჭირო მოთხოვნები (კითხვები) ისე იყოს შედგენილი, რომ ადამიანის ამ თვისებების წარმოჩენა შეეძლოს). მრავალი თანამედროვე ტანსაცმლის მოდელიორი ფსიქოლოგიურ ომს უცხადებს ადამიანებს. ყოველ ომს ხომ ნგრევა და განადგურება ახასიათებს. მრავალი მათგანი ცდილობს დაანგრიოს ადამიანთა სწორი წარმოდგენა ჩაცმულობაზე და შესაბამისად – ქცევაზე, ცდილობს ჩაკლას ქალში ბუნებრივი მორცხოვბის გრძნობა, შესაბამისად – მოკრძალებული ქცევა. ზოგიერთი საბრალო მოდელიორი თავისი საქმიანობისას მხოლოდ ფულის მოგებაზე ფიქრობს და ღმერთის არსებობა დავიწყებული აქვს. ამას გვაფიქრებინებს ის, რომ მრავალი თანამედროვე მოდის ტანსაცმელში შეიგრძნობა მოდელიორის უსიყვარულო და უპატივცემულო დამოკიდებულება ადამიანებისადმი. ხშირად მათ მიერ შემოთავაზებული ტანსაცმლის მოდელი ქალს მხოლოდ გარკვეული მოთხოვნილების დამაკმაყოფილებელ საგნად წარმოაჩენს, ამით კი შეურაცხყოფს და ამცირებს ადამიანის ღირსებას. ადამიანის მიმართ უსიყვარულობის და უპატივცემულობის გამოვლინებაა ის, რომ მრავალი თანამედროვე მოდელიორი ქალებს ზაფხულში სთავაზობს შავი ფერის ტანსაცმელს. ფიზიკიდან ცნობილია, რომ ღია ფერის ტანსაცმლისაგან განსხვავებით, რომელიც ირეკლავს და ფანტავს ჯანმრთელობისთვის საშიშ მზის ულტრაიისფერ გამოსხივებას, შავი ფერი – ინტენსიურად შთანთქავს მას. ამიტომ ადამიანი, რომელსაც კანი დაფარული აქვს ღია ფერის ხალვათი ტანსაცმლით, სიცხეს ნაკლებად შეიგრძნობს. შეამჩნევდით, ზაფხულში ის ადამიანები უფრო წუხან ხოლმე სიცხის გამო, ვისაც ძალიან შილიფად აცვია. ყოველ ამინდში შესაფერის ტანსაცმელს ხომ დამცველი ფუნქცია აკისრია. თანამედროვე მოდა ქალებს სთავაზობს ზამთარში მოკლე ქურთუკს. არადა, თუ პალტო მოკლეა და მუხლებს არ ფარავს, ის ვერც იცავს მცირე მენჯის ღრუში განლაგებულ მნიშვნელოვან ორგანოებს გაცივებისაგან (როგორც ექიმები აღნიშნავენ და ექოსკოპიური გამოკვლევები ადასტურებენ, ძალიან გახშირდა ამ ორგანოების ანთების შემთხვევები მოზარდებშიც, რაც ადრე უიშვიათედი შემთხვევა იყო და რაც შეიძლება უნაყოფობის მიზეზი გახდეს). ხოლო მამაკაცებისათვის მოდელიორის მიერ შემოთავაზებული გრძელი (თითქმის კოჭებამდე) პალტო მათ ხელს უშლის გადაადგან მამაკაცური, ენერგიული ნაბიჯი. ზოგიერთი მოდელიორი ცდილობს მსგავსი და არა განსხვავებული მოდელის ტანსაცმელი შესთავაზოს ქალსა და მამაკაცს. ამით ისინი გარეგნულად ერთმანეთს ემსგავსებიან, ეს კი ფსიქოლოგიურად დიდ უარყოფით გავლენას ახდენს ზოგადად ქალისა და მამაკაცის ნორმალურ ურთიერთობაზე. გარდა ამისა, ასეთი ჩაცმულობა ხელს უწყობს მამაკაცის გაქალაჩუნებას, ხოლო ქალები მამაკაცურ თვისებებს (მიდრეკილებებს) იძენენ და თანდათანობით კარგავენ ქალურობას. მრავალი თანამედროვე მოდელიორი ახდენს ქალისა და მამაკაცის ტანსაცმლის ფერის აღრევას. ისინი მამაკაცებს სთავაზობენ წითელ, ყვითელ, იასამნისფერ, შინდისფერ, ღია მწვანე ფერის, ზოგჯერ კი მოჩითულ ტანსაცმელს და ყელსახვევს, რაც ქალის შესაფერია, რადგან სახეს სინაზეს აძლევს (ჩვენში მამაკაცებმა არა ერთი ფერის, არამედ მოჩითული პერანგებისა და ასეთივე ყელსახვევების ტარება დაიწყეს მიმბაძველობით გასული, მე-20 საუკუნის, 70-იანი წლებიდან). ჩვენ სრულიად არ ვფიქრობთ, რომ ამ ფსიქოლოგიურ ომს მოდელიორები მაინცდამაინც გაცნობიერებულად და მიზანდასახულად აწარმოებენ. შეიძლება ეს შედეგი იყოს სამედიცინო საკითხების, ადამიანის ფიზიოლოგიისა და ფსიქოლოგიის უცოდინარობისა. ადამიანის ქცევაზე და მიდრეკილებებზე დიდი ზეგავლენის გამო ჩაცმულობა არ არის უმნიშვნელო რამ. მისაღები ტანსაცმლის მოდელის შექმნა მოითხოვს სათანადო სამედიცინო განათლებასაც. ამისათვის მასობრივი წარმოებისათვის შემოთავაზებული ტანსაცმლის მოდელი ქვეყანაში სამედიცინო კონტრონს უნდა ექვემდებარებოდეს. შეუფერებელი ჩაცმულობა საზოგადოებისათვის ანგარიშის გაუწევლობასა და უპატივცემულობას გულისხმობს, მიუთითებს ადამიანთა ეგოიზმზე. ქრისტიანობისთვის ხომ უცხოა ეგოიზმი. მეგობრობა, სიყვარული და ეგოიზმი ურთიერთ შეუთვისებელი ცნებებია. ამიტომ ასეთ ჩაცმულობა ქართველების მეგობრობისა და სიყვარულის მაღალ გრძნობას უქმნის საფრთხეს. დღეს საქართველოში მრავალი ადამიანი პიროვნების თავისუფლებას არასწორად გაიაზრებს და უკულტურო ქცევას, ე.ი. ისეთ ქცევას, რომელსაც ზიანი მოაქვს საზოგადოებისათვის – პიროვნების თავისუფლებად აღიქვამს. სინამდვილეში ირღვევა გარშემო მყოფ ადამიანთა უფლებები. უკულტურო საქციელი დიდი დანაშაულია, რადგან ასეთ შემთხვევაში ადამიანი არღვევს საღვთო სჯულის ორი ძირითადი სწავლებიდან ერთს – „გიყვარდეს მოყვასი შენი“. ჩვენ ვამახვილებთ ყურადღებას შეუფერებელ ჩაცმულობაზე, როგორც ქალისა და მამაკაცის ნორმალური ურთიერთობის ჩამოყალიბების ერთ-ერთ ხელისშემშლელ ფაქტორზე იმიტომ, რომ ოჯახს სწორედ ისინი ქმნიან – ქალი და მამაკაცი. როდესაც მეუღლეები ერთმანეთს პატივს არ სცემენ და ანგარიშს არ უწევენ ერთმანეთის ფსიქოლოგიასა და ფიზიოლოგიას, ეს პირველ რიგში მათ სიყვარულის გრძნობაზე მოქმედებს, ჯერ ასუსტებს და შემდეგ კი მთლიანად გააქარწყლებს მას. ასეთ ოჯახში შვილებიც უსიყვარულონი და გულგრილები იზრდებიან. ამიტომ არის, რომ შეუფერებლად ჩაცმული ადამიანი სიყვარულის გრძნობის ჩაკვლას უწყობს ხელს. ისევე, როგორც ოჯახში, საზოგადოებაშიც, სადაც ერთმანეთს პატივს არ სცემენ და ანგარიშს არ უწევენ – გაუსაძლისი ხდება ცხოვრება. დღეს საქართველოში ადამიანები მიმბაძველობით თვითონვე ქმნიან ისეთ გარემო პირობებს, სადაც უკიდურესად ძნელია ერთგულებისა და ოჯახის სიმტკიცის შენარჩუნება; როდესაც ადამიანის ქცევა როგორც საკუთარი თავის, ასევე საზოგადოების საზიანოდ არის მიმართული, ასეთ მოქმედებას გონივრულს ვერ ვუწოდებთ და ასეთ ადამიანს – განათლებულს. ყოველი ადამიანი ანგარიშს უწევს საზოგადოებრივ აზრს. არავის არ სურს, რომ ის უწესობით გამოირჩეოდეს. ამიტომ ჩვენი საზოგადოების აზრი ქცევის ნორმებისა და ჩაცმულობის შესახებ უწინდელი უნდა დარჩეს. ე.ი. უნდა ემყარებოდეს ჭეშმარიტ რწმენას, ობიექტურ მეცნიერულ მონაცემებს, განათლებას და არა მიმბაძველობას, რაც არ უნდა მდიდრები და მრავალრიცხოვანი იყვნენ მისაბაძი ობიექტები. ჩვენ უნდა გვახსოვდეს, რომ საქართველოში ქალისა და მამაკაცის ტანსაცმლის აღრევა და გამომწვევად ჩაცმა ყოველთვის უკულტურობად მიიჩნეოდა. ახალი მოდის შექმნის სხვა გზაც არსებობს. მედიცინიდან ცნობილია, რომ ქალსაც და მამაკაცსაც ორივე სასქესო ჰორმონი გააჩნია. განსხვავება ის არის, რომ მამაკაცში სჭარბობს მამაკაცური ჰორმონი, ხოლო ქალებში – ქალური. მეცნიერებისათვის ცნობილია მრავალი გარეგანი ფაქტორი (რადიაცია, მაგნიტური ველი, ზოგიერთი ქიმიური ნივთიერება და სხვ.), რომელიც მოქმედებს ჰორმონალურ სისტემაზე. თუკი ასეთი ზემოქმედების გამო ზრდასრულ მამაკაცს დაერღვა ჰორმონალური წონასწორობა და შეუმცირდა მამაკაცური ჰორმონები, მას ეცვლება ფსიქიკაც: ატარებს ქალურ ვარცხნილობას, ზოგჯერ სამკაულს, იცვამს წითელ, ყვითელ, მოჩითულ და სხვა ნაზი ფერის ტანსაცმელს, თავზე იკრავს თავსაფარს („ბენდენა“), იცვამს მოკლე შარვალს (შორტებს), აჩენს შიშველ, ბეწვიან ფეხებს (რომელთა შეხედვაც სხვათა შორის, ქალებში ზიზღის მსგავს გრძნობას იწვევს), ირჩევს ქალურ პროფესიას (მაგალითად, საბავშო ბაღის აღმზრდელი) და სხვ. ქალები, ჰორმონალური წონასწორობის დარღვევისას იცვამენ მამაკაცურად, იკეთებენ ბიჭურ ვარცხნილობას, იტაცებთ მამაკაცური პროფესიები და საქმიანობა, ერთვებიან მამაკაცურ სპორტში (მაგალითად, ფეხბურთის თამაში) და სხვ. თუ ჰორმონალური წონასწორობის დარღვევის გამო ჩაცმულობა შეიცვალა რომელიმე პოპულარულმა მსახიობმა, ეს გაუცნობიერებელი საზოგადოების მიერ აღიქმება, როგორც ახალი მოდა და დაუფიქრებლად ბაძავს მას (ჰორმონალური წონასწორობის დარღვევის შედეგად ადამიანის ფსიქიკის შეცვლა გადმოცემულია სამედიცინო ინსტიტუტის სტუდენთათვის შედგენილ მრავალ სახელმძღვანელოში). ფიზიოლოგია სიტყვა-სიტყვით ნიშნავს მოძღვრებას ადამიანის ბუნების შესახებ. იგი შეისწავლის როგორც მთლიანი ორგანიზმის, ასევე ცალკეულ ორგანოთა სისტემების მუშაობის მექანიზმებს, იმ მექანიზმებს, რომელიც უზრუნველყოფს ორგანიზმის, როგორც მთლიანის არსებობას და მის ურთიერთობას გარემოსთან. ფიზიოლოგია საშუალებას გვაძლევს გამოვიკვლიოთ ამა თუ იმ დაავადების დროს ამ მექანიზმის დარღვევის მიზეზი და მისი ბუნება, განვსაზღვროთ ორგანიზმზე ზემოქმედების ის გზები და მეთოდები, რომელიც აღადგენს დარღვეულ ფუნქციას; ამიტომ ფიზიოლოგია მედიცინის თეორიული საფუძველია. ივ. ბერიტაშვილის ფიზიოლოგიური სკოლა უძლიერესია მთელს მსოფლიოში. აღნიშნულ დარგში ცოდნის გასაღრმავებლად საქართველოში ყოველი კუთხიდან ჩამოდიოდნენ და ახლაც ჩამოდიან მეცნიერები. ასევე, მთელს მსოფლიოშია აღიარებული გამოჩენილი ფსიქოლოგის დიმიტრი უზნაძის სწავლება განწყობის შესახებ. მისი სახელმძღვანელო ყველგან ყველა განათლებული ფსიქოლოგის სამაგიდო წიგნია. მეცნიერული გამოკვლევებით დადგენილი ფაქტები მხოლოდ ცნობისმოყვარეობის დაკმაყოფილებას როდი უნდა ემსახურებოდნენ, დაგროვილ ცოდნას ადამიანები პრაქტიკულად უნდა იყენებდნენ და მისით უნდა სარგებლობდნენ. დღეს მრავალი ადამიანი ცდილობს, ერთმანეთს წაბაძოს ჩაცმულობაში. თითქოს დაიკარგა პიროვნების ინდივიდუალურობა და თავისთავადობა. გარეგნობაში მთავარი ხომ გამომეტყველება და თვალების სილამაზეა. თვალების სილამაზე კი სულის სილამაზეზე არის დამოკიდებული, რადგან „თვალები ადამიანის სულის სარკეა“. ამიტომ თვალების გალამაზება ყველას შეუძლია, თუკი მოინდომებს. ამჟამად მრავალი მშობელი ბავშვს აცმევს არა ბავშვურად, არამედ დიდების მსგავსად, რაც არასწორია. საერთოდ, ბავშვს არ უნდა გავუმახვილოთ ყურადღება ჩაცმულობაზე, რადგან პატარაობიდანვე ყურადღების სწორად განაწილებას (რაც ქმნის სათანადო განწყობას) დიდი მნიშვნელობა აქვს პიროვნების ჩამოყალიბებაში (რაც ცალკე საუბრის თემაა). გარეგნობისადმი და ჩაცმულობისადმი არაზომიერი, გადაჭარბებული ყურადღება (რაც ამჟამად შეიმჩნევა ჩვენს საზოგადოებაში), სულიერად ფიტავს ადამიანს. საერთოდ კი მოდისადმი მონური დამოკიდებულება, ისევე, როგორც ყოველგვარი მონობა, ადამიანის ღირსების შემლახავია. განვიხილოთ, რამ განაპირობა ქალის გამომწვევი ტანსაცმლის მოდელის შექმნა. სხვაგვარად რომ ვთქვათ, რამ გამოიწვია ზოგიერთ ქვეყანაში მამაკაცის ქალისადმი ბუნებრივი ბიოლოგიური ლტოლვის დაქვეითება, ინდიფერენტიზმი, რამაც აიძულა ქალი მიემართა ამ ხერხისათვის (საქართველოში ასეთი ჩაცმულობა საჭიროების გამო კი არა – მიმბაძველობის გამოა გავრცელებული). თუკი ძველი დოკუმენტური მასალის მიხედვით ვიმსჯელებთ, უწინ გამომწვევად მხოლოდ ერთეულებს (მეძავებს) ეცვათ, ახლა ასეთი ტანსაცმელი მასობრივად აცვიათ. ყოველ მოვლენას თავისი გამომწვევი მიზეზი აქვს. ამ მოვლენასაც აქვს მიზეზი. ამ მოვლენის გამომწვევი მიზეზი არის ზოგიერთ ეკონომიკურად განვითარებულ ქვეყანაში ადამიანების მიერ რამდენიმე ათეული წლის წინ დაშვებული შეცდომა. გარკვეული როლი ითამაშა ადამიანის თავისუფალი ნების მცდარმა გაგებამაც. უშეცდომო ადამიანი არ არსებობს, მაგრამ ამ შეცდომას თავისი სიმძიმით ძნელად თუ შეედრება სხვა, თუ გავითვალისწინებთ იმ მძიმე შედეგს, რაც მას მოჰყვა. საქმე ის არის, რომ ზოგიერთ ეკონომიკურად განვითარებულ ქვეყანაში (ამერიკაში, დასავლეთ ევროპაში) უქორწინებლად ინტიმური კავშირი ქალსა და მამაკაცს შორის ბუნებრივ მოვლენად იქნა მიჩნეული და მას საზოგადოებრივი აზრი აღარ კიცხავდა. ამ ადამიანების მიერ მოხდა ღვთის მეშვიდე მცნების (კანონის) „არ იმრუშოს“ უარყოფა. ეს მოვლენა ცნობილია „სექსუალური რევოლუციის“ სახელწოდებით და როგორც მათი საინფორმაციო საშუალებები იტყობინებიან, ამის მიზეზი გამხდარა მე-20 საუკუნის 69-იან წლებში ჩასახვის საწინააღმდეგო საშუალებების გამოგონება. როდესაც პიროვნება სამოქალაქო, ანუ ადამიანის მიერ შექმნილ კანონს არღვევს, სასჯელი მცირეა. ღმერთის მიერ დადგენილი კანონის დარღვევისას კი სასჯელი, როგორც მოსალონდელი იყო, ძალიან მძიმე აღმოჩნდა: ასეთმა არაზნეობრივმა ქცევამ შეასუსტა მამაკაცის ბუნებრივი ლტოლვა ქალისადმი, შეასუსტა სიყვარული ცოლ-ქმარს შორის და ამის შედეგად კატასტროფულად გაიზარდა დანგრეული ოჯახების რიცხვი, გაიზარდა ნევროზით დაავადებულთა რიცხვი, გახშირდა შიდსი და ვენერიული დაავადებანი, ნარკომანია, პათოლოგიური მიდრეკილებები, ჰომოსექსუალიზმი. ზემოთ აღნიშნულ ქვეყნებში გამომავალი მრავალრიცხოვანი, ათასგვარად დასურათებული ლიტერატურა, რომელიც ქალებს ასწავლის ხელოვნური, ადამიანის ღირსების დამამცირებელი მეთოდებით მამაკაცის აგზნებას, მიუთითებს მათ გასაჭირზე სექსუალურ სფეროში. ეს გასაჭირი მათ თვითონვე შეიქმნეს თავიანთი ქცევის, ღვთის მეშვიდე მცნების დარღვევით. აღსანიშნავია, რომ ამ გასაჭირიდან თავის დასაღწევად ისინი მიმართავენ მცდარ მეთოდს (გამომწვევი ქცევა, გამომწვევი ჩაცმულობა, აღმაგზნებელი მუსიკისა და სიმღერების მოსმენა და სხვ.), რაც მეტად ხანმოკლე შედეგს იძლევა და ამას მოსდევს კიდევ უფრო ღრმა ადაპტაციის პროცესი. 25 წელია, ივ. ბერიტაშვილის სახ. ფიზიოლოგიის ინსტიტუტის ერთ-ერთი ლაბორატორია აკადემიკოს მიხეილ ხანანაშვილის ხელმძღვანელობით მუშაობს ექსპერიმენტულ ინფორმაციულ ნევროზებზე. 15 წლის წინ საფრანგეთიდან სპეციალურად (საკუთარი ინიციატივით) ექსპერიმენტული ნევროზის ჩვენი მოდელის გასაცნობად ჩამოვიდა პროფესორი, რომელსაც აინტერესებდა, გამოადგებოდა თუ არა აღნიშნული მოდელი ნერვული სისტემის დეპრესიის სამკურნალოდ. მეცნიერმა აგვიხსნა, რომ საფრანგეთში 28-დან 40 წლამდე მამაკაცებს შორის ძალიანაა გახშირებული ღრმა დეპრესიული ნევროზი, რომლის დროსაც ადამიანი სრულიად კარგავს შრომის უნარს და სიცოცხლის ხალისს. პროფესორმა ხაზი გაუსვა, რომ ეს არ არის დამოკიდებული მათ სოციალურ და ეკონომიკურ მდგომარეობაზე. შესაძლებელია ვიფიქროთ, რომ ეს დაავადება ქალებისადმი ბუნებრივი ლტოლვის შესუსტებისა და ღრმა ადაპტაციის პროცესის განვითარებითაა გამოწვეული. ადამიანების სულიერი მდგომარეობა მუსიკაშიც აისახება. თუ ამ ქვეყნების ბოლო წლების მუსიკალურ მიმდინარეობებს დავაკვირდებით, შევნიშნავთ, რომ ეს არ არის დალხინებული და სულიერად მშვიდი ადამიანების გულის ნაჟური. ეს სიყვარულის გრძნობის შესუსტების გამო გამწარებული სულის კივილია, რომლის ხმა ჩვენამდეც აღწევს. როგორც მოსალოდნელი იყო, ღვთის მეშვიდე მცნების („არ იმრუშოს“) დარღვევამ მეტად მძიმე პრობლემების წინაშე დააყენა ადამიანები. ამ პრობლემების შესახებ ისინი თვითონვე წერენ და საუბრობენ. 2000 წლის 26 მარტს ჩატარდა საუკეთესო კონოფილმისათვის ოსკარის მინიჭების ცერემონიალი. იგი გადაეცა რეჟისორ სემ მენდესის ფილმს „ამერიკული სილამაზე“. მეორე დღეს (ე.ი. 27 მარტს) კი ამ ფაქტთან დაკავშირებით რადიოთი გადმოიცა დიალოგი „ამერიკის ხმის“ წამყვან ჟურნალისტ ეთერ ფიჩხაძესა და ნიუ-იორკელ კორესპონდენტს მანანა ჯინჯიხაშვილს შორის. ეთერ ფიჩხაძის კითხვაზე, თუ რითი დაიმსახურა ესოდენ დიდი ჯილდო აღნიშნულმა ფილმმა, მანანა ჯინჯიხაშვილმა უპასუხა, რომ ფილნი ეხება მეტად აქტუალურ პრობლემას, პრობლემას, რომელიც მეტისმეტად აწუხებთ ამერიკელებს. ეს არის გაუცხოება (სხვაგვარად რომ ვთქვათ, სიყვარულის შესუსტება). როდესაც გაუცხოება ქვეყნის პრობლემაა, მას არა ცალკეული, არამედ მასობრივი ხასიათი აქვს. შემდეგ მანანა ჯინჯიხაშვილმა განმარტა, რომ ამერიკაში მასობრივად აღინიშნება გაუცხოება ცოლსა და ქმარს, მშობლებსა და შვილებს, თაობებს შორის (აღსანიშნავია, რომ დღეს გაუცხოება მრავალი ქვეყნის პრობლემაა). რა უნდა იყოს ადამიანისათვის იმაზე დიდი პირადი ტრაგედია, ვიდრე ის, როდესაც გაუცხოებული არიან ყველაზე უახლოესი ნათესავები? როდესაც უკიდურესად შესუსტებულია ან თითქმის აღარ არსებობს მათ შორის სიყვარულის გრძნობა. ასეთი ადამიანები ხომ მოკლებული არიან სიყვარულისა და ნამდვილი ბედნიერების განცდას და მისი შევსება კარგ ეკონომიკურ პირობებსაც არ ძალუძს, თუმცა ფული კი იჩემებს ყოვლის შემძლეობას. ამ ფაქტმა კარგად დაგვანახა, რომ ნამდვილ, დიდ სიყვარულს ფულით ვერ იყიდი (ცნობილია, რომ აშშ-ში ეკონომიკურ სიდუხჭირეს არ განიცდიან). „1996 წელს აშშ კონგრესმა მიიღო კანონი, რომელიც იცავს ოჯახსა და ქორწინებას. ამერიკის კონსტიტუციაში ჩაწერილია, რომ სახელმწიფოს ამოცანაა საზოგადოების აღორძინების უზრუნველყოფა, რის საფუძველსაც ოჯახი უნდა წარმოადგენდეს. ამერიკელებმა, რომლებმაც იგემეს „სექსუალური რევოლუციისა“და „თავისუფალი საზოგადოების“ მომხიბვლელობა შიდსის, ნარკომანიისა და სხვადასხვა დანაშაულობის გეომეტრიული პროგრესიით ზრდაში გამოვლენილი, სექსუალური განათლების პროგრამების ნაცვლად სკოლებში შემოიღეს ისეთ ტრადიციულ ფასეულობათა განმამტკიცებელი პროგრამები, როგორიცაა უბიწოება, ქორწინება და თავშეკავება, რაც გამოიხატება სექსუალური თავაშვებულობის, თამბაქოს, ალკოჰოლსა და ნარკოტიკებზე უარის თქმაში. ამ პროგრამების რეალიზაციაზე ყოველწლიურად გამოიყოფა 50 მლნ დოლარი, რამაც უკვე გამოიღო პირველი შედეგებიც: იმ შტატებში, სადაც ეს პროგრამები მოქმედებს, არა მხოლოდ შემცირდა აბორტების რიცხვი, არამედ ათჯერ იკლო ფეხმძიმობის შემთხვევებმა მოზარდ გოგონებში. ამერიკელები უბრუნდებიან ტრადიციული ოჯახის იდეალს, ხოლო ოჯახის ძირითად როლს ბავშვების აღზრდაში ხედავენ (ექიმი ა.პოლინსკი, მართლმადიდებელი სამედიცინო-საგანმანათლებლო ცენტრი „სიცოცხლე“). ხალხში ვრცელდება ორი არასწორი მოსაზრება: 1. თითქოს თავშეკავება იწვევდეს ნევროზულ მდგომარეობას და 2. თითქოს მომავალი ოჯახის სიმტკიცისათვის აუცილებელი იყო წინასწარი (უქორწინებელი) ინტიმური კავშირი. როგორც ეკონომიკურად განვითარებული ქვეყნების სამედიცინო სტატისტიკა თავად გვაუწყებს, ამ ქვეყნებში აღინიშნება ნევროზით დაავადების ძალიან მაღალი პროცენტი. ასევე ძალიან მაღალია გაყრილი ოჯახების რიცხვი. იგი 50-70%-ს (ზოგიერთ ქვეყანაში კი უფრო დიდ პროცენტს) შეადგენს. მათი ეს მონაცემები სრულიად ასაბუთებს ამ ორი მოსაზრების მცდარობას. ისეთი შთაბეჭდილება იქმნება, თითქოს ეს მოსაზრება გაუცნობიერებელი ხალხის შეცდომაში შესაყვანად იყოს გავრცელებული. ზნეობრივ ქცევას ალტერნატივა არ გააჩნია. ის ყოველთვის თანამედროვეა, მოდაშია, რადგან ადამიანის სასარგებლოს არის მიმართული. ზნეობრივი კანონები ითვალისწინებენ ადამიანის ფიზიოლოგიასა და ფსიქოლოგიას. იგი ადამიანისათვის ფარია, ჯავშანია, განამტკიცებს ადამიანებს შორის სიყვარულს, პატივისცემას, იცავს მათ ღირსებას. განა შეიძლება ადამიანს წაბაძო იმის გამო, რომ შენზე ეკონომიკურად უკეთესად ცხოვრობს? ისტორიას თუ გადავხედავთ, მატერიალური კეთილდღეობა ადამიანს ერთ დღეს აქვს, მეორე დღეს კი შეიძლება წაერთვას. ჩვენ ხომ სულიერად მდიდარი ერი ვართ. სულიერი სიმდიდრის დაგროვებას კი საუკუნეების სჭირდება და მასზე უამინდობა არ მოქმედებს. ჩვენ არა დროებითი და წარმავალი, არამედ მარადიული ღირებულებით – სათნოებით ვართ მდიდარი. ჩვენს ძარღვებში ხომ დავითის, თამარის, ქეთევან დედოფლისა და ასიათასი მოწამე ქართველის „ნაქონი სისხლი“ მიედინება. ჩვენს სიყვარულიან, ადამიანურ ურთიერთობას ვინ გვასწავლის? მეზობლის თხოვნით (რომელსაც ბავშვი დასასვენებლად მიჰყავს) მის ბინაში რომ გაათევ ღამეებს, რათა იგი არ გაქურდონ, მრავალი უცხოელი ამას შენი პრობლემის სხვაზე თავის მოხვევას უწდებს, ჩვენებურად კი ამას კარგი მეზობლობა, მეგობრობა და სიყვარული, დაქალობა და ძმაკაცობა ჰქვია. მოვიყვანთ კიდევ ორ მაგალითს, რომელიც შარშან მოხდა: 1. ექიმები ვარაუდობდნენ, რომ ახალგზარდა ქალის პირველი მშობიარობა შესაძლებელია ძალიან რთულად წარმართულიყო მისი ზედმეტი წონის გამო. შეწუხებულმა მეუღლემ ღამის ორ საათზე სულიერი თანადგომისათვის ორ მეგობარს დაუკრეკა (თუმცა მშობლები და ნათესავები გვერდით ჰყავდა) და ის იანვრის ღამე ბავშვის დაბადებამდე ნახევრად ფეხზე მდგომებმა გაათენეს სამშობიარო სახლის დერეფანში. 2. იმერეთის სოფელში სამოც წელს მიტანებული, ფეხმტკივანი, ხელჯოხიანი ქალი აგვისტოს პაპანაქება სიცხეში ქალაქში წასვლას გადაწყვეტს, რადგან გაიგო, რომ ღამით, მოშორებით მცხოვრები მეზობლისათვის სასწრაფოდ ოპერაცია გაუკეთებიათ – პირველი ჯგუფის სისხლი მაქვს და იქნებ გამოადგეთო. მას არ აბრკოლებდა ძლიერი სიცხე, არც ის, რომ ქალაქში მიმავალს, ფეხმტკივანს, ავტობუსის გაჩერებამდე დაახლოებით ერთი კილომეტრი დაღმართიანი, აღმართიანი და კოლბოხიანი გზა უნდა გაევლო. ადამიანებს გარშემო მყოფთაგან სიყვარულისა და თანადგომის შეგრძნება სიხარულსა და სულიერ სიმშვიდეს ანიჭებს. ასეთი სიყვარულის, მეგობრობისა და თანადგომის გამოხატვის შემთხვევა ხომ ერთული არ არის ჩვენს ქართულ სინამდვილეში. ამას მასობრივი ხასიათი აქვს. ერის მაღალი კულტურა, მაღალი დონის ცივილიზაციის გამოვლინება სწორედ სიყვარულით იზომება. ჩვენ სახარებაზე გაზრდილი წინაპრების შთამომავალნი ვართ. პავლე მოციქულის სწავლება: „ურთიერთას სიმძიმე იტვირთეთ და ესრეთ აღასრულეთ სჯული იგი ქრისტესი“ ძვალ-რბილში გვაქვს გამჯდარი. სიყვარულიანი ურთიერთობა სწორედაც რომ ჩვენგან უნდა ისწავლონ სხვებმა, რაც არ უნდა მრავალრიცხოვანნი და მდიდრები იყვნენ ისინი. ცხოვრების წესის შეცვლისას, ჩვენი ტრადიციების უარყოფისას, სწორედ ჩვენს სიყვარულიან ურთიერთობას ემუქრება საფრთხე. ჩემო კარგო! რამდენი წელია, რაც შენ გამომწვევად გაცვია და შეგეცვალა ქცევა. დავაკვირდეთ, ამის გამო შენი ცხოვრება გახდა უკეთესი? 1. ამ წლების განმავლობაში მამაკაცების მხრივ შენდამი ინტერესი, ყურადღება და პატივისცემა კი არ გაიზარდა, არამედ შემცირდა (შენ კი გეგონა, საწინააღმდეგო შედეგს მიიღებდი); 2. არც სულიერად ხარ უფრო მშვიდად, პირიქით. გარდა ამისა, როდესაც წესიერი ადამიანი არასწორად იქცევა, მას მუდმივად ამხილებს შინაგანი ხმა. შენ ხომ ხშირად სულიერი ტკივილის ფასად ირგებ ასეთ ტანსაცმელს? 3. რაც ყველაზე მთავარია, შენი საქციელით აწყენინე უფალს, და თუკი შენთვის და შენს გარშემო მყოფთათვის მხოლოდ ცუდის მომტანია შენი ქცევა და ჩაცმულობა, რატომ უნდა გააგრძელო ასე? დასაფიქრებელია მე-17 საუკუნეში მოღვაწე წმინდა მამის, ღირსი ნილოს მირონმდინარე ათონელის წინასწარმეტყველება ბოლო ჟამის შესახებ: „ვეღარ მოხერხდება ერთურთისაგან ქალისა და მამაკაცის გარჩევა, იმდენად შეურაცხი იქნება ფორმა მათი სამოსისა და ვარცხნილობისა“. აი, რას წერს მსოფლიო დიდი მოძღვარი ბასილი დიდი მეშვიდე ფსალმუნის განმარტებისას: „მე ვფიქრობ, რომ ყველა სამართლიანი მსაჯულის მიერ ერთნაირად როდი განისჯება. წარმოიდგინეთ, რომ სამსჯავროზე მრუშობა განისჯება, მაგრამ ერთმა შესცოდა იმიტომ, რომ ქვეყნად გარყვნილი მშობლებისგან გაჩნდა, ყრმობიდანვე უკეთური ჩვეულებებით: ლოთობით, თამაშით, სამარცხვინო საუბრებით აღიზარდა. მეორეს კი ბევრი რამ ჰქონდა ისეთი, რაც ზნეობრივი ცხოვრებისაკენ მოუწოდებდა: აღზრდა, მასწავლებელნი, მოსმენა ღვთის სიტყვებისა, სულის მხსნელი საკითხავები, მშობელთა შეგონებანი, საუბრები, რომელიც პატიოსნებისა და უმანკოების ჩამოყალიბებას უწყობენ ხელს, ზომიერება საზზრდელის მიღებისას. მაგრამ მიუხედავად ამისა, მაინც ჩათრეულ იქნა პირველი ცოდვის მსგავს ცოდვაში და პასუხი უნდა აგოს თავისი ცხოვრებისათვის. განა სამართლიანად არ არის ეს უკანასკნელი პირველთან შედარებით უფრო მძიმე სასჯელის ღირსი?“ მრავალი ქვეყნის მოქალაქენი გემი „ტიტანიკის“ მგზავრებს ჰგვანან. ნუ გაგაოცებს და ნუ დაგაბნევს მათი მრავალრიცხოვნება. ცდუნება ძალიან დიდია, მაგრამ ნუ შეეცდები ამ გემის მგზავრი გახდე. მისი ბედი ხომ ცნობილია! ადამიანებზე ტექნიკურმა პროგრესმა ფსიქოლოგიურად იმოქმედა – ზოგი ააღელვა, ზოგი დააბნია. განსაკუთრებული ზეგავლენა მოახდინა კოსმოსური ხომალდის გაშვებამ და ტელევიზორის შექმნამ. ტექნიკურმა საშუალებებმა შეცვალა გარემო, რომელშიაც ადამიანი ცხოვრობს. როგორც ჩანს, ტექნიკური პროგრესი არ შეჩერდება, ანუ ერთი ტექნიკური მოწყობილობა კვლავ შეიცვლება მეორეთი. როგორც აღვნიშნეთ, გარემო პირობები, რომელშიც ადამიანი ცხოვრობს, ცვალებადია. ამიტომ მრავალმა ადამიანმა შეცდომით იფიქრა, რომ გარემოს ცვალებადობასთან ერთად უნდა შეცვლილიყო ადამიანის თვისებები და ადამიანური ურთიერთობები. ეს აბსოლუტურად მცდარი აზრია, რადგან ადამიანი გარემო პირობებს ეგუება თავის ტვინის საშუალებით, ხოლო ადამიანის თავის ტვინი ანატომიურად, ბიოქიმიურად და ფიზიოლოგიურად არ იცვლება. იგი დღესაც ისევეა აგებული, როგორც იყო პირველ საუკუნეში და უფრო ადრეც. ამიტომ ადამიანს დღესაც იგივე მიზეზი ანიჭებს სიხარულს ან მწუხარებას, აყენებს ტკივილს, უნარჩუნებს ან აკარგვინებს სულიერ სიმშვიდეს, როგორც პირველ საუკუნეში. ადამიანს დღესაც იგივე ინსტიქტები გააჩნია, რაც ადრე ჰქონდა. ამერიკაში და დასავლეთ ევროპის ქვეყნებში ე.წ. „სექსუალური რევოლუციის“ სახით ღვთის მეშვიდე მცნების დარღვევის არნახული მასშტაბის დიდი ექსპერიმენტი ჩატარდა და მისი დამანგრეველი შედეგი, რომელიც გამოვლინდა არა ომისა და კრიზისის, არამედ ამ ქვეყნების ეკონომიკური აღმავლობის ვითარებაში: შიდსის, ნარკომანიის, სხვადასხვა დანაშაულობათა გეომეტრიული პროგრესიით ზრდასა, განქორწინებათა გახშირებასა და ადამიანთა ურთიერთგაუცხოებაში – უნდა გავითვალისწინოთ ქართველებმა. გონიერი და განათლებული ადამიანი ხომ სხვის შეცდომებზე სწავლობს და არა საკუთარზე. ყოველი ადამიანი ანგარიშს უწევს საზოგადოებრივ აზრს. საზოგადოებრივი აზრი ქცევის ნორმებისა და ჩაცმულობის შესახებ უნდა ემყარებოდეს ფიზიოლოგიის, ფსიქოლოგიისა და მედიცინის დარგში მოპოვებულ ობიექტურ მეცნიერულ მონაცემებს, განათლებას, ჭეშმარიტ რწმენას და არა დაუფიქრებელ მიმბაძველობას. ჩვენ ვიზიარებთ საქართველოს ფსიქიატრთა საზოგადოების ჟურნალისტებისადმი მიმართვაში გამოთქმულ მოსაზრებას იმის შესახებ, რომ მსოფლიოში არსებულ მასობრივი განადგურების სტრატეგიულ საშუალებათა შორის ერთ-ერთი ყველაზე ეფექტური ფსიქოლოგიური იარაღია (გაზეთი „მედიცინა“, 8 თებერვალი, 2000 წელი). ამ ომში რომ არ დავმარცხდეთ, არ ვცდუნდეთ და არ დავიღუპოთ, საჭიროა მტკიცე მართლმადიდებლური ქრისტიანული რწმენა, მეცნიერული ცოდნა, განათლება, მულხჩაუხრელი ფიზიკური და გონებრივი შრომა, მშობლიური ენისა და სამშობლოს უზომო სიყვარული. უცხო ქვეყნების გავლენისაგან, ასევე უკულტურობისაგან თავის დაცვის სხვა საშუალება არ არსებობს. დამღუპველია დაუფიქრებელი მიმბაძველობა. ფსიქოლოგიურ ომს ერთი მეტად დამახასიათებელი თვისება აქვს: ამ ომში დამარცხებას, შესაძლებელია ზოგიერთ შემთხვევაში, დროებითი ხასიათი ჰქონდეს. ეს ხდება მაშინ, როდესაც სათანადო ცოდნის შეძენის შემდეგ ადამიანი მიხვდება თავის შეცდომას, გაიცნობიერებს მას და როდესაც ეყოფა მას ძალა და ნებისყოფა ამ შეცდომის დასაძლევად. უკეთურებას ზოგჯერ თითქოსდა უვნებელი, ზოგჯერ კი მომხიბლავი ნიღაბი უკეთია. შვილების თავგანწირულმა სიყვარულმა უნდა შეაძლებინოს მშობელს ჩამოიხსნას ეს ნიღაბი და უკეთურების ნამდვილი სახე გამოაჩინოს, რათა დაღუპვისაგან იხსნას ისინი. ____________________________________________ სჯულის კანონი ბრძანებს: „თუ ვინმე დედაკაცმა მოჩვენებითი მოღვაწეობისათვის შეიცვალოს სამოსელი და სადედაკაცო სამოსელის ნაცვლად სამამაკაცო ჩაიცვას შეჩვენებულ იყოს“.


source: wikipedia

text: 3 თებერვალი — გრიგორიანული კალენდრის 34-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 331 დღე (ნაკიან წელში - 332). დღის მოვლენები 1451 : სულთანი მეჰმედ II ოსმალეთის იმპერიის ტახტის მფლობელი ხდება. 1509 : პორტუგალიამ დაიპყრო ინდოეთის ოლქი დიუ. 1690 : მასაჩუსეტსის კოლონიამ ამერიკაში პირველი ქაღალდის ფული გამოუშვა. 1783 : ამერიკის რევოლუცია - ესპანეთმა აშშ-ის დამოუკიდებლობა ცნო. 1809 : ილინოისის ტერიტორია დაფუძნდა. 1815 : პირველი კომერციული ყველის წარმოების ქარხანა გაიხსნა (შვეიცარია). 1867 : პრინცი მუცუჰიტო ხდება იაპონიის იმპერატორი მეიძი. 1870 : აშშ-ის კონსტიტუციის მე-15 შესწორება შევიდა ძალაში. 1913 : აშშ-ოს კონსტიტუციის მე-16 შესწორების რატიფიკაცია მოხდა, რომელმაც უფლება მისცა შტატებს ადგილობრივი საშემოსავლო გადასახადი დაეწესებინათ. 1931 : The Star Spangled Banner გახდა აშშ–ის ჰიმნი. 1944 : აშშ-ის შეიარაღებული ძალები იღებენ მარშალის კუნძულებს. 1969 : ქაიროში, იასირ არაფატი დაინიშნა პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაციის ლიდერად პალესტინელთა ეროვნულ კონგრესზე. 1972 : ზამთრის ოლიმპიადა პირველად ჩატარდა აზიაში, საპორო, იაპონია. 2009 : ირანმა ორბიტაზე გაუშვა ომიდი, ამ ქვეყანაში აწყობილი პირველი თანამგზავრი. უმცირესი ეგზოპლანეტა, რომლის დიამეტრის დადგენა შეიძლება, COROT-Exo-7b აღმოაჩინეს. 2019 : ნაიიბ ბუკელე სალვადორის პრეზიდენტად აირჩიეს. ამ დღეს დაბადებულნი 1683 : სიმონ ბატონიშვილი — ქართლის სამეფოს პოლიტიკური მოღვაწე 1747 : სემიუელ ოსგუდი — აშშ-ის ფოსტის პირველი ხელმძღვანელი. 1758 : ვალენტინ ვოდნიკი — სლოვენი პოეტი 1809 : ფელიქს მენდელსონი — გერმანელი კომპოზიტორი 1815 : ედუარდ ჯეიმზ როი — ლიბერიის სახელმწიფო და პოლიტიკური მოღვაწე 1821 : ელიზაბეთ ბლეკუელი — ამერიკელი მედიკოსი ქალი. 1862 : ხოაკინ დისენტა — ესპანელი ჟურნალისტი 1868 : ანასტასია ერისთავი-ხოშტარია — ქართველი ნოველისტი. 1870 : ადა ნეგრი — იტალიელი პოეტი ქალი. 1874 : გერტრუდ სტაინი — ამერიკელი მწერალი, საზოგადო მოღვაწე. 1887 : გეორგ თრაქლი — ავსტრიელი პოეტი. 1889 : კონსტანტინე ერისთავი — ქართველი ქირურგი 1889 : რისტო რიუტი — ფინელი პოლიტიკური მოღვაწე. 1892 : ხუან ნეგრინი - ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი 1898 : ალვარ აალტო — ფინელი არქიტექტორი და დიზაინერი. 1899 : ჟუან კაფე ფილიუ — ბრაზილიელი პოლიტიკური მოღვაწე 1906 : მიხეილ ჯაფარიძე — ქართველი დრამატურგი 1907 : გიორგი კაჭახიძე — ქართველი პოეტი 1915 : ბორის პაიჭაძე — ქართველი ფეხბურთელი. 1947 : პოლ ოსტერი — ამერიკელი მწერალი. 1948 : კარლუშ ბელუ — რომაულ-კათოლიკური ეკლესიის ეპისკოპოსი 1951 : ბლეზ კომპაორე — ბურკინა-ფასოს სახელმწიფო და სამხედრო მოღვაწე. 1958 : გრეგორი მენკიუ — ამერიკელი მაკროეკონომისტი. 1960 : დავითი — ალავერდის ეპარქიის მიტროპოლიტი. 1960 : იოახიმ ლევი — გერმანელი სპორტსმენი. 1968 : მანანა კობახიძე — ქართველი პოლიტიკოსი. 1971: სარა კეინი — ინგლისელი დრამატურგი. 1971 : სოსო ლიპარტელიანი — ქართველი ძიუდოისტი. 1978 : ჟოან კაპდევილა — კატალონიელი ფეხბურთელი 1988 : გრეგორი ვან დერ ვილი — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი 1990 : ანა ტატიშვილი — ქართველი ჩოგბურთელი. ამ დღეს გარდაცვლილნი 1468 : გუტენბერგი, იოჰან — გერმანელი გამომგონებელი, პირველი მესტამბე ევროპაში. 1924 : უილსონი, ვუდრო — აშშ-ის 28-ე პრეზიდენტი (1913— 1921) 2005 : ჟვანია, ზურაბ — ქართველი პოლიტიკოსი, პრემიერ-მინისტრი 2003—2005 დღესასწაულები მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: მაქსიმე აღმსარებელი წმინდა ნეოფიტე ინა, პინა და რიმა წმინდა ევგენი, წმინდა კანდიდი, წმინდა ვალერინე და წმინდა აკვილა აგნია ქალწული წმინდა ანასტასი მაქსიმე ბერძენი ნეოფიტე ვათოპედელი იხილეთ აგრეთვე სხვა თვეები: 0203


source: CulturaX

text: ვის ტყავში შეძვრა ელენე კალანდაძე და რას ასწავლიდა მისი პედაგოგი მაიკლ ჯექსონს » თბილისელები ვის ტყავში შეძვრა ელენე კალანდაძე და რას ასწავლიდა მისი პედაგოგი მაიკლ ჯექსონს მხოლოდ ერთი შოუ, მხოლოდ ერთი "ლაივ" კონცერტი და – ყველა ალაპარაკდა ტელეკომპანია "ჯიდიესის" მეგაპროექტზე – "ერთი ერთში". ძნელია გაიხსენო სხვა შოუ, სადაც შოუ-ბიზნესის ვარსკვლავებს ერთი ერთში უწევთ მსოფლიო ან ეროვნული დონის ვარსკვლავების განსახიერება, მათთან მიმსგავსება როგორც ვიზუალით, ისე მანერებით, ხმის ტემბრით, დამოკიდებულებით და ცხოვრების სტილითაც კი. მიუხედავად იმისა, რომ პირველი "ლაივ" კონცერტის გამარჯვებული თავისი არაჩვეულებრივი ლუი არმსტრონგით დათო გომართელი გახდა, მაინც გადავწყვიტეთ, რუბრიკის პირველ რესპონდენტად ელენე კალანდაძე მოგვეწვია, რადგან, სწორედ ის წავიდა ყველაზე დიდ რისკზე და, არც მეტი, არც ნაკლები, სქესი "შეიცვალა." ელენე კალანდაძე: სიმართლე რომ გითხრათ, ამ პროექტის არსებობის შესახებ არ ვიცოდი და, როდესაც შემოთავაზება მივიღე, მოსაფიქრებლად დრო ვითხოვე. უკვე, შემდეგ როცა ვნახე, რა ფორმატის პროექტია, მივხვდი, რაღაც საოცრებასთან მქონდა საქმე, რადგან, ის საერთოდ არ ჰგავს არც ერთ შოუს, რაც აქამდე ქართველ მაყურებელს უნახავს. ამ პროექტში გადამწყვეტი არ არის არც ვოკალი, არც არტისტიზმი ან პლასტიკა, ამ ყველაფრის სინთეზია აუცილებელი. ბევრს ვკითხე აზრი, როგორ მოვქცეულიყავი, ორი კვირა ვიფიქრე და, ბოლოს, გადავწყვიტე, რომ უკან არ დამეხია, რადგან, ეს ჩემი სტილი არ არის – უკან დახევა არ მახასიათებს. ვთქვი, რომ გავაკეთებ, თან, კარგად გავაკეთებ-მეთქი. – ვისაც ამა თუ იმ შოუზე შენთან ერთად უმუშავია, ყველამ იცის, რომ საქმის ნახევრად გაკეთება არ გჩვევია. – არა, თუ ვარ, ბოლომდე ვიხარჯები. ყოველდღიურად ყველა მონაწილეს გვაქვს რეპეტიციები და უკვე ერთი თვეა ვემზადებით. გაკვეთილები გვაქვს ქორეოგრაფთან, ვოკალის პედაგოგთან, დრამატურგთან. – იცოდი, რომ ასეთი "წონიანი" პედაგოგები იქნებოდნენ? – არა, საერთოდ არ ვიცოდი მონაწილეებიც კი. ასეთი მაგარი გუნდი თუ იქნებოდა, მართლა ვერ წარმოვიდგენდი. არაჩვეულებრივი ურთიერთობა გვაქვს. დადებითი აურაა და ნამდვილად არ არის ერთმანეთის ჭამა-ღრღნა და მახინჯი კონკურენცია. ყველას გვინდა მოგება, ყველა ამას ვცდილობთ, მაგრამ, ახლა მე შენ ჩაგძირავ – ასეთი რაღაცეები მართლა არ არის. რაც შეეხება პედაგოგებს, მოკლედ, "ჯიდიესში" რომ მივდივარ, სამ ენაზე ვიწყებ ლაპარაკს: ქართულად, ფრანგულად და ინგლისურად. ჩვენი ვოკალის პედაგოგი, ეფრემი, ამერიკიდანაა, უსერიოზულესი პროფესიონალი, სასწაული ბექგრაუნდითა და ბიოგრაფიით. ისეთ ადამიანებთან აქვს ნამუშევარი, მხოლოდ მაიკლ ჯექსონის დასახელებაც კმარა. შემიძლია, მასზე დაუსრულებლად ვისაუბრო. ქართველ შემსრულებლებს არ გვაქვს იმის ფუფუნება და ბედნიერება, რომ ასეთ ადამიანებთან მასტერკლასი გავიაროთ, ამიტომ, ამ პროექტს ამისთვისაც ძალიან დიდი მადლობა. გვყავს, ასევე, ფრანგი ქორეოგრაფი – ზაკი, საოცარი პროფესიონალი, ასევე საოცარი გამოცდილებით. გვყავს ბულგარელი გრიმიორები, ძალიან მაგრად მუშაობენ. – რით განსხვავდება მათი მუშაობისა თუ სწავლების სტილი ჩვენგან, ანუ, რას აკეთებენ ისინი ისეთს, რაც, ვთქვათ, საქართველოში არ ხდება? – ყველაფრით... ჯერ მარტო საქმისადმი დამოკიდებულებით: დაგვიანება, რეპეტიციის გაცდენა და მსგავსი რამეები მათთვის წარმოუდგენელია. ძალიან მეგობრულები არიან, მაგრამ, ამის გამო, შეიძლება, სერიოზულად დაგტუქსონ. საქმისადმი სერიოზულ დამოკიდებულებას ითხოვენ, პროფესიის მიმართ პატივისცემას უნდა გამოხატავდე და ზემონდომებული იყო. რაც არ უნდა მაღალ საფეხურზე იდგე, ძალიან ბევრი მეცადინეობაა საჭირო. აქ ქაოსი გამორიცხულია. რაც "ჯიდიესში" დავიწყე სიარული, აქ რომ შემოვდივარ, მგონია, რომ საქართველოში არ ვარ. თვითონ ტელევიზია, სტაფი, პროექტზე მომუშავე ადამიანები – სხვანაირად მუშაობენ, მაღალპროფესიონალურად. ძალიან მაგარი აურაა, მხოლოდ ენერგიულობა და პოზიტივი. – ვფიქრობ, ისეთმა რადიკალურმა ცვლილებამ, როგორიც შენ გააკეთე, უფრო გაამართლა, მაგარი ექსპერიმენტი გამოგივიდა. – მართალია. რისკი ღირდა შედეგად. მინდოდა, პირველ "ლაივზე" ყოფილიყო შოკის მომგვრელი ეფექტი. მგონი, გაამართლა. ვიზუალურადაც საოცრად დამამსგავსეს კაცს – კაცის მოღეღილი გულმკერდი, თავისი ბეწვით (იცინის)... ძალიან კომფორტულად ვგრძნობდი თავს რობი უილიამსის ტყავში. ხალხის რეაქციები იყო საოცარი, ყველა დაიშოკა. პირველი, რასაც მეუბნებოდნენ, იყო – შეიძლება, მკერდზე ხელი მოგკიდოო?! იმდენად სასაცილოდ და მართლა "ერთი ერთში" გამოიყურებოდა ეს ყველაფერი, რომ, ყველას უნდოდა, ხელი მოეკიდა (იცინის). – პროექტის მიხედვით როგორ ხდება, თითო "ლაივიდან" თითო მონაწილე ვარდება? – ამ შოუს მთელი ხიბლი ისაა, რომ არავინ არ ვარდება და რვავე მონაწილე მთელი შოუს განმავლობაში რჩება. ჟიურის მიერ დაწერილი, ერთმანეთისთვის მიცემული და მაყურებლისგან შემოსული ესემესების ჯამით გაირკვევა სამი ფინალისტის ვინაობა. შოუს ჰყავს სამი გამარჯვებული და ეს პრინციპი ძალიან მომწონს, ბოლომდე ასე ვიქნებით, სიამტკბილობაში. – შემდეგი ვინ ხარ? – ემი ვაინჰაუსი და ძალიან ბედნიერი ვარ. პირველ "ლაივზე", როცა თავად ვირჩევდით ვარსკვლავებს, ემიზე და რობიზე ვფიქრობდი, მაგრამ, მერე მაინც გადავწყვიტე, რადიკალურ ნაბიჯზე – სქესის "შეცვლაზე" წავსულიყავი. მიხარია, რომ ემი მაინც არ ამცდა. ბევრი მეუბნება, რომ ვოკალურად, ტემბრალურად, რაღაცნაირად ვგავარ მას, მაგრამ, ეს იმას არ ნიშნავს, ფეხი ფეხზე გადავიდო და არაფერი ვაკეთო. ამასაც ძალიან დიდი მუშაობა სჭირდება. მაყურებელს ვპირდები, არანაკლებ შოკის მომგვრელი იქნება ეს, ყოველ მომდევნო კონცერტზე ვეცდები, ტემპი არ დავაგდო და სულ უფრო უკეთესი და უკეთესი იყოს.


source: fineweb

text: ავსტრიაში სამი მამაკაცი წარსდა სასამართლოს წინაშე უმარ ისრაილოვის მკვლელობის საქმესთან დაკავშირებით. ისრაილოვი ერთ დროს ჩეჩნეთის პრეზიდენტის, რამზან კადიროვის პირადი დაცვის წევრი იყო - შემდეგ კი მის კრიტიკოსად იქცა. 27 წლის ისრაილოვმა თავშესაფარი ავსტრიაში ითხოვა. ის ვენაში, 2009 წლის იანვარში მოკლეს. პროკურორების თქმით, თავდაპირველად მისი გატაცება იგეგმებოდა, თუმცა შემდეგ ის მოკლულ იქნა. ავსტრიელი გამომძიებლების ვარაუდით, გატაცების ბრძანება თავად კადიროვმა გასცა - თუმცა პროკურორებს მისთვის ბრალის წაყენებისთვის საკმარისი მტკიცებულება არ აქვთ. ჩეჩნეთის პრეზიდენტი საქმესთან კავშირს უარყოფს. სასამართლოს წინაშე დღეს წარდგენილი სამი პირი რუსეთის მოქალაქეა. მათ ბრალი მკვლელობაში მონაწილეობაში ედებათ. ბრალის დამტკიცების შემთხვევაში, მათ 10-დან 20 წლამდე თავისუფლების აღკვეთა ემუქრებათ. თუმცა პირი, რომელმაც, როგორც ვარაუდობენ, ისრაილოვი უშუალოდ მოკლა ცეცხლსასროლი იარაღით, ჯერაც თავისუფალია. ისრაილოვი რუსეთის წინააღმდეგ სტრასბურგში, ადამიანის უფლებების სასამართლოზე მიმდინარე პროცესებში ერთ-ერთი მთავარი მოწმე იყო. ის აცხადებდა, რომ იგი კადიროვმა აწამა.


text: ინფორმაცია შეთავაზებაში შედის 2 ბავშვის გართობა "მადაგასკარში" 1 საათით. შეთავაზებით სარგებლობა არ არის შესაძლებელი შაბათს და კვირას 14:00 საათის შემდეგ. ღირებულებაში შედის შემდეგი გასართობი საშუალებებით სარგებლობა: საძრომიალო, სასრიალო, ლაბირინთული კონსტრუქცია, ბურთების აუზი; საბავშვო ცენტრი „მადაგასკარი“ თბილისში საუკეთესო გასართობი ადგილია ბავშვებისთვის. აქ დაგხვდებათ ყველაზე დიდი ლაბირინთული კონსტრუქცია, ბურთების აუზი, საძრომიალო, სასრიალო და სათამაშო აპარატები; აქ მხიარული და თბილი გარემოა! თავს ისე იგრძნობთ, როგორც ნამდვილ უდარდელ აფრიკულ კუნძულზე. „მადაგასკარში“ მომსახურებაც საუკეთესოა – სასიამოვნო პერსონალი, მუდამ მომღიმარი, ზრდილობიანი და ყურადღებიანი ბავშვების მიმართ. - შეთაავაზებით სარგებლობა შესაძლებელია 31/03/2012–ის ჩათვლით; - შეთავაზებით სარგებლობა შესაძლებელია ყოველ დღე 11:00–21:00 საათამდე; გამონაკლისია შაბათი და კვირა 14:00 საათის შემდეგ; - მომსახურების მისაღებად ობიექტში უნდა წარადგინოთ ვაუჩერის კოდი და პირადობის დამადასტურებელი საბუთი; - შეთავაზებაში გადახდილი თანხა უკან ბრუნდება მხოლოდ კანონით გათვალისწინებულ შემთხვევებში.


17/05/2019 ვერასდროს მიხვდები, მათგან რას უნდა მოელოდე, რადგან ისინი ყოველთვის ყველაფერს საკუთარ თავში ინახავენ. 17/05/2019 თუკი თქვენ არამხოლოდ სამოყვარულოდ, 16/05/2019 ადამიანები სხვადასხვაგვარები არიან. ზოგს თუ მარტივად შეუძლია ერთი ინტერესი მეორეთი ჩაანაცვლოს, 16/05/2019 ასტროლოგები თვლიან, რომ ადამიანები ზოდიაქოს ნიშნიდან 16/05/2019 ალკოჰოლის მცირე დოზა 15/05/2019 გარეგნობაზე ზრუნვა და კარგი იმიჯი, ალბათ ყველა ქალისთვის წარმოადგენს ასე თუ ისე 14/05/2019 პრინციპულობა და საკუთარი მიზნებისკენ დაუღალავად სვლის 14/05/2019 ალბათ თუ ყველა არა, მდედრობითი სქესის 80% მაინც მამაკაცში სიმამაცეს, რისკზე წასვლის უნარს და ვაჟკაცურ ხასიათს აფასებს. ამიტომ რამდენიც არ 14/05/2019 იდეალური მეორე ნახევრის ძიებაში ზოგიერთი ადამიანი მთელ ცხოვრებას ატარებს. 13/05/2019 ასტროლოგი ხათუნა ნოელი უახლოესი პერიოდის ასტროლოგიურ ტენდენციებზე წერს. "13 მაისიდან ვენერა მარსის სექსტილი შედის ქმედებაში, რაც ურთიერთობებში ახალ ენერგიებს შეიტანს და გამოაცოცხლებს მიძინებულ გრძნობებს. 13/05/2019 მამაკაცების დიდი ნაწილი დამეთანხმება, რომ ქალები თავისი ბუნებით დაახლოებით ერთნაირი ინდივიდები არიან 10/05/2019 ფინანსები ხშირად დიდ როლს თამაშობს ჩვენს ცხოვრებაში. პრობლემების ყველაზე მარტივად მოგვარების გზა სოლიდური კაპიტალია. გაინტერესებთ გაგიღიმებთ თუ არა ბედი მაისში და გაგამდიდრებთ? ან პირიქით, ვარსკვლავები თქვენი ნებისყოფის გამოცდას ხომ არ აპირებენ? 09/05/2019 ბევრი ადამიანისთვის, განსაკუთრებით კი მათთვის, ვისაც რთული პერიოდი აქვს, მნიშვნელოვანია იმის ცოდნა, რომ წინ სასიამოვნო ცვლილებები ელით. ზოგჯერ მინიშნება გვჭირდება იმისთვის, რომ გავიგოთ თუ როგორ უნდა ვიმოქმედოთ და რომელ ცხოვრებისეულ სფეროში უნდა ავიღოთ პაუზა. 17/05/2019 ნებისმიერი ასტროლოგი 17/05/2019 ვერძი სიყვარული - რეალისტურად შეხედეთ ურთიერთობებს და თუ რამე არ მოგწონთ შეცვალეთ. პარტნიორიც კი. ფინანსები - ჩაეწერეთ სასწავლო კურსებზე. დაასრულეთ პროექტები. კვირის მეორე ნახევარში სიფრთხილე გმართებთ ტექნიკასთან. ჯანმრთელობა - ვარჯიში მეტად მოქნილსა და პლასტიკურს გაგხდით. ყურადღებას ითხოვს ყბა და კბილები 16/05/2019 ჭკვიან ქალს ბევრი რამის შეცვლა შეუძლია მეუღლის ცხოვრებაში. გსმენიათ ფრაზა „ყველა წარმატებული კაცის უკან დგას ჭკვიანი ქალი“? ზოდიაქოს ზოგიერთ ნიშანს მეუღლის გამდიდრება შეუძლია. საინტერესოა, მოხვდით თუ არა ამ ჩამონათვალში. 16/05/2019 ალბათ ყველა ქალს მოსწონს ისეთი კაცი, რომელსაც უნარი 15/05/2019 იმის მიხედვით თუ რომელ ზოდიაქოს ნიშანზეა დაბადებული "მძღოლი" 15/05/2019 ალბათ დაკვირვებიხართ, რომ 14/05/2019 პირადი ცხოვრება და მისი პერიპეტიები, ნებისმიერი წყვილის შემთხვევაში ინდივიდუალურად უნდა გადაწყდეს, 14/05/2019 ალბათ ნებისმიერ ადამიანს გადაუტანია ცხოვრებაში ერთხელ მაინც სასიყვარულო იმედგაცრუება, ამქვეყნად ყველაფერი კანონზომიერია, შესაბამისად, როცა ურთიერთობა არ გამოდის, სასურველია, უბრალოდ და მარტივად გაუშვათ ადამიანი ვისთან კავშირსაც თქვენთვის ტკივილის მეტი არაფერი მოაქვს. 13/05/2019 აღმოსავლურ მედიცინაში ძალიან დიდი მნიშვნელობა ენიჭება არა მარტო, ფიზიკურ, არამედ სულიერ სიჯანსაღეს. მეტიც, ეს ყველაფერი ერთმანეთთან კავშირშია. ნებისმიერი დაავადება ჩვენს ფსიქიკაში იღებს სათავეს და თუ იქიდან არ მოხდა განკურნება, ფიზიკურ დონეზე ვერაფრით მოახერხებთ. 13/05/2019 ადამიანის სახელს დიდი მნიშვნელობა აქვს, რადგან ის განსაზღვრავს მის ბედისწერას. ხშირად, სახელშეცვლილი ადამიანის ცხოვრებაც იცვლება. ამიტომ დიდი ყურადღება გმართებთ სახელის არჩევისას. გთავაზობთ იმ სახელებს, რომლებიც კონკრეტული ზოდიაქოს ნიშნებისთვისაა. 13/05/2019 პირად ცხოვრებაში წარმოქმნილი პრობლემების სათავი, ყოველი ჩვენგანისთვის მაინც ინდივიდუალურია. აღმოჩნდა რომ ზოდიაქოს ნიშანიც დიდწილად განაპირობებს იმას, თუ კონკრეტულად რა სახის ნეგატიური თვისება შეიძლება გახდეს სიყვარულში წარუმატებლობის მიზეზი: 09/05/2019 გაინტერესებთ თვის დეტალური პროგნოზი? რომელი დღე მოგიტანთ სტაბილურობას, როდის უნდა გამოიჩინოთ სიფრთხილე ან გააქტიურდეთ ფულის შოვნისთვის? 09/05/2019 აიღეთ შუშის პატარა ზომის 100-200-გრამიანი ქილა, შემოახვიეთ შავი ნაჭერი და დაახურეთ თავსახური. შეინახეთ ცარიელი სადმე მოყუჩებულ ადილას ისე, რომ სხვას თვალში არ მოხვდეს.


text: მცენარეები და მედიცინა (ნაწილი 2) • უცნაური მცენარეები და მედიცინა (ნაწილი 2) 0 214 4 წუთი მაშ ასე, ვაგრძელებ მცენარეების დახასიათებას, რომლებიც სამკურნალოდ გამოიყენება. დღეს წარმოგიდგენთ რამოდენიმე სახეობის ბოსტნეულის, რომელიც ძალიან სასარგებლო და აუცილებელია ადამიანის ორგანიზმის ნორმალური ფუნქციონირებისათვის. ჭარხალი ბოსტნეული საკვები მცენარეა. ბოლქვი შეიცავს 8-12% შაქარს, 1,7%ცილას, 0,1% ორგანულ მჟავას, 10% ასკორბინის მჟავას, ვიტამინებს: B1, B2, P, PP. მაგნიუმის, კალიუმის, კალციუმის, ნატრიუმის, რკინის, მარილებს, იოდს, მღებავ ნივთიერებებს. ხალხურ მედიცინაში უმი ჭარხლის ახალი წვენი გამოიყენება ფილტვების დაავადებსის დროს (პნევმონია, პლევრიტი). მას სვამენ ასევე, როგორც გამაგრილებელ და ნივთიერებატა ცვლის გამაუმჯობესებელ საშუალებას. მაღალი წნევს დროს რეკომენდებულია ჭარხლის წვენის ნარევი თაფლთან, პროპორციით 1:1. იგი საუკეთესო დამაწყნარებელიცაა. იღებენ ნახევარ ჭიქას 3-4 ჯერ დღეში. მოხარშული ჭარხლის წვენი კარგა სურდოს დროს ცხვირში ჩასაწვეთებლად. მოხარშული ჭარხლის ჭამას, დრესი 100-150 გრ, ურჩევან ქრონიკული შეკრულობის დროს, განსაკუთრებით ასაკოვანებს. აგრეთვე ატეროსკლეროზის დროს. ძლიერი შეკრულობის დროს კარგია ასევე ჭარხლის ნახარშის ოყნები. ჭარხალი გამოიყენება, როგორც დიეტური პროდუქტი ღვიძლის დაავადების დროს. საქართველოში ჭარხალი უძველესი დროიდან იხმარებოდა, როგორც საკვებად, ისე სამკურნალოდ. საკურნალოდ ხმარობენ ძირს, ფოთოლს, თესლს, წვენს. ჭარხალს ხშირად იყენებენ სხვადასხვა რთული დაავადების დროს ხმარებული წამლების შემადგენლობაში. ძველი წყაროები მოგვითხრობენ: ,, ჭარხალი გრილი, ნედლი და გამხსელია, ვინცა ჭარხალი მოხარშოს და ჭამოს, კაცსა გულისპირსა რბილად შეუნახავს და რაცა კაცისა გულსა და სტომაქშიგან საფრი და სევდა არის ყველასა გააქრობს, ვინცა ჭარხლისა ფოთოლი მოხარშოს და ამის წვენითა თავი და პირი დაიბანოს, თმა და წვერი გამოესხას და ძირი გაუწმინდოს. ვინცა სიმსივნისა პირველ გამოჩენაზედ ამა ჭარხლის ფოთოლი მოხარშოს და მსივანსა რასმეზე დაიდვას და შეიხვიოს, სივსიმნე უსათუოდ გააქარვოს და ტკივილს უშველოს. თუ კაცსა თავი სტკიოდეს, ჭარხალი დანაყე, ძმარში მოხარშე და შემოსდე თავზე". ერთად მოხარშულ მუხუდოს და ჭარხლის თესლს აძლევენ თავის და ტანის ქავილის დროს. ფარმაკოპეაში შეტანილია ჭარხლის შაქარი. კომბოსტოში შემავალი ნივთიერებებიდან ცნობილია: 1,52% შაქარი, 1,65% ცელულოზა, 1,83% ნაცარი და 90% წყალი. ფოთლებში აღმოჩენილია 30% ასკორბინის მჟავა, ვიტამინები: PP, B1, B2, B6. ვიტამინი A და და ლიზოციმი. კომბოსტოში აღმოჩენილია ასევე ე.წ. ულცეროზიული ვიტამინი-წყლულის საწინააღმდეგო ფაქტორი, რომელიც ცნობილია ვიტამინ ანუ ფაქტორ ,,უ"-ს სახელწოდებითკომბოსტოს შემადგენლობასი შემავალი ტარტრონის მჟავა გასუქების თავიდან ასაცილებლად მეტად ეფექტურია. ვიტამინი ,,უ" და ტარტონის მჟავა შენარჩუნებულია მხოლოდ უმ და დამწნილებულ კომბოსტოში, თერმული დამუშავების დროს ისინი იშლებიან, ამიტომ სიმსუქნის ან კუჭის დაავადებსი დროს არ არის მიზანშეწონილი მოხარშული, მოშუშული ან შემწვარი კომბოსტოს მიღება. მეციერულ მედიცინაში კომბოსტოს იყენებენ ფხვნილის სახით. კომბოსტოს წვენს აშრობენ და თანაბრად ურევენრ რძის შაქარს. იყენებემ აგრეთვე ახალი კომბოსტოსგან გამოწურულ წვენს. წვენს სვამე შემთბარს 2-3 ჯერ დღეში. ახალი წვენი მაცივარში ინახება არუმეტეს ორი დღისა. კომბოსტოს პრეპარატები გამოიყენება კუჭისა და თორმეტგოჯას წყლულოვანი დაავადების დროს. 1-2 ჩაის კოვზი გაყურული წვენი ნახევარ ჭიქა თბილ წყალში ჭამამდე ნახევარი-ერთი საათით ადრე. კომბოსტოს უნიშნავენ ასევე ქრონიკული გასტრიტის, განსაკუთრებითჰიპოაციდური ფორმის დროს გამოხატული დისპეპსიური მოვლენის ფონზე. აგრეთვე ღვიძლის დაავადებების დროსაც. ხალხურ მედიცინაში კომბოსტოს იყენებენ, ძირითადად, როგორც გარეგან საშვალებას სხვადასხვა დაავადებათა დროს, ანთებითი პროცესისა და დამწვრობის ადგილას. ახალ ფოთლებს შემოაწყობენ კომპრესის სახით თავზე ტკივილების გასაყუჩებლად. ხალხურ მედიცინასი ფართო გამოყენება აქვს კომბოსტოს მწნილს, მის ღეჭვას ურჩევენ მას ვისაც ღრძილებინ აქვს გაფაშრებული, ხოლო მწნილის წვენს უნიშნავენ პირში გამოსავლებად. შიგნით მისაღებად მწნილის წვენი გამოიყენება ბუასილის დროს, ძლიერი შეკრულობისა და სისხლდენის შემთხვევაში, ასევე დისპეფსიებისა და ღვიძლის დაავადების დროს. მწნილის მარილწყალს სვამენ თბილს თოთო ჭიქას ერთ მიღებაზე. 5-5 ჩაის კოვზი კომბოსტოს წვენი თაფლთან ერთად რეკომენდებულია ზემო საუნთქი გზების ანთებითი დაავადების დროს, ძლიერი ხველისა და ხმის დაკარგვის შემთხვევაში. ხორცსაკეპ მანქანაში გატარებულ კომბოსტოს ურევენ კვერცხის ცილასთან და ასეთ ნაერთს ადებენ დამწვარ ადგილზე, ჩირქოვან ჭრილობებსა და ჭყლულებზე. რძეში მოხარშულ კომბოსტოს იყენებენ სველ ეგზემიტოზურ ადგილებზე დასაფენად.კომბოსტოს შესახებ იადაგად დაუდში ვკითხულობთ: ,, კომბოსტო მხურვალე და ხმელი არის, ბერიკაცსა კარგად მოუხდების ვინცა ამისა წვენი გაათბოს და თბილთბილი ყურშიგა ჩაიწვეთოს, ყურის ტკივილის ეშველების". კომბოსტოს უნიშნავენ დამბლის დროს. კომბოსტოს თესლი სიმთვრალის დროს გამოიყენება როგორც გამოსაფხიზლებელი საშუალება. ბოლოკი ერთი ან ორწლიანი ბოსტნეული მცენარეა, გამსხვილებული ფესვი თეთრი ან წითელი ფერისაა და გამოიყენება საჭმელად. ძველ ქართულ სამედიცინო ძეგლებში ბოლოკი ხშირად არის მოხსენიებული. სამკურნალოდ გამოიყენება მთლიანად ბოლოკი, თესლი, ფოთოლი, ფოთლის წვენი, ზეთი. ბოლოკი ძალიან კარგად ინახება სარდაფებში, ამიტომ გამოიყენება საკვებად მთელი წლის განმავლობაში. იგი არ კარგავს თავის ვიტამინურ აქტივობას. თესლი შეიცავს: 1,9% ცილას, 7% ნახშირწყალს, 6,2% მონო და დისაქარიდებს., 0,1% სახამებელს, ორგანულ მჟავებს, მინერალურ მარილებს: ნატრიუმს, კალიუმს, კალციუმს, მაგნიუმს, ფოსფორს, რკინას, 0,03% B1 და B2 ვიტამინებს. 0,25% ვიტამინს PP, 29% ასკორბინის მჟავას (ანუ ვიტამინ C-ს), ფოტონციდებს, ეთერზეთებს, პურინის ნაერთებს. ბოლოკი კარგი მადის აღმძვრელია. აძლიერებს კუძის წვენის სეკრეციას და აუმჯობესებს საჭმლის მონელებას. აქვს ნაღვლმდენი და შარდმდენი თვისებები. ბოლოკის ჭამა რეკომენდებულია ათეროსკლეროზის პროფილაქტიკისათვის. ხალხურ მედიცინაში დიდი პოპულარობით სარგებლობს შავი ბილოკი. მისი წვენი კარგი ნაღვლმდენი საშვალებაა. რეკომენდებულია 25-30%-იანი წყალხსნარი ნახევარი ჭიქა 10-20 ჭამამდე 10-20 წუთით ადრე. ბოლოკის წვენი თანაბარი რაოდენობით თაფლში შერეული 1-3 ჩაის კოვზი 3-4 ჯერ დღეში კარგი ამოსახველებელი საშუალებაა ბრონქიტის, ყივანახველას, ზემოსასუნთქი გზების კატარის დროს . პრეპარატს ხშიდარ უნიშნავენ ტუბერკულოზის დროს სისხლიანი ღებინებისას, ასევე თირკმელსა და ნაღვლის ბუშტში კენჭის არსებობის შემთხვევაში. გარეგანი გამოყენებისატვის წვენს ან გახეხილი ბოლოკის ფაფას ადებენ მტკივან ადგილას სახსრების ანთების დროს, განსაკუთრებით რევმატული და პედაგრული წარმოშობის ანთებისას, ასევე რადიკულიტის შემთხვევაში. ახლად გახეხილი ბოლოკის ფაფის საფენს ადებენ ჩირქოვან ჭრილობებსა და წყლულებზე. ბოლოკის სპირტიანი ნაყენი გამოიყენება სახის კანის გასაწმენდად და ჭორფლის მოცილებისათვის. სამკურნალოდ და საკვებად ბოლოკის შიგნიშ მიღება აკრძალულია წყლულოვანი დაავადების, ჰიპერაციდული გასტრიტის, ნაწლავის ანთების, ღვიძლის და თირკმლის მძიმე დაავადების დროს. ეს უკუჩვენება განპირობებულია იმით, რომ ბოლოკის შემადგენლობასი შემავალი პურინის ნაერთები და ეთერზეტი ახდენს გამაღიზიანებელ ზემოქმედებას, განსაკუთრებით ღვიძლის და თირკმლის ქსოვილზე. ძველი ქართული სამედიცინო წყაროების მიხედვით ბოლოკს ბევრი სამკურნალო თვისება გააჩნია: ყურის ტკივილის დროს ბოლოკის გამთბარ წვენს უწვეთებენ ყურში. ბოლოკის წვენი თვალის ტკივილის დროს იხმარებოდა,,ვინცა ბოლოკის წვენი თვალშიგა გამოივლოს, თვალთა მწოედ დაუფარავს და თვალთა სინათლესა მისცემს..." ძველად ბოლოკს ხმარობდნენ, როგორც სარდმდენს, თვალის და ყურის ტკივილის გამაყუჩებლად. სტაფილო ერთერთი უძველესი მნიშვნელოვანი ბოსტნეული კულტურაა. გარეული სახით გვხვდება ევროპაში, აზიაში და ჩრდილოეთ ამერიკაში. სამედიცინო მიზნებისათვის იყენებენ სტაფილოს ძირებს. აღებულს სიცოცხლის პირველ წელს, ასევე თესლს, რომელსაც სიცოცხლის მეორე წელს იღებენ. ძირებს, ასევე საკვები მიზნებითაც ამზადებენ. ხშირად ასრობენ საშრობებში შესანახად. სტაფილოს ძირები შეიცავ 14% კაროტინოიოდს, 0,5% ასკორბინის მჟავას, 0,1% B1 ვიტამინს, 0,05% B2 ვიტამინს, 15%-მდე შაქარს და 13% ცხიმოვან ნივთიერებას. აღსანიშნავია, ასევე,რომ სტაფილოს ფოთლები 4-6 ჯერ უფრო მდიდარია B2 ვიტამინით და კაროტინოიოდებით ვიდრე მისი ძირები. სტაფილო მეტად მნიშვნელოვანი პროდუქტია ჰიპო და ავიტამინოზის დროს. იგი ხელს უწყობს ეპთელიზაციას, არეგულირებს უჯრედშიგა წყალმარილოვან ცვლას. ნაზი საფაღარათოცაა და ამიტომ მისგან ამზადებენ წვენ-სიროფს. სტაფილო ფართო გამოყენებას პოულობს ფარმაცევტულ წარმოებაში. მისგან უამრავი პრეპარატი მზადდება. ხალხურ მედიცინაში სტაფილო გამოიყენება, როგორც შარდმდენი და ქვების დამშლელი, განსაკუთრებით შარდის ბუშტში. ქვების არსებობის შემთხვევაში უმჯობესია სტაფილოს თესლის გამოყენება. სტაფილოს იღებენ უფრო მეტად წვენის სახით, ან მოხარშულს. თესლისაგან ამზადებენ გხვნილს, რომელსაც იღებენ თითო გრამს დღეში სამჯერ. ასევე ამზადებენ თესლების ნახარშს ასეთი შეფარდებით: 1 სუფრის კოვზს 1 ჩაის ჭიქა მდუღარე წყალზე. დგამენ ღუმელში მთელი ღამის განმავლობასი. იღებენ თითო ჭიქას დღეში სამჯერ ცხელ მდგომარეობაში. სტაფილოს თესლის ფხვნილი ან ნახარში გამოიყენება მაშინ, როცა დარღვეულია საჭმლის მონელების პროცესი ორგანიზმში და გროვდება გაზები, მაგრამ იგი ძირითადად ენიშნებათ თირკმლის კენჭოვანი დაავადების დროს. სტაფილოს ახალი წვენი, როგორც გარეგანი საშუალება გამოიყენებაჩირქოვანი ჭრილობებისათვის. შიგნით მისაღებად წვენს ურჩევენ ავთვისებიანი კიბოთი დაავადებულებსაც. გახეხილ და რძესი მოხარშულ სტაფილოს ურჩევენ, ისეთ ავადმყოფებს, რომლებსაც დაცემული აქვთ ფიზიკური ძალა, ასევე კარგია მისი მიღება სისხლნაკლულობის, საჭმლის მომნელებელი ტრაქტის მოშლილობის, ხველების, დედებისათვის ძუძუს წოვების პერიოდში, როდესაც არ ხდება საკმარისი ლაქტაცია. ასევე ტუბერკულოზის საწყისი სტადიის, სქესობრივი უძლურების, ჰელმინთოზის და სხვა შემთხვევებში. გარდა ამისა, სტაფილო და მისი თესლი გვხვდება ღვიძლის დაავადების დროს ხმარებული წამლების შემადგენლობასი.


2 ივნისი 2 ივნისი — გრიგორიანული კალენდრის 153-ე დღე (ნაკიან წლებში – 154-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 212 დღე. სექციების სია დღის მოვლენები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - 455 : ვანდალებმა რომში შეაღწიეს და ორი კვირა ძარცვავდნენ. - 1098 : ჯვაროსნებმა ანტიოქიის ქალაქის გალავანი გაარღვიეს. - 1780 : პირველი დერბი ჩატარდა აშშ-ში. - 1793 : ჟან-პოლ მარა საფრანგეთის ნაციონალურ კონვენციას უსახელებს 29 ადამიანს, რომლებიც მოგვიანებით გილიოტინით დასაჯეს. მომდევნო წლის განმავლობაში კიდევ 17.000 ადამიანს მოჭრეს თავი ტერორის მმართველობის პერიოდში. - 1896 : გულიელმო მარკონიმ მიიღო პატენტი მისი უახლესი გამოგონება - რადიოსთვის. - 1946 : რეფერენდუმში იტალიელებმა მონარქიას რესპუბლიკა ამჯობინეს. მეფე უმბერტო II დი სავოია ქვეყნიდან გადაიხვეწა. - 1953 : ჩატარდა დიდი ბრიტანეთის დედოფალ ელისაბედ II-ს ინაუგურაცია. - 1955 : საფუძველი ჩაეყარა კოსმოდრომ ბაიკონურს. - 1975 : ფრანგმა მეძავებმა ლიონის ეკლესია დაიკავეს გადამეტებული ჯარიმებისა და გადასახადების პროტესტის ნიშნად, და ასევე პოლიციის მიერ ძალადობის მიმართ უყურადღებობის გამო, რამაც დასაბამი მისცა სექსის მუშათა უფლებების დაცვის მოძრაობას. - 1979 : პაპი იოანე პავლე II მშობლიურ პოლონეთში ჩადის, გახდა რა ამით პირველი პაპი, რომელიც კომუნისტურ ქვეყანას ეწვია. - 1992 : დანიამ უარყო მაასტრიხტის ხელშეკრულება ხმათა მცირე უმრავლესობით ეროვნულ რეფერენდუმში. - 1999 : ბჰუტანის სამაუწყებლო კომპანიამ პირველად შემოიღო სამეფოში სატელევიზიო გადაცემა. - 2003 : ევროპამ პირველი გაშვება მოახდინა პლანეტა მარსზე. ევროპული კოსმოსური სააგენტოს მარს-ექსპრესი ყაზახეთის ბაიკონურის კოსმოდრომიდან აფრინდა. - 2008 : იამაიკელი უსაინ ბოლტი 9,72 წამით ახალ მსოფლიო რეკორდს ამყარებს 100 მეტრზე სპრინტში რიბოკის გრან პრიზე ნიუ-იორკში. - 2014 : ინდოეთში ანდჰრა-პრადეშის შტატის გაყოფის შედეგად ტელანგანის შტატი შეიქმნა. - 2015 : ფიფა-ს პრეზიდენტი ზეპ ბლატერი თანამდებობიდან გადადგა. - 2015 : რაიმონდს ვეიონისი ლატვიის პრეზიდენტად აირჩიეს. ამ დღეს დაბადებულნი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] XIX საუკუნემდე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - 1535 : ლეო XI — რომის პაპი (გ.1605) - 1740 : სადი, მარკიზ დე — ფრანგი მწერალი (გ.1814) XIX საუკუნე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - 1835 : პიუს X — რომის პაპი (გ.1914) - 1840 : ჰარდი, ტომას — ინგლისელი პოეტი, მწერალი (გ.1928) - 1857 : ელგარი, ედუარდ — ინგლისელი კომპოზიტორი (გ.1934) - 1888 : ჯაბადარი, გიორგი — ქართველი რეჟისორი და პედაგოგი (გ.1938) XX საუკუნე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 1901–1950[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - 1914 : ჰაჯიბეილი, ვალერია — ქართველი არქიტექტორი. - 1942 : ტონი ბუზანი – ინგლისელი მწერალი და განათლების კონსულტანტი. 1951–2000[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] XXI საუკუნე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ამ დღეს გარდაცვლილნი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] XIX საუკუნემდე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - 1298 : ადოლფი (ნასაუ) — საღვთო რომის იმპერატორი XIX საუკუნე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - 1882 : გარიბალდი, ჯუზეპე — იტალიის სახალხო გმირი (დ.1807) XX საუკუნე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 1901–1950[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 1951–2000[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - 1987 : სეგოვია, ანდრეს — ესპანელი გიტარისტი (დ.1893) XXI საუკუნე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] დღესასწაულები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: - - ზაბულონი და სოსანა – წმინდა ნინოს მშობლები - თალალე, ალექსანდრე და ასტერი - მოწამე ასკალონი - აღმოყვანება წმინდათა ნაწილთა წმინდისა ალექსისა, მიტროპოლიტისა მოსკოვისა და სრულიად რუსეთისა საკვირველთმოქმედისა - ღირსი თალასე - აგრეთვე: - იტალია : რესპუბლიკის დღე იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] სხვა თვეები


Commersant.ge | Le Figaro: კომენდანტის საათის შემოღების გამო მაკრონს აჯანყება ემუქრება დღეს ორი განსხვავებული საფრანგეთი არსებობს, ერთი რომელიც კომენდანტის საათში კორონავირუსის გამო 21.00-დან 6.00-მდე ჩაკეტეს და მეორე, რომელიც ცხოვრების გაგრძელებას ცდილობს, თუ ამას ინფექციის გავრცელების სიჩქარე დააცდის. ემანუელ მაკრონმა არჩევანი მკაცრი ზომების და დიდ ქალაქებში კომენდანტის საათის სასარგებლოდ გააკეთა და ამით რეალურ რისკზე წავიდა. სწორედ დიდ ქალაქებში, პირველ რიგში პარიზში, პანდემიამ ყველაზე მძიმე სოციალური ჭრილობები დატოვა, რაც სრულიად გასაგები და ლოგიკურია - სწორედ ამ მეგაპოლისებშია კონცენტრირებული მთელი კულტურული და ეკონომიკური ცხოვრება, ყველაზე მეტი სტუდენტიც იქ არის. შესაბამისად, კომენდანტის საათი, რომელიც ცხოვრებისეული სიამონვებებისგან თავის შეკავებას და უსაფრთხოების ზომებს გულისხმობს, ქალაქელებისთვის დიდ უსიამოვნებებს წარმოადგენს. ესაა ვირუსის მეორე ტალღის წინაშე საფრანგეთის მთავრობის არჩევანი. პრეზიდენტს სურს აქცენტის გაკეთება სახელმწიფოს ავტორიტეტზე. საფრანგეთში ცხოვრების წესის განმსაზღვრელი ისევ პოლიცია გახდება. კერძოდ, მკაცრი ჯარიმების სისტემა კვლავ აღდგება. ელისეს სასახლეს ყველაზე ახალგაზრდა მასპინძელი საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის გარანტის როლში გამოდის, იმის მიუხედავად, რომ ეს ძალიან არაპოპულარულია ფრანგ ახალგაზრდა თაობაში. ის ყურადღებას ისეთ ზომებზე ამახვილებს, როგორც სარესტორნო და სასტუმრო ბიზნესის სრული რესტრუქტურიზაცია და ეს ისეთ ქვეყანაში როგორც საფრანგეთია და ისეთ ქალაქში როგორც პარიზია. კორონავირუსის შეტევის დროს ის ქვეყანას სახლში ჯდომას უბრძანებს და ეს მაშინ, როდესაც სულ რამდენიმე წლის წინ ის ქვეყნის შეცვლას პირდებოდა მოსახლეობას. საავადმყოფოების გადავსების შიშით, „სტარტაპების ერის“ ლიდერი შეწუხებული მამის როლში გვევლინება. ამჟამად მთავარია ამას ფრანგები როგორ მიიღებენ და ეს იმის მიუხედავად, რომ გვიანი შემოდგომა და ზამთარი კომენდანტის საათისთვის ბევრად უფრო ხელსაყრელია, ვიდრე ზაფხული. დაიწყება თუ არა მოსახლეობის შეძლებული ფენების ხელმეორე მასობრივი გადასახლება რეგიონებში? დათანხმდება თუ არა ღარიბი და კრიმინალური რაიონების მოსახლეობა მკაცრი პოლიციური ზომების შემოღებას? გაიზრდება თუ არა პოლიციელებზე თავდასხმების რიცხვი, რისი ტენდენციაც დღეს უკვე ფიქსირდება. თუ მთავრობა გაწამებულ ქვეყანაში ახალი ზომების შემოღების დროს სიფრთხილეს არ გამოიჩენს, არაა გამორიცხული სოციალური აჯანყებები და სხვადასხვა ტიპის ინციდენტების გახშირება.


text: შევძლებთ კი პლანეტის გადარჩენას? – Marketing House შევძლებთ კი პლანეტის გადარჩენას? შევძლებთ გადავარჩინოთ პლანეტა ისე, რომ არ შევამციროთ მოხმარება? ფილიპ კოტლერი – Philip Kotler ეს პრობლემა, როგორც მარკეტინგის სპეციალისტს, თან მდევს. ჩემი მოწოდებაა დავეხმარო კომპანიებს გაყიდონ იმდენი, რამდენის წარმოებასაც შეძლებენ. Coca-Cola-ს სურს აწარმოოს იმდენი უალკოჰოლო სასმელები, რის საშუალებასაც ქარხნის ტექნოლოგიურ პროცესში ჩართული დანადგარები იძლევიან. McDonald's-ს სურს გაყიდოს, რაც შეიძლება მეტი ჰამბურგერი. აღნიშნულ კომპანიებში მოქმედებს გამოცდილი მარკეტინგული განყოფილებები, რომელთაც დაქირავებული ჰყავთ სარეკლამო და პრომოციის სააგენტოები, რათა არსებული შეთავაზებები მოთხოვნის შესაბამისი იყოს. წარუმატებლობის შემთხვევაში, კომპანიები იძულებული იქნებიან შეამცირონ ფასები და მოგება ან გადაწყვიტონ, როგორ განკარგონ პროდუქციის ჭარბწარმოება. სამომხმარებლო მოთხოვნების გასაზრდელად კომპანიები და მათი მარკეტოლოგები ძალიან ბევრს მუშაობენ. საავტომობილო კომპანიები, მოთხოვნის გასაზრდელად, საკუთარი ავტომობილების გარეგნულ მხარესა და მახასიათებლებს პერიოდულად ცვლიან. ცოტა ხნის წინ Apple-მა გამოუშვა სმარტფონი Apple 12, იმ იმედით, რომ Apple-ის წინა სერიების სმარტფონების მეპატრონეები მათ ახალ სმარტფონზე გადაცვლიდნენ. მოდის სფეროში მოღვაწე კომპანიები ტანსაცმლის ხაზებს ცვლიან, რათა აიძულონ მომხმარებლები შეიძინონ ახალი საქონელი. მოდის სახლი Zara რამდენიმე კვირაში ერთხელ ტანსაცმლის ახალ სტილს სთავაზობს მომხმარებელს, ამგვარად "ატყობინებს" მყიდველებს, რომ ტანსაცმლის ხაზის ნებისმიერი დეტალი, რომელიც მათი ინტერესის საგანს წარმოადგენს, რამდენიმე კვირის შემდეგ გაყიდვაში აღარ იქნება. საკვები პროდუქციის მწარმოებლები ცდილობენ წააქეზონ ადამიანები იყიდონ და მოიხმარონ რაც შეიძლება მეტი პროდუქტი. ეს კომპანიები ამუშავებენ და პრომოციას უკეთებენ ახალ კონფეტებს, ნაყინის ახალ გემოებს, ახალი სახეობის ყველს, ახალ ფასთფუდს. ხორცის მწარმოებლებს სურთ, რომ ჩვენ რაც შეიძლება მეტი ხორცი მივირთვათ. ამჟამად, მომხმარებლების დიდ ნაწილს სიმსუქნე და ჯანმრთელობასთან დაკავშირებული პრობლემები, როგორიცაა გულის დაავადებები, დიაბეტი და სიმსივნე, აწუხებს. დიდი რაოდენობით საქონელის მზარდ წარმოებას ბნელი მხარეც გააჩნია. ჩვენი საკვების დიდი ნაწილი ცხოველური და არა მცენარეულის ფუძეზეა დამზადებული. ჩვენ მსხვილფეხა საქონელის უზარმაზარი ნახირი გვჭირდება, რათა მოხდეს იმ რაოდენობის ხორცის წარმოება, რასაც ჩვენ მოვიხმართ. ჩვენ გვჭირდება გამოვზარდოთ და დავკლათ მილიონობით ქათამი, რათა გამოვკვებოთ მოსახლეობა. მსხვილფეხა და წვრილფეხა საქონლის მართვა და მთელი ამ საკვების წარმოება ენერგიის დიდ რაოდენობას მოითხოვს. ენერგიას კი ვიღებთ ნახშირის, ნავთობის გადამუშავებით! ასევე ვიყენებთ მზის და ქარის ენერგიას. გარდა ამისა, საქონელი, განსაკუთრებით მსხვილფეხა რქოსანი საქონელი და მეწველი ძროხები, ჰაერში მეთანის განსაკუთრებით დიდ რაოდენობას გამოყოფენ. ყველაფერი ეს ხელს უწყობს დედამიწაზე ტემპერატურის მატებას, იწვევს კლიმატის დათბობას, მოქცევებისა და მიქცევების ზრდას და მყინვარების დადნობას. მოხმარების შემცირების ზომები და დემარკეტინგი (Deconsumption and Demarketing) მომხმარებლება საკუთარ თავს უნდა დაუსვან შეკითხვა: ძალიან ბევრს ხომ არ მოვიხმარ? სწორად მოვიხმარ? ძალიან ბევრ შაქარს, მარილს და ცხიმს ხომ არ მოვიხმარ? მჭირდება კი ახალი მანქანა, მაშინ, როდესაც ძველი ჯერ კიდევ მუშაობს? მჭირდება კი ახალი კომპიუტერი, მაშინ როდესაც არსებული კარგად მუშაობს? რასაკვირველია, თუ ადამიანები გადაწყვეტენ შეამცირონ მოხმარება, კომპანიები წარმოებას შეამცირებენ. ისინი ნაკლებ მოგებას მიიღეებენ, ხოლო ეკონომიკური ზრდა შემცირდება და შენელდება. ყველაფერი ეს ნიშნავს უმუშევრობის ზრდას, ხარჯების შემცირებას და ეკონომიკურ დეპრესიას. ნათელია, რომ ანტი-მოხმარების გაძლიერება ბევრი ადამიანისათვის ეკონომიკური სირთულეების ზრდას ნიშნავს. მიუხედავად იმისა, რომ სულ უფრო მეტი ადამიანი, განსაკუთრებით ახალგაზრდობა, შეშფოთებულია დედამიწის შესაძლებლობით გამოკვებოს სულ უფრო მეტი ადამიანი გვაქვს ამგვარი სურათი. 1960 წელს დედამიწის მოსახლეობა 3 მლრდ.-ს შეადგენდა, ხოლო 2020 წელს – 7,8 მლრდ-ს. ამ 60 წლის მანძილზე დედამიწის მოსახლეობა თითქმის ორჯერ გაიზარდა. ადამიანები წუხან ნიადაგის მდგომარეობის გაუარსების და გვალვის გამო. ისინი წუხან ოკეანის ჯანმრთელობაზე, სადაც ტექსასის შტატის ფართობის ტოლფასი რაოდენობის "პლასტიკური ნარჩენების კუნძული" დაცურავს. ისინი შეშფოთებულები არიან ჰაერის დაბინძურებით და აქედან გამომდინარე, სუნთქვასთან დაკავშირებული პრობლემებით. ისინი წუხან იმაზეც, რომ თეთრი დათვები და სხვა ცხოველები ყინულის დნობის გამო იხოცებიან. შევქმნათ ანტიმომხმარებელი? ანტიმომხმარებლები მცირერიცხოვანი, მაგრამ მზარდი უმცირესობაა. ისინი მოტივების ნაზავით გამოირჩევიან. ზოგიერთი მათგანი ჯანსაღი საკვების მომხმარებელია – sane food eaters (ვეგეტრეიანელები და ვეგანები), რომლებმაც იციან, პირუტყვის და ფრინველის დახოცვის გარეშე, შეუძლიათ კარგად იკვებონ. ზოგიერთი მათგანი უარყოფითი ზრდის აქტივისტია – degrowth activists, რომლებიც თვლიან, რომ მოხმარებაზე საკმარისზე მეტ დროს და ენერგიას ხარჯავენ. ზოგიერთი მათგანი ცხოვრებას გამამარტივებლები – life simplifiers არიან, რომლებიც "პროდუქტების" ქაოსების წინააღმდეგ რეაგირებას ახდენენ. ისინი ნაკლებად არიან დაინტერესებული იმაში, რომ ფლობდნენ ისეთ ნივთებს, როგორიცაა ავტომობილები ან თუნდაც სახლი. სხვა ჯგუფი – კლიმატის აქტივისტები – climate activists, შიშობენ, რომ პლანეტაზე ისე დაცხება, რომ ზღვისპირა ქალაქები დაიტბორება და დაინგრევა. სხვა ჯგუფი – ბუნების დამცველები, რომლებსაც სჯერათ, რომ უმჯობესია არსებული საქონლის დაზოგვა, რემონტი, მეორადი გამოყენება და რეცირკულაცია ვიდრე სულ უფრო და უფრო მეტის წარმოება. როგორც მარკეტინგული უნარების მქონე პიროვნება, მე, ძირითადად, მარკეტინგს, როგორც მოთხოვნის და მოხმარების ზრდის მიზნით ვიყენებდი. რამდენადაც მეტ ინფორმაციას ვიღებდი მდგრადი განვითარების მხარდასაჭერ მოძრაობაზე, იმდენად უფრო დავეჭვდი ჩემი როლის თაობაზე. მდგრადი განვითარების მიზანია გვქონდეს შესაძლებლობა გადავცეთ ჩვენ შვილებს სამყარო, რომელიც ისეთივე კარგი ან უფრო უკეთესი იქნება, ვიდრე ჩვენ დროს იყო. დღეს პრობლემა იმაშია, რომ სავარაუდოდ, შვილებს დავუტოვებთ სამყაროს, რომელიც უფრო ღარიბი იქნება, ვიდრე ის რომელშიც ჩვენ ვცხოვრობდით. თუ კლიმატის ცვლილების პრობლემას ვერ გადავჭრით, რომელიც მზარდმა მოხმარებამ გამოიწვია, ჩვენი პლანეტა სიცოცხლისათვის ნაკლებად გამოსადეგი გახდება. კიდევ ბევრი რეგიონი გამოსცდის საკუთარ თავზე გვალვისგან გამოწვეულ შედეგებს. ამ რეგიონების მცხოვრებლები საცხოვრებლად უფრო შესაფერისი და ნორმალური კლიმატური პირობების ადგილებში გადავლენ, უფრო სწორად გაიქცევიან, საცხოვრებლად. ეს კი გამოიწვევს ჭარბოსახლეობას ნაკლებად სტუმართმოყვარე რაიონებში, შიმშილს, კონფლიქტებს და დანაშაულის ზრდას. ამიტომ, ჩემს თავს დაუსვი შეკითხვა: უარი ვთქვა მარკეტინგზე? პასუხი უეცრად მოვიდა და პასუხი შემდეგში მდგომარეობდა: "არა". მარკეტინგი ეს არის მოთხოვნის, როგორც ზრდის, ასევე შემცირების ინსტრუმენტი. დღეს ჩვენს წინაშე დგას განსაზღვრული სახეობის საქონლის და რესურსების გამოყენების შემცირების საკითხი. განვიხილოთ, მაგალითად, მსოფლიოში სასმელი წყლის მზარდი უკმარისობის შემთხვევები. ჩვენ წყლის შესანარჩუნებლად მენტალიტეტის ჩამოყალიბება არ გვჭირდება. საჭიროა განვსაზღვროთ რაიონები, სადაც წყალი ტყუილუბრალოდ ან ჭარბი რაოდენობით იხარჯება. რამდენჯერ უნდა მიიღოს შხაპი ადამიანმა? რამდენი სახლი ან გოლფ-კლუბი საჭიროებს ბალახს და რამდენჯერ არის საჭირო მისი მორწყვა? ჩვენ ტერმინს დემარკეტინგი ვიყენებთ, რომ ავღწეროთ უკუ მიმართულებით მარკეტინგის გამოყენების ძალისხმევები, რათა თავიდან ავიცილოთ ან შევამციროთ რაიმეზე მოთხოვნა. ერთ-ერთი მაგალითია მარკეტინგული ძალისხმევები მიმართული იმაზე, რომ აიძულოს ადამიანები შეწყვიტონ ან შეამცირონ სიგარეტის მოწევა. ჩვენ ვიყენებდით კლასიკურ მარკეტინგულ მიდგომას 4P-ს. როგორ შეგვიძლია გამოვიყენოთ პროდუქტი, ფასი, ადგილი და პრომოცია, რომ შევამციროთ მწეველთა რაოდენობა? შეგვიძლია თუ არა მოვთხოვოთ სიგარეტის მწარმოებლებს შეცვალონ პროდუქტი, გარდაქმნან უფრო უსაფრთხოდ ან გემო გახადონ უფრო ცუდი? შეგვიძლია შევზღუდოთ ადგილები, სადაც ადამიანებს მოწევა შეეუძლიათ? შეგვიძლია შევზღუდოთ მოწევასთან დაკავშირებული გლამურურლი პროპაგანდა და გამოუშვათ რეკლამა, სადაც ნაჩვენები იქნება ორგანიზმზე მოწევის ტოქსიკური ზეგავლენა? მიუხედავად ამისა, უზარმაზრია წნეხია, რათა ყველაფრის მოხმარება გაიზარდოს, მოხმარების შემცირების ზომების სახით შეიძლება გამოყენებული იქნას დემარკეტინგი, რათა შემცირდეს უსარგებლო ან ჭარბი მოხმარება. პრობლემა რჩება. შესაძლებელია იმის დაშვება, რომ მოსახლეობის და მოხმარების ზრდა გაიზარდოს, ბუნებრივი რესურსები შემცირდეს და მოხდეს კლიმატის დათბობა? მაგრამ თუ მდგრადობის სასარგებლოდ ვიმოქმედებთ და შევანელებთ ეკონომიკურ ზრდას, მაშინ როგორ შევძლებთ უმუშევრობის მზარდი რიცხვთან შებრძოლებას? ნებისმიერ შემთხვევაში, ბევრი ადამიანი დაზარალდება. რთულია განსაზღვრო საერთო კეთილდღეობის საუკეთესო ინტერესებისთვის აუცილებელი პასუხები. იმავდროულად, ისინი ვინც მარკეტინგით ვართ დაკავებულები, იძულებული ვართ, უფრო წინდახედულად და სენსიტიურად ვიფიქროთ, ჩვენს ხელთ არსებულ მარკეტინგულ ინსტრუმენტებზე. როდის უნდა გავზარდოთ მოთხოვნა და როდის უნდა შევამციროთ მოთხოვნა?


text: საფრანგეთის რელიგიური ომები |საფრანგეთის რელიგიური ომები| |ევროპის რელიგიური ომების ნაწილი| ბართლომეს ღამე |მხარეები| |პროტესტანტები: ჰუგენოტები ინგლისი |პოლიტიკოსები||კათოლიკეები: კათოლიკური ლიგა ესპანეთი სავოია |მეთაურები| | კონდეს პრინცები, ელისაბედ I | ეკატერინე მედიჩი, შარლ IX, ანრი III ვალუა, ანრი IV, | გიზის დინასტია, ფილიპე II, სიქსტუს V, კარლ ემანუელ I საფრანგეთის რელიგიური ომები, ჰუგენოტური ომები — სამოქალაქო ომი საფრანგეთში კათოლიკეებსა და ჰუგენოტებს შორის XVI საუკუნის II ნახევარში. კათოლიკეთა წინამძღოლები ძმები გიზები იყვნენ, ჰუგენოტებისა — ნავარის მეფე ანტუან დე ბურბონი, მისი ძმა პრინცი კონდე, შემდეგ ანრი ბურბონი (ნავარელი, ანრი IV) და ადმირალი გასპარ კოლინი. სექციების სია წინარე ისტორია[რედაქტირება] რელიგიურ ომებს საფრანგეთში წინ უძღოდა სოციალურ-პოლიტიკურ წინააღმდეგობათა გამწვავება ფეოდალურ ურთიერთობათა რღვევის პირობებში, თავადაზნაურობის უკმაყოფილება, მოსახლეობის ძირითადი ფენების მდგომარეობის გაუარესება, მათი გაღატაკება იტალიურ ომებსა (1494-1559 წწ.) და ფასების რევოლუციასთან დაკავშირებით. ფრანსუა II-ის მეფობაში (1559-1560 წწ.) ძალაუფლება ხელთ იგდო ჭაბუკი მეფის ცოლის მარიამ (მერი) I სტიუარტის ბიძებმა – გიზებმა; სამეფო კარს ჩამოშორებულმა ბურბონებმა და უკმაყოფილო თავადაზნაურობამ, მ. შ. ჰუგენოტებმა, პრინც კონდეს მეთაურობით, მოაწყვეს შეთქმულება, რომლის მიზანი იყო ამბუაზის ციხე-კოშკში მყოფი მეფის ხელში ჩაგდება და მისი სახელით სახელმწიფოს მართვა. მაგრამ აჯანყების ცდა მარცხით დასრულდა. მრავალი შეთქმული დაიღუპა. კონდე სიკვდილს გადაურჩა. ფრანსუა II-ის ნაადრევი სიკვდილის გამო ტახტზე ავიდა მცირეწლოვანი შარლ IX (1560-1574 წწ.) სამეფოს რეგენტები ეკატერინე მედიჩი და კანცლერი მიშელ დე ლოპიტალი (კანცლერი 1560-1568 წწ.) კათოლიკეთა და ჰუგენოტთა შერიგებას ცდილობდნენ. სატუსაღოდან გაათავისუფლეს ჰუგენოტები (1561 წლის აპრილი), მოაწყვეს რელიგიური დისპუტი (1561 წლის სექტემბერ-ოქტომბერი). 1562 წლის 17 იანვარს გამოქვეყნდა „იანვრის ედიქტი“ პროტესტანტული კულტის თავისუფლების შესახებ ქალაქებს გარეთ და კერძო სახლებში, მაგრამ გიზებმა ეს ცდა ჩაშალეს: 1562 წლის 1 მარტს სოფელ ვასიზე გავლისას ჰერცოგ ფრანსუა გიზის შეიარაღებულმა ამალამ დახოცა მლოცველი კალვინისტები. ვასის ხოცვა-ჟლეტა რელიგიური ომის დაწყების საბაბად იქცა. პირველი პერიოდი[რედაქტირება] რელიგიური ომების პირველ პერიოდში მოხდა სამი ომი (1562-1563, 1567-1568 და 1568-1570 წწ.). ორივე ბანაკის მეთაურები ცდილობდნენ მეფეზე ზეგავლენის მოხდენას და დახმარებას სხვა ქვეყნებში ეძებდნენ. ბრძოლა ცვალებადი წარმატებით მიმდინარეობდა. პირველი პერიოდი სენ-ჟერმენის ზავითა (1570 წ. 8 აგვისტო) და პასიფიკაციის ედიქტით დასრულდა, რაც ჰუგენოტთა წარმატებას მოასწავებდა. მათ მიიღეს რწმენის თავისუფლება მთელ სამეფოში, სახელმწიფო თანამდებობების დაკავების უფლება, ზავის საგარანტიოდ მათ გადაეცათ 4 ქალაქი, მათ შორის ლა-როშელი და მონტობანი. ამ პერიოდში დაიღუპნენ ორივე პარტიის ხელმძღვანელები – ფრანსუა გიზი და ანტუან დე ბურბონი. კათოლიკეთა ბელადი გახდა ანრი I გიზი, ფრანსუას ძე. ჰუგენოტებისა – ადმირალი კოლინი, ანრი ბურბონი და ანრი I პრინცი კონდე. ჰუგენოტების სამეფო კარის კავშირის განსამტკიცებლად გადაწყდა ჰუგენოტების ბელადის ნავარის მეფის ანრი ბურბონის დაქორწინება მეფის დაზე მარგარიტ ვალუაზე. ადმირალი კოლინი შევიდა სამეფო საბჭოში და დიდი გავლენა მოიპოვა შარლ IX-ზე. კოლინიმ დაიყოლია შარლ IX წამოეწყო ომი ესპანეთის წინააღმდეგ. ამან დიდი უკმაყოფილება გამოიწვია გიზების პარტიაშიც და ეკატერინე მედიჩის მხრივაც, რომელსაც აშინებდა შვილზე გავლენის დაკარგვა, ესპანეთთან მოსალოდნელი ომი და გიზების პარტიასთან სრული განხეთქილება. ამიტომ მათ განიზრახეს კოლინისა და ჰუგენოტების თავიდან მოშორება და 1572 წლის 24 აგვისტოს ბართლომეს ღამეს მოაწყვეს ჰუგენოტთა ხოცვა-ჟლეტა. ამოწყვიტეს მსხვილი პარიზელი ვაჭრები და ხელოსნები, აგრეთვე უცხოელები. კოლინი მოკლეს, ანრი ბურბონმა და კონდემ კათოლიკობის მიღებით უშველეს თავს (თუმცა 1576 წელს დაუბრუნდნენ ჰუგენეტობას). ამ ამბებმა ბიძგი მისცა რელიგიური ომების განახლებას. მეორე პერიოდი[რედაქტირება] რელიგიური ომების მეორე პერიოდში მოხდა ორი ბრძოლა (1572-1573, 1574-1576 წწ.). მთავრობა და გიზების პარტია ერთობლივად ებრძოლებოდნენ ჰუგენოტებს. სამხრეთ-დასავლეთ საფრანგეთში ჰუგენტებმა საკუთარი ფედერაციული რესპუბლიკა ე. წ. ჰუგენოტური კონფედერაცია შექმნეს: ეს იყო „სახელმწიფო სახელმწიფოში“. მას სათავეში ედგა ჰუგენოტური ფეოდალური არისტოკრატია. ჰუგენოტური კონფედერაცია მტრულად დაუპირისპირდა გიზების პარტიას და ვალუას დინასტიას. გაიფურჩქნა ჰუგენოტური ანტიაბსოლუტისტური პუბლიცისტიკა. განსაკუთრებით გამძვინვარდა ბრძოლა შარლ IX-ის გარდაცვალებისსა (1574 წ.) და მისი ძმის ანრი III-ის გამეფების შემდეგ. რელიგიური ომების მეორე პერიოდი დასრულდა 1576 წლის 6 მაისის ბოლიეს ედიქტითა და პასიფიკაციის ედიქტით, რომლითაც ჰუგენოტებმა მიიღეს რწმენის თავისუფლება და მიაღწიეს მათი კონფედერაციის აღიარებას. ედიქტის საგარანტიოდ მათ მისცეს 8 ციხე-ქალაქი. მესამე პერიოდი[რედაქტირება] მესამე პერიოდში მოხდა სამი ომი (1577, 1579-1580, 1587-1598 წწ.). ბოლიეს ედიქტით უკმაყოფილო გიზების პარტიამ, ჰუგენოტთა კონფედერაციის მსგავსად, ანრი I გიზის ხელმძღვანელობით დააარსა პერონის ლიგა, რომელიც საფრანგეთის კათოლიკურ ლიგად იქცა. წარმოიშვა მეორე „სახელმწიფო სახელმწიფოში“ საფრანგეთის ჩრდილო-აღმოსავლეთ და ცენტრალურ ნაწილში. აქ ხელმძღვანელ როლს ფეოდალური არისტოკრატია ასრულებდა. ლიგის საბოლოო მიზანს ვალუების დინასტიის დამხობა და ესპანეთის დახმარებით ანრი გიზის გამეფება იყო. ლიგის შიგნით არსებული წინააღმდეგობებით ისარგებლა ანრი III-მ, სცნო ლიგა და თავი მის მეთაურად გამოაცხადა. 1576 წელს ბლუაში მოწვეულ გენერალურ შტატებზე უარყვეს ბოლიეს ედიქტი. ამას მოჰყვა რელიგიური ომების მეექვსე ომი, რომლის შედეგად პუატიეს ედიქტით (1577 წლის 17 სექტემბერი) ჰუგენოტებს მიენიჭათ კულტის შეკვეცილი თავისუფლება. განსაკუთრებით გამძაფრდა ბრძოლა ტახტის მემკვიდრეობის საკითხთან დაკავშირებით: უშვილო ანრი III-ის მემკვიდრე გახდა ჰუგენოტთა ბელადი ანრი ბურბონი. წარმოიშვა ორი კათოლიკური ლიგა, 1584 წლის დამლევს კათოლიკე პრინცებმა აღადგინეს პერონის ლიგა, რომელმაც 1584 წლის 31 დეკემბერს დადო სამოკავშირეო ხელშეკრულება ესპანეთთან პრინცების ლიგისაგან დამოუკიდებლად, 1585 წელს აღმოცენდა პარიზის ლიგა, რომელშიც შევიდნენ ფანატიკურად განწყობილი ბურჟუაზია და დემოკრატიული მასები. ლიგამ მიიღო სამხედრო ორგანიზაცია, მას სათავეში ედგა პარიზის 16 უბნის წარმომადგენლებისაგან შექმნილი „16-ის კომიტეტი“. ჩრდილო-აღმოსავლეთის და ცენტრალური საფრანგეთის თითქმის ყველა ქალაქი შეუერთდა პარიზის ლიგას, რომელიც გაერთიანდა პრინცების ლიგასთან და ასე შეიქმნა ერთიანი კათოლიკური ლიგა. მან აიძულა ანრი III თავისი ედიქტებით (1585 წლის 7 და 18 ივლისი) აეკრძალა პროტესტანტიზმი, გაეუქმებინა ჰუგენოტთა სასარგებლოდ გამოცემული ყველა დეკრეტი. ჰუგენოტებს უნდა ჩამორთმეოდათ საგარანტიოდ მიცემული ციხე-ქალაქები, სამაგიეროდ ლიგამ საგარანტიოდ მიიღო სუასონი, დიჟონი, ვერდენი და სხვა ქალაქები. ანრი ბურბონი სამეფო ტახტზე უფლებებს მოკლებულად ცხადდებოდა. დაიწყო მერვე რელიგიური ომი, რომელსაც „სამი ანრის ომი“ ეწოდა (მთავარი ხელმძღვანელების - ანრი III-ის, ანრი I გიზისა და ანრი ნავარელის მიხედვით). თავდაპირველდ ანრი III და ანრი გიზი ანრი ნავარელის წინააღმდეგ გაერთიანდნენ, მათი ერთობა მალე დაირღვა. პარიზის ლიგა განსაკუთრებით მტრულად განეწყო მეფის მიმართ. 1588 წლის 12-13 მაისს პარიზში დაიწყო სახალხო მღელვარება („ბარიკადების დღე“). ანრი III შარტრში გაიქცა. გიზებმა და კათოლიკეთა ლიგამ მეფეს თავიანთი მოთხოვნები წაუყენეს. ანრი III მოსაჩვენებლად სრულ დათმობებზე წავიდა. 1588 წლის 23 დეკემბერს ანრი III-ის ბრძანებით ანრი გიზი და მისი ძმა მოკლეს. ანტიროიალისტურმა მოძრაობამ უმაღლეს წერტილს მიაღწია. პარიზის ლიგის დემოკრატიული ფრთის გავლენით ანრი III გადაყენებულად გამოცხადდა. ანრი III შეუკავშირდა ანრი ნავარელს და თავის მემკვიდრედ ცნო. გაერთიანებული ძალებით ისინი პარიზისაკენ დაიძრნენ; 1589 წლის აგვისტოში ანრი III ლიგის მიერ მიგზავნილმა დომინიკელმა ბერმა ჟაკ კლემანმა მოკლა. საფრანგეთის მეფე გახდა ანრი ნავარელი, ანრი IV-ის სახელით, მაგრამ ჩრდილოეთ საფრანგეთმა არ ცნო იგი. შექმნილი მდგომარეობით ისარგევბლა ესპანეთის მეფე ფილიპე II-მ და ლიგის თანხმობით 1591 წელს პარიზში შეიყვანა ესპანეთის ჯარები. 1592 წელს საფრანგეთში დაიწყო გლეხთა აჯანყება. ამ აჯანყების მასშტაბებით და ესპანელთა ინტერვენციით შეშფოთებულმა კათოლიკე თავადაზნაურებმა და ბურჟუაზიამ ცნო ანრი ნავარელი, რომელიც 1593 წელს ისევ დაუბრუნდა კათოლიკობას. 1594 წელს იგი მეფედ ეკურთხა და პარიზი უბრძოლველად დაიკავა. ლიგის გავლენის ქვეშ მყოფი ტერიტორიები მეფემ დაიმორჩილა და გამარჯვება მოიპოვა ესპანელებზე. იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება] ლიტერატურა[რედაქტირება] - ქართული საბჭოთა ენციკლოპედია, ტ. 8, გვ. 349-350, , 1984 წელი.