ლათინური ენა ლათინური ენა (ლათ. lingua latina) — ინდოევროპულ ენათა ოჯახის ძირითადი წარმომადგენელი; ძველი რომაელების ენა. რომ 1000 ს რესპუბლიკისა და რომის იმპერიის ფორმალური ენა. ლათინური მკვდარი ენა არის. ვატიკანის ფარგლებს გარეთ მისი ძირითადი გამოყენება აკადემიური და სამეცნიერო ხასიათისაა. - ლათინური ანბანი შექმნილი ბერძნული ანბანის ბაზაზე დღემდე ყველაზე გავრცელებული ანბანია მსოფლიოში. სექციების სია - 1 გეოგრაფიული არეალი - 2 ლათინური ენის ისტორია - 3 ფონეტიკა - 3.1 ლათინური ანბანი - 3.2 ხმოვნები - 3.3 დიფთონგები - 3.4 თანხმოვნები - 3.5 1000 span> სიტყვის დამარცვლა - 3.6 ღია და დახურული მარცვალი - 3.7 მარცვლის სიგრძე–სიმოკლე - 3.8 მახვილი - 3.9 თანხმოვანთა ჯგუფები - 3.10 მთავარი ფონეტიკური კანონები - 3.11 თანხმოვნის დაკარგვა - 3.12 ასიმილაცია - 3.13 ორმაგი თანხმოვნის გამარტივება - 3.14 დისიმილაცია - 3.15 იამბიკური დამოკლება - 4 მორფოლოგია - 5 იხილეთ აგრეთვე - 6 ლიტერატურა გეოგრაფიული არეალი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] თავდაპირველად ა 1000 მ ენაზე მეტყველებდა აპენინის ნახევარკუნძულის ცენტრალურ ნაწილში, ლაციუმში (ახლანდელი იტალიის ოლქი ლაციო) მობინადრე ერთ–ერთი უძველესი იტალიკური ტომი, რომელსაც ლატინებს უწოდებდნენ. ლაციუმის მთავარი ქალაქი რომი, გადმოცემის თანახმად, დაარსებულა ძვ. წ. 753 წელს. ლათინურმა ენამ სახელწოდება მიიღო ლატინთა ტომისაგან, ხოლო ამ ენაზე მეტყველ ხალხს რომაელები ქალაქ რომის სახელის მიხედვით ეწოდა. აპენინის ნახევარკუნძულზე მოსახლეობდნენ სხვა იტალიკური ტომებიც. მათ შორის გამოირჩეოდნენ: ოსკები, უმბრები, საბინები... ლაციუმს ჩრდილო–დასავლეთით ესაზღვრებოდა ეტრუსკებით დასახლებული ეტრურია, უძველესი ცივილიზაციის მხარე, რომელმაც ღრმა კვალი დააჩნია რომაულ ხელოვნებას, რელიგიას, დამწერლობას. აპენინის ნახევარკუნძულის სამხრეთ ნაწილსა და სიცილიაში, ე.წ. "დიდ საბერძნეთში" მოსახლეობდნენ ბერძნები, რომელთა ენამ და კულტურამ ასევე დიდი გავლენა იქონია ლათინური ენისა და რომაული კულტურის განვითარებაზე. ლათინებმა თანდათანობით დაიპყრეს მეზობელი ტომები, დაიმორჩილეს ოსკები, უმბრები, ეტრუსკები, სიცილიელი ბერძნები და ლათინური ენა მთელს იტალიაში გაავრცელეს (ძვ. წ. III ს.). შემდეგ, როცა რომმა პუნიკურ ომებში კართაგენზე გაიმარჯვა (II პუნიკური ომი) და ხმელთაშუაზღვის აუზს დაეპატრონა (ახ. წ. I ს.), შექმნა უზარმაზარი იმპერია, დასავლეთ პროვინციებში (ესპანეთში ანუ იბერიაში, გალიაში და ა.შ.) ლათინური ენა ითვლებოდა სახელმწიფო ენად, აღმოსავლეთ პროვინციებში (საბერძნეთში, მცირე აზიაში, აფრიკის ჩრდილო სანაპიროზე და ა.შ.) სადაც რომაელთა შეჭრამდე ძლიერი იყო ბერძნული ენისა და კულტურის გავლენა, ლათინურმა ენამ დიდი პოპულარობა ვერ მოიპოვა. ამ პერიოდისათვის დამახასიათებელია ბილინგვიზმი, ბერძნები ეუფლებიან ლათინურ ენას და რომაელები ბერძნულს. რომის იმპერიის არსებობის პერიოდში ლათინური მთელს მის ტერიტორიაზე ოფიციალური სამუშაო ენა იყო. დროთა განმავლობაში მან განდევნა იმპერიის ევროპული ნაწილის სხვა ენები და ადგილობრივი მოსახლეობისთვის მშობლიურ ენად იქცა. ლათინური ენის ისტორია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] უპირველესი ნიმუში ლათინური დამწერლობისა არის წარწერა ოქროს ბალთაზე, რომელიც აღმოჩენილია რომის აღმოსავლეთით მდებარე ქალაქ პრენესტეში 1871 წელს. იგი ძვ. წ. VII ს. დასასრულს მიეკუთვნება. წარწერა იუწყება, რომ ბალთა დაუმზადებია ვინმე მანიუსს ნუმერიუსისთვის. უძველესია აგრეთვე 1978 წელს სატრიკში 1000 a> (რომის მახლობლად მდებარე ძველი ქალაქი) აღმოჩენილი წარწერა, რომელიც ძვ. წ. VI საუკუნით თარიღდება. შემდეგი წარწერა საკრალური ხასიათის ტექსტის ნაწყვეტს წარმოადგენს, რომელიც შავი ქვის სტელის ნამსხვრევზე არის შესრულებული. იგი აღმოაჩინეს რომის ფორუმის გათხრების დროს 1899 წელს. დათარიღებულია ძვ. წ. V საუკუნით. შედარებით გვიანდელი პერიოდის არის 1880 წელს რომში აღმოჩენილი თიხის ჭურჭელზე შესრულებული წარწერა, რომელიც "დუენოსის" სახელითაა ცნობილი (რადგან წარწერაში იკითხება Bonus-ის უძველესი ფორმა duenos – "კეთილი"). ძვ. წ. III საუკუნიდან უფრო მრავლად მოიპოვება ლათინური წერილობითი ძეგლები. ლათინური ენის განვითარებაში გამოჰყოფენ შემდეგ პერიოდებს: - არქაული (ძვ. წ. VII - II სს.), რომელიც ხასიათდება მრავალფეროვანი პროცესებით ფონეტიკაში (ხმოვანთა რედუქცია, დიფთონგთა მონოფთონგიზაცია, როტაციზმი და სხვ.), მორფოლოგიასა (ბუნებისა და უღლების სისტემათა ჩამოყალიბება) და სინტაქსში (თანწყობის - პარატაქსის სიჭარბე). ძვ. წ. III საუკუნიდან ლათინური ენა გავრცელდა ხმელთაშუა ზღვის ქვეყნებში. რომის მიერ კართაგენის, მაკედონიისა და საბერძნეთის დაპყრობის შემდეგ ბერძნული დამწერლობის ძლიერი გავლენით დაიწყო რომაული ეროვნული ლიტერატურის აღმოცენება-განვითარება, ე.წ. "მაღალ" სამწერლობო სტილთა ჩამოყალიბება. ამ დროის გამორჩეული მწერლები იყვნენ: პლავტუსი, ტერენციუსი და კატონი უფროსი. - კლასიკური ლათინური ენის პერიოდი (ძვ. წ. I საუკუნე), რომელსაც "ოქროს ლათინურის ხანასაც" უწოდებენ, სალიტერატურო ლათინური ენის შექმნისა და საბოლოო დახვეწის პერიოდია. ლათინური ენის ფონეტიკისა და მორფოლოგიის სისტემები მყარ ნიადაგზე დადგა. მკვეთრად გამოიხატა აღწერილობითი, ანალიტიკური ფორმები როგორც ენის განვითარების სრულიად გ 1000 რკვეული ტენდეცია; რთული წინადადების სინტაქსი მნიშვნელოვანწილად დაეფუძნა დამოკიდებულ წინადადებაში კავშირებითი კილოს დროთა თანამიმდევრობის პრინციპს. ლათინურ ენამ უდიდეს გამომსახველობით ძალას მიაღწია ამ დროის გამოჩენილ მწერალთა და ორატორთა თხზულებებში. სანიმუშოდ ითვლებოდა ციცერონის ორატორული და ფილოსოფიური პროზის ენა, ხოლო პოეზიაში ნორმად აღიარეს ვერგილიუსის ენა. ამ დროს მოღვაწე მწერალთა და პოეტთა შორის აღსანიშნავია აგრეთვე იულიუს კეისარი, ოვიდიუსი და ჰორაციუსი. - ადრეული იმპერიის ეპოქის ანუ "ვერცხლის ლათინურის" პერიოდში (ახ. წ. I - II სს.) სალიტერატურო ენა მკვეთრად მოწყდა ცოცხალ სალაპარაკო ენას. მწერლებისათვის ენისათვის დამახასიათებელი გახდა თავისებური სინტაქსური საქცევები. ამ ეპოქაში იწყება რომის მიერ დაპყრობილი ტერიტორიების რომანიზაცია. ამ დროს მოღვაწეობდნენ: ტაციტუსი, იუვენალი, მარციალი, პეტრონიუსი, აპულეუსი. - გვიანდელი იმპერიის ეპოქის ანუ "გვიანდელი ლათინური ენის" პერიოდში (II - V სს.) სალიტერატურო ენა და ხალხური ლათინური კიდევ უფრო მეტად დაშორდნენ ერთმანეთს. ხალხურ ლათინურში გაძლიერდა ანალიტიზმი. მუსიკალურ მახვილს შეენაცვლა ექსპირატორული აქცენტუაცია, შეიცვალა ვოკალიზმისა და კონსონანტიზმის სისტემები, დაიკარგა განსხვავება გრძელ და მოკლე ხმოვანთა შორის. აღსანიშნავია სიტყვის დაბოლოების რედუქცია და ფლექსიური წყობის შესუსტება. სინტაქსში დამკვიდრდა წინდებულიანი და აღწერილობითი კონსტრუქციები, დამოკიდებულ წინადადებაში ძალა დაეკარგა კავშირებითი კილოს დროთა თანამიმდევრობის პრინციპს. ამ პერიოდის მწერლები არიან: ამიანე მარცელინუსი და ქრისტიანი ავტორები. - შუა საუკუნის ეპოქაში (V - XV სს.) ლათინური ენა შემორჩა სამწერლობო და ცოცხალ სალაპარაკო ფორმებში. სალიტერატურო ლათინური შუა საუკუნის მანძილზე დასავლეთ ევროპის ხალხთა ინტელექტუალური და მხატვრული კულტ. ენა იყო. V საუკუნიდან ამ ენაზე შეიქმნა ე. წ. ლათინური ლიტერატურა - შუა საუკუნის საეკლესიო და საერო მწერლობა. სამწერლობო ლათინური ს 1000 კმაოდ დაშორდა კლასიკური სალიტერატურო ენის ნორმებს, განსაკუთრებით დიდი გავლენა მოახდინა ცოცხალ სალაპარაკო ანუ ხალხურ ენაზე რომის ყოფილი იმპერიის ტერიტორიების ენებმა. ხალხური ანუ ვულგარული ლათინური თავის მხრივ საფუძვლად დაედო რომანულ ენებს. სალიტერატურო ლათინური ენის ისტორიაში განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა აღორძინების ეპოქას (XIV - XVI სს.). ამ დროის პროგრესული წარმომადგენლები (ტომას მორი, ერაზმ როტერდამელი, ჯორდანო ბრუნო, ტომაზო კამპანელა, ნიკოლოზ კოპერნიკი და სხვ.) ლათინურ ენაზე წერდნენ. XVII - XVIII საუკუნეში სალიტერატურო ლათინური ენის გამოყენების სფერო შემოისაზღვრა მეცნიერებით, კათოლიკური ეკლესიითა და დიპლომატიით - ლათინურ ენაზე 1000 ერდნენ შრომებს დეკარტი, გასენდი, სპინოზა, ბეკონი, ნიუტონი, ლაიბნიცი, ლომონოსოვი, ეილერი და სხვ. ამჟამად ლათინური ენა საზ.-პოლიტიკური და სამეცნიერო ტერმინოლოგიის შექმნის ძირითადი წყარო და კათოლიკური ეკლესიის ოფიციალური ენაა. კულტურის ისტორიაში (განსაკუთრებით დასავლეთ ევროპის ისტორიაში) მან უდიდესი როლი ითამაშა, რასაც ადასტურებს უამრავი ნასესხები სიტყვა ევროპის ყველა ენაში. სხვა ენათა მსგავსად ქართულ ენაშიც ლათინური წარმომავლობის მრავალი სიტყვაა შემოსული (კომუნიზმი, რევოლუცია, პროლეტარიატი, კონსტიტუცია, იმპერია, უნივერსიტეტი, ფაკულტეტი, ლექტორი, სტუდენტი და სხვა ). ფონეტიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინური ანბანი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინურ ანბანს საფუძვლად დაედო ეტრუსკულისა და დასავლეთ ბერძნული ენის ანბანი. ძვ. წ. I საუკუნემდე ლათინური ანბანი 21 ასოს შეიცავდა. ეს 21 ასო შეადგენდა ოფიციალურ ლათინურ ანბანს. მას შემდეგ დაემატა y – "ი ფსილონი" ("ი გრეკუსი", ე.ი. "ბერძნული ი") და შემდგომ z ზეტა, რომლებიც ბერძნულიდან შეთვისებულ სიტყვებში იხმარებოდა. - Zephyrus - ზეფირი, დასავლეთის ქარი - Zona – ზონა, სარტყელი ეს ორი ასო ბოლოში დაერთო ლათინურ ანბანს. U კლასიკურ ლათინურში აღნიშნავდა ხმოვანსაც (უ) და თანხმოვანსაც (ვ). - Uinum - (ვინუმ) ღვინო - Ueni - (ვენი) მივედი XVI საუკუნეში თანხმოვნის აღსანიშნავად შემოიღეს ცალკე გრაფიკული ნიშანი V. ეს ასო მოთავსდა U-s შემდეგ. ამგვარად, მივიღეთ სულ 24 ასო. ზოგჯერ ხმოვნის წინ მოთავსებულ i ხმოვნისათვის იყენებენ j-s: iodum - იოდი, ან jodum. ბერძნულიდან შეთვისებული სიტყვებისათვის ლატინებმა ბერძნული ფშვინვიერი თანხმოვნების φ, θ, x, p 1000 გადმოსაცემად ლათინურ თანხმოვანთა კომპლექსებს მიმართეს, მკვეთრს p, t, c-სა და r-s დაუმატეს h და ამრიგად მიიღეს: ფ, თ, ქ, ჰრ. ბერძნულიდან შეთვისებული ეს თანხმოვნები თავდაპირველად ბერძნულ გამოთქმას უახლოვდებოდნენ, შემდეგ კი: ch – გამოითქმის როგორც 'ხ', ph - როგორც – 'ф', th დაუახლოვდა 'ტ'–ს, rh-მ კი დაკარგა ფშვინვიერება. - Charta (ქარტა, ხარტა) – ქაღალდი - Philippus (ფილიპუს, ჶილიპუს) – ფილიპე - Theatrum (თეატრუმ, ტეატრუმ) – თეატრი - Rhodus (როდუს) – როდოსი ხმოვნები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინურ ენაში ექვსი ხმოვანია: a, e, i, y, o, u. ამ ხმოვანთათვის დამახასიათებელია სიგრძე-სიმოკლე, ანუ კვინტიტატი (quintitas). გრაფიკულად მოკლე და გრძელი ხმოვნები არ განსხვავდება ერთმანეთისგან. სახელმძღვანელოებსა და ლექსიკონებში ხმოვნის სიგრძის აღსანიშნავად გამოიყენება ნიშანი —, ხოლო სიმოკლისათვის ‿. ეს ნიშნები ხმოვანს თავზე დაესმის. დიფთონგები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირე 1000 ბა] ლათინურ ენაში არის დაღმავალი დიფთონგები. ე.ი. მეორე ხმოვანი უმარცვლოა. დიფთონგებია: ae, oe, au, eu. ae დიფთონგში თავდაპირველად გამოითქმოდა ორივე ხმოვანი, მხოლოდ e უფრო სუსტად. შემდგომ ამ დიფთონგის გამოთქმა დაემსგავსა გრძელ e ხმოვანს. œ დიფთონგშიც o ხმოვნის გვერდით გამოითქმოდა e-ც, მაგრამ შემდეგ დაემსგავსა გერმანულ ö–ს. au დიფთონგი გამოითქმოდა როგორც აუ ან ავ, eu – როგორც ეუ ან ევ. - poena (პენა) - სასჯელი - amoeba (ამება) - ამება (ერთუჯრედიანი მიკროორგანიზმი) - saepe (სეპე) – ხშირად - aurora (ავრორა) – ავრორა - Europa (ევროპა) – ევროპა როცა ზემოთ დასახელებული ხმოვნები ერთმანეთის მეზობლობაში არ ქმნიან დიფთონგებს, მეორე ხმოვანს დაესმის ორი წერტილი ე.წ. puncta diaereseos "განყოფის წერტილები" ან სიგრძის ნიშანი. - poëta (პოეტა) – პოეტი თანხმოვნები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] c ასო არქაულსა და კლასიკურ ლათინურში გამოითქმოდა როგორც კ. მოგვიანებით, დაახლოებით ახ. წ. VI საუკუნეში, e, i, y, ae, oe ხმოვნების და დიფთონგების წინ პალატიზირებულ იქნა და გამოთქმაში მოგვცა 'ც'. - caelum (კელუმ, შემდგომ ცელუმ) – ცა - Cicero (კიკერო, შემდგომ ციცერო) – ციცერონი - scio (სკიო, შემდგომ სციო) – ვიცი - მაგრამ – caput (კაპუტ) – თავი, credo (კრედო) – მჯერა ti კომპლექსი კლასიკურ ხანაში 1000 გამოითქმოდა როგორც 'ტი'. მხოლოდ ახ. წ. IV-V საუკუნეებში პალატალიზირებულ იქნა ხმოვნების წინ და გამოთქმაში მოგვცა 'ცი'. - motio (მოტიო, შემდგომ მოციო) – მოძრაობა - scientia (სკიენტია, შემდგომ სციენტია) – ცოდნა შენიშვნა: ti არ გამოითქმოდა როგორც ცი შემდეგ შემთხვევაში: - ა) თუ მას მახვილი მოუდიოდა: totus მთელი, მხ. რ. ნათესაობითში totìus (ტოტიუს) - ბ) თუ ti-ს წინ უძღოდა s, x, t : bestia (ბესტია) – მხეცი, mixtio (მიქსტიო) – ნარევი. c არქაულ ლათინურში გამოხატავდა როგორც კ, ასევე გ ბგერასაც. "დუენოსის" წარწერაში იკითხება virco - ქალიშვილი, ნაცვლად virgo-სი. საკუთარი სახელის Gaius-ის შემოკლებული ფორმაა C. ხოლო Gnaeus-ის Cn. k ასო, რომელიც კ ბგერას გამოხატავდა, ადრე გამოვიდა ხმარებიდან. ის მხოლოდ ორ სიტყვაში გვხვდება: - Kalendae – კალენდე, ყოველი თვის პირველი რიცხვი. - Kaeso - კეზო, მამაკაცის სახელი. q გვხვდება u თანხმოვანთან ერთად და გამოითქმის როგორც 'კვ'. aqua (აკვა) – წყალი. გ თანხმოვნისათვის ძვ. წ. III საუკუნეში შემოიღეს ახალი ასო, ოდნავ განსხვავებული c-სგან, 'g'. ngu კომპლექსი ხმოვნის წინ გამოითქმის როგორც 'გვ'. lingua (ლინგვა) – ენა. ასევე ხმოვნის წინ su კომპლექსიც ზოგჯერ 'სვ'–დ იკითხება. suadeo (სვადეო) ვურჩევ. s კლასიკურ ხანაში ყველა პოზიციაში გამოითქმოდა როგორც ს, გვიანდელ ეპოქაში ორ ხმოვანს შორის მოქცეულმა, ანუ ინტერვოკალურმა s-მ გამოთქმაში მოგვცა 'ზ'. - Asia (აზია) – აზია - rosa (როზა) – ვარდი სიტყვის დამარცვლა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მარცვლები იყოფა შემდეგნაირად: - ა) ერთი ხმოვანი სიტყვის შიგნით მომდევნო ხმოვანს მიეკუთვნება: ro-sa - ვარდი, ta-bu-la - დაფა - ბ) ორი ხმოვნიდან ერთი წინა ხმოვანთან რჩება, მეორე კი მომდევნო ხმოვანს მიყვება: has-ta - შუბი, mos-ca - ბუზი. - გ) თუ ჯერ ყრუ თანხმოვანია, შემდეგ კი ნარნარა, ე.წ. muta cum liquida, ასეთი თანხმოვნები არ გაითიშება, ე.ი. თუ b, g, d, p, c, t-ს მოსდევს l, r : pa-tri-a - სამშობლო, მაგრამ for-tu-na - ბედი - დ) რამდენიმე თანხმოვანთაგან უკანასკნელი მომდევნო ხმოვანს მისდევს, დანარჩენი წინა ხმოვანთან რჩება: punc-tum - წერტილი. - ე) თავსართი ცალკე გამოიყოფა: abs-cedo - ვშორდები, de-scendo - ჩავდივარ. ღია და დახურული მარცვალი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მარცვალი დახურულია, თუ თანხმოვნით მთავ 1000 დება, ღიაა, თუ ხმოვნით ბოლოვდება: - ta-bu-la - აქ სამივე მარცვალი ღიაა. - for-tu-na - აქ for დახურულია – tu და na ღია. მარცვლის სიგრძე–სიმოკლე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მარცვალი გრძელია, თუ გრძელ ხმოვანს შეიცავს, მოკლეა, თუ მოკლე ხმოვანს შეიცავს. ხმოვანი შეიძლება იყოს გრძელი ან მოკლე ბუნებით (natúra), ან მდებარეობით (positione). - ა) დიფთონგი, რაკიღა ორი ხმოვნის შერწყმითაა მიღებული, გრძელია: poena - სასჯელი. - ბ) ხმოვანი გრძელია მდებარეობით ანუ პოზიციურად, თუ მას ორი ან მეტი თანხმოვანი (muta cum liquida-ს გამოკლებით) ან რთული თანხმოვანი x მოსდევს: monuméntum - ძეგლი, próxime - ძალიან ახლოს, მაგრამ ténebrae - წყვდიადი (br-ს წინ e მოკლეა) - გ) ხმოვანი მოკლეა მდებარეობით, თუ მას ხმოვანი ან h თანხმოვანი მოსდევს: mótio - მოძრაობა (i მოკლეა), prohibeo - ვაკავებ (pro მარცვალში o მოკლეა). - დ) თუ ხმოვანს ერთი თანხმოვანი მოსდევს, უნდა ვიცოდეთ ბუნებით როგორია, გრძელი თუ მოკლე. ასეთ შემთხვევაში უნდა მივმართოთ ლექსიკონს, სადაც აღნიშნულია ხმოვნის სიგრძე–სიმოკლე, ან მახვილი: amícus - მეგობარი, pópulus - ხალხი. მახვილი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მახვილი ლათინურ ენაში სიტყვას მოუდის ბოლოდან მეორე გრძელ მარცვალზე, ან მესამეზე (თუ მეორე მარცვალი მოკლეა): tábula, amícus, monuméntum შენიშვნა: - ა) ბოლოდან პირველ მარცვალზე მახვილი მაშინ შეიძლება იყოს, თუ ეს მარცვალი ფონეტიკური ცვლილებების შედეგად არის მიღებული: illíc - illíce - იქ, istúc - istúce - იქით. - ბ) ბოლოდან მეორე მოკლე მარცვალზე მახვილი დაისმის იმ შემთხვევაში, თუ სიტყვას ენკლიტიკური -que, -ve, -ne ნაწილაკები ერთვის: fílius - ვაჟიშვილი, fília - ქალიშვილი, fílius fíliaque - ვაჟიშვილი და ქალიშვილი (que აქ და კავშირის ფუნქციას ასრულებს). თუ que არ გაიაზრება როგორც კავშირი, მაშინ მახვილი ჩვეულებრივი წესით დაისმის: úndique - ყოველი მხრიდან, ítaque - ამგვარად. თანხმოვანთა ჯგუფები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინურ ენაში 18 თანხმოვანია: - ხშული (mutae) - c(k,q), g, d, t, p, b - ნარნარა (liquidae) - l, r - ნაპრალოვანი (spirantes) - s, f, v - ფშვინვიერი (aspirata) - h - რთული (compositae) - x(cs), z(ds) - ცხვირისმიერი (nasales) - m, n ხშული თანხმოვნები შემდეგნაირად ჯგუფდება: - ბაგისმიერი (labiales) - p (ყრუ), b (მჟღერი) - კბილისმიერი (dentales) - t (ყრუ), d (მჟღერი) - ხორხისმიერი (gutturales) - c(k,q) (ყრუ), g (მჟღერი) მთავარი ფონეტიკური კანონები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ხმოვნის მონაცვლეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - ა) ღია მარცვლის მოკლე ხმოვანი სიტყვის შუაში გადადის მოკლე i-ში: - capio - ვიღებ, accipio - ვღებულობ - caput - თავი, capitis – თავის - miles - მეომარი, militis - მეომრის - homo - ადამიანი, hominis - ადამიანის - ბ) r-ს წინ i გადადის მოკლე e-ში. - capio –ვიღებ, capere - მიღება - გ) ღია მარცვლის ae დიფთონგი სიტყვის შუაში გადადის გრძელ i-ში, au - გრძელ u-ში. - exaestimi - existimo - ვსჯი, ვთვლი - abcauso - accuso - ბრალს ვდებ - დ) ბოლოკიდური a მოკლე თანხმოვნის ან თანხმოვანთა ჯგუფის წინ მრავალმარცვლიან სიტყვებში, ასევე სიტყვის შუა დახურულ მარცვალში მოკლე e-ში გადადის. - artifax - artifex - ხელოვანი - particaps - particeps - მონაწილე - ე) ბოლოკიდური მოკლე i ღია მარცვალში გადადის მოკლე e-ში. - mari - mare - ზღვა - facili - facile - ადვილად - ვ) მოკლე o დახურულ მარცვალში სიტყვის ბოლოს გადადის მ ff6 ოკლე u-ში. - bellom - bellum - ომი - mittont - mittunt - გზავნიან - ზ) გრძელი ხმოვანი სიტყვის ბოლოს ორ და მეტმარცვლიან სიტყვებში l, r, m, t - ს წინ მოკლდება: - orator (ბოლოკიდური o მოკლეა) – ორატორი, - amat (ბოლოკიდური a მოკლე) - უყვარს ხმოვნის დაკარგვა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მოკლე ხმოვანი შუა მარცვალში, განსაკუთრებით ნარნარა თანხმოვნებთან, ამოვარდება. ამ მოვლენას სინკოპე ეწოდება: - valide - valde - ძალიან მოკლე ხმოვანი სიტყვის ბოლოს ხშირად იკარგება. ამ მოვლენას აპოკოპეს უწოდებენ: - animali - animal - ცხოველი - hice - hic - აქ ხმოვნის ჩართვა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ზოგჯერ თანხმოვნებს შორის ჩაერთვის მოკლე ხმოვნები i, e, u. ამას ანაპტიკსი ეწოდება: - periclum - periculum - საფრთხე - agr - ager - ყანა, მიწ 1000 - faclis - facilis - ადვილი როტაციზმი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ინტერვოკალური s ლათინური ენის განვითარების გარკვეულ პერიოდში გადავიდა r-ში: - flos - ყვავილი, flosis - floris - ყვავილის - esam - eram - ვიყავი თანხმოვნის დაკარგვა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - ა) ინტერვოკალური v იკარგება: - divisitior - ditior - უფრო მდიდარი - audivisti - audisti - მოისმინე - audiveram - audieram - მომისმენია - magis volo - mavolo - malo - ძალიან მინდა - ბ) m თანხმოვანი სიტყვის ბოლოს სუსტად გამოითქმოდა, ამიტომ პოეზიაში m-თი დამთავრებული სიტყვა ხმოვნით დაწყებული სიტყვის წინ ხშირად ელიზიას განიცდიდა: - Exegi monument(um) aere perennius (Hor.) - ძეგლი ავიგე სპილენძზე უფრო გამძლე ასიმილაცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ნაწილობრივი ასიმილაცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] m თანხმოვანი d, t, s თანხმოვნის წინ გადადის n-ში: - septemdecim - septendecim - ჩვიდმეტი - eumdem - eundem - მასვე b, g თანხმოვნები s, t-ს წინ გადადის p, c - ში - rego - ვმართავ, recsi - rexi - ვმართე - scribo - vwer, scripsi - დავწერე სრული ასიმილაცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] c,g,p,f,t,r,l,s თანხმოვნების წინ d სრულ ასიმილაციას განიცდის: - adcedo - accedo - ვუახლოვდები - adgero - aggero - მომაქვს - adtribuo - attribuo - ვანიჭებ - adrideo - arrideo - ვიცინი - adloquor - alloquor - ვესაუბრები - adsumo - assumo - მივიღებ t თანხმოვანი s-ის წინ სრულ ასიმილაციას განიცდის: dots - doss - dos - მზითევი ორმაგი თანხმოვნის გამარტივება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ორმაგი თანხმოვანი სიტყვის ბოლოს თანხმოვანთან მეზობლობაში, ან გრძელი ხმოვნისა თუ დიფთონგის შემდეგ, მარტივდება: - caussa - causa - მიზეზი - ridsi - rissi - risi - ვიცინე დისიმილაცია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ორი ერთნაირი ან ერთმანეთის მსგავსი თანხმოვნებიდან ერთი განიმსგავსებს: - pluraris - pluralis - მრავლობითი - medidies - meridies - შუადღე იამბიკური დამოკლება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] გრძელი ხმოვანი, რომელიც მოკლე ხმოვან 1000 ს მოსდევს, ზოგიერთ ორმარცვლიან სიტყვაში მოკლდება: mihi - მე (მიც.), tibi – შენ (მიც.), sibi - მას (ბოლოკიდური i ყველგან მოკლეა). მორფოლოგია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინური ენა სინტეტიკურია, ანუ გრამატიკული კატეგორიები სუფიქსებით და არა დამხმარე სიტყვებით გამოიხატება. არსებითი სახელი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] არსებით სახელს ლათინურ ენაში აქვს სამი სქესი (genus): მამრობითი (masculinum), მდედრობითი (femininum) და საშუალო (neutrum). სქესის განსაზღვრა შეიძლება სუფიქსებისა და სიტყვის მნიშვნელობის მიხედვით. მნიშვნელობის მიხედვით მამრობით სქესს მიეკუთვნებიან: მამრობითი სქესის ცოცხალ არსებათა სახელები, მდინარეთა, ქართა, თვეთა სახელები. მდედრობითისაა: მდედრობითი სქესის ცოცხალ არსებათა სახელები, ხეების, ქვეყნების, კუნძულების სახელები. საშუალო სქესისაა: უბრუნველი და სუბსტანტირებული არსებითი სახელები: - puer, i - m ბიჭი - Aquilo, onis - m აქვილონი, ჩრდილოეთის ქარი - Sequana, ae m სენა - quercus, i - f მუ 1000 ა - Aegyptus, i - f ეგვიპტე - pondus, eris - n წონა - fas - n ნება ზოგ სახელს ორი სქესი აქვს (Nomina communia) - civis, is - m,f მოქალაქე - parens, ntis - m,f მშობელი ზოგი სახელი, რომელსაც ორი სქესი აქვს, ბოლოკიდურის მიხედვით განასხვავებს სქესს (Nómina mobilia); - filius, i - m ვაჟიშვილი - filia, ae - f ქალიშვილი რიცხვი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინურ ენაში ორი რიცხვია, მხოლობითი და მრავლობითი. ბრუნვა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინურ ენაში 7 ბრუნვაა: - nominativus - სახელობითი - genetivus - ნათესაობითი - dativus - მიცემითი - accusativus - ბრალდებითი (აკუზატივი) - ablativus - დაშორებითი (აბლატივი) - vocativus - წოდებითი - locativus - ადგილმდებარეობითი (ლოკატივი) ზმნა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლათინ 1000 რ ენაში (უღლებად, ფინიტურ) ზმნას აღწერენ შედეგი კატეგორიების მიხედვით: - ესენია: ლათინურ ენაში ზმნის უღლების ოთხი ტიპია. იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - მანტოვანი, ლუიჯი: Lingua Latina = ლათინური ენა: [სახელმძღვ. სტუდ.] / ლუიჯი მანტოვანი ; [რედ.: პიერ დიუმულენი, ჟუჟუნა ფეიქრიშვილი] - თბ., 2007. - ნელი გიგოლაევა: LINGUA LATINA MEDICINALIS / [რედ.: ნ. გაფრინდაშვილი] ; თბილისის სახელმწიფო სამედიცინო უნივერსიტეტი, 2007. - გაგუა, იამზე: ლათინური ენა : (გრამატიკა, ქრესტომატია) / [რედ.: აკ. ურუშაძე] - თბ. : თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1987. - გაგუა, იამზე: ლათინური ენა: საკითხავი ტექსტები და სავარჯიშოები / [რედ.: თ. გიორგობიანი] ; თსუ-ს ხმელთაშუა ზღვის კულტურების კვლევის ლაბორატორია - თბ. : თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1996. - გიგაური, ცისანა: ლათინური ენა და ტერმინოლოგიის საფუძვლები / [რედ.: რ. გორდეზიანი] ; თბილ. სოც.-ეკონ. ინ-ტი - თბ., 1996. - ტრაპაიძე, ადა; ქურიძე, დალი: ლათინური ენა იურისტებისათვის / [რედ.: იამზე გაგუა] ; თსუ, კლასიკ. ფილოლ., ბიზანტინისტიკისა და ნეოგრეცისტიკის ინ-ტი - თბ. : ლოგოსი, 2003. - გაფრინდაშვილი, ნოდარ; კახიანი, ია: ლათინური ენა და სამედიცინო ტერმინოლოგიის საფუძვლები / [რედ.: ზურაბ კაციტაძე] ; ქუთაისის სამედ. ინ-ტი "ქუთაისი" - ქუთაისი : მედიცინა, 1994. - შილაკაძე ა.:ლათინური ენა: პედ. ინ-ტების ქართული ენისა და ლიტერატურის ფაკულტეტებისათვის - თბ. : საქმედგამი, 1956. - გაფრინდაშვილი ნოდარ: ლათინური ენა და საერთაშორისო სამედიცინო ტერმინოლოგიის საფუძვლები = In ff6 via est in medicina via sine lingua latina : [სახელმძღვ. სტუდ.] / ნოდარ გაფრინდაშვილი ; [რედ. რუსუდან რუხაძე] ; თბილ. სახელმწ. სამედ. უნ-ტი - თბ., 2007. - ლათინური ენა: [დამხმ. სახელმძღვ. უმაღლ. სასწავლებლების ჰუმანიტ. ფაკ-ტის სტუდენტებისათვის] / თბილ. სახელმწ. უნ-ტი. ხმელთაშუა ზღვის კულტურების კვლევის ლაბ-რია - თბ.ნაკვ. 1 / შემდგ. მ. ფხაკაძე - : თბილ. უნ-ტის გამ-ბა, 1984. - ყაუხჩიშვილი ს., ლათინური ენის სახელმძღვანელო, თბ., 1967; - ურუშაძე ა., ქსე, ტ. 6, გვ. 108-109, თბ., 1983 - ვიკიწიგნებში არის სტატია: ლათინური ენა


მორდოვია-ანჟი 2 არტური(ბათუმი)


source: fineweb

text: ნარკოტიკების გამავრცელებელთა და მომხმარებელთა გამოსავლენად და დასაკავებლად. ამის მიუხედავად, ნარკოტიკებზე დამოკიდებულთა რიცხვი სულაც არ მცირდება და ნარკოტიკული ნივთიერების გავრცელება თუ მოხმარება იატაკქვეშეთიდან დღითი დღე სააშკარაოზე გამოდის. ცივილიზებულ ქვეყანათა უმეტეს ნაწილში ნარკომანი ავადმყოფად ითვლება და მისი სოციალური რეაბილიტაცია სახელმწიფოსა თუ არასამთავრობო ორგანიზაციების ზრუნვის საგანს წარმოადგენს. ამ მხრივ, საქართველოში მოქმედი კანონმდებლობა ისედაც რთულ სოციალურ თუ ფსიქოლოგიურ მდგომარეობაში მყოფ ნარკომანებს კიდევ უფრო გამოუვალ სიტუაციაში აქცევს. თუ რატომ, ეს ნათლად ჩანს ამიერკავკასიის ანტინარკოტიკული პროგრამის საინფორმაციო პროექტის მენეჯერის ჯანა ჯავახიშვილის კომენტარიდან: [ჯანა ჯავახიშვილის ხმა] ”შარშან მიღებული იქნა ახალი კანონი, რომელიც ავადმყოფად აღიარებს ნარკომანს. ეს კი წინააღმდეგობაში მოდის სისხლის სამართლის კოდექსთან, რომელიც ნარკომანს სისხლის სამართლის დამნაშავედ თვლის.” ამ სამართლებრივი მდგომარეობის მიუხედავად, ნარკომანთა რიცხვი საქართველოში 1992 წლიდან დღემდე 6-ჯერ გაიზარდა, თუმცა პროცენტული შეფარდება ყოფილი საბჭოთა ქვეყნების მაჩვენებლებთან ჯერჯერობით საგანგაშო არ არის. ნარკომანთა პროცენტული მაჩვენებლებით საქართველო ჯერჯერობით საგრძნობლად ჩამორჩება რუსეთსა და უკრაინას. იმის შესახებ, თუ რამდენი კაცია საქართველოში ნარკომანიით დაავადებული, ისევ ჯანა ჯავახიშვილს მოვუსმინოთ, რომლის სტატისტიკა ექსპერტულ შეფასებებს ეყრდნობა, ვინაიდან, ზევით ნახსენები საკანონმდებლო კაზუსის გამო, ნარკომანიის მსხვერპლთა უმრავლესობა ოფიციალურ რეგისტრაციას თავს არიდებს: [ჯანა ჯავახიშვილის ხმ] ” რეგისტრირებულია 20 ათასი ნარკომანი და ნარკოტიკების მომხმარებელი, რეალურად კი ეს 150-200 ათასია.” ჯანა ჯავახიშვილი და მისი თანამოაზრეები ამ სტატისტიკური ტენდენციის შესაჩერებლად უამრავ საქველმოქმედო თუ საგანმანათლებლო აქციას აწყობენ, გაეროს განვითარების ფონდისა თუ სხვა დონორი ორგანიზაციების ხელშეწყობით. რამდენიმე ასეთი აქცია ანტინარკოტიკულ დღესთან დაკავშირებით 25 და 26 ივნისს სკოლის მოსწავლეების მონაწილეობით გაიმართა. [ისმის აქციის მონაწილის ხმა] ”იმდენად მნიშვნელოვნად მიმაჩნია ეს საკითხი, რომ მთელი სერიოზულობით ვეკიდები. დღეს მაგის გულისთვის ექსკურსიაზე არ წავედი, ქორწილში არ წავედი და ახლა კიდევ ველოდები ჩემს მეგობრებს, რომ ეს ყველაფერი დავარიგო რუსთაველის გამზირზე.” ნათიამ და მისმა თანატოლებმა საკუთარი ძალებით რამდენიმე ბუკლეტი და პლაკატი გამოსცეს და ამ სააგიტაციო მასალით თბილისში რუსთაველის გამზირი ააჭრელეს. [ისმის აქციის მონაწილის ხმა] ”ჩვენ დავწერეთ ის, რაც თვითონ ჩვენზე მოახდენდა შთაბეჭდილებას. აი, მაგალითად: გინდა ნაშა, გადააგდე ანაშა.” რატომ მაინცდამაინც ბავშვები და ახალგაზრდები? - ამ კითხვით მივმართე ხათუნა თოდაძეს, რომელიც ნარკოლოგიის სამეცნიერო კვლევითი ინსტიტუტის ერთ-ერთი დირექტორია. [ხათუნა თოდაძის ხმა ] ”პირველ რიგში, რა თქმა უნდა, ეს ღონისძიებები უნდა გატარდეს ბავშვებში და მოზარდებში. იმიტომ რომ სულიერება, ბავშვებისთვის იდეური საფუძვლის შექმნა - ეს არის გარანტია იმისა, რომ ისინი ნარკოტიკებს ხელს არ მოჰკიდებენ.” საქართველოში ნარკომანიის წინააღმდეგ ბრძოლის ამ გამოცოცხლების მიუხედავად, ექსპერტები აღიარებენ, რომ არც ცალკეული აქციები და არც ნარკოტიკების ცალკეულ რეალიზატორებთან ბრძოლის კამპანია საგრძნობ შედეგს არ მოიტანს, თუ არ შემუშავდა სახელმწიფოებრივი ანტინარკოტიკული პოლიტიკა.


სააკაშვილი: პუტინმა მითხრა, კარგს არაფერს გპირდებით, მაგრამ დანაპირებს ყოველთვის ვასრულებო - ინფო9


სტატისტიკის ეროვნული სამსახური (საქსტატი) (134) შინაგან საქმეთა სამინისტრო (108) ფინანსთა სამინისტრო (66) სოციალური მომსახურების სააგენტო (57) თბილისის მერია (38) გარემოსა და ბუნებრივი რესურსების დაცვის სამინისტრო (32) განათლებისა და მეცნიერების სამინისტრო (30) შრომის, ჯანმრთელობისა და სოციალური დაცვის სამინისტრო (29) ოკუპირებული ტერიტორიებიდან იძულებით გადაადგილებულ პირთა, განსახლებისა და ლტოლვილთა სამინისტრო (23) რეგიონული განვითარებისა და ინფრასტრუქტურის სამინისტრო (23) პრეზიდენტის ადმინისტრაცია (22) პარლამენტის აპარატი (22) კულტურისა და ძეგლთა დაცვის სამინისტრო (21) სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სამინისტრო. (20) ლ. საყვარელიძის დაავადებათა კონტროლისა და საზოგადოებრივი ჯანმრთელობის ეროვნული ცენტრი (19) ინოვაციების და ტექნოლოგიების სააგენტო (17) საგარეო საქმეთა სამინისტრო (17) გარემოს ეროვნული სააგენტო (17) ეროვნული ბანკი (16) ღვინის ეროვნული სააგენტო (16) სპორტისა და ახალგაზრდობის საქმეთა სამინისტრო (16) ცენტრალური საარჩევნო კომისია (16) საზღვაო ტრანსპორტის სააგენტო (16) სახელმწიფო ქონების ეროვნული სააგენტო (15) სახელმწიფო ჰიდროგრაფიული სამსახური (15) მუნიციპალური განვითარების ფონდი (15) საავტომობილო გზების დეპარტამენტი (15) სახალხო დამცველის აპარატი (15) დაცული ტერიტორიების სააგენტო (15) ეროვნული საშენი მეურნეობა (15) ტექნიკური და სამშენებლო ზედამხედველობის სააგენტო (14) კონკურენციის სააგენტო (13) საჯარო სამსახურის ბიურო (13) სახელმწიფო აუდიტის სამსახური (13) სოფლის მეურნეობის სამინისტრო (13) სსიპ აწარმოე საქართველოში (13) სამოქალაქო ავიაციის სააგენტო (13) სურსათის ეროვნული სააგენტო (13) სასოფლო-სამეურნეო კოოპერატივების განვითარების სააგენტო (13) საგანმანათლებლო და სამეცნიერო ინფრასტრუქტურის განვითარების სააგენტო (13) ეროვნული სატყეო სააგენტო (13) განათლების მართვის საინფორმაციო სისტემა (12) ტურიზმის ეროვნული ადმინისტრაცია (12) შეფასებისა და გამოცდების ეროვნული ცენტრი (12) ვანო ხუხუნაიშვილის სახელობის ეფექტიანი მმართველობის სისტემისა და ტერიტორიული მოწყობის რეფორმის ცენტრი (12) სოფლის მეურნეობის სამინისტროს ლაბორატორია (12) ბავშვთა და ახალგაზრდობის ეროვნული ცენტრი (12) ფინანსთა სამინისტროს აკადემია (12) შინაგან საქმეთა სამინისტროს აკადემია (12) მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების ეროვნული ცენტრი (12) ინტელექტუალური საკუთრების ეროვნული ცენტრი (საქპატენტი) (11) ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტრო (11) სასჯელაღსრულებისა და პრობაციის სასწავლო ცენტრი (11) ოლიმპიური რეზერვების მზადების ეროვნული ცენტრი (11) შერიგებისა და სამოქალაქო თანასწორობის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატი (11) სახელმწიფო შესყიდვების სააგენტო (10) საქართველოს უზენაესი სასამართლო (10) თავდაცვის სამინისტრო (10) ენერგეტიკის სამინისტრო (10) ევროპულ და ევროატლანტიკურ სტრუქტურებში ინტეგრაციის საკითხებში სახელმწიფო მინისტრის აპარატი (10) ვეტერანების საქმეთა სახელმწიფო სამსახური (9) შოთა რუსთაველის სამეცნიერო ფონდი (9) იუსტიციის სამინისტრო (9) კახეთის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) გურიის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) მცხეთა-მთიანეთის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) შიდა ქართლის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) იმერეთის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) რაჭა-ლეჩხუმი - ქვემო სვანეთის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) სამეგრელო - ზემო სვანეთის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) ფინანსთა სამინისტროს მომსახურების სააგენტო (9) სამცხე-ჯავახეთის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) ქვემო ქართლის გუბერნატორის ადმინისტრაცია (9) განათლების ხარისხის განვითარების ეროვნული ცენტრი (9) ადამიანით ვაჭრობის (ტრეფიკინგის) მსხვერპლთა, დაზარალებულთა დაცვისა და დახმარების სახელმწიფო ფონდი (8) სასამართლო ექსპერტიზის ეროვნული ბიურო (8) სტანდარტებისა და მეტროლოგიის ეროვნული სააგენტო (8) მეწარმეობის განვითარების სააგენტო (8) ევრაზიის სატრანსპორტო დერეფნის საინვესტიციო ცენტრი (8) არასაპატიმრო სასჯელთა აღსრულებისა და პრობაციის ეროვნული სააგენტო (8) სოფლის მეურნეობის სამეცნიერო-კვლევითი ცენტრი (8) ფინანსთა სამინისტროს საგამოძიებო სამსახური (8) საფინანსო ანალიტიკური სამსახური (8) დაცვის პოლიცია (8) საგანმანათლებლო დაწესებულების მანდატურის სამსახური (8) შსს მომსახურების სააგენტო (8) სახმელეთო ტრანსპორტის სააგენტო (8) პერსონალურ მონაცემთა დაცვის ინსპექტორის აპარატი (7) საარჩევნო სისტემების განვითარების, რეფორმებისა და სწავლების ცენტრი (7) ბავშვთა და ახალგაზრდობის განვითარების ფონდი (7) გარემოსდაცვითი ინფორმაციისა და განათლების ცენტრი (7) კულტურისა და სპორტის სამინისტრო (6) კულტურული მემკვიდრეობის დაცვის ეროვნული სააგენტო (6) სასაზღვრო პოლიცია (6) პროკურატურა (6) იურიდიული დახმარების სამსახური (5) ფინანსური მონიტორინგის სამსახური (5) დაზვერვის სამსახური (5) სახელმწიფო დაცვის სპეციალური სამსახური (5) განათლების საერთაშორისო ცენტრი (5) წყალტუბოს გამგეობა (4) ენერგეტიკისა და წყალმომარაგების მარეგულირებელი ეროვნული კომისია (4) კომუნიკაციების ეროვნული კომისია (4) ეროვნული მუზეუმი (4) ბიზნეს ომბუდსმენის აპარატი (4) სამედიცინო საქმიანობის სახელმწიფო რეგულირების სააგენტო (4) თერჯოლის გამგეობა (3) სამტრედიის გამგეობა (3) საჩხერის გამგეობა (3) ჭიათურის გამგეობა (3) ხარაგაულის გამგეობა (3) თიანეთის გამგეობა (3) დუშეთის გამგეობა (3) მცხეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (3) ცაგერის გამგეობა (3) აბაშის გამგეობა (3) მარტვილის გამგეობა (3) რელიგიის საკითხთა სახელმწიფო სააგენტო (3) წალენჯიხის გამგეობა (3) ხობის გამგეობა (3) ზუგდიდის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (3) ადიგენის გამგეობა (3) ბორჯომის გამგეობა (3) ნინოწმინდის გამგეობა (3) ახალციხის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (3) ქალაქ ახალციხის მერია (3) ქალაქ რუსთავის მერია (3) გარდაბანის გამგეობა (3) თეთრიწყაროს გამგეობა (3) დმანისის გამგეობა (3) კასპის გამგეობა (3) ხაშურის გამგეობა (3) ლანჩხუთის გამგეობა (3) ქალაქ გორის მერია (3) ქარელის გამგეობა (3) ქალაქ ოზურგეთის მერია (3) უშიშროების საბჭოს აპარატი (3) ბაღდათის გამგეობა (3) ვანის გამგეობა (3) სახელმწიფო სერვისების განვითარების სააგენტო (3) თბილისის საკრებულო (3) საინფორმაციო ცენტრი ნატოსა და ევროკავშირის შესახებ (3) შსს - ჯანმრთელობის დაცვის სამსახური (3) გურჯაანის გამგეობა (2) დედოფლისწყაროს გამგეობა (2) ლაგოდეხის გამგეობა (2) საგარეჯოს გამგეობა (2) თელავის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (2) სიღნაღის გამგეობა (2) აკრედიტაციის ერთიანი ეროვნული ორგანო-აკრედიტაციის ცენტრი (2) ქალაქ მცხეთის მერია (2) ქალაქ ზუგდიდის მერია (2) ქალაქ ბათუმის მერია (2) ქედის გამგეობა (2) ხულოს გამგეობა (2) გორის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (2) ჩოხატაურის გამგეობა (2) ოზურგეთის მუნიციპალიტეტის გამგეობა (2) ქალაქ ქუთაისის მერია (2) სახელმწიფო უსაფრთხოებისა და კრიზისების მართვის საბჭოს აპარატი (2) ზესტაფონის გამგეობა (2) ახალქალაქის გამგეობა (2) გარემოს დაცვისა და სოფლის მეურნეობის სამინისტრო (2) თბილისის ვანო სარაჯიშვილის სახელობის სახელმწიფო კონსერვატორია (2) პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა (2) სახელმწიფო ხაზინა (2) გადაუდებელი დახმარების ოპერატიული მართვის ცენტრი - სსიპ „112“ (2) ქალაქ თელავის მერია (1) ონის გამგეობა (1) ლენტეხის გამგეობა (1) ამროლაურის გამგეობა (1) ყაზბეგის გამგეობა (1) მესტიის გამგეობა (1) სენაკის გამგეობა (1) ჩხოროწყუს გამგეობა (1) სსიპ სმარტ ლოჯიქი (1) საგანგებო სიტუაციების მართვის სამსახური (1) ქალაქ ფოთის მერია (1) ასპინძის გამგეობა (1) წალკის გამგეობა (1) ბოლნისის გამგეობა (1) მარნეულის გამგეობა (1) ერდევის გამგეობა (1) თიღვის გამგეობა (1) ქურთის გამგეობა (1) სასწრაფო სამედიცინო დახმარების ცენტრი (1) აჭარის ა/რ ფინანსთა და ეკონომიკის სამინისტრო (1) რუსთაველის სამეცნიერო ფონდი პრემია (83) ავტოპარკი (80) საშტატო თანამშრომელი (79) დანამატი (77) დასაქმება (76) სამივლინებო ხარჯი (67) წარმომადგენლობითი ხარჯი (61) ხელფასი (60) შტატგარეშე თანამშრომელი (39) უცხოელები (26) ბიუჯეტი (25) მშენებლობა (23) სარეკლამო ხარჯი (23) შემოსავლები (22) მოსახლეობა (20) საწვავი (20) მუნიციპალიტეტი (18) მკურნალობა (17) სატელეკომუნიკაციო ხარჯი (17) სოციალური პაკეტი (16) სამსახურიდან გათავისუფლება (15) სამართალდარღვევა (15) სასამართლო დავა (14) რეესტრი (12) ბიზნესი (12) ინტერნეტი (12) დაცული ტერიტორიები (11) გამწვანება (11) გრანტი (11) საგარეო ვალი (11) საბიუჯეტო ტრანსფერები (9) იმპორტი (9) საჯარო სკოლა (8) ინვესტიცია (8) დაავადება (8) ჯილდო (8) გენდერი (8) დევნილები (7) ექსპორტი (7) სტუდენტები (7) ქორწინება (7) ავარია (6) გამოძიება (6) ჯარიმა (6) პატიმრები (6) სოციალური დახმარება (6) ავტომობილები (5) ნარკოტიკი (5) საშინაო ვალი (5) დაზარალებული (5) თვითმკვლელობა (5) ვალუტა (5) გარდაცვალება (5) გათავისუფლება (4) ტურიზმი (4) სუბსიდიები (4) ლტოლვილები (4) სესხი (4) ბავშვები (4) შესყიდვები (4) არჩევნები (4) მართვის მოწმობა (4) ინსპექტირება (4) სპორტი (4) ტრანსპორტი (3) შშმ პირები (3) პენსია (3) მიყურადება (3) ფულადი გზავნილი (3) ცხინვალის რეგიონი (3) დეპორტი (3) აფხაზეთი (3) პარლამენტარი (2) მაღალმთიანი რეგიონები (2) ბინადრობა (2) ცხოველთა უფლებები (2) გარემო (2) უძრავი ქონება (2) ფულადი გზავნილი (2) კონკურსი (2) ხარჯები (2) ემიგრანტები (1) ჩერნობილი (1) ვიდეოკამერა (1) დეკლარაცია (1) სტიპენდია (1) საწარმო (1) ეროვნული გამოცდები (1) ქრონიკული დაავადებები (1) მოქალაქეობა (1) შემოწმება წლიური ხარჯები


დასრულებული პროექტები – IFIT 2013 წლის მაისში ფონდის ორგანიზებით ჩატარდა კომპანია AVID-ის ორდღიანი სემინარ-ტრეინინგი სომხეთსა და საქართველოში არსებული სამაუწყებლო კომპანიებისთვის. მოწვეულმა სპეციალისტებმა აუდიტორიას სამაუწყებლო სფეროს თანამედროვე ტენდენციები და მათი მუშაობის პრინციპი გააცნეს. 2013 წლის დეკემბერში ფონდმა განახორციელა საერთაშორისო არტ აქცია „მშვიდობის წრე“. პროექტის ფარგლებში 12 ხელოვანი სხვადასხვა ქვეყნიდან (საბერძნეთი, თურქეთი, შვეიცარია, ირლანდია, იაპონია, ისრაელი, ირანი, ბელორუსია, რუსეთი, საქართველო, სომხეთი, აზერბაიჯანი) საქართველოს ესტუმრა. მათ დღის განმავლობაში შექმნეს 12 ტილო მშვიდობის თემაზე. საღამოს გაიმართა სველი ტილოების გამოფენა. 2011 წელს ფონდმა გამოსცა მაღალპოლიგრაფიული ჟურნალი „VISION”. ჟურნალის დიდი ნაწილი დაეთმო ქვეყნაში აქტუალურ თემებსა და ქვეყნის კულტურულ განვითარებას. ჟურნალში ასევე განთავსდა ინფორმაცია სხვადასხვა ტექნიკის მწარმოებელი კომპანიების ინოვაციური ტექნოლოგიებისა და მოწყობილობების შესახებ. ჟურნალი უსასყიდლოდ დაურიგდა საქართველოში მოქმედ ყველა სამაუწყებლო კომპანიას, ფროდაქშენ და კინოსტუდიებს, უნივერსიტეტებს, საოპერატორო გაერთიანებებს. Vision N1/2011 Vision N2/2012 2010 წელს ფონდის ინიციატივითა და სრული დაფინანსებით გამოიცა სასწავლო სახელმძღვანელო ტელეოპერატორებისთვის „ოპერატორი სატელევიზიო სივრცეში“. სახელმძღვანელო უსასყიდლოდ დაურიგდა საქართველოში მოქმედ ყველა სამაუწყებლო კომპანიას, ფროდაქშენ და კინოსტუდიებს, უნივერსიტეტებს, საოპერატორო გაერთიანებებს.


ხმაური სისტემის წინააღმდეგ | INDIGO 22 თებერვალი - 2018 2013 წლის 10 ივნისია, ზაფხულის თბილისის დახუთული საღამო. დინამო არენასთან, იმ ადგილას, სადაც კლუბ BASSIANI-ს შესასვლელია, ბექა და ანა მაღაზიაში სახლის ნივთებს ყიდულობენ. ხელსახოცებს, ფერად ნაჭრებს ჩანთაში ალაგებენ და გამოდიან. ანა მაღაზიაში ბრუნდება, საქსოვი ძაფების ყიდვა ავიწყდება. ბექა მოაჯირთან ჯდება, ხელებით მუხლებს ეყრდნობა და ფიქრობს, როგორ გაატარებს საღამოს სახლში, თავის ანასთან ერთად. მოპირდაპირე მხარეს ორი მანქანა ჩერდება, საიდანაც რვა კაცი გადმოდის. ქუჩას სირბილით გადმოკვეთენ და ბექას ალყაში აქცევენ. „ხელები დაუჭირეთ! გააკავეთ, ჩანთა წაართვით! გაჩხრიკეთ!“ – ბოლო ხმაზე ყვირის პოლიციელი. ბექას ჩანთას ართმევენ, ახლად შეძენილ ფერად ნაჭრებს, წიგნებს, ხელსახოცებს იქვე ამოყრიან, ნივთებს შორის თეთრი დაკეცილი ქაღალდია ჩაჩურთული. პოლიციელი ქაღალდს შლის და ყვირის: „ესაა ხო? ხო ესაა? შენი ბობ მარლი დედა მოვტყან!“ ქაღალდზე საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით, ერთ-ერთი უმძიმესი დანაშაულის ნივთმტკიცება ყრია – რამდენიმე გრამი მარიხუანა. დანაშაულში ეჭვმიტანილი ბექა და ანა პოლიციაში გადაჰყავთ. დაკითხვა ცალ-ცალკე გრძელდება. „პატარა გოგო ხარ, რა გინდა ამ ბომჟთან?“, „შეგაცდინა ხო ამ მანიაკმა?“, „დაანებე თავი ამ ნაბიჭვარს!“ – ეუბნებიან ატირებულ ანას. „გვითხარი, სად გაქვს დანარჩენი, თორემ მარტო შენ კი არა, მაგ შენს გოგოსაც დავიჭერთ!“ – აგინებენ ბექას, რომელიც პოლიციელებს წინა დღით დალაგებული სახლის კარს უღებს. დარჩენილი ნივთმტკიცებაც ამოღებულია – ჯამში 70 გრამი მარიხუანა. ბექა შუაღამისას კარცერში გადაჰყავთ, ანას კი სახლში მანქანით აცილებენ. საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსი, თავი XXXIII, მუხლი 260: დიდი ოდენობით ნარკოტიკული საშუალების, მისი ანალოგის ან პრეკურსორის უკანონო დამზადება, წარმოება, შეძენა, შენახვა, გადაზიდვა, გადაგზავნა ან გასაღება ისჯება თავისუფლების აღკვეთით ვადით 7-დან 14 წლამდე. ბექას ელოდება საქართველოს სისხლის სამართლის კოდექსით ადამიანის მოკვლაზე, გაუპატიურებაზე, მასობრივი განადგურების იარაღის უკანონო დამზადების ბრალდებაზე უფრო მძიმე სასჯელი – დიდი ოდენობით მარიხუანის შენახვა-მოხმარება. „რამდენ წელს მისცემენ?“ – ეკითხება ანა ადვოკატს. „7-დან 14 წლამდე“, – პასუხობენ. ბრალდებულ წიქარიშვილს გლდანის საპატიმროში ათავსებენ, თვრამეტ დღეში კი 10.000-ლარიანი გირაოს საფუძველზე უშვებენ, საბოლოო განაჩენის დადგომამდე. ბექა წიქარიშვილი 26 წლის მუსიკოსი, ფოტოგრაფი და მკვლევარია. 19 წლის ანა კაპანაძე კი, ლიტერატურათმცოდნეობის სტუდენტი. პირველივე სასამართლო პროცესის წინა ღამეს, ანა და ბექა ორ მეგობართან ერთად ქორწინების სახლში მიდიან და ხელს აწერენ. ციხის პაემნებისთვის სახელმწიფო ბიუროკრატიის თანხმობა აუცილებელია. „ჩვენი ერთადერთი მიზანი მაშინ სასამართლო პროცესის გაწელვა იყო. საპროცესო გარიგებებით ვვაჭრობდით. ხან რას ვიმიზეზებდით, ხან რას. ყველაფერს ვაკეთებდით, რომ სასამართლო სხდომები როგორმე გადაგვედო“, – ამბობს ანა. ბექას წინააღმდეგ სახელმწიფო სისტემა მუშაობს – მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე მკაცრი ნარკოპოლიტიკით, რომელსაც ზურგს ნარკომომხმარებელთა მიმართ საზოგადოების უმრავლესობის უკიდურესად ნეგატიური დამოკიდებულება უმაგრებს. „ადამიანებს აქრობდნენ ქუჩებიდან, სახლებიდან. ისე აპატიმრებდნენ ნარკოტიკის მოხმარების გამო, რომ ვერც კი ვიგებდით. თითქოს ეს ასეც უნდა ყოფილიყო“, – იხსენებს ბექა. ბექას დაკავებამდე ცოტა ხნით ადრე „2 ივნისის მოძრაობა“ იქმნება. ასობით ადამიანი მარიხუანის დეკრიმინალიზაციას საპროტესტო აქციებზე ითხოვს. ბექასთვის განაჩენის გამოტანას ალბათ ეს პროცესიც უშლის ხელს. „ვიცოდით, რომ ეს დიდხანს ასე ვერ გაგრძელდებოდა. ერთ დღესაც განაჩენი დადგებოდა და ჩემი ცხოვრების დიდი ნაწილის გატარება ციხეში მომიწევდა. ქვეყნიდან გაქცევის გეგმაც კი გვქონდა, ან უბრალოდ სასწაულის უნდა გვერწმუნა“. ბექას მეგობრებს, იურისტებს – გიორგი დავითურს, ვახუშტი მენაბდესა და გურო იმნაძეს სარჩელი საკონსტიტუციო სასამართლოში შეაქვთ. ეს პირველი პრეცედენტია, როდესაც მოქალაქეები სასამართლოსგან 70 გრამი მარიხუანის ფლობისა და მოხმარებისთვის პატიმრობის უკანონოდ ცნობას მოითხოვენ. ეს იყო პროცესი, სადაც ერთი ადამიანის ბედი წყდებოდა. „და, ამავე დროს, ეს იყო დიდი ამბის, დიდი მოძრაობის, განსხვავებული არგუმენტების ხანგრძლივი დაპირისპირების კულმინაცია, – ამბობს ვახუშტი მენაბდე, – ბექამ თქვა: მე ვიქნები ის, ვინც იბრძოლებს არა მხოლოდ საკუთარი თავის დასაცავად, არამედ სახელმწიფოს წინააღმდეგ, რომელიც ფიქრობს: საზოგადოებრივ საფრთხეს არ ქმნის მარიხუანის მოხმარება, მაგრამ მაინც, რამდენადაც შემიძლია, სანიმუშოდ დავსჯი კონკრეტულ პიროვნებას სხვების დასაშინებლად“. საკონსტიტუციო სარჩელის შეტანიდან რამდენიმე კვირაში პრემიერ-მინისტრი ირაკლი ღარიბაშვილი განცხადებას ავრცელებს: „ცალსახად შემიძლია გითხრათ, სანამ ხელისუფლებაში ვართ, მარიხუანის დეკრიმინალიზაცია არ მოხდება, გამორიცხულია, არ დაიშვება და არც განიხილება“, – ხელისუფლების რიტორიკა და საზოგადოების მოთხოვნა სულ უფრო მეტად სცდება ერთმანეთს. ბრალის წარდგენიდან თითქმის ერთი წლის თავზე და დასკვნით პროცესამდე რამდენიმე დღით ადრე, ბექასა და ანასთან მეგობრები იკრიბებიან. სიგარეტის კვამლით გაბუღულ ოთახში სხედან და სვამენ. ყველა შესაძლო გზა უკვე სცადეს, ახლა აღარავინ იცის, რა მოხდება. პიანინოზე დედის გამოგზავნილი სპორტული ტანსაცმელი დევს, რომელიც ბექამ ციხეში უნდა ჩაიცვას. – ასე ჩუმად როგორ უნდა წახვიდე, ბიჭო? არავის არ უნდა გავაგებინოთ, რა ხდება?! – როგორ უნდა გავაგებინოთ? – ავდგეთ და ჩავწეროთ. ჩავრთოთ კამერა, დადექი და მოყევი ყველაფერი. ბექა კედელთან, ჩართული კამერის წინ დგება. „ეს არ არის მხოლოდ ჩემი შემთხვევა, ეს სისტემური პრობლემაა, რომელიც ეხება უამრავ უდანაშაულო, არაკრიმინალ ადამიანს. ადამიანებს, რომლებიც არათუ იზოლაციას საჭიროებენ, არამედ დახმარებას – საზოგადოებისა და სახელმწიფოს მხრიდან. ვაიძულოთ სახელმწიფო, მორჩეს იმ ძალადობას, რომელსაც წლებია ახორციელებს უდანაშაულო ხალხის მიმართ!“ ვიდეოს იუთუბზე ტვირთავენ. რამდენიმე დღეში მას ათიათასამდე ადამიანი ნახულობს. ვიდეომიმართვებს ავრცელებენ მომღერლები, მსახიობები, სპორტსმენები, ჟურნალისტები იმავე გზავნილით: „როგორ შეიძლება, ადამიანი მარიხუანის მოხმარების გამო ციხეში ჩავსვათ!” პროცესი, რომელზეც საბრალდებო დასკვნა უნდა გამოცხადებულიყო, ისევ გადაიდო. „დამიჭერდნენ თუ არ დამიჭერდნენ, ჩემს ცხოვრებაში მაინც ახალი ოდისეა იწყებოდა. სულ ასე იყო, ბავშვობიდან მოყოლებული“. ბექას პირველი დიდი თავგადასავალი პირველი კლასიდან იწყება, როდესაც 1990-იანებში მისი ოჯახი საბერძნეთში გადაიხვეწება. კონტრასტი იმ პერიოდის ჩაბნელებულ, კრიმინალურ თბილისსა და სალონიკის მზიან სანაპიროებს შორის დრამატულია. ტომ სოიერის ასაკის ბექა ქალაქში დახეტიალობს, „შატალოებს“ ზეთისხილის ხეივნებიან ქუჩებში, ანტიკურ ძეგლებს შორის ძრომიალსა და ხმელთაშუა ზღვის სანაპიროზე ატარებს. ცხრა წლის შემდეგ, თბილისში თავისუფლების უჩვეულო განცდა და საკუთარი თავის რწმენა მოჰყვება. მარტო ბრუნდება და დამოუკიდებელ ცხოვრებას იწყებს. სწავლობს, თან მუსიკაში პირველ ექსპერიმენტებს ცდის. მეორე ოდისეის დასაწყისი მისთვის პირველი ლაშქრობაა, სადაც მეგობარს მიჰყვება. გოდერძის უღელტეხილის გზაზე, ჩანთაში ტოლსტოის ორტომეული, თმის საშრობი ფენი და სუნამოები უწყვია. ხანგრძლივი სიარულის შემდეგ, კარვებს ტყის ნაპირას შლიან. ბექა კარვებიდან ოდნავ მოშორებით, გოგოს შენიშნავს, რომელიც ბალახზე ზის და ბლოკნოტში რაღაცას იწერს. უკვე ღამით, როცა კოცონის გარშემო ყველა ერთად იკრიბება, ბექა ისევ იმ პატარა გოგოს აკვირდება, რომელიც გირჩებით ცეცხლის გაღვივებას ცდილობს. ბექა გირჩს იღებს და აწვდის: – ანა. შენ? – ბექა. ანა ახლა სიცილით იხსენებს გამოუცდელი ბექას პირველ ლაშქრობას, მის ფენს, ტოლსტოის ორტომეულსა და სუნამოებს. ბექასგან განსხვავებით, მისთვის ლაშქრობები ცხოვრების ნაწილია. „მეშვიდე კლასში ვიყავი, პირველად მარტო რომ დავრჩი კარავში, ღამით, ქარში, წვიმაში. შიშისგან გული მისკდებოდა, მაგრამ სულ დედაჩემის სიტყვები მახსენდებოდა: ვერასდროს, ვერავინ გააკეთებს შენს გასაკეთებელს. ასე მზრდიდა ბავშვობიდან, მხოლოდ საკუთარი თავის იმედად, დამოუკიდებელს“. – მოკლედ, ეგრე. ყველაფერს მივედე, მოვედე და ბოლოს ანას გამოვედე. – ბექას დაჭერამდე მართლა იდეალური პერიოდი გვქონდა. მე უნივერსიტეტში ჩავაბარე, ბექაც მუშაობდა, სახლი ვიქირავეთ, „მასტიკა“ წავუსვით, ოთახი ყვავილებით ავავსეთ. ყოველ საღამოს, წიგნებს ერთად ვკითხულობდით ხმამაღლა, ერთ გვერდს ბექა, ერთს – მე. იცი, როგორ მენატრება ის დრო?“ – იხსენებს ანა. 2015 წლის 24 ოქტომბერს საკონსტიტუციო სასამართლო 70 გრამი მარიხუანის ფლობისთვის პატიმრობას არაკონსტიტუციურად ცნობს და იმავე ღამეს ციხეს ასობით ადამიანი ტოვებს. „ბოლომდე არავის გვჯეროდა, რომ ეს მოხდებოდა. ვყვიროდით, ერთმანეთს ვეხუტებოდით და გონებაში ერთადერთი სიტყვა მიტრიალებდა – გავიმარჯვეთ, გავიმარჯვეთ“, – იხსენებს ანა. „ეს ახალი ეტაპის დასაწყისი იყო. საზოგადოებამ გადამარჩინა, ცხოვრება დამიბრუნა და ახლა ეს სიკეთე უკან უნდა დამებრუნებინა“, – ამბობს ბექა. საკონსტიტუციო სარჩელამდე ცოტა ხნით ადრე, პოლიციელები კიდევ ერთ ფატალურ შეცდომას უშვებენ: ნარკოტესტირებაზე, მოქალაქე ლევან აბზიანიძეს ძალით ასმევენ მოსაშარდ აბებს. წნევის ვარდნის გამო ლევანი კვდება. შემოდგომაა. ბექა და ანა სახლში არიან. ანა ტექსტილზე მუშაობს, ბექა მუსიკის თეორიებზე წიგნს კითხულობს. „...ესაა თანაბარი ინტენსივობის მქონე სიხშირეების ერთობლიობა, რომელიც ერთიანობით ქმნის ინტენსიურ ჟღერადობას – შიშინს. ის საშინლად შემაწუხებელია, მაგრამ ამავე დროს იყენებენ თერაპიაშიც. ამ მუსიკალურ ფენომენს თეთრი ხმაური ეწოდება“. ბექა ფრაზას მეორედ კითხულობს და ანას ეუბნება: „იცი, რა შეგვიძლია? აი, ამ თანაბრობით, ერთად შევქმნათ ინტენსიური ჟღერადობა, ხმაური, რომლითაც სისტემას საშინლად შევაწუხებთ და თან თერაპიისთვისაც გამოვიყენებთ!“ 2015 წლის 10 ნოემბერს ინტერნეტში ახალი ვიდეომანიფესტი ჩნდება: „...მათ იციან, რომ საგნების გაქრობა შეუძლებელია და არ ებრძვიან ნარკოტიკს, გვებრძვიან ჩვენ, მოქალაქეებს და გვაქრობენ პოლიტიკური ცხოვრებიდან. სიცრუის დრო დასრულდა, თეთრი ხმაურის დროა“. ვიდეო ვირუსივით ედება ინტერნეტს. მოძრაობა სწრაფად პოულობს ახალ მოკავშირეებს: კლუბებს „მტკვარზე“ და „ბასიანი“, ქვიარ აქტივისტებს, ფემინისტებს, მემარცხენეებსა და მემარჯვენეებს, 2 ივნისის მოძრაობას, სტუდენტებსა და პროფესორებს, პატიმრებს, მათი ოჯახის წევრებს. „მთავარი განსხვავება „ბექა კრიმინალი არ არის“ და „თეთრი ხმაურის მოძრაობას“ შორის ის იყო, რომ პირველი სასოწარკვეთის ფონზე დავიწყეთ, ხოლო მეორე – საკონსტიტუციო სასამართლოს გადაწყვეტილებით, პირველი გამარჯვების შემდეგ“, – ამბობს ანა. აბზიანიძის ტრაგიკულ შემთხვევას 0.000009 გრამი დეზომორფინისთვის დაკავებული ბახუტაშვილის საქმე მოჰყვება, ბახუტაშვილისას – ხუციშვილის საქმე. „სახლში, გარეთ, კლუბში, ქუჩაში – ყველგან ყველა მხოლოდ ამაზე გველაპარაკება. არ წყდება ზარები ციხიდან. ეს ყველაფერი უკვე იმდენად საერთოა, რომ კოლექტიური ტკივილის პატარა ნაწილად ვიქეცი და აღარც ვიცი, რა დარჩა ჩემგან ის, რაც მხოლოდ ჩემია, მხოლოდ ჩვენი – ჩემი და ანასი“, – მიხსნის ბექა. 2016 წლის 20 აგვისტოს სამტრედიის პოლიციის განყოფილებასთან მოძრაობის ყველაზე ხმაურიანი აქცია იმართება, იღებება და ილეწება პოლიციის მანქანები. აქტივისტები დემურ სტურუას საქმის გამოძიებასა და დამნაშავეების დასჯას ითხოვენ. 20 წლის ბიჭმა, რომელმაც პოლიციის ზეწოლას და შანტაჟს ვერ გაუძლო, თავი ჩამოიხრჩო. შემდეგი აქცია 2017 წლის 10 ივნისს იმართება. ბექას დაკავებიდან ზუსტად 4 წლის შემდეგ, თბილისის ქუჩებში 10 ათასი ადამიანი გამოდის მუსიკალურ კლიპში პოლიციის გაშარჟების გამო დაკავებული არტისტების გათავისუფლებისა და ნარკოპოლიტიკის ჰუმანიზაციის მოთხოვნით. 10 დეკემბერს, რესპუბლიკის მოედანზე, „თეთრი ხმაურის მოძრაობის“ ბოლო აქციაზე 8 ათასამდე ადამიანი საქართველოში ნარკოპოლიტიკის დაუყოვნებლივ შეცვლას ითხოვს, რომელსაც ათწლეულის განმავლობაში ათასობით მოქალაქის ცხოვრება, მომავალი, ხშირ შემთხვევაში სიცოცხლეც კი ემსხვერპლა. ახალი კანონპროექტი, რომელმაც დასჯის პოლიტიკა ზრუნვის პოლიტიკით უნდა შეცვალოს, ინიცირებულია. ახლა გადაწყვეტილება პარლამენტზეა: „ეს ომი ჩვენ არ დაგვიწყია, მაგრამ თუ საჭირო გახდა, ჩვენ დავასრულებთ!“ – ყვირის სცენიდან ბექა. „ხვდები ახლა, რატომაა „თეთრი ხმაურის მოძრაობა“ მუსიკალური პროექტი თავისი დრამატურგიით? როგორ დაიწყო, ხომ გვახსოვს? 2006 წლიდან 2013 წლამდე ნარკოპოლიტიკაში საშინელებები ხდებოდა, მაგრამ არაფერი გახმაურდა. ეს აბსოლუტური სიჩუმე იყო და მე აღმოვჩნდი პირველი ნოტის მიმცემი, წკაპ!“ – თითით ჭიქაზე აწკარუნებს ბექა და აგრძელებს: „ჩვენი მისიაც ეს იყო, რომ პირველი ნოტის შემდეგ სხვა ტონები წამოსულიყო. დღეს ხმაური უკვე ხმაურია, იმდენი ადამიანი ჰყვება თავის ამბავს. როცა მეკითხებიან, მუსიკას როდის დაუბრუნდებიო, ვპასუხობ, რომ მუსიკიდან არც წავსულვარ, ჩვენ ამ მუსიკალურ მდგომარეობაში – ხმაურში ვართ. დღეს ხმაური ნამდვილი ხმაურია, ვისაც სტკივა, ყველა ლაპარაკობს. ახლა ერთადერთი რამ დაგვრჩა, მივხვდეთ, როგორ დავამშვიდოთ ეს ხმაური, როგორ წავიყვანოთ დასასრულისკენ“. – სინამდვილეში ეს ცნობიერების ტრანსფორმაციაა და ბევრი დრო სჭირდება. პოლიტიკური ხმაური ჯერ საზოგადოებრივ ხმაურად იქცევა და ბოლოს დადგება სიმშვიდე. სხვა ხმაურებიც დაიწყება, იმავე დრამატურგიით და იქ უკვე სხვა იქნება ტონის მიმცემი. ამ ხმაურს, უკვე ვხედავ, არ ექნება „შშშ!“ – სწრაფი დასასრული, არამედ, ნელა, ძალიან ნელა ჩაქრება, შშშ შშ შ შ შ შ შ შ ... თეთრი ხმაურის მოძრაობის არქივი


text: სტოკჰოლმის სინდრომი სტოკჰოლმის სინდრომი — სიმპათიისა და მიზიდულობის პარადოქსალური რეაქცია, რომელიც მსხვერპლს აგრესორის მიმართ ახასიათებს. მოცემულმა მოვლენამ თავისი სახელწოდება მიიღო რეალურ ფაქტთან დაკავშირებით, რომელიც 1973 წლის 23 აგვისტოს მოხდა. ამ დღეს, სტოკჰოლმის ერთ-ერთ ცენტრალურ მოედანზე, შეიარაღებული დამნაშავეები, რომლებიც ციხიდან გამოიქცნენ – 32 წლის იან-ერიკ ოლსონი და 26 წლის კლარკ ოლაფსონი – ბანკის შენობაში შეიჭრა ოთხ მძევალთან ერთად. მათ შორის სამი ქალი – 33 წლის ბრიგიტონ ლუნდბერგი, 26 წლის კრისტინა ენმარკი, 21 წლის ელიზაბეთ ოლდგრენი და ერთი მამაკაცი – ბანკის მენეჯერი სვენ სეფსტრემომი. მომდევნო ექვსი დღის მანძილზე ისინი გამუდმებით ერთად იყვნენ ბანკის ბრონირებულ საცავში, საიდანაც დამნაშავეები ტელეფონით მოითხოვდნენ 3 მილიონ კრონს, ორ პისტოლეტსა და მანქანას. ამ ხნის განმავლობაში ტყვეებმა ბევრი რამ გადაიტანეს. ჯერ კისერზე თოკჩაბმულებმა გაატარეს რამდენიმე ხანი, ორი დღის მანძილზე არ აძლევდნენ საჭმელს და მოკვლითაც კი ემუქრებოდნენ, თუმცა ნელ-ნელა გამტაცებლებს და მძევლებს შორის უჩვეულო კავშირი გაჩნდა. ბრიგიტას შეეძლო გათავისუფლება, მაგრამ რატომღაც ამ შანსზე უარი თქვა, კრისტინამ ჯერ პოლიციისთვის ინფორმაციის გადაცემა შეძლო, მაგრამ შემდეგ გამტაცებლებთან თავისი გამყიდველობა აღიარა. მეოთხე დღეს მან ტელეფონით მოითხოვა მიეცათ მძევლებისთვის უფლება თან გაჰყოლოდნენ გამტაცებლებს, რადგან ძალიან კარგი დამოკიდებულება ჰქონდათ ერთმანეთთან. სვენი გათავისუფლების შემდეგ ირწმუნებოდა, რომ გამტაცებლები იყვნენ საოცრად კეთილი და კარგი ადამიანები, უკლებლივ ყველა მძევალი კი ბოლომდე ცდილობდა მათ დაცვას. მოგვიანებით, ქალებმა აღიარეს, რომ ინტიმური კავშირი ჰქონდათ გამტაცებლებთან და პოლიციას მტრადაც კი თვლიდნენ. ცოტა ხნის შემდეგ, მათ ციხეში მიაკითხეს დამნაშავეებს და დაინიშნენ კიდეც. მოცემული მოვლენა, რომელსაც სტოკჰოლმის სინდრომი ეწოდა, მსოფლიოს არაერთ ქვეყანაში სხვადასხვა ვითარებაში განმეორდა. მისი ფსიქოლოგიური განმარტება წინააღმდეგობრივია, თუმცა მოცემულ მოვლენას ხსნიან როგორც დაცვის მექანიზმს. ამ მექანიზმს ანა ფროიდმა აგრესორთან იდენტიფიკაცია უწოდა. ადამიანებს ეს ირაციონალური რეაქცია შეიძლება აღმოაჩნდეთ გადარჩენის მცდელობისას, როდესაც რაციონალური რეაქციები არაეფექტური და უიმედოა. აგრესორთან გაუცნობიერებელი სოლიდარობით ადამიანს იმედი აქვს, რომ აგრესორი თავისნაირს ზიანს არ მიაყენებს. ამ ირაციონალური პოზიციის გასამყარებლად მოძალადე აღიქმება როგორც სიმპათიური და კარგი ადამიანი, რადგან სხვანაირად მასთან იდენტიფიცირება გაძნელდებოდა. უკანასკნელ ხანებში ამ ფენომენის ცოდნა გამიზნულად იხმარება ტერორისტების მხრიდან მძევლების აბსოლუტური დამორჩილების მიზნით. ამის გამო, მძევლების გათავისუფლების შემდეგ აუცილებელია ფსიქოლოგთა ჩარევა, რომელთაც შეუძლიათ ადეკვატურად შეაფასონ არა მხოლოდ დამნაშავეების, არამედ მათი მსხვერპლთა ქცევაც. იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება] რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება] - The Least Worst Place. Guantanamo’s First 100 Days. Karen Greenberg. New York: Oxford University Press, 2009.


ვიკტორ გარბერი » Poti.ge - ქართული არხები | ფილმები და სერიალები ქართულად | თამაშები ხვალინდელი დღის ლეგენდები სეზონი 4 რეჟისორი: გრეგორი სმიტი, სტივ შილი, დინ ჩოუ როლებში: ბრენდონ რუტი, კეიტი ლოტცი, ემი პემბერტონი, დომინიკ პურსელი, ფრანც დრამეჰი, ვიკტორ გარბერი ხვალინდელი დღის ლეგენდები სეზონი 2 ხვალინდელი დღის ლეგენდები სეზონი 1 რეჟისორი: გრეგ ბერლანტი, ენდრიუ კრეისბერგი, მარკ გუგენჰაიმი როლებში: ვიკტორ გარბერი, ბრენდონ რუტი, კეიტი ლოტცი, არტურ დარვილი, Ciara Renée, ფრანც დრამეჰი ორი პოპულარული სერიალის "ისრის" და "ფლეშის" გმირები ერთიანდებიან ახალ ტელესერიალში. ატომი, თეთრი იადონი, კაპიტანი სიცივე, ცეცხლის ტალღა და ცეცხლის შტორმი ერთიანდებიან რათა ერთად დაამარცხონ 4000 წლის ბოროტი დიქტატორი ვანდალ სევეჯი.... ჯაშუში სეზონი 1 (ქართულად) / რეჟისორი: ჯენიფერ გარნერი, პერი ლენგი, კენ ოლინი როლებში: ჯენიფერ გარნერი, რონ რიფკინი, კარლ ლამბლი, კევინ ვაისმანი, ვიკტორ გარბერი, მაიკლ ვარტანი სიდნი ბრისტოუ - ზესაიდუმლო ქვედანაყოფის - ჯგუფ CD6-ის ჯაშუშია. ერთხელ სიდნი მამისგან საშინელ სინამდვილეს იგებს, რომ ის საერთაშორისო ტერორისტულ ორგანიზაციაზე მუშაობს. როდესაც სიდნის საქმრო ამის შესახებ იგებს - კვდება. ამის შემდეგ სიდნი გადაწყვიტავს...


დრო ჩემთვის არის...


18 1, 912 2 წუთი 1938 წლის ნიუ-ჯერსში მიმდინარეობდა რადიოდადგმის ტრანსლირება ჰერბერტ უელსის რომანის ” სამყაროთა ომები”-ს მიხედვით. 6 მილიონიანი ქალაქის მოსახლეობიდან, ერთმა მილიონს მართალი ეგონა ეს ამბავი, განსაკუთრებით იმის მერე, რაც პრეზიდენტმა (ვითომ) გააკეთა მოწოდება სიმშვიდის შენარჩუნების თაობაზე. დაიყო მასიური პანიკა. უამრავი ხალხი გამოცვივდა ქუჩებში. ათასობით ადამიანი ყვებოდა , რომ დაინახა მარსიანელების მფრინავი ხომალდი (!). უცნაურია, მაგრამ ხელისუფლებას 6 კვირა დასჭირდა იმისათვის, რათა დაერწმუნებინათ ადამიანები, რომ ეს სიმართლე არ იყო და თავდასხმა არ მომხდარა. (არ გაგახსენდათ “იმედის” მიერ ომის დაწყების გამოცხადება? :)) 1812 წლის რუსეთ-საფრანგეთის დროს ხშირი იყო რუსი ოფიცრების მკვლელობა მათივე ჯარისკაცების მიერ, განსაკუთრებით ღამით. საქმე იმაშია რომ მაშინ მიღებული იყო, რომ მაღალი საზოგადოება და მათ შორის რუსი ოფიცრები საუბრობდნენ ფრანგულად და ამის გამო ჯარიკაცებს ისინი ფრანგებში ერეოდათ. ცნობილია ერთი ფაქტი, გამარჯვების შემდეგ ერთ–ერთი რუსი ოფიცერი გამოვარდა და იყვირა ფრანგულად – “დედაო რუსეთო, მე შენ მიყვახარ” – ამ დროს ერთმა “მუჟიკმა” ჯარისკაცმა არც აცია და არც აცხელა, ესროლა და იქვე გააგორა აჟიტირებული საწყალი ოფიცერი. ცნობილია, რომ ჩერჩილს უყვარდა სომხური კონიაკი და ყოველდღიურად მიირთმევდა 50% -იან “დვინს”. თუმცა ერთ დღეს მან შეატყო , რომ კონიაკს გემო შეცვლილი ჰქონდა. მან სტალინთან გამოთქვა თავისი უკმაყოფილება. აღმოჩნდა, რომ კაცი ვინც ამზადებდა ამ კონიაკს (მარგარ სედრაკიანი) გადაუსახლებიათ ციმბირში. ის სასწრაფოდ დააბრუნეს, აღადგინეს პარტიაში. ჩერჩილმა კი ისევ მიიღო თავისი საყვარელი კონიაკი. სადრაკიანს მიანიჭეს სოციალისტური შრომის გმირის წოდება. მაშინ როცა საბჭოთა კავშირში შეიქმნა ავტომნქანა “პობედა”, აპირებდნენ მისთვის “როდინა”- სამშობლო დაერქმიათ, როცა ეს სტალინს უთხრეს მან კითხვა დასვა: “და რა ეღირება სამშობლო?” ამის შემდეგ გადაწყდა, რომ სახელი შეეცვალათ და ასე ეწოდა ავტომნქანას “პობედა”- გამარჯვება. კელტებს ისე სჯეროდათ მიწისქვეშა ცხოვრების, რომ შეეძლოთ ესეხებინათ ფული იმ პირობით , რომ დაუბუნებდით მას “სხვა სამყაროში”. 1918-1919 ლებში, ნიუ-არლეანში ხალხს შიშის ზარს სცემდა მანიაკი, სერიული მკვლელი-მეტსახელად “ხისმჭრელი”. მას ასე იმიტომ უწოდეს, რომ ის მსხვერპლს კლავდა მხოლოდ ნაჯახით. უცნაური თითქოს არაფერია ამაში, მაგრამ არის ერთი ფაქტი, მკვლელი წინასწარ აგზვნიდა წერილს ქალაქის გაზეთის რედაქციებში, სადაც იუწყებოდა რომ ის მკვლელობას ჩაიდენდა შუაღამეს, როცა გადაცილდება 15 წუთი და ხელს არ ახლებს იმას ვინც ამ დროს უსმენს ჯაზს. ამ დროისთვის ყველა გასართობი დაწესებულება გადავსებული იყო და ჯაზს უკრავდნენ პირდაპირ ქუჩაშიც კი. ცნობილი ფრაზა, რომელსაც ასე შეჩვეული ვართ -“ეს ელემენტარულია უოტსონ” კანონ დოილის ორიგინალში არც ერთხელ არ გვხვდება.


source: CulturaX

text: შალვა პაპუაშვილი: ნორვეგია საქართველოს ევროინტეგრაციის გულმხურვალე მხარდამჭერია - საქართველოს პარლამენტი თავმჯდომარე 17 მაისი 2022 "დღეს, როდესაც ნორვეგიულ-ქართული პოლიფონიით შესრულებული საქართველოსა და ნორვეგიის სახელმწიფო ჰიმნები მოვისმინეთ, დავინახეთ, თუ რამდენად ევროპულია საქართველო და რამდენად ქართულია ევროპა," - ამის შესახებ საქართველოს პარლამენტის თავმჯდომარემ ნორვეგიის სამეფოს კონსტიტუციის დღის აღსანიშნავ ღონისძიებაზე სიტყვით გამოსვლისას განაცხადა. პარლამენტის თავმჯდომარემ განაცხადა, რომ მიმდინარე წელს, საქართველო და ნორვეგია დიპლომატიური ურთიერთობების აღდგენიდან 30 წლის იუბილეს აღნიშნავენ. "30 წლის განმავლობაში, საქართველო მუდმივად გრძნობდა ნორვეგიის თანადგომას მისი ტერიტორიული მთლიანობის და სუვერენიტეტის მხარდაჭერის კუთხით. ნორვეგია გახლავთ სახელმწიფო, რომელიც საქართველოს ნატოში ინტეგრაციის ერთ-ერთი გულმხურვალე გულშემატკივარია და ამ მხრივ, მუდმივად ვგრძნობთ დახმარებას და ხელშეწყობას. ორმხრივ ურთიერთობებს გაძლიერების და გაღრმავების კიდევ დიდი პოტენციალი აქვს, განსაკუთრებით, ეს შეეხება განათლების, კულტურის, ტურიზმის მიმართულებებს. მოხარული ვარ, რომ ივნისში მექნება შესაძლებლობა, ოფიციალური ვიზიტით ვეწვიო ნორვეგიას და ჩვენს კოლეგებთან ერთად განვიხილოთ ამ ურთიერთობების გაღრმავების საკითხები", - განაცხადა პარლამენტის თავმჯდომარემ. სიტყვით გამოსვლისას, შალვა პაპუაშვილმა საქართველოს ევროატლანტიკური ინტეგრაციის მნიშვნელობაზე გაამახვილა ყურადღება. მისი განცხადებით, უკრაინაში მიმდინარე რუსული აგრესიის ფონზე, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ საქართველომ ევროპული ოჯახის წევრად იგრძნოს თავი. "ის, რომ საქართველო ისწრაფვის, იყოს ევროპული ოჯახის წევრი, გულისხმობს იმას, რომ გვსურს ამ ოჯახში ისტორიული და კულტურული გამოცდილება შევიტანოთ. როდესაც მოვისმინეთ ნორვეგიის და საქართველოს ჰიმნი, რომელიც ნორვეგიულ-ქართული პოლიფონიით იქნა შესრულებული, გვაჩვენებს, ერთი მხრივ, თუ რამდენად ევროპულია საქართველო და რამდენად ქართულია ევროპა. დღეს, როდესაც უკრაინაში რუსული აგრესია მიმდინარეობს, განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია, რომ ჩვენ ევროპული ოჯახის წევრად ვიგრძნოთ თავი, ვინაიდან ეს არის მშვიდობის და განვითარების ნავსაყუდელი", - განაცხადა შალვა პაპუაშვილმა.


ებრაელები ებრაელები — სემიტური მოდგმის ხალხი. რაოდენობა — 13 428 300 მლნ, მათ შორის აშშ-ში — დაახლ. 5 275 000, ისრაელში — 5 მ703 700, რუსეთის ფედერაციაში — 205 000. - სახელები: თვითწოდება — იეჰუდიმ, იდნ; - ენა: ებრაელთა დიდი ნაწილი ლაპარაკობს იმ ქვეყნის ენაზე, სადაც ცხოვრობენ. ებრაელთა ნაწილი ლაპარაკობს აგრეთვე ებრაულ ენებზე — ივრითი, იდიში და სხვა. - მორწმუნეები: ძირითადად იუდეველები. დიასპორაში ისინი გაყოფილი არიან აშქენაზებად და სეფარდებად. ებრაელები პალესტინაში დაახლოებით 4000 წლის წინ დასახლდნენ. ისინი პალესტინაში მესოპოტამიის ქალაქ ურიდან ჩავიდნენ. ჯერ-ჯერობით, ზუსტად არავინ იცის, საიდან აღმოჩნდნენ ისინი ურში. ებრაელები, ამ სახელით აღნიშნავდნენ „ხალხს, ევფრატის გაღმა ნაპირიდან“. მათი ისტორია ბიბლიაშია მოთხრობილი. ძველი აღთქმის მიხედვით, პირველი ებრაელების წინამძღოლი ყოფილა ურში მცხოვრები მწყემსი აბრაამი. თავდაპირველად აბრაამი ოჯახთან ერთად სირიაში გაემგზავრა, შემდეგ კი ქანაანში (დღევანდელი პალესტინა) ჩავიდა და აქვე დამკვიდრდა. სექციების სია - 1 ძველ დროში - 2 ისრაელის პირველი სახელმწიფო - 3 ისრაელის თანამედროვე სახელმწიფო - 4 ისრაელის ეკონომიკური განვითარება - 4.1 ეკონომიკური ზრდა - 4.2 1985 წლის ეკონომიკური სტაბილიზაციის პროგრამა - 4.3 1990-იანი წლების კეთილდღეობა - 4.4 მაკროეკონომიკური სტრატეგია - 4.5 ფისკალური პოლიტიკა - 4.6 ინფრასტრუქტურის შექმნა უცხოური ინვესტიციებისათვის - 4.7 კაპიტალის ბაზრები და სავაჭრო შეთანხმებები - 4.8 მონეტარული პოლიტიკა - 4.9 ისრაელის მაღალი ტექნოლოგიური განვითარების გამომწვევი ფაქტორები - 4.10 ტექნოლოგიური მიღწევები - 4.11 2016 წლის ეკონომიკური სტატისტიკა - 5 გაფანტვა - 6 იხილეთ აგრეთვე - 7 ლიტერატურა - 8 სქოლიო ძველ დროში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] აბრაამის შვილიშვილ იაკობს (იგივე ისრაელი) 12 შვილი ჰყავდა. გადმოცემით, მათგან წარმოიშვა 12 ტომი, რომელთაც მათი სახელები ეწოდა. აბრაამის სიკვდილის შემდეგ ქანაანში შიმშლობა დაიწყო. იაკობმა ებრაელები ეგვიპტეში გაიყვანა. მოგვიანებით ისინი ეგვიპტელების მონებად იქცნენ, რასაც მხოლოდ მას შემდეგ დააღწიეს თავი, როდესაც მოსემ ისინი ეგვიპტიდან გამოიყვანა და ძვ.წ. დაახლ. 1200 წელს, უკან, ქანაანში დააბრუნა. აქ დასამკვიდრებლად და ისრაელის ქვეყნის დასაარსებლად ისინი იესო ნაველის წინამძღოლობით შეებრძოლნენ ფილისტიმელებს (პალესტინელებს). ლეგენდა მოგვითხრობს, რომ ქალაქ იერიქონის კედლები მათი საყვირის ხმამ დაანგრია. ისრაელის პირველი სახელმწიფო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ქრისტეშობამდე 120 წლიდან, ერთმანეთის თანმიმდევრულად მონაცვლე მეფეების — საულის, დავითის და სოლომონის მმართველობის ხანაში ისრაელმა აყვავება დაიწყო. ებრაელების პირველი მეფე იყო საული, რომელმაც ისინი ერთ ერად აქცია. მეფე დავითმა გააერთიანა ისრაელის ყველა ტომი ერთიან სახელმწიფოში, გააფართოვა მისი ტერიტორია და რომელიმე ტომისათვის პოლიტიკური პრიორიტეტის მინიჭებაში რომ არ დაედანაშაულებინათ, სატახტო ქალაქად აირჩია იერუსალიმი, რომელიც ერთ-ერთ ქანაანურ ტომს — იებუსეველებს-ეკუთვნოდა, სახელად იებუსი ეწოდებოდა და ებრაელთა ხელში მძიმე ომის შედეგად გადავიდა. 1998 წელს, კედრონის ხეობაში წარმოებულმა არქეოლოგიურმა გათხრებმა გამოავლინა კარგად გამაგრებული თავდაცვითი ნაგებობები და წყლით მომარაგების საიდუმლო სისტემა, რომლებიც ქანაანელებმა დავითამდე 800 წლით ადრე განავითარეს და რომელსაც ახლო აღმოსავლეთის რეგიონში ბადალი არა აქვს, სხვა მხრივ, ქანაანელთა ისტორია, წერილობითი და მატერიალური ძეგლების სიმწირის გამო, ძალზე ცუდადაა შესწავლილი და ამ საკითხის ირგვლივ მნიშვნელოვანი ინფორმაციის მიღება მხოლოდ ბიბლიური წყაროებიდანაა შესაძლებელი). მეფე სოლომონმა გრადნიოზული მშენებლობები წამოიწყო, ააშენა რამდენიმე ქალაქი და იერუსალიმის განთქმული ტაძარი. იგი მშვიდობისმოყვარე და ბრძენი იყო. ისრაელის თანამედროვე სახელმწიფო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მე-19 საუკუნის პალესტინა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მე-19 საუკუნის მეორე ნახევარში ოსმალების იმპერია მართავდა იმ ადგილს, რომელიც დღესდღეობით ცნობილია როგორც პალესტინა. 1878 წლის ოსმალთა ცნობების მიხედვით, იქაური მოსახლეობის 87%-ს წარმოადგენდნენ მუსლიმები, 10%-ს ქრისტიანები და 3%-ს ებრაელები. ყოველდღიურ ენად გამოიყენებოდა არაბული, ხოლო იერუსალიმში სხვადასხვა რელიგიის წარმომადგენლების განაწილება დაახლოებით თანაბარი იყო. ამავე პერიოდში ევროპაში ადგილი ჰქონდა ნაციონალიზმის „ოქროს ხანას“. ამისი ყველაზე ნათელი მაგალითი იყო ჰაპსბურგთა ავსტრო-ვენგრიის იმპერია, რომელშიც დაახლოებით 10 სხვადასხვა ერს სურდა საკუთარი სახელმწიფოს ჩამოყალიბება. ამ ეპოქაშივე ცხოვრობდა ებრაელი სახელად თეოდორ ჰერცლი, რომელსაც ჰქონდა იმედი, რომ ებრაელებს შეეძლოთ ევროპის სხვადასხვა ქვეყანაში ასიმილაციის მიღწევა. ხოლო ცოტა ხნის შემდეგ იგი დარწმუნდა, რომ ებრაელებს უნდა დაეტოვებინათ ევროპა და ჩამოეყალიბებინათ საკუთარი სახელმწიფო. მაშინ აღმოცენდა ებრაული ნაციონალიზმის მიმდინარეობა, რომელსაც ზიონიზმი დაერქვა. აღსანიშნავია, რომ ზიონისტების უმეტესობა იყო სეკულარული ებრაელი, რაც ნიშნავდა იმას, რომ მათ წარმოედგინათ ისრაელი როგორც სახელმწიფო ებრაელებისთვის და არა - ებრაული სახელმწიფო. დიდი ბრიტანეთის როლი ისრაელისა და პალესტინის კონფლიქტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 1917 წელს, ებრაელთა პოზიტიური განწყობის მოპოვების იმედით, დიდი ბრიტანეთის მთავრობამ გამოსცა ბალფორის დეკლარაცია, რომლითაც ისინი ებრაელებს შეპირდნენ: „პალესტინაში ისეთი ერთეულის დაწესება, რომელიც გახდებოდა სახლი ებრაელებისთვის“. ამავდროულად პალესტინა კი ჯერ კიდევ ოსმალების მმართველობის ქვეშ იყო, რადგან მათ ჯერ კიდევ არ წაუგიათ პირველი მსოფლიო ომი. ბალფორის დეკლარაციამდე ერთი წლით ადრე კი დიდმა ბრიტანეთმა მისცა საიდუმლო პირობა საფრანგეთს, რომ ისინი გაყოფდნენ არაბების ტერიტორიებს, რის შედეგადაც პალესტინა ბრიტანელებს შერჩებოდათ. გარდა ამისა, 1915 წელს, ბრიტანეთის სხვა წარმომადგენლებს ჰქონდათ მოლაპარაკება მექას მმართველთან, შარიფ ჰუსსეინთან, იმასთან დაკავშირებით, რომ იგი გახდებოდა მთლიანად არაბეთის სახელმწიფოს მმართველი, რაც მოიცავდა ასევე პალესტინასაც. ამისი პირობა იყო ის, რომ შარიფ ჰუსსეინს უნდა მოეწყო რევოლუცია ოსმალთა წინააღმდეგ, რაც მან განახორციელა კიდევაც. ამრიგად, ბრიტანელები პალესტინის მმართველობის უფლება ერთდროულად გადასცეს საკუთარ თავს, მექელებსა და ზიონისტებს. პირველი მსოფლიო ომის დასრულებისას მოკლედ პერიოდის შემდეგ ბრიტანელებმა დააწესეს კოლონია პალესტინაში იმ იდეით, რომ ისინი თვითონ გაუძღებოდნენ წინ პალესტინელებს, სანამ ისინი გახდებოდნენ დამოუკიდებელნი და შეეძლებოდათ საკუთარი სახელმწიფოს თავისით მართვა. ამავდროულად ბრიტანელებმა შექმნეს ცალკე ინსტიტუტები ქრისტიანებისთვის, ებრაელებსა და მაჰმადიანებისთვის, ამის შედეგად პალესტინელ ქრისტიანებსა და მუსლიმებს შორის თანამშრომლობა უფრო და უფრო რთული ხდებოდა, ბრიტანელებისთვის კი უფრო მარტივი ხდებოდა მათზე ზემოქმედება. ამ დროს ბრიტანელებმა სცადეს ბალფორის დეკლარაციის შესრულება. ამისთვის მათ გაუადვილეს ებრაელებს იმიგრაციის პროცესი. 1920 და 1939 წლებს შორის პალესტინი ებრაული მოსახლეობა გაიზარდა 320,000 ადამიანით. 1938 წლისათვის ებრაელები შეადგენდნენ პალესტინის მოსახლეოის 30%-ს. ებრაელები ყველაზე დიდ ყურადღებას უთმობდნენ მიწების შესყიდვას ამ ტერიტორიაზე. ამან გაამწვავა არაბებისა და ებრაელების ურთიერთობა 20-იან წლებში. ამავე პერიოდში, პალესტინელმა არაბებმა წამოიწყეს საკუთარი ნაციონალისტური მოძრაობა, რის შედეგადაც მათ რევოლუცია მოაწყვეს ბრიტანელების მმართველობის წინააღმდეგ. ამ ბრძოლაში ებრაელებმა მხარი დაუჭირეს დიდ ბრიტანეთს და ამ ორი ძალის გაერთიანებით არაბების რევოლუციის ჩახშობა მოხდა. ამ რევოლუციის მცდელობის შემდეგ ბრიტანელებმა გამოსცეს კანონი, რომლის მიხედვითაც ებრაელებს კვლავ ეზღუდებოდათ იმიგრაცია, ხოლო ბრიტანელები ცდილობდნენ პალესტინაში არაბებისა და ებრაელების საერთო სახელმწიფოს ჩამოყალიბებას მომავალი 10 წლის განმავლობაში. ამის შედეგად, სამი ხალხის შორის ურთიერთობა კიდევ უფრო გამწვავდა - ზიონისტები გაბრაზებულები იყვნენ ბრიტანელებზე იმიგრაციის შეზღუდვების გამო ( იმ დროს, როცა ებრაელებს განსაკუთრებით სჭირდებოდათ ევროპის დატოვება), ხოლო არაბი პალესტინელები უკმაყოფილონი იყვნენ დამოუკიდებელი სახელმწიფოსთვის 10-წლიანი ლოდინის პერსპექტივით. მეორე მსოფლიო ომი და მისი შემდგომი პერიოდი[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მეორე მსოფლიო ომის დროს პალესტინაში სუფევდა დროებითი მშვიდობა. თუმცა ეს პერიოდი მალევე დამთავრდა და ბრიტანელებმა გააცნობიერეს, რომ პალესტინისნაირი კოლონიების ყოლა უფრო მეტი ზარალის მომტანი იყო, ვიდრე მოგების. ამიტომაც მათ გადასცეს პალესტინის საქმე ახლადშექმნილ გაერთიანებული ერების ორგანიზაციას. ამის შედეგად, 1947 წლის ნოემბერში გაეროს ასამბლეამ ხმა მისცა პალესტინის გაყოფას რამდენიმე ტერიტორიად, რომლებიდანაც ნახევარი იქნებოდა არაბების, ხოლო მეორე ნახევარი - ებრაელებისა. ამრიგად, ორივე ერს ექნებოდა დაახლოებით ერთსა და იმავე ზომის ტერიტორიაზე წვდომა. თუმცა ამ გეგმის პრობლემა მდგომარეობდა იმაში, რომ ტერიტორიები იყო გადაბმული ერთმანეთში, რაც წარმოადგენდა არაბებისა და ებრაელების ერთმანეთისგან გაყოფის სირთულეს. ომი არაბებსა და ებრაელებს შორის და მისი შედეგები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 1948 წელს დაიწყო ებრაელებსა და არაბებს შორის ომი, რომლის ერთ ფლანგზე იყო ისრაელი, ხოლო მეორეზე - პალესტინა და მრავალი სხვა არაბული სახელმწიფო. ამ ომში გამარჯვება მოიპოვა ისრაელმა, ხოლო 1949 წელს ორივე მხარემ ხელი მოაწერა მშვიდომის ხელშეკრულებას. ისრაელმა მოახდინა ერთი მესამედით მეტი ტერიტორიის ოკუპაცია, ვიდრე ეს იყო გათვალისწინებული გაეროს გადაწყვეტილებაში. ამავდროულად იორდანი აკონტროლებდა დასავლურ ნაპირსა და იერუსალიმის ძველ ნაწილს, ხოლო შემდგომში მისი ანექსია მოახდინა. გაზას სექტორს კი აკონტროლებდა ეგვიპტე. 700,000-ზე მეტს პალესტინელს მოუწია საკუთარი სახლ-კარის დატოვება და მეზობელ არაბულ სახელმწიფოებში ლტოლვილებად გადახვეწა. ებრაელებისთვის ეს ომი იქცა მათი სახელმწიფოს დასაწყისად; პალესტინელებისთვის კი მათი სახელმწიფოს დასასრულად („ნაქბა“ - კატასტროფა). შემდგომი 18 წლის განმავლობაში ტერიტორიული თვალსაზრისით არაფერი შეცვლილა, ხოლო 1967 წელს ისრაელმა და რამდენიმე არაბულმა სახელმწიფომ კვლავ წამოიწყეს ომი. ამ ომს შემდგომში ეწოდა ექვსდღიანი ომი, მისი ხანგრძლივობის გამო. ამ ომშიც გამარჯვება მოიპოვა ისრაელმა და ამის შედეგად მოიპოვა კონტროლი გაზას სექტორზე, დასავლეთ ნაპირზე, სინაის ნახევარკუნძულსა და გოლანის მაღლობზე. ამის საპასუხოდ, ევროკავშირმა გამოსცა რეზოლუცია 242, რომელმაც ხაზი გაუსვა მშვიდობის მიღწევის აუცილებლობას, რისთვისაც საჭირო იყო ისრაელების მიერ იმ ტერიტორიების დატოვება, რომლებიც ისინი ომის შედეგად მოიპოვეს. ეს რეზოლუცია ასევე მოითხოვდა ომში მონაწილე ყველა მხრიდან როგორც პალესტინის, ასევე ისრაელის სახელმწიფოების აღიარებას. ამისი განხორციელება ვერ მოხერხდა ომის შემდეგ ისრაელსა და არაბულ სამყაროს შორის კონფლიქტი გადაიზარდა უფრო კონკრეტულად ისრაელსა და პალესტინას შორის კონფლიქტში. 1964 წელს შეიქმნა ორგანიზაცია სახელწიდებით პალესტინის განთავისუფლების ორგანიზაცია (PLO – Palestinian Liberation Organization). მისი პრეზიდენტი გახლდათ იასერ არაფატი. ეს ორგანიზაცია სხვადასხვა ხერხით ცდილობდა პალესტინის სახელმწიფოს დაბრუნებას. ისრაელის მმართველობამ კი ამ დროს დაიწყო ებრაული დასასხლებების შექმნა იმ ადგილებში, რომლებიც ადრე პალესტინას ეკუთვნოდა (აღმ. იერუსალიმის, დასავლეთ ნაპირისა და გაზას სექტორის ჩათვლით). დღესდღეობით დასავლეთ ნაპირზე ცხოვრობს 350,000-ზე მეტი ებრაელი, ხოლო აღმოსავლეთ იერუსალიმში - 200,000 ებრაელი. ეს დასახლებები, საერთაშორისო კანონის მიხედვით, არის არალეგალური. თუმცა ისრაელის მთავრობა ამ დასახლებებს ამართლებს იმ ფაქტით, რომ პალესტინა არც არის აღიარებული სახელმწიფოდ, ამიტომ მას არ შეიძლება ეკუთვნოდეს ტერიტორიები. 1980 წლების დასასრულს პალესტინელებმა წამოიწყეს „ინტიფადა“, რაც მოიაზრებდა ისრაელის წინააღმდეგ ბოიკოტს - მათ უარი თქვეს ისრაელში წარმოებულ ნებისმიერ პროდუქციაზე, ასევე ისრაელის მიერ დაწესებული გადასახადების გადაუხდელობა. როდესაც ისრაელის შეიარაღებული ძალები წინ აღუდგნენ პროტესტი მონაწილეებს, სისასტიკის დონე კიდევ უფრო გაიზარდა. ამან გამოიწვია ჰამასის შემქნა, რასაც მოჰყვა პირველი სუიციდური ტერაქტი, რომელიც მოხდა ისრაელში 1993 წელს. ჰამასმა მხარდჭერა მოიპოვა უმეტესად გაზად სექტორში საკუთარი საქმიანობის შედეგად - ისინი მანდ აშენებდნენ სკოლებს, მეჩეთებსა და საავადმყოფოებს. დღევანდელი მდგომარეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 2005 წელს გარდაიცვალა იასერ არაფატი. მისი სიკვდილის შემდეგ მოკლე ვადაში ჩატარებული არჩევნების დროს ჰამასმა მოიპოვა საპარლამენტო ადგილების უმეტესობა. ამის შემდეგ, ჰამასი და პალესტინის მთავრობა იყოფენ პალესტინის მმართვლობის როლს. ბოლოს 10 წლის განმავლობაში ჰამასს გაუშვია მრავალი თავდასხმა ისრაელის მხარეზე. ამას, როგორც წესი, მოჰყვება ისრაელის მხრიდან სასტიკი შეიარაღებული თავდასხმა პალესტინის ტერიტორიაზე, რის შედეგადაც დაიღუპა ათასობით პალესტინელი, რომელთა რიცხვშიც შედიან როგორც ჯარისკაცები, ისევე მშვიდობიანი მოქალაქეები. ორივე მხარე საკუთარ ქმედებებს ამართლებს იმით, რომ ეს ქმედებები მხოლოდ და მხოლოდ მათი მტერი სახელმწიფოს ქმედებების საპასუხოა. ისრაელის ეკონომიკური განვითარება[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ეკონომიკური ზრდა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ისრაელში პირველი ორი ათწლეული ხასიათდებოდა ძლიერი ეკონომიკური ზრდით, რაც განპირობებული იყო განათლებული სამუშაო ძალითა და მნიშვნელოვანი სამთავრობო ხარჯებით. 1973 წელს Yom Kippur–ის ომის შემდეგ ისრაელის მთავრობამ უმუშევრობის თავიდან ასაცილებლად მოკლევადიანი გადაწყვეტილებები არჩია გრძელვადიან მონეტარულ სტაბილურობას. ამან გამოიწვია ზრდის შეფერხება, მაშინ როდესაც ინფლაცია გადავიდა სამნიშნა განაკვეთზე და მიაღწია პიკს, 400%-ს, 1980–იან წლებში. 1985 წლის ეკონომიკური სტაბილიზაციის პროგრამა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მიუხედავად ისრაელის ქრონიკული ინფლაციისა, პოლიტიკოსები ამტკიცებდნენ, რომ მაღალი ინფლაციის დროს ცხოვრება შესაძლებელი იყო, ფინანსური სტაბილურობის ხელშეშლის გარეშე. მაგრამ დროთა განმავლობაში უფრო და უფრო ნათელი ხდებოდა, რომ მიუხედავად მოწინავე იდექსაციის მექანიზმისა, შეუძლებელი იყო თავიდან აეცილებინათ ინფლაციის დაჩქარება, რამაც საბოლოოდ ჰიპერინფლაციურ მდგომარეობამდე და ფინანსურად არასტაბილურ გარემომდე მიიყვანა ისრაელი. საფინანსო და სავალუტო კრიზისის გამო რთული გახდა მთავრობისთვის სესხის აღება, თავისი დიდი ფისკალური დეფიციტის დასაფინანსებლად. საბოლოოდ 1985 წელს ისრაელში ეკონომიკური სტაბილიზაციის პროგრამა დაიწყო, რომლის მიზანიც გადახდების დაბალანსება იყო. სტრატეგია ეფუძნებოდა იმას, რომ მაკროეკონომიკური სტაბილიზაციის მიღწევა შესაძლებელია მხოლოდ მაშინ, როდესაც ორივე –ფისკალური დისციპლინა და სინქრონულად დაფიქსირებული სხვადასხვა ნომინალური ცვლადები ( გაცვლითი კურსი, ხელფასი და საბანკო კრედიტი ) ერთობლივად ხორციელდება. ამას მოსდევდა ფისკალური დეფიციტის შემცირება, ხარჯვის შემცირების ხარჯზე .ამასთან ერთად ხელფასისა და ინდექსაციის სხვა ხელშკრულებები დროებით შეჩერდა, ფასებთან ერთად. ხელისუფლების ზეწოლით 1985წლის ივლისში დამსაქმებელ ორგანიზაციებსა და დასაქმებულებს შორის დაიდო სახელფასო ხელშეკრულება, რომელიც მასიურ უმუშევრობას უშლიდა ხელს და რომელმაც შექმნა სტაბილური ნომინალური ხელფასი. ამ რთული გარდამავალი პერიოდის დროს საბანკო კრედიტები სასტიკად იყო შეზღუდული. ამ ეკომიკურმა „შოკურმა მკურნალობამ“ სამი წლის გამნავლობაში იფლაციის 20%მდე ჩამოსვლა მოიტანა და ერთნიშნა განაკვეთს 1990–იან წლებში მიაღწია. 1990-იანი წლების კეთილდღეობა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] თითქმის მილიონი ადამიანი იქნა იმიგრირებული ისრაელში საბჭოთა კავშირის დაშლის შემდეგ, რაც 1989 წელს დაიწყო და საბოლოდ ისრაელის მოსახლეობის (6.5მილიონი მოსახლე) 13% შეადგინა. ამ შემოდინებამ არამარტო გაზარდა სამომხმარებლო მოთხოვნა, არამედ ბაზარს გააცნო ახალი ადამიანური „კაპიტალი“ და უნარები, რაც აძლიერებს ისრაელის მზარდ მაღალტექნოლოგიურ სექტორს. Wall Streetის და სხვა საფინანსო ბირჟების გამოხმაურება ისრალიეს კომპანიების სასარგებლოდ იყო. მართალც, ყველა უცხოური ქვეყანიდან ისრაელს აქვს ყველაზე დიდი რაოდენობის კომპანიეპის ჩამონათვალი ამერიკის საფონდო ბირჟებზე. ვარდნამ გლობალურ ეკონომიკაში 2001 წელს, უარყოფით გავლენა იქონია მაღალტექნოლოგიურ სექტორზე. მიუხედავად ამ პაუზისა ინდუსტირულ ზრდაში, მაღალტექნოლოგიური სექტორი კვლავ გახდა 4.3 %ზრდის მთავარი მამოძრავებელი ძალა 2004 წელს და დარჩა მთავარ ძალად ისრაელის ეკონომიკის ზრდასა და განვითარებაში. ისრაელის ფინანსთა სამინისტროს თანახმად ეკონომიკა განვითარდა „ტრადიციული ეკონომიკიდან, რომელიც ძირითადად ეფუძნება სოფლის მეურნეობას, მსუბუქ მრეწველობასადა შრომის ინტენსიურ წარმოებას“ „ცოდაზე დაფუძნებულ ეკონომიკამდე, რაც გულისხმობს საერთაშორისოდ კონკურენტულ ტელეკომუნიკაციებს, მაღალტექნოლოგიურ და სასოფლო ტექნოლოგიების მრეწელობას“. ისრაელის მაკროეკონომიკური გარემოში მოხდა შესამჩნევი ცვლილებები 1990 დან 2005 წლამდე, მზრდადი ეკონომიკის $133 მილიარდი მშპ 2004 წელს, $17,165 ერთ სულ მოსახლეზე მაკროეკონომიკური სტრატეგია[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 15 წლის განმავლობაში მაკროეკონომიკური პოლიტიკა გატარდა ისრაელში იმისათვის რომ ისრაელი ინტეგრირებული ყოფილიყო გლობალურ ეკონომიკაში. საბჭოთა კავშირის და აღმოსავლური ბლოკის, (რომელიც მნიშვნელოვნად აფინანსებდა ისრაელის მეზობელ არაბულ ქვეყნებს) დაცემამ შესაძლებელი გახადა ისრაელის „მოდუნება“ და გააღვივა ლიბერალიზაციის პროცესი. ლოგიკა, რომელიც ახალეკონომიკურ პოლიტიკას ედო საფუძვლად, იყო ის, რომ მცირე ბაზარს, ისეთს როგორიც ისრაელს აქვს, შეუძლია მიაღწიოს თავისი პოტენციალის მაქსიმუმს მხოლოდ მაშინ როდესაც ის გახსნილია მსოფლიოსთვის და მიმზიდველია უცხოელი ინვესტორებისთვის. სტრატეგიული გეგმა იყო ტარიფების შემცირება და სხვა არა ტარიფული ბარიერების დაწესება, საქონლის და სერვისების თავისუფალი გადინება–შემოდინებისთვის. მნიშვნელოვანი იყო ხელისუფლების როლის შემცირება ეკონომიკაში. მიიღეს საერთაშორისო სტანდარტების შესაფერისი ეკონომიკური მენეჯმენტი, მათ შორის ფისკალური დისციპლინა. რაც მოითხოვდა ფასების სტაბილურობის მიღწევას. ფისკალური პოლიტიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ისრაელში დიდი ხნის განმავლობაში ბევრი ეკონომისტი და ბიზნესმენი იზიარებდა კეინსიანურ თეორიას: რომლის მიხედვითაც, ბიუჯეტის გამოყენება შესაძლებელია როგორც ანატიციკლური მექანიზმი- წარმატებულ პერიოდში სიჭარბის შესანარჩუნებლად და დეფიციტი , “ცუდი პერიოდისას“ ისრაელის რეალობამ აჩვენა რომ რეცესიის დროს დეფიციტის შექმნა უფრო მარტივი იყო, ვიდრე სიჭარბის გაზრდა აყვავებისას. ამის შედეგად კი გაიზარდა სახემწიფოს ვალი. ვალებით დამძიმებამ პირდაპირ დაარტყა ქვეყნის ხაზინას და გამოიწვია გადასახადების გაზრდა. რადგან სახემწიფოში იყო ვალების აღების ტენდენცია, ქვეყანას დიდი ვალი დაუგროვდა და საჭირო გახდა ახალი ეკონომიკური გეგმის შემუშავება- ამ გეგმის პრიორიტეტი იყო სახემწიფოს ვალების შემცირება, რომელიც უნდა მომხდარიყო, წლიური ბიუჯეტის დეფიციტის სტაბილური შემცირებისა და იმავე დროს საგადასახადო ტვირთის შემცირება - სახემწიფოს მხრიდან გდპ ის გაზაირებით გამოწვეული ხარჯების შემცირებით. რათა მთავრობის ხარჯვაში ზრდას არ გამოეწვია ყოფილი საბჭოთა ქვეყნებიდან ემიგრანტთა გადმოსახლება, ქვეყანამ შეიმუშავა კანონი ბიუჯეტის დეფიციტის შემცირების შესახებ, რომლის მიხედვითაც 2003 წლისთვის უნდა შემცირებულიყო ბიუჯეტის დეფიციტის მოცულობა ჯდპისთან მიმართებაში მინიმუმ 1,5 პროცენტამდე.ისრაელმა ამ შედეგს 2001 წლისთვის მიაღწია. ამ მიმართულებით მუშაობისას სახელმწიფოს ბიუჯეტის პროცენტული გდპ 1900 წლიდან 51,7% 2000 წლამდე 47,3% -ამდე შემცირდა . საბიუჯეტო დეფიციტი, როგორც პროცენტული გდპ შემცირდა 5,3%(1990) დან 0, 3 პროცენტამდე (2000) ამავდროულად შემცირდა ისრაელის შიდა და საგარეო ვალებიც - საშიანაო ვალი გდპ- ის პროცენტულობასთან მიმართებაში 1989 წლის 104% დან 2000 წლისთვის 70 % ამდე შემცირდა. ხოლო საგარეო ვალი 1990 წლის 39% იდან 2000 წლისთვის უკვე 24%-ს შეადგენა. ისრაელისათვის მთავრობის ვალის თანაფარდობა ჯდპისთან მიმართებაში მაინც აღემატება ევროპული ქვეყნების მაჩვენებლებს. მიუხედავად ამისა, სახელმწიფოს საკუთრებაში არსებული კომპანიებიების პრივატიზების პროცესმა ხელი შეუწყო ბაზრის განთავისუფლებას. მას შემდეგ რაც კონკურენციის პრინციპი წარმატებით დაინერგა გარკვეულ ბაზრებზე, ფინანსთა სამინისტრომ საკუთარ ანგარიშში განაცხადა, რომ მთავრობის საწარმოები შესაძლოა გასხვისდნენ . ისრაელს სჯეროდა რომ იმ სახელმწიფო კომპანიების მიყიდვა კერძო სექტორისათვის, რომელთაც ბაზარზე ძალიან მცირე კონკურენცია აქვთ, წაახალისებდა კერძო მონოპოლიას და შესაბამისად კონკურენტული გარემოსთვისაც საზიანო იქნებოდა. პრივატიზაციის პოლიტიკა განხორციელდა რამდენიმე ინდუსტრიის მიმართ, როგორებიცაა საბანკო სექტორი, უძრავი ქონება, თავდაცვის ნაგებობები, ტელეომი, და ავიაკომპანიები. საპრივატიზაციო მეთოდები შემდეგში მდგომარეობდა: სტრატეგიულად მნიშვნეოვანი უცხოელი ინვესტორებისათვის აქციების მიყიდვა, თელავივის საფონდო ბირჭაზე აქციების საჯარო გაყიდვა. ასევე ამ საკუთრებას ასხვსედნენ ადგილობრივ მონაწილეებზე რომელსაც ქონდათ ბერკეტი რომ ეკონომიკური გრადაცია, გამოეწვით ინფრასტრუქტურის შექმნა უცხოური ინვესტიციებისათვის[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ისრაელმა გააცნობიერა რომ უცხური ინვესტიციების მოსაზიდად საჭიროა შეიქმნას ბიზნეს გარემო, რომელიც მისაღები იქნება საერთაშოროსო დონეზე. ხელშეწყობის მოტივი იყო სტრატეგიული მიზეზები რაც გამოარჩევს ისრაელს სხვა ბევრი ქვეყნისგან გაცნობიერბული აქვთ უცხური კაპიტალის მნიშვნელობა - უცხური კაპიტალის მიერ დაბანდებული თითოეული დოლარი არის სტრატეგიული უცხოული ინტერესი რათა უზრუნველყოფილი იყოს იზრაელში როგორც სუვერენულ სახემწიფოში ბიზნესის სიჯანსაღე აგრეთვე მსხვილ უცხოურ კომპანიებს ამერიკის პოლიტიკაში ლობირებენ(კრიშავენ) და ამ მხარდაჭერას კარგად იყენებენ საკუთარი ინვესტიციის დასაცავად. ისრელმა ლიბერალიზაციის პროცესი ორ ფრონტზე დაიწყო: შიდა ბაზარი მაქსიმალურად გაანთავუფლა სახემწიფოს ჩარევისაგან, გაატარა ლიბერალური პოლიტიკა კაპიტალის მოძრაობასთან დაკავშირებით , და შეამცირა საგადასახადო და სვა ბარიერები კაპიტალის მოძრაობის ლიბერალიზაციამ მოიტანა ორი გამოწვევის წინაშე დააყენა მთავრობამ: 1) ვალუტის ლიბერლიზაციასთან ერთად ვერ იარსებებს ფიქსირებული გაცვლითი კურსი, რომელიც ისრაელში 40 წლის მანძილზე არსებობდა. თავისუფლად შემოდინებული კაპიტალისა და ფიქსირებული გაცვლითი კურსის კომბინაციით შესაძებლობა იქმენობდა ფულის სპეკულაციის და ფინანსური კრიზისის. 2) ისრაელის გაცვლითი კურსის სისტემა, განსაკუთრებით 1985 წლის ეკონომიკის დასტბილურების პროგრამის შემდეგ იყო ნომინალის ფიქსატორი ინფლაციის დასასტაბილურებლად. . 2001 წლიდან კურსი თავისუფალ ცურვაზე გადავიდა( ანუ მერყეობს ვალუტა დოლარტან მიმართებაში +/- 0,2.5 ით იმის მაგივრად, რომ დაეფიქსირებინა ისრალმა ფულის მსყიდველობის უნარს, წონის განსაზღვრა მოკლე ვადიან საფროცენტო განაკვეთით დააწესა, ამ პროცენტს კი ისრაელის ბანკი განსაზღვრავს. კაპიტალის ბაზრები და სავაჭრო შეთანხმებები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] საერთაშოერისო აღრიცხვის სისტემისა და უსაფრთხოების სტანდარტების გაზიარებით , ისრაელმა განავითარა ფინანსური ბაზარები, ეს მოხდა უცხური კაპიტალისათვის ეკონომიკის გახსნით და საგადასახადო დერეგულაციებით, რომელმაც კონკურენციის გაზრდას შეუწყო ხელი. თელავივის საფონდო ბირჟა დარეგულერილებული გახდა ისრაელის ფასიანი ქაღალდების ორგანოს მიერ, რაც დაეხმარა გამჭირვალეობას. 2000 წლის ოქტომბერში ისრაელის ფასიანი ქაღალდების მარეგულირებელმა ორგანომ მიიღო ორმაგი დახარისხების რეგულაცია, რომელის საშუალებას იძლეოდა ისრეალის ფასაინი ქაღალდებით ვაჭრობით th e NYSE, Amex, and NASDAQ , განსაკუთრებული აკრძალვების მექანიზმის გარეშე. გარდა ამისა, კაპიტალის მოგების გადასახადის დონე შიდა კაპიტალში გაუთანაბრდა განვითარებულ უცხურ ბაზრებში არსებულ დონეს, რამაც დიდი სტიმული მისცა ბევრ უცხოურ ბანკს რომ საკუთარი ფილიალი გაეხსნათ ისრაელში. ლიბერალიზაციის პერიოდის განმავლობაში, ისრეალმა განავითარა კორპორაციული ობლიგაცების ბაზარი, რომელიც საშუალებას აძლევდა ადგილობრივ ბაზრებს, გრძელვადიანი ინვესტირება მიეღოთ ადგილობრივი ინვესტორებისგან. უფრო მოგვიანებით , საპენიო ფონდის რეფორმამ მნიშვნელოვნად გააღრმავა ფინანსური ბაზრები და დაეხმარა ფინანსური სისტემის შიგნით შეჯიბრებითობას. ადგილობრივ ბაზრებზე ხელმისაწვდომობის გაზრდის გარდა ისრაელი ჩაერთო მრავალ ინტერნაციონალურ შეთანხმებაში მსოფლიოს მრავალ ქყეყანასთან რაც მოიცავდა: თავისუფალი ვაჭრობის შეთანხმებებს, შეღავათაინი საბაჯო გადასახადის შეთანხმებები, ორმხრივი კვლევისა და განვითარების შეთანხმებები, ორმაგი გადასახადების ამკრძალავი ხელშეკრულება, ასევე სამარკო ნიშნებისა და პარტნიორების დაცვა კანონის გზით. მონეტარული პოლიტიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 1990 იანი წელების ისრაელის ბანკის სტრატეგია გულისხმობდა, რომ მონეტარული პოლიტიკის უმთავრესი მიზანი უნდა იყოს ფასების სტაბილურობის ხელშეწყობა. ბევრი ბიზნესმენი ამტიცებდა, რომ სტრუქტურული მიზეზების ან „ნომინალური არაელასტიურობის’ გამო ეს გზა არ იყო გამოსადეგი ისრაელში ფასის სტაბილიზაციის მისაღწევად. მათი თქმით დაბალი ინფლაციის დონე მისაღწევი იქენებოდა მხოლოდ მისი ლატენტურობის შემთხვევაში. ისინი ამბობდნენ რომ დაბალი ინფლაციის დონე შესაძლებელია მხოლოდ დიდი საბიუჯეტო დეფიციტით და დაბალი საიმპორტო ტალღით. შედეგებზე დაყრდნობით ,ახალი ეკონომიკური სტრატეგიის შედეგი იყო ძალიან ნაყოფიერი. 2005 წლისთვის ისრაელმა მიაღწია ფასების სტაბილურობის იმ დონეს რომელიც მისაღები იყო მაღალგანვიარებული ბაზრებისთვის. უცხური სავალუტო ბაზარიც კარგად ფუნქციონერებდა შედარებით შეზღუდული, გავრცელებით და მცირე ცვალებადობით . . ისრელის ბანკი მონიტორინგს უწევდა სავალუტო ბაზარს მაგრამ არ ერეოდა მის ფუნქციონრებაში. ახალი შეკელი ისრაელის შიდა ვალუტა(2006 წელს შემოიღეს) გახდა სრულიად კონვერტირებადი. ამასთანავე, დაბალანსდა მიმდინარე ანგარიშები და გაიზარდა უცხოურ ინვესტიციებისა და საფორტფელე ინვესტიციების რიცხვი 1955 დან 2005 წლამდე. საბოლოოდ , ეროვნული ბანკის მფლობელობაშ არსებული უცხოური სავალუტო რეზერვები ჯდპ ის დაახლოებით 25 პროცენტს წარმოადგენდა, რაც წაადგა ეკონომიკიკას. წინსვლისას, ისრეალის მონეტარული პოლიტიკის ყველაზე დიდი გამოწვევაა საზოგადოებაში ცენტრალური ბანკის სანდოობის გამყარება, რათა უზრუნველჰყოს ფასების დასტაბილურების გაგრძელება. შემდეგი ლოგიკური ნაბიჯი, წარმატებული მონეტარული პოლიტიკისათვის იქნება მისი შესაძლებლობა შექმნას მეტად სტაბილური ეკონომიკა ბიზნესისათვის ნაკლებად სარისკო გარემოსთან ერთად. ისე როგორც ამერიკის GREENSPAN -მა გააკეთა ბოლო ათ წლეულში. დიდი და უწყვეტი ინვესტიცია ტექნოლოგიურ და სამეცნიერო გამოკვლევებში არის ის მიზეზი, რატომაც დღეეს ისრაელი წარმოჩენილია, როგორც განვითარებული სახელმწიფო. ტექნოლოგიური ზრდა გახდა ისრაელი მთავარი ეროვნული მამოძრავებელი, ვინაიდან მათი ბაზარი ძალიან მცირე იყო და გაზრდილმა ექსპორტმა აამოძრავა ეკონომიკა. ისრაელის მაღალი ტექნოლოგიური განვითარების გამომწვევი ფაქტორები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] მტრული სამეზობლოთი გარშემორტყმულს, ისრაელს უნდა შეენარჩუნებინა თვისობრივი ზღვარი. 1967 6 დღიანი ომის შემდეგ ისრაელმა გადაწყვიტა განევითარებინა თავისი თავდაცვითი შესაძლებლობები. მილიარდობით დოლარი დაიხარჯა საკომუნიკაციო დანადგარებზე, ტექნიკასა და თავდაცვით ინდუსტრიაზე.ისრაელში ჯარში გაწვევა სავალდებულო იყო. ელიტარული დანაყოფების წევრებმა ახალ მდგომარეობაში შეძლეს გამოეყენებინათ ის უნარები, რაც სამხედრო კარიერის მიღებისას შეიძინეს. ისრაელის მთავრობას სჯეროდა რა, რომ მუდმივი სამუშაო ძალის წარმოქმნა ვეყანას უპირატესობას შეუქმნიდა, ისრაელმა მიმართა ინვესტიციების დიდი ნაკადი განათლებაში და შედეგად მსოფლიოში ერთ-ერთი საუკეთესო სამუშაო ძალა მიიღო. სწავლა 5 დან 15 წლამდე გახდა უფასო. მათ ასევე დაამყარეს მნიშვნელოვანი კავშირები ადგილობრივ და საერთაშორისო უნივერსიტეტებს შორის. უცხოური მაღალ ტექნოლოგიური კომპანიების მოსაზიდად ისრაელმა მნიშვნელოვნად გაამარტივა საგადასახადო სისტემა. იგი შეღავათებს სთავაზობდა ინვესტორებს და ასევე არსებით გრანტებს. ამ ყოველივემ მწვანე ბილიკი შეუქმნა მათ, ვისაც ფულის დაბანდება უცხოეთში სურდა. მნიშვნელოვანი იყო სტარპ აფ კომპანიების წახალისებაც. რაც ისრაელმა ეროვნული საფინანსო ფონდების დაარსებით შეძლო, რომელნიც სტარტ აფებს აძლევდნენ კრედიტებს. ტექნოლოგიური მიღწევები[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] 1) სელ-ფონები შექმნილია, ისრაელში არსებული მოტოროლას ოფისის მიერ 2) ვინდოუსის NP და XP სისტემების დიდი ნაწილი სწორედ ისრაელშია შემქნილი 3) ხმოვანი მეილის ტექნოლოგია 4) პირველი, სრულად კომპიუტიზირებული სასუნთ ორგანოთა კიბოს დიაგნოსტიკის სისტემა 5) პირველი მცირე ზომის კამერა, რომელიც შიანგანი ორგანოების გადასაღებად და გამოსაკვლევად გამოიყენება 6) მომუშავე პერსონალის 22% საუნივერსიტეტო ხარისხის მატარებელია, ამ მაჩვენებლით ამერიკისა და კანადის შემდეგ ისრაელი მესამე ადგილს იკავებს. 2016 წლის ეკონომიკური სტატისტიკა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ისრაელის ბანკის საიტზე გამოქვეყნებული სტატისტიკის მიხედვით: მთავრობის ხარჯების წილი ჯდპ-ის 1,8 პროცენტს შეადგენს. ინფლაციის დონე :-0.9% უცხოური კაპიტალის წილი ჯდპ-ისთან მიამრთებით 34,5 % ისრეალის ბანკის საპროცენტო განაკვეთი 0,10 % უმუშევრობის დონე 5,2 % ეკონომიკის ზრდის წილი(პროცენტული მაჩვენებლით) 0,8% გაფანტვა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ებრაელთა აჯანყების შემდეგ, ძვ.წ. 721 წელს, ასურელებმა დაიპყრეს ისრაელი, 683 წელს კი — იუდეა. ებრაელები მთელ მსოფლიოში გაიფანტნენ. ბევრი მათგანი მონად იქცა. 587 წელს ბაბილონის მეფე ნაბუქოდონოსორმა სასტიკად ჩაახშო ებრაელთა აჯანყება და მათი უმეტესობა ბაბილონში ტყვეებად წაასხა. სწორედ ამ გადასახლების ხანაშია დაწერილი ძველი აღთქმის დიდი ნაწილი. ასეთი იყო ებრაელთა გაფანტვის დასაწყისი, რომელიც XX საუკუნის ჩათვლით გაგრძელდა. იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] ლიტერატურა[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - ბოსტანაშვილი შოთა, სინაგოგებისა და ებრაული სასაფლაოების არქიტექტურა საქართველოში (3 წიგნად). ნისან ბაბალიკაშვილის სახ. საქ. ებრ. მატერ. კულტურის ფონდი, თბილისი, 1998 - ნიკოლეიშვილი, ავთანდილ, ებრაული თემა ქართულ მწერლობაში (რედ.: სოსო სიგუა, რუბენ ენუქაშვილი),ქუთაისი, საგამომც. ცენტრი, 2008 (ებრაული საკითხი ქართულ საისტორიო და სასულიერო მწერლობაში; ტიმოთე გაბაშვილის იერუსალიმური შთაბეჭდილებები; იოანე ბატონიშვილის "ხუმარსწავლა"; გიორგი ავალიშვილის "მგზავრობა"; ილია ჭავჭავაძე; აკაკი წერეთელი; იაკობ გოგებაშვილი; ნიკო ნიკოლაძე; სერგეი მესხი; ანტონ ფურცელაძე; ზაქარია ჭიჭინაძე და სხვ.) ISBN 978-9941-0-0658-6 - მსოფლიოს ისტორიის ენციკლოპედია, 2009, 2010, გამ. ელფი, ISBN-13 978-99940-44-08-5 სქოლიო[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - ↑ 1.00 1.01 1.02 1.03 1.04 1.05 1.06 1.07 1.08 1.09 1.10 1.11 1.12 1.13 The Jewish Population of the World (2010). Jewish Virtual Library., based on American Jewish Year Book. American Jewish Committee. - ↑ Oreck, Alden. Brazil. The Virtual Jewish History Tour. Jewish Virtual Library. წაკითხვის თარიღი: 2008-06-09.


source: wikipedia

text: საკუთარი სახელი გერმანე შეიძლება აღნიშნავდეს ერთ-ერთ შემდეგ პიროვნებათაგანს: ქართველ საეკლესიო მოღვაწეებს გერმანე (XVI ს.) — აღმოსავლეთ საქართველოს კათალიკოსი გერმანე (XVIII ს.) — დავითგარეჯის მონასტრის არქიმანდრიტი გერმანე (წულუკიძე) — დასავლეთ საქართველოს კათალიკოს-პატრიარქი გერმანე მღვდელმონაზონი — საეკლესიო მწერალი, თბილისის სიონის ეკლესიის მსახური გერმანე ხუცესმონაზონი — ქართული კულტურის მოღვაწე კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის პატრიარქებს გერმანე I გერმანე II გერმანე III გერმანე IV გერმანე V


text: 21 თებერვალს, მსოფლიო ბანკის თბილისის ოფისში გაიმართა შეხვედრა საქართველოში ფართოზოლოვანი ტექნოლოგიების კონკურენტუნარიობის საკითხებთან დაკავშირებით. შეხვედრას ესწრებოდნენ წარმომადგენლები საჯარო და კერძო სექტორიდან მათ შორის: საქართველოს ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების სამინისტროდან, საქართველოს იუსტიციის სამინისტროდან, მონაცემთა გაცვლის სააგენტოდ და სხვ. შეხვედრა ჩატარდა ფინეთის, infoDev-ისა და ნოკიას პროგრამის ”Creating Susitanable Business in the Knowledge Economy” -ს ფარგლებში. შეხვედრას უძღვებოდნენ მსოფლიო ბანკის წარმომადგენლები, კომუნიკაციებისა და საინფორმაციო ტექნოლოგიების მიმართულების სფეციალისტები ტიმ კელი, სიდჰართა რაჯა და ნელი დოლიძე. დამსწრეებმა განიხილეს საქართველოში ფართოზოლოვანი ტექნოლოგიების დანერგვის დადებითი მხარეები, განისაზღვრა მიმდინარე წელს მსოფლიო ბანკთან თანამშრომლობის შესაძლო სფეროები. ძირითად პრიორიტეტულ საკითხებს წარმოადგენს სამუშაო ადგილების შექმნა, კვალიფიციური კადრების მომზადება, ელექტრონული კომერციისა და ექსპორტზე ორიენტირებული IT ინდუსტრიის განვითარება და ტექნოლოგიური პარკის შექმნა.


text: გაზეთი „იზვესტია“ რუსეთისა და თურქეთის გაურესებული ურთიერთობის შესახებ წერს. სტატიაში, რომლის სათაურია „უკრაინის ახალი მოკავშირე“, გაანალიზებულია თურქეთის პრემიერ-მინისტრის აჰმედ დავითოღლუს მიერ კიევში გაკეთებული განცხადებები. სტატიის ავტორის თქმით, რუსეთ-თურქეთის კონფრონტაცია გასცდა სირიის საკითხს და, მისივე ვარაუდით, ორი ქვეყნის დაპირისპირება გლობალურ ხასიათს მიიღებს. პირველ რიგში, ეს დაპირისპირება მოიცავს ახლო აღმოსავლეთსა და შავი ზღვის აუზის ქვეყნებს, თუმცა, როგორც სტატიის ავტორი შენიშნავს, რუსეთის მთავრობამ განსაკუთრებული ყურადღება უნდა მიაქციოს შავი ზღვის ქვეყნებს, რომლებზეც ბევრი ილაპარაკა კიევში მყოფმა თურქეთის პრემიერ-მინისტრმა. სტატიაში ციტატის სახით მოტანილია აჰმად დავითოღლუს შემდეგი განცხადება: „რუსეთის პოლიტიკის ახალი კონცეფცია გულისხმობს ექსპანსიონიზმისა და აგრესიის გაგრძელებას. აფხაზეთში დაწყებული ვითარება ახლა გრძელდება ყირიმში. სახეზეა სამი ქვეყანა, რომელთა ტერიტორიული მთლიანობა ხელყო რუსეთმა: საქართველო, უკრაინა და სირია“. „იზვესტიაში“ გამოქვეყნებული სტატიის მიხედვით, თურქეთის პრემიერ-მინისტრს არ დავიწყებია აზერბაიჯანიც, რომელიც შეიძლება რუსეთის ექსპანსიონიზმის მორიგ მსხვერპლად იქცეს. პუბლიკაციის ავტორი ვარაუდობს, რომ დავითოღლუს ამ განცხადებაში შესაძლოა გამოსჭვიოდეს ოსმალეთის იმპერიის გეოპოლიტიკური მატრიცის აღორძინების სურვილი, რაშიც, უპირეველეს ყოფლისა, იგულისხმება შავი ზღვის რეგიონის გამოცხადება თურქეთის გეოპოლიტიკური ინტერესების ზონად: „ბოლო ოცი წლის განმავლობაში თურქეთი უმნიშვნელო ინტერესს ავლენდა უკრაინისა და ყირიმის მიმართ. 2008 წელს თურქეთის პრეზიდენტი არც კი ჩაფრინდა თბილისში, სადაც მიხეილ სააკაშვილის მხარდასაჭერად იმყოფებოდნენ უკრაინის, პოლონეთისა და ბალტიის ქვეყნების პრეზიდენტები, თუმცა ახლა ვითარება კარდინალურადაა შეცვლილი. თურქეთი უკრაინას განიხილავს როგორც რუსეთთან დაპირისპირების ტერიტორიას“. „ძალოვანები ეპატიჟებიან საქმოსნებს“ - ამ სათაურით გამოაქვეყნა გაზეთმა „კომერსანტმა“ სტატია, რომლის თანახმადაც, რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციაში შექმნილმა მონიტორინგისა და ანალიზის ახალმა სამუშაო ჯგუფმა ბიზნესწრეებისა და ძალოვანი უწყებების ურთიერთობის სამართლებრივი საფუძვლები უნდა გაამყაროს. ჯგუფს რუსეთის პრეზიდენტის ადმინისტრაციის უფროსი სერგეი ივანოვი უხელმძღვანელებს და მასში შევლენ ძალოვანი უწყებებისა და საქმიანი წრეების წარმომადგენლები. სტატიის მიხედვით, ივანოვს უთქვამს, რომ ახალი ორგანო არ განიხილავს კონკრეტულ შემთხვევებს და რომ ის დაკავებული იქნება საინვესტიციო კლიმატისა და ბიზნესის კეთების პირობების გაუმჯობესებით. სტატიის ავტორი მკითხველს შეახსენებს რუსეთის სახელმწიფო სათათბიროსადმი რუსეთის ფედერაციის პრეზიდენტის ბოლო მიმართვას, რომელშიც მოტანილი იყო შემდეგი სახის საგანგაშო სტატისტიკა: 2014 წლის განმავლობაში რუსეთში ეკონომიკურ დანაშაულზე აღძრული იქნა 200 ათასზე მეტი სისხლის სამართლის საქმე, რომელთაგან სასამართლომდე მივიდა 46 ათასი, 15 ათასი საქმე კი დაიშალა სასამართლოში, თუმცა ბრალდებულ მეწარმეთა აბსოლუტურმა უმრავლესობამ - 83-მა პროცენტმა - სრულად ან ნაწილობრივ დაკარგა ბიზნესი. „კომერსანტის“ მსგავსად, ამ თემას ეხმიანება გაზეთი „ვედომოსტიც“, რომელიც აქვეყნებს მოძრაობა „ბიზნეს-სოლიდარობის“ თავმჯდომარის იანა იაკოვლევას მოსაზრებას: „სპეციალური ჯგუფის შექმნით, პუტინმა, ფაქტობრივად, აღიარა, რომ სისტემა არ მუშაობს, სასამართლო ვერ ასრულებს თავის როლს, პროკურატურა კი ვერ ართმევს თავს, ხოლო სამართლიანობის მისაღწევად საჭიროა ხელით მართვა“. „ნეზავისიმაია გაზეტა“ კი რუსეთისა და ევროკავშირის ენერგეტიკული თანამშრომლობის ახალ გარემოებებზე წერს. კერძოდ, საუბარია იმაზე, რომ ევროკომისია აპირებს გადავიდეს გაზმომარაგების ნაციონალური მიდგომიდან რეგიონალურ მიდგომაზე. ამგვარად, ევროკავშირის ქვეყნებმა, იმისათვის რომ მიიღონ ბუნებრივი აირი, უნდა ითანამშრომლონ თავიანთ უშუალო მეზობლებთან. ამავდროულად, ეს ქვეყნები წარმართავენ ენერგეტიკულ პოლიტიკას სოლიდარობის პრინციპებზე დაყრდნობით და დააზღვევენ ერთმანეთს კრიტიკულ სიტუაციებში. გარდა ამისა, ევროკავშირი წინასწარ შეამოწმებს კავშირში შემავალი ქვეყნების ენერგეტიკული შეთანმხებების პროექტებს მესამე ქვეყნებთან, მათ შორის, რუსეთთანაც. შემოწმდება, პირველ რიგში, კონტრაქტების თავსებადობა ევროკავშირის კანონმდებლობასა და კონკურენციის პრინციპებთან. რაც შეეხება ევროპული კომპანიების მოქმედ შეთანმხებებს რუსეთთან, სტატიის მიხედვით, ისინი დაექვემდებარებიან რევიზიას. სტატიაში მოტანილია ევროკავშირის კომისრის მიგელ არიას კანიეტეს კომენტარი: „ევროკავშირის ახალი ინიციატივა მიზნად არ ისახავს ომის გამოცხადებას „გაზპრომისთვის“. ჩვენი სურვილია შევქმნათ ისეთი პირობები, რომელიც ხელსაყრელი იქნება ევროპელი მომხმარებლისათვის. ჩვენ ვცდილობთ, სათანადო დასკვნები გამოვიტანოთ 2008-2009 წლების გაზის კრიზისებიდან“.


ლელა წურწუმია იატაკზე წევს და ტირის 05:17 19 იანვარი 2021 ლელა წურწუმია იატაკზე წევს და ტირის – კახა მამულაშვილმა მეუღლეს უჩვეულო ვითარებაში შეუსწრო Photo: KaKhi Mamulashvili / FB 13:00 06.01.2021 (განახლებულია 18:07 06.01.2021) მოკლე ბმულის მიღება ცნობილმა პროდიუსერმა მეუღლის მორიგი ვიდეო გამოაქვეყნა. თუმცა, ახალი ვიდეო სხვებს არ ჰგავს. რა მოხდა ლელა წურწუმიას ცხოვრებაში? ლელა წურწუმია პროდიუსერმა მეუღლემ უცნაურ ვითარებაში აღმოაჩინა. საახალწლოდ მორთული მისაღები ოთახის იატაკზე პოპ-დივა წევს და ტირის. აღნიშნულ ვიდეოს 40 ათასამდე ნახვა აქვს. საზოგადოება გაურკვევლობაში იყო მანამ, სანამ არ გაირკვა, რომ ლელა წურწუმია კურიოზული ინციდენტის გამო სიცილისგან ატირდა. ვიდეოში მისი ხმაც ისმის, სადაც „მამულიჩას“ ვიდეოს გადაღების შეწყვეტას სთხოვს, რადგან იატაკზე წევს და სიცილისგან ვერ მშვიდდება. ლელა და „მამულიჩა“ თუნდაც ნაკლებად პოპულარულ გადაცემას ან რუბრიკას თავისი სტუმრობით პოპულარულს ხდიან. ქართულ ტელესივრცეში ისინი ერთ-ერთი ყველაზე რეიტინგული და პოპულარული წყვილია. ამჟამად ლელას საკუთარი გადაცემა „მხოლოდ ლელასთან“ მიჰყავს. საზოგადოებამ „მთავარი არხის“ ეთერში მისი რამდენიმე გადაცემა უკვე იხილა. აშკარაა, რომ ლელას ახალი პროექტი საკმაოდ რეიტინგული აღმოჩნდა. ქართველი პოპ-დივა და მისი პროდიუსერი მრავალი წელია ოფიციალურად დაქორწინებული არიან. მათი ცალ-ცალკე ნახვა წარმოუდგენელია. ლელას და მამულიჩას ერთი ქალიშვილი ჰყავთ. თინეიჯერი მათ ურთიერთობას უფრო ამყარებს. ლელას და მის მეორე ნახევარს თაყვანისმცემლების არმია ჰყავთ, რომელიც დღითი დღე იზრდება.


მთავარი გვერდი მასალა ვიკიპედიიდან — თავისუფალი ენციკლოპედია ნევილ ჩემბერლენი (ინგლ. Arthur Neville Chamberlain; დ. 18 მარტი, 1869 — გ. 9 ნოემბერი, 1940) — ბრიტანელი სახელმწიფო მოღვაწე, პოლიტიკოსი, მეწარმე, დიდი ბრიტანეთის პრემიერ-მინისტრი 1937-1940 წლებში, ცნობილი თავისი გადაწყვეტილებებით საგარეო პოლიტიკასთან დაკავშირებით. 1939 წლის 3 სექტემბრიდან უინსტონ ჩერჩილის პრემიერ-მინისტრად დანიშვნამდე ჩემბერლენი გერმანიასთან მეომარ დიდ ბრიტანეთს ედგა სათავეში. სამეწარმეო კარიერისა და ეროვნული სამსახურის ხანმოკლე დირექტორობის შემდეგ 1918 წელს, 49 წლის ასაკში, იგი პარლამენტის წევრი გახდა და „უკანსკამელთა“ რიგებში დაიკავა ადგილი. 1923 წელს ჯერ ჯანდაცვის მინისტრის, შემდეგ კი — სახაზინოს კანცლერის პოსტი დაიკავა. ლეიბორისტების ხანმოკლე ხელისუფლების შემდეგ კვლავ დაუბრუნდა ჯანდაცვის მინისტრის პოსტს. თანამდებობაზე ყოფნის დროს (1924-1929 წწ.) გაატარა არაერთი რეფორმა. 1937 წლის მაისში, სტენლი ბოლდვინის გადადგომის შემდეგ, ჩემბერლენმა პრემიერ-მინისტრის პოსტი დაიკავა. მისი პრემიერობა დაემთხვა გერმანიის კანცლერის, ადოლფ ჰიტლერის ტერიტორიულ ამბიციებს. პრობლემების მოგვარება ჩემბერლენმა მშვიდობიანი გზით სცადა და ჰიტლერს ავსტრიის ანშლუსის და სუდეტის ოლქის მიერთების საშუალება მისცა. მიუხედავად ამისა, ჩემბერლენმა არ გამორიცხა შესაძლო პრობლემების სამხედრო გზით მოგვარება და განაცხადა, რომ დიდი ბრიტანეთი აუცილებლად დაიცავდა პოლონეთის სუვერენიტეტს, თუ მას რაიმე საფრთხე დაემუქრებოდა. ჩემბერლენმა თანამდებობა 1940 წლის 10 მაისს დატოვა, რადგან ფიქრობდა, რომ მის ხელისუფლებას ლეიბორისტები და ლიბერალები მხარს არ დაუჭერდნენ. მიუხედავად გადადგომისა, პარლამენტში ის პატივსაცემ ადამიანად რჩებოდა და მნიშვნელოვან ადგილს იკავებდა უინსტონ ჩერჩილის სამხედრო კაბინეტში. გარდაიცვლა 1940 წლის 9 ნოემბერს, ნაწლავის კიბოს დიაგნოზით. ნაბუქო (იტალ. Nabucco, შემოკლება ნაბუქოდონოსორისა, Nabucodonosor) — ჯუზეპე ვერდის იტალიურენოვანი ოპერა. შეიქმნა 1841 წელს, ხოლო პრემიერა 1842 წლის 9 მარტს მილანში, ლა სკალას თეატრში შედგა. ოპერის ლიბრეტო ეკუთვნის თემისტოკლე სოლერას (1815-1878). ოპერის თემას ერთი მხრივ წარმოადგენს ბაბილონის ტყვეობაში მყოფი ებრაელი ერისა და მათი თავისუფლების დევნა, ხოლო მეორე მხრივ კი ნაჩვენებია სულიერი გარდატეხა მთავარი გმირისა, ნაბუქოდონოსორისა — იგი თავდაპირველად თავს ღმერთად აცხადებს და ამის გამო სიგიჟით ისჯება ღვთის მიერ; საღი გონება მას მხოლოდ მას შემდეგ უბრუნდება, რაც ებრაელთა ღმერთის უზენაესობას აღიარებს. - ფრანკ-ვალტერ შტაინმაიერი (სურათზე) გერმანიის პრეზიდენტად აირჩიეს. - მუჰამედ აბდულაჰი მუჰამედი სომალის პრეზიდენტად აირჩიეს. - გამბიის პრეზიდენტი იაჰია ჯამე დათანხმდა კონსტიტუციური კრიზისისა და ქვეყანაში ECOWAS-ის ჯარების შეჭრის შემდეგ დაეტოვებინა თანამდებობა. - ანტონიო ტაიანი ევროპის პარლამენტის პრეზიდენტად აირჩიეს. - კრიშტიანუ რონალდუს ფიფა-ს მიერ დაწესებული საუკეთესო ფეხბურთელის ჯილდო გადაეცა. - სტამბოლში ღამის კლუბზე თავდასხმის შედეგად 39 ადამიანი დაიღუპა. - 1226 : სპარსეთში მონღოლებს გამოქცეულმა ჯალალედინმა თბილისი აიღო. - 1842 : ჯუზეპე ვერდის (სურათზე) მესამე ოპერა „ნაბუკოს“ პრემიერა შედგა მილანში, რომლის წარმატებამ ავტორს სამუდამოდ დაუმკვიდრა ადგილი იტალიის მოწინავე საოპერო მწერალთა რიგში. - 1908 : მილანის საფეხბურთო გუნდი „ინტერი“ დაარსდა. - 1945 : მმო: ამერიკული B-29 მოიერიშეების მიერ ტოკიოს დაბომბვით გამოწვეულმა ხანძარმა 100.000-ზე მეტი ადამიანი იმსხვერპლა. - 1959 : მსოფლიოს ყველაზე პოპულარული თოჯინა ბარბი წარმოადგინეს თოჯინების მსოფლიო გამოფენაზე ნიუ-იორკში. - 1967 : სტალინის ქალიშვილი სვეტლანა ალილუევა სსრკ-იდან გარბის და აშშ-ს აფარებს თავს. - 1991 : ბელგრადში დაიწყო პრეზიდენტი სლობოდან მილოშევიჩის რეჟიმის საწინააღმდეგო მასობრივი გამოსვლები. ვიკიპედიის ახალი მასალებიდან: - მცხეთის დავითნის სახელით ცნობილი X-XI საუკუნეების ქართული ხელნაწერი საქართველოში არაბული ციფრების გამოყენების ერთ-ერთ უძველესი ნიმუშია; ერთ-ერთ გვერდზე (246-r-v) წარმოდგენილია ციფრები კლებადობის მიხედვით, 9-დან 1-მდე (იხ. სურათზე). - მარტინ ლუთერის მიერ გამოთქმული ანტისემიტური მოსაზრებების გამო მის მიმართ არაერთგვაროვანი დამოკიდებულება არსებობს. - შვეიცარიელი იოჰან ფონლანთენი ყველაზე ახალგაზრდა ფეხბურთელია, რომელმაც ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატებზე გოლის გატანა შეძლო. მან ევრო 2004-ზე გოლი 18 წლისამ და 141 დღისამ გაიტანა. - ვეფხისტყაოსნის დღემდე მოღწეული უძველესი სრული ხელნაწერი კალიგრაფ მამუკა თავაქალაშვილის მიერაა შესრულებული 1646 წელს. ამავე ხელნაწერს ერთვის ვეფხისტყაოსნის დღეისათვის ცნობილი უძველესი ილუსტრაციები, რომლებიც აგრეთვე მამუკა თავაქალაშვილს ეკუთვნის. - ჰეროდოტეს ცნობით, ჯერ კიდევ ძვ. წ. XXX საუკუნეში მემფისიის გარშემო ფარაონმა მენესმა ააგო ჯებირი, რომელსაც უნდა დაეცვა ქალაქი ადიდებული ნილოსის წყლისაგან. - დღემდე შექმნილ კალენდარულ სისტემებს შორის, ასტრონომიულ წელიწადთან შესაბამისობის თვალსაზრისით, ყველაზე ზუსტია შესწორებული იულიუსის კალენდარი, რომელსაც კონსტანტინოპოლის, ალექსანდრიის, ანტიოქიის, რუმინეთის, ბულგარეთის, კვიპროსის, საბერძნეთის, ალბანეთის, პოლონეთის, ჩეხეთისა და სლოვაკეთის მართლმადიდებელი ეკლესიები გამოიყენებენ. - 1957 წელს BBC-ის ეთერში გავიდა დოკუმენტური ფილმი, რომელშიც აღწერილი იყო, თუ როგორ აშენებენ შვეიცარიაში სპაგეტის ხეებს და იღებენ მოსავალს. ეს საპირველაპრილო ხუმრობა იყო.


Etym. სანსკ. manu „კაცი“ ან „ბრძენი“ ჰინდუიზმში აღნიშნავს კაცთა მოდგმის მითოსურ წინაპარს, რომელიც ზოგჯერ შემოქმედ ღმერთ პრაჯაპატისთან იგივდება. გადატანითი მნიშვნელობით აღნიშნავს ადამიანს ამ სიტყვის სრულყოფილი გაგებით. Source: პეტროზილო, პიერო. ქრისტიანობის ლექსიკონი/პიერო პეტროზილო; [იტალ. თარგმნა მარიკა სააკაშვილმა; რედ. მერაბ ღაღანიძე; სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტი, ქრისტ. თეოლოგიისა და კულტ. ცენტრი]. - თბ.: სულხან-საბა ორბელიანის სასწ. უნ-ტის გამოც., 2011. - 434გვ.; 24სმ.. - ყდაზე: ბერნარდო დადი „ნეტარი ქალწული მარიამის გვირგვინით შემკობა“. - ISBN: 978-9941-0-3408-4


text: ფეიხოა ებრძვის გრიპს და ამაღლებს იმუნიტეტს ფეიხოას სამშობლო სამხრეთ ამერიკაა. სწორედ იქ აღმოაჩინა ეს მცენარე XIX საუკუნეში მეცნიერმა სელოვმა. თუმცა მისი დასახელება ბრაზილიელ მეცნიერს ჯოან დე სილვა ფეიხოს გვარს უკავშირდება.ევროპაში ფეიხოა პირველად საფრანგეთში გამოჩნდა 1890 წელს. იქიდან კი 1900 წელს კავკასიისა და ყირიმის შავი ზღვის სანაპიროზე გავრცელდა.ფეიხოას ნაყოფი შეიცავს C ვიტამინს, შაქრებს, ორგანულ მჟავებს, მარწყვისა და ანანასის არომატის მქონე ეთერზეთს და რაც მთავარია, დიდი რაოდენობით იოდს. მთელ მსოფლიოში ფეიხოა საუკეთესო დიეტურ პროდუქტადაა აღიარებული.მასში არსებულ ცილებსა და ცხიმებს ადამიანის ორგანიზმი ადვილად ითვისებს. სპეციალისტთა აზრით, ფეიხოა შეუცვლელია გაციებისა და გრიპის დროს. მასში შემავალი ნივთიერებები აძლიერებს ორგანიზმს, ამაღლებს იმუნიტეტს, ებრძვის დეპრესიას. გარდა ამისა, აწესრიგებს ნივთიერებათა ცვლას, კუჭ-ნაწლავის ტრაქტის მუშაობას, აფერხებს სკლეროზის წარმოქმნისა და განვითარების რისკს. მედიკოსები ფეიხოას განსაკუთრებით ფარისებრი ჯირკვლის პრობლემების მქონე პაციენტებს ურჩევენ. ქრონიკული გასტრიტის, ენტერიტის, კოლიტის, პიელონეფრიტის დროს რეკომენდებულია დღეში სამი ახალი ფეიხოას ჭამა, ზამთარში შეგიძლიათ მურაბა ან ხორცსაკეპ მანქანაში გატარებული შაქრიანი ფეიხოა მიირთვათ.პოდაგრისა და შეკრულობის დროს ფეიხოა ხანგრძლივი დროით უნდა ჩართოთ რაციონში. ათეროსკლეროზის შემთხვევაში კი რეკომენდებულია თაფლიანი ფეიხოას ჭამა საუზმემდე და ძილის წინ.


text: ბავარია (გერმ. Bayern) — მხარე გერმანიაში. მდებარეობს რაინის აუზში. 1918 წელს იგი რესპუბლიკად გამოცხადდა, როდესაც ბავარიის უკანასკნელი მეფე ლუდვიგ III გადადგა ტახტიდან. ფართობი - 70.549 კმ2, მოსახლეობა - 12,843,514 (2015). ქალაქები (2012) – მიუნხენი 1,388,308, ნიურნბერგი 495,121, აუგსბურგი 272,699. ცნობილი ადამიანები – რიხარდ შტრაუსი, ფრანც-იოზეფ შტრაუსი. თავისებურებები – ეკონომიური ცენტრია მიუნხენი, სადაც განლაგებულია ბმვ და სიმენსი. ფრანკონიის რაიონს (ცენტრი ნიურნბერგში) აქვს ფედერაციის სუბიექტად გახდომის სურვილი. დემოგრაფია ბავარიის მოსახლეობა შეადგენს: 12,843,514 (2015) ბავარიაში სახლობენ შემდეგი ეროვნული უმცირესობები: მთავარი ქალაქები რესურსები ინტერნეტში Churches Official Tourism Board Official government website Platform with additional information about many cities in Bavaria Tradition and Culture Foreign Trade statistics bayern.de სქოლიო გერმანიის მხარეები