text: დმანისის მუნიციპალიტეტი — ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული ერთეული აღმოსავლეთ საქართველოში, ქვემო ქართლის მხარის დასავლეთ ნაწილში. ჩრდილოეთით ესაზღვრება წალკის, აღმოსავლეთით — თეთრიწყაროსა და ბოლნისის, დასავლეთით — ნინოწმინდის მუნიციპალიტეტები, სამხრეთით — სომხეთი. ფართობი 1198,8 კმ2. ადმინისტრაციული ცენტრი — ქ. დმანისი. დმანისის მუნიციპალიტეტში არის 1 ქალაქი და 59 სოფელი. მუნიციპალიტეტის მთავარი მდინარეა მაშავერა, რომლის მთლიანი სიგრძეა 66 კმ, საშუალო წლიური წყლის ხარჯი 8 მ3/წმ-ში. მუნიციპალიტეტის ჩრდილო საზღვართან ჩამოედინება ხრამი. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არის მცირე ტბებიც. აღსანიშნავია გომარეთის ტბათა ჯგუფი. მუნიციპალიტეტში 56 დასახლებული პუნქტია. მათ შორის 1 ქალაქია. 2014 წლის მონაცემებით, მუნიციპალიტეტის მოსახლეობა შეადგენს 19 141 ადამიანს. მუნიციპალიტეტის ქალაქის მოსახლეობა შეადგენს 3600 კაცს, ხოლო სოფლის — 24 000 კაცს; ანუ მუნიციპალიტეტის მოსახლეობის დაახლოებით 90 % სოფლად ცხოვრობს. მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 23 კაცი/კმ2, რაც ქვეყნის საშუალო მაჩვენებელს (67კაცი/კმ2) მნიშვნელოვნად ჩამოუვარდება. მოსახლეობის ძირითად შემოსავლებს უზრუნველყოფს სოფლის მეურნეობა, მცირე მეწარმეობა (ძირითადად ვაჭრობა და საყოფაცხოვრებო მომსახურება) და საჯარო სამსახურები. ისტორიულად შემოსავლის წყაროს სოფლის მეურნეობა და სოფლის მეურნეობის პროდუქტების გადამამუშავებელი მრეწველობა წარმოადგენდა. მუნიციპალიტეტს გააჩნია ეკონომიკური განვითარების გეგმა, რომლის პრიორიტეტებია სოფლის მეურნეობა და სოფლის მეურნეობის პროდუქტების გადამამუშავებელი მრეწველობა. ისტორია დმანისის მუნიციპალიტეტი მოიცავს ისტორიული რეგიონების – ზურტაკეტისა და დმანისხევის ტერიტორიებს. ადრინდელი ფეოდალური ხანის ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული დანაწილებით მაშავრის ზემო დინება ქვეშის ხევის ერთეულში შედიოდა, ზურტაკეტი კი (შავწყალას აუზი) თრიალეთს ეკუთვნოდა. X საუკუნის ბოლოდან XI საუკუნის I ნახევრამდე დმანისის მუნიციპალიტეტის სამხრეთი ნაწილი კვირიკიანთა სამეფოში შედიოდა, ჩრდილოეთი ნაწილი კი — კლდეკარის საერისთავოში. შემდგომ, განვითარებული ფეოდალიზმის ხანაში, დმანისიც და ზურტაკეტიც სამეფო საკუთრება გახდა, ამ მხარის სოფლების უმეტესობა საყაფლანიშვილოს სათავადოში ერთიანდებოდა. 1930 წლამდე ახლანდელი დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორია შედიოდა ბორჩალოს მაზრაში, 1930 წლიდან — წალკის რაიონში, 1933 წლიდან გამოიყო ცალკე რაიონად. 1963–1964 წლებში ეკუთვნოდა ბოლნისის რაიონს, 1965 წლიდან კვლავ გამოიყო ახლანდელი საზღვრებით. საქართველოს პრეზიდენტის მ. სააკაშვილის 2005 წლის 16 დეკემბრის No2304-რს ბრძანების საფუძველზე მოხდა საქართველოს რაიონების რეორგანიზაცია, რის შედეგადაც არსებული რაიონები შეიცვალა მუნიციპალიტეტებად. სსიპ „დმანისის მუნიციპალიტეტის“ (ს/ნ. 228928391) გადამხდელად რეგისტრაციის თარიღია 2006 წლის 4 დეკემბერი, ხოლო რეგისტრაციის თარიღი — 2006 წლის 6 დეკემბერი. გეოგრაფია რელიეფი გეომორფოლოგიური თვალსაზრისით მუნიციპალიტეტის ტერიტორია მრავალფეროვანია. პირველი თანრიგის ოროგრაფიული ერთეულებია: ვულკანური ქანებით აგებული ჯავახეთის ქედი, ლოქის ქედი; ასევე გომარეთისა და დმანისის ვულკანური პლატოები. ჯავახეთის ვულკანური ქედი მუნიციპალიტეტის დასავლეთ ნაწილში მდებარეობს. აგებულია უმთავრესად ბაზალტური ან ანდეზიტ-ბაზალტური ლავებით, რომლებსაც ვრცელი, ტექტონიკური ძალებით თაღისებურად ამობურცული განფენები წარმოუქმნია. ქედის აღმოსავლური დამრეცი კალთა დასერილია კანიონისებრი ხეობებით. ლოქის ქედი მუნიციპალიტეტის სამხრეთითაა განფენილი. აგებულია უმთავრესად ცარცული ხნოვანების ვულკანოგენური წყებებით, რომელთა ქვეშ გაშიშვლებულია ლოქის გრანიტული მასივის ძველი კრისტალური კომპლექსი. დამახასიათებელია საშუალომთიანი რელიეფი, ეროზიული, სტრუქტურული და დენუდაციური ფორმებით. კვირიკეთისა და შინდლარის მთიან მასივებს შორის მოქცეულია გომარეთის პლატო, რომელიც თითქმის მთლიანად მდინარე შავწყაროსწყლის აუზში შედის. შავწყაროსწყლის ხეობა პლატოს თითქმის შუაზე ჭრის. გომარეთის პლატოს სიმაღლე ჩრდილო-აღმოსავლეთ ნაწილში 1250-1350 მ-ია, სამხრეთ-დასავლეთ ნაწილში კი სიმაღლე 1400-1450 მ-მდე მატულობს. პლატო დასავლეთიდან ჩაკეტილია – ჯავახეთის ქედით, ჩრდილოეთით – კვირიკეთის ქედით, სამხრეთით – ლუკუნის მასივით, ხოლო აღმოსავლეთით მდინარე ხრამის ხეობით. გომარეთის პლატო აგებულია დოლერიტული ლავების რამდენიმე ერთმანეთზე გადაფარებული ლავური განფენით და მათთან დაკავშირებული ტბიური ნალექებით. პლატოს კიდეები იმეწყრება, რაც გამოწვეულია ლავური განფენების ქვეშ ჩაფენილი ტბიური ნალექების გამორეცხვით. გომარეთის პლატო დასერილია მდინარე შავწყაროსწყლისა და მისი შენაკადების კანიონებითა და ხეობებით, რომელთა სიღრმეა 10-500 მ. მდინარე მაშავრის ზემო დინების აუზში მდებარეობს დმანისის პლატო, რომელიც იფარგლება შინდლარის მასივით, ლოქის ქედითა და ჯავახეთის ქედის კალთებით. გეგმაზე სამკუთხა ფორმა აქვს. იგი ვიწროვდება ჩრდილო აღმოსავლეთისაკენ. პლატოს ზედაპირის სიმაღლე ცვალებადობს 900-950 მ-იდან 1600-1700-მდე. აგებულია დოლერიტული ლავებით, რომელიც ქვედა მეოთხეულში ამოიღვარა ჯავახეთის ქედის სამხრულ ნაწილში – და მაშავრის ხეობას ჩამოჰყვა მარნეულის ვაკისაკენ. აქვე გვხვდება ტბიურ-ტუფოგენური ქვიშების გამოსავლებიც. დმანისის პლატოზე მკაფიოდ გამოიყოფა სამი საფეხური. აქვეა კანიონებიც, რომელთა სიღრმე 70-80 მ-ს აღწევს. ძირითადია მაშავრის კანიონი, რომლებსაც შტოსებურად გამოეყოფიან მისი შენაკადების კანიონები. შიგა წყლები მუნიციპალიტეტის ჩრდ. ნაწილში მიედინება მდ. ხრამი და მისი შენაკადები: ჭოჭიანი და შავწყაროსწყალი. სამხრ. ნაწილს კვეთს მდ. მაშავერა და მისი შენაკადები: ფინეზაური, შახმარლო და სხვ. მდინარეები უმთავრესად საზრდოობენ წვიმის, აგრეთვე თოვლის წყლითა და დიდდებიტიანი ვოკლუზური წყაროებით. წყალდიდობა იცის გაზაფხულსა და ზაფხულის პირველ ნახევარში, წყალმცირობა ზამთარში. მუნიციპალიტეტში მცირე ზომის ვულკ. ტბებია, მ. შ. აღსანიშნავია ოროზმანის ტბა, სარკინეთ-გომარეთისა და კამარლოს მიდამოების ტბები. სოფლების – ველისპირისა და ირგანის მიდამოებში არის ჭაობები. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჰიდროგრაფიული ქსელი ხშირია. მთავარი მდინარეა მაშავერა, რომელიც სათავეს იღებს ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე, ზღვის დონიდან 2125 მ-ზე. მაშავერა მუნიციპალიტეტის ფარგლებში გაედინება სათავიდან სოფელ ვარდისუბნამდე. იგი მდინარე ხრამს მარჯვნიდან უერთდება უკვე ბოლნისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიიდან. მაშავრის მთლიანი სიგრძეა 66 კმ, საშუალო წლიური ხარჯი დაახლ. 8 მ3/წმ. მუნიციპალიტეტის ფარგლებში მაშავრის მთავარი შენაკადებია: შახმარლო, სარფდერე, მოშევანი და სხვ. მაშავრის ხეობა ხასიათდება ფართო და ბრტყელი ფსკერით, რაც აიხსნება ჯავახეთის ქედიდან ჩამოსული ლავური ღვარისა და მის მიერ გამოწვეული აკუმულაციის გავლენით. დმანისის მუნიციპალიტეტის ჩრდილოეთ საზღვარზე გაედინება მდინარე ხრამი. მისი შენაკადებიდან მნიშვნელოვანია მდინარე შავწყაროსწყალი (ყარაბულაღი), რომელიც ჯავახეთის ქედის აღმოსავლეთ კალთაზე იწყება და ხრამს მარჯვნიდან უერთდება. მდინარე შავწყაროსწყლის ხეობა ქვემო ნაწილში ჩაჭრილია 500 მ სიღრმეზე, ცარცის ტუფოგენურ წყებაში, უფრო ზემოთ კი მისი გვერდების ზედა ნაწილი დაგვირგვინებულია დოლერიტის ქარაფებით; კიდევ უფრო ზემოთ სოფელ ზემო ყარაბულაღთან ხეობა უკვე მთლიანად ლავებშია გამომუშავებული და დატოტვილია რამდენიმე შედარებით არაღრმა კანიონად. მდინარე შავწყაროსწყლის შენაკადებიდან მთავარია: დაგერმანდერესი, ახა, უსეინქენდი, თოზდუხი. დმანისის მუნიციპალიტეტის მდინარეები იკვებებიან წვიმისა და თოვლის წყლით და აგრეთვე ლავებში გამომდინარე დიდდებიტიანი ვოკლუზური წყაროებით. მდინარეები: ხრამი (ყარაბულაღი [დაგერმანდერესი, ტოძისი, ბუსუკალა, აგრიკარი, ჩატახწყალი, ტომდისი, უსეინქედი, დავაკრანი, ფშანი, ], ჩოჩიანი [ჩოჩიანის ტბა, ჯუჯიანი, ჭოჭიანი, ], ), გედეჩაი, მაშავერა (უკანგორი [დამბლუტა], ჩათახი, მოშევანი ['ამამლოსწყალი'], ნაზიგკლიჩი [ყირმიზიბულაღდერე], მამუთლი [ყირიმიზიბულაღი], ყარაქილისა), ლოქისწყალი, აღჩაი, ყარანდიხდერე, ყარმიზიბულაკი, მეზდურლარი, ჩატასწყალი, უსეინქენდი, დავაკანი. ტბები: კაინეგოლის ტბა, ტამბუღელის ტბა, კარაგოლის ტბა, ჭოჭიანის ტბა, ჭამლიგოლის ტბა, იალაგოლის ტბა, პანტიანის ტბა, ოროზმანის ტბა. ჰავა დმანისის მუნიციპალიტეტში ჰავა ზომიერად ნოტიოა. იცის ცივი, ხანგრძლივი ზამთარი და თბილი ზაფხული. საშუალო წლიურ ტემპერატურა დასავლეთ ნაწილში 3 °C, აღმოსავლეთ ნაწილში 12 °C, შესაბამისად, იანვრის საშუალო ტემპემპერატურა –10 °C-იდან –2 °Cმდე, ივლისიდან 13 °C, 23 °C; აბსოლუტური მინიმუმი –28 °C-მდე ეცემა (მთებში), აბსოლუტური მაქსიმუმი 30°C აღწევს (აღმოსავლეთ ნაწილში). ნალექები – 650–1000 მმ წელიწადში. ნალექების მაქსიმალური რაოდენობა მაისში მოდის, მინიმალური – დეკემბერში. თოვლის საფრის ხანგრძლივობა 2–4 თვეს გრძელდება. რელიეფი მუნიციპალიტეტის დასავლეთი ნაწილი მოიცავს ჯავახეთის მერიდიანულ ქედს, რომელიც აგებულია ახალგაზრდა ეფუზიური ქანებით (ბაზალტური, ანდეზიტ-ბაზალტური, ლიპარიტ-დაციტური ლავები). ქედის მოვაკებულ თხემზე აღმართულია მწვერვალები: დავაკრანი, შამბიანი, აღრიქარი და ემლიქლი. აღმოსავლეთი დამრეცი კალთა დასერილია კანიონისებრი ხეობებით. მუნიციპალიტეტის შუა ნაწილი უჭირავს ძირითადად ახალგაზრდა დოლერიტული ლავებით აგებულ ჭოჭიანის, გომარეთისა და დმანისის ვულკანურ პლატოებს. დმანისის მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთ ნაწილში არის პალეოზოური გრანიტოიდებით აგებული კვირიკეთის მთა და შუაეოცენური ვულკანოგენური ქანებით აგებული ლუკუნის მთა, რომლებიც დასერილია მდინარეების ხრამისა და მაშავრის შენაკადთა ხევ-ხეობებით. დმანისის მუნიციპალიტეტის სამხრეთ-აღმოსავლეთი ნაწილი უჭირავს ლოქის ქედის ჩრდილოეთი კალთის ეროზიულ შტოქედებს და მათ შორის მოქცეულ ხეობებს. მათ აგებულებაში ჭარბობს შუაეოცენური ვულკანოგენური წყებები, რომლებსაც აღმოსავლეთით იურული (პორფირიტული) და ცარცული (კარბონატული) ქანები ენაცვლება. ნიადაგები დმანისის პლატოზე გამოხატულია ტიპობრივი კარბონატული და გამოტუტვილი შავმიწები, რომლებიც პლატოს ზედა საფეხურზე შავმიწისებრ მთა-მდელოს ნიადაგებში გადადის. გომარეთის პლატოს ბრტყელ ნაწილებში ნიადაგური საფარი წარმოდგენილია გამოტუტვილი და დაწიდული შავმიწებით. ამ ძირითადი ნიადაგური ტიპის ფონზე მეტ-ნაკლებად მნიშვნელოვანი სიდიდის ლაქების სახით გამოხატულია სხვა ტიპები: ტიპობრივი მძიმე თიხნარი შავმიწები (მდინარე ახას მარცხენა სანაპიროზე – სოფელ სალამალეიქს, განახლებასა და ახას შორის), შავმიწებისა და ნეშომპალა-კარბონატული ნიადაგების კომპლექსი, ნესტიან-მდელოსებრი და დაჭაობებული ნიადაგები. დმანისის მუნიციპალიტეტში ნატბეურ ტაფობებსა და ტბების პირას გვხვდება დაჭაობებული და ნესტიან მდელოიანი ნიადაგები. დ. მ-ის აღმ. ნაწილში ჭარბობს ტყის ყომრალი ნიადაგი; შუა ნაწილში, პლატოებზე განვითარებულია მთის შავმიწა ნიადაგი მიმდებარე ქედების კალთებზე – მთის მდელოს შავმიწისებრი კორდიანი და კორდიან-ტორფიანი, ხოლო თხემებსა და მწვერვალებზე ალპ. ზონის მცირე სისქის პრიმიტ. ნიადაგებია. ზოგან გვხვდება კორდიან-კარბონატული, ალუვიური, ტენიანი მდელოს და დაჭაობებული ნიადაგები. ბევრგან ნიადაგს მოკლებული კარკალები და ჩამორეცხილი კალთებია. ლანდშაფტები მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ჩამოყალიბებულია ლანდშაფტის შემდეგი სახეები: საშუალმთის მთა-ხეობები წიფლნარ- მუხნარითა და ტყის ყომრალი ნიადაგით; ლავური პლატოები მთის სტეპის მცენარეულობითა და მთის შავმიწა ნიადაგით; მთის გასტეპებული მდელოები შავმიწისებრი ნიადაგით; სუბალპური და ალპური მდელოები კორდიანი და ტორფიან-კორდიანი ნიადაგებით. ფლორა და ფაუნა ფლორა დმანისის მუნიციპალიტეტის აღმოსავლეთი ნაწილი უჭირავს მთის შერეულ ტყეებს, სადაც აღმოსავლური წიფელია გაბატონებული, იზრდება აგრეთვე მუხა და ფიჭვი. მუნიციპალიტეტის შუა ნაწილში, პლატოებზე, ხეობების ძნელად მისადგომ უბნებში, შემორჩენილია ნეკერჩხლის, ცირცელის, ტირიფის, მუხის მცირე დაკნინებული დერივატები, ტყის ადგილას ამჟამად მთის სტეპის ბალახეულობაა, სადაც ნაირბალახოვანი მცენარეულობა ჭარბობს. 2000-იდან 2500 მ-მდე სუბალპური მდელოებია სტეპის ელემენტებით, ხოლო 2500 მ-ზე მაღლა – ალპური მდელოები. ტბისპირებთან წყლის მცენარეებია, კანიონის ფერდობებზე – კლდის ქსეროფიტები. დმანისის პლატოზე ჭარბობს მთის სტეპები. კანიონებში კი შემორჩენილია წიფლნარი და მუხნარ-რცხილნარი. გომარეთის პლატოს ზედაპირი უტყეოა და ათვისებულია სასოფლო-სამეურნეო კულტურებისათვის. ფაუნა დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე ფაუნა უხვადაა წარმოდგენილი. ძუძუმწოვრებიდან აღსანიშნავია მგელი, მელა, კურდღელი, ტყის კატა, გარეული ღორი, შველი, მურა დათვი, ციყვი და სხვ. ორნითოფაუნას ქმნიან მწყერი, ტყის ქათამი, გნოლი, კაკაბი, ღამურა, ბუ, ხოხობი და ა. შ. მღრღნელებიდან აღსანიშნავია დედოფალა, თეთრკბილა ბრუცა, მემინდვრია, ტყის თაგვი და სხვ. ქვეწარმავლებიდან გვხვდება ხვლიკები, გველები; არის ასევე კუ და სხვ. მდინარეებსა და ტბებში მოიპოვება გოჭალა, მურწა, კალმახი, სარკისებრი კობრი, თეთრი ამური და სხვ. მოსახლეობა მოსახლეობის რიცხოვნობა – 19 141 კაცი, აქედან – 33,15 % ქართველი, 65,46 % აზერბაიჯანელი; სიმჭიდროვე – 16 კაცი კვ.კმ-ზე. მუნიციპალიტეტში 59 დასახლებული პუნქტია: 1 ქალაქი და 58 სოფელი. აღწერის მონაცემები ადმინისტრაციული ერთეულები მუნიციპალიტეტი იყოფა შემდეგ ადმინისტრაციული ერთეულებად: ქ. დმანისის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – ქ. დმანისი); ამამლოს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: ამამლო, ანგრევანი, ბეზაქლო, მამიშლო, საფარლო, ტყისპირი); განთიადის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: განთიადი, ჯავახი, ტნუსი); გომარეთის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: გომარეთი, მამულო, კაკლიანი (ქართული), ქცია);. გუგუთის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: გუგუთი, კამიშლო, ლოქჭანდარი); დიდი დმანისის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: დიდი დმანისი, ბოსლები, ვარდისუბანი, პატარა დმანისი); დმანისის თემის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: იაღუფლო, შინდლარი, პანტიანი); ირგანჩაის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფელი ირგანჩაი); იფნარის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: იფნარი, დაგარახლო, ყიზილაჯლო, ორმაშენი, ბახჩალარი, საჯა); კამარლოს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: კამარლო, შახმარლო, ქარიანი); ყარაბულაღის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: ზემო ყარაბულაღი, ახა, ქვემო ყარაბულაღი, ძველი გოდაგდაგი, ახალი გოდაგდაგი, მამიშლარი, პირველი სალამალეიქი, მეორე სალამალეიქი, სოგუთლო, უსეინქენდი); ყიზილქილისის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: ყიზილქილისა, კაკლიანი (აზერბაიჯანული); მაშავერის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: მაშავერა, უკანგორა); ოროზმანის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: ზემო ოროზმანი, ქვემო ოროზმანი, დალარი, ვაკე, მთისძირი); საკირეს ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: საკირე, გორა); სარკინეთის ადმინისტრაციული ერთეული (სამოქმედო ტერიტორია – სოფლები: სარკინეთი, ველისპირი, განახლება). ეკონომიკა წამყვანი დარგია სოფლის მეურნეობა, ძირითადად მეკარტოფილეობა და მეცხოველეობა. ნათესი ფართობის თითქმის 50% უჭირავს მარცვლოვან და პარკოსან კულტურებს, მოჰყავთ ხორბალი, სიმინდი, ბოსტნეული. განვითარებულია სარძეო მესაქონლეობა, მეცხვარეობა, მეფუტკრეობა. დ. მ-ის ენერგეტ. ბაზაა დმანისის ჰესი მდ. მაშავერაზე. წამყვანი დარგია კვების მრეწვ., არის ყველ-კარაქის, ხეტყის სახერხი და საყოფაცხოვრებო მომსახურების საწარმოები. ერთიან სატრანსპ. სისტემაში მთავარ როლს ასრულებს ავტოტრანსპორტი. მუნიციპალიტეტში რკინიგზის ხაზი არ არის (უახლოესი რკინიგზის სადგურია კაზრეთი, დმანისიდან 30 კმ). დმანისი ბოლნისსა და სომხეთს უკავ- შირდება საავტ. გზებით. კულტურა და ჯანმრთელობის დაცვა დმანისის მუნიციპალიტეტში არის სკოლამდელი დაწესებულებები, 44 სახელმწიფო ზოგადსაგანმანათლებლო სკოლა, 21 ბიბლიოთეკა, 1 თეატრი, ბანკები. მოსახლეობის ჯანმრთელობის დაცვას ემსახურება სამედიცინო დაწესებულებები, მათ შორის ფუნქციონირებს შპს „მედიქალ პარკი საქართველო“, შპს „დმანისის წმინდა ნინოს ჰოსპიტალი“. გამოდის ადგილობრივი გაზეთი. ტოპონიმები ნასოფლარები: ლიპარიტისუბანი, შოშილეთი, ნიფორი, ვანი, კრკონი, დარბაზი, ნალისსოფელი, ურუთი, ქედის ეკლესია, ზემო ბეზაკლო, საკარისი, ჩათახი, ფუნდუკი, ელიას სოფელი, გვარჯილა, საჩეხველა, სარკინეთი, ნათელი საყდარი, შესაყარი, ტანძია, იაილა, თავდიდიანი, წარბა, ნაქალაქევი, ნაპალატევი, ციხექვაბი; ყიზინჯალო. ადგილი: შამბიანი, აგრიკარი, შინდი, მთები: შოშილეთი (1374), დავაშანტაპა (1476), დიდი გვერდი (1531), ყარაბულაყი (1579), ხუგვო (1611), ყორღანი (1845), თაშთეფე (1810), შიშ იალი (1555), ყარადაღი (1940), მარალდაღი (1860), პიუშერდალი (1846), ინაკდაღი (1593), კემერლი (2538), კულიაბაკა (2820), დავაკრანი (2808), შამბიანი (2881), აგრიკარი (2973), ემლიქლი (3055), ქაჩალთაფა (2813), გავორაგედიკი (2720), კეჩუტი (3157), ჩათახი (2628), გვარჯალა (1790), ბალიღდაღი (1715), აყუდებული (1715), შიშთაფა (1638), ყარადაღი (1640), ტუვულგუ (1252), ასირგარლიყი (1948), ბეიუკჩუკეკი (1930), კეჩუტი (3157), ყირდაღი (2432), კარკვეთი (1144), შინდლარი (1897), ქედი: გეაგდაღის ქედი, უღელტეხილი: ლოქის უღელტეხილი (1848) გზები სასაზღვრო-გამშვები პუნქტი: გუგუთი საერთაშორისო მნიშვნელობის გზები შიდასახელმწიფოებრივი მნიშვნელობის გზები ისტორიულ-ხუროთმოძღვრული ძეგლები დმანისის მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე შემონახულია ქართული ხუროთმოძღვრების მრავალი ღირსშესანიშნავი ძეგლი, რომელთაგან აღსანიშნავია: დმანისის ნაქალაქარი სახელგანთქმული დმანისის სიონის ტაძრით (VI–XIII სს.), უკანგორის (V–VI სს.), განთიადის, ზემო ყარაბულაღის, წმ. დემეტრეს (ყველა X–XI სს.), ბახჩალარის (XI ს.), ამბარლოს (XI ს.), ამამლოს (XII ს.), ბოსლების სამების (XIII ს.), გომარეთის (განვითარებული შუა საუკ.) ეკლესიები, სამონასტრო კომპლექსი „ლამაზი საყდარი“ (XIII ს.), შუა საუკ. ქარვასლა, ციხე-ქვაბი, მუსის ციხე და სხვ. ციხეები: მოდინახეს ციხე, დმანისის ნაქალაქარის ციხე. დმანისის ნაქალაქარი. ეკლესიები: ბედიანის წმ. გიორგი, ბედიანის მონასტერი, ქციის მონასტერი, ქციის ეკლესია??, მაშავერას წმ. გიორგი, ზემო ყარაბულაღის ეკლესია, ველისციხის ეკლესია, სარკინეს ეკლესია, განახლების წმ. ელია, ამაღლების ეკლესია, სარკინეთის ამაღლების ეკლესია, შვიდიძმის ეკლესია, გომარეთის კვირაცხოველი, გომარეთის წმინდა მარიამი, გომარეთის ღვთისმშობლის ეკლესია, ქვემო ყარაბულაღის ეკლესია, შავსაყდრების ეკლესია, რევაზაშენის ეკლესია, სეფიაანთ საყდარი, ღვთისმშობლის ეკელსია, მამულოს ეკელსია. მუნიციპალიტეტის ტერიტორიაზე არის მრავალი ისტორიულ არქიტექტურული ძეგლი. აღსანიშნავია დმანისის სიონი, რომელიც მდებარეობს სოფელ პატარა დმანისის მახლობლად. იგი VI საუკუნით თარიღდება. 1213-1222 წწ. ლაშა-გიორგის მეფობის დროს დასავლეთიდან ტაძრისათვის მდიდრულად მოჩუქურთმებული კარიბჭე მიუშენებიათ. კარიბჭის ერთ-ერთ წარწერაში მოხსენიებულია ლაშა-გიორგი. სოფელ ბოსლების მიდამოებში დგას ეკლესია ბოსლების სამება. სოფელ ამამლოს მიდამოებშია XII ს. ამამლოს ეკლესია. სოფელ განთიადში შემორჩენილია ეკლესია ყალამშა. მუნიციპალიტეტში აღსანიშნავია აგრეთვე ზემო ოროზმანის, ზემო ყარაბულაღის, დიდი გომარეთის, კაკლიანის, სარკინეთისა და სხვა ეკლესიები. გალერეა ლიტერატურა უკლება დ., აღმოსავლეთ საქართველოს მთიანი მხარეების ლანდშაფტები და ფიზიკურ-გეოგრაფიული რაიონები, თბ., 1974. რესურსები ინტერნეტში დმანისის მუნიციპალიტეტის ოფიციალური საიტი ქვემო ქართლი – დმანისის მუნიციპალიტეტი სქოლიო


როგორ გავხდეთ ავტორი


source: wikipedia

text: კულტურული ეწოდება მეცნიერებას, რომელიც სწავლობს ადამიანთა საზოგადოების სულიერი განვითარების და სრულყოფის სხვადასხვა ასპექტებს. კულტურული მეცნიერებები და მათი კვლევის მთავარი საგანი: ენათმეცნიერება - ხალხის ენა; ისტორია - ადამიანთა საზოგადოების წარსული ცხოვრება; მითოლოგია - მითები; რელიგია - ადამიანთა რწმენები,ზებუნებრივი ძალების მოქმედება ყველაზე და ყველაფერზე; ფილოლოგია - ხალხის ენა და ლიტერატურა; ხელოვნება - ადამიანის წარმოსახვის ფიზიკური გამოხატულება. კულტუროლოგია


„ხოლო სპანი იგი წარემართნენ განმზადებულნი, ცხენ-თოროსანნი და ჯაჭვ-ჩაბალახოსანნი, წინა კერძო და მათ უკანა ქუეითნი, და ქუეითთა უკანა სიმრავლე მხედართა". ჯუანშერი V საუკუნის II ნახევრის ევროპისა და ახლო აღმოსავლეთის ისტორია მძაფრი სამხედრო-პოლიტიკური მოვლენებითა და მნიშვნელოვანი ცვლილებებით გამოირჩევა. ეს იყო ევროპის ტრანსფორმაციის ხანა – ცეცხლითა და მახვილით, ნგრევით, ძარცვით – დაეცა ქალაქები, დაცარიელდა წარსულში დიდებული დასახლებები, დაკნინდა რომაული კულტურა. დასავლეთ რომის იმპერიის დასუსტება და დაცემა იმ დროისთვის სამყაროს დასასრულად აღიქვეს – არ არის რომი, არ არის სამყარო. ხალხთა დიდი გადასახლება, რაც რომის განადგურების მთავარი მიზეზი გახდა, ნიშნავდა იმას, რომ რომანულ ევროპაში (რომის იმპერიის საზღვრებში მოქცეული ქვეყნები) გამოჩნდნენ სკანდინავიელი, ბალტიის ზღვის სანაპირო ზოლზე მცხოვრები და შორეული რუსული სტეპებიდან წამოსული ხალხები. დაარსდა ახალი, ბარბაროსთა სახელმწიფოები. აღმოსავლეთ რომის იმპერია, რომელიც რომის მემკვიდრეს უწოდებდა თავს, კვლავ პირველობდა ევროპულ სივრცეში VIII საუკუნის ბოლომდე, როცა ფრანკთა იმპერიის მონარქი კარლოს დიდი რომის პაპმა ლეო III-მ იმპერატორად აკურთხა. ეს გახლდათ Translatio Imperii – იმპერიის გადატანა. V საუკუნეში ევროპასა და ახლო აღმოსავლეთში კონსტანტინოპოლის მმართველებს თითო-ოროლა თანასწორი მეტოქე თუ მოეძებნებოდათ. მათგან უპირველესი იყო სასანიდური ირანი. III საუკუნეში დასუსტებული პართიის არშაკიდების სამეფო სწორედ სასანიდებმა ჩაანაცვლეს და რომისთვის ბევრად მძლავრ მოწინააღმდეგედ იქცნენ, ვიდრე პართიელები. ელინიზებული არშაკიდი დიდი მეფეები III საუკუნის დასაწყისიდან ჩამოაგდეს ახალი დინასტიის, სასანიდების წარმომადგენლებმა, რომელთაც განაახლეს ძველი აქემენიდური ირანი(A. BacилbeB. ИcTopия БизaHTииckoй ИMпepии, T. 1). რომსა და ირანს შორის ომები ხშირად მთავრდებოდა სპარსელთა გამარჯვებით. 365 წლის კამპანია, რომელიც იმპერატორ იულიანე აპოსტატის (განდგომილის) დაღუპვით დასრულდა მესოპოტამიაში, ისეთივე დიდი კატასტროფა იყო რომისთვის, როგორიც ადრიანოპოლის ბრძოლაში გოთების გამარჯვება თხუთმეტი წლის შემდეგ(John Keegan. A History of Warfare). სასანიდ დიდ მეფეთა სურვილი გახლდათ ჩრდილოეთ კავკასიის მთიანეთში არსებული უღელტეხილების ჩაკეტვა, რითაც თავიდან აიცილებდნენ ამ მხრიდან მოსალოდნელ საფრთხეს ალანებისა და განსაკუთრებით თეთრი ჰუნების – ჰეპტალიტების მხრიდან, რომლებიც ირანის დაუძინებელ მტრად მიიჩნეოდნენ. აღმოსავლეთ რომის იმპერიისთვის ეს გზები ასევე მნიშვნელოვანი იყო და რეგიონში გაბატონებას რომაელებიც ცდილობდნენ. ორი უზარმაზარი და მძლავრი სახელმწიფოს ინტერესებში მოქცეულ იბერიას სათავეში იმ დროისთვის შესაფერისი ლიდერი – „დიდი მეფე" ვახტანგ გორგასალი ედგა. ვახტანგ გორგასალი მხატვარი - ლევან კიკალიშვილი ვახტანგ გორგასალი იბერიის ისტორიაში ერთ-ერთი გამორჩეული ფიგურაა. მისი მეფობა საინტერესოა როგორც სამხედრო, ასევე პოლიტიკური და დიპლომატიური თვალსაზრისით. წყაროების სიმცირის მიუხედავად, აღსანიშნავია რამდენიმე საუკუნის შემდგომ მოღვაწე ჯუანშერ ჯუანშერიანისა და ვახტანგისვე პერიოდის სომეხი ავტორის, ლაზარ ფარპეცის თხზულებები. ისინი ვახტანგს ძლიერ და უნარიან მმართველად მოიხსენიებენ. მკვლევარ კირილ თუმანოვის აზრით, ვახტანგი უნდა დაბადებულიყო დაახლ. 439 წელს და ტახტზე 446 წლისთვის ასულიყო. როგორც ჩანს, იგი სამოც წელს იყო მიტანებული, როცა დიდი მეფე კავად I 502-506 წლებში ბიზანტიის იმპერიის წინააღმდეგ ამზადებდა ომს. გორგასალი სავარაუდოდ, გარდაიცვალა 522 წელს, როცა ოთხმოცდასამ წელს გახლდათ მიტანებული, მისი მოწინააღმდეგე კავადი კი 551 წელს აღესრულა 80-82 წლის ასაკში(Cyrille Toumanoff, Studies in Christian Caucasian history). ვახტანგი ცდილობდა ირანის გავლენიდან გამოსვლას. მან 482 წელს მოაკვლევინა თავისი უძლიერესი ვასალი _ ვარსქენი, გოგარენეს, იმავე გუგარქის, ქვემო ქართლის პიტიახში (Vitaxa of Gogarene). როგორც ცნობილია, იგი ზოროასტრიზმის მიმდევარი გახდა და ქრისტიანი ცოლი (შემდგომ წმინდანად აღიარებული) შუშანიკი, ვარდან II მამიკონიდის ასული წამებით მოკლა. ამ აქტით აშკარა გახდა ვახტანგის დაპირისპირება თავის სიუზერენ ირანის შაჰთან, რომელმაც წააქეზა ვარსქენი განდგომისკენ. შაჰინშაჰ კავად I-ს გამოსახულება სასანურ მონეტაზე ვახტანგ გორგასალი დაუკავშირდა სომეხ მმართველებს ალიანსის ჩამოსაყალიბებლად, ხოლო ჩრდილოეთ კავკასიის ჰუნებს - დახმარებისთვის. რისთვის უნდა მიეღწია პატარა ქართული სახელმწიფოს მონარქს ასეთ რთულ ვითარებაში, თუ სათანადო უნარს არ გამოიჩენდა. როგორც ჩანს, მიუხედავად იმისა, რომ ვახტანგი ბევრჯერ დამარცხდა ირანთან დაპირისპირებისას, მაინც მოახერხა უამრავი დაღვრილი სისხლისა და დიპლომატიური ბრძოლის ფასად, შეენარჩუნებინა სამეფო. ვახტანგ გორგასლის პოლიტიკური მოღვაწეობიდან ნიშანდობლივია შემდეგი მომენტები, რომელთაც სწორედ რომ შესაძლებელია მის მიერ „დიდი მეფის" ტიტულის მიღება დავუკავშიროთ. ეს მომენტებია: ვახტანგის ლაშქრობა ჩრდილოეთ კავკასიაში და ალიანსი შაჰ ჰორმიზდთან; ვახტანგის აღმოსავლური ლაშქრობა ირანის შაჰთან ერთად იმ სივრცეში, სადაც სწორედ ამ პერიოდში არსებობდა „დიდი მეფის"//„მეფეთა მეფის" ტიტული; მისი ალიანსი თეთრ ჰუნებთან(ნინო მიწიშვილი. დიდი მეფე ვახტანგ გორგასალი). ასევე აღსანიშნავია ბიზანტიელთა წინააღმდეგ მოქმედება დასავლეთ საქართველოში, ციხე-ქალაქების მშენებლობა და რელიგიური თვალსაზრისით უმნიშვნელოვანესი – საქართველოში პეტრე კათოლიკოსის ჩამოყვანა, რომელმაც მთავარეპისკოპოსი ჩაანაცვლა. ამჯერად ჩვენ მიმოვიხილავთ სამხედრო საკითხებს. სასანური კატაფრაქტი - რეკონსტრუქცია იმჟამად სპარსული სამხედრო ძალები საუკეთესოდ ითვლებოდა ახლო აღმოსავლეთში. სასანური ირანის მხედრობამ გავლენა მოახდინა ბიზანტიის სამხედრო ხელოვნების განვითარებაზე. ირანის ჯარის სამხედრო შეიარაღება და წყობა სანიმუშო გახდა ევროპული სახელმწიფოებისთვის. ცხენოსან ბარბაროსებთან რამდენიმე დამარცხებამ დააფიქრა ევროპა ახალი არმიის შეიარაღებასა და წყობაზე. ნაწილი ისტორიკოსებისა შუა საუკუნეების რაინდს მიიჩნევს ირანის მხედართა სამხედრო ტექნიკისა და ხელოვნების მემკვიდრედ. იბერიას, რომელიც სასანიდთა გავლენის ქვეშ იყო, სწორედ მათგან უნდა აეღო ბრძოლის წარმოებისა და არმიის შეიარაღების წესები. ვახტანგ გორგასლის ჯარის შესახებ, რომლითაც მან ალანების წინააღმდეგ ილაშქრა, ცნობებს ჯუანშერ ჯუანშერიანის თხზულება გვაძლევს. ჯუანშერ ჯუანშერიანის ვახტანგ გორგასლის ცხოვრებაში არის მნიშვნელოვანი ტექსტი, რომელიც ჩრდილოეთ კავკასიაში იბერიელთა და სპარსელთა ჯარის ალან-ოსებსა და მათ მოკავშირეებთან ბრძოლას უკავშირდება: „ხოლო სპანი იგი წარემართნენ განმზადებულნი, ცხენ-თოროსანნი და ჯაჭვ-ჩაბალახოსანნი, წინა კერძო და მათ უკანა ქუეითნი, და ქუეითთა უკანა სიმრავლე მხედართა, და ესრეთ მიმართეს ოვსთა ხოლო ოვსნი წარმოდგეს ქარაფსა ზედა და დაასხეს ისარი, ვითარცა წვიმა მძლავრი". მიუხედავად იმისა, რომ ჯუანშერი ვახტანგ გორგასლის მეფობიდან რამდენიმე ასწლეულის შემდეგ მოღვაწეობდა, იგი საკმაოდ ზუსტ აღწერილობას იძლევა ირანის გავლენის ქვეშ მყოფი იბერიის ჯარის სამხედრო წყობასა და შეიარაღებაზე. ირანული არმია სწორედ ასეთი წყობით იბრძოდა: წინ მძიმე კ 1763 ავალერია -კატაფრაქტები, შემდეგ ქვეითი ჯარი, ბოლოს კი მსუბუქი ცხენოსნები. იმავდროულად, ჯუანშერისეული ტექსტის მიხედვითვე ჩანს, რომ იბერიელი მეომრები იყვნენ „ცხენ-თოროსანნი და ჯაჭვ-ჩაბალახოსანნი", ანუ როგორც მხედარი, ისე ცხენი აბჯრით იყო დაფარული. აქ კი საქმე გვაქვს ირანულ კატაფრაქტებთან. ცხენის აბჯარი ნამდვილად იყო გავრცელებული საქართველოში და მას დიდი ხნის ისტორია აქვს. შეჯავშნულ ცხენზე ბრძოლის ტრადიცია ქართველებს, სულ ცოტა, ვახტანგ გორგასლის ხანიდან აქვთ დადასტურებული(მამუკა წურწუმია, ცხენის აბჯარი შუა საუკუნეების საქართველოში). ეს ცხენოსნები მეფის გვარდიიდან ან ვარაზ-ბაკურის(ირანის მოხელე კავკასიაში) სპარსული ჯარიდან უნდა ყოფილიყვნენ: „და გამოგზავნა ვარაზ-ბაკურ სპანი თვისნი თორმეტი ათასი მხედარი". ჯუანშერივე აღნიშნავს: „მუნ მიერთნენ ყოველნი მეფენი კავკასიანნი". საინტერესოა, ვინ იყვნენ „მეფენი კავკასიანნი". სავარაუდოდ, ისინი მოქირავნეები ან ირანის ვასალი მომთაბარეები უნდა ყოფილიყვნენ. იმავდროულად ჯუანშერი მიუთითებს, რომ „მეფენი კავკასიანნი" მხედრობას ახმარენ ვახტანგს - „ორმოცდაათი ათასი მხედარი". რა თქმა უნდა, რიცხვი გაზრდილია, მაგრამ ჩანს, საქმე გვაქვს ცხენოსან ჯართან. ეს არც არის გასაკვირი - ჩრდილოეთკავკასიელი მომთაბარე ხალხები ქვეითად არ იბრძოდნენ. მათი ცხენოსანი ჯარი კი შიშის ზარს სცემდა მთელ მაშინდელ მსოფლიოს. ცხენოსან-მოისართა ტაქტიკა ბრძოლის ველზე ა. ცხენოსან-მოისართა პოზიციები ბ. სარეზერვო ცხენოსანი ჯარი გ. ქვეითი ჯარი დ. ცხენოსან-მოისართა ამუნიცია(იარაღის მარაგები) ე. ცხენოსან-მოისართა მანევრირების არეალი ვ. მოწინააღმდეგის ჯარი ჯუანშერი ასახელებს ვახტანგის არმიის რაოდენობას: „ხოლო ვახტანგ მოუწოდა ყოველთა სპათა ქართლისადა; და შემოკრბეს ყოველნი და დაიბანაკეს მუხნარს და ხერკს, ამიერ და იმიერ არაგუსა: და იყო ასი ათასი მხედარი და სამოცი ათასი ქუეითი", რასაც ემატება ვარაზ ბაკურის თორმეტი ათასი და „კავკასიის მეფეთა" ორმოცდაათი ათასი მხედარი. რიცხვები, შეიძლება ითქვას, მეტისმეტადაა გაზრდილი. იბერიის სამეფოს პოტენციალი, რომელიც ხშირად ეწირებოდა მომთაბარე ტომებისა და მეზობელი იმპერიების რეიდებს, მაღალი არ ყოფილა. ამას გამოაკლდებოდა 8000 ს მეომრებიც, რომლებიც სამეფოს დასაცავად იყვნენ საჭირო და მუდამ გარნიზონებად უნდა მდგარიყვნენ თავდაცვით პუნქტებში. როცა რომის იმპერატორმა იულიანე განდგომილმა კამპანია დაიწყო სასანიდების წინააღმდეგ და დაგეგმა მათი დედაქალაქის _ ქტესიფონის დაკავება, 70-80 ათას ჯარისკაცს მოუყარა თავი და ესეც საკმაოდ გაზრდილ რიცხვად მოჩანს(G W Bowersock. Julian the Apostate). თუ რომის იმდროინდელ მდგომარეობას განვიხილავთ, იმპერატორი ვალდებული იყო დაეტოვებინა დიდი რაოდენობით გარნიზონები, რათა მისი სპარსული კამპანიის პერიოდში საზღვრები დაცული ყოფილიყო. IV საუკუნის რომის იმპერიას კი, რომელსაც ძირითადად თავდაცვითი პოზიცია ეკავა და ძლივს უძლებდა ბარბაროსთა ყოველმხრივ შეტევებს, უწევდა მუდმივად ჰყოლოდა Limitanei-ს, ანუ მესაზღვრეთა ლეგიონები. ეს ლეგიონები ერთ ადგილას ცხოვრობდნენ, იმპერატორი კი ლაშქრობებში Comitatenses-ს (შიდა სამსახურის ჯარებს) იყენებდა. იმპერატორ იულიანე განდგომილის სიკვდილი ირანელებთან ბრძოლაში ადრიანოპოლის დიდ ბრძოლაში 378 წელს იმპერატორ ვალენსის მეთაურობაში მყოფი აღმოსავლეთ რომაული არმიის რიცხოვნობა 15-20-დან 25-30 ათას კაცამდე მერყეობს(Simon MacDowall. Adrianopole, AD 378: the Goths crush Rome's legions). ირანული არმიების რაოდენობრივი მაჩვენებლები არცთუ ბევრი გვაქვს და უმეტესობა VI საუკუნისა და VII საუკუნის პირველი ნახევრისაა, როცა სასანიდები ისლამურ ხალიფატს ებრძოდნენ. ბიზანტიის წინააღმდეგ სატალასთან გამართულ ბრძოლაში მერ-მეროეს 30 ათასამდე ჯარისკაცი ჰყავდა. ვალაჯის გადამწყვეტ ბრძოლაში 633 წელს ირანელებს 40 ათასი მეომარი უნდა ჰყოლოდათ(A I Akram, The sword of Allah, Khalid bin al-Waleed: his life and campaigns). ყველაზე რთული მაინც მომთაბარეთა ჯარის რაოდენობის განსაზღვრაა. ისტორიული წყაროები მათ უზარმაზარ რიცხვზე საუბრობენ, მაგრამ როგორც შემდგომ გამოჩნდა, არც ეს შეესაბამება სიმართლეს. ავართა მომთაბარე ტომისა და ბიზანტიის ჯარს შორის ბრძოლა ვიმინაციუმთან 599 წელს ავართა სასტიკი მარცხით და თითქმის მისი სრული განადგურებით დასრულდა. ავარებმა 28 ათას მეომრამდე დაკარგეს(J B Bury. A history of the later Roman empire, from Arcadius to Irene - 395 A.D. to 800 A.D). რიცხვები ასე თუ ისე ნათელია და ალბათ აღარ საჭიროებს იმის გამეორებას, რომ შუა საუკუნეების ისტორიული წყაროები სამხედრო ძალების რაოდენობის დასახელებისას ხშირადაა აცდენილი რეალობას. გვიანდელი რომაული არმიის ერთ-ერთი ტაქტიკა - Fulcum, რომელმაც წარსულში ცნობილი - Testudo ანუ კუ ჩაანაცვლა. მხედრები თავისუფალ წვრილ მესაკუთრე მიწათმფლობელთა რიგებიდან გამოდიოდნენ. ცხენი და იარაღი მათ საკუთარი უნდა ჰქონოდათ. ვისაც ქონებრივი შეძლება ჰქონდა, ცხენს ჯავშანს ადგამდა („თორნი") და თვითონაც „ჯაჭვ-ჩაბალახით" იმოსებოდა. მძიმედ შეჭურვილი მხედრები - „თოროსნები", ჯარის ავანგარდულ ნაწილს ქმნიდნენ, მათ მოჰყვებოდნენ ქვეითები („მკვირცხლი ერისაი"), რომელთაც ზურგში ედგნენ მსუბუქად შეიარაღებული ცხენოსნები - „სიმრავლე მხედართაი"(საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, 8 ტომად. ტომი II). მხედრებს სამსახურის სანაცვლოდ, ჩვეულებრივ, ულუფა და სარგო ეძლეოდათ, რასაც „როჭიკი" ეწოდებოდა. ფეოდალური ურთიერთობის ჩასახვა-განვითარების შედეგად, მხედრის სამსახურის საფუძვლად თანდათან მიწა იქცა. საერთოდ, მემამულეთა თვალსაზრისით, „მხედრები" ძირითადად წვრილი მიწათმფლობელები არიან. ისინი, ვის ხელშიც საკმარისი მიწა აღმოჩნდა, ლაშქრობასა და სამსახურს ახლა უკეთ ახერხებდნენ და აზნაურდებოდნენ. ამ მხრივ საყურადღებოა ვახტანგ გორგასლის ღონისძიება, რომელმაც ოსებზე გამარჯვების შემდეგ „წარჩინებულ ქმნა მხედარნი, მსახურნი მხნედ"(ქართლის ცხოვრება). ჯარის ორგანიზაციის ეს ტიპი ქვეყნის შიგნით არსებული ეკონომიკური და სოციალური დიფერენციაციის შედეგი იყო(საქართველოს ისტორიის ნარკვევები, 8 ტომად. ტომი II. A . H . M . Jones. The Later Roman Empire. 284-602). Hippo-Toxotai - გვიანდელი რომაული არმიის მხედარი, შეიარაღებული შუბითა და მშვილდ-ისრით ვახტანგ გორგასლის დროს უნდა დაწყებულიყო იმ საზოგადოების ფორმირება, რომელიც შემდეგში ტაძრეულის სახელით გახდა ცნობილი. „მსახურების" ერთ განსაზღვრულ, პრივილეგირებულ ჯგუფს ქმნიდნენ „ტაძრეულები". თუ „მსახური" „სახლისგან" არის ნაწარმოები, „ტაძრეულები" „ტაძრისგან" მომდინარეობს (ძვ. სპ. Tacara ნიშნავს სასახლეს). „ტაძრეულები" „სამეფო სახლის", „სეფექვეყნის" ხალხია. ისინი რანგით მაღლა დგანან ჩვეულებრივ მსახურზე. მათი დაწინაურება-გააზნაურების შესაძლებლობაც, ცხადია, მეტია. მოკლედ აღვნიშნავთ, რომ ფეხოსნები, როგორც ირანის შემთხვევაში ვნახეთ, არც იბერიის ჯარში ასრულებდნენ ძირითად როლს, მაგრამ მიუხედავად ამისა, კავალერიის მიღწეული შედეგი მათ უნდა გაემტკიცებინათ, დაეკავებინათ პოზიციები და დაერტყათ ცხენოსნებისგან მოცელილი და დაფანტული მოწინააღმდეგისთვის. ასევე ფეხოსნები იღებდნენ მტრის ციხესიმაგრეებსაც. სასანური ირანის არმიის ქვეითი მეომარი მათ შორის უმეტესობა მსუბუქად იყო შეიარაღებული, რადგან აბჯარ-საჭურველი ძვირი ჯდებოდა, ხოლო ღარიბ ყმებს არ შეეძლოთ დიდებულთა მსგავსად აღჭურვილიყვნენ. იქნებ ამასთან დაკავშირებით უწოდეს მათ „მკვირცხლი ერისაი". მსუბუქი ქვეითი ჯარი შეიარაღებული იყო ძირითადად ხელშუბებით, მშვილდ-ისრებით, შურდულებით, შუბებითა და ფარებით. მათ უკან მოჰყვებოდა მსუბუქი კავალერია, რომელსაც ის ფუნქციაც გააჩნდა, რომ არ მიეცა საშუალება საკუთარი ქვეითებისთვის, ბრძოლის ველიდან გაქცეულიყვნენ. ირანული მაგალითის მიხედვით შეგვიძლია ვივარაუდოთ, რომ ვახტანგის არმიის მსუბუქი ცხენოსნები მოქირავნე ან მოკავშირე ჩრდილოეთკავკასიელები იყვნენ (თუნდაც ჯუანშერის „მეფენი კავკასიანნი"), რომელთაც სასანიდებიც იყენებდნენ. V საუკუნის იბერიული არმიის მთლიანი და დეტალური სახის აღდგენა ძნელია, რადგან არ გვაქვს საკმარისი არქეოლოგიური და დოკუმენტური მასალა, რასაც დავეყრდნობოდით კვლევისას, თუმცა მიუხედავად ამისა, უცხოური წყაროებისა და მეზობელი სახელმწიფოების კარგად შესწავლის შედეგად, შესაძლებელია მისი ზოგადი სახის ჩვენება. ნიკა ხოფერია სტატია გამოქვეყნდა ჟურნალ "ისტორიანის" აპრილის ნომერში


გერმანია რუსეთს ენერგოკომპანიებზე კიბერთავდასხმაში ადანაშაულებს | imedinews Imedi / 20 ივნისი 2018, 23:13 / სანდო წყარო 13 ივნისს განხორციელებულ კიბერშეტევაში გერმანიის სპეცსამსახურის ხელმძღვანელი რუსეთს ადანაშაულებს. ამის შესახებ Reuters-ი წერს. როგორც ჰანს-გეორგ მასენმა განმარტა, გერმანიის ენერგოკომპანიებზე განხორციელებულ კიბერთავდასხმაში რუსეთის კვალს მიაგნეს. მასშტაბური კიბერთავდასხმა გერმანიაში 13 ივნისს მოხდა. ჰაკერებმა გერმანული ენერგოკომპანიის სისტემაში შეაღწიეს. გერმანიის ენერგოსისტემას 2017 წლის ზაფხულშიც დაესხნენ თავს. 18 აგვისტო 2018, 20:17 ვლადიმერ პუტინი ბერლინში ჩავიდა


დღეს იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღეა – რა ვიცით ამ დღის შესახებ – TV Trialeti დღეს იოანე ნათლისმცემლის თავის კვეთის დღეა – რა ვიცით ამ დღის შესახებ 27 წლის მამაკაცი რომელსაც ოჯახი 1 კვირა ეძებდა იპოვეს გორის მუნიციპალიტეტის პედაგოგი ,, მასწავლებლის ეროვნული ჯილდოს,, ფინალშია


text: 26 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის 26-ე დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 339 დღე (ნაკიან წელში — 340). დღის მოვლენები 1500 : ესპანელმა ნავიგატორმა, მკვლევარმა და კონკისტადორმა ვისენტე იანეზ პინზონმა დღევანდელი ბრაზილიის ჩრდილოეთ სანაპიროს მიაღწია. 1788 : ბრიტანეთის პირველი ფლოტი, კაპიტან ართურ ფილიპის ხელმძღვანელობით, სიდნეის ყურეში გადმოსხდა და პირველი მუდმივი ევროპული დასახლება ჩამოაყალიბა ავსტრალიაში. 1802 : გამოცხადდა იტალიის რესპუბლიკის შექმნა. 1837 : მიჩიგანი გახდა აშშ-ს 26-ე შტატი. 1905 : მსოფლიოში უდიდესი მაღალი ხარისხის ალმასი, კულინანის ბრილიანტი აღმოაჩინეს გოტენგში, სამხრეთი აფრიკა. 1918 : დაარსდა თბილისის სახელმწიფო უნივერსიტეტი. 1950 : ინდოეთი ოფიციალურად რესპუბლიკა გახდა ახალი კონსტიტუციით, ხოლო პაჯენდრა პრასადი მისი პირველი პრეზიდენტი. 1983 : ცხრილების პროგრამა Lotus 1-2-3, IBM-ის პერსონალური კომპიუტერის პირველი "მომაკვდინებელი პროგრამა", გამოვიდა. 2010 : მაჰინდა რაჯაპაკსე მეორე ვადით აირჩიეს შრი-ლანკის პრეზიდენტად. 2011 : რუსეთის ფედერალურმა კრებამ დაამტკიცა სტრატეგიული თავდასხმითი შეიარაღების შემცირების ახალი ხელშეკრულება, რომელიც ერთი თვით ადრე აშშ-ის სენატის მიერ იქნა რატიფიცირებული. ორანგუტანი ადამიანისა და შიმპანზეს შემდეგ, მესამე ჰომინიდი გახდა, რომლის გენომიც სრულად გაშიფრეს. 2013 : მილოშ ზემანი ჩეხეთის პრეზიდენტად აირჩიეს. ნიკოს ანასტასიადესი კვიპროსის პრეზიდენტად აირჩიეს. 2021 : კაია კალასი ესტონეთის პირველი ქალი პრემიერ-მინისტრი გახდა. ამ დღეს დაბადებულნი 1714 : ჟან ბატისტ პიგალი — ფრანგი მოქანდაკე. 1715 : კლოდ ადრიან ჰელვეციუსი — ფრანგი ფილოსოფოს-განმანათლებელი. 1763 : კარლ XIV — შვედეთისა და ნორვეგიის მეფე 1781 : ლუდვიგ ახიმ ფონ არნიმი — გერმანელი მწერალი 1809 : საბალა — პოლონელი მთიელი, მოყვარული მუსიკოსი 1812 : დავით დადიანი — სამეგრელოს მთავარი (1846–1853) 1829 : ივანე ამილახვარი — რუსეთის არმიის კავალერიის გენერალი 1860 : დავით მესხი — ქართველი მთარგმნელი, ჟურნალისტი, დრამატურგი. 1909 : მჰერ აბეღიანი — სომეხი ფერმწერი და გრაფიკოსი 1911 : პოლიკარპ კუში — გერმანელი ფიზიკოსი, ნობელის პრემიის ლაურეატი 1914 : დურუშეჰვარ სულთანი — ოსმალეთის უკანასკნელი სულთნის აბდულმეჯიდ II-ის ქალიშვილი 1918 : ნიკოლაე ჩაუშესკუ — რუმინელი დიქტატორი (1965–1989) 1919 : ნიკოლოზ ლანდია — ქართველი ქიმიკოსი. 1919 : ვალენტინო მაცოლა — იტალიელი ფეხბურთელი 1925 : ლევან სანიკიძე — ქართველი მწერალი, ისტორიკოსი 1925 : პოლ ნიუმენი — ამერიკელი მსახხიობი და რეჟისორი. 1926 : შოთა ნადირაშვილი — ქართველი ფსიქოლოგი. 1933 : ელდარ შენგელაია — ქართველი კინორეჟისორი. 1950 : იერგ ჰაიდერი — ავსტრიელი პოლიტიკოსი 1952 : იდრის დები — ჩადის სახელმწიფო, სამხედრო და პოლიტიკური მოღვაწე. 1953 : ანდერს ფოგ რასმუსენი — დანიელი პოლიტიკოსი. 1956 : მერაბ მეგრელაძე — ვეტერანი ქართველი ფეხბურთელი 1958 : ელენ დეჯენერესი — ამერიკელი მსახიობი 1959 : ნური ბილგე ჯეილანი — თურქი კინორეჟისორი. 1961 : უეინ გრეცკი — კანადელი ჰოკეისტი. 1963 : ჟოზე მოურინიუ — პორტუგალიელი ფეხბურთის მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. 1964 : პოლ იოჰანსონი — ამერიკელი მსახიობი 1965 : კევინ მაკ-კართი — ამერიკელი კონგრესმენი 1973 : ბრენდან როჯერსი — ჩრდილოეთირლანდიელი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. 1987 : სებასტიან ჯოვინკო — იტალიელი ფეხბურთელი 1991 : ალექს სანდრო — ბრაზილიელი ფეხბურთელი 1993 : კემერონ ბრაიტი — კანადელი კინომსახიობი. ამ დღეს გარდაცვლილნი 1725 : ორბელიანი, სულხან-საბა — ქართველი მწერალი და საზოგადო მოღვაწე. 1823 : ედუარდ ჯენერი — ინგლისელი მეცნიერი 1855 : ჟერარ დე ნერვალი — ფრანგი მწერალი და პოეტი 1920 : თუმანიშვილი, გიორგი — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, პუბლიცისტი 1942 : ჰაუსდორფი, ფელიქს — გერმანელი მათემატიკოსი 1971 : ჰოთი, ჰერმან — გერმანელი სამხედრო მოღვაწე 1982 : მანჯგალაძე, ეროსი — ქართველი მსახიობი და სპორტული კომენტატორი 1987 : ბადრიძე, დავით — ქართველი მომღერალი 2015 : დემის რუსოსი — ბერძენი მომღერალი 2020 : კობი ბრაიანტი — ამერიკელი კალათბურთელი დღესასწაულები მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: ერმილე და სტრატონიკე მოწამე პეტრე იაკობ ნიზიბიელი მაქსიმე კავსოკალივიტი ირინარქი როსტოველი აგრეთვე: ავსტრალია : ავსტრალიის დღე (1788). ინდოეთი : რესპუბლიკის დღე (1950). უგანდა : განთავისუფლების დღე. იხილეთ აგრეთვე სხვა თვეები: 0126


სანთელი და ნათელი არ მოაკლოს უფალმა მამა გიორგის. დაილოცოს უფალო შენი სახელი, ამინ.


source: fineweb

text: მაჰაბოდჰი |მაჰაბოდჰის ტაძრის კომპლექსი ბოდჰ-გაიაში*| |იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლი |ქვეყანა||ინდოეთი| |ტიპი||კულტურული| |კრიტერიუმები||(i)(ii)(iii)(iv)(vi)| |სია||იუნესკოს სია| |რეგიონი**||აზია და ოკეანეთი| |კოორდინატები| |გაწევრიანების ისტორია| |გაწევრიანება||2002 (26-ე სესია)| |ნომერი||1056| |* იხ. ინგლ. სახელი UNESCO-ს სიაში. ** იუნესკოს მიერ კლასიფიცირებული რეგიონი. |მსოფლიო მემკვიდრეობა UNESCO, ობიექტი No 1056 რუს. • ინგლ. • ფრ. მაჰაბოდჰი (महाबोधि मंदिर) — ბუდისტური ტაძარი ბოდჰ-გაიაში, იქ, სადაც სიდჰართა გაუტამამ მიაღწია გაბრწყინებას და გახდა ბუდა. ბოდჰ-გაია მდებარეობს ინდოეთის ბიჰარის შტატის დედაქალაქ პანტიდან 96 კმ-ის დაშორებით. კომპლექსი ასევე მოიცავს ბოდჰის წმინდა ხეებს, რომლების ქვეშაც გაბრწყინდა ბუდა. ბუდას სიკვდილიდან 250 წლის შემდეგ, ბოდჰ-გაისა სწვევია მეფე აშოკა, რომელმაც აქ მაჰაბოდჰის მონასტერი დააფუძნა, მაგრამ ზოგიერთი ისტორიკოსი მიიჩნევს, რომ ის I საუკუნეში, ქუშანის იმპერიის დროს აიგო. ინდოეთში ბუდიზმის დაკნინების პერიოდში, ტაძარი მივიწყებულ იქნა და მტვრისა და ნაგვის სქელი ფენით დაიფარა. XIX საუკუნეში, ბრიტანეთის კოლონიური რეჟიმისას, ტაძარს რეკონსტრუქცია ჩაუტარა ბრიტანეთის არქეოლოგიურმა საზოგადოებამ, რის შედეგადაც, მან პირვანდელი ფორმა დაიბრუნა. იხილეთ აგრეთვე[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - იუნესკოს მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლები ინდოეთში - მსოფლიო მემკვიდრეობის ძეგლების სია აზიასა და ოკეანეთში რესურსები ინტერნეტში[რედაქტირება | წყაროს რედაქტირება] - Land Enlightenment of the Buddha - Bodhgaya News - UNESCO World Heritage - The Bodh Gaya temple controversy - Mahabodhi Temple Video Tour - Video Gallery of main sites in Mahabodhi Temple, narrated in Sinhalese.


თანაც ამის შესახებ რომ ვილაპარაკო, სულ ცოტა დარწმუნებული უნდა ვიყო რომ მკითხველს ჩემი "ანტიდოტი", წაკითხული აქვს და წარმოდგენა აქვს თუ რას ვგულისხმობ - დეჰუმანიზაცია-ჰუმანიზაციის ფაზებში. ორი სიტყვით მას სამწუხაროდ ვერ განვმარტავ, ეს რომ შემეზლოს, ალბათ ხვდებით წიგნის ნაცვლად საშუალო ზომის სტატიას დავწერდი.


text: არქეოლოგია (არქეო – / - ძველი/, რთული სიტყვის შემადგენელი ნაწილი, მიუთითებს მისი შემცველი სიტყვების კავშირს სიძველესთან. მაგ., არქეოგრაფია, არქეოლოგია, არქეოპტერიქსი) — მეცნიერება, რომელიც კაცობრიობის ისტორიულ წარსულს სწავლობს ნივთიერი კულტურის ძეგლების, არტეფაქტების არქიტექტურული ძეგლებისა და ბიოფაქტების მიხედვით. არქეოლოგიური ძეგლები ერთადერთი წყაროა ადამიანთა საზოგადოების განვითარების ისტორიის უდიდესი ნაწილის შესასწავლად. არქეოლოგიას დიდი მნიშვნელობა აქვს დამწერლობიანი ეპოქების ისტორიულად შესასწავლადაც. არქეოლოგიური კვლევის შედეგები ავსებს და აზუსტებს წერილობითი წყაროების ცნობებს. არქეოლოგთა აღმოჩენილია თვით დამწერლობის უძველესი ძეგლებიც. ნივთიერი ძეგლების მოსაპოვებლად ტარდება არქეოლოგიური გათხრები, რომლებსაც ჩვეულებრივ წინ უძღვის არქეოლოგიური დაზვერვა. განათხარი მასალის შესწავლისას არქეოლოგია ეყრდნობა ნივთიერი ძეგლების ასაკის განსაზღვრისა და კლასიფიკაციის საკუთარ მეთოდებს (იხ. ქვემოთ არქეოლოგიური დათარიღება). ამგვარი შესწავლის შემდეგ არქეოლოგიური ძეგლი ისტორიულ წყაროდ იქცევა. არქეოლოგია ნივთიერი წყაროების მონაცემთა საფუძველზე ახდენს ძველ საზოგადოებათა კულტურულ და სოციალურ-ეკონომიკური მდგომარეობის რეკონსტრუქციას. ვინაიდან ადამიანთა საზოგადოების ისტორიული განვითარების ყოველ საფეხურზე ნივთიერი კულტურა და ყოფა კანონზომიერადაა დაკავშირებული სოციალურ-ეკონომიკურ ცხოვრებასთან. არქეოლოგიის ისტორია არქეოლოგია, როგორც მეცნიერება, რომელსაც კვლევის საკუთარი მეთოდები აქვს, ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში, თუმცა სიძველეებისადმი ინტერესს უძველესი დროიდანვე იჩენდნენ. ჯერ კიდევ ძვ. წ. VI საუკუნეში ბაბილონის მეფე ნაბონიდის ბრძანებით თხრიდნენ ძველ სასახლეთა ნანგრევებს და აღრიცხავდნენ ყოველგვარ მონაპოვარს, უმთავრესად კი წარწერებს. ტერმინი „არქეოლოგია“ სიძველეთმცოდნეობის მნიშვნელობით პირველად გამოიყენა პლატონმა (ძვ. წ. IV ს.) სიძველეთა შესწავლა საგანგებო ყურადღების საგანი გახდა ძველ რომში. რომაელმა პოეტმა და მოაზროვნემ ლუკრეციუსმა პირველმა გამოთქვა ჰიპოთეზა კაცობრიობის ისტორიაში ქვის, ბრინჯაოსა და რკინის ხანის მონაცვლეობის შესახებ (ეს ჰიპოთეზა 1836 წელს დაასაბუთა დანიელმა არქეოლოგმა კ. თომსენმა). რენესანსისა და მომდევნო ხანაში, განსაკუთრებით კი XVIII საუკუნეში, არქეოლოგიური სიძველეებისადმი ინტერესი გაცხოველდა. გაჩნდნენ ანტიკვარი-კოლექციონერები, რომლებიც აგროვებდნენ არქეოლოგიურ ძეგლებს. დაიწყეს ასევე, არქეოლოგიური გათხრების წარმოება მეცნიერული თვალსაზრისით. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ჰქონდა პომპეის გათხრებს, რომელიც დაიწყო 1748 წელს და ფართო მასშტაბი მიიღო XIX საუკუნეში. XVIII საუკუნეში შეიქმნა პირველი არქეოლოგიური საზოგადოებები, დაარსდა სამეცნიერო არქეოლოგიური ჟურნალები. მსოფლიოს უდიდეს მუზეუმებში თანდათანობით დაგროვდა დიდი მნიშვნელობის არქეოლოგიური კოლექციები. არქეოლოგიის განვითარებაზე დიდი გავლენა მოახდინა საბუნებისმეტყველო მეცნიერებთა აღმავლობამ. არქეოლოგმა მორტილიემ დაამუშავა (1869–1883 წწ.) ქვის ხანის ძეგლების კლასიფიკაცია. მის მიერ გამოყოფილი ქვის ხანის ძირითადი ეტაპები — შელი, აშელი, მუსტიე და სხვ. ასახავენ ქვის იარაღების დამზადების ტექნიკის განვითარების თანამიმდევრულ ეტაპებს, რაც შეესატყვისება ადამიანის კულტურის განვითარების ცალკეულ საფეხურებს. გეოლოგიური თვალსაზრისით არქეოლოგიის მონაცემების ანალიზით შესაძლებელი გახდა კაცობრიობის ისტორიის დაკავშირება დედამიწის ისტორიის პერიოდებთან. დროთა განმავლობაში იარაღებისა და ნივთიერი კულტურის სხვა ძეგლების შესწავლიდან არქეოლოგია გადავიდა პირველყოფილი საზოგადოების ისტორიულ შესწავლაზე. XIX საუკუნის ბოლოს დადგინდა კავშირი პალეოლითსა და ნეოლითს შორის, გამოიყო გარდამავალი ეპოქა — მეზოლითი. განსაკუთრებით წარმატებებს მიაღწია კლასიკურმა არქეოლოგიამ. მისი შემდგომი განვითარებისათვის უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა ფრანგული, გერმანული, ინგლისური და ამერიკული არქეოლოგიური ექსპედიციების მუშაობას ეგვიპტეში, საბერძნეთში, თურქეთში, ირანში, ერაყში, წინა აზიასა და ჩრდილოეთ აფრიკის სხვა ქვეყნებში; შედეგად აღმოჩნდა ეგვიპტის, მესოპოტამიის, ეგეოსის უძველესი ცივილიზაციები. ასეთივე ძვ. ადრინდ. მონათმფლობელური ცივილიზაციები აღმოჩნდა XX საუკუნის 20-იან წლებში ინდოეთში და შემდეგ ჩინეთშიც. არქეოლოგიის განვითარებისათვის დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა ო. მონტელიუსის მიერ დამუშავებულ ე. წ. ფორმალურ-ტიპოლოგიურ მეთოდს — ნივთების კლასიფიკაციის მეთოდს, რომელიც მათი შეფარდებითი ქრონოლოგიის დადგენის საშუალებას იძლევა. ევოლუციური სკოლა ეთნოგრაფიასა და არქეოლოგიაში სხვადასხვა ხალხების კულტურების ურთიერშედარებით მივიდა დასკვნამდე, რომ მთელი საზოგადოების განვითარება ერთიანია. შემუშავდა არქეოლოგიური კულტურის ცნება. არქეოლოგიური კულტურების შესწავლის შედეგად გადაწყდა ხალხთა ნივთებისა და იდეების წარმოშობისა და მიგრაციების მრავალი პრობლემა. XX საუკუნის I ნახევარში არქეოლოგია განვითარდა ცალკეული არქეოლოგიური ეპოქებისა და ქვეყნების მიხედვით. არქეოლოგიის მონაცემები წარმატებით გამოიყენება ისტორიული დასკვნებისათვის. შეიქმნა კაპიტალური განმაზოგადებელი ნაშრომები (ჟ. დეშელეტის, ლ. ნიდერლეს, გ. ჩაილდის, გ. კლარკის და სხვ.). თანამედროვე არქეოლოგია არქეოლოგიური ძეგლების გათხრების, ფიქსაციის, რესტავრაცია-კონსერვაციის, კლასიფიკაციის, დათარიღებისა და სხვა დროს წარმატებით იყენებს საბუნებისმეტყველო და ტექნიკურ მეცნიერებათა მეთოდებს. ფართოდ გამოიყენება ფოტოგადაღება, გეოფიზიკური და ელექტრომაგნიტური მეთოდები, ნიადაგების ქიმიური ანალიზები და სხვა. ქიმიკოსები, მეტალურგები, კერამიკოსები და სხვა სპეციალისტები სისტემატურად მუშაობენ არქეოლოგებთან ერთად არქეოლოგიური მონაპოვრის კონსერვაციის, რესტავრაციისა და ტექნოლოგიის შესწავლის დარგში, — როგორც საველე პირობებში, ისე მუზეუმებში. არქეოლოგიური ძეგლების დასათარიღებლად გამოიყენება პალეოკლიმატოლოგიის, პალეობოტანიკის, პალეოზოოლოგიის მეცნიერებათა მიღწევები. დიდი მნიშვნელობა აქვს აგრეთვე ასტრონომიულ დენდროქრონოლოგიურ მეთოდებს, განსაკუთრებით კი ე. წ. რადიოკარბონულ მეთოდს, რომელიც საშუალებას იძლევა დიდი სიზუსტით დათარიღდეს ორგანული ნაშთები (ნახშირი, ძვალი). მასობრივი არქეოლოგიური მასალის შესწავლისას ხშირად გამოიყენება სტატისტიკურ — კომბინატორული მეთოდები. დიდი მნიშვნელობა აქვს არქეოლოგიურ კარტოგრაფიას. არქეოლოგიური ძეგლები ერთადერთი წყაროაადამიანთა საზოგადოების განვითარების ისტორიის უძველესი ნაწილის შესასწავლად. არქეოლოგია ჩამოყალიბდა XVIII საუკუნის ბოლოს და XIX საუკუნის დასაწყისში. არქეოლოგია საქართველოში არქეოლოგია საქართველოში XIX საუკუნეში ჩაისახა, თუმცა არქეოლოგიურ გათხრებს ეპიზოდური ხასიათი ჰქონდა. არქეოლოგიურ ძეგლთა თავმოყრისა და შესწავლის ცდები დაკავშირებულია 1852 წელს დაარსებულ კავკასიის მუზეუმთან (ამჟამად ს. ჯანაშიას სახ. საქართველოს სახელმწიფო მუზეუმი) და 1873 წელს დ. ბაქრაძის ინიციატივით დაარსებულ კავკასიის არქეოლოგიის მოყვარულთა საზოგადოებასთან. მიუხედავად არქეოლოგიური გათხრების მცირე მასშტაბისა, XIX საუკუნის II ნახევარსა და XX საუკუნის დასაწყისში საქართველოში მოხდა მნიშვნელოვანი არქეოლოგიური აღმოჩენები: სამთავროს სამაროვნისა და საჩხერის ყორღანული სამარხების გათხრები, ყაზბეგის განძის, ახალგორის განძის პოვნა და სხვა გათხრებისა და შემთხვევითი აღმოჩენების შედეგად კავკასიის მუზეუმი არქეოლოგიურ ძეგლთა ერთ–ერთ უდიდეს საცავად იქცა; დღესდღეობით მისი მემკვიდრეა სიმონ ჯანაშიას სახ. სახელმწიფო საქართველოს მუზეუმი, რომელსაც 1936–1941 წლებში გადაეცა თბილისში არსებული შოთა რუსთაველისა და მისი ეპოქის მუზეუმის ფონდები. მდიდარი არქეოლოგიური ფონდებია საქართველოს ხელოვნების სახელმწიფო მუზეუმშიც (დაარსდა 1934 წ.), რომელსაც გადაეცა საისტორიო და საეთნოგრაფიო საზოგადოების მუზეუმის, საეკლესიო მუზეუმისა (დაარსდა 1889 წ.) და თსუ–ს ხელოვნებათმცოდნეობის კაბინეტთან არსებული სიძველეთა მუზეუმის (1925–1930 წწ.) ფონდები. საქართველოს არქეოლოგიური მასალის დიდი ნაწილი თავმოყრილია თბილისის, ბათუმის, გორის, ზუგდიდის, თელავის, ქუთაისის ისტორიულ–ეთნოგრაფიულ სახელმწიფო მუზეუმებში, აგრეთვე ახალციხის, მარტვილის, გურჯაანის, მესტიის, მცხეთის, რუსთავის, ფოთის, ცხინვალის, ხონის მხარეთმცოდნეობის მუზეუმებში. საქართველოს თითქმის ყველა კუთხეში გამოვლინდა მრავალი მნიშვნელოვანი ძეგლი, პალეოლითიდან გვიანდელ შუასაუკუნეებამდე. მსოფლიოსათვის ცნობილი გახდა იაშთხვაში აღმოჩენილი აშელის ეპოქის ძეგლი, წონის, კუდაროს, ჯრუჭალას და სხვა პალეოლითური ხანის მღვიმეები, ზედა პალეოლითური მღვიმე–ნამოსახლარები: დევის ხვრელი, საკაჟია და სხვა; აგრეთვე ქვემო ქართლში გამოვლენილი შულავრის ენეოლითური კულტურა. ადრინდელი ბრინჯაოს ხანის თრიალეთის ყორღანული კულტურის ძეგლების აღმოჩენასა და შესწავლას დიდი მნიშვნელობა ჰქონდა არა მარტო საქართველოს, არამედ წინა აზიის არქეოლოგიისათვის. საქართველოს არქეოლოგიურ განვითარებაში ახალი ეტაპი იყო მცხეთის არქეოლოგიური ექსპედიციის მუშაობა, რომელმაც შეისწავლა სამთავროს სამაროვანი, არმაზისხევის, არმაზციხისა და საკუთრივ მცხეთის ძეგლები. მრავალი არქეოლოგიური აღმოჩენა დაკავშირებულია ახალმშენებლებთან. აღსანიშნავია მშენებელთა და არქეოლოგთა თანამშრომლობა კოლხეთის დაბლობზე, |თრიალეთში, ენგურჰესის ტერიტორიაზე, ალაზნის სარწყავი სისტემის ტრასაზე, რუსთავში, ახალქალაქში, ვარციხეში, ჟინვალსა და ბორჯომის ხეობაში (ბაქო-თბილისი-ჯეიჰანის ნავთობსადენი). არქეოლოგიურმა კვლევა–ძიებამ სრულიად ახლებურად წარმოადგინა წინაქრისტიანული ხანის საქართველოს კულტურული და სოციალურ–ეკონომიკური სახე. მცხეთის, ვანის, უფლისციხის, სოხუმის, ფიჭვნარის, ბიჭვინთის, ურბნისისა და სხვა აღმოჩენებმა გვიჩვენა საქართველოში პირველი სახელმწიფოების ჩამოყალიბების, ქალაქებისა და საქალაქო ცხოვრების ჩასახვა – განვითარების თავისებურებანი, გამოავლინა მრავალფეროვანი ხელოსნური ნაწარმი. არქეოლოგიური გათხრები მიწის გათხრითი სამუშაოები არქეოლოგიური ძეგლის გამოვლენისა და ისტორიული კვლევის მიზნით. არქეოლოგიური ძეგლები მრავალფეროვანია. თითოეული მათგანის გათხრას თავისი სპეციფიკა აქვს. ფიქსაციის გასაადვილებლად თხრილს კვადრატებად ყოფენ; თხრიან ხელით, სხვადასხვა ხელსაწყოთი (ბარი, წერაქვი, დანა, ლანცეტი, ფუნჯი). მექანიზმების გამოყენება დასაშვებია მხოლოდ გათხრილი და გადარჩეული მიწის გასატანად. განსაკუთრებული მნიშვნელობა ენიჭება გათხრის პროცესის ყველა საფეხურის დაწვრილებით აღწერას. თხრილის გეგმაზე აღინიშნება აღმოჩენილი ნივთები და ნაგებობანი. გეგმის გარდა, აუცილებელია თხრილის ვერტიკალური ჭრილის ნახაზები, ფოტოსურათები, რომელზეც აისახება კულტურული ფენების თანმიმდევრობა. მათზე დაკვირვება საშუალებას იძლევა დადგინდეს შედარებითი ქრონოლოგია. ხშირად საჭირო ხდება სინჯების აღება პალეობოტანიკური, დენდროქრონოლიგიური, პალეომაგნიტური, ქიმიური და სხვა ანალიზებისათვის. საქართველოში არქეოლოგიური გათხრების ჩატარების უფლება აქვთ მხოლოდ სპეციალისტ არქეოლოგებს არქეოლოგიური გათხრების ჩატარების ნებართვის მიღების შემდეგ. არქეოლოგიური განძი არქეოლოგიური განძი ეწოდება რაიმე მიზეზით დამალულ, უპირატესად მიწაში დაფლულ ნივთებს, რომლებიც თავისი დროისათვის მატერიალურ ფასეულობას წარმოადგენდნენ, ჩვენთვის კი, უპირველეს ყოვლისა, ისტორიული წყაროს მნიშვნელობა აქვთ. განძს უმეტესად მოსალოდნელი საშიშროების წინ მალავდნენ. ზოგჯერ ხერხდება ზოგიერთი არქეოლოგიური განძის დაკავშირება წერილობითი წყაროებით ცნობილ ისტორიულ მოვლენებთან. მაგ., დმანისის განძის დაფლვა უკავშირდება მონღოლთა მიერ ქ. დმანისის აღებას. უძველესი არქეოლოგიური განძი ახალი ქვის ხანას (ნეოლითს) განეკუთვნება. საქართველოს ტერიტორიაზე აღმოჩენილ არქეოლოგიური განძებიდან ჯერჯერობით უძველესია შუა ბრინჯაოს ხანის ურეკის განძი (ძვ. წ. XVIII-XVI სს.). არქეოლოგიურ განძთა სიმრავლით განსაკუთრებით ცნობილია კოლხური კულტურა (ძვ. წ. XIV-VII სს.). მელითონეთა სახელოსნოებთან ხშირად აღმოჩნდება და გამოსაყენებლად მეტწილად უვარგისი სპილენძისა და ბრინჯაოს იარაღ–სამკაული, რომელიც ხელმეორედ გადადნობისათვის იყო განკუთვნილი. ასეთ არქეოლოგიურ განძს მდნობელთა განძს უწოდებენ. არქეოლოგიური გათხრების თავისებური და ფართოდ გავრცელებული სახეობაა მონეტათა განძები. განძებს, რომლებიც მონეტებთან ერთად ლითონის სხვა ნივთებსაც შეიცავს, ჩვეულებრივ შერეულ განძს უწოდებენ. ლითონის ფულის ყოველი განძი ძვირფასი ისტორიული წყაროა ამა თუ იმ ქვეყნის სამონეტო მიმოქცევისა და სხვა ქვეყნებთან სავაჭრო–ეკონომიკურ ურთიერთობათა შესასწავლად. საქართველოს ტერიტორიაზე ლითონის ფულის განძები ხშირად ჩნდება ძვ. წ. VI-V საუკუნეებიდან, როდესაც საქართველოში დაიწყო სამონეტო მიმოქცევა და მოიჭრა პირველი მონეტა – კოლხური თეთრი. სპეციალურ ლიტერატურაში არქეოლოგიური განძის სახელით ზოგჯერ სრულიად სხვა სახის ძეგლები მოიხსენიება, მაგ., ე. წ. ახალგორის განძი სინამდვილეში მდიდრული სამარხის ინვენტარია და არა არქეოლოგიური განძი. თითოეული არქეოლოგიური განძი მნიშვნელოვანი ისტორიული ღირებულების არქეოლოგიური ძეგლია. ამიტომ ყოველი მოქალაქე ვალდებულია შემთხვევით აღმოჩენილი არქეოლოგიური განძი სახელმწიფო მუზეუმს ჩააბაროს, რისთვისაც იგი მიიღებს საგანგებო გასამრჯელოს ფულად ჯილდოს. არქეოლოგიური დათარიღება არქეოლოგიური დათარიღება არის ისტორიულ მოვლენათა დათარიღება, მოვლენათა ქრონოლოგიის დადგენა არქეოლოგიური მონაცემების მიხედვით. არსებობს არქეოლოგიური დათარიღების ორი სისტემა: აბსოლუტური და შედარებითი. აბსოლუტური ქრონოლოგია განსაზღვრავს ამა თუ იმ მოვლენის თარიღს მოქმედი კალენდრის მიხედვით, შედარებითი ქრონოლოგია კი მხოლოდ მოვლენათა თანმიმდევრობას ასახავს. შედარებით თარიღებს ადგენენ სტრატიგრაფიული და ტიპოლოგიური მეთოდებით. არქეოლოგიურ ძეგლების კულტურულ ფენათა განლაგებაზე დაკვირვება შესაძლებელს ხდის, განისაზღვროს მოვლენათა ქრონოლოგიური თანმიმდევრობა. ერთმანეთზე დაფენილ კულტურულ ფენათაგან უფრო ძველია ის, რომელიც ღრმადაა მოქცეული. ტიპოლოგიური მეთოდი ემყარება დროთა განმავლობაში ნივთების ტიპის, მათი დამზადების ტექნიკასა და ა.შ. ცვლას. შედარებითი ქრონოლოგიიდან აბსოლუტურზე გადასვლა შესაძლებელია თუ დაუთარიღებელ არქეოლოგიურ მასალასთან ერთად აღმოჩნდება ისეთი ნივთები, რომელთა დამზადების დრო ცნობილია სხვა წყაროებიდან, ან რომლებიც თვით შეიცავენ თარიღს (მონეტები, წარწერები და სხვ.). საკუთრივ არქეოლოგიური დათარიღების მეთოდების გარდა, არქეოლოგიაში ფართოდ იყენებენ მეთოდებს, რომლებიც ემყარება საბუნებისმეტყველო მეცნიერებათა მიღწევებს. ასეთებია: რადიოკარბონული (არქეოლოგიური ძეგლების დათარიღება ორგანული წარმოშობის ნაშთებში რადიოაქტიური ნახშირბადის რაოდენობის მიხედვით), პალეომაგნიტური (დათარიღება გამომწვარი თიხის ნაწარმში ნარჩენი მაგნეტიზმის მიხედვით), დენდროქრონოლოგიური (დათარიღება განათხარი ხეების წლიური წრეების მიხედვით), ყვავილთა მტვრის ანალიზის, ქიმიური და სხვა მეთოდები. არქეოლოგიური კულტურა არქეოლოგიური კულტურა არის ტერმინი, რომლითაც არქეოლოგიაში აღინიშნება გარკვეული ხანისა და განსაზღვრულ ტერიტორიაზე გავრცელებული ადგილობრივი თავისებურებების მქონე არქეოლოგიურ ძეგლთა ერთობლიობა. არქეოლოგიური კულტურის გამოყოფის დროს ითვალისწინებენ დამახასიათებელ ნიშანთა მთელ კომპლექსს – მეურნეობის ხასიათსა და განვითარების დონეს, დასახლების ტიპს, დაკრძალვის წესს, სამკაულის, იარაღისა და კერამიკის ფორმებსა და ორნამენტაციას. არქეოლოგიური კომპლექსის ცალკეულ ელემენტთა მსგავსება ან განსხვავება სხვა კულტურის შესაბამის ელემენტებთან საკმაო საფუძველი არ არის არქეოლოგიური კულტურის გამოსაყოფად. სპეციალისტთა უმრავლესობის აზრით, არქეოლოგიური კულტურა გარკვეული ეთნიკური ერთობის კუთვნილება უნდა იყოს. ზოგჯერ ხერხდება არქეოლოგიური კულტურის დაკავშირება რომელიმე ეთნიკურ ჯგუფთან, უმეტეს შემთხვევაში კი ამგვარი დაკავშირება მეტ–ნაკლებად დასაბუთებული ვარაუდის ფარგლებს არ სცილდება. არქეოლოგიურ კულტურას, როცა მისი მატარებელი ეთნოგრაფიული ერთეული უცნობია, სახელწოდება ეძლევა გავრცელების ძირითადი ტერიტორიის (მაგ., მტკვარ–არაქსის კულტურა) ან იმ ძეგლის მიხედვით, სადაც პირველად განისაზღვრა იგი (მაგ., ტრიპოლიეს კულტურა), ანდა არქეოლოგიური კულტურის ამა თუ იმ დამახასიათებელი (განმსაზღვრელი) ელემენტის მიხედვით. არქეოლოგიური ძეგლები არქეოლოგიური ძეგლები ეწოდება ადამიანის მიერ შექმნილ ნივთიერი კულტურის ძეგლებს, რომლებიც არქეოლოგიური კვლევების საგანს წარმოადგენენ. არქეოლოგიურ ძეგლს განეკუთვნება ყველაფერი, რასაც ადამიანის არსებობისა და მოქმედების კვალი ატყვია, მაგალითად, ნასახლარები, ნასოფლარები, ნაქალაქარები, სამარხები, საყოფაცხოვრებო ნივთები, მონეტები, სამკაულები და სხვ. არქეოლოგიური ძეგლები შესაძლოა მიწის ზემოთაც აღმოჩნდეს, მაგრამ უპირატესად ისინი მიწითაა დაფარული და მათ გამოსავლენად საჭიროა არქეოლოგიური გათხრების ჩატარება. არსებობს ასევე წყალქვეშმოქცეული არქეოლოგიური ძეგლებიც. ცნობილი არქეოლოგიური კულტურები პალეოლითის ხანა აშელის კულტურა – შელის კულტურა – მუსტიეს კულტურა მეზოლითის ხანა ნატუფის კულტურა – აზილის კულტურა ნეოლითის და ენეოლითის ხანა ჰასუნის კულტურა – ფაიუმის კულტურა – ელ-ობეიდის კულტურა – იანშაოს კულტურა – მაიკოპის კულტურა – ანასეულის კულტურა – წოფის კულტურა – შულავერი-შომუთეფეს კულტურა ბრინჯაოს ხანა კრეტა-მიკენის კულტურა – ყობანის კულტურა – მტკვარ-არაქსის კულტურა – თრიალეთის კულტურა რკინის ხანა სკვითების კულტურა – სარმატების კულტურა ლიტერატურა ი. გაგოშიძე, არქეოლოგია, ნუმიზმატისა და ბონისტის განმარტებითი ლექსიკონი . რესურსები ინტერნეტში Famous museums by countries - Archaeology დმანისი ტუტანხამონი და დმანისელი ზეზვა და მზია დმანისი სქოლიო საზოგადოებრივი მეცნიერებები ისტორიის დამხმარე დისციპლინები არქეოლოგია


text: 9 მარტი — გრიგორიანული კალენდრის 68-ე დღე (ნაკიან წლებში – 69-ე დღე). წლის ბოლომდე დარჩენილია 297 დღე. დღის მოვლენები 1226 : ჯალალედინმა აიღო თბილისი. 1796 : ნაპოლეონ ბონაპარტმა შეირთო პირველი ცოლი, ჟოზეფინა ბოარნე. 1803 : რუსთა და ქართველთა ჯარმა დალაშქრა ჭარ-ბელაქანი. 1842 : ვერდის მესამე ოპერის „ნაბუკოს“ პრემიერა გაიმართა მილანში; მისი წარმატება ვერდის სამუდამოდ ამკვიდრებს იტალიის მოწინავე საოპერო მწერალთა რიგში. 1908 : მილანის ინტერი დაარსდა. 1945 : მეორე მსოფლიო ომი - ტოკიოს დაბომბვა - ამერიკული B-29 მოიერიშეები ტოკიოზე ცეცხლმბად ბომბებს უშვებენ. დაბომბვით გამოწვეული ცეცხლოვანი შტორმისგან 100.000-ზე მეტი ადამიანი იღუპება. 1956 : საბჭოთა ჯარმა დაარბია სტუდენტთა დემონსტრაცია თბილისში. 1957 : ალეუტის კუნძულებზე დაფიქსირდა 9.1 მაგნიტუდის მიწისძვრა. 1959 : თოჯინა ბარბი გამოვიდა წარმოებაში. 1964 : პირველი ფორდ მუსტანგი გამოვიდა „ფორდ მოტორ კომპანიის“ ამწყობი საამქროდან. 1967 : სტალინის ქალიშვილი სვეტლანა ალილუევა სსრკ-იდან გაიქცა და აშშ-ს შეაფარა თავი. 1975 : ტრანს-ალიასკის ნავთობსადენის სისტემის მშენებლობა დაიწყო. 1987 : როკ-ჯგუფი U2 უშვებს ალბომს „Joshua Tree“. 1991 : ბელგრადში იწყება სლობოდან მილოშევიჩის საწინააღმდეგო მასობრივი გამოსვლები. 2008 : ესპანეთის პრემიერ-მინისტრი ხოსე ლუის საპატერო სოციალისტური მუშათა პარტიიდან მეორე ვადით აირჩიეს. 2022 : იუნ სოკ იოლი კორეის რესპუბლიკის პრეზიდენტად აირჩიეს. ამ დღეს დაბადებულნი 1697 : ფრედერიკე კაროლინე ნოიბერი — გერმანელი მსახიობი 1749 : ონორე გაბრიელ მირაბო — ფრანგი პოლიტიკოსი 1814 : ტარას შევჩენკო — უკრაინელი პოეტი 1856 : ედი ფოი — ამერიკელი მსახიობი 1861 : ფრანც ლევინსონ-ლესინგი — რუსი გეოლოგი და პეტროგრაფი. 1862 : ნიკოლოზ პიმონენკო — უკრაინელი ფერმწერი. 1868 : ფილიპე მახარაძე — ქართველი ბოლშევიკი 1877 : ემილ აბდერჰალდენი — შვეიცარიელი ბიოქომიკოსი და ფიზიოლოგი. 1890 : ვიაჩესლავ მოლოტოვი — სსრკ-ის პოლიტიკოსი 1891 : ხოსე ლაურელი — ფილიპინების მეორე რესპუბლიკის პრეზიდენტი (1943–1945) 1898 : ლორენს დადლი სტამპი — ბრიტანელი გეოგრაფი და გეოლოგი. 1902 : ლუის ბარაგანი — მექსიკელი არქიტექტორი. 1910 : სემიუელ ბარბერი — ამერიკელი კომპოზიტორი 1922 : ლეხოსლავ მარშალეკი — პოლონელი რეჟისორი, ანიმატორი და სცენარისტი. 1929 : მუჰამად ალ-უსაიმინი — სალაფი მუსლიმი სწავლული 1931 : ლეონ ფებრეს-კორდერო — ეკვადორის პრეზიდენტი (1984–1988) 1932 : რეზო კაკაბაძე — ქართველი მხატვარი, პედაგოგი. 1934 : იური გაგარინი — რუსი საბჭოთა კოსმონავტი მფრინავი 1942 : ჯონ კეილი — ბრიტანელი მუსიკოსი 1943 : ბობი ფიშერი — ამერიკელი მოჭადრაკე 1944 : ნუგზარ შატაიძე — ქართველი მწერალი, დრამატურგი, ესეისტი. 1955 : ორნელა მუტი — იტალიელი კინომსახიობი 1957 : არამ მანუკიანი — სომეხი პოლიტიკოსი. 1958 : ლინდა ფიორენტინო — ამერიკელი კინომსახიობი. 1959 : ტაკააკი კაძიტა — იაპონელი ფიზიკოსი. 1964 : ჟულიეტ ბინოში — ფრანგი კინომსახიობი და მხატვარი. 1968 : იური ჯორკაეფი — ფრანგი ფეხბურთელი 1973 : თენგიზ ირემაძე — ქართველი ფილოსოფოსი. 1975 : ხუან სებასტიან ვერონი — არგენტინელი ვეტერანი ფეხბურთელი. 1979 : ოსკარ აიზეკი — ამერიკელი მსახიობი და მუსიკოსი. 1980 : ბურჩინ თერზიოღლუ — თურქი მსახიობი 1983 : კლინტ დემპსი — ამერიკელი ფეხბურთელი. 1983 : მაიტე პერონი — მექსიკელი მსახიობი და მომღერალი/სიმღერების ავტორი. 1988 : დავით ხურცილავა — ქართველი ფეხბურთელი 1990 : დალეი ბლინდი — ნიდერლანდელი ფეხბურთელი. 1990 : არაზ ოზბილისი — სომეხი ფეხბურთელი 1993 : მინ იუნ-გი — სამხრეთ კორეელი რეპერი 1993 : რომულო — ბრაზილიელი ფეხბურთელი 1993 : სტეფანო სტურარო — იტალიელი ფეხბურთელი 1994 : ლეილია აჯამეტოვა — უკრაინელი პარა-ათლეტი ამ დღეს გარდაცვლილნი 1661 : მაზარინი, ჯულიო— საფრანგეთის სახელმწიფო მოღვაწე 1883 : ტოინბი, არნოლდ — ინგლისელი ისტორიკოს-ეკონომისტი 1888 : ვილჰელმ I — პრუსიის მეფე 1918 : ვედეკინდი, ფრანკ — გერმანელი მწერალი 1972 : ასათიანი, ვლადიმერ — ქართველი ბიოქიმიკოსი 1988 : კიზინგერი, კურტ გეორგ — გერმანიის კანცლერი 1966—1969 წლებში 1992 : ბეგინი, მენახემ — ისრაელის პრემიერ-მინისტრი 1994 : ბუკოვსკი, ჩარლზ — ამერიკელი მწერალი 1997: The Notorious B.I.G. — ამერიკელი რეპერი. 2015 : ოთარ კობერიძე — ქართველი მსახიობი, რეჟისორი და სცენარისტი. დღესასწაულები მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანის ხსენების დღეს: წმინდა ტარასი იხილეთ აგრეთვე სხვა თვეები 0309


"დღეს ჩვენ მივიღეთ "მოსამართლეთა მაფია"


მსოფლიო ბანკის პრეზიდენტად ტრამპის მიერ წარდგენილი კანდიდატი აირჩიეს | imedinews imedi / 05 აპრილი 2019, 23:58 / სანდო წყარო მსოფლიო ბანკის მე-13 პრეზიდენტი ამერიკელი ეკონომისტი და აშშ-ის ფინანსთა მინისტრის მოადგილე დევიდ მელპასი გახდა. ინფორმაციას თავად სართაშორისო ფინანსური ინსტიტუტი ავრცელებს. ბანკის აღმასრულებელმა დირექტორებმა დონალდ ტრამპის მიერ წარდგენილი 63 წლის რესპუბლიკელის კანდიდატურას მხარი ერთხმად დაუჭირეს. მელპასი მოვალეობის შესრულებას 9 აპრილს შეუდგება და ის ამ პოსტს 5 წლით დაიკავებს. მანამდე მსოფლიოს ბანკის პრეზიდენტი ჯიმ იონ კიმი იყო, რომელიც თანამდებობიდან 1 თებერვალს, უფლებამოსილების ამოწურვამდე 3 წლით ადრე გადადგა.


გლდანში, ხიზანიშვილის და ვეკუას ქუჩებზე დაახლოებით 10 დღის წინ 300 ცალი ახალი, დიოდური LED სანათი დაამონტაჟეს. ახალი ტექნოლოგიებით დამზადებული ეს სანათები, ქუჩას უკეთაც ანათებს და დიდხანსაც ძლებს. თუმცა მერიამ სანათები იმაზე ძვირად იყიდა, ვიდრე შეეძლო. არჩევნებამდე ორი კვირით ადრე, თბილისის მერის განკარგულებით, დედაქალაქის ხუთი ქუჩის გასანათებლად დაახლოებით ნახევარი მილიონი ლარი დაიხარჯა. სანათები დაჩქარებული წესით “თბილსერვის ჯგუფმა” 490 000 ლარად შეიძინა. იგივე სანათები მერიას ტენდერით რომ ეყიდა, 120 000 ლარით იაფი დაუჯდებოდა. დაჩქარებული შესყიდვა მერიას იმიტომ დასჭირდა, რომ სანათებზე გამოცხადებული ტენდერი გაჭიანურდა - ასეთია ოფიციალური მიზეზი. რადიო თავისუფლებას წყარო უყვება, რომ ტენდერი ბიძინა ივანიშვილის “ქართუ ჯგუფთან” დაკავშირებულ კომპანიაზე იყო მორგებული, რაც კონკურენტმა კომპანიებმა გაასაჩივრეს და დღემდე ამიტომ ვერ დასრულდა. გაჭიანურებული ტენდერი - რატომ ანიჭებს მერია უპირატესობას კომპანიას, რომელიც ყველაზე ძვირად სთავაზობს პროდუქციას? თბილისის მთავრობის დავალებით “თბილსერვის ჯგუფმა” წელს, იანვარში 1 220 000 ლარის მოცულობის ტენდერი გამოაცხადა. უნდა ეყიდათ სხვადასხვა სიმძლავრის 1 700 ცალი LED სანათი, რომლებითაც დედაქალაქის ხუთ ქუჩაზე ძველი სანათები უნდა შეეცვალათ. ომარ ხიზანიშვილის, ხოჭოს ტბისა და ბარათაშვილის ქუჩები, კუს ტბის ასასვლელი - ეს გასანათებელი ქუჩების არასრული ჩამონათვალია. ტენდერი ისე იყო დაგეგმილი, რომ სანათების ყიდვა და მონტაჟი თვითმმართველობის არჩევნებამდე ესწრებოდა, თუმცა ასე არ მოხდა. ტენდერში, ამ ეტაპზე გასაჯაროებული ინფორმაციით, ექვსმა კომპანიამ მიიღო მონაწილეობა, “თბილსერვის ჯგუფმა” ხუთი კომპანია ტენდერიდან გამოთიშა. ყველა მათგანი სანათებს იმაზე იაფად სთავაზობდა მერიას, ვიდრე ის კომპანია, რომელიც კონტრაქტის გასაფორმებლად მიიწვიეს. “მონტაჟ ჯორჯია” მერიას სანათებში რამდენიმე ათეული ათასი ლარით მეტს სთხოვდა, ვიდრე დისკვალიფიცირებული კომპანიები. ვინ ფლობს და მართავს “მონტაჟ ჯორჯიას” “მონტაჟ ჯორჯია” 2008 წელს ორმა მეგობარმა დავით კახიანმა და პაატა სულაბერიძემ დააფუძნეს. როგორც ერთ-ერთ ინტერვიუში დავით კახიანი ჰყვება, ის ბიძინა ივანიშვილის “ქართუ ჯგუფის” მთავარი ენერგეტიკოსი იყო, თუმცა პოსტი დატოვა და თავისი ბიზნესი წამოიწყო. მეორე დამფუძნებელი, პაატა სულაბერიძე დღემდე “ქართუ ჯგუფში” შემავალ რამდენიმე კომპანიას ხელმძღვანელობს. ის არის პირადად ბიძინა და ბერა ივანიშვილების კუთვნილი კომპანიების დირექტორი, მათ შორის იმ კომპანიის, რომელიც შეკვეთილის დენდროლოგიურ პარკს განკარგავს. პაატა სულაბერიძემ “მონტაჟ ჯორჯიის” 50%-იანი წ 000033A9 ლი 2012 წელს დავით კახიანს უსასყიდლოდ დაუთმო, ეს ის პერიოდია, როცა ბიძინა ივანიშვილი ღიად დაუპირისპირდა მაშინდელ მთავრობას, პოლიტიკაში აქტიურად ჩართვის გეგმა გამოაქვეყნა და რამდენიმე თვეში ხელისუფლებაში მოვიდა. “პატარა კომპანია იყო და არაფერი გვქონდა”, - უთხრა რადიო თავისუფლებას კახიანმა, როცა მას ვკითხეთ, რატომ აჩუქა პარტნიორმა კომპანიის ნახევარი. მას შემდეგ “პატარა კომპანიის” ბიზნესი გაფართოვდა. ბოლო ფინანსური ანგარიშის მიხედვით, “მონტაჟ ჯორჯიის” ბრუნვა იყო: - 2018 წელს - 10 მილიონი ლარი - 2019 წელს - 27 მილიონი ლარი 2019 წელს კომპანიამ თითქმის 10 მილიონი ლარის სუფთა მოგება ნახა. “მონტაჟ ჯორჯიის” საქმიანობა და სფერო მისსავე ვებსაიტზე ასეა აღწერილი: “კომპანიის პროფილია ელექტრო, სახანძრო, ვიდეომეთვალყურეობის, ავტომატიზაციის და შენობის ცენტრალიზებული მართვის (BMS) სისტემების პროექტირება და მონტაჟი”. დავით კახიანი ამბობს, რომ “ქართუ ჯგუფიდან” ჯერ კიდევ 2009 წელს წამოვიდა და მისი კომპანიის წარმატება არ არის კავშირში “ქართუ ჯგუფსა” და ბიძინა ივანიშვილთან. “რა შუაშია “ქართუ ჯგუფი”, მე მარტო “ქართუს” შეკვეთებს ხომ არ ვაკეთებ, ახლა “თიბისის” მთავარ ოფისს ვაკეთებთ, “ომეგა” ჩემი გაკეთებულია და ა.შ.” კომპანიას ბოლო წლებში ბევრი მსხვილი კერძო და სახელმწიფო შეკვეთა აქვს შესრულებული. სახელმწიფო შესყიდვებში 2012 წლიდან მონაწილეობს. “ქართული ოცნების” ხელისუფლებაში მოსვლის შემდეგ “მონტაჟ ჯორჯიამ” სახელმწიფო დაწესებულებებიდან ჯამში 15 მილიონი ლარის შეკვეთა მიიღო, აქედან თითქმის 4 მილიონი - უტენდეროდ, პირდაპირი კონტრაქტით. “მონტაჟ ჯორჯიამ” პირველად სახელმწიფო ტენდერში 2015 წელს გაიმარჯვა. მაშინ კომპანიამ 370 ათას ლარად საქართველოს მთავრობის ადმინისტრაციაში ელექტროსისტემა დაამონტაჟა, ამ ტენდერში მარტო მონაწილეობდა. მაშინ მთავრობის მეთაური ირაკლი ღარიბაშვილი იყო, “ქართუ ჯგუფის” ყოფილი ხელმძღვანელი. მას შემდეგ “მონტაჟ ჯორჯიამ” კიდევ ბევრი სახელმწიფო შეკვეთა მიიღო. 2019 წელს უტენდეროდ 500 ათას ლარად თბილისის მერიაში ელექტროგაყვანილობა მოაწყო. 2020 წელს ისევ ტენდერის გარეშე მიიღო რეაბილიტირებული ჭავჭავაძის გამზირის განათებისთვის 1.5 მილიონი ლარი. “თბილსერვისის” ბრძოლა ფავორიტის გასამარჯვებლად “თბილსერვის ჯგუფმა” 29 ივლისს “მონტაჟ ჯორჯია” გამარჯვებულად კი გამოაცხადა, მაგრამ ხელშეკრულების გაფორმება ვერ მოასწრო. კომპანიის კონკურენტებმა, რომლებიც “თბილსერვისმა” ტენდერიდან გამოთიშა, სახელმწიფო შესყიდვების დავების საბჭოში იჩივლეს. ჯამში 7 საჩივრის განხილვა რამდენიმე თვე გაიწელა. საბჭომ აგვისტოში გააუქმა “თბილსერვის ჯგუფის” გადაწყვეტილება. “თბილსერვის ჯგუფის” სატენდერო კომისიამ, ახალი გადაწყვეტილებით, ხელახლა გამარჯვებულად კვლავ “მონტაჟ ჯორჯია” გამოავლინა. ეს გადაწყვეტილება დავების საბჭომ მეორედაც გააუქმა და 16 სექტემბერს თავის გადაწყვეტილებაში დაწერა, რომ “თბილსერვის ჯგუფი” უკვე მეორედ ანიჭებს გამარჯვებას “მონტაჟ ჯორჯიას” ისე, რომ საკმარისად არ ასაბუთებს. მაგალითად, საბჭო წერს, რომ კარგად არ არის გამოკვლეული შეთავაზებული ლედ სანათების მოდელი, მისი მწარმოებლის გამოცდილება და ა.შ. დავების საბჭოს პრეტენზიებს არ იზიარებს “მონტაჟ ჯორჯიის” დირექტორი დავით კახიანი და ამბობს, რომ ყველა დოკუმენტი მოწესრიგებულად წარუდგინა შემსყიდველს, თუმცა დავების საბჭოს ორი გადაწყვეტილება, რომლებმაც მას მოგებული ტენდერი დააკარგვინა, კახიანს არ გაუსაჩივრებია. რადიო თავისუფლების ერთ-ერთი წყარო ამბობს, რომ “თბილსერვის ჯგუფს” ტენდერი თავიდანვე “მონტაჟ ჯორჯიისთვის” უნდოდა, “ამიტომ სხვა მონაწილე კომპანიებს მეტწილად გამოგონილი მიზეზით შარი მოსდეს და ტენდერიდან გააგდეს. თუმცა დავების საბჭოში შეტანილმა საჩივრებმა “თბილსერვისს” “მონტაჟ ჯორჯიას“ გამარჯვებულად გამოვლენაში ხელი შეუშალა”. რატომ იზარალა სახელმწიფომ 120 ათასი ლარი საჩივრების განხილვის პარალელურად თბილისის მერია “თბილსერვის ჯგუფს” სანათების ყიდვას აჩქარებდა. თბილისის და საქართველოს მთავრობამ თბილსერვისს დაავალა, რომ LED სანათების ნაწილი უტენდეროდ, სწრაფად ეყიდა და ძველი სანათები ახლით 10 სექტემბრამდე შეეცვალა. “თბილსერვის ჯგუფმა” დაიწყო კომპანიის ძებნა, რომელიც არჩევნებამდე მოასწრებდა სანათების შესყიდვას და საქართველოში ჩამოტანას. “მონტაჟ ჯორჯიამ” მცირე ვადაში ჩამოტანაზე უარი თქვა და “თბილსერვის ჯგუფი” ლატვიურ კომპანია “ვიზულო სოლუშენს” (VIZULO Solutions LLC-ს) შეუთანხმდა, რომელიც ადრე თავადვე გააძევა ტენდერიდან. ეს კომპანია თავად აწარმოებს სანათებს. “ვიზულო სოლუშენი” სანათების ვადაში ჩამოტანას დათანხმდა, თუმცა გაცილებით ძვირად, ვიდრე ეს ტენდერში ჰქონდა მითითებული. სანამ ტენდერიდან დისკვალიფიკაციას გაუკეთებდნენ, ის 165 ათასი ლარით უფრო იაფად სთავაზობდა სანათებს სახელმწიფოს, ვიდრე ტენდერში გამარჯვებულად გამოცხადებული “მონტაჟ ჯორჯია”. “თბილსერვის ჯგუფმა” “ვიზულო სოლუშენი” ტენდერიდან იმ საბაბით მოხსნა, რომ სანათების ფასი ევროში ჰქონდა მითითებული. ხარვეზის გამოსწორების უფლება სატენდერო კომისიამ ლატვიურ კომპანიას მაშინ არ მისცა. საბოლოოდ “თბილსერვისი” იძულებული გახდა, სანათები მაინც “ვიზულოსგან” 00004000 ყიდა, ოღონდ გაცილებით ძვირად. მაგალითად, თუ ვიზულო 1 ცალ 155-ვატიანი სიმძლავრის სანათს ტენდერით 163 ევროდ აფასებდა, ახლა პირდაპირი კონტრაქტით მერიას 258 ევროდ მიჰყიდა. თუ ტენდერში 110-ვატიან ლედს 137 ევრო ედო ფასად, ახლა ღირებულება 179 ევრომდე გაიზარდა. ჯამში, “ვიზულოსთან” სასწრაფოდ გაფორმებული 2 კონტრაქტით თბილისის ბიუჯეტმა 120 ათასი ლარი იზარალა. თანაც ჯერ მხოლოდ 600 სანათი იყიდა, როცა ტენდერით 1700 სჭირდებოდა. “თბილსერვის ჯგუფი” თბილისის მერიის შექმნილი და მას დაქვემდებარებული სახელმწიფო კომპანიაა, რომელმაც რადიო თავისუფლების შეკითხვებს წერილობით უპასუხა. “თბილსერვისი” ამბობს, რომ ტენდერიდან “ვიზულო სოლუშენის” და სხვა მონაწილეების დისკვალიფიკაცია კანონიერი იყო. “თბილსერვის ჯგუფი” უარყოფს ფავორიტიზმს “მონტაჟ ჯორჯიის” სასარგებლოდ და ამტკიცებს, რომ სანათების დაჩქარებულად შეძენა მოახლოებულ არჩევნებს არ უკავშირდება. რადიო თავისუფლებისთვის გამოგზავნილ წერილში სანათების ძვირად შესყიდვა მერიის დაქვემდებარებულმა სამსახურმა იმით ახსნა, რომ კომპანიისგან მათ სწრაფად შეიძინეს უფრო ცოტა სანათი, ვიდრე დაგეგმილი ჰქონდათ, ამან კი მათი საცალო ფასი გააძვირა. ქალაქის ხუთ ქუჩაში ძველი, სოდიუმის სანათების გამოცვლა ახალი, LED სანათებით თბილისს ელექტროენერგიას დაუზოგავს, თუმცა სანათების დაჩქარებულად შესყიდვამ თბილისის ბიუჯეტს ჯერ მხოლოდ ზარალი მოუტანა.


რჩევები | RBmouse Blog დაახლოებით ბოლო ერთი წელია ჩემი პროფესიისგან სრულია საწინააღმდეგო სფეროთი დავინტერესდი – ეკონომიკით. თუმცა შემდგომ გავიაზრე, რომ რეალურად ის არსებობს იურისპრუდენციასთან ერთად. თავდაპირველად სხვადასხვა არხებზე (Youtube-ზე მაქვს საუბარი) დავიწყე თემების მოსმენა, შემდგომ Khan Academy-ის მივმართე. ამ პერიოდში აღმოვაჩინე არასამთავრობო ორგანიზაცია „ახალი ეკონომიკური სკოლა“, რომელიც საჯარო ლექციებს ატარებდა და ატარებს „საღი აზრის ეკონომიკაზე“. დავიწყე აღნიშნულ ლექციებზეც სიარული... ივნისი 20, 2018 in რჩევები, წიგნები ჩვენთვის. რა წიგნი ვიყიდოთ? ან რა ვაჩუქოთ? კითხვა, რომელიც მუდამ თავში გვიტრიალებს. პასუხი თავისთავად ერთი არ არსებობს, თუმცა პირადად ჩემთვის წიგნზე ყველაზე დიდ გავლენას რჩევა ახდენს. მაგრამ როგორ მოვიქცეთ მაშინ როდესაც ამ რჩევას არავინ არ გვაძლევს? ან უკვე აღარ გვაძლევენ და დროა საკუთარი არჩევანი თვითონ გავაკეთოთ. ამ შემთხვევაში რამდენიმე გამოსავალი არსებობს, ვეძიოთ ინტერნეტში ბლოგები, ვეძიოთ მრჩეველი... მაისი 14, 2018 in რჩევები.


cafc არჩილ თალაკვაძე პარლამენტის თავმჯდომარეობიდან გადადგა. როგორც მან, სპეციალურ ბრიფინგზე განაცხადა, ოპოზიციასთან შეთანხმების მიღწევის შემდეგ, საპარლამენტო უმრავლესობაში როტაციის განხორციელების საჭიროება დადგა, რის გამოც ის თმობს თავმჯდომარის სავარძელს და დარბაზში ინაცვლებს. "იმის გათვალისწინებით, რომ მოლაპარაკებები შეთანხმებით დასრულდა, რომელშიც მე პარტია "ქართულ ოცნებას" წარმოვადგენდი, ვთვლი, რომ პარლამენტში შემდგომი პროცესების სწორად წარმართვისთვის დავტოვო სპიკერის პოზიცია,"- განაცხადა არჩილ თალაკვაძემ.


text: Line GhaznīWhatsChat | WhatsChat vs WhatsApp | WhatsChat vs Telegram | WhatsChat vs Line Line Ghaznī vs WhatsChat Ghaznī დიდი განსხვავება betwen Line Ghaznī და WhatsChat Ghaznī, არის ის, რომ WhatsChat Ghaznī გაძლევთ ესაუბროთ უცნობმა პირებმა ახლოს თქვენი მიმდინარე ადგილმდებარეობა, ხოლო Line Ghaznī გაძლევთ ესაუბროთ თქვენი ტელეფონი კონტაქტები. ჩვენი app ეს ადვილი კონტაქტის უცნობებს და წავიდეთ ერთად, წავიდეთ out ყავა ან რაც გაგიხარდებათ. WhatsChat Ghaznī აქვს სისტემას geolocation, რომელიც აკავშირებს თქვენ სწრაფად უცხო რომელიც შეიძლება კარგად იყოს ძალიან ახლოს თქვენ. WhatsChat Ghaznī გაძლევთ საშუალებას აირჩიოთ შორის ტექსტის რეჟიმში ან ვებკამერა რეჟიმი (Via საიტი). ამ გზით თქვენ განიცდიან ყველა სპეციალური თვისებები ჩვენი პროგრამა. თქვენ შეგიძლიათ თქვათ, ჩვენი სტატისტიკა განაცხადის მეშვეობით ჩვენი საიტი ან თუ თქვენ გსურთ ჩვენი მობილური განაცხადი. შემდეგ აჩვენებს ბმული, რომლის მეშვეობითაც თქვენ შეგიძლიათ თქვათ, ჩვენი პროგრამა: |ვებ-გვერდზე||მეშვეობით მობილური||მრავალ ენაზე||სტატისტიკა ტელეფონი კონტაქტები||ესაუბროთ||Show ადამიანი ახლოს თქვენი ადგილმდებარეობა| |Line| |WhatsChat| List of cities in Ghaznī:ყველა ქალაქი


მცირე საგრანტო კონკურსის პირველი ეტაპზე, დაფინანსდა შვიდი გამარჯვებული პროექტი, საერთო ბიუჯეტით 70,000 აშშ დოლარი. დეტალური ინფორმაცია თითოეული პროექტის შესახებ შეგიძლიათ იხილოთ ელექტრონულ პუბლიკაციაში - STPP-ის I რაუნდის ფარგლებში შემუშავებული საუკეთესო პრაქტიკების აღწერა, რომელიც შეგიძლიათ გადმოწეროთ აქიდან. საქართველოს ბიზნეს აკადემია - SBA შეფასების ინსტრუმენტების შემუშავება მეწარმეობისა და გაცნობითი პრაქტიკის მოდულებისთვის პროექტის ფარგლებში, გაანალიზდა საერთაშორისოდ აღიარებული სწავლების შედეგები ორი სავალდებულო ზოგადი მოდულისათვის: მეწარმეობა და გაცნობითი პრაქტიკა. შემუშავდა შეფასების ინსტრუმენტების სრული პაკეტი, რომელიც ითვალისწინებს მათ გამოყენებას სპეციალური საჭიროებების მქონე სტუდენტებთან, კომპეტენციაზე დაფუძნებული შეფასების პილოტირებას და გამოცდილების გაზიარებას პროფესიულ საგანმანათლებლო დაწესებულებებში. შეფასების ინტრუმენტების სრული პაკეტი შეგიძლიათ იხილოთ აქ. შპს მაინდსტრიმი კარიერული დაგეგმვა და დამსაქმებლებთან კომუნიკაციის სტრატეგია პროექტის ფარგლებში შემუშავდა პროფესიული ორიენტაციის და კარიერული დაგეგმვის მენეჯერების სახელმძღვანელო, რომელიც მოიცავს პროფესიული ორიენტაციისა და კარიერული დაგეგმვის მენეჯერების სამუშაო აღწერილობას და საუკეთესო პრაქტიკისა და საშუალებების ნაკრებს, რომლებიც შესაძლოა გამოყენებულ იქნას კარიერული ორიენტაციისა და დამსაქმებლებისთვის კადრების შერჩევის პროცესის დროს. სახელმძღვანელო, სამუშაო აღწერილობებთან და დამხმარე მასალებთან, ერთად ხელმისაწვდომია აქიდან. ა(ა)იპ - პროფესიული კოლეჯი „იკაროსი" დამსაქმებელთა ფორუმი პროფესიული განათლების სექტორში ბიზნესის ჩართულობისთვის სტუდენტების საჭიროებების ანალიზის პარალელურად, ჩატარდა ბიზნესის საჭიროებების კვლევა. კვლევის შედეგების გათვალისწინებით ცვლილება შევიდა არსებულ სასწავლო პროგრამაში, იმისათვის რომ სტუდენტებმა უპასუხონ ბიზნესის საჭიროებებს და გაიზარდოს მათი დასაქმების შესაძლებლობა. კოლეჯმა იკაროსმა ჩაატარა დამსაქმებელთა ფორუმი იმ კომპანიებისთვის, რომლებიც ოპერირებენ ტურიზმის სფეროში, რათა გაძლიერდეს კერძო სექტორის ჩართულობა. პროფესიულმა კოლეჯმა, ასევე შეიმუშავა ელექტრონული რესურსის პორტალი, სადაც კოლეჯის კურსდამთავრებულებს და მასწავლებლებს შეუძლიათ ატვირთონ ინფორმაცია მათი გამოცდილების, ელექტრონული რესურსების, მასტერ-კლასების, ვიდეო ფაილების და ა.შ. შესახებ. პორტალი ასევე საშუალებას აძლევს კერძო ბიზნესის წარმომადგენლებს მოიძიონ და შეაირჩიონ კადრები დასაქმებისთვის. სსიპ - საზოგადოებრივი კოლეჯი „აისი" მასწავლებელთა პროფესიული განვითარების პრაქტიკა კოლეჯ „აისის" მასწავლებელთა კლუბი „პროგრესი" წარმოადგენს პროექტის საუკეთესო პრაქტიკის მთავარ ნაწილს. ის 2012 წელს ჩამოყალიბდა 12 მასწავლებლის ინიცირებით იმისათვის, რომ შეენარჩუნებინათ მასწავლებლები კოლეჯში და შეეთავაზებინათ მათთვის სივრცე საინტერესო, ინსპირაციული და პროდუქტიული განვითარებისთვის, დახელოვნებულიყვნენ და დაეხვეწათ საკუთარი პროფესიული უნარები და ცოდნა. კლუბი ორგანიზებას უკეთებს არაოფიციალურ შეკრებებს, სხვადასხვა სოციალურ აქტივობებს, ტრენინგებს და სემინარებს, ასევე, სამუშაო და საინფორმაციო შეხვედრებს. ამგვარად, მასწავლებლები ჩართულები არიან უწყვეტ კარიერულ და პროფესიულ განვითარებაში, რომელსაც თავის მხრივ დადებითი გავლენა აქვს სწავლების შედეგებზე და ამცირებს მასწავლებლების გადინებას კოლეჯიდან. ელექტრონული სასწავლო კურსის შემუშავება „საინფორმაციო ტექნოლოგიების" ზოგად მოდულში შემუშავდა პირველი ფართო მასშტაბიანი ელექტრონული კურსი „საინფორმაციო ტექნოლოგიების" მოდულური სასწავლო კურსის ბაზაზე, რომელიც წარმოადგენს სავალდებულო მოდულს ყველა სპეციალობაზე. კურსი აიტვირთა საქართველოს ტექნიკური უნივერსიტეტის სერვერზე (http:tvet.gtu.ge) და ის ხელმისაწვდომია ყველა კოლეჯისთვის. კურსს აქვს ორი დონის დაშვება: სტუდენტებისთვის და მასწავლებლებისთვის. პროექტის ინოვაციურობა მდგომარეობს იმაში, რომ შემუშავდა ვებ-ტექნოლოგიაზე დაფუძნებული სიმულატორი, რომლის გამოყენება სტუდენტებს შეუძლიათ სხვადასხვა დავალებების შესასრულებლად. კურსი მოიცავს თვით-შეფასების ტესტებს. ამ ტესტების საშუალებით სტუდენტებს შეუძლიათ განსაზღვრონ, მზად არიან თუ არა ისინი ფინალური გამოცდისთვის. დისტანციური რეგისტრაცია და უფასო რესურსები ხელს უწყობს ელექტრონული კურსის ხელმისაწვდომობას სხვადასხვა სოციალური ჯგუფებისთვის. პროფესიულ კოლეჯებს შეუძლიათ დაარეგისტრირონ სტუდენტები მთიანი რეგიონებიდან, მარტოხელა დედები და სხვა სოციალური ჯგუფების წარმომადგენლები, რომლებიც ვერ ახერხებენ ლექციებზე დასწრებას. სსიპ - ქალაქ ქუთაისის No33 საჯარო სკოლა სოციალური მეწარმეობა საჯარო სკოლებში პროექტის ფარგლებში, სკოლის მოსწავლეები აღიჭურვენ ისეთი უნარ-ჩვევებით, რომელმაც გააუმჯობესა მათი დასაქმების შესაძლებლობა და კონკურენტუნარიანობა. რეგიონში მოთხოვნადი პროფესიების შესწავლისა და სტუდენტების ინტერესებზე დაყრდნობით, განისაზღვრა შემდეგი პროფესიები: მკერავი, დურგალი, სოკოს შემგროვებელი, კომპიუტერის ოპერატორი და ავეჯის დიზაინერი. სკოლის სახელოსნოს ბაზაზე ჩამოყალიბდა სოციალური საწარმო, სადაც სტუდენტები იძენენ უნარებს კონკრეტულ სპეციალობებში. არაფორმალური განათლების პროგრამის შემუშავება სამუშაოზე დაფუძნებული სწავლების ფორმატში პროექტის ფარგლებში, დაიხვეწა საქართველოს დამსაქმებელთა ასოციაციის არაფორმალური განათლების პროგრამა, რომელიც სამუშაოზე დაფუძნებული სწავლების მიდგომით უმუშევრობის შემცირებას ემსახურება, შემდეგი მექანიზმების გამოყენებით: წევრ კომპანიებში ადამიანური რესურსების მენეჯმენტის მოქნილი მექანიზმის ჩამოყალიბება; ახალი ეკონომიკური შესაძლებლობების შექმნა პროექტის ბენეფიციარებისთვის; ბიზნესის და მოქალაქეების ჩართულობის გაზრდა ფორმალური და არაფორმალური განათლების სისტემაში და საზოგადოებაში პროფესიული განათლების პოპულარიზაცია. შემოთავაზებული მოდელი, რომელიც გულისხმობს ახალგაზრდების მოკლე ვადიანი დასაქმებიდან გრძელ ვადიან დასაქმებაზე გადასვლას, ასოციაციის წევრ კომპანიაში, სს „მინაში" გამოიცადა.


76fa საქართველოს პარლამენტის ილია ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკის ისტორია საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკის ისტორია 1846 წლიდან იღებს სათავეს, როდესაც თბილისში მთავარმართებლის კანცელარიის ბიბლიოთეკის ბაზაზე დაარსდა "ტფილისის საჯარო ბიბლიოთეკა". საჯარო ბიბლიოთეკის გახსნით ასრულდა იმდროინდელი ქართული საზოგადოების ოცნება, თბილისში შექმნილიყო ისეთი ბიბლიოთეკა, რომელიც ხელმისაწვდომი იქნებოდა მოსახლეობის ყველა ფენისათვის. ქართული საზოგადოების მხარდაჭერას ამ საქმეში ადასტურებს ის ფაქტიც, რომ 1848 წელს ახლად დაარსებულ საჯარო ბიბლიოთეკას გადაეცა 1842 წელს დიმიტრი ყიფიანის ინიციატივით თბილისში გახსნილი "კერძო საამხანაგო ბიბლიოთეკის" ფონდი. საჯარო ბიბლიოთეკის დაკომპლექტების საქმე დაევალა მეფისნაცვლის კანცელარიის მოხელეს, გავრილ ტოკარევს და გადაწყდა, რომ ბიბლიოთეკა დაკომპლექტებულიყო წმინდა კავკასიოლოგიური ლიტერატურით. ამ საქმეში მას დიდი დახმარება გაუწია საქართველოში მყოფმა ფრანგმა მოგზაურმა დიუბუა დე მონპერემ. 1859 წლისათვის საჯარო ბიბლიოთეკის ფონდი შედგებოდა 13.260 ტომისაგან 19 ენაზე. ფონდების გაზრდასთან ერთად კანცელარიის შენობა აღარ აკმაყოფილებდა ბიბლიოთეკის მოთხოვნილებებს და საჭირო გახდა ბიბლიოთეკის შენობის აშენება. 1847 წელს მთავარმართებელმა მიხაილ ვორონცოვმა თხოვნით მიმართა ცნობილ ქართველ პოეტსა და საზოგადო მოღვაწეს, ვახტანგ ორბელიანს, თავისი სახსრებით აეგო საჯარო ბიბლიოთეკისათვის შენობა, რასაც ვახტანგ ორბელიანი დაეთანხმა და 1851 წელს ერთსართულიანი შენობა ალექსანდრეს ბაღში საჯარო ბიბლიოთეკას გადაეცა. 1850 წელს მიხაილ ვორონცოვმა ბიბლიოთეკარად მოიწვია მოსკოვში არსებული რუმიანცევის მუზეუმის წამყვანი თანამშრომელი ლუდვიგ დე სან-ტომა, რომელმაც რამდენიმე თვე იმუშავა და შემდეგჯანმრთელობის გაუარესების გამო სამუშაო ადგილი თავის შვილს გადაულოცა, რომელიც 1857 წლამდე ხელმძღვანელობდა ბიბლიოთეკას. 1852 წლის ივნისიდან მიხაილ ვორონცოვის განკარგულებით დაევალა საცენზურო კომიტეტს, რათა კავკასიის ფარგლებში დაბეჭდილი ყველა გამოცემის ორი ეგზემპლარი, როგორც სავალდებულო ცალი, გადასცემოდა საჯარო ბიბლიოთეკას.ვორონცოვის განკარგულებით 1852 წლამდე წიგნით სარგებლობისათვის ბიბლიოთეკა ღია იყო დილის 10 საათიდან 4 საათამდე, 1852 წლიდან კი დღის პირველი საათიდან დაბინდებამდე. 1868 წელს კავკასიის მეფისნაცვლის გამგებლობაში არსებული დაწესებულებების რეორგანიზაციის შედეგად თბილისის საჯარო ბიბლიოთეკა და კავკასიის მუზეუმი მმართველობის ერთ სისტემაში გაერთიანდა და ეწოდა "კავკასიის მუზეუმი და ტფილისის საჯარო ბიბლიოთეკა". 1869 წელს დაიწყო ბიბლიოთეკის ახალი შენობის მშენებლობა კავკასიის მუზეუმიდან 60-იოდე მეტრის დაშორებით. 1871 წელს ბიბლიოთეკა ახალ შენობაში გადავიდა. კავკასიის მუზეუმის და ტფილისის საჯარო ბიბლიოთეკის ლეგენდარული დირექტორის, გუსტავ რადეს გარდაცვალების შემდეგ ბიბლიოთეკის დაკომპლექტების და, საერთოდ, ფუნქციონირების საქმე აირია. 1913 წლის 3 დეკემბერს ტფილისის საჯარო ბიბლიოთეკა კავკასიის მუზეუმის სამეცნიერო ბიბლიოთეკად გარდაიქმნა და მთლიანად შეერწყა კავკასიის მუზეუმს. 1914 წელს კავკასიის მუზეუმის ახალი შენობის მშენებლობის გამო ბიბლიოთეკა დაიხურა, ფონდები კი ყუთებში ჩაალაგეს და 10 წელი სარდაფებში ინახებოდა. 1923 წლის 30 მაისს სახალხო კომისართა საბჭოს დადგენილებით დაარსდა საქართველოს სახელმწიფო საჯარო ბიბლიოთეკა ტფილისის საჯარო ბიბლიოთეკისა და 1918 წელს დაარსებული პარლამენტის ბიბლიოთეკის ბაზაზე. ექვემდებარებოდა საქართველოს სსრ განათლების სახალხო კომისარიატს, 1953 წლიდან ახლად შექმნილ კულტურის სამინისტროს, ხოლო 1996 წლიდან საქართველოს პარლამენტის დაქვემდებარებაშია. 1923 წლიდან არარეგულარულად, ხოლო 1926 წლიდან რეგურალურად იღებდა საბჭოთა კავშირის ბეჭდური პროდუქციის აუცილებელ უფასო ეგზემპლარს საბჭოთა კავშირის ხალხთა ენებზე, 1950 წლიდან მხოლოდ რუსულ, უკრაინულ, სომხურ, აზერბაიჯანულ და ევროპულ ენებზე, 1923 წლიდან ბიბლიოთეკა რეგულარულად კომპლექტდებოდა საქართველოს ბეჭდური პროდუქციის აუცილებელ უფასო ეგზემპლარით (2 ერთეული). 1929 წელს ბიბლიოთეკას გადაეცა ყოფილი სათავადაზნაურო ბანკის შენობის ნაწილი (დღეს I კორპ.) 1931 წელს სამკითხველო დარბაზები გაიხსნა მკითხველთათვის. 1937 წელს ბიბლიოთეკას გადაეცა 1880-1927 წლებში მოქმედი ქართველთა შორის წერა-კითხვის გამავრცელებელი საზოგადოების ბიბლიოთეკის წიგნადი ფონდი, რომელმაც შეავსო საჯარო ბიბლიოთეკის ფონდი და გახადა იგი ეროვნული ნაბეჭდი ერთეულის ყველაზე სრულყოფილი კოლექციის მფლობელად. 1939 წელს დასრულდა ბიბლიოთეკის წიგნადი ფონდების გენერალური სისტემატური და ანბანური კატალოგების შედგენა. ბიბლიოთეკა 1957 წლიდან აწარმოებს საერთაშორისო წიგნთგაცვლას. 1953 წელს ბიბლიოთეკას გადაეცა მიმდებარე შენობა (დღეს II კორპუსი), ხოლო 1987 წელს იმავე ქუჩაზე არსებული გამორჩეული არქიტექტურის მქონე ყოფილი სააქციო ბანკის შენობა (დღეს III კორპუსი). 1971 წელს დაიწყო ბიბლიოთეკის წიგნთსაცავის კორპუსის მშენებლობა (დამთავრდა 1977 წელს). 1989 წელს ბიბლიოთეკამ შეიძინა პერსონალური კომპიუტერი, 1990 წლიდან დაიწყო ელექტრონული კატალოგის წარმოება. 2001 წელს შეიქმნა ბიბლიოთეკის ერთიანი კომპიუტერული ქსელი. 1955 წლიდან 1990 წლამდე სახელმწიფო რესპუბლიკური ბიბლიოთეკის სახელწოდებით ფუნქციონირებდა. 1990 წელს ეწოდა საქართველოს ეროვნული ბიბლიოთეკის სახელი, საქართველოს პრეზიდენტის 1996 წლის 25 დეკემბრის ბრძანებულებით გადავიდა საქართველოს პარლამენტის დაქვემდებარებაში და ეწოდება "საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა". 2000 წლიდან ბიბლიოთეკა ილია ჭავჭავაძის სახელობისაა. 2006 წელს საქართველოს პარლამენტის ეროვნულ ბიბლიოთეკას გადაეცა სულხან-საბა ორბელიანის სახელობის საქართველოს სახელმწიფო წიგნის პალატის შენობა ეროვნული ბიბლიოგრაფიის ფონდით. 2012 წელს ბიბლიოთეკას გადაეცა ავლაბრის არალეგალური სტამბა-მუზეუმის შენობა, ხოლო 2014 წელს - შენობა-ნაგებობა ქ. ქუთაისში, ბიბლიოთეკის წიგნადი ფონდისთვის დამატებითი საცავის მოსაწყობად. საქართველოს პარლამენტის ეროვნული ბიბლიოთეკა საბიბლიოთეკო ასოციაციების საერთაშორისო ფედერაციის (IFLA ) წევრია 1991 წლიდან. ლიტერატურა: საქართველოს პარლამენტის ილია ჭავჭავაძის სახელობის ეროვნული ბიბლიოთეკა, თბ., 2018 იხილეთ ასევე ბიბლიოთეკის შენობების არქიტექტურა ბიბლიოთეკის დირექტორები და ორგანიზაციის დასახელება წლების მიხედვით


პირველი ვიცე-პრემიერი, ეკონომიკისა და მდგრადი განვითარების მინისტრი დიმიტრი ქუმსიშვილი სამუშაო ვიზიტით ბელარუსის რესპუბლიკას ეწვია. ვიზიტის ფარგლებში, დაგეგმილია პირველი ვიცე-პრემიერის დიმიტრი ქუმსიშვილის შეხვედრა ბელარუსის პრემიერ-მინისტრ ანდრეი კობიაკოვთან. გარდა ამისა, პირველი ვიცე-პრემიერი დიმიტრი ქუმსიშვილი ბელარუსის რესპუბლიკის პრემიერ-მინისტრის მოადგილე მიხაილ რუსისთან ერთად მონაწილეობას მიიღებს საქართველო-ბელარუსის მთავრობათაშორისი ეკონომიკური კომისიის სხდომის მუშაობაში, რომლის დასრულების შემდეგაც სხდომის პროტოკოლს მოეწერება ხელი. ასევე დაგეგმილია დიმიტრი ქუმსიშვილისა და ბელარუსის პრემიერ-მინისტრის მოადგილის მიხაილ რუსის ერთობლივი ბრიფინგი ბელარუსის მედიისთვის. ვიზიტის ფარგლებში, საქართველოს პირველი ვიცე-პრემიერი აგრეთვე გამართავს შეხვედრებს ბელარუსის საგანგებო სიტუაციათა სამინისტროს სამოქალაქო თავდაცვის უნივერსიტეტში, კომპანიაში „მინსკ კრისტალი“, ჩინურ-ბელარუსულ ინდუსტრიულ პარკში „Beлиkий KaMeHb“, აგროგაერთიანება „ოზერნეცკი-აგრო“ და აგროტურისტული კომპლექსი „თეთრი ლოსი“. ვიზიტის ფარგლებში დაგეგმილია ბელარუსის საგანგებო სიტუაციათა მინისტრის ვლადიმერ ვაშჩენკოსა და ბელარუსელი მაშველების დაჯილდოება ბორჯომის ხანძრის სალიკვიდაციო სამუშაოების დროს გაწეული დახმარებისთვის, რომელშიც მონაწილეობას მიიღებს პირველი ვიცე-პრემიერი დიმიტრი ქუმსიშვილი. საქართველოში პირველი ვიცე-პრემიერი დიმიტრი ქუმსიშვილი 1 თებერვალს დაბრუნდება.


text: ლოთარინგია, იგივე ლორენი (, ) — რეგიონი ჩრდილო-აღმოსავლეთ საფრანგეთში, მდინარეების მაასისა და მოზელის ზემო დინებაში. შედგება 4 დეპარტამენტისაგან: მიორტი და მოზელი, მიოზი, მოზელი, ვოგეზი. ფართობი – 23,6 ათასი. მოსახლეობა – 2,3 მლნ. ქალაქები: მეცი, ნანსი, ტიონვილი. ისტორია ძველად ლოთარინგიის ტერიტორიაზე კელტები ცხოვრობდნენ. ძვ. წ. I საუკუნეში რომაელებმა დაიპყრეს. ძვ. წ. V საუკუნეში ფრანკთა სამეფოს შემადგენლობაში შევიდა. 855 წელს ფრანკთა იმპერატორმა ლოთარ I-მა ეს ტერიტორია თავის ვაჟს, ლოთარს უბოძა (ამ დროიდან მომდინარეობს სახელწოდება „ლოთარინგია“). ლოთარინგია 1766 წლამდე გერმანელი ერის საღვთო რომის იმპერიის ნაწილი იყო,რის შემდეგაც საფრანგეთმა დაიპყრო ეს მიწა. 1871 წელს პრუსიამ საფრანგეთთან ომის მოგების შემდეგ ისევ შეიერთა ლოთარინგია. პირველი მსოფლიო ომის დამთავრების შემდეგ ლოთარინგია ვერსალის ხელშეკრულების თანახმად საფრანგეთს გადაეცა, რომლის შემდეგ დაიწყო ამ რეგიონში მცხოვრები გერმანელების უფლებების შეზღუდვა, მათ გერმანული ენის სწავლის უფლება სკოლაში არ ჰქონიათ. მე–2 მსოფლიო ომისას გერმანიამ ისევ დაიკავა ლოთარინგია და ელზასი. გერმანიის მარცხის შემდეგ ლოთარინგია ისევ საფრანგეთის შემადგენლობაში შევიდა. მოსახლეობა დღეს ლოთარინგიის რეგიონში 2 350 000 ადამიანი ცხოვრობს. რეგიონის სამხრეთი, დასავლეთი და ცენტრალური ნაწილი ფრანგულენოვანია, ჩრდილო–აღმოსავლეთი კი გერმანული, სადაც მოსახლეობა, განსაკუთრებით ხანშიშესულები, გერმანულად საუბრობენ. რესურსები ინტერნეტში ლოთარინგიის საბჭო ლოთარინგიის ეროვნული პარკი საფრანგეთის რეგიონები


source: CulturaX

text: გენერალი და ლეიტენანტი - ავტორი:ირაკლი პატარაია მისამართი: საქართველო და მსოფლიო საზოგადოება გენერალი და ლეიტენანტი გენერალი და ლეიტენანტი ინგლისელი გენერალი და მისი თანმხლები ახალგაზრდა ლეიტენანტი ჩასხდნენ მატარებელში. მათ პირისპირ ისხდნენ სიმპათიური გოგონა და მოხუცებული დამა, მისი ბებია. გარკვეული ხნის შემდეგ მატარებელი შევიდა გრძელ ტუნელში, ჩამოწვა სრული სიბნელე. უეცრად, გაისმა კოცნის ხმა, მას მოჰყვა ხმამაღალი სილის გაწნა. გოგონამ გაიფიქრა: "რა კარგია რომ ამ სიმპათიურმა ლეიტენანტმა მაკოცა და რა საწყენია რომ ბებიამ მას სილა გააწნა!" ბებიამ გაიფიქრა: "ეს ახალგაზრდა თავხედი საკოცნელად რომ იწეოდა აბა რა ეგონა, ყოჩაღ ჩემი გოგო, რომ არ დაიბენი და საკადრისი პასუხიც გაეცი". გენერალმა გაიფიქრა: "ჩემი ადიუტანტი ყოჩაღი ბიჭუნაა, გაბედა გოგონას კოცნა, მაგრამ სილა რატომღაც მე მომხვდა". და მხოლოდ ახალგაზრდა ლეიტენანტმა იცოდა, რა მოხდა სინამდვილეში. როდესაც მატარებელი ტუნელში შევიდა, მან მაშინათვე გამოიყენა ორი შესაძლებლობა - ეკოცნა სიმპათიური გოგონასთვის და სილა გაეწნა გენერლისათვის!


სიახლეები – Optimals – ბრენდები | Oriflame Cosmetics 35 პროდუქტები დასაბანი ქაფი Optimals Even Out (ოფთიმელს ივენ აუთ) ტონიკი Optimals Even Out (ოფთიმელს ივენ აუთ) სახის ტონიკი ნორმალური და კომბინირებული კანისთვის Optimals Hydra Radiance (ოფთიმალს ჰიდრა რადიანს) ანტიასაკობრივი გამწმენდი რძე Optimals Age Revive (ოფთიმალს ეიჯ რივაივ) ანტიასაკობრივი ტონიკი Optimals Age Revive (ოფთიმალს ეიჯ რივაივ) მსუბუქი ტონიკი მშრალი და მგრძნობიარე კანისთვის Optimals Hydra (ოფთიმალს ჰიდრა) ნაჩვენებია 12 პროდუქტი 35-დან


მიხეილ სააკაშვილი: ჩვენი ამოცანაა საქართველოს ხელისუფლებაში დაბრუნება | qronika.ge მთავარი პოლიტიკა მიხეილ სააკაშვილი: ჩვენი ამოცანაა საქართველოს ხელისუფლებაში დაბრუნება საქართველოს მესამე პრეზიდენტი, მიხეილ სააკაშვილი თანაგუნდელებს, ”ერთიანი ნაციონალური მოძრაობის” წევრებს მიმართავს. ვიდეო მიმართვაში მიხეილ სააკაშვილი საპრეზიდენტო კანდიდატის შერჩევაზე საუბრობს და პარტიის წევრებს სთავაზობს ის ყველა პოლიტიკურ ძალასთან ერთად, რომელიც მისი თქმით, არ გაყიდულა, პრაიმერის გზით შეარჩიოს. მისივე თქმით წინასაარჩევნო კამპანიაში უნდა ჩაერთოს ახალი ხალხი და განსაკუთრებით ახალგაზრდები. საქართველოს მესამე პრეზიდენტის განცხადებით მაშინ როდესაც „ნაციონალური მოძრაობა“ არ გაიყიდა და არ განადგურდა, როგორც ეს ბიძინა ივანიშვილს სურდა, ახლა ამ ძალამ უნდა დაუბრუნოს საზოგადოებას საქართველო. „ჩვენი ძალა არ გაიყიდა და მიუხედავად უზარმაზარი წნეხისა და ეს იყო სანუკვარი ოცნება ივანიშვილის და მისი ჩრდილოელი პატრონების ჩვენი განადგურების, არ განადგურდა და გადარჩა. ახლა ჩვენ უნდა დავუბრუნოთ ქართველ ხალხს საქართველო და უკვე მეორედ შევასრულოთ ქართველი ხალხის და საქართველოს გადამრჩენის ძირითადი ფუნქცია,“-განაცხადა მიხეილ სააკაშვილმა.


იჯარით გასაცემი ფართი არის კარგ, დამაკმაყოფილებელ მდგომარეობაში....


წმინდა აბოს ტაძრის არქიტექტორმა რევაზ ჯანაშიამ გვითხრა: ტაძრის სამხრეთი ნაწილი კლდეზეა მიბრჯნილი. მიწისქვეშა სამუშაოებისას მცირე ზომის გამოქვაბულს მივაკვლიეთ. შესაძლოა, ეს ის დილეგი ყოფილიყო, სადაც წმინდანის ნაწილები დაწვეს. ის ადგილი, სადაც ადრე ნიშა იყო, პატარა თაღით გადავხურეთ, ის შევინარჩუნეთ და დასავლეთ კარიბჭეში განვათავსეთ. იქვე იქნება აბო თბილელის მოზაიკური ხატი. ტაძარი შიგნიდან და გარედანაც შეულესავია. ნიჩბისის ქვით აშენებული ტაძრის კანკელი მწვანე ტუფისაა. პატრიარქის კურთხევით, ტაძარს დაბალი ზომის კანკელი ამშვენებს. ტაძარი მართლაც პატარაა, სულ 20-22 კვადრატული მეტრის, დაახლოებით 40-50 კაცს იტევს. პატრიარქის კურთხევით, წმინდა აბოს ტაძართან მამათა მონასტერია დაფუძნებული.