text: 18 იანვარი — გრიგორიანული კალენდრის მე-18 დღე. წლის ბოლომდე დარჩენილია 347 დღე (ნაკიან წელში - 348). დღის მოვლენები 1535 : ფრანსისკო პისარომ პერუს დედაქალაქი ლიმა დააარსა. 1778 : ჯეიმზ კუკმა ჰავაის კუნძულები აღმოაჩინა და „სენდვიჩის კუნძულები“ დაარქვა. 1861 : ჩეჩნეთის ტერიტორიაზე, სოფელ შალის მახლობლად, რამდენიმე ასეული შეუიარაღებელი და მშვიდობიანი ადამიანი მათი მოძღვრის, ქუნტა-ჰაჯის რუსული ტყვეობიდან განთავისუფლებას ითხოვდა. მათ რუსეთის საიმპერატორო ჯარი იარაღით გაუსწორდა და გაჟლიტა, ამ მოვლენას ეწოდება შალის ჟლეტა, ან შალის საქმე. 1861 : ჯორჯია კონფედერაციას უერთდება. 1871 : შეიქმნა გერმანიის იმპერია. 1871 : ვილჰელმ I ხდება გერმანიის პირველი იმპერატორი. 1896 : რენტგენის მანქანა პირველად იქნა სახალხოდ გამოფენილ. 1919 : პირველი მსოფლიო ომი : პარიზის მშვიდობის კონფერენცია გაიხსნა ვერსალში, საფრანგეთი. 1919 : ბენტლი მოტორსი დაფუძნდა. 1939 : ლუი არმსტრონგი წერს ალბომს „ჯიპერს კრიპერს“ (Jeepers Creepers). 1943 : მეორე მსოფლიო ომი — სსრკ საინფორმაციო სააგენტომ ვერმახტის მიერ ლენინგრადის ალყა მოხსნილად გამოაცხადა. 1943 : ვარშავის გეტოს ებრაელების პირველი აჯანყება ნაცისტების წინააღმდეგ. 1944 : მეტროპოლიტენის ოპერის სახლი ნიუ-იორკში პირველად მართავს ჯაზის კონცერტს ლუი არმსტრონგის, ბენი გუდმანის, ლაიონელ ჰემპტონის, არტი შოუს, როი ელდრიჯის და ჯეკ ტიგარდენის შესრულებით. 1945 : სსრკ წითელმა არმიამ ნაცისტებისგან ბუდაპეშტის გეტო გაათავისუფლა. 1995 : სამხრეთ საფრანგეთში ვალონ-პონ-დარკთან აღმოჩენილ იქნა მღვიმეთა ქსელი, რომელშიც 20 000 წლის კედლის მხატვრობა და ტვიფრები დაფიქსირდა. 2009 : რუსეთისა და უკრაინის პრემიერ-მინისტრები მოსკოვში უკრაინისთვის გაზის მიწოდების განახლებაზე შეთანხმდნენ. 2011 : აშშ-ის პოლიტოკოსი სარჯენთ შრაივერი, მშვიდობის კორპუსის პირველი დირექტორი, გარდაიცვალა 95 წლის ასაკში. 2022 : სომხეთის პრეზიდენტი არმენ სარქისიანი თანამდებობიდან გადადგა. ევროპარლამენტის პრეზიდენტად რობერტა მეცოლა აირჩიეს. ამ დღეს დაბადებულნი 1689 : შარლ ლუი დე მონტესკიე — ფრანგი ფილოსოფოსი. 1834 : იოაკიმ III — კონსტანტინოპოლის მართლმადიდებელი ეკლესიის მეთაური. 1842 : ლევ ლოპატინსკი — უკრაინელი პედაგოგი, ლინგვისტი, ფილოლოგი 1849 : ედმუნდ ბარტონი — ავსტრალიელი მოსამართლე და პოლიტიკოსი. 1867 : რუბენ დარიო — ნიკარაგუელი მწერალი 1873 : მემედ აბაშიძე — ქართველი საზოგადო მოღვაწე, მწერალი, პუბლიცისტი. 1875 : ალექსი აბრიკოსოვი — საბჭოთა პათოლოგანატომი. 1882 : ალან ალექსანდრ მილნი — ინგლისელი მწერალი 1888 : ვაჰრამ ფაფაზიანი — სომეხი მსახიობი. 1904 : კერი გრანტი — ინგლისელი თეატრისა და ჰოლივუდის მსახიობი. 1904 : ნადეჟდა ცომაია — ქართველი ოპერის მომღერალი 1923 : ნიკოლოზ უმიკაშვილი — ქართველი ექიმი. 1925 : ჟილ დელეზი — ფრანგი ფილოსოფოსი. 1925 : ვიაჩესლავ სოლოვიოვი — რუსი ფეხბურთელი და მწვრთნელი 1931 : ჩონ დუ ჰვანი — სამხრეთ კორეის პრეზიდენტი 1980–1988 წლებში 1934 : რეიმონდ ბრიგზი — ინგლისელი ილუსტრატორი 1935 : პეტერ არბნორი — ალბანელი პოლიტიკოსი, დისიდენტი და უფლებათადამცველი. 1935 : დავით ჯავახიშვილი — ქართველი მწერალი. 1944 : ალექსანდერ ვან დერ ბელენი — ავსტრიელი ეკონომისტი და პოლიტიკოსი 1944 : პოლ კიტინგი — ავსტრალიის 24-ე პრემიერ-მინისტრი 1944 : ზურაბ ტყემალაძე — ქართველი პოლიტიკოსი 1948 : კლიფ თორბერნი — კანადელი ყოფილი პროფესიონალი სნუკერისტი. 1949 : ფილიპ სტარკი — ფრანგი დიზაინერი 1954: ალექსანდრე ანპილოგოვი — ქართველი ხელბურთელი. 1954 : ტედ დიბიასი — ამერიკელი პროფესიონალური რესლერი, მენეჯერი და სპორტული კომენტატორი 1955 : კევინ კოსტნერი — ამერიკელი მსახიობი 1960 : ვალერი გელაშვილი — ქართველი პოლიტიკოსი 1961 : მარკ მესიე — ნჰლ-ის კანადელი ყოფილი ჰოკეისტი. 1962 : თამარ გვერდწითელი — ქართველი, საბჭოთა და რუსეთის, ისრაელის მომღერალი 1964 : თამრიკო ჭოხონელიძე — ქართველი მომღერალი 1967 : ივან სამორანო — ჩილელი ფეხბურთელი. 1967 : გიორგი ვოლსკი — ქართველი პოლიტიკოსი. 1971 : პეპ გვარდიოლა — ესპანელი მწვრთნელი და ყოფილი ფეხბურთელი. 1971 : ჯონათან დეივისი — ნიუ-მეტალ ჯგუფ კორნის წამყვანი ვოკალისტი. 1978 : ბოგდან ლობონტი — რუმინელი ფეხბურთელი 1980 : რობერტ გრინი — ინგლისელი ფეხბურთელი 1981 : ანტე ტრაუე — გერმანელი მსახიობი. 1983 : ლევან დათუნაშვილი — ქართველი მორაგბე 1985 : რიკარდო მონტოლივო — იტალიელი ფეხბურთელი. 1986 : ლევან ბაკურაძე — ქართველი ფეხბურთელი 1986 : სენად ლულიჩი — ბოსნიელი ფეხბურთელი 1990 : ნაჩო (ფეხბურთელი) — ესპანელი ფეხბურთელი 1992 : გიორგი მჭედლიშვილი — ქართველი ფეხბურთელი 1993 : გიორგი კალანდია — ქართველი ფეხბურთელი 1996 : ზურაბ ქათამაძე — ქართველი ფეხბურთელი ამ დღეს გარდაცვლილნი ძვ. წ. 53 : პუბლიუს კლოდიუს პულჰერი — რომაელი პოლიტიკოსი. 1222 : გიორგი IV ლაშა — საქართველოს მეფე. 1862 : ტაილერი, ჯონ — აშშ-ს პრეზიდენტი. 1890 : ამადეუს I — ესპანეთის მეფე. 1936 : კიპლინგი, ჯოზეფ რადიარდ — ინგლისელი მწერალი. 2009 : გრიგორე ვიერუ — მოლდოველი მწერალი და პოეტი. 2016: მიშელ ტურნიე, ფრანგი მწერალი (დ. 1924). დღესასწაულები მართლმადიდებელი ეკლესია აღნიშნავს შემდეგი წმინდანების ხსენების დღეს: თეოპემპტი ნიკომიდიელი და თეონა მოგვყოფილი სინკლიტიკია ალექსანდრიელი ღირსი აპოლინარია გრიგოლ აკრიტელი ფოსტერი მეუდაბნოე და მინა მონაზონი მიქეა წინასწარმეტყველი რომან კარპენისელი იხილეთ აგრეთვე სხვა თვეები: 0118


არასოდეს გამოგიშვებდა ისე, რომ არ გეტრაპეზა. თავად სულ ოდნავ მოიციცქნიდა მჭადს და მოსვამდა ღვინოს, შენ კი სამ ჭიქას აუცილებლად დაგალევინებდა. გათქმევინებდა უფლის სადიდებელს, დაგალოცინებდა დედაეკლესიას ჩვენი უწმინდესი პატრიარქის წინამძღოლობით და სამშობლოს სადღეგრძელოსაც შეგასმევდა. წამოსვლისას, აუცილებლად გამოგატანდა პურსა და ღვინოს. თითქოს ნაზიარები მოდიოდი მისგან, განწმენდილი და იმედით სავსე...


პლუტარქე - რომულუსი ვანგოგენი | Vangogen Home / ლიტერატურა / პოლიტიკა / პლუტარქე - რომულუსი პლუტარქე - რომულუსი როგორც კი დააფუძნა ქალაქი, რომულუსმა უწინარეს ყოვლისა სამხედრო რაზმებად დაჰყო ყველა, ვინც ასაკით მომწიფებული იყო. ყოველ რაზმში შედიოდა სამი ათასი ქვეითი მეომარი და სამასი ცხენოსანი. ასეთ რაზმს ეწოდებოდა „ლეგიონი“, ვინაიდან მისი შედგენა არჩევით ხდებოდა. ჭეშმარიტებას მაინც ის უფრო უახლოვდება, ვისი აზრითაც რომულუსი სათავეში მდგომთა და უძლიერესთა მოვალეობად დაბეჩავებულებზე ზრუნვასა და მათ მფარველობას თვლიდა, ხოლო მფარველობაში მყოფთ ასწავლიდა, ძლიერთა წინაშე შიში კი არ ჰქონოდათ და მათთვის მიგებული პატივის გამო კი არ განაწყენებულიყვნენ, არამედ კეთილმოსურნეობით მოჰკიდებოდნენ, ჩაეთვალათ ისინი საკუთარ მშობლებად და ყოველთვის მამებად მოეხსენიებინათ. რომულუსმა კიდევ იმ ნიშნით გამიჯნა ძლიერნი მდაბიოთაგან, რომ პირველთ უწოდა პატრონები, რაც „მფარველთ“ აღნიშნავს, ხოლო მეორეთ დაარქვა კლიენტები, რაც, თავის მხრივ „ხელქვეითებს“ გამოხატავს. ამასთანავე, მათ ურთიერთობაში დაამკვიდრა საოცარი კეთილმოსურნეობა, რომელიც მომავალში დიდ უფლებათა და მოვალეობათა საფუძველი გახდა. რომის ზრდას არაფერი არ უწყობდა ისე ხელს, როგორც დამარცხებულთა შემოერთება და მათი ქალაქში დამკვიდრება. რომში არსებული ყველა ქანდაკება გამარჯვების ნიშნის მატარებელი რომულუსისა მას ქვეითად მომავალს წარმოგვიდგენს. რომაელებიც და საბინებიც უკვე ემზადებოდნენ ბრძოლა თავიდან დაეწყოთ, მაგრამ ყველა შეაჩერა შემზარავმა, ენით აღუწერელმა სანახაობამ. სხვადასხვა მხრიდან ანაზდეულად გამოჩნდნენ რომაელთა მიერ მოტაცებული ქალები (საბინები). თითქოს ღვთაებისგან შეგონებულნი, წივილ-კივილით და გოდებით გადავიდნენ გროვად დაყრილ იარაღსა და გვამებზე და ქმრებსა და მამებს მიაშურეს. ნაწილს თმა ჩამოეშალა და ყველაზე საალერსო სახელებით ხან საბინებს და ხან რომაელებს უხმობდა. ამან ორივე მებრძოლი მხარე გატეხა, ორივემ უკან დაიხია და მებრძოლ მწკრივთა შორის ქალებს ადგილი დაუთმეს. ქალების ქვითინი და ტირილი ყველგან აღწევდა. ღრმა სიბრალულის გრძნობას იწვევდა მათი სახე და კიდევ უფრო მეტად მათი სიტყვები, რომლებიც სამართლიანი და გულახდილი საყვედურებით იწყებოდა და ხვეწნა-მუდარით მთავრდებოდა. „განა, - ამბობდნენ ქალები, - რა საშინელება ჩავიდინეთ თქვენ წინაშე, ანდა რა დაგიშავებთ ისეთი, რომ ასე დავიტანჯეთ და ახლაც ასე ულმობლად ვიტანჯებით? ძალდატანებითა და უკანონოდ მოტაცებულნი იმათაგან, რომელთაც ახლა ვეკუთვნით, დიდი ხანია დაგვივიწყეს ჩვენმა ძმებმა, მამებმა და ნათესავებმა. ამ ვითარებამ შეგვაერთა საძაგელ მტრებთან ისეთი მტკიცე კავშირით, რომ იძულებულნი ვართ იმათ გამო, რომლებმაც ძალა იხმარეს და უკანონობა ჩაიდინეს, შიშით ვკანკალებდეთ, როცა ბრძოლად მიდიან და ვიტიროთ, როცა იღუპებიან. თქვენ არ მოხვედით შურის საძიებლად მოძალადეებზე, სანამ ჩვენ ჯერ კიდევ ქალწულები ვიყავით; ახლა კი მოსულხართ და ქმრებს ცოლებს ართმევთ, ბავშვებს კი დედებს! ჩვენისთანა უბედურთათვის ეგ დახმარება თქვენს წინანდელ გულგრილობასა და ღალატზე უფრო მწარეა. აი, როგორი სიყვარული გვერგო იმათგან, აი, როგორი სიბრალული დავიმსახურეთ თქვენგან! თუ თქვენ სხვა რაიმე მიზეზის გამო იბრძოდით, ამიერიდან უნდა შეწყვიტოთ ბრძოლა: თქვენ ხომ ჩვენი წყალობით პაპები და მოყვრები გახდით. მაგრამ თუ ეს ომი ჩვენი მიზეზით არის ამტყდარი, მაშინ წაგვიყვანეთ აქედან თქვენს სიძეებთან და შვილიშვილებთან ერთად; დაგვიბრუნეთ მამები და ახლობლები; ნუ წაგვართმევთ შვილებსა და ქმრებს; ნუ გადაგვაქცევთ კვლავ ტყვეებად!“ ამბობენ, ცეცხლის თაყვანის ცემაც პირველად რომულუსმა დააწესა და ქურუმებად დანიშნა ქალწულები, რომელთაც ვესტალებს ( ვესტა - ოჯახის კერის ქალღმერთი) ეძახიან. რომულუსმა რამდენიმე კანონიც გამოსცა. ამათგან მკაცრი ჩანს ის კანონი, რომელიც ცოლს უკრძალავს მიატოვოს ქმარი, ხოლო ქმარს უფლებას აძლევს გააძევოს ბავშვების მოწამლვაში, საკეტების შეცვლასა ან ღალატში შემჩნეული ცოლი. თუ ქმარი სხვა რაიმე მიზეზით განუტევებს ცოლს, კანონი უბრძანებს ქონების ნაწილი ქალს მისცეს, ნაწილი კი ცერერას (მიწათმოქმედების, მოსავლიანობის ქალღმერთი) მიუძღვნას. ვინც ცოლს გაყიდის, იგი მსხვერპლად უნდა შესწირონ საიქიოს ღმერთებს. საგულისხმოა, რომ მამისმკვლელობისათვის განკერძოებული სასჯელი რომულუსს არ დაუწესებია, მაგრამ კაცის ყოველგვარ მკვლელობას მამისმკვლელობად აღიარებდა, ვინაიდან პირველს საზიზღარ დანაშაულად თვლიდა, მეორეს კი გაუგონარ რამედ. მართლაც, დიდი ხნის განმავლობაში სავსებით სწორად მიიჩნევდნენ, რომ მამისმკვლელობისათვის სასჯელი არ იყო გათვალისწინებული. საქმე ისაა, რომ თითქმის ექვსასი წლის მანძილზე არავის არ ჩაუდენია რომში ასეთი დანაშაული. მამისმკვლელობა პირველად მოხდა ჰანიბალის ომის შემდეგ და, როგორც გადმოგვცემენ, ჩაიდინა ის ლუციუს ჰოსტიუსმა. სიქველის ღვთაებრიობის ხელაღებით სრული უარყოფა მკრეხელობა და სიმდაბლეა, მაგრამ დედამიწისა და ზეცის ერთმანეთში არევაც უგუნურებაა. ...სიქველით აღჭურვილი სული, ბუნებისა და ღვთაებრივი სამართლის შესაბამისად, თანდათან ამაღლდება ადამიანური საწყისიდან გმირთა საფეხურამდე, გმირული საწყისიდან კი დემონთა საფეხურამდე. და ბოლოს, თუ სრულიად განიწმინდება და გასპეტაკდება, ვით საიდუმლო ზიარებაში, და მთლად განიტვირთება მოკვდავი ბუნებისა და განცდათაგან, დემონური საწყისიდან ღმერთებამდე აღმაღლდება და მიაღწევს უმშვენიერესსა და უნეტარეს მიჯნას არა სახელმწიფოს დადგენილებით, არამედ ჭეშმარიტად გონების კანონების შესაბამისად. ამბობენ, რომულუსი ადამიანთა ხილვიდან გაქრა სიცოცხლის ორმოცდათოთხმეტი წლისა და მეფობის ოცდათვრამეტი წლის თავზეო. პლუტარქე - რჩეული ბიოგრაფიები გამომცემლობა „საბჭოთა საქართველო“, თბილისი 1975 წ.


ვანო მერაბიშვილმა შუბითიძეების ოჯახს 1000 ლარიანი ვაუჩერის მოხმარების წესი გააცნო საქართველოს პრემიერ-მინისტრი ვანო მერაბიშვილი რუსთავში მცხოვრებ შუბითიძეების ოჯახს ესტუმრა. პრემიერ-მინისტრმა ოჯახის წევრებს თავად გააცნო 1000 ლარიანი ვაუჩერის მოხმარების წესი, რომელიც ახალი სამთავრობო 4 წლიანი პროგრამის, "მეტი სარგებელი ხალხს", ფარგლებში 2013 წლის 1-ელი იანვრიდან თითოეულ ოჯახს გადაეცემა. მერაბიშვილის განცხადებით, ვაუჩერი, რომელიც მოსახლეობას დაურიგდება, ყველა მოქალაქეს შეეძლება სურვილისამებრ გამოიყენოს. მისი თქმით, ქვეყნის განვითარებისთვის აუცილებელია სოფლის მეურნეობის განვითარება და ქართული პროდუქტის უცხოეთში გატანა. internet.ge


უკრაინის ავტოკეფალიის მხარდასაჭერი წერილი საქართველოს ეკლესიის წმიდა სინოდს 0 have signed. Let’s get to 500! უკრაინის ავტოკეფალიის მხარდასაჭერი წერილი საქართველოს ეკლესიის წმიდა სინოდს უწმიდესო და უნეტარესო, ყოვლადუსამღვდელოესნო მეუფენო, საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელი ეკლესიის სულიერი შვილები გულისყურითა და სიფრთხილით ვადევნებთ თვალს უკრაინაში მიმდინარე საეკლესიო პროცესებს. კონსტანტინოპოლის მსოფლიო საპატრიარქოსა და მოსკოვის საპატრიარქოს შორის წარმოშობილი დავა, რომელიც უკრაინაში არსებული მართლმადიდებელი ეკლესიების გაერთიანების მცდელობით იყო განპირობებული, ხოლო შემდგომ უკრაინის ახალი მართლამდიდებელი ეკლესიის დაარსებითა და მისთვის მსოფლიო საპატრიარქოს მხრიდან ავტოკეფალიის ტომოსის გადაცემით დასრულდა, მსოფლიოს ყურადღების ცენტრში მოექცა. ჩვენთვის ცნობილია ის სირთულეებით სავსე გზა, რომელიც გაიარა საქართველოს სამოციქულო მართლმადიდებელმა ეკლესიამ სრულიად უკანონოდ და ძალადობრივად მიტაცებული ავტოკეფალიის პირობებში. გვახსოვს ის სიხარულიც, რომელიც ჩვენი წინაპრების მიერ ავტოკეფალიის აღდგენასა და კონსტანტინოპოლის საპატრიარქოს მიერ ტომოსის გადმოცემას მოყვა, მიუხედავად იმისა, რომ საქართველოს უძველესი ეკლესიის ავტოკეფალია არასდროს გამხდარა ეჭვის საგანი. ამ ისტორიული მეხსიერების ფონზე, ჩვენს მორალურ ვალდებულებად მივიჩნევთ უკრაინის ეკლესიისთვის მხარდაჭერის გამოცხადებას. ვეცნობით რა ყველა სიახლეს განვითარებული მოვლენების ირგვლივ, პასუხისმგებლობით ვეკიდებით მართლმადიდებელი აღმსარებლობის შეურყვნელად დამოწმებას. განვითარებული მოვლენები კი საზოგადოებას უფრო მეტი ინდიფერენტულობით განაწყობს რწმენისადმი. იმპერიალისტური მიზნები და პირველობისთვის ბრძოლა კი შესაძლოა, საფუძველი გახდეს მესამე ათასწლეულის გარიჟრაჟზე ახალი საეკლესიო განხეთქილებისა, მიუხედავად იმისა, რომ წარმოქმნილი დავა არადოქტრინალურ ხასიათს ატარებს. შესაბამისად, ამ საკითხისადმი ჩვენი ეკლესიის ღირსეულ და სამართლიან დამოკიდებულებად მივიჩნევთ საეკლესიო ერთობის შენარჩუნებისთვის სამართლიანობის ურყევ მხარდაჭერას, რაც კონკრეტულ შემთხვევაში, ობიქტური თუ სუბიექტური სირთულეების მიუხედავად, უკრაინის ახლადდაარსებული ეკლესიის ავტოკეფალიის ცნობითა და მათთან ევქარისტიულ ერთობაში შესვლით უნდა იქნეს დამოწმებული. საქართველოს მართლმადიდებელი ეკლესიის შვილები ვიმედოვნებთ, რომ ჩვენი ეკლესია არ შელახავს საკუთარი ავტოკეფალიის ისტორიას და დაამოწმებს ევქარისტიულ ერთობას უკრაინის ავტოკეფალურ მართლმადიდებელ ეკლესიასთან. გამომდინარე ზემოთქმულიდან, მოგმართავთ შვილობრივი თხოვნით, საკითხის სინოდალური განხილვის დროს ეკლესიის სამწყსოს აზრიც გაითვალისწინოთ. საქართველოს ეკლესიის წევრები Complete your signature 0 have signed. Let’s get to 500!


ფიზიკური კულტურა/სპორტი სტიპენდიები სასწავლო პროგრამები ვცვლი ჯანმრთელობა/პროფილაქტიკა ვიყიდი ვარ სპეციალისტი განათლება/სწავლება ტენდერები/გრანტები გავაჩუქებ ხელოვნება/კულტურა ვყიდი კონფერენციები/ღონისძიებები მომსახურება ვეძებ სპეციალისტს კურსები/ტრენინგები/სტაჟირება სხვა ტურიზმი/დასვენება/გართობა


source: wikipedia

text: ბელგია (; ; ), ოფიციალურად ბელგიის სამეფო — სახელმწიფო დასავლეთ ევროპაში. სამხრეთ-დასავლეთით ესაზღვრება საფრანგეთი (620 კმ), ჩრდილოეთით — ნიდერლანდები (450 კმ), აღმოსავლეთით გერმანია (167 კმ) და ლუქსემბურგი (148 კმ), ჩრდილო-დასავლეთით აკრავს ჩრდილოეთის ზღვა. სანაპირო ხაზის სიგრძეა 66 კმ. ბელგია მდებარეობს დასავლეთი ევროპის ბევრი ქვეყნის დამაკავშირებელი მნიშვნელოვანი სატრანსპორტო მაგისტრალების გზაჯვარედინზე. ფართობი 30,689 კმ2. ქვეყნის დედაქალაქი და უდიდესი ქალაქია ბრიუსელი. ოფიციალური ენებია: ნიდერლანდური, ფრანგული და გერმანული. ბელგია კონსტიტუციური საპარლამენტო მონარქიაა. ადმინისტრაციულ-ტერიტორიული მოწყობის ფორმა ფედერაციულია. ფულის ერთეულია ევრო. 2014 წლის აღწერის მონაცემებით ბელგიაში ცხოვრობდა 11,492,641 ადამიანი. ეროვნული შემადგენლობით ბელგიის მოსახლეობა 2 ძირითად ჯგუფად იყოფა: ფლამანდელები და ვალონები. ამ ორი ჯგუფის ტერიტორიული განსახლების საზღვარი გადის ბრიუსელის სამხრეთით. ბელგიის კონსტიტუცია სარწმუნოების თავისუფლების გარანტიას იძლევა. მოსახლეობის უმეტესობა კათოლიკეა, არიან აგრეთვე პროტესტანტები, იუდეველები და სხვა. ძველი წელთაღრიცხვის III საუკუნიდან ბელგიის ტერიტორია დასახლებული იყო ბელგების კელტური ტომებით. ქვეყნის სახელწოდება ბელგების სახელწოდებასთან არის დაკავშირებული. ძველი წელთაღრიცხვის 57 წელს რომაელებმა დაიპყრეს. III-V საუკუნეებში ბელგიის ტერიტორიაზე დასახლდნენ გერმანული ტომები — ფრანკები, ფრიზები და საქსები, რამაც გამოიწვია ჩრდილოეთ ბელგიის ადრინდელი ბელგურ-რომაული მოსახლეობის გაგერმანელება. V-IX საუკუნეებში ბელგიის ტერიტორია შედიოდა ფრანკთა სახელმწიფოს შემადგენლობაში. XIV საუკუნის დასასრულს ბელგიის თითქმის მთელი ტერიტორია ბურგუნდიის ჰერცოგთა გამგებლობაში მოექცა, ხოლო 1516 წელს ესპანეთს დაემორჩილა. 1795 წელს ბელგია საფრანგეთს შეუერთდა. შემდეგ, ვენის კონგრესის გადაწყვეტილებით ბელგია ნიდერლანდებს შეუერთდა. ლონდონის კონფერენციამ 1830-1831 წლებში ცნო ბელგიის სუვერენიტეტი და გამოაცხადა მისი სამუდამო ნეიტრალიტეტი. პირველი მსოფლიო ომის დასაწყისში გერმანიამ დაარღვია ბელგიის ნეიტრალიტეტი და თავისი ჯარებით დაიკავა მისი ტერიტორია. 1940 წლის 10 მაისს გერმანიის ფაშისტურმა არმიამ კვლავ დაარღვია ბელგიის ნეიტრალიტეტი. ბელგიის მთავრობა ლონდონში წავიდა. ბელგია არის ევროპის კავშირის, გაეროსა და ჩრდილოატლანტიკური ხელშეკრულების ორგანიზაციის წევრი ქვეყანა. 1944 წლის 5 სექტემბერს შეიქმნა ეკონომიკური კავშირი ბენილუქსი, რომელიც არის შემოკლებული სახელწოდება ბელგიის, ნიდერლანდისა და ლუქსემბურგისა. ბელგიის დედაქალაქ ბრიუსელში განლაგებულია ევროპის კავშირის შტაბ-ბინა, აგრეთვე ნატოს ოფისი და ბენილუქსის ქვეყნების სეკრეტარიატი. ისტორია ბელგიის სამეფო დამოუკიდებელი გახდა 1830 წელს. მსოფლიო ომების დროს იყო გერმანიის აგრესიის ობიექტი. 1945 წლიდან ევროპული თანამშრომლობის (ბენილუქსი, ევროპის საბჭო, ნატო, ევროპის კავშირი) ცენტრია. 1980 წელს - შეიქმნა მმართველობის რეგიონული სტრუქტურები ფლანდრიის, ვალონიისა და ბრიუსელისათვის. 1992 წელს გამოცხადდა, რომ შემოღებული იქნებოდა ფედერაციული სისტემა. 1994 წელს მიღებულ იქნა ახალი კონსტიტუცია. გეოგრაფია ქვეყანა დასავლეთ ევროპაში, ევროკავშირის წევრი. მას საზღვრები აქვს: საფრანგეთთან - 620 კმ., გერმანიასთან - 167 კმ., ლუქსემბურგთან - 148 კმ., ნიდერლანდებთან - 450 კმ. ბელგიის ფართობი შეადგენს 30 528 კმ2-ს. ის მდებარეობს 49°30 - 51°30 ჩრდილოეთ განედებსა და 2°33 - 6°24 აღმოსავლეთ გრძედებს შორის. ბელგიის სანაპირო ზოლი ჩრდილოეთის ზღვასთან ძირითადად წარმოადგენს ქვიშის დიუნებსა და პოლდერებს. ბელგიის ტერიტორიის უდიდესი ნაწილი წარმოადგენს ტყიან გორაკებს რომელიც დაღარულია ხევებით და კლდოვანი კანიონებით. ქვეყნის აღმოსავლეთ ნაწილში, გერმანიის საზღვართან ახლოს არის მაღალი ჭაობის პლატო, სადაც მდებარეობს ქვეყნის უმაღლესი წერტილი ბოტრანჟი. მისი სიმაღლე შეადგენს 694 მ-ს. ბელგიის უდიდესი მდინარეებია - შელდა 207 (ბელგიაში, სულ 370) და მეზი 183 (ბელგიაში, სულ 933). უდიდესი ტბა - ო-დერი; კლიმატი - ოკეანური. ბუნებრივი რესურსები - ქვანახშირი, ბუნებრივი აირი. კლიმატი კიოპების კლასიფიკაციის მიხედვით, ბელგია ხასიათდება ოკეანური კლიმატით; ჩრდილო-დასავლეთ ევროპის დიდი ნაწილის მსგავსად, ბელგიაშიც თითოეულ სეზონში ნალექების დიდი ოდენობა მოდის. საშუალოდ —3 გრადუს ტემპერატურით, იანვარი ყველაზე ცივი თვეა, ხოლო ყველაზე თბილი თვე, საშუალოდ 18 გრადუსით, ივლისია. საშუალო ნალექების რაოდენობა თებერვალი-აპრილის პერიოდში 54 მმ-ია, ხოლო ივლისში - 78 მმ. 2000-2006 წლებში საშუალო ყოველდღიური ტემპერატურა 7-14 გრადუსებს შორის მერყეობს, ხოლო ყოველთვიური ნალექების რაოდენობა დაახლოებით 74 მმ-ის ტოლია. პროვინციები ბელგიის ტერიტორია დაყოფილია სამ რეგიონად, რომელთაგან ორი, ფლამანდრიის რეგიონი და ვალონსის რეგიონი, თავის მხრივ, პროვინციებად არის დაყოფილი; მესამე რეგიონი, დედაქალაქ ბრიუსელის რეგიონი, არც პროვინციაა და არც პროვინციის ნაწილი. სახელმწიფო პოლიტიკური სისტემა - კონსტიტუციური მონარქიის ქვეშ მყოფი ფედერალური საპარლამენტო დემოკრატია. სახელმწიფოს მეთაური - სამეფოს მმართველია საქს-კობურგ-გოთას დინასტია. ბელგიის მეფეები: 1831 - ლეოპოლდ I, 1865 - ლეოპოლდ II, 1900 - ალბერტ I, 1934 - ლეოპოლდ III, 1951 - ბოდუენ I, 1993 წლიდან - ალბერტ II (ALBERT II). მთავრობის მეთაური - პრემიერ-მინისტრი (შარლ მიშელი, 2014) საკანონმდებლო ორგანო - ორპალატიანი პარლამენტი, შედგება წარმომადგენელთა პალატისა (150 წევრი) და სენატისაგან (71 წევრი). ადმინისტრაციული დაყოფა. 1989 წლიდან ქვეყანა ფედერაციულ სახელმწიფოდ გარდაიქმნა, რომელიც 3 სუბიექტისაგან (ფრ. regions, ნიდ. gewesten) შედგება: ბრიუსელი, ვალონია და ფლანდრია. რეგიონები თავის მხრივ პროვინციებად (ფრ. province, ნიდ. provincie) იყოფიან. დემოგრაფია 2020 წლის 1 იანვრის მდგომარეობით, ბელგიის მთლიანი მოსახლეობა (რეგისტრირებული მოქალაქეები) შეადგენდა 11,492,641-ს. 2019 წლის იანვრის მდგომარეობით ბელგიის მოსახლეობის სიმჭიდროვეა 376/კმ2, რაც მას მსოფლიოში 22-ე ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ქვეყნად და ევროპაში მე-6 ყველაზე მჭიდროდ დასახლებულ ქვეყნად აქცევს. ყველაზე ნაკლებად დასახლებული პროვინციაა ანტვერპენის პროვინცია, ხოლო ყველაზე მჭირდოდ დასახლებული - ლუქსემბურგის პროვინცია. 2019 წლის მონაცემებით, ფლანდრიის მოსახლეობა შეადგენდა 6,589,069-ს (მთლიანი მოსახლეობის 57.6%); მის ყველაზე ხალხმრავალ ადგილებს მიეკუთვნება: ანტვერპენი (523,248), გენტი (260,341) და ბრიუგე (118,284). ვალონიის მოსახლეობა ტოლია 3,633,795-ს (მთლიანი მოსახლეობის 31.8%); ყველაზე ხალხმრავალი ქალაქებია: შარლერუა (201,816), ლიეჟი (197,355) და ნამური (110,939). ქვეყნის დედაქალაქ ბრიუსელში ცხოვრობს 1,208,542 ადამიანი, რომლებიც განაწილებულში არიან 19 მუნიციპალიტეტში (მათგან 3 მუნიციპალიტეტში მოსახლეობა 100,000-ს აღემატება). 2017 წლის მონაცემებით, ბელგიაში შობადობის მაჩვენებელი იყო 1.64 ბავშვი/ქალზე, რაც 1873 წლის მაჩვენებელთან (4.87 ბავშვი/ქალზე) მნიშვნელოვნად დაბალია. ქვეყანას, საშოალოდ 41.5 წლით, მსოფლიოში ერთ-ერთი ყველაზე ხნიერი საზოგადოება ჰყავს. მიგრაცია 2007 წლის მონაცემებით, მოსახლეობის დაახლოებით 92%-ს ჰქონდა ბელგიის მოქალაქეობა, ხოლო 6% წარმოადგენდნენ ევროკავშირის წევრი სხვადასხვა ქვეყნის მოქალაქეები. სხვა ქვეყნის მოქალაქეების შორის იყვნენ: იტალიელები (171,918), ფრანგები (125,061), გერმანელები (116,970), მაროკოელები (80,579), პორტუგალიელები (43,509), ესპანელები (42,765), თურქები (39,419) და გერმანელები (37,621). 2007 წელს ბელგიაში 1,38 მილიონი უცხო ქვეყნის მოქალაქე ცხოვრობდა, რაც მთლიანი მოსახლეობის 12.9% -ს შეადგენს. აქედან 685,000 (6.4%) დაიბადა ევროკავშირის გარეთ, ხოლო 695,000 (6,5%) დაიბადა ევროკავშირის სხვა წევრ სახელმწიფოში. 2012 წლის დასაწყისში უცხოური წარმოვავლობის ხალხი და მათი შთამომავლები წარმოადგენდნენ მთლიანი მოსახლეობის დაახლოებით 25%-ს, ანუ 2.8 მილიონ ახალ ბელგიელს. ამ ახალ ბელგიელთაგან 1,200,000 ევროპული წარმოშობისაა და 1,350,000 არადასავლური ქვეყნებიდან (მათი უმეტესობა მაროკოდან, თურქეთიდან და კონგოს დემოკრატიული რესპუბლიკიდან). 1984 წლიდან, ბელგიის მოქალაქეობის შესახებ კანონის შეცვლის შემდეგ, 1.3 მილიონზე მეტმა მიგრანტმა მიიღო ბელგიის მოქალაქეობა. ემიგრანტთა და მათი შთამომავლების უდიდესი ჯგუფს წარმოადგენენ მაროკოელები. ქვეყნის მოქალაქე გახდა თურქული წარმოშობის მოსახლეობის 89.2%, ასევე მაროკოული მოსახლეობის 88.4%, იტალიელების 75.4%, ფრანგების 56.2% და ჰოლანდიელების 47.8%. ენა ბელგიას გააჩნია სამი ოფიციალური ენა: ნიდერლანდური, ფრანგული და გერმანული. აგრეთვე ვხვდებით არაოფიციალურ უმცირესობათა ენებს. იმის გათვალისწინებით, რომ აღწერა არ ტარდება, არ არსებობს ოფიციალური სტატისტიკური მონაცემები ბელგიის სამი ოფიციალური ენისა ან მათი დიალექტების განაწილებასთან ან გამოყენებასთან დაკავშირებით. თუმცა, სხვადასხვა კრიტერიუმებით, მათ შორის, მშობლების ენის (ენების), განათლების, სტატუსების გათვალისწინებით, შესაძლებელია დაახლოებითი ციფრების დაწერა. სავარაუდოდ, ბელგიის მოსახლეობის 60%-სთვის მშობლიური ენა ნიდერლანდურია (ხშირად ფლამანდურად მოიხსენიებენ), ხოლო მოსახლეობის 40%-სთვის - ფრანგული. ფრანგულად-მოსაუბრე ბელგიელებს ხშირად უწოდებენ ვალონებს. ნიდერლანდურ ენაზე მოსაუბრეთა საერთო რიცხვი არის დაახლოებით 6.23 მილიონი, რომლებიც კონცენტრირებულნი არიან ქვეყნის ჩრდილოეთ ნაწილში; ხოლო ფრანგულ ენაზე მოსაუბრეების რაოდენობა ვალონიაში არის დაახლოებით 3.32 მილიონი; აგრეთვე, ფრანგულენოვან მოსახლეობას (~870,000) ვხვდებით დედაქალაქ ბრიუსელის რეგიონში. გერმანულ-ენაზე მოლაპარაკე საზოგადოება შედგება 73,000 ადამიანისგან (უმეტესად ვალონიის რეგიონის აღმოსავლეთ ნაწილში); აქედან დაახლოებით 10,000 წარმოშობით გერმანელია, ხოლო 60,000 - ბელგიელი, რომელიც გერმანულად საუბრობს. რელიგია ბელგია უმეტესწილად სეკულარული ქვეყანაა: მისი კონსტიტუცია ითვალისწინებს რელიგიის თავისუფლებას და მთავრობა პრაქტიკულად პატივს სცემს ამ უფლებას. ალბერტ I-ისა და ბოდუენის მეფობის დროს ბელგიის სამეფო ოჯახს ღრმადმორწმუნე კათოლიკეების რეპუტაცია ჰქონდა. ტრადიციულად, ბელგიის მოსახლეობის დიდი ნაწილის ძირითადი სარწმუნოება კათოლიციზმია; განსაკუთრებული რელიგიურობით გამოირჩევიან ფლანდრიელები. მიუხედავად ამისა, 2009 წლის მონაცემებით, კვირას ტაძარში მოსახლეობის მხოლოდ 5% დადიოდა (3% ბრიუსელში, 5.4% ფლანდრიაში). 1998 წელთან შედარებით, 2009 წელს საკვირაო ეკლესიის დამსწრეთა რაოდენობა თითქმის განახევრებული იყო (1998 წელს ესწრებოდა მთლიანი მოსახლეობის 11%). მიუხედავად ეკლესიაში დასწრეთა რაოდენობის კლებისა, კათოლიკური თვითმყოფადობა ბელგიის კულტურის მნიშვნელოვან ნაწილად რჩება. ევრობარომეტრის 2010 წლის გამოკითვაში, ბელგიის მოქალაქეების 37%-მა უპასუხა, რომ თვლის, ღმერთი არსებობს. 31%-მა უპასუხა, რომ თვლიან, არსებობს რაიმე სახის სული ან მაცოცხლებეი-ძალა. 27%-მა უპასუხა, რომ მათ არ სჯერათ რაიმე სახის სულის, ღმერთის ან სიცოცხლის ძალის არსებობის. ხოლო 5%-მა გამოკითვაში მონაწილეობაზე თავი შეიკავა. ევრობარომეტრის 2015 წლის მონაცემებით, ბელგიის მთლიანი მოსახლეობის 60.7% მიჰყვებოდა ქრისტიანობას, მათ შორის, ყველაზე ხალხმრავალი (52.9%) მიმდინარეობა იყო რომაული კათოლიციზმი. პროტესტანტები 2.1%-ს შეადგენდნენ, ხოლო მართლმადიდებლები მთლიანობაში - 1.6%-ს. არარელიგიური მოსახლეობის წილი იყო 32.0%, რომელიც ათეისტებად და აგნოსტიკებად იყოფა. დანარჩენი მოსახლეობის 5%-ს წარმოადგენდნენ მაჰმადიანები, ხოლო სხვა, შედარებით მცირე რელიგიურ ჯგუფებს მიეკუთვნებოდა მოსახლეობის 2.1%. 2012 წელს ჩატარებულმა იმავე გამოკითხვამ დაადგინა, რომ ქრისტიანობას ბელგიაში ყველაზე მეტი მიმდევარი ჰყავდა - მოსახლეობის 65%. სიმბოლურად და მატერიალურად, რომის კათოლიკური ეკლესია ხელსაყრელ მდგომარეობაში რჩება. ბელგია ოფიციალურად ცნობს სამ რელიგიას: ქრისტიანობას (კათოლიკე, პროტესტანტიზმი, მართლმადიდებლური ეკლესიები და ანგლიკანიზმი), ისლამსა და იუდაიზმს. 2000-იანი წლების დასაწყისში ბელგიაში დაახლოებით 42000 ებრაელი ცხოვრობდა. 2008 წლის აღწერამ დადგინდა, რომ ბელგიის მოსახლეობის დაახლოებით 6% (628.751 ადამიანი) მუსლიმია. მუსულმანები წარმოადგენენ ბრიუსელის მოსახლეობის 23,6%-ს, ვალონიას - 4.9%-ს და ფლანდრიას - 5.1%-ს. ბელგიის მუსლიმთა უმეტესი ნაწილი ცხოვრობს დიდ ქალაქებში, მაგალითად, ანტვერპენიანტვერპენში, ბრიუსელსა და შარლერუაში. ემიგრანტთა ყველაზე დიდ ჯგუფს ბელგიაში წარმოადგენენ მაროკოელები 400,000 ადამიანით. 220,000 წევრით თუქრები ქმნიან ეთნიკურად მესამე, ხოლო რელიგიურად მეორე ყველაზე დიდ ჯგუფს ბელგიაში. განათლება განათლება სავალდებულოა 6-დან 18 წლამდე ასაკის ბელგიელებისთვის. 2002 წელს ეკონომიკური თანამშრომლობისა და განვითარების ორგანიზაციის წევრ ქვეყნებს შორის, ბელგიას ჰქონდა მესამე უმაღლესი წილი 18-დან 21 წლამდე ასაკის მოზარდებში (42%), რომლებმაც სწავლა სკოლისშემდგომ სასწავლო დაწესებულებებში (მესამე დონის სასწავლებლებში) განაგრძეს. მიუხედავად იმისა, რომ ზრდასრული მოსახლეობის 99%-მა წერა-კითხვა იცის, ფუნქციონალური გაუნათლებლობის (შედის წერის, კითვხის და სხვა ყველდღიური უნარების უცოდინრობა) გამო შეშფოთება იზრდება. სტუდენტთა საერთაშორისო შეფასების პროგრამა (PISA), რომელსაც კოორდინირებას OECD უწევს, ამჟამად ბელგიის განათლებას მსოფლიოში მე-19 საუკეთესოდ ასახელებს, რაც მნიშვნელოვნად აღემატება OECD-ის საშუალო მაჩვენებელს. ეკონომიკა ბელგია მაღალგანვითარებული ინდუსტრიული ქვეყანაა, ე.ე.პ. მოცულობით (272 მლრდ $) მსოფლიოში მე-20 ადგილი უკავია. ე.ე.პ. სტრუქტურა (%) - სოფლის მეურნეობა - 1, მრეწველობა - 26, მომსახურება - 73; ე.ე.პ. (1 სულზე) - 26.730 $. უდიდესი კომპანიები - სოსიეტე ჟენერალი, ბრიუსელ-ლამბერი, კობერა, ელექტრორაი, ბელგაკომი, ფორტისი, ინტერბრიუ. ექსპორტი - რკინა, ფოლადი, საფეიქრო ნაწარმი, ნავთობქიმიკატები, პლასტმასი. ბიუჯეტი - 113 400 მლნ $. ვალუტა - ევრო (EUR); 2002 წლამდე ბელგიური ფრანკი. ტურიზმი სპორტი 1970-იანი წლების შემდეგ, სპორტული კლუბები და ფედერაციები ენის მიხედვით ცალ-ცალკე, ერთმანეთისგან დამოუკიდებლად ფუნქციონირებენ. ბელგიის ორივე ნაწილში ყველაზე პოპულარული სპორტის სახეობაა ფეხბურთი; აგრეთვე პოპულარულ სპორტის სახეობებს მიეკუთვნება: ველორბოლა, ჩოგბურთი, ცურვა, ძიუდო და კალათბურთი. გარდა საფრანგეთისა, ბელგიის წარმომადგენლებს ყველაზე მეტჯერ აქვთ მოგებული ველომრბოლელთა ჩემპიონატი სახელად ტურ-დე-ფრანსი. აგრეთვე, ბელგიის სახელით მოასპარეზეებს, ყველაზე მეტჯერ აქვთ მოგებული „UCI-როდ მსოფლიო ჩემპიონატი“. 2012 წლის მოსლფლიო ჩემპიონია ფილიპ გილბერტი. კიდევ ერთი ცნობილი ბელგიელი ველომრბოლებია ტომ ბუნენი. ხუთჯერ მოგებული ტურ-დე-ფრანსითა და მრავალი სხვა მიღწევით, ბელგიელი ველომრბოლელი ედი მერკსი ყველა დროის ერთ-ერთ საუკეთესო ველომრბოლელად მიიჩნევა. ბელგიამ უმასპინძლა 1972 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატს; აგრეთვე ნიდერლანდებთან ერთად უმასპინძლა 2000 წლის ევროპის საფეხბურთო ჩემპიონატს. ბელგიის ეროვნული საფეხბურთო ნაკრები ფიფას მსოფლიო რეიტინგში 2015 წლის ნოემბერში პირველ ადგილს იკავებდდა. მემკვიდრეობა ბრიუსელი — ცენტრალური მოედნის გოტიკური არქიტექტურა, სამეფო სასახლე (XV ს.), ქალაქგარეთ მდებარეობს ვატერლოოს ბრძოლის მემორიალი; ანტვერპენი - ბელგიის სამეფო მუზეუმი მსოფლიოში საუკეთესო რუბენსის ნახატების კოლექციით; ძველი ქალაქის ანსამბლი, „ალმასის კვარტალი“, ტაძარი (XIV ს.); ბრიუგე - შუასაუკუნეების არქიტექტურის ქალაქი-მუზეუმი; ლიეჟი - წმ. პავლეს ეკლესია (X ს.). ცნობილი ბელგიელები მწერლები – მორის მეტერლინკი, შარლ დე კოსტერი, ჟორჟ სიმენონი, ემილ ვერჰარნი; მხატვრები – პიტერ ბრეიგელი, რუბენსი, ანტონ ვან დეიკი, იან ვან ეიკი, ჟერარ დავიდი, ერჟე, პეიო, მორისი; მეცნიერი – გერჰარდ მერკატორი; მსახიობები – ჟან-კლოდ ვან დამი; შემსრულებლები – ჟაკ ბრელი, Vaya Con Dios, ლარა ფაბიანი, Enthroned, Hooverphonic, Technotronic, Front 242, 2 Unlimited, Stromae სპორტსმენები – ედი მერქსი (ველოსპორტი), ჯეკი იქსი (ავტორბოლა), ედენ აზარი (ფეხბურთი) მარუან ფელაინი (ფეხბურთი) ლიტერატურა [Also editions [1913], London, ; (1921) D. Unwin and Co., New York also published (1921) as Belgium from the Roman invasion to the present day, The Story of the nations, 67, T. Fisher Unwin, London, ] Facsimile reprint of a 1902 edition by the author, London Facsimile reprint of a 1909 edition by the author, London რესურსები ინტერნეტში Belgium at UCB Libraries GovPubs Belgium information from the United States Department of State Portals to the World from the United States Library of Congress Belgium profile from the BBC News FAO Country Profiles: Belgium Statistical Profile of Belgium at the Association of Religion Data Archives Key Development Forecasts for Belgium from International Futures Official Site of the Belgian Tourist Office in the Americas and GlobeScope სქოლიო ევროპის ქვეყნები ფრანგულენოვანი ქვეყნები კონსტიტუციური მონარქიები სამეფოები ევროკავშირის წევრი სახელმწიფოები ნატოს წევრი სახელმწიფოები გაეროს წევრი სახელმწიფოები


text: გეოგრაფია ( < ) — საბუნებისმეტყველო და საზოგადოებრივ მეცნიერებათა ერთიანი კომპლექსი, რომელიც შეისწავლის დედამიწის გეოგრაფიული გარსის განვითარების კანონზომიერებებს, სტრუქტურას, ბუნებრივ და სოციალურ-ეკონომიკურ სისტემათა ფუნქციონირებასა და ურთიერთკავშირს, რომელიც ამუშავებს რაციონალურ ბუნებათსარგებლობის პრინციპებს, საზოგადოების ოპტიმალურ ტერიტორიულ ორგანიზაციასა და ეკოლოგიურად მდგრადი ცხოველმოქმედი გარემოს ფორმირებას. შეისწავლის დედამიწაზე არსებული ობიექტებისა და სისტემების ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების სივრცით-დროით ასპექტებს. გეოგრაფიის შესწავლის ზოგადი ობიექტი შეიძლება იყოს ნებისმიერი მოვლენა, პროცესი და სისტემა, რომელსაც გააჩნია ან შეიძლება პოტენციურად გააჩნდეს სივრცითი სტრუქტურა. საბუნებისმეტყველო და საზოგადოებრივ გეოგრაფიულ დისციპლინათა გაერთიანება მეცნიერებათა ერთ სისტემაში განპირობებულია მათი საკვლევი ობიექტების მჭიდრო კავშირითა და მეცნიერების ამოცანათა ერთობით. გეოგრაფიის მთავარი მიზანია საზოგადოების გონივრული ტერიტორიული ორგანიზაციისა და ბუნებათსარგებლობის საშუალებების გამოკვლევა, საზოგადოების ეკოლოგიურად უსაფრთხო განვითარების სტრატეგიის ფუნდამენტის შექმნა. გეოგრაფიული კვლევის მნიშვნელოვანი ობიექტია ადამიანის და ბუნების ურთიერთგავლენა, გეოგრაფიული გარემოს კომპონენტების განაწილებისა და ურთიერგავლენის კანონები ლოკალურ, რეგიონულ, ეროვნულ, კონტინენტურ, ოკეანურ და გლობალურ დონეებზე. გეოგრაფიის როგორც მეცნიერების შესწავლის ზოგადი ობიექტია გეოგრაფიული გარსი, ანუ ლანდშაფტური გარსი, რომელშიც ერთმანეთს ეხებიან და ურთიერთქმედებენ ლითოსფერო, ჰიდროსფერო, ატმოსფერო და ბიოსფერო. გეოგრაფიული გარსის განვითარება იცვლება დროსა და სივრცეში. დროში ცვალებადობა არის რიტმულიც და ურიტმოც, შესაბამისად, პერიოდული და ეპიზოდური. სივრცეში განვითარების უთანაბრობა გამოიხატება, უწინარეს ყოვლისა, ჰორიზონტალური და ვერტიკალური ზონალურობით. გეოგრაფიაში გამოიყოფა ორი ძირითადი მიმართულება: ფიზიკური გეოგრაფია და საზოგადოებრივი გეოგრაფია. ფიზიკური გეოგრაფია შეისწავლის დედამიწის ზედაპირის ბუნებას, არკვევს ბუნებრივი პროცესებისა და მოვლენების მიზეზებსა და მათი განვითარების კანონზომიერებებს; საზოგადოებრივი გეოგრაფია გეოგრაფიულ მეცნიერებათა სისტემის ნაწილია, რომელიც შეისწავლის დედამიწაზე არსებული ანთროპოგენური ობიექტებისა და სისტემების ორგანიზაციისა და ფუნქციონირების სივრცით-დროით ასპექტებს. მისი შესწავლის ზოგად ობიექტს შეიძლება წარმოადგენდეს ნებისმიერი საზოგადოებრივი მოვლენა, პროცესი და სისტემა, რომელსაც გააჩნია ან შეიძლება პოტენციურად გააჩნდეს სივრცითი სტრუქტურა. განსაკუთრებულ ადგილს იკავებს კარტოგრაფია — მეცნიერება ობიექტური სინამდვილის საგნებისა და მოვლენების კონკრეტული სივრცის და მისი დროის მიხედვით ცვალებადობის შესახებ. წარსულში გეოგრაფია აღწერითი ხისიათისა იყო, ამჟამად მისი ძირითადი ამოცანაა დედამიწის ბუნების, მოსახლეობისა და მეურნეობის შესწავლა. ეტიმოლოგია და საგანი ტერმინი გეოგრაფია ბერძნული წარმოშობისაა და სიტყვასიტყვით „დედამიწის აღწერას“ ნიშნავს: geo (γη) – „მიწა“, graphein (γραφειν) – „აღწერა“. კაცობრიობის უდიდესი და უმნიშვნელოვანესი დარგია, რომელიც უპირველეს ყოვლისა მიზნად ისახავს დედამიწის მთელი გეოგრაფიული (ლანდშაფტური) გარსის კომპლექსურ შესწავლას, მის აგებულებასა და მნიშვნელობას. ამავდროულად, გეოგრაფიული ანუ ლანდშაფტური გარსის განვითარება იცვლება დროსა და სივრცეში. გეოგრაფია ზუსტი საბუნებისმეტყველო მეცნიერებაა. მისი მთავარი ნაწილია ფიზიკური გეოგრაფია, რომელიც აღწერს დედამიწის გეოგრაფიულ გარსსა და მის სტრუქტურულ ნაწილებს. ფიზიკური-გეოგრაფიის მთავარი ამოცანაა მთელი დედამიწის ზედაპირის ბუნების შესწავლა და აღწერა, ბუნებრივი პროცესებისა და მისი მოვლენების გარკვევა. გეოგრაფიის ისტორია ანტიკური პერიოდი (ძვ. წ. VI ს. - ახ. წ. III ს.) გეოგრაფია კაცობრიობის ერთ-ერთი უძველესი დარგია. მრავალსაუკუნოვანი ისტორიის მანძილზე მრავალგზის შეიცვალა გეოგრაფიის ამოცანები და შინაარსი. თავდაპირველად გეოგრაფიას აღწერითი ხასიათი ჰქონდა, XIX საუკუნეში კი მეცნიერებად ჩამოყალიბდა. უნდა აღინიშნოს, რომ ელემენტარული გეოგრაფიული წარმოდგენა იმდოინდელ ყველა საზოგადოებას გააჩნდა. აღნიშნული წარმოდგენები გამოიხატება ადგილობრივ გეოგრაფიულ ტერმინებში; მაგალითად ტერმინები „ტბა“ ან „ტყე“ გამოხატავდა როგორც ამა თუ იმ ადგილის მდებარეობას და სხვ. აქედან გამომდინარე შეგვიძლია ვივარაუდოთ რომ იმ დროს საზოგადოებას საკმოდ ფართო ცოდნა ჰქონდა ამა თუ იმ მონაკვეთის ტერიტორიის გეოგრაფიულ მდებარეობაზე. თუმცა სისტემატიური გეოგრაფიული აზრი ჩამოყალიბდა მხოლოდ ძველ ბერძენ ნატურფილოსოფიურ ცოდნაში. სისტემატიური ცოდნა ჩაისახა ძველ ბერძენთა მიერ შექმნილ მილეტის, პითაგორისა და სხვა სკოლებში, სადაც განიხილებოდა ბუნების მთლიანობისა და სხვა საკითხები. მაინც ძველად, წარსულში მცირე რაოდენობით მოხერხდა გეოგრაფიული ცოდნის შეგროვება. მაგრამ უნდა ითქვას, რომ იმ დროს ჩაისახა თანამედროვე გეოგრაფიის არაერთი დარგის საფუძველი. თავდაპირველად ჩამოყალიბდა ქვეყანათმცოდნეობა, რადგან საზოგადოებას უფრო აინტერესებდა თავის სივრცითი გარემოს გარკვევა. ქვეყანათმცოდნეობას როგორც საბუნებისმეტყველო მიმდინარეობას მხოლოდ აღწერითი ხასიათი ჰქონდა. ძველ ბერძნულ წყაროებში პირველი ქვეყანათმცოდნეების დანიშნულება იყო სანაპიროებისა და ხმელეთის აღწერა და ასევე დედამიწის მოვლა. ჰეკატეოს მილეტელმა (დაახლ. ძვ.წ. 549/546-დაახლ.ძვ.წ. 480) პირველმა დაიწყო ლიბიის (აფრიკა) გამოყოფა. ანუ იმ დროს უკვე ხდებოდა იმდროინდელი დედამიწის ზედაპირის ბუნებრივად დანაწევრება. ერთ-ერთი ისტორიკოს გეოგრაფი აღნიშნავდა რომ, ჰეკატეოსის შრომებში შეინიშნებოდა კლიმატის, ფაუნისა და ფლორის მიმართ სამეცნიერო ინტერესი. აქედან გამომდინარე ეს იყო პირველი შრომა საერთო გეოგრაფიის თემატიკაზე. ამასთანავე ჰეკატეოს მილეტელმა პირველმა შეადგინა ხმელეთის დასახლებული ნაწილის კარტოგრაფიული გამოსახულება. უძველესი გეოგრაფიული თხზულება, რომელმაც ჩვენამდე თითქმის მთლიანად მოაღწია არის ჰეროდოტეს ცნობილი ნაშრომი. ჰეროდოტე (დაახლ. ძვ.წ. 485-დაახლ.ძვ.წ. 424) დიდი ისტორიკოსი და ქვეყანათმომლახველი იყო, რომელმაც არაერთ იმ დროს ცნობილ ქვეყანასა და ქალაქებში იმოგზაურა და საბოლოოდ აღწერა ნანახი. მიუხედავად არაგეოგრაფიული სახელწოდებისა, მისი თხზულება წარმოადგენს გეოგრაფიული ხასიათის აღწერას, რომელშიც ქვეყანათმცოდნეობასთან ერთად გაშუქებულია ეთნოგრაფიული მასალაც. ამასთან ერთად ჰეროდოტემ გამოიჩინა ინტერესი ისტორიული გეოგრაფიისადმიც. ანტიკური გეოგრაფიული ცოდნა დაგვირგვინებულია სტრაბონის მიერ დაწერილ შრომაში „გეოგრაფია 17 წიგნად“. სტრაბონის აღნიშნული შრომა წარმოადგენს ქვეყანათმცოდნეობითი შინაარსის ნაწარმოებს. მისი ნაშრომის მოცულობის დაახლ. 83% დაყრდნობილია ქვეყნების რეგიონალურ დახასიათებაზე, კერძოდ ბუნებრივი, ეთნიკური და პოლიტიკური პრინციპებით. სტრაბონმა ტავრის მთიანი სისტემის მიხედვით შემოგვთავაზა აზიის ორ ნაწილად დაყოფა. იგი წერდა რომ, საჭიროა ოიკუმენეს დაყოფა წრეებად, რათა მეცნიერებს შეეძლოთ ფაუნის, ფლორისა და კლიმატის ცვლილებების ჩვენება. იმ დროს სტრაბონს განსაკუთრებით ბიზანტიელები აფასებდნენ, რომლებიც მას გეოგრაფს უწოდებდნენ. გეოგრაფიის მეორე მიმდინარეობა, რომელიც ანტიკურ პერიოდში ჩაისახა იყო მიწათმცოდნეობა (ზოგადდედამიწისმცოდნეობა), რომლის ჩარჩოებში განიხილებოდა დედამიწის ფორმა, სარტყლები, ხმელეთისა და წყლის ურთიერთკავშირი და ასევე მრავალი ბუნებრივი მოვლენის მიზეზი. ამ მიმართულების პირველშემქმნელი იყო თალეს მილეტელი (ძვ.წ. 624-547). იგი იყო იმდროინდელი მთელი ფილოსოფიისა და ზოგადად მეცნიერების პირველშემქმნელი. თალესმა ბუნების მოვლენების ახსნა სცადა მატერიალისტურ საფუძველზე. მან სამყაროს არსად ანუ მრავალფეროვან მოვლენათა და საგანთა პირველსაწყისად წყალი მიიჩნია. მისი აზრით, ყველაფერი წყლისაგან წარმოიქმნება და წყალად გარდაიქმნება. თალესი ბუნებას გასულიერებულად წარმოიდგენდა. ამასთანავე თალესს დედამიწა წარმოედგინა, როგორც კუნძულები, რომელიც მისი აზრით დიდ მსოფლიო ოკეანეში დატივტივებდა. შედეგად მისმა ნააზრევმა შემდგომში საფუძველი ჩაუყარა დედამიწის სფეროების იდეის საქმეს. იგი ჰილოძოისტი იყო. აღსანიშნავია, ასევე პარმენიდე ელეელი (დაახლ. ძვ.წ. 540 ან 520- 450), რომელმაც წამოწია იდეა დედამიწის ბირთვისებური ფორმის შესახებ. პარმენიდეს იდეის საფუძველზე ძველმა ბერძენმა მეცნიერმა ევდოქსე კნიდოსელმა (დაახლ. ძვ.წ. 408 - 355) საფუძველი ჩაუყარა კლიმატური სარტყლების იდეას. მანვე შემოიტანა ცნება „ჰორიზონტი“. ევდოქსე კნიდოსელმა პირველად დადგინა დედამიწის სითბური სარტყლები. ძველ საბერძნეთში უდიდესი გავლენა მეცნიერებაზე მოახდინა არისტოტელემ (ძვ.წ. 384-ძვ.წ.322), რომელმაც შექმნა გეოსფეროების იდეა. არისტოტელე მეცნიერებაში ფაქტებით ლაპარაკობდა. მასვე ეკუთვნის იდეა ერთიანი ოკეანის შესახებ. ცდილობდა აეხსნა მიწისძვრის მოვლენა. თითოეულ მოვლენის გარკვევისას ფაქტებს ეყრდნობოდა. ასევე განავითარა ევდოქსეს იდეები. არისტოტელე თამამად შეიძლება ითქვას რომ იყო ზოგადდედამიწისმცოდნეობის ფუძემდებელი. განსაკუთრებით აღსანიშნავია მისი „მეტეოროლოგიკა“, რომელშიც გაშუქებულია არაერთი აქტუალური გეოგრაფიული საკითხი, მ.შ. აღწერს მრავალ გეოგრაფიულ ერთეულს. გეოგრაფიულ ისტორიაში განსაკუთრებულ ადგილს ყოველთვის იკავებდა რუკები. პირველი გეოგრაფიული რუკა შეადგინა თალესის მოწაფემ, მილეტის სკოლის წარმომადგენელმა ანაქსიმანდრემ (ძვ.წ. 610-546), რომელიც თვლიდა რომ დედამიწა არის სამყაროს უძრავი ცენტრი. იგი ამასთანავე კოსმოსის გეოცენტრული მოდელის შემქნელია. ძველად ყველა ხალხს ჰქონდა დაახლოებით რუკის მსგავსი ჩანახაზები, თუმცა ეს რუკები მეცნიერულ საფუძველს მოკლებული იყო. რუკა რომ გამოიხატოს როგორც რეალობის სწორი ამსახველი დოკუმენტი, იგი აუცილებლად უნდა ეყრდნობოდეს მათემატიკურ მეთოდებს. გეოგრაფიაში მათემატიკურ-კარტოგრაფიული მიმდინარეობის პირველშემქმნელია ერატოსთენე კირენელი (ძვ.წ. 276-194), რომელიც გეოგრაფიაში მეთემატიკის საფუძვლების ფუძემდებელია. ერატოსთენემ პირველმა გაზომა დედამიწის მერიდიანის სიგრძე. მათემატიკურ-გეოგრაფიულ მიმდინარეობაში დიდი წვლილი შეიტანა ჰიპარქემ (დაახლ. ძვ.წ. 180/190-ძვ.წ. 125), რომელიც ასტრონომიის ერთ-ერთი ფუძემდებელი იყო. შემოიღო გეოგრაფიული კოორდინატები „განედი“ და „გრძედი“. ჰიპარქემ განავითარა კარტოგრაფიის სტერეოგრაფიული და ორთოგრაფიული პროექციები. იგი უძველესი ასტრონომიული და გეოდეზიური ხელსაწყოს - ასტროლაბის შემქმნელია. მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე პოსეიდონიოსის (135-51 ძვ.წ.) გაზომვები. პოსეიდონიოსი არისტოტელეს საწინააღმდეგოდ აღნიშნავდა, რომ ეკვატორული სარტყელი შესაძლოა დასახლებული ყოფილიყო. კარტოგრაფიული აზროვნების უდიდეს მწვერვალს წარმოადგენს კლავდიოს პტოლემეს (დაახლ. 90-168 წწ.) შრომები. მისი მთავარი გეოგრაფიული შრომაა „გეოგრაფიის სახელმძღვანელო“ 8 წიგნად. ერთის მხრით, პტოლემე გეოგრაფიას ასტრონომიული თვალსაზრისით მიუდგა. მეორე მხრით, იგი ცდილობდა რომ მისთვის ცნობილი სამყარო დაეტანებინა რუკაზე. დაამუშავა კარტოგრაფიული პროექციის თეორია. მოგვცა 8000 ათასი პუნქტის კოორდინატები. ნაშრომს ახლავს დედამიწის ზედაპირის 27 რუკა. მრავალი საუკუნის მანძილზე პტოლემე რჩებოდა გეოგრაფიის დიდ ავტორიტეტად. უნდა შევნიშნოთ, რომ ფიზიკურ-გეოგრაფიულმა მიმდინარეობამ ანტიკურ პერიოდში განვითარება ვერ ჰპოვა, თუმცა ბერძენმა ნატურფილოსოფოსებმა და გეოგრაფებმა საფუძველი ჩაუყარეს ფიზიკურ-გეოგრაფიულ დისციპლინებს: ქვეყანათმცოდნეობას, ზოგადდედამიწისმცოდნეობასა და კარტოგრაფიას. ანტიკური გეოგრაფიული აზრი დაგვირგვინდა მაინც სტრაბონისა და პტოლემეს შრომებით. შუა საუკუნეები (III ს. - XV ს.) ევროპაში გეოგრაფიული წარმოდგენები ყალიბდებოდა ბიბლიური დოგმებისა და ანტიკური მეცნიერების ზოგიერთი დასკვნისაგან, რომელიც განწმენდილი იყო ყოველივე „წარმართულისაგან“. შუა საუკუნეებში გეოგრაფიული ცოდნა მხოლოდ ქვეყანათმცოდნეობითი თვალსაზრისით განვითარდა. სხვა დისციპლინები, რომლებიც მჭიდროდ იყო დაკავშირებული მათემატიკასთან და საბუნებისმეტყველო მეცნიერებებთან განვითარება ვერ პოვა. მეტიც, ხშირ შემთხვევაში ისინი მივიწყებულ იქნა. VI საუკუნის გეოგრაფიული თხზულებიდან აღსანიშნავია კოზმა ინდიკოპლევსტის ცნობილი შრომა, სადაც გაშუქებულია ევროპის, ინდოეთის, შრი-ლანკისა და ეთიოპიის ქვეყანათმცოდნეობითი საკითხები. ამ ნაშრომმა დიდი პოპულარობა მოიპოვა. ანტიკური იდეა მხოლოდ არაბულ კულტურაში არის შემონახული. თუმცა ამ იდეებმა შემდგომ განვითარება ვერ მოიპოვა. გეოგრაფიული ცოდნის მატარებლები იყვნენ: ვაჭრები, სამხედროები და მისიონერები. ქვეყანათმცოდნეობამ ყველაზე დიდი განვითარება მოიპოვა არაბულ ეპოქაში, რომელიც შეპირობებული იყო არაბეთის სახალიფოს სიდიადესთან, რომელიც VIII ს. მოყოლებული ფართოვდებოდა ცენტრალური აზიიდან დაწყებული, დამთავრებული პირენეს ნახევარკუნძულამდე. ქვეყანათმცოდნეობის განვითარების ერთ-ერთი ყველაზე მნიშვნელოვანი ფაქტორი იყო არაბეთის ვაჭრობა აღმოსავლეთსა და დასავლეთს შორის, მის ტრადიციულ გაგებაში. არაბული ქვეყანათმცოდნეობითი ნაწარმოები აღწერითი ხასიათისა იყო და იძლეოდნენ დასახლებული პუნქტების, ხალხის, სიმდიდრეების, სავაჭრო მეთოდებისა და გზების აღწერას. ამგვარ ნაწარმოებებს მიეკუთვნება აბუ იბნ ხორდადბეჰის თხზულება - „წიგნი გზებისა და სახელმწიფოების შესახებ“, რომელიც დაწერილია IX საუკუნეში. აღსანიშნავია, ასევე არაბი ისტორიკოსი და გეოგრაფი - ალ-ჰამავი იაკუთი, რომელმაც მრავალ ქვეყანაში იმოგზაურა და დაწერა არაერთი საყურადღებო ნაშრომი, მ.შ. მნიშვნელოვანია „გეოგრაფიის ლექსიკონი“, რომელშიც ასახულია არაბული გეოგრაფიისა და ისტორიის ლიტერატურის მიღწევები. მეტად მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე იბნ ბატუტას ხანგრძლივი მოგზაურობანი. იბნ ბატუტამ სამყაროს სივრცითი აღწერის საქმე დაიწყო და მოიარა ეგვიპტე, ირანი, არაბეთი, მესოპოტამია, სირია, მცირე აზია, ყირიმი, რუსეთის სამხრეთ ნაწილი, შუა აზია, ინდოეთი, ავღანეთი, ინდონეზია და ჩინეთი. მისი პირველი მოგზაურობა დაიწყო 1325 წელს, ბოლო მოგზაურობა კი განხორციელდა 1352-1353 წწ. და ამჯერად გადაკვეთა საჰარის დასავლური და ცენტრალური ნაწილი. 25 წელი ქვეყანათმომლახველობაში გაატარა და ზღვით გასცურა დაახლ. 130 ათ. კმ. იბნ ბატუტა მსოფლიოს ერთ-ერთი უდიდესი მოგზაური იყო. ჭეშმარიტი ქვეყანათმომლახველი. ალ მასუდმა მოახდინა მუსონების აღწერა. იგი იმყოფებოდა მოზამბიკის სრუტეზე და აგრეთვე მუშაობდა ატმოსფერული მოვლენების აღწერაზე. XI საუკუნის ყველაზე დიდი გეოგრაფი იყო ალ-ბირუნი, რომელმაც დიდი ხანი მოგზაურობაში გაატარა და საფუძვლიანად შეისწავლა ირანის მთიანეთი და ასევე ცენტრალური აზიის დიდი ნაწილი. შესანიშნავად აღწერა ინდოეთი. საუბრობს გეოგრაფიულ პროცესებზე. არაბული კულტურის უდიდესი მეცნიერი იყო იბნ სინა (980-1037 იგივე ავიცენა), რომელიც ჯერ კიდევ XI საუკუნეში სწერდა დენუდაციური პროცესების შესახებ. აღწერა მთიანი ქვეყნების დამსხვრევის მოვლენები. თუმცა ყველაფრის მიუხედავად, არაბული გეოგრაფია თეორიულ წარმოდგენაში ვერ განვითარდა. არაბული გეოგრაფიის წარმატება მდგომარეობს იმაში, რომ მათ განავითარეს სამყაროს სივრცითი წარმოდგენა. რუკებს არაბულ კულტურაშიც გამორჩეული ადგილი ეკავათ. თუმცა რუკების უდიდესი ნაწილი დაბალი დონისა იყო, რამეთუ მოკლებული იყო გრადუსთა ბადეს. გამონაკლისს შეადგენდა ალ-იდრისი (1100-1165) და მისი რუკები. იდრისის შექმნა მსოფლიოს იმ დროისათვის ცნობილი ნაწილის რუკა (ქაღალდზე და ვერცხლის ბრტყელ მრგვალ ფირფიტაზე) და დაწერა შრომა „გეოგრაფიული გასართობი“, რომელიც შეიცავს სხვადასხვა ცნობებს ხალხის შესახებ. წიგნში შესულია ორი მსოფლიოს რუკა. იდრისიმ ამასთანავე დედამიწა დაყო 7 კლიმატად (ყოველ კლიმატში 10 ნაწილია). XIII საუკუნის შუა წლებიდან ევროპელთა სივრცობრივი თვალთახედვა გაფართოვდა, მაგრამ ამან ნაკლები ზეგავლენა მოახდინა მათ გეოგრაფიულ თვალსაწიერზე. გეოგრაფიული ცნობების მოპოვება დაიწყეს მისიონერებმა პლანო კარპინიმ და ვილემ რუბრუკვისმა. უმნიშვნელოვანესი იყო აგრეთვე მარკო პოლოს ნაშრომები. ამ პერიოდში ვითარდებოდა რუკების შედგენის ხელოვნებაც. XV საუკუნეში სპარსეთსა, ინდოეთსა და თურქეთში იმოგზაურა ათანასე ნიკიტინმა. გეოგრაფია დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდში (XV ს. - XVII ს.) დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენები დაახლოებით ორ საუკუნეს გაგრძელდა. ყველაფერი ქრისტეფორე კოლუმბის მოგზაურობით დაიწყო და გაგრძელდა XIX საუკუნის დასასრულამდე. დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენები მსოფლიო მნიშვნელობის მოვლენა იყო. ამ პერიოდში დაზუსტდა დასახლებული კონტინენტების მოხაზულობა, გამოკვლეულ იქნა ხმელეთის ზედაპირის დიდი ნაწილი. მან ახალი მასალა მისცა ცოდნის სხვა დარგებსაც (მაგ.: ეთნოგრაფიას ან ბოტანიკას). ექსპედიციების გაგზავნის ზოგადი მიზეზები იყო: სასაქონლო წარმოების ზრდა ევროპულ ქვეყნებში; ძვირფასი ლითონების ნაკლებობა და ამით გამოწვეული ახალი მიწების ძიება ოქრო-ვერცხლის, სანელებლების, სპილოს ძვლის (ტროპიკებში), ძვირფასი ბეწვეულის, მორჟის ეშვების (ჩრდილოეთ ქვეყნებში) მოსახვეჭად. ამ პერიოდში გეოგრაფიული აზრი თანდათან თავისუფლდებოდა საეკლესიო დოგმებისაგან. აღორძინდა დედამიწის სფერულობის იდეა და მასთან ერთად პტოლემეს კონცეფცია ევროპის დასავლეთ და აზიის აღმოსავლეთ სანაპიროების სიახლოვის შესახებ. XV საუკუნის გეოგრაფიული თხზულებიდან აღსანიშნავია ენეა სილვიო დე პიკოლომინის (პიუს II) „კომენტარები“ და წერილები. განიხილავს დედამიწის ფორმას, ასავე საუბრობს კლიმატურ სარტყლებსა და მათ თავისებურებაზე, აგრეთვე აღნიშნავს დედამიწის დანაწილებაზე ქვეყნის ნაწილებად და ამასთანავე განიხილავს ევროპასა და აზიას. აღწერა მთის ქედები და მდინარეები. უპირველესად აღსანიშნავია ქრისტეფორე კოლუმბის (1451-1506 წწ) დიდებული მოგზაურობა, რითაც ყოველივე ამერიკის (1492) აღმოჩენით დამთავრდა. ამერიკის გახსნას მოჰყვა მსოფლიო ეკონომიკური, ეთნოგრაფიული, პოლიტიკური და სამეცნიერო რეზონანსი. მთლიანობაში კოლუმბმა ამერიკის მიმართულებით განახორციელა ოთხი მოგზაურობა: პირველი მოგზაურობა (3 აგვისტო 1492 - 15 მარტი 1493) მეორე მოგზაურობა (25 სექტემბერი 1493 - 11 ივნისი 1495) მესამე მოგზაურობა (30 მაისი 1498 - 25 ნოემბერი 1500) მეოთხე მოგზაურობა (9 მაისი 1502 - ნოემბერი 1504 ) მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე ვასკო და გამას მოგზაურობა. ვასკო და გამა იყო პირველი ევროპელი რომელმაც ზღვაოსნური მიმოსვლა განახორციელა ევროპიდან ინდოეთის მიმართულებით. უმნიშვნელოვანესი იყო აგრეთვე ფერნანდო მაგელანის (1480 1521) დიადი მოგზაურობა დედამიწის გარშემო. საყურადღებოა ასევე ალბუკერკეს, ჯეიმზ კუკის ზღვაოსნური მარშრუტები. ნიშანდობლივია რომ, ამ პერიოდში ფართოდ განვითარდა კარტოგრაფიული ხელოვნებაც. განსაკუთრებული პოპულარობით სარგებლობდა რუკები, ხოლო XVI საუკუნიდან - ატლასები. გაჩნდა ცალკეული ქვეყნების დაწვრილებითი აღწერილობანი, რომლებშიც ყურადღება გამახვილებული იყო ეკონომიკურ და პოლიტიკურ საკითხებზე. XVI-XVII სს. ზოგად დედამიწისმცოდნეობას გამოყენებითი ხასიათი მიეცა, იგი ძირითადად ნავიგაციის ინტერესებს ემსახურებოდა. ამ დროის უდიდესი გეოგრაფიული შრომაა ბერნჰარდ ვარენიუსის „Geographia Generalis“ (1650), რომელშიც შეჯამებულია დიდი გეოგრაფიული აღმოჩენების პერიოდის მეცნიერული ცოდნა, განხილულია დედამიწის ხმელეთის ზედაპირის, ჰიდროსფეროსა და ატმოსფეროს ძირითადი თავისებურებანი. ერთ-ერთი პირველი რუკა სადაც დაცული იყო გრადუსთა ბადე შეადგინა ცნობილმა გეოგრაფმა და ასტრონომმა - პაოლო ტოსკანელიმ (1397-1482). პაოლო ტოსკანელი თავგამოდებით იცავდა დედამიწის სფერულობის იდეას. ამასთანავე წამოაყენა დასავლეთის გზით ინდოეთამდე მიღწევის შესაძლებლობის იდეა. აღსანიშნავია რომ 1492 წელს მარტინ ბეჰაიმმა (1459—1507) გამოიგონა გლობუსი. გეოგრაფიული ცოდნის მეცნიერული სისტემატიზაცია (XVII ს. - XIX ს.) XVII საუკუნიდან მოყოლებული ევროპის ტერიტორიაზე დაიწყო ძველი ავტორებისა და არაბების წერილებისა და კომენტარების თარგმნები. ამასობაში იმატა ინტერესმა ქვეყნების ბუნებრივი პირობების შესწავლისა და დედამიწის ბუნების ახსნისადმი. XVIII-XIX საუკუნეებში განხორციელდა დიდი სამეცნიერო საბუნებისმეტყველო ექსპედიციები, რომელიც მეცნიერურ ამოცანებსაც ისახავდა მიზნად. დიდმა მეცნიერმა ფრანსის ბეკონმა (1561-1626) მოახდინა რეფორმა მეცნიერულ მეთოდებსა და მეთოდოლოგიაში. მნიშვნელოვნად უჭერდა მხარს მეცნიერულ გეოგრაფიაში აღმოჩენების საქმეს და საუბრობდა მათ მნიშვნელობაზე. მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე გოტფრიდ ვილჰელმ ლაიბნიცის (1646-1716), ჟორჟ ბიუფონისა (1707-1788) და მიხეილ ლომონოსოვის (1711-1765) წარმოდგენები დედამიწის ბუნების შესახებ. პირველ მეცნიერ მოგზაურად შეიძლება მივიჩნიოთ ედმუნდ ჰალეი (1656-1742) - ცნობილი ასტრონომი და გეოფიზიკოსი. იგი მონაწილეობდა წმინდა სამეცნიერო ექსპედიციებში, სადაც ცდილობდა დედამიწის მაგნეტიზმის გარკვევას. უნდა დავასახელოთ აგრეთვე უილიამ დამპირი (1651-1715) ზღვაოსანი და მეკობრე, რომელმაც შეასრულა სამი დიდი ზღვაოსნური მარშრუტი. შედეგად დასწერა ნაშრომი, სადაც აღწერა ზღვის მარილიანობა, ასევე ცდილობდა დაედგინა ოკეანური დინებებისა და ქარის ურთიერთკავშირი. ამ პერიოდში მნიშვნელოვანი იყო აგრეთვე დანიელ გოტლიბ მესერშმიდტის (1685-1735) მოგზაურობა, რომელსაც მოჰყვა დიდძალი ბოტანიკურ-ზოოლოგიური, მინერალოგიური, ეთნოგრაფიული და არქეოლოგიური კოლექციების შეგროვება. შედგენილი აქვს რუკები, აღმოაჩინა სასარგებლო წიაღისეულები და ა.შ. XVIII საუკუნეში გრანდიოზული სამეცნიერო და საბოლოოდ გახსნითი ექსპედიციები მოაწყო წარმოშობით დანიელმა ზღვაოსანმა ვიტუს ბერინგმა (1681-1741), რომლის შედეგად ალექსი ჩირიკოვთან ერთად აღმოაჩინა ჩრდილოეთ-დასავლეთ ამერიკა და ალეუტის კუნძულები. XVIII საუკუნის ბოლოსა და XIX საუკუნის დამდეგს ფიზიკურ გეოგრაფიაში არ შექმნილა დიდი განმაზოგადებელი შრომები. თეორიული აღმოჩენები და გეოგრაფიის დიფერენციაცია (XIX ს.- XX ს.) XIX საუკუნე არის გეოგრაფიის შექმნის თარიღი. სწორედ XIX საუკუნეში ჩამოყალიბდა გეოგრაფია როგორც დამოუკიდებელი მეცნიერება. წლების მანძილზე დაგროვილმა ფაქტობრივმა მასალამ და თეორიულმა სინთეზმა განპირობა გეოგრაფიის შიდა კანონზომიერებანი. ასევე გეოგრაფიულმა აღმოჩენებმაც იქონია გავლენა სამყაროს წარმოდგენის შესახებ. XIX საუკუნის მკვლევართაგან აღსანიშნავია: დეივიდ ლივინგსტონი (1813-1873), ფერდინანდ ფონ რიხტჰოფენი (1833-1905), ნიკოლოზ პრჟევალსკი (1839-1888) და ფრიტიოფ ნანსენი (1861-1930). თეორიული გეოგრაფიის საკითხებზე მუშაობდნენ ბუნების დიდი მკვლევარები ალექსანდერ ჰუმბოლდტი (1769-1859) და კარლ რიტერი (1779-1859). სწორედ ამ ორმა მკვლევარმა აიყვანა გეოგრაფია პროფესიონალ დონეზე და მათ საბოლოოდ აწარმოეს გეოგრაფიული კვლევის სინთეზი. ალექსანდრ ფონ ჰუმბოლდტი იყო კაცობრიობის ერთ-ერთი უდიდესი გენია, დიდი მოაზროვნე და გეოგრაფი, რომელმაც დაწერა ცნობილი შრომა „კოსმოსი“. განსაკუთრებით, აღსანიშნავია მისი ხუთწლიანი მოგზაურობა ლათინურ ამერიკაში. მთელი თავისი ცხოვრება მოგზაურობდა. მეცნიერების მრავალმხრივი მცოდნე იყო. მისი შეხედულებანი დაედო საფუძვლად ზოგად ფიზიკურ გეოგრაფიასა და ლანდშაფტმცოდნეობას, აგრეთვე მცენარეთა გეოგრაფიასა და კლიმატოლოგიას. XIX საუკუნის გეოგრაფიაში დიდი წვლილი შეიტანა ასევე კარლ რიტერმა, რომელიც გეოგრაფიის პირველი პროფესიონალი მცოდნე პროფესორი იყო. არაერთი დიდმოცულობითი შრომის ავტორია. კარლ რიტერის ნაშრომში „erdkunde“ მოცემულია გეოგრაფიის როგორც „ამხსნელი“ მეცნიერების განსაზღვრა. შედარებითი მეთოდის გამოყენებით ცდილობდა მრავალი ბუნებრივი მოვლენის კლასიფიკაციასა და ახსნას, ამით იგი დაუახლოვდა ლანდშაფტის მთლიანობის თანამედროვე წარმოდგენას. კარლ რიტერი გეოგრაფიული დეტერმინიზმის მომხრე იყო. ალექსანდრ ფონ ჰუმბოლდტისა და კარლ რიტერის იდეებმა დიდი გავლენა მოახდინა XIX საუკუნისა და XX საუკუნის დასაწყისის გეოგრაფიული აზროვნების განვითარებაზე. ამავე პერიოდში რუსეთში, საფრანგეთში, გერმანიასა და ამერიკაში დაარსდა გეოგრაფიული სკოლები, რომლებსაც მსოფლიო მნიშვნელობა ჰქონდათ. აქვე აღიზარდა მრავალი გამოჩენილი გეოგრაფი, რომლებმაც თავიანთი შრომებით, საფუძველი ჩაუყარეს როგორც მეცნიერულ გეოგრაფიასა და მისი აზრის განვითარებას, ისე მის მომიჯნავე დარგების შესწავლის საქმეს. XIX საუკუნიდან მოყოლებული დაიწყო გეოგრაფიული მეცნიერების ინტენსიური დიფერენციაცია. ფიზიკურ გეოგრაფიას გამოეყო საკმაოდ ბევრი სპეციალური დარგი (მაგ.,: გეომორფოლოგია), ხოლო ამ უკანასკნელს ქვედარგები. ახალმა გამოყოფილმა დარგებმა გაზარდეს გეოგრაფიული კვლევის არე და მისი პერსპექტივა. დიფერენციაცია წლების მანძილზე მიმდინარეობდა, რის საფუძველზე გეოგრაფიამ მჭიდრო კავშირი დაამყარა ბუნებისმეტყველების სხვა დარგებთან, მ.შ. გეოგრაფია ოკეანოლოგიისა და ჰიდროლოგიის საშუალებით უკავშირდება გეოფიზიკას; კლიმატოლოგიისა და ლანდშაფტოლოგიის მეშვეობით დაკავშირებილია ბიოგეოცენოლოგიასთან; გეოლოგიას იგი უმთავრესად გეომორფოლოგიით უკავშირდება, ჰიდროლოგია გეოგრაფიას აკავშირებს ჰიდროტექნიკასთან, ჰიდრავლიკასთან; ბიოგეოგრაფია კი გეოგრაფიას ბიოლოგიასთან აკავშირებს. გარკვეულწილად გეოგრაფია უკავშირდება მათემატიკას, გეოქიმიასა და გეობოტანიკას. გეოგრაფია-გეოლოგიის მიჯნაზე იმყოფება ასევე სპელეოლოგია, პალეოგეოგრაფია და გლაციოლოგია. გეოგრაფიასთან უშუალოდ არის დაკავშირებული მეცნიერების სპეციფიკური დარგი - კარტოგრაფია. თანამედროვე პერიოდი (XXI ს.) XXI საუკუნეში ჩვენთვის ცნობილია ერთი მთლიანი მსოფლიო ოკეანე (ზღვებითურთ) და შვიდი კონტინენტი. ცნობილია დედამიწის უამრავი ბუნებრივი უბანი (დიდი თუ პატარა). გამოკვლეულია მსოფლიო ოკეანეც და მის ირგვლივ გარშემორტყმული ხმელეთიც. და ბოლო-ბოლო ვიცით რომ დედამიწა მრგვალია და მოქცეულია მზის სისტემაში და ბრუნავს მზის ირგვლივ ელიფსურ ორბიტაზე. XX საუკუნეში დაგროვილმა დიდმა სამეცნიერო მასალამ თავისი გაგრძელება ჰპოვა XXI საუკუნეშიც. თუმცა XXI საუკუნეს ჯერ ბევრი აქვს სათქმელი და გასაკეთებელიც. XX-XXI სს. არსებითი კავშირი მაინც არსებობს. ერთგვარად XXI საუკუნე გეოგრაფიული აზრებისა და იდეების გაგრძელების ხანაა. მიუხედავად იმისა, რომ XXI საუკუნე მხოლოდ „ახალგაზრდა“ გეოგრაფიული პერიოდია, მაინც არსებობს წარმატებები და დაწერილია არაერთი სამეცნიერო შრომა. დღეისათვის არსებობს მრავალი გეოგრაფიული დაწესებულება, მ.შ. ინსტიტუტები, საზოგადოებები, კავშირები და სხვა, მნიშვნელოვნად გაუწევს კოორდინაციას გეოგრაფიული აზრის შემდგომ განვითარებას. XX საუკუნეში შექმნილმა სამეცნიერო კვლევითმა ინსტიტუტებმა უდიდეს გეოგრაფიულ წარმატებას მიაღწია და ასეთი ტემპებით წინსვლა გამოიწვევს ასევე XXI საუკუნეში ახალი გეოგრაფიული შეხედულებების, აზრებისა და თეორიების შექმნას და საბოლოოდ მათ დამუშავებას. მით უმეტეს, რომ XXI საუკუნეს გააჩნია უდიდესი პოტენციალი, რამეთუ მეცნიერებას მხარს უჭერს განვითარებული და მუდამ წინსვლითი ტექნიკა. ფიზიკური გეოგრაფია ფიზიკური გეოგრაფია არის დედამიწის გეოგრაფიული გარსის კომპლექსურად შემსწავლელ გეოგრაფიულ მეცნიერებათა სისტემა. იგი შედგება გეოგრაფიული გარსის და მისი სტრუქტურული ნაწილების - ბუნებრივი ტერიტორიული კომპლექსების - ზოგადი თავისებურებების შემსწავლელი მეცნიერებისა (დედამიწისმცოდნეობა, ლანდშაფტმცოდნეობა, პალეოგეოგრაფია) და კერძო, გეოგრაფიული გარსის ცალკეული კომპონენტების შემსწავლელ მეცნიერებათაგან (გეომორფოლოგია, კლიმატოლოგია, ხმელეთის ჰიდროლოგია, ოკეანოლოგია, გლაციოლოგია, გეოკრიოლოგია, ნიადაგების გეოგრაფია, ბიოგეოგრაფია). {| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | || || || |- | ბიოგეოგრაფია || კლიმატოლოგია & პალეოკლიმატოლოგია || ნაპირების გეოგრაფია || ეკოლ. გეოგრაფია & მენეჯმენტი |- | || || || |- | გეოდეზია || გეომორფოლოგია || გლაციოლოგია || ჰიდროლოგია & ჰიდროგრაფია |- | || || || |- | ლანდშაფტური ეკოლოგია || ოკეანოლოგია || ნიადაგთმცოდნეობა || პალეოგეოგრაფია |- |} საზოგადოებრივი გეოგრაფია საზოგადოებრივი გეოგრაფია არის გეოგრაფიის ნაწილი, რომელიც მოიცავს ამ მეცნიერების ყველა ასპექტს, გარდა იმ საკითხებისა, რომლებიც უშუალოდ ეხება ფიზიკურ (ბუნებრივ) გარემოს, და ისეთი გეოგრაფიული დისციპლინებისა, რომლებიც შეისწავლიან წმინდა ტექნიკურ საკითხებს. {| style="border:1px solid #ddd; text-align:center; margin: auto;" cellspacing="15" | || || || |- |კულტურული გეოგრაფია || განვითარების გეოგრაფია || ეკონ. გეოგრაფია || სამედ. გეოგრაფია |- | || || || |- | ისტ. გეოგრაფია & გეოგრაფიული დრო || პოლიტ. გეოგრაფია & გეოპოლიტიკა || მოსახ. გეოგრაფია || რელიგია და გეოგრაფია |- | || || || |- | სოციალური გეოგრაფია || ტრანსპორტის გეოგრაფია || ტურიზმის გეოგრაფია || ურბანული გეოგრაფია |} გეოგრაფიული აღმოჩენები გეოგრაფიული ობიექტების გახსნა გეოგრაფიული აღმოჩენები - ეწოდება ახალი გეოგრაფიული ობიექტების ან კანონზომიერებების მიკვლევას. გეოგრაფიის განვითარების ადრეულ ეტაპზე უმთავრესი ყურადღება ექცეოდა ხმელეთის ჯერ კიდევ უცნობი ნაწილების აღმოჩენას (ტერიტორიული აღმოჩენები). შემდგომში, გეოგრაფია, როგორც მეცნიერების, განვითარებასთან ერთად სულ უფრო და უფრო მეტი მნიშვნელობა მოიპოვეს ისეთმა აღმოჩენებმა, რომლებიც ხელს უწყობდენ გეოგრაფიულ კანონზომიერებათა გამოვლინებას. გეოგრაფიული ცოდნის ჩანასახი ჯერ კიდევ პირველყოფილ საზოგადოებაში არსებობდა ლეგენდებისა და პრიმიტიული ნახატი „რუკების“ სახით. როცა ძველ ხალხებს გეოგრაფიული თვალსაწიერი გაუფართოვდათ, შეექმნათ წარმოდგენა თავიანთ ირგვლივ დასახლებულ სამყაროზე. უფრო გვიან ჩაისახა პირველი მეცნიერული წარმოდგენა დედამიწის სფერულობის შესახებ, თუმცა დასახლებული ქვეყანა კვლავ ვიწროდ იყო შემოზღუდული (მაგ.,: ძველი ბერძნების „ოიკუმენეა“). ხალხთა შორის ურთიერთობის განვითარებასთან ერთად ფართოვდება გეოგრაფიული ჰორიზონტიც. ეს პროცესი, რომელიც მონათმფლობელური და ფეოდალური წყობილების დროს თანდათან ვითარდებოდა, მკვეთრად აჩქარდა წარმოების კაპიტალური წესის ჩასახვასთან ერთად. ახლა უკვე სახმელეთო და საზღვაო ექსპედიციათა შედეგად იქმნება მეცნიერული წარმოდგენები მთლიანად დედამიწის შესახებ. ტერიტორიული აღმოჩენები აისახება მსოფლიოს გეოგრაფიულ რუკაზე. ტერიტორიული აღმოჩენები მჭიდროდაა დაკავშირებული საზოგადოების განვითარების საერთო პროცესთან. მათი სოციალურ-ისტორიული როლი საზოგადოების განვითარების სხვადასხვა ეტაპზე სხვადასხვაა. ძველი სამყაროს ისტორიიდან (ჩვენთვის ცნობილია ძველ ბერძენთა და რომაელთა, ძველ ეგვიპტელთა და დასავლეთ აზიის ხალხთა აღმოჩენები). ცნობილია ზოგიერთი მოგზაურის სახელი. კართაგენელი ჰანონი (ძვ. წ. VI ს), მასალიის მკვიდრი პითეა (ძვ. წ. IV ს) და სხვ. უდიდეს შედეგებს მიაღწიეს ცნობილმა მოგზაურებმა: მარკო პოლომ, ქრისტეფორე კოლუმბმა, ვასკო და გამამ, ჯეიმზ კუკმა და ა.შ. მნიშვნელოვანია ახალი აღმოჩენები, რომლებიც ანტარქტიდის ყინულზედა და ყინულქვეშა რელიეფის რუკაზე გადატანას უკავშირდება. მსხვილ ორო-ჰიდროგრაფიულ ერთეულთა აღმოჩენები კვლავაც მოსალოდნელია ხმელეთის ზოგიერთ მივარდნილ ნაწილში. ტერიტორიულ აღმოჩენებს გარკვეული მნიშვნელობით შეიძლება გავუტოლოთ ოკეანოგრაფიულ კვლევასთან დაკავშირებული აღმოჩენებიც. იგივე ითქმის სპელეოლოგიურ გამოკვლევებზეც. ასე მაგ.: საქართველოში აღმოჩენილია ასობით კარსტული მღვიმე. თუკი გასული საუკუნის 80-იანი წლებისათვის საქართველოში ცნობილი იყო 500 მ-მდე მღვიმე, ახლა მათი რაოდენობა 1500-ს უტოლდება. გეოგრაფიული მეცნიერება საქართველოში საქართველოს გეოგრაფიული შესწავლის მოკლე ისტორია საქართველოს გეოგრაფიულ შესწავლას დიდი ხნის ისტორია აქვს. შორეულ პერიოდში ქართველ მოღვაწეებს, საერო და სასულიერო პირებს სრული წარმოდგენა ჰქონდათ საქართველოსა და მის მეზობელ ქვეყნებზე. საყურადღებო გეოგრაფიულ ინფორმაციას იძლევიან X-XII სს. ცნობილი ქართველი მოღვაწეები გიორგი მერჩულე, იოანე პეტრიწი და შოთა რუსთაველი. რუსთაველის „ვეფხისტყაოსანში“ კარგად ჩანს მაშინდელი მსოფლიოს ფართო და ღრმა ცოდნა. მეცნიერული გეოგრაფიით დაინტერესება საქართველოში მხოლოდ XVIII საუკუნეში დაიწყო. ამ ეპოქაში საქართველოში მოღვაწეობდა დიდი მეცნიერი ვახუშტი ბაგრატიონი, რომელმაც საქართველოს გეოგრაფიულ შესწავლას ჩაუყარა საფუძველი. „აღწერა სამეფოსა საქართველოსა“ ვახუშტიმ რუსეთში დაასრულა - 1745 წელს. XX საუკუნემდე საქართველოსა და კავკასიის შესწავლა ძირითადად უცხოეთიდან ხორციელდებოდა, მ.შ. დაკვირვებასა თუ კვლევებს აწარმოებდნენ : მისიონერები, მოგზაურები, ქვეყანათმომლახველები და სხვ. საქართველოს გეოგრაფიის სისტემატური კვლევა კოლექტიური ხაზით მხოლოდ XX საუკუნიდან დაიწყო. ამ პერიოდში დაარსდა უმნიშვნელოვანესი სამეცნიერო დაწესებულებები. და სწორედ ამ ეპოქას უნდა მივაკუთვნოთ გეოგრაფიული აზროვნების ყველაზე დიდი ხანა. აქვე აღიზარდა მრავალი გამოჩენილი გეოგრაფი, რომლებმაც თავიანთი შრომებით, მნიშვნელოვანწილად განსაზღვრეს ქართული გეოგრაფიული აზრის პრინციპები, სახელდობრ : საერთო გეოგრაფიული აზროვნებისათვის დიდი წვლილია: ალექსანდრე ასლანიკაშვილის, გიორგი გეხტმანის, თეოფანე დავითაიას, გრიგოლ დევდარიანის, ბორის დობრინინის, ლევ ვლადიმიროვის, ვსევოლოდ ზენკოვიჩის, მიტროფანე კორძახიას, მელენტი სანებლიძის, ზურაბ ტატაშიძის, დავით უკლებას, ბესარიონ ყავრიშვილის, შალვა ყიფიანის, იასე შაქარიშვილის, სერგი ცხაკაიას, დავით წერეთლის, ვახტანგ ჯაოშვილისა და სხვათა შრომები. მიუხედავად ხანდაზმულობისა, მათ ნაშრომებს დღესაც არ დაუკარგავთ თავიანთი მეცნიერული ღირებულება. დაბოლოს, განსაკუთრებით აღსანიშნავია აგრეთვე დიდი ქართველი მკვლევარები - ალექსანდრე ჯავახიშვილი და ლევან მარუაშვილი. ალექსანდრე ჯავახიშვილი გვევლინება როგორც ბუნების მკვლევარი, ასევე ღვაწლმოსილი მეცნიერიც. მისი თაოსნობით საქართველოში დაიწყო კვლევითი და სამეცნიერო-პედაგოგიური მუშაობა, რასაც უდიდესი მნიშვნელობა ჰქონდა. ხოლო ლევან მარუაშვილი XX საუკუნის ერთ-ერთი სახელოვანი მეცნიერი, ბუნების დიდი მკვლევარი იყო, რომელმაც კავკასიის გეოგრაფიის შესწავლის საქმე ახალ ეტაპზე აიყვანა. XX საუკუნის საქართველოში ფართოდ მოიკიდა ფეხი გეომორფოლოგიამ, კლიმატოლოგიამ, ჰიდროლოგიამ, სპელეოლოგიამ, გლაციოლოგიამ, ნიადაგების გეოგრაფიამ და ა.შ. დღეისათვის გეოგრაფიის სწავლება მიმდინარეობს თსუ-ში და სხვა ინსტიტუტებში. სხვადასხვა დაწესებულებებში მოღვაწეობენ გეოგრაფიის დოქტორები, პროფესორები, აკადემიკოსები და სხვ. გეოგრაფიული მეცნიერების სისტემა ფიზიკური გეოგრაფია ფიზიკური გეოგრაფიის დანიშნულებაა დედამიწის გეოგრაფიული გარსის კომპლექსურად შესწავლა. ფიზიკური-გეოგრაფიის საფუძველია ზოგადი დედამიწისმცოდნეობა და ლანდშაფტმცოდნეობა. ზოგადი დედამიწისმცოდნეობა შეისწავლის გეოგრაფიული გარსის კანონზომიერებას, ხოლო ლანდშაფტმცოდნეობა - ბენებრივ ტერიტორიულ კომპლექსებს. ფიზიკური გეოგრაფიის დარგებია: გეომორფოლოგია კლიმატოლოგია ჰიდროლოგია ოკეანოლოგია გლაციოლოგია პალეოგეოგრაფია გეოკრიოლოგია სპელეოლოგია ბიოგეოგრაფია ფიტოგეოგრაფია ნიადაგების გეოგრაფია კარტოგრაფია ტოპოგრაფია გეოინფორმაციული სისტემა სოციალურ-ეკონომიკური გეოგრაფია სოციალურ-ეკონომიკური გეოგრაფია არის გეოგრაფიული მეცნიერების სისტემა, რომელიც შეისწავლის საზოგადოების ტერიტორიულ ორგანიზაციას. გამოიყოფა: ეკონომიკური გეოგრაფია პოლიტიკური გეოგრაფია კულტურული გეოგრაფია სოციალური გეოგრაფია ისტორიული გეოგრაფია მეცნიერებათაშორისი გეოგრაფიული დისციპლინები ისტორიული გეოგრაფია ეთნოგეოგრაფია ანთროპოგეოგრაფია ლინგვისტური გეოგრაფია სამედიცინო გეოგრაფია ვეტერინარული გეოგრაფია სამხედრო გეოგრაფია რეკრეაციული გეოგრაფია მრეწველობის გეოგრაფია გეოგრაფიის საერთო ცნებები და ტერმინები ფიზიკური გეოგრაფიის ობიექტები არხი - დაბლობი - დელტა - დინება - ველი - ვულკანი - ზეგანი - პლატო - ზღვა - კონტინენტი - კუნძული - ლაგუნა - მდინარე - მთა - მთიანეთი - მღვიმე - მყინვარი - ნახევარკუნძული - ოკეანე - რეგიონი - სრუტე - ტბა - ტყე - უდაბნო - ფიორდი - ქედი - ყურე - ჩანჩქერი სოციალურ–ეკონომიკური გეოგრაფიის ობიექტები დაბა - მხარე - პროვინცია - რაიონი - სახელმწიფო - სოფელი - ქალაქი - ქვეყანა სხვა გეოგრაფიული ცნებები გეოგრაფიული ატლასი - გეოგრაფიული გარემო - გეოგრაფიული კოორდინატები - გეოგრაფიული რაიონი - გეოგრაფიული რუკა - გლობუსი - ეკვატორი - კლიმატი - მერიდიანი - ნიადაგი - პარალელი - პოლუსი - რელიეფი - ჰორიზონტი გამოჩენილი გეოგრაფები და მოგზაურები ანაქსიმანდრე - იბნ ბატუტა - ბერინგი, ვიტუს - შამპლენი, სამიუელ - კოლუმბი, ქრისტეფორე - მაგელანი, ფერნანდო - პოლო, მარკო - სტრაბონი - თალესი იხ. სრული ნუსხა. გეოგრაფიული დაწესებულებები გეოგრაფიის ინსტიტუტი გეოგრაფიული საზოგადოება ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი გეოგრაფიულ მეცნიერებათა საერთაშორისო კავშირი საერთაშორისო გეოგრაფიული კავშირი იხილეთ აგრეთვე გეოგრაფიული აღმოჩენები გეოგრაფიული სახელწოდებები მსოფლიოს ქვეყნები ტოპონიმიკა ქვეყნის ნაწილები: ამერიკა - აზია - ევროპა - აფრიკა - ოკეანეთი რესურსები ინტერნეტში ვახუშტი ბაგრატიონის სახელობის გეოგრაფიის ინსტიტუტი საქართველოს გეოგრაფია Comité National Français de Géographie Hypergéo : Encyclopédie en ligne consacrée à l’épistémologie de la géographie Premier forum francophone sur la réflexion épistémologique en Géographie რუსეთის გეოგრაფიული საზოგადოება Кафанов А. И., Кудряшов В. А., 2005. Классики биогеографии : биобиблиографический указатель Официальный сайт факультета географии и геоэкологии СПбГУ Официальный сайт географического факультета МГУ им. М. В. Ломоносова ლიტერატურა Григорьев А. А., Закономерности строения и развития географической среды, М., 1966; Берг, Л. С., Ландшафтно-географические зоны СССР. М.—Л., 1947-52; Арманд Д. Л., Наука о ландшафте, М., 1975; Мильков Ф. Н., Ландшафтная сфера Земли, М., 1970; Развитие физико-географических наук (XVII–XX вв.), М., 1975; Магидович И. П., Очерки по истории географических открытий, 3 изд., М., 1967; Джеймс П., Мартин Дж. Все возможные миры. История географических идей. М.: Прогресс, 1988; Саушкин Ю.Г. Географическая наука в прошлом, настоящем, будущем: Пособие для учителей. М.: 1980; Гумбольдт А., Сосмос, М., 1866. ალფენიძე მ., ელიზბარაშვილი ე., ხარაძე კ. ზოგადი ფიზიკური გეოგრაფია, თბ., თსუ გამომცემლობა, 2003. საბუნებისმეტყველო მეცნიერებები


პირველად ამ ხუთიოდე წლის წინ გავიცანი მამა გიორგი. უცხოეთიდან გზავნილის მიტანა მთხოვეს მასთან და სახლში ვესტუმრე. დღესაც მახსოვს ის მღელვარება, როდესაც მისი სახლის კარი შევაღე სოფელ ჭოგნარში. იჯდა ღუმელთან, ლამპით მკრთალად განათებულ ოთახში, მაგრამ თავად ანათებდა კაცი(!). ძალაუნებურად დავიჩოქე და ხელზე მთხვევა დავაპირე. თვალები გადამიბრიალა: - ადექი ზეზე, რას კადრულობ, თუ იციო... მერე საოცრად თბილად გამიღიმა და მითხრა: - მოდი ქიზიყელო, თითო ჭიქა ავწიოთ და იმ საქართველოს სადღეგრძელო დავლიოთ, მე და შენ რომ გვინდაო...


ყვავილების კავკასიური Penny კრეს ფოტო ყვავილების კავკასიური Penny კრეს ლათინური სახელი: Pachyphragma macrophyllum, Thlaspi macrophyllum ინგლისური სახელი: Caucasian Penny Cress ცივი ზონა 5 (-29 უნდა -23°c), 6 (-23 უნდა -18°c), 7 (-18 უნდა -12°c) ყვავილების კავკასიური Penny კრეს ფოტო ბაღში Thyme, English Thyme, საერთო Thyme << მზესუმზირის ხე, ხე გულყვითელას, ველური მზესუმზირის, იტალიური მზესუმზირის < Clown ყვავილების, განივი Flower >>> Townsendia, აღდგომის Daisy


source: fineweb

text: რა თქმა უნდა, თევზის წვნიანზე როცაა საუბარი, უხათი უნდა დაიწყო, თუმცა უხაც რამდენიმენაირია, ერთი თევზისგან მომზადებული, ეწ. დვაინოი, ტრაინოი და ა.შ. თუკი უხა ერთშემადგენლიანია, აუცილებლად მტაცებელი თევზისგან უნდა იყოს, მაგალითად ქარიყლაპიასი (შჩუკა), ადვილად არ იშოვება ეს თევზი, თუმცა დასავლეთ საქართველოში დაჭერაც შესაძლებელია ქარიყლაპიასი (ხობისწყლის ჩაყოლებაზე პატარა გუბურებია, სადაც თოხებით დავდიოდით ხოლმე სათევზაოდ, ვამღვრევდით გუბურებს და ხელით ვიჭერდით დაბნეულ თევზებს, კარგა მოზრდილებს, უხისთვის კარგია კილოიანი, კილონახევრიანი). სხვა თევზებიც შეიძლება. იმავე ერთშემადგენლიან უხაზე რეკომენდებულია ჯერ თავ-კუდ-ძვალ-ფარფლ ა.შ. მოხარშვა, დაახლ 1 საათამდე. თავიდან მაღალ ცეცხლზე უნდა ხარშოთ, მერე ძალიან არ უხდება თუხთუხი. არამც და არამც არ შეიძლება თვალები და ლაყუჩების ჩაყოლება, ხარშვამდე კი თევზი კარგად უნდა გარეცხო, თორემ, სისხლის ნარჩენები მაგრა აამღვრევს ბულიონს. საკმაზად სტაფილო, ხახვი, შავი პილპილი, მარილი, ოხრახუში, ნიახური, დაფნა, კარტოფილი... მრავალშემადგენლიანი უხა ძაან მაგარი რამეა, თუმცა სჯობს ცალკ-ცალკე გააკეთო მდინარისა და ზღვის თევზები. მაგალითად თუკი ხამსით დაიწყებ, სჯობს მოივა-კეფალ-ნემსთევზა-სტავრიდა-ლიფარით გააგრძელო. ბოლოს კი რომელიმე ძვირფასი ზღვის თევზის მოზრდილი ნაჭრები ჩააწყო (ძველი ნახარშები უნდა გადაყარო, შეგიძლია ჭამო კიდევაც, რავი). თუ მდინარის თევზით აკეტებ, დაიწყებ მდინარის პატარა წვერათი და გააგრძელებ ხრამულ-მურწათი და ა.შ. კალმახ-ორაგულამდე. მდინარის უხა განსაკუთრებით ძვირი სიამოვნებაა (აქ მარტო ფული არ იგულისხმება...), თუმცა არის შემთხვევები, როცა გიმართლებს კაცს. შორეულ 1994 წელს, ალბათ ყველაზე საშინელ პერიოდში უახლესი ისტორიისა, ჩემი მეზობელი ერთ რესტორანში მუშაობდა, საიდანაც სვიის, ზუთხის და სხვა დიადი თევზების ნარჩენები მოჰქონდა (თავ-კუდ-ძვალ-ფარფლ), საიდანაც უგემრიელეს უხას ვაკეთებდით, ძვალსაც ვიმაგრებდით და გულსაც, თანაც მითუმეტეს შაქრის ჭარხლისგან გამოხდილ ან ხორბლის არაყს თუ დააყოლებდი, ნამდვილად იმედი გიჩნდებოდა, რომ შევარდნაძის მერე უფრო საინტერესო ხალხი მოვიდოდა და არა ესენი. © gabarzgaleba


განზრახ მკვლელობის ბრალდებით ბაღდათის მუნიციპალიტეტის მკვიდრი დააკავეს ჩოხატაურში, სოფელ გუთურში 26 წლის მამაკაცის მკვლელობაში ეჭვმიტანილი ბაღდათის მუნიციპალიტეტის მკვიდრია. საჩხერის სოფელ ბახიოთში შვილმა მამა მოკლა. შემთხვევა 19 აპრილს, აღდგომას მოხდა. 18:19 / 21.04.2020 ქუთაისში, თაბუკაშვილის ქუჩაზე ერთი ადამიანი მოკლეს, მეორე კი დაჭრეს. 17:43 / 21.03.2020 ცაგერის მუნიციპალიტეტში ორმა მამაკაცმა ერთმანეთი ცეცხლსასროლი იარაღით მოკლა.


text: დღეს სირიაში ჩავიდა რუსი კანონმდებლების დელეგაცია სირიის პრეზიდენტ ბაშარ ალ-ასადთან და ოპოზიციის წევრებთან შესახვედრად. საინფორმაციო სააგენტო „ინტერფაქსის“ ცნობით, რუსეთის პარლამენტის ზედა პალატის თავმჯდომარის მოადგილემ, ილიას უმახანოვმა განაცხადა, რომ რუსეთი მზად არის, ხელი შეუწყოს პოლიტიკურ დიალოგს, რომელიც გაიმართებოდა „მშვიდობიან გარემოში, მსხვერპლის გარეშე“. ცნობებში არ არის დაკონკრეტებული პრეზიდენტ ალ-ასადთან შეხვედრის თარიღი და არ ჩანს არც ის, ოპოზიციის რომელი წევრები აპირებენ რუსეთის დელეგაციასთან შეხვედრას. მოსკოვი კვლავაც მხარს უჭერს ბაშარ ალ-ასადის რეჟიმს, მიუხედავად სირიაში დემონსტრანტების წინააღმდეგ მიმართული რეპრესიებისა, რომლებმაც, გაეროს მონაცემებით, 2600-ზე მეტი ადამიანი შეიწირა.


text: ისტორიოგრაფია (ბერძნ. ისტორია და ...გრაფია „აღწერა“) — ტერმინი რამდენიმე მნიშვნელობით გამოიყენება: ისტორიული მეცნიერების მთელი ისტორია, აგრეთვე გამოკვლევათა ერთობლიობა, რომელიც შეეხება განსაზღვრულ ეპოქას, თემას, ან ისტორიულ ნაშრომთა ერთობლიობა, რომელთაც აქვთ შინაგანი ერთიანობა სოციალურ-კლასობრივი ან ნაციონალური მახასიათებლების მიხედვით, მაგ. შუა საუკუნეების ისტორიოგრაფია, ფრანგული ისტორიოგრაფია. ისტორიული მეცნიერების დარგი, რომელიც შეისწავლის მის ისტორიას, კერძოდ: ისტორიული ცოდნის დაგროვებას, ისტორიული მოვლენების განმარტებას, ისტორიული მეცნიერების მეთოდოლოგიური მიმართულებების ცვლას და სხვა. ისტორიის, ისტორიული პროცესის აღწერა. აქედან მომდინარეობს პროფესიული ტერმინი ისტორიოგრაფი, რაც ისტორიკოსის სინონიმია. ისტორიოგრაფია არის წარსულის აღწერის მეტა-ანალიზი. ისტორიოგრაფიის შესწავლისას ისწავლება არა წარსულის მოვლენები უშუალოდ, არამედ ამ მოვლენების ინტერპრეტაციების ცვლილებები ცალკეული ისტორიკოსების შრომებში. ზოგიერთი ძირითადი საკითხი, რომელიც განიხილება ისტორიოგრაფიაში: ვინ დაწერა ისტორიული წყარო (პირველადი ან მეორეული); რამდენად სარწმუნოა წყარო; როგორი იყო ისტორიული ცოდნა და წარმოდგენები წყაროს შედგენის პერიოდში; ვინ იყო წყაროს შემკვეთი და მომხმარებელი (აუდიტორია); რომელ წყაროებსა და ფაქტებს ანიჭებდნენ უპირატესობას და რომელს უგულვებელყოფდნენ თხრობისას; რა მეთოდით იყო შეგროვებული ინფორმაცია და სხვა. ლიტერატურა Barnes, Harry Elmer. A history of historical writing (1962) Barraclough, Geoffrey. History: Main Trends of Research in the Social and Human Sciences, (1978) Bentley, Michael. ed., Companion to Historiography, Routledge, 1997, ISBN 0415285577: 39 chapters by experts Breisach, Ernst. Historiography: Ancient, Medieval and Modern, 3rd edition, 2007, ISBN 0-226-07278-9 Budd, Adam, ed. The Modern Historiography Reader: Western Sources. London: Routledge, 2009. Cohen, H. Floris The Scientific Revolution: A Historiographical Inquiry, Chicago, 1994, ISBN 0-226-11280-2 Conrad, Sebastian. The Quest for the Lost Nation: Writing History in Germany and Japan in the American Century (2010) რესურსები ინტერნეტში BBC Historiography Guide International Commission for the History and Theory of Historiography Philosophy of History


დამატებითი ინფორმაციისთვის დაუკავშირდით სსიპ ქალაქ თბილისის N169 საჯარო სკოლის დირექტორს, მარინა დარ...


09 / 11 / 2017 15:56 პარლამენტის თავმჯდომარის ირაკლი კობახიძის განცხადებით, საპრეზიდენტო არჩევნების კანდიდატებზე საუბარი ჯერჯერობით ნაადრევია. როგორც მან ჟურნალისტებს განუცხადა, კანდიდატები საპრეზიდენტო არჩევნებამდე ცოტა ხნით ადრე დასახელდებიან. "რაც შეეხება საპრეზიდენტო არჩევნებს, აქ კანდიდატებზე საუბარი ჯერჯერობით ნაადრევია. ერთი წელია დარჩენილი საპრეზიდენტო არჩევნებამდე და კანდიდატი ბუნებრივია, საპრეზიდენტო არჩევნებამდე ცოტა ხნით ადრე დასახელდება",-განაცხადა კობახიძემ. ჟურნალისტების კითხვაზე, განიხილება თუ არა ჯანდაცვის მინისტრის დავით სერგეენკოს კანდიდატურა, კობახიძემ განაცხადა: "კიდევ ერთხელ გავიმეორებ, რომ კანდიდატებზე საუბარი ნაადრევია იმის გათვალისწინებით, რომ საპრეზიდენტო არჩევნებამდე ერთი წელია დარჩენილი. არცერთი კანდიდატი, ბუნებრივია ამ ეტაპზე არ განიხილება. კანდიდატების განხილვა მას შემდეგ დაიწყება, რაც არჩევნების თარიღი მოახლოვდება". კობახიძე პრეზიდენტი ასე შეაფასა პარლამენტის თავმჯდომარემ, ირაკლი კობახიძემ მცხეთის რაიონული და თბილისის სააპელაციო სასამართლოს მიღებული გადაწყვეტილება, რის საფუძველზეც 2017 წლის 21 ოქტომბრის თვითმმართველ...


text: ნატო გოგელია, სამშაბათი, 29 ნოემბერი 2011 07:02 ბიძინა ივანიშვილი "რესპუბლიკური პარტიისა" და "თავისუფალი დემოკრატების" პარტიულ აქტივს შეხვდა. შეხვედრაზე იმყოფებოდა "რესპუბლიკური პარტიის" ეროვნული კომიტეტი სრული, 35-კაციანი შემადგენლობით და "თავისუფალი დემოკრატების" დაახლოებით ამდენივე წარმომადგენელი. შეხვედრას პარტიების ლიდერები და ბიძინა ივანიშვილის გუნდის წარმომადგენლებიც ესწრებოდნენ. მათ შორის გურული პოლიტიკოსებიც _ ვლადიმერ სიხარულიძე, თემურ სალუქვაძე, ელგუჯა ჩხაიძე და რომან ბიწაძეც იყვნენ. _ მოხდა შეთანხმება, რომ სამუშაო ჯგუფების დონეზე ვიწყებთ მუშაობას. ვიმუშავებთ სხვადასხვა მიმართულებით. მთავარი მესიჯი ის არის, რომ ჩვენ შევცვლით ხელისუფლებას არჩევნების გზით, _ აღნიშნა ჩვენთან საუბრისას ვლადიმერ სიხარულიძემ. მისივე თქმით, "რესპუბლიკელები", "თავისუფალი დემოკრატები" და ბიძინა ივანიშვილის გუნდის წარმომადგენლები ერთიან ბლოკს შექმნიან და არ არის გამორიცხული, მათ სხვა პარტიებიც შეუერთდნენ. შეხვედრით კმაყოფილია თემურ სალუქვაძეც: _ არაჩვეულებრივი შთაბეჭდილება დამრჩა შეხვედრიდან, _ გვითხრა მან. _ ბატონო თემურ, რა სამომავლო გეგმები დასახეთ ერთად? _ ერთობლივად ვიმუშავებთ. ჩვენ ვართ, რესპუბლიკელებიც არინ. ვიმუშავებთ ერთი გეგმით. _ როგორც ვიცით, ოზურგეთში "რესპუბლიკელებსა" და ალასანიას გუნდს შორის სერიოზული განხეთქილებაა. თუ გავითვალისწინებთ იმ კომენტარსაც, რომელიც თქვენს შესახებ მარინა სუნგულიამ ჩვენი გაზეთით გააკეთა, ფაქტია, რომ თქვენს შორის ურთიერთობა დაძაბულია. ეს გაერთიანება რამდენად იქნება რეალური გაერთიანება? _ გაერთიანება არ მითქვამს. აღვნიშნე, რომ ერთობლივად ვუმუშავებთ. _ როგორ მოახერხებთ ერთად მუშაობას, თუკი თქვენს შორის განხეთქილებაა? _ ჩვენს შორის როგორ უნდა იყოს განხეთქილება? მე აბსოლუტურად სხვა პარტიის წარმომადგენელი ვარ, რესპუბლიკური პარტია კი სხვა პარტიაა. ვიღაცას შეიძლება რაღაც მოსაზრებები თავისთვის ჰქონდეს, მაგრამ, ვფიქრობ, რომ ეს მუშაობაში ხელს ნამდვილად არ შეგვიშლის. ჩვენ ამოცანები გვაქვს გაცილებით უფრო მაღალი და გაცილებით უფრო მნიშვნელოვანი. და მერე მეორე _ მე არავისთან არ ვარ განხეთქილებაში. ყველას ვუყურებ ძალიან კარგი თვალით და ვფიქრობ, რომ ყველას აქვს იმის პოტენციალი, თავისი წვლილი შეიტანოს ამ დემოკრატიულ ბრძოლაში, რომელსაც ჩვენ ახლა ვაწარმოებთ. ამიტომ მე უარყოფითად არ ვუყურებ არც "რესპუბლიკურ პარტიას", არც მის ხელმძღვანელობას და არც მის წევრებს. ვიღაცას შეიძლება ჩემს მიმართ რაღაც უარყოფითი დამოკიდებულება ჰქონდეს, ანუ რაც თქვენ თქვით ახლა, რომ სუნგულიამ რაღაც დაწერა ჩემს შესახებ. ეს შეიძლება, ჩავთვალოთ, როგორც სუბიექტური აზრი. მე ასეთი რაღაცეები არ მიშლის ხელს იმ დიდი ამოცანების შესასრულებელ გზაზე. "რესპუბლიკური პარტიის" წევრი, მარინე სუნგულია ჩვენთან საუბრისას ამბობს, რომ ის არა "თავისუფალ დემოკრატებს", არამედ თემურ სალუქვაძეს და მის გუნდს უპირისპირდება: _ ადგილობრივი არჩევნების დროს, ჩვენ, "რესპუბლიკური პარტიის" ადგილობრივმა წარმომადგენლებმა მას დავუთმეთ პოზიციები, (რომ არა ჩვენი ნება, ის სიის პირველი ნომერი ვერ იქნებოდა), რისი წყალობითაც სალუქვაძე საკრებულოს წევრი გახდა. ჩვენ გვინდოდა, რომ მიუხედავად თემურის წარსულისა, კიდევ ერთი დემოკრატიული მენტალობის და სანდო პარტნიორი შეგვეძინა, სამწუხაროდ მოვტყუვდით. მან ამის საპირისპიროდ არჩევნების პირველი დღიდან დაიწყო ჩვენი პარტიის დაშლაზე მუშაობა და ღიად დატოვა კარი იმ ადამიანებისთვის, რომლებიც ნაციონალური მოძრაობის აქტიური და ერთგული წევრები იყვნენ და არიან. ჩვენი მყარი პოზიციაა, არ დავუშვათ "გამოუსწორებელი" ნაციონალების რეანიმაციის მცდელობა ახალ პოლიტიკურ ცენტრში, რომლის ერთ-ერთი შემადგენელი "რესპუბლიკური პარტიაა", რომლის არსებობა თემურ სალუქვაძეს ხშირად "ავიწყდება". პოლიტიკოსი, რომელიც თანამებრძოლებს ღალატობს, ჩემთვის მიუღებელია. ყველასგან ვითხოვ ჯერ სახელმწიფოებრივ აზროვნებას და შემდგომ პირად ინტერესებზე ზრუნვას. მე ვერ დავუშვებ კლანურ ინტერესებს, რომ ოზურგეთის წესიერი მოსახლეობა კვლავ თამაშგარე დარჩეს. წინ გადამწყვეტი პოლიტიკური ბრძოლაა და რადგან უკვე მათგან ღალატი ვიგემეთ, ვერ ვენდობი. ალასანია ვის წაიყვანს შეხვედრაზე, ეგ მათი საქმეა, მაგრამ თემური სალუქვაძე, როგორ გამოიყენებს ამ შეხვედრას, წინასწარ გეტყვით. არც თუ ისე შორეული წარსულის ფაქტს გავიხსენებ, როცა ბატონი თემური ევროპაში ბრძანდებოდა რამდენიმე პოლიტიკური პარტიის წარმომადგენელთან ერთად. ყველას მოგვეხსენება, რომ ასეთ დროს სხვადასხვა დონის პოლიტიკოსებთან შეხვედრას თავად პროექტი ითვალისწინებს. დაბრუნებულმა სალუქვაძემ ადგილობრივი მედიით გააპიარა, რომ თითქოს ევროპის სახელმწიფო ლიდერებს შეხვდა და ისაუბრეს გურიის სამომავლო განვითარებაზე. ასეთი სიყალბეები ბევრი სჩვევიათ თემურ სალუქვაძეს და მის გუნდს, რაც ხშირად განათლებულ და პოლიტიკაში ჩახედულ ადამიანში ირონიას იწვევს. ახლა კი ივანიშვილთან შეხვედრის მომენტს გამოიყენებს პირადი რეიტინგის ამაღლებისთვის, _ აღნიშნა ჩვენთან საუბრისას სუნგულიამ. მასალების გამოყენებისას აუცილებელია რედაქციის ნებართვა


source: CulturaX

text: აი რა მოხდება, თუ მზესუმზირას ყოველდღიურად მიირთმევთ. ფანტასტიკური შედეგი. | რჩევები ვივიენისგან მთავარი საკითხავი აი რა მოხდება, თუ მზესუმზირას ყოველდღიურად მიირთმევთ. ფანტასტიკური შედეგი. აი რა მოხდება, თუ მზესუმზირას ყოველდღიურად მიირთმევთ. ფანტასტიკური შედეგი. მზესუმზირასთან დაკავშირებით საზოგადოებაში უამრავი მოსაზრებაა გავრცელებული. ითვლება, რომ მზესუმზირის ჭამა საზოგადოებრივი თავშყერის ადგილებში არაესთეტიკურია. მეტიც, ზოგიერთი ადამიანი ამ ფაქტს პროვინციალიზმად აღიქვმას. მრავალი ადამიანი ამ მისწრაფებას მალავს და ურჩევნია მზესუმზირით პირი სახლში, ტელევიზორის წინ კომფორტულად მოკალათებულმა ჩაიტკბარუნოს. დღეს ვივიენი მოგაწვდით გასაოცარ ინფორმაციას უამრავი ადამიანისთვის საყვარელი ამ პროდუქტის შესახებ. რა სარგებლობა მოაქვს მზესუმზირის მარცვლებს ა. საქმე იმაშია, რომ ამ პროდუქტისთვის მაღალი საკვები ღირებულებაა დამახასიათებელი. 100 გრამი მზესუმზირის გული 602,1 კკალს შეიცავს. ბ. მზესუმზირის ჭამა ამშვიდებს ნერვულ სისტემას. ეს პროცესი არაფრით ჩამოუვარდება სხვა დამამშვიდებელ საქმიანობებს. გ. მზესუმზირის მარცვლები არეგულირებს მჟავა-ტუტოვან ბალანს კუჭში. უამრავი გამოცდილი ექიმი საკუთარ პაციენტებს, რომლებიც კუჭის მომატებული მჟავიანობისგან იტანჯებიან, რეგულარულად მზესუმზირის მირთმევას ურჩევს. დ. ყველასათვის საყვარელ ამ პროდუქტს სასარგებლო გავლენა აქვს მამაკაცის პოტენციაზე და ქალბატონების რეპროდუქციულ სისტემაზე. ე. მზესუმზირის მარცვლები – შესანიშნავი საშუალება ათეროსკლეროზისა და მიოკარდიული ინფარქტის შესაფერხებლად. როგორც სტატიის დასაწყისში ვახსენეთ, მზესუმზირა საკმაოდ მაღალკალორიული პროდუქტია, რის გამოც აუცილებლად უნდა მივირთვათ ის გონივრული რაოდენობით. არ შეიძინოთ მზესუმზირის გარჩეული მარცვლები, რადგან ასეთ შემთხვევაში მას გაცილებით დიდი რაოდენობით მივირთმევთ. გარდა ამისა, მზესუმზირის გარჩეულ მარცვლებში სწრაფად იჟანგება ცხიმები. გამოცდილი ექიმების რჩევით, ყოველდღიურად უნდა მივიღოთ მზესუმზირა არაუმეტეს 100 გრამისა. განსაკუთრებით სასარგებლოა უმი მზესუმზირის მირთმევა. მზესუმზირა უკუჩვენებითია იმ ადამიანებისთვის, რომელთაც კუჭის წყლულოვანი დაავადებები, პოდაგრა და ენტეროკოლიტი აწუხებთ.