Diskutim:Jean-François Champollion - Wikipedia Diskutim:Jean-François Champollion Kjo faqe këtu është vetëm për diskutim mbi artikullin Jean-François Champollion. Wikipedia nxit diskutimin mes vullnetarëve të saj dhe nuk do të censurojë komente bazuar në pikëpamjet ideologjike ose politike. Wikipedia nuk do t’i ndryshojë komentet. Ato ose do të publikohen, ose do të fshihen nëse nuk i binden rregullave kryesore. Tani sa ndryshova 1 lidhjet e jashtme në Jean-François Champollion. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar redaktimin tim. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: U shtua arkivi https://web.archive.org/web/20100307194007/http://www.zdf.de/ZDFde/inhalt/3/0,1872,3970915,00.html te http://www.zdf.de/ZDFde/inhalt/3/0,1872,3970915,00.html Gjithë të mirat!—InternetArchiveBot (Raporto bug) 8 shtator 2019 23:16 (CEST) Sapo ndryshova 2 lidhje të jashtme te artikulli Jean-François Champollion. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar redaktimin tim. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Kam bërë këto ndryshime: te http://deadurl.invalid/http://www.zdf.de/ZDFde/inhalt/3/0,1872,3970915,00.html U shtua versioni i arkivuar i faqes https://web.archive.org/web/20110103101859/http://www.zdf.de/ZDFde/inhalt/3/0,1872,3971363,00.html për lidhjen http://www.zdf.de/ZDFde/inhalt/3/0,1872,3971363,00.html. Sapo ndryshova 0 lidhje të jashtme te artikulli Jean-François Champollion. Ju lutem, shpenzoni pak kohë për të shqyrtuar redaktimin tim. Nëse keni ndonjë pyetje ose dëshironi që t'i injoroj lidhjet apo faqet krejtësisht në të ardhmen, ju lutem, vizitoni këtë faqe për informacione të mëtejshme. Ndër të tjera, aty mund të gjeni dhe informacion se si mund të rregulloni problemet që mund të kem shkaktuar. Kam bërë këto ndryshime: te lidhja http://deadurl.invalid/http://www.zdf.de/ZDFde/inhalt/3/0,1872,3970915,00.html. Gjithë të mirat!—InternetArchiveBot (Raportoni probleme) 28 korrik 2020 07:43 (CEST) Marrë nga "https://sq.wikipedia.org/w/index.php?title=Diskutim:Jean-François_Champollion&oldid=2139632" Kjo faqe është redaktuar për herë te fundit më 28 korrik 2020, në orën 07:43.


source: fineweb

text: Roli i Gruas në Familje dhe Shoqëri 1. Roli i gruas në familje dhe në shoqëri 2. Roli i nënës në periudhën e 7 viteve të para të jetës së fëmijës 3. Konteksti shqiptar i komunizmit 4. Periudha postkomuniste 5. Këndvështrimi Islam mbi detyrën e nënës dhe përgjegjësia e saj 1. ROLI I GRUAS NË FAMILJE DHE SHOQËRI Në organizimin social të shekullit tonë, statusi i individit përcaktohet duke parë nivelin e kontributit të tij në prodhimin ekonomik. Kjo mënyrë vlerësimi bën që gratë dhe shtëpiaket të përbuzen dhe nënvleftësohen dhe të mos lejohen të fitojnë status shoqëror, meqenëse funksionet e tyre nuk merren në konsideratë ekonomikisht. Ky lloj vlerësimi dobëson vetëbesimin (vetëvlerësimin) e tyre dhe i bën ato që të kenë një vizion të turbullt rreth faktit se çfarë roli duhet të zgjedhin në shoqëri. Gruaja është tërhequr në sferën e shërbimit publik pa marë parasysh rolin e saj përcaktues në familje, duke përbuzur njëkohësisht funksionin e saj mëmësor. Përveç kësaj, ajo nxitet dhe motivohet për të braktisur, të paktën shpirtërisht, fushën e funksionit të saj kryesor, pra të qenit nënë. Gruaja zë vendin e individit kryesor përcaktues në familje, ashtu si familja përbën elementin thelbësor të shoqërisë. Për këtë arsye, asnjë sukses që fitohet jashtë shtëpisë nuk mund të kompensojë dështimin e gruas në familje. Kur familja, si thelbi i shoqërisë, fillon të shpërbëhet dhe të shkatërrohet, për shkak të dobësimit të një ose disa prej funksioneve të saj si p.sh. edukimi i brezit të ri, dhënia e dashurisë, ngrohtësisë dhe vetëbesimit tek individët, etj, atëherë edhe shoqëria gjithashtu përjeton krizë. Faktet historike tregojnë se shkatërrimi i shoqërive dhe qytetërimeve ka erdhur si pasojë e shpërbërjes së strukturës së shëndetshme të familjes dhe, kjo shpërbërje ka arritur fazën e saj finale sepse qëndrimet dhe pikëpamjet e gruas kundrejt mëmësisë janë dobësuar. Përveç rolit të saj formues dhe përcaktues, gruaja ka gjithashtu një funksion të rëndësishëm dhe një rol qendror në rregullimin e institucionit familjar, i cili është njësi bazë e shoqërisë, në bashkimin dhe unitetin e pjesëtarëve të familjes dhe në orientimin direkt të bashkëshortit dhe pjesëtarëve të tjerë dhe po ashtu ndikon indirekt shoqërinë me vendimet e saj në lidhje me vazhdimësinë e jetës së përditshme në familje me qëndrimet e saj kundrejt ngjarjeve sociale. Roli dhe pozicioni i saj në familje kanë rrjedhoja të drejtpërdrejta shumëdimensionale mbi individët për shkak të funksioneve të saj në familje me një përmbajtje të gjerë emocionale. Mund të thuhet se familja funsionon si “një mitër sociale” në procesin e zhvillimit psiko-social të individit, ashtu si mitra e nënës shërben gjatë fazës së parë të zhvillimit biologjik të njeriut. Gruaja, me cilësitë e saj të të qenit nënë, vazhdon të luajë rolin drejtues, për vite me rradhë, në fazën psiko-sociale të procesit të zhvillimit të fëmijës. Prandaj, duke mbështetur gruan në familje (në lidhje me funksionin e saj të mëmësisë) që është shumë i rëndësishëm si për familjen, ashtu edhe për shoqërinë si dhe duke i besuar dhe forcuar mjaftueshëm vendin e saj në familje, dhe duke e konsideruar këtë vend të rëndësishëm, familja forcohet. Gruaja prodhon vlerat dhe virtytet e një rëndësie jetësore për njerëzimin dhe shoqërinë. Për këtë aryse ajo luan një funksion kritik, jashtëzakonisht të veçantë në shoqëri. Ajo luan një rol të rëndësishëm në shoqëri në gjenerimin e vyrtyteve si dashuria, afërsia dhe morali i mirë, të cilat janë thelbësore për njerëzimin. Fakti që “personi i parë në shoqëri që funksionon si urë lidhëse midis fëmijës dhe shoqërisë është nëna”, vë në dukje detyrën e rëndësishme të grave në fushën e moralit. Arma më e fuqishme në përpjekjen e saj për transformimin e shoqërisë në një SHOQËRI VIRTYTI është aftësia e saj për të përhapur Dashuri dhe Vyrtyt. Vlerat njerëzore si: Dashuria, durimi, vetësakrifica, altruizmi, etj, jepen vetëm nga nëna. Ky fakt tregon qartë natyrën personale dhe të patjetërsueshme (të patransferueshme) të rolit të mëmësisë. Marëdhënia nënë-fëmijë, gjatë viteve të parë të fëmijërisë, ka avantazhe të jashtëzakonshme, të cilat lehtësojnë mbjelljen e hershme të vlerave njerëzore thelbësore dhe virtyteve, e shfaqur kjo në një spektër të gjerë në sjelljen e nënës mbi strukturën morale të fëmijës. Është krejtësisht e qartë se, gruaja duhet ta shfrytëzojë si duhet pozicionin e saj strategjik të shkallës tepër të lartë, siç u përmend më lart, në themelimin e strukturës morale të shoqërisë dhe brezave të rinj me ndërgjegjjen e plotë të detyrës. 2. ROLI I NËNËS NË 7 VITET E PARA TË JETËS SË FËMIJËS NËNA është personi i parë i pajisur në nivelin më të lartë me cilësi të lindura për të plotësuar në mënyrën më të përshtatshme të mundshme nevojën që ka rritja e fëmijës gjatë 6-7 viteve të para të jetës. Ajo është faktori më i rëndësishëm në përcaktimin e bazave të personalitetit dhe karakterit të individit me marrëdhëniet e saj natyrore të dashurisë dhe atashimit. Për të përshkruar rëndësinë e atashimit do të thoshim se është i një rëndësie jetike për fëmijën, sepse ai mund të ndikojë zhvillimin psikologjik dhe social të fëmijës. Rëndësia e madhe e atashimit së nënës me fëmijën shihet edhe në faktin se, faza më e efektshme edukative në transmetimin e kulturës tek brezi i ri është periudha intensive e të mësuarit gjatë fëmijërisë, kur fëmija përjeton marrëdhënie fytyrë më fytyrë në atmosferën emocionale të familjes. Rezultatet e kërkimeve në Psikologjinë e zhvillimit tregojnë se dy të tretat e rritjes multidimensionale të fëmijës (fizike, intelektuale, ndjesore, gjuhësore, sociale, individualiteti, etj) zënë vend gjatë periudhës së 6 viteve të para të jetës. Në këtë periudhë, ku rritja psiko-sociale e fëmijës është shumë e shpejtë, përcaktohen njëherë e përgjithmonë vijat e trasha të karakterit, personalitetit dhe sistemit të egos, të cilat përmbajnë kodet kryesore të sjelljeve që do të shfaqen përgjatë gjithë jetës së individit. Sistemi i egos që është zhvilluar nga një fëmijë të cilit nuk i është dhënë afeksion dhe dashuri e mjaftueshme gjatë viteve të para të jetës, do të formohet pashmangshmërisht nën ndikimin e fortë të egoizmit, Fëmija mund t’i vendosë të “tjerët” në një nivel me “vetveten” në botën e tij të brendshme, vetëm duke marë Dashuri të mjaftueshme nga të tjerët dhe duke mësuar si t’i dojë ata nëpërmjet vërejtjes së marrëdhënieve të ngrohta që ndodhin rreth tij. Për fëmijën nëna duhet të jetë personi i cili është i pari dhe burimi më i pasur i Dashurisë, e cila shfaq Dashuri dhe afeksion të pakushtëzuar ndaj fëmijës dhe i mëson atij si të dojë të tjerët. Për këto arye që përmendëm, zhvillimi i personalitetit të fëmijës nuk është diçka që mund t’i lihet rastësisë. 3. Konteksti shqiptar i komunizmit Vijmë nga një periudhë afro 50 vjeçare, e cila karakterizohej nga morali pa Zot. Nënat në vend të dashurisë për Allahun u ushqenin fëmijëve dashurinë për partinë. Gratë u hodhën njëlloj me burrat në betejën për mbijetesë. Si rezultat shteti ngriti institucionet e fëmijëve: çerdhet dhe kopshtet, ku fëmijët që nuk kishin gjyshër hynin qysh në vitin e parë të jetës. Fëmijët edukoheshin me një ton të ashpër, që nuk linte vend për të dëshirat e fëmijës. Shoqëria jonë mbartte qysh nga e kaluara e saj mentalitetin se rrahja është mjet edukimi. Po ashtu të puthurat dhe përkëdhljet e fëmijët konsideroheshin llastim dhe prishje. Termi i përgjithshëm për argëtimin dhe mbajtjen e një fëmije ishte “gënjeje”. Mendimi i fëmijëve nuk merrej kurrë parasysh dhe autoriteteti prindëror ishte diçka që nuk linte vend për diskutim: “Bëje se them unë”. Shkurtimisht, gjithë edukimi ynë kaloi nëpër koridoret e errëta të bunkereve socialiste: amiku i klasës, etj, etj. Nga kjo frymë dolëm ne besimtarët e rinj e me vete kemi ca plagë që nuk na shërohen dot. 4. Periudha postkomuniste Ne jemi brezi i parë i të rinjve muslimanë në Shqipëri pas rënies së komunizmit. Si të tillë ne mbartim traditat dhe zakonet e shoqërisë ku ne u rritëm me të mirat dhe të këqijat e saj. Në aspektin e edukimit të fëmijëve kjo na sjell ne në pikën e përplasjes me realitetin që kemi lënë pas dhe me detyrat që na ngarkon mbi shpatulla kjo fe e nderuar me të cilën na ka bekuar Allahu. Si brez i parë i të rejave dhe të rinjve përgjegjësia jonë përpara Allahut është më e madhe se e atyre që do të vijnë pas nesh. Tani është momenti kur duhet të vemë përballë dy tradita, traditën Islame dhe atë komuniste. Tash duhet të vendosim një lente kritike në sy për të parë më mirë procesin e edukimit të fëmijëve në Shqipëri. Është momenti më kyç për studim dhe reflektim. Asnjë profesion, sado i thjeshtë qoftë, nuk mund të mësohet pa një farë përgatitje, atëherë pse prindërimi të mos mësohet? Të gjithë kemi nevojë të shkëputemi nga ca zakone që nuk na ndahen dhe janë futur thellë tek ne në gjithë ata vjet që kaluam në ateizëm. Pikërisht dija është ajo që do të sjellë ndryshimin. “Allahu nuk e ndryshon gjendjen e një populli derisa ata të ndryshojnë vetveten.” Me dije do të ndihemi më të fortë, më të përgjegjshëm. Le të parafytyrojë secili se sa pasardhës do të vijnë pas tij deri në Ditën e Kijametit. Imagjinoni se ju jeni rrënja. Sa gjethe e fruta do të mbushin pemën tuaj? Për të gjithë ata, ne do të jemi përgjegjës. E si do të dalim ne parpara Allahut në Ditën e Përgjegjësisë? Ku i lamë fëmijët në vitet e para, kujt ia lamë në dorë ta mbillte atë fidan të dobët që quhet personalitet? Tashmë ka ardhur koha ta kuptojmë mirë detyrën tonë lënë amanet nga Allahu përpara shoqërisë. Ne nënat jemi ato që i japim formë njeriut e më pas shoqërisë. Ne nënat jemi ato që e ngremë shoqërinë në këmbë. Ka ardhur koha të njohim vetveten, kush jemi ne dhe t’i japim asaj vlerën që meriton. Këtë nder na i ka dhuruar vetë Allahu i Madhëruar. Ka ardhur koha t’i veshim vetes fuqi, e ajo është FUQIA E NËNËS. Pikërisht këtu është pika më e mirë për të nisur edukimin e besimtarëve të së ardhmes. Na duhet të luftojmë përbuzjen, nënvleftësimin e shoqërisë që çmon si vlerë vetëm atë që merret në konsideratë ekonomikisht. Kurse ne marrim si vlerën më të çmuar NJERIUN. Pikërisht për këtë ka më tepër nevojë shoqëria shqiptare e tretur nën thundrën e dhunës, paturpësisë dhe krimit në familje. Sot kemi nevojë më shumë se kurrë për dijen e procesit të edukimit. Kur fillon ai, si zhvillohet dhe çfarë sakrificash kërkon. Nëse duam që shoqëria jonë të jetë më e mirë ta fillojmë punën nga fëmijët tanë, le të bëjmë një investim për të cilin do të marrim një shpërblim të shumëfishtë në këtë botë dhe kurorën me margaritarë të çmuar në botën e pafund. KËNDVËSHTRIMI ISLAM MBI PËRGJEGJËSINË E GRUAS Islami e liron gruan nga barra e rëndë e furnizimit dhe mbajtjes së familjes. Kjo është përgjegjësi vetëm e burrit. Përgjegjësia kryesore e gruas është të qëndrojë në shtëpi për t’u kujdesur për fëmijët. Fusha kryesore e përpjekjeve të saj është shtëpia. Kurani fisnik thotë: "Qëndroni në shtëpitë tuaja” (Ahzab, 33:33) Profeti (s.a.v.s.) ka thënë: “Gruaja është përgjegjëse për kujdesin ndaj shtëpisë së burrit të saj dhe ajo do të japë llogarri për tufën e saj (fëmijët)” (Transmeton Bukhariu dhe Muslimi) Kjo është gjithashtu puna për të cilën ajo do të shpërblehet më mirë se ç’mund të paramendohet. Profeti (s.a.v.s.) e ka siguruar gruan që qëndron në shtëpi për t’u kujdesur për fëmijët se do të jetë me të në Xhennet. Sipas një hadithi tjetër mësojmë se nëna besimtare, gjatë shtatzanisë dhe gjithë periudhës së gjidhënies është si një ushtar në krye të detyrës. Nëse ajo vdes, merr të njëjtin shpërblim si të një shehidi. Ndërsa një hadith tjetër u drejtohet grave duke u thënë: “Kujdesuni për shtëpinë. Ky është xhihadi juaj.” (Musnedi i Ahmedit) A ka gjë më të lartë që mund të kryjenë gratë se përpjekja në rrugë të Allahut? Shprehja në vijim, thënë nga goja e Profetit tonë Muhammed, (s.a.v.s.) përbën një paralajmërim serioz për burrat, ku u kërkohet atyre t’i mbështesin gratë: “Fjala “rahm” (mitra e nënës) vjen nga e njëjta rrënjë me fjalën “rahijm” që do të thotë Mëshiruesi, Mëshirëbërësi, të cilët janë atribute të Allahut. Kush e mbështet dhe e forcon atë, do të mbështet dhe forcohet nga Allahu; kush e e lëndon atë, do të lëndohet nga Allahu”. Për këtë arsye që përmendëm më lart, gruaja duhet të marrë mbështetje intelektuale dhe emocionale në mënyrë që ta zbulojë pozicionin e saj në realitetin social dhe kulturor. Ajo duhet të forcohet me çfarëdo lloj mbështetje të mundshme, për ta ndihmuar atë t’i afrohet fëmijës me qëndrime, sjellje, dhe masa edukative që i përshtaten fëmijës, duke vazhduar të shfaqë pa ndërprerje ndjenjat e saj ndërtuese si dashuria, durimi, etj. Kjo mbështetje që duhet t’i jepet me synimin për ta ndihmuar nënën të ndihet mirë dhe të sillet në një mënyrë të dashur, të përzemërt dhe fisnike, larg nga tensionet, duke e liruar atë nga çdo lloj shqetësimi, duke nisur që nga ato ekonomike e deri tek ato që lidhen me atmosferën familjare. Kjo mbështetje duhet të përfshijë “mbështetjen morale të babait”, ndihmë ekonomike, për të siguruar qetësinë shpirtërore të nevojshme dhe veçanërisht mbështetje edukative që do t’i jepet nënës në rrugë të ndryshme. Të gjitha këto që përmendëm më lart, qartas bëjnë ndarjen e punës midis burrave dhe grave sipas Islamit: burrat përgjigjen për punët jashtë shtëpisë, ndërsa gratë përgjigjen për punët brenda saj. Kjo ndarje nuk është një relike e një të shkuare të errët. Është e vetmja bazë mbi të cilën është ndërtuar dhe mund të ndërtohet një shoqëri e shëndetshme në ditët e sotme. Popujt që janë përpjekur ta nryshojnë këtë rregull natyror nuk kanë tjetër çfarë të shfaqin vetëm se hidhërim dhe shqetësim për përpjekjet e tyre. Ata duken si ata të verbrit që kërkojnë kuturu rrugën në errësirë, të paaftë ta zhbëjnë atë që kanë punuar me duart e tyre dhe të dalin nga llumi ku janë zhytur. A ka ndonjë arësye të shëndoshë që ata që kanë me vete Dritë t’i ndjekin ata në errësirën e shkatërrimit? Referenca: 1. Inkubatori i Shoqërisë, Necla Koytak, botoi shoqata kulturore ”Gruaja” 2. Shtëpi e Ëmbla Shtëpi, Khalid Baig ———Back


source: wikipedia

text: Ngjarje KS Dinamo/Dinamo Tirana u bë kampion i Shqipërisë në futboll. Lindje Janar 1 janar: Xhevat Limani, aktor dhe regjisor shqiptar nga Maqedonia Orhan Miroğlu, gazetar turk 18 janar - Dimitrie Türkish, politikan dhe biznesmen kroat (v. 5 shkurt 2022) 19 janar: Bujar Kasmi, Aaron Liem, politikan dhe edukative izraelit me etni rumune 20 janar - Alaattin Çakıcı, kreu i mafies 22 janar - Mitsuo Kato, futbollist japonez 24 janar - Moon Jae-in, politikan dhe avokat Korea e jugut 26 janar - Anders Fogh Rasmussen, Ekonomist danez 29 janar - Dalila Di Lazzaro, aktore italiane Shkurt 13 shkurt - Hristo Pimpirev, shkencëtar (gjeolog) bullgar 16 shkurt: Loran Bini, burrë i krishterë i Kosovës, politikan i etnisë boshnjake Roberta Williams, dizajner amerikane 19 shkurt - Cristina Fernández de Kirchner, politikane Argjentinase 20 shkurt: Milorad Stanulov, lundrues serb Dave Schwartz, aktor amerikan (v. 2016) 23 shkurt - Leon Qafzezi, shkrimtar shqiptar 24 shkurt - Máté Kostandini (lindur më 1953), politikan hungarez Mars 3 mars - Ziko, futbollist brazilian 5 mars: Bardhosh Gaçe, shkrimtar për fëmijë Nuhi Ismajli, shkrimtar, kritik letrar, social dhe polemist shqiptar (v. 2015) 15 mars - Arta Dade, politikane shqiptare 16 mars - Richard Matthew Stallman, aktivist amerikan 19 mars - Billy Sheehan, muzikant amerikan 20 mars - Luisa Kuliok, aktore argjentinase Prill 9 prill - Stephen Paddock, vrasës amerikan 11 prill - Andrew Wiles, matematikan britanik 25 prill - Kadri Zeka, gazetar dhe jurist shqiptar (v. 17 janar 1982) Maj 1 maj: Mustafë Statovci, pedagog shqiptar nga Kosova Naoya Uchida, aktor japonez 3 maj - Mahmut Yıldırım, vrasës me kontratë turk 6 maj: Ruzhdi Lata, politikan shqiptar Tony Blair, politikan anglez 13 maj - Mary Prema Pierick, feja gjermane 15 maj: Kosta Raka, artist shqiptar 16 maj: Pierce Brosnan, aktor irlandez 17 maj: Gérard Krawczyk, regjisor francez 19 maj: Daniël Termont, Politikan belg Engjëll Ndocaj, 24 maj: Agim Rada, skulptor shqiptar Alfred Molina, aktor britanik Qershor 4 qershor - Mitsuo Watanabe, futbollist japonez 8 qershor - Ivo Sanader, politikan kroat 14 qershor - Josif Minga, kompozitor shqiptar 15 qershor - Xi Xhinping, politikan kinez 18 qershor - Meir Jix'hak Halevi, politikan izraelit 21 qershor - Benazir Buto, politikan pakistanez (v. 27 dhjetor 2007) Korrik 1 korrik: Jadranka Kosor, politikane kroate Lyonpo Sangay Ngedup, kryeministri i Butanit 12 korrik - Perivaldo Dantas, futbollist brazilian (v. 27 korrik 2017) 13 korrik: Selçuk Yöntem, aktor turk 14 korrik: Liri Hidërshaj, shkrimtare shqiptare 27 korrik - Bardhyl Berberi, gazetar, shkrimtar shqiptar 31 korrik - Tōru Furuya, dublues japonez dhe transmetues Gusht 1 gusht - Elida Janushi, aktor 4 gusht: Hiroyuki Usui, futbollist japonez Hasse Borg, futbollist suedez 17 gusht - Herta Müller, Shkrimtar gjerman me origjinë rumune 23 gusht - Xhemail Mustafa, gazetar, politikan, publicist, shkrimtar shqiptar 25 gusht - Maurizio Malvestiti, ipeshkvi katolik italian 27 gusht - Ali Xhaber, (v. 2005) Shtator 10 shtator - Vasil Tabaku, 13 shtator - Valdete Antoni, poete shqiptare 15 shtator - Astrit Hafizi, futbollist shqiptar 16 shtator: Manuel Pellegrini, futbollisti i Kilit Belá Elijah, politikan dhe radio gazeta Hungareze 18 shtator - Toyohito Mochizuki, futbollist japonez 20 shtator - Mihály Kincses (mjek), mjek dhe politikan hungarez 25 shtator - Zoran Pançiç, lundrues serb Tetor 1 tetor: Tarik Xhemil, predikues dhe dijetarë pakistanezë Grete Waitz, vrapuese maratonash norvegjeze (v. 19 prill 2011) 5 tetor - Alfred Bualoti, aktor shqiptar 11 tetor: Gazmend Leka, artist shqiptar Horacio Matviyko, politikan dhe mjek kroat (v. 13 janar 2022) Zef Bushati, politikan shqiptar 15 tetor - Yllka Mujo, aktore shqiptare 16 tetor - Paulo Roberto Falcão, futbollist brazilian 25 tetor - Shefkije Islamaj, 31 tetor - José Alberto Costa, futbollist portugez Nëntor 10 nëntor - Abdelkader Horr, futbollist algjerian 13 nëntor - Andrés Manuel López Obrador, politikan meksikan 14 nëntor - Dominique de Villepin, politikan francez 15 nëntor - Toshio Takabayashi, futbollist japonez 16 nëntor - Glykeria, këngëtare greke 18 nëntor: Alan Moore, shkrimtar anglez Janusz Wójcik, politikanë polak (v. 20 nëntor 2017) 20 nëntor: Sulejman Uglanin, politikan dhe mjek serb Halid Beshliq, këngëtar bosnjak 25 nëntor: Jon P. Husby, politikan norvegjez Mehdi Polisi, akademik dhe orientalist shqiptar (v. 21 maj 2014) 30 nëntor - Jean-Jacques Hublin, Paleoantroplog francez Dhjetor 8 dhjetor - Kim Basinger, aktore dhe modele amerikane 9 dhjetor - John Malkovich, aktor amerikan 10 dhjetor - Friedhelm Funkel, futbolist gjerman 16 dhjetor - Ibrahim Ibishi, poet kosovo 22 dhjetor - Eiji Ueda, futbollist japonez 31 dhjetor - Bashkim Lahi, arkeolog shqiptar Pa data Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre: - Jusuf Lika, muzikant shqiptar - Thani Naqo, - Fotaq Andrea, diplomat, publicist - Askar Simitko, Spiun Iranian (v. 1995) - Judith Curry, klimatologjiste amerikan - Lizzie Doron, shkrimtare izraelite - Irakli Koçollari, studjues - Arif Molliqi, shkrimtar shqiptar nga Kosova - Arben Theodhosi, Piktor dhe shkrimtar shqiptar - Viktor Çaro, aktor shqiptar - Vjollca Dylgjeri-Liza, piktore shiqptarë - Nexhmedin Hyseni, Vdekje 17 maj - Haki Stërmilli, nëpunës, publicist, shkrimtar dhe deputet shqiptar (l. 1895). Pa data Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre


text: Serbia do të detyrohet ta njohë KosovënPublikuar: 12.09.2012 - 11:55 Berlin Gjatė negociatave pėr anėtarėsim nė BE, Serbia do tė detyrohet ta njohė Kosovėn dhe kėtė gjė duhet ta do ta bėjė esencialisht para anėtarėsimit nė BE, thotė kryetari i Kėshillit pėr Politikė tė Jashtme tė Bundestagut Rupreht Polenz. Polenz ka thėnė kėshtu duke u pėrgjigjur nė pyetjen e Betas se ēfarė duhet bėrė qė Gjermania tė riaktivizohet nė pėrkrahjen e Serbisė nė rrugėn e saj pėr nė BE. Polenz ka thėnė se pėr kėtė duhet plotėsuar shumė kushte, duke shtuar se "ėshtė shumė me rėndėsi se si Serbia do tė sillet ndaj serbėve nė Kosovė. Ne duam tė shohim kufizim tė strukturave paralele nė aparatin udhėheqės e tė sigurisė dhe qė tė pakėsohet pėrkrahja financiare e tyre. Ėshtė e qartė se ky ėshtė njė proces gradual, por kėtė e presim dhe jo vetėm paralajmėrime e fjalė, por edhe vepra", ka thėnė Polenz pėr Beta-n. I pyetur nė konsideron se nė fund tė procesit tė stabilizimit dhe tė anėtarėsimit tė Serbisė nė BE, ekziston njohja e Kosovės nga Serbia, Polenz ka dhėnė pėrgjigje tė qartė. "Kėtė gjė gjatė viteve dhe muajve tė fundit ua kam thėnė kėshtu bashkėbiseduesve tė mi ng Serbia: mund tė ndodhė, qė pasi tė dorėzohet kėrkesa pėr fillimin e negociatave pėr anėtarėsim nė BE, tė thuhet edhe: Dėrgojeni hartėn tuaj me kufi. Kėtė nuk do ta bėjmė, ka thėn Polenz . "Pėr kėtė arsye, ka shtuar ai, gjatė negociatave pėr anėtarėsim nuk do tė mund tė anashkalohet qė Serbia tė njohė e e ta pranojė pavarėsinė e Kosovės dhe kjo ėshtė mirė tė ndodhė para anėtarėsimit nė BE, ka thėnė Polenz. Sollomon12.09.2012/14:11 Shume e natyrshme. Brukseli nuk e lejon vetes luksin me pas KONFLIKT TE NGRIR ne BE. Zehil KosovaKosove12.09.2012/13:10 Zoteri Rupreht PolenzKryetar i Keshillit per Politike te Jashtme te Bundestagut German.Prandaj,mund te konkludojme hapur se fjala e Z.Rupreht Polenz,eshte fjale dhe konkludim i shenjte kushtuar pranimit te Serbise ne BE...Gjere sot kush fjale me te madhe dhe urdher me te ndjeshem per popullin Kosovar e per Kosoven ne tersi akoma nuk ka dhene.Te lumte Z.Polenz,me te veret ju jini ata lideret Nderkombetare me te veçant gjjer me sot.U falem nderit edhe prindeve xhysherve dhe Sterghysherve tane ne te kaluaren qe e kane dashur dhe rrespektuar Gjermanin ,si Shtetin me principiel ne Evrope.Siç po duket ne qender te vemendjes kur e keni Ju Kosoven mjafton per Evrope...Njerezit e medhaj si ju,kurr nuk kabojne ,Po shihet sheshit autoriteti i jua dhe I Gjermanis e ne potencialin e politikes ,ne shkathtesine nderkombetare dhe ne vertetimin fuqise me te madhe ne Evrope.Nuk deshiroj t'jua marr kohen,por mbetet ne nderin tone dhe qytetareve Kosovar,qe t'u falenderojme Z.RUPREHT POLENZKryetare i Keshillit Politik te Jashtem te Bundestagut Gjerman.Paqi bekimn e Zotit ju personalisht dhe Populli Gjerman.Ne pjesa dermuese e Popullit shqiptare u jemi mirenjohes fuqis me te madhe ne Evrope Gjermonis dhe miqeve t'uaj.Ju falemnderit...!


text: Teorema e Ehrenfestit Teorema e Ehrenfestit, e emëruar pas Paul Ehrenfest, jep lidhjen midis derivatit kohor të vlerës mesatare për një operator mekaniko kuantik me komutatorin e atij operatori me Hamiltonianin e sistemit. Ajo është Ku A është nje operator në MK dhe është vlera mesatare. Teorema e Ehrenfestit është dicka që pritet në teorinë e Hajzenbergut te mekanikës kuantike, ku ajo është thjesht vlera mesatare e ekuacionit të lëvizjes së Hajzenbergut. Teorema e Ehrenfestit është e lidhur ngushtë me teoremë e Ljuvilit nga mekanika e Hamiltonit, e cila përfshin parentezat e Puasonit në vend të komutatorit. Në fakt, është si rregull i përgjithshëm që një teoremë në mekanikën kuantike e cila përmban nje komutator mund të kthehet në një teoremë në mekanikën klasike duke e ndërruar komutatorin me parantezat e Puasonit dhe duke e shumëzuar me . Derivimi[redakto | redakto tekstin burimor] Supozoni se kemi një sistem në një gjëndje kuantike . Nëqoftëse duam të dimë derivatin kohor të çastit për vlerën mesatare të A, pra , nga përcaktimi ku po integrojmë mbi të gjithë hapësiren. Shpesh (por jo gjithmonë) operatori A është i pavarur nga koha, kështu që derivati i tij është zero dhe ne mund ta neglizhojmë termin e mesit. Po të aplikojmë ekuacionin e Shrodingerit, gjejmë se dhe Shembull i përgjithshëm[redakto | redakto tekstin burimor] ku x është thjesht pozicioni i thërrmijës. Supozoni se duam të dimë ndyshimin e çastit të momentit p. Duke përdorur teoremën e Ehrenfestit, kemi meqënëse p komuton me vetveten dhe meqënëse kur paraqitet në hapesiren kordinative, operatori i momentit then . Gjithashtu Pasi zbatojmë rregullin e prodhimit, marrim të cilin e njohim menjëherë si ligjin e dyte te Njutonit. Kjo është një shembull i parimit të korrespondencës, rezultati shfaqet si ligji i dytë i Njutonit në rastin kur ka shume thërrmija saqë lëvizja totale e trupit jepet nga vlera mesatare e një thërrmije të vetme. Shënime[redakto | redakto tekstin burimor] - Në notacionin Bra-ket - ku është operatori Hamiltonian , dhe H është Hamiltoniani i cili paraqitet në hapësiren kordinative (si në rastin e derivimit më lart). Në fjalë të tjera, pasi aplikuam operatorin e adjuguar mbi të gjithë ekuacionin e Shrodingerit, kjo ndryshoi radhen e zbatimit për H dhe .


source: CulturaX

text: Oda Ekonomike Amerikane shënon fillimin e Javës Globale të Ndërmarrësisë - 2LONLINE Redaksia 2LONLINE 16 Nëntor, 2020 14:00 Remzi Uka, kryeshef ekzekutiv i kompanisë AFAM, njëherit edhe moderator i këtij forumi, duke iu referuar raporteve nga Banka Botërore theksoi se Kosova renditet në pozita relativisht të mira sa i përket fushës së të bërit biznes, të cilat bazohen në dhjetë faktor mjaft gjithëpërfshirëse sidomos në aspektin e dhënies së kredive që tregon një sektor të fuqishëm bankar. Përmirësimi i rangimit në Raportin e Bankës Botërore të përcillet me rritje direkte të investimeve të huaja


Në këtë eveniment, përmes sllajdeve, është prezentuar edhe një artizanat i veçantë, i cili ka lënë gjurmë në traditën shqiptare, mjeshtria e kultivimit të filigranit.


Eki Nox 1sh Lyrics 1 minutë heshtje për 1 bubrrec t'ndrydhun Për 1 shpirt zemër madh me tru t'shtrydhun Për 1 far grimce qi ka dashtë me mbet gjurmë Si shakur post-mortum hala me bo zhurmë 1 si ideal, si cak i kerkum pi qdo shtrese Mu kon primar e i adhurum pi qdo gjallese po Rasti osht bret i botes e fati rullet ruse koha ajo qi vendos a meriton not kaluse tani m'varet pi teje sa ki bo e sa ke vy Sa kishe je cill mir e sa me t'keqen je perly se Njerz me miliona kan qef me pas miliarda Me faca t'zeza e t'bardha t'dollarit mu kon garda Mu kon dora, qi ka fitu n'selekcion E qi hon de don e masturbon lekun n'rekreacion Kreacion, krijim per ata qi lypin shqip kuptim Shqip kuptom, t'kofsh sabi, ngritu merru me msim 1 ymer t'gat ose t'shkurt qi m'varet pi zarit 1 kallabllak sfida t'krymta si patligjona t'pazarit Qi ske mujt mi kry per 1 dit e i ke lon per neser koha Kalon e t'bin ndermend thjesht si tripi vjeter 1 udhëkryq rreth 1 drejtimi për 1 qellim 1 frymë, 1 shpirt, 1 trup, me dheun si përfundim 1 si bossi qi shumica e thirin zot Ati i kofshim fal se sektet po na bojn komplot Po na ndajn n'tribu, po vrahem bigajrihak Per naft po sakatohem, pi washigtonit n'irak 1 gjak, i kuq i ndam n'shum kategori i ndam n'shum raca e qi ska pshtim pa i perzi per zi u plaka ty ndi folum pak per gzim nese e she t'miren ty flejt interveno me zgjim sjom i pari qi thom plages mos mi qit kryp Kur t'zhytesh bile mos u cill pa la si gjynyp Shpesh kur harrnoj fjal thom, pse s'boj club s___a ? Dyshoj bile n'vetveten kush pom shtin n'dark tripa ? Pse mirrna me probleme qi insoni i ka me t'leme ? Pse a___izoi kijesa me ymyde t'preme ? Asi t'lindun qi, me dek para se me dit perqka Se misionin e kan t'fundost n'ideale t'pergjakta E thu per qka kta vin e m'flasin me fjal t'flakta ?! Fore t'plakta kishe rruga tyne koka fakt aa ?! f___ tap shkapmuni pi syve zhdukmuni kapmuni Per njerz t'dobt psiqikisht shkoni me ta luni Se jom goj atipike mrenda 1 xhunglle t'fjalve Ku secili osht 1'sh per veti e fallc u keshet palëve Ku 90% e kan hup rrugen e blujn fantazma "Mashalla" mos u idhno qi t'kap sarkazma kazma kres trut n'tok t'kan pre n'bese n'vorrim t'vin dashamirt tjert presin ftes REF : une jom, ti je, ai osht, ma i miri i pari, ma i forti, shkatrrusi, ma i fshtiri Zoti nelt une posht, une n'fron tjert n'dy gujt blozhd ju boj se edhe une jom njeri i lujt se jeta osht e till her ta then her t'shtin me vill her osht vront her osht dill her t'shtin me kesh her t'shtin me cill n'budall se t'lodh ty t'thon jom epiqendra e botes 3e0 e qiftin e ti e dhi n'WC pi epiqendres bothes See also: JustSomeLyrics 104 104.37 Palya Bea Ius Ultimae Noctis Lyrics 梁咏琪 当我爱上你 Lyrics


text: Domain Name System - DNS/ sqt. Servisi i Emrave Domene (SED)" është sistemi i kodimit të emrave të faqeve të internetit. Lloj sistemi në teknologjinë e kompjuterëve. Me ndihmën e tij lexuesi informohet për zanafillën e shtetit ose organizatës në të cilin është publikuar ajo fletë. Pasi për kompjuterët më mirë janë të dhënat të shkruara në numra dhe për njerëzit më mirë në shkronja, është futur edhe ky sistem. Sistemi në fjalë është i ngjashëm me sistemin e Adresave IP. Ky sistem ka emrat e adresave që në këtë teknologji thirret Emri i domenit (Domain Name). Këta emra i takojnë një niveli më të lartë të quajtur Niveli i sipërm i domeneve (Top-Level-Dmain). Pjesët e emrave janë të ndara sikurse tek adresat IP, me një pikë si p.sh yahoo.com, sq.wikipedia.org Top-Level-Domain janë disa shkurtesa dhe zakonisht shkruhen në fund të emrit të domenit. shkurtesat janë tipike për shtetet përkatëse ose për organizatat, për : .al=Shqipëria .it=Italia .com=komerciale .org= institute ose organizata .net=rrjetë e përgjithshme .edu=shkollat amerikane (si dhe sistemet e edukimit ne bote) .gov=zyre amerikane .mil=ushtrisë amerikane Dhënia e emrave për domen, bëhet nga qendra e lidhjes me internetin (Provider), pasi që të jetë kontrolluar në mos ai emërtim është nënë licencë apo përdoret nga dikush tjetër. Informatikë


text: Abonohu pėr lajmet me e-mail: Thonė se dy pika uji janė gjėja mė e ngjashme qė mund tė gjendet nė botėn qė na rrethon. Shumėēka krahasohet me kėtė simetri perfekte tė natyrės, pėr tė treguar rregullin, pėrsėritjen, dyzimin. Fjala vjen, prej kohėsh, nė ambientin politik shqiptar, ekziston njė dėshirė nė rritje, pėr tė krahasuar vitin 2013 ku sapo kemi hyrė, me 365 ditėt e fundit tė qeverisjes socialiste, vitin 2005. Politikanėt, komentatorėt e gazetarėt i kanė hyrė njė ushtrimi krahasues mes dy epokave tetėvjeēare tė qeverisjes, e pikėrisht momentit tė tyre pėrmbyllės. Paralelizmi mes kėtyre dy epokave tė historisė sonė politike ka marrė shkas jo vetėm nga fakti qė ndodhemi nė fundin e dy cikleve tetėvjeēare tė qeverisjes, por edhe nga disa rrethana tė tjera qė na shtyjnė tė besojnė nė maksimėn metafizike, se asgjė nuk humbet, por vetėm transformohet. Nė vitin e tetė tė qeverisjes sė Berishės, shumėēka ngjan si e lidhur me fije tė padukshme me tė njėjtėn periudhė qė kalonte paraardhėsi dhe konkurrenti i tij historik, Fatos Nano, nė vitin e largėt 2005. Lodhja, konsumi, barsoletat e shpotitė me zyrtarėt e lartė, kriza ekonomike, pėrēarjet e vogla brenda gardhit, pakėnaqėsitė dhe bėrrylat, propaganda gjithnjė e mė e thatė dhe shifrat gjithnjė e mė gri tė gjitha janė aty, fiks si mė 2005. Por ka edhe mė. Aty ėshtė edhe LSI e radhės, kėsaj radhe djathtas, pak rėndėsi ka nėse quhet FRD apo AK. Aty ėshtė debati pėr rregullat e zgjedhjeve dhe akuzat ndaj KQZ. Aty ėshtė gjithashtu edhe gossipi i pėrjetshėm rreth asaj qė duan apo nuk duan amerikanėt e europianėt, nė kėtė pragzgjedhjesh. Megjithatė, fjala ėshtė pėr tė krahasuar dy epoka cilėsisht tė ndryshme dhe kjo e bėn parimisht tė vėshtirė e tė komplikuar paralelizmin. Nė njėrėn anė qėndrojnė vitet e drejtimit tė vendit nga e majta, nga ana tjetėr, po jetojmė fundin e mandatit tė dytė qeverisės tė sė djathtės. Larg retorikės shterpė se cili ka qenė mė i zoti, duhet thėnė se Shqip ">Shqip ėria e sotme ėshtė, nė disa aspekte, shumė e ndryshme nga ajo e vitit 2005, kur Fatos Nano dorėzoi pushtetin me ēelėsa nė dorė. Ashtu siē ka qenė mjaft e ndryshme edhe situata kur Berisha u ngjit nė qeveri, krahasuar me kaosin absurd tė vitit 1997. Nė fund tė dy cikleve tetėvjeēare, gjatė tė cilėve tė dyja partitė e mėdha kanė harxhuar tė gjitha burimet e tyre njerėzore, idetė, projektet dhe kapacitetet intelektuale e profesionale qė ishin nė gjendje tė mblidhnin rreth vetes, mund tė lexojmė gjithsesi qartė dhe nė dritė tė diellit bilancet pėrkatėse. Natyrisht, pasi ta kemi vendosur secilėn prej kėtyre qeverisjeve nė kontekstin dhe nė kohėn e saj. Nėse do tė vėmė nė njėrėn anė ngjashmėritė dhe nė tjetrėn ndryshimet, tė dyja listat do tė ishin goxha tė gjata. Sa u pėrket ngjashmėrive, ndjehet e qartė se kėto dy periudha kanė si emėrues tė pėrbashkėt njė ndjesi tė pėrgjithshme, se rotacioni i pushtetit ėshtė nevojė dhe domosdoshmėri. Pėrfaqėsues tė mazhorancės pranojnė qysh sot nėn zė se i vetmi person qė e dėshiron vėrtet njė fitore mė 23 qershor, brenda shumicės, ėshtė Kryeministri Berisha. Mund tė jetė kjo njė batutė, por smund tė jetė e tillė bjerrja e pėrgjithshme qė po pėson qeverisja, sidomos nė muajt e fundit. Nuk ėshtė rastėsor fakti qė pikėrisht nė kėtė periudhė, Shqip ">Shqip ėria ka kapur indekse shqetėsuese nė tė gjitha raportet qė vrojtojnė parametrat demokratikė, ekonomikė e socialė nė botė. Kjo puna e raporteve gri ėshtė njė tjetėr element qė e bashkon kėtė qeverisje, me atė tė Fatos Nanos. Gjithashtu, njė tjetėr aspekt qė tė kujton menjėherė muajt e fundit tė Nanos nė pushtet, ėshtė ai i perceptimit tė korrupsionit nga opinioni publik dhe ndėrkombėtarėt. Ajo qė shihej dikur si njė qeveri super e korruptuar, ka sot njė simotėr po aq, nė mos mė tė korruptuar. E nėse do tė donim qė listėn ta vijonim mė tej, do tė vėrenim se pas disa sukseseve tė pamohueshme nė procesin e integrimit euroatlantik (anėtarėsimi nė NATO, heqja e vizave), qeveria aktuale, porsi ajo e dikurshme e vitit 2005, ka mbetur nė njė pozitė tė mjerueshme, sa i pėrket marrėdhėnieve me Bashkimin Europian. Rrėzimi pėr herė tė tretė nė pėrpjekjen pėr marrjen e statusit tė vendit kandidat, tė kujton hiē mė pak se demarshet e pasuksesshme tė qeverisė Nano pėr tė nėnshkruar marrėveshjen e stabilizim-asociimit nė vitin 2005. Por pėr njė listė ngjashmėrish, ka gjithashtu edhe njė tjetėr listė diferencash, e cila objektivisht i bėn tė ndryshme qeverinė e Sali Berishės, me atė tė Fatos Nanos. E ndėr to, mė e dukshmja, mė e pagabueshmja dhe natyrisht mė flagrantja, ėshtė qasja totalisht e ndryshme e dy personazheve tė mėsipėrm ndaj proceseve zgjedhore. Nga njėra anė, Nano, njė politikan qė pėrpos defekteve tė panumėrta, shėnon nė CV e tij politike meritat e mėdha tė dorėheqjes dhe tė dorėzimit paqėsor tė pushtetit. Nga ana tjetėr, Sali Berisha, i cili mund tė pėrfshijė nė biografinė e tij tė gjitha lavdet e kėsaj bote, pėrveē dy meritave tė mėsipėrme tė Nanos. Qenia e Berishės nė pushtet ėshtė automatikisht njė pikėpyetje e madhe pėr zgjedhjet pasardhėse. Po e shohim kėtė, me vendimet arbitrare qė po nis tė marrė Kolegji Zgjedhor kėto orė. Nga ana tjetėr, Berisha i 2013-s me Nanon e 2005-s ndryshojnė kryekėput nė stilin e tyre drejtues. I pari, apostulli i kulturės sė dhunės politike, i tensionit dhe pėrplasjes, i dyti, me stilin e tij prej kalorėsi moskokėēarės, qė gjithsesi prirej drejt uljes sė toneve dhe kompromisit. Pas dy tetėvjeēarėsh nė krye tė pushtetit ekzekutiv, kjo kundėrvėnie shfaqet sot e kulluar si drita e diellit, nė sytė e shqiptarėve. Nga ana tjetėr, dy qeveritė nė fjalė i ndan mes tyre periudha nė tė cilėn kanė drejtuar vendin. Ajo e socialistėve nė 2005, pa kontekstin e rėnduar tė krizės financiare rajonale e globale, kurse kjo e vitit 2013, e zhytur nė ankthin ekonomik (me gjithė optimizmin patologjik tė Kryeministrit). Ky krahasim mes dy viteve, qė me shumė gjasė do tė kenė njė peshė tė rėndėsishme nė historinė e dy dekadave tė fundit, justifikohet nga konteksti nė tė cilin zhvillohen ngjarjet nė teatrin politik. E ndryshme nga vendi qė ishte shkėputur me mund nga trashėgimia e 1997-s, Shqip ">Shqip ėria e sotme ėshtė gjithaq e ngjashme me atė tė vitit 2005, pėr nga pėrmasat e sfidave me tė cilat pėrballet, por edhe pėr nga defektet e vjetra qė demokracia e korruptuar shqiptare vijon ti tėrheqė pas vetes, si gurin e Sizifit. Shtuar më 05/01/2013, ora 16:53


text: Komiteti i Janinës u formua në Janinë në maj të vitit 1877, në krye të të cilit u vu Abdyl Frashëri, një nga ideologët, diplomatët dhe organizatorët më të shquar të Rilindjes Kombëtare Shqiptare. Në këtë Komitet bënin pjesë personalitete, që përfaqësonin pothuajse të gjitha krahinat e vilajetit të Janinës, si Mehmet Ali Vrioni (Berat), Mustafa Nuri Vlora (Vlorë), Sulejman Tahiri (Tepelenë), Myslim Vasjari (Kurvelesh), Sabri Gjirokastra (Gjirokastër), Mihal Harito (Zagori), Mehmet Goroshiani (Përmet), Vesel Dino (Prevezë) etj. Komiteti i paraqiti një memorandum qeverisë së Stambollit, ku shtronte ndaj Portës së Lartë kërkesën për bashkimin e të gjitha krahinave të banuara prej shqiptarëve në një vilajet të vetëm. Komiteti i Janinës bëri përpjekje të lidhte një aleancë ushtarake me qeverinë greke, në bazë të së cilës pala shqiptare përkrahte shtetin grek, që të shtrihej në tokat e Tesalisë, Maqedonisë dhe Trakës, ndërsa qeveria e Athinës do të mbështeste formimin e principatës së pavarur shqiptare. Qeveria greke nuk e përkrahu idenë e principatës së pavarur shqiptare dhe nuk hoqi dorë nga synimet e saj pushtuese në Shqipërinë e Jugut. Referimet Historia e Shqipërisë Shqiptarë në Turqi


Misioni i OSBE-së trajnon studentët e Universitetit të Prishtinës për të drejtat pronësore Nga 26 deri më 30 nëntor 2018, Misioni i OSBE-së në Kosovë ka mbajtur një trajnim rreth standardeve ndërkombëtare dhe kornizës ligjore të Kosovës për mbrojtjen e të drejtave pronësore për 145 studentë të juridikut në Universitetin e Prishtinës. Studentët mësuan për konceptet e shpronësimit, tatimit në pronë, uzurpimit të paligjshëm, banimit social, planifikimit hapësinor dhe ndarjes së tokave. Ata u njoftuan edhe me rolet dhe përgjegjësitë e institucioneve që punojnë në këto fusha. “Punëtoria qe e dobishme për studentët tanë, pasi që përplotëson pjesën teorike që e studiojnë në Universitet me njohuritë praktike nga ekspertiza e OSBE-së,” tha Z. Haxhi Gashi, Dekan i Fakultetit Juridik. Pas trajnimit, studentët duhet të kenë kuptuar më mirë funksionimin e institucioneve që merren me të drejtat pronësore, por edhe standardet ndërkombëtare dhe legjislacionin që mbron të drejtat pronësore të të gjitha komuniteteve. Misioni i OSBE-së planifikon të vazhdojë mbështetjen e juristëve të rinj përmes trajnimeve edhe në vitin 2019.


text: Ukraina (Ukrainisht: Україна, Ukrajina, /ukraˈjina/) është një shtet që ndodhet në lindje të Europës. Ukraina kufizohet në lindje dhe verilindje nga Rusia, në veriperëndim nga Bjellorusia, në perëndim nga Polonia, Sllovakia dhe Hungaria, në jugperëndim nga Rumania, dhe Moldavia dhe në jug laget nga Deti i Zi dhe Deti Azov. Ajo ka një sipërfaqe prej 603.628 km2 (233.062 milje2), duke e bërë atë vendin më të madh tërësisht brenda Europës. Territori i Ukrainës është banuar për herë të parë të paktën 44.000 vjet më parë. Në mesjetë, zona u bë një qendër e rëndësishme e kulturës sllave lindore, që u mishërua nga shteti i fuqishëm i Rusit Kievan. Pas copëzimit të saj në shekullin e 13-të, Ukraina u kontestua, sundua, dhe u nda nga fuqi të ndryshme. Një republikë kozake doli dhe u fuqizua gjatë shekujve të 17-të dhe 18-të, por Ukraina mbeti e ndarë deri në konsolidimin e saj në një republikë sovjetike në shekullin e njëzetë, duke u bërë një shtet i pavarur vetëm në vitin 1991. Ukraina ka qenë prej kohësh një shportë buke globale për shkak të kushteve të saj pjellore. Deri në vitit 2011, ajo ishte eksportuesja e tretë më e madhe në botë e drithërave. Përveç kësaj, ka sektorë prodhimi të zhvilluar, veçanërisht në fushën e aviacionit dhe pajisjeve industriale. Ukraina është një shtet jofederal i përbërë nga 24 oblaste (krahina), një republikë autonome (Krimeja) dhe dy qytete me status të veçantë: Kievi, kryeqyteti dhe qyteti më i madh, dhe Sevastopoli, në të cilin ndodhet flota ruse e Detit të Zi, sipas një marrëveshjeje qiraje. Ukraina është një republikë nën një sistem gjysmëpresidencial me degë legjislative, ekzekutive dhe gjyqësore të ndara. Që nga shpërbërja e Bashkimit Sovjetik, Ukraina vazhdon të ketë ushtrinë dytë më të madhe në Europë, pas asaj të Rusisë. Ukraina ka rreth 44.600.000 banorë, 77.8 për qind e të cilëve janë ukrainas etnikë, me minoritete të konsiderueshme të rusëve (17%), bjellorusëve dhe rumunëve. Ukrainishtja është gjuha zyrtare e Ukrainës. Alfabeti i saj është cirilik. Rusishtja gjithashtu flitet gjerësisht. Feja dominante në vend është Krishterimi Ortodoks Lindor, i cili ka ndikuar fuqimisht në arkitekturën, letërsinë dhe muzikën e Ukrainës. Dijetarët nuk pajtohen për faktin se origjina e emrit të Ukrainës do të thotë "tokë kufitare" apo "atdhe". Historia Artikulli kryesor Historia e Ukrainës Historia e hershme Vendbanimet moderne ukrainase datohen rreth vitit 32000 para Krishtit, siç tregohet nga kultura gravetiane në Malet e Krimesë. Në vitin 4500 p.K. një zonë e gjerë që përbën pjesërisht edhe Ukrainën e sotme, përfshinte Tripilinë dhe të gjithë rajonin e Dnieper-Dniestrit. Në epokën e hekurit, toka ishte e banuar nga cimerianët, skithianët dhe sarmatianët. Midis viteve 700 dhe 200 p.K. ajo ishte pjesë e mbretërisë skithe ose Skithia. Më vonë u krijuan koloni të Greqisë së lashtë, Romës së lashtë dhe të Perandorisë Bizantine. Të tilla ishin Tyras, Olbia dhe Hermonassa, duke filluar nga shekulli i 6-të p.K., në bregun verilindor të Detit të Zi dhe lulëzoi edhe në shekullin e 6-të pas Krishtit. Gotët qëndruan në zonë, por në vitet 370 pas Krishtit ajo u vu nën kontrollin e hunëve. Në shekullin e 7-të pas Krishtit, territori i Ukrainës Lindore ishte qendra e Bullgarisë së Madhe të Lashtë. Në fund të po atij shekulli, shumica e fiseve bullgare emigruan në drejtime të ndryshme dhe kazarët e pushtuan pjesën më të madhe të tokës. Periudha e Artë e Kievit Rusi Kievian u themelua nga Varangianët, një popullsi e Rusit, që u vendosën fillimisht rreth Ladogës dhe Novgorodit, pastaj gradualisht u zhvendosën drejt jugut duke arritur në Kiev rreth vitit 880. Rusi Kievian përfshinte pjesën perëndimore të Ukrainës së sotme, Bjellorusinë, dhe pjesa më e madhe të tij ndodhej në territorin e Rusisë së sotme. Elita e Rusit fillimisht përbëhej nga Varangianët nga Skandinavia. Gjatë shekujve 10 dhe 11, ai u bë shteti më i madh dhe më i fuqishëm në Europë. Në shekujt në vijim, ai hodhi themelet për identitetin kombëtar të ukrainasve dhe rusëve. Kievi, kryeqyteti i Ukrainës së sotme, u bë qyteti më i rëndësishëm i Rusit. Varangianët më vonë u asimiluan në popullsinë lokale sllave dhe u bënë pjesë e dinastisë së parë të Rusit, dinastia Rurik. Rusi Kievian përbëhej nga disa principata të sunduara nga princa Rukiridë të ndërlidhur me njeri tjetrin. Selia e Kievit, më prestigjiozja dhe më me ndikim i të gjitha principatave, u bë objekt i shumë rivaliteteve midis Rurikidëve si çmimi më i vlefshëm në përpjekjet e tyre për pushtet. Periudha e Artë e Rusit Kievan filloi me sundimin e Vladimirit të Madh (980-1015), i cili e ktheu Rusin drejt krishtërimit bizantin. Gjatë mbretërimit të birit të tij, Jaroslav i Urti (1019–1054), Rusi Kievian arriti kulmin e zhvillimit të tij kulturor dhe të fuqisë ushtarake. Kjo u pasua nga copëzimi në rritje i shtetit, kur rëndësia relative e fuqive rajonale u rrit përsëri. Pas një rigjallërimi të fundit nën sundimin e Vladimir Monomakut (1113–1125) dhe djalit të tij Mstislav (1125–1132), Rusi Kievian më në fund u shpërbë në disa principata të veçanta pas vdekjes Mstislavit. Në shekujt e 11-të dhe 12-të, inkursionet e vazhdueshme nga fiset nomade turke, të tilla si Peçenegët dhe Kipçakët, shkaktuan një migrim masiv të popullsisë sllave në rajonet e sigurta me pyje të dendura të veriut. Pushtimi mongol i shekullit të 13-të e shkatërroi Rusin Kievian. Kievi u shkatërrua tërësisht në 1240. Në territorin e sotëm të Ukrainës, shteti i Rusit Kievian u pasua nga principatat e Halikit dhe Volodimir-Volinskit, të cilat u bashkuan duke krijuar shtetin e Galici-Volhinisë. Danilo Romanoviç (Danieli i Parë i Galicia apo Danilo Halitski) djali i Roman Mstyslaviçit, ribashkoi të gjithë Rusin jugperëndimor, duke përfshirë Volhininë, Galicinë dhe kryeqytetin e lashtë të Rusit, Kievin. Danilo u kurorëzua nga kryepeshkopi papnor në Dorohiçin në 1253 si Mbreti i parë i të gjitha Rusit. Nën mbretërimin e Danilos, Mbretëria e Galici-Volhinisë ishte një nga shtetet më të fuqishme në Europën lindore qendrore. Dominimi i huaj Në mes të shekullit të 14-të, pas vdekjes së Boleslav Jerzit II të Mazovias, mbreti Kazimir III i Polonisë filloi fushatën (1340–1366) për të marrë Galici-Volhininë. Ndërkohë zemra e Rusit, duke përfshirë Kievin, u bë territor i Dukatit të Madh të Lituanisë, sunduar nga Gediminas dhe pasardhësit e tij, pas Betejës në lumin Irpen. Pas vitit 1386 Bashkimi i Krevos, një bashkim dinastik midis Polonisë dhe Lituanisë, shumë nga ajo që është sot Ukraina veriore u qeveris nga paria lokale lituaneze e Slavizuar gjithnjë e më shumë, si pjesë e Dukatit të Madh të Lituanisë, dhe në vitin 1392 të ashtuquajturat Luftërat e Galici-Volhinisë përfunduan. Kolonizatorët polakë të tokave të shpopulluara në Ukrainën veriore dhe qendrore themeluan ose rithemeluan shumë qytete. Në 1430 Podolia u inkorporua nën të Kurorën e Mbretërisë së Polonisë si Dukati i Podolianit. Në 1441, në Ukrainën jugore, veçanërisht Krime dhe stepat përreth, princi xhenxhisid Haçi I Giray themeloi Khanatin e Krimesë. Në vitin 1569 Bashkimi i Lublinit themeloi Federatën polako-lituaneze, dhe një pjesë e konsiderueshme e territorit ukrainas u transferua nga Dukati i Lituanisë në Kurorën e Mbretërisë së Polonisë, duke u bërë juridikisht territor polak. Nën presionin demografik, kulturor dhe politik të polonizimit, të filluar tashmë në fund të shekullit të 14, shumë fisnikë vendas të Ruthenisë polake (një tjetër emër për tokën e Rusit) u konvertuan në katolikë dhe u bënë të padallueshëm nga fisnikëria polake. Të braktisur nga mbrojtësit vendas siç ishin fisnikët e Rusit, njerëzit e zakonshëm (fshatarët dhe banorët e qytetit) filluan të kthejnë sytë për mbrojtjen e tyre nga kozakët zaporozhianë duke u bërë në shekullin e 17-të ortodoksë të devotshëm. Kozakët nuk kishin frikë të merrnin armët kundër atyre që konsideronin si armiq, duke përfshirë edhe shtetin polak dhe përfaqësuesit e tij lokalë. Në mes të shekullit të 17-të, një pothuajse-shtet ushtarak Kozak, Hosti Zaporozhian, u formua nga kozakët e Dnieprit dhe nga fshatarët ruthenianë të cilët i ishin larguar robërisë polake. Polonia ushtronte pak kontroll të vërtetë mbi këtë popullsi, por gjeti tek kozakët një forcë të dobishme për të luftuar kundër turqve dhe tatarëve në kohën kur këta të fundit ishin aleatë në fushatat ushtarake. Megjithatë shfrytëzimi i vazhduar i ashpër i fshatarësisë nga fisnikëria polake dhe veçanërisht shtypja e kishës ortodokse i tjetërsoi kozakët. Kozakët kërkuan përfaqësim në Sejmin (parlamentin) polak, njohjen e traditave ortodokse, dhe zgjerimin gradual të Regjistrit Kozak. Këto të gjitha u refuzuan me forcë nga fisnikëria polake, e cila dominonte Sejmin. Kozakët përfundimisht u kthyen për mbrojtje nga Rusia ortodokse, një vendim që kontribuoi në rrëzimin përfundimtar të Federatës Polako-Lituaneze, dhe ruajtjen e Kishës Ortodokse në Ukrainë . Në vitin 1648, Bohdan Khmelniski dhe Petro Doroshenko udhëhoqën kryengritjet më të mëdha të kozakëve kundër Federatës dhe mbretit polak John Kazimirit II. Duke u përballur me alternativat e nënshtrimit ndaj Polonisë, dorëzimit në Turqi, apo besnikëri ndaj Moskovit, Rada (këshillit) zgjodhi këtë të fundit. Siç parashikohet në Traktatin e Perejaslavit të vitit 1654, Ukraina e Bregut të Majtë, si Hetmanat Kozak, u bë pjesë e Moskovit. Lufta ruso-polake që pasoi, mori fund në vitin 1667. Pas ndarjes së Polonisë, në fund të shekullit të 18-të nga Prusia, Austria e Habsburgut dhe Rusia, Galicia Perëndimore Ukrainase u mor nga Austria. Shkatërrimi Në 1657–1686 erdhi "shkatërrimi", një luftë shkatërruese 30 vjeçare midis Rusisë, Polonisë, turqve dhe kozakëve për kontrollin e Ukrainës, i cili ndodhi në të njëjtën kohë me "Katastrofën" e Polonisë. Për tre vjet, ushtritë e Khmelniskit kontrollonin Ukrainën e sotme perëndimore dhe qendrore, por, i braktisur nga aleatët e tij tatarë, ai pësoi një humbje të thellë në Beresteçko, dhe u kthye nga cari rus për ndihmë. Në vitin 1654, Khmelnytsky nënshkroi Traktatin e Perejaslavit, duke formuar një aleancë ushtarake dhe politike me Rusinë që pranoi besnikërinë ndaj carit. Luftërat u përshkallëzuan në intensitet duke shkaktuar qindra e mijëra të vdekur. Humbja erdhi në vitin 1686 kur "Paqja e Përjetshme" midis Rusisë dhe Polonisë i dha Kievin dhe tokat kozake në lindje të Dnieprit Rusisë dhe tokat e Ukrainës në perëndim të Dnieprit Polonisë. Në 1709, hetmani kozak Ivan Mazepa (1639–1709) mbajti anën e Suedisë kundër Rusisë në Luftën e Madhe Veriore (1700–1721). Mazepa, një anëtar i fisnikërisë Kozake, mori një arsim të shkëlqyer jashtë vendit provoi të jetë një lider i shkëlqyer politik dhe ushtarak duke gëzuar marrëdhënie të mira me dinastinë Romanov. Pasi Pjetri i Madh u bë car, Mazepa si hetman i dha atij më shumë se njëzet vjet të shërbimit ushtarak dhe diplomatik besnik dhe u shpërblye mirë. Pjetri e kuptoi se për të konsoliduar dhe modernizuar pushtetin politik dhe ekonomik të Rusisë ishte e nevojshme të eliminohej hetmanati dhe aspiratat e ukrainasve dhe kozakëve për autonomi. Mazepa pranoi ftesën e polakëve për t'u bashkuar me polakët dhe suedezët kundër Rusisë. Ky veprim ishte shkatërrues për hetmanatin, autonominë ukrainase dhe Mazepën. Ai vdiq në mërgim pasi iku nga Beteja e Poltavës (1709), ku suedezët dhe aleatët e tyre kozakë pësuan një humbje katastrofike nga forcat ruse të Pjetrit. Hetmanati u hoq në 1764, Zaporizhska Sich u shfuqizua në vitin 1775, kur Rusia centralizoi kontrollin mbi tokat e tij. Si pjesë e ndarjes së Polonisë në 1772, 1793 dhe 1795, tokat e Ukrainës në perëndim të Dnieprit u ndanë midis Rusisë dhe Austrisë. Nga 1737–1834, zgjerimin në bregut verior të Detit të Zi dhe lugina lindore e Danubit ishte një gur themeli i politikës së jashtme ruse. Lituanezët dhe polakët kontrollonin pasuri të mëdha në Ukrainë, dhe e bënin ligjin vetë. Vendimet gjyqësore nga Krakov u shkelën në mënyrë rutinore, ndërsa fshatarët tatoheshin rëndë dhe praktikisht ishin lidhur me tokën si bujkrobër. Herë pas here pronarët e tokës luftonin me njëri-tjetrin duke përdorur ushtrinë e fshatarëve të Ukrainës. Polakët dhe lituanezët ishin katolikë dhe përpiqeshin me një farë suksesi për të konvertuar në katolikë fisnikërinë më të vogël ortodokse. Në 1596, ata ngritën Kishën e Njësuar, nën autoritetin e Papës, por duke përdorur ritualet e Lindjes. Ajo dominon Ukrainën perëndimore sot e kësaj dite. Tensionet midis Kishës së Njësuar dhe asaj Ortodokse nuk janë zgjidhur, dhe diferencimi fetar i la fshatarët ortodoksë të Ukrainës pa udhëheqës, pasi ata ishin ngurrues për të ndjekur fisnikët e Ukrainës. Kozakët udhëhoqën një kryengritje, të quajtur Koliivshçina, duke filluar në territoret kufitare ukrainase të ish Federatës Polako-Lituaneze në 1768. Përkatësia etnike si një nga shkaqet rrënjësore të kësaj revolte, e cila përfshinte dhunën ukrainase që vrau dhjetëra mijëra polakë dhe hebrenj. Konflikte fetare gjithashtu shpërthyen midis grupeve në Ukrainë. Zgjerimi i konfliktit midis famullive të Kishës së Njësuar dhe atyre ortodokse përgjatë kufirit polako-rus mbi lumin Dnepr në kohën e Katerinës II përgatiti terrenin për kryengritje. Ndërsa praktikat fetare juniate (pjesëtarët e Kishës së Njësuar) ishte bërë më të latinizuara, Ortodoksia në këtë rajon tërhiqej edhe më shumë në varësi nga Kisha Ortodokse Ruse. Pasi rusët aneksuan Khanatin Krimean në 1783, rajoni u banua nga emigrantët ukrainas dhe rusë. Me gjithë premtimet për autonominë e Ukrainës të dhëna nga Traktati i Perejaslavit, elita e Ukrainës dhe Kozakët kurrë nuk e morën lirinë dhe autonominë nga Rusia perandorake. Megjithatë, në kuadër të Perandorisë, ukrainasit u ngritën në zyrat më të larta të shtetit dhe të kishës ruse. Në një periudhë të mëvonshme, caristët krijuan një politikë të Rusifikimit të tokave të Ukrainës, duke mos lejuar përdorimin e gjuhës ukrainase në shtyp, dhe në publik. Shekullit i 19-të, Lufta e Parë Botërore dhe Revolucioni Në shekullin e 19-të, Ukraina ishte një zonë rurale kryesisht e injoruar nga Rusia dhe Austria. Me urbanizimin dhe modernizimin në rritje dhe një prirje kulturore drejt nacionalizmit romantik lindi një inteligjencë ukrainase e angazhuar për rilindjen kombëtare dhe drejtësisë sociale. Poeti Taras Shevçenko (1814–1861) dhe teoricieni politik Mykhailo Drahomanov (1841–1895) udhëhoqën lëvizjen nacionaliste në rritje. Pas rreshtimit të Ukrainës dhe Krimesë me Perandorinë Ruse në Luftën ruso-turke (1768–1774), ndodhi imigrimi i rëndësishëm gjerman, pasi ai u inkurajua nga Katerina e Madhe dhe pasardhësit e saj. Imigrimi i inkurajuar në Ukrainë dhe veçanërisht Krime nga Katerina në shpalljen e saj të migrimit të hapur në Perandorinë Ruse. Imigrimi ishte i inkurajuar për gjermanët dhe evropianët e tjerë për të pakësuar dominimin e popullsinë turke dhe për të inkurajuar përdorimin më të plotë të tokës bujqësore. Duke filluar në shekullin e 19-të, ka pasur një migrim të vazhdueshëm nga Ukraina për t'u vendosur zonat e largëta të Perandorisë Ruse. Sipas regjistrimit të vitit 1897, ka pasur 223.000 ukrainas etnikë në Siberi dhe 102.000 në Azinë Qendrore. Mes viteve 1896 dhe 1906, pas ndërtimit të hekurudhës transiberiane, një total prej 1.6 milion ukrainas emigruan në drejtim të lindjes. Partitë nacionaliste dhe socialiste u krijuan në fund të shekullit të 19-të. Galicia austriake, e cila gëzonte liri të konsiderueshme politike nën sundimin relativisht të butë të Habsburgëve, u bë qendra e lëvizjes kombëtare. Ukrainasit hynë në Luftën e Parë Botërore në të dy krahët, në atë Fuqive Qendrore, nën Austrinë, dhe në atë të Antantës së Trefishtë nën Rusinë. Tre milionë e gjysmë ukrainas luftuan me ushtrinë perandorake ruse, ndërsa 250.000 luftuan me ushtrinë austro-hungareze. Gjatë luftës, autoritetet austro-hungareze themeluan Legjionin e Ukrainës për të luftuar kundër Perandorisë Ruse. Ky legjion ishte themeli i ushtrisë galiciane ukrainase që luftuan kundër bolshevikëve dhe polakëve në periudhën e pas Luftës I Botërore (1919–1923). Ata që dyshoheshin për ndjenjat rusofile në Austri u trajtuan ashpër. Deri në 5.000 përkrahës të Perandorisë Ruse nga Galicia u arrestuan dhe u vendosën në kampet e internimit austriakë në Talerhof, Steiermark dhe në një fortesë në Terezín (tani në Republikën Çeke). Kur Lufta I Botërore përfundoi, disa perandori u shpërbënë. Midis tyre ishin perandoritë ruse dhe austriake. Revolucioni rus i vitit 1917 pasoi dhe në Ukrainë u rishfaq një lëvizje kombëtare për vetëvendosje, me ndikim të fortë komunist/socialist. Gjatë viteve 1917–1920, disa shtete të veçanta ukrainase u shfaqën për pak kohë. Republika Popullore Ukrainase, Hetmanati, Drejtoria e Ukrainës dhe Republika Sovjetike Socialiste e Ukrainës pro bolshevike (apo Ukraina sovjetike), në mënyrë të njëpasnjëshme themeluan territore në ish- Perandorinë Ruse, ndërsa Republika Popullore Perëndimore Ukrainase dhe Republika Hutsul u shfaqën për pak kohë në ish-territorin e Austro-Hungarisë. Kjo çoi në luftë civile dhe një lëvizje anarkiste e quajtur Ushtria e Zezë e udhëhequr nga Nestor Makhno, u zhvillua në jug të Ukrainës, gjatë asaj lufte. Megjithatë, Polonia e mundi Ukrainën Perëndimore në Luftën polako-ukrainase, por dështoi në një ofensivë kundër Kievit ndaj bolshevikëve. Sipas Paqes së Rigës të arritur ndërmjet sovjetikëve dhe Polonisë, Ukraina perëndimore u përfshi zyrtarisht në Poloni, e cila nga ana e saj njohu Republikën Socialiste Sovjetike të Ukrainës në mars 1919. Me themelimin e pushtetit sovjetik në Ukrainë, vendi humbi gjysmën e territorit të tij. Galicia Lindore iu dha Polonisë, rajoni i kënetës së Pripjatit, këneta iu dha Bjellorusisë, gjysma e Ukrainës Slobode dhe skajet veriore të Severisë i mori Rusia, ndërsa në të majtë të bregut të lumit Dniestër u krijua Moldavia autonome. Përfundimisht, Ukraina u bë anëtare themeluese e Bashkimit të Republikave Socialiste Sovjetike apo të Bashkimit Sovjetik në dhjetor 1922. Ukraina Perëndimore, Ruthenia Karpatiane, Bukovina Lufta në Ukrainë vazhdoi edhe për dy vjet. Megjithatë deri në 1921, shumica e Ukrainës ishte marrë nga Bashkimi Sovjetik, ndërsa Galicia dhe Volhinia (Ukraina Perëndimore) u përfshinë në Poloninë e pavarur. Bukovina u aneksua nga Rumania dhe Ruthenia Karpatiane, me ndërmjetësimin e Shteteve të Bashkuara, u pranua në Republikën Çekosllovakisë si autonome. Një lëvizje e fuqishme e fshehtë nacionaliste ukrainase u krijua në Poloni në vitet 1920 dhe 1930 për shkak të politikave nacionaliste polake në Ukrainën Perëndimore, e cila udhëhiqej nga Organizata Ushtarake Ukrainase dhe Organizata e Nacionalistëve të Ukrainës (ONU). Lëvizja tërhoqi shumë militantë ndër studentët. Armiqësitë midis autoriteteve shtetërore dhe lëvizjes popullore çoi në një numër të konsiderueshëm viktimash. Autonomia e cila i ishte premtuar Galicisë Lindore (Ukrainës Perëndimore) asnjëherë nuk u zbatua. Një numër i partive të Ukrainës, Kisha Katolike e Ukrainës, një shtyp aktiv, dhe një sektor i biznesit ekzistonte në Poloni. Kushtet ekonomike u përmirësuan në vitet 1920, por rajoni vuajti nga Depresioni i Madh në vitet 1930. Ukraina Sovjetike e midis luftërave Lufta civile që përfundimisht solli qeverinë sovjetike në pushtet e shkatërroi Ukrainën. Ajo la mbi 1,5 milionë të vdekur dhe qindra e mijëra të pastrehë. Përveç kësaj, Ukraina sovjetike duhej të përballej me urinë e vitit 1921. Duke e parë një Ukrainë të lodhur, qeveria sovjetike mbeti shumë fleksibël gjatë viteve 1920. Kështu, nën patronazhin e politikës së ukrainizimit të ndjekur nga lidershipi kombëtar komunist i Mikola Skripnikut, udhëheqja sovjetike inkurajoi një rilindje kombëtare në letërsi e në arte. Kultura dhe gjuha ukrainase përjetoi një rimëkëmbje, ndërsa ukrainizimi u bë një zbatimi lokal i politikës. Bolshevikët u angazhuan edhe për futjen e kujdesit shëndetësor universal, edukimin dhe përfitimet nga sigurimet shoqërore, si dhe të drejtën për punë dhe strehim. Të drejtat e grave u rritën. Shumica e këtyre politikave u ndryshuan ndjeshëm në fillim të viteve 1930, kur pushteti i Stalinit u konsolidua gradualisht për t'u bërë udhëheqës faktik i partisë komuniste. Komunistët i dhanë një pozitë të privilegjuar në punë fizike, klasës më të madhe në qytete, ku dominonin rusët. Punëtori tipik ishte më i lidhur me identitetin e klasës se sa të përkatësisë etnike. Edhe pse kishte incidente të fërkimit etnik midis punëtorëve (përveç ukrainasve dhe rusëve ka pasur një numër të madh polakësh, gjermanë, hebrenj, dhe të tjerë në fuqinë punëtore Ukrainës), punëtorët industriale kishin adoptuar tashmë kulturën dhe gjuhën ruse në një masë të konsiderueshme. Punëtorët etnikë ukrainas nuk tërhiqeshin më nga fushatat e ukrainizimit apo derusifikimit në numër kuptimplotë, por mbetën anëtarë besnikë të klasës punëtore sovjetike. Nuk kishte asnjë antagonizëm të rëndësishëm midis punëtorëve duke identifikuar veten si ukrainase ose ruse. Duke filluar nga fundi i viteve 1920, Ukraina u përfshi në industrializimin sovjetik dhe prodhimi industrial i republikës u katërfishua gjatë viteve 1930. Industrializimi kishte një kosto të rëndë për fshatarësinë, demografikisht shtylla kurrizore e kombit Ukrainës. Për të kënaqur nevojën e shtetit për rritjen e furnizimit me ushqim dhe për të financuar industrializimin, Stalini krijoi një program të kolektivizimit të bujqësisë, duke i detyruar fshatarët me dhunë, nëpërmjet trupave ushtarake dhe policisë sekrete, të bashkonin tokat dhe kafshët në ferma kolektive dhe u vendosën kuota prodhimi të larta për fshatarësinë. Ata që rezistuan u arrestuan dhe u deportuan. Kolektivizimi kishte një efekt shkatërrues në produktivitetin bujqësor. Anëtarët e fermave kolektive nuk lejoheshin të merrnin asnjë kokërr grurë derisa të realizonin kuotat jorealiste. Kjo bëri që në vitet 1932–1933, miliona të vdisnin nga uria në një zi buke njohur si Holodomor ose "Uria e madhe". Lufta e Dytë Botërore Kievi pësoi dëme të mëdha gjatë Luftës së Dytë Botërore. Ai u pushtua nga Gjermania naziste nga 19 shtator 1941 deri më 6 nëntor 1943. Pas pushtimit të Polonisë në shtator të vitit 1939, trupat gjermane dhe sovjetike ndanë territorin e Polonisë. Kështu, Galicia Lindore dhe Volhinia me popullsinë e tyre ukrainase u ribashkuan me pjesën tjetër të Ukrainës. Bashkimi që Ukraina arriti për herë të parë në historinë e saj ishte një ngjarje vendimtare në historinë e kombit. Në vitin 1940, Rumania lëshoi Besarabinë dhe Bukovinën veriore në përgjigje të kërkesave sovjetike. Republika Socialiste Sovjetike e Ukrainës mori rrethet veriore dhe jugore të Besarabisë, Bukovinën veriore dhe në rajonin Herca. Por kjo ia la pjesën perëndimore të Republikës Autonome Socialiste Sovjetike të Moldavisë, Republikës Socialiste Sovjetike të Moldavisë të sapo krijuar. Të gjitha këto përfitime territoriale ishin të njohur ndërkombëtarisht nga traktatet e paqes së Parisit të 1947. Ushtritë gjermane sulmuan Bashkimin Sovjetik më 22 qershor 1941, duke filluar katër vjet luftë të përgjithshme të pandërprerë. Aleatët e Boshtit fillimisht avancuan kundër përpjekjeve të dëshpëruara, por të pasuksesshme të Ushtrisë së Kuqe. Në betejën për rrethimin e Kievit, qyteti u vlerësua si një "Qytet Hero", sepse rezistenca nga Ushtria e Kuqe dhe nga popullsia lokale qënë e egër. Më shumë se 600,000 ushtarë sovjetikë (ose një e katërta e Frontit Perëndimor Sovjetik) u vranë ose u zunë robër atje. Edhe pse shumica e ukrainasve luftuan së bashku me Ushtrinë e Kuqe dhe rezistencën sovjetike, disa elementë të fshehtë nacionalistë ukrainas krijuan një formacion nacionalist anti-sovjetik në Galici, Ushtrinë Kryengritëse Ukrainase (1942). Disa herë ajo u bë aleate me forcat naziste, ajo bëri edhe masakrat ndaj polakëve etnikë, dhe, pas luftës, vazhdoi të luftojë BRSS-në. Duke përdorur taktikat e luftës guerile, kryengritësit synuan vrasje dhe terror për ata që i perceptonin si përfaqësues, ose bashkëpunëtorë në çdo nivel me, shtetin sovjetik. Në të njëjtën kohë, Ushtria Çlirimtare e Ukrainës, një tjetër lëvizje nacionaliste, luftoi së bashku me nazistët. Në total, numri i ukrainasve etnikë që luftuan në radhët e ushtrisë sovjetike është vlerësuar nga 4.5 milion në 7 milionë. Rezistenca partizane guerrile pro – sovjetike në Ukrainë është vlerësuar nga 47.800 në fillim të pushtimit në 500.000 në kulmin e saj në vitin 1944, me rreth 50% ukrainas etnikë. Në përgjithësi, shifrat e Ushtrisë Kryengritëse Ukrainase nuk janë shumë të besueshme, me shifra duke filluar diku nga 15,000 në 100.000 luftëtarë. Shumica e RSS të Ukrainës u organizua në kuadër të Reichskommissariatit të Ukrainës, me qëllimin për të shfrytëzuar burimet e saj dhe vendosjen eventuale të gjermanëve. Fillimisht, disa ukrainas perëndimorë, të cilët i ishin bashkuar Bashkimit Sovjetik në 1939 nën presion, i përshëndetën gjermanët si çlirimtarë. Por sundimi brutal gjerman në territoret e okupuara përfundimisht i ktheu mbështetësit e tyre kundër tyre. Administratorët nazistë të territoreve të pushtuara sovjetike bënë pak përpjekje për të shfrytëzuar pakënaqësinë e ukrainasve me politikat ekonomike dhe politike staliniste. Në vend të kësaj, nazistët ruajtën sistemin e fermave kolektive, bënë sistematikisht nga politika gjenocidale kundër hebrenjve, deportuan njerëz për të punuar në kampet e punës së detyruar në Gjermani, dhe filluan një shpopullim sistematik të Ukrainës (së bashku me Poloninë) për ta përgatitur atë për kolonizimin gjerman. Ata bllokuan transportin e ushqimit në lumin Kiev. Pjesa më e madhe e luftimeve të Luftës së Dytë Botërore u zhvillua në Frontin Lindor. Është vlerësuar se 93% e të gjitha viktimave gjermane ishin të Frontit Lindor. Humbjet e përgjithëshme të shkaktuara mbi popullsinë e Ukrainës gjatë luftës janë vlerësuar në midis pesë dhe tetë milion, duke përfshirë mbi gjysmë milioni hebrenj të vrarë nga Einsatzgruppen, nganjëherë me ndihmën e bashkëpunëtorëve vendas. Nga rreth 8.7 milion trupash sovjetike që ranë në luftë kundër nazistëve, 1,4 milion ishin ukrainas etnikë. Dita e Fitores festohet si një nga dhjetë festat kombëtare ukrainase. Periudha pas Luftës së Dytë Botërore Republika u dëmtua rëndë nga lufta, dhe kjo kërkoi përpjekje të mëdha për tu rimëkëmbur. Më shumë se 700 qytete dhe qyteza dhe 28.000 fshatra u shkatërruan. Situata u përkeqësua nga uria në 1946–1947, e cila u shkaktua nga një thatësirë dhe infrastruktura e shkatërruar nga lufta. Numri i të vdekurve të deklaruar nga kjo uri është i ndryshëm, por edhe vlerësimi më i ulët është në dhjetëra mijëra. Në vitin 1945, RSS e Ukrainës u bë një nga anëtarët themelues të organizatës së Kombeve të Bashkuara. Kompjuteri i parë sovjetik , MESM (Малая Электронно-Счетная Машина, Makina e Vogël Elektronike Llogaritëse), u ndërtua në Institutin e Elektroteknologjisë të Kievit dhe filloi nga puna në vitin 1950. Spastrimi etnik i pas luftës ndodhi në Bashkimin Sovjetik të sapo zgjeruar. Që nga 1 janari i vitit 1953 ukrainasit ishin të dytët, pas rusëve midis të "dëbuarve të veçantë" të rritur, duke përbërë 20% të totalit. Përveç kësaj, mbi 450.000 gjermanë etnikë nga Ukraina dhe më shumë se 200.000 Tatarë të Krimesë ishin viktima të dëbimeve me forcë. Pas vdekjes së Stalinit në vitin 1953, Nikita Hrushovi u bë udhëheqës i ri i BRSS-së. Duke shërbyer si Sekretari i Parë i Partisë Komuniste të RSS të Ukrainës në 1938–49, Hrushovi e njihte mirë Republikën. Pas marrjes së pushtetit në gjithë Bashkimin Sovjetik, ai filloi të theksojë miqësinë midis kombeve Ukrainës dhe Rusisë. Në vitin 1954, përvjetori i 300 i Traktatit të Perejaslavit u festua gjerësisht. Krimeja u transferua nga Republika Federative Socialiste Sovjetike e Rusisë në RSS të Ukrainës. Në vitin 1950, republika e kishte tejkaluar plotësisht nivelin e para-luftës të industrisë dhe të prodhimit. Gjatë planit pesë vjeçar 1946–1950, gati 20% e buxhetit Sovjetik ishte investuar në Ukrainën Sovjetike, një rritje prej 5% nga planet e paraluftës. Si rezultat, fuqia punëtore e Ukrainës u rrit 33.2% 1940–1955, ndërsa prodhimi industrial u rrit 2.2 herë në të njëjtën periudhë. Sovjetike Ukraina u bë shpejt një lider evropian në prodhimin industrial, dhe një qendër e rëndësishme e industrisë së armëve sovjetike dhe e hulumtimit të teknologjisë së lartë. Një rol i tillë i rëndësishëm rezultoi në një ndikim të madh të elitës lokale. Shumë anëtarë të udhëheqjes sovjetike erdhën nga Ukraina, sidomos Leonid Brezhnjevi. Ai më vonë rrëzoi Hrushovin dhe u bë lideri sovjetik në vitet 1964–1982. Shumë sportistë, shkencëtarë dhe artistë të shquar sovjetikë vinin nga Ukraina. Më 26 prill 1986, një reaktor i energjisë bërthamore në Çernobil shpërtheu, duke rezultuar në Katastrofën e Çernobilit, aksidenti më i rëndë i një reaktori bërthamor në histori. Ky ishte i vetmi aksident që ka marrë shkallën më të lartë të mundshëm 7 nga Shkalla e Ngjarjeve Ndërkombëtare Bërthamore, duke treguar një "aksident të madh", deri katastrofën bërthamore të Fukushima Daiichi në mars 2011. Në kohën e aksidentit, 7 milionë njerëz jetonin në territoret e ndotura, duke përfshirë 2.2 milion në Ukrainë. Pas aksidentit, qyteti i ri i Slavutiçit u ndërtua jashtë zonës së ndaluar për të strehuar dhe mbështetur punonjësit e uzinës, e cila u çmontua në vitin 2000. Një raport i përgatitur nga Agjencia Ndërkombëtare e Energjisë Atomike dhe Organizata Botërore e Shëndetësisë rezultonin 56 vdekje të drejtpërdrejta në aksident dhe vlerësohen rreth 4,000 vdekje nga kanceri më vonë. Pavarësia Më 16 korrik 1990, parlamenti i ri miratoi Deklaratën e Sovranitetit Shtetëror të Ukrainës. Deklarata themeloi parimet e vetëvendosjes së kombit të Ukrainës, demokracisë, pavarësisë politike dhe ekonomike të saj, dhe prioritetin e ligjit të Ukrainës për territorin ukrainas kundrejt ligjit Sovjetik. Një muaj më parë, një deklaratë e ngjashme u miratua nga parlamenti i RFSS të Rusisë. Kjo filloi një periudhë konfrontimi midis qendrës sovjetike, dhe autoriteteve të reja të republikës. Në gusht të vitit 1991, një fraksion konservator midis udhëheqësve komunistë të Bashkimit Sovjetik u përpoq me një grusht shteti të hiqte Mihail Gorbaçovin dhe të rivendoste pushtetin e partisë komuniste. Pas përpjekjes së dështuar, më 24 gusht 1991 parlamenti ukrainas miratoi Aktin e Pavarësisë në të cilin parlamenti e deklaroi Ukrainën shtet të pavarur demokratik. Referendumi dhe zgjedhjet e para presidenciale u mbajtën më 1 dhjetor 1991. Atë ditë, më shumë se 90 % e elektoratit shprehën mbështetjen e tyre për Aktin e Pavarësisë, dhe ata zgjodhën kryetar të parlamentit, Leonid Kravçuk për të shërbyer si President i parë i vendit. Në takimin në Brest, Bjellorusi më 8 dhjetor, të pasuar nga mbledhja në Alma Ata më 21 dhjetor, udhëheqësit e Bjellorusisë , Rusisë dhe Ukrainës, shkrihet zyrtarisht Bashkimi Sovjetik dhe formohet Bashkësia e Shteteve të Pavarura (CIS). Edhe pse ideja e një kombi të pavarur ukrainas më parë nuk kishte ekzistuar në shekullin e 20-të në mendjet e politikëbërësve ndërkombëtarë, Ukraina fillimisht ishte parë si një republikë me kushte të favorshme ekonomike në krahasim me rajonet e tjera të Bashkimit Sovjetik. Megjithatë, vendi përjetoi ngadalësim më të thellë ekonomik se disa nga ish-republikat e tjera sovjetike. Gjatë recesionit, Ukraina humbi 60% të PBB-së saj nga 1991 deri në 1999, dhe pësoi një normë inflacioni pesëshifror. Të pakënaqur me kushtet ekonomike, si dhe sasia e krimit dhe korrupsionit në Ukrainë, ukrainasit protestuan dhe organizuan greva. Ekonomia e Ukrainës u stabilizua nga fundi i viteve 1990. Një monedhë e re, hryvnia, u prezantua në vitin 1996. Që nga viti 2000, vendi gëzoi rritje të qëndrueshme reale ekonomike mesatarisht rreth shtatë për qind në vit. Një kushtetutë e re e Ukrainës u miratua nën Presidentin e dytë Leonid Kuçma në vitin 1996, e cila e ktheu Ukrainën në një republikë gjysmë-presidenciale dhe krijoi një sistem të qëndrueshëm politik. Kuchma, megjithatë, ishte kritikuar nga kundërshtarët për korrupsion, mashtrim zgjedhor, dekurajimin e fjalës së lirë dhe përqendrimin e shumë pushteti në zyrën e tij. Ai gjithashtu transferoi në mënyrë të përsëritur pronën publike në duart e oligarkëve besnikë. Revolucioni Portokalli Në vitin 2004, Viktor Janukoviç, në atë kohë kryeministër, u shpall fitues i zgjedhjeve presidenciale, të cilat ishin manipuluar në masë të madhe, siç vendosi më vonë Gjykata e Lartë e Ukrainës. Rezultatet shkaktuan një protestë publike në mbështetje të kandidatit të opozitës, Viktor Jushçenko, i cili sfidoi rezultatin e zgjedhjeve. Kjo rezultoi në Revolucionin Portokalli paqësor, duke e çuar Viktor Jushçenko dhe Julia Timoshenkon në pushtet, ndërsa Viktor Janukoviçin në opozitë. Janukoviçi kthye në pushtet në vitin 2006, kur ai u bë kryeministër në Aleancën e Bashkimit Kombëtar, deri në zgjedhjet e parakohshme në shtator 2007 që bënë Timoshenkon kryeministre përsëri. Mosmarrëveshjet me Rusinë mbi borxhet për gazin natyror ndërprenë për një kohë të shkurtër të gjitha furnizimet me gaz në Ukrainë në vitin 2006 dhe përsëri në vitin 2009, duke çuar në mungesa të gazit në disa vende të tjera evropiane. Viktor Janukoviçi u zgjodh President në vitin 2010 me 48% të votave. Euromejdani dhe revolucioni i vitit 2014 Protestat e Euromejdanit (Ukrainisht: Євромайдан, fjalë për fjalë "Euroshesh") filluan në nëntor 2013, kur qytetarët e Ukrainës kërkuan integrim më të fuqishëm në Bashkimin Evropian. Demonstratat u nxitën nga refuzimi për të nënshkruar një marrëveshje asociimi me BE-në, të cilën Janukoviçi e quajti si të pafavorshme për Ukrainën. Ndërkohë, vazhduan demonstratat në Euromejdan dhe trazira civile në Ukrainë, qëllimi i të cilave evoluoi për të përfshirë thirrjet për dorëheqjen e presidentit Janukoviç dhe qeverisë së tij. Dhuna u përshkallëzua pas 16 janarit 2014, kur qeveria pranoi ligjet Bondarenko-Olijnik, të njohur edhe si ligje anti-protestë. Demonstruesit anti-qeveritare zunë ndërtesat në qendër të Kievit, duke përfshirë edhe ndërtesën e Ministrisë së Drejtësisë dhe trazirat lanë 98 të vdekur dhe mijëra të plagosur në 18-20 shkurt. Për shkak të protestave të dhunshme më 22 shkurt 2014, Anëtarët e Parlamentit e konsideruan presidentin jo në gjendje të përmbushë detyrat e tij, e shkarkoi atë dhe ushtroi kompetencat kushtetuese për të thirrur zgjedhjet në 25 maj për të zgjedhur zëvendësuesin e tij. Më 1 mars, parlamenti i Rusisë miratoi një kërkesë nga Presidenti Vladimir Putin që lejonte dislokimin e trupave ruse në Ukrainë, në përgjigje të krizës së Krimesë. Trupat ruse u mobilizuan në të gjithë Krimenë dhe juglindje të Ukrainës, veprime të dënuara nga shumica e botës perëndimore. Pushtimi i Rusisë në Ukrainë Rusia sulmoi Ukrainën. Rreth orës 5 të mëngjesit të 24 shkurtit 2022, Putin urdhëroi një pushtim të Ukrainës. Gjeografia Artikulli kryesor Gjeografia e Ukrainës Me 603.628 km2 dhe me një vijë bregdetare prej 2.782 km, Ukraina është shteti i 44-t më i madh në botë (pas Republikës së Afrikës Qendrore). Ajo është shteti më i madh tërësisht europian dhe vendi i dytë më i madh në Europë (pas pjesës evropiane të Rusisë). Ajo shtrihet midis gjerësive gjeografike 44° dhe 53° veri dhe gjatësive gjeografike 22° dhe 41° lindje. Terreni i Ukrainës përbëhet kryesisht nga fusha pjellore (ose stepat) dhe rrafshnalta, të përshkuara nga lumenj si Dniepër, Severskij Donec, Dniestër dhe Buhi Jugor që rrjedhin në jug drejt Detit të Zi dhe Detit të vogël Azov. Në jugperëndim, delta e Danubit formon kufirin me Rumaninë. Rajonet e tij të ndryshme kanë karakteristika të ndryshme gjeografike duke filluar nga malësitë në ultësira. Malet e vetme të vendit janë Malet Karpate në perëndim, nga të cilët më i larti është Hora Hoverla me 2.061 metra dhe Malet e Krimesë, në skajin më jugor, përgjatë bregdetit. Megjithatë Ukraina ka gjithashtu një numër i rajonesh malore të tilla si Rrafshnalta Volin-Podillia (në perëndim) dhe Rrafshnalta Pranë-Dnieprit (në bregun e djathtë të Dnieprit). Në lindje janë të kurrizet jug-perëndimore të Rrafshnaltës së Rusisë Qendrore, mbi të cilat kalon kufiri me Rusinë. Pranë Detit Azov gjenden Kreshtat e Donecit dhe Rrafsnalta Pranë Azovit. Dëbora e shkrirë nga malet ushqen lumenjtë dhe ndryshimet natyrore në lartësi formojnë rënie të menjëhershme në lartësi dhe krijojnë shumë mundësi për të formuar ujëvarat. Burimet e rëndësishme natyrore në Ukrainë përfshijnë mineralin e hekurit, qymyrguri, mangan, gaz natyror, naftë, kripë, squfur, grafit, titan, magnez, kaolinë, nikel, merkur, drurë dhe një sasi të madhe të tokës së punueshme. Pavarësisht nga kjo, vendi përballet me një numër të çështjeve kryesore mjedisore si furnizimin joadekuate me ujë të pijshëm, ndotja e ajrit dhe ujit dhe shpyllëzimi, si dhe ndotje rrezatimi në veri-lindje nga aksidenti i vitit 1986 në Centralin Bërthamor të Çernobilit. Riciklimi i mbeturinave toksike shtëpiake është ende në hapat e para në Ukrainë. Politika Artikulli kryesor Sistemi shtetëror Ndarja administrative Artikulli kryesor Ndarja administrative Sistemi i ndarjes administrative të Ukrainës reflekton statusin e vendit si një shtet unitar (siç thuhet në kushtetutën e vendit) me regjime ligjore dhe administrative të unifikuara për çdo njësi. Ukraina është i ndarë në njëzet e katër obllaste (provinca) dhe një republikë autonome, Krimeja. Përveç kësaj, qytetet e Kievit, kryeqytetit, dhe Sevastopolit, kanë një status të veçantë ligjor. Të 24 provincat dhe Krimeja janë ndarë në 490 rrethe, apo njësi administrative të nivelit të dytë. Zona mesatare e një rrethi ukrainas është 1,200 km2. Popullsia mesatare e një rrethi është 52,000 njerëz. Zonat urbane (qytete) ose mund të jenë në varësi të shtetit (si në rastin e Kievit dhe Sevastopolit), ose në varësi të provincave, ose rretheve, në varësi të popullsisë së tyre dhe rëndësisë social-ekonomike. Njësitë më të ulëta administrative përfshijnë vendbanimet të tipit urbane, të cilat janë të ngjashme me komunitetet rurale, por janë më të urbanizuara, duke përfshirë ndërmarrjet industriale, objekte shkollore dhe lidhjet e transportit, si dhe fshatrat. Ekonomia Artikulli kryesor Ekonomia e Ukrainës Ekonomia e Ukrainës veçohet për nxjerrjen e gazit natyror dhe naftës. Po ashtu si faktorë themelorë është edhe xehetaria, ku vlen të veçohen nxjerrja e qymyrit, uraniumit, hekurit, plumbit, magnezit dhe zinkut. Ukraina është prodhues i fortë i energjisë elektrike e cila krijohet në disa centrale, për shumicën është e njohur centrali bërthamor i Çernobilit. Industria është e zhvilluar duke filluar nga bazat e saj me përfitimin e lëndës së parë industriale si çeliku, metalet tjera dhe substancat kimike. Industria prodhuese e Ukrainës mbulon një segment të gjerë duke filluar nga industria e tekstilit, elektropajisjeve, armatimit, makinave, automjeteve transportuese si dhe ndërtimtaria e anijeve. Për zhvillimin e bujqësisë, Ukraina ka mundësi të gjëra. Ukraina ndryshe quhet edhe "Drithnaj e Evropës". Kështu në arat e saj mbillen drithërat, panxharsheqeri, patatet, perimet si dhe duhani. Po ashtu edhe kultivimi i llojeve të ndryshme të kafshëve e bënë blegtorinë një element të rëndësishëm të ekonomisë së përgjithshme të Ukrainës. Demografia Artikulli kryesor Demografia e Ukrainës Ukraina numëron një popullsi diçka më të madhe se 51,3 milion banorë nga të cilët 72,7% janë ukrainas dhe 21,1% rusë. Në demografinë e Ukrainës edhe pse nuk luan një rol të madh gjenden edhe shqiptarët (Shqiptarët e Ukrainës) me fshatrat e tyre. Numri i banorëve: 3308 Folës të shqipes: 1740 Folës të ukrainishtes: 301 Folës të rusishtes: 1181 Kultura Artikulli kryesor Kultura e Ukrainës Rrjeti i komunikacionit është i dendur, ka portën e njohur detare në Odesa (Odessa) ndërsa në Borispol afër Kievit (Kiew) është porta ajrore më e njohur e Ukrainës. Ushtria dhe policia Ushtria e Ukrainës është pjesëmarrëse në KFOR si dhe policia e Ukrainës në kuadër të policisë së UNMIK-ut. Përderisa aktiviteti i ushtarakëve ukrainas nuk është veçuar deri më tani aktiviteti i policisë është bërë i njohur me rastin e çlirimit të gjyqit të Mitrovicës nga serbët i nxitur prej Beogradit. Në këtë aksion pothuajse që të gjithë pjesëmarrësit e policisë polake dhe ukrainase u lënduan, disa rëndë e disa lehtë ndërsa nga lagët gjeti vdekjen polici ukrainas Ihor Kynal. Lidhje të jashtme


Auto-sllallom për herë të parë në Gjilan – ZICO TV


Të kesh një vëlla, apo motër (Video)


text: (VIDEO) Rrëfimi i gruas që u rrah me levë nga ish-burri: Nuk dua të kem fatin e Fildezit – Lapsi.al (VIDEO) Rrëfimi i gruas që u rrah me levë nga ish-burri: Nuk dua të kem fatin e Fildezit 05/09/2017, 17:11 16/10/2017 Vrasja e gjyqtares Filedeze Hafizi nga ish-bashkëshorti i saj shtyu një tjetër grua që të bënte publike historinë e saj, duke kërkuar mbrojtje nga shteti, pasi dyshon se mund të ketë fatin tragjik të gjyqtares. Sot për herë të parë, Merita vendosi të flasë dhe të tregojë se si u dhunua nga ish-bashkëshorti me levë teksa shkonte në punë. Prej asaj dite ajo rri e mbyllur në shtëpi dhe kërkon ndihmë. "Nuk dua te jem unë Fildezi i radhës",- thotë ajo në një intervistë për emisionin "Rudina". Ajo i ka rezistuar prej 30-vitesh një martese me akte dhune, por tashmë e divorcuar, frika për jetën e saj dhe të fëmijëve bëhet më e madhe. "Ku është shteti? Ku është policia? Kam frikë të dal tek porta, rri gjithë ditën e mbyllur në shtëpi me grila, me derë të mbyllur. Ndaj e kam bërë publike historinë, se s'kam çfarë humbas më. Vini dorë, se shumë shpejt do shihni dhe emrin tim në televizor, do dalë një tjetër Fildeze",- thotë Merita mes lotësh. /LAPSI.AL/


Sokrat Dodbiba, ministri i Financave që u bllokoi arin gjermanëve, dhe kaloi 20 vjet në Burrel | NA ISHTE DIKUR Home KOMUNIZEM Sokrat Dodbiba, ministri i Financave që u bllokoi arin gjermanëve, dhe kaloi... Sokrat Dodbiba, ministri i Financave që u bllokoi arin gjermanëve, dhe kaloi 20 vjet në Burrel Memorie.al publikon historinë e panjohur të Sokrat Dodbibës, intelektualit të njohur nga qyteti i Elbasanit i diplomuar në Austri, i cili gjatë periudhës së push, timit gjerman të vëndit, shërbeu si ministër i Financave në disa kabinete të qeverive të asaj kohe. Kujtimet e avokatit të tij, Dr. Spiro Stringa dhe mbrojtja e famëshme që ai i bëri në Gjyqin Special duke përdorur deklaratën e Mitrush Kutelit lidhur me kundërshtimin e Dodbibës për t’ua kthyer forcave gjermane arin që ata kishin depozituar pranë thesarit të shtetit shqiptar në Tiranë... Në nandorin e vjetit 1943 Sokrati bahet Ministër i Financave dhe gjermanët kërkuen prej tij që t’u jepte 30 milion franga ari shqiptare për çdo muej, por se Sokrati kundërshtoi dhe nuk ua dha. Çdo pagim që u ashtë ba gjermanëve nga nandori i vitit 1943 e deri në korrikun e 1944-ës, u asht ba me imponim, sa që koloneli Richard e ka kanosun edhe me kobure dhe Sokrati gjatë veprimtarisë së tij nuk ka dhanë ma tepër se 4-5 miljon në muej kundrejt të 30-të miljonëve që pretendonin gjermanët. Në këtë politikë Sokrati mujti t’ë evitojë vumjen në qarkullim të markut gjerman të Lu, ftës. Gja që do të ishte katastrofale për ekonominë e vëndit, duke u çvleftësue fare frangu shqiptar dhe me markun që do të vinin në qarkullim, gjermanët do të merrnin krejt mallrat që ishin në Shqipëri ashtu siç bënë në shtetet e tjera që okupuan”. Kjo është dëshmia e avokatit të famshëm Dr. Spiro Stringa e dhënë para trupit gjykues të Gjyqit Special në marsin e vitit 1945, kur ai ishte duke mbrojtur klientin e tij Sokrat Dodbiba, i cili në periudhën e push, timit gjerman të Shqipërisë kishte mbajtur postin e Ministrit të Financave në qeverinë e asaj kohe. Po kush ishte Sokrat Dodbiba cila ishte e kaluara e tij dhe pse e pranoi ai funksionin e Ministrit të Financave në qeverinë shqiptare të asaj kohe? Cilat ishin mosmarrëveshjet e Ministrit Dodbiba me autoritetet gjermane që ndodheshin në Shqipëri dhe si mundi ai që t’ua ndalonte atyre marrjen e arit nga thesari i shtetit shqiptar? Cila ishte mbrojtja që i bëri avokati Spiro Stringa klientit të tij Dodbiba dhe si shpëtoi ai nga push, katimi Pse e pranoi Dodbiba postin e Ministrit Lidhur me të kaluarën e Sokrat Dodbibës dhe arsyet se përse e pranoi ai postin e Ministrit të Financave gjatë periudhës së push, timit gjerman të Shqipërisë, avokati Spiro Stringa në Gjyqin Special midis të tjerash u shpreh: “Para se të hyj dhe të analizoj veprimtarinë e Sokrat Dodbibës, desha të ndalem dhe të bëjë një përshkrim të gjëndjes ku ndodhej Shqipëria në atë kohë që Sokrati pranoi postin e Ministrit të Financave. Kur kapitulloi Italia, u ringjallën shpresat për një Shqipëri indipendente. Në atë kohë mbas një periudhe shtypëse të gjithë shqiptarët e ndershëm kërkuan që të merrnin frymë lirisht dhe të shkëpusnin të gjitha lidhjet me Italinë. Ashtu si të gjithë intelektualët e ndershëm dhe patriotë edhe Sokrat Dodbiba kërkoi që të bënte diçka, por pa menduar se në portat e Shqipërisë po qëndronte një ar, mik akoma dhe më i fuqishëm dhe më i rrezikshëm se i pari. Të shtytur vetëm nga qëllimi i mirë, të imedizimuar nga flaka e atdhedashurisë, të pasionuar gjer në palcë për një pamvarsi shqiptare, u hodhën me mish e me shpirt në marrjen pjesë në punrat shtetërore. Ishte jo interesi, ishte zëri i ndërgjegjes që i shtynte mos me qenë apatik në një kohë të kritikshme, ishte mirëbesim, qoftë i gabuar, që i bante me veprue në interesat e larta të Kombit, që kërkonte që ndokush ta udhëhiqte n’ato çaste të vështira të jetës së tij. Ishte një vetmohim të merrje përgjegjësina të rënda në atë kohë, të cilat që në fillim dukeshin të pakapërcyeshme dhe që të thëthitnin në vetvehte. Mirpo dikush duhej të dilte në skenë, qoftë dhe me konsekuenca të randa për përgjegjësinë që do të merrte përsipër. Edhe Sokrati doli së bashku me të tjerët, në kohën e fashizmit ai u persekutua prej tyre dhe u pushua nga puna. Sokrati ishte një tip me sensibilitet të lartë dhe proletar i mëndjes. Ai punonte për të fituar por nuk kishte trashëguar ndonjë titull nobiliteti. Sokrati nuk ka pasur percesion ekzakt në punrat që pati marrë përsipër. Ai nuk gjykonte se guximi i tij ishte tej fuqisë reale që ai kishte në ato momente, për arsye se ai i ishte përveshur punës me të vetmin qëllim për të bërë diçka të mirë. Si bir i këtij vëndi Sokrati shpresonte të bënte diçka jo për krenarinë e tij personale dhe titujt e lavdërimit, por vetëm e vetëm me qëllimin fisnik për të mirën e Shqipërisë. Sokrati ishte mësuar me qenë i sinqertë por nuk e dinte se politika nuk asht ashtu siç e mejtonte dhe se ajo punë nuk i përshtatej loajalitetit të tij. Në atë kohë që ai e pranoi atë detyrë, të gjithë ishin të sunduar nga një psikozë që të shkëpusnin prangat e robërisë. Ata kërkonin me pa, duke pasë sytë e mbyllun. Ishte kaosi i mbrendshëm i krijuem nga përmbysja e Imperos që shtynte secilin që kishte një pozitë me ba diçka. Po kështu edhe Sokrati nuk kishte qëllim me marrë koltuqe, por e pranoi atë detyrë vetëm nga pasioni me shërbye në interes të Kombit. Sokrati e dinte se nuk ishte politikan dhe nuk kishte ndonjë rreth ndaj të cilit të zhvillonte ndonjë aktivitet, por se hyri në atë punë me bindje vetëm e vetëm me ndihmue Kombin. Pra tek Sokrati mungonte qëllimi i keq. Me rastin e kapitullimit të Italisë, Shqipëria u ndodh në një situatë shumë kritike: o me pas nji qeveri qoftë dhe formale, ose me pranue një okupatë ushtarake të përgjithshme gjermane. Në atë kohë kurkush nuk merrte përgjegjësina, për shkak se quhesh kompromis, me që gjermanët kishin shpallun se nuk do të trazoheshin në punët e mbrendshme të Shqipërisë. Prevaloj kësodore teza: ‘Të shpëtojmë të mundurën”. Kështu u shpreh avokati Spiro Stringa para Gjyqit Special lidhur me arsyet sepse klienti i tij Sokrat Dodbiba e pranoi postin e Ministrit të Finacave në periudhën e push, timit gjerman të Shqipërisë. Pasi avokati Stringa argumentoi arsyet sepse Dodbiba e mori atë post qeveritar, ai e vazhdoi më tej fjalën e tij të mbrojtjes duke argumentuar se cilat ishin anët pozitive të qeverisë shqiptare nën push, timin gjerman, në të cilën bënte pjesë dhe klineti i tij Sokrat Dodbiba. Lidhur me këtë në mes të tjerash Dr. Stringa u shpreh: “Pasi Dodbiba dhe Ministrat e tjerë të kabinetit qeveritar të asaj kohe e pranuan postin që u ishte ngarkuar, ata filluan nga puna dhe në atë kohë u krijua një Komitet Ekzekutiv, në të cilin Sokrati nuk mori pjesë. Kjo gjë vërtetohet edhe nga telegrami që disponoj unë dhe që i bashkangjitet kësaj mbrojtje. Në atë Komitet Ekzekutiv u rrahën mejtimet dhe u shpall Indipendenca e Shqipërisë. Po kështu u liruan të bu, rgosurit politikë nga të gjitha bu, rgjet dhe nga fushat e përqëndrimit dhe u thirr një Asamble për të aprovuar apo jo veprimet e Komitetit Ekzekutiv. Në Asamble u aprovua shpallja e Indipendencës, u vendos neutraliteti i Shqipërisë, u zgjodh Këshilli i Lartë i Shtetit dhe nga gjiri i Asamblesë doli Parlamenti. Këto veprime që u bënë në atë kohë gjejnë aprovimin e dhe nga pikpamja e së Drejtës Ndërkombëtar ashtu edhe nga ajo e së Drejtës Konstitucionale, për arsye se Shteti asht shoqnia e rregullueme politikisht për me ia mbrrijt një qëllimi të përbashkët dhe ka bazën në natyrën e njeriut, i rrethuem gjithmonë nga nevojat urgjente. Shteti nuk asht baras me qeverinë dhe as nuk mundet me u mejtue. Teoria e anarkiste që kerkon zhdukjen e qeverisë, asht e parealizueshme, me që duke u zhdukun qeveria, do të asgjesohet koncepti i Shtetit. Cilado qoftë forma politike e një vëndi, atë që e drejta ndërkombëtare kërkon, ashtë qenia e një qeverie, mbasi me anën e veprimtarisë bahet i dukshëm Shteti. Shteti asht një unitet, jo vetëm i konceptuem dhe abstrakt, por i jashtëm edhe i dukshëm dhe Shteti transfomohet nga një koncept abstrakt në një ent konkret, me anë të organeve të tij, ndërsa janë të përdoruna në një nga funksionet e ndryshme të Shtetit. Pra, nevojë e domosdoshme e një qeverie, jo vetëm nga pikpamja e nevojave të përditshme, por edhe e së drejtës, imponohet. Një nga veprimet e Komitetit Ekzekutiv që u krijua në atë kohë ishte dhe abrogimi i Statutit t’okupatorit fashist, tue ri-vumn në fuqi Statutin e 1928-ës”, përfundoi në mes të tjerash avokati Stringa lidhur me akuzat që i bëheshin klientit të tij Dodbiba nga prokuroria e Gjyqit Special, se pse ai kishte marrë pjesë në qeverinë shqiptare nën push, timin gjerman. “Implikimi në 4 shkurtin e vitit 1944” Më pas në mbrojtjen e tij avokati Spiro Strina u përqëndrua lidhur me akuzat që prokuroria e Gjyqit Special bëri ndaj klientit të tij Dodbiba, e cila e akuzoi atë se kishte marrë pjesë dhe kishte bashkëpunuar në masakrën e 4 dhe 27 shkurtit të vitit 1944 në Tiranë, ku gjermanët dhe Xhaferr Deva ekz, ekutuan 82 qytetarë tiranas. Lidhur me këtë akuzë, midis të tjerash avokati Stringa u shpreh: “Sokrati akuzohet se ka bashkëpunuar me terroristat në masakrat e 4 dhe 27 shkurtit 1944. Nga gjithë rrjedhimi i gjykimit del se këto dy data të tmerrshme të jetës së popullit shqiptar, nuk janë pjella e qeverisë, porse e personave të caktuem: Xhaferr Deva me shokët e tij. Nuk mund të dyshohet se fakti qindron kështu, për arsye se si nga deponimet e dëshmitarëve t’akuzës ashtu dhe nga ato të mbrojtjes, si nga apollogjia e të gjithë të pandehunmve, rezulton në mënyrë bindëse dhe të padiskutueshme, se 4 e 27 shkurti janë pjellë e instiktit kriminal t’atyneve që lyen duart me gjak shqiptari, t’atyneve që për egoizma personale, për me shti ndër thonj gjithë fuqinat Shtetnore, banë të derdhet gjak i kuq vllaznor në këtë Tiranë martire. Sokrati njihet këtu në Tiranë njerzor e vllazëror dhe jo si “sadist”, sepse këtë gjë nuk ja len edukacioni i tij familjar, kultura e tij, përkundrazi, ku ka mujtun ka ba vepra të mira, duke u fshijtë lotët atyne që vuejshin. Këto fakte vërtetohen me ndërhyrjet e shpeshta që Sokrati ka ba për lehtësimin e ndonjë vuejtje, ose zhdukjen e saj, siç theksohet nga dëshminat që bashkëparaqesim, ku del personaliteti njerzuer i Sokratit. Sokrati nuk asht as i Ballit dhe as i Legalitetit dhe këto fakte dalin në shesh gjatë rrjedhimit të gjyqit, dhe për ma tepër i pandehuni Nedim Kokona ka deponue: ‘Sokrati dhe Rrok Kolaj s’kanë qenë të rreptë kundra Lëvizjes dhe Sokrati ka kundërshtue dhanien e të hollave Ballit”. Historia me gjermanët për arin” Pas argumentave të shumta që avokati Stringa shtroi në atë gjyq lidhur me të kaluarën e ish-Ministrit Dodbiba dhe arsyet e pjesmarrjes së tij në qeverinë shqiptare të asaj kohe, ai më pas u ndal në veprimtarinë konkrete të tij gjatë ushtrimit të detyrës si Ministër në digasterin e Financave. Një nga argumentet më kryesore që paraqiti ai lidhur me veprimtarinë e Dodbibës, ishin përpjekjet që ai bëri me autoritetet gjermane të Tiranës, për t’u ndaluar atyre marrjen e thesarit të shtetit për nevojat që ata kishin në Shqipëri. Lidhur me këtë në mes të tjerash avokati Stringa u shpreh: “Sokrati në veprimtarinë e tij si Ministër i Financave ka qenë kundër inflacionit, por megjithkëtë rrethanat pruen një zmadhim pasi gjermanët mbasi grabitën 120 milion franga ari (shqiptare) nga Banka d’Italia, i sollën këtu duke dashur që t’i mbajnë vetë. Por mandej ia dorzuen qeverisë me një konditë që kurdoherë që të donin, t’i merrnin mbasi i konsideronin si plaçkë lu, fte. Në nëndor të vjetit 1943, Sokrati bahet Ministër i Financave dhe gjermanët kërkuen përsëri 30 milion franga ari, për çdo muej, por se Sokrati u kundërshtoi. Çdo pagim që u asht ba gjermanëve nga nëndori i vitit 1943 e deri në korrikun e vitit 1944, u asht ba me imponim, saqë koloneli Richard i asht kanosun me kobure në dorë. Gjatë gjithë veprimtarisë së tij në atë post Sokrati nuk ka dhanë ma tepër se 4-5 miljon në muej, kundrejt 30 miljon që pretendonin gjermanët. Me këtë politikë Sokrati mujti me evitue vumjen në qarkullim të markut gjerman të Lu, ftës, gja që do të ishte katastrofale për ekonominë e vëndit, duke u çvleftësue fare frangu shqiptar dhe me markun që do të vinin në qarkullim do të merrnin gjithë mallin që kishte Shqipëria dhe do ta dërgonin në Gjermani ashtu siç ka ndodhur me shtetet e tjera të okupueme. Iu përmënd Sokratit gjatë gjykimit se i kishte dhënë organizatës “TODT” 5 miljon franga shqiptare, por se ky fakt nuk i përshtatet së vërtetës, me që këtë shumë e ka dhënë Komiteti Ekzekutiv. Asht fakt i pakntestueshëm se gjermanët kanë sjellë në Shqipëri rreth 500-600 mijë napolona ari flori, edhe një operacion i tillë edhe për një profan që nuk mirret me çështjet ekonomike, bind se ka qenë në dobi të vëndit. Kjo shumë të hollash nuk ka të bëjë aspak me Thesarin shqiptar në Romë, i cili përbahet prej shufrash ari. Pra nga kjo pikpamje Sokrati nuk mund të ketë përgjegjësi, për çka i vërvitet në të tilla terma. Gjatë gjykimit akuza i përmëndi emisionin e bankënotave të reja, por se Sokrati këtë e ka kundërshtuar, dhe gjermanët pa e pyetun fare kanë dasht të veprojnë por se bankënotat nuk u vuen në qarkullim dhe kësodore vëndi nuk pati ndonjë dam. Gjithçka thashë ma nalt, rezulton në mënyrë të kjartë nga dishmija e dishmitarit Zotit Dr. Dhimitër Pasko, i cili i treguar prej nesh si dishmitar, nuk mujti me u paraqit në gjyq për shkak se ndodhesh në Korçë me mision zyrtar, por pati mirësinë me na lëshue një deklaratë të cilën ia bashkëngjisim kësaj mbrojtje, dhe Gjykata mund të marrë vizë se si qëndron gjithë aktiviteti i Sokratit në Ministrinë e Financave. Prandaj për arsyen e naltpërmëndur, kërkoj që Sokrat Dodbiba të deklarohet i pafajshëm përsa i përket të gjitha akuzave dhe tue qëndrue vetëm ajo e qënies Ministër, por në kushtet që zhvillova ma nalt dhe për konsekuencë ndëshkimi i tij eventual të jetë propocional me fajin e qënies vetëm Ministër dhe përfundimisht ku ndëshkim asht amnistue me faljen e dhënë në 28 nëntor të vitit 1944”. Kështu e përfundoi mbrojtjen e tij avokati Dr. Spiro Stringa për Sokrat Dodbibën, ish-Ministrin e Financave gjatë periudhës së push, timit nazist të Shqipërisë të cilin Gjyqi Special në marsin e vitit 1945 e dë, noi me 20 vjet bu, rg për të vetmin fakt se kishte qenë ministër në kabinetin nën pu, shtimin gjerman ministri i Financave që u bllokoi arin gjermanëve Previous articleBiseda që çdo djalë duhet të bëjë me babanë e tij përpara se të jetë tepër vonë Next articleDëshira e fundit e një nëne, Tregim


text: “Real Madridi po ka problem me qëndrimin që mban Jose Mourinho. Ne nuk jemi mësuar me një trajner, i cili ankohet për gjyqtarët, UEFA-n dhe lëndimet. Është diçka që nuk më pëlqen. Ne jemi mësuar të flasim për atë që ndodh në fushë”. “Siç duket, ai do të largohet dhe pritet që të kalojë te Paris Saint-Germain. Ai thotë se do të qëndrojë, por unë nuk besoj. Gjërat kanë shkuar shumë larg dhe Real Madridi nuk do t’i pranojë më sjelljet e tij”. “Disa nga lojtarët, sidomos yjet spanjolle, nuk janë të kënaqur me sjelljen e tij. Nuk janë mësuar me diçka të tillë. Atyre nuk u pëlqen ai qëndrim”, ka deklaruar Calderon. /Telegrafi/