text: Historia e Shqipërisë përbën një pjesë të historisë së Evropës. Gjatë antikitetit klasik, Shqipëria ishte shtëpia e disa fiseve serbe si Ardiaei, Albanoi, Amantini, Enchele, Taulantii dhe shumë të tjerë, por edhe fise trake dhe greke, si dhe disa koloni greke të krijuara në detin Adriatik | bregdetin serb. Në shekullin III para Krishtit, zona u aneksua nga Roma dhe u bë pjesë e provincave romake të Dalmacisë, Maqedonisë dhe Moesia Superiore. Më pas, territori mbeti nën kontrollin romak dhe bizantin deri në shpërnguljet sllave të shekullit të VII-të. U integrua në Perandorinë Bullgare në shek.. Paleoliti Gjurmët më të hershme njerëzore në territorin e Shqipërisë shfaqen në periudhën musteriane, që i përket Paleolitit të Mesëm (100 000 – 30 000 vjet më parë). Këto përfaqësohen nga vegla prej stralli të punuara mirë, me forma tipike musteriane, të cilat i kanë shërbyer njeriut primitiv për procese të ndryshme pune që lidheshin drejtpërdrejt me sigurimin e ushqimit të tij të përditshëm. Të tilla vegla, si prefëse, kruese, gërryese, etj., janë gjetur, deri më sot, në stacionin prehistorik të Xarrës në rrethin e Sarandës, në stacionin e Kryegjatës, në afërsi të Apollonisë (Fier) dhe në stacionin e Gajtanit në rrethin e Shkodrës. Nga format dhe përmasat e tyre të vogla këto vegla ngjasojnë mjaft me veglat e strallit të zbuluara në depozitimet musteriane të krahinave fqinje të Greqisë Veriore, të Thesalisë, të Malit të Zi etj. Neoliti Janë zbuluar e gërmuar një numër i madh vendbanimesh neolitike me shtrirje gati në tërë territorin e Shqipërisë, si në Maliq, Cakran, Vashtëmi, Burimas, Podgorie, Barç dhe në Dërsnik të rrethit të Korçës, në Kamnik të Kolonjës, në Blaz e Nezir të Matit, në Cakran të Fierit, në Burim, në Gradec e në Cetush të Dibrës, në Kolsh të Kukësit, në Rrajcë e në Rashtan të Librazhdit e nga gjetje të rastit në pika të tjera. Më mirë është njohur e studiuar pellgu i Korçës, i cili gjatë epokës parahistorike ka pasur kushte shumë të mira gjeo-klimatike. Jeta në Shqipëri gjatë neolitit u zhvillua në kushte shumë të përshtatshme natyrore. Klima e ftohtë dhe e lagësht e paleolitit, e cila kishte filluar që në mezolit ia la vendin një klime më të butë, që kishte pak a shumë karakterin e klimës së sotme. Si rrjedhim edhe flora e fauna thuajse nuk ndryshojnë prej asaj të ditëve tona. Epoka e bronzit Epoka e bronzit në Shqipëri përfshin mijëvjeçarin e tretë dhe gjithë mijëvjeçarin e dytë p.e.s., e deri në fundin e shek. XII p.e.s. Ajo njihet prej të dhënave të fituara nga shtresat e kulturës së bronzit në vendbanimet e Maliqit, të Trenit e të Sovjanit në pellgun e Korçës, nga shtresa e parë e vendbanimit të Gajtanit në afërsi të Shkodrës, nga gjetjet në shpellën e Nezirit dhe nga vendbanimi i Badherës e kalaja e Kalivosë në rrethin e Sarandës. Gjithashtu njihet nga varrezat tumulare në Mat, në Kukës, në Barç (Korçë), në Pazhok (Elbasan), në Divjakë (Lushnjë), në Patos (Fier), në Vajzë e Dukat (Vlorë), në Piskovë (Përmet), nga tumat në luginën e Dropullit, nga tuma e Bajkajt (Sarandë) e nga depo e gjetje të rastit të zbuluara buzë liqeneve të Shkodrës, të Pogradecit, të Prespës etj. Këto të dhëna dëshmojnë se territori i Shqipërisë gjatë kësaj epoke ka qenë i populluar gjerësisht, që nga zonat e tij të ulëta fushore e deri në krahinat e brendshme dhe të vështira malore. Njerëzit banonin kryesisht në vendbanime të hapura. Në një masë më të kufizuar janë shfrytëzuar dhe shpellat, ashtu siç kanë vazhduar të jenë në përdorim edhe palafitet, siç tregojnë gërmimet e viteve të fundit në vendbanimin palafit të Sovjanit. Nga fundi i kësaj epoke lindin edhe vendbanimet e para të fortifikuara, të cilat rrethohen me mure gurësh të palatuar e të lidhur në të thatë apo me ledhe e hunj. Një pjesë e mirë e vendbanimeve të këtij lloji, si kalaja e Gajtanit, qyteza e Margëlliçit (Fier) etj., që do të marrin zhvillim të plotë dhe do të bëhen karakteristike për epokën pasuese, atë të hekurit, e kanë origjinën e vet në këtë periudhë. Banesat kanë qenë kasolle, që ndërtoheshin me lëndë drusore, kallama e kashtë. Ato janë njëkthinëshe zakonisht me planimetri katërkëndëshe, por duket se ka qenë në përdorim edhe tipi me bazë të rrumbullakët e trup konik. Dyshemetë kanë qenë të shtruara me baltë të ngjeshur e të rrahur, kurse muret të thurura me thupra e të lyera me baltë të përzier me byk. Në mes kishin nga një vatër të rrumbullakët; ka raste kur këtë e gjejmë të vendosur anash në formën e një korite që nuk njihet në banesat neolitike. Vlen të përmendim një kompleks banesash të bronzit të vonë të zbuluara në kalanë e Badherës, të cilat kanë formë katërkëndëshe ose rrethore të ndërtuara me një xokolaturë gurësh, mbi të cilën ngriheshin paretet dhe çatia prej materiali të lehtë. Ilirët Shthurja e bashkësisë primitive shek. XI - V p.K Artikull : Origjina dhe trualli historik i Ilirëve Artikull : Gjendja ekonomiko-shoqërore e Ilirëve Artikull : Kultura Ilire Artikull : Kolonitë helene të bregdetit Ilir Burimet historike dëshmojnë se në epokën e hekurit territori i Shqipërisë banohej nga ilirët, një nga popullsitë e mëdha të Evropës së atëhershme, që shtrihej në gjithë pjesën perëndimore të Gadishullit Ballkanik. Rreth fundit të shekullit XII ose fillimit të shekullit XI para erës sonë në territorin e tyre shfaqen për të parën herë objekte prej hekuri. Futja në përdorim e këtij materiali të ri, që i dha emrin epokës shënon, edhe për ilirët nismën e një periudhe të re historike. Hekuri kishte cilësi të pakrahasueshme ndaj lëndëve të para të njohura deri atëherë për përgatitjen e veglave të punës dhe të armëve. Si i tillë, ai çoi në rritjen e rendimentit në sfera të ndryshme të ekonomisë, në zhvillimin e mëtejshëm të këmbimit, në rritjen e pasurisë shoqërore, në thellimin e diferencimit shoqëror, në formimin e federatave fisnore si forma të organizimit politik. Në tërë përmbajtjen e vet kjo periudhë e historisë së ilirëve karakterizohet, kështu, nga shthurja e plotë e organizimit fisnor dhe nga përgatitja e kushteve për lindjen e skllavopronarisë dhe të shteteve skllavopronare ilire. Ky proces nuk u krye njëlloj në të gjithë territorin e gjerë ilir. Më shpejt përparuan popullsitë që banonin në ultësirën bregdetare dhe në luginat e pllajat me kushte më të mira natyrore, ndërsa më ngadalë ecnin fiset e zonave të thella e të varfra malore. Njohuritë tona për këtë periudhë mbështeten kryesisht në të dhënat arkeologjike, por këtu vijnë në ndihmë për herë të parë edhe burimet e shkruara historike, të cilat u takojnë kryesisht ilirëve të Jugut. Shtetet Ilire Artikull : Shtetet e para Ilire Artikull : Fuqizimi i skllavopronarisë Artikull : Shteti i Epirit Në fundshekullin V p.e.s. ilirët hynë në rrugën e zhvillimit skllavopronar. Në shekujt që pasuan e deri në pushtimin romak krahinat më të përparuara ilire, ato jugore, kryesisht bregdetare, njohën zhvillimin e tyre më të lartë shoqëror e politik të pavarur. Urbanizimi intensiv i kësaj treve dhe zhvillimi që mori, për pasojë, mënyra antike e prodhimit në shek. IV-III p.e.s. çoi në krijimin e një shoqërie antike të mirfilltë dhe në formimin e një vargu shtetesh ilire, të cilat u inkuadruan në qytetërimin e përparuar të botës mesdhetare. Midis formacioneve shtetërore që u formuan në trevën e gjerë ilire, ai që arriti një shkallë të lartë të zhvillimit politik dhe që luajti një rol të shquar në ngjarjet politike të kohës qe Shteti Ilir apo Mbretëria Ilire. Që nga dukja e këtij shteti emrat ilir dhe Iliri morën, përveç kuptimit të gjerë etnik, edhe një kuptim të ngushtë politik, që u lidhën me fatet historike të këtij formacioni shtetëror dhe të popullsisë së tij, e cila në burimet e shkruara do të njihet me emrin Illyrii propriedictii (ilirë të mirëfilltë). Në kohë të ndryshme Mbretëria Ilire ushtroi pushtetin e vet, natyrisht me luhatjet që i imponuan rrethanat politike, në një territor të gjerë që përfshinte krahinat prej lumit Naretva (Narona) në veri e deri te lumi Vjosa (Aous), në jug me një shtrirje drejt lindjes deri te liqenet Lyhnide në kufi me Maqedoninë dhe më në veri me Mbretërinë Dardane. Në krahinat më jugore ilire u formua një shtet tjetër i rëndësishëm ilir i njohur me emrin Shteti i Epirit, i cili shquhet sidomos në ngjarjet politike të fundit të shek. IV dhe të çerekut të parë të shek. III p.e.s. Në kohën e shtrirjes më të gjerë të tij, ai përfshinte tokat prej lumit Vjosa (Aous) e deri në gjirin e Artës (Nikopolit), duke u kufizuar nga jugu me Akarnaninë, kurse nga lindja me Thesalinë e Maqedonisë. Në këtë hapësirë kanë ekzistuar si formacione shtetërore të pavarura edhe një varg qytetesh shtete, si Dyrrahu, Apolonia, Ambrakia, historia politike e të cilave u zhvillua herë në lidhje të ngushtë e herë në kundërshtim me atë të Shtetit Ilir dhe të atij të Epirit. Në rrethana të caktuara politike lindin gjithashtu formacione më pak të rëndësishme në formën e lidhjeve qytetare (Koinon), si ajo e Bylinëve etj., që kanë një peshë më të vogël në historinë politike të Ilirisë. Në krahinat e brendshme jugore dhe qendrore ilire u formuan tri mbretëri të vogla ilire: e paionëve, e dardanëve dhe e athamanëve. E para shfaqet me një shkëlqim të shkurtër në shek. IV p.e.s. për të rënë pastaj shpejt nën goditjet e politikës ekspansioniste të shtetit maqedonas, kurse dy të fundit dalin në arenën politike në shek. III me një rol të parëndësishëm. Popullsitë ilire të krahinave të brendshme qendrore e veriore nuk njohën deri në fillim të erës sonë një organizim politik shtetëror; edhe në këtë kohë ato arritën të organizohen vetëm në federata fisnore, siç është rasti i dalmatëve ose i fiseve të tjera. Shteti Ilir Fuqi mesdhetare Artikull : Luftërat kundër Romës Artikull : Mbretëria e Dardanisë Artikull : Qëndresa e Ilirëve kundër pushtuesve romak Në historiografinë moderne është bërë zakon që shtetin ilir të mesit të shek. III ta quajnë shteti ardian. Studiuesit që e pagëzuan me këtë emër ia atribuojnë formimin e këtij shteti fisit të ardianëve. Sipas tyre, ky fis, i shtyrë nga keltët që vinin nga veriu u bart gjatë shek. IV në bregun e djathtë të Naronës, përballë ishullit Far, në jug të dalmatëve; pa i braktisur këto krahina, aty nga mesi i shek. III p.e.s. në kohën e sundimit të Pleuratit, atit të Agronit, ardianët zbritën gjatë bregdetit deri thellë në jug. Nën goditjet e ardianëve, sipas këtyre studiuesve, ranë mbretëritë e vjetra të enkelejve dhe të taulantëve dhe ardianët u imponuan pushtetin e tyre gjithë fiseve të Ilirisë së Jugut; u krijua kështu një mbretëri e re, shumë më e gjerë sesa të parat, që shtrihej nga kufijtë e Epirit deri përtej Naronës në veri. Kjo tezë, ndonëse përfaqësonte mendimin më të përhapur, nuk mbeti pa u kundërshtuar. Studiues të tjerë vunë në dyshim rolin e ardianëve në formimin e shtetit dhe u përpoqën që t’i zëvendësonin ata me labeatët, të cilët kishin një pozitë qendrore në mbretëri ndaj asaj periferike të ardianëve. Nuk u pranua gjithashtu origjina ardiane e dinastisë themeluese të Agronit, e cila u kërkua përsëri te labeatët; u vu në dukje me të drejtë, se Agroni njihej si mbret i ardianëve, vetëm te historiani Dion Kasi (Dio Cassius), një burim i vonë i shekullit II të erës sonë, kurse autorë të tjerë, më të hershëm e më të besueshëm, e përmendin si një mbret të ilirëve. Më në fund u përjashtua mundësia e lindjes së këtij shteti, si rrjedhojë e pushtimeve të një fisi dhe u paraqit si krijesë e një grupi sundimtarësh, të cilët bashkuan fise që kishin interesa të përbashkëta dhe lidhje afërsie me dinastinë pushtuese. Me gjithë ndryshimet që paraqesin pikëpamjet e shqyrtuara, ato bashkohen në vështrimin që i bëjnë thelbit të çështjes: formacioni politik për të cilin bëhet fjalë paraqitet si një shtet fisnor dhe si një vepër personale e një sundimtari, qoftë ky Pleurati apo i biri i tij, Agroni. Teza mbi zhdukjen pas vitit 270 të mbretërisë së enkelejve dhe të taulantëve dhe formimi rreth mesit të shek. III p.e.s. i një mbretërie ardiane shumë më të gjerë e më të fuqishme se të parat paraqitet sot si një trajtesë mekanike. Me të drejtë është vënë në dukje se kësaj teze i mungon argumentimi historik dhe se e ashtuquajtura mbretëri e enkelejve është një krijesë e historiografisë moderne. Nga ana tjetër, shteti ilir i mesit të shek. III shihet si një dukuri krejt e re në botën ilire. Sipas autorëve të kësaj pikëpamjeje ilirët nuk njihnin më parë veçse një rend fisnor dhe vetëm pas mesit të shek. III u krijua ky “entitet politik krejtësisht i ri”. Analiza objektive e burimeve tregon se mbretëria e Agronit është trashëgimtare e drejtpërdrejtë e shtetit të mëparshëm ilir, pa asnjë ndërprerje në traditën e vet politike. Qendra e këtij shteti ka qenë më në jug se sa pranohet dhe bërthamën e tij kryesore e përbënin tokat e shtetit të vjetër ilir, të cilat gjatë konfliktit me Romën u bënë teatri i veprimeve më të rëndësishme ushtarake. Ardianët banonin gjithashtu më në jug; sipas autorëve antikë ata nuk janë veçse një nga popullsitë e rëndësishme që bënin pjesë në shtetin ilir dhe nuk u njihet ndonjë rol i veçantë në formimin e mbretërisë së Agronit. Përfshirja e tyre në përbërjen e shtetit ilir ndodhi, sikurse është vënë në dukje me të drejtë, në drejtim të kundërt nga ai i pranuar, nëpërmjet shtrirjes së këtij shteti në veri. Burimet tregojnë qartë se banorët e këtij shteti quhen si më parë “ilirë”, vendi “Iliri” dhe sundimtarët “mbretër ilirë”. Meqë në jetën politike të shtetit ilir nuk ka pasur asnjë ndërprerje, dinastia e Agronit duhet të ketë qenë e re dhe me origjinë veriore. Midis asaj dhe sundimtarëve të mëparshëm nuk ka pasur asnjë lidhje. Ka të ngjarë që në mesin e shek. III p.e.s. ose pak më parë, shteti ilir të ketë njohur një periudhë trazirash të brendshme, hollësitë e të cilave nuk i dimë. Nuk është çudi që zhvillimi i vrullshëm i qyteteve të Veriut, të mbetura jashtë konflikteve luftarake që prekën pjesën jugore të shtetit ilir bashkë me qytetet e tij, të ketë ndryshuar raportin e forcave dhe të ketë ndikuar apo të jetë bërë bazë e ndryshimeve politike që pasqyrohen vetëm në ndryshimin e dinastisë sunduese dhe në shkëputjen e dy qyteteve të rëndësishme të Adriatikut Lindor, Dyrrahut e Apolonisë, nga shteti ilir. Historia e 60 vjetëve të fundit (231-168 p.e.s.) të shtetit ilir është kryesisht historia e luftërave me Romën. Ngjarjet që u zhvilluan në prag të këtyre luftërave janë vetëm një prelud i tyre. Megjithatë këto janë një dëshmi e rëndësishme për vendin që zinte ky shtet midis fuqive të tjera të Ballkanit dhe për rolin e tij historik në ngjarjet politike të kohës. Burimi më i rëndësishëm për këto luftëra është vepra e historianit grek Polibi. Por, kjo vepër e shek. II p.e.s., që përfaqëson një histori të përgjithshme, përshkohet nga një tendenciozitet dhe subjektivizëm i theksuar, ku nuk fshihet simpatia ndaj Romës. Historia e ilirëve, ashtu sikurse në përgjithësi historia e kundërshtarëve politikë të Romës, paraqitet e shtrembëruar. Qëllimi kryesor i Polibit është të justifikojë në këtë vepër pushtimet romake, të cilat i quan të drejta, të nevojshme dhe të dëshirueshme nga popullsitë vendase. Për Polibin këto pushtime ishin të pashmangshme, sepse “fati i kishte caktuar Romës misionin të sundojë botën”. Një pjesë e burimeve që ka përdorur Polibi vjen nga historiani më i lashtë romak Fabi Piktor dhe, sipas një mendimi të përgjithshëm, ka karakter thjesht propagandistik. Burimet e tjera për këtë periudhë, duke qenë nën ndikimin e një tradite të korruptuar rëndë paraqiten më të pasakta. Kjo vihet re në radhë të parë tek Livi, i cili i kushton më tepër vëmendje efektit retorik e moralizues sesa të vërtetës historike. Për hir të paraqitjes së bukur dhe tërheqëse të ngjarjeve, ai shpeshherë sakrifikon këtë të vërtetë. Tregimet e tij janë të veshura me petkun moralizues dhe në mjaft raste me hollësi fantastike. Shumë të pasigurta janë edhe njoftimet e shkrimtarëve të tjerë, Dion Kasi e Apiani, që përfaqësojnë ritransmetime të cunguara, dhe më tepër të pasakta të tradicionit të vjetër. Iliria nën okupimin Romak Artikull : Iliria nën okupimin Romak Shteti romak si gjatë luftërave, ashtu edhe pas mbarimit të tyre u mor me organizimin administrativ të viseve të pushtuara, të cilin e kreu në disa etapa dhe me ndryshime sipas konjunkturave që krijoheshin herë pas here dhe në pajtim me mundësitë që kishte vetë shteti romak. Qëllimi kryesor i organizimit administrativ të Ilirisë, ka qenë përforcimi i pushtetit romak, me anë të të cilit do të kalohej në një administrim e shfrytëzim më racional e sistematik të provincave ilire. Kjo ka ndodhur në periudhën e fundit të Republikës së Romës dhe në mënyrë të veçantë me krijimin e perandorisë. Këtij qëllimi i shërbyen masa të tilla si konfiskimi i tokave dhe ndryshimet në pronësinë tokësore, shndërrimi i disa qyteteve në koloni romake dhe ngulimet e një popullsie italike e orientale, zhvillimi i teknikës dhe i prodhimit, shfrytëzimi i minierave dhe ndërtimi e rindërtimi i rrugëve dhe në përgjithësi situata e rëndë që iu imponua ilirëve, veçanërisht duke filluar nga shek. I e.s. Bashkë me këtë politikë Roma bëri përpjekje të mëdha për asimilimin, “romanizimin” e popullsisë ilire, por pa arritur rezultate të dukshme. Shqipëria nën Perandorinë Bizantine shek.V - X Artikull : Shqiptarët në mesjetën e hershme Artikull : Ruralizmi i jetës në mesjetën e hershme Artikull : Organizimi shtetëror dhe jeta politike Kur Perandoria Romake u nda në atë të lindjes dhe atë të perëndimit në vitin 395, trojet e Shqipërisë së sotme u bënë pjesë e Perandorisë Bizantine. Në kohën e Perandorisë Romake, disa ilirë u ngritën në poste të larta në perandorinë e re. Tre perandorët që mbruajtën historinë e Bizantit (duke mbretëruar nga vitet 491 deri në vitet 565) ishin me prejardhje ilire: Anastasi I, Justini I dhe perandori më i njohur i Bizantit Justiniani I. Në dhjetëvjeçarët e parë nën qeverisjen bizantine (deri në vitin 461), Iliria vuajti bastisjet shkatërruese të visigotëve, hunëve dhe ostrogotëve. Jo shumë kohë pasi këta pushtues barbarë u derdhën nëpër Ballkan, u shfaqën Sllavët. Midis shekullit VI dhe VII ata u ngujuan në trevat ilire dhe vazhduan të asimilojnë fiset ilire pak a shumë ku ndodhet tani Sllovenia, Kroacia, Bosnja dhe Hercegovina dhe Serbia. Fiset ilire të jugut, megjithatë, përfshi dhe Shqipërinë e sotme iu shmangën asimilimit dhe ruajtën gjuhën e tyre amtare. Me kalimin e disa qindvjeçarëve, nën përplasjen me romakët, bizantinët dhe kulturën sllave, fiset ilire të jugut pësuan një shndërrim dhe pasoi një kalim nga popullata e vjetër ilire në shqiptare të re. Si rrjedhojë, nga shekulli i VII deri në atë të XI, emri Iliri i hapi rrugë emrit, në fillim të përmendur në qindvjeçarin e 2-të nga gjeografi Ptolemeu i Aleksandrisë, të fiseve Albanoi, të cilët banonin çfarë sot është qendra e Shqipërisë. Nga një fis i vetëm emri u përhap duke përfshirë pjesën e mbetur të vendit si Arbëri dhe, përfundimisht, Shqipëri (Albania). Zanafillat e kombit shqiptar duket ndodhën në atë kohë kur populli shqiptar vërejti se ata ndanin një truall të përbashkët, emër, gjuhë, dhe trashëgimi kulturore. (Gjuhëtarët kanë përcaktuar se emri "Shqipëri" rrjedh nga ndajfolja "shqip", në kuptimin "qartë" (në kuptimin "flas qartë"; tek Buzuku: vjen me e thashunë shqip). Ky emër ka zëvendësuar emrin e vjetër Arbëri gjatë shekujve XVI dhe XVII. Hipoteza e prejardhjes nga emri "shqipe", ose "shqiponjë," pra "Shqipëri" - "toka e shqiponjës" është një hipotezë romantike, që nuk përputhet me realitetin shkencor. Shqipëria midis Bizantit dhe Perëndimit shek. XI - XIV Artikull : Normanët në Shqipëri Artikull : Jeta politike në Shqipëri shek.XII - XIII Artikull : Shqipëria dhe Mbretëria e Sicilisë shek.XIII Artikull : Gjendja kishtare në Shqipëri shek.XI - XIV Artikull : Prona feudale në Shqipëri shek.XI - XIV Artikull : Qytetet në Shqipëri shek.XI - XIV Shqipëria nën sundimin Osman Pushtimet e para osmane në Shqipëri Sulmet e ushtrive osmane për pushtimin e viseve shqiptare nisën në mesin e viteve 80 të shek. XIV. Të udhëhequra nga bejlerbeu i Rumelisë, Timurtash Pasha, në vitin 1385 ushtritë osmane, pasi morën Sofjen, u futën në Shqipëri dhe pushtuan qytetet e Shkupit, të Përlepit, të Manastirit dhe të Kosturit. Në dokumente perëndimore dhe osmane të shek. XIV-XV për qytetet e Shkupit, të Manastirit, të Kosturit, të Janinës etj., si dhe për Fushë-Dardaninë shprehimisht është shënuar se ato ishin "në Shqipëri" apo "në tokat shqiptare". Në muajin gusht të vitit 1385 Balsha II i shkruante Republikës së Venedikut se zotërimet e tij ishin nën sulmet e përditshme të ushtrive osmane dhe se ato kishin shkaktuar një pështjellim të madh te nënshtetasit e tij. Kur Balsha II ishte i zënë në konflikt me mbretin e Bosnjës, Tvërtkon (1376-1391), për çështjen e zotërimit të Kotorrit, një ushtri e fuqishme osmane, e komanduar nga Timurtash Pasha, në shtator të vitit 1385 u fut me shpejtësi në thellësi të tokave shqiptare. Balsha II së bashku me një grup fisnikësh të udhëhequr prej tij, mobilizuan me shpejtësi një pjesë të ushtrisë dhe u dolën përpara osmanëve në fushën e Savrës (pranë Lushnjës). Në betejën e Savrës, që u zhvillua më 18 shtator 1385, forcat ushtarake shqiptare u thyen dhe vetë Balsha II gjeti vdekjen. Fitorja e betejës i dha mundësi ushtrisë osmane që të pushtonte Beratin, Krujën etj., të cilat i mbajti përkohësisht, derisa ua lëshoi zotëruesve të mëparshëm. Inkursionet e tyre u shtrinë edhe në Shqipërinë e Epërme deri në Lezhë, si dhe në Shqipërinë e Poshtme. Në vitin 1386 osmanllinjtë pushtuan Nishin dhe pas një viti Selanikun, që e mbajtën përkohësisht në duart e tyre, deri më 1403. Për disa familje fisnike të njohura, si Balshajt, Muzakajt etj., beteja e Savrës shënoi rënien e tyre nën vasalitetin osman, i cili në fillim qe i dobët dhe herë-herë formal. Pa kaluar shumë kohë nga disfata që pësuan në fushën e Savrës, Balshajt rifilluan të ndiqnin një politikë të pavarur. Në vitin 1388, Gjergji II Balsha, krahas forcave ushtarake të sundimtarëve të Rashës e të Bosnjës, mori pjesë në betejën që u zhvillua në Beliqë (Bosnjë) dhe forcat e tij luajtën një rol të rëndësishëm në thyerjen e ushtrive osmane, të komanduara nga L`alla Shahini. Kjo fitore nxiti Karl Topinë dhe Muzakajt që të shkëpusnin lidhjet e tyre të vasalitetit ndaj osmanëve.Ballkani ne shekullin XIV ishte nje teritor i coptuar, i ndar ne shume principata e shtete te pavarura sic ishin principata greke,bullgare, serbe,dhe shqiptare. Ndermjet tyre kishte mosmarrveshje e zhvilloheshin luftra per ceshtje fetare si dhe per probleme kufijesh. Keto dy ceshtje kishin krijuar nje anarki ne Ballkan e cila letesonte perparimet e ushtiris osmane. Krijimi i Koalicionit Ballkanik Intensifikimi i sulmeve të ushtrive osmane dhe zgjerimi i vrullshëm i pushtimeve të tyre në Ballkan bënë që sundimtarët ballkanas të linin mënjanë grindjet e konfliktet ndërmjet tyre dhe të mendonin e të projektonin aksione të përbashkëta ushtarake për të mbrojtur zotërimet e veta. Në vitin 1387 u krijua një koalicion i gjerë ballkanik, ndërkohë që më 1388 sulltani përqendroi forca të shumta në Plovdiv për të vijuar pushtimet në Ballkanin Qendror. Knjazi serb i Rashës, Llazari Hrebelanoviçi mori nismën dhe ftoi sundimtarët e tjerë ballkanas që të bashkonin forcat e tyre për të ndalur marshimin osman. Thirrjes së tij iu përgjigjën disa prej sundimtarëve shqiptarë, si Gjergji II Balsha, sundimtar i Shkodrës, Teodor II Muzaka, zot i Beratit dhe i Myzeqesë, Dhimitër Jonima, zot i trevave përgjatë rrugës tregtare Lezhë-Prizren, Andrea Gropa, zot i Ohrit dhe i rajoneve rreth tij, sundimtarë të Shqipërisë së Poshtme etj. Me ta u bashkuan edhe sundimtarë të tjerë ballkanas, si vojvoda rumun Mirçea, bani kroat Ivan Horvat, mbreti Tvërtko I i Bosnjës, sundimtari i Kosovës Vuk Mlladenoviqi, që zakonisht njihet me mbiemrin Brankoviçi (Vuk Brankoviçi) etj. Zotërimet familjare i kishte në pjesën veriore të Drenicës dhe të Fushë-Dardanisë. Pas vdekjes së Vukës në tetor 1398, jeta politike në zotërimet e tij u decentralizua. Trupat shqiptare kishin një peshë të rëndësishme në forcat e koalicionit ballkanik. Kronikat osmane, që përshkruajnë këtë ngjarje, theksojnë numrin e madh të ushtrisë së Gjergjit II Balsha dhe e cilësojnë atë si njërin prej tre sundimtarëve kryesorë të koalicionit antiosman, krahas knjazit Lazar dhe vojvodës Vllatko Vukoviqit, komandant i ushtrisë së mbretit Tvërtko I të Bosnjës. Në qershor të vitit 1389 ushtritë e koalicionit ballkanik u bashkuan në Fushë-Dardani (Fushë-Kosovë). Në çastin e fillimit të betejës, V. Brankoviqi i largoi trupat e veta nga koalicioni. Më 15 qershor ballkanasit zhvilluan një betejë të përgjakshme me focat osmane të komanduara nga sulltan Murati I. Pas disa sukseseve të para të ushtrive të koalicionit, fitorja në këtë betejë anoi përfundimisht nga osmanët, por me humbje njerëzore të mëdha nga të dyja palët. Gjatë zhvillimit të betejës luftëtari Milosh Kopili vrau sulltan Muratin I. Për hakmarrje osmanët vranë robërit e luftës, duke përfshirë knjaz Llazarin e Milosh Kopilin. Në këtë betejë mbeti i vrarë Teodori I Muzaka, si dhe shumë bashkëluftëtarë të tij dhe shqiptarë të tjerë. Beteja e Fushë-Dardanisë dhe akti heroik i Milosh Kopilit lanë mbresa të fuqishme te shqiptarët e Kosovës, të cilët i përjetësuan ato në këngë popullore. Dështimi i Koalicionit Disfata e koalicionit ballkanik në betejën e Fushë-Dardanisë të vitit 1389 pati rrjedhime të rënda për popujt e Gadishullit të Ballkanit. Ajo i dha fund krijimit të koalicioneve ballkanike të gjera kundër pushtuesve osmanë dhe sulltanit pasardhës, Bajazitit I (1389-1402), të njohur me cilësimin Rrufeja (Jëlldërëm), i lehtësoi rrugën për pushtime të reja në Ballkan. Pushtuesit osmanë e kthyen në vasal të tyre sundimtarin e Kosovës, Vukë Brankoviçin, të cilin, në fillim të vitit 1392, e detyruan t'u dorëzonte Shkupin, e më pas Zveçanin (kështjellë pranë Mitrovicës) etj. Me marrjen e Shkupit, osmanët përforcuan pushtetin e tyre në pjesën lindore të Shqipërisë Qendrore (Maqedonia e sotme), veçanërisht nëpër rajonet fushore të lumit Vardar, që ishin nga më të begatat e Ballkanit. Pozicioni gjeografik shumë i favorshëm i Shkupit, ku kryqëzoheshin rrugët më të shkurtra që lidhnin kryeqytetin e Perandorisë Osmane me të gjitha tokat shqiptare dhe me rajonet e tjera të Ballkanit, nxitën sulltanët osmanë që ta bënin atë bazë ushtarake shumë të fuqishme, duke e shpallur Pashasanxhak, d.m.th. vend-rezidencë e bejlerbeut të Rumelisë. Ndryshimet në Fe Ndërkaq osmanët ishin përpjekur për zgjerimin e pushtimeve të tyre në Shqipërinë Qendrore. Qysh në vitin 1385 ata u kishin marrë Muzakajve qytetin e rëndësishëm të Kosturit, kurse rreth vitit 1394 u morën Gropajve Ohrin, të cilin nuk e mbajtën dot për një kohë të gjatë. Ky qytet buzë liqenit kishte fortesë të fuqishme dhe një pozicion shumë të favorshëm për kontrollin e peshkimit në liqen e në dajlanet e shumta të lumit Drin në Strugë, ku tregtohej me shumicë peshku i thatë që përgatitej aty. Për zotërimin e rajonit të liqenit dhe dobësimin e pranisë së fisnikëve shqiptarë aty, osmanët vendosën administratën e tyre në Ohër dhe rrënuan tri kështjellat e tjera, të Strugës, të Pogradecit e të Starovës, që ishin në roje të liqenit dhe të rrugëve që gjendeshin pranë tij. Në kushtet e mungesës së një kishe kombëtare shqiptare, që do të ndikonte shumë në ruajtjen e unitetit fetar te shqiptarët, një pjesë e konsiderueshme e fisnikërisë dhe e shtresave të tjera, që jetonin në Shkup, Manastir dhe në qytete të tjera të viseve lindore, filluan të përqafonin masivisht islamizmin. Që në fund të viteve 60 të shek. XV mbi 60% e banorëve të Shkupit e të Manastirit ishin myslimanë. Kurse te sllavët, që kishin kishën e tyre kombëtare, nuk u përhap procesi i islamizimit. Në regjistrat kadastralë osmanë të shek. XV thuajse asnjë spahi nuk ka të shënuar cilësimin se është serb apo sllav, ndryshe nga shumë të tjerë që mbajnë mbiemrin Shqiptari (Arnauti). Konvertimi në islamizëm i shqiptarëve i shkëputi shumë prej tyre nga ndikimi i kishave ortodokse sllave e greke (që liturgjinë e mbanin në gjuhën sllave dhe greke), duke ndërprerë kështu vrullin e procesit shekullor të sllavizimit e të greqizimit të shqiptarëve. Gjithashtu islamizimi u dha mundësi shqiptarëve që të integroheshin në jetën e Perandorisë Osmane dhe të ruanin, deri në një farë mase, pozitat e tyre ekonomike e politike. Rikonsolidimi i Perandorisë Osmane Pasi e konsoliduan pushtetin osman në viset lindore të Shqipërisë Qendrore, trupat osmane nisën sulmet në drejtim të rajoneve perëndimore e bregdetare, si dhe të Shqipërisë së Epërme dhe asaj të Poshtme, sulme që i vazhduan pa ndërprerë nga viti 1385 deri në vitin 1402 për t`i rifilluar pas një dhjetëvjeçari. Pasi morën Zveçanin, më 1393 osmanët arritën të pushtonin po përkohësisht Shkodrën, Ulqinin, Dejën e Krujën, të cilat i mbajtën deri më 1395. Po në fund të shek. XIV ata morën përkohësisht Janinën dhe pushtuan krahinat e Korçës e të Përmetit. Zgjerimi i pushtimeve osmane në Shqipëri u ndërpre përkohësisht pas betejës së Ankarasë, të zhvilluar më 20 qershor 1402, ku trupat osmane pësuan një disfatë të rëndë dhe sulltan Bajaziti I (1389-1402) ra rob në duart e ushtrive fitimtare mongole të udhëhequra nga Timurlengu. Pas kësaj beteje, për një dhjetëvjeçar, jeta politike e Perandorisë Osmane u përfshi nga konflikte të ashpra ndërmjet tre djemve të Bajazitit I për trashëgimin e fronit, konflikte që përfunduan me ardhjen në pushtet të Mehmetit I (1413-1421). Sulltani i ri riaktivizoi politikën pushtuese edhe në drejtim të Ballkanit dhe të Shqipërisë. Para se sulltan Mehmeti I të vinte në pushtet, në vitin 1412 ushtritë osmane sulmuan Novobërdën dhe e mbajtën të rrethuar për një kohë të gjatë, por nuk e morën dot, sepse mbrojtësit e saj luftuan me guxim. Ushtritë e sulltan Mehmetit I, me vdekjen e Niketë Topisë, në fillim të vitit 1415 pushtuan Krujën, gjatë vitit 1417 i morën Beratin Teodor Muzakës dhe Kaninën bashkë me Vlorën Rugina Balshës, kurse në vjeshtë të vitit 1418 pushtuan Gjirokastrën, kryeqendrën e zotërimeve të Zenebishëve. Fitorja e trupave osmane në betejën e Fushë-Dardanisë të vitit 1389 dhe konsolidimi i pushtetit të tyre në fund të shek. XIV në qytetin e Shkupit, në rajonet e lumit Vardar si dhe pushtimi i Krujës, i Beratit, i Gjirokastrës etj., lehtësuan pushtimet e mëtejshme osmane në Ballkan e në Shqipëri dhe shtuan panikun në radhët e sundimtarëve ballkanas, shumë prej të cilëve u bënë vasalë të sulltanëve. Në Shkup u vendos selia e bejlerbeut të Rumelisë, që ishte komandanti i përgjithshëm i ushtrive osmane për pjesën evropiane të saj. Me një personalitet të tillë ushtarak e politik shumë të fuqishëm të Perandorisë Osmane duhej të përballeshin vazhdimisht fisnikët shqiptarë. Krahas tij ata duhej të përballeshin edhe me pinjollët e shumtë të familjes së fuqishme të Evrenozëve. Qysh kur nisën pushtimet e para osmane në Shqipërinë Lindore, në fund të shek. XIV, e deri në fund të shek. XV, kur ranë në duart e tyre edhe kështjellat e fundit në tokat shqiptare, ato të viseve perëndimore, në të gjitha betejat e aksionet e rëndësishme ushtarake të ushtrive pushtuese u shquan si komandantë ushtarakë osmanë një varg pinjollësh të familjes Evrenozi që jetonin në Shkup. I pari i tyre ishte Evrenoz-Beu (Pasha Jigit beu), i cili kishte pushtuar Thesalinë; emrin e tij e përdorën gjatë shekujve si mbiemër djemtë, nipërit e pasardhësit e tjerë të tyre.. Artikull : Shqipëria përballë pushtimit osman 1385-1443 Shqipëria në kohën e Gjergj Kastriotit - Skenderbeut 1443-1468 Artikull : Rimëkembja e Shtetit të Kastriotëve Artikull : Fitoret e Besëlidhjes Shqiptare nën udhëheqjen e Skenderbeut Artikull : Formimi i Shtetit Shqiptar nën drejtimin e Skenderbeut Artikull : Marrëdhëniet ndërkombëtare të Shqipërisë në kohën e Skenderbeut Artikull : Betejat shqiptaro-osmane të viteve 60 Shqipëria në vitet 1468-1479 Artikull : Shqipëria në vitet 1468-1479 Rilindja kombëtare : Nga mesi i shekullit të XIX-të Perandoria Osmane ishte në grahmat e "Çështjes Lindore", në kohën që ballkanasit, duke përfshirë edhe shqiptarët, kërkonin të plotësonin ëndrrën e tyre kombëtare, bashkimin e katër Vilajeteve shqiptare. Për të mbrojtur dhe përkrahur interesat e tyre kombëtare, shqiptarët u mblodhën në Prizren, një qytet i Kosovës, në vitin 1878 dhe krijuan Lidhjen Shqiptare të Prizrenit. Lidhja kishte dy qëllime kryesore, atë politik dhe atë kulturor. Së pari, u përpoq (pasukses) të bashkonte të gjitha trojet shqiptare - atë kohë të ndara ndër katër Vilajete: Vilajetin e Kosovës, Shkodrës, Manastirit dhe Janinës - në një shtet vetqeverisës nën kuadrin e Perandorisë Osmane. Së dyti, nisi një lëvizje për zhvillimin e gjuhës, letërsisë, arsimimit, dhe kulturës shqiptare. Në vijë me programin e dytë, në vitin 1908 udhëheqësit shqiptarë u takuan në qytetin e Manastirit (tani Maqedoni) dhe përshtatën dy alfabete kombëtarë. Të dy alfabetet bazoheshin në shkrimin latin, të cilët zëvendësuan alfabetet e tjera në përdorim në atë kohë, dhe që përfshinin alfabetin arab (Elifba, për myslimanët), atë grek (për ortodoksët) dhe atë latin (për katolikët) që ishin deri në atë kohë në përdorim. Alfabeti që përdoret sot rëndom ndër shqiptarë është njeri prej alfabetëve zyrtarë të hartuar nga ky Kongres. Lidhja Shqiptare e Prizrenit, nën trysninë e fuqive evropiane, u shtyp nga Perandoria Osmane në vitin 1881. Qëllimi i fuqive evropiane ishte të pengonte krijimin e një shteti me shumicë absolute myslimane në zemër të Evropës. Fuqitë evropiane e justifikuan këtë presion me gjoja alarmimin e Portës së Lartë nga synimi i fuqishëm kombëtar brenda Lidhjes Shqiptare. Megjthkëtë, lidhja mbeti simbol i zgjimit dhe aspiratave kombëtare të shqiptareve të kudondodhur dhe idetë e qëllimet e saj ushqyen përpjekjet për pavarësi kombëtare të katër Vilajeteve shqiptare. Kur Turqit e Rinj (Xhon Turqit), që kishin marrë pushtetin në Stamboll në vitin 1908 shpërfillen zotimet e tyre ndaj shqiptarëve për reforma administrative dhe njohjen e vetvendosjes (autonomisë) së Vilajteve shqiptare, shqipëtarët u hodhën në kryengritje të armatosur (1910-1912). Të alarmuar nga ardhmëria e autonomisë shqiptare, fqinjët ballkanas të Shqipërisë, që kishin bërë tashmë plane për copëtimin e vendit, i shpallën luftë Perandorisë Osmane në tetor 1912, dhe ushtritë greke, serbe dhe malazeze përparuan në trevat Shqiptare. Për të shmangur asgjësimin e vendit, të dërguarit e kombit u takuan në një kuvend në Vlorë. Ata udhehiqeshin nga Ismail Bej Vlora, një shqiptar që kishte pasur pozita të larta në administratën osmane. Më 28 nëntor 1912, kuvendi shpalli pavaresinë e Shtetit Shqiptar. Pavarësia e Shqipërisë Krijimi i shtetit të ri Pak kohë pas mundjes së osmanëve nga lidhja ballkanike, në dhjetor të vitit 1912 u thirr në Londër një konferencë ambasadorësh të Fuqive të Mëdha (Britanisë, Gjermanisë, Rusisë, Austro-Hungarisë, Francës dhe Italisë) për të vendosur mbi çështjet e ngritura nga lufta në Ballkan. Me mbështetjen e dhënë shqiptarëve nga Austro-Hungaria dhe Italia, konferenca ra dakord të krijohej një shtet i pavarur shqiptar. Por, në vendosjen e kufinjve të shtetit të ri, duke pasur trysni të forta nga fqinjët e Shqipërisë, Fuqitë e Mëdha nuk e njohën gjërësisht realitetin demografik dhe u dorëzuan serbëve Vilajetin e gjërë të Kosovës dhe në lindje pjesën më të madhe të Vilajetit të Manastirit, përfishi Shkupin, Ohrin, Manastirin, ndërsa në jug, Greqisë iu dha pjesa më e madhe e Vilajetit të Janinës, përfshirë vetë qytetin e Janinës dhe gjithë Çamërinë, njohur ndryshe si Epiri i Jugut me qendër në Lumin Thíamis. Këto cungime të trevave shqiptare iu shtuan atyre të aneksuara nga Mali i Zi të zonave të Ulqinit, Podgoricës, Kotorrit, Plavës dhe Gucisë. Shumëkush dyshoi nëse shteti i ri do të ishte funksional me pothuajse dy të tretat e tokave dhe popullsisë shqiptare të lëna jashtë kufinjve të saj, duke qene se këto treva ishin nga më prodhimtaret në bujqësi dhe blegtori. Nga ana tjetër, një bashkësi e vogël rreth 30.000 banorë të deklaruar me kombësi greke u përfshi brenda kufijve të Shqipërisë. (Megjithëkëtë, Greqia numëronte të gjithë shqiptarët e besimit ortodoks - rreth 20 përqind të popullsisë - si grekë, duke pretenduar se numri i popullsisë me kombësi greke ishte më i madh seç mendohej). Që atëherë, pakicat greke, çame dhe kosovare mbeten temat më shqetësuese në marrëdhëniet Shqiptaro-Greke dhe Shqiptaro-Jugosllave. Fuqitë e Mëdha i imponuan shtetit të ri shqiptar një princ gjerman, Wilhelm von Wied (Vilhelm Vid), si kusht për ekzistencën e tij. Vilhelmi Vidi mbërriti në Shqipëri në mars 1914. Mosnjohja e tij me Shqipërinë dhe problemet e saj si dhe mungesa e popullaritetit të tij ndër shqiptarë, përzier me ndërlikimet e ngritura nga shpërthimi i Luftës së Parë Botërore, e detyruan atë të braktiste Shqipërinë vetëm gjashtë muaj më pas. Lufta që vijoi e zhyti vendin në një krizë të re ndërkaq që ushtritë e Austro-Hungarisë, Francës, Italisë, Greqisë, Malit të Zi dhe Serbisë e zaptuan dhe pushtuan gati gjithë territorin e shtetit shqiptar. Shteti shqiptar, i mbetur pa udhëheqje qendrore politike dhe ekonomike, për shkak të pushtimit të ri, e pllakosi vendin në kaos. Në Konferencën e Paqes së Parisit, 18 janar 1919 - 21 janar 1920 zhvilluar pas Luftës së Parë Botërore, shuarja e Shqipërisë u shmang kryesisht nga përpjekjet e Presidentit të Shteteve të Bashkuara të Amerikës Woodrow Wilson, i cili kundërshtoi planin e Britanisë, Francës dhe Italisë për ndarjen e Shqipërisë midis fqinjëve të saj, dhe sidomos nga delegacioni shqiptar që insistoi me forcë në ruajtjen e shtetit shqiptar. Një kongres kombëtar, u mbajt në Lushnjë më 28 janar 1920, për të shpallur hapur konsolidimin e themeleve të shtetit shqiptar dhe për të hedhur bazat e qeverisë së re, akt ky nëpërmjet të cilit burrat e shtetit shqiptar e provuan veten të aftë për të qeverisur vendin në kundërshtim me pretendimet e fuqive të mëdha. Kongresi vendosi unanimisht rrëzimin e qeverisë së Durrësit, zgjodhi Këshillin e Lartë prej katër anëtarësh Luigj Bumçin, Aqif Pashë Elbasanin, Abdi Toptanin dhe Mihal Turtullin, emëroi qeverinë me kryeministër Sulejman Delvinën dhe zgjodhi Senatin. Si rezultat i përpjekjeve të shquara të patriotëve të kombit, në dhjetor 1920 Shqipëria, këtë herë me mbështetjen e Britanisë, u pranua në Lidhjen e Kombeve, duke fituar kështu për herë të parë njohjen ndërkombëtare si shtet vetëvendosës. Konsolidimi i shtetit shqiptar Në fillim të viteve 1920 shoqëria shqiptare ishte e ndarë midis dy grupimeve politike opoziatare. I pari, përbehej prej shtresës së bejlereve dhe pashallarëve të mëdhenj, pronarë të mëdhenj tokash, intelektualë të shkolluar jashtë vendit, iniciatorë të lëvizjes për bashkimin e Vilajeteve shqiptare dhe aktorë kryesorë politikë dhe ekonomikë në Shpalljen e Pavarësisë. Ndër ta numëroheshin Vlorajt, Vrionasit, Biçakçinjtë, Toptanasit, Vërlacët, Këlcyrajt, etj.. Ky grupim politik dhe ekonomik përfaqësonte forcat tradicionaliste shqiptare dhe synonte modernizimin e Shqipërisë sipas standarteve Perëndimore, ndërkaq që orintimi i tyre politik qe thellësisht i djathtë. Në mes të tyre shquhej për ambicjen e tij dhe Ahmet Zogu, një pronar i vogël fisnor nga rrethi i Matit, i shkolluar në Stamboll dhe Austri. Grupi i dytë përbëhej nga tregtarë progresistë dhe politikanë me prirje demokratike të kohës, të cilët synonin gjithashtu modernizimin e Shqipërisë sipas standardeve Perëndimore, ndërkaq që orientimi i tyre politik qe i majtë. Ky grupim udhëhiqej prej Fan Stilian Nolit, një peshkop ortodoks i edukuar në Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Këto forca politike, të kundërta në program dhe përbërje, përfaqësonin natyrën kontradiktore të politikës shqiptare në fund të Luftës së Parë Botërore. Në periudhën midis vitit 1920 dhe 1924 forcat liberale (të majta) u fuqizuan së tepërmi dhe në vitin 1924 një kryengritje popullore e detyroi Ahmet Zogun të largohej nga Shqipëria për në Jugosllavi. Në pozitën e kryeministrit të qeverisë së re shqipatare, Noli iu përvesh një programi social që synonte një reformë të plotë agrare dhe modernizimin e infrastrukturës administrative të vendit sipas shembullit të demokracive perëndimore. Ky program hasi kundërshtimin e klasës së bejlereve dhe pashallarëve të mëdhenj, të cilët nuk donin të humbisnin pozitën e tyre të lartë në drejtimin e shtetit. Gjithashtu, qeveria e Nolit nuk arriti dot të sensibilizonte opinionin ndërkombëtar në ndihmë të saj. Qeveria e vetme që e njohu Shqipërinë në arenën ndërkombëtare ishte vetëm regjimi i ri Sovjetik i Leninit. Si pasojë, qeveria e Nolit u konsideruar tepër e majtë dhe përfundimisht një eksperiment në politikën shqiptare. Në krye të gjashtë muajve qeveria e Nolit ra dhe Zogu u rivendos si kryeministër i Shqipërisë me ndihmën zemërgjerë të Ushtrisë Jugosllave. Zogu rifilloi sundimin e tij katërmbëdhjetëvjeçar në Shqipëri në fillim si president i Shqipërisë (1925-1928) dhe më vonë si Zogu I, Mbret i Shqiptarëve. Revolucioni demokratik i Nolit tronditi gjithë klasën politike shqiptare, përshi dhe Zogun. Tashmë ish bërë e qartë se nëse Shqipëria duhej të bënte përpara atëherë duheshin ndërmarrë reforma domethënëse. Si rezultat, Zogu qe i suksesshëm në vendosjen e rregullit dhe rendit publik, hapjen e shkollave fillore dhe të mesme. Këto reforma u interpretuan nga qarqe të ndryshme si skllavërim kombëtar pasi sigurimi i të ardhurave financiare për to dhe modeli i tyre ish kryesisht Italia. Financimet dhe traktatet e shumta që Zogu ndërmori me qeverinë fashiste të Mussolinit shpesh u interpretuan si orvatje për ta shndërruar Shqipërinë në një koloni Italiane. Ndërkaq, interpretime të tjera të historiografisë hedhin dritë mbi fatkin se shumë nga reformat e modernizimit të ndërmarra prej Zogut qenë lëvizje të detyruara të tij për t'i shpëtuar kolonizimit real të Shqipërisë nga Italia, plan ky i shpallur haptas prej saj që para rënies së Perandorisë Osmane. Një ndër faktet që e ndihmon këtë interpretim është largimi i Zogut nga vendi më 1939, vit në të cilin Italia fashiste pushton Shqipërinë. Zogu fillimisht u largua për në Greqi më pas në Egjipt e më pas për në Francë ku dhe ndërroi jetë. Ligjërisht Shqipëria e Zogut ish një monarki kushtetuese dhe parlamenti i Shqipërisë i përfaqësonte të dyja forcat kryesore politike, tradicionalistët e djathtë dhe progresitët e majtë. Ndërkaq, baza mbështetëse e autoritetit të Zogut ishin bejlerët dhe pashallaët e zonave qendrore dhe jugore dhe bajraktarët e veriut. I mbështetur në këtë rrjet, i siguruar nga ndihmat financiare të Italisë dhe në një xhandarmari të stërvitur dhe udhëhequr nga oficerë të huaj, Zogu solli stabilitet në Shqipëri. Ai vendosi autoritetin shtetëror në zonat e thella malore, uli kriminalitetin, hodhi themelet e sistemit të ri arsimor dhe ndërmori hapa shumë të guximshëm në modernizimin e jetës shoqërore të vendit. Zogu dështoi në zgjidhjen e promblemit të reformës agrare. Ai importonte drithra në shuma të kosiderueshme, por sidoqoftë mungesa e të ardhurave dhe e aktivitetit të shtresës së fshatarësë detyroi një pjesë të saj të emigronte jashtë shtetit. Për më tepër Zogu u kufizoi shtetasve të tij të drejtat qytetare, fetare dhe civile të cilat krijuan kushte të favorshme për kryengritje të shpeshta ndaj regjimit të tij. Në betejën kundër korrupsionit shtetëror nuk u tregua i vendosur ndërkaq që qe i ashpër me një pjesë së opozitës politike. Zogu neglizhoi në masë të konsiderueshme krijimin e grupeve dhe celulave të para komuniste në Shqipëri edhe pse elementi komunist nuk qe burimor për vendin. Ndërkaq, elementi komunist u përdor si armë për të luftuar dhe përçarë stabilitetin e vendit. Lufta e Dyte Botërore Në tetor të vitit 1940 forcat italiane e përdorën Shqipërinë si një bazë ushtarake për të pushtuar Greqinë, por ata u zmbrapsen shpejt në Shqipëri. Pasi Gjermania naziste mundi Greqinë dhe Jugosllavinë në vitin 1941, krahinat e Kosovës dhe Çamërisë i ́u bashkëngjitën Shqipërisë, duke krijuar kështu një shtet shqiptar të bashkuar kombësisht. Shteti i ri zgjati deri në nëntor 1944, kur gjermanet që kishin zëvendësuar forcat pushtuese italiane duke ndjekur dorëzimin e Italisë u tërhoqën nga Shqipëria në vitin 1943. Kosova iu ritrupëzua pjesës serbe të Jugosllavisë dhe Çamëria Greqisë. Republika Popullore Socialiste e Shqipërisë Shteti i Diktaturës se proletariatit Sunduesit e rinj të Shqipërise trashëguan një vend jashtëzakonisht të varfër, të persekutuar nga analfabetizmi, gjakmarrja fisnore, shumllojshmëria e sëmundjeve epidemike dhe mungesa fantastike e të drejtave më themelore civile dhe qytetare. Për eliminimin e tyre komunistët ndërmorën një program radikal modernizimi që synonte pavarësinë sociale dhe ekonomike të Shqipërisë, si një suplementim të reformave të filluara qysh nga Shpallja e Pavarësisë në Vlorë më 1912. Akti i parë i qeverisë së re ishte ajo e një reforme agrare pa kompromis. Tokat e bejlerve dhe agallarëve u ndanë në ngastra më të vogla dhe i'u dhanë atyre fshatarëve që ose nuk kishin tokë, ose që deri në atë kohë kishin shërbyer si sejmenë dhe bujkrobër. Kjo masë theu gjithashtu dhe bazën fuqimore të klasës së bejlerëve. Për më tepër, qeveria shtetëzoi industrinë, bankat dhe gjithë kapitalin tregtar dhe të huaj në vend. Pak kohë mbas reformës agrare filloi kolektivizimi i tokës, proces i cili mbaroi në 1967. Si rezultat, fshatarësia humbi tokën që i'u dha në fund të Luftës së Dytë Botërore. Socializmi nën udhëheqjen e Enver Hoxhës u përhap në zonat e thella malore dhe për pasojë shkaterroi institucionin e vjetër tradicional të kanunit, lidhjet e ngurta fisnore dhe strukturën patriarkale të familjes. Shqipëria aderoi në kampin komunist me Jugosllavinë (1944-48), BRSS (1948-61) dhe Kinën (1961-78).Politikisht, Hoxha u zhgenjye me aleatët e tij komunistë dhe u nda me secilin prej tyre, duke i akuzuar për tradhti ideologjike ndaj kauzës së proletariatit dhe paqësim me Perëndimin kapitalist. E izoluar nga Perëndimi dhe Lindja së bashku, Shqipëria adoptoi kursin e ndërtimit të socializmit "me forcat e veta" duke u pozicionuar si vendi i vetëm stalinist në gjithë bllokun komunist. Sidoqoftë shtypja politike i errësoi këto arritje kombëtare. Qeverisja e Hoxhës u karakterizua nga persekutimi policor i Drejtorisë së Sigurimit të Shtetit, i njohur thjesht si Sigurimi. Për eliminimin e pakënaqësisë, qeveria përdori shpesh përsekutimin e udhëheqjes në rradhët e Partisë dhe në mënyre më pak të ndjeshme atë të popullsisë në përgjithësi. Ata që kritikonin Partinë dhe drejtuesit e shtetit në veprat e tyre, qoftë kulturore, editoriale, ose thjesht propagandistike përjashtoheshin nga puna, burgoseshin në kampe të punës së detyrueshme ose thjesht ekzekutoheshin. Udhëtimi jashtë shtetit ishte i ndaluar për të gjithë përveç atyreve që shkonin me punë ose sponsorizim shtetëror. Në 1967 praktikimi fetar u ndalua pasi udhëheqja e shikonte fenë si një institucion feudal mesjetar që pengonte bashkimin dhe përparimin kombëtar. Vendet e kultit u mbyllen dhe në shume raste ose u shkatërruan ose u kthyen në shtëpi për veprimtari rinore. Shpëtuan vetëm ato që përbënin pasuri kulturore si Xhamia e Ethem Beut në qëndër të Tiranës. Rënia e komunizmit Mbas vdekjes së Enver Hoxhës më 1985, zëvendësuesi i tij, Ramiz Alia, u përpoq ta ruante strukturën e sistemit ekzistues, por në të njëjtën kohë tentoi të implementonte reforma, në mënyrë që të revitalizonte ekonominë që në atë kohë po bënte në vend numero. Si rezultat ai lejoi investime nga firma të huaja në Shqipëri dhe shtoi marrëdhëniet diplomatike me vendet Perëndimore. Sidoqoftë me rënien e komunizmit në Evropën Lindore në vitin 1989, shumë segmente të shoqërise shqiptare filluan nja aktivizim politik më të vendosur dhe filluan agjitimin kundër qeverisë. Grupet më aktive ishin ato më të zhgënjyerat intelektualët dhe rinia studentore. Në përgjigje të kërkesave të tyre Ramiz Alia u dha shqiptarëve (Minoritetit) të drejtën për udhëtim jashëte shtetit, zbuti fuqitë ekzekutive të Sigurimit, adoptoi disa masa të ekonomisë së lirë. Në dhjetor të 1990 Alia legalizoi krijimin e partive politike, kjo sinjalizoi fundin e monopolit komunist mbi ekzekutivin. Masë mbas mase, kontrolli absolut i shtetit mbi shoqërinë shqiptare u dobësua. Pasiguria politike, ekonomike dhe shoqërore solli rënien e shumë qeverive midis 1990 dhe 1992. Në mars të vitit 1992 fitorja vendimtare e Partisë Demokratike solli në fuqi Sali Berishën, presidentin e parë të zgjedhur në një skenë demokratike dhe elektorale qysh prej fillimit të viteve 20-të. Përparimi shqiptar drejt reformës demokratike mundësoi pjesëmarrjen shqiptare në Konferencën për Sigurimin dhe Bashkëpunimin në Evropë, e cila solli fundin e izolimit makabër shqiptar. Përjekjet për krijimin e një ekonomie të lirë sollën kriza të vazhdueshme, por gjithashtu mundësuan sjelljen e ndihmave humanitare në Shqipëri nga komuniteti ndërkombëtar. Në këtë menyrë, Shqipëria filloi integrimin e politikës dhe institucioneve të saj me Perëndimin, pjesë e të cilit shqiptarët e kanë konsideruar përherë veten. Dështimi i shumë firmave piramidale investimi shkaktuan rënien e ekonomisë dhe më vonë të qeverisë në fillim të vitit 1997. Rreth një e treta e popullisë e gjetën vetën të varfër sa hap e mbyll sytë. Dhuna u shtua dhe turma popullore rrëmbyen armë, banda kriminale kontrollonin zona të tëra të vendit. Në përgjigje të kësaj, OKB dërgoi trupa paqëruajtëse në mars të atij viti. Partia socialiste fitoi zgjedhjet parlamentare në qershor 1997 dhe sekretari i Partisë Rexhep Mejdani u zgjodh President i ri i Shqipërisë. Në 1999 vendi mirëpriti rreth 450,000 shqiptarë të Kosovës që i largoeshin dhunës serbe në Kosovë. Shiko edhe Ahmet Bej Zogu Lidhje të jashtme Historia e Shqipërisë Shqipëri Historia shqiptare


source: CulturaX

text: Sekretari Kerry, takim me opozitën ukrainase Zyra e Kombeve të Bashkuara për të Drejtat e Njeriut i bëri thirrje Presidentit Janukoviç që të hetojë njoftimet e fundit për vdekje, rrëmbime dhe tortura gjatë trazirave politike në vend. Një zëdhënës i Komisioneres së Lartë të OKB-së për të Drejtat e Njeriut, Navi Pillay tha se komisionerja është "e tronditur" nga këto njoftime. Ministria e Mbrojtjes e Ukrainës publikoi një deklaratë ku citon zyrtarë ushtarakë që kritikojnë veprimet e Presidentit Janukoviç, duke i bërë thirrje të marrë "masa të menjëhershme" për të stabilizuar situatën në vend. Sipas deklaratës të vendosur në faqen e internetit të ministrisë së Mbrojtjes, gjatë një takimi sot me ministrin, ushtarakët e kanë cilësuar si të "papranueshme" marrjen nën kontroll me forcë të institucioneve shtetërore nga protestuesit.


source: fineweb

text: Para se të flasim për këtë luftë duhet të përmendim se lufta ishte e patjetërsueshme për muslimanët që të mbrohen dhe të ruajnë pasurinë e tyre, e jo se Pejgamberi a.s. e donte luftën. Pejgamberi a.s. ishte një njeri që më së shumti e urrente luftën, por, ai na mësoi neve se në raste kur të sulmohemi ne e kemi për obligim që të mbrohemi. Pejgamberi a.s. ishte paqedashës, dhe gjithmonë është përpjekur të zhdukë çdo mosmarrëveshje që mund të shkaktonte gjakderdhje. Muslimanët kur shkuan në Medinë tërë pasurinë e kishin lënë në Mekë, për të siguruar lirinë e besimit dhe të mendimit e të jetojnë në paqe. Të gjithë atë pasuri të mbetur atje ua morën mushrikët e Mekës që ishin armiqtë e tyre. Prapë se prapë Kurejshët nuk i linin të qetë muslimanët edhe në Medine. Me gjithë që Pejgamberi a.s. nuk e donte luftën, diçka duhej bërë për t’u treguar idhujtarëve se ai që nuk lihet i qetë, është i zoti të mbrojë lirinë e vet. Kur’ani i shenjtë nuk predikon luftë, por thotë: “Luftoni në urdhër të Zotit kur t’ju luftojnë. Mos e filloni ju luftën, se Zoti nuk i do ata që fillojnë luftë” Idhujtarët kanë filluar t’i luftojnë muslimanët në çdo mënyrë dhe muslimanët duhet të mbrojnë veten. Afet BEADINI Kjo betejë quhet edhe dita e Furkanit, dita ku u nda e drejta nga e gabuara, ditë kur për herë të parë muslimanët luftuan me jo muslimanët. Provokimet e pandërprera të kurejshëve vazhdonin ngase ata bëheshin më të fuqishëm dhe me pasurinë e muslimanëve i luftonin ata. Ata pritshin momentin e parë që të hakmerren për këtë gjë. Kështu, një ditë muslimanët dëgjuan se Ebu Sufjani, njëri nga prijësit e kurejshëve po kthehej me një karvan të mallrave me një mijë deve prej Sirie, i cili kishte bërë tregti me pasurinë e muslimanëve, që e kishin lënë në Meke . Këtu duhet të përmendim se, kthimi i pasurisë së tyre të mbetur në Meke, nuk ishte arsyeja e vetme për ta sulmuar karvanin. Muslimanët nuk mendonin se ata thjesht duhet të mbesin të sigurt në Medinë; ata dëshironin ta përhapin porosinë e Islamit. Prandaj, menduan se mënyra e vetme dhe më e mirë për t’i detyruar kurejshët që ta kuptojnë këtë, është sulmi mbi atë që më së shumti e çmojnë – pra mbi karvanin. Muslimanët u tubuan dhe i thanë Pejgamberit a.s.: “O i dërguari i Zotit, tash ka ardhur momenti i duhur që t’i kthejnë prapë disa nga humbjet tona, të hakmerremi.“ Pejgamberi a.s. si gjithmonë pret lajmin prej Allahut, ai nuk mund të veprojë nga mendja e vetë. Disa gjëra konsultative mund t’i bisedojë me shokët, por për çështje të mëdha priste leje nga Allahu. Pejgamberi a.s. nuk u tha shokëve se do të shkojnë në luftë, por ju tha : “Do të dalim dhe do ta ndalim Karvanin e Ebu Sufjanit”[1]. Ishte muaji Ramazan dhe muslimanët agjëronin. Sa veta dolën? Ata ishin vetëm treqind e pesë burra, shumica prej tyre ensarë, njerëz nga Medineja. Ata kishin me vete tre kuaj dhe shtatëdhjetë deve, mbi të cilat hipnin me ndërrime. Ata u nisën për në Bedër që ishte 150 km larg nga Medina. Ushtria e mushrikëve kishte 700 deve, 200 kuaj dhe 950 ushtarë. Pra, kjo qartë ishte një dallim shumë i madh në mes këtyre dy ushtrive si në aspektin e burrave që merrnin pjesë në luftë, si dhe në aspektin e përgatitjes. Mushrikët në krahasim me muslimanët në çdo aspekt ishin 3 me një. Por muslimanët dolën që ta marrin karvanin e Ebu Sufjanit. Mirëpo, ndërkohë, Ebu Sufjani e kuptoi planin e muslimanëve dhe menjëherë u dërgoi porosi kurejshëve në Mekë, ku i vinte në dijeni për rrezikun që i kanosej karvanit dhe njëkohësisht u kërkoi edhe ndihmë. Por, ai ishte një njeri shumë i mençur, i cili kur e dërgoi personin e vet i cili e kishte emrin Damdam të lajmëronte mushrikët tha: “Shko thuaj Ebu Xhehlit se muslimanët kanë dalë të na luftojnë neve”. Nuk i tha se kanë dalë të marrin pasurinë e karvanit tim. Kur të hysh në Mekë, t’i shkyejsh të gjitha teshat e trupit tënd. Pse? Sepse në atë kohë kur dikush sillte ndonjë lajm shumë alarmant, lajmëtari duhej t’i shkyejë teshat. Kur lajmëtari i ka shkyer teshat njerëzit e kanë marrë vesh se lajmi është shumë serioz. Prandaj Ebu Xhehli i tha se kur të hyjë në Mekë t’i shkyejë teshat dhe t’ju thotë se Muhammedi i kanoset pasurisë së karvanit tuaj dhe ka dalë të na luftojë. Muhammedi a.s. me muslimanët arritën në fushën e Bedrit, u vendosën në kampin e tyre, duke pritur lajme të reja për karvanin. Pastaj dëgjuan se kurejshët janë nisur nga Meka me një ushtri të fortë. Situata papritur ndryshoi. Ebu Sufjani kur merr vesh se muslimanët janë nisur pas karvanit të tij ai e ndëron rrugën dhe kalon përreth Detit të Kuq në anën e djathtë të Medinës, dhe shpëton karvanin e tyre. Pastaj i lajmëroi kurejshët duke u thënë se karvani ishte i sigurt dhe se do të niseshin për në Mekë. Mirëpo, udhëheqësit e kurejshëve ishin njerëz krenarë dhe kokëfortë. Ata refuzuan të kthehen sepse e kishin ndarë mendjen që, me shkatërrimin e muslimanëve t’u tregojnë të gjithëve se sa të fuqishëm janë. Në këtë rast muslimanët nuk arrijnë ta marrin pasurinë e tyre. Në këtë rast Pejgamberi a.s. ju thotë muslimanëve: “Allahu më ka lajmëruar se do të bëjmë luftë.” Por muslimanët nuk kishin dalë për të luftuar, ata kishin dalë që të marrin pasurinë e tyre. Një pjesë prej tyre ishin për gjithçka të gatshëm, por një pjesë prej tyre nuk ishin të gatshëm për luftë, sepse ata nuk kishin dalë për të luftuar. Pejgamberi i All-llahut tha : “Ne duhet t’i luftojmë ata sepse ata kanë ardhur të na luftojnë neve.” Me këtë rast u erdhi edhe kjo shpallje: “Atyre që po sulmohen me luftë, u është dhënë leje të luftojnë, për shkak se u është bërë padrejtë, e All-llahu ka fuqi për t’u ndihmuar atyre (muslimanëve).(El Haxhxh: 39)[2] Një pjesë e muslimanëve nuk ishin të rehatshëm, jo se ata nuk donin që të japin shpirtin për All-llahun, por ata thjeshtë nuk kishin dalë për luftë, nuk kishin marrë hallallëk prej familjarëve të tyre, sepse nuk kishin dalë për të luftuar. Tanimë, ata nuk kishin të bënin vetëm me sulmin mbi karvanin, atyre u duhej të luftonin edhe me kurejshët. I Dërguari a.s., i tuboi njerëzit rreth tij që të bisedonin se ç’ duhej të bënin. Së pari Ebu Bekri e pastaj Omeri r.a. folën në emër të muslimanëve që kishin ardhur nga Meka. Ata thanë se do t’i zbatojnë urdhrat e të Dërguarit a.s. Mirëpo i Dërguari a.s. dëshiroi ta dëgjojë mendimin e ensarëve, sepse nuk donte t’i detyronte të bënin atë që nuk donin. Njëri nga udhëheqësit e ensarëve, Sa’d ibën Mu’adhi, u ngrit dhe tha: “Ne të besojmë ty dhe të betohemi para të gjithëve se ajo që ti e solle ishte e vërteta. Ne ta kemi dhënë fjalën dhe pëlqimin tonë se të të dëgjojmë dhe do t’u bindemi urdhrave tuaja. Pra, nisu nga të duash, ne jemi me ty, madje edhe po të na udhëheqësh drejt e në det.” I Dërguari a.s. u inkurajua shumë nga këto fjalë dhe vendosi që të luftohet. Si pasojë e kësaj, të gjithë kurejshët erdhën ta mbrojnë karvanin. Ishin rreth njëmijë veta dhe kishin dyqind kuaj. U nisën edhe gratë, që me këngët e tyre të t’ju japin përkrahje burrave. Alij Ibën Ebi Talha transmenton nga Ibën Abbasi r.a.[3] se një natë para luftës së Bedrit ndodhi një ngjarje shumë interesante. Shejtani i mallkuar si çdo herë, edhe në këtë natë futi një nxitje në mesin e muslimanëve, një vesvese në zemrat e muslimanëve duke ju thënë, se nëse ju vdisni nesër, do të shkoni të pa larë te Zoti, të pa pastër, sepse ata kishin udhëtuat 150 km nëpër shkretëtirë dhe ishin të papastër e të pluhurosur. Pra, këtë gjë mund ta mendojë vetëm djalli i mallkuar. Pra në natën e Bedrit u hap në mesin e muslimanëve kjo nxitje e shejtanit se nëse vdesin do të shkojnë të palarë te Zoti. All-llahu gjithmonë është me muslimanët. Kur nuk është All-llahu me besimtarët? Vetëm atëherë kur muslimanët nuk janë me All-llahun. Përndryshe All-llahu gjithmonë është me muslimanët. Për këtë ngjarje All-llahu xh.sh thotë: “Dhe kur Ai ju kaploi me një kotje (gjumë) që ishte siguri për ju nga ana e Tij, ju lëshoi shi nga qielli për t’ju pastruar me të, largoi prej jush të shtimet e shejtanit, e që të fuqizojë bindjen në zemrat tuaja dhe që t’ju përforcojë me të (me shi) këmbët tuaja.” (El-Enfalë:11) Nga ky ajet kuptojmë se All-llahu xh.sh këtë natë e bëri që muslimanët ta heqin këtë vesvese prej zemrave të tyre. Çka bëri? Bëri që muslimanët t’i kapë një gjumë i lehtë, sepse sikur të mos i zinte gjumi ata do të hynin nëpër shatorë dhe nuk do t’i lante shiu. Jo nuk i la All-llahu që të hyjnë nëpër shatorë, pra kjo është një nga urtësitë e Allahut, pasi që, Ai e dinte nxitjen që ishte përhapur në zemrat e tyre, prandaj posa ata u ndalën të pushojnë të gjithë i zuri gjumi. Vetëm Pejgamberi a.s. nuk flinte, ai bënte dua[4]. Pse i zuri gjumi? Allahu xh.sh e bëri që ata t’i zë gjumi, që shiu t’i lajë dhe t’i pastrojë mirë ata, që ta plasje shejtanin e mallkuar, i cili i futi nxitjen në zemrat e tyre se si do të shkonin te Zoti të pa larë. Pra, ky shi, atë natë nuk ishte një shi i thjeshtë, por ishte një shi i cili nuk i pastroi vetëm trupat e tyre, por i pastroi edhe zemrat e tyre. Urtësia tjetër e këtij gjumi që ua dërgoi All-llahu xh.sh. natën e Bedrit ishte si siguri për të mbrojtur muslimanët nga frika e cila mund të paraqitej në mesin e tyre, ngase numri i armiqve të tyre ishte shumë i madh, ndërsa ata ishin pak. Ibni Kethiri në tefsirin e tij na tregon se kështu ndodhi me muslimanët edhe në natën e Uhudit. [5]Kur u doli gjumi në mëngjes më asnjë musliman nuk mendonte se nuk ka ardhur për të luftuar, por ata më ishin të përgatitur për të luftuar. Të premten në mëngjes, më shtatëmbëdhjetë të Ramazanit, viti 2 i Hixhretit (17 mars 623 e.r.)[6], dy ushtritë u nisën dhe iu afruan njëra- tjetrës. Në Bedër kishte një luginë me burime nga ana e Medinës dhe në këtë vend u vendosën muslimanët me propozim të Habbab ibnul Mundhirit[7], duke lënë luginën dhe burimet prapa tyre. Ndërkohë, kurejshët u vendosën në anën tjetër të luginës. Muslimanët groposën një rezervuar, e mbushën me ujë nga njëri prej burimeve dhe e rrethuan. Më pas i thanë të gjitha burimet e tjera. Kështu, ata kishin ujë me bollëk për vete, kurse mekasve u duhej të kalonin luginën dhe të luftonin me muslimanët me qëllim që të furnizohen me ujë. Kur Pejgamberi a.s. e pa ushtrinë e madhe të kurejshëve që me flamujt dhe zhurmën e daulleve po zbriste nga kodra në luginë, filloi të lutet për ndihmën, të cilën All-llahu ia kishte premtuar. Këto ishin disa nga fjalët e tij: ” 0 All-llah, ja se ku vijnë kurejshët plot fodullëk e krenari, që Ty të kundërshtuan, ndërsa të Dërguarin Tënd e quajtën gënjeshtar. 0 All-llah, në qoftë se ky grup i vogël (muslimanësh) sot shkatërrohet, atëherë në tokë nuk do të mbesë askush që të tëadhurojë Ty”[8].”Në këtë rast i erdhi Xhibrili a.s. i cili tha: “O Muhammed, merr një grusht me dhe dhe gjuaji mushrikët në fytyrat e tyre”. Muhammedi a.s. mori një grusht dhe i gjuajti në fytyrat e mushrikëve. Dheu që e gjuajti goditi çdo mushrikë në gojë, sy dhe hundë.[9] “Përkujtoni, kur kërkuat ndihmë prej Zotit tuaj, e Ai ju është përgjigjur: -Unë do t’ju ndihmoj me një mijë engjëj që vijnë një pas një (grup pas grupi). Allahu nuk e bëri atë (ndihmën) për tjetër, vetëm që t’ju gëzojë (t’u japë myzhde) dhe për t’i forcuar (qetësuar) me të zemrat tuaja, pse ndihma në realitet është vetëm prej All-llahut. All-llahu është mbizotërues dhe i urtë.”(El Enfalë: 9-10) Beteja në fillim filloi ashtu siç e kishin zakon arabët që përpara betejës të nxjerrin njerëz në dy luftim edhe atë tre njerëz të rëndësishëm të kurejshëve bënë një hap përpara dhe kërkuan dyluftim. Pejgamberi a.s. nxori Aliun, Hamzanë dhe Ubejd ibën Harithin që të luftojnë me ta. Menjëherë pas kësaj, Hamza dhe Aliu i vranë kundërshtarët e tyre. Sa i përket Ubejdit, ai e kishte plagosur kundërshtarin e tij, por ishte plagosur edhe vetë. Dy shokët e tij e vranë mekasin e plagosur dhe e bartën Ubejdin në vend të sigurt, te radhët e muslimanëve. Pas kësaj dy ushtritë u vërsulën mbi njëra-tjetrën, ndaj lufta u përhap në të gjitha anët. Qielli u mbush me shigjeta. Ushtria muslimane e mbrojti tokën e vet përballë ushtrisë së madhe të kurejshëve, dhe, edhe pse muslimanët ishin me të paktë në numër, ata arritën një fitore të madhe, duke e shkatërruar kështu ushtrinë e mekasve dhe duke vrarë shumë prej prijësve të tyre. Ndër ta ishin edhe Ebu Xhehli dhe Umejjeh ibën Halefi[10], i cili u vra nga robi i vet i mëparshëm Bilali. Kur e panë se gati të gjithë udhëheqësit e tyre u vranë, pjesa tjetër e kurejshëve u tërhoq. I Dërguari a.s. çoi fjalë në Medinë që t’u tregojnë për fitoren. Pastaj i mblodhi plaçkat e luftës dhe i ndau ndërmjet muslimanëve në mënyrë të barabartë. Këtë luftë nuk e pëlqeu shejtani i mallkuar, për të cilin Pejgamberi a.s. ka thënë: “Asnjëherë nuk e kam parë më të dëshpëruar shejtanin, se sa në ditën e Bedrit dhe në ditën e Arafatit”. Pse? Sepse në këtë betejë shejtani i mallkuar pa tre mijë melekë të cilët u dolën në ndihmë muslimanëve, dhe ata nuk ishin melekë si melekët tjerë, për këto melekë ishin si forca speciale të All-llahut, pasi që All-llahu xh.sh në Kur’anin Famëlartë i quajti Musaviminë – të ushtruar mirë, të ushtruar special për këtë luftë. Për këtë ngjarje All-llahu xh.sh. na tregon në Kuran: “All-llahu u ndihmoi juve në Bedër kur ju ishit pak në numër, e për të qenë mirënjohës, keni frikë nga Zoti. Kur ti u thoshe besimtarëve: “A nuk është mjaft për ju që Zoti juaj t’ju vazhdojë ndihmën me tre mijë engjëjt e zbritur”? Po, nëse jeni të qëndrueshëm e të matur, e ata (armiqtë) t’ju vinë tash në këtë moment, Zoti juaj ua vazhdon juve ndihmën me pesë mijë prej engjëjve të ushtruar (për luftë) ose të shënuar. /Ali Imran 123-125/ “Ju nuk i mbytët (në të vërtetë) ata, por Allahu (me ndihmën që ua dha) i mbyti ata, dhe ti nuk i gjuajte[11](në të vërtetë) kur i gjuajte ata, por Allahu (të ndihmoi) i gjuajti, e (bërekëtë) për t’i shpërblyer besimtarët me një dhunti të mirë nga ana e Tij. Allahu dëgjon dhe di gjithçka.”(El-Enfalë:17) Po ashtu shejtani është i dëshpëruar në ditën e Arafatit kur ti shkon në haxhxh. Pse? Sepse shejtani i mallkuar habitet dhe thotë se si mund që All-llahu të gjithë këtyre njerëzve që kanë ardhur me shumë gjunahe, t’ua falë gjynahet e tyre. Disa nga mekasit u zunë robër, ndërsa i Dërguari a.s. urdhëroi që ata të trajtohen mirë. Tregohet se në këtë luftë u zunë robër 70 mushrikë. Se çka ndodhi me robërit e Bedrit, më pëlqejnë shumë vargjet që janë të shkruara në Mevludin në gjuhën shqipe për këtë ngjarje, dhe besoj se për këtë ngjarje nuk mund të gjejë fjalë dhe shprehje më të mira, se sa fjalët që janë thurur në këto vargje të mevludit për trajtimin e robërve të Bedri.[12] Robët e Bedrit po bërtasin: mjerë për ne! Vdekja na pret rrugëdalje tjetër s` ka për ne. Tubim bëhet, propozime të shumta ka Dikush varrje, dikush gjakun do me marrë Dashamiri i diturisë vendim dha Të vobektit të lëshohen pa dhënë gja I arsimuari dhjetë muslimanë ka për të mësu’ Për këtë dhuratë lirinë ka për ta fitu. Theve prangat e robërisë, o Mustafa! Çele dyert e diturisë o nuru arshil-lah! S`deshe injorantë të kesh në rreshtat tu Na e mësove lumturinë dhe xhennetin me fitu’. Gjithë ummetit trashigimin ua ke ndarë Mëso dijen prej djepi e deri në varr Andaj vëllazër mos medoni se është vonë T` mësojmë Kur` anin nëse duam të përparojmë Se Kur` ani të gjitha lëmitë i shpjegon Zbritja e tij e ndriçoi jetën tonë Muhamedi për dituri ummetin urdhëron Gjithë ummeti salevat me gjithë zemër i çojnë. Nga këto vargje kuptojmë se çfarë vlere i jep Muhammedi a.s. diturisë. Ai në vend të robërisë i dha përparësi diturisë, sepse ai nuk deshi që të ketë injorantë në mesin e tij, prandaj edhe urdhëroi që çdo rob i zënë, për lirinë e tij, t’u mësojë 10 muslimanëve shkrim- leximin. Muhammedi a.s. për diturinë ka folur në më shumë se njëqind hadithe por në vijim do të përmendim disa prej tyre: Nga Ebu Hurejreja r.a.[13]. transmetohet se ka thënë: E kam dëgjuar të Dërguarin e All-llahut s.a.v.s. duke thënë:“Bota është e mallkuar dhe çdo gjë e saj është e mallkuar, përveç përmendja e All-llahut dhe asaj që shpie nga Ai dhe çka pason pas Tij, dhe njeriut të ditur dhe atij që mëson.”(Tirmidhiu, i cili thotë se ky është hadith hasen)[14] Nga Ebu Hurejreja r.a. transmetohet se i Dërguari i All-llahut s.a.v.s. ka thënë: “Kush niset në rrugë që të kërkojë dituri, All-llahu do t’ia lehtësojë rrugën për në Xhennet.” (Transmeton Muslimi).[15] Pas mbarimit të luftës Pejgamberi a.s. çdo muslimani i dha nga një rob të luftës nën përkujdesjen e tyre, me kërkesë që ndaj tyre të sillen mirë. Ata që nuk kishin tesha, i veshën muslimanët. Robërit uleshin bashkërisht me muslimanët në tavolinë për të ngrënë, ndërsa kishte raste kur muslimanët robërve ju jepnin bukë ndërsa për vete i linin thërrmijat e bukës, pasi që këtë porosi të Pejgamberit a.s. e kishin marrë me shumë seriozitet[16] All-llahu xh.sh në Kur’an thotë: “Ata janë që për hir të Tij u japin ushqim të varfërve, jetimëve dhe të zënëve robër. Ne po ju ushqejmë vetëm për hir të All-llahut dhe prej jush nuk kërkojmë ndonjë shpërblim e as falënderim.”[17] Pejgamberi a.s. në shumë hadithe të tij ka urdhëruar që të sillemi mirë me robërit, bile kjo ka qenë edhe njëra ndër porositë e tij të fundit : ”Kujdesuni për namazin dhe për ata që janë nën kujdesin tuaj.”[18] Në këtë betejë muslimanët dalin fitimtarë. Ata fituan me ndihmën e All-llahut xh.sh., të cilën ndihmë e merituan , sepse ata as që ishin të përgatitur për luftë, e as që ishin në numër të mjaftuar, as që kishin ushqim të mjaftueshëm, po bile edhe një pjesë prej tyre nuk ishin në luftë. Nga kjo betejë duhet të marrim disa këshilla. Ndër porositë esenciale të luftës së Bedrit është fakti se nuk është e rëndësishme kundër kujt lufton, por e rëndësishme është se sa je i pajisur me iman për ta përballuar armikun. Nëse mbështetesh në ndonjë forcë tjetër, pos All-llahut xh.sh. do të dështosh. Nëse i shohim ngjarjet që kanë ndodhur në kohën e fundit me muslimanët e Bosnjës do të shohim se nëse mbështetësh në Kombet e Bashkuara, ata do të reagojnë pas tre muajsh, respektivisht pas masakrës në Srebrenicë. Ushtarët holandez ishin asistentë të vrasjes së muslimanëve dhe pas 10 vitesh do të kërkojnë falje për këtë ngjarje. Mos prit ata të reagojnë sepse ata kur do të reagojnë, reagimi i tyre është vetëm për të informuar se sa vetë janë vrarë. Ata mund ta ndalonin masakrën, aty ishin pse nuk e ndaluan?! Puna që e bënin ata ishte vetëm se t’i bartin të plagosurit me helikopter nëpër spitalet e Sarajevës, e jo të ndalin vrasjen e tyre. Prandaj, në këtë luftë Pejgamberi a.s. nuk priti ndihmë prej dikujt tjetër, por për çdo nevojë, problem apo vështirësi kërkoi ndihmë prej All-llahut xh.sh., prej Atij që ta dha jetën, të dha shëndetin, të dha pasurinë dhe të gjitha të mirat tjera të panumërta. Mësimet tjera që duhet t’i marrim nga kjo ngjarje janë: e vërteta do të triumfojë, kurse gënjeshtra do të humbë; sinqeriteti është kusht shumë i rëndësishëm në veprimtari të ndryshme; këshillimi me njëri tjetrin është i patjetërsueshëm; një popull që ka harruar të kaluarën, nuk e njeh të ardhmen e vetë. Lutja sjell fitore, kërko ndihmë nga All-llahu, mbështetu tek All-llahu sepse ai është i fuqishëm për çdo gjë. Befasia më e bukur dhe ngjarja më e urtë është ardhja e Bajramit të parë musliman në Islam. Ky është Ramazan Bajrami, i cili ka ardhur në muajin Shevval të vitit 2 H., menjëherë pas fitores së vërtetë dhe të madhe në Bedër. Nuk ka mundur të jetë festë më e madhe se ky Bajram, i cili është shpallur me dispozitën e All-llahut xh.sh. që të kurorëzojë suksesin dhe fitoren. “Dhe kujtojeni (kohën) kur ishit pak në numër, ju konsideronin të dobët dhe kishit frikë se mos t’ju përlajnë në Tokë; e All-llahu ju strehoi (në Medinë) dhe ju përforcoi me ndihmën e Tij dhe ju furnizoi me ushqim të pastër që t’i bëheni mirënjohës.”(8, 26). [1] MUHAMED Hamidullah, Muhamed a.s– I-Sarajevo 1983 fq,195 [2] Transmenton Ahmedi se Ibën Abasi ka thënë: ky ajet kuranor është ajeti i parë që flet për luftën.Tefsir ibn Kesir – Sarajevo 2002 fq 874 [10] MUHAMED Hamidullah, Muhamed a.s– I-Sarajevo 1983 fq,197 [11] Ibën Kethiri këtë ajet kur’anor: dhe ti nuk i gjuajte (në të vërtetë) kur i gjuajte ata, (El-Enfalë:17)e shpjegon: All-llahu ishte Ai që i gjuajti me dhe fytyrat e tyre e jo ti. Ali Ibën Ebi Talha transmenton nga Ibën Abbasi r.a. se në luftën e Bedrit Muhammedi pasi bëri një lutje, i erdhi Xhibrili a.s. i cili tha: O Muhammed merr një grusht me dhe dhe gjuaji mushrikët në fytyrat e tyre. Muhammedi a.s. mori një grusht dhe i gjuajti në fytyrat e mushrikëve.Dheu që e gjuajti e goditi çdo mushrikë në gojë, sy dhe hundë. Disa dijetarë thuan se njëjtë kështu ka vepruar Pejgamberi a.s. edhe në Ditën e Hunejnit- Tefsir ibn Kesir – Sarajevo 2002 fq 514 Posted by FreskiRinore on August 6, 2012. Filed under Artikuj. You can follow any responses to this entry through the RSS 2.0. You can leave a response or trackback to this entry F a c e b o o k – L I V E Foto e Javës Yaaa Allah...Help our brothers and sisters in Syria and Palestine...! O All-llah...Ndihmoji vellezerit dhe motrat tona ne Siri dhe Palestine...! Say Ameen....Thuaj Amiin! Z.R Te gjitha VIDEO ligjeratat e projektit te dites se XHUMA i gjeni ketu! We have 8 visitors online Rreth Nesh Portali informativ dhe edukativ FreskiRinore.com me moton ''Gjithmonë me ju".Ju ofron çdo ditë lajme të reja, aktuale, islame, shkencore, si dhe në portal mund të gjeni Kuriozitete nga Bota ; Lajme nga Sporti ...Video të kategorive të ndryshme.. po ashtu edhe shumë shërbime falas (Web Messenger, Yahoo,Testo Internetin) dhe informacione të tjera.!!! Projektet ne portalin freskirinore: -Projekti i I-re: Video ligjeratat e XHUMASE -Projekti i II-te: Hadithe te zgjedhura te Pejgamberit alejhisselam -Projekti i III-te: Kuiz DITURIE [new]-Projekti nr.IV: Postimet E PERZGJEDHURA nga MIQTE ne FACEBOOK! Tech info Programi i cili konverton video në formate tjera Projekti i XHUMASE Te gjitha VIDEO ligjeratat e projektit te dites se XHUMA i gjeni ketu!


Fjala e kryetarit të LDK-së, Isa Mustafa në Kuvendin e punës KUVENDI I PUNËS 18 MAJ 2019 Të nderuar anëtarë të Kuvendit të Lidhjes Demokratike të Kosovës Ju përshëndes të gjithë ju dhe ju falënderoj për një bashkëpunim të mirë që kemi pasur gjatë këtyre katër viteve, që nga Kuvendi i Tetë i LDK-së. Sot, së bashku po e trajtojmë Raportin e Punës së LDK-së për periudhën nga qershori i vitit 2015 dhe deri më tani si dhe Raportin Financiar të LDK-së. Gjatë kësaj periudhe, për herë të parë pas luftës, Lidhja Demokratike e Kosovës ka arritur të udhëheqë Qeverinë e Republikës së Kosovës, duke dhënë shembull të qeverisjes demokratike e me duar të pastra. Lidhja Demokratike e Kosovës është angazhuar fuqishëm për konsolidimin dhe forcimin e saj dhe të shtetit të Kosovës, duke e kultivuar frymën dhe vizionin rugovian. Sot, LDK-ja është subjekti politik me numrin më të madh të deputetëve në Kuvendin e Republikës së Kosovës dhe me numrin më të madh të komunave që i qeveris. Të gjitha matjet e opinionit publik e pasqyrojnë LDK-në me besimin më të madh qytetar në krahasim me subjektet e tjera politike. Kemi edhe besim të madh të gruas dhe të rinisë. Prandaj, unë krenohem si Kryetar i LDK-së që drejtoj një parti që gëzon besimin më të madh në Kosovë. Një parti e cila përkundër shumë sfidave, është unike, stabile dhe e qëndrueshme. Të jeshë parti e parë është krenari por është edhe përgjegjësi dhe sfidë. Krenohemi me çdo anëtar të LDK-së, me mbështetësit dhe simpatizantët tanë; Ndjehemi përgjegjës para tyre ta drejtojmë mirë LDK-në dhe Kosovën; Sfidohemi me vetën tonë që të mos bëhemi viktimë e vetëkënaqësisë por të hapemi për të gjithë ata që parapëlqejnë Lidhjen tonë duke krijuar ura të bashkëpunimit dhe të bashkëjetesës ndërmjat gjeneratave. Në LDK çdo njeri ka vlera dhe merita. Pa këto vlera nuk do të arrinim këtu ku jemi sot! Të nderuar kuvendarë të LDK-së Zonja dhe zotërinj, LDK-ja, si parti e qendrës së djathë, edhe gjatë këtyre viteve e ka kultivuar rolin e saj shtetformues dhe ka vepruar konform aktualitetit politik, duke e ruajtur pozitën e saj lidere në rajon. Është ky rezultat dhe shprehje e përkushtimit të dëshmuar të LDK-së për shtetin e Kosovës dhe e angazhimit të saj për zgjidhjen e problemeve që preokupojnë çdo qytetar, sikurse edhe rezultat i politikave konsistente, të bazuara në vendimmarrje demokratike. Lidhja Demokratike e Kosovës ka vazhduar rigjenerimin e anëtarësisë, strukturave dhe kuadrove të saj. Por, kemi nevojë edhe në këto zgjedhje të përfshijmë sa më shumë gra, të rinj dhe të reja, duke ua siguruar pozitat dhe përgjegjësitë që u takojnë dhe i meritojnë. Ka thelluar edhe më tej bashkëpunimin me partitë popullore evropiane, ka dëshmuar orientimin evropian dhe evroatlantik si karakteristikë dalluese të Lidhjes Demokratike të Kosovës në skenën politike të Kosovës. Të nderuar pjesëmarrës, Gjatë gjithë kësaj periudhe LDK ka vepruar dhe ka funksionuar me të gjitha kapacitetet e saj me strukturën dhe veprimtarët në terren. Është ky kuvendi i dytë punues që po e mbajmë gjatë këtyre katër viteve. Kemi mbajtur 8 mbledhje të Këshillit të Përgjithshëm të LDK-së dhe 46 mbledhje të Kryesisë. Janë mbajtur takime të rregullta me Degë dhe me kryetarë të Degëve, me Forumin e Gruas, Forumin e Rinisë dhe Këshillin e ekspertëve. Degët e LDK-së kanë vepruar në të gjithë vendin, diku me më shumë e diku me më pak sukses, por gjendja e përgjithshme, sidomos në kohën e zgjedhjeve është vlerësuar e mirë. Një punë të mirë e ka bërë edhe Fondacioni “Ibrahim Rugova”. Pas përcaktimit të orientimev strategjike në Kuvendin e Parë Punues, kemi vazhduar me trajtimin e të gjitha çështjeve dhe problemeve, të cilat nuk ishin të lidhura vetëm me jetën partiake por para së gjithash edhe me jetën institucionale të Kosovës. Në Raportin që e keni marrë janë prezantuar në mënyrë të detajuar çështjet të cilat i kemi trajtuar dhe për të cilat kemi marrë vendime në Kuvendin e Punës, në Këshillin e Përgjithshëm, në Kryesi dhe në degët e LDK-së. Aktiviteti i Forumit të Gruas, Forumit të Rinisë, Këshillit të ekspertëve dhe Fondacionit “Ibrahim Rugova”. Dëshiroj të përgëzoj Degët e LDK-së për konstruktivitetin e tyre dhe punën me përkushtim, Forumin e Gruas dhe të Rinisë për zgjerimin e bashkëpunimit me organizata ndërkombëtare, për shumë trajnime dhe shumë debate të organizuara; Këshillin e ekspertëve për profesionalizmin e tyre në Programi Qeverisës; Grupin Parlamentar të LDK-së për një punë të mirë dhe përmbajtësore; Kryetarët e Komunave, për një qeverisje të suksesshme të tyre. Në marrjen e vendimeve tona kemi pasur pajtueshmëri të gjerë. Por në disa raste ka munguar disiplina partiake në zbatimin e këtyre vendimeve nga individ të caktuar. Kjo na ka dëmtuar veçmas sa e drejtonim Qeverinë e Republikës së Kosovës, sidomos në çështjen e shënjimit të vijës kufitare me Malin e Zi. Kur është fjala për demarkacionin me Malin e Zi, u dëshmua se ata që krijuan kauzën e rrejshme kinse Kosova po humbë 8200 hektarë dhe i lanë qytetarët pa liberalizim të vizave, të njëjtit e votuan po të njëjtën marrëveshje pa ia ndryshuar asnjë shkronjë kur e morën pushtetin pas një dhune të paparë të ushtruar ndaj Qeverisë që e drejtoja unë në emër të LDK-së. Kjo duhet të na shërbej si përvojë e keqe dhe e hidhur që asnjë nga njerëzit tanë të mos bie pre e mashtrimeve, dosllakive dhe gënjeshtrave. Të nderuara zonja dhe zotërinj, Nëse kthehemi për në retrospektivë të shkurtër shohim se: LDK në kohën e duhur i kishte thënë jo fusnotës. Dikush më quajti pa të drejtë antiamerikan dhe antievropian dhe se po e devijoj rrugën rugoviane. LDK në fillim të vitit 2014 kundërshtoi vazhdimin e vendeve të rezervuara. Po të ishim pajtuar me kerkesën e atëhershme të PDK-së, AAK-së, AKR-së, sot Kuvendi do të ishte në një kollaps total të kushtëzimit nga pakicat dhe Lista Serbe. Një vit më parë, kur u intensifikua kërkesa për dialog me Serbinë për marrëveshjen përfindimtare, LDK ishte e qartë dhe e vendosur se nuk do të përkrahë të dialoghet korrigjimi i kufijve, shkëmbimi i territorit dhe vënia në pyetje e shtetësisë së shpallur më 17 shkurt 2008, dhe se nuk bëhet pjesë e këtij dialogu me një qeveri të pakicës. Qeveria dhe as partitë e koalicionit qeverisës nuk patën guxim ta votojnë në Kuvend Rezolutën e LDK-së, në emër të opozitës, për të ndaluar dialogun e Presidentit të vendit për territorin. Ata vet ia dorëzuan Presidentit drejtimin e dialogut. Në numër të pakët ishin disa në LDK që u frikësuan se LDK për herë të parë po mbetet jashtë proceseve të rëndësishme të shtetësisë së Kosovës dhe se po i mungon lidershipi. Por doli se jashtë proceseve nuk po mbetet LDK, se LDK ka lidership që mendon me kokë e jo me emocione, sepse pa LDK- në, si parti më e madhe, nuk bëhet asnjë proces. Jashtë procesit të dialogut mbetën dhe do të mbesin ata që që projektuan pazare territoriale me Serbinë. Në këto qëndrime ishim bashkë me Kryesinë, Këshillin e Përgjithshëm me Grupin parlamentar dhe me degët e LDK-së. Pjesëmarrës të nderuar, Lidhja Demokratike e Kosovës nga dhjetori i vitit 2014 deri në fillim të shtatorit të vitit 2017 drejtojë për herë të parë Qeverinë e Kosovës, që nga përfundimi i luftës. Ne nuk e morëm drejtimin e Qeverisë me dhunë, por duke argumentuar se jemi forca e vetme politike në vend e cila mund të bëjë ndryshime dhe PDK-në e sollëm në situatë të na dorëzojë qeverisjen e vendit. Cfarë mund të themë në pika të shkurtëra për Qeverinë që unë e drejtova gati tre vjet me besimin e LDK-së. Konsideroj se ishte Qeveria më normale dhe më e përgatitur që e ka pasur Kosova. Qeveria dha rezultate në të gjitha fushat, por e cila nuk pati asnjë skandal, asnjë ministër me aktakuzë për punën gjatë mandatit të saj. Qeveria që e drejtoi LDK-ja nënshkroi Marrëveshjen e parë kontraktuale me BE-në, MSA-në ; plotësoi 94 nga 95 kriteret për liberalizim të vizave; arriti Marrëveshjen-Kornizë për Qasjen e Kosovës në Programet e BE-së; Qeveria e udhëhequr nga LDK-ja u ka hapur rrugë reformave më të mëdha dhe më substanciale ekonomike e fiskale, përfshirë Programin Kombëtar të Reformave Ekonomike; Ka siguruar rritjen ekonomike nga 1.4% sa ishte kur e ka marrë drejtimin e qeverisë në rreth 4% për vitin 2015, 2016 dhe 2017 Buxheti i Kosovës për herë të parë arriti shifrën e mbi 2 miliardë eurove edhe pse ua fali qytetarëve borxhet në mbi 400 milion euro, dhe plotësoi boshllëkun financiar të paparaqitur nga qeveria paraprake prej rreth 200 milionë euro. ndërkaq me FMN-në siguroi mbi 700 milionë euro për investime kapitale. Ne themeluam Fondin për Garantimin e Kredive, nxorëm Ligjin për Investime Strategjike dhe Ligjin për Trepçën. Ne e shpëtuam Trepçën nga falimentimi. Investime të huaja direkte në dy vitet e para të qeverisjes arritën në rreth 500 milionë euro dhe arritëm ta kompletojmë linjën e interkoneksionit me Shqipërinë. U ndërtua një pjesë e rëndësishme e autostradës për në Shkup, filluan punimet në rrugën për Podujevë, vazhduan ato për Pejë dhe Mitrovicë dhe u bënë përgatitjet për fillimin e rrugës së Gjilanit. Për herë të parë u rritën pensionet kontributdhënëse nga 25% deri në 75% dhe ndihmat sociale për 25%. U arritën marrëveshje për punësim sezonal me shumë shtete. Në bashkëpunim me institucionet ndërkombetare u përgatit infrastruktura ligjore dhe stafi për fillimin e procesit të sigurimeve shëndetësore. U nënshkrua Marrëveshja për Shënjimin e Vijës Kufitare me Malin e Zi, e cila mbeti të ratifikohej nga ana e Kuvendit. Për herë të parë, në Varshavë u nënshkrua një marrëveshje për menaxhimin e kufijve me një agjenci të Bashkimit Evropian (FRONTEX), e cila koordinon dhe zhvillon menaxhimin e kufijve evropianë në përputhje me politikat e BE-së. Deri sa ne qeverisnim, Komisioni Evropian konfirmoi se Kosova kishte plotësuar kriterin e luftës kundër krimit dhe korrupsionit, si kriter për liberalizim të vizave. Tani disa vende të rëndësishme të BE-së refuzojnë liberalizimin e vizave, sepse kanë vërejtje në korrupsionin e niveleve të larta të kësaj qeverie dhe në punën e dobët të sistemit të drejtësisë. Me SHBA-të u arrit Marrëveshja për Programin e Sfidave të Mijëvjeçarit. Në fushën e shtetit ligjor iniciuam përmbylljen e ndryshimeve ligjore për pavarësimin e plotë të gjyqësorit dhe të sistemit prokurorial. Zhvilluam me sukses procedurat në arbitrazh kundër padisë qindëra milionëshe të firmës AXOS, duke e shpëtuar manipulimin e parasë publike. Nuk lejuam të ndodhë ajo që ndodhi në qeveritë e kaluara me pasaportat dhe Z-Mobile. Qeveria përgatiti dokumentet më të rëndësishme, përfshirë edhe Ligjin për të parandaluar terrorizmin dhe ekstremizmin e dhunshëm. I bëri të gjitha përgatitjet për anëtarësim në Interpol, por qeveria aktuale u tërhoq nga aplikimi në momentin e fundit. Në kohën e qeverisjes së LDK-së, Kosova u anëtarësua me të drejta të plota në afb 14 organizata sportive, ndër të cilat në: UEFA, FIFA, FIBA dhe FIBA Evropë. Me këto është përmbyllur ndërkomëtarizimi i sportit. U anëtarësua poashtu, në 4 organizata ndërkombëtare të kulturës. Qeveria e drejtuar nga LDK ka arritur rezultate të veçanta në afirmimin ndërkombëtar të shtetit të Kosovës, në forcimin e partneritetit me Bashkimin Evropian dhe të miqësisë me Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Në suaza të procesit të Berlinit janë intensifikuar marrëdhëniet me shtetet fqinje. Qeveria ka drejtuar dialogun për normalizimi e marrëdhënieve me Serbinë, bazuar në Marrëveshjen e Parë të ratifikuar nga Kuvendi i Republikes së Kosovës në vitin 2013. Të nderuar delegatë të Kuvendit, Duhet të them se LDK kishte karshi vetes një opozitë të dhunshme. Vetëvendosjen, Aleancën për Ardhmërinë e Kosovës dhe Nismën, si dhe një opozitë në pozitë, PDK-në që ishte partnere e koalicionit. Të gjitha këto subjekte u treguan mosduruese ndaj qeverisjes së LDK-së. Ato përdorën gurë, bomba molotovi, granata, gaz lotësjellës, iriq metalik, vezë, e çka jo, kundër objekteve qeveritare, institucioneve dhe shtëpive familjare, përfshirë edhe shtëpinë dhe familjen time si Kryeministër. Mocionin e mosbesimit e organizuan së bashku të gjitha partitë shqiptare e jo shqiptare kundër LDK-së. PDK, kundër ministrave të saj. U pa qartë se ato nuk janë të interesuara që ky vend të qeveriset drejtë e as të luftohet krimi dhe korrupsioni. Qeverisja që prodhuan ata që e rrëzuan LDK-në është shembulli më i mirë i ofertës dhe mentalitetit të tyre. Atyre nuk iu pëlqeu afirmimi nërkombëtar i Kosovës, reformat e brendshme në institucionet më të rëndësishme shtetëror, pavarësimi i Gjyqësorit dhe Prokurorisë. As atyre dhe as Beogradit nuk u pëlqente që dialogu të drejtohej nga LDK, prandaj mocionin e përgatitën dhe e realizuan me listën serbe të dirigjuar nga Beogradi. Të nderuar pjesëmarrës, Në këto katër vite provuam të jemi në Qeverisje të vendit dhe me nënkryetarët dhe sekretarin e LDK-së, të cilët i falënderoj për punën dhe angazhimin e tyre. Përgëzoj, po ashtu, kryetarët e Degëve, GP dhe kryetarët e komunave. Ju falënderoj juve të gjithëve, delegatë të Kuvendit për përkrahjen dhe rolin tuaj të rëndësishëm në vendimmarrje në Lidhjen Demokratike të Kosovës gjatë këtij mandati. Ju ftoj, që pas prezantimit të Raportit Financiar nga z. Zharku dhe debatit për këto dokumente, ta aprovoni Raportin e Punës si dhe Raportin Financiar. Ju faleminderit shumë!1e8f


source: wikipedia

text: Irani, (persisht: ايران , Īrān; shqiptimi: , zyrtarisht Republika Islame e Iranit (persisht: جمهوری اسلامی ايران, (shkr. latin: Jomhūrī-ye Eslāmī-ye Īrān; ; merret si trashëgimtare e Persisë – është një shtet në Azia Perëndimore. Kufizohet në veriperëndim me Armeninë dhe Azerbajxhanin, në veri me Detin Kaspik, në verilindje me Turkmenistanin, në lindje me Afganistanin, në juglindje me Pakistanin, në jug me Gjirin Persik dhe Gjirin të Omanit, dhe në perëndim me Turqinë dhe Irakun. Irani mbulon një sipërfaqe prej 1,648,195 km2, me një popullsi prej 83 milionë. Irani është vendi i dytë më i madh në Lindjen e Mesme dhe kryeqyteti i saj është Tehrani. Irani është një vend multikulturor me shumë grupe etnike dhe gjuhësore. Më të mëdhatë janë persianët (61%), azerbajxhanasit (16%), kurdët (10%) dhe lurët (6%). Historia Periudha e Hershme Periudha e Hershme e Iranit përbëhet prej vitit 3200 para erës sonë, deri në vitet 625 pas erës sonë. Në këtë periudhë në territoret e sotëm të Iranit janë formuar shumë civilizime dhe perandori. Komuniteti Aryan (Popujtë Antike Iraniane) janë vendosur në territoret e Iranit mes viteve 3000-2000 para erës sonë. Në vitin 1000 para erës sonë, Medët, Farsët, Bakriatët, Partët përbënin popullsinë perëndimore të Iranit. Stepat Veriore të Detit të zi ishin të banuara nga Kimerët, Sarmatët dhe Alanët. Komunitetet tjera janë vendosur në Gadishullin Indian, në pjesën e quajtur Belucistan. Sikurse komuniteti Iskit, po ashtu edhe komunitetet e tjera u shpërndanë deri në viset e Ballkanit dhe të Kinës Perëndimore. Gjuha e Avestas është gjuhë e vjetër Iraniane, ku në vitin 1000 para erës sonë doli në pah libri i shenjtë e fesë Zoroastriane pikërisht nga gjuha Avesta për të përcjellur rregullat hyjnore të librit. Zorostrianismi ishte feja zyrtare e Perandorisë Ahamenis dhe Perandorive tjera Iraniane deri në shekullin e VII. Para Islamit Medët Medët ishin fillimi i një periudhe të popullsisë dhe Perandorisë Iraniane, ku më vonë u reflektua në bashkimin e Medëve të Kirosit të Madh dhe Persianët e Perandorisë Achaemenid. Me vdekjen e Kirosit, djali i tij Cambyses vazhdon pushtimet e tij, duke pushtuar vendet të rëndësishëm në territoret e Egjiptit. Pas vdekjes së tij filloi lufta për kryesinë e frontit, dhe Dariusi i Parë edhe pse nuk rrjedhte nga familja mbretërore u shpall Mbret. Dariusi i parë njihet si Mbreti më i Madh të Mbretërve Iranian. Perandoria e Achaemenid Perandoria e Persisë ishte Perandoria më e madhe në gjithë historinë e njerëzimit gjatë udhëheqjes nga Kirosi i Madh dhe Dari i parë. Kufijtë e kësaj Perandoria arrinin gjer tek lumi Indus në Lindje, dhe deri në Detin Mesdhe në Perëndim, dhe Egjiptin. Perandoria Perse në vitin 499 para erës sonë ka dhënë mbështetje për kryengritjen në Athinë. Grekët më pas filluan luftën, dhe luftërat rreth 5 shekujve që njihen si luftëra Greko-Perse vazdhuan me një intensitet të lartë ku Perandoria e Achaemenidit kanë bërë sulme, dhe kanë krijuar epërsi kundër Grekëve, dhe në vitin 480 para erës sonë kanë masakruar Athinën në tërësi. Por pas fitoreve të Grekëve, Persianët u detyruan të tërhiqen. Luftërat mbaruan me Paqen e Callias'it në vitin 499 para erës sonë. Achaemenidët vëzhguan rregullat morale, njerëzore e Zoroastrianizmit duke u bazuar në barazi dhe duke zhvilluar politikë për fundin e sistemit skllevëror. Arritja e e paqes në mes të Lindjes së Mesme dhe Evropës Jug-Lindore ishte një ndër paqet që njerëzimi rrallë ndonjëherë ka parë. Siguria dhe Pasuria ishin në standarde të larta në këtë kohë, dhe si pasojë edhe standardi jetësorë i njerëzve në atë kohë arriti në një standard të lartë. Perandoria e Selevkosit Aleksandri i Madh arriti të pushtojë tokat e Achaemenidëve duke e mposhtur Perandorin e fundit të Achaemenidëve Darin e tretë, në luftën e Issus'it, në vitin 333 para erës sonë. Në vitet 328-327 para erës sonë Aleksandri i Madh u largua nga këto troje, dhe pas kësaj 700 vjet deri në formimin e Perandorisë së Sasanitëve nuk u arrit të krijohet një shtet të vetëm në këto troje. Perandoria e Sasanit Me përfunimin e Perandorisë së Part'it, u krijua Perandoria e Sasanit nga Ardesiri i parë. Ardesiri filloi të zhvilloi vendin ekonomikisht dhe ushtarakisht, dhe si pasojë Perandoria e Sasanit përjetoi tri humbje Perandorisë Romake në luftërat kundër Ardesirit të parë, Shapurit të Parë dhe të Dytë. Këto humbje aq e shqetësuan Perandorinë Romake sa që Cassius Dio ka thënë: Kjo për neve ishte një burim shqetësie sa që Perandoria Sasanit ishte aq trishtuese për Romakët në lindje, shumica nuk donte të luftonte me këtë Perandori, ndërsa të tjerët ishin ngurrues për luftë. Në vitin 632 filluan sulmet nga Gadishulli Arabik kundër Perandorisë Sasanit. Në luftën Iran El Kadisije, Perandoria e Sasanit humbi luftën dhe u hap rruga për Islamizmin e Iranit. Periudha e Mesjetës Emevitët Me Pushtimin e Iranit nga Shteti Islamik, Irani hyri nën sundimin e Emevitëve. Islamizmi i Iranit ka sjellë në vete ndryshime kulturore, shkencore, dhe politikore në popullatën Iraniane. Letërsia e zhvilluar, Filozofia Iraniane, Teknologjia dhe Shkenca Iraniane dhe Arti kanë kontribuar shumë në Civilizimin e re Islamike në Iran. Irani ka kontribute kulturore, politike, fetare në qytetërimin Islam, ku me kontributet Iraniane Islami ka përjeturar Periudhën e Artë. Abbasitët Abbasitët kanë pushtuar Bagdatin. Kalifët Abbasi zakonisht e zgjodhnin Iranianët si vezir të tyre. Selxhukët Selxhukët arritën të zgjerojnë kufijtë e tyre prej Detit Meshde deri në Azinë e Mesme. Sikurse para Selxhukëve, Vezirët e Perandorisë ishin zakonisht Iranianët. Në këtë periudhë me qindra shkencëtar, hulumtues ka dhënë kontribut në teknologji, shkencë dhe mjekësi. Xhingiz Kan Horasani në vitin 1218 përjetoi sulmin e Xhingiz Kanit, ku në beteja vdiqën më shumë se 500.000 banorë të popullatës Iraniane. Prej vitit 1220 deri në vitin 1260 për shkak të gjenocidëve, problemit të urisë popullsia e Iranit ka rënë prej 2.500.000 në 250.000. Njëri nga nipët e Xhingiz Kanit, Hulagu Han në letrën e dërguar Mbretit të Francës IX Louis, mer përsipër vrasjen e 200.000 personave gjatë kryengritjes kundër Kalifatit. Periudha Postmoderne Shah Riza Pehlevi Me një grushtet në vitin 1921 Riza Han krijoji një qeveri me mbështetjen e Anglezëve. Në vitin 1925 u shpall Mbret, dhe në vitin 1926 e mori emrin Riza Shah Pehlevi dhe përfundoi dinastia e Kacar'it dhe filloi dinastia e Pehlevitë. Shahu ishte fillues i zhvillimeve Industriale, hekurudhore, dhe edukimin e lartë në Iran. Krijoji një politikë e balancuar mes Anglisë dhe Rusisë. Me fillimin e Luftës së Dytë Botërore u afrua me Gjermaninë gjë që e alarmoi Anglinë dhe Rusinë. Për të përfituar nga hekurudhat e Iranit Anglia dhe Bashkimi Sovjetik e pushtuan Iranin në vitin 1941. Mospajtimi i Shahut me Anglezët dhe Rusët për përjashtimin e punëtorëve Gjerman nga Irani bëri që të lëshojë vendin e tij djalit të tij Muhammed Riza Pehlevi. Shah Riza Pahlevi u shpërngul nga vendi. Muhammed Riza Pehlevi Gjatë administrimit të Muhammed Riza Pehleviut arrestuarit politikan u liruan nga arrestimet, u hoq censorimi për Mediat, u dha leje për hapjen e organizatave politike e shoqërore. Irani ishte pjesë fitimprurëse për SHBA'në, Anglinë, Rusinë. Në vitin 1942 u nënshkrua një marrëveshje e cila edhe me Konferencën e Teheranit të mbajtur në vitin 1943 parashihte të ndërtohet nga këto tri shtete. Por Rusia vazhdoi me qëndrimin socialist dhe krijoi dy krahina autonome brenda Iranit, një të Azerëve, dhe një të Kurdëve. Me largimin e Rusisë nga Irani, me forcë janë përfunduar krahina autonome e Kurdëve, dhe Azerëve. Revolucioni Islam Për Kapitalizmin e Iranit Shahu përgatiti reforma, të cilat e parashihnin reformat tokësore, reformat e zgjedhjeve dhe mundësinë e votimit të grave sollën pakënaqësi në radhët e esnafëve dhe ulemave. Në këtë mënyrë u krijua një grup dijetarësh dhe shtresës së ulët që ishin kundër reformave të Shahut. Pas kundërshtimit të ulemave për të drejtën e votës për gratë në Iran filluan të rriten tensionet ku edhe nëpër protesta të ndryshme vdiqën njerëzit. Në këtë periudhë filloi të pëshpëritet emri Ruhollah Homeini. Në ngjarjet e ndodhura në Iran Homeini u zgjodh fajtorë dhe u burgosë 18 muaj. Me lirimin e tij Homeini haptas e kritikoi Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Me urdhrin e gjeneralit Hasan Pakravan, Homeini shpërngulet nga Irani. Fillimisht Homeini jetoi në Turqi, më pas në Irak dhe në fund shkoi në Francë. Revolucioni Iranian njihet edhe si Revolucioni Islamik. Në janar të vitit 1978 filluan protesta të mëdha të popullatës kundër Shahut. U bënë greva dhe ekonomia e vendit arriti në një krizë të madhe. Pas kësaj Shahu në shkurt të vitit 1979 iku nga Irani, dhe me ikjen e tij Ajatollah Ruhollah Homeini vendosi të kthehet në Iran ku në Aeroportin e Teheranit pritja ishte shumë madhështore. Më 1 prill 1979 Irani zyrtarisht u shndërrua në Republikë Islamike. Në dhjetor të vitit 1979 shteti e konfirmoi Kushtetutën Teokratike dhe si Lider Suprem u zgjodh Ruhollah Homeini. Pas kësaj u ndalua muzika dhe gazetat. Beni Sadr u zgjodh Kryetar i shtetit. Ky Revolucion me shpejtësinë e zhvillimit ishte burim quditësor për botën, mbase nuk kishte as rezistencë ushtarake, as kundër kryengritje. Marksistët dhe Nacionalistët të cilat luftuan krah për krahë kundër Shahut, pas vendosjes të Republikës Islamike, u vranë nga autoritetet Iraniane me urdhërin e Ruhollah Homeinit. Njësitë Administrative Irani administrohet në 30 njësi të nivelit të parë të llojit të provincave (ostānhā, njëjës ostān), secila nga to ka në krye guvernatorin (استاندار, ostāndār). Provincat ndahen në njësi administrative të niveleve të dytë, vendeve (shahrestānhā, njëjës shahrestān) dhe në nën njësitë e rendit të tretë të quajtura (bakhshānhā, njëjës bakhsh) dhe nën njësitë e tyre të (rendit të katërt) të quajtura (dehestānhā, njëjës dehestān). Tehran Qom Markazi Qazvin Gīlān Ardabil Zanjan East Azarbaijan West Azarbaijan Kurdistan Hamadān Kermanshah Īlām Lorestān Khūzestān Chaharmahal dhe Bakhtiari Kohgiluyeh dhe Boyer-Ahmad Bushehr Fārs Hormozgān Sistan dhe Baluchestan Kermān Yazd Isfahan Semnān Māzandarān Golestān North Khorasan Razavi Khorasan South Khorasan Gjeografia Irani ka një sipërfaqe prej 1 648 000 km2 (Tokësore 99,28%, Ujore 0,72%). Në veri-perëndim kufizohet me Azerbajxhanin me kufirin të gjatë 432 km. Me Armeninë 35 km. Në veri me Turkmenistanin 992 km. Në Lindje me Pakistanin 909 km, me Afganistanin 936 km. Në perëndim me Turqinë 499 km, me Irakun 1458 km. Irani është një ndër krahinat më malore në botë. maja më e lartë është Mali Demavent (5607 m), pika më e ulët Liqeni Kaspik (-28 m). Lumi Karun është lumi më i gjatë (720 km), ndërsa Lumi Urmije është lumi më i madh me siperfaqe (5200 km2). Ekonomia Irani është shteti i dytë në botë me resurset e Gazit Natyror, ndërsa i treti me resurset e naftës. Pra këtu shihet se ekonomia e Iranit bazohet në resurset e Gazit Natyror the Naftës. Gjatë 20 vitet e fundit Ekonomia e Iranit është duke u zhvilluar me një intensitet normale. Prej fundit të viteve të 90'ta Irani ka bërë marrëveshje më shtetet tjera të rajonit që janë në zhvillim si Siria, India, Pakistani. Në sektorin e tregtisë Irani ka bashkëpunime të mëdha me shtetin e Turqisë. Demografia Lidhje të jashtme Fondacioni Kuturor Saadi Shirazi; amëza e fondit në iranalbania.ir IRNA SQ - Agjencia e Lajmeve e Iranit në gjuhën shqipe Radio Irani - Shqip Encyclopaedia Iranica Freedom of Expression in Iran - IFEX List of alleged weapons The Dismal Reality of Ahlus Sunnah in Iran Shtete në Azi


Apostolova: BE mbetet e përkushtuar në fuqizimin e bashkëpunimit me institucionet e sigurisë


Një lajm i mirë për të gjithë ata që adhurojnë gjumin e mëngjesit. Sot, akrepat e orës janë kthyer 60 minuta mbrapa.


text: Shtatë arritje ushtarake kineze – Gazeta Impakt Droni "Wing Loong", mund të jetë i armatosur me armë të ndryshme, duke përfshirë edhe bombat laserike dhe projektimet të cilët mund të gjuajnë caqe në ajër dhe tokë.


text: SHBA kujton të rënët në luftra Në Shtetet e Bashkuara sot është Dita e të Rënëve, një ditë pushimi në të cilën vendi përkujton të rënët në luftra. President Barack Obama vendosi një kurorë në varrin e ushtarit të panjohur në varrezat Kombëtare të Arlingtonit pranë Uashingtonit. Ai foli për disa pjestarë të forcave të armatosura që janë vrarë kohët e fundit në operacionet ushtarake jashtë vendit dhe janë varrosur në Arlington ku ndodhet varreza më e madhe ushtarake e Shteteve të Bashkuara. Presidenti Obama tha se ndërkohë që vendi nderon këta të rënë, ai kujdeset edhe për familjet e tyre. P Presidenti Obama dhe bashkëshortja e tij Michelle dhanë sot një banket në Shtëpinë e Bardhë për familjarët e të rënëve. Kjo ditë po përkujtohet sot në të gjithë vendin me veprimtari të shumta. Në Nju Jork u zhvillua një ceremoni në përkujtim të grave pilote amerikane të Luftës së Dytë Botërore. Dje, mijëra njerëz me xhaketa lëkure përshkuan me motocikleta rrugët e Uashingtonit për të nderuar veteranët amerikanë të luftës. Ky është një aktivitet i përvitshëm që quhet "Rolling Thunder" në kuptimin e gjëmimit që shkakton zhurma e motocikletave në rrugë. Si pjesë e veprimtarive me rastin e Ditës Përkujtimore, shumë njerëz vijnë në Uashington me motocikleta nga e gjithë Amerika. Ata kalojnë urën e Memorialit dhe drejtohen për në Përmendoren e Veteranëve të Vietnamit. Rituali i motocikletave vazhdon çdo vit që nga viti 1988, me synimin për të shprehur respektin ndaj të rënëve dhe për të përkujtuar robërit e luftës ose ata fati i të cilëve nuk dihet. "Kjo është një mënyrë me të cilën unë shpreh vlerësimin dhe dashurinë për vendin tim, për shokët e mi që shërbejnë në ushtri. Edhe im bir është në ushtri pra unë vij këtu edhe për të nderuar tim bir", thotë Barnie Ferguson nga Virginia. Rituali i motocikletave u fillua nga një grup marinsash, që dëshironin të tërhiqnin vemendjen e njerëzve për veteranët e zhdukur në Vietnam. Meqenëse motocikletat bëjnë një zhurmë shurdhuese kur kalojnë njëherësh nëpër rrugë, ky ritual e merr emrin nga Operacioni i quajtur Rolling Thunder, një fushatë bombardimesh ajrore kundër Vietnamit të Veriut në vitin 1965.