text: HIQMET MEĒAJ 1944. Lind nė qytetin e Ballshit, mė 2 Maj, (varianti zyrtar 15 Maj) nga prindėr me origjinė nga fshati Kallarat i Vlorės. Babai i tij, Hasani, qe larguar nga fshati qė mė 1917. Mė 1919 bėn shkollė xhandėrmarie. Mė 1920 e gjithė shkolla, me instruktor patriotin Shaqo Derri, marrin pjesė nė Luftėn e Njėzetės. Ėshtė pjesėmarrės i Revolucionit tė Qershorit, Kryengritjes sė Fierit dhe rezistencės antiitaliane tė 7 prillit 1939. Kishte mbaruar Akademi Ushtarake nė Itali, Firence dhe Romė. Ka shėrbyer si postėkomandant xhandarmėrie nė shumė skaje tė vendit dhe sė fundi nė Ballsh. Nė fillim tė vitit 1944. duhej tė ēonte te gjermanėt mė se gjashtėdhjetė fshatarė, tė dyshuar pėr pjesėmarrje nė forcat territoriale partizane, tė cilėt do ti pushkatonin. Hasani, bashkė me kolegė tė tij shoqėrues, vendosėn tė largohen nė mal me tė arrestuarit. 1947. Xhaxhai, Skėnderi, partizan i orėve tė para, luftėtar deri nė Jugosllavi, arrestohet papritur dhe dėnohet me vdekje. I zbutet dėnimi me 101 vjet. Babai, qė ndodhej nė Fier bashkė me familjen, largohet pėr nė Vlorė dhe strehohet te njė nga shtėpitė e Osman Haxhiut, Komandant i Luftės sė Vlorės. 1948. Blen shtėpi tė rrėnuar tė pashallarėve tė Vlorės nė rrėzė tė kodrės sė Budakut. Aty ėshtė rritur edhe poeti vlonjat Nexhat Hakiu. 1951. Pas hedhjes sė bombave nė Ambasadėn Sovjetike, babai pushohet nga puna. Shkon pėr pak kohė nė fshat bashkė me babanė, i cili filloi tė bėjė qymyr pėr ta shitur. Fshati i hapi njė botė tjetėr. 1952. Me urdhėr tė drejtorit tė shkollės, ngarkon nė karro me njė bashkėnxės libra tė vjetėr tė sekuestruar. Karrocieri u vė zjarrin te fusha e aeroplanit. Pas qortimit tė babait, qė nga ajo kohė, fillon tė lexojė me etje libra dhe ti dojė si gjė e ēmuar. 1952. Shikon pėr herė tė parė njerėz tė vdekur. Ishin tre djem tė rinj qė i tėrhoqėn zvarrė pas njė karroje dhe i pėrplasėn te Sheshi i Flamurit. Qe njė pamje qė do ta shqetėsojė pėr tėrė jetėn. 1956. I plas njė granatė e vjetėr lufte dhe i copėton duar dhe kėmbėt. Mjeku kirurg e ēon nė sallė qė tia presė. Ngul kėmbė nėna, Memja: Mė mirė tė vdesė se sa tė mbetet cung. Gjymtyrėt i ngjiten pėrsėri me mjekime popullore tė njė plaku ēam. Qė atėherė i shikon kėmbėt si diēka e shenjtė dhe do ti pėrdorė gjithnjė edhe pėr udhėtime tė gjata. 1960. Arrestohet papritur babai, nė moshėn 57-vjeēare, pėr gojė tė lėshuar dhe pakujdesi nė detyrė. 1961. Pėr tė ndihmuar nė gjendjen e mjeruar ekonomike, hyn nė verė nė punė sezonale nė Kombinatin e Konservave. Sėmuret rėndė dhe shpėton mrekullisht nga vdekja. Kalon njė vit nė Sanatoriumin e Vlorės, ku u pėrkujdes mjeku zemėrflori me origjinė greke, Vlash Ēili. Ai vit ėshtė vendimtar pėr lidhjen e tij me letėrsinė. Ndikoi sidomos njohja me Lasgush Poradecin dhe piktorin Fatos Nivica, xhaxhanė e kėngėtares Ema Qazimi. 1963. Dashurohet marrėzisht me Anėn, Noēen e mrekullueshme, dhe pėrjeton dashurinė e tij tė madhe tė jetės. 1963. Mbaron shkėlqyeshėm gjimnazin dhe i del e drejta e studimit pėr nė Fakultetin Histori-Filologji, dega gjuhė-letėrsi shqipe. Njihet me Xhevahir Spahiun te lista e lajmėrimeve e shpallur te ish arka e kursimeve. Fillon qė aty njė miqėsi e madhe vėllazėrore qė do tė zgjasė gjithė jetėn. E mban ekonomikisht vėllai, Gafuri, pėr tė cilin ėshtė krenar dhe uron qė tė gjithė tė kenė njė vėlla tė tillė. 1963. Nė auditor gjeti ata qė do tė bėheshin ndėr emrat e njohur tė letrave shqipe. Janė mbi tridhjetė shkrimtarė, studiues dhe gazetarė, (disa ndėr mė tė shquarit e letrave shqipe), qė nga poetėt e shkrimtarėt: Koēi Petriti, Xhevahir Spahiu, Ndoc Papleka, Faik Ballanca, Koēo Kosta, Nasi Lera, Gaqo Bushaka, Halil Laze, Pandeli Koēi, kosovarėt Adem Istrefi, Sulejman Krasniqi, Ymer Lugalliu, minoritari grek Foto Qiriazati; gjer te gazetarė e studiues si Spiro Dede, Seit Mansaku, Ilia Lėngu, Shaban Murati, Niko Dako, Fisnik Sina, Thoma Qėndro, Agim Korbi, pėrkthyesi nga gjermanishtja Aristidh Ristani, apo Kozeta Mamaqi, Tatjana Buda (Haxhimihali), Sami Ēabej, Vera Lohja (Ibrahimi), Hilmi Picoka, etj.... Pedagogėt e kohės ishin ndėr mė tė shquarit. Mori leksione nga Eqerem Ēabej, Selman Riza, Mahir Domi, Shaban Demiri, Jakov Xoxa, Myzafer Xhaxhiu, Mark Gurakuqi, Alfred Uēi, Fatos Arapi, Nexhip Gami, Androkli Kostallari, Koēo Bihiku, Zihni Sako, Jani Thomai, Anastas Dodi, Ziaudin Kodra, Stefan Prifti, Henrik Lacaj, Nonda Bulka, Petro Lalaj, etj. 1963. Nė Tetor boton pėr herė tė parė poezi nė revistėn Nėntori sė bashku me Dalan Luzajn, djalin e profesorit tė arratisur, Isuf Luzaj dhe Xhevahir Spahiun. Boton edhe te Zėri i Rinisė. 1964. Pas botimeve tė atij viti bėhet emėr i njohur dhe pranohet nė Lidhjen e Shkrimtarėve tė Shqipėrisė. E thėrret vetė kryetari i atėhershėm, eruditi i respektuar Dhimitėr Shuteriqi. 1965. Ndėrmerr njė udhėtim nė kėmbė, duke u nisur nga malėsia e Tiranės, ajo e Krujės, e Matit e deri nė malin Munellės tė Pukės, prej nga shikon pothuaj gjithė Shqipėrinė. 1966. Fiton ēmimin e parė nė njė konkurs mbarėuniversitar me temė pėr Mjedėn. 1967. Mbaron studimet me sukses, boton edhe librin e parė me poezi, kritika e rendit nė poetėt mė tė mirė tė vendit. Pėr emėrimin e tij shprehet Fatos Arapi nė librin me kujtime, se si u interesuan sėbashku me studiuesin Dalan Shapllo, qė tė emėrohej nė gazetėn e Lidhjes sė Shkrimtarėve, Drita, gjė qė u pengua nga biografia, babai i tij kishte dalė nga burgu njė vit para se ai tė nisej student. Kurse xhaxhai kishte qenė i dėnuar me vdekje. Nė kėtė pengim mori pjesė edhe shkrimtari Shevqet Musarai. U emėrua nė fshatin Rexhepaj tė Vlorės. Shefi i Seksionit tė Arsimit nuk ia jep shkresėn e emėrimit nė dorė, as e uron, por ia hedh pėrdhe. Drejtuesit e fshatit e stigmatizojnė pėrditė: Ēke bėrė more ditėzi, qė tė kanė internuar kėtu mes baltrave, ndėrsa vjershat ti kėndojnė gjithnjė nė radio... Udhėton pėrditė nė kėmbė duke pėrshkuar dy herė nga 35 kilometra, pasi nė fshat nuk kishte strehim. 1968. Pėrfshihet nė Antologji pėr Skėnderbeun. 1969. Fillon punė nė Shtėpinė e Kulturės, Vlorė, gjithnjė me emėrim nė fshat. 1970. Pėrfshihet nė Antologjinė Vargje tė zgjedhura, me poetėt mė tė mirė tė kohės. Antologjia botohet nė disa gjuhė. 1970. Pėrfshihet nė Antologji e letėrsisė pėr shkollat e mesme, tekst mėsimor. 1971. Martohet me Noēen, duke kurorėzuar dashurinė e tij shumėvjeēare. 1971. Lindet fėmija e parė, Dasantila, qė ua zbukuron jetėn. Fiton Ēmimin e Dytė nė Konkursin Kombėtar me librin Tregime pėr fėmijė. 1973. Shoku i kursit universitar, mik i tij dhe redaktor nė SH B Naim Frashėri, Pandeli Koēi, e paralajmėron pėr stuhinė e egėr qė do tė shfryjė mbi letėrsinė dhe artet. Tėrheq tre libra tė gatshėm pėr botim: romanin Shpėrthimi, vėllimin poetik Vazhdimėsi dhe tregimet pėr fėmijė. Tė tre librat i asgjėson. 1974. Nė mbledhje tė posaēme, organizuar nga partia nė rreth dhe disa kolegė shkrimtarė mediokėr, kritikohet ashpėr duke e cilėsuar poet hermetik, shkrimtar borgjezo-revizionist. Dritėro Agolli, atėherė kryetar, ndėrhyn duke e mbrojtur. Shpėton me vėrejtje tė ashpėr paralajmėruese. 1975. Lind djali, Andi, me tė cilin nė tė ardhmen do tė bėhet shok dhe koleg nė letėrsi. 1976. Kritikohet pėrsėri ashpėr pėr dramėn Vite tė vėshtira, duke u lakuar deri pėr arrestim. 1977. Hyn nė mėnyrė tė paligjshme nė njė kabinė plazhi, pasi me familjen e tij prej katėr vetėsh jeton nė njė kthinė tė vogėl pa ujė e pa banjė. Policia vjen shpesh herė ta nxjerrė jashtė. E ndihmon Sekretari i Partisė, Viron Kona, njeri i shkėlqyer, i cili i qėndron afėr si njė vėlla i vogėl. 1978. Shkruan dhe vė nė skenėn e Vlorės dramėn Shqipet e Stėrrallėzės. E shikon shfaqjen ish drejtori i Televizionit, Marash Hajati, i cili e quan tė gabuar dhe shumė tė rrezikshme. Dramėn e kėrkon anėtari i Byrosė Politike tė PPSH, Manush Myftiu. Pas tre muajsh nė ankthin e persekutimit, vjen njė pėrgjigje e papėrcaktuar: Drama tė hiqet nga repertori. Pėrsėri merr paralajmėrim tė rėndė. 1983. Sėbashku me muzikantin Haxhi Dalipi dhe regjisorin Besnik Aliaj u bien kryq e tėrthor fshatrave tė Vlorės dhe krijojnė grupin pėrfaqėsues pėr Festivalin Folklorik tė Gjirokastrės, duke sjellė nė dritė kryeveprat folklorike tė njohura sot nga tė gjithė. Kėtė gjė bėnė edhe nė vitin 1988. Boton vėllimin poetik Tokė e pagjumė i cili vlerėsohet me ēmimin kombėtar Libri mė i mirė poetik i Vitit Dekorohet me Urdhėrin Naim Frashėri. 1984. Nė diskutimin e bėrė nė Vlorė pėr librin e vlerėsuar, nė vend tė fjalėve tė mira, kritikohet nga kolegėt dhe kuadro tė partisė: pėrse ky libėr doli gjashtėmbėdhjetė vjet pas tė parit? 1990. Jeton nga afėr demonstratat e studentėve. Ėshtė dhjetė ditė pranė Dasantilės studente dhe nipave, Benit e Enielit. Pėrjeton nga afėr pėrpjekjet dhe sakrificat e studentėve pėr kalimin e Shqipėrisė nė shtet kapitalist demokratik. 1991. I vėllai, Gafuri, zgjidhet deputet dhe i siguron njė vizė pėr nė Greqi. Udhėton pėr pak ditė sėbashku me Andin. Pikėllohet shumė kur shikon se sa tė varfėr e ka lėnė komunizmi vendin e tij. 1992. Sėbashku me poetin ēam Xhemil Lato del nė treg nė rrugė, sepse me pagėn e vogėl nuk mund tė pėrballojė mbajtjen e vajzės studente dhe tė djalit nė liceun artistik tė pikturės. Kėtė punė e kryen deri mė 1994, kur fėmijėt mbarojnė shkollėn. 1994. Nė korrik tė kėtij vit, sėbashku me dy fėmijėt kalon ilegalisht kufirin e Greqisė. Ana ka shkuar gjashtė muaj mė parė dhe ka zėnė punė nė Kallamatė. Mė pas shkojnė nė Piré e mė vonė vendosen nė P. Faliro, ku banojnė edhe sot. 1996. Noēja operohet papritur duke hequr njėrin gjoks. Fillon njė periudhė e gjatė ankthi, kur merr vesh se gruaja e mrekullueshme njė ditė do tė largohet prej tij dhe fėmijėve. 1997. Nė kėtė vit tė trazirave tė mėdha i dėmtohet shtėpia nė Vlorė, i asgjėsohet biblioteka shumė e pasur, si edhe pothuaj tė gjitha dorėshkrimet e deriatėhershme, si dhe arkivi dokumentar pėr botimet qė kishte bėrė dhe vlerėsimet pėr letėrsinė e tij. 1999. Bėhet nismėtar i Klubit Drita. Me kėrkesė tė Nase Janit, i panjohur atėherė, takohen. Gjatė takimit i propozon Nases tė krijojnė shoqatėn e shkrimtarėve Klubi Drita, gjė qė realizohet dhe Nasja edhe sot vazhdon tė jetė kryetar. Ky takim ėshtė i filmuar nga Andi, i cili atė ditė e kishte kamerėn rastėsisht me vete, pasi do tė xhironte nė kopshtin botanik tė Athinės. Me ndihmėn e ēmuar tė TOENA-s botojnė dy antologji, prozė dhe poezi mė 2001. 2004. Fillon tė mbajė njė faqe letrare te Gazeta e Athinės, ku boton letėrsi nga Shqipėri, Kosova, diaspora, si dhe nga e gjithė bota. 2004. Njihet me Akademikun erudit Kopi Kyēyku dhe tė birin, shkrimtarin e shkėlqyer Dr. Ardian-Christian Kyēyku. Boton rregullisht nė revistėn e tyre europiane HAEMUS. Boton rregullisht edhe nė shtypin e Shqipėrisė, si dhe nė Kosovė e diasporė. 2005. Pas nėntė vjet pėrpjekjesh e mjekimesh, mė nė fund Noēja dorėzohet mė 29 Maj. Ikėn pėrgjithnjė ajo qė edhe disa muaj para se tė mbyllte sytė e lodhur, nuk e la punėn, shakatė dhe optimizmin pėr jetėn. As ai, as edhe vajza nuk kishin leje pėr tė udhėtuar. E ēojnė nė Vlorė sėbashku me Andin, ku i bėnė nderet e fundit. E ndihmon pėr tu kthyer nė Greqi Bashkim Zeneli, ambasador dhe Andi Mahilaj, konsull. U ėshtė mirėnjohės pėr tėrė jetėn. 2008. Bėn gati librin me pėrzgjedhje poetike tė 45 viteve krijimtari, romanin Kukullat e pyllit, si dhe njė pėrzgjedhje me poezi nga poeti grek Sakturi, pėrkthyer nga Andi dhe ai. Ndėrkohė, qė pas vitit 2000 ka botuar disa libra e antologji letrare. KRIJIMTARIA: Poezi: NISJA- NAIM FRASHERI 1967 DITĖ PRANVERE- (Poezi pėr fėmijė) - NAIM FRASHERI 1969 TOKĖ E PAGJUMĖ- NAIM FRASHERI 1983 TE JU TROKAS- NAIM FRASHERI 1988 VETVRASJA E QIRINJVE- ALBIN 2000 KUJTESĖ E SHPIKUR- poezi 2003 (Botim personal nė pak kopje) KUJTESĖ E SHPIKUR- poezi tė zgjedhura- TOENA 2009 Ėshtė i pėrfshirė nė antologjitė poetike: ANTOLOGJI PĖR SKĖNDERBEUN- NAIM FRASHERI 1968 VARGJE TĖ ZGJEDHURA ( nė disa gjuhė tė huaja)- NAIM FRASHERI 1970 ANTOLOGJI E SHKOLLAVE TĖ MESME- 1970 PORTAT E HARRESĖS- antologji e poetėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi)- TOENA 2001 QIEJT E SHPIRTIT (antologji e poetėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi)- MEDA&DEA 2006 ANTOLOGJI E POETĖVE TĖ VLORĖS (shqip dhe italisht)- TRIPTIK 2004 SHTĖPIA E DIELLIT DHE E DETIT...(antologji poetike pėr Vlorėn)- TRIPTIK 2007 SINUCIDEREA LUMĀNĆRILOR (VETVRASJA E QIRINJVE), antologji autori, zgjodhi, pėrktheu dhe botoi nė rumanisht Kopi Kyēyku- LIBRARIUM HAEMUS 2008 Prozė: KUKULLAT E PYLLIT- roman (botim personal)- SNAJ 2002 Botim I KUKULLAT E PYLLIT- roman- TRIPTIK 2003 Botim II KUKULLAT E PYLLIT- roman-TOENA 2009 Botim III PĖR ASKUND- tregime (botim personal)- 2003 ĒIKPAKU- roman pėr fėmijė (botim personal)- 2003 Botim I ĒIKPAKU- roman pėr fėmijė- EXTRA 2007- Botimi II ĒIKPAKU- roman pėr fėmijė- MESONJETORJA 2009- Botimi III "ZINXHIRI I ANKTHEVE" libėr intervistė, bashkautor me Akademikun KOPI KYĒYKU si intervistues- 2006, 2008 Ėshtė i pėrfshirė nė antologjitė e prozės: FRUMUCETEA CARE UCIDE (BUKURIA QE VRET)-Bukuresht, 2006, me bashkautorė: Faik Konica, Ernest Koliqi, Mitrush Kuteli, Lasgush Poradeci, Migjeni, Martin Camaj, Anton Pashku, pėrkthyer dhe botuar nė rumanisht nga Kopi Kyēyku. SHTĖPIA MBI RROTA, 2001 (antologji nė prozė e shkrimtarėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi) MASKA E DITĖS", (antologji nė prozė e shkrimtarėve nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi), 2006 TREGIME TĖ ZGJEDHURA TĖ AUTORĖVE VLONJATĖ- 2006 Ėshtė bashkėformulues i antologjive: SHTĖPIA MBI RROTA dhe PORTAT E HARRĖS. Si dhe redaktor i antologjive: QIEJT E SHPIRTIT dhe MASKA E DITĖS. Ka botuar dhe boton rregullisht nė shtypin shqip nė Shqipėri, Kosovė dhe diasporė. Boton rregullisht nė revistėn HAEMUS tė Kopi e Ardian-Christian Kyēykut nė Rumani. Prej 2004 mban bashkė me tė birin, Andin, njė faqe te Gazeta e Athinės, ku boton letėrsi nga Shqipėria, Kosova, diaspora dhe Bota. I pėrket rrymės letrare mikrobotizėm. ANA Nė kėtė kllapi tė syrit rri njė qiell tjetėr aty tė kam vendosur tė mė ruash njė vend, do tė tė sjell lajme tė reja do tė tė tregoj pėr shiun qė rrjedh brenda meje, ti tani banon nė njė mungesė tė madhe edhe unė jam nė njė mungesė tė madhe megjithatė takohemi. Rrobat e tua, kėpucėt, fustanet kapelet e rrumbullakėta, hidhėrimin e kėmbės, tė gjitha i flaka, ti vjen natėn, gjithnjė natėn, si dritė hėne ngjyrė limoni, mė futesh nė shtratin e gjerė... Tani mungesa bėhet dhomė tani mbushet me zėra qė dikur kanė qenė fytyrė, mėrzitje, temperaturė, lodhje nė njė kohė me kufij tė paqartė. Dua tė ta fshij pluhurin tė tė blej flokė tė rinj, jo prej bari e rrėnjėsh, tė tė ēoj nėpėr vende tė panjohura ku shpesh jemi takuar e puthur. 27.10.2005 Ajo qė vjen, vjen nga larg, sjell mė parė turbullimin, vorbull qė fryn, tė shprish flokėt dhe shpirtin, gjumi bėhet ankth, ankthi fytyrė, fytyrė me formėn e asaj qė vjen, dhe kur vjen, sėshtė mė e fshehtė, e zakonshme bėhet, tė lodh, tė mėrzit, thua: kur do ikė, ku do ikė ajo qė vjen...? Dhe largohet, lė pas turbullimin, vorbull qė fryn, tė shprish flokėt dhe shpirtin, gjumi bėhet ankth, ankthi fytyrė, fytyrė me formėn e asaj qė ikėn, dhe kur ikėn, kur do vijė sdihet, e sigurtė ėshtė, do tė jetė e zakonshme, e zakonshmja tė mėrzit, thua: kur do ikė, kur do vijė prap...? maj 2001 DERI NĖ SHUARJE Harresa, koha qė ikėn avull veshės, pa frymė, interval zmadhues, gjithēka bėhet ska qenė, fytyra gur, jam-i ish, harresa pėrpin... ...vjen rrotull tė gjthėve koha qė ikėn, avulli veshės, fryma pa frymė. Ajo qė ka qėnė ikėn e ikėn, interval zmadhues deri nė shuarje. Dikush pėrsėri diēka rrėmon kujtesėn shpik. 02. 07. 2001 Tė gjitha ishin lodra e dashur dhe vitet kukulla. I lyenim me tė kuq i vishnim me mėndafsh u nxinim, u zverdhnim flokėt dhe luanim. Dhe luajmė. Asnjėherė nuk kuptuam (si mund tė kuptonim?) qė dhe kukullat ēalonin. 5 Nėntor 2004 Vangjeli shet armė. Kristua ilaēe dyqanet pėrbri. (Irakliu i pėrshėndet ēdo mėngjes mirėmėngjes dhe ēdo mbrėmje mirėmbrėma. Vesh gjithnjė kostum gri). Hyn vdekja te Vangjeli, porosit dy revolverė. Te Kristua antibiotikė. Kanė xhiro tė mirė. Nuk thėrrasin si te tregu i mishit. Hyn vdekja prapė, kėrkon plumba te Vangjeli. Te Kristua qetėsues. Ngatėrron dyert vdekja, kėrkon thika te Kristua, te Vangjeli fasha dhe pudėr. Gjithnjė qesh te Kristua dhe te Vangjeli. Natėn dalin armėt nė rrugė, qėllojnė kundėr fashave thyejnė qelqet e farmacisė. Gjithė natėn e natės antibiotikėt mjekojnė vitrinat nė mėngjes nuk ka shenja plagėsh. Veē tutje nė lėndinė, Irakliu ka zhveshur kostumin gri ka veshur njė cohė tė trashė bari ka vėnė nė kokė njė kapele guri ka shkruar nė gur emrin e tij 5 Nėntor 2004 Ky burrė me njė zarf tė verdhė mban nėn sqetull skeletin e tij ka frikė mos i rrėzohen eshtrat e i thyhen. Kalojnė pambukė mbi vena tė shpuara fajin e kanė rruazat e kuqe dikush i ka ngrėnė nga uria a nga frika kėrcasin stolat nė pritje dhe ky qen i bardhė ka ngulur sytė mbi zarfin e verdhė. 2004 Mbėrtheva me njė kapse tė kuqe kollėn time tė vjetėr... mjekrėn e futa nė qeskė tė zezė zbrita njėzet vjet njėzet shkallė tė rreme hipa nė katin e katėrt tė kurvave pastaj u kujtova pėr njė burrė tė heshtur qė dikur zėvendėsonte mua pa bojra nė kokė lėshova kollėn nga kapsja e kuqe bota u mbush me shkallė nuk po vendos tė ngjitem a tė zbres. 31.12.2004 SUPERMARKET GJĖRA TĖ LIRA Bli njė konservė ky peshk ka humbur jetėn para pesė vjetėsh nė njė aksident kur u pėplas me rrjetėn kjo domate lulėzoi kur unė skisha lėnė mjekėr ndodhėn shumė, gėnjeshtra jeshile mbinė udhėve nė formėn e rrepave dikush me kohėn nė duar e gdhendi buzėqeshjen te pllaka nė mur njė tjetėr pesė kurora vuri kur koha ishte varur si perde Nė supermarket, nė qivure tė vegjėl zbukuruar me lulka shiten detra tė vdekur e lėndina tė zverdhura 29.1.2005 SEPSE... Sepse njė njeri i gurtė rrinte sipėr njė kolone, pa ujė pa bukė, kishte mall pėr fjalėn dhe ecjen, sepse A2 autobuz me shumė vende nė kėmbė ėshtė sonte armiku im, sepse pasi takova Eskilin te parku zoologjik i mbeti hatri Sofokliut nuk ia dėbova macen nga hunda, sepse nata dhe unė ishim dy qeska plastike pa ajėr brenda... dhjetor 2004 ESTETIK ATHENS atje ku Nova Bank kėrcėnonte me pėrmbytje tė reja kujtuam Cunamin Singruja* kishte veshur minifund dhe autobuzi kishte veshur minifund Estetik Athens, gjokse artificialė, Pansistems, Tojota, Transko, ndreqa flokėt, hoqa rudhat, zgjata organin mashkullor rrėmbeva njė Audi luksoz humba rrugėn, qyteti qe bėrė ajėr. 9.1.2005 * Udhėgjerė kryesore nė Athinė BUZE TE NDEZURA Nė muret e lagėsht hardhuca e kuqe vret heshtjen me gjuhėn e hollė. Era ka vdekur nė gjethet. Ajri i trashė nė kohėra tė tjera ka ngrirė, dy buzė tė ndezura mė kėrcėnojnė dhe unė futem brenda njė shekulli ku ska kompiuter kuajt shqelmojnė shtėpitė publike dalin pelat duke hingėllirė pėrtypin epshin si fije bari. Ditė pa datė, orė pa akrepa koha nxjerr rėrėn nga sytė. 7.7.2004 NUK DUA TJETĖR tani nuk dua tjetėr veē tu ndėrroj vendet gjėrave pjatėn ta vendos nė qiell me njė hėnė si vezė tė skuqur nė mes tė ushqej me tė Arifin leshragjatė qė shet tespihe dhe fle nėpėr stola (po mė thonė se Arifi ka vdekur shėtit natėn me njė shtėmbė plot verė deh qentė e rrugės dehet edhe vetė) tani sdua tjetėr, veē tė mbush njė makinė policie me peshkaqenė blu ta fus Kainin nė parajsė, Evėn nė bordelo, ta ngjall venėn e vdekur tė dritės, nė Kolosé Aristofanin bretkocė ta ndesh me Gņgolin pa hundė ta fus dorėn thellė nėn tokė tė nxjerr qė andej farėra krishti tė mbijnė priftėrinj tė njė race tjetėr 11 Nėntor 2004 ora 14:43 DHJETOR I NJĖ VITI PA DATĖ Zbres shkallėt e njė libri, bėj dush lahem nga shkronjat nuk e dija, kisha shpikur njė qytet. Luaja me trenat u shtypja hundėn kambanareve, pėrtypja papushim stolat e rrugėve mė kėrcisnin nė dhėmbė cifla dritash. Pastaj qyteti mė shpiku mua mė bėri plak me njė feste tė kuqe mė dha nė shpinė njė trastė ti shes rrugėve stolat dhe kambanaret tė nxjerr nga goja dritė. dhjetor 2004 RRUGĖ TĖ ĒMENDURA Kur humbi rruga e parė paditėsit u tronditėn. Shkuan nė gjykatė askush si besoi. Mė pas humbi e dyta. Gjykatėsit urdhėruan policėt. Paditėsit u nxorrėn me dhunė nga salla. vazhdoi humbja e tretė, e katėrt gjykata i nxorri paditėsit tė ēmendur. Kur humbi rruga pėrballė gjykatės paditėsit hynė nga terraca. Gjykatėsit nuk erdhėn dot. Megjithatė vendimi u shpall: janė ēmendur rrugėt! 3 dhjetor 2004 NJERĖZ TĖ HARRUAR kur heshtjen e prishte ai buldozi i kuq shtėpinė tonė e mbulonin eshtra dhe kafka Janė njerėz tė harruar thoshte im atė koka pashallarėsh, duar shpatarėsh eshtra barinjsh, tregtarėsh, nuk ishin vdekje, qenė komedi ēibukė prej balte, dekorata gjeneralėsh dhėmbė pa nofulla, gjyle, gaveta janė uri tė harruara thoshte im atė Kur humbin zemrat, kur humbin buzėt, kur humbin fjalėt, humbin dhe varret Shtėpia jonė kėrpudhė i shtynte ēlironte qiellin e vet tė vogėl ne rriteshim mes vdekjes qė ngjante me lodėr 4.2.2005 (Botuar nė "Gazeta e Athinės", shkurt 2006) LIRIKA TĖ HERSHME Shėnim: Shumica e kėtyre lirikave dhe e tė tjerave qė nuk pėrfshihen kėtu, nuk janė botuar ndonjėherė, pėrveē disave tė pakta, por edhe ato tė cunguara. Duke respektuar kohėn kur u shkruan, po i paraqes para lexuesi duke pohuar se nuk kishin gjė kundėr regjimit, pėrndryshe, shprehnin ndjenjat e njė poeti adoleshent. Autori SĖSHTĖ E PJEKUR, MOS E NGAJ Tej, te shtegu i bleruar takova vajzėn mes-hollė tė dy gjokset e gufuar ngjanin me dy kokrra mollė. Dhe i thashė dhe iu luta as mė jep njė nga ato, zgjidhe njėrėn dhe kėpute gjithė e skuqur tha ajo. Kėtė dua thashė dhe zura gjinė e majtė te gjoksi i saj, oh, tė lutem, tha e bukura sėshtė e pjekur, mos e ngaj. Edhe prita, prit e prit, qė tė piqej pak ajo, ik njė stinė e ik njė vit, shko njė verė, njė dimėr shko. bukuroshen kur e gjeta nuk mė priti si mė parė heshti kur e pėrshėndeta, e kuptova, diē kish ngjarė. U vonove ti njė ēikė molla ime u poq shpejt kėtej pari, ditė pėr ditė vinin, e lakmonin djemtė. Jo njė ēikė, vonove shumė, dhe njė stinė nuk ėshtė pak, koha ikėn, rrjedh si lumė, tė rrėmben, tė lodh, tė plak. 1962 PRILLI GĖNJESHTAR prilli ka njė ditė me gėnjeshtra prilli me petale sheshet mbush brigjeve verdhon lulegjineshtra vajzave u digjen faqet prush. muaj mė tė bukur ska se prilli dalin djem e vajza nė lėndinė dhe kur nė blerim i vesh jeshili ndajnė si buqeta dashurinė. kur ndonjėrės i kėrcen pak barku e tregojnė me gisht, jo si mė parė mėrmėrit e gjora pas njė pragu mė gėnjeve prill, o gėnjeshtar. 1962 VJESHTĖ vjeshtės parukėn biondinė era nga koka ia hoqi dhe ngjajnė pyjet, lėndinat sikur dikush nė furra i poqi pastaj vėrshon njė tym i pamatė i dendur, sa shumė verbon dhe ngjajnė qytetet koshere me mjaltė kur bletėt me tym i largojnė kur zogjtė cijatin mbi degė e mbi tjegull te ēupat njė kėngė mund tė dėgjosh eja djalosh, si bleta nė mjegull nga dimri i ftohtė tė mė zgjosh. nga mjalti yt pak tė mė japėsh me dyllin ar tė mė veshėsh pastaj kur tė dalim tė ngjajmė i dashur ti zot e unė perėndeshė. 1962 KOT KĖRKON... Kot kėrkon moj e dashur nga unė shpirt tė shuar kur pranė tė rri, ankthi i pritjes tallaz ėshtė, furtunė, nė takim jemi ré nė stuhi. Do tė puth sa tė lodhesh dhe ti sa dhe pemėt tė mbyten nė turp prushi i shpirtit su bėka dot hi do tė puth, do tė puth gjer nė fund. Le ta thithim rininė si hoje, dashurinė ndaj zoti na dha, keq kur vajzėn nga larg do me droje, se as shpirti qetėsi mė nuk ka. se kur zjarri nga brenda zjarron kėto flakė si ti shuaj nuk di jam rrufé qė te ti vjen shkarkon zot mė bėn se ti je perėndi... 1963 GJALLIM Nėpėr pyll sot rrugėn e kam humbur si djaloshi mendjen para vajzės maja pishash qiellit vėrsulen kreshpėrohen nė valle gjigandėsh. Njė mulli i plakur hesht mbi lumė, peshqit rrotull fletės diē kėrkojnė, Sikur thonė: ēohu, mos bėj gjumė, nis kėndo mulli!, sikur i thonė. Pylli vallen ēmend nė tokė e qiell, dehem unė pėr ēudi... dhe humb, plakarushi i drunjtė mokėrthyer ēmendet nė njė heshtje qė ska fund. Ndėr ulluqe rrjedh burim i kaltėr, dashuria brinjėt mi shkallmon, pishat dridhen nė valle gjigandėsh,... hesht njė mokėr, era dot se zgjon... 1963 TULIPANI I BRISHTĖ Puliste sytė. Ēast qė spėrtėritesh mė shfaqesh shpesh ti para sysh, pareshtur, aty ngadalė, aty i vetėtimshėm, aty me vrull, aty i zbehtė, i heshtur. Kaluan orė... gėnjehet vetja vallė? Njė grimė lumturi, tė lumturon? Njė grimė gazi a i bėn dot ballė zemrės qė rreh si deti kur dallgon? Se zemra e saj rrihte pranė meje, te zemra ime ngjitur pranė e pranė, nė flokė kishte ca petale yjesh, nė buzė i kish mbirė tulipan. Si mund tia thosha atė natė ēndieja, si mund tia prisja gazin mu nė mes? A i kėputet teli mandolinės, kur duam ta dėgjojmė gjer nė mėngjes? Ndaj atė ēast statujė e gurtė isha, kur ajo shkundi flokėt porsi ré me tėrsėllim ranė yjet e magjishėm, njė tulipan i brishtė ra pėrdhé. Mu duk ajo sikur tė ishte qiell por dhe lėndinė mu duk ajo tė ish, mund tė rrėzonte hėnė, yje, diell, dhe mund ti ngrinte lart ato sėrish... 1964 DASMA Nesėr ti lė nėnėn dhe shtėpinė, do tė vi nė dasmė dhe pa ftuar, sdo ta shkul nga zemra dashurinė, kur me vello tė tė shoh mbuluar. Puthjet qė shkėmbyem nėpėr netė vellua nuk do mundet ti mbulojė, por nuk dua qė kujtimi i vjetėr sytė e tu tė zes ti turbullojė. Do tė brof nė valle zemėruar, do ta shemb me valle dyshemenė, qė tė mos mendosh se jam rrėnuar, si kalą pa pirgje, pa bedenė. Flakė e zemėrimit shpejt do shuhet, skam ēti bėj dot zjarrit qė mė djeg, do tė vdes nė valle, nuk i dihet, a brenda vėshtrimit qė mė ndjek. Ky, kush ėshtė?, do tė pyesė ai, ti do thuash nė mendime tretur, Kemi lozur bashkė qė fėmijė, vogėlushi foshnjė paska mbetur. 1964 ALEKSANDRI Aleksandri endej nėpėr botė, dhjetėra frone mbretėrish kish pėrmbysur, rendte pėrmbi kalė porsi shqotė me vėshtrim tė egėr e tė ngrysur. Kur i lodhur mbėrriti nAleksandrģ nga malaria tretur porsi gjalmė, pranė vdekjes, shtrirė nė agonģ ende plane thurte ndėnė palmė. Vėshtroi qiellin, brriti nga mėrzia: -Shporru vdekje, dua tė rroj mė, shih sa botra paska gjithėsia, kurse unė skam pushtuar njė! 1963 KTHIMI Kokė e lodhur tundet mbi sedile, autobuzi rrugėn shtyn nga pas, pemėt shkundin degėt e jeshilta, -Udhembarė! Urojnė gjithė gas. Nėnė, po tė kthehem, nėna ime, mallin pa kufi me vete sjell, dashuri tė solla shpesh nga kthimet, qė trokon pareshtur nėpėr dej. Mos u bėj merak ti fqinja plakė, mos u rudh se erdha pėrsėri, natėn, jo, sdo vėrshėllej mė prap, si dikur stė lė mė pa qetėsi, vetėm ashpėr mos e shih tėt bijė dhe po qe se vjen mė pėrshėndet, se dhe ti qė flokėve ke thinjė nga njė kthim ke vuajtur ndoshta vet. 1963 NĖ VALLZIM Mbrėmė nė sallė ndėnė ritme foksi, ca vėshtrime tinėz ti shkėputa, herė pas here, pse tė hidhej gjoksi? Ta kuptoja dot kėtė nuk munda. Lehtė ti pas ritmit fluturoje, fluturonin gishtat mbi tastjerė, vals, pse the nuk dije tė vallzoje, kur vallzoje bukur me tė tjerė? Mė vėshtroje pjerrtaz, djallėzore, flokėt ulje, ngrije plot ngacmim, ėngjėll, djall a ērracė njerėzore mė je ti qė zgjodhi shpirti im? Kur i kthjellėt jam, mė turbullon, kur i turbullt jam, nuk di ēmė bėn, nė njėqind vėshtrime mė kėrkon, nė njėmijė tundime veē mė ēmend. Mbrėmjen lashė e ika atė ēast, tru i turbullt ėndėrrat si pėrfill, se kuptova, pse mė fole pas: -Nė shtėpi, tė lutem, mė pėrcill? 1963 SONTE Jashtė era ēirret si e marrė, soba po kėrcet e po nxjerr tym, mi i hirtė kotet mbi kamare, nė qepalla ende spo ndjej gjumė. Kam njė brengė qė nė gjoks mė rri dhe mė shtyp, mė djeg e mė dėrmon, ēnatė dreqi kjo, me dy stuhi, jashtė e brenda zemrėn ma shkallmon. Mi i hirtė ėndėrra ka prej miu, flas me hijen time tej nė mur, llampė e ndezur shuhet edhe fiket, shpirti im me pak fitil, vajgur. Eja pra miush, ma ngroh pak heshtjen, eja tė ma ēmendėsh ēmendurinė, pak meze pėr ty, raki pėr veten, pėr miushėt njerėz, bromp tė pimė ! Dhe u bėmė tre me hijen time, eh, ēaheng tė dehesh me njė mi, eh, ēaheng i bukur me njė hije, kur e sheh, kupton ajo je ti. 1968 VAPORI I MBYTUR Mes valėve, nė gji tė detit, thellė, qėndron aty, i lodhur tmerrėsisht, me dy direkėt ngritur pėrmbi shtjellė, i thotė botės sa i madh qė ish. Me detin ēkuvendon kur hidhet vala, ēdėshirė mban tė kyēur nė thellėsi, a mos kėrkon tė ēajė prap pėrpara, ta rrokė detin prap me gjoks tė tij? Kur vijnė varkat, vallė ēthotė direku, pėrse rėnkon atėherė i kaltri det, a mos kėrkon tė shkojė prap te bregu, njė dashuri tė humbur mos thėrret? Nė hidhet vala kur direkun ēik, zjen malli i tij ( ah mall pėr pak lundrim ), mes myshkut mbledhur, tretur ai rri, rėnkon ndėn tonelata dėshpėrim. Nuk do mė shumė, veē pak erė, fllad, ca yje, pakėz hėnė, horizont, njė zė njeriu, gas tė jetė a vaj, rėnkim a dashuri, gjė tjetėr sdo. Ndaj mė nuk fle, mė gjumi nuk e nget, se peshė e varrit e rėndon atė... ...dhe nė u lind tė shkasė pėrmbi det, u desh tė shkasė deti pėrmbi tė. 1965 BORIGA DHE FIERI Nėn hije tė borigės fieri i vogėl rri, boriga lart nė qiell, fieri te toka gri. Kur krisin lart rrufetė, breshėri me tėrsėllimė, boriga nuk rrėnqethet, sndien frikė as njė grimė. Po fieri? Ah i shkreti, mendon, rėnkon, kujton, rrėnqethet e ka frikė, me forcė dot slufton. Bėrtet dhe brohoret: Kur unė i lartė isha, kur isha vėrtet mbret, pėr gjithė kėto pisha, kur tallesha me retė, me kafshėt egėrsira, nga pemėt mė e forta kam qenė, mė e mira.... Dhe mburret fieri, mburret, mendon, kujton, rėnkon, nga flladi i lehtė thyhet... Boriga prap lufton. 1962 (Botuar nė Gazeta e Athinės, shkurt 2008) ANDI MEĒAJ Andi Meēaj u lind mė 6 qershor 1975, nė Vlorė. Mė 1994 ka mbaruar liceun artistik pėr pikturė po nė Vlorė dhe nė kėtė vit mėrgon nė Greqi ku hap njė ekspozitė pikture vetjake tė vlerėsuar nga shtypi vendas. Ėshtė pėrfshirė nė antologjitė poetike "Portat e Harresės", Tiranė, Toena 2001, si dhe te: "Antologji e Poezisė - Qiejt e Shpirtit", Tiranė, Bota Shqiptare & Meda Dea 2006, me shkrimtarė nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi, 1990-2006 dhe nė antologjitė e tregimit "Shtėpia mbi rrota", Tiranė, Toena 2001, si dhe te: "Antologjia e Prozės - Maska e Ditės", me shkrimtarė nga Shqipėria qė ndodhen nė Greqi 1990-2006, botuar nga Bota Shqiptare & Meda Dea, Tiranė 2006. Boton rregullisht nė shtypin shqiptar dhe atė tė Diasporės. Nė vitin 2009 ėshtė pėrfshirė nė kapitullin e tekstit universitar pėr poezinė moderne tė pasviteve '90-tė. Ka botuar: "Puthje ujore" poezi. Albin-Tiranė 2001 "Tokė e Bekuar" poezi. Toja-Athinė 2002 "Nga Letėrkėmbimi me njė Fantazmė" poezi. Toja-Athinė 2003 "Qyteti fle nė Xhepin tim" poezi. Enalen-Athinė 2006 Njė stacion si njė valixhe poezi tė zgjedhura. Triptik-Vlorė 2009 KU VETE KĖSHTU Ku vete kėshtu, mes ngatėrresash kaq e sigurtė dhe ikėn, ikėn si ditė nga kafazi i natės, pėr tė hedhur vellon nė krahėt e virgjėrisė sonė, duke pirė qiellin nė kupė ēaji, rrugicėn tonė nė ēantėn e tualetit e fut, pasqyrė tė vogėl, e vogėl por e lumtur pėr ne, pėr grimcat e rėrės qė rrėshqasin duarve si kujtimet, gjurmėt e limonave mbinė tė kaltėr, karafili dhe shega mbi buzėt e tua puthen. Ti erė, ku vete kėshtu?! Jam kthyer pėrsėri, pėrsėri nuk dihet se ku shkova, njė tjetėr qė rrobat dhe hapat e mia kishte veshur, si zakonisht nė ora tetė mbėrriti. Tė hapur e gjeti derėn, zemrėn e gruas si zakonisht tė mbyllur. Tė parėn shqelmoi veten, pastaj muret, dritaret nga frika shkundėn xhamat dhe shkoi tė shtrihej nėn zhurmėn e ėndrrave, qė vetė urdhėroi, tė flinin. Shtėpia rėnkon nėn kornizat varur mureve dhe ti njė ditė do tė mbyllesh atje, muret pėrsėri do tė ankohen, ti, jo, nuk ke kujt ti bėrtasėsh, fjalėn e tyre tė fundit dyert e thanė, tė trokiturat ndalohen me ligj, tashmė ka humbur fletankesa jote, dhe trupi rebelohet, duart thyejnė kornizat, kėmbėt shqelmojnė dyert, mishi trokitjet rikujton, muret rėnkojnė, pėrsėri rėnkojnė muret, nuk ka mė korniza, vetėm sy nėpėr dritare. Ai iku, mbylli derėn, jo, dera e mbylli atė. Rruga me shami nė duar, (duke e tundur), e pėrcolli gjer tek deti, jo, shamia me rrugėn nė duar, (duke e tundur), e pėrcolli gjer tek deti. Deti me pulėbardhat e zeza dhe kapelen e kuqe, e futi nė anije, jo, pulėbardhat e zeza dhe kapelja e kuqe me detin, e futėn nė anije. Anija u pėrkund, u pėrkundėn dhe duart e nėnės. Nė kėtė rrugė ka gjurmė hapash, disa tė vogla, tė mėdha, disa gjysma, tė reja disa. Po ti ndjekėsh do tė tė shpien te shtėpia e braktisur nė fund tė rrugicės. Do tė hapėsh derėn, ose do tė hysh me njė tė shtyrė brenda, ėshtė e kalbur si kujtimet. Do tė tė mbysė kolla nga pluhuri i harresės, mos u shqetėso nuk je i sėmurė, mikrobet i varrosėn bashkė me njerėzit. Do tė shohėsh copėza qelqesh dhe dritare tė shkatėrruara nga koha, dikur frynte dhe i pėrplaste ato. Do tė shohėsh tavolinėn kėmbėthyer, ndoshta nga pesha e pjatave ndėr vite, kolltukėt e shqyer nga mola, dėrrasat e dyshemesė tė shkulura dhe tavanin e ciflosur nga lagėshtira. Vazhdo nėpėr kuzhinė, pas saj ndodhet dhoma e gjumit, atje do tė shohėsh shtratin e madh, tashmė pėrtokė, tė gjunjėzuar, dikur ky oaz dashurie, falte lumturi. Do tė shohėsh mure tė bardhė, korniza tė ērregullta qė ekspozojnė fotografi tė zbehta ēastesh, dikur kanė qenė frymė brenda rrobave dhe shpirtrave tė tyre. Ec dhe do tė shohėsh gjurmė, tinguj, tik-tak-un e orės varur nė komodinėn e vjetėr, dollapin e teshave, me kostumet dhe fustanet e ēngjyrosura, dikur shkėlqenin mė shumė se dielli. Vazhdo tė haposh, tė lėsh gjurmė nė historinė e braktisjes, dikur, ndoshta dikur edhe ty do tė tė vizitojė dikush. SHTĖPIA Kam hapur krahėt, sigurisht duhet tė pėrqafoj dikė, ndoshta shtėpinė e viteve qė ikin sėprapthi, ndoshta shiun qė do tu rikthehet réve, apo atė qenin e zi tė zotit Andon, kur flet nė tre gjuhė tė huaja kafshėsh. Zgjas krahėt, i hap, i hap, i hap, pėrqafoj shtėpinė, e shkul dhe rrėnjėt ia hedh. Mbi dhé bien lodra, lodra, lodra dhe koka ėndrrash tė prera mbi dhé. Anės rrugėve do tė gjesh sy varur nėpėr pemė, frutat i hėngri toka duke na goditur me farat e tyre. Do tė gjesh njerėz tė mbirė fushave, lulėkuqet i hėngri toka duke na konturuar me tė kuqen e tyre. Anės rrugėve do tė gjesh sy tė pjekur, tė kuq, qė u rėndohen pemėve. E vesha krahėve kėtė ngjarje tė vrarė, jo se kam ftohtė, por tėshtij dhe nėse tėshtij, nxjerr ndodhira me arinj dhe njerėz, dhelpra dhe jashtokėsorė, domethėnė kam frikė, frika tė bėn pėr tė qeshur, unė qaj, dhe iki me kokėn nė duar, ta nxjerr shėtitje. Duke parė njė buburezė tė balsamosur nė dritare, loti qau, bashkė me tė unė. E di, njė ditė do tė kthehet, ushtria milionėshe do tė shqyejė mishin. Ndėrsa ne mbas dritareve do tė mėrmėrisim Ēdhėmbė tė tmerrshėm paskan buburezat? Kėpucėt veshėn kėmbėt e zeza tė Mohamedit, njėrin sy e ka tė lagur, njėrėn mėngė tė ngrėnė, hunda i ka ngrirė, e heq, e fut nė xhep, hunda fillon tė kėndojė njė melodi kurvash, Mohamedi dėgjon megjithėse pa vesh. Rruga fillon tė ecė, ecin dhe kėpucėt veshur kėmbė tė zeza kėpucėve u del bisht dhe katėr kėmbė. Dikush sheh njė kalė, dikush dy kėmbė tė zeza, njė tjetėr gjen hundėn e ngrirė duke fshikulluar me kamzhikun - pemė. Ēapon, godet bastunin nė rrugėn drejt kishės, troket orėt e tij tė mbetura, asfaltin e zi qė hap derėn, nga del e bukura e dheut shndėrruar nė flutur, krahėt e ylbertė pėrplas, nė flokėt e tij shekullorė vendos, tė jetojė dhe tė vdesė. Dora kurdis zemrekun, ecėn dy hapa, ndalon, rikurdiset, vazhdon. Nga qoshja del fėmija kaēurrel, me sytė e dielltė, duke bėrtitur, duke ulėritur nga gėzimi pėr plakun lodėr, pėr kėtė gjigand tė rrudhur, me tesha tė ngrėna kohėve, me kėtė bastun qė ka hedhur rrėnjė nė shpirt. Kujdes biri im, ka nevojė pėr shumė dashuri dhe pak kurdisje. Bie shi nė oborr dhe nė shpirtin tim, nuk kam ombrellė, strehė nuk kam, vetėm njė qiell dhe katėr mure qė ma rrethojnė qenien, duke u vyshkur, tkurrur brenda meje. Macen e zezė e shoh tė laget, tavolinėn tė gjėmojė si tambur, mbulesat, fantazma tė vallėzojnė, krevatin tė ngrihet, tė shkundet si qen, nga pikturat tė dalin njerėzit-hije, me sytė dhe duart e ndritshme. Ndėrsa erėn tė shtrihet mbi dysheme, tė lotojė nga dhimbja dhe trishtimi. Pėrplaset dera, hyn ai, sytė i ka tė verdhė, duart jeshile, kokėn katrore, brenda xhepave rri fshehur fėmija, e nxjerr, i blen akullore, lodra, tė puthura, rrotullon botėn nė karuzel, tregon rrugėn ku u rrit, shtėpinė e vogėl me baēen e madhe, qenin larush tek bredhėrinte dhe gjyshen topolake qė rrudhte kohėn. NĖ DORĖN E VAJZĖS QĖ FILLON TĖ QESHĖ Sot smė hahet, nga ballkoni pėrtej del ngopja, i kalon tė 100 kilet, mė pėrshėndet me njė lėkundje dore qė i ngjan lavjerėsit. Nė tavolinė pjatat flenė me ca gėrhima qė sdurohen, pas pak vjen vetmia me pėllumbat e saj, ma pėrlan sofrėn time besditėse, mėrzitem dhe bėj gati aeroplanin lodėr, fluturojmė ngadalė ēati mė ēati, ballkon mė ballkon, derisa ulemi nė dorėn e vajzės qė fillon tė qeshė. RRUGA DREJT QYTETIT Rruga drejt qytetit ka pluhur, sy anės pemėve. Makinat qė zhurmojnė janė lodrat e fėmijėrisė sime, Ky burrė u bėn roje bletėve dhe kujtimeve. Nė fusha qentė lehin, ruajnė dhėntė dhe zėrin. Autobuzi sjell ndenjėse tė zbrazura dhe mendime. Ky zotėria pranė meje thotė: -qyteti nuk ėshtė mė fėmija me pantallonat e shkurtra, tani ka vėnė kravatė, pantallona xhins dhe njė okė xhel nė flokė. NĖ NJĖ ISHULL TĖ EGJEUT Kėtu rrugėt janė tė ngushta, nė rresht pėr njė ecin njerėzit, nėn portikėt e ulėt tė dyqaneve dhe shtėpive. Hapat djersijnė kujtesėn e kėmbėve. Fjalėt puthin qafė femrash gjizbuluara. Plaku mustaqelli i bėn shoqėri pelikanit Petro dhe mullinjve me erė. Nga qoshja pėrballė vogėlushi zbulon botėn, derdh buzėqeshje. Akuariumi gjigand ėshtė hėnė e madhe e ndritshme, mbushur gjėra tė shijshme. Tingujt pėrhapen flutura tė vogla tė padukshme. Nata ėshtė ajo vajza me mini qė kėrcen deri nė mėngjes. TRAM BY NIGHT Trami, balenė stėrmadhe, ka mbyllur gojėn. Njerėzit ngjajnė peshq tė ngjyrosur, me rrobat e ndritshme si luspa. Ky burrė i lexon ulur mendimet bri gruas me celularin ngjitur pas veshit. Dy arlekinė pasqyrohen nė xhamin pėrball. Fėmija brenda meje zgjohet, zgjat duart, i ledhaton. Qeni pekinua lėpin buzėt dhe imazhin e kockave tek kryqėzohen mbi njė bluzė. Njė fizarmonikė hyn, sjellė erė dhe kujtime, zėngjirur kėngėzon dashuri. QIELLI PIKON QUMĖSHT Qielli pikon qumėsht, zogjtė sjellin mėngjesin dhe aromėn e vesės, nata mbyll grilat, vetėvritet, ngjyrat dhe rrugėt fillojnė tė ēelen gjinj tė vegjėl, tė mėdhenj, lypėsi im personal veshur kravatė dhe kostum, s'pranon mė mėshirė, tė dielave ėshtė pushim, qeni barbon, mė vėshtron me sy fėmije, belbėzon, njerėz tė hekurosur fillojnė rizgjimin e rrugėve, nga flokėt, rrobat dhe supet u rrjedh qumėsht. MESNATĖ, NĖ ORĖN DYMBĖDHJETĖ Ora dymbėdhjetė, mesnatė, ky tram qė m'i pėrkund mendimet mė rrėfen ėndrrat e natės, Hyn Nikua dhe era tė pėshpėrin, Kristua me fishekzjarre mbjell buzėqeshje, Vangjeli duke kalėruar mėzin lodėr, Vjen dhe Melihaja me shaminė e bardhė qė ia nduk faqet. Hėna vizaton nė qelq, kokėn e madhe tė zbehtė, brenda meje, shėtis vende tė pashkelura, shaloj njė statujė, hapoj mespėrmes oqeanit paqėsor, zgjas mjekrėn, kėndoj nė tre gjuhė njėherėsh, pagėzohem mbret. MĖ NGJISIN SHKALLĖT E NJĖ ĖNDRRE Mė ngjisin shkallėt e njė ėndrre, errėsira mė zbret njė qytet, mbi flokėt e vajzave dritat zgjohen korale, anės rrugėve kėndojnė makina tė dashuruara, dy pemė vogėlushe, kukafshehtazi luajnė me mua, shtėpia zgjat kryet, pėrgjon hapat e kthimit tim dhe turmėn cigane qė ikėn me erėn, njeriu i vogėl me ėndrrėn e madhe nė kurriz ka humbur rrugėt, shtėpinė qė pėrvėlonte mall, pėrkėdheljen e dridhur tė nėnės, lulen qė ēelte njė herė tė vetme, dredhklėn qė pėrqafonte pikturat nėpėr mure, kokėn e prerė tė Barbit, ariun lodėr qė u binte papushim daulleve dhe saksinė qė vetėvritej sa herė hidhej nga ballkoni. ALI ASLLANI Duhej tė isha rreth dhjetė vjeē kur dėgjova pėr herė tė parė emrin e tij. Ja se si ndodhi: dajua i babait tim, Xhemil Veli Duka nga Vranishti i Vlorės, drejtor i shkollės sė atij fshati, zbriste nė qytet njė herė nė muaj pėr tė marrė pagėn e tij dhe tė mėsuesve tė tjerė. Atė natė flinte tek ne, jo vetėm se qyteti nuk kishte hotele, por edhe se i hahej muhabeti me tim atė. Njė herė, duke mė parė qė po shkruaja detyrat, u afrua, i pėlqeu kaligrafia ime, mė mburri shumė. Sė shpejti e kuptova pėrse e bėri kėtė. Nxorri nga xhepi njė fletore tė trashė me shkrim tė kuptueshėm dhe mu lut tia kopjoja brenda njė muaji. Gjithė atė muaj kopjova me kujdes vjershat e dajos sė babait tim, qė mė pėlqyen shumė. Ishin kėngė trimėrie pėr heronj tė ndryshėm, sidomos tė Luftės sė Vlorės, por edhe vjersha dashurie. Disa vargje i mėsova pėrmendėsh. Mė duhet tė them se, nėn ndikimin e tyre, bėra edhe unė njė vjershė pėr maēokun tim tė kuq, qė ishte hajdut i madh dhe na e vrau gjitoni Kadri sė bashku me gruan e tij Bejeko. Kur erdhi dajo Xhemili herėn tjetėr, e vėshtrova me mė tepėr respekt, i recitova disa nga vargjet qė mbaja mend, i recitova gjithė krenari edhe kryeveprėn time tė parė. Ai qeshi me gjithė shpirt dhe tha: Unė shkruaj pėr heronjtė e vėrtetė, ti bėn hero maēokun dhe filloi tė mė ligjėrojė pėr patriotizmin. Unė i thashė se ai ėshtė poet i madh, mė i madhi i tė gjithėve dhe do tė pėrpiqesha ti ngjaja. Dajo Xhemili u vrenjt dhe mė tha: Poet i madh ėshtė Ali Asllani. Unė jam njė rapsod dhe vetėm kaq. Kėrkova tė lexoja poezi nga Ali Asllani, por nuk gjeta. Duhet tė pohoj se fillova tė frekuentoj bibliotekėn nė moshė fare tė vogėl pėr hir tė tij. Ishte viti 1954. Gjithė letėrsinė e re shqiptare, e vetmja qė lejohej atėherė, e lexova brenda njė jave, por Ali Asllanin do ta lexoja tė cunguar vite mė vonė. Pėrse? Njė poet dashurie aq i veēantė, himnizuesi i Vlorės, i vendit, damkosėsi i satrapėve dhe tradhtarėve, pėrse ndalohej? Pėrse cungohej? Kur miku im, piktori Koēo Zhezha, nė vitin 1987, do tė mbronte diplomėn nė letėrsi, i rekomandova Ali Asllanin dhe ai, duke marrė leje pėr tė gėrmuar nė arkiv, vuri re se sa poet i fuqishėm ishte, mė falėnderoi qė ia rekomandova dhe kėrkoi tė bėhesha udhėheqės i diplomės sė tij. Kreva njė detyrė dhe njė merak tė vjetėr ndaj Poetit. Por njė punė tė plotė e tė thelluar ka bėrė Dr. Bardhosh Gaēe, me grumbullimin dhe botimin e plotė tė veprės sė tij nė dyvėllimshin Vidi-vidi pėllumbeshė. Me kėnaqėsi zgjodha disa nga kulmet e krijimtarisė sė tij qė i rrinė kurorė poezisė shqipe tė asaj periudhe, ku shkėlqyen emra aq tė veēantė si Ēajupi, Asdreni, Mjeda, Lasgushi, Fishta, Fan Noli, Migjeni. Hiqmet Meēaj, janar 2005 Ali Asllani u lind nė Vajzė tė Vlorės mė 1882, ku qė nė moshė tė re mbeti jetim. Nė Vlorė kreu shkollėn fillore, nė Janinė shkollėn e mesme, gjimnazin "Zosimea" nė 1898-1902. Nė fillim studioi mjekėsi, por pastaj vazhdoi Institutin e Lartė tė Shkencave politiko-shoqėroro-administrative nė Stamboll. Pas shkollės kreu stazhin nė prefekturėn e Janinės. Nė 1908 zevėndėsoi pėr tre muaj nėnprefektin e Delvinės dhe u kthye pėrsėri nė Janinė. Ai ishte njė nga antėrėt e shquar tė Klubit "Bashkimi". Pėr mbėshtetjen qė i dha Ismail Qemalit filloi tėØpersekutohej nga organet qeveritare turke, madje u dha urdhėr tė internohej nė Halep tė Sirisė. Mundi t'i shpėtojė internimit, kaloi nė Korfuz dhe prej andej nė Vlorė. Mori pjesė nė Kuvendin e Dibrės, si pėrfaqėsues i Klubit "Bashkimi" tė Janinės. Mė 1910 u kthye nė Stamboll, pas rėnies sė kabinetit qė e internoi. U emėrua sėrish nėnprefekt, por me kusht qė tė punonte nė viset shqiptare. Deri nė 1912 punoi si nėnprefekt nė Asqekii, Ellgen dhe Bokser tė vilajetit tė Konjės nė Anadoll. Pas shpalljes sė Pavarsisė, Ismail Qemali, i besoi atij detyrėn e Sekretarit tė Pėrgjithshėm tė Presidencės e tė Kėshillit tė Ministrave, ku qėndroi deri nė 22 janar 1914. Mėp pas punoi pėr disa kohė si nėnprefekt i Fierit e kajmekan i Ballshit. Pas largimit tė Princi Vidit shkoi disa kohėn nė Itali e u kthue sėrish ku administrata lokale e cakoti sekretar tė pėrgjithshėm (10.11.1915 - 1.1.1917). Pushtimi italian e gjeti nėnprefekt, por meqėnėse kundėrshtoi pushtimin u pushua nga puna. Nga 20 dhjetori i vitit 1918 - 5 nėntor 1920 ishte kryetar i Bashkisė sė Vlorės. Nė vitet 1921 - 1922 ishte kryekėshilltar i qeverisė dhe mė pas sekretar i pėrgjithshėm i kryeministrisė. Mė pas u caktua konsull nė Trieste, ku qėndroi deri nė fund tė prillit 1925. Po atė vit u emėrua "Zėvėndės i ngarkuar me punė" nė Sofje e mė pas, po aty, "sekretar i parė" dhe "i ngarkuar me punė". Nė vitet 1930 -1932 ishte ministėr i akredituar nė shtetin grek. Mė 1934 pėrsėri ėshtė kryetar i Bashkisė sė Vlorės deri nė prag tė pushtimit fashist 1939, ku u emėrua antar i Kėshillit tė Lartė nė Tiranė. Pak kohė mė pas u largua nga jeta politike dhe vajti nė fshatin Vajzė tė Vlorės. Pas ēlirimit ėshtė ndėr tė parėt themelues tė Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve. Deri nė vitin 1952 mbahej nga tė ardhurat e pakta nga pėrkthimet pėr llogari tė Institutit tė Shkencave, por kjo mundėsi iu pre mė vonė. Ka botuar vjersha qė nė moshė tė re. U bė i njohur me poemėn "Hanko - Halla" nė 1942. Pak vite para vdekjes mundėn tė botohen disa libra tė tij dhe iu lidh njė pension i vogėl. Ndėr librat e botuar nė vitet 1960 - 66 pėrmendim: "Vidi - vidi pėllumbeshė" (1960), "Shqipėria kryezonjė" (1961), "Vajzat dhe dallėndyshet" (1964), "Kur merr zjarr rrufeja" (1966) dhe pas vdekjes iu botua nė 1973 "Poezia shqipe". Eshtė autori i kėngės sė njohur "Vlora, Vlora" , Hakėrrim, etj... Pas viteve 90 iu botuan disa libra si "Poezi tė zgjedhura" nė 1996, dhe "Vidi, vidi pėllumbeshė" nė 1999. Vdiq nė Tiranė nė 20 dhjetor 1966. Pyeta valėt vogėlushe; mu si krahėt e njė gushe pėrmbi supe nga njė shkumė, kush mė pak e kush mė shumė, venė e vinė e shkojnė e shkasėn dhe pėrhera pėr ty flasėn. Valėza, o valėza, farė e fis me vashėza, ku e keni shoqen tuaj? Ruaje zot nga erė e huaj! Pyeta zoga, pyeta zogj, pyeta zemrėn qė mu dogj, pyeta lulet nėpėr baēa, nėpėr baēa, qė un plaēa, muaj e vitra po tė pres, vidi-vidi pėllumbeshė! Vidi-vidi zogėza, farė e fis me zojėza, ku e keni shoqen tuaj? Njė minutė e gjat njė muaj! Vidi-vidi pėllumbeshė! pėr ty qaj e pėr ty qeshė, pėr ty qesha; gjithė jeta me gjith lule, me gjith fleta, u bė fli pėr ata sy; ēdo gėzim ta fala ty! E ēdo brengė e mbajta vetė. Tash afroi e thėnė e shkretė, dhe un sdi ku jam, ku vete, rroj pėr ty e vdes pėr vete! VLORA Andej Qaf e Topit hedhur si sorkadhe kėtej Guzbabaja, njė urat e madhe, mu nė mes tė tyre shtrihet njė qytet shtėpi e shqiponjės pėr eternitet; Vlora tungjatjeta, vendi i mrekullive, maten me Sazanin degat e ullinjve! Shėtita Evropėn, shėtita Azinė, gje te moll e kuqe vajta gjer nė Kinė, sa tutje mė tutje, sa lark e mė shumė, dhe atje ku piqej buka mu nė kumė; Deri prapa diellit, nė tingli majmun, dhe atje ku zoti quhej Firaun! Tobe ja rabi! fryhemi gjynah, kapėrceva qiellin si njė zok me krah! Kapėrceva dete mbushur me inxhira, kapėrceva male gurė xhevahira, gjithė mė gostitėn, gjithė i gostita, sa mė velesitėn, sa u velesita! Ēdo qė desha pata, qumėsht dallandyshe, sa tė hanin gjithė, gjyshe dhe stėrgjyshe; dhe me re tė bardha dhashė edhe mora, hazinera gjeta, kur mė hante dora! dhe me re tė bardha mora edhe dhashė, po si Vlorėn time njė qytet nuk pashė! Vlorėn edhe Vlorėn thelp e kam nė zemėr, ditėn e kam dritė, natėn e kam ėndėrr... ēdo or e minutė ty tė kam nė gojė, mbase tė zė lemza, kur un tė kujtojė! Vlora im e bukur, Vlora im e lirė, vetėm ty tė dua dhe njė gun tė dhirė! Aty nata rrethe, aty nato rrėza ēdo zonj e zonjushe matet me thėllėza! Aty shpirti dridhet, aty zemra hidhet, aty rreth e rrotull lozėn gugulidhet; dhe pėr her tė parė po nė atė vėnd njė zogėz, njė... hajde, mė rrėmbeu mėnd! Vlora im e bukur, Vlora im e lirė, vetėm ty tė dua dhe njė gun tė dhirė! E kudo qė isha e kudo qė jamte kėng nė buz tė kishja, lot nė sy tė kamte! Mu kėtu, ku ormisi1 zėmrėn zoti. Aty kam njė guguftu, qė e koj me pika loti. Natėn vjen e bėnet dritė, bėnet drit e bėnet yll, mbi qepallė mė trokitė, smė lė syrin qė ta mbyll. Ditėn bėnet vetėtimė e me krisma e me bujė, shkrep nė mes tė shpirtit tim dhe mė prish, mė bėn rrėmujė. Iki larg e ngrihem lart kaloj drit e kaloj hije, pastaj zė e flas pėrēart dhe nė kėmb tė saja bije. E kudo qė ajo vete mė tėrheq si hije pas, zot, o zot qė sjam nė vete, e humbas, humbas, humbas... Dhe buēas si val mbi zallė, kur buēet e kur dremit, ajo vjen pėrher vėrdallė mbi qepallė mė trokit. 1.ormisi- zbukuroi, stolisi Vjeshtė... Nėpėr hije ska mė shije, lot i par dhe mė i thjeshtė ėshtė fletė e gjor qė bije! Nėpėr dega, nėpėr gjethe, dor e erės po trokit: me rrėnqethje si nė ethe, fillon pema pėshpėrit! Sosi kėnga nė fole, hyri reja nė kufirė, dallandyshja, ler e le, ja nis kėngės lamtumirė! Dallandyshja ime, haj! do mė lėr e do mė shuaj; ku do shkeli kėmbė e saj, loti im do jetė i huaj! Shkoi dhe vjeshta me sa pati... vargje vargje varet reja, zbriti drėr i madh nga shtrati, po andej nga zbret rrufeja! Bota mbytet nga njė mjegull, dita thyhet, nata rritet, nė oborr e shkreta pjergull, sa po vete po ronitet! Qielli ulet, ulet, ulet rreth e rrotull tym e ujė, reja, vjen mbi supe ngulet, er e egėr bėn rrėmujė; era vjen me duf si plumbi dhe nuk le folé nė vėnd, dallandyshja ime humbi edhe unė i humba mėnd! Kalon koha dal nga dal nata thyhet, dita rritet; diell i dimrit rrall pėr mall, si sorkadh me ēap vėrtitet! Mbi njė degė e mbi njė tjegull nanurit njė zog i gjor, nė oborr e shkreta pjargull merr njė hov paraveror! Ja dhe shkurti shkurtabiq slė dy gurė nė njė qoshe, po vesh trupin lakuriq tė bajames bukuroshe! Mars, o mars me huqe shumė, njė rremall e njė nopran, aty vaj e aty shkumė aty qesh e aty qan! Ėshtė e gjėr sa ėsht njė botė dhe nė vjen me ca rrėmbime, ėshtė i thell sa ėsht njė lotė, po i holl si zemra ime! Kur bėn koha diell e shi merimanga paska dasėm, sdi, pėr zotin, po tashi un dhe zemra ime shkasėm! Mėndja vete ku nuk vihet... e mė tej, e mė pėrtej... njė pullumb qė di e ngrihet ai di se ku do vej! Ku nuk vete mėndj e shkretė bėnet shkum dhe mbi tallas, un po varem tatėpjetė... ajo shkon e shikon pas! Paravera me bilbila koha qesh dhe buza qesh, diēka thon pėr trėndafila goj pėr gojė e vesh pėr vesh! Kridhet bota nė stoli, nė stoli e nė sedefe, dridhet zėri nė vjoli; dor e vajzės rreh dy defe! Ngrihet kupa me dolli, njė dolli me tre shėndete, rrotull zoga meskalli, dy pėr zogėn, njė pėr vete! Pjesa ime tepėr pakė; pi dy pika, heth njė sy, mezi marr njė pikėz flakė sa pėr zemėr...gjer aty! Thon se shiu muajt maj nėpėr dete bėn sedefe dor e vajzės punon paj, dor e majit bėn gjergjefe! Pik, ergjėndi vjen me fate e ēdo pik me kėmb tė mbarė, nėpėr llėra, nėpėr shtate tingėllin si pika ar! Erdhi vera pėrsėri kalipeē mbi shtiza dielli, bejk e stanit buz flori del e pret me kėnga fyelli! Pėrsėri dhe pėrsėri pėrqafonen flladi, fleta, ah, kjo kėnga dashuri ėsht e ėmbėl shum e shkreta! Ngrihet kupa me dolli, me dolli e me shėndete, un po rri e vėrshėlli... as pėr zogėn, as pėr vete! Pjesa ime njė puqer rrall njė vetull, rrall njė sy, dhe si drita nė uj thyer ca kujtime...gjer aty! Shkoi dhe vera me aq bujė, shkoi me gjith ato stolira, plaē, moj ver, qė pėr pak ujė thave lulet mė tė mira! E njė vit i gjithi shkoi, katėr stina, katėr ēapa, un kėrkoj, kėrkoj, kėrkoj... djalėrin qė mbeti prapa! Aty brėnda kam ormisur me kujtime, me gatime, thellė e thellė i kam stolisur nė bėrtham tė zemrės sime! Skalon koha, kaloj unė, jet, o jeta e flamosur, jam nė gusht, dhe gusht e gunė... plaēa un qė paskam sosur! VETEM JETA SMUND TE MATET Dhe ajo qė mu duk mua e pėrhershme shkoj e vate Vate jeta ime vate, mė la vetėm njė kujtim Sdi, i ziu, ēėshte kujtimi: Vetėm shkrep si vetėtimė e mė ndrit e mė tregon gjurmėzat e zotėris sate Thone lindi me kemishe, per ate qe paska fate meqe une te dua ty, paskam lindur me kemish sdi, i mjeri ēeshte kemisha, vetem ish ashtu si ish midis mishit dhe kemishes futej dor e zoteris sate Thone paska paraise, gjith lulishte e pallate tufa, tufa me hyrira, vargje vargje me kumrira sdi, i ziu, ceshte hyria, por hyrirat me te mira smund te ken, tu befsha une, ate zjarr te zemres sate Paska vende gji-ergjende e pallate me shtat pate ku ka defe, ku ka qejfe, ku ka ēupa me kaēupa sdi, dhe sdi, se cesht kaēupi, me pelqen mė teper kupa kur ma mbush e kur ma jep, ajo dore pa mekate Dy te tretat e nje kohe, te nje shekulli qe vate vate jeta ime vate, me te bashke van dhe fatet sdi, i ziu, se ku vane, vetem jeta smund te matet vec me ditet qe kalova, ne prani te zotris sate DO T'I SHTRYDH TĖ DY SYTĖ Un' jam un', saksi e vjetėr! Lule gjirit qė stolisa shkoi stolisi njė gji tjetėr Un' e nisa e stolisa me ē'i jep e s'i jep sisa dhe me kėngė ylyveri buz' e gushė ja qėndisa Nėpėr vapėz i dhash' hije, nėpėr hije er' e shije i dhash' shije poezie, gjith' fuqit' e njė magjie gjith ato, qė fllad i ėmbėl nėpėr lule mbar e bije ar' e diellit me tallaze, ar' e hėnės fije-fije dashuria me dollira dhe me thelp lajthije pije... Po u bė ajo qė s'bėnej, si, pra, zemra do duroj', syri lotin ta qėndisė, loti syrin ta harroj? Si, pra, zėmra do durojė un'saksia tash tė vuaj edhe kėngė e gjirit tim tė kėndoj' nė gji tė huaj? Un' e nisa i stolisa me ē'i jep e s'i jep sisa, dhe me kėngė ylyveri buz' e gushė ja qėndisa buz' e gushė ja qėndisa, e ormisa mu nė zėmėr plasi hėna ziliqare qė shikonte me sy vėngėr! Mė sė fundi i dhash' lotin, kryepajėn time pajė i dhash' lotėt qė pikonin ku i shkelte kėmbė e saj' i dhash' vjershėn time valė, dy herė valė tri her' zjarr qė buēet nė maj tė penės edhe bėnet kėng e marr' kėng' e marr' e mallit tim, qė tani e paskėtaj do t'i shtrydh tė dy sytė nėpėr gjurma tė asaj! NJE VESHTRIM I ARRATISUR Nje veshtrim i arratisur Nga qepallat e qendisur Ku esht shpirti im skalisur, Nga dy syt' e zes te tu Vjen me thote ashtu-keshtu! Me thot' jo edhe me ndes! Me thot' po edhe me vdes! Nata zgjatet edhe zgjatet... Ah kjo nat' me or' nuk matet! E un' mbetem duke lutur, Lutem yjeve te keputur, Dhe un' lus e kerkoj ty, Ate vetull, ate sy! Se ne syrin tend te zi, N'ate sy te zi mazi, Shenj' e buzes sime duket Si nje prush ne re kur muget! HAKERRIM Qė nga Korēa gjer te Shkodra mbretėron njė errėsirė, nėpėr fusha, nėpėr kodra, vėrshėllen njė egėrsirė! Pra, o burra, hani, pini, hani, pini or e ēas, Pėr ēakallin, nat e errėt, ėshtė ras e deli ras! Hani, pini dhe rrėmbeni, mbushni xhepe, mbushni arka, tė pabrek ju gjeti dreka, milionier ju gjeti darka! Hani, pini e rrėmbeni, mbushni arka, mbushni xhepe, gjersa populli bujar tju pėrgjigjet: peqe, lepe! Ai rron pėr zotrinė tuaj, pun e tija, djers e ballit, ėsht kafshit pėr gojėn tuaj. Rroftė goja e ēakallit! Shyqyr zotit, ska mė mirė, lumturi dhe bukuri, dhe kur vjen e ju qan hallin, varni buz edhe turi! Hani, pini dhe rrėmbeni, ėshtė koha e ēakenjvet; hani, pini e rrembeni, ėsht bot e maskarenjve; Hani, pini, vidhni, mblidhni gjith aksione, monopole, ekselenca dhe shkelqesa, tuti quanti come vuole! Nėnshkrim i zotris suaj nėpėr banka vlen milion, ju shkėlqen nė kraharuar decorata Grand Cordon! Dhe kėrkoni me ballhapur (!) komb i varfėr tju thėrres gjith me emrin tingėllonjės: Ekselenca e Shkelqes dhe tė quheni pėrhera luftėtar e patriot, nė ka zot dhe do duroj, posht ky zot, ky palo zot! Grand Cordon i zotrissate, qė nė gji tė kan vendosur, ėsht pėshtyma e gjakosur e atdheut tė vremosur; dhe kolltuku ku ke hipur, duke hequr nderin zvarr, ėsht trikėmbshi qė pėrdita varet kombi nė litar! Dhe zotrote kullurdise, diē, u bėre e pandeh, kundėr burrit tė vėrtetė zė e vjell e zė e leh! E na tunde, na lėkunde, nėpėr salla shkon e shkunde, mbasi dora e armikut ty me shok tė heq pėr hunde. Rroftė miku yt i huaj, qė pėr dita los e qesh, tė gradoi katėr shkallė, pse i the dy fjal nė vesh! Koha dridhet e pėrdridhet, do vij dita qė do zgjidhet dhe nga trasta pem e kalbur doemos jasht do hidhet! Koha dridhet e pėrdridhet, prej gradimit katėr shkallė nuk do mbetet gjė nė dorė veē se vul e zezė nė ballė! Mirpo ju qė skeni patur as nevoj as gjė tė keqe, mė pėrpara nga tė gjithė, ju i thatė armikut: Peqe! Qė tė zinit njė kolltuk, aq u ulėt u pėrkulėt, sa nė pragun e armikut vajtėt si kopil u ngulėt! As ju hahet, as ju pihet, vetem titilli ju kihet Teksa fshat i varfer digjet kryekurva nis e krihet! Sidomos ju dredharakė, ju me zemra aq tė nxira, ju dinakė, ju shushunja, ju gjahtar nė errėsira! Ēna pa syri, ēna pa syri!... Hunda juaj ku nuk hyri: te i miri, te i ligu, te spiuni mė i ndyri! Dallavera nėpėr zyra, dallavera nė pazar, dallavera me tė huaj, dallavera me shqiptar Vetėm, vetėm dallavera, dhe nė dėm tė kėtij vėndi qė ju rriti, qė ju ngriti, qė ju ngopi, qė ju dėndi! Nėse kombi vete mbarė, nesėr ju veproni ndryshe, dylli bėnet si tė duash, kukuvajk dhe dallandyshe kukuvajka gjith, me lajka, neser silleni bujar, nėnė dorė e nėnė maska, shkoni jepni njė kapar! Dhe kujtoni tash e tutje me tė tilla dallavera kukuvajka do pėrtypi zog e zoga si pėrhera Ja, ja grushti do tė bjeri pėrmbi krye tė zuzarve, koha ėshtė e maskarenjve, po Atdheu i shqipėtarve! Edhe ju tė robėruar, rob nė dor tė metelikut, fshini sofrat e kujtdoj, puthni kėmbėn e armikut! Qė ta kesh armikun mik e pandehni mėnēuri, mjafton bėrja pasanik, pasanik dhe bej i ri, dhe u bėtė pasanik, me pallate, me vetura, kurse burrat mė fisnikė, japin shpirtin nė tortura! Vėndi qėnka sofr e qorrit, vlen pėr goj e pėr lėfytė, bėni sikur veni vetull, shoku shokut krreni sytė Dhe pėr njė kėrkoni pesė, po mė mir njėzet e pesė. Le tė rrojė batakēiu dhe i miri le tė vdesė! Po njė dit qė nis e vrėret do mbaroj me bubullimė, ky i sotmi zėr i errėt, benet vetėtimė dhe i bije rrufeja pasuris dhe, kėsi lloj, nuk ju mbetet gjė nė dorė, vetėm njė kafshit pėr goj! A e dini qė fitimi brėnda katėr vjet mizor nuk ėsht yti, nuk ėsht imi, ėshtė i kombit arbror, ėsht i syrit nė lot mekuar, ėsht i vėndit djegur, pjekur, Ju do thoni si tė doni po e drejta dermon hekur! 1942. 7 PRILL 1939 Shtatė prill... Kopilove o kopil E u lute u kėpute Njėqind pash nė dhe u fute! Natyrisht njė tradhėtor Spor e fisit arbėror E pret hasmin me daulle Kur gjen ditėn ta bėn pulle! Na e gjeti dhe na ra Vret Shqiponjėn qė s'u vra Nuk u vra dhe nuk do vritet Posht perpjet me vrull vėrtitet! Ja dhe hymni qė na thurri Hymn'i zi i njė qivuri: "Eja, eja alala Tė na rrojė Duēeja Duēeja guguēeja Le tė rroj edhe flamuri Sa pėr sy e pėr bela! I pabesi ta dij, pra Ndėr kasolle me njė tra Qė nga Shkodra gjer nė Dropull Rron ai qė i thon popull! Ajo dor qė rreh dybekun Di ta mbush edhe dyfekun Nė se ditėn ēan ugar Edhe natėn thurr litar Thurr litar e kalit grushtin Dhe e var nga kėmbėt pushtin! KOKA BEN E KOKA VUAN Ēke moj zemėr qė rėnkon! Njėher' varet trikollari1, herėn tjetėr kryq i thyer... Paska rar' hallva prej qielli e ja nis njė dallaver, Mbushen xhepat me flori E qinosen ujk e dele pėr tė bėr' njė stan tė ri! Shitet vendi pėr para, me para e pėr para Bėnet burri telendi, dy para njė maskara, Para hasmit lepe peqe Para zėrit tė atdheut hund e tyre shtatė sqepe! Duke blerė e shitur erė, dikush bėnet milioner, Kurse shoku pinte uthull lum zotria pinte verė, Milioneri yn' i ri Para shokut tė dikurshėm vari buz' edhe turi! E pėrhera me dy faqe, qė tė haj'e qė tė bluaj, Nė njė kohė mbi dy frona, nė njė ēast mbi dy kuaj, Me dy faqe, me dy nofulla, nė njė xhep e dy flamurė E hedh kėmbėn me daulle edhe turk edhe kaur! Na tė urt' e tė mėndafshtė s'qemė tė zot tė bėnim zė Ku fillon me thash e theme hij' e vetes tė pėrzė; Neve ndryshe, puna ndryshe, defi ndryshe, kėnga ndryshe E ē'kėrkon nė gji tė gjėmbit tė kėndoj' njė dallandyshe? Mirpo vendi paskish zemėr, paskish sy e paskish vesh, Shikon lark e dėgjon thellė, di tė vesh, edhe tė zhvesh Tani eja e t'ja themi asaj kėnge qė ja thonė: Koka bėn e koka vuan, ē'ke moj zemėr qė rėnkon?! 1-trikollari-(ital.) poeti e thotė me qesėndi popullore pėr flamurin e pushtuesit qė ka tre ngjyra. ALI PASHA TEPELENA Nga satrapėt mė satrap nga dervishėt mė dervish, ky zabit, ky dreqo-lab, pa kalem e pa qitap, paskish lindur me kėmish! Po satrapin, unė ju lus, mos ta marrim pėr qortim, ai ish njė kryetrim, njė rrufe, njė vetėtim, qė i tha sulltanit: sus! Njė rrufe... Po rrufeja, vini re, i ka rrėnjėt nė njė re! si dhe truri, tungjatjeta, me gjith dritėzat e veta, i ka rrėnjėt nė kaptinė! po sa larg dhe sa lart shkon e ndrin dhe vetėtin! Dhe Ali Pasha kajmeni nip stėrnipi i njė dere, soj dervishi, soj sejmeni, i ushqyer me mėna ferre! me guzimin mrekulli u bė kryefermanlli dhe nga truali i tij i ngusht i lėshoi njė goxha grusht perandorve osmanlli! Dhe arriti sa pothuaj, nė tryezė tė ēezarve ku vlon hymni ngadhnjimtarve, hymn i tija smbet i huaj! Le ti ngrem, pra njė dolli! fam e tija ėshtė e madhe, vler e tija mė e madhe! Nė e ultė historia, di ta ngrerė Shqipėria, sepse trimin, nuk e nuk, trimi trimin nuk e zhduk! (Botuar nė "Gazeta e Athinės", shkurt 2005) FATOS ARAPI Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj ATDHEU Atdheu ėshtė dhimbje, ėshtė dhimbje. Njė prill i pikėlluar nė shpirt. Atdheu ėshtė kryqi, ėshtė kryqi. E mban - dhe tė mban ty - nė shpirt. Atdheu ėshtė toka e premtuar. Ti shkel si njė zot dhe s'e ke ndėn kėmbė Atdheu s'ka fjalė, ka sy tė trishtuar Vdes dashuria nė dashuri qė tė ēmend. Atdheu ėshtė buka e urritur, tė ikėn nga duart e dot nuk e ngop ėndėrr dhe ankth dhe shpresė e sfilitur me sytė n'errėsirė vetveten kėrkon. Atdheu ėshtė varr i hapur, ėshtė varr. Njė jetė drejt tij shkon me besė qė bind. Nė njė pikė loti mbyt lotin fatvrarė Nė njė pikė loti lirinė e lind. Atdheu yt i vogli, i vogli, Ai hyjnori i pavdekshmi - loti. ĒAST BUZĖ JONIT Dhe vargjet erdhėn me ritme tė kaltra Nėr degė tė tyre figurat e gjelbra Ēelin - si gjethet nėpėr portokalle. Nėn degėza vargjesh fėshfėrijnė figurat, Si mbrėmjes Jonit fletėsat e ullinjve. E mbusha gojėn me erėra tė Jonit, Ndjej nėpėr dhėmbė kokrizat e jodit, Shoh se si thyhen mirazhet mes valėsh, Se si thėrmohen pėrflakjet mes gurėsh... Dhe jam i tėri grimca dritaresh e ngjyrash. VDEKJA E GJYSHES Ja, edhe gjyshja nė arkėz, kukullė e vogėl nė kartėz, Ėshtė... dhe prapė s'ėshtė e tėra, sikur nuk ėshtė si pėrhera. Gjithė karfica, gjilpėra kapur satenet nė kokė, lidhur kėpuckat pėrposh, shami e lule nė gjoks. Mbyllur kapakėt e syve ē'ndjenjė u shua brėnda tyre? E sheh... dhe tė duket heshtja pėr gjysmė e pėr gjysmė vdekja. Gjyshja e vogėl, e bukur, e pastėr... Nė arkėz kukull. Gjithė karfica, gjilpėra, qepur vite tė tėra, lidhur kujtime e malle, dhembje, qė duken si pėrrallė. E sheh... dhe tė duket heshtja. ALARME TĖ PĖRGJAKURA (kėnga e parė) Mbi rrogozin prej kashte, Ku netėve fle, Shtrova Dashurinė time... Po prap, brinjėt t'i vret toka, plisi, E prap i fortė ėshtė te koka Trungu prej lisi. Hej, vend! Plot diell e pa dritė! Pagan dhe fron pėr perėnditė! Jetojmė nėr male tė lartė, Ku qlellln me dorė mund tė zėmė Dhe prapė: Nė ē'humnera kemi rėnė! Hej, vend! Qė ngjyrat e Jonit, Erėrat e portokallit me lule Mbyll Nė njė vorbė fasule. Dhe ndihesh I pasur nė varfėrinė tėnde I lirė nė robėrinė tėnde... Hej, vend, Qė prej dhimbjes po mė bėn tė ēmendem. DITĖ TIRANASE Ti mbyll derėn pas e nisesh Nė mesin e rrugės takon ditėn Qė tė pyet e hutuar: - Nga tė shkoj? Shpresėn e ushqejnė me shpresė, - Pastaj shpresės i vrasin shpresėn. Vetėm pasqyrat ndryshojnė, Teknologjia pėrsosėse e tyre, - Fytyrat janė po ato. Jo, ti, - hija jote shkrin nė gotėn me ujė Diellin dhe kokrrėn e aspirinės, - Ke dhimbje tė forta koke. E di: zembereku i zemrės sime Eshtė pluhurosur , - kur do tė vijė Ajo, Me frymėn e saj t'i fryjė, Tė ndjej ecjen tingėlluese tė kohės. Nė qiellin e Tiranės, njė unazė e zjarrtė Fluturon nga syri nė sy - Kėrkon gishtin e nuses. Kėrciti gonxhe e zambakut tek ēelej, Dhe marsi eci para meje. Tė paktėn, o zot, akoma jemi njerėz Respektojmė dallėndyshet dhe vdekjen. AKREONTI RRJEDH PO KARONT NUK KA Si tė kthehem prapa kur udhėn s'e di? Prej pikėllimi lumi buēitės i natės E unė rrah brigjet e errėta kėtu. Akeronti rrjedh po karont nuk ka. Tregomė njė va ku te kaloj. Ti i njeh guvat dhe vorbullat e frikshme. Tregomė njė va, vėllai im, Ku tė kaloj Akerontin Dhe tė arrij. Akeront rrjedh po karont nuk ka. SI S'TĖ DESHA PAK MĖ SHUMĖ Unė e desha pėrtej vdekjes, Ashtu dashurova unė Edhe prap s'ia fal dot vetes: S'i s'e desha pak mė shumė... Pak mė shumė ku shpirti thyhet, T'i them ndarjes: - Prit, ca pak... Tė gėnjejmė mallin qė s'shuhet, Kujtimin tė gėnjejmė pak. Pėrtej vdekjes, pėrtej botėve, Atje ku nis "ca pak" tjetėr,- Asaj qė mė rri mes Zotave: "Si s'tė desha pak mė tepėr...". NUK MBYLLEN DOT S'kam fuqi mė as tė trishtohem Jemi anije pa spirancė Mes erėrave tė egra tė kundėrta. Peshqit Ilafazanė shurdhojnė qiellin Mė jepni ju njė copė ironie, Se nuk e gjej dot nė veten time,- Njė copėz ironie Sa gjysmėz e krahut tė zogut,- Tė mbrohem nga shirat e verdhė Tė predikimeve tė apostujve tė lajthitur. Tė gjithė na kanė faj dhe askush: Deshėm tė krijohemi nė asgjėsimin tonė Tani gjithė dritaret e shpirtit Janė hapur, bymyer e kalbur Nga shirat e lotėve,- Dhe s'mbyllen mė dot. Mund tė hyjė kush tė dojė. E PAĖNDĖRRTA IME Mė duhet njė gjysėm ėndrre, E paėndėrrta ime. Vė kokėn nė gjoksin tėnd E tani pėrplasem Te kokė e njė tjetri. Mė duhet njė gjysėm ėndrre. Shigjetat e orės sė dorės Tutje i shtyjnė kalimtarėt, nė ditė tė rrėpirta tiranase. Shpirtra jo shpirtra qė shkojnė... Bri meje dikush flet me vete. pa e kuptuar besoj nė rrėfimin e tij. Dikush, prej zhgėnjirni tė egėr, mbėrthen kryqe tė reja. I hedh njė gjysėm leku Dhe blej kryqin tim. Tani qė ta ngre Mė duhet njė gjysėm ėndrre, E paėndėrrta ime. NEXHAT HAKIU (1917-1978) Nexhat Hakiu u lind nė Vlorė mė 1917 nė njė familje me tradita patriotike. Ai ishte njė poet lirik i viteve 30-40 dhe botoi me pseudonimet Ali Dervalla e Nexhat Mahmut Hakiu. Publikoi nė shumė organe tė shtypit tė kohės. Pas hedhjes sė bombės nė Ambasadėn Ruse filloi persekutimi ndaj tij duke e akuzuar se nxiste rininė nė disidencė. Nė fund tė viteve 50-tė, arriti tė botojė librin: Kėndoj, mė pas Zėri i fyellit, 1959; Fjala ime, 1961; Njė lule mbolla, 1973; Nė garė me stinėt, 1977. Vdiq nė Tiranė nė moshėn 61 vjeē, mė 1978. Njė poet qė mbeti deri nė fund poet. Lirik nė shpirt, lirik nė kėngėt qė kėndoi. Nexhat Hakiu debutoi nė poezinė tonė nga mesi i viteve '30. E nisi me atė grup vjershėtarėsh tė rinj, qė hodhėn hapat e parė nėn ndikimin marramendės tė poezisė sė L.Poradecit. Tė gjithė pothuaj u bėnė lasgushianė, epigonė tė tij dhe askush nuk arriti tė krijojė individualitetin e vet. "Pėrjashtim do tė bėnte vetėm Nexhat Hakiu, i vetmi nga shokėt qė do tė fitonte emėr nė poezinė shqipe tė kohės me zėrin e tij origjinal", shkruan Nasho Jorgaqi, qė ka mbledhur dhe redaktuar krijimtarinė e tij. Nexhat Hakiu kish lindur nė Vlorė mė 1917, ku kish kryer dhe shkollėn tregtare, prej nga dolėn dhe shkrimtarėt e ardhshėm Sh.Musaraj, P.Marko e A.Varfi. Pasi studioi nė Institutin e Lartė Teknik tė Selanikut, punoi si gazetar e mė vonė u bė mėsues i letėrsisė nė shkollat e Tiranės. Ndoshta rastėsi, por ne u rritėm nė tė njėjtėn shtėpi, rrėzė kodrės sė Budakut, ku sot ndodhen varrezat e dėshmorėve. Babai e bleu atė pas lufte. Vonė mora vesh se Nexhati ishte rritur aty. Shtėpia qe e rrethuar me mure tė lartė. Dikur duhet tė kenė qenė saraje me pallate tė larta. Dukej tė ishte djegur me dhjetėra herė, sepse nuk mbaronin shtresat e hirit dhe tė tjegullave tė thyera. Qe e mbushur me pemė tė rralla e plot mistere: cisternė uji pėr kohė rrethimesh, njė pus i thellė me ujė tė ftohtė e tė kulluar, qypa tė mėdhenj, ēibukė balte tė pjekur, qė ndoshta pėrdoreshin pėr nargjile, strehime tė nėndheshme pėr raste bombardimesh. Unė shpesh fshihesha aty, mes lakuriqėve tė natės, dhe fantazoja, gjė qė padyshim e ka bėrė nė fėmijėrinė e tij edhe Nexhati. U rritėm nė tė njėjtėn shtėpi, por pa e njohur njeri-tjetrin... Ndaj me respekt tė thellė po i botoj kėto poezi qė i gjeta me vėshtirėsi, sepse nuk kam asnjė nga librat e tij... PESHPERITJE VJESHTE Ja po piqet, mike, rrushi Deg' e pjeshkės mė njė thyhet, T'i ka zėnė faqet pushi Edhe gjiri po tė fryhet ... Eja, mike, bashk tė bredhim Erdhi koha qė t'i mbledhim: Uni zgjedh ti i kėput Ca nė dorė e ca nė futė. Nė se degėt nuk arrin, Do tė kap, moj, mu nė mes: Tė tė ngre, moj, mi peqin Me njė zemėr; me njė shpresė. Kokrrat fshehur nėpėr fletė Hajt i mbledhim mė nuk rriten, Eja, mike, se un' vetė Ti kėpus kam frik' se vriten! "Kėngėt e Zambares" - 1939 MADRIGAL Prapa drrasash ther e kalbur, gojėn pash tė pėrgjėruar Kur po ēelte e zilepsur afshe gazi mirėsie, U thethiva i mahnitur se nė buzn' e ngashėruar -Mu duk zemra - kur mė fale njė pėrshtypje miqėsie. Nė tė ēarat, nėpėr vrymat t'asaj portės mykur tėnde, Pash dy syt' e tu qė nxinin tė groposur, tė brengosur. Dhe me zi pash kėmb't e zbathur qė po shkelnin n'ato vende, Ku, mes drrasash thyer e kalbur, po mė fshihe e rreckosur... Mos vallė turp ka dashuria qė soditė fshehtėsinė, Apo druhe se je veshur me njė zhele tė arnosur? Hape portėn, vajz'e vrerit, nuk pėrbuzė varfėrinė, M'a do xhani pranė teje qė ēdo breng' tė ketė sosur. "Pėrpjekja shqiptare" - mars 1937 VITIT TĖ RI Prag mė prag duke trokitur ndezė mallin dhe kujtimin Sa i rėndė dhe me ngadalė! Falė shpresa mė tė reja duke zbutur zemėrimin! Zemėrdjegurit me fjalė, 1 freskove zagushinė (kur pėr ty uroi ēupa Kur tė priti me tė tok...) Qeshi buza, zemra deshi pranė mikes tė ngre kupa, Miqėsia: shoqe-shok. E mallėngjyer prapa krahėsh me ca lemza u lėndua; Dhe porsi bashkim i mitur U fjalos me sytė e vakėt, me njė qeshje u kuptua, Por mė pas si e koritur Vesh mė vesh zu pėshpėriti njė pėrrallė tė harruar, Njė pėrrallė tė paditur: Jetė e bukur je e kremte, jetė je pėr t'u kremtuar! "Pėrpjekja shqiptare" - janar 1938 STINĖT E TUA I Ngrohen gjethet, shkrihet vesa, Ēelen gonxhet ndaj agimi Si ēel malli nga kujtimi Larg mikeshės ku lind shpresa. Mallin mike ta kėndova Tė pash vetėm moj nė sy Prushin tėnd e flakėrova Mall' i kohės, mall pėr ty. Mė shiko, moj sy mushqerre Mes qepallash pika loti, Vashė - vashėzo pranvere Ēelu, moj, si ēelet moti! II Zė e bėn njė vap - e madhe Zė fryn afshi nė livadhe Verdhėrojnė male, fusha, Ndizen gjokse, ftohen gusha. Dil, mikeshė, mos rri brenda Nuk sheh shoqet si jan' turrur? Gjoksin hapur, leshrat ēthurur Nėpėr hijet u ka ėnda. Buzėqeshmė se mė there Drejt qepallash pika loti, vashėzo, ti vashė vere Ēelu, moj, si ēelet moti. III Verdhėron mbi bar kalliri Ndrin nė gusha dhe floriri, Ndizet malli mikja ime Kur lind shpresa me kujtime. Tė pėlqeva nė tė ndritur Tė kėndoj moj nė tė rritur, Po kam frikė, vashėzo, Nė mė njeh e nė mė do. Eja afėr moj bajrake, Pranė qepallash pika loti, Vashė - vashėzo vjeshtake Ēelu, moj, si ēelet moti. IV Zė e bėn njė ftomė e madhe Fshihet gėrxhes njė sorkadhe, Ndizet malli i gjahtarit Pėr planozat e beharit. Dridhet bura pa do ngrohur, Ndizet zemra, pa do ftohur Mblidhet fshati - do fėrkuar Edhe qafa pėrqafuar. Pėrqafomė shėnllazore Se kam ngrirė prej sė ftohti vashėzo, moj dimėrore, Ēelu moj, si ēelet moti! "Kėngėt e zambares", korrik 1939 (1) Planoze - zog qė mbahet nė kafaz pėr tė ndjellė shpezėt e tjera Ē'ĖSHTĖ DASHURIA Ti nga gazi, nga mėrzia Pyet ē'ėshtė dashuria Por ajo nuk ka fytyrė, Nuk ka tingull, nuk ka ngjyrė! Ajo s'ndihet as me fjalė, Vjen e fshehur dhe ngadalė, Vjen njė herė' e prap s'e njeh Brenda zemrės ti se sheh! Po t' ish lule, fshehur barit, Do kėputesh, do tė thahesh, Po t'ish perlė, fij e arit Do rrėmbehesh, do tė ndahesh; Po t'ish zog, do tė vajtonte Brenda zemrės nė kuvli, Ta liroje, do kėndonte Larg nga ty, nga ēdo njeri! S'ėshtė lule pėr nė fushė, S' ėshtė perlė pėr nė gushė, S'ėshtė as zog pėr nė kuvli: Ajo zemrėn ka shtėpi.... Ja se ē'ėshtė dashuria! Ėsht' a s'ėshtė nuk e di, Por un' di se lumturia: Nuk ėshtė vetėm dashuri! ZEMRA NĖ AKANT Merrni zemėr kush do zemėr! Ej, ju vasha, doni zemėr E kish marrė lozonjarja Nga kraharor' i njė poeti! E si mund ta mbante zemrėn Me tallazet e njė deti Lundr' e thyer, pėlhur-ējerrėe, Pa timon e kiē tė shtrembėr? Po bėrtet pėrsėri kasneci Se nė dorė zemra i ngeci: Ej ju vasha, doni zemėr? Kjo nuk shitet, as nuk blihet, Kini zemėr, o ju vasha, Se me zemėr kjo shkėmbehet! Ėshtė zemra nė furtunė, Ėshtė zemra e njė poeti Qė pėrplaset nė shkėmbinjtė Posi vala e njė deti! Ja kasneci ēirret prapė, Se njė vashė pas tij u kap: Merre zemrėn, merre zemrėn A dėgjove ti moj vashė? Jepet zemra e njė poeti Qė gufohet posi deti! A dėgjove ti moj vashė, Se tė dhimbsur ty tė pashė, Merre zemrėn merre jetėn, Ėshtė mall'i njė poeti! Prap' kasneci po bėrtet, Se asnjė nuk qaset vetė: Ėshtė zemra e njė poeti Qė gufoi posi deti, Posi vala qė lė valėn Dhe lėkundet me tallas, Kur mbi ranė vjen e ikėn, Le guaska, shkumė pas, Merre zemrėn, merre jetėn, Esht' dėshir' e njė poeti! Po kasneci ra nė hall, Kush pėr zemrėn pyet vallė? Qeshnin lozonjarėt, qeshnin Vinin dorėn pėrmbi buzė, Porse zemra s'mund tė lidhet As me fjal' as me tėrkuzė, Ajo hidhet e pėrdridhet, Kėrkon zemėr, ngashėren Dhe thesarėt porsi deti I mban brėnda s'i rrėfen! Ja kasneci mbet' i ngjirrur Po nje nėn' i pati thirrur: - Ej, kasnec, zemėr' e poetit S'jepet kurrė me pahir, Falma mua se mė ngjan Porsi zemra e tim bir! TOKA FLET..... Gryk'e malit po gjėmon, zemr'e fushės po rėnkon: -Tė kam dhėnė pyje plot, grur e misėr, pem' e lule, ē'paska ngjarė qė ti sot mua zemėrėn ma ēkule? Foli mali, foli fusha, u drodh lisi dhe gėmusha! -O poet, mos fol pėrēartė, penda jote flet mbi kartė, s'mund tė flasė, jo ky dhe, ėndėrro, po mos gėnje! -Pėr agimin e lirisė, pėr mėngjezin kur kam lindur, pėr njė lot tė dashurisė, flet vėrtet' e jam e bindur!- U betua ky poeti, fjal'e tij plot zemra gjeti... Un'e dija se tėrmeti e bėn tokėn qė tė flasė, nga rrėmuja nga rrėmeti: gjiri nis qė t'i buēasė, po ē'po shohin syt' e mi tundka tokėn njė njeri? Ē'pon me sonda, me tyrjela, pistoleta, hedh ēengela, ēan shkembinjtė me dinamit, i thotė tokės: "Dil, tė dal" mali: fushė, fusha: mal! Mali bėhet fushė, fusha bėhet mal, si gjerdan nė gushė barin shoh tė dalė.. Gjethe, gjelbėrim, lule bojalli mbushin vendin tim... Tok' e ēarė nxorri ar, ar tė zi si katran: shatėrvan qė spėrkati lulet pranė.. Pranė shatėrvanit mbijnė lulet pėrsėri cirka-cirka kuq e zi! Ngjyr' tė zezė nėpėr lule s'kam dėgjuar, nuk kam parė, qėkur zemrėn ti ja ēkule, ndroi toka rrėnje'e farė! Sa e bukur: kuq e zi, lulja mbin pran' arit zi, sepse ari, ar'i zi ėsht' si nata plot yllsi, porsi nata qė dha ditėn, ar'i zi na fali : Dritėn! NJĖ RE E BARDHĖ Njė re e bardhė qenar- praruar e zuri diellin, po rrezet prapė puhia shpejt do t'i zbulojė... Do zhduket reja nga sytė tanė vėrdallė qiellit te Rrug' e qumshtit, ku prap' sputniku diē do kėrkojė.... Sputnik po t'isha pėrveē nė qiell pėr tė kėrkuar, do tė kisha zgjedhur kraharorin tėnd krijes- njeri! Atje do kishte me mijra gjėra pėr tė zbuluar, atje njė botė mban tė panjohur : Zemra-ēudi! (Botuar nė Gazeta e Athinės, janar 2009) PETRO MARKO U lind nė Dhėrmi, Vlorė. Pak kohė studioi nė Athinė. Qė kur ishte nxėnės i shkollės tregtare nė Vlorė (tė cilėn e kreu nė vitin 1932) filloi tė shkruajė poezi dhe proza tė shkurtra. Petro Marko ka njė biografi nga mė tė pasurat dhe mė tė bujshmet nė letėrsinė shqiptare. Deri nė vitin 1936 ai punoi nė Tiranė si gazetar dhe po atė vit, nė moshėn 23 vjeēare u nis vullnetar nė Luftėn e Spanjės, si luftėtar nė brigadat internacionale. Pas Luftės sė Spanjės, gjatė kthimit pėr nė Shqipėri, ai do tė ndeshet dhe do tė marrė pjesė nė shumė beteja antifashiste nėpėr Evropė. Pas kthimit nė Shqipėri nė vitin 1940 do tė burgoset nga italianėt, qė aso kohe e kishin pushtuar Shqipėrinė dhe do tė pėrfundojė nė kampin e ishullit Ustika afėr Palermos. Nė pėrfundim tė Luftės Antifashiste nė vitin '44, Petro Marko do tė marrė pjesė nė radhėt e partizanėve italianė, duke i rėnė kryq e tėrthor Italisė, si luftėtar dhe si komandant me pėrvojė luftarake. Kur kthehet nė Shqipėrinė e ēliruar, ftohet qė tė qėndrojė nė krye tė gazetės "Bashkimi" nė Tiranė, por shpejt do tė pėrjetojė disa nga vitet mė tė rėnda nėpėr burgjet e shtetit shqiptar komunist, pėr tė cilin Petro Markoja kishte luftuar nėpėr Evropė dhe Shqipėri mė se 10 vjet rresht. Kjo pėr tė vetmin shkak se nuk mund tė pajtohej qė nė ditėt e para tė pushtetit me fillimin e diktaturės, e sidomos kur provoi t'i rezistojė diktatit qė i vinte Shqipėrisė aso kohe nga jashtė kryesisht nga Beogradi. Tė gjitha kėto pėrvoja jetėsore i pėrfshin nė romanet: "Hasta la vista" dhe "Qyteti i fundit". Nė vitet '70 ai do tė shkruajė romanin "Njė emėr nė katėr rrugė", ndėrsa periudhėn e vėshtirė tė jetės sė tij nė ishullin e Ustikės do ta pėrjetėsojė nė romanin e tij tė rėndėsishėm "Nata e Ustikės". Faqet mė tė fuqishme tė prozės sė Petro Markos reflektojnė triumfin e dashurisė dhe tė humanizmit njerėzor. Pas tėrė atij ferri nėpėr tė cilin kalon njeriu nė rrėfimin e Petro Markos, ai arrin tė mbetet i pamposhtur nga mizoritė e botės. Kėtė bėrthamė tė brendshme e rrezatojnė personazhet nga romanet e tij, kėtė shkėlqim biblik reflekton Petro Marko njeri dhe Petro Marko shkrimtar nė tėrė veprat e tij. Nuk ka shembull nė letėrsinė shqiptare, ku tė jetė gėrshetuar dhe njehsuar aq shumė mes vetes njeriu dhe krijuesi - Petro Marko njeri dhe Petro Marko shkrimtar. Tek vepra e tij rrezaton bindja dhe besimi i lindur pėr dashurinė dhe humanizmin njerėzor, ndonėse sa rrojti ishte ndėr personalitetet mė tė persekutuara dhe mė tė munduara. Kėto ditė ish dega e lidhjes sė shkrimtarėve tė Vlorės mori emrin Petro Marko. Libra tė autorit: Hasta la vista, Qyteti i fundit, Njė emėr nė katėr rrugė, Ara nė mal, Nata e Ustikės, Shpella e piratėve, Retė dhe gurėt, Horizont, Fantazma dhe plani 3+4, Ēuka e shtegtarit, Njė natė dhe dy agime, Stina e armėve, Intervistė me vetvehten. KENGA E VALES (Vlorės) Lėmo', o vale e pėrkėdhel atė breg qė sėshtė i gjallė, e, kur tė flesh aty nė Skelė, tė shtrihesh nė atė zall, kėndo njė kėngė e nanuris shumė qetė e me ngadalė, se nė atė tokė fle njė fis qė u ngrit nė shekuj valė pėr nderin e Lirisė... Lėmo' o valė me ngadalė! kėndo njė kėngė lehtė, tė mos dėgjohet gjer nė mal, se aty nė ullishtė fshehtė dergjen..... - oh lėre mos e nga, kujtimi u ka mbet! - Pra ti o valė, kėndo, mos qa, se zemrėn e ke det dhe gjuhėn ligjėrim e shkumė, sa brigje ke nė dorė!... Dhe kot kėrkon tė vėrė nė gjumė dhe shpirtin tėnd, o Vlorė! Po ah, o vend qė lind ē'ka vdes, pse hesht mbi varr, i gjallė? Pėrherė syri yt do jesh' me llahtari nė zall?.. Lėmo' o valė me ngadalė, kėndo kushtrim tė qetė... Se mos dėgjohet lart nė male nė Arbėrinė vetė se atje dergjet njė jetė... Lėmo' o valė e pėrkėdhel me zemėr, jo me zjarr, se bėn vaki qė vdekja del e s'hesht brenda nė varr. Kushtrimin tėnd o tė dėgjoj oh, ndėrsa vendi qan - atėherė, o valė, gjumi mbaroi dhe labėt kush i mban...?! KEMBEVE Ē'keni, o kėmb', qė kėmba-kėmbės po gjurmoni lot e lodhje? a s'u ngopėt duke ecur nėpėr shtigjet e sė nesmes? ku e shpini n'ato ndodhje t'ashpra kurmin qė ka ngecur pėrmbi ju o kėrcitharė? -Po drejtohemi nė varr!... DESHPERIM! Tėrė brenga bredhėrin shpirtkėputur nėpėr rrugė, zėr' i tij mė s'psherėtin se nė syt' ku dergjet muga lot i heshtur, lot i ngrohtė rrokulliset me pėrtim mes fytyrės djersėftohtė duke shkruar: dėshpėrim! HIMARA Lagur syt' i zu qepalla, s'kanė tė hapen nė jetė, se nė ato vise tė rralla fluturon shpirti shigjetė! Atje, ah! gjelbėron fryma; n'ato male ar tė lara ku mbi re shkrep vetėtima, shkruan me zjarr: -Flak' ėshtė Himara! APOLOGJIA IME (JETES) ...Marrėzi, turp turp dhe mėkate pėr jetėn e tėrbuar se kur mė ndal, o gjeneratė, qė vuan rrugės ndonjė natė, mė merr pėr tė dėnuar dhe, me njė zė qė vret, ngahera mė pyet: -Ku linde, o i ri? -O jetė, linda nė shkreti! -Ku rron dhe ku vete, nė ē'dhera e nė ē'dete?! -Ēudi! Ēkėrkon prej meje ti dhe si, o jetė, pyet, kurse nė varfėri mė hodhe kur mė gjete tė lindur nga skelete pa dritė, pa liri? -Njeri! Nga vete, as mė thua? -S'e di! Jo, nuk e di! Po lermė, o jetė, ē'ke me mua? -Dua ta di, po dua! -Atėherė, jetė e krisur, pėr mua mos pyet se qysh nė n'agim kam nisur tė shkel si skllav i shkretė mbi gjurma shprese drite... . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . . -O mėkatar, as faliu ligjes sime, bindu i ēmendur ėndėrrtar, s'jeton mė shqetėsime!... -Mu thell' nė brendėsirė ku ndjenja rron e lirė, ku dhembja dhemb e prekur nga ligja jote e fuqiplotė, nė gjirin tim si hekur, si hekur e ēelik, qėllo, qėllo, o me kamxhik; pa frik' e pa mėshirė e pa pendim, se mu nė thellėsirė tė shpirtit, nė njė kėnd, lindi njė shqetėsim qė ēeli varrin tėnd... VETVETES Gėlltite dhimbjen me pahir nė thellėsinė tėnde! Vėrtite brenda pa mėshirė dhe qesh si njė ēapkėne! Shterroi jeta, s'ka mė lot as ėndrra, as pėrralla, eja nė vete, dehu sot me zemrat e gjalla! HA... Ha vajtim, o i helmuar, ha gėzim, o i gėzuar, ha pėrralla, o vjershėtar, ha litar, o Atdhetar, ha gėnjeshtra, o ėndėrrtar.... hani bar pėr tė jetuar. Hani arkat... hiē mos mbeten mbretėr - sa tė hani veten. KENGA LABERISHTE Kur ja marr o me tė qarė asaj kėnge trimėrishte, them: - Eh, mbeta si i vrarė, se dyjarja labėrishte mė kujton .... O Perėndi, nuk e them, po do ja nis sy rrėmbushur nė arrati si bilbil i Labėrisė! DERI KUR... Deri kur i arratisur, i pastrehė nė mėrgim, deri kur o shpresėngrysur, do tė endesh pa drejtim? Kthehu, lumėmadh nė Atdhe, mba nė gji atė flamur qė valon i fsheht atje!... Bėhu burrė! Po deri kur?! PERMENDORJA E VLORES (luftėtarit tė panjohur) Trim , arbresh, ja ti si hekur ēelik mė rri pa tundur! Fsheh nė sy turmėn e vdekur qė nga vdekja sėshtė mundur! Rri rinia e tė sheh, por mjerisht ajo s'tė njeh! Edhe pyet, o zemėrftohur: - Ē'ėshtė ky trim i panjohur? TE VARRI I DREJTESISE Tė pat rritur me pekule drita e jetės... Po tani, pse e vdekur ju pėrkule dhunės - arit, pa stuhi? Ja... tė qan o turm' e gjallė qė tė humbi. Dhe me hak tė kėrkon. Si thua, vallė, pėr t'u ngjallur, do shumė gjak? N'ARRATI Kokėn mu nė trastė e futi, mori dhenė... Pse o Zot, tėrė kohėn jetėshkurtri qetėsinė nuk e gjen dot? Ligja me kamxhik s'e zbuti skllavin qė endet sot e mot, llogore nuk gjen gjėkundi dhe mundimi s'e mund dot. TUNGJATJETA SHQIPERI ................... Tungjatjeta Shqipėri, Nėnė e fisit mirėpritės pėr ata qė tė nderojnė. Tungjatjeta Shqipėri, Nėnė e fisit kryengritės pėr ata qė tė lakmojnė! Ti je Besa, bujaria, Nėnė e fisit legjendar pėr ata qė tė nderojnė. Ti hakmarrja, burrėria, Nėnė e fisit zemėrzjarr pėr ata qė tė shkelmojnė! Ti o Nėnė, tėrė jetėn sa kujtohet historia, theve prangat qė tė hodhi shkelėsi dhe barbaria! Fryma jote, jeta jote, zemra jote ėshtė Liria! Dhe kur bota ballkanike ra nė zi, nė robėri, viset e tua kreshnike nuk i shkeli dot njeri. Bijtė e tu sorkadhe mali, rritur erėrash pėr trima, suleshin mbi invazorėt, si nė malet vetėtima. Ti me shekuj dhe kushtrimin pėr ēlirimin e Ballkanit. Ti me gjakun e arbėreshit skuqe jetėn e tiranit, shkele ligjet e sulltanit, ngrite zėrin pėr Liri, dhe me gaz djemtė tė kėndonin "Tungjatjeta Shqipėri!" ......................... Pėrgatiti Hiqmet Meēaj ISUF LUZAJ (1913-2000) Isuf Luzaj u lind nė Kaninė tė Vlorės. Pasi mbaroi gjimnazin nė Shkodėr, ndoqi studimet e larta nė Universitetin e Sorbonės nė Paris. Ishte delegat i Ballit Kombėtar, nė Konferencėn e Mukjes mė 1943. Mė Nėntor tė 1944 u detyrua tė marrė udhėn e mėrgimit; nė fillim nė Itali, pastaj nė Argjentinė dhe nga 1965 nė SHBA. Ėshtė njė nga figurat mė tė spikatura tė kulturės sonė kombėtare, me njė krijimtari tė pasur nė fushėn e letėrsisė, historisė dhe filozofisė. Veprat e tij, shumica tė pabotuara, pėrbėhet nga 93 vėllime. Krijimtaria e tij letrare fillon qė nė vitet '30 me pėrmbledhjen poetike "Rrėfimet", botuar mė 1938. Mė 1954 botoi nė spanjisht romanin "Lumenjtė derdhen tė kuq". Lexuesi shqiptar ėshtė takuar me tė tepėr vonė, nė vitet '90, kur nė Tiranė filloi tė botohej ndonjė vepėr e shkėputur e tij. Mė 1995 u botua "Gloria e ēmendjes" (poema), mė 1996 "Ekzistenca dhe boshėsia" (libėr filozofik) dhe mė 1999, libri "Sėmundjet e shekullit" (Esse filozofike). Prof. Dr. Isuf Luzaj ka punuar pėr njė kohė tė gjatė nė disa universitete amerikane si titullar katedre, shef i departamentit dhe si profesor i filozofisė, i letėrsisė frėnge, i gjuhės dhe i letėrsisė spanjolle. Ai ka patur miqėsi dhe korrespondencė me disa presidentė tė SHBA. Titullin e lartė "Profesor Emeritus" ia ka vendosur nė gjoks vetė Presidenti Regan. ANGUSHI Ekzistencė dhe Qėnie, asimetri cinike, Ekzistoj kur veproj; lė gjurmė udhėtimi. Qėnia jam, Esencė qė lėviz si njė hije Pa e ndjerė Kohėn as mike as armike, Pa njohur udhėn as ku tė shpije drejtimi. Kėto janė trajtat e shpirtit abstrakt Ndonėse kujdesi pėrgjegjės ėshtė i imi. Nuk ekzistoj kur jam, veēse ankthi shėtitės, Marrė frymė ndaj provoj, besoj qė jam i gjallė, Ndjek kopenė pas ēobanit pėr qullin e ditės, Shtohem nė breza pa njohur ē'ėshtė malli. Kjo ėshtė piktura e shpirtit frikacak, Ja robot angarie: ja dash sa pėr gjak. Qėnia s'ėshtė mjaft, kur ekzistoj, jam i lirė. Ekzistenca dhe Esenca janė qėnia mė e mirė. Kjo ėshtė simetria e nderit, virtyt flori. *** Kur jam, e gjej unin nė ēdo orė e ēdo stine, Ai qė qesh dje, tė heq zvarrė pleqėrinė Pa ditur as unė, nga vete e pse vi? Ky ėshtė dėnimi i jetės, ky ėshtė kėrkimi. Kjo ethja c tyre, kjo angushi! Kur ekzistoj ngjitem nė shkallė Ēdo ēast njė unė tjetėr, larg nga uni i djeshėm. Ekzistenca dhe esenca njė formulė e rrallė, E shoh kohėn qė do vijė si njė pasqyrė e qartė, I shoh ndodhitė si do vinė varg e varg. Uni fluturon nė sferė tė pėrjetshme. Ekzistoj nė kėtė orė tė ftohtė e tė trembur. Drita e shpirtit ngadalė si shenjtore Vjen pa e thirrur dhe mė merr pėr dore, Shėrojmė ēdo plagė shoqėrisė sė dhembur, Esenca ekzistencės i ėshtė diell diamanti, E nxjerr nga tuneli ku e burgosi kėrkesa. Nė unin tim rron besa dhe shpresa, Sjellin me karvanė dituritė e vjetra, Guximin e heroit, fuqinė e gjigandit. Dhe kur i mbarohet vaji kandilit Digjet misionari qe ėshtė fitili, Po drita vazhdon ne shekuj ndriēimin. Ndaj ekzistoj me Esencė te misterit. Ati i dheut, i detit, i qiellit Kur mė nisi, mė dorėzoi fenerin Pėr tė udhėtuar udhėn e kryqit. Pėr t'i mėsuar Kohės mėsimin. LUTJA E POETIT O Zot! Unė s'e di, ose, s'jam i sigurtė Je, apo nuk je? A je mendonjės, gjykonjės, vendonjės? A dėgjon me veshė? A sheh me sy Ē'ndodh pėrmbi dhe? Apo do jesh njė fuqi magnetike, Fuqi elektrike me ligje fizike, Fuqi misteri me ligje matematike? Atėherė, kur tė flas ty, unė folkam Me vete! Po nė qofsh ti, o Zot i vėrtetė, Zot mendonjės, siē thonė tė gjitha fetė Qė i njoh mirė dhe mundohem t'i besoj, Dėgjo, o i madh kėtė lutje tė shkretė: Ki mėshirė pėr mua, po vdes prej mėrzie! Kam qenė i bindur, i dashur, i urtė, Kam ndezur nė ballė fener diturie Ngado mė shpuri ēdo furi stuhie, Kam edukuar breza rinie, I sinqerte nė page, mėshironjės nė luftė. Kam vuajtur kur vuanin tė tjerėt, Kam rendur nė ndihmė, kur qanin tė mjerėt, Bishės i mėsova drejtėsi njeriu, Jam shkrirė pėr tė ndritur, siē shkrihet qiriu. Po, o Zot i madh, Zot i adhuruar Kur shoh gjurmėt nga kam udhėtuar: Ēuditem me shpirtin, si i pati duruar Gjithė padrejtėsitė qė erdhėn kundra meje. Asnjė mirėnjohje, as mendje, as feje. Kur u dhashė bukė, mė qėlluan me gurė, I nxora nga deti, mė hodhėn nė lumė, I pėrqafova, mė ndukėn me dhėmbė, U shėrova plagėt, mė shtytėn me kėmbė, U dhashė dashuri, mė dhanė hidhėrim, Qė sot e tutje, nuk do tė kem mė durim. *** Tė mė paskėshe lindur njė njeri tė thjeshtė Pa zemėr, qė s'ndien pulsin e trishtimit, Njė vreshtė rakie pėr tė vjelur nė vjeshtė, Njė kalli grurė pėr bukė tė ushqimit, Njė mur i rrėzuar nga dielli dhe lloha, Njė shkėmb rrėzė mali qė harroi koha, Njė fletė mullage, qė s'e nduk asnjė gojė, Njė trung i rrėzuar i njė pishe tė vjetėr, Tė mė ēanin xifla pėr dritė nė kasolle, Njė vjollcė nėn fier, s'vjen njeri tė mė kėrkojė, Njė fletė dushku, lisi a molle Qė e rrėzon era pa dėshpėrim Rrėnjėve tė saj u bėhet ushqim. Tė paskėsha lindur si ēdo lodėr foshnje, Tė gėzoja, tė qaja kur bien dhe vriten, S'qėndrojnė dot nė kėmbė, dalėngadalė Sa tė rriten, Do bridhja me ta nga dera nė qoshe, Pa njohur as emrin, ēdo tė thotė dėshpėrim. Ti preferove, s'di pėrse? Zoti i Qiellit, Qė unė tė vuaja nė njė lodėr tė humbur, Qė unė tė vuaja torturat e Ferrit, Njė shpend arratije si shiut dhe diellit, Pas fletės sė plepit tė mbėrdhij duke u strukur. Kėngėtar tė kėndoj nė pranverė e nė verė, Tė qaj nė dimėr pėr halle tė njerėzisė, T'a hidhja zarin, tė bjerė si tė bjerė, Kujdestar i lirisė pėr krah vegjėlisė Tė kėndojė poeti, kur ka ėndje tė qajė, Ta djeg esencėn e tij pa tė metė Pėr jetėn absurde me kurthet e saj. E ē'ti numėroj, kur ti i di vetė? E ē'pret mė ti, tė tė lus paskėtaj? QUO VADIS DOMINE Ne, jemi ē'ka na ėshtė dhėnė pa e kėrkuar Dhe ē'ka na ėshtė marrė pa leje. Ēdo gjė qė vjen ėshtė njė dhuratė Pa e merituar, si drita dheut. Ne vimė miq udhėtarė: pa e kėrkuar Dhe tė pa pyetur, nėse duam tė vimė, Porse vetėm pėr pale minuta; Pra, ikim pa dashur tė ikim. Lėmė vendin qė tė vijnė tė tjerė tė panjohur, Tė flenė nė dyshekun tonė Duke ndenjur zgjuar, Ca tė tjerė nė gjumė dhe kur nuk flenė. Graviteti ėshtė dhurata jonė, Ē'ka fitojmė, vjen kur humbasim, Sepse ne kurrė s'e dimė alternativėn Nė mes tė sė ligės e tė sė mirės, Shqisat i gjejnė dhe na i qasin. Veset kur i diktojmė ėshtė shumė vonė, Nuk mund t'ua masim Distancėn qė na ndanė. Ashtu si drita vjen pas errėsirės, Errėsira vjen pas dritės, Pa u takuar kurrė. Ashtu vijnė ndodhitė tona gjatė udhėtimit, Na heqin zvarrė, si robėr me litarė, Pa e pandehur ne, ku do mbaronin Dhe kur do na i tregonin Shkakun, efektin dhe pėrse i krijuam. Pesha qe na lėnė ato trashėgim Do na rėndojė mbi shpatulla si mali, Ajo ėshtė dashuria qė domosdo do transformohet Nė mėri, urrejtje, konflikte, Rutinė monotone. Tė liga e tė mira bėhen zakone, Humbasin ēdo kripė e ēdo shije, Ne rrėzohemi, rrokullisemi nė bokėrimė. Ėshtė njė qarkullim, si uji nė avull, Si avulli nė ujė pėrjetėsisht, Jashtė kohės dhe hapėsirės, i tėrė Universi. Ne: mikrokozmi; ndodhitė: makrokozmi. Ku vete, zotni? EPIDEMIA 1. Shekulli i ēmendur si oqean qiellor Infektoi njerėzimin, Njė plagė nė shpirt tė ēdo frymori, Ėshtė tirania qė pruri ai. Shtypja e trurit trodhi mendimin dhe ndjenjėn. Ngriu njeriu nė kėmbė, sado qė i dhembi Si njė shqerrė qė i zė kėmbėt shkėmbi, 2. Kur gjendem bosh: nė shpirt e nė mendje Mė shtyp diēka si njė peshė hakėrrimi, Njė korb qė shpon me thonj nė mushkri Viktimė, pa shpresė shpėtimi. Rritet ēdo ēast ankthi anonim Nga origjina e lotėve, Mė djeg qiellzėn si gjuhė nepėrke. Si njė fletė kėlkaze helmuese Nė gojėn e foshnjės qė e pėrtyp pa ditur. Lotėt tregojnė efektin e arsyes, Ndėrgjegjja mbetet shkretėtirė Si shkatėrrimet e qytezės Nga shėtitja e tėrmetit Qė erdhi pa thirrur, dėrmoi dhe iku. La prapa provėn e fuqisė sė tija Nė kryqet e varrezės. 3. Era e mėrgimit ka ngjyrė tė murrme E ngarkuar me hapėsirė e me ujė; Koha e bėn eksperte nė dhembje, E shpalos flamurin e saj Tė bėrė me tezgjah me lėkurė njerėzish Tė sėmurė. Koprace siē ėshtė monedha e lėmoshės, Si ajo e ftohtė, dita refugjohet Nė boshėsinė e paditurisė, E thyer si shpata prej shtogu E njė kusari lapurak Qė vjedh kasollet e tė vobektėve: Ashtu si dita nga braktisja e diellit, Nga turpi mėshihet loti Prapa qepallave lakuriqe tė rrudhura Tė plakut, qė s'shijoi asgjė nga shekulli I tij. 4. Nė mes tė kohės e tė hapėsirės Mėshihet fantazma e gjesteve tė mi, Tė mosgjėsė se ēmendur qė ngjan si njė hije Qė u ngjitej prapa ėndrrave tė idealit Tė paarritshėm siē ėshtė lumturia, Siē ėshtė Universi me galaksitė fugonjėse. Ajo e dėnoi me zė tė burrit tė ve Qė ēdo agim dite, ēdo errėsim nate I numėron dhembjet nė tespije Si bathėt e fallit, nė duar tė njė shtrige. Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė Gazeta e Athinės, qershor 2009) DALAN LUZAJ Dalan Luzaj u lind nė Vlorė. Babai, Isufi, qe njė nga krerėt e organizatės sė Ballit Kombėtar Shqiptar. Pas ardhjes sė Enver Hoxhės nė pushtet Isuf Luzaj u largua nga Shqipėria dhe nė vend tė tij familja u ndoq dhe u persekutua. Dalani publikoi poezi pėr herė tė parė nė revistėn Nėntori nė moshėn 18-vjeēare. Shtatė vjet mė vonė ai dhe gjithė familja e tij u internuan dhe qėndruan pėr 22 vjet tė izoluar. Nė 1990 emigroi nė Itali dhe tani jeton nė Ēikago. Ka botuar ndėr tė tjera, librat me poezi: Jeta mė gjeti vetėm 1995; Diejt tė largėt 1996 dhe Pa rrugė 2002. FJALA Nė qafėn e hollė te fjalės njė zilkė e ngjyrosur troket; fryn erė nėpėr vite, zilkėn as shpata se pret. SHPELLA Asnjė rreze dielli nuk lė tė hyjė brenda; braktisur nė shpella: myshk lagėshti; nė barkun e errėt bluan njolla tė rėnda, komite, pirate, vrau nė tradhti. Vjega errėsirėn pjell e rrit, buzėplasura e pagojė, veten fsheh; kur tinėz hyn e hap hone nė shpirt, Tomorri nė prag, ti s'e sheh. PANTALLONAT E INTERNIMIT Pantallonat e mia tė mbytura nė andre, i lante Burbi, pa mundur t'ua hiqte dot vuajtjen. Pantallonat e mia si ditė tė ēngjyrosura, varur tek derė e kooperativės, nė gozhdėn e ndryshkur tė internimit. Era sė largu m'i pėrkund nė kujtesė fytyrė e pashlyer e mjerimit. NJE DITE ME DIELL Kjo ėshtė pėr ty qė mbete larg; nė mund ta sjellėsh pak ndėr mend njė shpirt i ri qė digjej flakė, njė gur qe ende s'ka zėnė vend. Mė vjen e shkuara ndėr kujtime, ekran i mjegullt, me pak natė; njė ditė me diell ish jeta ime kur ty te njoha. Ēast i artė. GRATE E POETEVE O gra te bardha, patėt fat, se me vullkanin ju jetoni, kur niset llava lumė i arte, pėrbrenda saj dhe ju ndriēoni. Poeti ėshtė dhe sėshtė i juaj, kur ngjall nje lule a shkrep stuhinė, kur pėrballė natės rri syzgjuar. Njė shpirt qė digjet per njerine. NJE NENE Sa lot kish derdhur ne vetmi, sa "ah"! tek zoti pat derguar, kėtė vec shpirti i saj e di dhe zoti lart n'e pastė degjuar. Gjithēka qė prekte bėhej lot dhe loti ndriste sytė e tretur; ah, mrekullitė qė kish kjo bote, kaq mizorisht ia pati fshehur. Gjithė zinė e mbledhur nėpėr jetė a thua vdekja do t'ia tresė? E luti vdekjen "eja shpejt"- dhe vdekja s'mund tė mos e merrte. DRITA Dritė quhej nėna ime, E mjera dritė nuk pa kurrė, helmin qė la pas s'e ka as gjarpėri nėn gurė. Lodhje. Plagė. Trishtim. Tė njohu emrin qė le pas, tė njohu brenga e shpirtit tim. me ligje vdekja qan mbi ty; tani je larg, moj e shkretė, mbi ballin tėnd hedh hijen njė selvi. Nėnė e braktisur... Pesė fėmijė... Dheu s'tė tret, nga dheu mė bėn dritė. SYTE Gjithēka vjetrohet, qoftė njė mrekulli e rrallė. Vetėm sytė janė tė rinj. Shikomė dhe njė herė nė paē mėshirė tė mbetem i gjallė. VITRINE Xhepa tė ftohtė, Xhepa tė shpuar, Era e mėngjesit i flladit, Era e mbrėmjes u hedh pikėllim. Digjet shtrati nga avujt e nxehtė, Ndėrsa buka Shkėlqen Nė vitrinė. I QASEM LULES I qasem lules. Kur e mbaj nė duar ėshtė e gjitha e imja. E mund ti jap hije atje ku ka dritė, E mund ti jap dritė atje ku ka hije. Duke belbėzuar fjalė prej fėmije. EMIGRANTI Kur hyn nė orbitėn e vrulli dhe shpresės Njeh forcėn shtytėse qė kurrė sndalon, Sado qė ti qepet maratonės sė jetės, Ngelet nė pjesėn qė gabon. PLAGE Erdhi jeta e mė gjeti vetėm, Jashtė rrugėve, tė heshtur, syhapur, I prita goditjet me pamje tė qetė, Me buzagazin e dhimbjes sė zgjatur. Erdhi jeta e mė gjeti vetėm, Tė dal prej vetmisė skam se si. Nuk mė rinon as i gjithė kontinenti, Plagėt, kur vrenjten, mė therin nė gji. KU TI VENDOS SIMBOLET Ku ta vendos simbolin e Nderit dhe tė Drejtėsisė? Ku ta vendos simbolin e Pritjes dhe tė Dhimbjes? Ku ta vendos simbolin e Dashurisė`? Piedestalet e kohėve moderne. Bėhen copė e thėrrime. Po i vendos Mbi varr tė nėnės sime. PUTHJE E NXEHTE Puthuni lehtė Gjithsesi jo rėndė, Pas buzėve janė dhėmbėt, Herė si sharra Herė thika tė mprehta. Puthuni lehtė Siē puthen presidentėt plot jetė. Bymehen shtetet Derdhet gjaku i nxehtė. DO VIJ TE TROKAS Si flutur Nė mbrėmje Do tė vijė shpirti im, Ēngjyrė do tė ketė Nuk e di. Kudo qė tė jeni Do vij tė trokas. Me brengėn qė erdha, ika Dhe smunda tju flas. ME FAL POEZI U nisa drejt teje nė agimin e jetės, Si fėmijė i larė e i ndėrruar. Ecja shpresat ushqeja: njė ditė do tė mbėrrija tek ti. Cikloni i tmerrshėm ma mjegulloj rrugėn. Mė fal, poezi. !!!! Nė kufijtė e pamundėsisė Mbijetuam; Diellit tė lirisė Su barazuam LERJA BALTES Toka eshtrėn e ha ngadalė, As pluhur As hi Vetėm tokė. Mbi dhe eshtra bluhet me fjalė; Tė lutem, Lėrja baltės pjesėn mė tė fort. PA RRUGE Mes rrugėsh Rrugė nga tė katėr anėt Rrugė me fund, Rrugė pa fund, Ti mes rrugėsh mbete pa rrugė. ME PRIT Mė prit nė shtegun ku rri ndarja, kur dallėndyshet ndėrrojnė fole; nė s'ardhsha unė, tė vjen fjala, si fund apo si nisje e re. BRENDA TEJE Bisedo me qindvjeēarėt: As erė As varre As eshtėr. Brenda gjakut tėnd gurgullojnė Ata Dhe tė tjerėt... YLBERI I MOSHES Pranverės, dashurisė sate i rriteshin qindra lule. Qelqit shpresat pikonin ngazėllim. Brenda rritej krenaria ylber. Kush pritet tė vijė? Tė shumtit, skthejnė, Tė gjallėt i shplau shiu i pėrbuzjes. Zbret shkallėt e vetmisė bukuria Pėrshėndet dimrin e saj. Ylberet vyshkur nėn kėmbė; Thirr lotėt e qaj. SA ME LARG Perse ankohesh shpirt i sfilitur? U pėrplasėm kush e di sa herė Bashkė me dhembjen shpresėn patėm rritur; Nėpėr hone diell a drite do tė bjerė? Virtytin e verbon shkėlqimi rremė Botė e krisur mallin nuk ja ka. Turmė e shthurur nderit mė s'kthen. Sa mė larg, shpirt, nga ata. ATDHEMOHONJESI Qetėsi e shpirtit e ka lėnė Njė hije e zezė S'ju nda nga pas Njė forcė nėn vete e ka vėnė Pa trashėgimtar, pa jetė, pa gaz. SONTE M'u dashka sonte verė e vjetėr Magjia s'di ku mė pėrplas, O shpirt me dhimbjen gjer nė eshtėr Trazime, brenga tė lėmė pas. U pamė me ditėt nga kafazi, Sėrishmi heshtjes tė kthejmė? Boshllėkut verė tė vjetėr zbrazi, Ē'ka humbėm kurrė mė s'e gjejmė. Ē'tė ngeli, pije miku im, Mos gėzim-dhimbja prap na rren? Mohimi vjen pa ngushėllim Tė merr tė plas e tė mbėrthen. RIBERJE Kreshta e brengės nė sy. Ajsbergu rėndon thellėsive gjer nė gjak, Ēdo gjetje venitet pa ty Pėr skllavin Liria sėshtė pak. Vdekjen pas krahėve...krenojmė Labirinteve tė saj hyjmė e dalim pa shkak, Me sigurinė e njėqind vjetėve jetojmė, Ēuditemi Si jetuam kaq pak. Flakim mendimet pa vlerė, Rrjedhės, ribėhemi ortek bore Njė ēast, brenda nesh hyn pa u ndjerė Brenga Si mike e vjetėr pėr dore. Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė Gazeta e Athinės, mars 2008) SUZANA ZISI Suzana Zisi u lind nė Vlorė, mė 1967, u diplomua pėr Gjuhė dhe Letėrsi Shqipe nė Elbasan, mė 1990. Prej vitit 90 deri mė 2000, ka prezantuar krijimtarinė e saj nė faqet e gazetave letrare tė kohės. Botoi vėllimin e parė poetik E bardha ėshtė pak, mė 2004. Libri u prit mirė nga kritika dhe lexuesit, u pėrzgjodh nė 5 vėllimet poetike mė tė mira nga Juria e Konkursit Kombėtar Penda e artė 2005. Mė 2006, boton vėllimin e dytė poetik Imazhet kanė ftohtė, me parathėnie tė kritikut dhe studiuesit tė mirėnjohur kosovar, Agim Vinca. Nė librin e saj tė parė, Suzana, prezanton njė botė tė veēantė poetike, nėpėrmjet njė ndjeshmėrie filozofike dhe universale moderniste, e cila e shpalos trajtėn e saj, pėrmes metaforave dhe simboleve individuale. Kėtė metaforė dhe simbolikė, autorja e ngrė nė njė shkallė mė tė lartė nė frymėzimin dhe ligjėrimin poetik tė librit tė dytė, ēka ka sjellė jo vetėm modernizimin e imazhit poetik, por edhe njė pjekuri mė tė madhe nė vlerėsimin dhe materializimin e ideve dhe dukurive tė jetės dhe botės shpirtėrore. K nė proces botimi 3 libra, njė roman, njė vėllim poetik dhe njė pėrmbledhje me proza tė shkurtra. Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė "Gazeta e Athinės", dhjetor 2007) ALISA VELAJ Alisa Velaj u lind mė 1982, nė Vlorė. Ka kryer studimet nė Fakultetin Histori-Filologji pėr Gjuhė-Letėrsi. Mė 2008 ka mbrojtur Master pranė departamentit tė Letėrsisė me temėn: Katarsisi nė prozėn Kuteliane Ka botuar librin e parė poetik: Themelet e erės, Tiranė, 2007. Ka botuar poezi nė gazeta e revista letrare si: Fjala, Poeteka, Albania, etj. Ėshtė bashkėautore nė antologjinė poetike Poesie Albanaise Belgjikė, (Pėrmbledhje me poezi tė pėrzgjedhura shqiptare botuar nė Bruksel nė gjuhėn frėnge). Velaj ėshtė njė nga moderatorėt e aktivitetit Poeteka 3 pėr poetėt e rinj nga 2006 e nė vazhdim. Pjesė e bordit tė revistės sė pėrdymuajshme letrare Fjala, Mars 2007. Poezi e Alisa Velajt ėshtė njė poezi imazhi, ku ndihet njė frymė misticiteti. Ka njė kursim fjalėsh, njė vizatim tė natyrės, objekteve dhe ndjenjave njerėzore me sa mė pak penelata, veēori kjo e poezisė cilėsore. Ndihet mallėngjimi pėr ikjen. Duke lexuar vargjet e Velajt ndjen se ke tė bėsh me njė poete tė pjekur, megjithė moshėn e re tė autores, e cila para pak kohe ka debutuar me librin e saj tė parė Themelet e erės. Nė poezinė tonė tė pas 90 ka njė prurje avangardiste tė njė brezi tė ri poetėsh qė frymėmarrin dhe krijojnė nė njė ambient tė lirė, tashmė janė shembur muret ideologjikė, po fryn njė erė e re dhe tepėr e mbarė pėr poezinė shqipe, do tė thosha se po vjen pranvera dhe lulet e para sapo kanė ēelur, njė nga kėto ėshtė padyshim poezia e A. Velajt. Pėrzgjodhi poezitė Andi Meēaj RRĖFENJĖ PELEGRINĖSH Askush smerr mundimin Ta dėgjojė rrėfenjėn prej fillimit. Gjethja ėshtė gjethe Dhe pema ėshtė pemė. E gjelbra prore mbetet Iluzion pamor, A shtrat i drunjtė i pavetėdijes. Njėherė dashurova bredhin qė sishte bredh Dhe tremba vetminė me degė kaltėrsie. Pastaj aq shumė mė lodhi pagjumėsia, Sa rashė e lehtė pupėl mbi kurora pemėsh. E pikėrisht kėtu nis pėrralla, E asaj ēka pelegrinėt tė thanė pėr mua; Se njėherė paskam qenė krejt prej mishi, Por mė pas-thurinė gjethnaje, Njė natė shtatori humba aftėsinė Qė tė ndiej afshet e kurmit tėnd. E ftohtė si nė genet e origjinės, Frymoj netėve nėn hije qirinjsh Pa kuptuar kurrfarė gjėje Nga loja e brishtė e flakėzės. ...Dhe rrėfenja mbaron ēdo natė me hėnė Kur ti i dehur nga lėbyrje trupash U falesh Venerave me fytyra tė mjegullta. Pelegrin i trishtė I udhėve ku pemėt skanė gjethe! ABSTRAKSION Dhe hėna e njohu vetveten Kuptoi se dritėn e merrte prej diellit. Unė, Unė dhimbja vjeshtake, Skuptova asgjė Vėshtrova veē gjethet qė iknin prej meje Nėn njė ndriēim tė hėnės-pjepėr. Pastaj, Pastaj nuk fola kurrė mė! LAMTUMIRĖ MBI NJĖ GJETHE Po tė lė me vetminė e drurėve E tė bredhave qė snjohėn tjetėr stinė Veē gjelbėrimit. Po largohem nėn njė qiell tė hapur, tė hapur Me idenė se kjo stinė nuk ishte utopi. Ty, po tė lė ngrehinės sė lulėzimit... NJĖ MIKU Drurėt kanė vetmitė e tyre Vjeshtėn Dimrin Erėrat. Unė tė kam ty, Fiksuar mbas drurėve Me keqardhjen tėnde prej bredhi! JERMI Ra shi me gjyma e u derdh qielli nė tokė. Lule-mėllaga sdi mė kujt ti lutet! TINGUJ NĖ MUZG Ēdo tingull nė muzg Tė bėn tė heshtėsh. Ti mė vjedh ngjyrat E mė prin Kah drita e fshehur O natė! UJI -1- Uji qė rrjedh nėpėr qenien time I ngadaltė I rrjedhshėm I lėngshėm Uji Freski e lagėsht Buzėve mishtore. Pėrherė rrėmbyese Shkatėrruese si uji. Lumenj tė pandalshėm najri marrafrymėse. Lumenj pėrmbytės tė barėrave jeshilė Qė bėjnė tė dukshme tejpashmėrinė e ujit. -2- Ujė mėrmėritės Shpateve tė malit. Ujė tronditės Thellėsive tė errėta. I kthjellėt I prekshėm Oazeve tė tua. Lėng trallisės prej oksigjeni tė etshėm I njė kopshti ujitur me aroma. Pa cak Pa zanafillė Uji. THEMELET E ERĖS Themelet e erės Gjenden nė shtegtimet e Odiseut. Pėlhura e shthurur Ėshtė ngrehina AKORD I VONUAR Mbi telat e kitarės, fluturėz Dridhesh si akord i vonuar. Ėshtė e heshtur nata, fluturėz Strehė vorfnore lakuriqėsh tė verbėr. I mban pezull tingujt, I bėn tė heshtin fjalėt, I merr frymėn kėngės. Ti dridhesh e dridhesh si njė shpirt nė erė Pemė e lulėzuar zgrip greminash vullkanike! NJĖ PLAKU MALĖSOR (Camajt 100-vjeēar) Ti bacė ske dashtė me u plakė e sytė bojė qielli i ēon kah drita. Kandilin e shpėrfill nė ēdo shuarje duhani, ndanė lisave ku jetėn shkon andrra... RITUAL Ai qėron pėrherė lėvozhga vetmie. Nė kopsht, unė lakmoj ēdo ēast harlisjen e zambakėve. Ka perėnduar! ANTINARCIZE Rebelimet Janė shpesh tė denja Pėr njė djalė plangprishės, Lule-kaktusi im! Askush se lejoi Vjedhjen e eleksirit, Rrėkėllyer etshėm Thatėsirave zhuritėse... Gjembat e tu janė devetė e njė kohe Kur oazet mėrguan prej shkretėtirės! MEFISTOFELIANE Jam Orakulli i Delfit. Me fjalėt e mia tė dykuptimta Ēorodis gjithė njerėzit. Njė mėngjes u thashė atyre Se qielli ėshtė kthjelltėsisht i turbullt Dhe ata vranė mendjen pėr ditė me radhė Tė gjenin misterin. Kur njė mbrėmje njėrin prej tyre E gjeta tė vetmuar ndanė lumit Leto, I thashė se adhuroj meskiniteti LAKMI Ndrymė mes gjanash mortore (Edhe qielli yllsue ka me mbarue) Pėrse lakmoj Zot? G.Ungaretti Mbaruan Moxartėt! E mbramja melodi e Rekuiemit Tingėlloi mbrėmė nė orėn dymbėdhjetė tė mesnatės. Salierėt putheshin qetėsisht me tė dashurat e tyre Nė kopshtin ku u shua melodia, Dhe asnjėri prej tyre nuk e vuri re, Se trėndafili mė i bukur U shkėrrmoq nė njė pluhur rozė. Ata putheshin! Pa mundur tė kuptonin dot asnjė shenjė. Nuk e dinin se (s) ishin tė pėrjetshėm QENIE Qenia jam unė dhe ti dhe ai QĖ SE NJOHĖM KURRĖ. Ėshtė Guri mbi gurė. Fundi i librit Pas librit SHTĖPIA shtėpia qė mend po shembet ėshtė e jotja dhe drurėt qė rrėzoi mbrėmė stuhia ishin tė oborrit tėnd mė lėr tė ti konturoj pėrmasat nė njė tjetėr hapėsirė ku trarėt e ēative janė mė tė sigurtė dhe rrėnjėt kanė zėnė vend nė dhera tė parrėshqitshėm pastaj tė tė pėrqafoj pa patur frikė nga asgjė NĖNTOKĖSORE asnjė tingull nė muzg se gėrvisht dot heshtjen asnjė kėrcitje dere smė ngjall mė parandjenjė strukem kraharorit tėnd si pulėbardhė e plagosur nga uturima erėrash qė shurdhojnė dhe tė marrėt e frikėra boheme mos humbas gjėrat qė kurrė nuk i pata... KARAFILA TĖ KUQ karafila tė kuq vetmojnė nė vazo qelqi pėrgjumur mbi nėnkresė frymon qenia ime e karafilat janė gjak gjak tė kuq po tė them MITURAKE vogėlushi mėrmėrin njė kėngė tė pakuptueshme e pret qė kėrmilli tė dalė prej guackės rreth tij thuret gardhi me bredha tė lartė aq pranė njėri-tjetrit sa kockat e rrashtės. QIRINJ Mbaj qiej mė tė ftohtė se tė tutė mbi supe E plot qirinj tė ndezur Pėr torta qė sdi ku i humba. Ti mė thua tė hesht sonte Nė performancėn e yjeve E tė vėshtroj rėnien e tyre Me tė njėjtėn uri Qė lakmoja dikur shkumėzime dallgėsh. Po tash qirinjtė mė shkrinė ndėr duar E unė spo di ku ti vė ZOG I LINDUR NĖ KAFAZ Mė e vogla heshtje ėshtė mė i tmerrshmi kob pėr tė voglin zog lindur nė kafaz Si tė ta shpjegoj konceptin e lirisė kur di se ke ditur kurrė ēdo tė thotė tė kesh flatra Tė hesht ende me dashje ėshtė si tė mohoj qiellin ėshtė si tė mohoj ajrin Fllade tė shqetėsuara mė fryjnė nė shpirt kur ti bie, bie nga ēdo fl(u)turim pėrmbi plagėn time hapur sa njė shegė Qiellin sta mėsova dot as si nostalgji! Vdekja i ka putrat e bardha me push tė butė lepurushėsh dhe bardhėsi verbuese si tė dhėmbėve tė tigrit Me push lepurushėsh fėrkohemi butė-butė nėpėr gjithė lėndinat ku ēelin lulet narcise, por liqeni mes lėndinės s'na e shfaq kurrė pasqyrimin e tigrit... MESHIM Klith sa tė duash nė ashtin tim Nė kraharorin tim sa tė duash klith e nė muzg klithmėn tėnde mbyte nė ujėrat e kėtij deti tė qetohem kur mė meshon shpirti me shijen e klithmės nė qiellzė e nė gjuhė KUFIJ Dielli verbon mes ishuj resh ishujsh tė tretshėm ishujsh tė ikshėm Dielli pėrflaket nė kreshta resh kreshtash tė tretshme kreshtash tė avullta I dashuri i cigankės me pishtar ndėr duar kėrkon kasollen ku ngrica shkrin gjymtyrėve... PĖRTEJ ZJARRIT Joelit Ēvėshtron pėrtej flakėve vogėlush i ėmbėl? Ky oxhak mendimesh tė shastisi krejt! Shih zjarrin si zjarrmon nė sytė e gjyshit Ēka pėrtej tij i pėrket veē bablokut GJURME Veē gjurma e ujkut e vetmja shenjė jete mbi dėborė SHPIRTERA Mbi ujėra enden pulėbardha tė plagosura. Trishtimi detar i qiellit. DASEM Dasėm intriguese pėr ēdo indiferent. Dhėndri me nuanca jeshile kėrcen si i marrosur me nusen qė nuk ėshtė vetėm nuse. Herė-herė ajo shkėputet prej fustanit tė vet dhe shpėrbėhet ne trup dhe dantella. Kėtij ēasti orkestra shkumėzon tinguj. AVENTURA Se kishte prekur kurrė fundin e vet. Kur nje ditė iu bė mbarė, i hipi tė parės anije qė gjeti nė breg dhe udhėtoi rreth botės pėr tre vjet, tre muaj e tre ditė. Pak ditė para mbėrritjes, gjeti nė njė ishull te braktisur vėllane e vet binjak. TEMJAN Lutem sėrish pas heshtjes ose hesht prore pas lutjes. Zambaku i ėndrrave i ėshtė larguar prej kohėsh ngjyrės sė bardhė. E bardha e borės, e bardha e petaleve e deri tek e bardha e vezės. Njė korb mė i zi se vdekja vjen rrotull zambakut dhe meket nė krahėt e shtrėngatės. Era e temjanit tė tejshpon nuhatjen MERGATE Te mėrgosh prej vetes nė njė stinė harrimi ėshtė si tė jesh mė pak se nje gjethe. Kėngėtarėt e njė festivali cicėrimash mė shkelin syrin pa tė keq. Rrethi i tyre ciklik fillon e mbaron me vetė Ata. FRUT Mė shume se Zotin, ėndėrronte djallin. Fruti qė kishte pėrtypur i gjyshi, qėndronte i kafshuar prej kushedi sa kohėsh, mbi kanapenė e shtėpisė sė braktisur. Si kujtohej fort mirė, nė ishte ai apo ndonjė tjetėr qė e kishte lėnė nė mėshirė tė fatit. KRIM Majė gjelbėrimit rriteshin veē bredha. Nėn hijen e Tij, Natyra akuzonte Reminishencėn, si banditin buzė rruge, i cili nė vend qė tė vriste hijen, vrau veten. Krim makabėr pėr ēdo fillestar ZOGJ Ėshtė fėmija qė mpin dhe diellin me vėshtrimin e tij. Lapsi lėviz me ngadalė mbi letėr dhe vizaton zogj nė vend tė gjetheve. Degėt, ashtu si dielli, pėrshendesin ėngjėjt dhe Lirinė. HIJE Hije tė ēoroditura popullojnė netėt tona hije tė trishta qė snjohėn kurrė trup e lindėn qenie veē nė pėrralla (Botuar nė Gazeta e Athinės, janar 2008) ARIAN BOGDANI (Petro Papakosta) U lind mė 29.01.1966 nė Vlorė. Ka botuar librat me poezi: ENARKSI- 2000; CILER 32- 2002; EN DELPHOIS EI- 2002; ATJE DHE PASTAJ- 2002, etj. Nė kohėn e lirė ushtron edhe pikturėn. NJOHJE Njoh vokalizmin e asaj marrėdhėnieje prej dėnimit qė kryej (bėj). Ndjej ēka fort mė shtyn e nė tė njėjtin vend mė le. Shkas nėpėr gabime tė pjerrėta veē pėr tu fuqizuar me hamendje. Njėherė nė kaq emėrtoj dhe vigjėloj atė qetėsi qė shpėrthen nė heshtje. ĖNDĖRR Ndoshta janė fjalėplazmime tė pathėnash kjo zhaurimė mjegullthyese. Majė godinash rrėnjoset Kuptimi me dimensione asnjanėse. Poshtė nesh njė tokė qė na qaset dhe na mplekset nėpėr kėmbė. Njė frazė nokturne cilėson lugatin iks (x). Hyn nė hartėn e Tundimit pėr tė qėnė minimum i vetes. Fryma e Prishėsit pėrplaset nė kohėn e mermertė dhe shembet. HULUMTIM Atė natė sinonimet mė ndihmuan ti shkojė zanafillės mė tej se sa gjuhėtari. Nėpėr disa pantomima ku pasqyrohej gjithė elokuenca e njė ligji. Nėpėr disa gjeste ku krejt rruzullimi pėrfshihej. KOLAZH Ėshtė lehtėsia e prejardhur nga ajo gjė qė pėrbėn peshėn. Edhe njė fjalė me ngarkesė mitike ėshtė vetė miti. Tė ngarkuara janė ditėt me shkarkime netėsh. I ngarkuar mbetet boshi me njė lutje tė zbrazėt. ZHDUKET DUKE U SHFAQUR E qortueshme sipas rreptėsisė mungesa. Po pėr ēgjė qortohet ajo qė sėshtė? Ekziston, por sndodhet. Kėshtu ėshtė natyra e saj: Fillon dhe zhduket duke u shfaqur. Sido qė tė jetė, e pėrmbushur, e mjaftueshme , e plotė ėshtė mė rrėnqethėse dhe sia di shpagimin. I ka edhe drita gjithė mbrapshtitė qė tė ēojnė tek pėrkryerja. NĖ PRAG TĖ PREJARDHJES Mėsuam netėve bregdetare tė dėgjojmė zemėrgjerėsinė e guaskave, dhe tmerrin e njė puthjeje tė pipėtijė psalmodi erėzash. Nė verbėri tė shohim dritėn e skėterrės, ne tė mbetur nė prag tė prejardhjes. Kureshtarė tė heshtjes fjalosėse, kaq ngadalė u rritėm sa na u desh tė kapėrcejmė veten Ndonėse skeletosemi si pasardhės tė rrjedhės, do tė duhen dėnesat e ėngjėjve tė na pėrmendin. Kjo mesditė synon karakterin gjelbėrues tė ajrit. Sajon padukshmėrinė ku cungimi justifikohet si mirėqėnie. Pėr shtresat e njė keqkuptimi pagan lyp mjeshtėrinė e shkoqitėsit. Ia ka dalė ndonjėherė tė reagojė si vetėdije largvajtėse Nė kufijtė e njė vetasgjėsimi bėn fjalė dhe gjeste pėr shenjtėrinė e Tij. Ka ndodhur njė herė tė vetme tė rikthejė mėngjesin, atė mėngjes qė zgjon traditėn. PĖRNGJASIM Vringėllijnė dy, tre epoka si tė metalta. Xixė lėshon shpatė e kohės. S mund tė kemi qenė ne nė ato frymėmarrje Nė ato rrethore gjithnjė e mė pėrmbyllėse. Nėpėr vertikalitetin ende luhet njė mizanskenė me diēka prej nesh, prej mishi a floku veē jo prej fjale. Shtriqet njerėzia me veti horizontalitetin. Skuqet pėr njė paralele tė hequr me tokėn Pėr njė pėrngjasim me dheun tundohet. ANTITEZĖ Mbetemi me gjurmė shqelmimesh nga mėri kujtimesh. Me vendosjen e syzeve, risjellim nė zgavra sytė e dikurshėm, pėr tu bėrė edhe tė tanishėm. Dhe ti kėsaj i thua ekzistencė? Unė tkurrem, dhe brenda meje nga paraditja e sė shtunės deri nė pasdreken e sė dielės, ndėrhyn njė javė e plotė me insistimin pėr mė tej edhe mė tej akoma pėrpara fillimit, nė puqje me fundin. Dhe ti kėsaj i thua humbje? MONOLOG PĖR DY Ajo qė pėr kohėn ėshtė ecje sėshtė rrjedha jote. Tė ndjej, ashtu si ti kur thua se mė parandjen. Ia dua trishtimin atyre qerpikėve, edhe pse ka kohė qė zėri yt nuk thotė fjalėt e tua, por ėshtė njė klithje qė nis erėn. Zhbėhen kėto gjuhė flakėsh, e kjo prushanė rretherrotull mbledh endecakė tė brishtė, tė padukshėm e hyjnorė. Atje ku ska mė brigje, ngrihet njė tallazitje e na lė ndėr duar ndėrgjegjen e detit. Atė pjesė qė mė ofrove brenda dhe jashtė asaj mbrėmjeje, bėje krejt veten tėnde. Dora jote ende sėshtė bėrė domethėnie. Mė afėr dielli sguxon tė gjejė ato fraza, nėse ka tė tilla qė provokojnė mizorinė. Ka ēaste kur tė shkon ai belbėzim pa ndrydhjen qė i bėn. Pėshpėritje tė forta thua me zėrin melankolik tė potencės. Ndonėse vėshtrimi yt ende sėshtė bėrė gjest, as fjala tragjedi, ndaj jepmė ēfarė mbeti para dhe pas fjalės, pėr tė pėrkufizuar durimin ose mposhtjen. Ētė them pėr mos-njohjen e vdekjes, tė heshtjes! Tė rriteshim fėmijė tė mungesės, bij fillim-fundesh! Tashmė nėnshtron zhurmat nėn hapat e tu dhe vė rregull nė qetėsinė tėnde. Kėrcitjen e prekjes tėnde jepu ditėve, qė tė jenė zgjimet e mia. Tė ndjej, ashtu si ti kur thua Rrjedha e gjuhės ėshtė koha jote. I hyj dhe dal prej saj fshikulluar nga hapėsira. Stė mbushnin as heshtjet qė thosha, as fjalėt qė sthosha. Me fjalė heshtja. Kėshtu ishte e thėnė: Ajo zbrazėtirė kur mbushej me heshtje, bėhej njė emėr me mbiemrin nė tė kaluarėn. Kjo plotėri e privuar nga heshtja bėhet njė me mua nė kundėrdritė. Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė Gazeta e Athinės, mars 2005) Adrian Saliaj u lind mė 1964 nė qytetin e Vlorės. Lėvron qė herėt poezinė, prozėn dhe sprovėn e mendimit estetik, duke spikatur e tėrhequr vėmendjen e krijuesve vlonjatė. Mė 2007 boton librin e tij tė parė poetik "Fjalėt qė bota harroi". Pėr njė kohė tė shkurtėr emigroi nė Austri. DHE SDI Ia nisi kėngės gjethja Pikon e loton shpresa ti hesht nė fund tė paqes e sdi nga rrodhi vjeshta e sdi nga rrodhi dimri e sdi nga rrodhi jeta. Pikon e loton gjethja ti hesht nė fund tė paqes ia nisi kėngės shpresa nė ngjyrė tė manushaqes e sdi nga rrodhi vera e sdi nga rrodhi vjeshta ti hesht nė fund tė paqes e sdi nga rrodhi jeta. KA PER TE ARDHUR I vetėm nė ēeljen e verdhė tė mimozės dhe shelgu qė qėndis qefinin tim nė heshtje gishtat e yjeve si hala pishash zbresin nė shpirt nga jorgani i shtrirė i qiellit. Ka pėr tė ardhur njė kurorė kushedi me ēerėmime lulesh mbi qefinin e shelgut tim. Si mornicė ti shpirt do rrėshqasėsh yjshėm nė tė tjera buzė nė tjetėr qetėsi. *** Me kaēola loz nė shkallėt e Olimpit pullat shkėmbej nė tregun e zi. Dy napolon njė Skėnderbe Njė Zeus shtrenjtė! Njė grusht me flori Nė djall betejat e ndyra tė pista. Nė botėn vullkanore qė lėngon me protestat. Ėshtė vapė! Akropujsh ngjiten turistėt deti mė zhvishet tė bėj pak not. NENES TIME Ēdo ditė mė shumė pakėsohesh nėnė, ēdo ditė mė tepėr fikesh. Pėrse kėrkon tė ikėsh nėnė, pėrse kėrkon tė ikėsh?! Ēdo ditė mė keq gjellėt e shijshme, ēdo ditė harron e thinjesh pėr ku kėrkon tė ikėsh nėnė, pėr ku kėrkon tė ikėsh?! Ēdo natė mė pak gjumė o nėnė, ēdo natė tė shfaqen hije pėrse kėrkon tė ikėsh nėnė, pėrse kėrkon tė ikėsh. Ēdo natė mėrmėrit nė dhėmbė, ēdo natė mua mė fshihesh. Po mos kėrko tė ikėsh nėnė, po mos kėrko tė ikėsh. AH TI Pa kur sėrish them lamtumirė, pa kur sėrish sytė shkas mbi xham, edhe vėshtroj nė hapėsirė ca hije qė me ty mė ngjajnė. E kur sėrish ... E kur sėrish ... ēish jeta vallė torb e lypsarit qė portė mė portė thėrrime mbledh. A mosvėrshim e vetėtimės qiell e tokė mespėrmes? Cish jeta vallė? Ah, ti sorkadhes e livadhit Ah, ti ujvarė magji e kroit, mė le mbėshtetur nė dritare e mallin zgjon e jetėn zgjoi. TE TRE Rrėshqet i pikėlluar oktapodi ia hodhi kėmbėt hėnės duke lėpirė si tė ishte kandilėz deti. Po tretem, edhe pak edhe pak... Nė kėtė muzg luspor me drita tė zbehta, tė befta tė tre hamė vetveten. MOS U TRISHT! Mos i dridh qerpikėt nė rrezet e fundit tė diellit tretur. Mos u trisht duke psherėtitur. E thua: ēmė mbeti?! Mbetet hėna, qielli sipėr reve, mbetet freskia, kaltėrimi i detit, mbeten ullinjtė, qiparisat dhe kėnga e zogut mes tyre, mbeten ditė tė reja qė ende skanė nisur dhe shpresat fluturuese, tė bardha, pulėbardha kėlthitėse. A e ndjen? Nga gjithēkaja ka mbetur ende shumė: mbetem unė. MIQTE E MI Dėborės qė bie sia gjej dot emrin. Vrapimit tė pėrrenjve sua njoh drejtimin. Orėt ndėrroj me zhurmat e ēmendura tė trenave. Me zverdhjen e gjetheve ndėrroj ditėt. Ne u lindėm kufi ti vėmė fatit, pafajsisė. Duart e mpira zgjatur dėshiruar drejt jetės prekėn vdekjen. Mbetėn tė ngrira tė mpira ndotur prej vetmisė u tretėn. Ah! Po vetėm atėherė do tma kuptoni zemrėn. Kur veshėt e lodhur tė kėrkojnė mes zėrave qė u gjen me hamendje kuptimin. Vetėm njė tingull! Atėherė do vraponi drejt meje. Kur sytė qė humbin funksionin nė muret e trishtuara tė ngecin mes egėrsisė sė dimrit. Koha e zėnė dhjetra herė nė befasinė e vdekjes tė pėrkulet pėrpara atdheut kujtimesh dhe peshėn e mallit detyrės me dhimbjen e fikjes. Austri 1993 AZEM TROQE Azem Troqe u lind mė 1966 nė qytetin e Vlorės. Ka ndjekur studimet e larta nė Fakultetin Gjuhė-Letėrsi nė Elbasan. Ka botuar poezi nė shtypin periodik si: Zėri i rinisė, Nėntori, etj. Poezia e tij shpreh shpirtin e tij tė shqetėsuar poetik, timid dhe tė ndjeshėm, karakteristikė kjo edhe e natyrės sė tij njerėzore. MENGJES Vizatoi njė derė, hyri brenda. Mira dhe Jori pinin ēaj. Njė pellush hante qafėn, kaēurrelat vrisnin karficėn. Ajri mbante erė tė mirė. Kot e shava, tha, kėtė mėngjes. Dielli nė kopsht hante fruta tė kuqėrremta. HENA NE DRITARE Hėna futi kokėn nė dritare, futi dorėn nė shtrat, preku njė trup tė lakuriqtė. Nė tė vėrtetė ishin dy trupa tė lakuriqtė. Preku bukuri mashkullore. Gjėra tė tjera mė tė bukura nuk i pa dot, nuk i preku. PASDITE NE FSHAT Lėkundjet e kumbullės larguan tė fundmin harabel tė ditės. Lehja e qenit shoqėron kthimin e bagėtive. Rruga pa hapa. Sė largu vjen e qara e pyllit. Hija e rėndė e njė reje paralajmėron shiun. Vajza nė dritare psherėtin: -tė gjithė e ditkan dhimbjen time? KUSHTUAR A. H. Po vuan poeti, zemėrndarė nė thela nga thikė e dashurisė. Eklips total diellor, mbi fytyrėn e tij fytyra e saj ėshtė ngulur. Mbaruan ditėt e mėndafshta, stilolapsi fle nė xhep. Gjithė ky burrė i madh u fut nė njė gotė verė. Duke u lutur ēdo natė bukurosheve tė frikshme mos tė trishtojnė stilolapsin e tij tė zjarrtė. NE VARRIM I vdekuri buzė gropės sė varrit. Pėrreth pėrcjellėsit. Qiparisat nė heshtje. Dikush flet pėr virtytet e tė ndjerit, pėr ndershmėrinė, pėr meritat. Nga mallėngjimi i dridhet buza, nga goja i derdhen tinguj gjysmakė. Njerėzit nėnqeshin. E zbresin tė vdekurin nė tokė dhe ndėrsa i hedhin baltė, kujtohen, edhe ai ishte dikur njė gjysmėmemec i lezetshėm, pėrsėriste fjalėt si rrotė e ndryshkur, kujtojnė shakatė qė bėnin, fillojnė tė gajasen. Gjithė duke qeshur, i vėnė pėrsipėr ca lule dhe largohen duke thėnė: Sa keq qė na le, miku ynė! kishim nevojė pėr ty. I vdekuri nė varr isha unė. PERQAFIMI Seē kishte njė lodhje tė bukur. Nga nėna e saj e sėmurė a ndofta e pamėsuar ish me bardhėsinė e pandalshme tė mureve, ēarēafėve, doktorėve. Mė ftoi pėr kafe nė bar. Flokėt i kish si nata, sytė si deti, buzėqeshjen, si dhe emrin, i kish prej lulemimoze. Kur u ndamė, mė vodhi njė pėrqafim. Mbrėmja qeshi, miratoi. Nuk u pamė mė. Se kėrkova. Ruaj pėrqafimin, mbėrthyer nė shpirt si gur tė ēmuar. ENXHI LUAN NE PIANO Enxhi luan nė piano. gishtat e saj janė yje mbi vesėn e mbrėmjes, muzika e saj kėngė bajameje nė fillimmarsin e pranverės. Po ajo nuk e di. E vogėl bota, futet e tėra nė dhomėn ku Enxhi luan nė piano, hidhen e pėrhidhen karriget nėn ritmin e pambarimtė, zogj tė kaltėr ēukisin ditėn e djeshme, qė akoma pat mbetur shtriqur mbi divanet, muret pėrloten, bėjnė shėt me fashat e dritės, sepse Enxhi luan nė piano. VDEKJA Baba, kush ėshtė ajo zonjė e bardhė atje tej, qė na pėrshėndet me dorėn e bardhė e me fjalė gėzimi?! Kopshtarja e kopshtijeve tona. E pėrhershmja. Shėtit nga lulja nė lule, nga pema nė pemė, prashit dheun, krasit degėt, nuk lodhet, tėharr barėrat, mbledh gjethet, nuhat lulet, duke thithur hundėt. Kėndon: jetė, o jetė e shtrenjtė! Herė-herė kėput njė trėndafil a njė zambak. Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj SKĖNDER HASKO Skėnder Hasko u lind nė vendbanimin Dukat tė Vlorės, mė 2 mars tė vitit 1936. Nė Universitetin e Tiranės ka mbaruar Fakultetin e Shkencave Politiko-Juridike - dega e gazetarisė. Gjatė karrierės sė vet ka punuar nė revistėn Hosteni, nė Shtėpinė Qendrore tė Krijimtarisė Popullore, kryeredaktor i revistės Pionieri dhe drejtor i Teatrit Kombėtar tė Fėmijėve. Aktualisht ėshtė redaktor nė shtėpinė botuese Toena - sektori i letėrsisė pėr fėmijė. Gjatė punės sė tij krijuese ėshtė treguar mjaft i frytshėm. Ka botuar, romanet: Tė burgosurat e Xhuxhumit; Legjenda e fshatit tim; Njė gjeneral kapet rob; Arratisja e Tupe Xhelos; novelat: Ne ishim partizanė; Ēimi dhe roboti budalla; Ēudirat dhe e fshehta e Zamirit; Kocomiu tekamadh (novelė-pėrrallė); librat me tregime: Nė do nuse, gjej taksi; Faqemolla mundi hundėpinokun; Me litar tė botės, mos hyr nė pus; pjesėt teatrale: Pas mėsimit; Lulushi ra nga teli (komedi); Tip-tap 5 x 5 (komedi); Pėllumbat e hekurudhės e tė tjera; skenar pėr film artistik: Njė Gjeneral kapet rob (mori diplomė nė Festivalin e Salernos, Itali). MOJ KASOLLE! Ēudi njerėzit se si janė?! Tė shanė e ēfarė stė thanė, Ty, moj kasollja me kashtė... Prapė ti njerėzit si le jashtė. Nuk i le ti lagte shiu, As ti bėnte trung veriu I mbajte nė gjirin tėnd, Mu si delja qengjin mėnd Vatra jote zjarr pashuar, Pranė saj sofra shtruar, Aty hėngrėn bukė tė thekur, Aty hėngrėn mish tė pjekur, Dhe kulloshtra, kos e trashė, Aty zjeu avash-avash... Dhe bariu aty fjeti, Aty plaku prehje gjeti, Aty nusja bebin ndjeu, Si nė bark tė saj kėrceu... Aty nusja u bė nėnė, I dėgjoi foshnjės zėnė. Edhe kur dikush sėmurej, Pranė vatrės tėnde ulej, Zjarr i vatrės kurrė stu fik, Prite fis e prite mik. Dhe tani, oh, sa ēudi! Ca qė bėnė nga njė shtėpi, Ca, qė vunė nga pesė grosh, Ec, moj, ec e ti dėgjosh, Sikur sjanė tė kėsaj bote... Se, kur skishin ku tė rrinin, Moj kasolle, te ti vinin... Ti, moj, ti ua hape gjinė, Tani na tregojnė shtėpinė Portofolin na tregojnė, Vatrėn tėnde e harrojnė. Ti ke qėnė vatr e hallit, Ti ke mbetur vatr e mallit! Eh, moj e dashur kasolle, Skorre dot atė qė mbolle... Ēėshtė kėshtu, e marrtė djalli?! Hidhet lumi-shahet kali... Ti kasolle, prapė je, Nė mendjen time, si muze! SI UJE BORE NE BARDHAK Ku ėshtė fshehur bukuria, Posi gur i xhevahirit? Ku pėrvėlon dashuri, Si prushi nė mes tė hirit? Midis malesh, strall e pyje, Bukuroshi - fshati im, I ka vajzat hėna e yje, Thėllėza nė fluturim... Vajza rritur si kavak, Luleshqerra nė lėndinė, Ujė bore nė bardhak, U vjen era trėndelinė Vajza-flakė, zjarr e prush, Qė djeg heshtazi, ngadalė, Vajza me sėrma nė gushė, Si shigjetė, pėr ēdo djalė... Aty fshihet bukuria Posi gur i xhevahirit, Aty djeg dhe dashuri, Posi prush nė mes tė hirit KENGE - ZONJA Oda prej valles gjėmon, Gjym po vete kėnga labēe, Ētė zė gulēi kur dėgjon, Njė kėngė treshe dukatēe! Si njė klithmė, kur shqiponja, E lėshon, kur fluturon, Ashtu kėlthet kėngė-zonja, Kėnga treshe e fshatit tonė. Pa le, kur nė faqe malesh, Ia thotė treshes me zė plot, Fjalė dertesh, kėngė hallesh, Tė dridhmon e tė pėrlot. LARG! Hiqmu sysh e keqe, Mos mė dil pėrpara, As sot e as mot, Mos tė mbiftė fara! Larg nga sytė e mi, Larg nga jeta ime, Mendjen edhe shpirtin, Ti mbjell me gėzime! DIKUR DHE SOT Njė shoku im, kur ish i ri, Kur pa njė xhaxho me dorak, Shiko, - mė tha me qesėndi, - Si tundet - shkundet ai plak! Ēmė pati thėnė e ka harruar, Se u bė vetė si ai plaku, Ndaj thotė serbes e i menduar: Nuk ka pėr pleqtė si doraku... ZJARRIT TEND SI BEJ DOT BALLE Moj e vogėl, pikė loti, Delikate si laboti, O moj hėna pranė yllit, Pse mė vret me cep tė syrit? Mos lėsho shigjeta zjarri, Se ngre tė vdekur nga varri, Dhe mua mė djeg tė gjallė, Zjarrit tėnd, si bėj dot ballė Syri yt po tė mė vrasė, Do tė shkoj, moj, shend e gaz, Zemrėn do ta lė mbi tokė, Se me vete se marr dot Shpirtin do ta lė tek ti, Qė tė flesh me tė nė gji, Tė tė kthehet ēdo mėngjes, Nė unazė pėr martesė ME KE NDEZUR ZEMREN Siē ndez stralli eshkėn, Mė ke ndezur zemrėn, Mu nė pik tė natės, Mė vjen bashkė me ėndrrėn. Mu si bor e malit, Tė farfurin gusha, Me bukurinė tėnde, Sytė e mi ēi mbusha. Fluturoj nė qiell, Si pėllumb me fletė, Siē tė kam nė ėndėrr, Tė paēa nė jetė! PĖR TY, DUKATI IM! Ngado shkoj e ngado vete, Ty Dukat tė marr me vete, Ti mė linde, ti mė rrite, Mė pėrkunde nėpėr vite. Qė ditėn qė hapa sytė, Mė dhe gjak nga gjaku yt, Gjaku yt mė gurgullon, Kur sėmurem mė shėron. Tė kam djep, tė kam flamur, Stė lėshoj nga zemra kurrė! Stė lėshoj, jo, stė lėshoj, Pėr Ty qa, pėr Ty kėndoj! TI NUK PLAKESH KURRĖ Fshati im i dashur, ti nuk plakesh kurrė, Ti ke mbetur djalė, ti ke mbetur burrė. Burrė nė zakone, Burrė dhe nė bėma, Ti i mėkon njerėzit, Siē i mėkon nėna. Kėnga-zė burimi, Dhe cula dyjare, Kur i dėgjon meket Dhe shqipja nė male. Djemt i ke tė bukur, Vajzat luleshegė, Ajo kėng e tyre, Si zogu nė degė Si zogu nė degė, Si thėllėzė shullėri, Kur unė i dėgjoj, Oh, ētretem i tėri! Tretem si qiriri, Nė flakėt e zjarrit, Si rrėshirė e pishės, Nė mes tė beharit! KĖRKESĖ! Kur ta shihni qė kam vdekur, Edhe frymė, as marr, as jap, Merrjani treshes dukatēe, Dhe unė do tė ngjallem prapė. PRANVERĖS Na erdhi pranvera, Stina e uruar, Duke buzėqeshur, Me lule nė duar. Mirėse vjen, pranverė, O stin e begatė, Na sjell ngrohtėsinė Dhe jetėn na zgjat! Me lule nė ftua, Nė pjeshk e nė mollė, Me lule nė dardhė, Tė bardha si borė. Vajzat pika vese, Rėnė pėrmbi gjethet, Kur tė shkojnė pranė, Seē tė futin ethet Ethe dashurie, Qė tė djeg si prushi, Qė ta merr dhe mendjen, Posi raki rrushi Rrofsh, o moj pranverė, Qė na vjen e bukur, E bukur si lule, Ku ulet njė flutur. Vajza tund baluket, Tė vret me shikime, Djali seē i flet: O sorkadhja ime! Mirė se vjen, pranverė, O stin e begatė Na sjell ngrohtėsinė Dhe jetėn na zgjat! SE DI: MĖ DO APO SMĖ DO Po smė deshe, mos ma thuaj, Mos ma thuaj, se do vuaj, Do tė vuaj e do vdes, Do tė vdes si i pashpresė, Siē vdes nata nė mėngjes. MALL Ēmė piku malli pėr babanė, Pėr nėnėn dhe vėllanė, Mė dogji malli dhe pėr motrėn, Qė ikėn e mė sjanė. Svijnė mė e skthehen dot, Se jeta kėshtu qėnka, Dheu i zi qė i mbuloi, Tė dalin mė si lėnka. Zemra mė rėnkon e qan E shpirti sgjen rehat, Ēdo ditė nėpėr mend i shkoj, Nė ėndrra i shoh pėrnatė. Takoj me ta, fjalos e ēmallem, Njėlloj si me tė gjallėt, Kėndojmė, qeshim e gėzojmė, Sė bashku qajmė dhe hallet. NDRIĒIM I PĖRHERSHĖM O gur i ēmuar, qė ske shok, Nė zemėr mė ke mbetur, Aty do rrish e do ndriēosh Dhe kur unė tė jem tretur. KU JE? Zėri yt mė vjen nė vesh, Posi kėnga e kanarinės, Ndjej dhe sot aromėn tėnde, Si aromė e trėndelinės. Si harroj dot ēuēurisjet, Kur mė thoshje mjaltet-fjalė, Me doēka mė pėrkėdhelje, Dhe mė joshje dalėngadalė Unė mbi thithk tė sisės tėnde, Vėnė buzėt ėmbėl-ėmbėl, Sdija veten ku e kisha, Nė Parajsė apo nė ėndėrr! Pa dhe sot, kur i kujtoj, Ato ēaste plot magji, Mendjeprishur, nėpėr mjegull, Fluturoj tė vij te ti! Po ku je, qė mė ke humbur, Moj thėllėzė, thėllėzė fushe? Kthehu pranė meje, si dikur, Tė tė mbaj si gjerdan gushe! PERLĖ E SHQIPĖRISĖ Vlora buzė Jonit, djep i trimėrisė, Ta kanė rritur emrin bijt e Kaonisė! Buzė Adriatikut, gur i xhevahirit, Posi pikė vese mbi qerpik tė syrit! Bora pėrmbi male, qylaf Labėrie, Fshatrat rreth e rrotull, kurorė trimėrie. Si shtizė flamuri, nuk tė mposht stuhia, Nė gjirin tėnd tė bukur, fle dhe Perėndia! Perlė e Shqipėrisė, gjerdan historie, E rrallė ndėr shoqe, kurorė lavdie! Puthesh me dy dete, si rrallė nė botė, Ty nga zemra jonė nuk tė ndajmė dot! Vlora jonė e re, Vlora jonė e lashtė, Pėr Ty heqin valle, Deti e mali bashkė. PLAKUR, THINJUR NĖPĖR HALLE (TEKST KĖNGE PĖR BABALLARĖT) Baba, pėr ty, si pėr nėnėn, Me gjith shpirt do kėndoj kėngėn! O baba, me zė bilbili, Pėr fėmijė-gjerdan floriri Dyfekun nuk e lėshove, Pėr liri me tė luftove, Qėndrove si lis nė kėmbė, Si refreni nėpėr kėngė Tė kemi dritėn e yllit, Ti na ke dritėn e syrit, Baba, syri i pafjetur, Pėr fėmijėt shpirtin tretur! Baba me zemėr tė madhe, Plakur, thinjur nėpėr halle! UDHĖ PA KTHIM U nisa pėr udhė nga skthehesh dot, Ku shkojnė njerėz, kafshė e bimė, Gėrthit e ēirru, e ke tė kotė, Pėrjetė atje e ke shtėpinė. Dhe unė, si gjithė ata qė shkojnė, Do ti them jetės lamtumirė, Nga unė mė nuk do dėgjojnė, As qysh u ngryse, as qysh je gdhirė. Lufto, lufto dhe sot dhe mot, Gjatė gjithė jetės sa je gjallė, Po ike, vajte, skthehesh dot, Mė thoni: kush u kthye vallė?! Mbi dymijė vite kanė shkuar, Miliona ėndrra janė tretur, Tė tjera ėndrra janė zgjuar, Pėr Diellin-Jetė gjithmonė tė etur. Pa do kalojnė vite tė tjerė, Dhe unė sdo ndjej, as keq, as mirė, Nuk do shoh dot, as dimėr, as verė, Se krejt me baltėn do jem shkrirė. 22 dhjetor 2008, Reaminacion, Tiranė HARRESĖ Si gjethe plepi ikin jetėt, Ikin pa radhė e njė nga njė, Fėshfėrijnė sa janė gjallė, Pastaj heshtin, sbėjnė zė Bėhen pleh pėr bimė tė tjera, Por askush nuk i kujton, Ēudi ēudish ėshtė vėrtet jeta, Sapo ke ikur, tė harron. NĖ LAK Ēmė cicėrin njė zogė nė vesh, Me frymė e zė mė guxhulis, Pa qeshem unė dhe ajo qesh, Si engjėllushkė mė kukuris. Unė nga gėzimi sa sfluturoj, Se shpirt e zemėr mė ndizen flakė, Nga zoga sdi se ētė kėrkoj, Ndjehem si zog i zėnė nė lak ILAĒET E MIA Dhe rėndė tė jem, nė shtrat i shtrirė, Kur mė vijnė nipėr e mbesa, Pėrtrihem, ngrihem e bėhem mirė, E ndrit, siē ndrit bari nga vesa. Pa flas e flas e spushoj dot, Dhe jap e marr veē dashuri, Dhoma e vogėl, e mbushur plot, Mė deh, mė ngop me ngrohtėsi. Doēkat e tyre rreth qafės sime, Gjerdan i artė, pėrtritės jete, Oh, ēe shėrojnė kėtė zemrėn time, Ilaē i rrallė, si qumėsht blete Pėrgatiti Andi Mecaj DIONIS QIRZIDHI U lind nė Vlorė, mė 1943. Mbaroi studimet nė U.T. pėr Matematikė-Fizikė. Ka punuar nė arsim dhe kulturė. Ka botuar librin poetik Buronjat 1972. U godit pėr poezi liberale dhe kjo e detyroi tė heshtė, gjė qė po vazhdon deri nė ditėt tona. Veē poezisė dhe veprimtarive kulturore, ėshtė marrė dhe merret me publicistikė. Megjithėse ka marrė nėnshtetėsinė greke vazhdon ta ndiejė veten bir tė Vlorės ku u lind dhe u rrit. Ėshtė anėtar i Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Shqipėrisė. ĒELĖN NESPULLAT Nė sy agimesh tė trembura si mundėn tė lulėzojnė nespullat shpresat e bardha? Shirave tė ngrira limfa u ngjit te lėvozhga e tharė klorofili iluziv. I lulėzuan, mė the, vetėtimat, frymėmarrja e dallgėve, ose...ose pritja njerėzore, hukamė nė gishtat e pemėve. Bletėt su panė ti ledhatonin lulet me krahėt transparente kur dielli i dimrit ngricave, inatēor, pėrmes reve grimconte vetveten... TRISHTIM XHIXHIVALLEJE Mes gishtėrinjve ndjeva dridhje, mandej kllup, e mora si njė relike dhe e harrova diku fshehur nė kujtesė. larg detit kujtova ēastin e mbylljes nė errėsirė dhe atė zė tė mbytur nė guackėn e vet. E gjeta me freski tė fshirė, asfiksuar hermetikisht nga pakujdesia ime. Larg, larg detit, relike lirike e heshtur me trishtimin perlė tė fshehur. Trishtim xhixhivalleje zhaurima dallgėsh e guralecėsh diku, larg te kufiri i pafajėsisė, ku realja transformohej nė magjike. NEGATIVĖT E FILMAVE Nėpėr duar negativėt e filmave vite tė ikur, kohė qė fle pa ēarė kokėn si Kalestini. Ti retushoj? Smundem, retushoj mė mirė kujtesėn fytyrėthinjur nė negativ tė zeza nė pozitiv. Pozime gėzime tė rreme radhė radhė si milingonat me brumbullin nė shpinė pėr dimėrim. Role teatrale ku njerėzit duartrokasin tė gėnjeshtrėn pėr tė vėrtetė. Zgjova nė celuloid qetėsinė e kortezheve, funerale ditėsh e vitesh. Ankohen pengjet pėrse i kurdisa orėt e ndryshkura e gjestet frikshėm nisėn ti shpijnė gjymtyrėt. Zgjova nė celuloid ditėt... ti duash, ti urresh, ti fshish? Dikur dikur kanė qenė. HESHTJA Kodrat e ullinjve, rrėnqethje nė mugėtirė. Deti gėlltit dallgėt, njeriu lotin. Jetime u bėka dashuria nė sflet me kujtesėn. Kujtesa pėrpėlitėse mėrmėrin me veten, zbėrthen heshtjen memece e pyetje Krishti ribėn: Ili, Ili, llama savahthani... Njeriu si Pilati pyet cila ėshtė e vėrteta? Dhe pėrgjigje e di se ska. Pėrsėri nė asfiksi do tė pyes kohėn qė mbytej nė Vlorė nė dy dete. Nė kodra ullinjsh nė mugėtirė pret njė dorė tė nderet e njė zė nė heshtjen e lodhur. Vij nga tė vdekurit, jam Llazari. U FSHEHA NJĖ ĒAST U fsheha njė ēast njerėzve me maska kokat qypa ku dimėrojnė gjarpėrinj. I harrova njė ēast tė gjitha buzėdetit tė vendlindjes. Po pėrse metaforat nė kontrapunt tjetėrsonin e argjendimi i detit pat tjetėr ngjyrė? O Zot, kėrkoj e kėrkoj me stėrmundim nartioti ta nxjerr kripėn si trillim por dhe kripa kėtu paska marrė tjetėr shije. Paniku i kafshimit pėrgjon si heshtja, si pse-ja pa spirancė, ndėrsa jetėvdekja kėtu luaka symbyllazi. 1997 NGA CIKLI MĖ MUNGON VLORA Pesė qiparisa, ullinj tė lulėzuar penelata mbi guackė harruar nė shkėmb, gjysmėbuzė e puthur skicuar alla Sezan pezull nė qiell, gjysma tjetėr, Sazani mbi e nėn det... Llahtarisur zgjohem as det, qiparisa e ullinj pėrqark. Nė errėsirė me gjeste duarsh Nestori mėsuar pėrmendėsh sonambul pėr dore mora dallgė tė hipnotizuara, nė telajon e natės skicova yje si verige ulliri tė lulėzuar. Le tė vijė dita tani intime ta derdhė dritėn, pa u ngutur, ashtu si mjalti dalėngadalė nė njė gosti mėngjesore tė Kėshtjellarėve nga Kanina. Akuarel flu, mungesė, sonambul i plotėsuar nga larg. QĖNDROJMĖ DHE PAK Qėndrojmė dhe pakėz nėn nerėnxėn e frutėzuar plotpėrplot, tek cepi i urės intime me shporta tė zbrazėta. Para se tė ikėsh ngrije dorėn enkas gishtėrinjtė tė prekin frutat e hidhura, si vjelėset, qė shporta e kujtesės tė mos rrijė zbrazėt. Ēliruar nga paniku i ndarjes ngrije dhe dorėn tjetėr gjest pulėbardhe skicim kaltėrsie. Qė larg tė na sjellė nė kujtesė nostalgjinė e pėrplasjes te shkėmbi me dallgėn inicialet e gdhendura mbi gjethe agavje dhe mbrėmjet buzės sė detit si mijėra pasqyra tė thyera, ku fantazma prej hėne pikėllimin fshehin mes reve pėr qiej tė tjerė, pėr dete ku pėrhumbet koralia nė kujtesė. Dhimbjen do ta ndjeja sa herė pulėbardha cik dallgėt nė dete anonime. LEJLEKU MBI KOLONĖN E MERMERTĖ Mbi kolonėn e bardhė, tė mermertė, lejleku me shiritin e zi nė krahė, me njėrėn kėmbė ngritur. Kur erdhi kėtu pranvera e shtegtoi? E kam ruajtur tė paprishur nga furtunat thellė nė kujtesė, ēerdhen e madhe si njė orė pranverore. Kur erdhi pranvera kėtu e shtegtoi? Nuk e ndjeva lėvizjen e sqepave si akrepat e verdhė tė orės sė mbetur nė ēerdhen e vjetėr harruar nga shtegtimet. Mbyll sytė e dėgjo, te kolona e njė tempulli tė lashtė si qajnė lejlekėt kur pėrplasin sqepat tek ora e madhe e kthimeve tona. NĖ ORIKUM Vesa u shkėrmoq shegė nė jonxhė, qafa mėzash ylberėzojnė. Pas Llogarasė dielli si klloēkė kėrkoi e i mblodhi yjet si zogjtė. Engjėjt mbi jon hėnėn e argjendtė i vėnė kurorė Sazanit rebel. Karaburuni nė ag mjegullėn e bardhė, si kėmishėn e flak. Nė dy dete trupin e freskon me dallgė... 1970 PLOTĖSIM TABLOJE TĖ LIONDAQIT PĖR EMIGRANTĖT (Trembėdhjetė vajza, shoqėruar nga dikush me trembėdhjetė pasaportat e tyre nga Europa Lindore, erdhėn tė dorėzonin kėrkesėn e tyre pėr tu ligjėruar. Poeti Hiqmet Meēaj mė tha: Ja poezia, mos u huto!) Dhe unė i pashė tė pėrgjumurat manekene tė veshura nga firmat, me aroma e tualet tė modės pėr ti reklamuar. Seksi, zog i lodhur, nėn tė linjtat pushonte. Qafė mjellme, sorkadheje, gushė kanarine, picėrim sysh Mona-Lize, Kasta-Dive, Hijeshi Helene, Beatriēeje... Shtangur nga dėshira joshėse e bukurisė Pėshpėrita vargje Bodleri, Witmani, Bukovski, lejtmotive ariesh Belini, Puēini. Trembėdhjetė vajzave u dallova fatkobin e tjetėrsuar, panikun e rrezikut tė inēestit nė striptiz, e ato nuk buzėqeshnin i shtonin trishtimit njė trishtim tė ri, lakminė e kukudhėve tė shėmtuar tė pikėpėrputhen me femrat e bukura nė ēastin e orgazmės. Njeriu me celular tek seksi dentist u ka sajuar nė gojė buzėqeshjen televizive tė Xhulia Roberts... ...dhe buzėqeshjen ua ka blerė dhe shitur bareve tė natės buzė detit, ai, njeriu me celular, me sy Kaligule. PĖLLUMBA TĖ SAFOS Gjestin e tė ftuarit nė pėllėmbė u bėra pėllumbave tė pėrgjumur, flatrambledhur, kryevarur. Nėpėr xhepa te vetja thellė kėrkova thėrrime pėr ti ndjellė, pėr njė lėmoshė, pėrkėdhelje puplash pėllumbi. Pezull mė mbeti pėllėmba e nderur. Do tė pres sa tė vijė tė ulet pėllumbi i bardhė me atė kuftė pėllėmbe tė nderur, bosh, qė gjasme tė pijė, tė pijė, te burimi iluziv. Tė ngrejė sqepin me kėnaqėsi nė ekstazė me etje tė pashuar pėr kaltėrsinė e qiellit. Pres nė mes tė dimrit duke zhveshur lėkurėn e portokalles me parandjenjėn si te pėllumbat e Safos, qė ende, ende nuk u ėshtė ftohur zemra e nė pritje do tė cicėroj si zog i dashuruar mbi degėn e njė bajameje qė lulėzon nė dėborė. XHEMIL LATO Xhemil Lato u lind nė Vlorė. Ka botuar: Gjumtrazuar, poezi, botues Monroe Tiranė 1994; Po thėrret Sofokliu poezi, botues N. Frashėri Tiranė 1996; Pasi tremba njė ėndėrr poezi, botues N. Frashėri Tiranė 1996; Qaj ullinjtė e djegur poezi, botues Adjona Vlorė 2000; Gruaja qė humbi nė mjegull novelė Vlorė 2000. PASI TREMBA NJĖ ĖNDĖRR Rrėzova sytė mbi njė varr tė vjetėr tė ēarė, pa lule vetėm me bar. Nė gurin e thyer lexoj-Xhemil Lato! -Ej, thashė e kam njohur: banonte pėrfund njė rrugice me pluhur, kishte njė portė me llamarinė fuēie, njė tufė pula tė kuqe dhe marrėzi e huqe... Kokėn e mbante ulur se mos gjente ndonjė tufė dollarė, rėnė nga ēantat e Qazimėve kullarogjelbėr qė mbahen si pasanikė 1000 vjeēarė!... I donte kėto para tė botonte libra. Shikoni ēqerrata nė kohė tė vėshtira! Dhe njerėzit i merrte nga rruga pėr kafe e raki, isheuropian i dalė mode, donte zhurmė nė shtėpi... Migrena, them se do e kish marrė, eh, sa shumė e shtrėngonte! Kish hak i mjeri se pėrtypte gjithė vrerin e kėsaj bote! Do vij ndonjė ditė tia punoj varrin e ti mbjell lule, dhe do ti sjell njė shishe raki ta pijė bashkė me kėtė varr buzė rruge!... DĖSHIRĖ... Sokėlliu era atje nė breg. Me njė duf ia shkuli pemės gjethet e verdha. Sa mirė do tė ishte tė mi shkulte edhe mua, hallet e vjetra, brengat e reja!... BOTA Bota nuk mbaron nė njė vend... Pėr mua mbaron tek njė gjysėm pulė, njė sallatė, njė shishe verė, e vrarė nė gotė dhe njė buzė e zbehtė e lagur nė njė rrėkezė shiu... Mė tutje? mė tutje ska paralelė e meridianė ėshtė vetėm Xhemili duke qarė... VARFĖRI DHE FLORI Nė dritaren tonė tė kalbur, qan era sonte si njė putanė e rrahur... Fli-i vuajturi im- mė thua ti, po unė dal jashtė nėpėr shi. Tė rrahurėn e marr pėr dore, ia lidh varėsen e kėputur nė gushė i them se ka sy tė bukur, si fletė lulėkuqe i ka ato buzė... Ia ngroh me frymė duart e saj tė mardhura ikėn bukuroshja bredhare tė qajė nėpėr rrugė e dritare... E LOZ ME ĒORAPEN E GRISUR Buzrrugės jam thyer e loz me ēorapen e grisur. Njė gozhdė nė themėr mė ka kafshuar, si kone turingjitur... Shkojnė vetura tė reja e kafaze qelbėsirash, askush smė flet e saluton; kryelartėsia e pashallarėve sot po mė tmerron!... Do trokas njėherė andej nga Sofokliu, se mase mė jep zjarr tė mėnēur, eh, nė e ka lėnė tė qetė tė ziun ajo grua shenjtankė, e dhėmbshur! ......................................................... LETĖR VĖLLAIT TĖ VOGĖL NĖ ĒIKAGO Bibilevarur e prapanicė lyer mbi gjethet verdhacile tė vjeshtės ti Festo ngatėrroje kėmbėt kur ne putheshim vrullshėm. Ishin kohė tė bukura pėr ne por tani jemi rrudhur, jemi heshtur, akoma sjemi pleq tė avashėm si deve puthemi rrallė, por menēur... Kur lexojmė letrėn tėnde; Ēkemi nga Shqipėria? Mė vjen tė tė zbulojmė prapanicėn e atėhershme e tė ta bėjmė vija vija... ........................................................ RRĖNJĖSHKULUR Rrėnjėt e mija janė shkulur gjithė bota mė sheh me pikėllim, ēdo ditė ėshtė njė varrezė ku rriqaj unė fatin tim... Ju thoni, se shpejt vjen dita tė qesh e tė gėzoj; por tek varri i fatit lotė e lule shtoj... U PLAK BABAI IM U plak babi im, nė zemėr ēmė pikon, shkallėt i ngjit me duar nė brinjė, dardhat qullka i kėrkon. Rakinė bukuroshe ka kėputur, qėndis lulka gjithnjė nė shkop, qindarkat si shkul nga xhepi, vjen rrotull edhe mė kot... ............................................... U plak babi im, nė zemėr ēmė pikon, ndoshta nė njė vjeshtė me gjėmime, merr udhėn e bardhė e shkon... Ikėn i zemėruar me gjithė botėn, e me heshtjen e tij thotė: -Pijeni vetė kafenė e hollė. -Ika... Ika... , bėnte ftohtė!- DHE VARRI MBETI PA LULE Kur vdiq Marjana- prostitut i rrugėve, shtatė djem e burra shtyheshin tek arkivoli kush tė dilte nė krye... I shtati njė ushtar gjokszbėrthyer qė besonte tek e bukura, kur i mbillte tė puthura. ..................................................... Ēelėn drurėt kur foli e bukura dhe dielli vari kokėn nė kortezh, shtatė dashnorė hodhėn dhč tė ngrohtė dhe qanin tė gjithė kėtė herė! Erdhi pranvera dhe varri i bukuroshes mbeti pa lule se dashnorėt e harruan si kėngėn e vjetėr mbi pllakė gramafoni mes pluhurit mbetur... Pėrgatiti Hiqmet Meēaj ODISE GORO U lind nė Himarė mė 18 shtator 1948. Pasi mbaroi shkollėn e mesme nė vendlindje i jepet e drejta e studimeve nė Akademinė e Arteve, tė cilat i mbaroi nė vitin 1974. Pas studimeve punoi drejtues dhe regjisor nė shtėpinė e kulturės sė Dhėrmiut e tė Himarės. Nė vitet 1986-87 ndoqi studimet pasuniversitare pėr dramaturg-libretist.. Nė vitin 1992 u zgjodh Kryetar i Komunės sė Himarės. Nė mars 1997 emigroi familjarisht nė Greqi. Nė vitin 1999, Qendra ndėruniversitare e njohjes sė diplomave tė emigrantėve , Athinė, i njohu tė drejtėn e diplomės sė Regjisorit. Ėshtė Anėtar i Lidhjes sė Shkrimtarėve tė Shqipėrisė dhe Anėtar i Klubit tė Shkrimtarėve Drita nė Athinė. Ėshtė dekoruar me Urdhėrin Naim Frashėri tė Klasit tė Dytė. Ka marrė disa ēmime letrarė. Ėshtė autor i shtatė librave poetikė dhe librit me tregime Pres pėrgjigje. Ajo shtėpi ēatirrėzuar tė jetė akoma nė Dhėrmi?! tmė sjell ndėr mend motin e shkuar, tmi mbush me lotė sytė e mi?! Pas skenės shenjėzėn e hidhnim... Nė fshehtėsi zinim folenė, si zogj tė trembur zėthin dridhnim mes puthjesh: Ngjarjet si do venė?! Aty mė the: Njė trung i tharė na del ta ēajmė kėtė det, dhe tė fundosemi pėr fare, ky Ferr i Dantes sna pėrket! Ajo shtėpi, ēatirrėzuar tė jetė akoma nė Dhėrmi?! Mė sjell ndėr mend motin e shkuar dhe lot-lotojnė sytė e mi... Mė nis qoftė dhe njė zarf tė zbrazur, qė tė ketė mbi vete njė adresė... Mė krijo kėshtu njė shteg tė dashur, Mė kujto nėse stė vjen pėrtesė... Timo Flloko ka lindur nė Pejė tė Kosovės mė 26 prill 1948. Shkollėn e mesme e mbaroi nė Vlorė dhe Institutin e Lartė tė Arteve nė degėn Dramaturgji nė Tiranė nė vitin 1970. Timo Flloko pa mėdyshje mund tė quhet njė yll i kinematografisė shqiptare, nga tė paktėt aktorė shqiptarė tė cilėt ia kanė kushtuar karrierėn e tyre ekskluzivisht filmit. Ėshtė gjithashtu njė nga pedagogėt mė tė respektuar tė Akademisė sė Arteve. Prej disa vitesh ka zgjedhur tė jetojė duke ndarė kohėn e tij mes Amerikės dhe Shqipėrisė. Hyri nė kinema shumė i ri, vetėm 19 vjeē. Por dy filmat e tij tė parė, Ngadhnjim mbi vdekjen (1967) dhe "Pėrse bie kjo daulle" patėn fat tė keq. U ndalua nga regjimi i kohės pėr arsye banale. Brezat e njohėn dhe e ēmuan talentin e tij mė sė pari nė rolet e Meēos nė filmin "Kur zbardhi njė ditė" dhe Kabos nė "Malet me blerim mbuluar", tė xhiruar nė vitin fatlum 1971. Niveli i interpretimeve tė tij filmike erdhi gjithmonė duke u rritur. Pasuan Kanani tek "Shtigje lufte" (1976) dhe Luani tek "Lulėkuqet mbi mure" (1976), ky i fundit i nderuar me Medaljonin e Festivalit tė Filmit, mė 1977. Kohėt e fundit shkruan edhe poezi, nga tė cilat zgjodha kėtė tufė pėr lexuesit. PRES U fik muzgu, u err nata, Dhe unė rri tė pres, Bėj tė iki, smė lė zemra, Se mė mban njė shpresė. Gdhiu dita, behu dielli, Prapė mė lind njė shpresė, Hėna lart ma bėn me sy Mė josh qė ta pres ! Ajo svjen ditėt tėrhiqen, Mezi, me pėrtesė, Sa mė shumė shpresėn humb, Aq mė gjatė e pres ! Nė sardhtė mė, nė sardhtė kurrė, Prapė unė do ta pres Shtati epet, zemra jo, Ngujuar nė shpresė! Mbaron jeta prit e prit, Unė vdes dhe ti vdes. Nė atė botė si shpagim Pritje ska as shpresė PUSĶ MALLIT Malli spriti, udhė mori Njė natė pėr tek ty Se ku je nė kėtė botė I ngrati se di?! Netėt gdhiu, ditė ngrysi Udhėve nė arrati Ēu bė ai, u fik, u sos A i zunė pusi?! Nėpėr erė e suferinė Mos mbet rrugės, vallė Ngriu fare, u bė kallkan Smbėrriti i gjallė?! A mos zemra nuk e qasi E hodhi jashtė porte Qė i vetėm endacaku Tė sillet kėsaj bote?! REQUIEM PER NJE MIK Teodor Kekos Jo, nuk do ta pijmė mė dot Njė gotė nė bar Evropa, Teodor Kjo fundvere ngrice ma bėri zemrėn Dhe njė bosh mė la nė kraharor ! Si do tė gdhijė kjo natė pa ty Hėnė e plotė ndrin dhe yjet bien Nga lartėsitė e pėrtejme ku tė pret Me porta tė hapura qielli?! Ti u nise, ike pas na le Ke mbėrritur sakaq, do tė desha ta di Shpirti yt endet nėpėr parajsa A nė ferrin e asgjėsė pambarim?! Jo, mik, thua ti, koha ska kuptim Sdo mi numėroje vitet me kursim Jeta si Gobsek njė pėr njė Njė mijė vjet, njė ēast janė tani Paqe paē ngaherė, atje nė qiell Lus Zotin kėtė natė gushti Ai vete qysh sonte pėr ty Si njė mik gotėn do ta mbushė Vetmi ti ske mė unė ndjej vetmi Ne stė harrojmė, njė ditė do tė vijmė Nė baret qiellore, si dikur mbi dhe Netėt e pafundėsisė ti gdhijmė ! Bohem, hokatar i trishtuar Mendjemprehtė, poet shpirtfisnik Dashnor i detit, thellėsisė Faustian e prapė donkishotik! Jo ēdo kush si ti i deshi zogjtė, fėmijėt Ndaj shkėlqimi kurrė nė sy stu fik Tė gjithė mik tė kishim nė kėtė jetė Vetėm vdekjen kishe ti armik ! Netėve tė vona, nė vetminė time Tok me heshtjen do tė tė kujtoj ty Nė ēdo skaj tė kėsaj jete, ku le veten Teodor, i shtrenjti, miku im ! gusht 2002 YLLI PA STREHĖ John Belushit U enda natėn nė Hollywood Boulevard, Shtrojėn e famės shkela anefund, Nė koloninė e yjeve, pambarim atje, Yllin tėnd se pashė, John, askund ! Ku tė jetė fshehur, si ta gjej, Atė shkėlqim qė kurrė su fik?! Nė kujtesėn njerėzore ai feks, Si njė yll i pashuar qė ndrit. Po ti ke shkuar, sje askund, John, Shpirti yt rebel rend nė zbrazėti. Vdekja vjen, mik, e na rrėmben, Tjetrės botė na ēon, kush se di! Mijėra milje larg, Ishullit tė Martės, Nė Kodrėn e Abelit prehet shtati yt, Mbetur atje, si nė skaj tė botės, Qė se deshe dhe as tė deshi ty ! Ēfat i keq, vetė Zoti tė ndėshkoi, Qė nė zenit ti kėputi ėndrrat, Kush tė shpuri atij gjumi pa kthim, Nė Los Angeles - qytetin e engjėjve?! Ulėrij, nga dhimbja sa sshkalloj, Pré e vdekjes, stu dhimb jeta, mik, Ti, shqiptar i madh fat-tragjik, Mit i Amerikės mit! Nė Shtėpinė e Bluzit shkoj, pastaj, Nė tė famshmen Kėshtjellė Marmount *), Kjo ndalesė e fundit si hon nxin, Hijerėndė, e ftohtė si njė morg. Pse ndėshkon aq vrazhdė fati ngaherė, Mė tė pazakontėt, thuaj pa dallim, A mos zilia rreket tė groposė, Madhėshtinė qė nuk njeh harrim?! Kot ti hamendėsh tė fshehtat e botės, Se ēsjell jeta, veē njė Zot e di! Trishton bulevardi si varrezė yjesh, Ku mungon vezullimi yt ! Sa emra u gdhendėn, e nuk janė mė, Me kohė janė shuar, mbuluar harresės, Sa pak shkėlqejnė prej rėnies atje, Nė qiellin shkretan tė kujtesės Kureshtarė, kėmbė turistėsh papushim, Shkelin yjet qė siu soset fundi Ka njė vend pėr ty, John, nė ēdo shpirt, Tej shkėlqimit flu tė Hollywood-it. *) Hotel i famshėm nė Los Angeles, nė njė nga dhomat e tė cilit vdiq tragjikisht John Belushi Poeti I shtinė qiellit, ai ra Ra pėr tė mos u kthyer mė, u pėrgjak, u pėrmbys, ra (Askush ska dy jetė!) Bizhuterėt rendėn tė mbledhin thėrrime yjesh; tė ēmendur, tė marrė, pas hėnės u sulėn pa frymė; Diellit shumėkush mori arratinė Ti, poet, shpirtdhembsur pėrherė, me shtatin e tij tė vrarė, tė kaltėr, mbi shpinė! ZOGJTE Atje tani ėshtė nė prag pranvera, po kthehen zogjtė shtegtarė... Tė munduar nga fati, qė kurrė s'na ndriti me pengun e ikjes lėmsh nė fyt tė lamė Shqipėri morėm arratinė mes erės qė kuiste, detit me stuhi. (Sa herė na i pėrpinė ėndrrat, poshtė, vorbullat nė thellėsi...!) Si erdhi' kjo ndarje kaq e largėt, Shqipėri?! Kėtu perėndon dielli, kur lind atje te Ti... Mė vret sytė shkėlqimi larg vendit tim, Paris, Londėr, New York, Romė, Zyrih, Berlin... Zgjohem, endem, kurrkund s'gjej qetėsi, qytetit pa natė, udhėve pa mbarim, tė rrejnė me iluzione, tė vrasin me vetmi kėto qytete tė ftohta, me qiej tė zymtė! Atje te ti, mbi Adriatik e Jon tė magjishme netėt, praruar me yj! Nė largėsi pėrtej shquaj karvanė zogjsh shtegtarė, mbi re, lus Zotin tė vijė pranvera porsa tė mbėrrijnė atje! Pse parandiej zhgėnjim nė shpirt mos tė ėshtė ftohur dashuria nė gji rrėnuar ura mes nesh pėrjetė jemi ndarė, Shqiperi?! Zoti mos e dhėntė, se ky mall ma shkallmon kraharorin pa pushim dashuria mė e pamatė u bėka kur kapėrcen largėsi pa kufij! Druhem, qiejve mos mbes, para se aty tė mbėrrij...! Si nizam i kthyer, rrok syri horizontet nena kėrrusur, ati nė varr prehet me kryet pėrkundruall qiejve atje ku zogjtė ngaherė kthehen! Njė grusht dhe...heshtje... Ranė nė paqe shpirtrat e tė parėve u krye amaneti, mbetur pezull si peng nė jetėn e tė gjallėve! Shtati u tret, nė dhe tė vet! * Ka zogj fatlume qė shkojnė e vijnė ka zogj qė nisen, por kurrė, smbėrrijnė nga udhė e gjatė, padurimi nė fluturim ngrijnė. Dhe tek i sheh atje lart nė kthimin prej sė largu s'di janė tė gjallė, a malli i ka ngrirė nė vdekje krahėhapur! Los Angeles, Shkurt 2001 MREKULLIA E TETE Mbrėmja, njė ritual...Telefoni, turbullim, dehje... Ti hyn nė ditar me njė shėnim tė ri pesha mungesė e padurueshme pa ty...! Larg, si sfinks i rėrės hapėsira mes nesh s'ka fund sa tė pamatė e bėn vetmia kur hėnė s'ka kund! Kėsaj nate, tė vuaj vetminė...sa absurde duket, e kotė dashurinė mė tė ēmuar e ka sa Shtatė mrekullitė kjo botė! Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė Gazeta e Athinės, tetor 2008) POEZI NGA ARQILE GJATA VALSI I PLEQĖRISĖ La, la La la ! Nė flladin e buzėve tė mia njė zonjė vallėzon dhe kėndon... Me Hėnėn vallėzon si peshk i art nė njė oaz mbytur nė dritė Dhe nė pleqėri, si zogj tė lumtur, nėpėr vreshta vallėzojnė ata, qė rrjedhin nė rrugėt e diellit. Tani nė pleqėri gjithēka ėshtė e shtruar me fruta dhe gurė. Me flokė bore mbuluar tėrė lulet e kopshteve, kėngėtarė do shkojnė tė kėrcejnė vals si dikur. Si xixėllonja, pa sy do flenė nė shtratin e heshtjes, kush ka radhėn njė e nga njė... Eja e dashur! Tė shkojmė tė kėrcejmė vals pėrsėri La, la La la...! TE PORTA E SHKRONJAVE Nė pėrvjetorin e parė tė Qendrės Kulturore Shqiptare Nė ajrin e freskėt buzė Akropolit, njė ditė mė 14 Qershor. Porta ka veē gjelbėrim. Te Porta e Shkronjave U ulėm atė mėngjes Nė bangot e tua, ku lexohej nga tė gjithė nė harkun e buzėve gėrma tė gdhendura Mirė se vini Nga dashuria e gjyshit, si muzikė e shkruar vonė, Mėsuesja e bukur, me krenari dhe mall na lexoi njė histori ndėrtuar qėkur lindėn gurėt tė pashkelur nga troku i kuajve. Qershor- 2008 Kukaq KĖNGĖT E DETIT TĖ PĖRJETSHME MBETEN Nuk lodhem tė tregoj pėr aromėn e viteve tė shkuara . Pėr ėndėrrimet e netėve tė mija. ku kėngėt e Detit tė pėrjetshme mbeten. dhe shpirti i pėrndan kudo ku ka jetė. Ėshtė drita e thellėsive qė i pjekė dallgėt me iso vikasin, si daullet e fiseve detare. Tėrė detet e botės nuk mund tė avullojnė. Pėrsėri, mjegulla dhe tramudana prej Hėnės shtrydhin mėngjese, ku thjeshtėsia dhe luksi i Detit ruajnė gjithė tė fshehtat e kohėrave. Nėn valėt e Detit prehen Hyjnesha tė lindura nga syri i thellėsisė me gojėn hapur shpirtin freskojnė. Qershor 2008 KUR SHOH ĖNDRRA Kur shoh ėndrra dėgjoj kėngėt e gjinkallave bashkuar me korin madhėshtor tė milingonave dhe fėrfėrimėn e lehtė tė breshkave nėpėr vapė. I nxitoj sytė pėrpara drejtė ėndrrave Zemra endacake e zbathur mė bredh nėpėr sokaqe, qė nuk kanė vdekur nė kėtė jetė gjej syrin e kohės tė qytetit ndėrtuar qė kur lindėn portat e shtėpive, nė sheshin e Kateqit nė Vlorėn time. Korrik 2008 POETĖT U nisėn nxitimthi me erėrat. Poetė tė menēur dhe jo normalė, krehin muzat, tresin dhjamin, bėjnė dashuri si majmunėt Nė ajrin plot smog me buzėqeshje tė gjata sa nata zogj tė ngrirė pėrgatisin darkėn pėr poetė e shkrimtarė plotė brenga. me shpirt tė butė mėrmėrisin pėr ata qė do mbeten... NA NDIHMONI Njė Burrė ėshtė larguar nga Ēmendina. Me kostum prerė rishtas, nga tė tjerėt i vetėmallkuar, ēaluar nga mendimi fotografon ēdo ēast sytė e dalė koke Me zė tė vetmuar kėrkon ta ndihmojnė I URITURI Nė njė copė diell tė ngritur mėngjesor I urituri zė njė vend tė ēuditshėm mbushur me ndjenja shprese, Jeta i shpaloset nėpėr rrugė si njė frymėmarrje zgjat dorėn nė pritje pėr tė gjetur dritėn e heshtjes Me sy gjysmė tė mbyllur sodit hijet e kalimtarėve, nga uria pėrton ti shikojė nė sy. I ulur mbi ngjyrat e ditės prek shkėndija ēastesh. Poshtė, nėn vete pllaka guri tė mbėrdhira, qė nuk kanė vdekur QENI Lidhur para pasqyrės njė qen idiot i gėzohet vetvetes . Nga lodhja ngriti kėmbėn shurrosi pasqyrėn kur pa fytyrėn e tė zonjės .. ĒUDIA Mė kanė ēuditur se si flenė kafshėt dhe insektet. Nė mėngjes, nė mbrėmje, nė ditė feste tė pa veshura ngrihen nga gjumi plot ngjyra. Kur u veshin rroba ata qajnė si foshnje shėmtohen deri nė vdekje. KUR LINDA Atė natė kur linda, Nata e kishte varur Hėnėn. Kur linda bėhej vrasje nė Evropė . Kur linda nė qytet njerėzit ishin nė shpėrgjumje. Kur linda ushtarėt trembeshin nė gjumė. Kur linda fėmijėt tė deformuar, as qanin as qeshnin. Nga ajo kohė mė ka mbetur ai zakon. NĖ VERĖ Nė verė gjatė vapės nga ajri rrėzohen shpendė tė ngordhur. Poshtė, nė tokė kafshė tė uritura nga etja duartrokasin shiun, qė sjell hedhurina pa gjak tė thyera nga mėrzitja e ditėve tė nxehta nė pyllin e gjelbėr shtruar nė tė verdhė. VAJZA IME Siborės Ēast pas ēasti qeshin muret e shtėpisė . Pemė e ujitur nga zemra tė urta ngjitet dhe rritet si koha shpėrndarė nėpėr qiell, lis i gjatė dėshirash Ikona ime e shenjtė . NJĖ GRIMĖ ĒASTI Njė grimė ēasti u gjenda afėr njė U.F.O-je ti them fal me shėndet asaj krijese ... Me fytyrė rrėshqitėse flinte mbi fijet e barit kundruar si qėnie pa gjak . . Shėmbėlltyra e tij derdhur si nė dyll e ndali rrjedhėn shkaktuar nga Hėna me kostum riviere . Prej Qiellit rrėzohet nata, mes mureve tė ajrit braktiset heshtja. Gjithēka humbi, u tret. Qielli dhe Deti mė su panė. U ngjit pastaj Ai tinėzisht pėrpjetė, njė fantazmė pashė nė njė udhėtim nėpėr re. Tjetėr asgjė .. PRANĖ LIMANIT Te ajo rrugė pranė limanit shkoja shpesh me dėshirė, tė dėgjoja bisedat e marinarėve tė porsa ankoruar. Ata ngrohur nga dielli, tė shkopsitur duan muzikė e dėfrime. Njė grua e stolisur kėrkon tė thajė qerpikėt me kėngėt e saj. Pėrballė i qėndron njė detar si peshk i tharė. Me frymėmarrje tė thellė, nga frika se mund tė ngelet memec, kapur nga paniku, se nuk mund tė flinte me tė dashurėn lakuriq si peshqit pėrfund detit nga njė dashuri e gjatė, goditur nga hedhja e spirancės QYTETI IM Je i shtrenjtė nė shpirtin tim, qyteti im bujar. Ti pėrhap kaltėrsinė e ajrit, ti qesh e loz si nė kohė tė rinisė Por, kėtė radhė vrapoj i lodhur, drejt teje pėrkundem plot mall pėr njerėzit e ikur. I turbulluar rroj me kujtime pėr ata qė smunda ti pėrqafoja sė gjalli. BIE BORĖ Bie borė e bardhė mbi ne. Mjegulla dhe murnaja mbylli rrugėt e ngrira. Nata e bardhė, si njė bukuroshe e harbuar me epshe ujėborė njė tango tė ndjeshme pranė zjarrit vallėzon me flakė puthjesh deri nė pafjetėsi HIJA E TIJ Ai e kėqyrte Hijen e tij nėpėrmjet Skeletit derdhur mbi rrasėn e gurtė, i zhveshur nga qejfi pėr shkak tė gjelbėrimit . Skeleti shkėlqente si foto nudo. Nė perėndim tė Diellit Ai pėrqafon Hijen tė lėnė diku mė tej. Hija ritmonte sikur vallėzonte me Skeletin dritėtretur. E mjeruar nga frika e Skeletit Hija hesht Qetėsohet nė copėra jete, qė akoma ecin si mė parė. ARKIVOLI I GJYSHIT (varianti dytė) Arkivoli rinte i varur nė punishte Nė rrugicėn e ngarkuar, njė kalimtar kėrkonte njė shtrat ta merrte me vete nė shtėpinė e tij sy zgavruar . Kalimtari e mati me perin e syrit arkivolin ngjyrė are me emėr njeriu, qė jetonte nė punishte. Ai nuk e dinte historinė e arkivolit atė ditė borėbryme. Atė Gjyshi e ruante pėr festėn e ditėvdekjes sė tij . FYTYRĖ PA NGJYRĖ Ėshtė e vėshtirė tė njohėsh fytyra tė njėjta, qė hidhen dhe pėrdridhen rreth vetes. Ata trupa tė strukur e tregojnė veten tė dhunshėm. Si ta mbledh zhgėnjimin e njeriut intelektual, egoist, intrigant? Sa kohė ta duroj njeriun e shkolluar inatēi banal, fytyrė pangjyrė? Si mund ta lexoj atė njeri, qė vet ai, nuk ka lexuar asnjė poezi? KĖSHTJELLA E PORTO PALERMOS Dritėtretur Kėshtjella e Aliut pre e harresės veshur me petkat e legjendės. Me pasion romantik nga shpirtrat e skllaveve sodit hijet e saj Shpėrgjumur gurėve tė kėshtjellės gremisur ndėr vite, thellė nė bimėsinė e mureve Unė anonimi i sotėm si nė kohėra tė ngjashme gdhendur ndėr bedena, mbi shpatulla kam hedhur misterin e detnajės, qė qarkon Kėshtjellėn fatthėnse me shpresė se muret do flasin 18 Gusht 2008 ABSURDJA Me kokėn mes gjunjėve fotografoj realitetin pa frikėn e absurdes me fjalė fatthėnėse. Vdekja ėshtė e vėrtetė, jo jeta e sėmurė ngritur mbi absurdin mashkullor. Njeri! Si qytet i vetmuar, mos qaj mė! Jeta ėshtė plotė sirtarė mbushur nga bukuria seksuale. NĖ TREGUN E PUNĖS I dehur, me krahėt lidhur kryq kėrkoja tė gjeja realitetin e vdekur. Qengja dhe pula tė varura nė paradė mode ishin gjėrat mė tė mėdha nė realitetin endacak kacavarur ēengelave tė tregut tė mishit pėr tė jetuar botėn e lirė, rrinė e presin me respekt gojė mė gojė pa dhimbje e frymėmarrje nė tregun e punės. ASGJĖ NUK KA MBARUAR Sot ėshtė kohė me vlagė, dhe Hėna vazhdon rrugėn e sė vėrtetės. Zonjė! Leri dėshirat tė dėfrejnė, nė muzikėn e yjeve tė mėngjesit, Ulur nė njė karrige, ta lexova shprehjen fshehur peizazheve tė trupit tėnd, si yje ēamarrok shikimet mi dhe falas nė shkėmbim tė poezive tė vonuara, qė unė ti dhurova. Asgjė nuk ka mbaruar Nė kėto grimca kohe, pjekuria e syve tė tu mė ka rrokur prej krahu dhe nėn ritmin e mendimeve mė kėshillojnė; Ditė e re u dashka nisur Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė Gazeta e Athinės, shtator 2008) SAZAN GOLIKU Sazan Goliku ėshtė pseudonimi letrar i Pandeli Koēit. U lind nė Vlorė, mė 1942. Mė 1956-1960, nxėnės nė gjimnazin Ali Demi nė Vlorė; 1960-1962, mėsues nė rajonin e Fierit (Marinėz-kantjer); 1963-1967, Fakulteti Histori-Filologji (dega e gjuhės dhe letėrsisė shqipe) nė UT; 1967-1968, punonjės kulture nė SHQUP; 1969-1980, redaktor letrar nė shtėpinė botuese N. Frashėri; 1980-1981, kurs pasuniversitar njėvjeēar pėr filozofi 1981-2002, redaktor, zėdhėnės shtypi dhe kryeredaktor i Fletores Zyrtare nė Kuvendin e Republikės; 1985-1992, pedagog i jashtėm pėr Letėrsinė e Kosovės nė UT. Ka botuar: 11 libra me poezi e prozė, mbi 17 libra pėr fėmijė. Nga viti 1960 dhe nė vazhdim ka botuar studime, kritika, intervista e recensione letrare nė organe tė shtypit, letrar e shkencor si Zėri i Rinisė, Drita, Zėri i Popullit, RD, Republika, Nėntori, Studime Filologjike, Dardania Sacra, Fjala, Jeta e Re, Jehona, Mehr Licht, Poeteka, Zėri, Albania, Telegraf, Obelisk, Universal etj. etj. nė Tiranė, Prishtinė e Shkup. Ka qenė autor i mjaft teksteve tė kėngėve fituese tė festivaleve nė RTV. Ka shkruar zėra nė Enciklopedinė e re Shqiptare. Ka fituar disa ēmime letrare kombėtare e vendore. Ka qenė anėtar i Lidhjes sė Shkrimtarėve dhe Artistėve tė Shqipėrisė qė nga viti 1969. Ka qenė bashkėredaktor (me Prof. Dr. Emil Lafen) i Kushtetutės sė Republikės tė Shqipėrisė (1998). Ka qenė zėvendėskryeredaktor i revistės shkencore juridike-sociologjike Pajtimi dhe redaktor i revistės E drejta parlamentare dhe politikat ligjore. Ka qene ideator dhe nismėtar i klubit letrar Ali Asllani. Ėshtė Kryetar i Shoqatės Mbarėshqiptare tė Shkrimtarėve pėr Fėmijė e tė Rinj. Ėshtė bashkėpunėtor i Institutit tė Gjuhėsisė e Letėrsisė. Ka zė nė Leksikonin e shkrimtarėve shqiptarė tė Hasan Hasanit, nė Leksikonin e shkrimtarėve pėr fėmijė tė Odise Grillos, nė Leksikonin e gazetarėve shqiptarė tė Hamit Boriēit dhe trajtohet gjerė nė Histori e letėrsisė shqipe pėr fėmijė tė Astrit Bishqemit etj. ALIASLLANĒE PER ALI ASLLANIN Me qerpikun e njė vashe mbushur dritė e derdhur lot thuri rrjetėn mjeshtėrore ky poet i brishtė, i fortė. Me njė krah pulėbardhe deti, me njė pendė shqiponje mali vargje shkroi e vargje gdhendi nėpėr faqe derdhur ari. Ku i gjeti, ku i vodhi ato fjalė qė rrjedhin mjaltė? Zemr' e tija fluturonte Labėrisė atje lart. Ku i mblodhi, si i torri ato vargje valėzore? Nėpėr shkrepa e sallone hoqėn valle dorėpėrdore. Burokrati dhe poeti nė kafaz tė trupit tij si dy tigra kokat hanin me urrejtje xhelozi. Ē'armė pati, si qėlloi drejt nė zemėr vashėrinė? Me magjinė e bukurisė ndezi flakė dashurinė. Nėpėr rreshtat e ylberit, kuq e zi kur flakėronte, ngrehej, ndrinte nder' i kombit: "Vlora! Vlora!" kur gjėmonte. Trokėllinte mbi kalldrėm shkop' i thatė i zyrtarit. Ēelte sythe, hapte lule shkop' i gjallė i kėngėtarit. BALADĖ BUKURIE Mbi njė lule fushe kundroja njė flutur. Qenkish mrekulli e brishtė! Ajo mblodhi krahėt sipėr sikur donte tė mė thoshte: Kapėm! Me dy gishtat - dridhshėm e zura, e ngrita lart me frikėn mos mė ikte (pa e kuptuar se po prishja njė magji, pa e ditur se po mėkatoja). Pluhuri shumėngjyrėsh i krahėve nėn diell u daravit u shtjell ylber dashurie... Flutura pa ngjyrė flatroi rrugės sė bardhė tė asgjėsė. AFĖR LARG Ajo - vjedhėsja e diellit rrezet-flokė mbi supe hedh. Nuk djeg supet mermer gdhendur, sytė e mi i verbon krejt. trėndelinė qė derdh aromė afėr larg drejt zemrės qiellit. STINĖ Muaj shkurt ende nuk kishte dalė. Nė klasėn e 5/C nxėnėsi Adam puthi nė buzė nxėnėsen Eva. "Nuk ndjeva asgjė!" tha ai. Ajo ia ktheu me njė shpullė. "Nuk ndjeva asgjė!" tha ai. Muaj mars ende nuk kishte hyrė. TRIPTIK Vajzat e reja ende pa bėrė dashuri shkruajnė fshehurazi vargje nė fletoren e matematikės. Nė vorbullėn martesore tė fėmijėrritjes do t'i kenė harruar ato vargje ndėrsa thurin vargojtė e halleve. Kur tė plaken eh, kur tė plaken do t'i kujtojnė e do tė qeshin dhimbtas me to. TĖ NGORDHĖSH NĖN DIELL Ethet e bukurisė mė zunė nga sytė e tu shėtitores me pluhur e zhaurima buburrecėsh metalikė. Ishte zheg i hirtė me diell tė verbuar. Ē'kėrkon nga unė, o sėmundje e bukur? O pėrbindėsh qė nuk tė mund dot me shpatėn time tė ndryshkur. Bėhem dhe unė nė ėndėrr pėrbindėsh qė ngop dėshirat e tua atje ku bashkohet e ndahet zanafilla. Nuk e di kur do mė lėshojė ky virus bukurie!? Mbeta njė vezė e thyer nga syri nė gojė tė nepėrkės. HAMENDJE Nga rubineti i vjetėruar i banjės rrjedh e rrjedh njė curril i hollė uji. Bėj ta mbyll e s'e mbyll dot. Njė curril dashurie rrjedh e rrjedh dhe tek unė. Bėj ta ndal e s'e ndal dot. Edhe atje te tė pajetėt, do tė rrjedhė kokėfortėsisht ky curril. E PARATHĖNA Kujt ia ke vjedhur ngjyrėn e syve, qiellit engjėllor pa re apo detit tė egėrsuar nė tėrbim epshor? Nė muzg do tė shuhesh si deti pas fshehjes sė diellit nė horizont. Nė ag do tė ēelesh me sytė e sat bije. URDHRI I GJAKUT Sterna Paradisea njė shpend i vogėl, mė pak se njėqind gram, dy herė nė vit shtegton njėzet mijė kilometra nga Spanja nė Australi dhe anasjelltas, veē pėr tė bėrė dashuri. Nuk ka frikė nga grabitqarėt fluturues, aq mė pak nga erėrat e pabesa, frikėsohet vetėm mos e braktis e dashura. MAGJI 13 Kjo flutur e bardhė rreth portretit tėnd lėngun e buzėve qershi kėrkon tė gjerbė, erėmimi i bukurisė e deh me xhelozi Jetėshkutėra ėndėrron jetėgjatėsinė tėnde. Deri kur kjo magji e bardhė do t'i ngazėllejė ata qė magjeps? Pse mu shfaqe ashtu mirazh lakuriq lakuriq lakuriq apo vetė zoti donte i tillė ti fanepsej njeriut mėkatar me sy estetikė? Grabite shpirtra - ende lėngojnė, rrėnove dėshira - i flake pėrbuzshėm nė hone kotėsie... Cila fatthėnė i kėndoi tė ardhmen asaj qė tė lindi statujė tė mermertė nga valėt? EKOLOGJIA E SHPIRTIT Gurėzit e buzėdetit tė vrisnin shputat e kėmbėve dhe ti kėrceje ėndshėm vallen e dhimbjes gudulisėse. Sa u zhyte nė ujė, u bėre delfinkė qė kėrkon delfinin. Te puthja e njelmėt i ka rrėnjėt gjaku. ELEGJI Nė "pub" duke kėrcyer nėn tingujt ēmendurak pėrleshur me vallen e dritave mashtruese, tinėzisht djaloshi e puthi vajzėn nė sup, bash aty ku qafa bardhoshe zgjatej krenarisht. Ajo ngriu si lulja mes akujve, dritat u shkrin n'errėsirė, nė heshtje shurdhuese u kthye muzika, buzėt e djaloshit dhėmb ujku nė mish. Diku nė njė luftė pa kuptim po jepte shpirt i dashuri. Nė sytė pa jetė i ishte fiksuar fytyra e saj. ZHGĖNJIM Pas shiut mbetėn pika pika pika. Petlat e luleve tė ngopura i vunė pikat si vadhė t'ia tregonin diellit sa tė delte befas pas reve. Saora dielli shpėrfillės i avulloi. MAGJI 33 ...tė ēelėsh nėn hėnė lule tė zeza mishngrėnėse me polen helmi e dhėmb nepėrke dhe nesėr nė ag tė gdhihesh luleshqerė vesuar nga drita gjalluar nga ajri... AKT 3 Ajo ia nisi nga bula e veshit. Lėpi e kafsho, sharro e lėpi... Ai dėgjonte rėnkimet e shekujve - vinin sė thelli nga gryka e saj. Dy pyjet e flokėve nisėn tė vallėzonin mbi prushin e buzėve shndritur nga llava qė shtrihej e ngrihej sė brendshmi para shpėrthimit zemėrak. Ai s'dėgjoi asgjė tjetėr veē urdhrit tė pathyeshėm tė krijuesit misterioz. XHELOZI Trokėllinte tiktaku i takave... Teksa takonte tė tjerė tė ftuar ajo i gėlltiste tė gjitha bukuritė veē njėrės. DEHJE Buzėdetit mes dallgėve e shtrirė lakuriq me bėrrylat mbi zajet e bardhė farfuritės ajo pėrplaste kėmbėt dhe ujėt shkumėzonte gėzueshėm. Nga sipėr kundroja, i dehur bukurie sytė e saj dhe detin: dhe tė kaltėr dhe tė gjelbėr, dhe tė hirtė dhe tė yjėzuar. Nė thellėsitė e syve, nė largėsitė e detit bluja e errėt priste pa mėshirė si me sharrė horizontin. Vallja lozonjare e ngjyrave prush e zjarr mė ndezi ashtu mė kėmbė nėn teshat e bardha. Sė fundi u binda. Shpirti nuk qenka tjetėr veē trup. TINGUJ Tinguj pa zė ylber para shiut cijatjet e bravės shkėndija qė nuk shuhen gonxhe lule njė gotė verė pėr dashurinė FATLUMET Nė rrjetėn e merimangės nė pyll ranė dy miza tė ēiftuara. Sa afėr dashuria e vdekja! Pėrpėliteshin dridheshin zukatnin krahlehtat shumėkėmbėshja thurte epshin e vet. Befas njė rreze dielli ēau rrjetėn mortore. Mizat fatlume flatruan njėra nga veriu e tjetra nga jugu dhe nuk u kthyen mė kurrė. PARA TEJE... Hape derėn, mos u druaj nga bukuria. Nesėr Afėrdita e rrudhur do t'i hapė vetė kanatat, por ti s'ke pėr tė hyrė. Shkretėtira e verdhė do tė shpaloset para teje... Dhe nė kėpucėt e tua me thembra tė ngrėna do tė ketė hyrė rėrė. PA FILLIM E FUND Misteri i dashurisė sė verbėr pa fillim e fund hekurosi si jakėn e kėmishės sė larė trutė e mi tė dhjamur njėqelizor. DRAMA I dashuri pėrplasi pjatėn murit tė xhelozisė. U bė copa-copa. Po dashuria e saj ishte kristal i rrallė. U kthye nė rėrė tė imėt, tė verdhė qė nuk ribėhet sėrish zemėr. Ish i dashuri i ngjiti copat e pjatės sė thyer. Nė tė hodhi ashtu tė pazier mishin e plakur tė dashnores sė re. I mbeti nė fyt. LARG TEJE Nė odėn perėndimore valėt e mendimit kanė ngrirė. Lulet e ndjenjave shpėrthejnė me ngjyra e aroma demoniake. Djallushi i dashurisė zgjati krahun e purpurt. Nė dorė mbajti diellin inatēor qė po turrej i etur mbi malet e kaltėr, gjersa u shuan flakėt epshore nė fytyrėn plot dritė tė Afėrditės. Vdekja vėzhgonte ziliqare te vrima e ēelėsit dhe tretej dhe shuhej dhe vdiste... Mbi plepin karshi sorrat krrokatnin pa pra - muzgut tė dridhshėm kėrkonin degėn e dashurisė sė humbur. Nė odėn perėndimore valėt e mendimit vėrshuan tė liruara... Hiri i ndjenjave fir nėpėr natė. Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė Gazeta e Athinės, shtator 2009) PANDI KORDHA Kur mora Librin me poezi tė Pandit, u befasova, sepse njė jetė tė tėrė e njihja si njė profesor tė aftė matematike. E kam patur profesor tė lėndės sė astronomisė nė maturėn e shkollės sė mesme. Mė pas, kur sė bashku me kompozitorin Haxhi Dalipi organizuam grupin e mrekullueshėm folklorik tė Vlorės, e kishim drejtor tė Pallatit tė Kulturės. Gjithnjė i menēur, fjalėpak, meditativ, ndihmues e asnjėherė pengues. Ėshtė i diplomuar ne Shkencat e Natyrės UT nė degėn e Matematikės. Ka botuar katėr libra nė fushėn e matematikės, tekste ndihmės pėr sistemin arsimor parauniversitar dhe Universitar. Vėllimi me poezi FJALE TE NDRYDHURA ėshtė libri i parė i autorit nė fushėn e letėrsisė, publikuar nė vitin 2006. Libri mė duket tepėr interesant pėr mėnyrėn se si e sheh botėn autori dhe me poezitė e tij mė tė mira na sjell emocione tė njė lloji tjetėr. TABU E DJAJ Shumė iluzione, tabu e djaj me brirė dhanė shpirt, kur panė tė valėvitej me hov Flamuri Kuq e Zi atje nė Kosovė. Djaj tė tjerė sot struken me maska ndėr kabinete e kanceleri, thurin intriga, mprehin thika nėn mantelin demokraci. Djajtė si ujqit qimen e ndėrrojnė, ēastin presin, vrėngthi tė kafshojnė. Kosovė, moj trimėreshė, aspirata jote dėshirė e Perėndisė, nuk tutesh prej intrigash prapaskenash e thikash tė djallėzisė Kosovė e lashtė, Kosovė e Re, Vend burrash tė lindur pėr Flamur, pėr Atdhe ! RROTA E HISTORISĖ Qysh prej fillimit Njerėzimi ecėn nė rrugė tė pėrpjetė. Ecėn dhe shtyn rrotėn e historisė sė vetė. Rrota vėrtitet, herė vrullshėm, herė ngadalė, pėrplaset, shkakton dhimbje me hak e pa hak, derdh gjak. Derdh gjak nga gjaku i njerėzimit Pėr hir tė paqes, tė pėrparimit ! Smund tė vėrtitet ndryshe kjo rrote historisė, tė shkelte, tė shkatėrronte tė gjitha djallėzitė? Sbesoj qė menēurisė njerėzore ti jenė shterrur energjitė ! Apo kjo botė ėshtė absurditet, mbart dhunėn nė thelbin e vetė?! MEDITIM Ėndrra tė vyshkura pagjumėsie si gjethe vjeshte fėrfėrijnė. Troku i mendjes nga larg dėgjohet asgjė tjetėr spipėtin. Ku po shkon kaq e azdisur, ēka ndėr mend kjo mendja ime, nuk e sheh qė nata nxin? Dhe prej territ krejt pa pritur nėpėr qiell seē shkrepėtin, troku i mendjes kishte ndezur mijėra ėndrra dhe qirinj. KĖNGA E ZEMRĖS Ah, moj zemėr si spėlcet aty brenda mot e jetė, sheh bilbilat si kėndojnė dhe tė lirė fluturojnė! Fol, o zemėr, ēke qė sflet!? Ke ca ditė qė shumė troket, mos do vallė tė jesh e lirė tė endesh nė hapėsirė? Ndoshta unė tė jam mėrzitur, se prej simes xhelozi je e ndrydhur, je drobitur. Ke vendosur e mė srri? Si tė duash zemra ime, unė skam tjetėr dashuri do tė ndjek kudo tė shkosh, do tė vij dhe unė me ty. XHA MILOJA Dikur, me Xhevdetin kolegun tim tė letėrsisė, dėgjonin provimet e pjekurisė. Natėn vonė, vapa mezi binte Ujė, pak ujė tė ftohtė kushdo desh tė pinte. Xha Miloja, roja i shkollės, i papėrtuar, ecejak me gotat nė duar. Njė ēast u ul aty pranė tek ne nė tavolinė. Kureshtar, i hutuar dėgjonte mendja e tij diku fluturonte. Hajde, hajde sinus, kosinus, minus dhe plus?! Ēgjėra tė reja po dėgjojmė ! Ishte (ndoshta) i organizuar, kujtonte i gjori se dhe matematikėn partia e kish zbuluar ! KOZMOSI KA VRIMA Me syt e mendjes ēaj kupėn e qelqtė tė qiellit, pėrtej hapėsirė e pafund: kozmosi... Yj e planet, diej gjigandė plot shkėlqim. Kometa flokėgjata vėrtiten fluturim. Shoh yje qė lindin, yje qė vdesin, pafundėsisht galaktika tė panjohura nė heshtje presin. galaktika tė reja fshehur mezi presin. Bukuri mahnitėse! Mjegullnaja difuze me dritė tė bardhė pėrshkoj tejpėrtej, kudo materie e shpėrndarė. Larg, shumė larg yje supernova, pulsarė e kuazarė. Befas shfaqen vrima tė zeza, tė frikshme si kratere vullkanesh gjigandė... veē nuk nxjerrin llavė, materien dhe dritėn thithin e pėrpijnė, gjithshka zhdukin nė thellėsi tė territ tė vetė. E ēuditshme, Vrima tė zeza paska gjithandej... jo vetėm kėtu, po dhe pėrpjetė ! GOZHDĖT NGULEN DHE NĖ MISH Sot vrasėsit kokėn mbulojnė me gunė, gjykohen tė vrarėt se paskan ushtruar dhunė! Quhet i dhunshėm dhe ai qė kėput zinxhirėt e robėrisė pėr tė qėnė i lirė nė shtėpi tė vet!. Gjyqtarėt sikur qenkan zėnė ngushtė, thonė: Tu jepet tė vrarėve liri me kusht! Liri me kusht?! Kushti s na lė tė qetė, si gozhda e Nastradinit dikur E dimė: Nastradini hyn e del nė shtėpinė tėnde, sa herė tė dojė varė pallton nė gozhdėn qė enkas nguli nė mur. Dhe Krishtin me gozhdė e gozhduan Ē gozhdė farkėtojnė Nastradinėt e rinj nė farkat e diplomacisė, sėrish? E dimė: Gozhdėt ngulen dhe nė mish! GRERĖZA Njė herė guxova njė grerėz ta dėboj dhe vilen e rrushit zura ta afroj. Si plumb mė goditi, mbi dorė u pėrplas, jetėn s e kurseu ajo grerėz kamikaz veē tė merrte hak. Ndoshta kish tė drejtė se unė i dhashė njė shkak. Po tė tjerat ē patėn? Thuajse njė divizion prej tyresh u sulėn me tėrbim, pėr shoqen e vrarė kėrkonin shpagim. Prej asaj dite dhe asaj ore kuptova qė grerėzat i paskan tė forta lidhjet farefisnore! NJERIU DHE NATYRA Gjithēka nė kėtė botė prej grimcash qenka ndėrtuar, dhe toka dhe shkėmbi dhe drita dhe uji dhe ajri ... grimcat qėndrojnė bashkuar! Sa tė ngjeshura janė disa lėndė, pse nuk thėrrmohen, ēfarė i mban grimcat e tyre aq shtrėnguar? Dhe uji i ngrirė nuk pyetka pėr ēelikun! Kush e mendonte qė njė ajsberg tė ēante Titanikun? Forca tė pėrbindshme paska mbyllur Natyra nė tė errėtėn mikrobotė! Njeriu kėrkon aty tė hedh dritė, tė zhytet, tė pushtojė thellėsitė, nuk resht, kėrkon e kėrkon tė mposhtė Natyrėn, t i marrė asaj gjithēka: pasuritė, thesaret, sekretet kudo qė janė fshehur. I duhen njeriut tė ndreqė padrejtėsitė, tė fluturojė nė hapėsirat e mėdha. Njeriu dhe Natyra- dy partnerė, dy kundėrshtarė, herė njėri, herė tjetri fitimtar. DIEJ ALEGORIKĖ Ku e kam shkrepsen tė ndez qirinė? Erdhi dimri, diellin e zunė retė dimėr i ashpėr sivjet. Fryn erė e ftohtė, njerėzit pak diell kėrkojnė, diell tė ngrohtė. Tė presim Ndoshta nuk do presim gjatė, se ditėt shkurtohen, ndoshta njerėzit vetėshpallin diej tė tjerė, gjejnė si tė ngrohen. Ka mundėsi? Rri e mendohem Qiriri u fik a mund tė ngrohen njerėzit me diej alegorikė? PERSE BIEN KAMBANAT? Hermetike Ding, ding!... Dong, dong!... bien kambanat. dong!... Ding, dong!... bien, bien papushim. Ding, Ding, Ding!... Dong, Dong, Dong!... Pėrse bien, Diiing, diiing Dooong, dooong!?... E DUA LIRINĖ Lirinė e dua Sa tė jem i ri Mė vonė tė ma falėsh nuk mė hyn nė punė, se atėherė, unė nuk do jem mė unė. Pėrgatiti pėr botim Hiqmet Meēaj (Botuar nė Gazeta e Athinės, maj 2008) LEFTER ĒIPA Poemė FTERRE, BOTE MIDIS MALESH 1. Fterrė botė midis malesh O ylberi qė nuk kapesh, Ēke njė dritė pėrpara syve, Si njė dritė e perėndive Qielli pėrpjetė kaluar, Bukurinė ta ka pikuar, Ndaj dhe ke burra tė flaktė, Djem tė bukur dhe tė artė, Djem tė bukur dhe tė menēur, Pėr historinė janė gjendur. 2. Fterrė moj pika e besės, Shkėmbi me mjaltė i bletės, Pesė mėhalla nė gryka, Si pesė kupa tė florinjta. Zallet nė varrenė e bardhė, Kanė burime tė kristaltė, Aty shpirti gjen shėrimet, Aty dashuritė rriten, 3. Tė gjithė vashat vitore, Porsi hėnėza qiellore, Nuse pėr tė nusėruar, Viset pėr tė zbukuruar. Vashėza trėndafilishte, Yjeve u bėjnė zgjime, E zgjuajnė yjet nga ėndrrat, Nė trėndafil, i kthejnė gjembat Zemra djemve u rrėmbejnė, Marrin dhe nė zogj i kthejnė, 4. Fterrė moj si kupė argjendi, Kush engjėll pranė tė ndėnji? Mos ėshtė engjėll i miqėsisė, Qė flet gjuhėn e Perėndisė, Qė flet gjuhėn e tėrė zogjve, Ndaj dhe Zoti zbret pėr shlodhje, Kėtu i gjalli ska vdekje, Dhe i vdekuri spranon tretje. 5. Fterrė jastėk i poetit, Syr i bukur karshi detit, Tek ti smbaron vjershėrimi, Se ka shtrojenė bilbili. Ndaj kėtu lista gjethojnė, Edhe burrat flakėrojnė, Kėtu gėrxhet gjerdanohen, Kėtu mjegullat largohen, Kėtu spranon vendi hije, Se syri Diellit bie. 6. Fterrė zemėr e miqėsisė, Ku ėshtė fjal e menēurisė, Ku bie, e shfaq zambakun, Ku kuvendimi shtron sharkun, Urė e Labėrisė sė madhe, Qė lidh detinė me male, Lidh Bregun me Labėrinė, Zemra kėrkon gjakėsi, Gjaku gjakut i jep dorėn, Malet shkarkojnė dėborėn. 7. Vendi, kėtu gjen gjuhėn, Kėtu, ku puth buza buzėn, Kėtu loti bėhet kėngė, Kėtu guri peshon rėndė, Kėtu guri srrokulliset, Por dhe shkėmbi nuk gremiset, Se mali ska shkarė kurrė, Kėtu nuk bie furtunė, Se flitet gjuhė e shqipes, Flamuri lart valėvitet. 8. Kėtu zogu pėrplas krahėt, Kėtu vrapin, mbajnė valėt, Kėtu shkėmbi, tė jep dorėn, Kėtu mali tė ul kokėn, Kėtu erėrat vijnė e kthehen, Kėtu vetė burimet dehen, Kėtu zbardhon, bardhėsia, Kėtu rri zgjuar liria, Kėtu zbret e shlodhet Dielli, Kėtu e shtrin shpirtin Qielli. 9. Kėtu, dhėndurė dhe nuse, Mbjellin edhe mbledhin lule, Kėtu rrojnė qė tė gjithė, Shkulin net e mbjellin ditė. Kėtu foshnjėn e rrit vesa, Pleqėrinė e mban shpresa, Kėtu bota e do botėn, Kėtu djali do babanė, Kėtu vėllai do vėllanė, Nga motra kurrė sjanė ndarė. 10. Kėtu dihet ēėshtė Atdheu, Qė kur ishte Skėnderbeu, Kėtu ėshtė shkolluar jeta , Kur Prizren i lidhi besa, Kėtu u firmos me dorė, Pėr Smajl Qemalin Vlorė, Kėtu kėnga ishte marrė, Qė kur ka lerė lab i parė, Kėtu dhe dyfeku krisi, Kur liria rrugėn nisi, Kėtu pati djersė dhe punė, Lulėzimi su tha kurrė, Kėtu ish demokracia, Qė kur ka qenė Labėria. 11. Kėtu hėna i lan faqet, Kur mėngjesi vjen dhe hapet, Po tė ish Noli nė Fterrė, Sdo ta kish lėnė Atdhenė, Se kėtu ra dhe trumbeta, Kur dha kushtrimin Gjoleka. 12. Kėtu flet gjuha e zemrės, Me fjalė tė ėmbėl tė kėngės, Siē i flet dhe miku mikut, Siē i flet trimi fisnikut, Ky ėshtė zėr i bashkėsisė, Dashuria e kombėsisė, Kjo ėshtė jetė e jetuar, E ardhmja e pambaruar, Ndaj tė gjithė, tė gjithė tokė, Gėzuar, o miq fteriotė, Gėzuar pėr vit e mot! Pėrgatiti Andi Meēaj