text: Filozofia merret me problemet e përgjithshme dhe thelbesore rreth çështjeve si ekzistenca, dituria, e vërteta, bukuria, ligji, drejtësia, vlefshmëria, mendja, dhe gjuha. Filozofia dallohet nga mënyrat e tjera të zgjidhjes së këtyre problemeve (siç janë misticizmi ose mitologjia) nga qasja kritike dhe sistematike e saj si dhe mbështetja në argumente të arsyeshme. Fjala filozofi rrjedh nga greqishtja: φιλοσοφία, philosophía, "dashuria për dituri". Degët e filozofisë Degët kryesore të studimit filozofik janë: Metafizika, e cila merret me natyrën e qenies dhe botën. Degë tradicionale të saj janë kozmologjia dhe ontologjia; Epistemologjia, e cila merret me natyrën dhe përfshirjen e diturisë, dhe se a është e mundur dituria. Ndër çështjet kryesore të saj është sfida e paraqitur nga skepticizmi dhe marrëdhëniet mes të vërtetës, besimit, dhe justifikimit; Etika, ose 'filozofia e moralit', e cila merret me pyetjet se si duhet të veprojnë njerëzit, nëse këto pyetje janë të përgjegjshme. Degët kryesore të etikës janë meta-etika, etika normative, dhe etika e aplikuar. Meta-etika merret me natyrën e mendimit etik, krahasimit me sisteme etike të ndryshme, nëse ka apo jo të vërteta absolute etike, dhe si do të mund të njiheshin këto të vërteta. Etikës i bashkangjitet edhe ideja e moralit. Dialogjet e hershme të Platonit përfshijnë një kërkim mbi definicionin e virtytit; Filozofia politike, e cila studion qeverisjen dhe marrëdhëniet mes individëve dhe komuniteteve me shtetin. Ajo përfshin pyetjet mbi drejtësinë, të mirën, ligjin, pronën, dhe të drejtat dhe obligimet qytetare; Estetika, e cila merret me bukurinë, artin, kënaqësinë, vlerat emocionale, perceptimin, dhe çështjet mbi shijen dhe ndjenjat; Logjika, e cila merret me mënyrat e të menduarit që çojnë nga premisat e vërteta tek konkluzionet e vërteta, e zhvilluar fillimisht në Greqinë antike. Duke filluar në shekullin e 19të, matematikanë si Frege u fokusuan në trajtimin matematik të logjikës, dhe sot subjekti i logjikës ka dy ndarje të gjëra: logjika matematike (logjika formale simbolike) dhe ajo që quhet logjika filozofike; Filozofia e mendjes, e cila merret me natyrën e mendjes dhe marrëdhëniet e saj me trupin, dhe karakterizohet me mosmarrëveshjet mes dualizmit dhe materializmit. Në vitet e fundit janë paraqitur ngjashmëri të shumta mes kësaj dege të filozofisë dhe shkencës kognitive; Filozofia e gjuhës, e cila është hulumtimi i arsyeshëm në natyrën, origjinën, dhe përdorimin e gjuhës; Filozofia e fesë është degë e filozofisë që bën pyetje rreth fesë. Shumica e subjekteve akademike kanë një filozofi, për shembull filozofia e shkencës, filozofia e matematikës, filozofia e logjikës, filozofia e ligjit, dhe filozofia e historisë. Përveç kësaj, një sërë subjektesh akademike kanë filluar të mirren me çështje që historikisht do të kishin qenë detyrë e filozofisë. Këtu përfshihet psikologjia, antropologjia dhe shkenca natyrore. Filozofia perëndimore Historia Prezantimi i termeve "filozof" dhe "filozofi" konsiderohet meritë e mendimtarit grek Pitagora (Pythagoras). Ky përfundim bazohet në një shteg në një punim të humbur të Herakleides Pontikos, një disiplinë e Aristotelit. Konsiderohet të jetë pjesë e legjendave shumë të përhapura të Pitagoras në këtëkohë. "Filozofi" zëvendësoi fjalës "sofist" (nga sophoi), që përdorej për të përshkruar "njerëz të mençur", mësues të retorikës, të cilët ishin të rëndësishëm në Demokracinë Athinase. Historia e filozofisë ndahet në gjashtë periudha: Filozofia antike, Filozofia mesjetare, Filozofia e Rilindjes, Filozofia Moderne e hershme dhe e vonshme dhe Filozofia Bashkëkohore. Filozofia antike (rreth 600 Par.K.–rreth Pas. K. 500) Filozofia antike është filozofia e botës Greko-Romake prej shekullit të gjashtë (VI) para Krishtit [rreth 585] deri te shekulli i katërt pas Krishtit. Zakonisht ndahet në tri periudha: Filozofia Para-Sokratike, periudhat e Platonit dhe Aristotelit, dhe periudha post-Aristoteliane (ose Helenistike). Ndonjëherë i shtohet një periudhë e katërt që përfshin filozofët e krishterë dhe Neo-platonist. Më të rëndësishmit e filozofëve antikë (nga aspekti i ndikimit të vazhdueshëm) janë Platoni dhe Aristoteli. Temat e filozofisë antike janë: kuptimi i shkaqeve fondamentale dhe principet e universit; duke e shpjeguar atë në një mënyrë ekonomike dhe të njëtrajtshme; problemi epistemologjik i pajtimit të dallimeve dhe ndryshimit të universit natyral, me mundësinë a arritjes së diturisë absolute dhe të sigurtë mbi të; pyetje rreth gjërave që nuk mund të perceptohen me anë të shqisave, siç janë numrat, elementet, universalet, dhe zotërat; analizimi i konstelacioneve të arsyetimit dhe argumentit; natyra e jetës së mirë dhe rëndësia e kuptimit dhe diturisë në mënyrë që të ndiqet ajo; Ekspliktimi i konceptit të drejtësisë, dhe marrëdhënieve të saj me sistemet e ndryshme politike. Në këtë periudhë u themeluan karakteristikat vendimtare të metodave filozofike: një çasje kritike ndaj pikëpamjeve të themeluara, dhe apeli ndaj arsyes dhe argumentimit. Filozofia mesjetare (rreth 500 par.K.– rreth 1350) Filozofia mesjetare është filozofia e Evropës perëndimore dhe Lindjes së mesme gjatë periudhës që njihet si Mesjeta, që fillon diku pas rënies së Perandorisë Romake deri te Rilindja. Filozofia Mesjetare karakterizohet pjesërisht nga rizbulimi dhe zhvillimi i mëtejshëm i filozofisë klasike greke dhe Filozofisë Helenistike, dhe pjesërisht nga nevoja për çasje tek problemet teologjike dhe integrimi i doktrinës së shenjtë (në Islam, Jahudizëm dhe Krishterim) me mësimet shekullare. Disa probleme të diskutuara në këtë periudhë janë marrëdhëniet e fatii me arsyen, ekzistenca dhe uniteti i Zotit, objekti i teologjisë dhe Metafizikës, problemi i diturisë, i universaleve, dhe individualizmit. Filozofët nga Mesjeta përfshijnë filozofët myslimanë Alkindus, Alfarabi, Alhazen, Avicenna, Algazel, Avempace, Abubacer dhe Averroes; filozofët hebrenjë Maimonides dhe Gersonides; dhe filozofët e krishterë Anselm, Augustine of Hippo, Boethius, Peter Abelard, Roger Bacon, Thomas Aquinas, Duns Scotus, William of Ockham dhe Jean Buridan. Rilindja (rreth 1350–rreth 1600) Rilindja (apo Renesanca) ishte periudhë tranzicioni mes filozofisë teologjike të Mesjetës dhe mendimit modern, ku latinishtja filloi të humbiste rolin e saj si gjuhë standarde për bisedime filozofike. Studimi i klasikëve (sidomos Platonit dhe Neoplatonizmit) dhe arteve humane, si historia dhe letërsia shijuan popullaritet të ri. Koncepti i njeriut u bë objekti qendror i reflektimit filozofik. Me dobësimin e strukturave teologjike te mendimit, Rilindja shfaqi interesim në filozofinë naturale, si p.sh. Nicholas of Kues, Giordano Bruno, Francis Bacon dhe Telesius. Kjo ndoshi bashkarisht me rilindjen e magjisë, mënyrave misterioze të njohjes dhe zotërimit të natyrës (si Pico dhe Marsilio Ficino për shembull ). Filozofia politike dhe etike u ringjall me punimet e Makiavelit dhe me utopitë e Thomas More, Tommaso Campanella dhe Francis Bacon. Brenda vet Krishterimit, këto lëvizje të reja bashkëjetuan me Reformacionet. Filozofia e hershme moderne (rreth 1600 – 1800) Filozofia moderne fillon me ringjalljen e skepticizmit dhe ngritjes së shkencës moderne fizike. Filozofia në këtë periudhë përqendrohet në marrëdhëniet mes përvojës dhe realitetit, origjinën ultimatike të diturisë, natyrën e mendjes dhe marrëdhënien e saj me trupin, përfshirjen e shkencave të reja natyrore për vullnetin e lirë dhe Zotin, dhe shfaqjen e bazave shekullare për filozofinë morale dhe politike. Figura kanonike përfshijnë Hobbes, Descartes, Locke, Spinoza, Leibniz, Berkeley, Rousseau, Hume, dhe Kant. Kronologjikisht, kjo epokë përfshinë shekujt XVII dhe XVIII, dhe konsiderohet në përgjithësi të ketë përfunduar me përpjekjen sistematike të Kantit për të pajtuar fizikën Njutoniane me temat tradicionale metafizike. Filozofia e shekullit XIX (19) Filozofia e mëvonshme moderne zakonisht konsiderohet të ketë filluar me filozofinë e Immanuel Kantit në fillimin e shekullit XIX. Idealistët gjermanë, si Fichte, Hegel, dhe Schelling, zgjeruan punën e Kantit duke mbajtur qëndrimin se bota përbëhet nga në proces racional i ngjashëm me mendjen, dhe si e tillë është tërësisht e njohshme (që do të thotë se gjithçka rreth saj mund të dihet). Në kundërshtim të idealizmit, filozofë të tjerë, shumica duke punuar nga jashtë universitetit, filluan linja mendimi që okupuan filozofinë akademike në shekullin XX: Frege - punimet e tij mbi logjikën dhe punimet e Sidgwick mbi etikën ofruan veglat për filozofinë analitike Husserl themeloi shkollën e fenomenologjisë Peirce dhe William James filluan shkollën e pragmatizmit Kierkegaard dhe Nietzsche krijuan themelet e ekzistencializmit Karl Marx filloi studimin e filozofisë sociale materialiste. Filozofia Bashkëkohore (rreth 1900 – sot) Filozofia e shekullit XX Brenda shekullit të kaluar, filozofia është bërë gjithnjë e më shumë e praktikuar në universitet, dhe është bërë më e specializuar dhe ndryshe nga shkencat natyrore. Pjesa më e madhe e filozofisë së kësaj periudhe merret me shpjegimin e marrëdhënieve mes teorive të shkencave natyrore dhe idetë e humaniteteve ose "common sense". Në botën Anglofone, filozofia analitike u bë shkolla dominuese. Në pjesën e parë të shekullit, ajo ishe shkollë kohezive, pak a shumë identike me pozitivizmin logjik, të bashkuar me nocionin se problemet filozofike munden dhe duhet të zgjidhen duke i kushtuar vëmendje logjikës dhe gjuhës. Në pjesën e dytë të shekullit XX, filozofia analitike u nda në një llojllojshmëri pikëpamjesh filozofike, të lidhura mes veti vetëm nga linja historike të ndikimit dhe përkushtim të vetëshpallur ndaj qartësisë dhe rigorit. Nga viti 1960, filozofia analitike ka shfaqur ringjallje interesimi për historinë e filozofisë, si dhe përpjekje për të integruar punimet filozofike me rezultate shkencore, sidomos në psikologji dhe shkencë kognitive. Përveç kësaj, lëvizja e filozofisë eksperimentale ka tentuar të sjellë teknika hulumtime nga shkenca sociale në këtë fushë. Në Evropën kontinentale nuk kishte dominim të ndonjë shkolle të veçantë filozofike. Ardhja e pozitivistëve logjikë nga Evropa qendrore gjatë viteve 1930-1940 pakësoi interesimin filozofik për shkencat natyrore, duke vërë theksin në humanitet, qe konsiderohet që figuron si pjesë e rëndësishme në atë që quhet "filozofia kontinentale". Lëvizjet e shekullit XX si fenomenologjia, Ekzistencializmi, Hermeneutika, Strukturalizmi, dhe Poststrukturalizmi përfshihen në këtë kategori të padefinuar rreptësisht. Filozofët kryesorë të shekullit XX përfshijnë: Bertrand Russell konsiderohet një ndër themeluesit e filozofisë analitike dhe logjikanët më të rëndësishëm të shekullit XX Jean-Paul Sartre dhe Albert Camus, punimet e të cilëve në matafizikë sfiduan pikëpamjet e Niçes. Ludwig Wittgenstein punoi kryesisht në logjikë. Teoritë kryesore Realizmi dhe Nominalizmi Realizmi ndonjëherë do të thotë kundërshtimi i Idealizmit të shekullit VIII, përkatësisht se disa gjëra ekzistojnë në realitet, pra jashtë mendjes. Klasikisht, sidoqoftë, realizmi është doktrina që entitetet abstrakte, të cilat korrespondojnë me terme universale si 'njeriu', kanë ekzistencë reale përmes degëve të filozofisë të njohura si metafizika dhe specifikisht ontologjia. Kjo teori i kundërvihet Nominalizmit, pikëpamjes se termet abstrakte ose universale janë thjesht fjalë, ose simbolizojnë gjendje mendore si ide, besime, ose qëllime. Kjo e fundit, e zhvilluar nga Peter Abelard dhe e mbajtur nga William of Ockham, quhet Konceptualizmi. Racionalizmi dhe Empiricizmi Racionalizëm është çdo pikëpamje që thekson rolin ose rëndësinë e arsyes njerëzore. Racionalizmi ekstrem provon të bazojë gjithë diturinë vetëm në arsye. Racionalizmi tipikisht fillon nga premisat që nuk mund të mohohen koherentikisht, pastaj tenton të deduktojë çdo objekt të mundshëm të diturisë me hapa logjikë. Racionalisti i parë, në kuptim të gjerë, shpesh konsiderohet Parmenidi (fl. 480 Par.K.), sipas të cilit është e pamundur të mohohet që "mendimi" ekziston. Por mendimi duhet të ketë një objekt, pra diçka përtej mendimit ekziston realisht. Parmenidi deduktoi se ajo që ekziston në të vërtetë duhet të ketë disa veti të caktuara – për shembull, që nuk mund të fillojë të ekzistojë apo të ndalet së ekzistuari, që është një tërësi koherente, që mbetet e njëjta përjetësisht (në fakt, ekziston në tërësi pavarësisht ose jashtë kohës). Kjo teori njihet si argumenti i njeriut të tretë. Zenoni i Eleas (lindur rreth 489 Par.K.) ishte apostull i Parmenidit, dhe thoshte se lëvizja është e pamundur, meqë pohimi se ajo ekziston implikon një kontradiktë (shih Shigjeta e Zenonit). Platoni (427–347 P.K) u ndikua gjithashtu nga Parmenidi, por e kombinoi racionalizmin me një formë të realizmit. Puna e filozofit është të marrë parasysh qenien, dhe esencën (ousia) e gjërave. Por karakteristika e esencave është se ato janë universale. Natyra e një njeriu, një trekëndëshi, një bime, vlen për të gjithë njerëzit, trekëndëshat dhe bimët. Sipas Platonit, këto esenca janë 'forma' të pavarura nga mendja, dhe njerëzit (në veçanti filozofët) mund të arrijnë "të njohin" përmes arsyes, dhe duke injoruar hutimet perceptimit të shqisave. Racionalizmi modern fillon me Dekartin. Reflektimi në natyrën e eksperiencave të perceptuara, si dhe zbulimet shkencore në fiziologji dhe optikë, e drejtuan Dekartin (si dhe Lokun) në qëndrimin se ne jemi direkt të vetdijshëm për idetë, e jo për objektet. Kjo teori i ngriti tri pyetje: A është një ide kopje e vërtetë e objektit real që përfaqëson? Ndjesia nuk është ndërveprim direkt mes objekteve trupore dhe shqisave tona, por është një proces fiziologjik që përfshin shëmbëllimin (për shembull, një figurë në retinën e syrit). Loku mendonte se një 'cilësi dytësore' si ndjesia e ngjyrës së gjelbër në asnjë mënyrë nuk mund t'i ngjajë vendosjes së grimcave në materie që e prodhojnë këtë ndjesi, megjithatë mendonte se 'cilësitë primare' si forma, madhësia, numri, janë vërtetë në objekte. Si është e mundur që objektet fizike si karrigat dhe tavolinat, madje edhe proceset filologjike në tru, të ngjallin gjëra si idetë? Kjo pyetje është pjesë e asaj që u bë e njohur si Problemi mendje-trup. Nëse gjithë përbërja e vetëdijes janë idetë, si mund ta dimë nëse ekziston ndonjë gjë përveç ideve ? Dekarti u përpoq ta shqyrtonte problemin e fundit përmes arsyes. Ai filloi, duke kujtuar Parmenidin, me një princip që ai mendonte se nuk mund të kundërshtohej koherentisht: Mendoj, pra jam (shpesh i cituar në latinisht: Cogito ergo sum). Nga ky princip, Dekarti vazhdoi me krijimin e një sistemi të plotë të diturisë (që përfshin provën për ekzistencën e Zotit, duke përdorur, ndër të tjera, një version të argumentit ontologjik). Pikëpamja e tij se arsyeja, e vetme, mund të na japë të vërteta substanciale mbi realitetin ndikoi te filozofët që konsiderohen se racionalistë modernë (siç janë Baruch Spinoza, Gottfried Leibniz, dhe Christian Wolff), duke provokuar kritika nga filozofë që retrospektivisht grupohen si empiricistët. Empiricizmi, për dallim nga racionalizmi, dyshon në aftësitë e arsyes për të dhënë dituri rreth botës, duke preferuar të bazojë çdo njohuri që kemi në shqisat. Kjo teori daton në kohën e konceptit tabula rasa (tabelë e pashkruar), e nënkuptuar në veprën e Aristotelit Mbi Shpirtin, të përshkruar qartësisht në Libri i Shërimit nga Avicenna, dhe të demonstruar në Hayy ibn Yaqdhan nga Ibn Tufail si eksperiment i menduar. John Locke shqyrtoi pikëpamjen klasike empiriciste në An Essay Concerning Human Understanding (Një Ese në Lidhje me Kuptimin Njerëzor) më 1689, duke zhvilluar një formë të naturalizmit dhe empiricizmit në principe thuajse shkencore (dhe Njutoniane). Gjatë kësaj periudhe, idetë fetare luajtën rol të përzier në mundimet që preokupuan filozofinë shekullare. George Berkeley dha kundërargumente të famshme idealiste kundër principeve kyçe të Isak Njutonit. Ky është një rast i një filozofi iluminist i cili bazohej substancialisht në ide fetare. Mendimtarë të tjerë fetarë me ndikim të kohës përfshijnë Blaise Pascal, Joseph Butler, Thomas Reid, dhe Jonathan Edwards. Shkrimtarë të tjerë kryesorë, si Jean-Jacques Rousseau dhe Edmund Burke, morën një rrugë tjetër. Intereset e ndaluara të shumë filozofëve të asaj kohe i paraprinë ndarjes dhe specializimit të fushave të tjera të filozofisë që do të merrnin formë në shekullin XX. Skepticizmi Skepticizmi është sjellje filozofike që vë në dyshim mundësinë e pasjes së çfarëdo lloj diturie. Ajo u artikulua fillimisht nga Pyrrho, i cili besonte se mund të dyshohej për çdo gjë përveç paraqitjeve. Sextus Empiricus (Shekulli i dytë), avokati më i rëndësishëm i skepticizmit, e përshkruan atë kështu "aftësia për të vendosur në antitezë, në çfarëdo mënyre, paraqitje dhe gjykime, dhe rrjedhimisht ... për të ardhur fillimisht në pezullimin e gjykimeve dhe pastaj në qetësi mentale." Skepticizmi i kuptuar në mënyrë të tillë nuk është thjesht përdorimi i dyshimit, por përdorimi i dyshimit për një përfundim të veçantë: qetësi të shpirtit, ose ataraxia. Skepticizmi vetparaqitet si sfidë për dogmatizmin, ithtarët e të cilit mendojnë se e kanë gjetur të vërtetën. Sextus vërejti se besueshmëria e perceptimit mund të vihet gjithmonë në pyetje, sepse është idiosinkratike (e veçantë) për perceptuesin. Paraqitja e gjërave individuale ndryshon nëse janë në grup: për shembull, prerjet e bririt të dhisë janë të bardha në vetmi, megjithatë vetë briri është i zi. Një laps, kur shikohet për së gjati duket si shkop; por nëse e shikon nga maja, duket si një rreth i thjeshtë. Skepticizmi u ringjall në periudhën e hershme moderne nga Michel de Montaigne dhe Blaise Pascal. Eksponenti i saj më ekstrem, sidoqoftë, ishte David Hume. Hume thoshte se ekzistojnë vetëm dy lloje arsyetimi: ajo që ai e quante e mundshme dhe demonstrative. Asnjëra nga këto dy forma arsyetimi mund të na çojnë në një besim të arsyeshëm të ekzistencës së botës së jashtme. Arsyetimi demonstrativ nuk mund ta bëjë këtë, sepse demonstrimi (që është, arsyetimi deduktiv nga premisa me baza të forta) nuk mund të themelojë uniformitetin e natyrës (siç kapet nga ligjet dhe principet shkencore, për shembull). Arsyeja e tillë nuk mund të themelojë idenë se e ardhmja do t'i ngjajë të kaluarës. Ne kemi besime të caktuara rreth botës (se dielli do të lind nesër, për shembull), por këto besime janë prodhim i zakonit, dhe nuk varen nga ndonjë lloj përfundimi logjik nga çka është e dhënë si e sigurtë. Por as arsyetimi i mundshëm (arsyetimi induktiv), që përpiqet të na çojë nga e vrojtuara tek e pavrojtuara, nuk mund ta bëjë këtë: ajo gjithashtu varet nga uniformiteti i natyrës, dhe ky uniformitet i supozuar nuk mund të vërtetohet. Më e larta që mund të arrijë secili nga arsyetimet është e vërteta kushtore: nëse supozime të caktuara janë të vërteta, atëherë përfundime të caktuara janë të vërteta. Pra asgjë rreth botës nuk mund të themelohet me siguri të plotë. Hume përfundoi se nuk ka zgjidhje për argumentet skeptike – përveç, kuptohet, injorimi i tyre. Edhe nëse këto çështje do të zgjideshin për çdo rast, ne prap do të ishim të detyruar të justifikonim standardin e justifikimit, duke arritur në një regres të pafundmë (nga rrjedh fjala skepticizëm regresiv).Knowledge Puzzles - Stephen Cade Hetherington - 1996 Shumë filozofë kanë vënë në pyetje vlerën e argumenteve të tilla skeptike. Pyetja se nëse mundemi apo jo të arrijmë dituri për botën e jashtme bazohet në nivelin e standardit që vendosim për justifikimin e diturisë së tillë. Nëse ky nivel është siguria absolute, atëherë nuk arrijmë përtej ekzistencës së ndjesive mendore. Madje nuk mundemi as të deduktojmë ekzistencën e një "Uni" koherent apo të vazhdueshëm që i përjeton këto ndjesi, e lëre ekzistencën e botës së jashtme. Nga ana tjetër, nëse niveli i standardit është shumë i ulët, atëherë i bindemi falseve dhe iluzioneve në trupin tonë të diturisë. Ky argument kundër skepticizmit absolut thekson se një filozof praktik duhet të shkojë më larg solipsizmit, dhe të pranojë një standard diturie që është i lartë por jo absolut. Idealizmi Idealizmi është doktrina epistemologjike sipas së cilës asgjë nuk mund të njihet përtej mendjeve të qenieve që janë të afta të mendojnë. Ose në një formë alternative, ajo është doktrina metafizike sipas së cilës asgjë nuk ekziston përtej mendjeve dhe "përbërjes" së tyre. Në filozofinë moderne perëndimore, doktrina epistemologjike fillon si mendim qendror i Dekartit – ajo që është në mendje është më e besueshme se ajo që vjen nëpërmjet shqisave. Idealisti i parë i madh perëndimor në kuptimin metafizik ishte George Berkeley. Sipas Berkeleit nuk ka dallim të thellë mes gjendjeve mendore, si ndjesia e dhimbjes, dhe ideve të ashtuquajtura "gjëra të jashtme", që paraqiten tek ne përmes shqisave. Nuk ka dallim real, në këtë pikëpamje, mes ndjesive të caktuara të nxehtësisë ose dritës që ne i përjetojmë, që na bëjnë të besojmë në ekzistencën e jashtme të zjarrit, dhe vetë zjarrit. Këto ndjesi janë gjithçka që ekziston për zjarrin. Berkelei e paraqiti këtë me formulën latine esse est percipi: të jesh është të perceptohesh. Nga kjo pikëpamje opinioni, "që çuditërisht dominon njeriun", se shtëpitë, malet, dhe lumenjtë kanë ekzistencë të pavarur ndaj perceptimit të tyre nga qeniet që mendojnë, është i rremë. Forma të idealizmit ishin të përhapura në filozofi nga shekulli XVIII në shekullin XX. Idealizmi transcendental, i mbrojtur nga Immanuel Kanti, është pikëpamja se ekzistojnë kufinj të asaj që mund të njihet, meqë ka shumë gjëra që nuk mund të sillen nën kushtet e gjykimit objektiv. Kanti shkroi Kritikë ndaj Arsyes së Pastër (1781–1787) në një përpjekje për të pajtuar racionalizimin dhe empirizmi, dhe për të themeluar një bazament të ri të studimit të metafizikës. Qëllimi i Kantit ishte të shikonte se çka dimë dhe pastaj të merrte parasysh çka duhet të jetë e vërtetë, si pasojë logjike e mënyrës me të cilin e njohim ne. Një temë kryesore ishte se ka karakteristika fondamentale të realitetit që i ikin diturisë sonë direkte për shkak të kufijve natyralë të mundësive njerëzore. Megjithatë Kanti thoshte se dituria objektive për botën detyron mendjen të imponojë një kuadër konceptual dhe kategorik në rrjedhën e të dhënave shqisore – një kuadër që përfshinë edhe vetë hapësirën dhe kohënnbsp;– ai thoshte se gjërat në vetvete ekzistuan pavarësisht perceptimeve dhe gjykimeve tona; pra ai nuk ishte idealist në kuptim të thjeshtë. Është fakt se gjykimi i Kantit për gjërat në vetvete është kontraversibil dhe tejet i ndërlikuar. Duke vazhduar punën e tij, Johann Gottlieb Fichte dhe Friedrich Schelling krijuan një filozofi të plotë idealiste. Punimi më i rëndësishëm i idealizmit gjerman ishte Fenomenologjia e Shpirtit nga G.W.F. Hegel më 1807. Hegeli pranonte se idetë e tij nuk ishin të reja, por se të gjitha filozofitë e mëparshme kishin qenë të pakompletuara. Qëllimi i tij ishte të mbaronte punën e tyre. Hegeli shton se qëllimet binjake të filozofisë janë të merret me kontradiktat e dukshme në përvojat njerëzore (të cilat ngritën, për shembull, nga kontradiktat e supozuara mes "qenies" dhe "mosqenies" ), dhe gjithashtu njëkohësisht t'i zgjidh dhe ruaj këto kontradikta duke shfaqur përputhshmërinë e tyre në një nivel më të lartë ekzaminimi ("qenia" dhe "mosqenia" zgjidhen me "bërjen") . Ky program pranimi dhe pajtimi i kontradiktave njihet si "Dialektika Hegeliane". Filozofët e traditës Hegeliane janë: Ludwig Andreas Feuerbach; Karl Marx; Friedrich Engels; dhe idealistët britanikë, kryesorët T.H. Green, J.M.E. McTaggart, and F.H. Bradley. Pak filozofë të shekullit XX zgjodhën idealizmin. Sidoqoftë, një numër i konsiderueshëm zgjodhën dialektikën hegeliane. "Kthesa e Kopernikut" e Kantit mbetet gjithashtu një koncept filozofik i rëndësishëm. Pragmatizmi Pragmatizmi u themelua me frymën e gjetjes së një koncepti shkencor mbi të vërtetën, i cili nuk është i varur as nga pikëpamja personale (ose zbulimi) dhe as nga mbështetja te ndonjë mbretëri metafizike. Saktësia e një gjykimi duhet të gjykohet nga efekti që ka në veprimet tona dhe e vërteta duhet të shihet si ajo mbi të cilën do të pajtohej ultimatikisht i gjithë komuniteti shkencor. Kjo duhet të shihet si principi udhëheqës, më shumë definicion, se çfarë do të thotë për diçka që të jetë e vërtetë, megjithëse detajet se si duhet të interpretohet ky princip janë bërë temë diskutimi prej kur Peirce i themeloi. Si neo-pragmatisti postmodern Richard Rorty, shumica janë të bindur se sipas pragmatizmit e vërteta e besimeve nuk përbëhet nga korrespondenca e tyre realitetin, por në dobinë dhe efikasitetin e tyre. Filozofët e fundit të shekullit XIX Charles Sanders Peirce dhe William James ishin bashkë-themeluesit e tij, dhe ai u zhvillua më vonë nga John Dewey si Instrumentalizëm. Meqë dobia e një besimi në një kohë mund të jetë e rastësishme në rrethana përkatëse, Peirce dhe James e konceptuan të vërtetën finale si atë që do të vendoset vetëm nga marrëveshja finale e ardhshme e të gjithë opinionit. Kritikët e kanë akuzuar pragmatizmin si viktimë të një mashtrimi të thjeshtë: për shkak se diçka që është e vërtetë del e dobishme, kjo dobi është bazë për vertetësinë e saj. Mendimtarët në traditën pragmatiste përfshijnë John Dewey, George Santayana, W.V.O. Quine dhe C.I. Lewis. Pragmatizmi ka marrë drejtime të ndryshme kohët e fundit nga Richard Rorty, John Lachs, Donald Davidson dhe Hilary Putnam. Fenomenologjia Fenomenologjia e Edmund Husserl-it ishte një tentativë ambicioze për të vendosur themelet për konsiderimin e strukturës së përvojave të vetëdijshme në përgjithësi. Një pjesë e rëndësishme e projektit fenomenologjik të Husserl-it ishte të tregonte se të gjitha veprimet e vetëdijshme janë të drejtuara nga ose rreth përbërjes objektive, një karakteristikë që Husserl e quajti e qëllimshmja. Në pjesën e parë të këtij punimi me dy vëllime, Logical Investigations (Hetimet Logjike) (1901), ai lansoi një sulm të zgjeruar ndaj psikologjizmit. Në pjesën e dytë, ai filloi të zhvillojë teknikën e fenomenologjisë përshkruese, me qëllim të tregonte si gjykimet objektive janë me të vërtetë të bazuara në përvoja të vetëdijshme – por jo, sidoqoftë, në përvojën e parë të individëve të caktuarë, por në vetitë esenciale të çdo përvoje të llojit në fjalë. Ai u përpoq gjithashtu të identifikojë vetitë esenciale të çdo veprimi të domethënies. Ai e zhvilloi metodën më tutje në Ideas (Idetë) (1913) si fenomenologjia transcendentale, duke propozuar të bazojë përvojat aktuale, dhe rrjedhimisht të gjitha fushat e njohurisë njerzore, në strukturën e vetëdijes së një ideali, ose transcedentale, egoja. Më vonë, ai u përpoq të pajtojë pikëpamjen e tij transcedentale me një njohje të botës-jetë intersubjektive në të cilën subjekt individualë realë ndërveprojnë. Husserl botoi pak punime gjatë jetës së tij, të cilat e trajtojnë fenomenologjinë kryesisht në terme abstrakte metodologjike; por ai la një sasi të madhe të analizave konkrete të pabotuara. Puna e Husserl-it pati ndikim të menjëhershëm në Gjermani, me themelimin e shkollave fenomenologjike në Munich dhe Göttingen. Më vonë ajo arriti famë ndërkombëtare mes punimeve të filozofëve si Martin Heidegger (dikur asistenti hulumtues i Husserl-it), Maurice Merleau-Ponty, dhe Jean-Paul Sartre. Në fakt, përmes punimeve të Heidegger dhe Sartre, theksimmi i Husserl-it në përvoja subjektive ndikoi në disa aspekte te ekzistencializmi. Ekzistencializmi Ekzistencializmi është term që i është vendosur punimeve të disa filozofëve të fundit të shekullit XIX dhe shekullit XX, të cilët, pavarësisht dallimeve thelbësore doktrinale,Oxford Companion to Philosophy, ed. Ted Honderich, New York (1995), page 259. besonin se mendimi filozofik fillon me subjektin njerëzor—jo thjesht subjektin që mendon, por individin njerëzor që vepron, ndjen, jeton. Në ekzistencializëm, pika fillestare e individit karakterizohet nga e ashtuquajtura "sjellja ekzistenciale", ose ndjenja e disorientimit dhe konfuzionit në faqen e një bote pa kuptim ose absurde. Shumë ekzistencialistë kanë konsideruar filozofinë tradicionale sistematike akademike, si në stil ashtu edhe në përbërje, si shumë abstrakte dhe të jopraktike për pëvojën konkretre njerëzore.Walter Kaufmann, Existentialism: From Dostoevesky to Sartre, New York (1956) page 12 Megjithëse nuk e përdorën këtë term, filozofët e shekullit të nëntëmbëdhjetë Søren Kierkegaard dhe Friedrich Nietzsche konsiderohen si etërit e ekzistencializmit. Ndikimi i tyre, sidoqoftë, ka shkuar përtej mendimit ekzistencialist.Solomon, Robert- What Nietzsche Really Said 2001 - isbn= 0-8052-1094-6 Qëllimi kryesor i shkrimeve të Kierkegaard-it ishte sistemi idealist filozofik i Hegelit, që ai mendonte se injoronte ose përjashtonte jetën e brendshme subjektive të qenieve njerëzore. Kierkegaard, përkundrazi, thoshte se "e vërteta është subjektiviteti", duke argumentuar se ajo që është më e rëndësishme për një qenie njerëzore janë pyetjet lidhur me marrëdhëniet e brendshme individuale me ekzistencën. Veçanërisht, Kierkegaard, një i Krishterë, besonte se e vërteta e besimit fetar ishte pyetje subjektive, me të cilën duhej luftuar me pasion.Kierkegaard, Søren-Concluding Unscientific Postscript 1992 -isbn=0-691-02081-7 Megjithëse Kierkegaard dhe Nietzsche ishin ndër të ndikuarit nga ai, është e debatueshme deri në cilën masë mund të konsiderohet ekzistencialist filozofi gjerman Martin Heidegger . Në Qenia dhe koha ai prezanton një metodë të gjurmimit të shpjegimeve filozofike në ekzistencën njerëzore (Dasein) që të analizohen në aspektin e kategorive ekzistenciale (existentiale); dhe kjo bëri që shumë komentuesë ta trajtonin si një figurë të rëndësishme për lëvizjen ekzistencialiste. Sidoqoftë, në The Letter on Humanism, Heidegger specifikisht refozon ekzistencializmin e Jean-Paul Sartre. Sartre u bë figura më e njohur e ekzistencializmit, duke e eksploruar atë jo vetëm në punime teorike si Qenia dhe Mosqenia , por edhe në në shfaqje dhe novela. Sartre, së bashku me Simone de Beauvoir, përfaqësuan një degë ateiste të ekzistencializmit, që tani asociohet më afër me idetë e tyre mbi nausea (turbullimin), rastësinë, besimin e keq dhe absurdin. Pavarësisht kësaj, fokusi në qenien individuale njerëzore, të përgjegjshme para universit për autenticitetin e ekzistencës së saj, është i përbashkët për të gjithë këta mendimtarë. Strukturalizmi dhe post-strukturalizmi Strukturalizmi u inaugurua nga linguisti Ferdinand de Saussure dhe synonte të sqaronte sistemet e shenjave duke i analizuar diskurset që ato i kufizojnë por dhe i bëjnë të mundshme. Saussure krijoi botëkuptimin e shenjës si të kufizuar nga të gjitha shenjat e tjera në sistem, dhe idesë si të paaftë të ekzistojë para strukturës linguistike, që artikulon mendimin. Kjo shpiu mendimin kontinental larg humanizmit dhe drejt të ashtuquajturës decentralizim të njeriut: gjuha nuk flitet më nga njeriu për të shprehur veten, por gjuha flet njeriun. Strukturalizmi synonte të bëhej provincë e një shkence të rëndë, por pozitivizmi i saj u godit nga poststrukturalizmi, një fushë e gjerë mendimtarësh, disa nga të cilët kishin qenë dikur strukturalistë, por më vonë filluan ta kritikojnë. Strukturalistët besonin se mund t'i analizonin sistemet nga një qëndrim i jashtëm objektiv, për shembull, por poststrukturalistët argumentonin se kjo është e pavërtetë, që askush nuk mund t'i kalojë strukturat dhe rrjedhimisht vetë analiza varet nga ajo çfarë analizon, se sistemet përfundimisht i referohen vetvetes. Përveç kësaj, ndëra ndarja mes shënjuesit (signifier) dhe të shënjuarit (signified) konsiderohej i qartë si kristal nga strukturalistët, poststrukturalistës shtuan se çdo përpjekje për të kuptuar të shënjuarin do të rezultonte me shumimin e shënjueseve, që do të thotë se është gjithmonë në një gjendje të paqartësisë, duke pamundësuar një interpretim përfundimtar. Strukturalizmi dominoi filozofinë kontinentale gjatë viteve të 1960-ta dhe 70-ta, duke bashkuar mendimtarë si Claude Levi-Strauss, Roland Barthes dhe Jacques Lacan. Post-strukturalizmi filloi dominimin nga vitet e 70-ta dhe përfshinte mendimtarë so Michel Foucault, Jacques Derrida, Gilles Deleuze madje edhe Roland Barthes (i cili filloi të kritikonte kufizimet e Strukturalizmit). Tradita analitike Termi filozofi analitike bashkon një grup metodash filozofike që shtrydhin argumentimin e detajuar, vëmendjen ndaj semantikës, përdorimin e logjikës klasike dhe logjikave jo-klasike dhe mbi të gjitha qartësinë e kuptimit. Michael Dummett në veprën e tij Origjina e Filozofisë Analitike bëri që libri i Gottlob Frege Themelet e Aritmetikës të konsiderohet punimi i parë analitik, nën arsyetimin se Frege mori kthesën linguistike në këtë libër, duke analizuar problemet filozofike përmes gjuhës. Bertrand Russell dhe G.E. Moore konsiderohen gjithashtu ndër themeluesit e filozofisë analitike, duke filluar me refuzimin e tyre ndaj idealizmit britanik, mbrojtja e realizmit dhe theksi që vëjnë mbi legjitimitetin e analizës. Veprat klasike të Russell-it Principet e Matematikës, On Denoting (Mbi Shënimin) dhe Principia Mathematica, përveç promovimit të përdorimit të logjikës klasike në filozofi, vuri themelet për programin hulumtues në fazat e para të traditës analitike, duke theksuar probleme të tilla si: referencat e emrave të denjë, nëse ekzistenca është veti, kuptimi i propozimeve, analiza e përshkrimeve definite, diskutimet rreth themeleve të matematikës; si dhe eksplorimi i çështjeve të përkushtimit metafizik, madje edhe problemet metafizike rreth kohës, natyrën e materies, mendjes, këmbënguljes dhe ndryshimit, që Russell shpesh i shqyrtonte me ndihmën e logjikës matematike. Kjo filozofi u zhvillua si kritikë e Hegelit the veçanërisht pasuesve të tij, dhe sistemeve të mëdha të filozofisë spekulative në përgjithësi, megjithëse jo të gjithë filozofët analitikë kundërshtojnë filozofinë e Hegelit (shih Charles Taylor) ose filozofinë spekulative. Disa shkolla në këtë grup përfshijnë atomizmin logjik, pozitivizmin logjik, dhe Filozofia e gjuhës së zakonshme. Motivimi prapa punës së filozofëve analitikë është i ndryshëm. Disa qëndrojnë për atë se problemet filozofike ngriten nga keqpërdorimi i gjuhës ose nga keqkuptimet e logjikës së gjuhës tonë, ndërsa ka edhe të tillë që besojnë se problemet legjitime filozofike ekzistojnë me të vërtetë dhe filozofia është e lidhur përherë më shkencën. Më 1921, Ludwig Wittgenstein publikoi Tractatus Logico-Philosophicus, një çasje tejet "logjike" ndaj çështjeve linguistike dhe filozofike. Në atë kohë, ai i kuptonte shumicën e problemeve filozofike thjesht si enigma të gjuhës, që mund të zgjidheshin duke i hetuar dhe duke iu referuar strukturës logjike të gjuhës. Disa vite më vonë ai e kundërshtoi një pjesë të qëndrimeve që kishte marrë në Tractatus, për shembull në veprën e tij të dytë kryesore, Hetime Filozofike (1953). Hetimet patën ndikim në zhvillimin e "filozofisë së gjuhës së zakonshme", e cila u promovua nga Gilbert Ryle, J.L. Austin, dhe disa të tjerë. Në Shtetet e Bashkuara, ndërkohë, filozofia e W. V. O. Quine po ishte ndikim i madh, me klasikë si Dy Dogmat e Empirizmit. Në këtë letër Quine kritikon ndarjen mes deklarimeve analitike dhe sintetike, duke dhënë argumentin se një konceptim i analitikës është i paaritshëm. Ai argumentonte për holizmin, tezën sipas së cilës gjuha, përfshirë gjuhën shkencore, është një bashkësi e fjalive të ndërlidhura të cilat nuk mund të verifikohen të pavarura, por fjalitë e një gjuhe varen nga njëra-tjetra për kuptimin dhe saktësinë e tyre. Pasojë e çasjes së Quine është se gjuha si tërësi ka vetëm një marrëdhënie të hollë me përvojën, disa fjali që i referohen përvojës në mënyrë direkte mund të modifikohen paksa nga përshtypjet shqisore, por meqë tërësia e gjuhës është teorikisht e bazuar, për t'u modifikuar e gjitha, nevojitet më shumë se kaq. Sidoqoftë, shumica e strukturës linguistike mund të rishikohet në princip, madje edhe logjika, në mënyrë që bota të modelohet më mirë. Ndër nxënësit e Quine veçohen Donald Davidson dhe Daniel Dennett. Ky i fundit ka krijuar një program për t'ia dhënë semantikën gjuhës natyrale për t'iu përgjigjur pyetjes 'çfarë është kuptimi?'. Pjesë vendimtare e programit ishte përdorimi i teorisë semantike të Alfred Tarskit mbi të vërtetën. Dummett, ndër të tjerë, argumentonte se kushtet e të vërtetës duhet të mënjanohen në teorinë e kuptimit, dhe të zëvendësohen me kushtet e vërtetimit. Disa propozime, mbi këtë qëndrim, nuk janë as të vërteta e as të rreme, dhe si rrjedhojë bie në kundërshtim me ligjin e së tretës së përjashtuar. Kjo, për Dummett, ka antirealizëm, siç e cekë edhe Russell në Hetim mbi Kuptimin dhe të Vërtetën. Në vitet e 70ta u ringjall interesimi në shumë probleme tradicionale filozofike nga gjeneratat e reja të filozofëve analitikë. David Lewis, Saul Kripke, Derek Parfit dhe të tjerë u morën me probleme tradicionale metafizike, të cilat filluan t'i eksplorojnë me anë të logjikës dhe filozofisë së gjuhë. Ndër këto probleme veçohen: vullneti i lirë, esencializmi, netyra e identitetit personal, identitetit gjatë kohës, natyrën e mendjes, natyrën e ligjeve të rastësishme/zakonshme, kohë-hapsirën, vetitë e qenieve materiale, modalitetin etj. Në universitetet ku u përhap filozofia analitike, këto probleme diskutohen edhe sot. Filozofët analitikë janë të interesuar edhe në metodologjinë e vetë filozofisë analitike, për shembull Timothy Williamson, Profesor i Logjikës në Oxford ka publikuar së voni një libër të titulluar Filozofia e Filozofisë. Figura të shquara të filozofisë bashkëkohore analitike janë: Timothy Williamson, John Searle, Thomas Nagel, Hilary Putnam, Michael Dummett, dhe Saul Kripke. Filozofia analitike është akuzuar se nuk ka kontribuar në debatin e politikës ose në pyetjet tradicionale në estetikë, sidoqoftë, me shfaqjen e Teoria e Drejtësisë nga John Rawls dhe Anarkia, Shteti dhe Utopia nga Robert Nozick, filozofia politike analitike ka fituar respekt. Filozofët analitikë gjithashtu kanë dëshmuar seriozitet në hetimet e estetikës, me Roger Scruton, Richard Wollheim, Jerrold Levinson dhe të tjerë që po zhvillojnë temën në formën e saj aktuale. Filozofia morale dhe politike Natyra njerëzore dhe legjitimiteti i politikës Që nga kohërat antike, madje dhe para tyre, rrënjët e justifikimit të autoritetit politik janë lidhur në mënyrë të pandashme me shikimet mbi natyrën njerëzore. Në Republikën e tij, Platoni deklaron se shoqëria ideale duhet të udhëhiqet nga një këshill i mbret-filozofëve, meqë filozofët e mirë janë të aftë të kuptojnë "të mirën". Por edhe Platoni kërkonte nga filozofët që të hulumtonin dhe të studionin botën për shumë vite para se të fillonin sundimin e tyre në moshën 50 vjeçare. Për Aristotelin, njerëzit janë kafshë politike (ose kafshë shoqërore), dhe qeveritë krijohen për ta bindur komunitetin për të mirë. Aristoteli arsyetoi se, meqë shteti (polis) ishte forma më a lartë e komunitetit, ka qëllimin ose detyrën për ta dëshmuar të mirën më të lartë. Aristoteli e shihte fuqinë politike si rezultat i mospërputhjes së aftësive dhe virtyteve mes njerëzve. Për shkak të këtyre dallimeve, ai favorizonte një aristokraci të të aftëve dhe virtuozëve. Për Aristotelin, një person nuk mund të jetë i plotësuar përveç nëse jeton në një komunitet. "Etika Nikomakeane" dhe "Politika"'' janë krijuar mbi këtë princip. Libri i parë shqyrton virtytet (ose "ekselencat") në personin si qytetar; i dyti shqyrton formën e duhur të qeverisjes për të siguruar që qytetarët të jenë virtuozë, dhe rrjedhimisht të plotë. Të dy librat mirren me rolin themelor të drejtësisë në jetën civile. Nicolas Cusa ringjalli mendimet platonike në fillimin e shekullit XV (15). Ai promovonte demokracinë në Europën Mesjetare, si në shkrimet e tij ashtu edhe në organizimet e Këshillit të Florencës. Ndryshe nga Aristoteli dhe tradita Hobsiane që do të pasonte, Cusa i shihte qeniet njerëzore si të barabarta dhe hyjnore (d.m.th të krijuara në imazhin e Zotit), kështu që demokracia do të ishte forma e vetme "e drejtë" e qeverisjes. Pikëpamjet e Cusa-s vlerësohen nga disa të kenë inspiruar Reneseancë Italiane, që i hapi rrugën nocionit të "Shtet-Kombeve". Më vonë, Niccolò Machiavelli i kundërshtoi pikëpamjet e Aristotelit dhe Thomas Aquinas-it si të pavërteta. Udhëheqësi ideal nuk është mishërimi i virtyteve; përkundrazi, ai bën çfarëdo të jetë e nevojshme dhe e suksesshme, dhe jo çfarë është e admirueshme moralisht. Thomas Hobbes gjithashtu kundërshtoi shumë elemente të pikëpamjes së Aristotelit. Për Hobsin, natyra njerëzore është esencialisht anti-sociale: njerëzit në esencë janë egoistë, dhe ky egoizëm e bën jetën të vështirë në gjendjen natyrale të gjërave. Për më shumë, Hobbes argumentonte, megjithëse njerëzit mund të kenë jobarazime natyrale, këto janë të parëndësishme, meqë asnjë talent ose virtyt që njerëzit mund të kenë do t'i mbrojë nga lëndimet që mund t'i marrin nga të tjerët. Për këto arsye, Hobbes konkludon se shteti ngritet nga një marrëveshje e përbashkët që e ngrit njeriun mbi gjendjen e natyrës. Kjo mund të bëhet vetëm me themelimin e një sovrani, në të cilin vishet një kontrroll i plotë mbi komunitetin, dhe i cili është i aftë të inkurajojë tmerr dhe terror mbi subjektet e tij. Shih edhe Feja Arsimi Natyra Dituria Shkenca Burimet


Komunitete më të sigurta me dialog ndërfetar Përvojat personale të diversitetit kulturor dhe fetar janë thelbësore për ndërtimin e respektit të ndërsjellë - një parakusht kyç ky në rrugëtimin drejt komuniteteve më të sigurta dhe më të qëndrueshme. Për të trasuar rrugën drejt arritjes së këtij qëllimi, Misioni i OSBE-së në Kosovë mblodhi së bashku të rinj me prejardhje të ndryshme për të marrë përgjigje në lidhje me besimin dhe ngjashmëritë e njëri-tjetrit. Rreth 50 nxënës shqiptarë të shkollave të mesme të Kaçanikut erdhën në Prizren për të vizituar objektet kryesore fetare në pjesën historike të qytetit dhe së bashku me një grup prej 25 të rinjve nga komunitete etnike të ndryshme në Prizren u bënë pjesë e një debati me përfaqësues të Bashkësisë Islame, Kishës Ortodokse Serbe, Kishës Katolike, sufistëve halveti, komunitetit hebraik dhe Kishës Protestante, si dhe zëvendësministres së kulturës, rinisë dhe sporteve dhe shefit të Misionit të OSBE-së në Kosovë. Kaçaniku konsiderohet si një nga vatrat e luftëtarëve të huaj nga Kosova. Kjo vizitë ishte një nga aktivitetet e shumta që Misioni i OSBE-së në Kosovë ndërmerr për të ndërtuar komunitete më të sigurta dhe për të parandaluar ekstremizmin dhe radikalizmin e dhunshëm që shpie në terrorizëm. Ndërtimi i mirëbesimit në nivel komuniteti Pjesa më e madhe e pjesëmarrësve nga Kaçaniku kurrë nuk kishin vizituar objekt tjetër kulti përveç xhamive, ose takuar udhëheqës tjetër fetar përpos të tyrin. Kjo bisedë u dha mundësi për të mësuar më shumë për fqinjët e tyre dhe njerëzit në komunitetet e tyre. Ne po ua mundësojmë të dëgjojnë atë që po thonë përfaqësuesit e bashkësisë së tyre fetare. Po ua japim rastin që të angazhohen, t’u shtrojnë pyetje jo vetëm përfaqësuesve të tyre fetarë, por edhe përfaqësuesve tjerë. Jan Braathu Shef i Misionit të OSBE-së në Kosovë Promovimi i dialogut ndërfetar, tolerancës dhe respektit të ndërsjellë është një nga fushat kyçe të punës së Misionit të OSBE-së në Kosovë, i cili është fokusuar në ndërtimin e kapaciteteve të rinjve për të ndihmuar në të kuptuarit më të mirë të trashëgimisë kulturore dhe fetare në vend. Kjo përfshinë aktivitete të larmishme si vizita studimore në një numër të vendeve historike dhe fetare me pjesëmarrje të rreth 500 nxënësve të shkollës së mesme, kampin ndërfetar të të rinjve në komunën e Dragashit apo turneun e juniorëve në basketboll. Fushata e OSBE-së Të bashkuar në Përballje me Ekstremizmin e Dhunshëm (#UnitedCVE) Stereotipat dhe paragjykimet shpesh krijojnë ndarje në komunitet. Për të parandaluar këtë kërcënim, fushata e OSBE-së #UnitedCVE promovon vlerat e tolerancës, përfshirjes, solidaritetit dhe diversitetit, duke inkurajuar të rinjtë për tu angazhuar online dhe offline, për të filluar biseda dhe marrë qëndrime kundër urrejtjes dhe jotolerancës që e ushqejnë dhunën.


Redaksia e lajmeve News and press releases Lajme dhe deklarata për shtyp nga veprimtaritë globale të OSBE-së Misioni i OSBE-së në Kosovë ndihmon promovimin e policisë në bashkësi Publishing date: 14 dhjetor 2011 Content type: Komunikatat për shtyp What we do: Policimi Prishtinë, 14 dhjetor 2011 – Misioni i OSBE-së në Kosovë dhe policia e Kosovës lansuan sot një fushatë të informimit publik për të promovuar qasjen e re të policisë në bashkësi... Misioni i OSBE-së inkurajon publikun ta shfrytëzojë inspektoratin policor të Kosovës Publishing date: 13 dhjetor 2011 Content type: News What we do: Policimi Misioni i OSBE-së në Kosovë dhe Inspektorati Policor i Kosovës lansuan një fushatë të informimit publik më 12 dhjetor për të promovuar rolin mbikëqyrës të inspektoratit dhe llogaridhënien e policisë.... Misioni i OSBE-së, akterët vendor dhe ndërkombëtarë shënojnë progres në diskutime për kthimin në fshatin Nerodime të Epërme Publishing date: 12 dhjetor 2011 Content type: News What we do: Të drejtat e njeriut Misioni i OSBE-së ka mundësuar një takim me përfaqësues të komunës së Ferizajit, fshatit Nerodime të Epërme, policisë së Kosovës, EULEX-it, UNCHR dhe Këshillit Danez për Refugjatë lidhur me procesin e kthimit. i cili përfundoi me sukses në Ferizaj më 9 dhjetor 2011... Shefi i Misioni të OSBE-së në Kosovë bën thirrje për respektim të plotë të drejtave të njeriut dhe komuniteteve Publishing date: 9 dhjetor 2011 Content type: Komunikatat për shtyp What we do: Të drejtat e njeriut PRISHTINË, 9 dhjetor 2011 – Ambasadori Werner Almhofer, shef i Misionit të OSBE-së në Kosovë, në prag të Ditës Ndërkombëtare për të Drejta të Njeriut më 10 dhjetor, ka bërë sot këtë deklaratë: Misioni i OSBE-së në Kosovë organizon konferencë vjetore për gjyqësorin Publishing date: 3 dhjetor 2011 Content type: Komunikatat për shtyp What we do: Sundimi i ligjit PRISHTINË, 3 dhjetor 2011 – Më shumë se 250 gjykatës u takuan sot në konferencën vjetore për gjyqësorin për të shqyrtuar sfidat me të cilat ballafaqohet gjykata supreme dhe gjykatat e qarkut në administrimin e drejtësisë dhe për të avancuar strategjitë për t’i tejkaluar këto sfida. Konferenca është organizuar nga Misioni i OSBE-së, në bashkëpunim me Këshillin Gjyqësor të Kosovës, Gjykatën Supreme dhe Institutin Gjyqësor të Kosovës. Misioni i OSBE-së dënon përdhosjen e varrezave Hebreje Publishing date: 2 dhjetor 2011 Content type: Komunikatat për shtyp What we do: Të drejtat e njeriut, National minority issues Prishtinë, 2 dhjetor 2011 – Ushtruesi i Detyrës së Shefit të Misionit të OSBE-së në Kosovë, Edward Joseph dënoi sot përdhosjen e varrezave Hebreje në Prishtinë duke i bërë thirrje agjencive të zbatimit të ligjit ta hetojnë dhe komunës ta riparojë këtë vandalizëm. Misioni i OSBE-së në Kosovë promovon vetë-rregullimin e mediave Publishing date: 2 dhjetor 2011 Content type: News What we do: Liria dhe zhvillimi i medias


10867 3 vjet janë shumë pak në historinë e Forcave të Armatosura shqiptare, por gjatë këtyre viteve, ku në krye të Ministrisë së Mbrojtjes është ministrja Olta Xhaçka, me shumë punë e shumë mund është arritur të shëndërrohen Forcat e Armatosura në një forcë më moderne, më profesioniste, më të arsimuar, e mbi të gjitha, më meritokratike: • një trajtim më dinjitoz për ushtarakët, duke rritur pagën e tyre në vitin 2018 dhe duke rikthyer pagesën e vështirësisë dhe trajtimin ushqimor, që iu mohua me të padrejtë në 2013. • Akreditim i Akademisë së FA, si i vetmi institucion i arsimit të lartë në fushën e Mbrojtjes dhe Sigurisë, duke hedhur kështu një tjetër hap të rëndësishëm drejt modernizimit të FA. • modernizimi i infrastrukturës, pajisjeve e kapaciteteve, duke filluar nga o sistemet e radarëve; o helikopterët Blackhawk, o pajisjen me mjetet e duhura të Batalionit të dytë të Këmbësorisë (b2k); o certifikimin nga NATO të Batalionit Kombando dhe b2k o njësia për luftën kibernetike që i është shtuar sot FA. • Shqipëria përmes Ministrisë së Mbrojtjes ka drejtuar disa nisma të rëndësishme si SHBA - Karta e Adriatikut (A5) apo SEDM. Janë zhvillime që vlerësohen edhe nga partnerë e aleatë, të cilët, sot e shohin Shqipërinë jo thjesht si një shtyllë stabiliteti në rajon, por edhe si një eksportues sigurie, kudo ku Aleanca përballet me sfida. Treguesi më i qartë e i dukshëm i këtij besimi është Baza e Kuçovës, e para bazë ajrore e NATO në Ballkanin Perëndimor, në të cilën do të fillojnë së shpejti punimet. © Ministria e Mbrojtjes 2021 - Të gjitha të drejtat e rezervuara.


source: fineweb

text: |Romani “Plaku dhe deti”| Domethënë, një njeri i vetëm, në muzgun e jetës së tij, me forcat e shpenzuara kaherë, përballë një fuqie të pamatshme dhe me plot të papritura, siç është deti, ku ai e ka kaluar jetën si peshkatar. Ndonëse i bie në grep një peshk shumë i madh, peshkaqeni e heton, e sulmon... Ky është ai subjekti fare i thjeshtë i veprës ''Plaku dhe deti''. Pangopësia e peshkaqenit dhe përpjekja mbinjerëzore e plakut për ta mbrojtur prenë e tij të kapur me grep. Lufta zhvillohet pa praninë e askujt. Plaku lufton e mediton njëkohësisht, fjalët e tij s’kanë kujt t’i drejtohen pos peshkaqenit, me të cilin jeta e detyron të luftojë. Herë-herë edhe i vjen keq edhe për peshkun e kapur, edhe për peshkaqenin, por jeta është e tillë: luftë për ekzistencë. Në fund plaku kthehet në breg vetëm me skeletin e një peshku të madh, sepse mishin ia ka ngrënë peshkaqeni. Ky është triumf dhe humbje njëkohësisht, është fati i tij jetësor, fati i njeriut në përgjithësi.


text: Chapter 19 1 Zoti i foli akoma Moisiut, duke i thėnė: 2 "Foli tėrė asamblesė sė bijve tė Izraelit dhe u thuaj atyre: Jini tė shenjtė, sepse unė Zoti, Perėndia juaj, jam i shenjtė. 3 Secili prej jush tė respektojė nėnėn dhe atin e tij, po kėshtu tė respektojė tė shtunat e mia. Unė jam Zoti Perėndia juaj. 4 Mos iu drejtoni idhujve dhe mos bėni perėndi me metal tė shkrirė. Unė jam Zoti, Perėndia juaj. 5 Kur t`i ofroni njė flijim falėnderimi Zotit, do ta ofroni nė mėnyrė qė tė pėlqehet. 6 Do tė hahet po atė ditė qė e ofroni dhe ditėn vijuese; dhe nė rast se mbetet diēka deri nė ditėn e tretė, do ta digjni me zjarr. 7 Nė rast se hahet ndonjė pjesė e tij ditėn e tretė ėshtė njė gjė e neveritshme; flijimi nuk do tė pėlqehet. 8 Prandaj kushdo qė e ha do tė rėndohet me fajin e paudhėsisė sė tij, sepse ka pėrdhosur atė qė ėshtė e shenjtė pėr Zotin; ky njeri do tė shfaroset nė mes tė popullit tė tij. 9 Kur do tė korrni tokat tuaja, nuk do tė korrėsh deri nė cepat e arės sate dhe nuk do tė mbledhėsh kallinjtė qė kanė mbetur pas korrjes sate; 10 dhe nė vreshtin tėnd nuk do tė kthehesh prapė, as do tė mbledhėsh bistakėt e mbetur nga vreshti yt; do t`i lėsh pėr tė varfrin dhe pėr tė huajin. Unė jam Zoti, Perėndia juaj. 11 Nuk do tė vidhni, nuk do tė gėnjeni dhe nuk do tė mashtroni njėri-tjetrin. 12 Nuk do tė bėni betim tė rremė nė emrin tim, nuk do tė pėrdhosni emrin e Perėndisė tuaj. Unė jam Zoti. 13 Nuk do tė mundosh fqinjin tėnd dhe as do ta vjedhėsh; mėditjen e punėtorit mos e mbaj te ti deri nė mėngjesin vijues. 14 Nuk do tė mallkosh tė shurdhėrin dhe nuk do tė vėsh asnjė pengesė para tė verbrit, por do tė kesh frikė nga Perėndia yt. Unė jam Zoti. 15 Nuk do tė bėsh padrejtėsi gjatė gjykimit; nuk do tė tregohesh i anshėm me tė varfėrin as do tė nderosh personat e fuqishėm; por do tė gjykosh tė afėrmin tėnd me drejtėsi. 16 Nuk do tė shkosh e tė sillesh duke shpifur nėpėr popullin tėnd, as do tė mbash qėndrim kundėr jetės tė tė afėrmit tėnd. Unė jam Zoti. 17 Nuk do tė urresh vėllanė tėnd nė zemrėn tėnde; qorto gjithashtu fqinjin tėnd, por mos u ngarko me asnjė mėkat pėr shkak tė tij. 18 Nuk do tė hakmerresh dhe nuk do tė mbash mėri kundėr bijve tė popullit tėnd, por do ta duash tė afėrmin tėnd si veten tėnde. Unė jam Zoti. 19 Tė respektoni statutet e mia. Nuk do tė bashkosh kafshė tė llojeve tė ndryshme; nuk do tė mbjellėsh arėn tėnde me lloje tė ndryshme farėrash, nuk do tė veshėsh asnjė palė rroba tė endura me materiale tė ndryshme. 20 Nė qoftė se dikush ka marrėdhėnie seksuale me njė grua qė ėshtė skllave e premtuar njė njeriu, por qė nuk ėshtė shpenguar dhe nuk ka fituar lirinė, do tė dėnohen qė tė dy, por nuk do tė dėnohen me vdekje, sepse ajo nuk ishte e lirė. 21 Burri do t`i ēojė Zotit, nė hyrje tė ēadrės sė mbledhjes, njė dash si fli pėr shkeljen; 22 dhe me dashin e flijimit pėr shkeljen prifti do tė bėjė pėr tė shlyerjen pėrpara Zotit pėr mėkatin qė ai ka kryer; dhe mėkati qė ai ka kryer do t`i falet. 23 Kur tė hyni nė vendin tuaj dhe tė keni mbjellė lloj-lloj drurėsh frutorė, do t`i konsideroni frutat e tyre si tė parrethprera; pėr tre vjet do tė jenė pėr ju si tė parrethprera; prandaj nuk duhet tė hahen. 24 Por vitin e katėrt tė gjitha frutat e tyre do tė jenė tė shenjtėruara, do tė jenė pėr lavdinė e Zotit. 25 Vitin e pestė do tė hani frutat e tyre, me qėllim qė prodhimi i tyre tė mund tė rritet. Unė jam Zoti, Perėndia juaj. 26 Nuk do tė hani asgjė qė pėrmban gjak. Nuk do tė zbatoni asnjė lloj shortarie ose magjie. 27 Nuk do t`i prisni rrumbullak flokėt anėve tė kokės, as do tė shkurtosh fundin e mjekrės sate. 28 Nuk do tė bėni asnjė prerje nė mishin tuaj pėr njė tė vdekur, nuk do tė bėni asnjė tatuazh mbi trupin tuaj. Unė jam Zoti. 29 Mos e ndot bijėn tėnde duke e bėrė kurvė, qė vendi tė mos jepet pas kurvėrisė dhe tė mos mbushet me prapėsi. 30 Tė respektoni tė shtunat e mia dhe do tė keni respekt pėr shenjtėroren time. Unė jam Zoti. 31 Mos iu drejtoni mediumeve dhe magjistarėve; mos u konsultoni pėr tė mos u ndotur me anė tė tyre. Unė jam Zoti, Perėndia juaj. 32 Ēohu nė kėmbė para atij qė ka kokėn tė zbardhur, nderoje plakun dhe ki frikė nga Perėndia yt. Unė jam Zoti. 33 Kur njė i huaj banon bashkė me ju nė vendin tuaj, mos e trajtoni keq. 34 Tė huajin qė banon midis jush ta trajtoni njėlloj si ai qė ka lindur midis jush; ti do ta duash si veten tėnde, sepse edhe ju ishit tė huaj nė vendin e Egjiptit. Unė jam Zoti, Perėndia juaj. 35 Nuk do tė bėni padrejtėsi nė gjykime, pėrsa u pėrket masave tė gjatėsisė, tė peshės dhe tė kapacitetit. 36 Do tė keni peshore tė sakta, pesha tė sakta, efa tė saktė, hin tė saktė. Unė jam Zoti, Perėndia juaj qė ju nxori nga vendi i Egjiptit. 37 Do tė respektoni, pra, tė gjitha statutet dhe dekretet e mia dhe do t`i vini nė zbatim. Unė jam Zoti.


text: Treguesi Nga Wikipedia, enciklopedia e lirë WikiFjalori: Treguesi – harta gjeografike dhe historike |Kjo faqe bën kthjellimin e shprehjeve ose të titujve që për bazë kanë fjalën e përbashkët.| - Treguesi i përmbajtjes është një listë emrash, temash etj. me rend alfabetik, që vihet zakonisht në fundin e një libri, në skedaret e një biblioteke, në listat elektronike etj. - Mat. Shenjë (numër ose shkronjë) në matematikë, që vihet sipër ose në të djathtë të një numri tjetër të dhënë dhe që shërben për të treguar se sa herë duhet shumëzuar numri i dhëne me veten e tij, Shih dhe eksponent.


Temperatura kurë Home PageMjekësiTemperatura kurë Shkakton ethe Temperatura Rritja e trupit (ethe) - një reagim fiziologjik që është natyra mbrojtëse dhe adaptive. Pse e bën atë të mbrojtur? Siç është e njohur, shkaqet më të shpeshta të temperaturës janë agjentë infektive - bakteret dhe viruset. Ata janë granatë faktorë për formimin e qelizave të gjakut të bardha (leukociteve) substancave të veçanta të quajtura pyrogens endogjen. Pyrogens endogjen, nga ana tjetër, ndikojnë në qendër termorehulyatsionnyy në pjesë të veçanta të trurit - hypothalamus që nga mekanizmat komplekse neuroendocrine çon në ethe. Ethet jep efekt shkatërrues në bakteret dhe viruset, ajo rrit reaktivitetin imunitar, suppresses riprodhimin e mikrobeve dhe përshpejton procesin e shërimit. Kjo është, në qoftë se ju keni një ethe sëmundje infektive - një shenjë e një aktiv të luftuar trupin tuaj nga infeksioni. Kushtet reduktuar ethe Nga sa më sipër nënkupton se ethet nuk duhet gjithmonë të dybek. Pas marrjes së drogës antipiretik nuk kuruar sëmundje, nuk e shkurton atë, dhe vetëm largon të vështirë të tolerojë dhe heq simptomat. Këtu temperatura në të cilën ju mund të merrni antipyretics: Për të rriturit - 38,5 dhe më lart. Fëmijët, gratë shtatzëna, njerëzit me sëmundje kronike e kardiovaskulare, të frymëmarrjes dhe sistemit nervor dhe në përgjithësi siklet shprehur - nga 38. Nëse pas administrimi i antipyretics temperaturës rënë në numrat normale apo afër-normale, ajo nuk ka nevojë të marrë një dozë të dytë në momentin kur ajo do të rritet përsëri. Si drogë antipiretik? Të gjitha antipyretics janë një grup i drogës nonsteroidal anti-inflamator dhe analgesics, antipyretics (paracetamoli). Ata kanë shkallë të ndryshme veprim antipiretik, analgjezik dhe anti-inflamator. Siç ju kujtohet, duke ngritur temperaturën korrespondojnë pyrogens endogjen. Pra, ata të nisur shkollimin fiziologjikisht substancë aktive - E prostaglandin, e cila, në fakt, është një nga kryesore "fajtorët" ethe ", ai rregullon" hipotalamusin në ethe. Antipyretics përfundojë këtë proces duke penguar formimin e prostaglandin E, dhe temperatura shkon poshtë për një orë - një e gjysmë. Çfarë temperatura kurë të zgjedhur? Së pari, të drogës duhet të plotësojnë kërkesat e sigurisë dhe efikasitetit. Në mesin e këtyre barnave në temperaturën e rekomanduara nga OBSH, janë vetëm dy: paracetamol dhe ibuprofen. Fëmijët duhet të përdorin vetëm ato. Për të rriturit mund të ketë opsione të tjera. Paracetamol (Acetaminophen). Drogës e zgjedhjes së parë në fëmijët. Pllakat: 500 mg, 200 mg. Kalpol pezullimi 100 ml. Fëmijët Panadol - shurup, pezullimit 120 mg / 5 ml 100 ml, 125 qirinj mg. Panadol Extra - tab. shpjegueshëm. Efferalgan - qirinj 80 mg, 150 mg, 300 mg, 500 mg tableta të tretshme, shurup për fëmijë 3 g / 100mL 90 ml. Doza ditore për të rriturit dhe fëmijët mbi 12 vjet - 4 m Merrni 0,5-1 g në intervale prej 4-6 orësh. Gjatë pritjes që ju mund të pini alkool. Dozimit për fëmijë janë të caktuar bazuar ne peshen e fëmijës - vetme e dozimit - 15 mg / kg. Dozë e vetme mund të jepet deri në 4 herë në ditë në formën e shurup, suspensioneve, supozitore. Forma likuide të Acetaminophen mund të shtohet në formulë foshnjore apo lëngje. Efekti antipiretik ndodh brenda 30-60 minuta dhe zgjat 4-6 orë. Në formën e performancës qirinj vjen më vonë - pas 2-3 orësh. Është e mundur për të kombinuar forma të ndryshme të përgatitjes - për një rënie më të shpejtë në temperaturë - shurup ose pezullimin, atëherë - në formën e qirinj (2-3 orë). Nuk ka efekt ndryshe nga NSAIDs në sistemin e koagulimit, nuk irritojë traktin gastrointestinal. Kundërindikacionet: dështimi i veshkave dhe hepatike, origjinalitet. Efekti kryesor anësor - efekte negative në mëlçi (që tejkalojnë doza e rekomanduar). Tabelat e 200 mg. Tableta Burana 200 mg, 400 mg. Momenti tableta 400 mg. Tableta Nurofen 200 pezullim mg për fëmijë 100 ml, qirinj për fëmijët 60 mg. UltraKap Nurofen kapsula 200 mg. Nurofen Forte tableta 400 mg. Doza për fëmijë - 10 mg / kg mund të dhënë jo më shumë se 3 herë në ditë. Të rriturit dhe fëmijët mbi 12 vjeç - 200 mg 3-4 herë në ditë. Doza ditore maksimale - 1200 mg. Drogës është zgjedhja e dytë, krahasuar me paracetamol ka një incidencë të madhe të efekteve anësore dhe një efekt më të theksuar analgjezik, dhe për këtë arsye më të mirë në praninë e dhimbjes. Kundërindikacionet: shikoni. Aspirina. Këshillon: Përdorimi i njëkohshëm ose vazhdues i paracetamolit dhe ibuprofen fëmijëve nuk është i rekomanduar. Ibuprofen nuk duhet të përdoret në fëmijët me dhenve (për shkak të rrezikut të fastsiita streptokoksike), dehidratim. Medikamente të tjera për uljen e temperaturës Acid acetilsalicilik (aspirina) Ndalohet në infeksionet virale në fëmijët nën 12 për shkak të zhvillimit të mundshëm të sindromës Reye (dëmtim i trurit toksike dhe të mëlçisë), gjendjen e rëndë me vdekshmërinë mbi 50%. Për të njëjtën arsye që ju nuk mund të përdorni qirinj dhe Tsefekon Tsefekon M (që përmban salitsylamid). Nuk do të zbatohet në të gripit të dëshmuar rrit rrezikun e gjakderdhjes kundër sfondit të rritjen e permeabilitetit vaskular në këtë sëmundje. Përdor si antipiretik i kufizuar për shkak se një numër i madh i efekteve anësore dhe contraindications lidhen me efekt irritues për mukozën e traktit gastrointestinal dhe ndikimi në sistemin e koagulimit të gjakut. Mos përdorni ulçerë stomakut dhe duodenale, gastrit erozive, ezofag dhe kolit, mbindjeshmëri të salicylates, hemofili, mëlçisë dhe dështimi i veshkave, gjakderdhje e Bashkuara, "aspirina treshe" e hipertensionit portal gjatë shtatzënisë dhe laktacionit. Pranimi: Të rriturit - 0,5-3 gram në ditë, të ndara në 3 orë pas një vakt. Ndaluar në shumë vende për shkak të efekteve toksike në gjak, në fëmijët mund të shkaktojë rënie të temperaturës të tepërt (për 34,5-35). Në raste ekstreme, mungesa e të tjera, drogës më të sigurta në fëmijët mund të marrin, por jo më shumë se 1-2-tabletë dhe jo më shumë se një ditë. Të rriturit - 250-500 mg 2-3 herë në ditë, maksimumi dozë të vetme - 1 g çdo ditë - 3 orë Tableta 50 mg, 100 mg. Kundërindikuar për fëmijët nën 12 vjet për shkak të efekteve toksike në mëlçi. Në të rriturit, mund të përdoret si një droge me një efekt të veçantë dhe të shpejtë antipiretik e efikasitetit të drogave të tjera. Të rriturit - në 1 tab. 2 herë në ditë, doza maksimale ditore - 400 mg. Fëmijët nga 12 në 18 vjet - 50 mg 2 herë në ditë, me peshë trupore mbi 40 kg - 100 mg 2 herë në ditë. Kundërindikimet ngjashme me aspirina, nimesulid por ka efekt më pak të theksuar negativ në traktit dhe koagulimit të gjakut të sistemit gastrointestinal. Droga antipiretik në aktivet e kombinuara. Të gjitha në masë të njohur "i simptomave të ftohtë" përmban paracetamol në doza të ndryshme. Sigurisht, ajo është shumë i përshtatshëm duke marrë një pilulë ose një qese me produkt të tillë, menjëherë vrasin disa zogj me një gur - dhe për të zvogëluar temperaturën dhe lehtësimin e simptomave të tjera të një të ftohtë. Por ka disa kufizime. Kjo është veçanërisht e rëndësishme kur trajtimin e fëmijëve. Duke marrë një droge trupi merr disa agjentët farmakologjike për të ndarë, të mësojnë dhe të çojë nga trupi, dhe me ta shije shumë dhe të ndryshme, ngjyra dhe preservatives. Kështu çdo përbërës aktiv ka efektet e saj anësore dhe rreziqet e mundshme të reaksioneve alergjike. Nëse ju bespokoyaschyy simptomë kryesore - ethe, duke marrë drogë mirë monocomponent antipiretik dhe nuk i kombinuar ato me mjete të kombinuara. Antipyretics gjatë shtatzënisë Kur shtatzënia në çdo fazë të paracetamol tonë pritjes. Përkundër faktit se ai kalon në qumështin e gjirit ndikim negativ në fëmijën duke respektuar dozën e rekomanduar ditore nuk. Çfarë nuk mund të bëhet me një temperaturë të lartë. 1. Ju nuk mund të vishen batanije ngrohtësisht dhe ukutuvatysya trasha. Batanije duhet të jetë e lehtë, nga pambuku. Lejo trupin për të dhënë nxehtit e tepërt nëpërmjet lëkurës. 2. Shmangni skica, por nuk krijojnë në dhomë ajrore shumë të ngrohtë dhe me lagështi, ajo gjithashtu parandalon ftohje të trupit. 3. Mos pini pije të nxehtë dhe për të rritur temperaturën (çaj me raspberries, alkool, kafe, qumësht të nxehtë me mjaltë) dhe nuk e shpenzojnë ngrohjen procedurat (dush të nxehtë, mustardë, inhalimi me avull, radiatorëve etj). 4. Mos përdorni pirë pije të buta dhe lëngje, ajo ishte më mirë për boronicë ëmbël lehtë ose lëng boronicë, ujë mineral. 5. Mos obtyraytesya alkool ose lëngun e alkoolit që përmban për të ulur temperaturën. Është rreptësisht e ndaluar për të bërë për fëmijët. Metodat jo-medikamenti për uljen e ethe. Ajo është e mirë për të filluar me ta para se të turistik për mjekim. Thith peshqir pambuk në ujë të ftohtë, butësisht shtrydh dhe të bashkangjisë në vendin e arterieve kryesore: ballin, qafë, sqetull, ijë, wrists rajon. Fshini trupin me një leckë ngjyhet në ujë në temperaturën e dhomës, tharje të qëndrueshme. Ju mund të ulin këmbët në ujë të ftohtë, lani fytyrën, trupin e sipërme me ujë të ftohtë. Telefononi banjë me ujë pak të ngrohtë dhe zhyt veten në atë për 20 minuta, pastaj fshij thatë. Efekti pozitiv i marrjes ethe-uljen e drogës shpesh çon pacientët për të zgjatur pa nevojë pritjen e tyre. Por droga antipiretik papranueshme të marrë më shumë se 3 ditë pa u konsultuar me një mjek, termi "trajtimi" është e papërshtatshme. Është e mundur që ju infeksion viral banal, në të cilën ethet mund të zgjasë më gjatë këtë kohë, por mos harroni në lidhje me sëmundjet e tjera që janë prognozë më serioze, për shkak se kur ju keni marrë antipyretics, foto klinike është shtrembëruar, duke krijuar një prosperitet të dukshëm, dhe një mjek është e vështirë për të gjetur shkakun dhe të vlerësojnë peshën e shtetit ethe. Kjo vlen edhe për pacientët që marrin trajtim me antibiotikë, sepse efekti i tyre vlerësohet, duke përfshirë, dhe për të ulur temperaturën e reagimit. Nëse mjeku i emëruar antibiotikët, droga antipiretik duhet të anulohet.


Paraprakisht, siç kumtuan nga komuna Aerodrom, Marin ka mbajtur edhe një takim të shkurtër me kryetarin e deritanishëm, Ivica Konevski, me ç’rast edhe zyrtarisht është bërë pranim-dorëzimi i funksionit të kryetarit të komunës.


Ende nuk ka komente


text: Romancieri ndien se gjërat rreth tij nisin të murmuritin dhe atë murmuritje e shpie deri të fjala. Myshel Butor. Gjer më sot nuk më ka takuar rasti të lexoj ndonjë libër metodologjik për prozatorët e rinj, nëse do të përjashtonim si pa interes librin “Poetika e prozës” e Tzvetan Todorovskit..Mësimi më i mirë që mund t'u jepet prozatorëve të rinj është: Të lexojnë sa më shumë vepra të autoreve të mëdhenj dhe të mësojnë nga teknika e tyre e të rrëfyerit. Letrarët e rinj i kanë modelet e veta bortërore: ndër më kryesorët do të veçoja, Tolstoin dhe Dostojkevskin, Balzakun dhe Çehovin, Heminguein dhe Tvenin, Svajkun dhe Kafkën, dhe më bashkëkohorët: Markes, Alende, Borges e dhjetëra shkrimtarë të tjerë nobelistë. Letrarët e rinj kanë se çfarë të përfitojnë dhe dhe shkrimtarët tanë: Kadare, Marko, Spase, Agolli, Xoxa, Xhuvani, Andoni ,Drini, Kongoli, Laço, Koreshi, Çuli, Balanca, ,Çela ,Myftari, Arbnori, Kosta, Blushi, Morava ,Sinani etj., dhe shkrimtarët e tjerë shqiptarë Qosja, Pashku, N. dhe Z.Rahmani, K.Mehmeti, M.Kraja, etj., Duke studjuar teknikën e tyre do të gjejnë gjithçka u duhet si përvojë, për krijimtarinë e tyre. Këshilla më e mirë për një shkrimtar të ri është ajo e tregimtarit të madh rus Çehov: "Shkruaj dhe shkurto.Shkruaj dhe shkurto". Çehovi e quante 'lakonizmin", “motër të talentit". Arti i të shkruarit, thotë Çehovi, është arti i të shkurtuarit. Mjeshtri i madh i tregimit të shkurtër e konsideronte novelën, "si një anije luftarake në të cilën nuk duhet të ketë asgjë të tepërt". Është ë njohur këshilla që ai u jepte dramaturgëve të rinj: "Në qoftë se është varur një pushkë në mur, ajo duhet të shkrepet patjetër gjer në fund të dramës". Më këtë ai do të thotë se asnjë detaj nuk duhët të jetë kot, por në shërbim të idesë dhe të veprimit. Romanciërët e rinj Çehovi i këshillonte: "Shkruajeni për një vit të tërë, pastaj shkurtojeni për gjysëm viti, dhe së fundi botojeni...Romani përfshin shumë familje dhe një territor të tërë. Por, në qendër të tij janë dy figura kryesore; një mashkull dhe një femër,rreth të cilëve shtrihen linjat e veprës." Në çastet e krijimtarisë, shkrimtari i ri nuk duhet të bëhet censor i vetvetes. Ai duhet ta ndiejë vetën mbret, i cili, me syrin e fantazisë, rrok dhe pasqyron gjithçka i duhet, mirëpo, pas kësaj vjen procesi i reflektimit të asaj çfarë është shkruar . Në këtë punë askush nuk mund të të ndihmojë. Si shkrimi ashtu dhe shkurtimi janë pjesë e punës laboratorike të vetë shkrimtarit. Një shprehje japoneze thotë: "Gdhëndësi i mirë e përdor thikën pa majë të mprehtë." "Tregimtari apo romancieri duhet të shkruajë në mbështetje të njohjes së vet dhe në mbështetje të përvojës së vet",- ka thënë shkrimtari Henri James. shto këtu edhe njohjen saktësisht të gjërave.Nëse do të kërkonim një përkufizim për një vepër letrare , tregimi, novela dhe romani, pavarësisht nga përmasat, janë përshtypje interesante vetjake e të pandërprëra për jetën. Shkrimtari shkruan në bazë të përshtypjeve të tija mbi jetën, kozmosi i tij shpesh është vendlindja e vet. I. Kadare, në romanin "Kronikë në gur" sjell përshtypjet e fëmijërisë, të deformuara artistikisht, nga qyteti i vet i lindjes.. Jakov Xoxa, në romanet e veta sjell përshtypjet vetjake nga Myzeqeja. Edhe Ali Abdihoxha, ngjarjet e trilogjisë "Një vjeshtë me stuhi", i zhvillon në qytetin e Elbasanit. Ky qytët është kozmosi letrar edhe i shkrimtarëve Dh.Shuteriqi, Dh,Xhuvani, F.Kongoli, M.Vyshka etj. Në një intervistë të para ca kohëve, shkrimtari i njohur Teodor Laço, tha: "Të gjithë tregimet e mia i zhvilloj në Dardhë ose kam parasysh katundin tim, Dardhën..." "Në romanet apo tregimet e veta,- thotë Dostojevski,-shkrimtari përpiqet t’i marrë tipat nga shoqëria dhe t'i paraqitë figurativisht dhe artistikisht, tipa që shumë rrallë ndeshen në tërësinë e tyre edhe në realitet, e ndërkaq të thuash janë më realë se realiteti. (Idioti.faqe197.vëll.II.) Në lidhje me figurat e dyta të veprave letrare, ai thoshte: "Njerëzit e rëndomtë janë përherë dhe më të shumtën , hallka të domosdoshme në zinxhirin e ngjarjeve të përditshme jetësore. T'i lësh mënjanë do të thotë të shkelësh vërtetësinë."Shkaqet e veprimeve njerëzore zakonisht janë më të ndërlikuara e më të llojllojshme sesa i shpjegojnë njerëzit e thjeshtë. Në jetën e përditshme, rrallëherë pasqyrohen qartë , me vërtetësi dhe në kompleksitetin e vet. Pikërisht këtu fillon puna psikologjike dhe pasionante e shkrimtarit. Flobëri thoshte se, historia e një morri, ashtu si edhe historia e Aleksandrit të Madh, kanë të njëjtën vlerë dhe interes për letërsinë.” Këtu qëndron vlera e zbulimit të disa të vërtetave të thjeshta, të cilat mund t'i këqyrë vetëm syri i shkrimtarit. Letërsia e bën njëriun të sodisë me një pamje superiore botën e pasioneve dhe me këtë qetëson ndërgjegjen e turbulluar.Pikëvrojtimi ka rëndësi të dorës së parë. Përgjithësisht shkrimtarët merren me përshkrimin e ndërgjegjes njerëzore e cila, sipas Dostojevskit, shumë pak ka evoluar gjatë historisë. "Ndërgjegjja njerëzore,-thoshte ai,-është shprehi e përgjithshme njerëzore e 7 mijë vjetëve më parë.. .Kur ta kemi hequr këtë, atëherë le të jetojmë si zotat". ("Vëllezërit Karamazovë" Il.f 490) Te Dostojevski rrëfimet e disa karaktereve të rëndomtë bëhen elementë që pretendojnë për zotërim në strukturën e romaneve të tija. "Shkrimtari në një vepër nuk bën gjë tjetër, veçse parodizon jetën dhe njëkohësisht i beson me naivitet asaj",- thotë Borges. Shkollat e ndryshme letrare, rrymat e ndryshme artistike, si: dadaizmi, futurizmi, surealizmi etj., e kanë vënë në pikëpyetje përdorimin tradicional të gjuhës. Ato eksperimentojnë me fjalët simbol apo më fjalët si tingull duke krijuar shpesh fragmente të tëra me tollovi mendimesh dhe emocionesh. Për ilustrim të këtij fakti, do të sjell si shëmbull një fragment nga romani "Uliksi " i Xhojsit(1882-1941): "Po pse më parë nuk ka bërë kurrë diçka të tillë të kërkojë mëngjesin në shtrat me dy vezë që kur ishim në hotelin "Citi Arms" kur shtirej si i sëmurë, me zërin e një njeriu që vuante dhe mbahej me të madh, si një pasha për t'u bërë interesant me zonjushën Riordan një lëneshë plakë dhe ai bësontë se e gëzonte mbrojtjen e saj dhe ajo nuk na la një grosh të gjitha i mbajti për vete e shpirtin e saj çingunia e dreqit." Në këtë frazë kaq të gjatë nuk do të gjesh as pika, as presje. Këtu rregullat e përdorimit të gjuhës tradicionale si dhe të logjikës se mendimit prishen nën idenë e ligjërimit, sipas asaj që nga kritika është quajtur, "përroi i ndërgjegjes".


Ndryshimi i orës diellore do të ndodhë sërish të dielën e fundit të muajit mars.


text: Shkolla fillore e mesme e ulet “ Mustafa Bakiu” Prizren 12 nëntor 2012 Rendi Ditor i Shkollës I. Ambienti shkollor A/ Ambienti i jashtem : - Për ambientin e jashtëm ( oborrin, poligonet sportive, këndet gjelbruese, perkujdesen të gjithë, sidomos nxënësit dhe punëtorët teknik; - Hudhurinat hidhen në vendin e caktuar; - Askush nuk ka të drejte që pa nevojë të vijë, të qëndroj e të shetis në oborrin e shkollës; - Prindërit dhe zyrtarët janë gjithënjë të mirëseardhur në shkolle; - Në oborrin e shkollës, nuk mund të hyj apo të parkohet asnjë automjet, B/ Ambienti i brendshme - Nxënësit e shkollës, mësimdhënësit dhe punëtorët teknik të shkollës, kanë për detyrë që të përkujdesen për mbajtjen e pastërtisë në të gjitha mjediset e godinës shkollore ( mësonjëtore, zyra, kabinete, koridore etj), të kujdesen për inventarin shkollor, mjetet mësimore, nyjet hidrosanitare etj. - Pastrimi nga punetorët teknik ( mirëmbajtësit e higjienës) është i përditshëm. Në fund te javës bëhet pastërimi i përgjithshëm i godinës shkollore ( pastrimi me uje – larja); - Në stinën e dimrit të gjitha lokalet e shkollës ku mësojnë dhe zhvillojnë aktivitetin e tyre nxënësit dhe mësimdhënësit e shkolles duhet të jenë të ngrohta; Procesim mesimor – edukativ në vitin shkollor 2012 / 2013 zhvillohet në dy ndërrime. Ndërrimi i parë e fillon mësimin në ora 7,30 dhe e përfundon në ora 12, 45 min. ( kl. VI, VII, VIII, IX ), ndërsa ndërrimi i dytë e fillon mësimin në ora 13, 00 dhe e përfundon në ora 17.15 minuta ( kl. I – V ). Ora mësimore zgjatë 45 minuta. Drejtori i shkollës, punon nga ora 8,00 e gjerë në ora 16,00. Zëvendësdrejtori, punon nga ora 10,00 e gjerë në ora 18,00. Zyrtari administrativ, punon nga ora 8,00 e gjerë në ora 16,00 Punetorët ndihmës, punojnë sipas ndërrimeve. Ndërrimi i parë 6,00 – 13,00, ndërrimi i dytë nga ora 13,00 – 19,00, në punë duhet të vijnë s’paku 20 minuta para fillimit të orarit. Mjeshtri ( Mirëmbajtesi) i shkollës, punon nga ora 7,00 gjerë ne ora 14,00. Zilja e parë bie 10 minuta para fillimit të mësimit dhe sinjalizon hyrjen e nxënësve nëpër klasat e tyre. Zilja e dytë sinjalizon fillimin e mësimit. Secili nxënës ulet në vendin e vetë, në pritje të fillimit të mësimit. Mësimdhenësit pa vonesë shkojnë në orën e mësimit. Që në fillim mësimdhenesit dhe nxënësit krijojnë atmosfer të përshtatshme për punë. Vonesat e mësimdhënësve janë të patolerushme. Hyrje – dalje të nxënësve gjatë mësimit nuk ka. Në raste të domozdoshme vetem me lejen e mësuesit. Nxënësve, Ju ndalohet hyrja në orët e mësimit me vonesë. Nxenesi-ja, i- e cili – a, është vonuar për orën mësimore do të mbetet – qëndroj në oborrin e shkollës deri sa të përfundoj ora mësimore përkatëse. III. Kujdestaria Arsimtarët dhe nxënësit kujdestar dite, mbikqyrin dhe zbatojnëe rendin ditor të shkollës, prej fillimit e gjerë në mbarim të orarit mësimor / të punës. Mësimdhënësit kujdestar dite, në punë duhet të vijne s’paku 20 minuta para fillimit të mësimit – punës ( sipas ndërrimeve, pavarësisht orarit mësimor personal). Gjatë orarit të kujdestarisë gjithmon duhet të jenë në mesin e nxënësve, duke bashkpunuar me nxënësit kujdestar të ditës dhe të klasës. Interesohen për mbarëvajtjen e punës në shkollë, procesit mësimor , mirësjelljen e komunitetit të shkollës dhe kujdesen për pasurin e shkollës. Mësimdhënësit kujdestar dite, në fillim të orarit mësimor, në mënyrë të organizuar ( me rreshtim) bëjnë futjen e nxënësve brenda në shkollë ( klasë). Nëse mungon ndonjë nga mësimdhenesit, në bashkpunim me drejtorin e shkollës sigurojnë zëvendësimin ( nëse është e mundur) ose kujdesen që klasa përkatëse të angazhohet me ndonjë punë, duke siguruar që rendi dhe disiplina në shkolle të mos prishen. Pas mbarimit të orarit mësimor në ndërrimin përkatës, mësimdhënësit kujdestar dite duhet të plotesojnë fletëkujdestarin. Në fletëkujdestari duhet të shenohet në mënyrë objektive ecuria e përgjithshme e punës mësimore në shkolle, problemet dhe veshtërsit eventuale, mungesat dhe vonesat e arsimtarëve në punë, dëmtimet eventuale të inventarit shkollor dhe të gjitha ndodhit e tjera në shkollë. Nxënesit kujdestar dite në shkollë dhe klase, vijnë në shkollë s’paku 15 minuta para fillimit të orarit mësimor. Duke bashkpunuar me mësimdhënësit kujdestar dite, kujdesen për: inventarin e klasës, pastërtin e klasës, ajrosjen e klasës, kujdesen për mjetet mësimore, pasterojnë drrasen e zezë etj. Nje nga punetorët teknik benë kujdestari kohe pas kohe në oborrin e shkollës, orienton dhe udhezon palët në mjediset ku kane punë. Duhani, pijet alkoolike, mjetet narkotike - Duhani, për të gjithë ( nxënësit, mësimdhënësit dhe stafin tjetër ) është i ndaluar në të gjitha ambientet e brendshme të shkollës ( në lokalet ku qëndrojn nxënësit – mësonjëtore, kabinete, bibliotekë, sal;lën e edukimit fizik, holin e shkollës e të ngjajshme), dhe në : aktivitete jashtëmësimore, shetitje, eskursione, pikniqe e të ngjajshme. - Pijet alkoolike, sjellja dhe konsumimi i tyre brenda ambienteve shkollore janë të ndaluara për të gjithë komunitetin e shkollës. - Konsumimi dhe sjellja në shkolle e pijeve alkoolike nuk lejohet. - E patolerushme është sjellja dhe përdorimi i në shkollë i mjeteve narkotike. Në rastet e tilla drejtori i shkollës njofton policin dhe prindin e nxënësit – es. Rrepësisht ndalohet ardhja në shkollë me mjete të forta ( shufra hekuri, gome, druri, boksa të hekurt etj), armë të ftohta dhe armë zjarri. Në rastet të tilla obligativisht njoftohet policia dhe merren masa të tjera ndëshkuese konform legjislacionit dhe rregullave të shkollës. Telefonat cellular : Përdorimi i telefonave celluar gjatë orës së mësimit është i ndaluar, për mësimdhënësit dhe nxënësit. Nëse nxënesi përdor celularin gjatë orës mësimore i njejti do t’i merret dhe do t’i dorezohet prindit te tij. Konsumimi i ushqimit në klasë : Nxënësve të shkollës ju ndalohet konsumimi i ushqimit brenda në klasë, sikurse edhe i farërave dhe gjërave të tjera të ngjajshme. Nxënësit janë të obliguar të respektojn : mësimdhënësit, stafin teknik, stafin udhëheqës, sidomos shokët dhe shoqet në paralele dhe të shkollës. Konflikti verbal apo fizik në mes të nxënësve është i patolerushëm dhe i denueshem. Veshjet dhe frizurat : nxënësit në shkollë nuk duhet të veshin veshje ( rroba ) të tejdukshme, tejet të ngushta , të shkurtëra të cilat ekspozojnë pjesë të trupit, të mbajnë frizura të cilat identifikohen me grupe dhe organizata kriminale, Kompenzimi i dëmtimit të qëllimshëm : nëse nxënësi apo disa nxënës e demtojnë inventarin e shkollës qëllimshëm ( në klasë, kabinet, koridor apo kudo në hapsirat tjera shkollore, kompenzimin e dëmit do ta bejë prindi përkatësisht prindërit ose paralelja ( po qëse nuk tregohet se kush e ka dëmtuar inventarin apo paisjen – mjetin tjetër) .


text: Agjencia Kombëtare e Provimeve (AKP) është institucion i posaçëm teknik dhe profesional për organizimin e provimeve kombëtare në sistemin parauniversitar, pranimeve në universitete dhe Provimeve të Shtetit për profesionet e rregulluara. Ajo analizon dhe interpreton rezultatet e provimeve dhe vlerësimeve kombëtare, sipas standardeve bashkëkohore, duke ofruar të dhëna të rëndësishme për tregues të ndryshëm të zhvillimit të shkollës apo sistemit arsimor në tërësi . Agjencia Kombëtare e Provimeve (AKP) është krijuar me VKM Nr. 1013, datë 10/12/2010, e cilësuar si person juridik, publik dhe buxhetor, në varësi të Ministrit të Arsimit dhe të Sportit. Last Updated on Saturday, 02 November 2013 16:02 Hits: 22109


Lezhe, proteste kunder Klodit - Top Channel Lezhe, proteste kunder Klodit Deklarata publike e Klodianit, banorit te shtepise se Big Brother, qe te shtunen e kaluar rrefeu hapur homoseksualitetin e tij, ka ngjallur zemerimin e nje grupi personash, banore te qytetit te Lezhes. Ata kane dale ne shenje proteste ne nje nga rruget e qytetit dhe jane shprehur, se homoseksualiteti i Klodianit nuk te beje aspak me qytetin e tyre dhe se ai nuk perfaqeson Lezhen dhe banoret e saj, por vetem veten e tij. “Ai nuk ka pune me ne ai ka punen e tij dhe nuk mund te thote se eshte lezhian. Ai nuk eshte shqiptar dhe nuk ka gjak shqiptari”, shprehet nje prej protestuesve. Duke vazhduar protesten, grupi ka kerkuar nxjerrjen e Klodianit jashte lojes. Protesta e Lezhes ka ngjallur reagimin e Aleances Kunder Diskriminimit te Lesbikeve, Gave, Biseksualeve dhe Transgenderve. Nepermjet nje deklarate per shtyp, aleanca ka bere te ditur se e konsideron qesharak, por mbi te gjitha te trishtueshem faktin se te rinjte shpenzojne energji ne te tilla protesta, kur nderkohe, sipas kesaj aleance, “ata duhet te mendojne per arsimimin, punesimin dhe rritjen e shendetshme ne nje shoqeri qe rezulton te jete e eger dhe perjashtuese, pikerisht prej prapambetjes se tyre”. Me poshte, aleanca ka dashur t’i kujtoje policise se qytetit te Lezhes, se protesta anti-homoseksuale ne qytetin e tyre eshte e jashteligjshme dhe se te tilla i konsideron edhe e Kushtetuta e Shqiperise dhe Ligji per Mbrojtjen nga Diskriminimi. Ne deklarate kerkohet edhe ndjesa publike nga ana e pushtetit vendor te Lezhes, ne emer te personave qe organizuan protesten.


source: wikipedia

text: Shtërpcë (Cirilik serb: Штрпце, Štrpce) është qytet dhe komunë që gjendet në Rajonin e Ferizajit në Kosovë. Që nga viti 2015, ajo ka një popullsi prej 13,630 banorësh. Pas Marrëveshjes së Brukselit të vitit 2013, komuna është përfshirë për të qenë pjesë e një Asociacioni i Komunave Serbe që ende nuk është formuar. Historia Mesjeta Në Serbinë mesjetare, župa (qarku, rrethi) i Siriniqit (Sirinićka župa), i përmendur për herë të parë në një statut të shekullit të 13-të, mbulonte të gjithë komunën moderne të Shtërpcës, duke pasur qytetet Gradishte (vendndodhja në Brezovicë) dhe Zidinac (vendndodhja në Gotovusha). Në rajon ekzistojnë disa mbetje të fortesave bizantine. Në majë të kodrës Çajlije, mbi grykëderdhjen e përroit të Piljevacit të lumit të Lepencit, gjenden mbetjet e kalasë së Gradishtës, e cila ka dy shtresa, e para nga shekulli i 6-të dhe e dyta e shekullit të 13-të. Kalaja është në rrënoja, nga e cila mund të identifikohet një kullë e donjonit dhe konturet e ndërtesave të tjera. Hyrja e qytetit, në veri, mbrohej nga një kullë. Nga ajo kullë vazhdonte një ledhe, me një kullë tjetër, nga ku një mur mbrojtës shtrihej deri në rrëzë të kodrës, drejt Lepencit. Demografia Sipas regjistrimit të vitit 2011 të bërë nga Qeveria e Kosovës, komuna e Shtërpcës kishte 6,949 banorë; 3757 shqiptarë të Kosovës (54%), 3148 serbë (45.3%) dhe të tjerë. Megjithatë, këto rezultate duhet të merren me kujdes, për shkak të bojkotit të pjesshëm nga serbët. Sipas Zyrës Komunale për Komunitete dhe Kthim (ZKKK), popullsia e përgjithshme llogaritet të jetë 13,630 banorë. QEÇM ka llogaritur në vitin 2013 se në Shtërpcë kishte 9,100 (70.58%) serbë. Grupet etnike Përbërja etnike e komunës së Shtërpcës: Turizimi Komuna e Shtërpcës ka një sipërfaqe prej 247,36 kilometra katrorë. Ndodhet në anën verilindore të Maleve të Sharrit, e njohur edhe si lugina e Sirinkut, e cila është sipërfaqja e sipërme e pellgut të lumit të Lepencit. Popullsia e përgjithshme që jeton në territorin e kësaj komune është rreth 13.812 banorë. Prej tyre, 10.451 janë serbë dhe 3.341 janë shqiptarë, ndërsa 20 janë romë. Dendësia e popullsisë është 50 persona për kilometër katror. Komuna është e rrethuar me male të larta, ku maja më e lartë arrin 2500 m (maja e Lubotenit). Këto male janë të reja, me vargmale dhe kreshta të forta. Njihet si një vend i përshtatshëm për zhvillimin e turizmit. Qendra e skijimit në Brezovicë Qendra e skijimit në Brezovicë është një qendër popullore e cila shtrihet në anën veriperëndimore të maleve të Sharrit. Me natyrën e saj alpine dhe mjedisin e lartë malor, Brezovica dhe rrethinat e saj ju kujtojnë qendrat më të njohura turistike evropiane dhe botërore. Rrethinat e Brezovicës mbulojnë karakteristika të ndryshme natyrore si lugina e Lepenacit, kurrizet e saj arrijnë lartësinë nga 900 m deri në 2600 m. Zona e poshtme e kompleksit turistik arrin një lartësi prej 900 deri në 980 m mbi nivelin e detit dhe ka një shpat të gjerë që mbulon Lepencin. Fshati Ormed i kësaj lugine quhet Brezovicë, funksioni kryesor i turizmit i të cilit është të ofrojë akomodime të shkëlqyera hoteliere si: Narcio, Breza, Junior dhe restorante të tjera të bukura. Zona e mesme është e rrethuar nga malet e Muzhicës që arrijnë një lartësi prej rreth 900–1300 m mbi nivelin e detit; paraqet edhe një lidhje të fortë të pistave të skijimit. Kjo zonë njihet si një linjë skijimi në fundjavë. Zona e sipërme arrin lartësinë malore prej 1700 m, shpatet e së cilës zbresin nga shtrati malor i Muzhicës. Ky port i kurrizit njihet si shtëpia e Sfojkut ose "qendra e skijimit". Kjo pjesë e malit është e rrethuar nga shumë hotele si: Molika, Kameni Dom, SC Shar. Qendra e skijimit të Brezovicës përbëhet nga 5 ski lift, shumica e të cilëve janë jashtë funksionit, të cilët nuk mund të arrini në pistën e skijimit prej 3.000 m. Në Brezovicë mund të kryeni shumë aktivitete skijimi sepse i plotëson kapacitetet prej 5000 skiatorësh. Struktura e reshjeve të borës ofron një përvojë të shpejtë dhe të sigurt skijimi. Në Brezovicë janë mbajtur shumë gara kombëtare dhe ndërskijimi, të cilat kanë kontribuar në prosperitetin e saj të vazhdueshëm. Skuadra të ndryshme sportive i kryejnë stërvitjet e tyre vjetore në Brezovicë sepse ofron kushte ideale të punës. Brezovica gjatë stinës së verës ofron kënaqësi të madhe për vizitorët e saj, të cilët mund të ecin, gjuajnë, peshkojnë dhe vizitojnë monumentet e saj historike. Kjo qendër është e disponueshme gjatë gjithë vitit për seminare, simpoziume dhe prezantime konferencash. Parku Kombëtar i Malit të Sharrit Parku Kombëtar i Malit të Sharrit është themeluar në vitin 1986, me një sipërfaqe prej 39.000 hektarësh. Prezantimet e kufizuara të natyrës së Sharrit janë: pyje të freskëta të përziera të shtrira në fushat shkëmbore të garazhit Rasemca. Vendlindja e bufit bolcavic lidhin. Ashtu si shkrihen dhe rrjedhin në forma të valëzuara, muret gante të luginës së Monikës, shumë liqene ajsberg dhe shumë forma të tjera të relievit akullnajor. Mali i Sharrit paraqet një muze të vërtetë nën pjesën e sipërme të Kosovës. Mali i Sharrit është gjithashtu një fushë me diversitet të florës dhe faunës. Mjedisi i Sharrit ka më shumë se 112 lloje, duke filluar nga tre lloje, shkurret, barishtet, kafshët etj. Mali i Sharrit është gjithashtu i famshëm në mesin e shumë bukurive evropiane sepse ka mbi 147 lloje fluturash dhe 200 lloje shpendësh. Ndër llapë të veçanta janë: shqiponja bradon, shqiponja e artë, shqiponja gri etj. Në zonat e sipërme të Sharrit mund të shihni edhe mace të egra, kukuvajka, arinj të egër, familje të dashura, mace të egra. Mbrojtja e ujqërve natyrorë dhe kulturorë (UNESCO) si rezultat i ruajtjes së bukurive të tij natyrore. Arsimi Në Shtërpcë ka shkolla fillore dhe të mesme. Shkolla e mesme mban emrin e Jovan Cvijiq. Shkolla e mesme ka shumë kurse studimi duke përfshirë mjekësinë, ekonominë, drejtësinë, gjimnazin (studimet e përgjithshme) dhe turizmin. Nxënësit shkojnë në dy turne (viti i parë dhe i dytë shkojnë pasdite, dhe viti i 3-të dhe i 4-të shkojnë në mëngjes). Në shkollë janë rreth 400 nxënës. Shkolla fillore mban emrin e Staja Markoviqit. Në shkollën fillore janë rreth 500 nxënës nga klasa e parë deri në të 8-tën. Ata që jetojnë në fshatrat e tjera të luginës së Siriniqit mund të vijnë në shkollë me autobusë shkollorë. Referime Qytete në Kosovë


source: CulturaX

text: Covid-19 nuk ndalet: 3 viktima dhe 141 raste të reja, 116 pacientë të shtruar – Medial.MK Një tjetër ditë me shifra rekord sa i përket situtatës së pandemisë Covid-19 në vend. Në 24 orët e fundit u shënuan 3 viktima dhe u regjistruan 141 raste të reja. Situata praraqitet e rënduar në spitalin infektiv e në spitalin 'Shefqet Ndroqi', ku aktualisht janë të shtruar 116 pacientë, 20 prej të cilëve ndodhen në terapi intensive. 1 viktimë – Fatkeqësisht, nuk e kanë fituar dot betejën me sëmundjen në dy spitalet Covid, pavarësisht përpjekjeve të mjekëve, një 65 vjeçar nga Elbasani dhe dy qytetarë nga Tirana, një 66 vjeçar dhe një 76 vjeçare. I shprehim ngushëllimët familjarëve. 141 raste të reja – Gjatë 24 orëve të fundit janë kryer 625 testime për të dyshuar të prekur nga Covid 19, ndërsa 141 persona janë konfirmuar positive me Covid19. 72 të shëruar – Gjatë 24 orëve të fundit janë shëruar 72 qytetarë, duke e çuar numrin e të shëruarve në 3552, që nga fillimi i epidemisë. 116 pacientë të shtruar – Aktualisht ne spitalin Infektiv dhe "Shefqet Ndroqi" po trajtohen 116 pacientë të konfirmuar pozitivë me Covid19, 20 pacientë janë në terapi intensive, 4 prej të cilëve të intubuar. Nëse nuk është e domosdoshme evitoni kontaktin me institucionet shëndetësore. Kur dyshoni se jeni të prekur duhet të qëndroni të izoluar dhe telefononi në numrin e Urgjencës Kombëtare, 127.


VETËM 34% E SHQIPTARËVE PËRDORIN RRIPIN E SIGURIMIT, SHOFERËT PO NDËRGJEGJËSOHEN, PASAGJERËT MË PAK | STAR PLUS TV - SHKODER VETËM 34% E SHQIPTARËVE PËRDORIN RRIPIN E SIGURIMIT, SHOFERËT PO NDËRGJEGJËSOHEN, PASAGJERËT MË PAK Vetëm 34 për qind e shqiptarëve përdorin rripin e sigurimit në makinë apo helmetë në rastet kur janë në motor. Është kjo shifra shqetësuese që nënvizon mes të tjerash raporti i Komisionit Ekonomik për Europën në Kombet e Bashkuara, i publikuar në fund të korrikut. Raporti shpreh me shqetësim se Shqipëria mbetet larg objektivit të 2020 kur parashikon që përdorimi i rripit të sigurimit në mjete apo helmetave në kokë nga ana atyre që përdorin një motor, si mjet transporti, të jetë 80 për qind. Rritja vit pas viti, sipas raportit ka qenë graduale por me ritme shumë të ngadalta dhe nëse ruhet e njëjta tendencë edhe në vijim, gjasat janë që objektivi të mos arrihet edhe për një kohë të gjatë. Të dhënat tregojnë për një përmirësim të përdorimit të rripit të sigurimit dhe helmetave mes atyre që përfshihen në aksident. Përgjithësisht ka një ndërgjegjësim më të madh të përdorimit të rripit të sigurimit tek drejtuesit e mjetit (pasagjeret më pak)”, thuhet në raport, siç shkruan “monitor”. Raporti nënvizon se kostot për blerjen e një helmete apo të ulëseve të posaçme për fëmijët kanë një kosto relativisht të lartë dhe familjet që jetojnë në zona rurale mund të mos i përballojnë dot sidomos kur kanë më shumë se një fëmijë ndaj duhet të shihet mundësia për një subvencionim në këto raste. Artikulli tjetërFOTO+VIDEO/ EKZEKUTOHET 23-VJEÇARI SHQIPTAR NË BARI, AUTORËT ME NJË “SCOOTER” E QËLLUAN PAS SHPINE


Info: Të gjitha Nenet janë të bazuara në Kodi Doganor dhe Akcizave të Kosovës Nr 03/L-109.


text: Kampe | Fondacioni Shkëndijë.al - Spark Ministries Ne kemi një përvojë mbi 20-vjeçare në organizimin e kampeve për fëmijë dhe ato mbeten iniciativat më të suksesshme. Ne tregohemi shumë të përgjegjshëm kur bëhet fjalë për kampet. Stafi ynë është i trajnuar dhe me përvojë shumëvjeçare. Në të dyja kampet tona: "Kampi Aventura" dhe "British English Camps" veprojmë me standarde të larta, duke iu ofruar fëmijëve një staf të kualifikuar, me përvojë dhe siguri maksimale në të njëjtën kohë. Pjesëmarrësve u kërkohet të kontribuojnë financiarisht për të mbuluar një pjesë të kostos. Organizimi i kampeve ka kosto dhe kërkon shpenzime të mëdha. Kjo është arsyeja pse vazhdimisht kërkojmë mbështetje financiare për t'i mundësuar ato. Kryesisht, mbështetja më e madhe vjen nga donacione të jashtme. Por, nëse edhe ti dëshiron ose mund të na mbështesësh financiarisht, me pak ose shumë, ne vlerësojmë çdo dhurim. Dhuro. Që kampi të zhvillohet me kapacitet të plotë, ne mbështetemi shumë në ndihmën e vullnetarëve, që shprehin dëshirën për të shërbyer me ne. Për të mësuar më shumë se si mund të bëheni pjesë e kampit si vullnetar dhe se si mund të trajnoheni për këtë, na kontaktoni. Kampi "Aventura" Kampi "Aventura" është një kamp rezidencial dhe me raste edhe ditor, i cili zhvillohet çdo vit në sezonin e verës, por jo vetëm. Është i ndërtuar në mënyrë që fëmijët të përfitojnë në aspektet sociale, shpirtërore dhe të edukohen me aftësi për jetën. Fëmijët e moshës 9-14 edukohen nëpërmjet argëtimit në një mjedis të sigurt dhe nën ndikimin e një stafi të përkushtuar. Çdo vit vjen me një temë argëtuese dhe aktivitete të reja. Fëmijët presin me padurim të rikthehen çdo herë. Pjesëmarrësve u kërkohet të kontribuojnë financiarisht për të mbuluar një pjesë të kostos, ndërsa për pjesën tjetër të saj mbështetemi tek ngritja e sponsorizimeve nëpërmjet dhurimeve. Regjistrimet hapen në datën 15/06/2021 dhe mbyllen në datën 15/07/2021. Për informacion më të plotë dhe regjistrime klikoni këtu. "British English Camp" "British English Camp" është kamp një ditor, që zgjat një javë dhe zhvillohet në Tiranë e synon të edukojë fëmijët me njohuri dhe mësimin e anglishtes britanike. Mësuesit e gjuhës janë shtetas britanik me përvojë shumëvjeçare në mësimdhënie në Britaninë e Madhe. Ata sjellin me vete jo vetëm aftësitë profesionale, por edhe elemente kulturore, të cilat zgjerojnë botën e informacionit dhe atë të brendshme të fëmijëve tuaj. Kampi është i hapur për të gjithë fëmijët e moshës 8-14 vjeç. Ai është i ndarë në 5 nivele dhe mbulon nivelet e gjuhës nga fillestari deri tek i përparuari. Fokusi është përmirësimi i gjuhës së folur nëpërmjet gërshetimit të mësimit me aktivitetet e përditshme. Fëmijët kanë gjithmonë kohë dhe etje për të mësuar dhe për t'u argëtuar. Të dyja këto i gjeni tek ne.


Kryetari Mustafa takoi Ambasadorin e Francës, Didier Chabert Sot, kryetari Mustafa priti në takim Ambasadorin e Francës në Kosovë, Didier Chabert. Kryetari Mustafa e njoftoi Ambasadorin Chabert për qëndrimin e LDK-së mbi temat kyçe dhe zhvillimet politike në Kosovë. Qëndrimi i LDK-së për dialogun me Serbinë është i qartë. Kufijtë e Republikës së Kosovës, mbi të cilët është shpallur Pavarësia më 17 shkurt 2008 dhe mbi të cilët mbi 100 shtete e kanë njohur shtetin e Kosovës, janë të panegociueshëm. LDK nuk do të bëhet pjesë e grupit negociator sepse negocimi i marrëveshjeve ndërkombëtare është detyrë dhe obligim i Qeverisë së Kosovës. Dialogun duhet ta udhëheqë një qeveri me përkrahje të gjerë në Kuvend; prandaj LDK kërkon që vendi të shkoj në zgjedhje të parakohshme që janë jetike dhe të pashmangshme. Ambasadori Chabert e falënderoi kryetarin Mustafa për mikpritjen dhe vlerësoi rolin konstruktiv të LDK-së në proceset shtetformuese në Kosovë këto tri dekada. Në fund, Ambasadori Chabert njoftoi kryetarin Mustafa për një delegacion franko-gjerman që do të vizitojë Kosovën së shpejti për të diskutuar me akterët kryesorë politik para takimit të Parisit. Kryetari Mustafa shprehu kënaqësinë që LDK të pret në takim këtë delegacion. Në takim ishin të pranishëm edhe sekretari i përgjithshëm, Ismet Beqiri dhe zëdhënësi Besian Mustafa.


Tiranë – Vihen në pranga 11 shtetas dhe procedohen penalisht 3 të tjerë, për vepra të ndryshme penale – Policia e Shtetit Nga specialistët për Hetimin e Krimit Ekonomik dhe Financiar u bë ndalimi i shtetasit M. T., 28 vjeç, i shpallur në kërkim në kuadër të operacionit policor “Fati i lojërave”, për veprat penale “Organizimi i lotarive të palejuara”, “Vënia në dispozicion e lokaleve për lojëra të palejuara”, “Fshehja e të ardhurave”, “Mospagimi i taksave dhe tatimeve”, “Punësimi i paligjshëm” dhe “Shkelja e të drejtave të pronësisë industriale”. B. B., 60 vjeç, pasi gjatë kontrollit fizik iu gjet dhe iu sekuestrua në cilësinë e provës materiale një sasi lënde e dyshuar narkotike kokainë; F. R., 41 vjeç, pasi gjatë kontrollit fizik iu gjet e sekuestrua në cilësinë e provës materiale një sasi lëndë e dyshuar narkotike e llojit cannabis sativa; D. M., 23 vjeç, pasi gjatë kontrollit në mjetin që ai drejtonte, iu gjet dhe iu sekuestrua në cilësinë e provës materiale një armë e ftohtë (dorezë metalike). Gjithashtu u procedua në gjendje të lirë pasagjeri, shtetasi B. K., të cilit gjatë kontrollit iu gjet e iu sekuestrua në cilësinë e provës materiale një sasi e vogël lëndë e dyshuar narkotike cannabis sativa. Specialistët për Hetimin e Krimeve në Komisariatin e Policisë Nr. 6 bënë arrestimin e shtetasit A. Ç., 25 vjeç, pasi ka ushtruar dhunë fizike dhe psikologjike ndaj bashkëshortes. Specialistët për Hetimin e Krimeve në Komisariatin e Policisë Kavajë bënë arrestimin e shtetasit M. L., 53 vjeç, pasi ka ushtruar dhunë fizike dhe psikologjike ndaj bashkëshortes. Specialistët e Qarkullimit Rrugor, në bashkëpunim me Komisariatin e Policisë Nr. 2, në përfundim të veprimeve për aksidentin e ndodhur mëngjesin e sotëm, bënë arrestimin në flagrancë të shtetasit E. D., 30 vjeç, për veprat penale “Shkelja e rregullave të qarkullimit rrugore’’, “Mbajtja pa leje dhe prodhimi i armëve, armëve shpërthyese dhe i municionit” dhe “Prodhimi, mbajtja, blerja apo shitja pa leje e armëve të ftohta”. Ky shtetas, më datë 11.11.2021, rreth orës 03:20, në kryqëzimin “21 Dhjetori”, duke drejtuar mjetin “Citroen” është përfshirë në një aksident me mjetin “Honda” me drejtues shtetasin L. C., 58 vjeç. Si pasojë e aksidentit ka ndërruar jetë në vendngjarje pasagjeri në mjetin “Honda”, shtetasi A. B., 59 vjeç, ndërsa drejtuesi, shtetasi L. C. ka ndërruar jetë në spital. Drejtuesi i mjetit “Citroen”, shtetasi E. D., ndodhet në spital, në gjendje të rëndë. Gjatë kontrollit të mjetit që drejtonte shtetasi E. D., shërbimet e Policisë gjetën dhe sekuestruan një armë zjarri pushkë, ndërsa gjatë kontrollit fizik këtij shtetasi iu një armë e ftohtë (thikë). Janë referuar materialet në Prokurori, për veprën penale “Plagosja e lehtë me dashje”, në ngarkim të shtetasit të mitur O. Xh., pasi ka goditur me mjet prerës thikë bashkëmoshatarin e tij, i cili ndodhet në spital, jashtë rrezikut për jetën. Janë referuar materialet në Prokurori në ngarkim të shtetasit E. H., 33 vjeç, për veprat penale “Kanosja për shkak të detyrës” dhe “Prishja e qetësisë publike”, pasi ka kanosur me sende të forta drejtoreshën e një institucioni shtetëror.


Cilat janë disa nga mënyrat me të cilat Kisha e Jezu Krishtit e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme i ndihmon të tjerët nëpër botë? Ungjilli i Jezu Krishtit jep mësim se njerëzit duhet të mbajnë barrët e njëri-tjetrit (Galatasve 6:2). Kudo në botë, kur komunitetet pësojnë shkatërrime madhore dhe ndeshen me vështirësi përtej aftësisë së tyre për t’iu përgjigjur, Kisha është e përgatitur për të ofruar ndihmë që është dhënë prej anëtarëve të saj. Ndihma mbështet njerëzit që janë në nevojë, pa marrë parasysh përkatësinë fetare, etnike apo kombësinë. Ndihma humanitare ka arritur në 147 vende dhe vlerësohet në dhjetëra miliona dollarë çdo vit. Shoqata Bamirëse e Shenjtorëve të Ditëve të Mëvonshme është një organizatë e Kishës që: - Shpërndan ushqim. - Siguron ndihmë në kohë shkatërrimesh si vullnetarë që ndihmojnë për pastrimin, përdorimin e kishave për strehim si dhe ushqim, ujë dhe furnizime mjekësore falas. - Financon dhe nxit projekte në dobi të komuniteteve të goditura. - Jep mësim për mbështetjen te vetja. - I ndihmon njerëzit të fillojnë ndërmarrje të vogla biznesi në vetë shtëpitë e tyre. Vizitoni faqen e sponsorizuar nga KishaProvident Living Web site [faqja Të Jetuarit me Maturi] për informacion shtesë mbi përpjekjet humanitare të Kishës.