source: fineweb

text: Sipas LDK-së, deklaratat e tilla fyejnë rëndë familjen Zemaj, bashkëluftëtarët e Tahir Zemajt dhe qytetarët e Kosovës. “Lidhja Demokratike e Kosovës konsideron se është detyrë e çdo qytetari të Kosovës që ta nderojë veprën e madhe të heronjve tanë. Heroi i Kosovës, kolonel Tahir Zemaj, ka qenë një nga drejtuesit kryesorë të luftës në Kosovë, një nga profesionistët që kanë drejtuar dhe kanë fituar beteja”, thuhet në reagimin e LDK-së. LDK shprehet se do të nderojë përherë veprën e madhe të kolonel Zemajt dhe të bashkëluftëtarëve të tij në shërbim të lirisë së Kosovës. “Lidhja Demokratike e Kosovës, kolonel Tahir Zemajn e ka njohur në periudhat më të rënda të vendit tonë si njeri të sakrificës, i gatshëm të luftojë për çlirimin e vendit, me autoritet dhe i respektuar nga bashkëluftëtarët dhe qytetarët e Kosovës, dhe si i tillë ai është simbol i lirisë dhe pavarësisë së Kosovës”, thuhet në reagim. /Telegrafi/


Diplomati gjerman Michael Roth angazhohet për përshpejtimin e integrimit të vendeve të Ballkanit në BE – dhe kërkon që Brukseli të fillojë negociatat për anëtarësim me Shqipërinë dhe Maqedoninë.


Ja çfarë mendon Bill Gates për Covid-19 - inFokus 10 Sfida e çmendur në internet/ Lëpiu tualetin e një banjoje publike, i riu rezulton me koronavirus


text: Pak pėr termin Frikė apo Fobi. Qysh i vogėl njeriu ndeshet me kėtė shprehje si psh. fėmijė i vogėl i ankohet mamit kur don me dalė pėrjashta vetėm natėn. "Nuk mund tė dalė pėrjashta vetėm hajde me mua se kam frikė". Apo nė gjumė cdo kush sheh ėndėrra tė tmerrshme cohet nė mesnatė dhe i trishtuar, i stresuar dhe i frikėsuar. Sic thotė populli shqiptarė "dita ka sy dhe nata jo". Sic duket ka tė bėjė me reagimet dhe me refleksionet. Ėshtė e vėshtirė tė pranohet se frika ėshtė refleks kondicional. Pra njeriu lind me frikė, d.m.th frika lind me njeriun?!- Teoritė pedagogjike, psikologjike dhe ajo psikoanalitike nuk e pranojnė njė gjė tė tillė (qė frika ėshtė njė reaksion i lindur. Kėta bazohen nga kushte edukative tė ambjentit familjar dhe asaj shoqėror. Fakti tregon se fėmija qė rritet me frymėn familjare ėshtė i kontaminuar nga sindrom i frikės qė bėhte pjesė e karakterit tė njeriut.. Ndėrsa fėmija qė rritet jashtė ambjentit familjar ėshtė mė pak ose aspak i infektuar nga sėmundja e fobisė. Arėsyet e kėsaj rezultati apo prezence e diferencės sė karaktereve konsiston nė kėto arėsyetime tė thjeshta : * Fėmija qė rritet pranė familjes rrethohet nga njė pėrkujdesje nga shikohen me vėmenjde fazat e rritjes dhe ka njė interes tė vecantė. Nė pėrgjithėsi teprohet nė kėtė pėrkujdesje derisa prindi ndjen, provon ndjenjėn e njė tensioni psiko-nervor tė theksuar pėr fėmijėn se mos i ndodh gjė. Ai kalon nė gjėndje frike gjė qė s`ėshtė nevoja. Ėshtė e mundshme qė prindi tė ketė sistemin nervor tė prekur nga goditjet e situatės qė demolon nė periudhėn e lindjes dhe rritjes. Sic duket kjo(frika) ėshtė e transmetueshme, virusale nga vetė nėna ndoshta prej babait dhe gjyshėve. Unė do theksoja kėtu se ndoshė njė lapsus apo mė mirė me thėnė c“faqet njė keqkuptim tė termit frikė me reflekset e kushtėzuara qė njihen si psh. reagimet prej marrėsve receptor dhe prej transmetuesve centrifugalė nė zonėn e sistemit qėndror nervor dhe sė fundi nė tru. Jo vetėm fėmija por dhe nėna apo cdokush do tė reagojė ndaj njė ngacmimit patologjik, psikologjik apo ndaj ngacmimit fizik duke cvendosur nė forma dhe nė tinguj. Kjo energji qė eksplodon me shpejtėsi marramendese prej trurit nėpėrmjet sistemit qėndror nervor qė mund ta quaj fare mirė Sirena e njė kėmbane tė fuqishme kumbuese. Kjo sirenė lajmėron sa herė qė perket kėshtjella trunore qė nė kėtė rastė e mbron kėshtjellėn dhe pasqyron gjėndjen psiko-nervor-patologjike tė njeriut. Si dhe tregon se sistemi i gatishmėrisė tė sistemit sinjalazues funksionon pėrfekt. Nėse e tjerrim mė tje shpehjen frikė dua ta pėrkufizoj nė kėtė mėnyrė apo formė: FRIKA ĖSHTĖ NJĖ VEPRIM QĖ KRYEN NJERIU NĖ RASTIN KUR KA NGACMIME NERVORE TĖ FORMAVE TĖ LEHTA E TĖ RĖNDA. Mė kėtė dua tė them se njeriu nuk lind bashkė me frikėn. Kateregorizimi i Frikės . 1)Frikė e zakonshme 2) Frikė patologjike 3) Firkė nervore-psiqike 4) Frikė shtetėrore, politike, shoqėrore, familjare, fetare apo tė ndryshme. Kaq pėr tani


Zemra i pushoi kur mjekohej në spital nga Covid, burrit 60 vjeçar i ndodh mrekullia. Mjekët me duartrokitje – Korrieri.net Zemra i pushoi kur mjekohej në spital nga Covid, burrit 60 vjeçar i ndodh mrekullia. Mjekët me duartrokitje E entje 30, 2020, 16:46 Një pacient 60-vjeçar në Turqi, zemra e të cilit pushoi së rrahuri për pak derisa po merrte trajtim për koronavirusin e ri (COVID-19) është liruar nga spitali pas shërimit të tij, raporton Anadolu Agency (AA). Mjekimi disa mujor i Mustafa Yangin nga COVID-19 në provincën veriore të Amasia-s mori fund të mërkurën, pas së cilës ai u lirua nga spitali mes duartrokitjeve të personelit mjekësor. Ndërsa ishte nën trajtim, mjekët arritën të ringjallin zemrën e Yangin pasi ajo ndaloi së rrahuri. Ai falënderoi të gjithë stafin mjekësor për përpjekjet e tyre për ta rikthyer atë në jetë dhe për trajtimin e pacientëve të tjerë nga COVID-19. Numri i përgjithshëm i rasteve të regjistruara në Turqi me koronavirusit është 117.589 ndërsa numri i të shëruarve nga virusi tejkalon shifrën 44 mijë, më shumë se një e treta e rasteve totale, tha ministri i Shëndetësisë së vendit. Pas origjinës në Kinë dhjetorin e kaluar, COVID-19, sëmundja e shkaktuar nga koronavirusi është përhapur në të gjithë botën. Evropa dhe SHBA-të aktualisht janë rajonet më të goditura. Pandemia ka marrë më shumë se 228 mijë jetë njerëzish. Numri i të infektuarve tejkalon 3.2 milionë ndërsa afro 986 mijë janë shëruar nga COVID-19, tregojnë të dhënat e përpiluara nga Universiteti “Johns Hopkins” me qendër në SHBA. Bashkimi Evropian ka njoftuar se të. Paralajmërohet populli, rreziku vjen sërish nga Kina, FBI zbulon se po përpiqet të... Kina, përmes hakerave dhe rrjetit të. Në pikëpyetje siguria e udhëheqësve më të lartë, zbulohet një tjetër rast pozitiv në zyrat e... Një tjetër pjesëtar i stafit ne.


source: wikipedia

text: Rusia (rusisht: Россия, romanizuar: Rossiya, lexo: Rasjijë), e njohur zyrtarisht edhe si Federata Ruse (rusisht: Российская Федерация, Rossijskaja Federacija), është një vend transkontinental që përfshin Evropën Lindore dhe Azinë Veriore. Është vendi më i madh në botë që përfshin një të tetën e masës tokësore të banueshme të Tokës. Rusia shtrihet në njëmbëdhjetë zona kohore dhe ndan kufijtë tokësorë me katërmbëdhjetë vende. Është vendi i nëntë më i populluar në botë dhe vendi më i populluar në Evropë, me një popullsi prej mbi 147 milion njerëz. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh i vendit është Moska. Shën Petersburgu është qendra kulturore e Rusisë dhe qyteti i dytë më i madh. Sllavët lindorë u shfaqën si një grup i njohur në Evropë midis shekujve të 3-të dhe të 8-të e.r.. Shteti i parë sllav lindor, Rusi i Kievit, u ngrit në shekullin e 9-të, dhe në vitin 988, ai adoptoi krishterimin ortodoks nga Perandoria Bizantine. Rusia përfundimisht u shpërbë, me Dukatin e Madh të Moskës duke u rritur për t'u bërë Cardomi i Rusisë. Nga fillimi i shekullit të 18-të, Rusia ishte zgjeruar shumë përmes pushtimit, aneksimit dhe përpjekjeve të eksploruesve rusë, duke u zhvilluar në Perandorinë Ruse, e cila mbetet perandoria e tretë më e madhe në histori. Megjithatë, me Revolucionin Rus më 1917, sundimi monarkik i Rusisë u shfuqizua dhe u zëvendësua nga RSFS-ja ruse - shteti i parë kushtetues socialist në botë. Pas Luftës Civile Ruse, RSFS e Rusisë]] themeloi Bashkimin Sovjetik (me tre republika të tjera sovjetike), brenda të cilit ishte përbërësi më i madh dhe kryesor. Në kurriz të miliona jetëve, Bashkimi Sovjetik iu nënshtrua industrializimit të shpejtë në vitet 1930 dhe më vonë luajti një rol vendimtar për Aleatët e Luftës së Dytë Botërore duke udhëhequr përpjekjet në shkallë të gjerë në Frontin Lindor. Me fillimin e Luftës së Ftohtë, ajo konkurroi me Shtetet e Bashkuara për ndikim ideologjik global; Epoka sovjetike e shekullit të 20-të pa disa nga arritjet më të rëndësishme teknologjike ruse, duke përfshirë satelitin e parë të krijuar nga njeriu dhe ekspeditën e parë njerëzore në hapësirën e jashtme. Me shpërbërjen e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991, RSFS-ja ruse u bë Federata Ruse. Një kushtetutë e re u miratua dhe Rusia që atëherë është qeverisur si një republikë gjysmë presidenciale federale. Që nga fundi i shekullit, sistemi politik i Rusisë ka qenë i dominuar nga Vladimir Putin, nën të cilin vendi ka përjetuar një rrëshqitje demokratike dhe një zhvendosje drejt autoritarizmit. Rusia ka qenë e përfshirë ushtarakisht në një numër konfliktesh post-sovjetike, të cilat kanë përfshirë aneksimet e panjohura ndërkombëtarisht të Krimesë në vitin 2014 nga Ukraina fqinje, e ndjekur nga aneksimi i mëtejshëm i katër rajoneve të tjera në vitin 2022 gjatë një pushtimi të vazhdueshëm. Renditjet ndërkombëtare të Rusisë e vendosin atë të ulët në matjet e të drejtave të njeriut dhe lirisë së shtypit; vendi ka gjithashtu nivele të larta të korrupsionit të perceptuar. Historia Historia kombëtare fillon me atë të sllavëve të lindjes, të cilët dolën si grup i veçantë në Evropë midis shekujve III dhe VIII p.K. Themeluar dhe sunduar nga një elitë luftëtarësh Varangianë dhe pasardhësit e tyre, shteti mesjetar i quajtur Rus ose Rusji Kievian u ngrit në shek. IX dhe përvetësoi krishterimin nga Perandoria Bizantine më 988, prej kur filloi shkrirja e kulturave sllave e bizantine që përkufizuan identitetin rus në mijëvjeçarin vijues. Rusji i Kievit u shpërbë përfundimisht dhe trualli i tij u nda në shumë shtete të vogla feudale. Trashëgimtari më i suksesshëm i Rusjit të Kievit ishte Dukati i Madh i Moskës, që shërbeu si forca kryesore në ecurinë e ribashkimit të Rusisë dhe luftën për pavarësi kundër Hordhisë së Artë. Moska gradualisht ribashkoi principatat ruse përreth dhe arriti të mbizotërojë trashëgiminë kulturore e politike të Rusjit të Kievit. Kah shekulli XVIII, vendi qe zgjeruar përmes pushtimeve, aneksimit dhe eksplorimit, duke u kthyer në Perandorinë Ruse, të tretën perandori më të madhe në histori, që shtrihej nga Polonia drejt lindjes deri në Oqeanin Paqësor dhe në Alaskë. Rusia u bë e fuqishme dhe ushtroi ndikim botëror si perandori, megjithatë Revolucioni i Tetorit do ta shkëpuste Rusinë nga periudha perandorake për ti lënë vendin RSF të Rusisë - shtetit të parë kushtetutshmërisht-socialist në botë. Pas Luftës Civile Ruse, kjo republikë (së bashku me tre të tjera) themeloi Bashkimin Sovjetik, shteti më i madh në botë me rregullim kushtetues socialist dhe superfuqi e pranuar botërisht. Vendi njihet për cilësi në arte dhe shkenca. Federata Ruse u themelua pas shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik më 1991, por njihet si trashëgimtare e ligjshme e Bashkimit Sovjetik, ndonëse ndodhet në gjendje të dobësuar. Zë vendin e tetë në botë sipas PVB-së nominale dhe vendin e gjashtë sipas PVB me barazim të fuqisë blerëse; buxheti ushtarak rus është i teti në rruzull. Është njëra prej pesë fuqive të njohura bërthamore dhe posedon inventarin më të madh të armëve të shkatërrimit në masë. Rusia është anëtare e përhershme e Këshillit të Sigurimit të Kombeve të Bashkuara, pjesëtare e G8-shit, APEC-ut dhe Organizatën për Bashkëpunim Shanghai, si dhe anëtare drejtuese e Bashkimit të Shteteve të Pavarura. Njësitë shtetërore Federata Ruse përbëhet nga 83 subjekte federale. Këto subjekte kanë përfaqësim të barabartë, dy delegatë secila, në Këshillin e Federatës. Megjithatë, ata ndryshojnë në shkallën e autonomisë që ata gëzojnë. 46 oblaste (provinca): tipi më i zakonshëm i subjekteve federale, me guvernator dhe ligjëvënës të zgjedhur në nivel lokal. 21 republika: nominalisht autonome; secila ka kushtetutën e vet, kreun e republikës ose një post të ngjashëm të zgjedhur direkt, dhe parlamentin. Republikat janë të lejuar të mbajnë gjuhën e tyre zyrtare, krahas rusishtes, por përfaqësohen nga qeveria federale në çështjet ndërkombëtare. Republikat janë menduar të jetë vendi i pakicave etnike të veçanta. 9 krai (territore): në thelb të njëjta si oblastet. Përcaktimi i "territorit" është historik, duke iu dhënë fillimisht rajoneve kufitare dhe më vonë edhe për ndarjet administrative që përbënin okruge autonome ose oblaste autonome. 4 okruge autonome (rrethe autonome): fillimisht autonome brenda oblasteve dhe kraive të krijuara për pakicat etnike. Statusi i tyre u ngrit në nivelin e subjekteve federale në 1990. Me përjashtim të Okrugut Autonom të Chukotkas, të gjithë okrugët autonomë janë ende në vartësi administrative të një krai ose oblasti pjesë e të cilit ata janë. 1 oblast autonom (Oblasti Autonom Çifut): historikisht, oblastet autonome ishin njësi administrative në varësi të një krai. Në vitin 1990, të gjithë ata me përjashtim të Oblastit Autonom Çifut u ngritën në status të njëjtë me atë të një republike. 2 qytete federale (Moska dhe Shën Peterburgu): Qytetet kryesore që funksionojnë si rajone të veçanta. Gjeografia Sipërfaqja e përgjithshme e Rusisë është 17,1 milion km2 shtrihet rreth koordinatave gjeografike 60 00 L, 100 00 V dhe 16,995,800 km2 të kësaj sipërfaqeje janë tokë ndërsa 79,400 km2 ujë. Me 17.075.400 km2, Rusia është shteti më i madh në botë për nga sipërfaqja, duke mbuluar mbi një të tetën e sipërfaqes tokësore të rruzullit; sipas popullsisë, 142 milionëshe, është vendi i nëntë në botë. Zgjatet përtej tërë Azisë veriore dhe 40% të Evropës, duke u shtrirë përgjatë 11 zonave kohore dhe duke përfshirë mjedise dhe relieve të ndryshme. Rusia ka rezervat më të mëdha botërore të mineraleve dhe energjisë, si dhe konsiderohet superfuqi e energjisë. Njëherësh, ka edhe rezervat më të mëdha të pyjeve, ndërsa liqenet e saj përbëjnë një të katërtën e ujërave të ëmbla të botës. Vija bregdetare e Rusisë është 37,653 km e gjatë ndërsa kufiri tokësorë 20,017 km i gjatë. Klima e Rusisë është klimë e llojllojshme. Në pjesën Evropiane dominon klima kontinentale pakë sa më e butë se në veri. Në Siberi dominon temperatura shumë të ulëta. Në pjesën perëndimore të Uralit, relievi i Rusisë përbëhet nga një terren me fusha të gjëra dhe male të ulëta. Relievin në Siberi e përbëjnë fushat e ngrira dhe me dëborë. Në rajonet përgjatë kufirit jugor, relievi përshkohet nga vargmale. Pika më e ulët e relievit (-28m) është në liqenin Kaspik dhe ajo më e larta, në lartësi mbidetare prej 5,633 metrave, maja e Malit El'brus. Demografia Sipas regjistrimit të popullsisë së vitit 2010, rusët përbënin 80.9% të popullsisë, Tatarët 3,9%, Ukrainasit 1.4%, Bashkirët 1.1%, Çuvashët dhe Çeçenët 1% secili dhe të tjërët 10.7%.Sot mbi 65% e popullsisë ruse banon ne qytete. Moska është kryeqyteti dhe qyteti më i madh tërësisht në Evropë. Shën Petërsburgu është qëndra kulturore e Rusisë dhe qyteti i dytë më i madh. Të tjera qendra të banuara madhore janë Novosibirsku, Jekaterinburgu, Nizhni Novgorodi dhe Kazani. Kultura Në Rusi ekzistojnë kultura të ndryshme. Kjo për arsye se në Federatën Ruse jetojnë popuj të ndryshëm, të cilët janë pakica etnike. Feja myslimane është mjaft e përhapur në të gjithë territorin e Rusisë, veçanërisht në qytetin e Kazanit dhe në Dagestan. Bashkimi Sovjetik ka qënë shumë i pasur kulturalisht sepse në të jetonin popuj të ndryshëm nga ukrainasit deri tek kazakët. Disa pakica etnike në Rusi kanë kërkuar pavarësinë e tyre nga Federata Ruse, gjë e cila ka shkaktuar konflikte të ndryshme. I tillë ka qenë dhe është konflikti në Çeçeni, ku çeçenët protestonin sepse donin të shkëputeshin nga Rusia dhe të bëheshin republikë më vete. Kjo ka provokuar një luftë dhe një reagim të ashpër të Rusisë, e cila dërgoi në Çeçeni trupa të armatosura duke sulmuar çeçenët. Si përfundim, Çeçenia mbeti e shkatërrar. Të ndryshme kanë qënë protestat e pakicave etnike në Rusi. Protesta të tilla, së bashku me faktorë të tjerë, kontribuan në rënien e Bashkimit Sovjetik në vitin 1991. Feja ortodokse është shumë e përhapur në Federatën Ruse. Në Rusi ka shumë kisha ortodokse dhe kremlina. Shënime Referime Lidhje të jashtme Qeveria Kryetari në Kremlin Parlamenti :Dhoma e lartë Parlamenti :Duma Zëri i Rusisë - Redaksia në gjuhen shqipe Ministria e kaskades (harta) Webcam in Russia Republikat federale Shtete në Evropën Lindore Shtete në Evropë Shtete në Azi Shtete në Azinë Veriore Shtete në Azinë Verilindore Shtete anëtare të Bashkësisë së Shteteve të Pavarura Shtetet anëtare të Kombeve të Bashkuara Vendet dhe territoret rusishtfolëse Shtete dhe territore të themeluara më 1991


source: CulturaX

text: SI TË RRISNI VOLUMIN E QERPIKËVE, (EKSKLUZIVE) - AlbStroka.comAlbStroka.com You Are Here: Home » Mjekësi » Bukuri » SI TË RRISNI VOLUMIN E QERPIKËVE, (EKSKLUZIVE) Posted by: Lorena Stroka Posted date: November 25, 2014 In: Bukuri | comment : 0 Në përpjekje e sipër për të përmirësuar pamjen e syve, shumë femra nuk ngurojnë të bëjnë akoma dhe ekzagjerime... duke filluar nga qerpikët fallsë (nuk flasim për një apo dy tufëza) e deri tek aplikimi i tre-katër shtresave rimel. Me kalimin e kohës, qerpikët natyralë nisin të bien, dhe në shumë rast nuk mbijnë më... gjendja përkeqësohet vazhdimisht, dhe imazhi përfundimtar është më shumë se dëshpërues... Mos më bëni të përmend emra këngëtaresh shqiptare, që i kanë vetullat tattoo (1 gisht të trasha e të harkuara) dhe qerpikë fallsë, si kopje kllounësh! Çfarë të bëni... që të mos katandiseni si ato më sipër... Aplikoni përditë nga një pikë vaj bajameje ose kastori në qerpikë dhe vetulla për forcim dhe dendësim... (kur jeni pa grim)... 2 herë në javë aplikoni pakëz vazelinë, ka veti zbutëse... Mos i fërkoni sytë vend e pavend... Në daljet tuaja të përditshme, aplikoni vetëm një shtresë rimeli (shtresimet e shumta shkaktojnë këputje)... Përdorni sa më pak kthyesin e qerpikëve (rezultati mund t'ju impresionojë për momentin, por, në të ardhmen do shkulni leshrat e kokës nga pendimi), në vend të kthyesit përdorni gishtat tuaj... Në qoftë se doni të keni qerpikë të gjatë dhe natyralë (krahas përdorimi të vajit, çdo darkë, që ndihmon jashtë mase), para se të kaloni rimelin në qerpikë (nga rrënjët deri tek majat), lyejini me pakëz pluhur pudre, u jep volum, pa i ekzagjeruar... gjithashtu, shmangni përdorimin e shpeshtë të rimeleve waterproof!/albstroka.com/


text: Vendi i shahut në kulturën evropiane pasqyron nga afër ngritjen dhe rënien e elitës së edukuar, për të cilën ai ishte rikrijimi i zgjedhjes. Historia fillon me një imazh që paraqet një prej takimeve të mëdha të modernizmit: një portret grupi, i bërë në vitin 1856 nga Moritz Daniel Oppenheim, i cili paraqet tri figura të mendimit të shekullit të XVIII-të, dramaturgun Gotthold Ephraim Lessing, hyjninë zvicerane Johann Caspar Lavater dhe filozofin hebre Moses Mendelssohn. Fokusi i pikturës, rreth së cilës janë vendosur këto figura të mëdha të Iluminizmit, është një tabelë shahu. Lessing dhe Mendelssohn fillimisht u takuan në vitin 1754, pasi një mik i përbashkët ia kish prezantuar të parin tashmë të famshmit Lessing si një partner shahu. Ky qe një takim fatlum i dy njerëzve të shquar, por gjithashtu dhe i dy kulturave. Tek “Nathan the Wise”, pjesa që rezultoi të jetë punimi më popullor i autorit të saj, Lessing, kristiani, paraqet një Mendelssohn të idealizuar si Nathan: të zgjuar, të ndritshëm dhe hebre. Progresi i shahut nga kalim kohe në maturi artistike apo shkencore u përshpejtua nga asimilimi hebre, i cili transformoi Bildungsbürgertumin ose klasën e mesme të arsimuar gjermanishtfolëse në agjente të reformës moderniste. Kjo simbiozë gjermano – hebreje siguroi kontekstin kulturor në të cilin shahu mund të bëhej krijim intelektual par excellance dhe nga mesi i shekullit të XIX-të e këtej, një përqindje e jashtëzakonshme e mjeshtreve të shahut, përfshi shumicën e kampionëve të mëdhenj të botës, kanë qenë hebrenj. Shahu është një rast special për një fenomen më të përgjithshëm, koeficentin intelektual IQ më të lartë se mesatarja e “hebrenjve ashkenazitë me origjinë evropiane”, i cili ngre shumë pikëpyetje dhe akoma kundërshton një shpjegim të thjeshtë. Ne nuk e dimë nëse hebrenjtë patën një dispozitë të trashëguar për të shkëlqyer në shah apo qenë të tërhequr nga loja sepse intelektualisht sfiduese, kompetitive, sport sedentary që i përshtatej prototipit mbizotërues hebre në Evropën e shekullit të XIX-të. Ajo që dimë është se ajo çka Gerald Abrahams identifikoi si "mendje shahu”, një kombinim i kujtesës, logjikës dhe imagjinatës, ka shumë të përbashkët me aftësitë që qenë dhe janë karakteristike të jetës intelektuale hebreje. Mbi të gjitha, studimi i teksteve të shenjta të çon tek një lojë lidhur me të cilën janë shkruar më shumë libra se në të gjitha të tjerat të marra së bashku. Loja e librit duket të ketë pasur një sharm shumë special ndaj njerëzve të librit. Tek Nathan i Lessing, shahu përshkruhet gjithashtu si pasioni privat i Saladinit, Sulltanit iluminist mysliman, u cili u zu mat nga motra e tij, Sittah. Për intelektualët kozmopolitanë të Lessing, shahu ishte një mjet për të mundur paragjykimet, fetare, racore, kombëtare apo seksuale. Duke përjashtuar shansin dhe henec duke dekurajuar bixhozin, shahu qe e vetmja lojë e vlefshme e xhentëlmenit. (Deri në vitin 1987, shahu qe loja e vetme e lejuar brenda Palace of Westminster). Megjithatë, statusi i shahut në epokën e Iluminizmit qe i dykuptimtë. Loja magjepsi shumë prej pishtarëve drejtues të tij, nga filozofi dhe matematikani Gottfried Wilhelm Leibniz (i cili i parapriu kompjuterit shahist) tek enciklopedisti Denis Diderot. Por shahu, i cili kish qenë një courtly kalim kohe qysh nga lulëzimi i tij dhjetë shekuj më parë në oborrin e Kalifit Haroun al-Rashid në Bagdad, akoma shikohej përgjithësisht si diversioni frivolous i një klase leisured më shumë sesa një ndjekje serioze. Nga fundi i epokës viktoriane, “Through the Looking Glass” i Lewis Caroll e trajtonte akoma shahun si një argëtim për fëmijë. Gjatë shekujve të XIX dhe të XX, shahu u shfaq si një aktivitet kompetitiv popullor, me turne ndërkombëtarë që tërhoqën interes ë madh publik, i pari i të cilëve u zhvillua në Londër më 1851. Rezortet malore dhe bregdetare të borgjezisë evropiane e trajtuan shahun si atraksion turistik dhe siguruan para për dhjetëra mjeshtre që të siguronin jetesën nga loja. Pak arritën njohje në profesione të tjera: Adolf Anderssen ishte schoolmaster, Ignác Kolisch bankier, Siegbert Tarrasch doktor, Amos Burn tregtar, Milan Vidmar inxhinier dhe Ossip Bernstein avokat. Të tjerët vlerësuan arritjet e tyre shkollore (Howard Staunton dhe Emanuel Lasker) apo statusin e tyre social (Paul Morphy dhe José Raúl Capablanca) shumë më lart se shahu i tyre. Megjithatë, më 1900, shahu në nivelin më të lartë nuk qe më as një lojë për amatorët, as profesionistët nuk duhej të vuanin poshtërimin e të luajturit gjithandej për një kothere bukë. Në vend të kësaj, shahu aspiroi për statusin e një forme arti apo një shkence. Vitet përpara 1914 panë një epokë të artë të shahut, mbi të gjitha në Evropën Qendrore. Termat "mjeshtër" dhe "mjeshtër i madh" i dhanë shahut një mistikë të caktuar, sikur të apasionuarit e shahut të qenë një lloj masonerie e lirë. Megjithatë, përdorimi i tyre nuk shkon më herët se fillimi i shekullit të XIX-të: përmendja e parë e regjistruar e “mjeshtrit të madh” në anglisht ndodhi në vitin 1838. Fillimisht, “mjeshtër” nënkuptonte çdo lojtar ekspert, profesionist ose jo, ndërsa “mjeshtër i madh” rezervohej për një grup mjeshtresh të kalibrit të kampionit të botës. Në vitin 1914, Car Nikolla i II-të ia dha titullin e mjeshtrit të madh të pesë finalistëve të turneut të Shën Petërsburgut – Lasker, Capablanca, Alexander Alekhine, Tarrasch dhe Frank Marshall, por titulli vetëm u formalizua nga Federata Botërore e Shahut, FIDE, e cila në vitin 1950 krijoi një hierarki titujsh, që kulmohej në “mjeshtrin e madh ndërkombëtar”, i cili sigurohej prej rezultateve vazhdimisht të mira kundër konkurrencës së mjeshtreve të mëdhenj. Rezultati ka qenë një zhvlerësim progresiv dhe tani ka disa qindra mjeshtresh të mëdhenj. Hendeku midis shumicës së gjerë dhe kampionit të botës është thelluar deri në pikën që Garry Kasparov mund të luajë ndeshje simultane kundër disa prej ekipeve kombëtare më të fortë, të tillë si Izraeli apo Gjermania, dhe ti mundë ata pa humbur asnjë lojë të vetme. Mjeshtri i madh i parë i njohur si suprem, kompozitori François-Andre Danican Philidor, ia detyronte mërgimit shumë prej famës së tij në shah. I damkosur nga Direktorati revolucionar francez si oborrtar, ai u shtrëngua të emigrojë në Londër, ku siguronte jetesën duke luajtur shah. Arritja e Philidor për të luajtur shah me sytë e lidhur kundër disa konkurrentëve njëkohësisht e bën atë një njeri të famshëm, por ai vdiq emigrant i varfër. Vitet revolucionare 1789, 1848 dhe 1917 dërguan shumë lojtarë të tjerë shahu në mërgim. Pas revolucionit të dështuar të vitit 1848, një tjetër që mbërriti në Londër qe Karl Marx. Marx e adhuronte shahun, për dëshpërimin e madh të gruas së tij Jenny, dhe do të zhdukej për ditë të tëra me miqtë e tij emigrantë në aktivitete shahistike. Pavarësisht se i kushtonte shumë kohë shahut, ai kurrë nuk u ngjit mbi mediokrin. Rousseau kish qenë një shahist bohemien i ngjashëm dhe të tillë qenë më vonë Lenini dhe në mënyrë të veçantë Trotsky. (Lajmi i triumfit të tij në revolucionin bolshevik u përshëndet nga kryekamerieri i Café Central në Vjenë me fjalët: "Ah, ky duhet të jetë Herr Bronstein ynë nga salla e shahut!"). Kur në vitin 1917 komisarët e utopisë braktisën kafenenë dhe morën Kremlinin, ata sollën dhe shahun me vete. Në mesin e viteve njëzet, Bashkimi Sovjetik i ri kish vendosur që ta adoptonte lojën si një formë trajnimi mendor, një përgatitje për luftë dhe paqe. Shahu shikohej si një demonstrim i materializmit dialektik, mungesa e shansit e bënte atë të përshtatshëm për shijet e rrepta të lidershipit partiak. Shahu u damkos që të ishte pa klasa, i paprekur nga ideologjia borgjeze dhe prandaj i përshtatshëm për kuadrot e rinj proletarë. Kështu filloi eksperimenti i paprecedent i inkorporimit të shahut në kulturën zyrtare të revolucionit komunist. Ndërkohë, në Perëndim, vitet njëzet dëshmuan apogjeun e artit modernist, ekuivalenti i shahut i të cilit qe shkolla hipermoderne, një reagim romantik kundër klasicizmit të brezit më të vjetër. Ashtu si piktorët i drejtoheshin abstraksionit apo kompozitorët braktisnin tonalitetin, edhe tek shahu mjeshtret e rinj eksperimentuan me lëvizje që më parë i kishin menduar “të shëmtuara”, por që mishëronin ide të reja strategjike. Ikonoklastia në art dhe shah u kombinuan në personin e Marcel Duchamp, i cili mjaft mirë për ta përfaqësuar Francën përballë kampionit të botës, emigrantit rus Alexander Alekhine. Megjithatë, nga viti 1929 flluska spekulative e begatisë evropiane kishte plasur, duke shkaktuar dëme universale kolaterale, jo vetëm në art dhe shkencë, por edhe në shah. Rasti i Emanuel Lasker, i cili qe kampion bote për një brez të tërë në periudhën 1894-1921, ilustron impaktin e katastrofës evropiane ndaj ndoshta personalitetit më mbresëlënës në historinë e shahut. Bir i një koristi kishtar të varfër hebre nga territoret kufitare gjermano – polake, Lasker qe një matematikan aq i mirë sa për të punuar me Einstein, një poet, shpikës dhe filozof i njohur. Veprat e tij lidhur me teorinë e lojërave, mbi të gjitha “Manuali i Shahut” i tij, janë akoma klasike. Lasker arriti pavarësi financiare nëpërmjet gazetarisë dhe mësimdhënies, ndërsa prestigji i mundësoi atij që të detyronte organizatorët të siguronin pagesë dhe kushte loje për shahun ndërkombëtar. Kur nazistët erdhën në pushtet, Lasker (në atë kohë në të 60-at dhe i tërhequr nga shahu) tërhoqi menjëherë vëmendje armiqësore. Punimet e tij filozofike e kishin bërë mik me Walter Rathenau, ministrit të Jashtëm që u vra nga antisemitët; kunata e tij ishte poetja hebreje Else Lasker-Schüler, ndërsa gruaja e tij Martha shkruante për gazeta satirike të ndaluara në Rajhun e Tretë. Çifti Lasker kishin shtëpinë e tyre të fshatit në Thyrow, apartamentin e në Berlin dhe kursimet e tyre të konfiskuara. Si mijëra gjermanë hebrenj të tjerë, ata e gjetën veten të bënin një ekzistencë nomade në mërgim. I vendosur fillimisht në Angli, Lasker u detyrua që ti kthehej shahut dhe në turnetë e mëdha në Zyrih, Moskë dhe Nottingham ai mati veten me mjeshtret më të mëdhenj të brezit më të ri. Kampioni botës, Alekhine, deklaroi: "Vetë ideja e shahut si një formë arti do të ishte e paimagjinueshme pa Emanuel Lasker". Pas turneut të Moskës të vitit 1935, Lasker u ftua që të qëndronte në kryeqytetin sovjetik, pranë Akademisë së Shkencave. Gjatë qëndrimit të tij 2-vjeçar në Moskë, ai u nderua nga aparati partiak dhe dukej se po lihej të ndiqte studimet e tij. Por në vitin 1937 Lasker mori gruan e tij për një vizitë në Shtetet e Bashkuara, nga të cilat me sa dukej synonin që të ktheheshin. Nuk u kthyen kurrë. Deri më atëherë, Lasker nuk mund të mos ketë qenë i paditur për terrorin e madh të Stalinit, i cili po shpalosej rreth tij, dhe të rrezikut që mund të paraqiste për të huajt. Lasker, eksponenti suprem i "shahut si një formë arti", nuk mund të mbijetonte më shumë në Rusinë e Stalinit sesa në Gjermaninë e Hitlerit. Shumica e familjes së tij humbi jetën gjatë Holokaustit, por mbesa e tij Anita, e cila u shtrëngua të luante në bandën e kampit në Auschwitz, mbijetoi për të treguar historinë e saj. Lufta dhe shahu qenë dy prej gjërave në të cilat Bashkimi Sovjetik shkëlqente. Të dyja u lidhën qysh nga fillimi në personin Nikolai Vasilyevich Krylenko (1885-1938). Lenin e emëroi Krylenko si kreun e Komisariatit të Drejtësisë njëherë që bolshevikët ju dorëzuan gjermanëve. Kur Çeka lëshoi terrorin e kuq në fund të atij viti, Krylenko deklaroi: "Ne duhet të ekzekutojmë jo vetëm fajtorin. Ekzekutimi i të pafajshmit do ti impresiononte masat akoma më shumë". Krylenko i vuri në praktikë këto ide gjatë të gjithë karrierës së tij të përgjakshme. Më pas, kur në vitin 1937 Stalini ju kthye veteranëve të policisë sekrete, Krylenko jo vetëm që u “likuidua”, por edhe u fshi nga historia. Vetëm në vitet gjashtëdhjetë bisha e vjetër u rehabilitua si një prej themeluesve të shahut sovjetik, pasi në vitin 1924 kish marrë përsipër detyrën e kthimit të shahut në lojën kombëtare të Bashkimit Sovjetik. Si kryesues i seksionit të shahut të Këshillit Suprem për Kulturë Fizike të Republikave Socialiste Sovjetike, Krylenko, e bindi Kremlinin që të organizojë turneun e parë ndërkombëtar në Moskë në vitin 1925, për tu pasuar nga dy të tjerë në vitet 1935 dhe 1936. Në hyrjen e tij për librin e turneut ai shkroi: "Në vendin tonë, ku niveli kulturor është krahasueshmërisht i ulët, ku deri më tani një kalim kohe tipik i masave ka qenë pirja e alkoolit, dehja dhe sherri, shahu është një mjet i fuqishëm për ngritjen e nivelit të përgjithshëm kulturor". Krylenko botoi gazetën kryesore të shahut sovjetik, “64”, duke ruajtur kontrollin ideologjik të një komuniteti shahistik që shpejt u rrit në dhjetëra milionë. Slogani i partisë: "Jepuani shahun punëtorëve!". Popullariteti masiv i lojës që u zgjua nga turneu i vitit 1925 të Moskës shënohet tek “Ethja e shahut”, një film i mrekullueshëm pa zë që nuk të jep asnjë indikacion për bishat që tashmë kishin lindur nga gjumi i arsyes i Rusisë. José Raúl Capablanca, kubanezi kampion botëror, bëri një paraqitje të shkurtër në këtë përrallë të një të riu aq të apasionuar pas shahut sa që neglizhon vajzën e tij. Milionat e pionierëve shahistë sovjetikë nga ku dolën kuadrot e para të mjeshtreve të shahut sovjetik u trazuan njëlloj nga realiteti i tmerrshëm i Gulagut. Në një shtet ku feja u shtyp brutalisht, shahu u bë një prej opiumeve të popullit. Në fillim, shahu sovjetik arriti pak rezultate për të treguar resurset që shteti investonte në krijimin e një sistemi hierarkik të përpunuar. Në të vërtetë turneu i parë i Moskës i vitit 1925 u fitua nga një rus, Yefim Bogolyubov, përpara Lasker dhe Capablanca, por ai menjëherë ju shtua radhëve të emigrantëve rusë në Gjermani. Kështu bëri dhe Alexander Alekhine, i cili pasoi Capablanca si kampion bote, por kurrë nuk u kthye në Rusi, duke u endur nëpër Evropë, duke pirë duhan dhe alkool pa fund; gjatë ndeshjes së tij për titullin kampion bote të vitit 1935 me holandezin Max Euwe, të cilën e humbi, ai u gjet i dehur tapë në një fushë. Dy vjet më vonë ai e rifitoi titullin e tij, duke mos pirë asgjë ndërkohë përveç qumështit. Fati i Alekhine dhe ai i intelektualëve të tjerë rrënjëshkulur të tipit të tij u pavdekësua nga “Mbrojtja Luzhin”, romani i parë i madh i Vladimir Nabokov. I shkruar në rusisht nga romancieri i ri që mezi siguronte jetesën e tij në Berlinin e viteve njëzet, ai tregon historinë e Luzhin, një gjeni shahu në kufijtë e çmendurisë, për të cilin bota fenomenale, bota e politikës, parasë dhe bile dashurisë, vështirë se ekzistonin. Një grua e re vendos që ta shpëtojë atë nga ajo çka e shikon si monomaninë e tij, por ai nuk është i sigurt nëse do të shpëtohet. Mund ta zgjidhë krizën ekzistenciale vetëm me vetëvrasje. Nabokov, i cili ishte vetë një shahist i mirë, e portretizon me përsosmëri psikologjinë e shahut. Titulli të ndihmon: mbrojtja Luzhin ishte një hapje shahu, por është gjithashtu për mekanizmin profilaktik, prapa të cilit Luzhin mbrohet. Gjithashtu, ai e përdor lojën si një metaforë për jetën intelektuale dhe romani është një elegji për kulturën e brishtë evropiane që ai e pa të shembej për sa i përket atij. Luzhin nuk bazohet në ndonjë individ të caktuar, por përveç Alekhine ai ka një ngjashmëri të fortë me dy mjeshtre të tjerë të mëdhenj të emigruar: Aron Nimzowitsch dhe Akiba Rubinstein. Të dy qenë nga familje hebreje fetare, respektivisht në Lituani dhe Poloni; të dy luajtën shah me origjinalitet të madh, por nuk kishin qetësinë dhe forcën për tu bërë kampionë bote; të dy qenë asketë vetmitarë, psikologjikisht të brishtë dhe ekscentrikë. Nimzowitsch bënte ushtrime gjimnastikore gjatë lojërave të tij; një shkrimtar i shkëlqyer, por tërësisht egoist, ai e bëri veten e tij teoricienin kryesor të shkollës hipermoderne me traktatin e tij “Sistemi im”. Ashtu si Luzhin i romanit, Rubinstein nganjëherë do të hidhej nga dritarja në qoftë se një i huaj hynte në dhomë dhe i kaloi 30 vitet e fundit të jetës së tij në një azil. Heroi i parë dhe më i madh i shahut i Bashkimit Sovjetik qe Mikhail Botvinnik. I lindur në vitin 1911, ai i përkiste brezit të parë që arriti pjekurinë nën komunizmin dhe, ashtu si shumë prej bashkëkohësve të tij, u formua si inxhinier, në fakt ai më vonë dha kontribute të rëndësishme për informatikën sovjetikë. Paraqitja e tij e parë jashtë vendit, në turneun vjetor të Hastings në vitin 1934, qe një dështim. Botvinnik punoi në dobësinë e tij dhe kur i rikthye në arenën ndërkombëtare, në turneun e vitit 1936 në Nottingham, ai përfundoi i pari, baras me Capablanca dhe përpara Euwe, Alekhine dhe Lasker, të gjithë kampionë bote aktualë apo të kaluar. Asnjë qytetar i ri sovjetik nuk e kish arritur një famë të tillë më parë. Dominimi i shahut sovjetik u vendos nga fitorja e Botvinnik në turneun e vitit 1948 në Hagë, i cili përfshinte 5 mjeshtret e mëdhenj kryesorë pas vdekjes së kampionëve të botës Alekhine, Lasker dhe Capablanca. Dyshimi nuk ishte larguar kurrë se Paul Keres, një i ri estonez rezultatet e të cilit përpara dhe gjatë luftës qenë të njëllojta me ato të Botvinnik, ishte vënë nën presion nga autoritetet sovjetike si rezultat i “bashkëpunimit” të tij gjatë pushtimit nazist. Keres luajti mirë kundër tri rivalëve të tjerë të tij, por ra kundër Botvinnik, duke e mundësuar këtë të fundit që të shfaqej si kampion i ri. Në mes të turneut, lidershipi sovjetik ishte kapur nga paniku prej kërcënimit të paraqitur nga kampioni amerikan, Samuel Reshevsky, i cili e mundi Botvinnik në një lojë të shkëlqyer. Botvinnik u thirr përpara Komitetit Qendror, por qe në gjendje ta siguronte atë se mund të fitonte. Në qoftë se amerikani, i cili ra në gjysmën e dytë të turneut dhe përfundoi i treti, ta kish fituar titullin, Stalini mund ta kish hequr mbështetjen jo vetëm nga Botvinnik, por edhe nga vetë shahu. Ashtu si shumë mjeshtre të mëdhenj përpara tij, Botvinnik ishte hebre dhe, ashtu si shumë komunistë të tjerë hebrenj nga ky bekgraund, ai besonte se shteti i ri socialist do të eliminonte programet e Rusisë cariste. Në të vërtetë, shahu sovjetik arriti dominimin pjesërisht pse nazistët kishin vrarë apo detyruar të mërgonin pothuajse të gjithë popullsinë hebreje evropiano-qendrore dhe perëndimore. Por megjithëse shumica e mjeshtërve të mëdhenj shahistë sovjetikë qenë hebrenj, përveç Botvinnik, ata përfshinin David Bronstein, Mikhail Tal, Yefim Geller, Viktor Korchnoi dhe Garry Kasparov (i lindur me mbiemrin Weinstein) – Stalini qe antisemit. Edhe në epokën brezhjeviane, hebrenjtë (përfshi mjeshtre të shumtë shahu) vuajtën diskriminim dhe dyshoheshin për besnikëri të dyfishtë, sidomos njëherazi që disidentët hebrenj kërkonin të drejtën për të emigruar në Izrael. Bashkimi Sovjetik vazhdon ta dominojë shahun perëndimor pas vdekjes, aq sa shumica e mjeshtreve të mëdhenj kryesorë në Shtetet e Bashkuara, Izrael, Holandë apo Gjermani janë tani emigrantë nga ish-Blloku Lindor. Por mjeshtri i madh që kryesonte gjatë fazës finale të hegjemonisë reale sovjetike qe Garry Kasparov. I lindur në Baku të Azerbajxhanit nga një familje armeno – hebreje, Kasparov qe kampioni botëror i fundit sovjetik dhe i pari postsovjetik. As plakushi Botvinnik, i cili e stërviti atë, as pasuesi i Botvinnik, Anatoly Karpov, as sistemi që i kishin shërbyer me aq besnikëri nuk mund ta frenonin këtë gjeni të ri çamarrok. Ndeshja e tij e parë e vlefshme për titullin botëror kundër Karpovit në vitin 1984 u ndal pas 5 muajsh dhe 48 ndeshjesh, të gjitha, përveç 8 prej tyre, përfunduan në barazim, nga Presidenti i Federatës Botërore të Shahut, Florencio Campomanes, i cili përmendi sfilitjen e lojtarëve. Kjo e la Karpovin në zotërim të titullit, rezultati që donte Kremlini. Pas kësaj Kasparovi vendosi që jo vetëm të shpartallojë Karpovin, por të çajë sistemin sovjetik. Duke kapur titullin botëror në vitin 1985, Kasparovi refuzoi që tu bindej autoriteteve sovjetike. Megjithëse ia kushtoi autobiografinë e tij Gorbaçovit, në kohën kur Bashkimi Sovjetik u shemb në vitin 1991 ai qe antikomunist i hapur. Ai e dominoi shahun botëror për rreth 20 vjet me radhë, deri në largimin e tij në majin e 2005-s, dhe është në krye të opozitës politike ndaj Presidentit Putin. Rekordi shahistik i Kasparovit i lë në hije të gjithë të tjerët, por qe humbja (krejtësisht e panevojshme) e tij nga kompjuteri Deep Blue në maj të 1997-s që i la gjurmën më të thella. Shumë supozuan se shahu si lojë tani ishte “zgjidhur”, edhe pse mjeshtret e mëdhenj vazhduan të mundnin edhe kompjuterët më të mirë. Qe Lufta e Ftohtë ajo që fillimisht stimuloi zhvillimin e makinave luajtëse të shahut, të krijuara nga britaniku Alan Turing dhe amerikani Claude Shannon, në fundin e viteve dyzet. Të dyja superfuqitë i përdorën programet e shahut për të simuluar konfliktin bërthamor dhe nuk është rastësi që kampionatet e para të kompjuterike u fituan nga makinat sovjetike dhe amerikane. Nga mesi i viteve shtatëdhjetë, superioriteti perëndimor dhe këtë dhe fusha të tjera të kibernetikës ishte i qartë. Qysh nga mbarimi i Luftës së Ftohtë shahu ka gëzuar një liri më të madhe, por një profil më të ulët. Kur Kasparovi u sfidua në Londër nga mjeshtri i madh britanik, Nigel Short, në vitin 1993, nuk kishte asgjë nga simbolizmi që shoqëronte ndeshjen Fischer – Spassky dhe kur në vitin 2000 Kasparovi më së fundi e humbi titullin e tij ndaj një rusi më pak piktoresk, Vladimir Kramnik, ndeshja (gjithashtu në Londër) ngjalli interes vetëm në botën shahistike. Shkëlqimi dhe rënia e shahut si një metaforë politike dhe një armë ideologjike përkoi me një prej kapitujve më të errët në historinë e njerëzimit. Por i privuar nga atmosfera e kërcënimit që qe një nënprodukt i Luftës së Ftohtë, shahu ka humbur shumë nga kapitali që akumuloi gjatë shekullit të kaluar. Si sport spektatorësh, ai nuk mund të kënaqë një publik të mësuar me argëtim të shpejtë, intelektualisht josfidues. Kufizimet artificiale në kompeticionin global janë hequr, por FIDE, Organizata Ndërkombëtare e Shahut, është një rrëmujë, e kontrolluar dhe e subvencionuar nga Kirsan Ilyumzhinov, diktatori i një province të vogël ruse të quajtur Kalmykia. Pretendimi tjetër i vetëm i tij për famë është se ai qe një ortak i ngushtë i ish diktatorit iraken Saddam Hussein dhe në avionin e fundit të larguar nga Bagdadi përpara se koalicioni ta pushtonte. Pavarësisht ekscentricitetit të trupit qeverisës së tij, shahu po lulëzon kudo në të gjithë botën e zhvilluar, sidomos në fuqitë në rritje të Indisë dhe Kinës. Në Evropë dhe në Shtetet e Bashkuara ai është më popullor se kurrë, sidomos nëpër shkolla, por lufton që të fitojë njohjen publike e gëzuar nga sporti. Qysh nga Lufta e Ftohtë, shahu është privatizuar dhe megjithëse i duhet akoma që të tërheqë interesin e miliarderëve rusë, ai ka qenë një prej përfituesve të mëdhenj nga revolucioni i internetit. Njëherazi që u kombinua me atë institucion thellësisht anglez, klubin, shahu u bë një prej forcave të mëdha socializuese, një barazues klasash, racash, seksesh dhe brezash. Ai nuk kërkon asnjë infrastrukturë: vetëm disa gurë prej druri apo plastike. Aq shumë u detyrohen shumë njerëz shahut, sa që ai mund të shikohet si një mikrokozmos i përpjekjeve tona, shoqëruesi ynë konstant gjatë epokave. Sikur gjithçka e lënë njerëzimit të ishte loja e shahut, atëherë alienët do të na njihnin për atë që jemi: jo vetëm Homo sapiens, por edhe Homo ludens.


text: Shqipëria e pas viteve ‘90 kishte një ekonomi të rrënuar dhe tepër problematike. Ballafaqimi me ekonominë e tregut e bëri dhe më të vështirë jetën e shqiptarëve të atyre viteve. Punëzënia ra ndjeshëm, duke e bërë papunësinë të kapte nivele të larta. Pavarësisht emigracionit të lartë të asaj kohe, rrugëve endeshin persona të papunë, të cilët e përkeqësuan edhe më tej situatën ekonomike të vendit. Ndërmarrjet shtetërore u shpërbënë, por edhe ato pak që ngelën në këmbë ishin pothuajse inekzistente. Kështu që mbijetesa ishte tepër e vështirë. Nisur nga ky fakt, shumë individë, sidomos ata që nuk kishin se çfarë të humbisnin, menduan hapjen e një aktiviteti privat. Në përgjithësi, bizneset e para shqiptare, ato të viteve 1992 – 1996, nuk është se ishin të mirorganizuara. Ato udhëhiqeshin më tepër nga intuita sesa nga konceptet ekonomike. Parimi bazë ka qenë “blije më lirë e shite më shtrenjtë”. Gjithashtu dhe ekonomistët e asaj periudhe nuk ishin adekuatë për një ekonomi tregu, pasi dhe vetë shkollimi i tyre ishte i një ekonomie planovike. Kështu që sipërmarrjet shqiptare, më shumë sesa biznese, ishin mundësi për të mbajtur frymën gjallë. Mos zhvillimi i tyre në atë periudhë lidhet dhe me faktin e kërkesës së tregut. Duke ditur që kërkesa e tregut ka qenë “pa pretendime” justifikohen edhe kushtet e bizneseve. Kërkesa në atë kohë ishte më tepër e fokusuar në produktet ushqimore, rrobat e përdorura apo produkte të tjera jetike. Kishte mungesë njohurie për të bërë diferencimin midis produkteve cilësore dhe atyre jo cilësore. Ndërsa kërkesa për produkte luksi ishte minimale. Gjithashtu mungesa e informacionit krijonte një asimetri në treg, duke bërë që të kishte manipulime dhe arbitrazhe në segmente të caktuara të tregut. Viti 1997, por deri-diku edhe 1998-a, ishin fatale për bizneset. Kriza ekonomike, por edhe politiko-sociale, bëri që shumica e tyre të shkonte drejt falimentit. Klima e papërshtatshme në të gjitha drejtimet çoi çdo gjë drejt kaosit në botën e biznesit. Por çfarë ndodhi më pas? Biznesi nisi të rimëkëmbej, kontaktet me botën e zhvilluar po intensifikoheshin, njerëzit filluan të dilnin jashtë shteti dhe të merrnin informacion, duke u bërë më të ndërgjegjshëm. Inovacionet filluan të ishin të pranishme dhe në tregun shqiptar, megjithëse të fokusuar më tepër në qytete të mëdha si Tirana, Durrësi apo Vlora. Me rritjen e mirëqenies, edhe kërkesa po bëhej më dinamike dhe më e orientuar drejt produkteve cilësore. Produktet e luksin ishin gjithnjë e më të pranishme në tregun vendas. Por përsëri biznesi ka probleme. Shumë sipërmarrës nuk është që kanë kulturë apo njohuri ekonomike për të menaxhuar bizneset, por ata i besojnë më tepër intuitës dhe eksperiencës pakvjeçare të tyre. Në përgjithësi bizneset e vogla, që janë dhe më të shumta në numër, janë më tepër familjare. Kjo bën që të ketë mungesë të ekspertëve ekonomikë në to. Është pronari i firmës ai që bën gjithçka. Ai merret me drejtimin, me financën, me marketingun e deri te marrëdhëniet me klientët. Por sa më tepër kalon koha aq më e nevojshme është prania e ekonomistëve në bizneset e ndryshme. Kjo për vetë faktin se sa vinë e më tepër po rritet konkurrenca, gjithashtu po rritet edhe numri i shërbimeve apo produkteve që po tregtohen. Gjithsesi mungesa e ekspertëve është akoma e pranishme në shumicën e sipërmarrjeve, sidomos ato të vogla apo dhe të mesme. Sektori i shërbimeve është një tjetër sferë e ekonomisë shqiptare që vuan si pasojë e mungesës së kulturës ekonomike. Ky sektor lë shumë për të dëshiruar. Sidomos ai i hoteleri-turizmit ku të shërben “fisi” i pronarit dhe jo një staf i kualifikuar. Shumëkush prej nesh i ka ndodhur që të trajtohet jo mirë, për të mos thënë keq në restorante apo hotele. Ky fenomen bëhet edhe më prezent sidomos në periudhën e verës, kur kërkesa arrin pikun e vetë dhe për përballimin e saj punësohen “të afërm” të pronarit, të cilët mund të mos kenë as më të voglën lidhje me kulturën e shërbimit. Madje ndodh edhe të të kërkojnë llogari në vend që të jenë “shërbëtorët” e klientëve. Nuk e njohin shprehjen bazë të ekonomisë së tregut, e cila thotë se “Klienti është Mbret”, madje kinezët shkojnë dhe më tej, kur citojnë se “Klienti është Zot”. Këtë sektor do ta citoja si më problematikun në lidhje më mungesën e kulturës ekonomike. Ky sektor është mjaft mbrapa, krahasuar edhe me vendet fqinje ku shërbimi është në nivele të admirueshme. Një arsye kjo për të bërë që shqiptarët dhe paratë e tyre të “shtegtojnë” për pushime jashtë kufijve. Plotësimi i ciklit të shumë bizneseve, si dhe ballafaqimi me problemet e tregun, aq të shumta sot në një ekonomi globale, po sjell që shumë biznese të hasin vështirësi në drejtimin e tyre. Për zgjidhjen e këtyre problemeve duhen persona me njohuri të mirëfillta ekonomike. Pra, është koha që pronarët e bizneseve duhet të kuptojnë që për një menaxhim dhe drejtim më të mirë të biznesit të tyre, duhet me patjetër punësimi i ekspertëve ekonomikë. Kjo me të vërtetë do të rrisë kostot fikse të një firme dhe të bëjë që të ulet fitimi në periudhën afatshkurtër (short-run) por në periudhë afatmesme e sidomos në afatgjatë do të ishte pozitive për firmën. Aq më tepër që ecuria në rritje e bizneseve do të sjellë një efekt zinxhir pozitiv në ekonomi. Me stabilizimin e tyre do të bëhet i mundur krijimi i një situate të shëndoshë ekonomike, e më tej në krijimin e vendeve të reja pune. Kjo sjell qarkullim monetar e më tej rritje ekonomike të qëndrueshme. Nga ana tjetër, qarkullimi dhe shtimi i kapitalit monetar do të thotë mundësi më të madhe për vjelje taksash e tatimesh e kjo të çon në rritjen e mundësive për investime publike. Kështu që nxitja e punësimit të ekspertëve ekonomikë në bizneset private duhet të inkurajohet edhe nga strukturat shtetërore, apo dhe nga organizatat ekonomike nëpërmjet rritjes së informacionit apo forumeve të ndryshme me sipërmarrës së bizneseve. Kjo do t’i bëjë më sensitivë dhe më të vetëdijshëm pronarët e firmave për mundësitë pozitive që krijohet nga bashkëpunimi midis investitorit dhe ekspertit. Pra, ka ardhur koha të kuptojmë se jo çdo gjë mund të bëhet vetë. Ka ardhur koha që biznesi të kuptojë se nuk mund të jetë kompetitiv në një treg të egër dhe global pa bashkëpunimin e tij me ekspertët e fushave respektive. Ka ardhur koha që të kuptojmë se nuk është më periudha 1992–1996, por sot jemi pjesë e një tregu të pamëshirshëm. Por nga ana tjetër nuk duhet të harrojmë se ka biznese, të cilët prej vitesh kanë ndjekur një politikë të tillë bashkëpunuese me ekspertë ekonomikë, e jo vetëm. Dhe janë pikërisht këto biznese që sot drejtojnë tregun shqiptar dhe janë lokomotivë për ekonominë tonë.


Avokat bën njoftimin e fortë: Berisha dhe tabori i tij janë të trembur , Basha i kërcënuar...nga Amerika – Ekskluzive Avokat bën njoftimin e fortë: Berisha dhe tabori i tij janë të trembur , Basha i kërcënuar...nga Amerika Avokati i njohur Spartak Ngjela me anë të një shkrimi në Facebook ka komentuar protestën e opozitës mbrëmjen e djeshme.Ai shkuruan se Berisha dhe njerzit e tij u trembën, kjo sipas avokatit pas paralajmërimit para disa ditësh nga zyrtari i DASH, Mathew Palmer. Berisha dhe tabori i tij dallohej se ishin të trembur. Pa shpresë, të dëshpëruar dhe në sindromin e Donkishotit: 5000 persona mbështetës, iu dukën si një milionë të tillë... Donin të hynin me dhunë në sallën e Parlamentit. Pse? Më qartë këtë na e tha para tri ditësh Zëvendës/ndihmës Sekretari i Shtetit amerikan, Palmer: “Të korruptuarit janë të tembur”, theksoi qartë ai. Në fakt këta janë të trembur nga Reforma në Drejtësi, sepse shpejt do të jenë nën akuzë nga drejtësia shqiptare që po vjen. Kurse ndërkombëtarisht, nga dosjet që kanë krijuar organet e specializuara, ata janë që tani nën akuzë. Dhe pikërisht kjo është edhe vetë frika dëshpëruese e Berishës dhe taborit të tij – janë ndërkombëtarisht nën akuzë për korrupsion. Prandaj u tall me ta Matthew Palmer para tri ditësh. Kriminalogjia analitike na mëson se frika e personit që është nën akuzë penale e hedh shpesh të akuzuarin në iluzionizëm. Iluzionizmi është i shumëllojshëm : ai mund të jetë vetëbesim i tepruar, mund të jetë besim i tepruar tek ai që të është afruar të të ndihmojë, mund të jetë mbizmadhim në numur i personave që të mbështesin si ushtarë; dhe shumë të tjera si këto. Në këtë lloj besimi apo vetëbesimi, individi është i destinuar të shkojë drejt vetëshkatërrimit. Por nuk e kupton dot këtë, se ai ndlrkohë, si këta tanët, ndodhet nën trysninë e psikozës “humnera ndjell humnerën” – abyssus abyssum invocat. Domethënë, ashtu siç na kanë thënë latinët e mëdhenj për procesin e vetëshkatërrimit të të mundurit. Këta fakirë kanë rënë në iluzionizëm. Po përse duan ta djegin sallën e Parlamentit? E kanë skemën e tyre këtë apo ua kanë kërkuar? Po djegien e mandatit të deputetit, e kanë pas pasur mendimin e tyre, apo ua kanë kërkuar? Nuk e di. Por Palmer deklaroi se “targeti i Shqipërisë është shumë i vështirë për Rusinë “. Sigurisht që Palmer kuptohet se korrupsionit shqiptar ia ka thënë këtë hapur fare edhe nëpër takimet që bëri. Po këta të korruptuar, kaq shumë e kanë humbur toruan? Pse lodheni kot, o të mjerë!


text: Tag: Gjykata Supreme - Page 2 - KosovaPress Gjykata Supreme, ia ka vërtetuar dënimin me burgim të përjetshëm Shefki Spahiut për vrasjen e 32 vjeçarit nga Suhareka Jetmir... Gjykata Supreme ka hedhur poshtë ankesën e prindërve nga Kamenica lidhur me vendimin për vazhdimin e fazës së tretë të... Gjykata Supreme ka vendosur ta kthejë në rigjykim në shkallë të dytë rastin ndaj Shukri Bujës, që ishte dënuar me... Partia Liberale Egjiptiane e ka vlerësuar si të papranueshëm vendimin e Gjykatës Supreme për të mos ia anuluar votat subjektit... Hoxhiq pas vendimit të Supremes: Do t'i drejtohem Kushtetueses Kryetarja e iniciativës Komuniteti i Bashkuar, Adriana Hoxhiq, ka kritikuar Kosovën për qasje jo të barabartë ligjore për komunitetet në...


text: Kosova dhe Donald Trump - ShtetiWeb ShtetiWeb » NË FOKUS » Argumenti » Kosova dhe Donald Trump Nga Adelheid Feilcke, deutsche welle, 20 dhjetor 2018 Ajo që tani po ndodh me Kosovën, po ndjek logjikën e rendit të ri botëror, të rendit botëror të Donald Trumpit ose të Valdimir Putinit e jo logjikën e OKB-së apo të BE-së. Dhe kështu nuk është çudi që avokati më i rëndësishëm i kosovarëve është SHBA-ja, ndërsa Rusia mbështet qëndrimet e Serbisë. Rusia në anën e Serbisë, SHBA-ja si fuqia mbrojtëse e Kosovës. Këtu në periferi të Europës po piketohen sferat e interesit: Pasi Mali i Zi vitin e kaluar u anëtarësua në NATO edhe Maqedonia pas zgjidhjes së çështjes së emrit, mund t'i bashkohet së shpejti aleancës mbrojtëse perëndimore, ndërsa në Ballkan do të mbeten vetëm tri vende me përkatësi politike të pasqaruar: Bosnja dhe Hercegovina, Kosova dhe Serbia. Edhe pas vitesh dhe dekadash përpjekjesh diplomatike të përsëritura, sidomos nga ana e BE-së, është arritur shumë pak në drejtim të shtendosjes dhe nuk dihet se ç'drejtim po merr situata. Po në këtë linjë edhe zhvillimet e fundit në Kosovë janë një simptomë e dobësisë së organizatave shumëpalëshe, sidomos të BE-së dhe të OKB-së. Në një përpjekje për të balancuar interesat kundërthënës të anëtarëve të tyre, ata nuk janë në gjendje të japin deklarata të qarta. Vërtet që, të alarmuar me ngjarjet e javëve të fundit, të gjithë apelojnë për moderim, por këto apele nuk mbeten pa efekt. Sidomos BE-ja ka humbur jo vetëm simpatinë, por edhe autoritetin, sepse ajo nuk është në gjendje ta mbajë fjalën për perspektivën e anëtarësimit, pasi në radhët e BE-së tendenca kundër integrimit të Ballkanit Perëndimor nuk po bie, por po rritet. Politikanët e Ballkanit Perëndimor kanë kohë që e kanë kuptuar këtë dhe po ndjekin agjendat e tyre: Këto kanë të bëjnë me ruajtjen e pushtetit personal dhe me interesat kombëtarë në ekonomi dhe çështje të sigurisë. Bota e bukur e vlerave të një Europe të bashkuar e demokratike nuk ndodhet më në plan të parë. Dhe kështu krijohen hapësira veprimi që nuk kanë si synim parimor bashkëveprimin e ndërsjellë në rajon, por realizimin e interesave të veçantë – edhe duke vendosur kufizime, siç janë tarifat doganore prej 100 për qind ndaj mallrave serbë dhe krijimi i Ushtrisë së Kosovës. Ëndrra për t'i bashkuar të gjashtë shtetet e Ballkanit Perëndimor në një zonë ekonomike duke evituar kështu konfliktet e shtetësisë tani për tani duket se është venitur. Themelimi i Ushtrisë së Kosovës vërtet që në radhë të parë është një akt simbolik. Por Kosova kështu na tregon qartazi se mund t'i referohet të drejtës së saj si shtet sovran dhe po paraqitet me një vetëdije të re. Dhjetë vjet pas shpalljes së pavarësisë dhe 20 vjet pas luftës në Kosovë, njerëzit nuk duan më të jenë qytetarë të dorës së dytë, duke pasur përreth vende që janë anëtare në organizatat ndërkombëtare e qytetarët e të cilëve gëzojnë lirinë e udhëtimit. BE-ja, nga ana tjetër, ende nuk po arrin të angazhohet në mënyrë aktive për Ballkanin Perëndimor dhe ta kuptojë atë si rajonin e shanseve. Vendet e saj ua refuzojnë kosovarëve të drejtën e udhëtimit pa viza, por nga ana tjetër kërkojnë heqjen e tarifave doganore. Kjo është e drejtë me logjikën e Europës, por jo me logjikën "rendit të ri botëror". Edhe dialogu i udhëhequr nga BE-ja midis Serbisë dhe Kosovës ka ngecur në vend. Prandaj Kosova kërkon nga SHBA-ja që ajo të përfshihet në dialog. E kjo nuk të habit! Tani u bënë të njohura edhe letrat që presidenti amerikan Donald Trump u ka dërguar presidentëve Thaçi e Vuçiç, ku i fton ata në Shtëpinë e Bardhë, për të festuar një "marrëveshje historike". Kjo na kujton "Camp David". Por ende nuk ka marrëveshje, e as një dialog konstruktiv. E për sa është kështu, Europa ka shansin të ndërhyjë e të tregohet më e vendosur në përfaqësimin e interesave të saj dhe të mos ta lërë këtë rajon të rëndësishëm e të lashtë të Europës në mëshirën e fatit ose të fuqive të tjera me influencë.


text: Komuna e Pejës është njësi administrative në pjesën veri-perëndimore të Kosovës. Ajo bën pjesë së bashku me Komunat e Burimit dhe Klinës në Rajonin e Pejës. Qendra administrative e Komunës së Pejës është qyteti i Pejës. Komuna e Pejës përbëhet nga qyteti i Pejës dhe 95 fshatra. Komuna kufizohet në perëndim dhe në veri nga Mali i Zi, në lindje nga Komuna e Burimit dhe Komuna e Klinës dhe në jug nga Komuna e Gjakovës dhe Komuna e Deçanit. Pak histori Peja njihet si qytet i lashtë që nga koha Ilire. Për shkak të luftërave të shumta në këtë rajon, që nga pushtimi Otoman e deri te kjo e fundit me Serbinë, nuk është mundur të ruhet e gjithë karakteristika ilire, ku përveç tjerash pësoi edhe Kalaja e Pejës. Në kohën Ilire ishte një qendër e madhe vendbanimi. Sipas hulumtimeve arkeologjike ky qytet kishte edhe një kala, mbi gërmadhat e lashta të së cilës mjerisht është ngritur fabrika e akumullatorëve. Regjimi serbosllav u mundua disa kisha katolike të mbetura në shumë vende të Kosovës që nga koha Ilire ti shëndërrojë në kisha ortodokse si p.sh. Patrikanën në Grykë të Rugovës. Karakteristikë e saj është Çarshi-Xhamia e ndërtuar rreth viteve 1600 - 1700 si dhe Kulla e Haxhi Zekës. Haxhi Zeka ishte kryetari Lidhjes së Pejës në vitin 1899, në kohën e tij Peja i takonte Mbretërisë së Malit të Zi. Gjeografia Karakteristike e përgjithshme e pozitës së Pejës është se; ajo shtrihet në skajin veri-prendimorë të luginës së plleshme të Dukagjinit, para grykës piktoreske, nën shpatët e Alpeve shqiptare (Albanian Alps).Peja shtrihet në luginën e Lumbardhit rrethuar me Alpet Shqiptare. Peja, se bashku me tërë Rrafshin e Dukagjinit, shtrihet ndërmjet gjerësisë veriore gjeografike 45-50 shkallë dhe 42-53 shkallë dhe gjatësisë gjeografike lindore 19 shkallë, 58’ 30’ gjer më 21 shkallë. Qyteti i Pejës është i vendosur në teracën neogjene aluviale në lartësi mbidetare 505-520m. Ky qytet ngritet në fushën e rrafshit të Dukagjinit dhe rrenzë bjeshkve të larta.Peja në pikpamje gjeomerfologjike përbën një tërsi ekonomike dhe në vete ruan e kultivon traditë të një historie të lashtë. Peja lidhet me çarkullimin rrugor me Prishtinën, Mitrovicën, Gjakovën, Rozhajën e Plavën. Qyteti është i rrethuar me Bjeshkët, që janë pjesë e masivit dinamika që përfshinë tërë Ballkanin prëndimorë. Këto bjeshkë formojnë një kurorë majesh të larta siç janë: maja e Kopranikut (2460m), Mali Zhlep (2352 m), Hajlën (2460 m) Mokra (1932m), malet e Lumbardhit gjegjësisht Guri i Verdhë (2522m), maja e Viellakut (2012m), Peklena, maja e Hasanit etj. Me rrjedhë të shpejtë grykës shkëmbore të Rugovës, lumi “Lumbardhi” fillon të gjarpron fushës së Pejës, duke kaluar në mes të qytetit dhe duke e ndar në dy pjesë. Lumbardhi i cili gjatë rrjedhjës formon fusha pjellore, derdhet në lumin më të madh të qujtur ‘ “ Drini i Bardhë” që buron nga bjeshkët e Zhlepit në fshatin Radac. Lumbardhi ka një sasi uji prej 300 m-3 në sekond. Por malët e Pejës janë të pasur edhe me liqenjë si: Liqeni i Niçinatit dhe Liqeni i Ridit. Vetitë klimatike të Dukagjinit, pra edhe të Pejës, karakterizohen me klimë të mesme kontinentale të modifikuara, me komponente të klimës mesdhetare. Pozita gjeografike shumë e volitshme si dhe vetitë e relievit dhe të klimës, kanë ndikuar në banimin e ketyre territoreve qysh nga fillimi i indo-evropizmit të Gadishullit Ballkanik. Dardanet, janë formuar si kombësi sipas E. Qabej, para shek. XII p.e.s. Kur bëhet fjalë për treven e Dardanisë, në të cilën përfshihet edhe Peja, Dardanet sipas studiueses F. Papazoolu, trajtohen në suazat e fiseve të Ballkanit qendror në kohën para Romake. Dardanët, përmenden si luftëtar të fortë, xehtar shumë të mirë, blegtorë dhe tregtar të njohur. Dardanet ishin fisi më i madh Ilir që u vue në krye të mbretërisë dardane, në Ballkanin qendror, kryesisht në Kosovë. Peja-Qendër regjionale e Dukagjinit verior, identike për nga numri i banorëve me pandanin e vet jugor Peja me 95.723 banorë para fillimit të luftës, ka po ashtu të përfaqësuar mirë grupin terciaro-kuartar të popullatës, me të cilin qëndron para Prizrenit dhe e dyta pas Prishtinës, ndër qendrat kosovare me (32,6%). Dendësia e popullsisë është e madhe me rreth 300 banorë në 1 (një) km-2. nataliteti është 34, kurse mortaliteti 7.Peja është qendër e një regjioni të gjerë me (afro 1.500 km-2), kurse Peja me fshatrat e saja ka 603 km2. Mbrenda kufive administrativ të Komunës së Pejës ka 97 vendbanime të organizuara në 28 bashkësi territoriale. Komuna e Pejës kufizohët me: Istogun, Klinën, dhe Deçanin. Kurse me komunën e Plavës, Beranës dhe Rozhajës kufizohët me Malin e ZI. Në anën tjetër, kufizohët me Republikën e Shqipërisë.Territori i Komunës së Pejës përbehët nga dy terësi gjeografike: njëra me klimë kontinentale të shprehur klimë mesdhetare që përfshin përafërsisht 30% të siperfaqës së përgjithshme, dhe vargmalet e Alpeve shqiptare në veriprendim, me një rrjet hidrografik të zhvilluar që ndikon si modifikim i klimës në këtë pjesë. Politika Ne zgjedhjet Lokale 2013 Gazmend Muhaxheri (LDK) u zgjodh Kryetar i Pejës ku ne rundin e dytë mposhti kandidatin Ali Berisha (AAK) me 6.000 vota diferencë. AAK në balotazh kishte bërë koalicion me PDK si dhe disa parti të vogla por nuk ia arriti qëllimit. Subjektet poltike Rinore: FR i LDK-së, Aleanca e të Rinjëv, FR VV, RDK, Baza kryesore e KFOR-it italian për Rrafshin e Dukagjinit. Nga fillimi i nëntor të vitit 2016, jetës politike të Pejës i'u shtua edhe një forcë e re kombëtare Lëvizja për Shqipëri të Bashkuar - Dega Pejë . Ekonomia Peja, është njëri nga qytetet më të pasura të Kosovës. Nga 603 km 2, po thuaj gjysma e teritorit ësht zonë malore- Rugova, e pasur më pyje e kullosa dhe e përshtatshme për zhvillimin e blegtorisë. Pjesa tjetër qyteti më rrethin është tokë e pjellore dhe e punueshme, e përshtatëshme për zhvillimin e bujqësisë, pemtarisë, vreshtarisë etj. Peja ishte qytet industrial më me se 10 fabrika por për momentin ato kryesisht nuk janë aktive. Në Pejë, po zhvillohet me sukses biznesi privat me mëse 4.000 biznese të regjistruara. Në procesin e privatizimit pritet që në Pejë të hapen vende të reja pune dhe të mëkëmbet zhvillimi ekonomik. Në Pejë gjithashtu gjendet edhe terminali doganor apo pika doganore. Demografia Me 2003 qyteti ka një popullsi prej 81,800 banor. kurse si komunë në tërësi ka rreth 160.000 banorë Kultura Në Pejë, jeta kulturore është mjaft e bujshme. Peja ka Kino-Teatrin “Jusuf Gërvalla”, Teatrin Profesional të Qytetit "Istref Begolli", Biblotekën Rajonale “Azem Shkreli”, Muzeun Etnografik, Arkivin, Galerinë e Arteve, Institutin për Mbrojtjën e Monumentëve, Qendren Multiprofesionale në Fierzë, e shumë monumente me vlera të medha kulturore e historike. Në Pejë, veprojnë edhe shumë shoqëri kulturore e artistike siç janë Kori i Qytetit, Ansambli "Haxhi Zeka", “Sofra Pejane”, Ansambli "Rugova", "AVI Përparimi" etj. të cilat zhvillojnë veprimtari të çmueshme kulturore artistike. Komuna e Pejës, në kohën e masave të dhunëshme serbe të viteve 1990-1999, ka pasur 6 biblioteka publike me 87.212 libra. Biblioteka kryesore ka pasur 64.231 libra, derisa degët e saj për rrethet Vitomiricë, Baran, Tërstenik, Zahaq dhe Gorazhdec kanë pasur koleksione prej 22.981 librash. Si pasojë e masave të dhunëshme (1990-1999) dhe luftës serbe, 4 biblioteka me 20.171 libra janë zhdukur dhe vetëm biblioteka e qytetit të Pejës dhe ajo në Gorazhdec (që pothuajse plotësisht ka qenë e mbushur me libra serbo-kroate) kanë mbijetuar. Shkollat fillore:"Asdreni","Dardania","8 Marsi","Lidhja e Prizrenit", "Ramiz Sadiku","Pjetër Budi"etj. Gjimnazi "Bedri Pejani",Shkolla e Mesme Profesionale Ekomonike "Ali Hadri", Shkolla e Mesme e Arteve Aplikative "Odhise Paskali", Shkolla e Mesme e Mjekësisë, Shkolla e Mesme Teknike "Shaban Spahija", Shkolla Profesionale për personat me të pamur të dobët dhe Kolegji Privat "Cambridge", ndërsa së shpejti do të hapet edhe Kolegji "Mehmet Akif". Fakulteti i Shkencave të Aplikuara të Biznesit dhe Fakulteti Juridik. Veshje karakteristike të Rugoves e të Rrafshit të Dukagjinit mund te vizitohen në Muzeun Kombëtar të traditës shqiptare në Pejë, pranë sheshit "Haxhi Zeka". Sporti Peja si qytet ka Stadiumin e Futbollit "Shahin Haxhiislami","Pallatin e Sporteve “Karagaçi” dhe një numër të madh të klubeve të futbollit (BESA - www.kfbesa.com,), basketbollit,(PEJA,KB 12), hendbollit (BESA - www.khbesa.com),Klubin e Boksit (PEJA) kampion i shumfishtë i Kosoves, karates (IPPON), xhudos (IPPON), skitaris (ALPI,PEJA,RUSOLIA), Klubi i Taekwondo-se Peja - www.tkd-peja.tk bjeshkatarisë, motoçiklistëve etj. të cilat zhvillojnë aktivitete të shumta kulturore e sportive. Peja njihet edhe si "qyteti i basketbollit", gjithashtu është shpallur edhe si qyteti i sportit në vitet 2004,2005,2006. Shiko dhe këtë Peja Rajoni i Pejës Burim i të dhënave Dokumente të OSCE-së të gjetura në internet në vitin 2006, për profilet e komunave të Kosovës: mik/2005/02/1197_en.pdf Dokumente të Rrjetës Elektronike të Organizatave Mjedisore Kosovare - Sharri.net 2006: peja.pdf Dokumente të Postës dhe Telekomit Kosovës të gjetura në internet 2006: KodePostare.pdf Dokumente të Misionit të Bibliotekës së Kosovës të gjetura në internet në vitin 2006: Raporti i IFLA-s/FAIFE-së, prill 2000: Anex 3 Lidhje të jashtme KK Pejë IFLA - International Federation of Library Associations and Institutions - raport para dhe pas luftës - anglisht Pejë


Vala Omicron në Shqipëri rrit deri në 30 përqind rastet brenda një jave » Lajmet e fundit - ArenaMedia & Production - ArenaMedialeTV Home»Lajmet e fundit»Vala Omicron në Shqipëri rrit deri në 30 përqind rastet brenda një jave Vala Omicron në Shqipëri rrit deri në 30 përqind rastet brenda një jave Vala e Omicron rrit nga 20 deri në 30 përqind rastet me COVID-19 brenda një jave në Shqipëri. Të dhënat bëhen të ditur nga eksperti i shëndetit publik në Londër, mjeku shqiptar Laidon Shapo. “Kemi parë një rritje të lartë të rasteve kohët e fundit. Që në momentin që u sekuencua varianti i ri Omicron dhe faktikisht rastet janë shtuar në mënyrë eksponenciale. Ajo që po shikojmë është që kjo valë e lartë rritet me 20-30 përqind nga java në javë dhe është trefish e valës së janarit të vitit të kaluar ku mbizotëronte Delta”. Por në Britani, vala Omicron ka sjellë 50 përqind më pak shtrime në spital dhe vdekshmëri. “Pozitivja në të gjithë këtë është që ka një rënie të ndjeshme të numrit të të shtruarve në spitale. 50 përqind më pak se ajo e një viti më parë dhe shumë më pak vdekshmëri”. Personat e shtruar në spital kanë klinikë të ngjashme me deltën dhe prekje të mushkërisë. “Është një klinikë të lehtë në të mesme. Personat e prekur, në 60 përqind të rasteve kanë vajtur në spital personat e pavaksinuar. Në 90 përqind të rasteve janë personat e vaksinuar me 1 ose 2 doza vaksine. Personat që po shtrohen në spital kanë një klinikë të ngjashme me Deltën”. Britania e ka arritur imunitetin e tufës me mbi 92 përqind të popullsisë të vaksinuar me një dozë, dhe mbi 80 % me të dyja dozat. Ndërsa vijon vaksinimin edhe me dozën e tretë booster. 30 përqind Arena arena lajme arena media Arena Media Shqip arena mediale arena rajonale arena shqip arenamedia arenamedialetv brenda Deri Java javë lajme lajme aktuale lajme aktualitet lajme blic lajme ditore lajme ditore shqip lajme e fundit lajme flash lajme info lajme nga bota lajme shqip lajme të ndryshme lajmet lajmet e dites lajmet e fundit lajmet e fundit ne bote lajmet sot në një Omicron përqind rastet rrit Shqipëri vala Bashkatdhetarët më shumë se 20 orë pritje në kufirin Serbi-Hungari


text: Financat Vjen më në fund reagimi i Shoqatës Shqiptare të Bankave (AAB), qëndrimi i së cilës, pas reformës me paketën e masave të Bankës së Shqipërisë dhe ndryshimeve ligjore në Kod, pritej me mjaft interes. Duke i ndarë në tri çështje reformën në sistemin bankar, shoqata ndalet të sqarojë që në fillim ndryshimet rregullative të miratuara nga Banka e Shqipërisë. Sipas njoftimit, bankat mirëpritën uljen (në zero) të koeficientëve të rrezikut të aplikuara në kreditë e reja, në rast se bankat do të rrisin kreditimin brenda intervalit 4-10%. Kjo masë u jep mundësinë bankave të rrisin aktivitetin e tyre kreditues pa nevojën për të injektuar kapital shtesë. Bankat, gjithashtu mirëpritën ndryshimet rregullative që do të lehtësojnë dhe nxisin më tej ristrukturimin nga bankat të kredive të klientëve të mirë në vështirësi të përkohshme. Shoqata Shqiptare e Bankave thekson se, në mënyrë që të arrihet efekti i pritur, si dhe të mbështetet konkurrenca e ndershme, kjo masë duhet të zbatohet njësoj për të gjitha bankat që operojnë në Shqipëri. Nga ana tjetër, rritja e koeficientit të riskut (në 100%) për investimet jashtë vendit, sipas shoqatës pritet të ketë pak ose aspak efekt në rritjen e kreditimit. Investimet jashtë vendit janë një aktivitet jofitimprurës (apo edhe me humbje) për bankat. Bankat janë të kushtëzuara të investojnë likuiditetin në monedhë të huaj jashtë vendit, për shkak të mungesës së kërkesës për kredi në monedhë të huaj, ndërkohë që mbetet qëllim dhe angazhimi i bankave që t’i zëvendësojnë këto investime jashtë vendit me projekte të shëndetshme kreditimi. Sa u takon ndryshimeve në Kodin e Procedurës Civile, sipas shoqatës, synojnë zgjidhjen e disa nga çështjeve të rëndësishme që pengojnë procesin e ekzekutimit të kolateralit, dhe si pasojë të gjithë procesin e kreditimit të ekonomisë. Ndryshimet e miratuara javën e kaluar nga Kuvendi kanë bërë të mundur uljen e vlerës së kolateralit që del në ankand me vlerë 30%. Çështja tjetër, e konsideruar me shumë rëndësi, ka të bëjë me fshirjen e kredive të këqija. “Fshirja e tyre nga librat kontabël është thjesht një procedurë kontabiliteti, që nuk ndikon në të ardhurat e bankave, dhe aq më pak në detyrimet e debitorëve ndaj bankave”, thotë shoqata, e cila nuk fsheh shqetësimin lidhur me zbatimin e këtyre rasteve nga Tatimet. “Konflikti aktual qëndron në keqinterpretimin nga Autoritetet Tatimore, të kritereve të parashikuara nga ligji për njohjen e kredive të këqija, p.sh. shterimin e të gjitha veprimeve ligjore. Në mënyrë të gabuar, nuk merren në konsideratë provigjionimi i plotë për kreditë e këqija nga ana e bankave, (ndryshe nga kreditorë të tjerë), apo procedurat shteruese juridike të cilat bankat ndjekin për mbledhjen e tyre, si marrja e urdhrit të ekzekutimit nga Gjykata, dhe ndjekja nga procesi i përmbarimit”, thotë shoqata. Në këtë këndvështrim, njohja e kredive të këqija mund të zgjasë për vite, duke ndikuar në cilësinë e portofolit të kredive dhe likuiditetin që disponojnë bankat për kreditim. Bankat nuk po tentojnë dhe as propozojnë një fshirje masive të kredive të këqija përtej rregullave përkatëse, por kërkojnë një zgjidhje afatgjatë përmes ndryshimeve ligjore të tilla që të mos lihet hapësirë për spekulime dhe keqinterpretim mbi specifikat përkatëse të kontratave të kredisë bankare, shton në fund shoqata.


text: Mbi vitin 1405. Ngjarje Lindje Lind Gjergj Kastrioti i njohur si Skënderbeu, Hero kombëtar i shqiptarëve. Vdekje Kalendari Vite


Manual për Vëzhguesit Afatgjatë të Zgjedhjeve: Pas Ditës së Vëzhgimit të Zgjedhjeve Ky manual u mundëson (VAGJ) një pasqyrë të rolit të tyre, detyrat dhe përgjegjësitë në kontekstin specifi k të vëzhgimit të zgjedhjeve të kryera nga Zyra e OSBE-së për Institucione Demokratike dhe të Drejtat e Njeriut (ODIHR). ODIHR-i është institucion i OSBE-së me mandat për të raportuar mbi pajtueshmërinë e Shtetit pjesëmarrjes në zotimet e OSBE-së që kanë të bëjnë me zgjedhjet, dhe për t’i ndihmuar ata të përmbushin angazhimet e tyre në këtë drejtim. Pikëpamjet, opinionet, përfundimet dhe informacionet e tjera të shprehura në këtë dokument as nuk janë dhënë dhe as nuk mbështeten detyrimisht nga Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE), me përjashtim të rastit kur OSBE-ja është e përcaktuar qartë si Autorja e këtij dokumenti.


text: U shua zjarri te ish fabrika "Treska", kryetarja Arsovska hodhi dyshime se zjarri ishte i qëllimshëm nga disa persona – PORTALB Faqja e parë/Galeria/U shua zjarri te ish fabrika "Treska", kryetarja Arsovska hodhi dyshime se zjarri ishte i qëllimshëm nga disa persona U shua zjarri te ish fabrika "Treska", kryetarja Arsovska hodhi dyshime se zjarri ishte i qëllimshëm nga disa persona S. B. Send an email 16:56, 14-04-2022 Zjarrfikësit kanë arritur që ta lokalizojnë zjarrin e madh që i përfshiu depot te ish fabrika "Treska" sot pasdite. Të lënduar nuk ka, ndërkaq ende nuk dihen arsyet e zjarrit. Kryetari i Komunës Qendër, Goran Gerasimovski, ka vlerësuar që zjarri tashmë është shuar plotësisht, raporton Portalb.mk. "Zjarri është lokalizuar dhe thuajse plotësisht është shuar, fal reagimit të shpejtë të përgjegjësve", deklaroi Gerasimovski. Kryetarja e Qytetit te Shkupit, Danella Arsovska, ka shpalosur disa dyshime se zjarri të ishte nxitur qëllimshëm, bazuar në treguesit që ajo është nxitur nga persona që po lëviznin në këto hapësira. Ajo sqaroi që këto tregues vijnë nga banorët që jetojnë aty. Deri më tani nuk është përfshirë nga zjarri asnjë shtëpi, sipas reporterit të "Metës", në terren zjarr ka vetëm në salla, dhe dëgjohen kërcitje nga objektet që digjen. Sipas Qendrës për Menaxhim me Kriza zjarri ka kapur disa hapësira të depove. "Në numrin 112 është raportuar për një zjarr në fabrikën "Treska" dhe 6 vetura të Zjarrfikëses së Qytetit të Shkupit momentalisht janë duke e shuar në terren. Plastika gjithashtu digjet pranë ndërtesës, prandaj tymi është kaq i errët. Po ndërhyhet dhe kur të shuhet do të informojmë", thanë paraprakisht nga QKM. Në ish fabrikën "Treska" zjarr ka shpërthyer edhe në fund të shtatorit të vitit të kaluar. Parcela e ish-fabrikës është pjesë e një plani të ri të detajuar urban, për të cilin vazhdon polemika ende dhe aktivistët paralajmërojnë se ajo pjesë mund të "betonohet" ose mund të "mbijnë" ndërtesa të reja.


Fakte interesante që nuk i dinit rreth Vatikanit


text: Taylor Lautner është në bisedime për të qenë pjesë e filmit të ri “Grown Ups 2”, përkrah Adam Sandler. Ylli i “Abduction”, besohet se është duke biseduar me producentët e filmit “Grown Ups 2” për të qenë pjesmarrës në filmin e ri, ku merr pjesë edhe Adam Sandler. Kevin James, Chris Rock, David Spade, Salma Hayek dhe Maya Rudolph, të gjithë pritet që të rifitojnë rolet e tyre në serinë e re të “Groën Ups”, e që do ta shehë Dennis Duganëill si regjisor të tij.


Gropa në Kodrën e Diellit rrezikon turistët - Albeu.com Gropa në Kodrën e Diellit rrezikon turistët Një gropë e madhe është hapur në parkingun kryesor të Qendrës Rekreative “Kodra e Diellit”. Kjo gropë është shkaktuar nga kanalizimi i dëmtuar, uji i të cilit ka dalë prej gypave. Pronarët e bizneseve thonë se gropa në atë gjendje po qëndron për më shumë se një javë dhe për këtë i kanë lajmëruar të gjitha organet kompetente, ndërsa e vetmja gjë që është ndërmarrë është rëra me të cilën është mbuluar ajo. Aty nuk shihet asnjë sinjalizim për t’i paralajmëruar drejtuesit e automjeteve për kujdes. Disa prej pronarëve të hoteleve përreth thonë se kjo gjendje i ka dëmtuar pasi menjëherë kanë ndjerë ulje të numrit të vizitorëve. “Siç e shihni problem që ka ndodhur tash, është problem i cili ndodh çdo vit dhe ne kemi qenë të obliguar të paktën t’i informojmë mjetet e informimit se çfarë ndodh këtu në zonën turistike. Këtu ka një kanalizim. Është lajmëruar në mjetet kompetente, të cilat duhet ta dijnë këtë problem dhe e shihni edhe vet se nuk është marrë asgjë. Këtë formë që e kanë rrethuar kështu e kanë bërë vetë banorët e ‘Kodrës së Diellit’, që të mos ndodh ndonjë problem më i madh”, thotë Hashim Hasani, pronar I hotelit Scardus. Për këtë problem ka reaguar edhe iniciativa “Ta shpëtojmë Kodrën e Diellit”. Hamdi Sulejmani nga kjo iniciativë thotë që kjo gropë është shumë e rrezikshme për turistët, sidomos gjatë natës, pasi ka mungesë edhe të ndriçimit dhe mund të shkakohet ndonjë aksident. “Turistët gjatë natës nuk kanë ndriçim dhe mund të shkaktohen edhe aksidente. Nuk ka edhe sinjalizime se nga duhet të lëvizet. Kjo është ajo që shihet dhe për çfar bëjmë thirrje. Nuk është vetëm pjesa këtu, por kjo është më kritike, kemi edhe pjesën e villave, edhe pjesën e kyçjes tek villat dhe shumë rrugë tjera. Ndriçimi, asfalti, gropa të ndryshme dhe liqene të vogla të cilat paraqiten nga reshjet e ndryshme”. Thotë Hamdi Sulejmani nga iniciativa “Ta shpëtojmë Kodrën e Diellit”. Përderisa turistët dhe pronarët e hoteleve dhe vilave alarmojnë për rrezikun që shkakton kjo gropë, nga Komuna e Tetovës thonë se nuk janë të informuar për këtë problem. /shenja/ Shtuar më 19/07/2017, ora 21:07 Tage: është problem këtë diellit kanë


text: Flamuri i Ukrainës Flamuri i Ukrainës përbëhet nga dy vija horizontale në ngjyrë blu dhe të verdhë. Origjina e saj është në armëve të Varangian të Rurik Dinastia, nga 9 Për të shekullit të 16 Shekullit të Kievan Rus dhe Perandorisë ruse vendosi më vonë. Sipas interpretimit popullor e ngjyrave të flamujve simbolizoj në një peizazh tipik të Evropës, ndërsa simboli i verdhë në pjesën e ulët të pjekur dhe fushat e grurit flamur blu mbi krye e flamurin e qiellit.


Këngët e rapsodit dibran, Aziz Ndreu janë të veçanta në shumë segmente krijuese dhe interpretuese. Për dallim nga rapsodët e tjerë që kanë krijuar e kënduar dhjetra e qindra këngë, albumi i këngëve të tij duket modest, por origjininaliteti i këngës së tij është tej mase i veçantë, qoftë me zërin burrëror, të lindur apo të trashëguar, qoftë me përzgjedhjen e këngëve, meqë ai ka kënduar vetëm këngë historike dhe këngë trimërie, qoftë me melodinë dhe kompozimin e shquar artistik, qoftë me mënyrën arkaike të të kënduarit, qoftë me forcën e brendshme shpirtërore, mobilizuese, që iu ka dhënë këngëve.


text: Motoja kombëtare është një fjalë ose fjali të cilën e përdor një komb për qëllime promovimi dhe identifikimi. Më poshtë është lista e shteteve të ndara sipas kontinenteve me motot kombëtare përkatëse. Shtetet sipas kontinenteve Evropë Amerikë Jugore Amerika Veriore Azi Afrikë Oqeania Njerëz sipas kombësisë Shtete Moto Lista


text: Ismail hodaj poezi per adem jasharin per 3 vjetorin e pavarsis, Sign in with your youtube account (youtube, google+, gmail, orkut, picasa, or chrome) to add beki197412 ‘s video to your playlist.. Ismail qemali 28 nëntori – youtube, Sign in with your youtube account (youtube, google+, gmail, orkut, picasa, or chrome) to add flamengo rossoneri ‘s video to your playlist.. Pavarësia, poezia e petro markos për ismail qemalin « vlora blog, (marre nga shqiptarja.com) mes krijimtarisë letrare të petro markos gjendet edhe një poezi kushtuar ismail qemalit. një poezi e cila është botuar për herë të. Poezia me titull ismail qemali nga lulzime rexhepi, Kjo është një poezi e pa publikuar. në rast se doni të përdorni tekstin e kësaj poezie si tekst për kënget tuaja, duhet të kontaktoni direkt autorin e. Poezi për atdheun – shoqeriajone, Me modestinë time më të thellë po e sjell një poezi kushtuar 100 vjetorit të shtetit shqipëtar: 100 vjet pavaresi 1. rrugë të gjatë ne kaluam që nga. Poezi per te qeshur | facebook, Poezi per te qeshur. 1,955 likes · 55 talking about this.. Poezi « vlora blog – faqe jo zyrtare – ks flamurtari, Dy syte e vlores dua te lahem ne dy syte e tu te kalter, te pllaquris duart si femije nje vjec, te rrezohem te gjakosem ne brigjet e ashper, dhe per mua shkembit.


text: BDO Kosova ofron shërbime të auditimit për një shumëllojshmëri të gjerë të organizatave, duke përfshire kompanitë publike dhe private, organizatat jo-fitimprurëse dhe subjekte qeveritare. Profesionistët tanë kanë përvojë të konsiderueshme në kryerjen e auditimit për një shumëllojshmëri ndërmarrjesh që operojnë në sektore të ndryshme të biznesit. Forca jonë qëndron në njohuritë e plota të legjislacionit vendorë, njohja në thellësi e aktivitetit të kompanive që auditohen, njohja e standardeve ndërkombëtare të raportimit financiar dhe standardet ndërkombëtare të auditimit si dhe qasja në përvojën e akumuluar në nivel global për të siguruar klientët tanë me një gamë të gjërë të shërbimeve profesionale .


Na ishte njëherë... dje - Shqiptari i Italisë Na ishte njëherë... dje Previous Article Dritë nga humnera Next Article Portreti i Skënderbeut Ndjekja këmbë pas këmbe nga sigurimi. Vdekja në Shqipëri e ambasadorit Francez. Një diplomat që kapet dhe keqtrajtohet nga përgjuesit e tij. Marrëdhëniet me qytetarët, shërbëtorët spiunë, me marksistët që shkelnin këtë vend, të treguara nga konsulli i një prej tre përfaqësive të vetme perëndimore në Tiranë në vitet e errëta ‘70. nga Emile Guinard Shumë miq të mi francezë shpesh me kanë pyetur ç'mund të bënte një konsull në Tiranë në vitet ‘70. Ata arrinin ta kuptonin emërimin e një konsulli të Francës në Karaci ose në Leningrad por në Tiranë!!! E ndiej për detyrë t'u them atyre se sekretarja ime dhe unë s'kishim kohë të merrnim frymë. Kur arrita në Shqipëri mora në dorëzim punën time nga paraardhësi im: kisha në ngarkim regjistrimin e postës në arritje, të postës që nisej, dosjen e kronologjive, dosjen e trupit diplomatik të Tiranës, dosjen e Ambasadorit, klasifikimin e arkivave, çështjet konsullore, çështjet e pazgjidhura: koncesionet franceze të vajgurit në Shqipëri të shtetëzuara nga qeveria e të padëmshpërblyera, shkelja e ujrave territoriale nga turistë "të pandërgjegjshëm", kalimi i hapësirës ajrore nga avionët francezë ndërmjet Korfuzit dhe Bregut të Jugut, dëbimin e atasheut ushtarak i deklaruar "persona non grata". Kësaj liste i duhen shtuar misionet e interpretimeve dhe përkthimeve për të cilat isha marrë në fillim në punë, administrimin e njëqind studentëve shqiptarë bursistë të qeverisë franceze, zbulimin e kandidatëve "të dyshimtë" si Rektori i ri i fakultetit të historisë që mbante një letërnjoftim si student, një tjetër si "kërkues shkencor", dhe një pasaportë diplomatike. Më binte gjithashtu të rregulloja çështjet e vizave, të pushimeve, porositë per artikuj ushqimorë në Itali etj. për pesë a gjashtë familje franceze që jetonin në Shqipëri; pagesën e pensioneve të të vejave shqiptare që ishin martuar me legjionarë francezë gjatë luftës, etj. Arritëm kështu në një botë ku "lodrat" në fushën e marrëdhënieve politike bëheshin nga njëra si dhe nga ana tjetër. Ishim në vigjiljen e Kongresit të XXII të P.K. të B.S. që vulosi prishjen përfundimtare të Shqipërise me rusët dhe fillimin e një revolucioni kulturor shqiptar të frymëzuar nga revolucioni kinez. Ne jetuam mbylljen e kishave e të xhamive, shkatërrimin e tyre, ndalimin e çdo aktiviteti fetar, luftën e pareshtur kundër zakoneve "prapanike", futjen progresive të Partisë në jetën ekonomike, shoqërore, private, mbylljen e një popullsie të tërë në një ideologji totalitare dhe antiperëndimore, mbylljen e plotë të kufijve për njerëzit e thjeshtë të vendit. Diplomatët kishin një regjim të veçantë. Ndalohej çdo lidhje me popullsinë, me përjashtim të kuadrove të ministrisë së Punëve të Jashtme të përgatitur posaçërisht. Ndalohej çdo zhvendosje përtej dyzet kilometrave nga kryeqyteti pa leje të posaçme, përgjim i vazhdueshëm nga agjentët e Sigurimit, detyrim për grate e punonjësve të ambasadës të bënin pazarin vetëm në një dyqan të quajtur "Magazina diplomatike", detyrim të shkoje te berberi i hotel Dajtit, agjent me patentë i Sigurimit dhe në çdo shtëpi të veçantë ekzistenca e aparaturave të dëgjimit të lidhura me centralin për njëzet e katër orë rresht në ditë. Njohja ime e gjuhës shqipe dhe leximi i gazetave dhe revistave të shumta të Partisë më lejonin të zbuloja "fletërrufetë" ose afishet e murit të kallëzimeve publike të imituara prej Dazi-bahove kineze. Prandaj arrita të kuptoj më mirë vendosjen dhe zhvillimin e "kontrollit punëtor", të "drejtësisë popullore" si dhe zbulimin çdo ditë nga Sigurimi të "armiqve të rinj të popullit" që furnizonin kampet e përqëndrimit dhe minierat e Spaçit, Burrelit, Krrabës, Maliqit, Karaburunit... Në këtë mjedis veçanërisht mbytës askush nuk ishte i sigurt, për këdo dhe çdo bisedë e çiltër ishte e pamundur. Kështu vlerësohej më mirë kuptimi i heshtjeve, i atyre që nuk thuheshin, i gjesteve të thjeshta të marrëveshjeve të heshtura e të kuptuarit pa folur. Me gjithë mbrojtjen relative të statusit tonë diplomatik, ne na konsideronin si spiunë potencialë dhe të trajtuar në përshtatje me të. Në këto rrethana me të vërtetë armiqësore, mjedisi i Ambasadës së Francës nuk mund të ishte i qetë, aq më shumë se në katër vjet ne jetuam një varg incidentesh e katastrofash për të të ardhur keq. Më kujtohet vetura e një kolegu që fluturoi në një humnerë prej njëqind metrash, në malet e Veriut, për shkak të një kamioni ushtarak që me dashje nuk i la asnjë mundësi të qëndronte në rrugë, heqja e lejes të ngiste makinën për një vit Anne-Maries, dëbimi i atasheut tonë ushtarak të deklaruar "persona non grata", dëbimi e radistit i dyshuar për lidhje me një fuqi të huaj, dëbimi i atij që e zëvendësoi pa ndonjë arsye të fortë. Atë kohë ndodhi gjithashtu ushtrimi i dhunës mbi të ngarkuarin tonë me punë në çastin e "ndërprerjes normale të qëndrimit të tij" me 1968, pasi kishte qëndruar katër vjet në Shqipëri. Ky incident solli me vete një raport të gjatë prej dymbëdhjetë faqesh në ministrinë franceze të Punëve të Jashtme. Ndërsa ish nisur për Paris, disa kilometra larg kufirit, në rrugen për në Elbasan, vetura e tij u arrit nga veturat e Sigurimit e njerëzit që ishin brenda e urdhëruan të zbriste, e shpunë me forcë në një hotel të qytetit ku gjatë gjashtë orëve u mor në pyetje të pareshtura, të shoqëruara me kërcënime dhe goditje. Ai u detyrua t'u përgjigjej shumë pyetjeve mbi secilin prej nesh dhe për veprimtarinë e tij "antishqiptare"! Gjatë pyetjes, një oficer shqiptar i tregoi çelësat e dyta të zyrës së Ambasadorit, të portës së rezidencës, të kancelarisë, të kasafortës, me një fjalë, ne qemë plotësisht të kontrolluar, por të paktën e morëm vesh! Morëm urdhër nga Parisi të digjnim të gjitha arkivat, të gjitha telegramet qe ndodheshin në kasafortë e të ndërronim çdo javë kombinimet për hapjen. Por veç këtyre, qeveria franceze nuk mori asnjë kundërmasë. Duhej me çdo kusht të qëndronim në Shqipëri ku vetëm tri ambasada perëndimore (Turqi, Itali, Francë) ishin akredituar dhe nja pesëmbëdhjetë ambasada socialiste. Po edhe këto të fundit nuk trajtoheshin më mirë nga ne. Jugosllavët kishin maksimumin e përgjimeve dhe të dëbimeve; para arritjes sonë atasheu kulturor çek kishte vrarë veten, këshilltari turk ishte hedhur nga dritarja, bullgarët rregullisht dëboheshin e vinin pas gjashtë muajsh, ambasadori i Polonisë u deklarua "persona non grata" në përgjigje se edhe polaket kishin vepruar kështu ndaj ambasadorit shqiptar në Varshavë. Ambasada e Guinesë kishte qenë mbyllur për arsyen se mbas qëndrimit të saj një vit në Shqipëri, punonjëset e reja shqiptare të kësaj ambasade kishin lindur fëmijë "të zinj"! Këta të paktën sigurisht kishin patur kontakte me popullsinë! Në tetor 1968, vdekja e ambasadorit tonë, Shkëlqesisë së Tij Yves Pinauldt, pas një infarkti, i braktisur nga mjekët shqiptarë që refuzonin të kujdeseshin për të para se të mbërrinin kuadrot e partisë të ngarkuar për të vëzhguar çdo mjek që punonte në ambasada, i acaroi mjaft marrëdhëniet. Kjo çmenduri fanatike na dëshpëronte pa masë sepse Franca nuk kishte ndonjë qëndrim të prerë të pafavorshëm ndaj Shqipërisë ndërsa në konsullatë une isha i ngarkuar të trajtoja njëqind bursiste shqiptarë të qeverisë franceze. Konstatoja se kjo mori përuljesh e poshtërimesh nuk bënte veçse të tërbonte kolegët e mi e t'i nxiste të shfaqnin shpejt a vonë kundërshtimin e tyre të thellë ndaj kësaj qeverie të kapur nga ksenofobia e nga një mani spiunimi të shfrenuar. Vetëm prania e fëmijëve tanë në shkollat e Tiranës na tërhiqte një "dashamiresi" relative të autoriteteve dhe prandaj munda kështu të kuptoja më mirë situatat që kolegëve të mi u përplaseshin me furi e i duronin me zor. Më ndodhte të takoja turistë, sidomos marksistë-leninistë francezë, belgë, sviceranë, më marksistë se Marksi. Harronin përgjithësisht të na njoftonin për arritjen e tyre, por vinin të na takonin kur kishin ndonjë problem (humbje pasaporte, vjedhje materiali, sëmundje, etj...); njohja ime e gjuhës me jepte disa avantazhe kundrejt kolegëve të mi ose bashkëqytetarëve në hall. Kisha kënaqësi t'u përktheja kureshtarëve përmbajtjen e ndonjë parulle që hijeshonte stadiumet dhe malet, ose banderolat shumë të mëdha që prisnin turistët perëndimorë në hyrje të plazhit të Durrësit : "Vdekje imperializmit amerikan!... " Për turistët që vinin nga vendet e Lindjes ishte: "Vdekje revizionizmit sovjetik!". Këto shërbenin në fillim për të krijuar atmosferën! Kishte ditë kur të gjitha gazetat i kushtonin faqe të tëra luftës kundër Perëndimit, Europës "dekadente" etj. Në çaste të tilla nuk duhej çuditur nga agresiviteti rrethues, nga heshtja e menjëhershme e partnerëve tanë të zakonshëm e nga qëndrimi armiqësor i fëmijëve kundrejt nesh. Në këtë vend, jeta shoqërore dhe jeta shkurt ecte me ritmin e politikës, të deklaratave provokuese të udhëheqësve ose të "etheve" prej zellit proletar. Shqipëria ishte "Kalaja e pamposhtur" buzë Adriatikut. Atë e kishin smirë gjithë vendet e Europës që e kishin rrethuar, të tërbuar nga sukseset e saj... Aty e kishin burimin një mori ndodhish të përditshme kuptimplota: partnerët tanë të ministrisë që nuk pranonin kurrë një bisedë private, ndalimi për çdo mjek shqiptar të hynte në një familje perëndimore pa qenë i shoqëruar nga një anëtar partie, refuzimi i një prej këtyre mjekëve t'i jepte ndihmën e shpejtë Ambasadorit, përgjimi i vazhdueshëm i te gjithe diplomatëve, kontrolli sistematik dhe i rregullt i banesave e i valixheve të turistëve në hotelet Dajti, Adriatik ose Tirana, futja në çdo familje e një guvernanteje që varej nga Sigurimi dhe e ngarkuar të spiunonte familjen në fjalë, gjë që i kushtoi të ngarkuarit tonë me punë, shumë i afruar me të ose i tërhequr nga hiret e saj, të binte brenda rrjetës së agjentëve të Sigurimit ditën e ndërprerjes së qëndrimit të tij më 1968. Në këtë kategori futej edhe roli i veçante i "drejtuesve" të albturizmit të ngarkuar me turistët e huaj, që ishin nën kontroll të vazhdueshëm, dhe që duhej, në shpjegimet që jepnin, të zinin në gojë katër ose pesë herë emrin e shokut Enver Hoxha, rolin e madh të marksizëm-leninizmit, sukseset e mahnitshme të planit të "tejkaluar" çdo vit me dyqind ose treqind për qind. Është e vërtetë, të paktën në dukje, se në atë kohë, ekonomia shqiptare sikur ecte, po për një vrojtues të stërvitur misteri qëndronte në ndihmat e konsiderueshme internacionaliste ruse e kineze, në punën e papaguar të "vullnetarëve" në sistemin e ujitjeve, në plantacionet, në ndërtimin e hekurudhave ku dha jetën një vajzë e re pesembëdhjetëvjeçare, Shkurte Pal Vata, në kantierin e Rrogozhinë-Fierit, në të njëjtën kohe heroinë kombëtare dhe skllave e punës së detyruar. Duhet përmendur gjithashtu tharja e kënetës së Maliqit dhe e fushës së Myzeqesë nga "armiqtë e popullit" dhe puna e detyruar e tetëdhjetë e pesë mijë të burgosurve politikë në minierat e bakrit, hekurit, nikelit, qymyrit të Spacit, Burrelit, Rubikut, Krrabës etj. Shkurt, përdorimi i metodave të vjetra teknike të shokut Stalin, që patën aq sukses në kampet e përqëndrimit në Siberi, ose në tokat e virgjëra të Kazakistanit. Më vjen ndërmend një anekdotë kuptimplotë e mjedisit ku jetonim. Gruaja ime dhe unë qemë vazhdimisht të ndjekur ditë e natë jo nga një pergjim i matur e i rezervuar si bëhet në Perëndim, por nga një ndjekje e drejtpërdrejtë, brutale, që dekurajonte çdo nismë ose kuriozitet të dëmshëm. Në përgjithësi, mbi të gjitha, kishim marrëdhënie të mira me ata që na ndiqnin. Gjatë katër vjetëve arritëm të njiheshim. Ata gëzoheshin kur merrnim makinën, se në atë rast ata hipnin Fiatin e tyre blu e na ndiqnin natqn me drita tq fikura. Dendur në mbrëmje, për të thithur pak ajër të pastër të kryeqytetit më të pandotur nga pikëpamja ekologjike ta Europës, bënim ndonjë shëtitje më këmbë. Një mbrëmje, meqë Anne-Marie nuk mund të më shoqëronte, dola vetëm dhe pata përshtypjen e çuditshme se nuk isha i ndjekur, gjë jashtë normales së përditshme, prandaj për herë të parë në jetën time në Shqipëri, pata frikë dhe i trembur u ktheva në shtëpi. Tirana, natën, që nga ora njëzet, ishte një qytet i shkretë. Kalimtarët e rrallë që takoja, ecnin rrëzë mureve e shpejtonin hapin sa shihnin një të huaj. Na kishte qëlluar që edhe ditën, me makinë, të pyesnin ndonjë për rrugën, dhe kalimtari që zbulonte numrin tonë diplomatik largohej sikur të kishte parë djallin. Vetëm në fshatra na sqaronin veçanërisht barinjtë e maleve, me buzëqeshjen e tyre të gjerë, por nuk jam i sigurt nëse dinin të lexonin apo jo. Sidoqoftë ne do t'i kujtojmë gjithmonë barinjtë shqiptarë me feste të bardhë e me setrën prej lëkure dhie, personazhë të harruar ndërmjet qiellit dhe tokës në këtë vend të "shqiponjave". Të lodhur nga ky mosbesim e nga ato telashe të kota, nganjëherë diçka na shtynte të bënim të dështonin ato keqfunksionime të atij oktapodhi policor e politik që e kishte emrin "sigurim”.


Unaza e madhe/ Lame: Në 2006-2013 u kryen legalizime të paligjshme - Abc News Unaza e madhe/ Lame: Në 2006-2013 u kryen legalizime të paligjshme schedule14:07 - 7 Dhjetor, 2018 schedule 14:07 - 7 Dhjetor, 2018 Kreu i ALUIZNI-t Artan Lame doli në një konferencë për mediat për të folur për situatën problematike të ndërtimeve pa leje në zonën e Unazës së Madhe, i cili theksoi se në periudhën 2006-2013 janë kryer legalizime të paligjshme, madje pronarëve të objekteve iu është marrë edhe pagesa sikur do iu bëhej legalizmi, por një gjë e tillë nuk ndodhi kurrë. Kreu i ALUIZNI-t Artan Lame gjatë një komunikimi për mediat foli për problematikat e krijuara ndër vite për legalizimin e objekteve pa leje në zonën e Unazës së Madhe duke vënë theksin se gjatë vitit 2006-2013 janë kryer legalizime të paligjshme në zonën e kasharit dhe të Unazës së Madhe. “Në zonën e Kasharit, përgjatë gjithë 8 vjetëve të qeverisjes 2006-2013 janë bërë 49 legalizime. Dhe nga këto 49 legalizime 40 janë bërë vetëm në periudhën mars-shtator 2013. Legalizimi i fundit është bërë në 10 shtator, ndërsa Qeveria e re krijohej në 11 shtator”. Sipas kreut të ALUIZNI-t një fenomen tjetër problematik ka qenë edhe ai i legalizimeve me tokë pronar. “Fenomeni i legalizimeve në tokë me pronar. Kategoria më e dhimbshme dhe revoltuese, është ajo e legalizimeve në troje me pronarë legjitimë. Ligji i Legalizimeve i vitit 2006, ndërpret procesin e legalizimit të ndërtimit kur trualli është me pronarë dhe aty parashikohen ndërtime të larta” Një fenomen tjetër i dhimbshem sipas Lames ka qenë edhe fenomeni i mbledhjes së parave dhe mosbërjes së legalizimit nga personat përgjegjës. “Fenomeni i mbledhjes së parave dhe mosbërjes së legalizimit. Në shumë raste jemi ndeshur me fenomenin kur qytetarëve ju merreshin paratë e tokës edhe kur dihej qartë që aty nuk mund të bëhej legalizimi”. Kreu i ALUIZNI-t bëri të ditur edhe shifrat e legalizimeve në rang kombëtar gjatë muajit nëntor. “Gjatë muajit nëntor morën lejen e legalizimit 3142 familje shqiptare, nga të cilat rreth 300 vetëm në zonën e Kasharit, tëNJB. 6 dhe NJB. 7”. ALUZINI fton qytetarët që janë ende në procedura legalizimi të vijojnë bashkëpunimin me drejtoritë rajonale për përmbylljen e tyre. /abcnews.al AktualitetKryesoreVideo\tartan lamelegalizimetunaza e madhe Punimet tek Unaza e Madhe e Tiranës, IKMT fillon aksionin në lotin III


text: Aeroplani Anija Autobusi Automobili Biçikleta Kamioni Motocikleta Treni Tricikli Lista


Skandaloze: Testet 20 euro, në Kosovë bëhen për 200 euro - 24-ore.info Skandaloze: Testet 20 euro, në Kosovë bëhen për 200 euro Menaxherja e Programit të Fondit Global për Kosovë, në kuadër të CDF-së, Edona Dobroshi-Deva, në emisionin Desku në KTV ka thënë se testet genexpert që kushtojnë rreth 20 euro në Kosovë po bëhen për 200 euro. “Testet genexpert poashtu janë shumë të shpejta, por e kanë një aparaturë të veçantë të cilën granti i Fondit Global për Tuberkuloz e ka siguruar para disa vitesh në Kosovë. Sepse ato përdoren edhe për tuberkuloz edhe për HIV, mund të përdoren për disa sëmundje dhe ekzistojnë tri aparatura të tilla në tri qendra në Kosovë: në Prizren, në Pejë dhe në Prishtinë”, ka thënë ajo. E pyetur se a ka teste apo jo, Dobroshi-Deva ka thënë se testet e genexpert i kemi sjellë ne përmes grantit të Fondit Global, një sasi të kufizuar, mirëpo Kosova ka hyrë në listë për sigurimin e një sasie tjetër në OBSH. “Sepse këto teste nuk prodhohen për shitje të lirë, janë teste të cilat prodhohen (si donacion), tani për tani në këtë krizë të madhe të sigurimit të testeve”, ka thënë Dobroshi-Deva. Ajo ka bërë të ditur se përparësia e këtyre testeve qëndron në shpejtësinë e marrjes së rezultatit, që zgjat 30 minuta. “Për raste emergjente janë shumë të mira. Çmimi është, ne e kemi siguruar diku rreth 20 euro (24 dollarë). Ka qenë ajo afera e testimit 200 e diçka euro me teste të ngjashme”, ka thënë ajo. “Inspektorati shëndetësor dhe ai farmaceutik në këtë rast është përgjegjësi që t’i hetojë këto raste dhe të merret me to. Besoj edhe proceset e auditimit më vonë do të tregojnë por, rastin e testeve të genexpertit kemi të bëjmë me sektorin privat, përderisa këto janë siguruar si donacion”.