Ndihmes Magazinier nga Eurolab Internacional Grup - DuaPune.com Ndihmes Magazinier Kodi: 26712 •Pergjegjes per hyrje/daljen e mallrave, produkteve, inventarizimin sipas dokumentacionit te ardhur nga dogana /magazina fiskale/doganore/POSM; •Raportimin, dokumentimin dhe ndjekjen e demtimeve/mungesave si dhe te mosperputhjeve te materialeve ne hyrje/dalje; •Mban pergjegjesi persa i perket procedurave te hyrje/daljeve si dhe te zgjidhe mosperputhjet e ndryshme te mallrave te ardhur ne lidhje me bar kodet, pullat akcize ne perputhje me rregulloren e kompanise; •Asiston ne monitorizimin e sigurise dhe pastertise ne ambjentet e punes; •Monitoron zhvendosjen e mallit qe nga momenti i hyrjes/daljes deri ne vendosjen e tij ne koordinata duke u siguruar per, sasine, barkodin,skadencen dhe kordinaten perkatese. •Te kryeje detyra te tjera te ngarkuara sipas kerkeses se kompanise. •Raporton tek koordinatori i magazines. - Te kete te pakten arsim te mesem. - Te kete eksperience te meparshme te punes ne magazine dhe me perdorimin e Pirunit Elektrik. - Perdorues i mire i Excel-it Duhet shenuar tek subjekti i e-mailit pozicioni per te cilin aplikohet.


Tufa nxjerr dokumentet e reja për Bujar Sheshin: U diplomua me armën e Sigurimit Krijimi i SPAK nuk i reshti debatet për drejtësinë dhe pastrimin e radhëve të saj. njëherësh as vetingu. Partia Demokratike ka kërkuar javët e fundit, dorëheqjen e kryetarit të SPAK-ut Arben Kraja si dhe të anëtarit Altin Dumani. Kërkesa ka ardhur pasi më herët u përshëndet krijimi i SPAK dhe shkak u bë, publikimi i dokumenteve që konfirmonin se Kraja ka qenë hetues në fund të diktaturës (“Gazeta Shqiptare” ka botuar debatin e plotë dhe dokumentet e Autoritetit të Dosjeve për të). Po gjatë fundit të dhjetorit qarkulloi edhe një fotografi e Dumanit që shihej të bisedonte me kryetarin e Komisionit të Ligjeve, Ulsi Manja. Pas kërkesës së PD, në një reagim publik, Këshilli i Lartë i Prokurorisë i mbështeti dy prokurorët, reagim që, siç raportoi “Shqiptarja.com”, u parapri nga një mbledhje me dyer të mbyllura. Mësohet se në mbledhje Bujar Sheshi, anëtar i KLP-së ka kërkuar që as PD dhe askush tjetër të mos guxojë të sulmojë prokurorët e SPAK-ut. Në fjalën e tij, Sheshi mësohet se ka lënë të kuptojë se politikanë të caktuar po sulmojnë SPAK-un për shkak se në të ardhmen mund të jenë objekt hetimi. Duke iu referuar dokumentit për Krajën, i publikuar nga Agron Tufa (dhe ‘Gazeta Shqiptare’), Sheshi është shprehur se Tufa ka hallet e veta, pasi kërkon të përfitojë azil në Zvicër. DOKUMENTET PËR SHESHIN Gjatë ditës së djeshme, Agron Tufa ish-drejtori i Institutit për Studimin e Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit ka publikuar dy dokumente: njëri që tregon se Bujar Sheshi ka qenë më 1983 hetues i një ish-të dënuari me emrin Ylli Krasniqi, i cili akuzohej se “në kohë dhe vende të ndryshme në biseda me persona të tjerë ka agjituar e propaganduar për minimin dhe rrëzimin e pushtetit popullor duke konsumuar plotësisht elementë e figurës së agjitacionit e Propagandës kundër shtetit”. Ndërkaq, dokumenti tjetër tregon se Bujar Sheshi u diplomua me armën (profilin) e Sigurimit. Në dokument shkruhet: Diplomë Studenti Bujar Sheshi Hyri në vitin 1977 dhe mbaroi në vitin 1981 Shkollën e Lartë të Ministrisë së Punëve të Brendshme. Me vendim të komisionit të formimit datë 27. 5. 1981 u diplomua me armën (profilin) e Sigurimit. Katër ditë më parë, ish-drejtori i Institutit për Studimin e Krimeve dhe Pasojave të Komunizmit, Agron Tufa ka ngritur disa pyetje për anëtarin e KLP, Bujar Sheshi. Tufa thotë se Sheshi e ka marrë nëpër gojë duke e quajtur publikimin e dokumenteve origjinale për kreun e SPAK dhe ish-hetuesin e komunizmit, Arben Krajën, si “hall personal azilanti”. Për sa më sipër ai pyet: “- Si hetues i zellshëm një prej regjimeve më kriminale të Europës Lindore, a ke ndjerë ndonjë pendesë për ato persona që ke torturuar dhe çuar në burg? – A ke njohje me ish-oficerin e Sigurimit, Xhavit Shala? A lidhet kjo njohje me vonesën që Autoriteti i Dosjeve pati në rastin “Venusi”? A ishte ky shkaku që bashkëshortja e Xhavitit, punonjëse e Autoritetit, mori vërejtje për vonesën e përgjigjes ndaj “Venusit”? – A ke njohje me Nikollë Ricën dhe a të ka premtuar gjë ai kur shqyrtohej puna e ‘Venusit’?”, shkruan Tufa. Më tej ai ka publikuar një varg të Pablo Nerudës: “Ti mund mos dëshirosh të përgjigjesh/ por pyetjet nuk vdesin!” “P.S: Është i lutur çdo gazetar të këmbëngulë, derisa t’ia marrë përgjigjet Bujar Sheshit, dhe të mos nisin me vesin e keq duke më pyetur mua”, shkroi Tufa. ÇFARË THA SHESHI NË MBLEDHJE Bujar Sheshi: Neni 185 i ligjit 115 thotë që Këshilli me nismë apo bazuar në kërkesa të prokurorëve, mund të bëjë deklarata publike në mbrojtje të prokurorëve të veçantë kur gjykon se të drejtat e tyre njerëzore rrezikohen të shkelen për shkak të kryerjes së detyrës. Që Këshilli duhet të reagojë, e ka mbështetjen ligjore tek neni 185 që lexova. Rasti i të dy prokurorëve të SPAK-ut nuk është thjeshtë mediatik. Për rastin e z. Kraja, fillimisht është pretenduar nga nja individ, i cili ka hallet e vete, nuk do ishim shumë në merak për të, pasi do që të marrë status. Dhe së dyti është ngritur nga një personazh politik që përfaqëson një forcë politike. Kështu që nuk është thjeshtë një opinion mediatik. Në këto kushte unë mendoj se ne si Këshill duhet të reagojmë dhe duhet të reagojmë fort, me qëllim që askush të mos guxojë që të sulmojë sidomos prokurorët e SPAK-ut, nëpërmjet çdo lloji mjeti që ata e quajnë të arsyeshme për interesat e tyre politike apo të perspektivës se ku mund ta shikojnë veten dhe që të marrin masat. Pra unë them se duhet të reagojmë dhe të reagojmë fort bazuar në këtë kërkesë ligjore dhe në këto rrethana. Unë do të isha për një përgjigje shumë më të përmbledhur. Ata kanë kaluar filtrat. Në këto kushte askush nuk ka të drejtë që të flasë, cenojë apo të përgojojë figurën dhe autoritetin e prokurorëve të SPAK-ut. Fjalë kyçe: SPAK, Bujar Sheshi, Arben Kraja, Altin Dumani L’Univers (1880)- Premtimi i Ali Pashë Gucisë ndaj ulqinakëve Nga Aurenc Bebja*, Francë – 2 Gusht 2020 “L’Univers” ka botuar, të shtunën e 13 nëntorit 1880, në faqen n°2, një shkrim në lidhje me premtimin asokohe të Ali Pashë Gucisë ndaj ulqinakëve, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : Raguzë, 11 nëntor. Na shkruajnë nga Shkodra, me 9 nëntor : “Drejtuesit e lidhjes shqiptare, në një konferencë me drejtuesit e tjerë të vendit, kanë vendosur të rezistojnë me forcë. Ali Pasha nxit dhe inkurajon ulqinakët nga Gucia që të rezitojnë, duke u premtuar atyre ndihmë të shpejtë dhe të fuqishme. Dervish Pasha heziton të përdorë forcën, nga frika se trupat e rregullta mund të vëllazërohen me shqiptarët.” Publikohet historia e rrallë dhe e panjohur e Ndue Mëlyshit me origjinë nga Mirdita, ku i ati i tij, Gjoni ishte bajraktar i Kthellës, ndërsa i vëllai, Nikolla gjatë periudhës së Monarkisë së Zogut shërbeu si ushtarakë në Gardën Mbretërore, kurse djali xhaxhait të tyre, Frroku, në armën e Xhandarmërisë. Si u ndanë rrugët në mes dy kushërinjve gjatë periudhës së pushtimit të vëndit, pasi Frroku luftoi kundër forcave partizane në Jug të Shqipërisë dhe në përfundim të Luftës, u bashkua me Gjon Marka Gjonin në qytetin e Shkodrës, duke marrë hakun për vrasjen e nënkolonel Adem Boletinit (të birit të Isa Boletinit), nga komunistët, kurse Nikolla doli partizan, duke u inkuadruar me Brigadën e VII-të Sulmuese të komanduar nga Gjin Marku, Ramiz Alia dhe Adil Çarçani, duke luftuar deri në Vishegrad të Jugosllavisë. Dëshmia e rrallë e Ndue Mëlyshit se si u detyrua ai të dilte në arrati në vitin 1947 së bashku me vëllanë e tij kapiten Nikoll Mëlyshin, babanë e Pal Mëlyshit, (personazhi kryesor i filmit “Operacioni Zjarri”) pasi komunistët i’u dogjën kullat e tyre dhe u internuan të gjithë familjen me gra dhe fëmijë në kampet e Krujës, Beratit, Tepelenës etj. Si qëndroi Nduja nëpër malet e Mirditës në përpjekje me Forcat e Ndjekjes deri në ’49-ën kur u detyrua të arratisej në Jugosllavi së bashku me 53 pjestarë të rezistencës antikomuniste, pas vrasjes së Bardhok Bibës, pasi i pushkatuan vëllanë Lleshin dhe djalin e xhaxhait, Frrokun, kufomën e të cilit e dogjën me vajguri për të terrorizuar popullin e asaj krahine. Zbarkimi i Ndues me parashutë në Shqipëri pasi ishte stërvitur nga amerikanët në kampet e Italisë dhe endja nëpër malet e Mirditës e Pukës deri në 1952-in, kur u largua përfundimisht nga Shqipëria për në Itali, Gjermani dhe SHBA-ës, ku ai jetoi deri në vitin 1992 kur u rikthye përfundimisht në atdhe pranë familjes së tij dhe jetoi në qytetin e Shkodrës deri sa ndërroi jetë më 31 korrik 2020, në moshën 109 vjeçare dhe u përcoll dje për në banesën e fundit. “Bardhok Biba ka qenë i dënuar me vdekje nga organizata jonë dhe më vjen keq, që nuk kam pas mundësi me e vra me dorën time, pasi ai ka qenë këlysh i Stalinit dhe jo shqiptar”. Pas asaj përgjigjie që i dha Mark Jak Bajraktari, majori UDB-së Çarkiç, nuk e vazhdoi më procesin e pyetjeve ndaj grupit tonë të shqiptarëve dhe e mbylli fare atë. Kjo gjë bëri që pak ditë më vonë, aty nga muaji qershor, në kampin e Nishit ku ishim ne erdhi majori i UDB-së, Çedo Mihjoviç dhe thirri Ndue Pjetër Gjonmarkun, Ndue Bajraktarin, mua (Ndue Mëlyshin), Mark Dodë Lleshjan, Marka Jak Bajraktarin dhe Pjetër Kol Preçin. Ai pasi na thirri në zyrë, na tha se gjatë asaj periudhe që ne ndodheshin në Jugosllavi nëpër kampe dhe burgje, kishim kaluar vështirësi, pasi sipas tij, gjëndja në Jugosllavi ishte ende e turbullt, por ne nuk duhet të mërziteshim shumë, pasi kryesorja ishte fakti që ishim gjallë, sepse jo në pak raste na ishte rrezikur jeta. Pas kësaj hyrje që bëri, ai kaloi direct në temë, duke na thënë se ai personalisht kishte ndërhyrë për çështjen tonë dhe kishte biseduar me Ministrinë e Brendëshme, që të na lironte nga burgu, me kusht, që ne të formonim gjashtë grupe të vogla me nga tre persona dhe të hynim me msione sekrete në Shqipëri”. Njeriu që flet dhe dëshmon për Memorie.al është Ndue Mëlyshi me origjinë nga Mirdita, ish-pjestar i forcave të rezistencës antikomuniste, i arratisur nga Shqipëria në vitin 1949 dhe i hedhur me parashytë në Shqipëri pasi ishte stërvitur nga amerikanët në kampet e Italisë. I kthyer në Shqipëri në vitin 1992 pas katër dekadash emiogrimi, Ndue Mëlyshi jetoi në qytetin e Shkodrës me të bijën e tij Bardha Mëlyshi, deri sa ndërroi jetë më datën 31 korrik 2020, në moshën 109 vjeçare dhe dje më 1 gusht u përcoll për në banesën e fundit. Para pak kohësh, Memorie.al, arriti t’i marrë një intervistë të gjatë z. Ndue Mëlyshi, (duke e regjistruar me video) me qëllim për ta publikuar më 7 gusht, me rastin e ngjarjes së vrasjes së Bardhok Bibës, ngjarje që terrorizoi Mirditën dhe solli edhe largimin e Ndues dhe 53 pjestarëve të rezistencës antikomuniste nga Shqipëria. Duke i përcjellë famijes Mëlyshi ngushëllimet për humbjen e njeriut të tyre, intervistën në fjalë po e publikojmë duke filluar nga numri i sotëm. Gazeta e Firences (1834)- Shqiptarët – Portës së Lartë: Taksa do të paguhet vetëm kur të plotësohen këto kushte! Nga Aurenc Bebja*, Francë – 1 Gusht 2020 “La Gazette de France” ka botuar, të dielën e 16 shkurtit 1834, në faqen n°3, shkrimin e “Gazetës së Firences” në lidhje me kërkesat e shqiptarëve ndaj Portës së Lartë, të cilin, Aurenc Bebja, nëpërmjet Blogut “Dars (Klos), Mat – Albania”, e ka sjellë për publikun shqiptar : — Gazeta e Firences njofton se shqiptarët i kërkojnë Kostandinopojës që : 1° qeveria e vendit të tyre t’u besohet individëve të zgjedhur nga përfaqësuesit e krahinës; 2° mallrat (pronat) e konfiskuara nga Ali-Pasha t’u kthehen pronarëve të tyre legalë; 3° trupat e Sulltanit të evakuojnë Shqipërinë, ndërsa ushtria dhe kështjellat t’u dorëzohen trupave të vendit. Ata deklarojnë se taksa do të paguhet vetëm në këto kushte. Shqiptarët po armatoseshin për t’i mbështetur këto pretendime. XHEMAL FARKA – Mbrojti Lef Nosin, profili i gazetarit të zhdukur në komunizëm Xhemal Farka është një gazetar i fundit të viteve 1930 dhe fillimit të viteve 1940-ës, që ende sot nuk dihet ku i prehen eshtrat. Jeta e tij prej lindjes deri në ekzekutimin nga komunistët, shpërfaq intelektualin e panjohur tiranas që në 35 vitet e jetës, la dëshmi të një profili të rrallë. Ai lindi në 1913 në Tiranë, në një familje qytetare. U shkollua në Institutin “Harry Fultz” në Tiranë, ku shkëlqeu si student, u diplomua me rezultate të larta. Sipas Musine Kokalarit në librin “Si u krijua Partia Socialdemokrate”, “Xhemal Farka (emri i penës “Sula i Fajes”) kishte qenë student i Sotir Koleas dhe që shkruante qysh nga koha e gjimnazit”. Me bursë shtetërore të dhënë nga Sotir Kolea përfundoi Universitetin Amerikan të Bejrutit, duke mbuluar studimin e kolonisë shqiptare të atjeshme. Më pas punoi gazetar në Radio Bari dhe në Zërin e Amerikës në Jerusalem. Si gazetar me bindje politike socialdemokrate, i bëri jehonë Luftës Nacionalçlirimtare. Pas studimeve u rikthye në atdhe me miqtë e tij, në përfundim të Luftës së Dytë Botërore, me dëshirën për të ndërtuar vendin. Mik i afërt me Lef Nosin, Mirash Ivanajn, Branko Merxhanin, etj. U përball dy herë me regjimin, të parën në korrik të 1945 se ndihmoi Lef Nosin dhe të dytën në shkurt të 1948, si agjent e tradhtar. Sipas dëshmive të kohës, nuk i tradhtoi miqtë, pavarësisht keqtrajtimeve. Pas disa viteve burg, u pushkatua në 1948 me akuzën si agjent anglez, akuza që s’u provuan dot kurrë. I pushkatuar dhe ende pa varr, ky është fundi i intelektualit Xhemal Farka, të kërkuar për vite me radhë nga familja në mënyrë të ethshme. Xhemal Farka ishte satirist, kritik e hulumtues. Gazetar i Radio Barit dhe i Zërit të Amerikës në Jerusalem. Në gazetën “Arbënia” të viteve 1930 shkruante në dialekt tiranas, me humor të hollë e qytetari, me pseudonimet Sula i Fajës, Xh. F., Xhefari, ndërsa për miqtë ishte gazetari satirik socialdemokrat Xhemal Farka. Për lexuesin e kësaj gazete, shkrimet e Sulës së Fajës u bënë aq të dashura, sa redaksia i dha një rubrikë javore me titullin “Muhabet tirançe”. Disa nga shkrimet janë: “Muhabet tirançe: Çere do me thônë dallkauk?”, “Nderimi ndaj babës, cilësi burrnore e Shqiptarit” (Arbënia”, 1936), “Natën nëpër rrugët”, “Muhabet tirançe: Mô mire t’kishe qenë... gocë!...”,“Muhabet tirançe: Çuni pri Avrope”, “Fëmijë të natës”(Arbënia, 1936). Shkrimet pasqyronin bindjet politike socialdemokrate të Xhemal Farkës, trajtonin kushtet në të cilat jetonin njerëzit, gjendjen e dobët ekonomike me të cilën ballafaqohej fshatari shqiptar, fëmijët që lypnin rrugëve, emancipimin e gruas shqiptare, e cila duhej të përpiqej për barazi. (Motra e tij, Emine Farka ishte nga të parat studente vajza të ekonomisë në Institutin Amerikan të Tiranës). Xhemal Farka kontribuoi edhe me hulumtime folklorike për trevën e Tiranës, duke mbledhur proverba të harruar, që i botoi në rubrikën letrare “Nga Folklora e Tiranës” në vitin 1934. Thuhet se me këtë punë i ra në sy Sotir Koleas, i cili e mbështeti dhe e dërgoi për studime të mëtejshme kërkimore jashtë vendit. Dosja hetimore-gjyqësore nr. 9273/A, në fondin arkivor të AIDSSH përmban procesin hetimor dhe gjyqësor të zhvilluar më 9/07/1945 ndaj Vasil Nosit, Stilian Nosit, Mark Menahremit, Adem Samurajit, Fahrije Haveriqit dhe Xhemal Farkës me akuzë të përbashkët: “Kanë strehuar kriminelin e luftës Lef Nosi t’ue qenë ndërlidhës”. Ndëshkimi në rast provimi, në bazë të nenit 23 botuar në fletoren zyrtare të datës 24.12.1944. Lidhja mes Xhemal Farkës dhe Lef Nosit motivohej me miqësinë e Xhemalit me mjekun e njohur Stilian Nosi, gjatë kohës që studionin në Universitetin Amerikan të Bejrutit. Gjatë hetimit u mblodhën shumë dëshmi të kontributit dhe ndihmës që të gjithë të akuzuarit dhanë për Luftën Nacionalçlirimtare, duke ndihmuar me para, veshmbathje, ushqime, strehime dhe veprimtari aktive në funksion të saj. Doktor Stiliani, nipi i Lef Nosit, mjekonte dhe strehonte partizanët e plagosur. Akuza e prokurorit: ‘Kemi para nesh të pandehurit, të cilët, në kundërshtim me ligjet e qeverisë tonë demokratike, kanë përkrahur dhe strehuar kriminelin e njohur, ish-rregjentin Lef Nosi, i cili duke qenë në bashkëpunim me tradhtarët e tjerë dhe okupatorin gjerman, ka shtypur lëvizjen e popullit shqiptare, duke vrarë, djegur, grabitur krahina të tëra në vendin tonë. Kur vendi jonë u çlirue me luftë nga okupatori, tradhtarët e popullit tonë, tue ndi përgjegjësinë e tyre, u arratisën për të rifilluar prapë një veprimtari anti-popullore t’ue qene i strehuar tek i pandehuri prezent”. Prokurori kërkoi 1 vit burg për Xhemal Farkën, ndërsa për të tjerët 5-10 vjet burgim. Gjatë hetimit Xhemal Farka binte në sy si njeri i besës dhe mirënjohës ndaj miqve që e ndihmuan në kohë të vështira. Njëkohësisht, ndihej krenar që kishte ndihmuar luftën për çlirim nga pushtuesi i huaj, për punën e bërë në Radio Bari dhe më tej, ku shprehej: “Nga vendimi juej do të dalë se kush do të qesh dhe kush do të qa dhe sigurisht, reaksionarët dhe tradhtarët që duan dënimin e njerëzve të lëvizjes”. Për akuzën e mësipërme, gjykata vendosi: “Duke mos respektuar ligjet e Qeverisë sonë demokratike janë munduar për një kohë të gjatë të m’fshehin të arratisurin Lef Nosi, ish anëtar i rregjencës, i cili ndiqej prej ligjit. Veprimtaria e të pandehurve parashikohet dhe ndëshkohet sipas nenit 1 të ligjes 23 datë 24.12.1944.” Në observimin përfundimtar, gjykata i referohej edhe ligjit 21 të datës 15.12.1944, botuar në fletoren zyrtare nr. 2, datë 23.12.1994, ku citohet “... ata që fshehin kriminelët e luftës dhe ata që ndiqen prej ligjit, ata që kanë dijeni mbi ta dhe nuk tregojnë, etj, dënohen nga gjyqet ushtarake me burgosje që nga një deri në 30 vjet, etj.” Xhemal Farka u dënua me dy vjet burgim dhe humbjen e të drejtave civile dhe politike për aq kohë. Vuajtja e dënimit filloi më 21.10.1945. Musine Kokalari, në ditarin e saj shënonte se “një nga të burgosurit që e pashë përmes dritares sime të vogël në oborrin e burgut, më tha se ata po merrnin në pyetje Xhemal Farkën për mua. E kuptova. Ai nuk tha asgjë për mua dhe unë nuk thashë asgjë për të”. Dënimi i dytë i gazetarit erdhi në vitin 1948. Në dosjen hetimore nr. 1365 për 25 të akuzuar: Spiro Dhima, Xhemal Farka, Adem Derhemi, Njazi Bimi, Ali Aliaj, Qani Katroshi, Haki Qatja, Foto Veshi, Vait Naçi, Faik Hajdari, Hasan Sojli, Shefqet Kavaja, Osman Shkalla, Ramazan Bellalla, Reshat Haxhiaj (Shate Dulla), Stamati Stamitiadhi, Nikolla Bruka, Fadil Kërtushi, Vasil Llazari, Ndue Nikolla, Koço Gjika, Shahin Petrefi, Merushe Topulli, Qefsere Bega, Preng Shkoreti, thuhet se provat e njëpasnjëshme të hetimit kanë një qëllim, “zbulimin e aktit të tradhëtisë ndaj atdheut” që ndëshkohej me dënimin më të rëndë. “Sh.gjyqtar! Të akuzuarit nuk i kam akuzuarë se kanë jetuarë në vilën Azona e La Rossa... I kam akuzuarë se të gjithë atje e kuptuan se kishin të bënin me Shërbimin Sekret të Ballkanit me agjentë Fultz-in...bashkëpunuanë me ta e pranuan të bëhen agjentë të tyre” – thuhet në pretencën e prokurorit për Xhemal Farkën dhe të tjerët, në gjyqin e garnizonit ushtarak të Tiranës, më 11.02. 1948. Sipas tij, “u vërtetua që të akuzuarit kanë (kryer) krimin e poshtër të tradhëtisë s’Atdheut tue bërë pronë atë dhe veten e tyre të agjenturave t’huaja”. Nga 25 të akuzuar, 5 prej tyre, – mes të cilëve Xhemal Farka, – u dënuan me vdekje. Pos ndihmës së dhënë Lef Nosit, nga prokuroria e kohës, ai u rendit në grupimin e “Azona Villa Rossa”. Xhemal Farka u pushkatua më 1948 si agjent anglez, akuza që s’u provuan kurrë. Në një komunikim për ekspozitën “E shkuara e pakryer”, Zenita Farka, mbesa e tij, rrëfen se i ati, Hasani, shkonte shpesh ta takonte në burg, diku te “Selvia”, t’i çonte ushqime e ndërresa. “Një ditë shkurti të vitit 1948, xhandari ia hodhi ushqimet. I tha: “Ik, se e ke te Bregu i Lumit!”. Atëherë babai e kuptoi që e kishin pushkatuar. Bashkë me hallë Eminenë dilnin netëve ta kërkonin. Ajo mbulohej me një çarçaf si me burkë, që të mos e njihnin. Iknin natën e gërmonin me thonj për ta gjetur”. Mbesa kujton se sa herë shkonte me të atin në Durrës, te hallë Emineja, hidhte sytë nga Bregu i Lumit. Nuk e gjetën kurrë Xhemalin, gazetarin që kur u kthye në atdhe, e priste Omer Nishani me nderime, sepse kishte mbështetur luftën kur punonte në radio. Martin Camaj: rusët në kurrnji rasë nuk kanë me qenë në favor të shqiptarëve të Kosovës LETËRKËMBIM KRUJA – CAMAJ Çashtja kosovare mundet me u vrejtë, në të vërtetë dhe ashtu si vrehet, në pikpamje të ndryshme, mun dhe nga vetë shqiptarët nacjonalista. Qe, p.sh. emigracjoni këtu në Prendim qenka i damë dysh për sa i përket çashtjes kosovare: “luftë dhe alarmim pse mbaroi Kosova!” bërtitka nji pjesë. Nësa pjesa tjetër qenka e mendimit që mos të bahet fort zhurmë rreth kësaj çashtje, por të pritet nji moment ma i përshtatun ase ma aktual për të ba ndonji veprim diplomatik. Pak a shumë dhe në Shqipni nacjonalistat ndahen po në dy opinjone. Gjithkush asht kureshtar me dijtë, por ma tepër se askush jugosllavët, se çka mendon qevería e soçme shqiptare mbi ket çashtje. Mbas mendimit tem ata të Tiranës nuk kanë qëndrim të caktuem në ket mes, pse ata, si në çdo gja tjetër, janë të mvarun prej rusëve. Âsht e vërtetë se rusët machiavelista nacjonalizmin shqiptar e shfrytzojnë ndër rasa të ndryshme si mjet presjoni kundra Jugosllavís, por rusët në kurrnji rasë nuk kanë me qenë në favor të shqiptarëve të Kosovës. Çka mendojnë jugosllavët? Si partija komuniste jugosllave ashtu dhe çdo rrymë tjetër mbrenda këtij shteti qi ka në program nji pushtet jugosllav, qofshin kta dhe kroatë ase sllovenë, nuk e lëshon Kosovën pa gjak e luftë. Kosovarët ket gja e dijnë shum mirë, prandej çdo intelektual dhe njeri që mendon realisht ndër shqiptarët nën Jugosllaví e ka humbë shpresën në fuqín fizike dhe u mbetet me shpresue se ishalla ka me ardhë nji ditë kur fuqitë e mëdha, për interesa të veta, kanë me urdhnue jugosllavët që të rrinë në caqet e veta e t’i lanë shqiptarët me jetue si donë ata. Me ket mendim bashkohem dhe unë, megjithse asht mjaft fatalist. Kosovarët shqiptarë bajnë detyrën e vet: mundohen me ruejtë ata çka kanë me të gjitha forcat e veta. Masa e intelektualve të rij, pergjithsisht, lot nji politikë “bashkimi dhe vllaznimi”, gja që nuk asht aspak bindëse për kurrnji grup etnik në Jugosllavín e soçme! Âsht interesant me u gjetë në qytetin e Prishtinës në kohë të mbrames kur populli del në shëtitore : nuk mundesh me e gjetë nji grup të përziem serbë e shqiptarë, por fare janë të ndamë dyshë, në nji anë serbët e në nji anë shqiptarët. Udhëheqsija e partis, përkundra asht nji klikë krejtsisht e izolueme e perzieme me dy kombësinat pa dallim. Por, për t’iau paraqitë gjendjen kosovare ase shqiptare në Jugosllavi, duhet hjedhë nji sy fakteve historike ç’prej 1945 deri në sod, tue vu në dukje shkurtimisht dhe shkaqet. Revolucjoni komunist në Kosovë Revolucjoni komunist në Kosovë ka qenë krejtësisht specifik, shikue nga Titoja me shokë qyshë atëherë nën prizmin nacjonal. Në të vërtetë ky revolucjon ka realizue këto masa: Hakmarrje e serbëve, malazezve e maqedonasve kundra shqiptarëve që u përpoqën të bâjnë Shqipnin e madhe. Ket gja ata e kryen me dorën e shqiptarëve. ( shi. Albanski jugoslovenski – V. Dedjer). Shtypja e beglerëve, tregtarve dhe shtëpijave të para shqiptare dhe marrja e tokave të tyne për t’iau shpërndá kryesisht malazezve, tue qenë këta i vetmi element që mund t’u bajnë ball shqiptarëve, dhe tepricën të tjerëve fshatarëve shqiptarë të vorfën, me qëllim me i afrue dhe me i zbutë tue ba me harrue skenat e përgjakshme. Nga shpërndamja e tokave shqiptarët nuk kanë përfitue për këto arsye: A) Fryma konservatore “po na i dau shkau tokat e parisë shqiptare e nesër njisoj kanë me na i marrë pse iau ka lanë baba”. B) Fryma e kolektivizimit komunist në kundërshtim me individualizmin e fshatarit tonë (gja analoge dhe në Malsin e Shkodrës, ku as dy % nuk kanë përfitue nga reforma agrare). C) Kosovari psikologjikisht e ka ndie vehten plotsisht të mujtun tue ra për së dytit në robni, prandej nuk ka pasë zemër të kërkojë përfitim prej beneficeve të revolucjonit si elementi ma i vorfën në Jugosllaví. Karakteristikë kryesore në mardhanjet e shqiptarëve e të qeverisë jugosllave asht mosbesimi reciprok. Fakte vërtetuese : moskujdesi i qeverisë që në Kosovë e Metohi të ngrihen fabrika, elektrane ase të hapen udhë të reja si në Krahinat e tjera jugosllave.. Nga ana tjetër ky vend âsht i mbushun me landë të para që nuk përpunohen në vend, por trasportohen në Serbi, gja kjo krejt në kundërshtim me parimin Marxisto – leninist. Mos të harrohet dhe se Kosmeti âsht zyrtarisht Krahinë autonome prandej duhet të kishte nji autonomí ekonomike. Mosindustrializimi i ketij vendi ka shkaktue “pecallben” tek shqiptarët d.m.th. shperndamjen e shqiptarëve nëpër tanë shtetin për të gjetë punë, sidomos në kohën e dimnit. (Në dimnin e vjetit 1956 vetëm në Beograd ka pasë ma se 14.000 puntorë krahi shqiptarë tue përfshi edhe spataxhit. U dokumentue me nji reportazhë pregatitë nga disa studenta shqiptarë në Beograd nergut për revistën e ilustrueme ZANI I RINIS. Ky artikull qe censurue dhe ndalue.) Nga të gjithë këta na dalin disa pyetje: a thue jugosllavët ase ma pikërisht komiteti qendror i partis komuniste jugosllave parashef se do t’a humbi Kosovën nji ditë, prandej nuk derdh kapital në tê, por e shfrytzon? A thue Kosmeti nuk asht vend strategjik ushtarakisht i përshtatun per zhvillim industrial, dhe se në në rasën e ndoj lufte ata kishin me e humbë për së shpejti? Kjo e fundit ka ma ngjasë sepse ata në të vërtetë krejt industrin e randë, sidomos industrin ushtarake, e kanë përqëndrue në krahinat malore të Bosnes, mirë e mprojtun nga Lindja e nga Prendimi. Por asgjamangut kjo nuk e justifikon moskujdesin për Kosmet, pse në të njajtin pozicjon strategjik gjindet edhe Maqedonía e cila ka përfitue ma tepër se çdo krahinë tjetër jugosllave në ngritjen dhe përparimin industrial dhe ekonomik. Sod rrallë mundesh me gjetë maqedonas nëpër vende ase republika të tjera tue kërkue punë, si para lufte. Partija komuniste jugosllave e ka shpëtue ket popull, i cili u gjinte në kapërcyell mes dy kombsive që dojshin me e pervetsue: serbët e bullgarët luftojnë tash dhetra vjet rreth këtij vendi të vorfën për t’a asimilue tue shtypë çdo individualitet të tij me mënyra shovene. Maqedonasit sod e ndiejnë vehten të lirë kombtarisht: kanë gjuhën e vet, kulturën e vet (letërsin, universitetin dhe folklorin e vet me kangët e bukura). E pra ky popull dhe qeverí maqedone sjellet me shqiptarë ma keq se çdo grup tjetër etnik nën shtetin jugosllav. Psikologjikisht asht fare e kuptueshme nji gja e tillë: ata tue qenë hala të ligësht dronë edhe hijen e vet. Mbasi ra fjala dhe mbi antagonizmin dhe shovenizmin mes këtyne kombësive ballkanike, due të shprehi nji ide dhe dëshirë qi i rrin në zemër çdo intelektualit të ri ballkanas: zhdukja e anmiqsinave dhe idenave mes kombsivet tona. E vetmja mënyrë dhe rrugdalje asht nji konfederacjon ballkanik, që nji ditë, natyrisht në kushte tjera shoqnore dhe ekonomike, do të vijë. Do të vijë atëherë kur Ballkani të industrializohet ase ma mirë atëherë kur bujqit tue punue tokën me mjete moderne kanë me prodhue për vehte mjaft bereqet dhe kanë me e ndie nevojën e hapsís për të shpërnda prodhimet e veta. Por sod Ballkani âsht nji vend mizerje, ku njerzit ase kombet, tue pasë barkun thatë, kujtojnë se ia ka fajin ai i vogli që asht gjallë, prandej bahet bishë karshi të ligshtit. Masa e re ka fillue t’interesohet shum për mjeshtrina të ndryshme vetëm tash në kohët e fundit. Nësa kora e vjetër vazhdon të qindrojë n’at lëvozhgën e vet që âsht fanatizmi fetar dhe nacjonal, rinija shkon tue humbë fare dhe ndjenjat fetare, kështu që sod shumica e intelektualve të rij o asht injorante dhe indiferente ndaj fés ose ateiste. Puntoría e minierave (puntoría hamalle) e sidomos ajo e Trepçes 80 % âsht shqiptare. Tash së fundit në Trepçë kanë shkue dhe tre inxhinjera shqiptarë, shokë të mij nga Universiteti. Përsa i përket lanjes mbas dore të Kosmetit në lamën e industrializimit elaborues nuk dij çka me thanë. Nga nji qëndrim i tillë i jugosllavëve, mund të na dalin vetvetiu dy pyetje: a thue këta do t’a parashofin se nji ditë kanë me humbë ket krahinë, prandej nuk derdhin kapital në tê dhe vetëm mendojnë t’a shfrytzojnë? A thue Kosmeti nuk asht vend strategjik ushtarakisht i përshtatun për zhvillimin industrial dhe në rasën e ndonji lufte ata kishin me e humbë për së shpejti? Kjo e fundit kishte me qenë mâ e arsyeshme po mos të bante kontrast pozicjoni i Maqedonís që, megjithse në rasë lufte kishte me ra e para, ka përparue mâ tepër se çdo krahinë tjetër jugosllave në ngritjen dhe përparimin industrial dhe ekonomik. Megjithkte maqedonasit janë diskriminatort ma të mdhaj karshi shqiptarëve të cilët hjekun të zit e ullinit nën ta. Mun maqedonasit me ne janë tregue shumë brutalë dhe të parët kanë fillue me i dëbue shqiptarët për Turki. Në lidhje me qindrimin ekonomik që mbajnë jugosllavët me shqiptarët ase me Kosovë unë kam ket mendim : nuk donë që Kosmeti të përparojë fort, kështu që të mbesë gjithmonë i mvarun prej tyne. Nga ana tjetër as nji Kosmet “xhungla” nuk u intereson per shumë arsyena që kuptohen kollaj. GJENDJA SHOQNORE E SHQIPTARËVE NË KOSMET Âsht shum e natyrshme që nji shoqni, e cila mbrenda 15 vjet ka kalue nëpër nji luftë dhe nëpër nji revolucjon të hatashëm, të ketë pësue ndryshime shumë të mëdha. Thanja e ndonji definicjonit në ket mes nga unë nuk kishte me qenë me vend, mbasi, tue qenë me mish e me shpirt për gjeneracjonin e ri, sigurisht do të jepsha diçka shum subjektive. Shqiptarët e rij e të vjetër në Jugosllavi i bashkon, përgjithësisht, nji mendim i përbashkët: lirija kombtare. Të parët janë militanta, të dytët nuk donë kompromise dhe e evitojnë “shkan” në çdo mënyrë. Te të dy palët asht nji tendencë e aqikët : donë me qenë ata vetëm zota të Kosovës, prandej jam i bindun se nuk kishin me ra dakord as me shqiptarët e Shqipnis së nesërme. Për sa i përket dallimit të mbrendshëm po paraqes nji mendim superficial të serbëve të Kosovës. Këta intimisht mes tyne shqiptarët i ndajnë në tri kategori : “arnauti” shqiptarët katundarë të tipit të vjetër, me plis të bardhë në krye, gadi me e perpijë serbin në të parën rasë; “šiptari” janë shqiptarët me pantallona e xhaketa, mësuesa, nënpunsa etj.; “albanci” shqiptarët e ardhun prej Shqipnis e të ngulun në Kosovë. Ky âsht nji dallim popullor e shum superficial, por shum interesant kur merret para syshë se prej kuj âsht bâ. Suksesi mâ i madh âsht në lamën e arsimit dhe të kulturës. Poqese shkon njeriu në vend, shef gjith këto shkolla, sidomos t’ulta, mbetet i habitun. Gjaja që të ban mâ tepër përshtypje âsht zelli i arsimtarëve që me nji rrogë shum të vogël punojnë natë e ditë me nji vetmohim të çuditshëm. Prandej nuk duhet të na habisin qëndrimi i sllavëve që nuk na donë as na kanë dashtë kurrë të mirën e që përpiqen me çdo mënyrë me i paksue. Mjerisht ata janë kujtue se shkolla në shqiptarë asht bâ dhe nji simbol ase, ma mirë me thanë, nji mjet për me shprehë ndjesitë kombtare. Kisha me thanë (dhe nuk jam i vetëm në ket gjykim) se Beogradi gjindet para nji problemi shum të madh se si me e ndalë ket zhvillim që ata e quejnë “anormal”. Ai proçesi i shtërngimit, që filloi me shpalljen e turqve në Kosmet dhe mandej me emigrimin e tyne, me gjyqet e trillueme “irredentistash” dhe “kominformbyroistash”, nuk ka mbarue ende. Njerzija shqiptare tash së fundit ka fillue me u lodhë, pse ju e dini se jeta me pushkë në faqe gjithnji mund t’i merzitet çdo idealistit. Ket gjendje shpirtnore e kam provue dhe unë, sidomos kur më mbyllën derën e çdo bashkpunimit me revista shqipe ase mundsin e botimeve në vehte. Organet (UDB, komitetet e partive etj.) që merren me demaskimin e elementave “të rrezikshëm” dijnë me i lujtë kaq mjeshtrisht spilcat dhe intrigat sa që nuk e din se kah të erdh e keqja. Me shum mjeshtri ia dalin dhe me shtij grindje, mosbesim mes intelektualve shqiptarë, të cilët tash në kohët e fundit kanë fillue me zanë mend pak, sidomos me mbylljen e Institutit albanologjik në Prishtinë dhe me gjyqet e trillueme. Tue lanë në njanën anë shkollat pse aktiviteti i tyne âsht tashma shum i njoftun, Kosova ka përparue shumë në pikpamje kulturore shqiptare nëpërmjet të theatrove dhe grupeve folkloristike. Kemi theatrin shqiptar profesjonal të Prishtinës, i quejtun “theatri i krahinës autonome Kosmet” i cili jep shfaqje në gjuhën shqipe nëpër tanë Kosmetin dhe Maqedonín. Tri herë bile kanë qenë dhe në Beograd theatrot profesjonalë të Shkupit, Mitrovicës e Pejës. Në Prizren dhe në të tana qytetet e tjera ku gjindet shkolla e mesme në gjuhën shqipe funkcjonojnë grupet artistike, ku jepen shfaqje theatrale e folkloritike (kërcime popullore shqiptare, kangë me melodinat e bukura kosovare). Deri në vitin 1954 Kosova ka pasë dhe grupin artistik ase folkloristik, që mandej u shkri në ate të Serbis. Kërcimet e bukura të Kosovës shqiptare (kërcimi i Rrugovës rreth nuses me shpata, Shota – kërcimi i djalit dhe i vajzës me ritmin e gjallë e lirik-) kanë bâ për vehte të tanë publikun jugosllav dhe kanë fitue rekordin si në Jugosllaví ashtu dhe në Europë dhe Azí. Më ka pasë bâ përshtypje të hatashme në sallën “Kolarčev” të Beogradit kur duelën në skenë shqiptarët me veshjen e bukur të malsorëve të Rrugovës dhe me shpata të hjekun filluen dyluftimin për nusen. Në kërcim i ndiqte vetëm tupani, kështu që kur lëshoshin kambën për tokë u dridhte krejt salla. Ishte e para herë që u jepte nji shfaqje e tillë në Beograd me 1949 (tetor), prandej publiku u entuziazmue për së tepërmi. Koreografët deri tash vonë nuk kanë bâ asnji ndryshim, por i kanë lanë ashtu si kanë qenë origjinale. Folklori deri tash ishte nji mjet që qeverija e përdorte për njofjen dhe afrimin e popujve “jugosllav” mes tyne. Mirëpo nji gja e tillë ne na ka vleftë shum pse gjeneracjoni i ri jugosllav asht në evolucjon e sipër dhe vjen kadalë kadalë tue ndrrue mendimin e etënve mbi shqiptarë. Unë kam pasë shum shokë e miq moshatarë të mij e që sot janë doktora, inzhinjera etj. që simpatizojnë dhe flasin e pohojnë se populli shqiptar âsht elementi mâ i shtypun në Ballkan. Por asgjamangut unë jam plotësisht i bindun se çdo qeveri që të vijë në Beograd ka me luftue deri në pikën e fundit për Kosovë. Tash së fundit janë gjetë dhe disa minjera të reja me metale shum të kushtueshme dhe krejt fusha e Kosovës âsht e vendosun mbi qymyr gurit; po e lamë Trepçën dhe pyjet e Kosovës që shfrytzohen gazep. Unë jam i mendimit se popujt e Ballkanit janë shum afër pse kanë dhe nji influencë kulture e histori të përbashkët, por mjerisht sod për sod jemi të shtrënguem dhe na me qenë shovena. Në këto kushte zhvillimi njerzit nuk munden me mendue ndryshe. Fitorja mâ e madhja në pikpamje të kulturës ka qenë Instituti albanologjik i Prishtinës. Qe hapë në vjetin 1953 me ndihmën e Millovan Gjilasit. Ky burrë i ka pasë dashtë fort shqiptarët, shum kush thotë bile se dhe ai âsht vetë me origjinë shqiptare. Mbasi kishte ra prej pozite, jam njoftë me te në bibliotekën kryesore të Beligradit po bahen 15 muej. Në bisedë e sipër më pyeti si shkon Instituti i Prishtinës. Fill mbas kësaj pyetje nuk mujta me ndejë pa ia shprehë simpatin e shqiptarëve për te. Shtova se ndër ne flitet se ai asht origjinë shqiptare e se në Malsi kemi plot njerz me emnin Gila. “Unë jam Vasojeviq” m’u pergjegj e “sigurisht kam gjak shqiptari në vehte së pakut nepermjet grave që ia kemi grabitë njani tjetrit.” Dhe filloi me qeshë. Më foli dhe mbi historin e Vasojeviqve e malësorve, pse ai âsht njeri me kulturë të madhe. Si fëmijë kishte ruejtë bagëtit me çobajt e Kelmendit dhe në fund më foli kundra politikanëve që ndajnë popujt. Instituti posa ka pasë fillue punën: u mblodh mbrenda nji kohe të shkurtën nji mori kangësh e prrallash, që më duket i kanë hjedhë të gjitha në kosh. Kur ishte tue u organizue, ka ra shpesh dhe biseda mbi ju. Kryetarit Elhami Nimanit i kam folë shpesh për ju. “Sa të fillojmë botimin e anualit” më pat thanë “do të ta grishim të marri pjesë.” Edhe ndër komunista kosovarë keni një simpati shum të madhe, pse këta (shumica) para së gjithash janë shqiptarë. Por Instituti në fjalë, në të vërtetën mbaroi edhe për mend të shqiptarëve e, mbasi nga fillimi prej shumkuj në Beograd nuk qe pa me sy të mirë, gjetën shkaqe me e mbyllë, aq ma tepër kur u dinte nga të gjithë se asht hapë me ndihmën e Gjilasit. Tash qendrat ma të nalta mbi studimet shqiptare janë grupi albanologjik i Beogradit me tre profesora: V. Dancetoviq, Idriz Ajeti, Anton Çeta; me tre vetë në specializim mbas laurës, Dragan Micoviç, Enver Gjergjeku e Abdullah Zajmi; me afër 70 nxanës gadi të githë shqiptarë. Ky âsht grupi ase kathedra ma e fortë albanologjike jashta vendit. Bariqi, si u kam shkrue, asht kryetar i Institutit Ballkanologjik në Sarajevë dhe 80 % të studimeve që dalin në anualin që âsht në shtyp janë mbi shqiptarë. Romë 15 /III/ 1957 “Pasi s’e realizuan dot atentatin ndaj shokut Enver në ‘Bllok’, vendosën të vrisnin ministrin Hazbiu ...”- Ja dosja e 7 gazetarëve, ushtarakëve dhe artistëve disident Memorie.al publikon dokumente arkivore të nxjerra nga një dosje që ndodhet në Arkivin Qëndror të Shtetit (fondi i ish-Komitetit Qëndror të PPSH-së), ku ndodhet një korrespodencë e Kryetarit të Gjykatës së Lartë të Republikës Popullore të Shqipërisë, Shuaip Panariti, me Komitetin Qëndror të PPSH-së dhe Kryeministrinë, lidhur me procesin gjyqësor të zhvilluar në nëntor-dhjetor të vitit 1963, ndaj të pandehurve: Vangjel Lezho, Fadil Kokomani, Robert Vullkani, Trifon Xhagjika, Thoma Rafaeli, Franko Sara dhe Stavri Rafaeli, të gjithë kuadro të lartë të diplomuar në universitetet dhe akademitë ushtarake të Bashkimit Sovjetik dhe vëndeve të tjera të Europës Lindore, si artistë, inxhinjerë, ushtarakë, gazetarë etj. I gjithtë aktiviteti i tyre “antiparti dhe armiqësor” sipas informacioneve të Gjykatës së Lartë, duke filluar nga: agjitacioni e propaganda, veprimtaria e spinuazhit me togerin sovjetik Valentin Zhenj gjatë takimeve të tyre në shtëpinë e Robert Vullkanit dhe plazhin e Durrësit, plani dhe tentativa e dështuar për të vrarë me atentat Enver Hoxhën në lokalin e Bllokut të udhëheqjes dhe më pas ministrin e Brendshëm, Kadri Hazbiu, te Materniteti i Tiranës ku ai shkonte shpesh me makinën që e ngiste vetë, e deri te tentative e arratisjes fillimisht nga lumi Buna dhe më pas nga Liqeni i Pogradecit, etj. Dosja e panjohur e grupit të komunistëve liberal ku katër prej tyre do të pushkatoheshin, publikohen për herë të parë nga Memorie.al. “Përpara Gjykatës, të gjykuarit Vangjel Lezho, Fadil Kokomani dhe kapiten, Trifon Xhagjika, pohuan se përveç veprimtarisë që kryenin duke u lidhur me Zbulimin e huaja, duke bërë përgatitjet me u arratis dhe duke bërë agjitacion e propagandë kundër pushtetit popullor, synonin që të kryenin edhe ndonjë vepër terrori, me qëllim që me anë të kësaj vepre të jepnin me kuptue botës së jashtëme se në Shqipëri ka njerëz që nuk pajtohen me vijën politike të ndjekur nga Partia e Punës së Shqipërisë dhe qeveria e R.P.SH.Për të realizuar këtë qëllim, nga zhvillimi i gjykimit, doli se kanë bërë këtë përgatitje: Në fillim kanë vënë në plan që ta kryenin veprën e terrorit ndaj udhëheqësit të partisë, shokut Enver Hoxha. Për këtë, të gjykuarit Fadil Kokomani, Vangjel Lezho, Trifon Xhagjika pohuan se kanë shkuar në afërsi të lokalit të Komitetit Qëndror për të parë orën e ardhjes dhe të daljes nga zyra të shokut Enver. Ata pohuan se e kishin parë shokun Enver se në cilën orë shkonte në zyrë dhe dilte nga zyra dhe nga ç’drejtim vjen në zyrë dhe del nga zyra, por e kishin gjetur të vështirë që të kryenin atentatin kundër jetës së tij, për shkak të mbrojtjes së mirë që i bëhej. Megjithkëtë, duke qenë konsekuent në veprimtarinë e tyre, këta të gjykuar arrijnë në konklluzion që të vrasin të tjerë udhëheqsa. Kështu, të gjykuarit Fadil Kokomani, Vangjel Lezho e Trifon Xhagjika, pranuan para Gjykatës, kështu del edhe nga materiali i hetuesisë që të vrisnin shokun Kadri Hazbiun dhe disa punonjës të tjerë të Sigurimit të Shtetit”. Kështu thuhej në mes të tjerash në një raport-informacion të Kryetarit të Gjykatës së Lartë të Republikës Popullore të Shqipërisë, Shuaip Panariti, dërguar Komitetit Qëndror të PPSH-së, lidhur me procesin gjyqësor që ishte zhvilluar në fundin e nëntorit të vitit 1963, ndaj shtatë të pandehurve: Vangjel Lezho, Fadil Kokomani, Robert Vullkani, Trifon Xhagjika, Thoma Rafaeli, Franko Sara, dhe Stavri Rafaeli, të gjithë kuadro të lartë të diplomuar në universitetet dhe akademitë ushtarake të Bashkimit Sovjetik dhe vëndeve të tjera të Europës Lindore. Po çfarë detyrash e funksionesh kishin dhe ushtronin në atë kohë shtatë të pandehurit, përse ishin arrestuar dhe akuzoheshin ata dhe çarë qëndrimi mbajtën në procesin gjyqësor? Lidhur me këto dhe të tjera, na njohin dokumentet arkivore të nxjerra nga Arkivi Qëndror i Shtetit (fondi i ish-Komitetit Qëndror të PPSH-së) që publikohen për herë të parë nga Memorie.al, ku ndodhet një korespodencë në mes Gjykatës së Lartë të Republikës Popullore të Shqipërisë me Komitetin Qëndror dhe Kryeministrinë, të cilat po I publikojmë të plota siç ndodhen në dosjen përkatëse, duke filluar nga ky numër. Kontradiktat për çështjet esenciale me thanjet e të pandehurve, s’ka. Një numër dëshmitarësh kanë deponuar rreth aktivitetit të të pandehurve. Në dosje ka mjaft prova materiale siç janë traktet e hedhura, vjerasht e përpiluara prej tyre, armë dhe mjete të tjera si gomardare etj, që u janë kapur të pandehurve në kohën që tentuan të arratisen. Duke marrë parasysh veprimtarinë kriminale që kanë Në veçanti nga këta, i gjykuari Robert Vullkani pohoi se e ka filluar veprimtarinë armiqësore që nga viti 1953 kur ishte për studime në Bashkimin Sovjetik, duke shpjeguar se në fakultetin ku studionte, bëhej një punë e gjërë për infektimin e studentëve me idera revizioniste dhe edukimin e tyre me aspektin ç’thurse aventureske, që janë karakteristikë vetëm për shtetet perëndimore. I gjykuari shpjegoi se gjatë kohës që ishte për studime në Bashkimn Sovjetik, në ato raste që gazeta “Pravda” botonte ndonjë artikull kundër revizionistëve jugosllav, pedagogët ju thonin që të mos i besonin “Pravdës”, por secili të nxjerrë konkluzione për vete. Që ky i gjykuar e ka filluar veprimtarinë armiqësore që nga viti 1953, doli nga letrat e shkruara prej tij, të cilat ja adresonte babait të tij, Sotir Vullkanit, që kishin si përmbajtje urrejtjen ndaj udhëheqjes së Pratisë dhe një varg shpifjesh armiqësore në drejtim të gjëndjes ekonomike dhe të punës gjithëanëshme që bën populli dhe rinia për ndërtimin e shoqërisë socialiste. Këto i janë kapur dhe i janë paraqitur gjykatës si prova të fajësisë së tij. Këtij të gjykuari i janë kapur dhe artikuj, fjalime e broshura të shkruajtura nga revizionistët jugosllav (Tito, Kardelj, Pjade dhe Gjilas) të cilat i ka ruajtur për një kohë të gjatë, i ka studiuar vetë dhe u’a ka dhënë të tjerëve për studim. Këto materiale që përmbanin sulme dhe shpifje armiqësore kundër Partisë dhe Pushtetit tonë, si dhe kundër Partive Marksiste-Leniniste, janë kapur dhe janë paraqitur para gjykatës si prova të fajësisë së tij. Të gjithë të gjykuarit pohuan se me t’u acarruar këto marrëdhënie dhe sidomos pas prishjes së tyre, për shkak se këto kishin përqafuar idetë revizioniste të Kongresit XX-të dhe se fajtor për prishjen e këtyre marrëdhënieve, interesi ju a donte që t’ia ngarkonin udhëheqjesë së Partisë t’onë, filluan një aktivitet më të gjërë armiqësor duke e shtrirë jo vetëm në rrethin e tyre, por dhe në persona të tjerë dhe duke arrirë që të kryejnë dhe krime të rënda, siç janë tradhëtia ndaj Atdheut me anë spiunazhi dhe arratisje në një shtet të huaj, ashtu dhe në drejtim të përgatitjeve për të kryer vepra terrori kundër udhëheqësavë të Partisë dhe shtetit tonë. Veprimtaria armiqësore e të gjykuarve është zhvilluar në këto drejtime: Në drejtim të tradhëtisë ndaj Atdheut të kryer me anë të spiunazhit. Të gjykuarit Vangjel Lezho, Fadil Kokomani dhe Robert Vullkani kanë pohuar se janë njohur me qytetarin sovjetik Xhenj, që në vitin 1958, kur ky punonte në atë kohë pranë Radio Moskës. Nga fillimi i janarit të vitit 1961, Valentin Xhenj ka ardhur në Shqipëri me gradën toger pranë general Arkadi Kuzmin, i cili në atë kohë punonte pranë përfaqësisë së Traktatit të Varshavës. Para gjykatës të gjykuarit Vangjel Lezho, Fadil Kokomani dhe Robert Vullkani, pranuan se janë takuar disa herë me togerin sovjetik, Valentin Xhenj dhe se kanë aprovuar thëniet e tij se marrëdhëniet mes dy vëndeve- B.R.S.S. dhe R.P.Sh.-së janë prishur gjoja për fajë të udhëheqjes së partisë sonë. Ky oficer mbasi ka konstatuar se këta të gjykuar janë të gatëshëm me i shërbyer dhe mbasi u’a ka transmetuar kërkesat e gjeneral Kuzminskit, ka kërkuar prej tyre që ta informonin mbi gjëndjen morale politike të popullit tonë, mbi materialet që punohen në organizatën bazë, fjalimet që mbajnë udhëheqësit me punonjësit, mbi gjëndjen ekonomike që ka ekzistuar pas prishjes së marrëdhënieve etj. Këto takime i kanë bërë në lokalin e Restorant “Vollgës” në shtëpinë e Robert Vullkanit dhe në plazhin e Durrësit, ku janë vënë në lidhje me gjeneral Kuzmin, nëpërmjet shoferit të tij, Sasha, si dhe në vënde të tjera. Përveç informacioneve të dhëna me gojë, këta kanë dhënë edhe informata me shkrim me anë raportesh informative që janë formuluar kolegjalisht nga tre të gjykuarit e mësipërm. Në këto raporte kanë informuar mbi protokollet e udhëheqjes së Partisë që janë punuar në organizatat e Partisë, duke dhënë numrin dhe datën e tyre si dhe përmbajtjen e tyre, kanë informuar përmbajtjen e fjalimeve të udhëheqësave të Partisë e të shtetit tonë, që kanë mbajtur në mbledhje me punonjës, por që nuk janë botuar në shtyp, duke i paraqitur shtrimin e problemeve nga ana e udhëheqësve tanë në mënyrë të gabuar, kanë informuar mbi gjëndjen morale-politike të Partisë dhe popullit tonë, të cilën e kanë paraqitur si jo të shëndoshë, duke shpifur se gjoja në Parti nuk ka demokraci, nuk mund të flasësh lirisht, se në popull mungon liria e fjalës, shtypit dhe ka diktaturë të fortë, po kështu kanë informuar se pas prishjes së marrëdhënieve, gjëndja ekonomike është keqësuar më tepër dhe këtë, ja ngarkonin po udhëheqjes së partisë sonë. I gjykuar Fadil Kokomani pranoi se ka vjedhur në Radio-Tirana, dy bobina të cilat të gjykuarit të mësipërm synonin me i përdorë për të inçizuar fjalimet e udhëheqësve tanë dhe me u a dorëzu Zbulimi Sovjetik. I gjykuari Fadil Kokomani pranoi se një bobinë ja ka dorëzuar togerit Sovjetik, Valentin Xhejn. Mbi kërrkesën e oficerit sovjetik, të gjykuarit Vangjel Lezho, Fadil Kokomani dhe Robert Vullkani, i kanë dorëzuar autobiografitë e tyre. Në drejtim të tradhëtisë ndaj atdheut të kryer me anën e tentativës për t’u arratisur jashtë shtetit. Të gjithë të gjykuarit për një kohë të gjatë, kanë bërë përgatitje për tu arratisur jashtë shtetit. Të gjykuarit që ishin në lidhje me oficerin sovjetik, kanë kërkuar prej tij që t’ju sigurojë mjete për arratisje. Nga zhvillimi i gjykimit është provuar se oficeri sovjetik, u ka premtuar se do t’i pajisë me pasaporta fallco, se do të studiojë mënyrën e arratisjes së tyre me anë të anijeve ose mjeteve të tjera transporti, gjithashtu i ka porositur që dhe vëtë këta të studiojnë varjante të tjera dhe, në rast se arrijnë me t’u arratisur në jugosllavi, i ka udhëzuar që atje të paraqiten menjëherë pranë ambasadës sovjetike, mbasi ajo do t’ju jepte menjëherë ndihmën e nevojshme. Po kështu i gjykuari Stavri Rafael, ka pohuar se pasi u prishën marrëdhëniet në mes B.R.S.S-së. e R.P.P.Sh-së. punonjësit e legatës Hungareze i kanë thënë bashkëshortes së tij, e cila është hungareze, që të mos trazohet se në rast se ato do të largohen, do ta marrin me vete dhe, po të donte dhe Stavri do të merrnin edhe këtë me vete. Në përfundim, mbasi kishin bërë përgatitjet e nevojshme, disa prej të cilëve dhe kishin tentuar për t’u arratisur nga lumi Buna i rrethi Shkodër, por në pamundësi ishin kthyer përsëri, në korrik të vitit 1963, të gjithë të gjykuarir me përjashtim të Robert Vullkanit dhe Trifon Xhagjikës, të ndarë në dy grupe, tentojnë të arratisen nëpërmjet liqenit të Pogradecit. Për këtë qëllim këta kishin blerë mjete notimi, si dyshek, komardare, mjete vozitëse dhe me to kishin bërë disa herë stërvitje në plazhin e Durrësit. Këto mjete u janë kapur dhe janë paraqitur pranë gjykatës si provë të fajësisë së tyre. Këtë vepër s’arritën ta kryejnë për shkak se u arrestuan kur ishin në tentativë e sipër për t’u arratisur. Ndërsa vepra e të gjykuarve Robert Vullkanit e Trifon Xhagjikës, ka mbetur në vepra përgatitore. Nga materiali i hetuesisë ashtu dhe nga pohimet që këta dhanë para gjykatës, rezulton se këta kanë dashur me u arratisur kryesisht duke u shtyrë nga motive armiqësore. Të gjykuarit pohuan se nuk ju pëlqente mënyra e jetesës në vëndin tonë ato deklaronin se donin një jetë mondane, të lirë dhe në ato aspekte që bëhet në shtetet perëndimore dhe që ka filluar të behet edhe në Bashkimin Sovjetik dhe në disa shtete të demokracive popullore, të ishin të lirë që të shprehnin ndjenjat e tyre, qofshin këto edhe kundër interesave të popullit shqiptar. Të gjykuarit Vangjel Lezho, Fadil Kokomani, Stavri Rafael, Robert Vullkani, Trifon Xhagjika etj. Deklaruan se në këtë çështje nuk shikonin më interesat e atdheut, për këta, atdhe ishte vetëm ai vënd që u plotësonte gustot e tyre aventureske. I gjykuari Fadil Kokomani në letrën që i shkruante bashkëshortes së tij, deklaronte: “Më vjen rëndë që e quaj veten Shqiptar, se gjuha shqipe është një gjuhë e mallkuar, mjerë neve që kemi lindur në këtë vënd, se oficerët janë injoranta dhe kur bisedon me ta, të duket sikur tërheq gomarin në të përpjetë prej kapistre, se në gjuhën shqipe vetëm dy emra dëshiroj të përmënd – nënë dhe babë- ndërsa për të tjerat as që pyes fare”. Pra ishin katandisur në një llum që e kishin humbur krejtësisht ndjenjën e atdhedashurisë. I gjykuari Stavri Rafael, pohoi para gjykatës, se për t’u arratisur jashtë shtetit, përveç konceptit armiqësor që ka patur mbi vijën politike të ndjekur nga Partia tonë, ka influencuar dhe mëndjemadhësia e tij, si dhe ndjenja e karierizmit, duke shpresuar se në botën e jashtëme do të korr suksese të bujëshme, do të bëhet një artist i dëgjuar me famë dhe me të gjitha kushtet e nevojshme. Para gjykatës pranoi se së bashku me bashkëshorten e tij, realizonin të ardhura mbi 30.000 lek në muaj se asgjë nuk i mungonte, se Partia dhe Pushteti i kishin dhënë të gjithë ndihmën e nevojshme, aq sa pjesën më të madhe të pasçlirimit e ka kaluar nëpër shkolla të larta, jashtë shtetit dhe në fund, pohojnë se popullit këto të mira ja shpërblejnë me tradhëti. Në drejtim të përgatitjeve për të kryer vepra terrori ndaj udhëheqësve të partisë dhe të Shtetit Të gjykuarit Vangjel Lezho, Fadil Kokomani dhe kapiten Trifon Xhagjika, duke u nisur nga dëshira që të kryenin një vepër që të bënte bujë në botën e jashtëme dhe që të tregonte se në R.P.SH.-së ka kundërshtarë të Partisë së Punës së Shqipërisë dhe të Pushtetit Popullor, kanë bërë një seri përgatitjesh që të vrisnin udhëheqës të Partisë dhe të shtetit t’onë. Përpara Gjykatës, të gjykuarit Vangjel Lezho, Fadil Kokomani dhe kapiten, Trifon Xhagjika, pohuan se përveç veprimtarisë që kryenin duke u lidhur me Zbulimin e huaja, duke bërë përgatitjet me u arratis dhe duke bërë agjitacion e propagandë kundër pushtetit popullor, synonin që të kryenin edhe ndonjë vepër terrori, me qëllim që me anë të kësaj vepre të jepnin me kuptue botës së jashtëme se në Shqipëri ka njerëz që nuk pajtohen me vijën politike të ndjekur nga Partia e Punës së Shqipërisë dhe qeveria e R.P.SH.-së Për të realizuar këtë qëllim, nga zhvillimi i gjykimit, doli se kanë bërë këtë përgatitje: Në fillim kanë vënë në plan që ta kryenin veprën e terrorit ndaj udhëheqësit të partisë, shokut Enver Hoxha. Për këtë, të gjykuarit Fadil Kokomani, Vangjel Lezho, Trifon Xhagjika pohuan se kanë shkuar në afërsi të lokalit të Komitetit Qëndror për të parë orën e ardhjes dhe të daljes nga zyra të shokut Enver. Ata pohuan se e kishin parë shokun Enver se në cilën orë shkonte në zyrë dhe dilte nga zyra dhe nga ç’drejtim vjen në zyrë dhe del nga zyra, por e kishin gjetur të vështirë që të kryenin atentatin kundër jetës së tij, për shkak të mbrojtjes së mirë që i bëhej. Megjithkëtë, duke qenë konsekuent në veprimtarinë e tyre, këta të gjykuar arrijnë në konklluzion që të vrasin të tjerë udhëheqsa. Kështu, të gjykuarit Fadil Kokomani, Vangjel Lezho e Trifon Xhagjika, pranuan para Gjykatës, kështu del edhe nga materiali i hetuesisë që të vrisnin shokun Kadri Hazbiun dhe disa punonjës të tjerë të Sigurimit të Shtetit. Kapiten Xhagjika, pranoi në gjyq se për punonjësit e Sigurimit kishin urrejtje të veçantë dhe për të ç’fryrë urrejtjen, donin të vrisnin ministrin e Punëve të Brendëshme. Vëndin se ku do ta kryenin atentatin kundër jetës së shokut Kadri, e kishin përcaktuar tek Materniteti i qytetit të Tiranës, pasi sipas tyre e kishin parë se shoku Kadri, kishte ardhur disa herë në drejtim të Maternitetit. Këtë vepër e kishin gjykuar si të volitëshëm për ta kryer duke marrë shkas edhe nga fakti se e kishin parë shokun Kadri që e drejtonte vetë makinën e tij pa qenë i shoqëruar nga ndonjë person tjetër. Më pas pohuan se kishin hequr dorë për të kryer atentatin në këtë vënd dhe kishin arrirë në konkulzionin se këtë vepër ta kryenin jashtë qytetit të Tiranës. Veprat e terrorit i kishin në plan për t’i kryer me armë zjarri, ose dhe me armë të ftohta. Rezultojnë si armët dhe revolver dhe thika, të gjykuarit e mësipërm i kishin siguruar. Të gjykuarit pohuan se për të realiuzuar qëllimin e mësipërm, disa herë kishin bërë stërvitje në lidhje me përdorimin e armëve dhe veçanërisht për përdorimin e thikës duke u stërvituar për të qëlluar nga distanca të largëta. Këto mjete të gjykuarëve u janë kapur dhe janë paraqitur para gjykatës si prova të fajësisë së tyre, në lidhje me veprat e terrorit që përgatiteshin për t’i kryer kundër Partisë dhe të Shtetit t’onë. Nga zhvillimi i gjykimit dhe nga gjithë materiali i çështjes rezulton se krimin e agjitacioin dhe propagandës kundër pushtetit popullor, të gjithë të gjykuarit e kanë zhvilluar në këtë drejtim: Në kontaktet me njëri tjetrin dhe me persona të tjerë të besueshëm të tyre, të gjithë të gjykuarit propagandonin se vija politike që ndiqte partia jonë është e gabuar, se fajtorët për prishjen e marrëdhënieve me Bashkimin Sovjetik, s’është grupi revisionist i Hrushovit, por vetëm udhëheqja e partisë t’onë. Propagandonin se në vëndin tonë s’ka liri, nuk ka demokraci, nuk mund të shprehen lirisht ndjenjat dhe se ekziston metoda e shtypjes. Propagandonin se gjoja në organizatën e Partisë mungon demokracia, s’ka liri fjale, se Anëtari i Partisë nuk mund të thotë atë që ndjen në zëmër. Sipas tyre organizata bazë e partisë duhet të lejojë pa marrë asnjë masë çdo lloj diskutimi, qofshin këta edhe me përmbajtje kundër programit dhe vijës politike të partisë. Pra, donin një demokratizim që t’u lentë një shteg të lirë përplasjes së tezave revizioniste. Të gjykuarit, Stavri Rafael, Thoma Rafael, Vangjel Lezho, Robert Vullkani e Fadil Kokomani, që ishin anëtarë të Partisë, pohuan se kur në organizata e partisë punoheshin materiale të ndryshme ata diskutonin duke ju konformu politikës së Partisë, por se në realitet kishin mendime të kundërta, që sipas tyre, nuk guxonin t’i shfaqnin dhe këtë, këta të gjykuar e quanin mungesë demokracie. Të gjykuarit e mësipërmë në biseda me njëri tjetrin dhe me persona të tjerë propagandonin se udhëheqja e Partisë sonë është një udhëheqje diktatoriale. I gjykuari major, Thoma Rafaeli, është shprehur se Josif Stalini ka qenë diktator dhe terrorist. Ishin për përhapjen e pikpamjeve të Klubit të “Petefit”. Të gjykuarit Robert Vullkani, Stavri Rafael, Fadil Kokomani, etj., pohuan se kanë propaganduar se shteti ynë është i ndrydhur, s’ka demokraci, nuk vijnë turista, hyrja dhe dalja nga Atdheu nuk është e lirë etj. Këta donin që hyrja dhe dalja nga Atdheu ynë të ishte krejtësisht e lirë./Memorie.al Arshi Pipa: Kur trupin ma kanë bërë pothuajse kufomë, atëherë mendimi ka fituar lirinë Kërkon ta lërë punën me pretekstin se është i sëmurë. Sistemi veçse bëhet më i fortë dhe ai vendos të arratiset, bashkë me një nga motrat. Në një libër të studiuesit Uran Kalakula, kushtuar Pipës, shënohet se ai dhe motër Fehimeja, u ndihmuan nga një fshatar që kishte shtëpinë pranë kufirit. Arshiu e kaloi lumin e Bunës me not e matanë bregut e priti motra. Shkojnë në Muriqan, arrijnë të kalojnë kufirin shqiptar dhe paraqiten pranë postës jugosllave, ku qëndrojnë disa kohë në hetuesi në Tivar. Kanë fat dhe jugosllavët nuk i kthejnë mbrapsht. Lirohen dhe i drejtohen Sarajevës ku ndodhet i fejuari i Fehimes me familjen e tij. Para se të ikin, kanë marrë me vete kujtimet: letrat e cigareve me shënime e motra i kish qepur nëpër rrobat e saj. Gjatë muajve shtator – nëntor 1957 kur janë në Sarajevë i kanë renditur fletët. Arshi Pipa ëndërron Perëndimin, ndaj ikën së pari në Romë dhe më pas në Amerikë. Atje, pasi mëson gjuhën angleze nis të ngjisë shkallët e karrierës në universitet. Si fillim jep lëndën e filozofisë dhe filozofinë e fesë e krishterë. Në një dokumentar të Televizionit Publik Shqiptar në vitet ‘90, Arshiu shprehet se njohuritë e tij për sa i përket fesë ishin të pakta, vetëm disa gjëra që mbante mend nga kolegji i Jezuitëve. Arshiu u bë një pedagog mysliman që jepte filozofi të krishterë. VIRUSI PYET: PO KET A E DINI KU T’QET RILINDJA ?! – Nga Fritz RADOVANI “Rilindja” ka vetem dy rrugë: Në socializem e.., në diktaturë? Mos merrni malet... Nuk jeni per atë rrugë.., shkoni kah dera e zbritni!.. Ajo asht rruga e juej... Ajo asht rruga e Rilindjes...Poshtë e sa ma poshtë ! Delegati Apostolik i Vatikanit Imzot Ivan Dias, në vitin 1992 e pyeti At Konrrad Gjolaj: “Po sikur, të shkojsh në Parriz dhe, tek dera Shën Pjetri, me të tregue se aty asht edhe Ever Hoxha, shka ban Ti At Konrrad?” – “Unë, i tham ju falemnderës, Shen Pjetrit që më diftove se ai asht këtu, dhe kthehem mbrapsht e shkoj në fund të ferrit...” (Dishmi e At K.Gjolaj) Nuk asht aspak me u çuditë per pyetjen e Imz. Dias... Ai e njeh “hero”!.. Disa ishin që mendonin ditë e natë per Popullin... Ditët e fundit ishte në TV-Albspirit skilja Ramiz Alia... Po, tregonte si kishte nisë per në Bankat e Zvicrres 10 kv. Lingota e monedha ari, per me “permirsue”’ ekonominë e shtetit shqiptar në vitin 1990, e cila ishte shumë keq drejtë falimentimit perfundimtar... E Ramizi i “shkreti” prej kapitalit vet, po u mundonte me shpetue ekonominë me rezerva të fundit që i ishin nën tunele t’Skraparit. Me siguri ishte ajo koha kur thonte: “Edhe bar do t’ hajmë e, parimet...” E kur e ndigjon njeriu Ramizin tue mendue per “Popull”, të bahet me u ulë me të vertetë e me hanger “bar”, se deri ku ka mërrijtë paftyrsia e atij hajduti pa cipë, që per 47 vjetë rjepen një Popull, tue burgosë mija e mija të rinjë, tue interrnue mija familje dhe mundin e djersen e tyne, tue futë në bankat Lindore e Perëndimore, me sigurue sternipat që do të lindin në Shekullin XXII e XXIII, kur gjithë Bota, do të ushqehet me kelkaza... Drejtuesit e shqiptarve sot, dijnë se baballarët e tyne vrastarë e hajdutë vodhën e u siguruen pushtetin, e po kerkojnë me t’gjitha mjetet me shitë Atdheun. Rilindja nuk njeh rrugen Europjane! Ajo mendon e punon per Beogradin, Athinen, Stambollin e Mosken... Prishtina s’ ja prishë asaj... Forca, ju pastë Everi e Millosheviqi...Se, nuk po i leni gja mangut tiranve! Melbourne, 30 Korrik 2020 Më 29 korrik 1913 Fuqitë e Mëdha bien dakord që Shqipëria të vendoset nën sovranitetin e princit gjerman Wilhelm Friedrich Heinrich Më 29 korrik 1913 Fuqitë e Mëdha bien dakord që Shqipëria të vendoset nën sovranitetin e princit gjerman Wilhelm Friedrich Heinrich (shqip Princ Vidi ose Princ Vilhelm Vidi). Gruaja e tij, princesh Sofia e Saksonisë (1885-1936) rridhte nga familja e njohur Gjika me origjinë shqiptare. Mbretëresha Elisabeth e Rumanisë, kur mësoi se Fuqitë e Mëdha, ishin në kërkim të një aristokrati si mbret të Shqipërisë, përdori ndikimin për të emëruar nipin e saj, Vidin në këtë post. Përfundimisht Fuqitë e Mëdha evropiane – Austrio-Hungaria, Britania, Franca, Gjermana, Rusia dhe Italia – zgjodhën Vidin për të qeverisur Shqipërinë e re të pavarur. Njoftimi u shpall zyrtarisht në nëntor 1913 dhe vendimi u pranua nga Ismail Qemali, kreu i qeverisë së përkohshme në Vlorë. Në vitin 1913, evropiano perëndimorët e konsideronin Shqipërinë një vend të varfër, pa ligje, të prapambetur; shtypi francez i referohej Vidit si “le Prince de Vide”, që do të thotë “Princ i Zbrazëtisë”. Vidi dhe gruaja e tij, princesh Sofia mbërritën më 7 mars 1914 në Durrës, ku u pritën me entuziasëm të madh, festimet zgjatën rreth 1 javë. Por me Shqipërinë në gjendje lufte civile që nga korriku 1914, me Greqinë që kishte zënë jugun e vendit, dhe me fuqitë e mëdha në luftë me njëra-tjetrën, regjimi i Vidit ra, dhe princi u larguar nga vendi më 3 shtator 1914. Vidi shkoi fillimisht në Venecia, pastaj u kthye në Gjermani si kapiten në ushtrinë perandorake me emrin e luftës, “Konti i Krujës”. Pas luftës, Vidi ende ushqente ambicje për t’u rikthyer në Shqipëri, pavarësisht se Gjermania kishte dalë e humbur nga lufta. Shpresat e Vidit morrën fund më 31 Janar 1925 kur Shqipëria u shpall zyrtarisht republikë me president Ahmet Zogun, më pas mbret. Princi Vidi vdiq me 1945 në Predeal, Rumani, në moshen 69 vjeçare, duke lënë djalin e tij, princin Karol Viktor, si trashëgimtar të pretendimeve për fronin shqiptar. (Astrit Lulushi)