text: Chapter 2 1 Edhe unė, o vėllezėr, kur erdha te ju, nuk erdha me shkėlqim fjalėsh a diturie, qė t`ju shpall dėshminė e Perėndisė, 2 sepse e vendosa qė tė mos di tjetėr gjė ndėr ju, veē Jezu Krishtit edhe atė tė kryqėzuar. 3 Edhe unė kam qenė te ju me dobėsi, me frikė dhe drithėrimė tė madhe. 4 Dhe fjala ime dhe predikimi im nuk u bėnė me fjalė mbushamendėse nga dituria njerėzore, por nė dėftim tė Frymės dhe tė fuqisė, 5 qė besimi juaj tė mos qėndrojė mbi diturinė e njerėzve, po mbi fuqinė e Perėndisė. 6 Dhe ne flasim dituri nė mes njerėzish tė pjekur, por jo diturinė e kėsaj kohe dhe as tė pushtetarėve tė kėsaj kohe, qė nuk arrin asgjė, 7 por flasim diturinė e Perėndisė tė fshehur nė mister, qė Perėndia e kishte paracaktuar pėrpara kohėrash pėr lavdinė tonė, 8 tė cilėn asnjė nga pushtetarėt e kėsaj kohe nuk e ka njohur; sepse, po ta kishin njohur, nuk do tė kishin kryqėzuar Zotin e lavdisė. 9 Por, sikurse ėshtė shkruar: ``Ato gjėra qė syri nuk i ka parė dhe veshi nuk i ka dėgjuar dhe nuk kanė hyrė nė zemėr tė njeriut, janė ato qė Perėndia ka pėrgatitur pėr ata qė e duan atė``. 10 Po Perėndia na i ka zbuluar me anė tė Frymės sė tij, sepse Fryma heton ēdo gjė, edhe tė thellat e Perėndisė. 11 Sepse cili nga njerėzit, pra, njeh gjėrat e njeriut, pėrveē se fryma e njeriut qė ėshtė nė tė? Po kėshtu asnjėri s`i njeh gjėrat e Perėndisė, pėrveē Fryma e Perėndisė. 12 Dhe ne nuk kemi marrė frymėn e botės, por Frymėn qė vjen nga Perėndia, qė tė njohim gjėrat qė na janė dhuruar falas nga Perėndia. 13 Pėr kėto edhe flasim, por jo me fjalė tė mėsuara nga dituria njerėzore, por tė mėsuara nga Fryma e Shenjtė, duke i krahasuar gjėra frymėrore me fjalė frymėrore. 14 Dhe njeriu natyror nuk i rrok gjėrat qė janė tė Frymės sė Shenjtė; sepse pėr tė janė marrėzi dhe nuk mund t`i njohė; sepse ato gjykohen frymėrisht. 15 Por njeriu qė ėshtė frymėror gjykon ēdo gjė dhe vetė nuk ėshtė i gjykuar nga asnjeri. 16 Sepse kush e ka njohur mendjen e Zotit qė mund tė mėsojė atė? Por ne kemi mendjen e Krishtit.


Radiateur Moteur Seat Cordoba de 1996 à 1999 - Radiateur Moteur eau Seat Cordoba - Essence 1.6 MPi / 1.8i 16V / 2.0i 8V - 1.9 Diesel / 1.9 TD Radiateur Moteur Seat Cordoba (1.6 MPi / 1.8i 16V / 2.0i 8V / 1.9 D / 1.9 Turbo Diesel) 1996 - 1999 Ref. C-58002116 - Essence 1.6 MPi / 1.8i 16V / 2.0i 8V - 1.9 Diesel / 1.9 TD Correcteur électrique Phare (Valeo) Seat Cordoba 1993-1999


source: fineweb

text: Ndryshimet nė Kodin Civil, p/ligji pėrgjysmon dosjet nė Gjykatė TIRANE - Projektligji i propozuar nga qeveria shqiptare pėr ndryshimet nė Kodin e Procedurės Civile tashmė kanė kaluar nė Komisionin parlamentarė tė Ligjeve, ndėrsa pritet qė kėto ndryshime tė ēlirojnė Gjykatat nga barra e seancave civile. Disa nga ndryshimet nė Kodin e procedurave Civile janė qė nė Gjykatat shqiptare tė mos merren me dėshmi trashėgimie dhe as vendime gjyqėsore tė veēanta pėr urdhėra ekzekutimi, por tė lėshohen nga noteri. Nė cilėsinė e propozuesit tė ndryshimeve nė kodin e procedurės civile, Ministri i drejtėsisė, Eduard Halimi tha nė Komisionin e Ligjeve se kėto ndryshime ulin shpenzimet dhe kohėn qė qytetarėt kalojnė nė dyert e gjykatave. Ky projektligj ka gjetur dhe konsensusin e opozitės pėr t’u shqyrtuar ndėrsa vetė deputetėt e partisė socialiste nuk morėn pjesė gjatė shqyrtimit, pasi njėkohėsisht nė selinė rozė u mblodh me grupi Parlamentar pėr marrėveshjen zgjedhore me LSI-nė. Redaksia Online (Gre.M/Shqiptarja.com)


text: Read Kimia 7 text version INSTITUTI I KURRIKULAVE DHE I STANDARDEVE PROGRAMI MËSIMOR LËNDA: KIMI (klasa e shtatë) Tiranë, 2005 I. HYRJE Roli i kimisë në kurrikulin shkollor lidhet me studimin e elementve kimike dhe të komponimeve të tyre. Kimia është mjaft afër çdo aspekti të jetës sonë. Ajo lidhet me prodhimin e një sërë lëndësh inorganike dhe organike, farmaceutiket, mjetet larëse, plastikat e fibrat sintetike, insekticidet, bojërat e ndryshme, një sërë prodhimesh për familjet, zyrat etj. Kuptimi i parimeve të kimisë, gjithashtu, i aftëson individët të ushtrojnë kontroll e të ndjejnë përgjegjësinë për mjedisin. Përveç rolit që ka studimi i kimisë në aspektet social, mjedisor e ekonomik, për shumë nxënës, me mundësitë e shumta që ajo ka, bëhet bazë për karrierën në jetë. Për të gjitha këto, studimi i kimisë në shkollë shihet si një ndër fushat më të rëndësishme të formimit të nxënësve, prandaj i lihet asaj dhe një vend i rëndësishëm në kurrikulin shkollor. Kimia në arsimin e detyruar do të studiohet si lëndë më vete në klasat 7,8, 9, përkatësisht me 1, 1 dhe 2 orë javore, dhe e integruar me biologjinë, fizikën, gjeografinë në klasat 3-5, nëpërmjet lëndës " Dituri natyre". Ndërdrejtime kryesore të ndryshimeve të lëndës së kimisë në kuadrin e reformës arsimore përmendim : 1. Kurrikuli i kimisë të synojë drejt afrimit me shkencën kimike për veprime efektive, që lidhen me çështje përkatëse sociale apo mjedisore të jetës së përditshme. Ai të përfshijë sa të jetë e mundur shembuj që pasqyrojnë përvojat e nxënësve në kuptimin e natyrës dhe sjelljen e materialeve familjare. 2. Kurrikuli i kimisë të vendosë theksin në rrugën dhe procedurat e veprimit shkencor me gjërat; metodat verbale të përdorura gjerësisht sot, të zëvendësohen me përdorimin e metodave shkencore. Kurrikuli i kimisë t'i nxitë nxënësit të jenë aktivë dhe të marrin përgjegjësi për të mësuarit e tyre, të përdorë strategji dhe teknika mësimore që nxisin ndërveprimin dhe pjesëmarrjen mësimore e mbështesin kërkimin kimik të nxënësve. 3. Kurrikuli i kimisë të jetë i hapur dhe të mësuarit e tij t'i shpjerë nxënësit në ndryshime konceptuale. Për këtë kërkohet studim në thellësi i një numri të vogël konceptesh që të sigurohet mundësi për tranzicion ose vijimësi. Reforma në kurrikulin e kimisë shikon si domosdoshmeri integrimin e kimisë me shkencat e tjera natyrore, matematikën e shkencën mjedisore, për të siguruar një përmbajtje të gjerë të të mësuarit. Përmes studimit të kimisë të zhvillohen, gjithashtu, dhe dy drejtime të tjera integruese që kanë të bëjnë me: Natyrën e shkencës kimike dhe lidhjet e saj me teknologjinë, Zhvillimin e aftësive dhe të qëndrimeve shkencore. Kurrikuli i kimisë në arsimin e detyruar do të realizojë një cikël të mbyllur të njohurive kimike më të rëndësishme, pasi një pjesë e nxënësve që mbarojnë këtë nivel arsimor, nuk e ndjekin arsimin e mesëm. Ky program është konceptuar në ndihmë të dy kategorive të të interesuarve: 1. Hartuesve dhe botuesve të teksteve mësimore dhe materialeve ndihmëse të mësuesit e të nxënësit; 2. Mësuesve, specialistëve të arsimit, prindërve etj. 2 Programi do të realizohet gjithsej në 35 orë mësimore, në të cilat do të parashikohen orët e teorisë,të ushtrimeve, punëve të laboratorit, dhe orët në dispozicion për mësuesin. II. SYNIME TË PROGRAMIT Programi i kimisë së klasës së shtatë, synon: T'i pajisë nxënësit me njohuri për klasifikimin, ndërtimin, strukturën dhe vetitë e lëndës; Të edukojë e të zhvillojë tek nxënësit përdorimin e metodës shkencore të studimit në kimi; T'i aftësojë nxënësit në përdorimin e simbolikës së thjeshtë kimike; T'i pajisë nxënësit me njohuri fillestare për reaksionet kimike; T'u mundësojë nxënësve të fitojnë aftësitë e para praktike në përdorimin e pajsjeve laboratorike dhe të kenë njohuri si të përdorin kimikatet; Të zhvillojë tek nxënësit aftësi të mendimit kritik e të zgjidhjes së problemeve; T'i nxisë nxënësit të vlerësojnë rëndësinë e kimisë për individin dhe shoqërinë; Të krijojë bazën mbështetëse të studimit të kimisë nga nxënësit në klasat pasardhëse. III. OBJEKTIVA TË PËRGJITHSHME TË PROGRAMIT Në përfundim të këtij programi nxënësit duhet: Të kuptojnë konceptet bazë kimike, duke përdorur faktet, teoritë, parimet dhe modelet; Të përdorin simbolikën e thjeshtë kimike; Të demonstrojnë aftësitë e nevojshme në kryerjen e kërkimeve të thjeshta shkencore në fushën e kimisë dhe të komunikojnë në rrugë shkencore përfundimet e përftuara; Të hetojnë substancat familjare dhe t'i përshkruajnë ato; Të hetojnë shembuj reaksionesh kimike në situata jetësore të përditshme, të dallojnë reaksione të dobishëm dhe reaksione të dëmshme; Të arsyetojnë e të marrin pjesë në zgjidhjen e problemeve të thjeshta me natyrë kimike; Të përshkruajnë dhe të shpjegojnë varësinë e ndërsjelltë të shkencës kimike, teknologjisë dhe shoqërisë; Të shpjegojnë rolin e kimisë dhe të vendimeve që lidhen me të, për ruajtjen dhe mbrojtjen e mjedisit. IV. OBJEKTIVA SPECIFIKW TË PROGRAMIT SIPAS LINJAVE Kimia shkollore është konceptuar të organizohet sipas linjave të përmbajtjes në vijim: 1.Grupet e lëndëve në lidhje me ndërtimin e tyre; 2.Reaksionet kimike; 3.Llojet e lëndëve ( sjelljet e lëndëve); 4.Kimi sasiore. 3 Këto linja, të ndara dhe në nënlinja përkatëse do të zënë vend në përmbajtjen mësimore për të gjitha klasat e arsimit të detyruar në të cilat studiohet kimia, kuptohet me theks jo të barabartë, p.sh., në klasën e shtatë përmbajtja lidhet më shumë përkatësisht me linjën 1, 2, 4 dhe më pak me linjën 3. Në të gjitha këto linja integrohet natyrshëm dhe metodologjia shkencore e studimit dhe kërkimit në kimi. Një zbërthim i këtyre linjave për klasën e shtatë paraqitet në vijim: Linjat dhe nënlinjat e përmbajtjes Objektiva mësimorë Nxënësit duhet: 1 Të përkufizojnë lëndën; 2.Të përshkruajnë lëndët përmes një sërë vetish karakteristike; 3.Të bëjnë dallimet ndërmjet vetive fizike dhe vetive kimike të lëndëve; 4.Të dallojnë një ndryshim fizik nga një ndryshim kimik; 5.Të përshkruajnë kiminë si shkencë që lidhet me ndërtimin, vetitë e lëndëve; 6.Të kuptojnë rëndësinë e shkencës kimike në jetën e përditshme; 7.Të shpjegojnë metodën shkencore të studimit; 8.Të ngrenë dhe të kontrollojnë një eksperiment të thjeshtë ; 9. Të përpilojnë me korrektësi një grafik, tabelë me të dhëna të përftuara nga vëzhgime dhe matje në laborator; 10.Të kuptojnë dhe zbatojnë rregullat e sigurisë gjatë punës me pajisjet dhe substancat kimike. 11.Të përshkruajnë karakteristikat e një përzierje; 12.Të dallojnë ndryshimet ndërmjet përzierjeve heterogjene, përzierjeve Përmbajtjet Hyrje në kimi, mbrojtja në laborator, matjet dhe komunikimi, lënda dhe ndryshimi i saj. Substancat e thjeshta dhe të përbëra: elementet kimike (metale, jometale); komponimet, përzierjet, tretësirat. Atomi, ndërtimi i modelit të thjeshtë atomik, simboli kimik, molekula, molekula e substancave të thjeshta dhe molekula e përbërjeve kimike, modele molekulare, formula kimike. 1. Grupet e lëndëve në lidhje me ndërtimin e tyre - Hyrje në kimi( 1 6) Metoda shkencore dhe komunikimi(7,8,9) -Mbrojtja(10) Përzierjet heterogjene dhe homogjene(11, 12, 13, 14) 4 -Struktura kimike e lëndës (15,16,17,18,19,20, 21 dhe 23,24,25,26,27,31) homogjene dhe substancave kimike; 13.Të klasifikojnë një lëndë si substancë e thjeshtë, përbërje kimike, përzierje homogjene ose heterogjene; 14.Të demonstrojnë metoda të ndryshme të ndarjes së substancave në një përzierje. 15.Të përkufizojnë atomin; 16.Të përshkruajnë modelin atomik të Radhërfordit; 17.Të tregojnë masën dhe ngarkesën për një proton, neutron dhe elektron; 18.Të përcaktojnë numrin atomik të një elementi, duke njohur strukturën e atomeve të tij; 19. Të përdorin konceptin masë atomike dhe masë molare e një elementi; 20.Të përkufizojnë izotopët; 21.Të përkufizojnë një element kimik; 22.Të shkruajnë simbolet kimike të elementeve dhe të tregojnë kuptimet e tyre; 23.Të përkufizojnë mol atomin; 24.Të paraqesin shpërndarjen e elektroneve në atomet e 20 elementeve të para të tabelës periodike; ; 25. Të përkufizojnë një përbërje kimike; 26.Të përshkruajnë lidhjen kovalente dhe lidhjen jonike; 27.Të përkufizojnë elektronet e valencës, kovalencën dhe elektrovalencën; 28.Të prezantojnë 5 - Nomenklaturë(22, 28,29,30) molekulat me anë të formulave të tyre molekulare; 29.Të shkruajnë formulat për komponimet jonike duke u bazuar në jonet prezent në komponim; 30.Të përdorin rregullat për përcaktimin e emrit të komponimit; 31.Të përkufizojnë mol molekulën; 2. Reaksionet kimike 1.Të përkufizojnë një reaksion kimik; 2.Të përcaktojnë reagentët dhe produktet; 3.Të përshkruajnë një reaksion kimik nën termat e riorganizimit të atomeve, si rezultat i prishjes së disa lidhjeve dhe përftimit të disa lidhjeve të reja; 4.Të grumbullojnë të dhëna eksperimentale që vërtetojnë ligjin e ruajtjes së masës; 5.Të shkruajnë barazime të thjeshta kimike, të vendosin koefiçientët; 6.Të interpretojnë një barazim kimik, duke u bazuar në ligjin e ruajtjes së masës; 7.Të përshkruajnë tipare të reaksioneve kimike duke u bazuar në vëzhgimet eksperimentale; 8.Të përmendin produkte të përditshme të përftuara nga reaksionet kimike; 9.Të tregojnë reaksione kimike jo të mirëpritura në praktikën jetësore; 10. Të listojnë reaksione Reaksionet kimike, reaksione të oksigjenit, barazimet kimike, ligji i ruajtjes së masës, shkrimi i barazimeve kimike dhe njehsime me të. 6 kimike që dëmtojnë mjedisin. 1.Të tregojnë veti të vëzhguara karakteristike të elementeve kimike; 2. Të përshkruajnë veti të metaleve dhe jometaleve në varësi të vendit në tabelën periodike; 3.Të japin shembuj të lëndëve me ndërtim molekular e jonik dhe të tregojnë dallimet mes tyre; 4. Të listojnë substanca të dëmshme për mjedisin . 1.Të kryejnë njehsime me mol atomin, duke u zbatuar lidhjet e molit me numrin e grimcave, lidhjet e molit me masën; 2. Të interpretojnë informacionin sasior që jepet nga formulat kimike; 3.Të llogaritin masën molekulare të një molekule; 4.Të llogaritin masën e formulës së një komponimi jonik; 5. Të kryejnë njehsime me mol molekulën, duke zbatuar lidhjet e molit me numrin e grimcave, lidhjet e molit me masën; 6.Të kryejnë njehsime me formulat kimike; 7.Të kryejnë njehsime stekiometrike me anë të barazimeve kimike. Metalet dhe jometalet në tabelën periodike. Shembuj substancash me ndërtim molekular dhe ndërtim jonik. Substanca të dëmshme për mjedisin. 3. Lloje të lëndëve (sjelljet) 4. Kimi sasiore Interpretimi sasior i simboleve kimike, formulave kimike, sasia e lëndës dhe njësia e saj moli, ligji i ruajtjes së masës, interpretimi sasior i barazimeve kimike. 7 V. UDHËZIME METODOLOGJIKE Objektivat mësimorë të evidentuara do të bëhen realitet për nxënësit vetëm nëse atyre u jepet mundësia që t'u bëhen sa më të thjeshta faktet, konceptet dhe formulat kimike. Nxënësit të nxiten të zhvillojnë një kuptim të plotë të koncepteve kimike. Kjo do të thotë që ata të udhëhiqen drejt veprimtarisë mendore individual në lidhje me konceptet bazë. Perceptimi pasiv i koncepteve sipas modelit të përshkruar nga mësuesi nuk do të jetë i mjaftueshëm. Të kuptuarit e vërtetë të koncepteve bazë kimike është shumë me rëndësi si për të siguruar suksesin në studimin e mëpasëm të kimisë nga nxënësit, ashtu dhe për zbatimin e këtyre koncepteve në situata të reja. Ndër strategjitë mësimore që i ndihmojnë të kuptuarit të koncepteve, përmendim: 1. Përqendrimin në pak koncepte, por në thellësi të madhe; 2. Përdorim llojeve të shumë të strategjive të të mësuarit. Nxënës të ndryshëm mësojnë në mënyra të ndryshme, disa përfitojnë duke punuar praktikisht në laborator, të tjerë përmes kryerjes së detyrave të tekstit etj ; 3. Paraqitja e koncepteve nga disa këndvështrime të ndryshme. Disa koncepte kanë nevojë të t'u adresohemi në disa rrugë të ndryshme, p.sh., kur flitet për ujin fillimisht mendojmë një lëng, pastaj që molekulat e tij janë të ndërtuara nga dy atome hidrogjen dhe një atom oksigjen, më tej që formula kimike e tij është H2O. Pra, në shembullin e dhënë, nuk duhet të mjaftohemi vetëm nëse vëmë në dukje që uji është lëng, pa përmendur dhe këndvështrimet e tjera rreth tij; 4. Nxitja e diskutimit të koncepteve nga nxënësit. Përmes diskutimve nxënësit thellohen më tej në kuptimin e koncepteve kimike; 5. Përfshirjen në teste të pyetjeve që lidhen me thelbin e koncepteve kimike. Zhvillimi i aftësive të të menduarit kritik dhe krijues Një ndër objektivat e rëndësishëm të këtij programi është dhe zhvillimi tek nxënësit i aftësive të të menduarit kritik dhe krijues. Të menduarit kritik është përdorim i arsyes për të marrë një vendim a për të formuar një opinion dhe përbën një aftësi të rëndësishme në studimin e një fushe të caktuar mësimore. Aftësitë analitike dhe të vlerësimit janë të nevojshme për fitimin e njohurive të qëndrueshme dhe të kuptuarit e vërtetë të koncepteve. Zotërimi i koncepteve kimike në lidhje me aftësimin për të analizuar, për të vlerësuar dhe për të arsyetuar është, gjithashtu, mjaft e rëndësishme në aftësimin e nxënësve drejt përdorimit të njohurive kimike në praktikën e përditshme jetësore. Veprimtaritë mësimore që lidhen me klasifikimin, vendosjen e lidhjeve ndërmjet pjesëve, nxjerrjen e ngjashmërive dhe të dallimeve shërbejnë si modele që ndikojnë në zhvillimin e aftësive analitike të të menduarit kritik. Ndërsa induksioni dhe deduksioni bëjnë të mundur të përdoren konceptet në situata konkrete, për të shpjeguar dukurinë. Zgjidhja e problemeve Për të mësuar nxënësit të zgjidhin problemet e rëndësishme, është e domosdoshmet'i nxitim nxënësit të mendojnë rreth metodës së zgjidhjes së problemeve dhe të mos lejojmë që ata të bëjnë zgjidhje mekanike të problemeve kimike. 8 Të menduarit kritik është veprimtaria e parë mendor që përfshihet në zgjidhjen e problemeve. Ndër strategjitë që mundësojnë përgatitjen e nxënësve për zgjidhjen e problemeve, përmendim: Të jepen më parë konceptet, të mbahet parasysh përforcimi dhe kontrolli për shkallën e përvetësimit të koncepteve dhe pastaj të kalohet në zgjidhjen e problemeve që lidhen me to; Të bëhet kujdes në dhënien e metodikës së zgjidhjes së problemeve. Për këtë të bëhet orientimi i nxënësve në ndjekjen me radhë të hapave metodikë të zgjidhjes së problemeve: 1.Shkrimi i formulave apo barazimet kimike të reaksioneve me të cilat lidhet problemi; 2. Përcaktimi qartë i të dhënave nga kushtet e detyrës dhe ato që përftohen nga simboloka kimike në lidhje me kërkesat e problemit; 3. kryerja e veprimeve të nevojshme për të marrë përgjigjen e kërkuar nga problemi. Puna në laboratorin e kimisë Puna e nxënësve në laboratorin e kimisë: 1. E bën lëndën më interesante dhe rrit motivimin e nxënësve për të mësuar; 2. Të kuptuarit e koncepteve kimike ndihmohet, p.sh., nxënësi dallon më qartë një ndryshim fizik nga një ndryshim kimik nëse ai i sheh ato konkretisht në laborator; 1. Përfundimet nxirren në bazë të përvojës; 2. Aftësitë e të menduarit kritik ushtrohen; 3. Aftësitë psikomotore dhe organizative ushtrohen. Programi kërkon vëmendje të veçantë ndaj punëve laboratorike dhe praktike të nxënësve, këto të parashikuara në orë të veçanta dhe Brenda orëve të tjera mësimore. VI. UDHËZIME TË VLERËSIMIT Vlerësimi i njohurive të nxënësve është një nga proceset bazë që qëndron në themel të të mësuarit. Vlerësimi i nxënësit është një përgjegjësi e rëndësishme dhe kërkon të mbështetet në parametra bashkëkohorë. Vlerësimi përdoret: Për të siguruar informacionin e nevojshëm dhe shumë të rëndësishëm për përparimin e nxënësve, motivimin e tyre drejt të mësuarit, dhe përcaktuar mundësitë reale të nxënësve për nxënie të mëtejshme ; Për të vlerësuar përparësitë, dobësitë në arritjet e nxënësve dhe shkatarët e situatës së dhënë ; Për të nxjërrë të dhëna për arritjet përfundimtare të nxënësve gjatë të mësuarit. Nisur nga qëllimi i realizimit, vlerësimi mund të klasifikohet në vlerësim formues, diagnostikues, përmbledhës, motivues. Vlerësimi formues synon marrjen e informacionit për atë që ka arritur të përvetësojë nxënësi krahasuar me standardin mësimor. Ky informacion i nevojitet mësuesit për të ndërhyrë dhe për të ndryshuar mësimdhënien duke siguruar kalimin në objektiva të rinj mësimorë vetëm pasi të jenë arritur objektivat mësimorë paraprakë. Në lëndën e kimisë përdorimi i vlerësimit formues merr rëndësi të veçantë, sepse konceptet janë të lidhura ngushtë mes tyre dhe nuk mund të vijohet me sukses nëse nuk është arritur 9 përvetësimi i koncepteve fillestare bazë, kështu, p.sh., nuk mund të vijohet në trajtimin e lidhjes kimike kur nuk është përvetësuar nga nxënësit ndërtimi i atomit, nuk mund të trajtohet shpërbashkimi elektrolitik kur nuk është njohur ndërtimi i përbërjeve ektrolite e kështu me radhë. Para kalimit në një çështjeje të re mësimore të përcaktohet paraprakisht lista e paranjohurive të nevojshme që kanë nxënësit në lidhje me temën, dhe të përdoret vlerësimi formues për të njohur situatën e këtyre paranjohurive tek nxënësit. Vlerësimi diagnostikues përdoret për aspekte të përvetësimit të njohurive nga nxënësit, për të gjykuar për atë që kanë mësuar dhe nuk kanë mësuar nxënësit. Ky tip vlerësimi përdoret për të marrë informacion për përgatitjen ditore të nxënësve dhe shkallën e përvetësimit nga ta të materialit të ri mësimor. Ai informacion për efektshmërinë e të nxënit dhe ndihmon për ecurinë e mëtejshme të mësimdhënies. Vlerësimi përmbledhës bëhet në përputhje me objektivat mësimorë në fund të semestrit, të vitit ose në fund të studimit të disa kapitujve mësimorë. Ai jep informacion për atë çfarë kanë arritur të nxënë dhe të bëjnë nxënësit gjatë periudhës së dhënë kohore, është mirë të parashikohen disa vlerësime përmbledhëse gjatë vitit. Vlerësimi motivues ka për qëllim të nxisë interesin dhe dëshirën e nxënësve për të mësuarit. Vlerësimi motivues përbën një ndër format më efektive që mund të përdoret në drejtim të nxitjes së të mësuarit tek nxënësit e tij. Ndërtimi i vlerësimit bazohet në pyetjet, që u takojnë niveleve të ndryshme të njohjes, shembuj të të cilave në mësimin e kimisë jepen në vijim: 1. Pyetje të nivelit të njohjes. Megjithëse janë të nivelit më të ulët të të menduarit, këto pyetje janë mjaft të rëndësishme gjatë të mësuarit të kimisë, mbasi nxënësit duhet të përdorin kujtesën për zotërimin e mjaft njohurive në kimi. Le të përmendim, p.sh., rastin e simbolikës kimike që është një element mjaft i rëndësishëm në mësimin e kimisë dhe që medoemos duhet të kalojë përmes riprodhimit të thjeshtë mekanik. Në këtë këndvështrim, pyetjet e nivelit të njohjes janë të domosdodoshme gjatë të mësuarit të kimisë, vetëm se ato duhet të bëhen në masën e duhur pa u tepruar në kurriz të pyetjeve të niveleve të tjera të njohjes që, gjithashtu, janë tepër të nevojshme për përvetësimin e kimisë nga nxënësit. Pyetje e këtij lloi janë p.sh : 1.Cila është radha e veprimtarisë së metaleve ? 2.Cili është simboli kimik për elementin...(squfur, alumin, mërkur, oksigjen etj.) ? 2. Pyetje të nivelit të të kuptuarit. Ato testojnë njohuritë e nxënësve në një nivel më të lartë se pyetjet e njohjes dhe lidhen me kërkesat: interpreto, parashiko, përgjithëso, argumento etj. Këto pyetje i drejtojnë nxënësit të ndryshojnë informacionin nga një formë në një tjetër ose të përshkruajnë lidhjen ndërmjet dy a më shumë koncepteve. Pyetje të tilla në kimi, p.sh., janë : 1.Përcakto cilës klasë i takojnë përbërjet...(sulfat zinku, oksid bakri, acid klorhidrik, nitrat argjendi, hidroksid alumini etj.). 2.Gjej cilat ndër elementet që vijojnë, nuk bën pjesë në bashkësinë e jometaleve... (alumin, squfur, karbon, silic, azot, oksigjen, mërkur, fosfor etj.). 3.Trego a ndodhin reaksionet e mëposhtëm kimikë, argumento pse: Ag + ZnSO4 = Ag2SO4 + Zn Zn + HCl = ZnCl2 + H2 10 3. Kërkesa nivelit të zbatimit janë pyetje që kërkojnë nga nxënësit të përdorë informacionin e mësuar për të zgjidhur probleme të reja. Disa folje që përdoren në ndërtimin e kërkesave të zbatimit janë: demonstro, zhvillo, opero, përgatit, përdor, lidh etj. Kërkesa të këtij tipi në mësimin e kimisë, p.sh., janë ; 1. Demonstro në rrugë eksperimentale ndryshimin e vetive të elementëve kimikë brenda një periode, brenda një grupi. 2. Përgatit në laborator 0,5 l tretësirë 1,2 normale të acidit sulfurik 3. Shkruaj barazimet e reaksioneve kimike për këto shndërrime: Al Al2O3 Al2(SO4)3 Al(OH)3 AlCl3 Al 4. Pyetjet e analizës janë të nivelit të lartë. Ato kërkojnë nga nxënësit të zbërthejnë diçka përmes përdorimit të logjikës në pjesët përbërëse apo të kërkojnë lidhjet ndërmjet dy a më shumë gjërave. Analiza e lidhjeve shkak-pasojë, gjithashtu, përbën një terren të gjerë për formulimin e pyetjeve të analizës. Disa nga foljet e përdorura në ndërtimin e pyetjeve të analizës janë: ilustro, nënvizo, dallo, diferenco, trego, nda etj. Shënojmë më poshtë disa pyetje të këtij tipi në lëndën e kimisë: 1. Cila ndër përbërjet klorur natriumi, oksid alumini, ujë, gaz klorhidrik etj., ka strukturë jonike? 2. A mund të tregoni ngjashmëritë dhe ndryshimet ndërmjet përzierjeve mekanike dhe tretësirave, ndërmjet tretësirave dhe komponimeve kimike? 3. A mund të dalloni një përbërje me lidhje kovalente polare nga një komponim me lidhje jonike (jepni shembuj për secilin prej tyre)? 4. A mund të shpjegoni ndryshimet në sjelljen e metaleve a të jometaleve duke u bazuar në ndërtimin e atomeve të tyre? 5. A mund të veçoni hekurin në një përzjerje të tij me squfurin dhe aluminin? 5. Pyetjet e sintezës në përgjigjen e tyre nxënësit duhet të rendisin përmbajtjen e mësuar më parë për të krijuar një produkt të ri. Një pyetje sintezë është: 1. A mund të gjeni në laboratorin e kimisë substancat: oksid bariumi, sulfat hekuri trevalent, ujë, acid sulfurik, oksid bakri dyvalent ? 2. Duke përdorur këto substanca a mund të zhvillo reaksione që të përftosh: a) dy kripra të reja b) dy baza të reja c) dy okside bazikë të reja ? Pyetjet e sintezës zakonisht nuk kanë vetëm një përgjigje të saktë. Ato mund të jenë disa. Ndër mënyrat e hartimit të pyetjeve sintezë është dhe ajo e lidhjes së përmbajtjes së mësimit me probleme të jetës së përditshme që lidhen me mësimin, p.sh., në kimi mund të përfshihen mjaft mirë problemet mjedisore të shirave acide, ndotjeve të tokës, ujit etj. 6. Pyetjet e vlerësimit përdoren që nxënësit të gjykojnë rreth diçkaje. Për t'iu përgjigjur këtyre pyetjeve, nxënësit duhet të ndjekin dy hapa kryesorë: a)të vendosin kriteret e vlersimit, b) të gjykojnë sipas kritereve të vendosura. Pyetje të tilla në mësimin e kimisë mund të hartohen për zgjidhje të ndryshme të studimeve të ndryshme kimike, të teknologjive kimike të njohura në literaturë apo drejtpërdrejt në praktikën kimike në zonën afër shkollës. Vlerësimi i njohurive, të aftësive dhe kompetencave të nxënësve bëhet përmes një numri të madh teknikash vlerësimi. Ato janë: 1. Vlerësimi me shkrim (testet); 11 2. 3. 4. 5. 6. Vlerësimi gojor; Vlerësimi me anën e dëgjimit; Vlerësimi praktik; Vlerësimi me anën e pyetësorëve të nxënësve; Vlerësimi i projekteve, punëve kërkimore, punëve në terren. Është e këshillueshme që informacioni për shkallën e nxënies së nxënësve të merret sipas rastit duke përdorur secilën nga teknikat e mësipërme. VII. PROGRAMI TEMATIK PËR KIMINË NË KLASËN E SHTATË Synimet, objektivat e përgjithshëm dhe specifikëtë programit,bazuar dhe në udhëzimet metodologjike e të vlerësimit,zbërthehen nga autorët e teksteve në kapituj e tema mësimore mbi bazën e së cilave pastaj ndërtohet teksti mësimor. Javë 35 x 1orë = Teori Punë laboratorike Ushtrime Dispozicion Tema 1. Historia e kimisë dhe metodat e studimit të saj Objektivat 1.6, 1.7, 1.8 1.9, 1.10 35 orë 23orë 5 orë 5 orë 2 orë Orët 5 orë ( 3 T, 2 P.L) Përmbajtja - Zhvillimi historik i shkencës kimike ; - Zbatime të kimisë në jetën tonë ; - Rëndësia e eksperimentit në kimi, metoda shkencore e studimit; - P. laboratori: Paisjet dhe mjetet në laboratorin e kimisë; - P. laboratori: Matje dhe ndërtim tabelash e grafikësh. - Kuptimi për lëndën. Dukuritë fizike, vetitë fizike të lëndës ; - P. laboratori: Përcaktimi eksperimental i disa konstanteve fizike; - Dukuritë kimike, vetitë kimike të lëndës. Objekti i kimisë; - Përzierjet homogjene dhe heterogjene; - Substancat kimike. Metoda të ndarjes së substancave; 2. Lënda dhe kimia. 6orë( 4T, 2P.L) 1.1, 1.2, 1.3 1.4, 1.5, 1.11, 1.12, 1.13, 1.14 12 - P. laboratori: Ndarja e substancave. 3.Atomi. Tabela periodike e 1.15, 1.16, elementeve 1.17, 1.18, 1.19, 1.20, 1.21, 3.1, 1.22, 4.1, 1.24, 3.2 - Ndërtimi i atomit. Modeli i 10 orë ( 8 T, 2 Radhërfordit; U) - Bërthama e atomeve ; - Numri atomik. Numri i masës. Izotopet; - Elementi kimik. Simbolet kimike ; - Moli. Mol atomi; - Shpërndarja e elektroneve në shtresat elektronike të atomit; - Tabela periodike e elementeve ( 20 elementet e para); - Metalet dhe jometalet; - Ushtrime: Simbolet kimike, shkrim dhe lexim i simboleve kimike për elementet më të përdorura dhe interpretimi i informacionit që jep simboli kimik - Ushtrime: Mol atomi. Njehsime. - Molekulat e substancave të thjeshta dhe përbërjeve dyjare. Lidhja kovalente. Kovalenca; - Jonet e thjeshta dhe të përbëra. Përbërjet jonike. Elektrovalenca; - Formulat kimike; - Masa molekulare. Masa molare; - Njehsime stekiometrike që bazohen në formulën kimike; - Ushtrime: Shkrimi dhe emërtimi i formulave kimike; - Ushtrime: Njehsime me molin dhe formulat kimike. - Reaksionet kimike dhe llojet e tyre; - Ligji i ruajtjes së masës. Barazimet kimike; - Njehsime stekiometrike me anë të barazimeve kimike; - Ushtrime:Njehsime stekiometrike me anë të barazimeve kimike; - P.Laboratorike: Reaksionet kimike dallohen nga ndryshime të jashtme. 7orë (5T, 2U) 4. Molekula. Formula kimike 1.25, 1.26, 1.27, 1.28, 1.29, 3.3 3.4, 1.30, 4.2, 4.3, 4.4, 1.31 4.5, 4.6 5. Reaksioni kimik 2.1, 2.2, 2.3, 2.4, 2.5, 2.6, 2.7, 2.9, 2.10, 4.7 5 orë ( 3 T, 1U, 1 P.L) 13 VIII. UDHËZIME PËR HARTIMIN E TEKSTIT "KIMI-7 " 1. Parime të përgjithshme Hartimi i teksteve është proces që në të gjitha etapat e tij kërkon: Të bazohet dhe të jetë në koherencë të plotë me programin e kimisë për klasën e shtatë dhe standardet lëndore të kimisë për arsimin e detyruar; Të vlerësojë përvojën e deritanishme të shkollës tonë dhe përvojat pozitive të vendeve të tjera në hartimin e teksteve të kimisë për arsimin e detyruar; Të respektojë veçoritë e zhvillimit mendor dhe fizik të fëmijës së kësaj moshe; Të mbështetet në përvojat e praktikës së drejtpërdrejtë shkollore në mësimidhënien e koncepteve kimike për këtë nivel shkollimi; Të ketë parasysh mundësitë aktuale për sigurimin e bazës materiale të nevojshme mësimore nga shkollat tona, në qytet dhe fshat; Të vlerësojë shkallën konkrete të zhvillimit të shoqërisë shqiptare dhe, në përshtatje me moshën, të pasqyrojë edhe dukuritë e reja sociale që lidhen me jetën e nxënësve; Të synojë të luajë rol nxitës për ide novatore në mësimdhënien dhe mësimnxënien e kimisë; Të synojë jo vetëm në përfitimin e njohurive shkencore, të shprehive dhe si rrjedhojë të aftësive të caktuara, por edhe në edukimin e atyre qëndrimeve e vlerave të cilat mundësojnë nxënësin për të gjetur gjithnjë e më mirë vendin e tij në strukturat sociale, kombëtare ose ndërkombëtare; Të synojë realizimin e një dokumenti me karakter fleksibël duke i lënë vend mësuesit për zhvillime krijuese si në përmbajtje, ashtu edhe nga ana metodike 2. Kritere shkencore Tërësia e koncepteve kimike dhe e aftësive përkatëse duhet të jetë sipas parashtrimit në programin kimisë për klasën e shtatë, të miratuar nga MASh. Ato të përmbushin të gjitha objektivat mësimorë që përmbahen në program; Autorët ta përkthejnë programin mësimor në mënyrë krijuese. Ata duke patur një konceptim të qartë të procesit mësimor dhe duke patur përceptimin e tyre për përmbajtjen e lëndës, mund të kthehen në një faktor progresi në konceptimin e mësimdhënies së koncepteve, të dukurive e ligjeve kimike të programuara. Për këtë, autorët përdorin lirinë e tyre në përcaktimin e mënyrave, të rrugëve efektive për arritjen e objektivave të shpallur ose të pashpallur (të nënkuptuar të programit) dhe aparatin pedagogjik të tekstit, i cili më shumë se çfarëdo tjetër kufizon ose zgjeron mundësitë e përvetësimit të objektivave; Pavarësisht nga mënyra e trajtimit, konceptet e zhvilluara në tekst të kënaqin rigorozitetin shkencor kimik; Dhënia e koncepteve të bazohet në veprimtari të shumta dhe të larmishme të nxënësve që, në mënyrë të natyrshme dhe konkrete, ta shpien drejt thelbit të konceptit, dukurisë, ligjit; Konceptet e aftësitë të ngrihen mbi përvojën reale të nxënësve dhe përmes situatave konkrete duke përdorur elemente me të cilat nxënësi është i familjarizuar ose e ka të lehtë të familjarizohet; 14 Teksti të japë mundësi për të sjellë në klasë realitetin familjar e shoqëror që e rrethon nxënësin, mjediset ku ai jeton, për të kuptuar në kënvështrimin e shkencës kimike atë që shihet dhe atë që nuk shihet, por që duhet të zbulohet, të hulumtohet, të kuptohet, të ndryshohet etj.; Informacioni në funksion të koncepteve të jepet nëpërmjet fjalës së shkruar dhe ilustrimeve me ngjyra (skica, piktura). Duhet theksuar që ilustrimet të jenë në funksion të konceptit kimik, po ashtu dhe të kënaqësisë estetike, por pa e tepruar në favor të kësaj të fundit; Të mënjanohet në tekst përdorimi i shablloneve që thjesht duhen imituar dhe që pengojnë zhvillimin e të menduarit kritik e krijues të nxënësve 3. Kritere didaktike Teksti i kimisë për klasën e shtatë të konceptohet si mjet pune për nxënësin dhe të hartohet në mënyrë të tillë që ai të bashkëpunojë me kënaqesi me të; Zhvillimi i koncepteve t'i drejtohet përvojës së nxënësve, duke përfshirë diskutimin e situatave të caktuara, sigurimin e pjesëmarrjes së tyre për zgjidhjen e problemeve të veçanta, si, p.sh., problemet e ruajtjes dhe të mbrojtjes së mjedisit; Zhvillimi i koncepteve vazhdimisht të zhvillojë të menduarit kritik e krijues të nxënësve; Teksti të përmbajë mësime ose struktura mësimore të qarta, në formën e njësive mësimore, për të arritur objektiva në përputhje me programin dhe me standardet; Larmia e detyrave në tekst të jetë e tillë, që t'i japë mundësi çdo nxënësi të zgjedhë dhe të gëzojë suksesin e tij në kimi; Dimensionimi i trajtimeve konceptuale t'i lerë hapësirat e nevojshme mësuesit për zhvillime krijuese si në përmbajtje, ashtu edhe nga ana metodike; Përdorimi i ngjyrave dhe i kontrasteve të ketë parasysh të mos dëmtojë shëndetin e nxënësve; Informacioni nëpërmjet fjalës së shkruar, të përbëhet nga fjalë dhe fjali të shkurtra dhe të qarta; Faqosja e elementeve të ndarjeve mësimore (titujve, teksteve, figurave, pyetësorit, detyrave, ushrimeve, përmbledhjeve etj.) të jetë tërheqëse dhe e mbështetur në procedurën logjike të shtjellimit të lëndës, në përgjithësi, dhe të temës, në veçanti. 4. Kritere fizike Teksti i nxënësit (kimi-7) të ketë: Numrin e faqeve deri më 100; Numrin e ngjyrave: 4; Formati 165 x 235 mm Numri i fjalëve: sipas terminologjisë së temave të trajtuara; Lloji i ilustrimeve: foto, piktura, skica, skema, diagrame, tabela; Numri i ilustrimeve sipas mundësisë dhe formës së paraqitjes. 15


source: wikipedia

text: Ngjarje 9 janar - Fluturimi i parë i aeroplanit Avro Lancaster. 21 janar - LDB: Forcat austriake dhe britanike sulmuan qytetin Tobruk, Libi. 8 maj - Vasil Laçi qëllon mbi Viktor Emanueli III. 8 nëntor - Krijohet Partia Komuniste Shqiptare. Lindje 14 janar - Milan Kuqan, politikan dhe president slloven 17 janar - Jani Riza, aktor shqiptar (V. 1988) 15 janar - Captain Beefheart, muzikant amerikan dhe artist vizual 21 janar - Placido Domingo, këngëtar spanjoll 27 janar - Lukas Oren, këngëtar kroat dhe muzikë popullore 1 mars - Koçi Petriti, shkrimtar shqiptar 7 maj - Latif Susuri, shkrimtar shqiptar Pa data Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre: Vdekje 4 janar - Henri Bergson, filozof francez 13 janar - James Joyce, shkrimtar irlandez (l. 1882) 29 janar - Ioannis Metazas diktatori i Greqisë nga viti 1936 - 1941 Pa data Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre: - Kristo Dako, patriot, mësues, redaktor, publicist dhe veprimtar i çështjes kombëtare.


KYKNOS, kompania lider, ne prodhimin e salcave te domateve ne Greqi! Ajo ofron produkte me cilësi premium dhe eksperiencë 103 vjeçare, kontroll të rreptë të cilësisë së domateve dhe gamë të gjerë produktesh.Të gjthë produktet KYKNOS janë Jo-OMGJ, pa gluten dhe pa konservues: çertifikuar nga Q-Food Safe and BRC Food. Gjithashtu të gjitha paketimet janë plotësisht të riciklueshme. Për më tepër KYKNOS është vlerësuar me çmimin më të lartë Superior Taste Award në 2017 dhe Gold Taste Award në 2016. 103 vjet nga dita e parë e biznesit, kompania e parë e konservimeve në Greqi dhe një nga më të vjetrat në Europë, vazhdon të qëndrojë inovative përgjatë kohës. Prodhimi dhe distribucioni i KYKNOS është vendosur në fshatin Savalia, në një lëndinë afër Olimpit antik. Fabrika është rinovuar totalisht në 2006: makineri të reja dhe janë instaluar linja të reja të teknologjise së fundit. 2100 Ton kapacitet prodhimi ditor të domateve. 410 Hektarë tokë e kultivuar rreth fabrikës. 35 Shtete eksportuese. 72 Kontrolle cilësie për domatet nga fara deri te produkti final. KYKNOS është brandi grek Nr 1 i salcave me 103 vite eksperiencë. Ofron një gamë të gjerë produktesh me cilësi premium si dhe përdor domate vere në pikën optimale të pjekurisë. Kjo shpjegon shijen e shkëlqyer dhe vlerat e shumta ushqimore të produkteve. Shija e freskët e salcave KYKNOS është rezultat i kohës minimale midis korrjes dhe paketimit- asnjëherë më shumë se 6 orë. Nevojiten 6 kg domate të freskëta për të prodhuar një kg salcë koncentrat. Nuk ekziston asnjë salcë tjetër dyfish e koncentruar në tregun tone. Pavarësisht faktit që tregu shqiptar është i dominuar nga brandet italiane, konsumatorët që kanë jetuar në Greqi e njohin më së miri KYKNOS. Salcë me domate të copëzuara 680 gram – Asnjë produkt i ngjashëm në treg: Domate të freskëta të grira, pra mund të gjeni copëza farash dhe lëkure brenda. I shton çdo pjate një aromë dhe shije unike. Passata domate 680 gram - Passata me cilësi premium. Kjo salcë e plotë dhe e trashë është ingredienti më i mirë në gatime. Passata 500 gram në Tetrapak - Passata me cilësi premium në paketim ekonomik. Domate të prera 400 gram - Që nga fusha deri në tigan, këto domate të prera bëjnë diferencën në gatim, duke shtuar shije dhe aromë ekstra. Domate të plota të qëruara 400 gram - Një varietet special i domateve të ëmbla. Ideale për gatime të shijshme. Salcë domatesh e koncentruar 200 gram - Salca e domateve e koncentruar Kyknos. Nuk ekziston asnjë salcë tjetër dyfish e koncentruar në tregun shqiptar.


text: Banorët e zonës së 7 të qytetit të Ferizajt, kanë kundërshtuar të hënën ngritjen e një xhamie në afërsi të shtëpive të tyre Truallin prej 28 ari e kishte falur një qytetar i kësaj zone, ndërsa në adresë të KBI-së për ndërtimin e këtij objekti ishte premtuar nga një donator, një vlerë e dhuruar e parave prej 200 mijë eurosh. Banorët e kësaj zone ishin ftuar në një debat të parakohshëm, për të debatuar për planet rregulluese të kësaj zone, ndërsa një kërkesë për ta përshpejtuar këtë çështje e kishte bërë edhe Këshilli i Bashkësisë Islame (KBI) të Ferizajt. Drejtoresha e Drejtorisë së Urbanizmit, Pronës, Gjeodezisë dhe Kadastrit, Qazime Vata ka thënë se për këtë zonë është duke u hartuar plani rregullues urban. "E pamë të arsyeshme që të diskutojmë rreth kësaj çështje, në mënyrë që edhe qytetarë të thonë fjalën e tyre, para se të vendoset për një projekt të tillë, ashtu siç na obligon edhe Ligji për Planifikim hapësinor", ka thënë drejtoresha Vata. Qytetarët e rrugës "Luigj Gurakuqi" në vendin ku ishte planifikuar ndërtimi i xhamisë, kanë qenë më të zëshmit në refuzimin e këtij projekti, duke arsyetuar se ndërtimi i këtij objekti nuk është duke u bërë në vendin e duhur. Mufail Azemi, ka thënë se vetë i takon besimit islam, por ka kundërshtuar idenë e ndërtimit të kësaj xhamie, duke thënë se besimtarët kryejnë ritet fetare në xhaminë e lagjes "Hasan Prishtina", që është afër me këtë lokalitet. "Shtëpia ime është ngjitas me këtë hapësirë. Neve na nevojitet ndërtimi i ndonjë çerdheje të fëmijëve, ambulance, apo ndonjë shkolle. Xhamia duhet ndërtuar në vendin ku nuk pengon ambientin përreth, tha ai. Bashkim Azemi nga rruga e Tetovës, gjithashtu ka kundërshtuar këtë projekt, ashtu sikundër edhe Halim Caka, një banor tjetër i kësaj lagje, duke kërkuar që të respektohen kriteret urbane të ndërtimit. I vetmi që ka përkrahur këtë projekt ka qenë Adem Azemi, i cili ka thënë se qytetarët duhet të ndjehen rehat, pasi nuk u kërkohet atyre financimi, vetëm një lloj pëlqimi për ndërtimin e xhamisë dhe kryerjen e shërbesave fetare, në mënyrë që të shkurtohet rrugëtimi për tek ndonjë xhami tjetër në qytet. Nga ana tjetër, kryetari i KBI-së, Fehmi Mehmeti duke arsyetuar projektin ka thënë se qyteti i Ferizajt ka nevojë për të pasur edhe së paku dhjetë xhami. "Këtë lokacion nuk e kemi zgjedhur ne, por na është ofruar si donacion, si parcela ashtu edhe mjetet. Në rast se deri më 14 gusht, nuk marrim pëlqimin, atëherë humbet donacioni", ka thënë efendi Mehmeti, duke lutur qytetarët që të mos kundërshtojnë projektin, sepse nuk kanë ndonjë arsye për ta bërë këtë. Drejtoresha Vata ka thënë se zona 7 e qytetit ka gjithsej 200 hektarë sipërfaqe, ndërsa plani rregullues do të diskutohet dhe do të dihet saktë se çka do të ndërtohet. Ajo ka pohuar se nga ky debat nuk mund të merret ndonjë vendim i prerë, ndërsa procesi i diskutimeve të planeve për këtë zonë të rrjedhë në të ardhmen. "Kërkesa pezullohet deri në draftimin final të këtij plani", ka thënë drejtoresha Vata, duke përkujtuar drejtuesit e KBI-së se nuk mund të merret vendimi, në rast se banorët kundërshtojnë ndërtimin e objektit. /Kosovapress/


source: CulturaX

text: Universi | Kisha Botërore e Zotit Zvicër - Kisha Botërore e Zotit Zvicër Kur Albert Einstein publikoi teorinë e tij të përgjithshme të relativitetit në 1916, ai ndryshoi botën e shkencës përgjithmonë. Një nga zbulimet më themelore që bëri ai merret me zgjerimin e vazhdueshëm të universit. Ky fakt mahnitës na kujton jo vetëm se sa i madh është universi, por edhe një thënie e psalmistit: «Për shkak se qielli është lart mbi tokë, ai tregon hirin e tij mbi ata që kanë frikë prej tij. Sa i përket mëngjesit nga mbrëmja, na lejon të jemi shkeljet tona » (Psalmi 103,11: 12). Po, hiri i Zotit është kaq tepër i vërtetë për shkak të sakrificës së djalit të tij të vetëm, Zotit tonë Jezus. Formulimi i psalmistit "Deri më tani lindja është nga perëndimi" me qëllim shkon përtej imagjinatës sonë në një shkallë që madje tejkalon universin e perceptueshëm. Si rezultat, askush nuk mund ta imagjinojë shkallën e shëlbimit tonë në Krishtin, veçanërisht kur keni parasysh atë që përfshin. Mëkatet tona na ndajnë nga Zoti. Por vdekja e Krishtit në kryq ndryshoi gjithçka. Hendeku midis Zotit dhe nesh është i mbyllur. Zoti e pajtoi botën me veten e tij në Krishtin. Ne jemi të ftuar të hyjmë në bashkësinë e tij si në një familje, në marrëdhënien e përsosur me Perëndinë Triune për gjithë përjetësinë. Ai na dërgon Frymën e Shenjtë, i cili na ndihmon t'i afrohemi dhe t'i kushtojmë jetën nën kujdesin e tij, që të bëhemi si Krishti.


text: Burgu i Mërgimit është një film artistik që trajton gjëndjen reale të viteve 1990-ta. Filmi tregon për vuajtjet e Shqiptarëve të ndjekur nga atdheu i tyre nëpër vëndet e botës për t'iu shmangur burgjeve të ish-Jugosllavisë. Përmbajtja Kritika Shiko dhe këtë Lidhje të jashtme Filma shqip Filma


17 Hite (131.338 vizita) Përparimi (86.717 vizita) Meda (63.781 vizita) Këngët e Shekullit (59.633 vizita) Melodi të pavdekshme (56.589 vizita) Këngët e Shekullit (50.507 vizita) Adelina Ismajli (49.456 vizita) Grupi i Tepelenës (44.406 vizita) Remi (42.428 vizita) Berati (40.245 vizita) Grupi i Tepelenës Ali Pashai (vol. 2) » Baladë për Vasiliqinë » Çobankë e shelegeve » Tundu bejke e bardhë » Tepelena rrëzë malit » Lum kush do të marrë nuse » Ika nëpër natë » Trembëdhjetë male në këmbë » Dal e pres trimin në udhë » Pse s’ma qani hallin » Shokë më bini longarë


text: VENDI TEND NGELET GJITHMONE I BUKUR shume e bukur fatkeqesisht une sa here kam qene per zagorie kam ndaluar vetem tek burimi .dhe skam pas mundesi me soditur fshatin Faleminderit qe pranuat te ini pjestar i grupit Guri i Qytetit i cili pranon foto te fshatrave te Shqiperise e gjithcka te bukur rreth tyre. Tani mund te shihni fotot e grupit e te vendosni nga tuajat tek te grupit. Qofsh mire e te vafte mbare ne cdo drejtim. Kur te te jepet mundesia bej foto. Me respekt AJ. Sign up to comment. Sign in if you already did it. Photo taken in Lunxhëri, Albania Misplaced? Suggest new location


text: Hakeri Haker (anglisht, hacker = prerës) është emri që i jepet një personi që ka njohuri në programim kompjuterik, Teknologjitë e informacionit, Siguri kompjuterike dhe sidomos në njohjen e kompjuterikës në të githa fushat. Hakeri është një njeri që merret me përballimin e grishjeve mendore për te vepruar apo tejkaluar në mënyrë krijuese kufinjtë që i vihen, jo vetëm në fushat e interesuara të tij (zakonisht informatikën apo inxhenierinë elektronike) por në të gjitha lëmet e jetës se tij. Hakeri mund të cilësohet edhe si një njeri zelltar dhe kureshtar në fushën e informatikës dhe kompjuterikës që futet pa leje në kompjuterat (rrjetet kompjuterike) e qeverisë apo shoqërive (i shtyrë nga kureshtja për të mësuar më tepër) për të marrë informacionet që do. Emërtimi haker përdorej rreth viteve '80 nga media dhe kultura popullore gabimisht për të treguar personin që hyn në një sistem apo rrjet të huaj kompjuterik pa leje me qëllim dëmtimin e tij, duke e ngatërruar me krakerin. Në lëmin e kompjuter programimit hakeri është një programues që "mat e pret" ose arrin qëllimin e tij duke përdorur një rradhë ndryshimesh të shfrytëzimit apo zgjatjes së kodit (çelësit) apo burimit. Për disa njerëz, emri haker ka një famë të keqe dhe lidhet me personin që "kosit" ose përdor dhunë për të kryer detyra programuese të cilat janë të shëmtuara dhe të pasuksesshme. Trajta negative e emrit "hack" përdoret madje mes përdoruesve në kuptim pozitiv të hakerit. Në fushën e sigurisë kompjuterike hakeri është një person i aftë të shfrytëzoje apo të hyje pa leje me anë të mjeshtrive e taktikave në një sistem kompjuterik. Kjo lidhet zakonisht me hakerat Black hats (kapele zinjtë). Kundërshtarët e tyre janë White hats (kapele bardhët) të cilet janë hakera me parime dhe etikë, që nuk dëmtojnë kurrë një sistem kompjuterik. Poashtu ka edhe Grey hats (Kapelat e përhirta). "Hakera" jo të mirfilltë që s ́kanë shumë njohuri në programim apo në informatikë dhe që përdorin programe të gatshme nga të tjerët dhe dëmtojne çdo sistem të pambrojtur janë Script kiddies (fëmijë shkarravinash). Në haker-kulturë, hakeri është një person që ka arritur një status të sigurt shoqëror dhe është i njohur midis antarëve të kulturës për kryerje të vlerave kulturore dhe një sasi të besueshme të diturisë teknike. Përcaktimet mbi hakerin Fjala hack ka disa përcaktime, sipas fjalorëve. Një përkufizim i fjalës është: "prerja shkel e shko, pa mjeshtri apo qëllim të përkufizuar." Haker të njohur Thënie - «Po të ishte Gausi sot gjallë, do të ishte haker.» (Peter Sarnak) - «Lexo, lexo, lexo, dhe pastaj lexo edhe një herë.» (Hakerat) nese nuk je i sigurt se nuk ke lexuar gjithcka vazhdo kerkimin! (hakerat) Shiko edhe Lidhje të jashtme - (Anglisht) Bashkësia e etikës së hakerëve. Intervistë me Riçard Stollmen, 2002. - (Anglisht) Si të bëhemi hakera? Nga Erik Stivën Rejmond. - (Anglisht) Haken në 17 hapa të thjeshtë. Nga Dag Meklin - (Italisht) Hakerat nuk janë kriminelë.


text: 37-vjeçari ka vuajtur dënimin për mospagim të tatimeve, menjëherë pas dënimit për posedim të armëve. Fillimisht, ai ishte dënuar me dy vjet burg për armëmbajtje pa leje në automjet, ndërsa dënimi tjetër vinte pasi në periudhën ndërmjet viteve 2004-2006 nuk kishte paguar tatim për të ardhurat prej tre milionë dollarësh. Këngëtari është burgosur në korrik të vitit 2011 (për veprën armëmbajtje pa leje) dhe u lirua në shkurt të këtij viti, për t’u arrestuar menjëherë (për mospagim tatimi) dhe tash do ta vazhdojë arrestin në shtëpi. Ja Rule e ka vuajtur dënimin në burgun federal “Ray Brook”, ndërsa deri më 28 korrik do të qëndrojë në arrest shtëpiak. /Telegrafi/


Duke shfaqur rezultatin 1 deri 20 prej 227 Tema: Eurovizion 2008 24-03-2008, 05:14 #1 Eurovizioni kete vit vjen me disa ndryshime nga menyra se si do zhvillohet Kete vit do kete dy gjysme finale (semi finals) dhe nje nate finale. Pra kete vit te gjitha shtetet qe konkurojne (pervec big 4, UK, Spanje, Gjermani, France) do konkurojne ne gjysmefinale duke e ndare mire shapin nga sheqeri Shqiperine kete vit e perfaqeson kengetarja Olta Boka me kengen Zemrat lame Peng. Kenga do kendohet ne gjuhen Shqipe. Autoret e kenges preferuan qe kete vit kenga te kendohet ne gjuhen shqipe. Eshte teper veshtire du behet nje perkthim i pershtateshem i kengeve Shqiptare ne gjuhe Anglisht, e sidomos kenges Zemrat lame Peng, thote drejtoresha e radio Tiranes, Zamira Koleci. Versioni perfundimtar eshte rekorduar ne nje nga studiot e medhaja Italiane. Versioni i ri eshte me i shkurter (rreth 2:58 sec), me pak ndryshime nga origjinali. Fillimi i kenges eshte i shoqeruar me kitare, ndryshe nga origjinali. Video klipi i kenges eshte pregaditur nga Pluton Vasi dhe Max Production's dhe ka kushtuar nje shume prej 8.000 euro. Olta eshte renditur ne numrin 6 ne listen e performimeve te gjysme finales se dyte qe do zhvillohet te Enjten 22 Mai, ne Beograd. Shqiperia ka nje afat prej 9 apo 10 ditesh per te bere ndryshime perfundimtare ne kenge. Si pershembull, per te shtuar 2 vokaliste shoqerues ne kenge, gje te cilen une personalisht e shikoj si dicka te demosdoshme Eurovizion 2007 Ndryshuar për herë të fundit nga BvizioN : 28-05-2008 më 14:44 24-03-2008, 06:37 #2 Finalja, e shtune 24 Mai 2008 Vetem 5 vende jane te garantuara momentalisht per ne naten finale. 4 vende te big 4 dhe Serbia, si fituese e Eurovizionit te kaluar. Pra ne naten finale, pervec ketyre 5 kengeve do jene dhe keget qe do arrijne te kualifikohen nga gjysme finalet. kenget jane renditur sipas radhes qe do performojne naten finale. 02 - Mreteria e bashkuar - ANDY ABRAHAM - EVEN IF http://www.youtube.com/watch?v=-todAs7ZrDk 04 - Gjermania - NO ANGELS - DISAPPEAR 19 - Franca - SEBASTIAN TELLIER - DIVINE 22 - Spanja - RODOLFO CHIKILICUATRE - BAILA EL CHIKI-CHIKI http://www.youtube.com/watch?v=s28qgVd0tEc 23 - Serbia - JELENA TOMASEVIC - ORO 24-03-2008, 19:51 #3 Shqiperia ka nje afat prej 9 apo 10 ditesh per te bere ndryshime perfundimtare ne kenge. Si pershembull, per te shtuar 2 vokaliste shoqerues ne kenge, gje te cilen une personalisht e shikoj si dicka te demosdoshme. Edhe une pasi degjova te dyja versionet, bie plotesisht dakort qe duhen vokalistet shoqerues. Me poshte po shtoj edhe faqen zyrtare per eurovizionin kete vit Di ndonjeri si 'funksionon' alfabeti ne Beograd, se mesa pashe Andorra vinte perpara Albania lol Suksese kenges shqiptare! 24-03-2008, 20:43 #4 S'po sjell te gjithe artikullin, por u vendos qe Olta do ta kendoje kengen ne Shqip sepse perkthimi ne anglisht nuk shkonte. Shqip ne Beograd . flm per keto qe sollet vertet asht kenaqsi te shiqosh eurovizionin edhe pse edhe ketu ,po behen manypulime por rendesia asht me marr pjesê. 26-03-2008, 19:47 #6 Nuk duhet me harru se ajo qe fitoi me kengen ndarja te sonit ka me kendu e fundit me duket nese se kam gabim por e di qe ajo ep lulet .fituesit te ri...... 28-03-2008, 09:06 #7 Disa fotografi nga engjulli jone Olta Boka, e cila do ta prezenton Shqiperine ne Festivalin Evropian. 12-04-2008, 18:59 #8 Shqiperia ne Eurovizion 2008 Fakti qe shume Shqiptare jane ende negative persa i perket paraqitjes ne Eurovizion me Olta Boken, te ben te habitesh. Ndersa shume fanse nga Europa po reagojne pozitivisht ndaj kenges Shqiptare te rradhes, vete Shqiptaret (jo te gjithe) flasin keq, sikur ta kene harruar shprehjen "Te mire a te keq, tendin mos e hidh poshte" dhe kane mesuar shprehje tjeter "Cdo gje e huaj, eshte e mire" . Cfare te ben pershtypje, eshte fakti se vendet e tjera Evropiane sjellin ndonjehere ne Eurovizion shume kenge te kota, por ama asnjehere nuk e hedhin veten poshte dhe kjo gje nuk vjen nga nacionalizmi por me teper nga vleresimi dhe mbrojtja e artit te cdo vendi. Ndryshuar për herë të fundit nga shigjeta : 13-04-2008 më 18:21 Arsyeja: nuk lejohen reklamat e faqeve te tjera... 22-04-2008, 17:15 #9 Kenga e Eurovizionit te Maqedonise edhe shqip : 22-04-2008, 17:23 #10 Me eshte gerdit eurosongu , si munden ta zgjedhin at gjinin asnjanse ne vitin 2007 ? 14-05-2008, 02:09 #11 eurofestivali dhe pak dite fillon eurofestivali.. ose eurovizion 2008.. si do votojme ne shqiptaret.. une mendoj keshtu.. ne radhe te pare do votojme kengen tone qe eshte vertet shum e bukur.. pastaj.. me nje leter ne dore ku kemi shenuar.. ato shtete qe njohen kosoven -shtet.. pra kronologjine e shtet-njohjes se kosoves.. dhe tu a japim piket.. atyre dhe vetem atyre shteteve qe treguan respekt e guxim ne njoghjen e shpejte te kosoves.. pra me shum pike atyre qe e njohen shpejt.. me pak atyre qe e njohen vone.. e aspak ..atyre qe nuk e njohen.. keshtu.. politikisht votojne te gjithe.. ashtu dhe ne.. 14-05-2008, 02:53 #12 Delegacioni i Shqiperise qe na perfaceson ne Eurovizion ka dhene konference shtypi dje ne Beograd, gjithashtu Olta ka bere provat e para ne skenen e arenes se Beogradit. Efekti skenik ne video sfondin e skenes eshte llamburitje flakesh te kuqe dhe vershime zemrash shumengjyreshe.Ngjyra e kuqe eshte ngjyra dominuese ne skene gjate performimit te kengetares. Olta do jete e shoqeruar ne skene nga dy kitariste dhe nje ne xhez. Me sa duket Olta do kete veshje te zeze me kollare te bardhe.Muzikantet po ashtu, me te vetmin ndryshim se do kene veshje te bardhe me kollare te zeze. Performimi ne provat e para skenike ishe i sukseshem. Optimizmi per tu kualifikuar ne finale eshte me i larte nga i viteve te tjera. Fotot e radhes jane te fotografuara nga Juha Repo Dy te parat jane nga konferenca e shtypit dhe e treta nga provat skenike. 15-05-2008, 03:38 #13 Ne videoklipin e pare shte Olta Boka gjate provave skenike fillestare ne Beograd. Ne videoklipin e dyte eshte Olta ne nje inteviste te shkurter, fragmente nga provat fillestare, po ashtu do shikoni veshjen qe do perdore Olta ne skene, si dhe veshjen e muzikanteve qe e shoqerojne. Ne kete videoklip jane fragmente te shkurtera intervistash dhe provash skenike nga pjesmarres te ndryshem ne Eurovision 2008 17-05-2008, 17:56 #14 Eurovizioni 2008 Si votohet per gjysemfinalen e Eurovizionit, apo nuk ka gjysemfinale kete vit? Ne youtube eshte vene reklama per kengen shqiptare. 17-05-2008, 21:34 #15 Terasbetoni ka per ta fitu \m/ Behemoth's Room Ov Metal 22-05-2008, 06:44 #16 Sonte (22 maj '08) eshte gjysemfinalja e dyte e Eurovizionit ku Olta Boka do perfaqeson Shqiperine me kengen 'Zemren e lame peng' e kompozuar nga Adrian Hila me vargjet e Pandi Laços. Kenga do te kendohet ne gjuhen tone shqipe, ne arenen e Beogradit. 19 KENGET KONKURRUESE - GJYSEM - FINALJA E DYTE 18.FYR Macedonia Keto tri shtetet e fundit jane ne finale. Ata te cilet gjinden ne gjitha shtetet e lartpermendura mund te votojne per Shqiperine. Kujdes, shqiptaret ne Shqiperi nuk mund te votojne per kengen shqiptare. 22-05-2008, 12:04 #17 Pra mos harroni te votoni....... Ne varesi te poziciont gjeokrafik te vendit ku ndodheni, varet dhe ora e transmetimit, kanali etj. Shfaqja fillon ne oren 21:00 me oren e Shqiperise. Shumica e shteteve Europiane e transmetojne drejt per se drejti. Ju mund te votoni per kengen tone vetem nese ndodheni ne 19 shtetet qe konkurojne sonte, plus UK, Gjermani, France, Spanje, Serbi. Kenga jone eshte e 6'ta ne listen e performimit. Nese nuk keni mundesi ta ndicni nga kanalet televizive, ka shume faqe interneti qe e transmetojne direkt dhe eurovision.tv eshte nje nga ta. Suksese Shqipersie, shpresojme te kualifikohemi per naten finale. 22-05-2008, 12:17 #18 le ta bëjmë kështu, shqiptaret nga Shqipëria le te votojnë Maqedoninë ndërsa ata te Maqedonis le te votojnë Shqipërinë dhe një pyetje kisha e transmeton ndonjë kanal shqiptare ? 22-05-2008, 12:23 #19 Kengetaren e kemi si engjell, gjithashtu edhe kenga e bukur eshte! Shpresoj qe te kualifikohemi ne finale. 22-05-2008, 12:26 #20 Kanalet shteterore bejne si rregull transmetimin e Eurovizionit (ne baze te rregullave te EBU'se) dhe konkretisht ne rastin tone eshte TVSH qe ben transmetimin direkt. « Grupi "Abba" | Titulli i kenges? » Kengetar shqipetar ne EUROVIZION Nga FJORIN në forumin Muzika shqiptare Postimi i Fundit: 04-05-2011, 12:52 Nga Selami2006 në forumin Muzika shqiptare Postimi i Fundit: 26-05-2009, 16:31 Eurovizion 2009 Kenga qe do perfaqesoje Turqine Nga spy_baby në forumin Muzika botërore Postimi i Fundit: 09-01-2009, 06:09 Eurovizion 2007, cfare duhet te beje Shqiperia? Nga ronkbh në forumin Muzika shqiptare Postimi i Fundit: 21-08-2006, 15:50 Ledina Çelo: Në Eurovizion do t'ju bëj krenarë Postimi i Fundit: 08-05-2005, 09:00


text: Çifti i të huajve që lanë karrierën në Barcelonë për të zbuluar Beratin dhe gjithë vendet e UNESCO Historitë e aventurave e aventurierëve që dëgjohen sot, nga Shqipëria e nga bota, janë të shumta, por në thelb mbeten të njëjta, me qëllimin për të zbuluar botën e bashkë me të edhe veten. Jana dhe Mathias janë çifti që po zbulon vendet e pashkelura prej tyre më parë, por me një fokus të caktuar, të njohin e vizitojnë vendet e Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Me një profil në Instagram, GuideVenturous, me çantë shpine dhe shumë fotografi, Jana nga Çekia dhe suedezi Matthias që ka lindur në Gjermani, po na tregojnë këndvështrimin e tyre vlerave historike. Ditët që ishin në Shqipëri, i kaluan kryesisht në Berat, sepse ai ishte qyteti që iu la më shumë mbresa. Me gjithë udhëtimet që kanë bërë nëpër botë, veçimi i Shqipërisë për natyrën, ushqimin, mikpritjen është vlerësim që u shërben edhe ndjekësve të tyre të shumtë, sepse, në fund, ky është edhe objektivit, që të jenë nxitës për të tjerët. Jana dhe Matthias janë të parët që kanë në fokus vendet e UNESCO-s, prandaj profili i tyre është i ndryshëm dhe tërheqës. Fotografitë nuk përcjellin vetëm çastet e tyre të gëzimit, por historinë e vendit që vizitojnë. Destinacionet e tyre janë 1121 ndërsa tani janë vetëm në fillim të rrugës. Vendet që kanë vizituar më parë tashmë u shërbejnë edhe për të fituar të ardhura sepse të dy, kur nuk zbulojnë vende të reja, bëjnë guidën turistike për grupe që i kërkojnë. Kjo ka qenë dëshira dhe puna që i ka çuar deri në Indi, Meksikë, Laplandi të Suedisë, Zanzibar, Tenerife, Filipine, Marok, Islandë, Kepin i Gjelbër, Sri Lanka, etj. Në Shqipëri, Matthias pëlqeu veçanërisht Beratin, vendndodhjen e tij buzë lumit të Osumit, rrugicat me kalldrëm në lagjet historike të qytetit, Mangalem e Goricë dhe kështjellën në majë të malit. Jana pëlqeu fshatrat e vegjël si Linin në Pogradec. Edhe Korça, Këlcyra e Llogaraja mbetën në kujtimet e dëshmitë e tyre fotografike, si momente për t'ia rrëfyer ndjekësve nga e gjithë bota. Megjithatë, Barcelona, vendi ku jetojnë kur nuk janë duke udhëtuar, ngelet vendi i tyre më i sigurt, prandaj, nëse dikush mendon të udhëtojë drejt Spanjës, mund t'i marrë si guidë personale për të zbuluar gjëra që pak turistë mund të shohin./Living


Evropa Evropa ose Europa (gr. Eurṓpē Eὐpώπn ) është një nga shtatë kontinentet tradicionale politike, dhe një pjesë e kontinentit gjeografik të Evroazisë. Evropa rrethohet në veri nga Oqeani i Ngrirë i Veriut, në perëndim nga Oqeani Atlantik, në jug nga Deti Mesdhe, dhe në juglindje nga Malet Kaukaz, Deti i Zi dhe ngushticat që e lidhin atë me Detin Mesdhe. Në lindje, Evropa kryesisht ndahet nga Azia nga ndarja ujore e Maleve Urale, Lumi Ural, dhe Deti Kaspik.[2] Evropa mbulon rreth 10.180.000 km2 ose 2 % e sipërfaqes së Tokës dhe rreth 7,8 % të sipërfaqes së ngurtë të Tokës. Ajo përbëhet nga një numër i madh shtetesh (ca. 50), numri i saktë i të cilave varet nga përcaktimi i kufijve të Evropës, si dhe përfshirja e shteteve gjysmë të njohura (p.sh.Kosova). Evropa ka pjesë të Rusisë, shtetit më të madh në Botë nga sipërfaqja dhe më të madhit në Evropë nga sipërfaqja dhe popullsia, si dhe Vatikanin, shtetin më të vogël nga secila pikëpamje. Evropa është kontinenti i tretë më i populluar pas Azisë dhe Afrikës me një popullatë prej 731.000.000 ose rreth 11 % e Popullsisë së Botës. Sipas projeksioneve të OKB-së, përqindja e Evropës do të bjerë në 7 % më 2050, duke numëruar 653 milion banorë.[3] Sidoqoftë, popullsia dhe kufijtë e Evropës nuk janë të qartë, për shkak se fjala "kontinent" mund t'i drejtohet si pikëpamjes kulturore dhe politike ashtu edhe pikëpamjes fiziko-gjeografik. Përmbajtja - 1 Kuptimi - 2 Emri - 3 Historia - 4 Gjeografia - 5 Hidrografia - 6 Tokat, bota bimore dhe shtazore - 7 Gjeografia Politike - 8 Demografia - 9 Ekonomia - 10 Gjeologjia - 11 Evro-Azia - 12 Qytete - 13 Burim i të dhënave - 14 Shiko edhe - 15 Stampa naviguese Kuptimi[redakto | redakto tekstin burimor] Fjala "Evropë" ka p1ërdorime të shumta. Kryesoret janë gjeografike dhe politike. - Nga ana gjeografike, Evropa është siujdhesa më perëndimore e kontinentit të Evroazisë ; limitet e saj janë të përfunduara qartë nga deti në Veri, Jug dhe Perëndim. Malet Urale zakonisht merren si kufiri lindor i Evropës, së bashku me Lumin Ural, dhe Detin Kaspik. Mund të merret parasysh që Evropa kufizohet në juglindje nga Malet Kaukaze, Deti i Zi dhe ngushticat ujore që e lidhin atë me Mesdheun.[4] - Nga ana politike, Evropa përbëhet nga vendet e Bashkimit Evropian[citim i duhur], por mund të ndodhi që t'i drejtohet vendeve që janë anëtare të Këshillit të Evropës, i cili ka 47 anëtarë ku përfshihen edhe 27 shtetet e Bashkimit Evropian.[5] - Përveç kësaj, njerëzit në Irlandë, Britaninë e Madhe, Skandinavi dhe në ishujt e Atlantikut Verior dhe Mediteranit, mund t'i drejtohen pjesës kontinentale thjesht si "Evropa" ose si "Kontinenti".[6] Emri[redakto | redakto tekstin burimor] Në Mitologjinë antike greke, Evropa ishte një princeshë Fonenika në të cilën Zeusi e rrëmbye pasi mori formën e një demi të bardhë. Ai e dërgoi atë në ishullin e Kretës ku ajo lindi Monosin, Radamantusin dhe Sarpedonin. Për Homerin, Evropa (Greqisht : Eὐpώπn ose Eurṓpē) ishte një mbretëreshë mitologjike e Kretës, dhe jo një figurë gjeografike. Më vonë Evropa u përdor për Greqinë kontinentale, dhe 500 Par.e.s. ky term përdorej edhe për pjesët më në veri. Etimologjikisht, teoria dominuese sugjeron se termi Evropë rrjedh nga rrënjët greke dhe do të thotë: eur- gjërë dhe op- syri, pra Eurṓpē do të thotë "pamje e gjërë" (krahasoni me glaukōpis (pamje e hirtë) Athina dhe boōpis (pamje demi) Hera). Gjërë ka qenë një epitet për vetë Tokën në Fenë Proto-Indo-Evropiane. Një minoritet, sidoqoftë, sugjeron se në fakt fjala "Evropë" bazohet në një fjalë Semitike si p.sh. fjala Akade erebu që do të thotë "të biesh poshtë",[7] ose fjala Fonenikane ereb që do të thotë "mbrëmje; perëndim" dhe Arabe Magreb, Hebreje ma'ariv. Në Historinë e Lindjes se Afërt ajo Quhej edhe (EREB-Shq.-Perendim) Historia[redakto | redakto tekstin burimor] Parahistoria[redakto | redakto tekstin burimor] Homo georgicus, i cili jetoi rreth 1,8 milion vjet më parë në Gjeorgji, është hominidi i parë i zbuluar në Evropë.[8] Mbetje të tjera hominide, që datojnë rreth 1 milion vjet, janë zbuluar në Atapuerka, Spanjë.[9] Njeriu Neanderthal (i cili e ka marrë emrin nga Neander Valley në Gjermani) së pari migroi në Evropë 150,000 vjet më parë dhe u zhduk nga fosilet rreth 30,000 vjet më parë. Neanderthalët ishin zëvendësuar nga njerëzit modern (Cro-Magnons), të cilët u paraqitën rreth 40,000 vjet më parë.[10] Më vonë gjatë kësaj ere, një periudhë e konstruktimeve megalith zuri vend, ku u ndërtuan shumë monumente megalithe si Stonehenge në të gjithë Evropën.[11] Antikiteti Klasik[redakto | redakto tekstin burimor] Greqia Antike kishte ndikim të thellë në qytetërimin perëndimor. Kulturat demokratike dhe individualiste perëndimore janë shpesh të lidhura me Greqinë Antike.[12] Grekët zbuluan "polisin", ose shtet-qytetin, që luajti një rol themelor në personalitetin e tyre.[13] Këto ideale politike greke ishin ri-zbuluar në shek. XVIII nga filozofët dhe idealistët Evropianë. Greqia gjithashtu dha ndihma të mëdha kulturore: në filozofi, humanizëm dhe drejtësi nga Aristoteli, Sokrati, dhe Plato ; në histori me Herodotusin dhe Thucydidesin ; në letërsinë dramatike dhe narrative me poezitë e Homerit ;[12] dhe në shkencë me Pythagorasin, Euklidin, dhe Archimedesin.[14][15][16] Një ndikim tjetër i madh në Evropë erdhi nga Perandoria Romake që la gjurmët e saj në ligj, gjuhë, 1000 inxhinieri, arkitekturë, dhe qeveri.[17] Gjatë pax romanës, Perandoria Romake u zgjerua dhe përfshiu, përveç Mediteranit, edhe një pjesë tjetër të Evropës.[18] Stoicizmi ndikoi perandorët si Hadriani, Antoninus Pius, dhe Marcus Aureliusin , të cilët kishin shpenzuar shumë kohë në kufijtë veriorë të Perandorisë duke luftuar me Gjermanikët, Piktët dhe Skocezët.[19][20] Krishterimi u legjitimizua eventualisht nga Konstandini I pas tre shekujsh persekutimi imperial. Terri Evropian[redakto | redakto tekstin burimor] Gja 1000 të rrëzimit të perandorisë Romake, Evropa hyri në një periudhë të gjatë të ndryshimeve që historianët e quajnë "Koha e Migrimeve". Gjatë kësaj periudhe ka pasur një numër pushtimesh dhe migrimesh mes Ostrogothëve, Visigothëve, Gotëve, Vandalëve, Hunëve, Frankëve, Anglëve, Saksonëve, dhe, edhe më vonë, Vikingëve dhe Normanëve. Mendimtarët e Rilindjes si Petrarku iu referuan kësaj periudhe si "Kohët e Errëta".[21] Komunitetet e izoluara monastike ishin vendet e vetme për të ruajtur dhe përpiluar dituri të fituar më parë; përveç kësaj, shumë pak shkrime kanë mbijetuar ndërsa shumë literaturë, filozofi, matematikë, dhe mendimtari të tjera nga periudha klasike u zhdukën nga Evropa.[22] Gjatë kohëve të errëta, Perandoria Perëndimore Romake ra nën kontrollin e klaneve Kelte, Sllave dhe Gjermanike. Klanet Kelte themeluan mbretëritë e tyre në Gaul, paraprirësit e mbretërive Franke që eventualisht themeluan Francën.[23] Klanet Gjermanike dhe Sllave themeluan domenet e tyre respektivisht në Evropë e Mesme dhe Lindore.[24] Eventualisht Klanet Franke u bashkuan nën Klovis I.[25] Charlemagne, një mbret Frank i dinastisë Karolingiane që kishte pushtuar shumicën e Evropës Perëndimore, u emërua "Perandor i Shenjtë Romak" nga Papa më 800. Kjo çoi tek themelimi i Perandorisë së Shenjtë Romake, e cila eventu 1000 alisht u koncentrua në principet Gjermane të Evropës Qendrore.[26] Perandoria Lindore Romake u bë e njohur në perëndim si Perandoria Bizantine. E bazuar në Konstandinopojë, ata e shihnin vehten si trashëgues natyral të Perandorisë Romake.[27] Perandori Justinian I udhëhoqi gjatë "Kohës së parë të artë të Konstandinopojës": ai themeloi një kod ligjor. Mesjeta[redakto | redakto tekstin burimor] Mesjeta ishte e dominuar nga dy "ekelonë" të strukturës sociale: fisnikëria dhe kleri. Feudalizmi u zhvillua në Francë në Mesjetën e hershme dhe u përhap në të gjithë Evropën.[28] Përleshja mes fisnikërisë dhe monarkisë në Angli çoi tek shkrimi i Magna Carta dhe themelimi i një parlamenti.[29] Burimi primar i kulturës në këtë periudhë erdhi nga Kisha Katolike Romake. Nëpërmes manastireve dhe shkollave katedrale, Kisha ishte përgjegjëse për edukimin në pjesën më të madhe të Evropës.[28] Papa arriti kulmin e fuqië së tij gjatë Mesjetës së vonshme. Shizmi Lindje-Perëndim më 1054 ndau ish-Perandorinë Romake nga ana fetare, ndërsa Kisha Lindore Ortodokse në Perandorinë Bizantine dhe Kisha Katolike Romake në Perandorinë Perëndimore Romake. Më 1095 Papa Urbani II bëri thirrje për krusadë ndaj Myslimanëve që po okuponin Jerusalemin dhe Tokën e Shenjtë.[30] Në Evropë, Kisha organizoi Inkuizicion ndaj heretikëve. Në Spanjë, Reconquista konkludoi me rënien e Granadës më 1492, duke i dhënë fund mbi shtatë shekujsh sundimi Mysliman në Gadishullin Iberik.[31] Gjatë shekujve XI dhe XII, ndërhyrje konstante nga klanet nomade Turkike, si Kipchakët dhe Pechenegët, shkaktuan një migrim masiv të Popullit Sllavik në regjionet më të sigurta dhe pyjore në veri.[32] Ashtu si shumë pjesë tjera të Evroazisë, këto territore ishin pushtuar nga Mongolët.[33] Pushtuesit, më vonë të njohur si Tartarët, formuan shtetin Hordaa Artë, që sundoi zgjerimet jugore dhe qendrore të Rusisë për më shumë se tre shekuj.[34] Evropa u devastua nga Vdekja e zezë, një nga pandemikët më të rrezikshëm në historinë e njerëzimit që vrau rreth 50 milion njerëz vetëm në Evropë - në atë kohë një e treta e popullsisë së saj.[35] Kjo kishte një efekt shkatërrues në strukturën sociale Evropiane; ajo nxiti njerëzit të jetonin për momentin siç ilustrohet nga Giovanni Boccaccio në Decameronin (1353). Ajo ishte një goditje e rëndë ndaj Kishës Katolike Romake dhe shpuri tek një rritje e persekutimit të hebrenjve, të të huajve dhe Lypsëve.[36] Modernizmi i hershëm[redakto | redakto tekstin burimor] Reneseanca ose Rilindja ishte një periudhë e ndryshimeve kulturore me origjinë në Itali në shekullin XIV. Ngritje e një humanizmi të ri u shoqërua me ringjalljen e diturisë klasike dhe arabe nga libraritë monastike dhe bota Islame.[37][38][39] Reneseanca u përhap në Evropë mes shekujve XIV dhe XVII: në këtë kohë lulëzoi arti, filozofia, muzika, dhe shkencat, nën patronazhin e bashkuar mbretëror dhe të fisnikërisë, Kisha Katolike Romake.[40][41][42] Intriga politike brenda Kishës në shekullin XIV shkaktoi Shismin e madh. Gjatë kësaj periudhe 40-vjeçare, dy papa, një në Avignon dhe një në Romë—pretenduan sundimëri mbi Kishën. Megjithëse Shismi eventualisht u ndal më 1417, autoriteti shpirtëror i papës kishte pësuar shumë.[43] Pushteti i Kishës u dobësua edhe më tej nga Reformat Protestante nga Martin Luther, një rezultat i mungesës së reformave brenda Kishës. Reformat gjithashtu lënduan fuqinë e Perandorisë së Shenjtë Romake, ndërsa princët Gjermanë u ndanë mes besimeve Protestante dhe Katolike.[44] Kjo eventualisht çoi tek Lufta tridhjetë vjeçare (1618-1648), që e rrëzoi Perandorinë e Shenjtë Romake dhe shkatërroi pjesën më të madhe të Gjermanisë. Pas Paqes së Westphalias, Franca u bë predominuese në Evropë.[45] Renesanca dhe Monarkët e ri shënuan fillimin e Kohës së zbulimeve, një periudhë eksplorimi, zbulimi, dhe zhvillimi shkencor. Në shekullin XV, Portugalia dhe Spanja, dy nga fuqitë më të mëdha detare të kohës, morën rolin kryesor në eksplorimin e botës.[47][48] Kristofer Kolombo e arriti Botën e re më 1492, pak pasi që Spanjollët dhe Portugezët filluan të themelonin perandori koloniale në Amerikat.[49] Franca, Holanda dha Anglia shpejt ndoqën në krijimin e perandorive të mëdha koloniale me zotërime të mëdha në Afrikë, Amerika dhe Azi. Shekulli XIX[redakto | redakto tekstin burimor] Koha e Ndriçimit ishte një lëvizje e fuqishme intelektuale në shekullin XIX në të cilin mendimet shkencore të bazuara në fakte dhe arsye dominuan.[50][51][52] Pakënaqësia me monopolin e klerit dhe aristokracisë mbi forcën politike në Francë rezultoi në Revolucionin Francez që çoi tek Republikën e Parë: fisnikëria dhe monarkia u rrëzuan gjatë regjimin e terrorit.[53] Napoleon Bonaparte u forcua pas Revolucionit Francez dhe themeloi Perandorinë e parë Franceze që, gjatë Luftërave Napoleonike, u rrit për të përfshirë pjesë të mëdha të Evropës para rrëzimit më 1815 në Betejën e Waterloosë.[54][55] Sundimi i Napoleonit rezultoi në përhapjen e idealeve t 1000 Revolucionit Francez, përfshirë idealin "komb-shtet", si dhe adoptimin e modelit Francez të administrimit, ligji dhe edukimi.[56][57][58] The Kongresi i Vjenës u mblodh pas rënies së Napoleonit. Kongresi themeloi një barazpeshë të re të fuqisë në Evropë të përqendruar në "pesë fuqitë e mëdha": Britania e Madhe, Franca, Prusia, Habsburg Austria dhe Rusia.[59] Kjo barazpeshë do të mbetej në fuqi deri në Revolucionet më 1848, gjatë të cilave kryengritjet liberale e ndikuan të gjithë Evropën përveç Rusisë dhe Britanisë së Madhe. Revolucionet eventualisht u ndaluan nga elemente më konservative dhe pak reforma rezultuan.[60] Më 1867 Perandoria Austro-Hungareze u formua; dhe më 1871 u bashkuan si Italia ashtu edhe Gjermania si shtete-komb nga principata më të vogla.[61] Revolucioni Industrial filloi në Britani të Madhe në pjesën e fundit të shekulli të 19-të (XIX) dhe u përhap në gjithë Evropën. Zbulimi dhe implementimi i teknologjisë së re rezultoi me rritje të madhe urbane, punësim masiv dhe ngritjen e një kla 1000 se të re punëtorësh.[62] Reformat në sferat sociale dhe ekonomike pasuan, përfshirë ligjet e para në punën e fëmijëve, legalizimin e Unioneve tregtare[63] dhe ndalimin e skllavërisë. Në Britani, Akti i Shëndetësisë Publike 1875 u miratua, i cili përmirësoi kushtet e jetesës në shumë qytete Britanike.[64] Gjeografia[redakto | redakto tekstin burimor] Në aspektin fiziko-gjeografik, Evropa është pjesë veriperëndimore e regjionit më të madh të njohur si Evroazia, ose Afro-Evroazia: Azia shtrihet në pjesën lindore të këtij regjioni. Kufiri lindor i Evropës shpesh përcaktohet nga Malet Urale në Rusi. Gjeografi i shekullit të parë AD Strabo, mori Lumin Tanais si kufi,[65] siç bëne edhe burimet e hershme Judaike. Kufiri Juglindor me Azinë nuk ka përcaktim të zakonshëm. Shumica përdorin Lumin Ural ose, Lumi Emba shërben si kufi i mundshëm. Ky kufi vazhdon në Detin Kaspik, kreshtën e Maleve kaukaze ose, si alternativë, Lumi Kura në Kaukaz, dhe vazhdon në Detin e zi; Bosforin, Deti Marmara, dhe Dardanelet përmbyllin kufirin me Azinë. Deti Mesdhe në jug e ndan Evropën nga Afrika. Kufiri perëndimor është Oqeani Atlantik; Islanda, megjithëse është më afër Grenlandës se Evropës (Amerikë Veriore), normalisht përfshihet në Evropë. Ka debat të vazhdueshëm se ku ndodhet qendra gjeografike e Evropës. Për shkak të dallimeve social-politike dhe kulturore, ka përshkrime të ndryshme për kufijtë e Evropës; në disa burime, disa territore nuk përfshihen në Evropë, derisa në burime tjera përfshihen. Për shembull, gjeografët nga Shtetet Post-Sovjetike dhe Rusia përfshijnë Uralet në Evropë kurse Kaukazin e përfshijnë në Azi. Ngjajshmërisht, shumë gjeografë konsiderojnë kufijtë jugor të Azerbajxhanit dhe Armenisë me Iranin dhe kufijtë jugor dhe lindor të Tu 1000 rqisë me Sirinë, Irakun dhe Iranin si kufiri mes Azisë dhe Evropës për arsye kulturore dhe politike. Në këtë mënyrë, megjithëse janë më afër Afrikës dhe Azisë, ishujt Mesdhetar të Qipros dhe Maltës gjeneralisht konsiderohen pjesë e Evropës. Për kah përthyeshmëria e vijës bregdetare Evropa zë vendin parë midis kontinenteve në botë. Sipërfaqja e ishujve dhe gadishujve përbën 1/3 e sipërfaqes së saj, ndërsa vija bregdetare është e gjatë 38 000 km . Në disa pjesë bregu i detit është i ulët dhe i butë, në pjesët e tjera lartë dhe i rrëpinjtë. Gadishujt e Evropës: Gadishulli Ballkanik, Gadishulli Apenin, Gadishulli Pirinej (Iberik), Gadishulli Skandinav etj. Ishujt më të mëdhenj: Britania e Madhe, Islanda, Irlanda, Sicilia, Sardenja, Korsika, Qipro, Kreta etj. Relievi[redakto | redakto tekstin burimor] Relievi në Evropë ka dallime të mëdha brendave zonave mjaft të vogla. Regjionet jugore, sidoqoftë, janë më shumë malore, derisa duke shkuar në veri terreni ulet nga Alpet, Pirinejet dhe Malet Karpate, mes rrafshnaltave, në fushat e gjëra të veriut, që janë më shumë në lindje. Kjo fushë e madhe njihet si Ultësira e Madhe Evropiane, dhe në zemër të saj ndodhet Ultësira Veriore Gjermane. Një hark rrafshnaltash gjithashtu ekziston përgjatë bregdetit veriperëndimor, që fillon në pjesët perëndimore të ishujve të Britanisë dhe Irlandës, dhe pastaj vazhdon përgjatë maleve, fjord-cut, spira e Norvegjisë. Ky përshkrim është i thjeshtësuar. Subregjionet si Gadishulli Iberik dhe Gadishulli Italian përmbajnë veçoritë e tyre komplekse, si edhe vet Evropa kontinentale, ku relievi përmban shumë male, lumenj dhe fusha që komplikojnë trendin gjeneral. Subregjionet si Islanda, Britania dhe Irlanda janë raste të veçanta. E para është tokë në vetvete në oqeanet veriore por prapë konsiderohet pjesë e Evropës, derisa dy të tjerat janë rrafshnalta që dikur ishin të bashkuara me pjesën kontinentale deri kur ngitaj e nivelit të detit i ndau. Klima[redakto | redakto tekstin burimor] Evropa shtrihet kryesisht në zonat klimatike mesatare. Klima është : Kontinentale, Mesdhetare (rreth Detit Mesdhe) Oqeanike (Rrethohet me Oqean), Malore (Pasi Ka Male), Polare ne Veri. Klima është e butë në krahasim me zonat tjera me gjatësi gjeografike të ngjajshme në botë për shkak të Rrymës së Golfit.[66] Rryma e Golfit njihet me emrin përkëdhelës "Nxemja Qendrore e Evropës", sepse e bën klimën e Evropës më të ngrohtë se që do të ishte pa të. Rryma e Golfit j vetëm që dërgon ujë të ngrohtë në bregdetet Evropiane por gjithashtu i zbut erërat që vijë nga Oqeani Atlantik. Kështu që temperaturat mesatare gjatë vitit në Napoli janë 16 °C, derisa janë vetëm 12 °C në New York City që është pothuajse në të njëjtën gjatësi gjeografike. Berlini, Gjermani; Calgary, Kanada; dhe Irkutsk, në pjesën aziateike të Risisë, shtrihen në gjatësinë e njëjtë ; temperaturat në janar në Berlin arrijë një mesatare prej 8 °C që është më shumë se ato në Calgary, të cilat janë për 22 °C më të larta qe ato në Irkutsk.[66] Hidrografia[redakto | redakto tekstin burimor] Evropa në krahasim me kontinentet tjera ka lumenj të vegjël dhe të shkurtër. Relievi dhe klima kanë ndikuar që në Evropë të ketë ndryshime sa i përket pasurisë me lumenj, gjatësisë së tyre, dendësisë dhe sasisë së ujit. Rrjeti më i dendur i lumenjve është në Evropën Veri-perëndimore, ndërsa lumenjtë më të gjatë dhe me pellgje më të mëdha janë në Evropën e Mesme dhe atë Lindore. Të gjithë lumenjtë e Evropës u takojnë pesë ujëmbledhësve : Ujëmbledhësi i Oqeanit Atlantik, Oqeanit të Ngrirë, i Detit të Veriut, Detit Baltik, Detit të Zi dhe Detit Mesdhe. Kontinenti i Evropës është i pasur me liqene. Pjesa më e pasur me liqene është ajo e Evropës Veriore. Liqene më së shumti ka në Evropën veriore-Finlanda vend i liqeneve, në Alpe dhe në Gadishullin Ballkanik. Liqenet e Evropës janë formuar me veprimin e akullnajave, me lëvizje tektonike dhe me procese karstike. Disa liqene janë poligjnetië, të tjerët lumorë, pastaj mbeturinash detesh të dikurshme etj. Liqenet më të mëdhenj dhe më të njohur të Evropës janë: Liqeni Kaspik, Lagoda, Onjega, Venern, Liqeni i Zhenevës, Liqeni Bodense, Liqeni i Zyrihut, liqeni Garda, liqeni Komo, Lago Di Magjore, liqeni Him, liqeni Ballaton, liqeni i Shkodrës, liqeni i Ohrit, liqeni i Prespës etj. Tokat, bota bimore dhe shtazore[redakto | redakto tekstin burimor] Bimësia e Evropës është ngushtë e lidhur me klimën, relievin dhe tokat. - Zona e bimësisë 1000 së tundrave përfshinë zonat polare dhe shtrihet në viset veriore të Finlandës dhe Rusisë. Kjo zonë përfshinë rreth 350 km2. Gjatë pjesës më të madhe të vitit, tokat janë të ngrira, janë shterpë dhe pa materie ushqyese. Prej bimëve rriten myshqet, likenet dhe drunj të shkurtër të mështeknës e të dëllinjës. Gjatë verës së shkurtër – tre muaj, kur temperatura arrin 10 °C ato zhvillohen, lulojnë dhe japin fryte, kurse shpezët dhe kafshët e zonës pyjore vendosen këtu, për të gjetur ushqim. - Në jug të tundrës shtrihet zona e tajgës e cila e zënë pjesën e madhe të Suedisë, të Finlandës dhe të Rusisë mes gjerësive gjeografike 55 – 79°. Shtrihet zona e tajgës e cila e zënë pjesën e madhe të Suedisë, të Finlandës dhe të Rusisë mes gjerësive gjeografike 55 – 79 shkallë. Mbizotërojnë tokat e murme, me pak minerale, diçka më shumë humus. Zona shtrihet në rreth 2 milion km2 dhe rreth 2/3 e saj janë të mbuluara me pyje gjethembajtës – pishat, bredhi, mështekna etj. Prej faunës dallojmë lepurin e bardhë, lemingun, derrin e egër, ujkun, ariun e murëm, dhelpëren, sqarthin etj. - Zona e pyjeve të përziera shtrihet nën zonën e tajgave.. Në këtë zonë përzihen drunjët gjethëmbajtës dhe gjetherënës, përveç pisha e breut, ahu, bungu frashëri, bliri ëtj. Kjo zonë shtrihet në : Britaninë e Madhe, Francë, Gjermani, Suedinë Jugore, Poloni, Rusi Qendrore, Alpe, Karpate etj. Kjo zonë shtrihet në gjerësitë gjeografike 45-55°. Në këtë zonë pyjet janë prerë shumë dhe ato zën tash sipërfaqe të vogël mes 5 dhe 10 %. Ndër tipat e tokave hasen tokat e murme me 5-6 % humus. Prej kafshëve rriten ariu i murëmë, kaprolli evropian, ujku, dhelpra, lepuri i murmë dhe i bardhë. - Zona stepopyjore dhe stepore ka shtrirje më të madhe në Evropën Lindore, sidomos në Ukrainë dhe pjesën jugore të Rusisë. Në jug shtrihet edhe në Ultësirëne Panonisë, të Vllahisë e deri në Rrafshin e Kosovës. Dominojnë formacionit e barit të ulët, ndësa prej tokash ka më shumë çernozjomi, smonica, toka kafe etj. Të cilat janë të thella, kanë më shumë hums dhe janë të përshtatshme për drithëra e bimë industriale. - Zona mesdhetare dallon dukshëm nga zonat tjera nga se këtu dominon klima mesdhetare me verëra të nxehta e pa reshje dhe dimrat butë dhe me reshje. Këtu gjenden formacionet bimore me gjelbrim të përhershëm, gjethe të trasha në formë kaqubash, i quajtur formacioni iI makjeve. Pyjet e dikurshme janë prerë, tash kanë mbeturbimë kaçuba me pak pyje. Në përbërjen e tokave më shmë janë të paranishme tokat ngjyrë kafe, të murme, të kuqe dhe toka aluviale përgjatë luginave të lumenjve. Prej faunës ka hardhuca, gjarpërinj, bredhka, skofterë, flaminga etj. Flora dhe fauna e Evropës ka pasur mjaft ndryshime nën ndikimin e njeriut dhe civilizimit të gjatë, sidomos në zonën e Mesdheut, Evropës së Mesme dhe Perëndimore. Gjeografia Politike[redakto | redakto tekstin burimor] Sipas definimeve të ndryshme, këto territore mund të jenë subjekt i kategorizimeve të ndryshme. Tabela më poshtë tregon skemën e përdorur nga Kombet e Bashkuara,[67] përballë grupimeve regjionale të publikuara nga CIA factbook. 27 anëtarët e Bashkimit Evropian janë të integruar politikisht dhe ekonomikisht, vet Bashkimi Evropian formon një pjesë të gjeografisë politike të Evropës. Demografia[redakto | redakto tekstin burimor] Kontinenti i Evropës ka qenë i banuar qyshë në kohën e paleolitit dhe neolitit pra para 20 000 e 10 000 vjetësh. Viset e banuara shtriheshin pothuajse në tërë territorin e Evropës, por viset më të dendura ishin ato të Mesdheut dhe ludinat e lumenjve, arty ku tokat ishin më të përshtatshme për t’u punuar. Në kohën e Bronzit u shënuan dyndje të popullsisë në gadishujt e evropës jugore: iberët në gadishullin Iberik, ligurët në gjirine Ligurisë (Itali), etrurët të ardhur prej viseve të Egjeut, Ilirët në gadishullin Ilirik (Ballkanik) etj. Ndryshime më të mëdha ndodhën me rastin e lëvizjes së popujve indoevropian nga Azia, e edhe nga Afrika veriore. Në këtë kohë në Evropë vendosen keltët, italët, grekët, ilirët thrakët, gjermanët. Djep i kulturës së vjetër në Evropë ishte Mesdheu. Fenikasit dhe kretasët e bartën kulturën e Lindjes, ndërsa grekët e zhvilluan dhe e përhapën më tutje kah Perëndimi e pas tyre Romakët i dhanë dimensione edhe më të mëdha. Eshte popullsi kryesisht e vjeter. E banuar nga moshat prej 63 vjeq e deri ne 70 vjeq, por vende-vende ndryshojn. Nese e marrim shembull Kosoven, ateher kemi te bejme me nje popullsi te re pasi qe ne Kosovo dominon rinia me shum. Ekonomia[redakto | redakto tekstin burimor] Evropa duke pasur industri të zhvilluar arriti të zhvilloj edhe bujqësinë. Bujqësia e Evropës është e llojllojshme, ngase këtë e bëjnë të mundshme edhe kushtet natyrore dhe niveli i zhvillimit. Bujqësia e Evropës dallohet me shkallë të lartë të mekanizimit, kimizmit, numër të madh ekspertësh bujqësorë, me popullsi të arsimuar bujqësore, me rendimente të larta në bujqësi dhe në blegtori. Dikur Evropa importonte shumë prodhime bujqësore, ndërsa tash vendet e zhvilluara të Evropës janë eksportuar të shumë prodhimeve bujqësore, sidomos blegtorale. Gjeologjia[redakto | redakto tekstin burimor] - Artikulli kryesorë : Gjeologjia e Evropës Historia Gjeologjike[redakto | redakto tekstin burimor] Në kohën e lindjes së saj para 500 milionë vjetësh Evropa nuk është akoma e plotë. Pjesët e saj janë të hapërdara mbi të gjithë rruzullin tokësor: Skandinavia tej më në jug të ekuatorit, Anglia dhe Vendet e Ulëta në rrethin polar të jugut si dhe pothuajse të gjithë pjesët e tjera përreth polit të jugut. Të gjithë këto pjesë koreje kontinentale janë në lëvizje. Ato merrem me vete nga rryma të fuqishme magme, të cilat vlojnë 80 kilometra nën sipërfaqen e tokës. Të shtyra nga shtjella nxehtësie në brendësi të tokës pllakat lëvizin me ngadalë, çdo vit nga vetëm disa centimetra. Por me kalimin e miliona vjetësh kemi pastaj të bëjmë me distanca të konsiderueshme. Në rastin e përplasjeve shpërthejnë forcat primare. Si një rebus gjigant vë Evropa pjesët e saj së bashku. Togje shkrepash kilometra të gjëra çajnë lart, përkulen dhe marrin formë kubeje. Çdo përplasje e re krijon një masiv malor. Kështu lind së pari shtylla kurrizore e Evropës, vargmali kaledonian, me lartësira si ato të Himalajës. Ky është bërthama e një bashkëshkrirjeje të parë evropiane. Më pas kontinenti i ri bredh gjysmën e rruzullit tokësor. Para 300 milionë vjetësh ai kapërcen ekuatorin. Stereja është tashmë e mbuluar nga gjelbërimi. Bimët kanë pushtuar kontinentin që deri pak më parë kishte qenë i shkretë. Atje ku sot janë të ngritura metropolet krenare evropiane u shtri sa gjatë e gjerë një xhungël e harlisur tropikale: Parisi ndodhej në një klimë tropikale të ngrohtë e me lagështi. Berlini, në një det të gjelbër i cili zgjatej deri në Azi. Është një pyll tepër i jashtëzakonshëm. Ai përbëhet nga fiere, likopode (shk. lycopodium) dhe bishtkuaj. Mbeturina të tyre të ngurtësuara në Skoci të bëjnë ta marrësh me mend përhapjen e tyre. Cungje që qëndrojnë pothuajse ngjitur njëri-tjetrit të japin edhe sot e kësaj dite një përshtypje mbi bollëkun e atëhershëm të bimëve. Këta gjigantë lartësoheshin deri në 30 metra drejt qiellit.[68] Evro-Azia[redakto | redakto tekstin burimor] Ajo pjesë e Evropës dhe Azisë që për nga kultura dhe historia e tyre janë të ndërlidhura ngushtë midis tyre. Shtetet, territori i të cilave janë të sh 1000 përndara në dy kontinente janë: - Rusia: 25 % e territorit të Rusisë është në Evropë. - Turqia: 2 % e territorit të Turqisë është në Evropë. Qytete[redakto | redakto tekstin burimor] Qytete Evropiane kanë disa karakteristika të përbashkëta. Kështu p.sh për dallim nga qytete e kontinenteve tjera qytete metropole Evropiane nuk janë të orientuara në ndërtesa të larta. Ato më tepër shtrihen duke zënë sipërfaqe të mëdha dhe dke futur në gjirin e tyre edhe qytete që gjenden për rreth tyre. Për këtë shkakë edhe madhësia e qyteteve ndryshonë dukshëm nga rrethi i qytetit. Si do që të jetë si qytete më të mëdha të Evropës llogaritet të jenë Moska, Stambolli dhe Londra. [redakto | redakto tekstin burimor] - ^ Datenreport 2013 der Stiftung Weltbevölkerung (de). Stiftung Weltbevölkerung (Fondacioni Popullsia Botërore) (1 shtator 2013). Vizituar në 25 maj 2014. „Version PDF, 1.43 MB“ - ^ Microsoft Encarta Online Encyclopedia 2007: "Europe". Vizituar në 27 dhjetor 2007. - ^ UNDP 2006 - ^ Microsoft® Encarta® Online Encyclopedia 2007: "Europe". Vizituar në 27 dhjetor 2007. - ^ About the Council of Europe. Council of Europe. Arkivuar nga Origjinali në 24 nëntor 2003. Vizituar në 9 qershor 2008. - ^ Europe - Noun. Princeton University. Vizituar në 9 qershor 2008. - ^ Etymonline: European. Vizituar në 10 shtator 2006. - ^ A. Vekua, D. Lordkipanidze, G. P. Rightmire, J. Agusti, R. Ferring, G. Maisuradze, et al. (2002). "A new skull of early Homo from Dmanisi, Georgia". Science 297: 85–9. doi:10.1126/science.1072953. PMID 12098694. - ^ The million year old tooth from Atapuerca , Spain, found in June 2007 - ^ National Geographic, 21. - ^ Atkinson, R J C, Stonehenge (Penguin Books, 1956) - ^ a b National Geographic, 76. - ^ National Geographic, 82. - ^ Stampa:Harvard reference - ^ Stampa:Harvard reference - ^ Pedersen, Olaf. Early Physics and Astronomy: A Historical Introduction. 2nd edition. Cambridge: Cambridge University Press, 1993. - ^ National Geographic, 76-77. - ^ McEvedy, Colin (1961). The Penguin Atlas of Medieval History. Penguin Books. - ^ National Geographic, 123. - ^ Foster, Sally M., Picts, Gaels, and Scots: Early Historic Scotland. Batsford, London, 2004. ISBN 0-7134-8874-3 - ^ , Journal of the History of Ideas, Vol. 4, No. 1. (Jan., 1943), pp. 69-74. - ^ Norman F. Cantor, The Medieval World 300 to 1300. - ^ National Geographic, 140 - ^ National Geographic, 143-145. - ^ National Geographic, 162. - ^ National Geographic, 166. - ^ National Geographic, 210. - ^ a b National Geographic, 158. - ^ National Geographic, 186. - ^ National Geographic, 192. - ^ National Geographic, 199. - ^ Vasily Klyuchevsky: The course of the Russian histo 1000 ry, ISBN 5-244-00072-1 - ^ https://tspace.library.utoronto.ca/citd/RussianHeritage/4.PEAS/4.L/12.III.5.html - ^ Khanate of the Golden Horde (Kipchak). Alamo Community Colleges. Vizituar në 10 qershor 2008. - ^ Black Death and hard facts. - ^ National Geographic, 223. - ^ National Geographic, 159. - ^ Weiss, Roberto (1969) The Renaissance Discovery of Classical Antiquity, ISBN 1-59740-150-1 - ^ Jacob Burckhardt [1878]: The Civilization of the Renaissance in Italy, translation by S.G.C Middlemore 1990 - ^ National Geographic, 254. - ^ Jensen, De Lamar (1992), Renaissance Europe, ISBN 0-395-88947-2 - ^ Levey, Michael (1967). Early Renaissance. Penguin Books. - ^ National Geographic, 193. - ^ National Geographic, 1000 256-257. - ^ National Geographic, 269. - ^ Habsburg-Ottoman War, 1683-1699 - ^ John Morris Roberts (1997). Penguin History of Europe. Penguin Books. ISBN 0-14-026561-9. - ^ National Geographic, 296. - ^ National Geographic, 338. - ^ Goldie, Mark; Wokler, Robert (2006). The Cambridge History of Eighteenth-Century Political Thought. Cambridge University Press. ISBN 0-521-37422-7. - ^ Cassirer, Ernst (1979). The Philosophy of the Enlightenment. Princeton University Press. ISBN 0-691-01963-0. - ^ National Geographic, 255. - ^ Schama, Simon (1989). Citizens: a chronicle of the French revolution. Knopf. ISBN 0-394-55948-7. - ^ National Geographic, 360. - ^ McEvedy, Colin (197 1000 2). The Penguin Atlas of Modern History. Penguin Books. ISBN 0-14-051153-9. - ^ Lyons, Martyn (1994). St. Martin's Press. Text "Napoleon Bonaparte and the Legacy of the French Revolution" ignored (help); Text "ISBN 0-312-12123-7" ignored (help); Missing or empty |title=(help) - ^ Grab, Alexander (2003). Napoleon and the Transformation of Europe (European History in Perspective). Palgrave MacMillan. ISBN 0-33-68275-0. - ^ National Geographic, 350. - ^ National Geographic, 367. - ^ National Geographic, 371-373. - ^ Davies, Norman (1996). Europe: A History. Oxford University Press. ISBN 0-19-820171-0. - ^ Trevelyan, George Macaulay (1988). A shortened history of Engand. Penguin Books. ISBN 0-14-010241-8. - ^ Beatrice, Webb (1976). History of Trade Unionism. AMS Press. ISBN 0-404-06885-5. - ^ Trevelyan, George Macaulay (1942). English Social History. Longmans, Green. - ^ Strabo Geography 11.1 - ^ a b [[w:"European Climate":|]], [[w:World Book:|]], World Book, Inc - ^ United Nations Statistics Division - Countries of Europe - ^ Revista Rruzull.net në internet


Një libër për “gjeopolitikën-etike” të Amerikës ndaj shqiptarëve - KOHA.net Gjashtë raste të reja me COVID-19 dhe dy të shëruar7 minuta më parë Në atelienë e Rron Qenës, pikturat e realizuara gjatë izolimit do t’i përmbledhë në ekspozitë9 minuta më parë Kurti priti Valdete Dakën, KQZ-ja e gatshme të ushtrojë autoritetin e saj12 minuta më parë Publicistika kombëtare shqiptare dhe në përgjithësi mendimi kritik shqiptar në dy dekadat e fundit do të dilte mangët pa librat e Ndriçim Kullës. Studimet dhe hulumtimet e tij multidisiplinare e bëjnë sot atë njërin prej autorëve më seriozë të mendimit shqiptar, shkruan sot Koha Ditore. Ai ka botuar disa prej studimeve më serioze mbi trashëgiminë e të ashtuquajturit “mendim i ndaluar shqiptar”, duke qëmtuar mbi idetë e pionierëve të Neoshqiptarizmës; po ashtu ka hulumtuar dhe studiuar veprën e albanologut Zef Valentini, duke ia dhënë shkencës së albanologjisë njërën prej monografive më të vyera dhe më të kompletuara, etj. Nga sukseset kryesore të Ndriçim Kullës duhet përmendur edhe dy librat që ky autor ka botuar viteve të fundit, e që jam i bindur se radhiten në mesin e vlerave më të larta të botës intelektuale shqiptare: biografinë e shkrimtarit tonë të madh, Ismail Kadare, me titull “Ylli i shkrimtarit” - një libër që e radhit Ndriçim Kullën në mesin e kadareologëve më të spikatur të mbarë botës, si dhe vështrimin gjithëpërfshirës historik, kulturor, sociologjik dhe psikologjik mbi kombin dhe mbi individin shqiptar, me titull paksa provokativ: “Kush je jemi ne shqiptarët”? Libri i fundit - pra “Kush je jemi ne shqiptarët”, në njëfarë dore është një receptim i modelit të librave nga tradita historike, si: “E vërteta mbi Shqipërinë dhe Shqiptarët” nga Pashko Vasa dhe “Shqipëria kopshti shkëmbor i Evropës Juglindore”, nga Faik Konica - libra të cilët u shkruan për t’ia rrëfyer botës tregimin e vërtetë për shqiptarët. Arben Veselaj 4 maj 2019, 14:00 #Liber #Amerika #shqiptare Kërkesa e policisë amerikane për kriminelët: Rrini brenda se është ftohtë për ju e për ne


Iphone i ardhshem do te kete nje fishe te re karikimi Apple është e vendosur të shtojë në listën e shpenzimeve një fishë të re karikimi e cila vjen me hedhjen në treg të modelit të ardhshëm të Iphone. Gjigandi i teknologjisë thuhet se po planifikon të nxjerrë një portë të re karikimi USB-C në iPhonin që pritet të dalë tani në 2019, ashtu siç bëri për iPad Pro 2019. Ky ndryshim do ti bënte fishat e tanishme të karkimit të iPhone krejtësisht të padobishme, duke i detyruar përdoruesit të blinin një karikues të ri në qoftë se ata do të përditësojnë pajisjen e tyre me një të re. Apple ka vendosur një çmim afërsisht 20 euro për kabllon USB-C në faqen e saj, megjithëse ju mund t'i merrni ato për vetëm më pak se 4 euro në vende të tjera. Sipas Twitter pic, kabllor i njohur Lightning dhe ikona iTunes që u shfaqën në ekranin e iPhone në versionet e mëparshme iOS nuk është më. Tani kemi imazhin e një laptop dhe atë që duket të jetë një kabllo USB-C. Rrjedhja duket se konfirmon thashethemet e mëparshme se Apple po sjell USB-C në modelin e ardhshëm të iPhone këtë vit. IPhone i parë i Apple përdorte lidhësin masiv 30-pin të baterive, përpara se firma ta zëvendësonte me një lidhës të shpejtë në 2012. Ky veprim bëri që kabllot e vjetra të karikimit të ktheheshin në të padobishme, dhe duket se firma po përgatitet të bëjë përsëri këtë veprim. Fundi i kabullit të USB-C port është pak më i trashë dhe shumë më i gjerë se kabllot e Lightning të Apple, por kryesisht kryejnë të njëjtën punë. Megjithatë, ndërsa portat Lightning përdoren ekskluzivisht në pajisjet e Apple, portet USB-C tani janë shumë të zakonshme. Në lajmet e tjera të Apple, iPhone i ri 2019 mund të ketë një super karikues që do të fuqizojë telefonin tuaj deri në 80% në një orë.


Raporti i OSBE-së bën thirrje për politikë të qëndrueshme të transportit të subvencionuar për komunitetet në Kosovë PRISHTINË, 4 mars 2015 – Kosova ka nevojë për politikë të qëndrueshme të transportit të veçantë apo të subvencionuar, në mënyrë që komunitetet dhe grupet e ndjeshme të jenë në gjendje të udhëtojnë dhe të kenë qasje në shërbime të ndryshme si arsimi, shëndetësia dhe administratat komunale, thotë një raport i Misionit të OSBE-së në Kosovë i publikuar sot. Raporti analizon transportin humanitar me autobus që lidh fshatra e qytete të izoluara të banuara me komunitete të ndryshme me vendbanime më të mëdha urbane në Kosovë, dhe vë në pah se ndryshimet në disa linja dhe rrugë e vështirësojnë qasjen në shërbime të rëndësishme për komunitetet në 12 komuna, kurse planet për vazhdimin e këtij shërbimi pas vitit 2015 mbeten të paqarta. “Ndërprerja ose zvogëlimi i shërbimit të transportit humanitar me autobus do të kishte ndikim negativ në qasjen e komuniteteve dhe mundësitë ekonomike,” tha Shefi i Misionit të OSBE-së në Kosovë, Ambasadori Jean-Claude Schlumberger. “Për këtë arsye, nevojitet një politikë e qëndrueshme për transportin e veçantë për komunitetet në mënyrë që të sigurohet qasje e barabartë në shërbime për ata që kanë nevojë.” Raporti më tutje u bën thirrje institucioneve përgjegjëse të bëjnë një vlerësim gjithëpërfshirës të nevojave për të zhvilluar një politikë të tillë, dhe për të siguruar se komunitetet në pozitë të pafavorshme kanë qasje në shërbime në mënyrë të vazhdueshme. Raporti përfshin rekomandime se si të trajtohen mangësitë e identifikuara dhe mund ta gjeni në: https://www.osce.org/sq/kosovo/143481 Misioni i OSBE-së në Kosovë monitoron shërbimin e transportit humanitar me autobus si pjesë e mandatit për të promovuar dhe mbrojtur të drejtat e komuniteteve, në veçanti lirinë e lëvizjes dhe qasjen në shërbime. Nga viti 2006, Misioni i OSBE-së ka publikuar pesë raporte tematike për këtë temë.


1a3f Ylli i Tottenham kërkon dyfishin e pagës Në Niger afro 100 të vdekur për shkak të kolerës Sherifi: U deshën dy dekada për t’i rikthyer në bronz Fehmi e Xhevë Lladrovci Këto vende do të mbeten pa rrymë ditëve të ardhshme BPV për kokë banori në Kosovë për 2017 ishte 3.566 euro Barcelona hyn në negociata për të transferuar këtë super lojtar Për shkak të gabimit të stafit të aeroplanit, pasagjerët qesin gjak për hunde Cary Joji Fukunaga është regjisor i ri i filmit Bond Hapet muzeu i marihuanës në Las Vegas Gërshetat anësore, trendi i kësaj stine Pse nuk duhet t’i mbytni merimangat në shtëpinë tuaj? Pesë mënyra të thjeshta për të mposhtur depresionin Prishtina High School dhuron donacion për fëmijët e prekur nga kanceri


24b2 LDK e AAK pajtohen për bashkëqeverisje me qytetarin Lidhja Demokratike e Kosovës dhe Aleanca për Ardhmërinë e Kosovës kanë përmbyllur marëveshjen bashkëqeverisje me qytetarin e komunës së Prishtinës, pas zgjedhjeve të 19 nëntorit bazuar në përputhjen programore, orientimet politike të dy partive të qendrës së djathtë dhe në vizionin për qeverisjen e mirë në komunë. LDK dhe AAK kanë harmonizuar programin qeverisës për ... Continue reading LDK e AAK pajtohen për bashkëqeverisje me qytetarin Copy and paste this URL into your WordPress site to embed Copy and paste this code into your site to embed


text: Impregnimi është lyerje, e cila përmban biocide dhe me këtë pengon krijimin e dëmtuesve në dru. Për mbrojtje të suksesshme të drurit të sulmuar duhet së pari të mësojmë llojin e dëmtuesit dhe gjerësinë e sipërfaqes së sulmuar. Pastaj e zgjedhim preparatin, me të cilin do ti shkatërrojmë dëmtuesit. Nevojiten dekada, që natyra t'ia dhurojë njeriut drurin. Nëpër stinë dhe gjenerata me lëngjet e drurit piqet fisnikëria e tij. Krenohemi me drurin dhe duam ta tregojmë atë. Kur e llastojmë, e mirëmbajmë me natyroren. Me kënaqësi ju prezentojmë vajërat e Belinkës: lyerësit për dru në bazë të vajërave minerale dhe bimore.


text: Essentials | Skincode 3950 LEK Ky gel-krem i lehtë & i mëndafshtë primon, korigjon & perfeksionon lëkurën. Në saj të përbërësve optik, zbehet pamja e imperfeksioneve, duke lënë pas një sipërfaqe të njëtrajtshme. I lehtë në aplikim, përhapet lehtësisht mbi lëkurë për të hidratuar dhe qetësuar. 5350 LEK Krem syri në trajtë xheli, i formuluar për të konturuar, forcuar dhe për t?i dhënë lift lëkurës delikate rreth syve. Zona rreth syve mbetet me një rrezatim të shëndetshëm dhe hidratim të balancuar. Për efekt freskues mund të mbahet në frigorifer. 2530 LEK Locion tonifikues i cili pastron lëkurën nga make-up i mbetur dhe papastërtitë e imta dhe përgatit lëkurën për produktet e tjera. Përmban acid laktik për të eksfoliuar butësisht lëkurën, gjalpi shea për qetësim dhe acid hilauronik për hidratim, elasticitet dhe tonifikim.