text: Date of Birth: 14.05.1979 Height: 174 Cm Wight: 57Kg One of the most well-known singers, actress and show-girl from Albania , Bleona's audience stretches from within Albania to the surrounding major Albanian Communities. These include, Kosovo , Macedonia , Montenegro as well as the Diaspora in Western Europe and the United States . Since she was young girl, she was actively engaged in different youth artistic activities in her hometown of Korca and Elbasan. Her first international representation was in the Balkans Festival in 1991 in Preveza , Greece . During 1991-1994 she worked as singer and show-girl in a variety show of the professional theater ?Skampa?. During 1994, at the age of fifteen, she participated in the national song festival organized by the Albanian Radio and Television. During 1995 she participated in the spring song contest representing herself well .Her first major impression was at the national song contest in December 1995 with ?Leave me on my own?. After a successful participation in the spring song festival of 1996, she was invited in a tournament in Switzerland among many well-known Albanian singers. She tried also with the traditional music by participating at the World Folk Festival held in France in August 1996. In October 1996 she started a tournament in Germany , Belgium and the Netherlands . She came back and participated in the Albanian National Song contest in December 1996. During spring of 1997, despite the difficult social and economical conditions in Albania , she managed to produce her first video clip ?The Wind?. She represented herself in the spring song contest in 1997 with the same song. This video clip was broadcasted by a French television, TV5 in a special segment on Albania . In the summer of 1997, she received an invitation from Albanians living in Montenegro to hold a show in the city of Ulqin . In October 1997 she was invited by the Albanians in Switzerland for a one month tour. In December 1997 she took part in the Albanian National Song contest. In January 1998, Bleona achieved a formidable goal by producing her first album titled ?I do what I like?. In May of that year, she participated as a singer and show-girl in a huge concert organized by the Koha Jone Company for the Albanians living in Greece together with the Director of the Fine Arts Academy, Kastriot Caushi. In September 1998 she began her acting studies at the fine arts academy. She participated in the Spring Song contest of 1999 representing herself as a show-girl and singing her future hit ?If you truly love me?. During the Summer of 1999, she participated in a charity tour of several European countries including Germany, Belgium, Switzerland, Netherlands, and Austria, Bleona set another milestone in her rising career by releasing her first music video ?I do what I like?, in the fall of 1999. By November, she held a one month tour of Switzerland . By January 2000, she released her second album ?If you truly love?. She then followed this up with the release of a new music video from the album. By this time, Bleona's career was gaining tremendous momentum and name recognition throughout the region. In September 2000 she participated in the biggest tour ever organized for the Albanians living in Europe . Her great success culminated in her signing her first real contract with German manager Jeton Dautaj and performed more than 80 concerts throughout Europe in the first half of 2001. By this point, Bleona had well established her singing style and most controversially her look. By June 2001, she released her third album the blockbuster hit named ?I don't care?, and becoming the highest selling record in Albania . Once again she followed up a hit video named ?I don't care?, in cooperation with the Italian producer Nicola Doersole. With 2 more successful tours in March and October, new album and video, she capped off a splendid 2001 with an exclusive New Years Eve engagement at the discotheque ?Macumba? in Fribourg , Switzerland . In 2002, she renewed her contract with her manager Jeton Dautaj and accompanied by the group Corona , started her 2 month European tour in Switzerland , Germany , Scandinavia and Italy . By June, Mixing work and studies the last four years, she graduated from the University of Tirana Academy of Arts with a degree in acting. In July she released her fourth album titled ?Go Learn How to Love? (Ik Meso si Dashurohet). This song also went on to be one of the biggest video hits of the summer. By August 2002, Bleona's meteoric rise to stardom had reached fruition. Between concerts, albums, music videos, newspaper interviews and several television appearances, the publics demand for anything ?Bleona? was undeniable. Therefore, to solidify her status as a bona-fide superstar of the Albanians, she set about on one of her biggest projects to date. To perform an extensive multi-city tour of Albania . These were large outdoor concerts with 15 -20 000 spectators in the city centers of all of the major Albanian cities. The grand finale of the tour on October 11 th was in the capital ,Tirana. She invited the hard rock group from Macedonia Elita 5 to perform with her. The relentless rain of the evening did nothing to deter the crowd of by police estimates of more than 80,000 A compilation DVD video of the best of the tour titled ? Ik Meso si Dashurohet? was later released .After such a hectic schedule, most others would look forward to rest and relaxation. But in November, the workaholic Bleona continued her grueling concert schedule with a fourteen show engagement in Germany . She finished the year with a three night performance in one of the most modern Discos in Fribourg , Switzerland . During 2003, she continued her shows all over Europe . In the spring of that same year, she began to work on her fifth album. Collaborating with composers Wirus, I. Berani, Xh. Gashi, A. Hila and with writers Agim Doci and J. Papingji. While working on the album, she continued her touring. She performed in Montenegro the entire summer. During autumn, she toured Greece and Italy . By December, back home from her tour, she was able to finish and release the album she started in the spring. With a controversial album title and lead song,?You don't know how to pick me up?, (Ti nuk din as me ma lyp) went on to be a smashing success and sell over 300,000 copies in only two months making her the first and the only Albanian singer to ever reach this mark. The album was also well noted for the video clip ?Oh look what you have done to yourself? ( O Bobo c'i Bere Vetes). The New Year again found her at a four night engagement in Switzerland . January - April 2004 Bleona continued her work in the concerts in Diaspora. In June 2004 during a private visit to USA , she had the opportunity to perform for the first time in the United States Live at a promotional concert in Chicago . This concert gave The Albanian Diaspora the chance to have an unforgettable evening, taking photos and talking to the singer. 18 June 2004, she was invited to take part in the National Albanian American Council (NAAC) annual awards banquet at the Plaza Hotel in New York City which Former U.S. Secretary of State James Baker was recognized for his efforts in the Albanian community after the overthrow of communist dictatorship. During summer 2004, she started her annual concerts in Kosovo , Macedonia and Albania . September 2004 she was invited by the Albanians residing in Sweden where for the first time, aside from her pop music repertoire, she sang one set of the most beautiful Albanian folk songs live. This performance was so well received, that since that evening, Bleona has made it a regular part of her program at all of her concerts. She returned to New York in October 2004 as she was invited to take part with several other artists in the Miss Albania USA Beauty Pageant organized at the Lincoln Center in Manhattan . Bleona performed as the final act of the long evening singing two of her recent hit songs waking up the rather comatose audience.The show was taped live and shown on Channel 21 in Kosova. She capped off the year with concerts in Greece , Italy , Switzerland , Germany and New Years in Prishtina and Peja, Kosovo. She started 2005 performing in her concerts in Zurich , Frankfurt and Dusseldorf for 2 months. But by this time, Bleona had been a professional singer for an amazing ten years now. She had conquered the Homeland and the surrounding Albanian communities and felt it was time to expand her visibility outside the Balkans. After testing the waters in America the previous year, confident in her abilities as well as being fluent in the English language, in March 2005, she journeyed once again to America . Being the ?lucky girl?she made one of the most important meetings of her career with the lawyer and entertainment agent Michael Novak. On Mr. Novak's resume are several American stars including Kid Rock. Motivated by the idea of introducing a non-American performer to America , he proposed to Bleona to enter the American music market by attempting to record a CD with a compilation of the best known American Hits. The idea was to develop her as an international performer. In April 2005 she started working with Mr. Eric Morgeson, The Head of Studio A Recordings in Detroit , Michigan . Mr. Morgeson, a veteran record producer, has been involved in several important projects with talent including J.Z., Justin Timberlake, Hip Hop star Eminem and recording the soundtrack for the movie ?Rush Hour?. Impressed by the large number of gold and platinum discs displayed on the walls, Bleona set out on a mission. With great devotion, and the work discipline of a professional singer, she worked tirelessly everyday for nearly 3 months, usually 14 hour days. By June, she recorded twelve American songs. This was done on the behalf of the thankfulness for those people who changed her career fundamentally but at the same time with a great responsibility to represent all Albanian artists and the face of Albanian art abroad. Despite her endeavor into the American music scene, Bleona still felt a responsibility toward her Albanian public. At the end of her English recording sessions, Bleona and Mr. Morgeson searched out a new song only for her, and her Albanian fans. What they discovered was a song composed by successful Latino music song writer Kike Santander. His successes include being the writer behind International pop sensation Ricky Martin. After securing proper licenses from Henry Foxx Agency, Bleona finished her future hit titled ?Boom Boom?. The song was recorded in two versions, English and Albanian. Collaborating with ?Chaos Film Productions? of Miami Beach , Florida and the assistance of Director Alyn Dorney, Bleona completed the music video she always dreamed of doing. With the look and feel of the south Miami Beach back-drop, she completed an energetic filming of her soon-to-be hit song and video. By the end of July 2005, she returned to Albania releasing her sixth album, unprecedented for an Albanian performer. The album was released as a single CD called ?Boom Boom? which contained the song ?Boom Boom? in Albanian, English, and bilingual versions as well as two karaoke tracks. The single CD was accompanied by a free second CD with the well known American hits. The song was an immediate hit especially the edgy video which received endless amounts of airtime on Albanian television stations. In august 2005 she started her tour in Albania and Kosovo promoting her new CD. Bleona Qereti : "Pse u zhvesha në skenë" Zhurma, fishkëllimat, ulërimat që zaptuan sheshin "Skënderbej" në koncertin e madh të "Elita 5" dhe Bleona Qeretit janë shuar që nga ajo natë. Vendin e tyre e kanë zënë pëshpërimat, gjykimet që thuhen herë me zë të lartë e herë pa zë fare. Në vorbullën e tyre vërtitet (pa dyshim) Bleona Qereti, veshja e saj ekstravagante, e trasparente deri në guxim të tepruar. Atë natë kur këngëtarja u shfaq e tillë në skenën e madhe, një pjesë e njerëzisë shqiptare fishkëllente dhe kërcente nën tingujt e këngëve të saj. Një pjesë tjetër qeshte nën buzë. E një tjetër belbëzonte-"Ç'bëhet kështu more zot". Ndërsa atje mbi skenë, Qereti këndonte për qejfin e saj e bindur se ia kishte arritur qëllimit...se e kishte realizuar çudinë e radhës, ashtu si gjithmonë. * * *Të nesërmen e asaj nate, edhe ata njerëz që nuk e panë "live" zhveshjen e Qeretit në skenë, diçka panë në publikimin e fotografive të koncertit. Diçka dëgjuan në komentet e njerëzve. Dhe nisën të ngrenë edhe ata botën e tyre të gjykimit ndaj ndodhisë së radhës. Kështu që nga ajo natë (10 tetori) veshja tejet transparente e Bleona Qeretit nuk u ka dalë nga mendja dhe goja njerëzisë shqiptare. Dikush thotë se ajo po përpiqet të imitojë ekstravagancën dhe mënyrën e zhveshjes skenike të Madonës dhe Adelina Ismajlit. Dikush thotë se ajo ç'është e vërteta kështu e çuditshme është shfaqur që në herën e saj të parë...me një pelerinë të rëndë të cilën e hoqi në skenë për të mbetur me një palë kominoshe (pantallona) shumë të shkurta. Ishte një festival i muzikës së lehtë të fundvitit ku ajo u prezantua si këngëtare e re me këngën "Lërmëni...unë s'ju përkas juve". Që nga ajo herë, çudirat "ala bleonë" kanë qenë të shumta. Më e madhja ishte pak kohë më parë, në po atë shesh "Skënderbej". Veçse në një koncert të disa djemve të tjerë. Ishte nata e grupit "DJ Bobo" kur Qereti çoroditi publikun me veshjen e saj "të çarë" anekënd trupit. Edhe atëherë gjykimet zgjatën ditë e netë me radhë. Por për Qeretin pak rëndësi kishte se ç'thoshin të tjerët. Ajo vetë ndihej e arrirë.* * *Kështu ndihet edhe këtë herë. Prej 40 ditësh, që nga mbarimi i turneut të saj kishte menduar e punuar për këtë natë. "Përderisa publiku do të vinte në shesh për të më parë mua, detyra ime ishte të mendoja që të bëja maksimumin në të gjitha elementet e koncertit. E mes këtyre elementëve ishte dhe veshja sigurisht"-Ende e raskapitur nga e gjithë ajo që ka kaluar, Qereti tregon hapur se nuk i bëjnë aspak përshtypje se çfarë thonë të tjerët- "Edhe Krishti ka pasur njerëz pro dhe kundër tij, kështu që edhe ndaj meje sigurisht që do ketë njerëz që më gjykojnë për keq. Unë kam hulumtuar në treg para se të dilja atë natë ashtu dhe 90 për qind e njerëzve ishin pro idesë sime"-Pra ishin të mendimit që Bleona të shfaqej sërish ashtu sipas mënyrës së saj. "Në fillim dola e mbuluar me veshjen e murgeshës për të përcjellë drejpërdrejti mesazhin tim në këngën "S'më bëhet vonë". Ishte ky një mesazh që u drejtohet gjithë vajzave që janë të censuruara, që edhe pse në fakt nuk e kanë mbi vete pelerinën e murgeshës në shpirt ndihen të tilla. Unë duke e hequr në skenë atë pelerinë u thashë vajzave që ta zhdukin cenzurën që po i mbyt". Më pas pantallonat e shkurtra u zëvendësuan me një veshje të tejdukshme të cilën bleona e kishte zgjedhur jo pa qëllim-"Doja të tregoja Bleonën, personalitetin tim në skenë. Unë kjo kam qenë gjithmonë në skenë dhe nuk kam pse të ndryshoj e të shfaqem serioze. Më mjafton të jem e tillë në jetën time të përditshme". Ishte pikërisht kjo veshja që e futi Qeretin edhe një herë në vorbullën e gjykimit. Por asaj aq i bën. Tregon se këto veshje i ka zgjedhur enkas për këtë koncert në Gjermani. "Ndërsa dy veshjet e para ishin studiur me kujdes, e treta ishte thjesht në përshtatje me muzikën dhe tekstin e këngës së "Elita 5". Por gjithsesi ishte brenda stilit tim".* * *I ka dëgjuar dhe thëniet se po mundohet të imitojë Madonën dhe Adelina Ismajlin ndaj dhe mundohet të shpjegojë se -"Madonën sigurisht që e shoh me kujdes sepse ajo është një artiste e madhe që ka vite që i reziston skenës dhe ke se çfarë të mësosh prej saj. Ndërsa përsa i përket Adelina Ismajlit, profili im dhe muzika ime janë shumë larg saj. Fakti që ne ngjasojmë disi në flokë dhe në portret nuk do të thotë aspak që unë përpiqem të imitoj atë". Këmbëngul që është vetvetja dhe askush tjetër, që ka ndërtuar tashmë stilin e saj skenik të cilin as që ka ndërmend ta ndryshojë. S'i bëhet vonë se ç'thotë njerëzia, dëgjon veç mendjen se çfarë i thotë. Kështuqë edhe në të tjera shfaqje, Bleona Qereti e tillë do të jetë...tejet trasparente në feminitetin e saj. Dhembja e këngëtares Askush nuk e ka kuptuar se në shfaqjen e saj të tretë me djemtë tetovarë, Qereti ka qenë shumë e sëmurë. E megjithatë ajo ka kënduar. "Aty pas kuintave ndërsa prisja radhën ndihesha shumë keq dhe nuk merrja dot frymë. Ndieja një dhimbje të tmerrshme në stomak. Por nuk mundesha të anulloja daljen me djemtë e "Elita 5" dhe durova nuk e di se si"-Vetëm kur koncerti kishte mbaruar, Qereti ishte lëshuar e tëra në dhimbjen e saj. E kishte lënë gjithçka edhe festimin e mbarimit të koncertit, edhe darkën që do të hante me djemtë tetovarë dhe ishte mbyllur në shtëpinë e saj-"Për orë të tëra kam uluritur nga dhembja e stomakut. Ishte gjithë stresi i atyre ditëve që po më çlirohej ndaj dhe ndihesha shumë keq. Kishin kaluar shumë ditë të ngarkuara jo vetëm me lodhjen fizike për të vënë në vijë gjithçka por dhe me emocionin e të qenurit ashtu si duhet në syrin e fansave të tu"-Pohon se është e bindur se pas gjithë kësaj e ka shlyer borxhin që kishte ndaj adhuruesve të saj...me të gjithë elementët e menduara me kujdes për atë koncert, mes të cilave ishte dhe "look"-u i jashtëm.


Një instrument i tillë mbeti ëndërr deri në vitet 1970. Pikërisht në këtë kohë, Rainer ëeiss i Institutit të Teknologjisë të Kalifornisë propozoi një projekt, që ai mendonte se do të ishte në gjendje të zbulonte valët gravitacionale. Idetë e tij u përkthyen më pas, përmes një sërë studiuesish, duke përfshirë Kip Thorne, Ronald Drever dhe Barry Barish, në atë që do të bëhej LIGO.


“Eco Life” dhjetë vite vullnetarisht i pastron mbeturinat në Banjën e Tetovës, shpesh bëjnë dhe kujdestari (VIDEO) – Iliria News Agency “Eco Life” dhjetë vite vullnetarisht i pastron mbeturinat në Banjën e Tetovës, shpesh bëjnë dhe kujdestari (VIDEO) Perditesimi i fundit Jun 24, 2022 Mungesa e përkujdesjes së autoriteteve ndaj Banjës së Tetovës ka bërë që tani e dhjetë vite vullnetarë nga organizata “Eco Life” me vetë-iniciativë të bëjnë rregullisht pastrimin e kësaj hapësire. Por përveç pjesës së pastrimit, ata bëjnë edhe kujdestari ku shpesh herë kanë kthyer traktorët që ishin nisur për të hedhur mbeturina në këtë pjesë. Për Portalb.mk ata tregojnë më shumë rreth aktiviteteve të tyre. Nga “Eco Life” sqarojnë se ideja për pastrimin dhe mirëmbajtjen e hapësirës ku gjendet edhe Banja e Tetovës ka lindur para 10 viteve, ku ditët e verës i kalonin te vendi i quajtur Brona e 3. “Dita ditës duke parë se vendi u mbulonte nga mbeturinat dhe askush nuk merrte përgjegjësi (përveç zotri Ismetit), ne bashkërisht nisëm të marrim aksione pastruese dhe nisëm ti sanojmë disa parregullsi që pengonin. Atëherë hapat ishin të vogla por në fund punën e bënim ashtu siç duhet. Me mirëmbajtjen e kësaj rruge merremi gati 10 vite, pa pushim.”, thonë nga “Eco Life”. Përveç pastrimit të mbeturinave të cilat i hedhin qytetarët e pandërgjegjshëm, 12 personat e kësaj organizate ndërmarrin edhe veprime tjera, me të vetmin qëllim që të mbrojnë këtë hapësirë, si një ndër të vetmet për rekreacion në Tetovë. Aktivitetet e tyre i realizojnë në formë vullnetare kur kanë kohë të lirë. “Kemi bërë edhe kujdestari ku kemi pasur sukses, kemi kthyer mbrapsht mbi 25 traktorë të mbushura me mbeturina. Pas reshjeve të shiut dalim gjithmonë dhe ku ka nevojë heqin gurët që qytetarët të kalojnë me automjetet e tyre. Aktivitet tjetër që gati çdo natë e bëjmë është ushqimi i qenve endacak në atë rajon dhe në disa vende tjera”, nënvizuan nga “Eco Life”. Ajo që theksojnë nga kjo organizatë është se në të gjithë këtë periudhë nuk kanë mbështetje institucionale аs nga pushteti lokal as nga ai qendror. Përkrahje materiale dhe financiare theksojnë se kanë vetëm nga shoqëria, bizneset dhe njerëzit të cilët e duan natyrën. Nga “Eco Life” apelojnë që qytetarët t’i ruajnë këto pak vende rekreacioni që janë në Tetovë. Gjithashtu theksuan se kanë nevojë për më shumë qytetarë të bashkëngjiten në aktivitetet e tyre të ardhshme. “Qytetarët duhet që të vetëdijesohen që të ruajmë atë që na ka dhënë Zoti, është vendi i vetëm ku njerëzit dalin për rekreacion, sport dhe për shëndet! Duhet që institucionet shkollore të mbajnë më shumë mësim për ruajtjen e ambientit dhe disa herë në muaj të bëjnë aktivitete pastrimi. Fëmijët tanë me çdo kusht duhet ta dinë pasurinë e natyrës që në të ardhmen ta vlerësojnë atë”, theksuan nga “Eco Life”. Mesazhi i tyre për gjithë qytetarët është, që të mos hedhin mbeturina. Parlamenti bullgar do të debatoj rreth propozimit francez


18ba9 Ish-drejtori i Policisë, tregon për lidhjet e Thaçit me UDB-në dhe DSGE-në franceze, përmend edhe Baton Haxhiun Sot , më 22.09.2018 u bënë 4 vite nga vdekja e më të shtrenjtës tonë Shumë e vështirë të... Sot, më 22.09.2018 u bënë 4 vite pa më të dashurën tonë Sa vështirë të shkruhet... Baba, u bënë 5 vite. Sot isha tek ti, te fola aq shumë, me lotë në sy. Pran teje dheun e mora në dorë dhe iu... “Një pëllëmbë sipër tokës, mendjemadhe...”, Roza Lati u kthehet keq komentuesve: Me atë gojë të pisët...


source: fineweb

text: Matura 2013, zbardhen 26 lëndët që jepen si provime me zgjedhje Ministria e Arsimit miraton udhëzimin me rregullat se si do zhvillohen provimet e maturës shtetërore për maturantët që duan të vijojnë studimet e larta në publik. Kreditet e plota që kërkohen Pranvera Kola TIRANË – Zbardhen rregullat e provimeve të maturës shtetërore 2013. Ministria e Arsimit ka miratuar tashmë udhëzimin mbi procedurat që do të ndjekin të gjithë maturantët për të vijuar studimet e larta në një nga universitetet publike të vendit gjatë vitit të ardhshëm. Në provimet e maturës për pranimet e vitit të ri akademik 2012-2013, maturantët do të testohen në tre lëndë, Letërsi e Gjuhë Shqipe, Matematikë dhe provimet me zgjedhje të përcaktuara në mënyrë individuale. Ministria e Arsimit ka detajuar edhe listën e 26 lëndëve nga të cilat maturantët do të mund të caktojnë lëndët që do të japin si provime me zgjedhje sipas rregullave të përcaktuara, të cilat i gjeni të detajuara në tabelën bashkëngjitur shkrimit. Udhëzimi për provimet Sikundër është përcaktuar, maturantët do t’i japin fund procesit mësimor më datën 24 Maj, teksa më pas nis periudha përgatitore e provimit të parë të detyruar që do të zhvillohet në nisje të muajit Qershor në lëndën e Gjuhës-Shqipe dhe Letërsisë. Në mbyllje të vitit mësimor nxënësit do të njihen edhe me programet lëndore për secilën lëndë, ku gjenden të detajuara temat që do të bien në pyetjet e provimeve të maturës. Për të garuar për shkollën e lartë maturantët do të plotësojnë formularin A1 dhe A1Z në mbyllje të muajit shkurt. Programet orientuese të lëndëve me zgjedhje janë të njëjta për të gjithë maturantët e kandidatët që plotësojnë këtë formular. Programi orientues i një lënde të thelluar përmban edhe programin e lëndës bërthamë. Kreditet e provimit të lëndës së thelluar llogariten si shumë e krediteve të lëndës bërthamë dhe të thelluar (përjashtuar lendet e provimeve të detyruara). Çdo maturant ka të drejtë të zgjedhë një apo më shumë lëndë, pavarësisht nëse i ka zgjedhur ose jo, ose dhe nëse nuk janë ofruar nga shkolla. Lista e gjuhëve të huaja do të përcaktohet me udhëzim të Ministrit të Arsimit për plotësimin e Formularit A1 e A1Z. Lënda “Gjeografi” (bërthamë dhe e thelluar) përmban edhe lëndën “Shkenca e tokës”. Si do bëhet zgjedhja e lëndëve për provimet me zgjedhje? Udhëzimi i Ministrisë së Arsimit përcakton edhe kriteret se si maturantët do t’i japin provimet me zgjedhje për maturën e 2013-s. Në përzgjedhjen e këtyre lëndëve maturantët duhet të kenë kujdes që të plotësojnë kreditet e kërkuara. Kështu, shuma e krediteve të këtyre lëndëve nuk duhet të jetë më e vogël se sa 8 kredite. Njëkohësisht numri i lëndëve me zgjedhje të jetë 2. Ndërsa maturantët e shkollave artistike kanë të drejtë të zgjedhin vetëm njërën nga lëndët e dhëna në tabelën bashkëngjitur shkrimit (Vetëm për shkollat artistike”). Maturanti kur zgjedh një lëndë të thelluar, nuk mund të zgjedhë njëkohësisht të njëjtën lëndë bërthamë (përjashtuar lëndët e provimeve të detyruara). Zgjedhja e gjuhëve të huaja Çdo maturant mund të zgjedhë një ose dy gjuhë të huaja të ndryshme, me kusht që njëra do të trajtohet si gjuhë e huaj e parë (10 kredite), ndërsa tjetra si gjuhe e huaj e dytë (6 kredite). Ridhënia e provimeve Kandidatët të cilët kanë dhënë provime me zgjedhje dhe janë vlerësuar me notë jo më të vogël se 4.50, do t’i mbartin ato. Kandidatët të cilët nuk janë kalues ose nuk kanë dhënë provimet me zgjedhje do t’i japin sërish ato. Kandidatët të cilët janë kalues vetëm në njërin nga provimet me zgjedhje, e mbartin atë dhe japin një provim tjetër. Kandidatët të cilët në Maturën Shtetërore 2012 kanë zgjedhur për të dhënë 3 provime me zgjedhje dhe në përfundim të dy sesioneve të kësaj mature rezultojnë se kanë mbetur në një provim: ata mund të zgjedhin një lëndë tjetër nga tabela e lëndëve të detajuara. Në rastet kur kanë mbetur në dy provime ata duhet të zgjedhin vetëm një lëndë nga tabela e lëndëve të detajuara. Kur kanë mbetur në tre provime: ata duhet të zgjedhin dy lëndë nga tabela e lëndëve të detajuara. Kandidatët që kanë fituar Dëftesë Pjekurie përpara vitit 2006 dhe dëshirojnë të aplikojnë për studime universitare, u njihen vetëm dy provime të detyruara. Në këto kushte ata do të duhet të japin edhe provimet me zgjedhje në mënyrë të tillë që të mund të përfshihen në garën e pranimeve në universitete. Somario: Vetëm kandidatët që do të arrijnë të kalojnë me sukses në të gjitha provimet e maturës shteërore, duke përfshirë këtu lëndët me zgjedhje dhe ato me detyrim do të mund të vijojnë më tej garën për të siguruar një të drejtë studimi në një nga universitetet publike të vendit. Lëndët e provimeve të Maturës Shtetërore 2013 janë: Gjuhë shqipe dhe letërsi; Matematikë; Provimet me zgjedhje. Lista e lëndëve të provimeve me zgjedhje të Maturës Shtetërore 2013 Nr Lënda Kredite I. Për të gjitha shkollat e mesme 1 Gjuhe e huaj e pare 10 2 Gjuhe e huaj e dyte 6 3 Letërsi e thelluar 5 4 Matematike e thelluar 5 5 Kimi bërthame 4 6 Kimi e thelluar 6 7 Fizike bërthamë 4 8 Fizike e thelluar 6 9 Biologji bërthamë 4 10 Biologji e thelluar 6 11 Histori bërthame 5 12 Histori e thelluar 9 13 Gjeografi bërthame 5 14 Gjeografi e thelluar 7 15 Ekonomi bërthamë 2 16 Ekonomi e thelluar 4 17 Teknologji bërthamë 2 18 Teknologji e thelluar 4 19 Qytetari 3 20 Psikologji 2 21 Filozofi 2 22 Sociologji 2 II. Vetëm për shkollat artistike 23 Histori muzike 6 24 Histori arti 6 25 Histori baleti 3 III. Vetëm për shkollat profesionale 26 Teori profesionale 8 Formula se si do llogariten pikët për pranimet në universitetet Pas përfundimit të Maturës Shtetërore, përllogaritja e pikëve për hyrjen në universitetet publike, të maturantit bëhet si më poshtë: Shënojmë me M, Di, D2, Zi dhe Z2 përkatësisht pikwt mesatare të shkollës së mesme, vlerësimet në lëndët e detyruara dhe në ato me zgjedhje. - Shënojmë me K koeficientin e shkollës të përcaktuar nga universitetet publike. Shënojmë me F1, F2 koeficientet e lëndëve me zgjedhje të përcaktuara nga universitetet publike. Llogaritja e shumës S të pikëve të maturantit do të bëhet me formulën: S = [ (M + Di +D2) x K + (Zi x Fi+ Z2 x F2) ] x 100 Kushtet për provimet me zgjedhje Kushti 1 Për provimin në lëndët me zgjedhje nxënësi mund të përzgjedhë nga kurrikula me zgjedhje të detyruar të gjitha lëndët e tjera përveç matematikës-bërthamë, gjuhës shqipe dhe letërsisë. Kushti 2 Të gjithë nxënësit duhet të sigurojnë një numër të caktuar kreditesh në provimet e lëndëve me zgjedhje. Kushti 3 Numri më i vogël i krediteve për t’u fituar nga nxënësi në provimet e lëndëve me zgjedhje është 8. Kushti 4 Për provimin në lëndët me zgjedhje nxënësi duhet të përzgjedhë jo më pak se dy lëndë, dhe jo më shumë se katër lëndë. Si llogaritet mesatarja e gjimnazit Mesatarja e gjimnazit të një nxënësi do të llogaritet duke pjesëtuar shumën e të gjitha pikëve që nxënësi ka grumbulluar gjatë tre vjetëve të shkollës me shumën e të gjitha krediteve që ai ka grumbulluar po gjatë gjimnazit. Shuma e pikëve nxirret duke shumëzuar notën vjetore me kreditet dhe koeficientin 1 ose 1.4 që ka secila lëndë e thelluar. Ky rezultat më pas pjesëtohet me shumën e krediteve të lëndëve përkatëse, duke dhënë mesataren e shkollës së mesme Si do të veprojnë kandidatët që kanë mbaruar shkollën e mesme para 2012-s. Kandidatët që kanë kryer shkollat e mesme para vitit shkollor 2011–2012, por nuk kanë dhënë provimet me zgjedhje për të vazhduar studimet e larta publike do t’i japin ato. Regjistrimi për provimet me zgjedhje do të bëhet: 1. Në shkollat ku kandidatët kanë kryer shkollën e mesme, si dhe pranë komisioneve të maturës në drejtoritë arsimore të rrethit përkatës kur shkolla e tyre nuk ekziston më. Në këtë rast duhen paraqitur dokumentet përkatëse: a) kërkesën me shkrim për dhënien e provimeve me zgjedhje të detyruar; b) dëftesën e pjekurisë/kopje të noterizuar me fotografi të dëftesës së pjekurisë/vërtetimin me fotografi që ka përfunduar shkollën e mesme, i cili përmban notat e të gjitha viteve të shkollës së mesme, lëshuar nga drejtori i shkollës përkatëse bazuar në amzën e shkollës apo dokumentin e lëshuar nga arkivi i shtetit dhe legalizuar nga titullari i drejtorisë arsimore, si dhe kopje të noterizuar të pasaportës ose kartës së identitetit. Për këta kandidatë caktohet edhe vendi se ku do të japin provimet. Kandidatët që i janë nënshtruar maturës shtetërore 2006 e në vijim nuk japin provimet e detyruara kur janë pajisur me dëftesë pjekurie. - asnje ndjesi - I kenaqur - i shqetesuar - i trishtuar - i indinjuar


text: Bejsbolli Bejsbolli (ang. Baseball) është një sport ekipesh me prejardhje amerikane. Një skuadër përbëhet nga 9 veta. Qëllimi i lojës është ta godasësh topin larg, edhe të vraposhë reth katrorit me rërë, para se skuadra tjetër ta sjelli topin mbrapsh dhe të eliminojnë nga loja. Kjo lojë është e famshme në SHBA, Kubë, Japoni dhe Kanada.


Sot, më urgjent se kurrë, dalja në natyrë duhet të praktikohet sa më shpesh - Portali Tuuba Home Këshilla Sot, më urgjent se kurrë, dalja në natyrë duhet të praktikohet sa... Sot, më urgjent se kurrë, dalja në natyrë duhet të praktikohet sa më shpesh Njeriu ka nevojë që herë-pas-here të ndalojë së vepruari punët e përditshme e të mendojë për jetën si një proces që kishte fillim dhe do të ketë mbarim. Të meditojë rreth urtësisë së Zotit në krijimin e llojeve të ndryshme të krijesave. Dalja në natyrë i ndihmon shumë në realizimin e këtij motivi, sidomos në kohën në të cilën jetojmë tani, ngase intensiteti dhe dinamika e jetës moderne ia pamundësojnë logjikimin e natyrshëm mbi Krijuesin dhe qëllimin e krijimit. Sot, më urgjent se kurrë, dalja në natyrë duhet të praktikohet sa më shpesh, që, sado pak t’i rezistojmë vorbulles së robotizimit të njeriut dhe zhvjeshjes së tij nga natyrshmëria dhe qëllimi për të cilin u krijua. Previous articleNese nuk ju flejn femija, apo nuk eshte i rahatshem ne gjum, leshoja kete recitim te Kuranit – Leshoje cdo dite ... Next articleRukje e fuqishme kunder bllokimit te jetes personale dhe profesionale


source: CulturaX

text: Festa e Krishtlindjes: Osmani e Hoti bëjnë thirrje për unitet dhe mirëkuptim Katedralja "Nëna Terezë" në Prishtinë. Udhëheqësit e institucioneve të Kosovës kanë uruar besimtarët katolikë për festën e Krishtlindjes, duke theksuar unitetin e popullit të Kosovës në shënimin e festave fetare dhe bashkëpunimin ndërfetar. Ushtruesja e detyrës së presidentit të Kosovës, Vjosa Osmani, ka thënë se në këtë kohë kur bota po përballet me pandeminë e COVID-19 "duhet të mendojmë për të gjithë ata që janë në vështirësi". Në urimin e saj për festën e Krishtlindjes, Osmani ka bërë thirrje që t'iu "zgjatet dora atyre që janë në nevojë, dhe të ngjallim shpresën për një të ardhme më të mirë" "Festat fetare tek populli ynë gjithherë na kanë bashkuar. Si çdo vit edhe sivjet, të festojmë bashkë, të jemi solidarë dhe të reflektojmë harmoni", thuhet në urimin e Osmanit. Ndërsa kryeministri në detyrë, Avdullah Hoti, tha në urimin e tij se "tradita 2 mijë vjeçare e krishtërimit ndër shqiptar është faktor përcaktues në karakterin tonë unik kulturor dhe shpirtëror". "Ne jemi shembull i mirëkuptimit dhe hamonisë në diversitet. Historia na ka përcaktuar që ne të kemi besime të ndryshme por kjo asnjëherë nuk na ka penguar që ta duam më shumë njeri tjetrit dhe t'i kremtojmë bashkë gjitha festat tona", ka thënë Hoti përmes një video mesazhi të publikuar në faqen e tij në Facebook. Festën e Krishtlindjes e kanë uruar edhe përfaqësues të spektrit politik, ndërsa në urimin e Myftiut të Kosovës, Naim Tërnava drejtuar Ipeshkvit të Ipeshkvit të Kosovës, Dodë Gjergji, thuhet se "festat fetare te ne si gjithherë, e edhe në këtë rast, paraqesin momentin e ndërgjegjësimit për bashkim, unitet, respekt, dashuri e solidaritet".


text: Sfidat e Integrimit të Shqipërisë Nga:Harilla GOGA Kur shqiptarët dolën nga izolimi i gjatë, ata u përfshinë të gjithë si popull nga vrulli dhe dëshira e madhe për të parë, shijuar dhe jetuar atë që ua patën ndaluar me dhunë për dekada të tëra – botën perëndimore, demokracinë dhe zhvillimin e lirë të individit. Edhe gati 2 dekada më pas, ku Shqipëria ka përjetuar lirinë bashkë me sfidat për ta jetësuar atë në psikologjinë shqiptare apo edhe ka kapërcyer trauma sociale, ekonomike e politike të prodhuara sa nga vetvetja apo nga rrethanat rajonale, ata nuk e ulën asnjëherë evropianizmin e tyre. Është bindje? Rikthim në rrugën e nisur të shqiptarit evropian ndërprerë me instalimin e sistemit komunist? Apo më tej, rikthim i natyrshëm në rrënjët e tij iliro-shqiptare evropiane? Analiza mund të zgjerohet duke arritur në përfundime të ndryshme. Mendimi im është se evropianizmi shqiptar është më shumë natyrshmëri ku shpaloset një dëshirë dhe shpirt që buron nga rrënjët e largëta apo të afërta evropiane të tij sesa bindje. Kjo është e tillë, pasi bindja dhe ndërgjegjësimi për demokracinë dhe integrimi i shqiptarëve në strukturat euro-atlantike është dhe përbën në radhë të parë një proces edukimi, shkollimi dhe përvojë praktike të cilat shqiptarët sapo i kanë nisur. Pikërisht, nën këtë kënd dhe dimension është, shquhet dhe testohet roli i politikës shqiptare. * * * Historia tregon se zhvillimi i kombeve shpesh ka qenë kushtëzuar nga faktorë jo të brendshëm. Shqipëria ndoshta mund të përbëjë shembullin unik të një rasti të tillë në Evropë ku historia e zhvillimit të saj ka qenë më shumë se dramatike, pikërisht nga influenca decizive e faktorëve të jashtëm. Por, e tashmja dëshmon fuqishëm se ndoshta për herë të parë, kahja e historikes shqiptare nën këndin e faktorit të jashtëm është ndryshuar dhe ka marrë rrjedhën e fortdëshiruar thellësisht. Kështu, vektorët e zhvillimit dhe përparimit në ambientin rajonal, evropian dhe ndërkombëtar në tërësi, kanë kahje shqiptare: krijimi i shtetit më të ri në botë, Kosova demokratike, Ballkani historikisht i trazuar ka kapërcyer përfundimisht ballkanizimin e tij drejt evropianizimit nëpërmjet një seri tryezash dhe formash bashkëpunimi dhe kooperimi rajonal të hapur dhe më miqësor; Bashkimi Evropian i cili, krahas përballjes me sfidat e brendshme, është i pandalshëm drejt zhvillimit duke përbërë polin më tërheqës të përparimit ekonomik, social dhe demokratik; NATO-ja përforcon dhe rrit natyrshëm besimin qytetar në demokraci dhe përparim. Ky është ambienti politik, ekonomik, social dhe ai i sigurisë më i favorshëm që Shqipëria dhe shqiptarët kanë njohur ndonjëherë.Ky është fati ynë. Influenca e një ambienti të tillë natyrshëm ndikon në forcimin e bindjeve evropiane të shqiptarëve, por që është proces dhe në proces. Nga ana tjetër, elementët dhe faktorët e brendshëm të forcimit të bindjeve të tilla dukshëm shfaqen më pranë shqiptarëve, rrjedhojë e zhvillimeve pozitive demokratike sidomos të viteve të fundit. Kështu, kanë përbërë dhe përbëjnë forcim të bindjes evropiane të shqiptarëve kur ata jetojnë një realitet shoqëror me zhvillim drejt normalitetit dhe parametrave demokratikë; kur njerëzit shikojnë një politikë në maturim dhe më të përgjegjshme për misionin që mbart; kur qeveria rrit transparencën e qeverisjes me qytetarin dhe kur ky i fundit forcon besimin duke e ndier qeverisjen brenda vetes; kur në qershor 2006 Shqipëria nënshkroi Marrëveshjen e Stabilizim-Asocimit me Bashkimin Evropian dhe kur pret tani të paraqesë kërkesën e vendit kandidat për anëtarësim; kur vendi ynë mori ftesën për anëtarësim në NATO dhe ka vendin dhe zërin e vet në mjaft forume ndërkombëtare etj. Tërësia e këtyre zhvillimeve ka një rezultante: Shqipëri më e stabilizuar, e përparuar dhe qytetarët e saj, më evropianë. Por, nga ana tjetër, edhe një Shqipëri që ka sfidat e saj të zhvillimit, një peshë dhe rol të dukshëm, më të rëndësishëm në rajon, i cili përkthehet me shumë përgjegjësi rajonale, më shumë angazhim në interes të bashkëkombësve tanë, stabilitetit dhe zhvillimit demokratik. Me fjalë të tjera, në aspektin e brendshëm Shqipëria ndeshet me problemet e zhvillimit dhe përqasjes me parametrat dhe standardet demokratike dhe të jashtme, në atë të rolit të saj në rajon dhe integrimit në strukturat euro-atlantike. Këto janë sfidat që, sipas mendimit tim, kërkojnë katër elementë ose plotësimin e katër kushteve themelore: formim të qytetarit shqiptar, kontinuitetin e stabilitetit politik të brendshëm, zhvillimin e qëndrueshëm ekonomik-social dhe funksionimin e kapaciteteve efikase administrative. “Më jepni një sistem edukimi... të ndryshoj Evropën mbarë”, – do të shprehej një filozof francez i shekullit XIX. Përveç aktivitetit të stafit burokratik që merret konkretisht me një seri dosjesh dhe programesh të zhvillimit të vendit dhe procesit të integrimit të tij në BE apo NATO, sfida bazë lidhet me arritjen e një formimi qytetar të shqiptarit, veçanërisht atij që lidhet drejtpërdrejt me politikën dhe vendimbërjen apo zbatimin e tyre si dhe administratën në tërësi duke synuar ndryshim të vazhdueshëm të formës së mendimit, gjykimit dhe metodës së veprimit. Përfundimi është forcimi i besimit dhe sjelljes qytetare në shoqëri dhe ndaj institucioneve. Kështu, mundësohet kapërcimi gradual i kontradiktës në marrëdhëniet qytetar – shtet dhe shtet – qytetar. Rëndësia e kësaj ndërmarrjeje dhe transformimi i mentalitetit shqiptar do të rezultojë jo në imitimin apo pranimin formal të vlerave të qytetarit evropian, por në fitimin e të drejtës evropiane të qytetarit shqiptar. Unë kam bindjen se nuk mund të ketë shqiptar – brenda dhe jashtë vendit – që nuk ndihet i çliruar nga një barrë e rëndë disavjeçare kur shikon, ndjek dhe përjeton një atmosferë ndërpolitike ndryshe nga më parë. Si dhe shumë të tjerë, unë besoj gjithashtu se maturiteti i politikës shqiptare është në linjën e shpresës evropiane dhe do të vazhdojë pavarësisht se nuk do të jetë i lehtë, duke përbërë një sfidë të hapur për politikën shqiptare në raport me faktorin ndërkombëtar që do të jetë prezent, në një mënyrë apo tjetër, derisa ajo (politika jonë) të fitojë “pavarësinë” nga monitorimi qoftë edhe i pjesshëm ndërkombëtar. Bashkë me dimensionin e brendshëm, emancipimi i politikës shqiptare kërkohet për efekt dhe domosdoshmëri të rolit të Shqipërisë në rajonin tonë, mbi të gjitha të mbështetjes që ajo jep dhe do të duhet të japë në ndërtimin e shtetit të Kosovës si dhe të vendit të merituar dhe rolit demokratik të shqiptarëve në Maqedoni, Mal të Zi dhe Serbi Jugore. Pa diskutim, sfida kryesore lidhet me plotësimin e kushteve për anëtarësimin në NATO vitin tjetër dhe, mbi të gjitha, për t’u anëtarësuar në Bashkimin Evropian. Në rrugën e saj të zhvillimit demokratik, fatmirësisht Shqipëria nuk ecën në “rrugë të pashkelura”, gjë që lehtëson mjaft konsolidimin e demokracisë shqiptare në sferën ekonomike dhe sociale. Programe të tëra zhvillimi janë hedhur mbi tavolinë, të tjera janë në rrugën e zbatimit me synim përmbushjen e “Kritereve të famshme të Kopenhagenit” dhe MSA-së apo ato për anëtarësim në NATO. Në realitet, nxitimi në përmbushjen e kritereve apo kushteve të vendosura nuk përbën sfidë në vetvete. Sfida, duket, është angazhimi politik dhe qytetar mbarëshqiptar për të pasur një ngritje, konsolidim dhe zhvillim të qëndrueshëm ekonomiko-social. Me një shqiptar qytetar që jeton dhe është pjesë e ndërgjegjshme e politikës në shërbim të tij, që vepron në një ambient normal zhvillimi ekonomik e social, me institucione dhe administratë përherë e më kompetente dhe të afta të krahasohen me simotrat e tyre në Evropë, sfidat janë të fituara dhe “integrimi dhe Evropa vjen vetë në Shqipëri” * * * Por, në planin konkret sfidat janë edhe më komplekse. Janë të tilla pasi, jeta shqiptare, vlerat tona materiale dhe shpirtërore, arritjet demokratike, roli në rritje i Shqipërisë në rajon dhe më gjerë kërkohen të njihen, perceptohen dhe zënë vend në memorien e evropianit të sotëm. Përpjekjet pra, për të rrezatuar realitetin tonë brenda familjes evropiane, anëtarë të së cilës do të jemi shumë shpejt, përbën një betejë të madhe, ndoshta më të madhen në rrugën e integrimit euro-atlantik. Kështu, integrimi është lufta për të ndërtuar dhe zhvilluar imazhin e Shqipërisë dhe shqiptarëve në kontinentin tonë. Intensiteti dhe shtrirja gjithmonë e më e gjerë e marrëdhënieve politike të Shqipërisë, prezenca e titullarëve të qeverisë dhe shtetit në jetën politike ndërkombëtare është një dimension madhor me impakt në forcimin e imazhit të vendit. Çdo njeri nga ne – qytetar, emigrant apo diplomat – që ka jetuar jashtë Shqipërisë në kohën kur Presidenti Bush vizitoi Tiranën, ka ndier, prekur dhe shijuar krenarinë e të qenit shqiptar. Ai ka përjetuar se si për ditë të tëra media dhe opinioni i atij apo këtij vendi flisnin për shqiptarët me nota mjaft pozitive. Edhe programet e bashkëpunimit dy dhe shumëpalëshe mes shteteve të ndryshme, intensifikimi i marrëdhënieve diplomatike dhe shtrirja e aktivitetit të diplomacisë publike si komponent kryesor i punës së ambasadave shqiptare kanë pasur dhe kanë për pasojë edhe përmirësimin e imazhit të Shqipërisë dhe shqiptarëve jo vetëm në Evropë. Ndërkaq, ajo që merr edhe këtu formën e një sfide apo angazhimi më profesional është vazhdimësia e prioritetit të rolit më publik të diplomatit shqiptar në përgjithësi dhe titullarit (ambasadorit) në veçanti në mënyrë që gradualisht të kapërcehen disa elementë aplikativë të diplomacisë klasike në favor të asaj publike. Politikat e informacionit, audiovizuale dhe shkëmbimeve kulturore dhe turistike përbëjnë një tjetër dimension në funksion të ngritjes së imazhit tonë, implementimi i të cilave është një ndërmarrje në fokus të qeverisë shqiptare. Ato, së bashku me përkujdesjen në rritje që shoqëria dhe shteti shqiptar tregon për bashkëkombësit e tij në Evropë dhe botë, përbëjnë një ndër aktivitetet kryesore të përfaqësive diplomatike shqiptare në radhë të parë në Evropë. Tërësia e sfidave të integrimit shqiptar vijnë e përbëjnë kështu edhe pasojën edhe shkakun e zhvillimeve demokratike, pikërisht, prandaj janë të tilla që duhen përballuar për të sotmen dhe nesërmen evropiane të Shqipërisë. E rëndësishme është që përballimi i tyre, me programe dhe projekte konkrete zhvillimi, është në rrugë të mbarë dhe të drejtë.


text: Albina Hyseni: Administrata Publike dhe Parimet funksionale të organizimit – Revista Psikologji September 2, 2020 | 8:10 Organizimi dhe funksionimi i administratës publike rregullohet me ligj, po ashtu, për organizimin dhe funksionimin e administratës shtetërore. Në përputhje me ligjet, administrata publike është aparati organizativ dhe profesional, që i shërben interesit publik me paanësi, duke zbatuar legjislacionin në fuqi, kryer shërbimet publike dhe hartuar e zbatuar politikat e përgjithshme shtetërore, organizimin dhe funksionimin e administratës shtetërore nën përgjegjësinë e Këshillit të Ministrave. Administrata shtetërore ka personalitet juridik publik dhe përbëhet nga struktura të organizuara në mënyrë hierarkike. Administrata publike organizohet dhe funksionon sipas parimeve të unitetit dhe hierarkisë, llogaridhënies, dekoncentrimit, qartësisë në përcaktimin dhe shpërndarjen e përgjegjësisë, ekonomisë, efiçencës dhe efektivitetit, si dhe bashkëpunimit ndërmjet institucioneve të administratës publike. Po i theksoj vetëm disa nga to: Sipas parimit të qartësisë në përcaktimin dhe shpërndarjen e përgjegjësive, ndarja dhe caktimi i funksioneve dhe detyrave administrative, ndërmjet organeve, institucioneve dhe njësive administrative, duhet të jetë specifike, të shmangë mbivendosjen, transparente dhe të bëhet publik në mënyrë të përshtatshme. Sipas parimit të shpërqendrimit, kryerja e funksioneve administrative, që kanë të bëjnë drejtpërdrejtë me personat privatë, organizohet të kryhet sa më afër tyre, me qëllim lehtësimin e aksesit të tyre në informacion, në shërbimet publike, si dhe një pjesëmarrjeje të përshtatshme në proçedimin administrativ sipas ligjit. Sipas parimit të ekonomisë, efiçencës dhe efektivitetit, caktimi dhe shpërndarja e përgjegjësive si dhe organizimi i administratës publike, duhet të sigurojë efektivitetin në kryerjen e funksioneve dhe detyrave, efiçencën në arritjen e objektivave të politikave te miratuara si dhe ekonominë në përdorimin e të mirave dhe fondeve publike. Sipas parimit të llogaridhënies, çdo organ, institucion apo njësi administrative, i nënshtrohet drejtimit dhe mbikqyrjes nga organi epror përkatës, si për veprimtarinë e vetë ashtu edhe për atë të organeve, institucioneve apo njësive administrative vartëse. Sipas parimit të bashkëpunimit organet, institucionet dhe njësitë administrative si dhe nëpunësit publikë në të gjitha nivelet e administratës, bashkëpunojnë ndërmjet tyre si dhe me organet e institucionet e pavarura, për arritjen e objektivave ligjore që u janë besuar, në përputhje me ligjin.


Prelec: BE ta mbajë fjalën për vizat ose e humb kredibilitetin - Ekonomia Sot Ekonomia Sot 16/01/2019 10:49\t0 Sa i përket sundimit të ligjit, Zwaenepoel tha, se tani çështja më e rëndësishme do të jetë rezultati i gjykimeve që kanë të bëjnë me korrupsion dhe sundimin e ligjit. “Ne i kemi kushtuar rёndёsi rezultateve” në vlerësimin që do t’u bëhet shteteve në procesin e negociimit. Tena Prelec nga Universiteti London School of Economics prezantoi një raport të bërë nga një grup i hulumtuesve për Ballkanin të quajtur BiEPAG. Raporti i jep rekomandime BEsë se çka duhet bërë në mënyrë që sundimi i ligjit të përmirësohet dhe kjo të bëhet në formë të qëndrueshme në mënyrë që të mos ketё prapaktheu, kur hiqen kushtëzimet e BE-së. Në raport sa i përket korrupsionit në Ballkan thuhet se ai është “i veçantë” në formën që shoqëritë e Ballkanit janë të karakterizuara me shpërndarje të vazhdueshme të të mirave publike në baza jo universale, që pasqyron shpërndarjen e padrejtë të pushtetit në këto shoqëri. Pra që korrupsioni është më shumë rregull se sa përjashtim. Në raport gjithashtu thuhet se BE ka bërë kushtëzime për vendet e Balkanit Perëndimor, mirëpo përkundër kësaj “ndikimi mbetet i kufizuar. Në vend që të forcohen institucionet, demokracia është në tërheqje në Balkanin Perëndimor”. Në kuadër të masave të parashikuara në këtë raport përfshihet dhënia e”masave korrektuese në mënyrë më të shpejtë dhe më të fuqishme si dhe veprime të tjera që kanë të bëjnë me raportim më të shpejtë dhe më të shpeshtë. Aty gjithashtu rekomandohet që “prioritetet të pasohen nga nisma pozitive dhe masa sanksionuese”.


Rutinë apo spontanitet, si qëndrojnë këto dy nocione në edukimin e fëmijës - Portali Shkollor Rutinë apo spontanitet, si qëndrojnë këto dy nocione në edukimin e fëmijës Ndërsa i ndihmojmë fëmijët që të mund të ndjehen të sigurtë dhe të gatshëm për t’u përballur me sfida të reja dhe aftësi zhvillimi, do të ishte e arsye e mjaftueshme që ju t’i ofroni atyre STRUKTURË Para disa kohës, prindi i një fëmije erdhi tek unë për të marrë një mendim rreth edukimit të fëmijës së saj thuajse 4 vjeç, i cili ndodhej pranë një institucioni parashkollor (kopsht) prej disa muajsh. Sigurisht që pyetja e parë ishte nëse fëmija kishte qenë pjesë e ndonjë institucioni më parë? Ajo pohoi me kokë dhe me gojë, por gjuha e saj trupore tregonte qartazi pakënaqësinë e saj në këtë drejtim. Ajo më tregoi se mbas një vërdallosjeje të gjatë për të gjetur kopshtin e duhur, e kishte besuar fëmijën në një prej kopshteve private. Ajo ishte nisur nga atmosfera pozitive e programit, e dominuar nga një lojë spontane, kreative dhe e gjithë kjo dhe unë që po e dëgjoja, fillova të kënaqesha në mendimet se një kopsht i mirë do të duhet të kishte pikërisht këto karakteristika. Pastaj më tregoi se djali i saj vinte shumë i lodhur në shtëpi, shpesh duke qarë. Asnjë gjë e pazakontë nuk kishte ndodhur në këtë kopsht, madje edhe edukatoret ishin mjaft të mira, por filozofia e tyre është: “fëmijët le të bëjnë atë që ndiejnë të bëjnë...” Pra, fëmijët ishin të lirë të zgjidhnin të flinin ose jo, të hanin ose jo, të luanin ose jo, etj. si këto. Por nuk mjaftonte vetëm me kaq, në familje, një ditë e zakonshme e fëmijës nuk i ngjasonte të djeshmes dhe të nesërmes. T’ju them të drejtën, nuk ka më mirë sesa një ditë plot me surpriza, por kur edhe vet supriza nuk është më surprizë e këndshme, por thjesht një “kotje” e lodhshme, atëherë nuk është më interesante. Më pëlqen ideja e fëmijëve të lirë, por mbi të gjitha më pëlqen më shumë ideja që fëmijët të ndjehen të lirë për të shprehur vetveten e tyre, iniciativat që kanë, brenda rregullave të cilat formësojnë një rutinë të nevojshme për fëmijët. Për këtë dua t’ju flas më shumë sot. Iu drejtova nënës dhe i thash: fëmija ka nevojë për rregulla! Ajo ra dakord menjëherë. Pastaj i thashë: ka nevojë për rutinë! Ajo më pa e habitur... Por përse fëmijët kanë nevojë për rutinë? Sepse rutina i jep atyre një ndjesi sigurie dhe i ndihmon ata që të zhvillojnë vet-disiplinën (Dr. Marcham, LAURA; Peaceful Parent, Happy Siblings; 2015) Si ndihej nëna në dëshminë e sipërpërmendur sipas mendimit tuaj? Unë mendoj se ajo ndjehej e frikësuar. Unë mendoj se ajo nuk parashikonte dot ardhmërinë e të nesërmes tek jeta e saj dhe e fëmijës gjithashtu. Njerëzit kanë frikë nga shumë gjëra, por “e panjohura” ua kalon të gjithave, përveç vdekjes. Frika e fëmijëve ndaj të panjohurës për fëmijët mund të shtrihet në shumë dimensione, që nga perimet që i provon për herë të parë, nga uji i detit që i lag këmbët që ne adultve na duket kaq argëtuese, e deri tek ndryshimet e mëdha që ndodhin në jetën e tyre, si humbja e një personi shumë të dashur, ose largimi i tij, sikurse ndodh në rastet e divorcit. Fatkeqësisht, fëmijët përballen me ndryshimin çdo ditë, që padyshim është një mundësi për rritje, por gjithashtu shumë stresues si proçes. Vet trupi i tyre tregon ndryshim çdo ditë, fundja është thelbi i zhvillimit të njeriut. Kështu ndodh që kur fëmijë përballet me heqjen e gjirit, të biberonit, të kreativitetit të viteve të para, etj. Pastaj fillon me ndryshimin e çerdhes, grupeve, kopshtit, edukatoreve në vitet e para, e mësuesve në periudhën e shkollës, etj. Ka fëmijë, duke marrë parasysh dhe realitetin shqiptar, të cilët jetojnë në familje që ndjehen të detyruar të ndryshojnë shpesh shtëpi se nuk paguajnë dot qeranë, sepse i duhet të bëjnë zhvendosje demografike. Të gjithë këto ndryshime te fëmijët, përballohen pa dyshim më mirë, si për të gjithë ne, nëse do të zhvilloheshin dhe shpërndaheshin në një rutinë komunikimi familjar. Një rutinë e parashikueshme i lejon fëmijëve që të ndjehen të sigurtë, dhe i jep atyre mundësinë që të zhvillojnë aftësi për të marrë në dorë jetën e tyre, për ta drejtuar atë, për t’u ndjerë të pavarur dhe kompetent. Ndërsa këto mekanizma të personalitetit të fëmijës zhvillohen, dhe ndërsa fëmija aftësohet emocionalisht, atëherë ata janë më të gatshëm t’i përballojnë më qetësisht ndryshimet. Ndryshet e paparashikuara si nëna që largohet papritur, rastet e divorcit, shoku i ngushtë që largohet në një lagje tjetër, një i afërm që ndërron jetë, e vë në rrezik këtë ndjenjë sigurie duke shkaktuar ankth, dhe fëmija ndjehet më pak i aftë që të përballojë peripecitë e jetës. Shumë prindër kanë qenë dyshues nëse kjo mund të arrihet me fëmijët tyre, pasi ndodh kaq shpesh që të përballen me ndryshime. Shqipëria, kulturalisht po na tregon çdo ditë se është krejtësisht e paparashikueshme, ndaj dhe shoqëria shqiptare nuk arrin të zgjidhë problemet e saj me maturi, pasi duket se emocionalisht jemi të dobësuar, të paqëndrueshëm. Mendoni se si ndjehet një fëmijë në kushte të këtilla, por unë jam e bindur se shumë prej ndryshimeve mund të shmangen në jetën e fëmijës, jo duke i ndaluar që ato të ndodhin, por mënyra se si ndodhin, përqafojnë një rutinë komunikimi të fëmijës. Parashikimi i rutinës është një mundësi fondamentale për formimin e fëmijës. Filloni t’i mësoni fëmijës rutina të vogla të jetës së përditshme, të cilat japin rezultate të mëdha në përballimin e ndryshimeve në të ardhmen. Ndërsa i ndihmojmë fëmijët që të mund të ndjehen të sigurtë dhe të gatshëm për t’u përballur me sfida të reja dhe aftësi zhvillimi, do të ishte e arsye e mjaftueshme që ju t’i ofroni atyre STRUKTURË, që ka padyshim një rol mjaft domethënës gjithashtu. Struktura dhe rutina i mëson fëmijët si të kontrollojnë veten e tyre dhe ambientin në mënyrë të strukturuar, të organizuar. Fëmijët të cilët vijnë nga filozofia kautike “bëj çtë duash... vetëm ti të jesh i lumtur” në fakt lumturia e tyre nuk është afatgjatë, dhe në të vërtetë nuk është se ndjehen aq të lumtur sa ne mendojmë. Kjo pamje është e gënjeshtërt. Këta fëmijë nuk mësojnë asnjëherë se jeta mund të lëvizë lehtësisht, paqësisht nëse gjërat janë sado pak të organizuara. Në shtëpitë e tyre nuk ka një kohë të përcaktuar se kur bëhen detyrat, as një hapësirë e veçuar, apo kohë për të konsumuar vaktet apo koha për të fjetur gjumë, parë televizor ndoshta edhe për të përmbushur një detyrë sado e pakëndshme. Fëmijët që nuk ndërtojnë rutinë për kujdesin e vetes së tyre, mund ta kenë të vështirë që të kujdesen për veten e tyre ndërsa janë adult.. Struktura i ndihmon fëmijët që të strukturojnë zakonet e tyre të shëndetshme. Një fëmijë i rritur me rregulla dhe strukturë, pra në rutinë, është një fëmijë i sigurt dhe i kënaqur, ose sikurse kërkon prindi, fëmijë i lumtur. Pyetja që lind është, a mos ndoshta e gjithë kjo strukturë cënon ndjesinë tonë të spontanitetit dhe kreativitetit? Këtë do ta diskutojmë pjesën e dytë të këtij artikulli... "Rutinë apo spontanitet" 1,332 Lexime


24d1 Shpendi në panikën e humbjes, kërkon shpëtim nëpërmes koalicionit të biznesit Lidhja Demokratike e Kosovës (LDK) vlerëson se kandidati i Vetëvendosjes për kryetar të Prishtinës, Shpend Ahmeti, pasi ka pranuar sondazhet e fundit, i përballur me panikun e humbjes së zgjedhjeve dhe zbulimin e skandaleve nga auditori, po kërkon shpëtim nga koalicionet e biznesit në dëm të interesave të qytetarëve të Prishtinës. Shpend Ahmeti dhe partia ... Continue reading Shpendi në panikën e humbjes, kërkon shpëtim nëpërmes koalicionit të biznesit Copy and paste this URL into your WordPress site to embed Copy and paste this code into your site to embed


source: wikipedia

text: Sipërfaqja është vend gjeometrik i tri ose më shumë pikave në hapësirë dhe zakonisht shënohet me S. Për kuptimin e Sipërfaqes është mirë që të kihet parasysh përkufizimi i pikës në hapësirë D={{)| R dhe . Nëse të panjohurat x,y dhe z trajtohen edhe si koordinata të pikave lidhur me sistemin kartezian formulohet si bashkësia: S= {|}. Ka disa formula të njohura për sipërfaqet e formave të thjeshta si trekëndëshat, drejtkëndëshat dhe rrathët . Duke përdorur këto formula, sipërfaqja e çdo shumëkëndëshi mund të gjendet duke e ndarë shumëkëndëshin në trekëndësha më të vegjël . Për format me kufi të lakuar, zakonisht kërkohen metodat e analizës matematike për të llogaritur sipërfaqen. Në të vërtetë, problemi i përcaktimit të sipërfaqes së figurave të rrafshta ishte një motivim kryesor për zhvillimin historik të analizës matematike . Në ndryshim nga sipërfaqja, syprina i referohet vlerës numerike të sipërfaqjes. Pra shprehemi se syprina e një trekëndëshi është 80 e jo sipërfaqja e tij është. Shiko dhe këtë Lakorja Matematikë


text: "Nazim Gërvalla u qëllua dy herë nga mbrapa kur po provonte të ikte" avokati jep detaje të provave | inFokus "Nazim Gërvalla u qëllua dy herë nga mbrapa kur po provonte të ikte" avokati jep detaje të provave Autori: Gazeta inFokus 16:32 | 10 March 2021 Besim dhe Besart Istrefi të martën janë liruar nga akuza për vrasjen që kishte ndodhur në vitin 2014 në restorantin "Shega" ku kishin mbetur të vdekur Lutfi Saraqi dhe Nazim Gërvalla. Trupi gjykues i përbërë nga kryetari Vesel Ismajli dhe anëtarët Nushe Kuka- Mekaj dhe Naser Foniqi, njëzëri kanë vendosur që Besim dhe Besart Istrefi të lirohen nga akuza, pasi që sipas vlerësimit të gjykatës këtë vepër e kanë kryer në "mbrojtje të nevojshme". E në lidhje me këtë në një intervistë për Gazetën inFokus, përfaqësuesi ligjor i familjes Gërvalla, Asdren Gashi ka thënë se Nazim Gërvalla është vrarë nga mbrapa në kohën kur po tentonte të ikte pasi kishin ndaluar të shtënat. "Nazim Gërvalla nuk është akter i ngjarjes aq më pak i sulmit për tu konsideru që një sulm është zbraps në mbrojtje të nevojshme e për tu konsideruar si element i përjashtimit të përgjegjësisë penale, kur kjo absolutisht ka qenë e qartë e ditur sic thotë populli nga aeroplani dhe për atë arsye them nuk e kam të qartë si mund të arsyetohet mbrojtja e nevojshme e aq më pak për Nazim Gërvallën i cili nuk ndërmerr sulm e aq më pak kur plumbin të plagës vdekjeprurëse e ka marrë nga mbrapa, pra plumbi ka hy nga mbrapa në momentin kur ai ka fillu pas pushimit të të shtënave ka fillu me prpvu me dalë jashtë, atëherë ëhstë godit dy herë", ka deklaruar ai. Gashi ka thënë se nuk e di se si Gjykata do të arsyetojë këtë vendim pasi nuk është plotësuar asnjëri nga kushtet që të ekzistojë "mbrojtja e nevojshme" në rastin kur është qëlluar dy herë për vdekje, Nazim Gërvalla. E po ashtu sipas tij të gjithë dëshmitarët e edhe vetë dorasit kanë deklaruar se Gërvalla nuk ka qenë i përfshirë as në sulm dhe as në konflikt. "Për të ekzistuar mbrojtja e nevojshme duhet që të plotësohen disa kushte. Që sulmi të jetë i aq qasshëm me mbrojtjen, që mbrojtja të jetë e barazvlefshme me sulmin. Ndërsa në këtë rast fare nuk ka ekzistu sulmi, nga Nazim Gërvalla, jo. Kategorikisht jo, andaj si mund të ekzistojë mbrojtja e nevojshme kur fare nuk ka sulm. Dhe provat kryesore në këtë çështje janë deklaratat e të gjithë dëshmitarëve ku asnjëri nga ta nuk thotë se Nazim Gërvalla ka marrë pjesë, në konflikt, fjalosje apo në ndonjë sulm. Pastaj vetë të akuzuarit kanë kanë deklaruar se Nazim Gërvalla ka qenë i ulur në një tavolinë dhe kur kanë filluar të shtënat është largu është fsheh në një qosh të lokalit", ka shtuar Gashi. "Me këtë aktgjykim drejtësia nuk është vënë në vend e vërteta nuk ka dalë në shesh dhe satisfaksioni i familjes nuk është arritur" "Provat vendimtare që Nazim Gërvalla nuk ka qenë në konflikt nuk ka qenë pjesë e fjalosjes, Nazim gërvalla nuk ka pasë armë mos harroni. Jo vetëm që nuk është konfliktu jo vetëm që nuk është fjalos por ai nuk ka pasë armë", deklaron avokati. I gjithë ky rast i cili ndodhi para 7 vitesh në lokalin "Shega" në Obiliq filloj nga një mosmarrëveshje e përfundoi me vrasjen e dy personave, shkruan Gazeta inFokus. Kujtojmë se gjatë vitit 2020 ishin caktuar pesë seanca, ku një prej tyre ishte anuluar, dy ishin shtyrë për arsye të ndryshme ndërsa dy të tjera ishin mbajtur. Gjykata Themelore në Prishtinë, më 4 tetor të vitit 2018, i kishte shpallur fajtorë të akuzuarit Besim dhe Besart Istrefi, për vrasje dhe armëmbajtje pa leje./Gazeta inFokus/ Në vazhdim mund të ndiqni intervistën me detaje nga rasti "Shega" dhe vendimin e Gjykatës pas rigjykimit.


text: Paisje që shërben për paraqitjen negativit të objekteve në shirit filmi i cili zhvillohet më tutje në fotografi. Shiko edhe këtë Fotografia Lidhjet me internetin Politeknik


– Sigurisht, maxhoranca e sotme është “vetë vali e vetë kadi”, atyre po nuk ju ndalet dora, do të bëjnë dhe plot çudira të tjera, para dhe pas zgjedhjeve. Më duket shumë çudi që kuksianët po kthehen në vendet e tyre e aq më pak që emigrantë nga Berati të venë në Kukës.


text: Shkronja P Shih dhe Në gjuhën shqipe është shkronja e njëzetedytë e alfabetit, me të shënohet gërma P e madhe e dorës. Alfabete !


text: Balena Balena klasifikohet si gjitar ujor që jeton në të gjithë oqeanet e botës. Me termin “Balena” mund të kuptohet një grup i madh gjitarësh ujorë. Gjatë riprodhimit balenat nuk e lëshojnë ujin. Janë kafshët me përmasa më të madha që banojnë ujërat, gjatësia e tyre shkon nga 2 deri në 33 metra. Balenat janë familje në vete dhe nuk duhen ngatërruar me familjen delphinidae ose platanistoidea, kjo ndodh shpesh kur i referohemi Orkës, si balenë edhe pse Orka është lloj delfini. Balenë është emri i përbashkët për gjitarët detare e rendit cetacea. Termi balene ndonjehere perdoret per ti u referuar te gjithë gjitareve cetacea, por zakonisht ajo perjashton superfamiljen dolfinidea, sic jane delfinet. Keto specie te vogla i perkasin nenrendit odokenti (balenat me dhembe), te cilat gjithashtu perfshijne balenat sperm, balenat vrasese, dhe balenat beluga Nënrend tjetër të cetaceans, Mysticeti (balena baleen), përfshin balenë blu, e cila është kafsha më e madhe e njohur se ka ekzistuar ndonjëherë, balena kurrizo, si dhe shumë kafshë të tjera që ushqehen me produkte deti me shiritat e gjatë të balene që ata kanë në vendin e dhëmbëve, dhe nga i cili ata marrin emrin e tyre. Mendohet se balenat me kalimin e kohës, kanë kaluar nëpër faza të ndryshme evoluimi duke pësuar ndryshime në materialin e ADN-së. Po sipas kësaj ideje mendohet se balenat (së bashku me grupe të tjera kafshësh ujore) janë paraardhësit e (e kafshëve thundërake si hipopotami, devja, delja etj) gjitarëve në tokë. Mendohet se këta gjitarë janë futur në botën ujore duke u evoluar sipas kushteve detare para 50 000 000 vjetëve. Shumë studiues pranojnë faktin se ka ngjashmëri të theksuara anatomike ndërmjet veshit të balenave dhe veshit të njeriut. Kuptohet që balenat kanë përshatur “një dëgjim” sipas kushteve të ambientit ujor. Për shekuj, balenat janë gjuajtur për mishin dhe si një burim i lëndëve të para. Nga mesi i shekullit të 20-të, gjuetia e balenave industriale kishte lënë shumë specie të rrezikuara seriozisht, dhe ajo mbaroi ne pothuajse shume vende. Disa organizata janë themeluar per te mbrojtur balenat dhe mbijetesen e tyre. Të gjitha cetaceans, duke përfshirë edhe balenat edhe delfinet, janë pasardhësit e gjitareve ne toke te rendit Artiodoktil. Dy cetaceans dhe artiodaktil tani janë klasifikuar sipas rendit me te larte Ketartiodaktyla e cila përfshin dhe balenat dhe hipopotamet. Në fakt, balenat janë te afermit me te afert te hipopotamit, ata kane evoluar nga një paraardhës i përbashkët, Indohyus, një48-milion-vjeçar edhe thundraku me i vjeter nga rajoni Kashmirin i Indisë, rreth 54 milion vjet më parë. Balena hyri ne uje rreth 50 milion vjet më parë. Cetaceans janë të ndarë në dy nenrende : Balena baleen karakterizohen nga baleen, një sitë si strukturë në nofullen e sipërme bërë keratin, që ata përdorin per te filtruar planktonin nga uji. Ata janë nenrendi me i madh. Balenat e dhëmbëzuar përdorin dhëmbët e mprehtë dhe bejne pre peshk, kallamar, ose të dyja. Një aftësi e shquar i këtij grupi është që të ndjejne mjedisin rrethues të tyre përmes ekolokation Nje liste e plote taksanomike e të të gjitha llojeve të balenës, duke përfshirë të gjitha ato, po mbahet në artikull Cetacea. Nje përpjekje për të eliminuar gjuajtjen e balenes. Ashtu si të gjithë gjitarët, balenat thithin ajrin me mushkëri, janë me gjak të ngrohtë, ushqejne me qumësht te vegjlit e tyre nga gjëndra mammari, dhe kanë flokë, edhe pse shumë pak. Trup i balenes është fusiform. Fundi i bishtit mban pikë as pendë as bisht, të cilat sigurojnë shtytje nga lëvizja vertikale, ndryshe nga lëvizjet horizontale te bishtit te peshkut. Edhe pse balenat në përgjithësi nuk kanë gjymtyrë te prapme, disa balena (të tilla si balena uji dhe balena baleen) kanë gjymtyrë rudimentare drenushë, edhe me këmbe dhe shifra, fshehur thellë brenda trupave të tyre. Shumica e llojeve balenë mbajnë një fletë mbi shpinat e tyre të njohur si një fin dorsal. Nën lëkurë ndodhet një shtresë e dhjamë balene. Ajo shërben si një rezervuar i energjisë dhe gjithashtu si izolim. Balenat kane nje zemer me 4 dhoma. Balenat kanë shtylle kurrizore, edhe pse rruazat qafës janë ndërfutur në mënyrë tipike, e cila siguron stabilitet gjatë notit në kurriz Ato kanë mbetur nga e kaluara e kockave legen. Balena frymë përmes blowholes e tyre, të vendosura në krye të kreut kështu kafshëve mund të mbeten nën ujë kohë. Frymëmarrje balenat Baleen kanë dy ; balenat e dhëmbëzuara kanë një të tillë. Frymëmarrja ka të bëjë me dëbimin e ujit të tepërt nga vrima e ajrimit, duke formuar një curg si vertikale. Format e hundezes ndryshojne me llojet dhe njerezit i identifikojne me kete. Balena Blu është gjitarja më e madhe e njohur që ka jetuar ndonjëherë, dhe të kafshëve më të mëdha të jetesës, në deri në 35 m e gjatë dhe 150 tonë. Balenat në përgjithësi jetojnë për 40-90 vjet, në varësi të llojeve, dhe në raste të rralla mund të jetojnë më shumë se një shekull. Kohët e fundit një fragment i një shtize e cila ishte përdorur nga tregetaret e balenave në shekullin e 19 u gjet në një balenë bowhead jashtë Alaskës, duke treguar se balena mund të jetë midis 115 dhe 130 vjet. Për më tepër, nje teknike per moshen ka treguar moshen e nje mashkulli prej 211 vjetesh duke treguar se balena me koken si hark eshte nje nga llojet e ruajtura qe ka jetuar me gjate. Pikat e balenes shpesh mund të perdoren per identifikimin e shenjave, si është rasti për balena kurrizo. Kjo është metoda me të cilën Humphrey njohur si balenë u identifikua në tre shenja të veçanta. Balena e dhëmbëzuar si balena sperm posedon dhëmbë me qelizat cementum siper qelizave dentine. Ndryshe nga dhëmbët e njeriut të cilat janë të përbërë kryesisht nga smalt në pjesët të dhëmbit jashtë çamçakëz, dhëmbët e balenës kanë cementum jashtë tij. Vetëm balenat e mëdha nuk tregojnë smalt ku me cementum kane qenë veshur lart në majë të dhëmbit dhe kërcënimeve të tjera për mbijetesëne balenes. Balenat janë klasifikuar gjerësisht si grabitqarë, por regjimin e tyre ushqimor e perben nga planktone mikroskopike deri ne peshq shumë të mëdhenj dhe, në rastin e orcas, nganjëherë gjitarën te tjerë të detit, edhe balena te tjera. Balena si humpbacks ne gjendje te dëshpëruar hane vetëm në ujërat e Arktikut, ngrënie më së shumti krill, që ata marrin në gojët e tyre së bashku me sasi të madhe të ujit te detit, duke dëbuar ujin përmes pllakat e tyre baleen, por duke e mbajtur krill. Balenat nuk e pine ujin e detit, në vend të kësaj, ata në mënyrë të tërthortë nxjerrin ujë nga ushqimi i tyre duke metabolizuar yndyra. Shumë balena shfaqin edhe sjellje të tjera te siperme si dhe shkeljen e mrekullueshëme te bishtit. Për shkak të mjedisit të tyre (dhe shumë ndryshe nga kafshët), balenat jane frymore te ndergjegjshem: ato të vendosin se kur do të marrin frymë. Gjithe gjitaret flene, por balena nuk mund t'ia lejojë vetes që të bëhet i pandërgjegjshëm për një kohë të gjatë, sepse ato mund të mbytem. Është menduar se vetëm një hemisferë e trurit te balenës fle në një kohë, në mënyrë që balenat mos jenë plotësisht në gjumë, pa marrë pjesën tjetër të nevojshme. Balena shpesh fle me vetëm një sy të mbyllur. Disa balena të komunikojnë me njëri-tjetrin duke përdorur Dashuri lirik, i quajtur këngët balenë. Këto zëra mund të jenë jashtëzakonisht të lartë, në varësi të llojeve... Balena Sperm degjojne vetem klikime ndersa balena e dhëmbëzuar (Odontoceti) mund të dëgjohet për shumë milje. Ata mund të gjenerojnë rreth 20.000 watts te zerit akustik në 163 decibels. Një balene femër lind vetem nje balene. Koha e kujdesit është më shumë se një vit në shumë specie, e cila është e lidhur me një lidhje të fortë mes nënës dhe te riut. Pjekuria riprodhuese ndodh zakonisht në shtatë deri në dhjetë vjet. Kjo mënyrë e riprodhimit le disa pasardhës, por siguron mbijetesën secila me probabilitet të lartë. Organet riprodhese te mashkullit anulojne ne zgavren e trupit gjate notimit zvarritje dhe parandalimin e lëndimeve. Shumica e balenave nuk mbajnë partneritet të caktuar gjatë sezoneve, në shumë specie femrat kanë disa shokë çdo sezon. Ne te sapolindurit eshte derguar bishti i pari, një marrëveshje që minimizon rrezikun e mbytje. Disa lloje balenash të mëdha janë shënuar nga grupet mbikqyrëse të ndryshme dhe qeveritë si te rrezikuara për shkak të popullsisëe cila zvogëlohet si rezultat i gjuetise dhe tregetise se balenave. Balena të mëdha janë gjuajtur nga ana tregtare për naftë balenë, mish, baleen dhe ambergris (një përbërës parfum nga zorrët e balena spermës) që nga vitet 1600. Më shumë se 2 milion balena u vranë nga industria moderne e gjuetise se balenave në fillim të shekullit të 20. Nga mesi i shekullit 20, gjuetia e balenave e la popullsine te varferuar. Komisioni Nderkombetar per gjuetine e balenave ka prezantuar një moratorium gjashte vjecar në të gjitha tregetite per balenat në vitin 1986, e cila shtrihet deri në ditët e sotme. Moratoriumi nuk është absolut, megjithate, dhe gjuetia e balenave vazhdon nen kujdesin e vendeve qe kane kete te drejte sic janë Norvegjia, Islanda dhe Japonia dhe komunitetet vendase si Siberia, Alaska dhe Kanadaja veriore. Disa lloje të balenave të vogla janë kapur si bycatch ne peshkim. Në peshkimin e tonit tropikal ne lindje te paqesorit mijëra e delfinëve u mbytën në çanta -rrjeta, derisa masa parandaluese u vendosen. Mekanizemdhe modifikime te vendosjes, dhe eko-etiketim (delfin-markave të sigurt ose delfin-miqësore e ton), kanë kontribuar në një ulje të vdekshmërisë te delfineve me anije. Në shumë vende, balena të vogla janë gjuajtur ende për ushqime, vaj, mish ose artificial. Balenat janë të njohur për të mësuar dhe për tu mësuar, si dhe të bashkëpunojnë.


Gjatë kohës që performonte, publiku i ka bërë gjeste të cuditshme dhe këngëtari ka kuptuar se një vajzë e re nga publiku është ndjerë keq. Kantautori, ka ndërprerë menjëherë përfomancën për disa minuta dhe vetëm kur ka konstatuar se vajza ishte mirë, ka rifilluar koncertin.


text: Biannca Lake, e cila mori pjesë në “X Factor” këtë sezon, ka pohuar se ka shkuar me plot 177 meshkuj. 28-vjeçarja, ish-striptiste, e cila tashmë kërkon të bëhet këngëtare, ka thënë se, pavarësisht faktit se ka shkuar me kaq shumë meshkuj, ajo nuk është një lavire. “Mund të ketë shumë femra që mendojnë se unë jam lavire, por në fakt thellë brenda vetes së tyre, ato duan të jenë si unë”, është shprehur 28-vjeçarja, e cila mendon se femrat që e kritikojnë ndihen xheloze për të.


text: Metodat e studimit në politikën krahasuese (ligjërata nga B. Zeneli) Cfarë ndan politika krahasuese me shkencën politike përsa i takon metodave? Fazat kryesore nëpër të cilat ka kaluar zhvillimi shkencor në fushën e politikave krahasuese. Sipas Feraj – Kapitulli 3, 4, dhe 10 dhe Mayer kapitulli 2 (Bazuar në tekstin e Mayer) Siç edhe e theksuam në leksionin e kaluar, duke ditur se përpjekja shkencore sjell një nivel të lartë të legjimititetit, të paktën në shkencat ekzakte, në vitet 1950-të shumë shkencëtare politikë, së bashku me shkencëtarë të tjerë socialë, ndërmorën një përpjekje për të transformuar fushën e tyre në një të atillë që do të gëzonte të mirat e shumta të respektimit shkencor. Politika krahasuese, deri atëherë konsideruar gjithmonë si nën-fushë e shkencës politike, luajti një rol udhëheqës në këtë përpjekje.[1] Duke vepruar kështu, shumë prej studiuesve në krye të politikës krahasuese u përpoqën të transformonin rrënjësisht nënfushën e tyre në një pjesë integrale të shkencës politike “shkencore”. Kjo përpjekje pati vetëm sukses të moderuar dhe e la fushën e politikës krahasuese të përçarë dhe pa një sens të pranueshëm nga të gjithë përsa i takonte identitetit të saj. 1 - Mosmarrëveshja themelore në politikën krahasuese: fusha duhet përkufizuar nga qëllimi i saj – të bëjë shkencën politike të respektueshme nga ana shkencore – ose nga subjekti i saj – kombet përveç SHBA-së.[1] Këto dy perspektiva përmblidhen në Tabelën 1-1. TABELA 1-1 Dy perspektiva për Politikën Krahasuese Perspektiva Tradicionale - subjekti Perspektiva Shpjeguese – qellimi Përkufizimi E pëkufizon fushën gjeografikisht si studimi i qeverive të huaja E përkufizon fushën si një metodë të aplikimit të përgjithsimeve shpjeguese brenda një shumëllojshmërie sistemesh kombëtare ose të përgjithësimeve për ndikimin që kanë vetitë e sistemeve të plota mbi këto përgjithësime Hipoteza Pranon si hipotezë se meqë fenomenet politike janë të veçanta, nuk ka kuptim t'i përgjithësosh, sepse ato janë të pandashme nga modeli i faktorëve të tjerë në atë kontekst Pranon si hipotezë se mund të bëhen përgjithësime kuptimplote rreth fenomeneve politike pavarësisht nga konteksti i zhvillimit të tyre Qëllimi i analizës politike Qëllimi i analizës politike është në thelb përshkrues. Metoda shkencore është e papërshtatshme për studimin e sjelljes njerëzore Qëllimi i analizës politike është shpjegues. Struktura e shpjegimit shkencor aplikohet në studimin e politikës me disa modifikime Fokusi E fokuson vëmendjen në strukturat e përcaktuara kushtetueshmërisht në fuqitë kryesore perëndimore Është e fokusuar në faktorët kontekstualë që dobësojnë kufijtë mes shkencës politike dhe shkencave të tjera shoqërore. Formati i analizës E paraqet analizën të bazuar vend për vend E paraqet materialin në mënyrë tematike, duke përgjithësuar përtej kufijve kombëtarë dhe kulturorë Qëllimi i analizës Mbështetet në kuptimin përshtypjelënës të fenomeneve politike Kërkon të mbledhë të dhëna të ndjeshme për të testuar propozimet që mund të përgënjeshtrohen nga këto lloj të dhënash Studiuesit që kanë ndërmarrë pozicionin e parë theksojnë procesin e përgjithësimit përtej kufijve kombëtarë dhe kulturorë – procesin e të qenit krahasues. Ata janë më pak të interesuar në kombe të dhëna si të tilla dhe më shumë në atë se si modele të fenomeneve politike shfaqen nëpër kombe të ndryshme. Studiuesit që përqafojnë pozicionin e dytë kanë më tepër interes në hetimin e organizimit të faktorëve brenda një kombi. (ana e majtë e tabelës). Duke theksuar veçantësinë e secilit prej këtyre organizimeve, dhe duke theksuar se të kuptuarit e çfarëdolloj fenomeni shoqëror apo politik ndikohet nga sistemi kombëtar në të cilin shfaqet, ky grup studiuesish në të vërtetë mohon mundësinë praktike të përgjithësimit rreth fenomeneve të tilla përtej kufijve kombëtarë. Dikush nuk mund të përgjithësojë përsa i takon partive të organizuara në bazë të profesionit, për shembull, sepse vetë natyra e secilës prej këtyre partive është produkt i organizimit specifik të faktorëve historikë, gjeografikë, kulturorë dhe teknologjikë që përbëjnë kontekstin në të cilin secila shfaqet. Pozicioni i këtyre studiuesve është që kombet duhet studiuar një e nga një si një organizim i veçantë (unik) i fenomeneve. 2. Natyra e studimit. Ata studiues që kërkojnë të transformojnë fushën në një me respekt shkencor të rritur theksojnë përpjekjen e përgjithësimit përtej kufijve kombëtarë dhe kulturorë si thelbin e asaj që politika krahasuese ka për të kontribuar për shkencën politike. Për ta, arsyeja e ekzistencës së politikës krahasuese gjendet në rolin e saj të zhvillimit të shpjegimeve të qëndrueshme përtej kombit për fenomenet politike. Grupi i dytë thekson përshkrimin në thellësi dhe të kuptuarit impresionist të kombeve të ndryshme duke i marrë një e nga një në konsideratë. Ky grup hedh poshtë qëllimin shpjegues të politikës krahasuese si të parealizueshëm tani për tani. Për më tepër, ky grup argumenton se studentët e politikës krahasuese kanë aq pak njohuri themelore përsa i takon strukturave dhe proceseve të qeverive të huaja sa që çdo përpjekje për të folur teorikisht për modelet qeveritare në këto vende do të ishte i pakuptimtë. (A ESHTE E DREJTE KJO LLOJ PYETJE?) Dikush duhet të dijë fillimisht se si funksionojnë këto qeveri të ndryshme, përpara se të përgjithësojë për to. Kështu, edhe nëse zhvillimi i teorisë shpjeguese përtej kombit është i realizueshëm, marrja e informacionit për vendet e tjera duhet t’i paraprijë këtij qëllimi mendjemadh në nivelin universitar. 3. Përkufizimi i politikës krahasuese është ndërtimi i përgjithësimeve të atilla që të aplikohen përtej kufijve të një vendi të caktuar – përgjithësime tejvendore. Kur këto përgjithësime dëftejnë logjikisht fakte ose ngjarje, atëherë këto fakte ose ngjarje “shpjegohen”. Studimet që dalin nga vendet e vetme ose rajone të caktuara gjeografike mund të bëhen pjesë e ndërmarrjes së analizës së politikës krahasuese nëse ato inkuadrohen në terma të tillë teorikë që i bëjnë gjetjet e tyre potencialisht të aplikueshme në sisteme kulturore apo kombëtare të tjera dhe të ndryshme. Duke kërkuar të mbështesim qëllimin shpjegues më tepër se sa atë përshkrues të shkencës politike, për të cilin ajo është lavdëruar në erën e pas-Luftës së Dytë Botërore, politika krahasuese është bërë e vetmja nënfushë e shkencës politike që përkufizon vetveten më tepër metodologjikisht se sa nga lënda e subjektit që ka nën studim. Mbështetësit e kësaj pikëpamje argumentojnë se analiza e politikës krahasuese është një metodë, e cila luan një rol të paçmuar në ndërmarrjen për të ndërtuar një teori shpjeguese të respektueshme shkencërisht bazuar në fenomenet politike. Është e rëndësishme të kuptohet logjika e këtij argumenti në mënyrë që të kuptohet qëllimi i brendshëm i gjithë zhvillimeve në politikën krahasuese. LOGJIKA E ANALIZËS KRAHASUESE Argumenti i paraqitur këtu është se analiza krahasuese përbën një nga tre metodat që përdoren për të mbikaluar problemin kryesor në formulimin e shpjegimeve shkencore në procesin e kërkimit shkencor social: faktin që fenomenet shoqërore dhe politike janë produkt i më shumë faktorëve se ç’mund të analizohen në një studim të dhënë.[2] Për shembull, nëse dikush do të donte një shpjegim tërësor të mbizotërimit të dhunës politike në një sistem të veçantë, ky person duhej të gjykonte jo vetëm ndikimin e faktorëve siç mund të jenë të gjitha aspektet e historisë, kulturës, strukturave politike dhe shoqërore, demografisë, si edhe gjeografisë, por edhe atë të sjelljes dhe ndërveprimeve të çdo pjesëmarrësi domethënës në ngjarjet që janë për t'u shpjeguar. Një detyrë e tillë do t'i kalonte caqet e gjithë punës që mund të kryejë çfarëdolloj studiuesi gjatë jetës së tij/saj. Kështu, në shkencat shoqërore, vetëm disa prej faktorëve shkakorë potencialë merren në analizë, dhe të gjitha shpjegimet janë të paplota, ndërsa në shkencat natyrore apo fizike, shpjegimet janë shumë më të plota. LIDHE ME IDETE E HEDHURA NE LENDEN DHE PUNIMET PER SHKRIMIN AKADEMIK. Sidoqoftë, struktura e çfarëdo shpjegimi të respektueshëm shkencor është e njëjtë pavarësisht nga subjekti. Fenomeni për t'u shpjeguar paraqitet si një rast i veçantë i përgjithësimit të lidhjes mes koncepteve apo kategorive të fenomeneve. Për shembull, marrim me mend se fakti për t'u shpjeguar është votimi për Partinë Laburiste nga një emigrant indian në Britaninë e Madhe, një person, statusi ekonomiko-shoqëror i të cilit është dukshëm i klasës së ulët. Dikush mund ta "kuptojë" një votë të tillë si rast të veçantë të premisës se njerëzit e klasës të ulët nga minoritetet e shtypura nga pikëpamje etnike apo e racës kanë tendencën e votimit për partitë e majta. Meqë ky individ i takon këtij minoriteti në këtë kontekst, dhe meqë Partial Laburiste është alternativa më praktike e së majtës politike, rasti "shpjegohet" shkencërisht nga kjo premisë e përgjithshme. Rasti individual mund të jetë rrjedhojë llogjike nga premisa e përgjithshme në atë që nëse premisa ështe e vërtetë, ky rast përbën atë që dikush duhet të konkludojë në mënyrë llogjike në të tilla rrethana. Një premisë e tillë shpjeguese nga jep bazën mbi të cilën mund të parashikojmë sjelljen e rasteve të tjera të cilat ende nuk janë verenjtur. Po të marrim të vërtetë premisën e mëparshme, për shembull, do të ishte logjike të mendohej që klasat e ulta hispanike[2] dhe zezake në SHBA do të votonin për Partinë Demokratike. Në tërësi, një premisë si kjo dedukton shkakësim. Deduksioni është procesi mendor i të shkuarit nga diçka që vërehet drejtpërsëdrejti në një konkluzion të interpretueshëm. Deduksioni në këtë rast ka të bëjë diçka me karakteristikat thelbësore të të qenit minoritet i shtypur dhe me të votuarit për një parti të së majtës në atë që karakteristikat e së parës shkaktojnë të dytën. Në këtë rast, ndërtimi i teorisë shpjeguese na lejon të arrijmë në deduksione nga grupi i kufizuar i vëzhgimeve të drejtëpërdrejta në një klasë infinite të parashikemeve në rrethana të dhëna. Aftësia për të parashikuar bazuar në shpjegim është një nga mënyrat e dallimit të shpjegimit që është shkencor nga ai që është sofist apo jo si pasojë e shkakësimit aktual. Një shpjegim që shkakton parashikime të sakta është i testueshëm (i provueshëm). Ne e pranojmë si tentativë një shpjegim deri atëherë kur parashikimet e nxjerra llogjikisht prej tij janë konform realitetit të vëzhgueshëm. Një premisë apo teori nuk mund ta vërtetojmë sepse, meqë teoritë shkencore i referohen një të ardhmjeje të pafundme (infinite), ne kurrë nuk arrijmë të shohim të gjitha provat në lidhje me të[3]. Megjithatë ne mund të përcaktojmë kriteret për të mos vërtetuar çfarëdolloj premise apo teorie mbi bazën e mosgjetjes së fenomeneve që pritej të vinin si rrjedhojë logjike nga teoria. Kështu, rrëfimi biblik i krijimit, pa marrë parasysh gjykimet për vërtetësinë absolute të tij, zakonisht nuk konsiderohet shkencor prej studiuesve sepse si një ngjarje që ndodhi vetëm njëherë, nuk ka sjellë rrjedhime llogjike për gjetje të ardhëshme; për pasojë, në parim nuk është i hapur kundrejt përgënjeshtrimit. Pra, nuk ka të dhëna të bindshme për ta kundërshtuar apo debatuar këtë rrëfim. Mungesa e korrespondimit mes këtij modeli klasik të shpjegimit shkencor dhe çfarë mundësohet në studimin e fenomeneve politike duhet të bjerë në sy menjëherë. Shkenca politike është e zbrazur nga premisat e përgjithshme teorike nga të cilat dikush mund të deduktojë ndodhinë e domosdoshme të një ngjarje politike të domethënëse dhe për pasojë edhe komplekse. Arësyeja për këtë, siç u vu re, është se ngjarje apo sjellje të tilla janë produkt i shumë më tepër faktorëve seç mund arsyeshëm të përfshihen brenda çfarëdolloj premise apo studimi. – KRAHASOJE KETE ME HISTORINE MARKSISTE. Veprimi, qoftë edhe i një individi të vetëm, është produkt i çfarëdolloj numri dhe kombinimesh të pothuajse një numri dhe shumëllojshmërie të pafundme të përvojave dhe stimulit në jetën e atij personi. Shkaqet e ngjarjeve që janë produkt i ndërveprimit mes shumë individëve rriten ekSponencialisht. Pra, çdo premisë rreTh shkaqeve të sjelljes ose ngjarjeve politike mund të izolojë vetëm disa nga shkaqet kryesore të këtyre ngjarjeve, që do të mund të quhen të vërteta duke marrë parasysh që të gjithë faktorët domethënës me përjashtim të faktorëve të paanalizuar përjashtojnë njëri - tjetrin. Me fjalë të tjera, pretendimet për të vërtetën në shkencën politike janë të vërteta nëse të tjerat janë të barabarta. Kështu, shpjegimi i fenomeneve politike komplekse që mund të ofrojë shkenca politike janë gjithmonë të paplota. Parashikimet që dalin prej shpjegimesh të tilla janë ato që ne i quajmë propabilistike (të mundshme). Kjo do të thotë që ato më tepër parashikojnë atë që ndoshta do të ndodhë në rrethana të caktuara (me propabilitet domethënës më të lartë se shansi rastësor) se sa çfarë duhet domosdoshmërisht të ndodhë në ato rrethana. Struktura thelbësore e shpjegimit mbetet e njëjtë si në modelin klasik: deduktohet parashikimi i fenomenit për t'u shpjeguar nisur nga premisa e përgjithshme. Është pikërisht për sa i takon saktësisë së parashikimeve dhe tërësisë së shpjegimeve që shkenca politike ndryshon nga shkencat natyrore dhe modeli klasik i shpjegimit[4]. Mungesa e tërësisë në shpjegimet tona vjen për shkak të prezencës të lartpërmendur dhe të paevitueshme të faktorëve të paanalizuar që ndikojnë mbi pasojat që duam të shpjegojmë. Rastet studimore shpesh nuk korrespondojnë me parashikimet apo pritshmëritë e dala nga një parim shpjegues për shkak të influencës të variableve të pashpjeguar. Hapi i mëtejshëm ështe në analiznë është gjetja e standarteve apo modeleve në këto raste devijuese dhe izolimi i ndikimit të një apo më shumë variableve të pa-analizuar më parë. Për shembull, dikush mund të zbulojë se ka një lidhje mes arsimimit dhe disa prej qëdrimeve politike, siç mund të jetë predispozita drejt tolerimit të personave me të cilët nuk bie dakort. Po ky kërkues mund të zbulojë se mes njerëzve të arsimuar që kanë një nivel të lartë tolerance, eksizton një grup jo-tolerant. Ky nën-grup devijues nga grupi i njerëzve të arsimuar mund të ketë një karakteristikë të përbashkët që në fakt mund të jetë shkaktarja e devijimit nga modeli. Atëherë mund të thuhet se arsmimi rezulton në tolerance kur disa orientime fetar e janë prezente por jo në prezencën e orientimeve të tjera. Duke marrë për shembull fenë, kemi dhënë një shpjegim njëkohësisht më kompleks dhe më të saktë. Dallimi mes shpjegimit në shkencat natyrore dhe në ato shoqërore apo bihevioraliste (të sjelljes) reflektohet në aftësitë që kanë shpjegimet në klasat përkatëse për të dhënë parashikime. Meqë fenomenet në shkencat natyrore mund të izolohen nga variable të tjera, parashikimet në këtë fushë mund të bëhen në mënyrë deterministe (vendimtare). Kjo do të thotë që nëse teoria shpjeguese paramendohet të jetë e vërtetë, shkencëtarët mund të thonë në këto kushte se rezultate të caktuara duhet të pasojnë këtë teori. Në shkencat sociale, sidoqoftë, studiuesit munden vetëm të parashikojnë me një shkallë të njohur propabiliteti të mundësisë së të qenit gabim, duke patur parasysh vertetueshmërinë e teorisë së tyre se rezultate të caktuara janë më të pritshme se disa të tjera. Këto lloj parashikimesh shkencore njihem me emrin parashikime probabilisitike (të mundshme). Forca shpjeguese e teorive mund të matet me shkallën e rritjes së korrektësisë së parashikimit kundrejt hamendësimeve rastësore. Shjegimet herë pas herë ofrohen për ngjarje komplekse me qëllim dhënien e përgjigjeve për shkaqet që sollën zhvillimin e ngjarjes. Këto lloj shpjegimesh megjithatë nuk rrisin aftësitë për të parashikuar zhvillime të tjera të pahasura më parë në këtë lloj ngjarje. Për shembull, nazistët në Gjermaninë e Republikës së Vajmarit i shpjeguan problemet ekonomike dhe politike të shoqërisë së tyre në termat e ndikimit të lartë çifut. Megjithatë ai shpjegim nuk mund të rriste aftësitë parashikuese të dikujt për të parashikuar vështirësi të ngjashme në shoqëri të tjera në bazë të përqindjes së çifutëve në popullsinë apo elitën e asaj shoqërie. Ndërsa shpjegimi i dhënë mund të ketë qenë i pranueshëm psikologjikisht për gjermanët duke pasur kështu edhe apel shpjegues njëkohësisht, ky shpjegim nuk kishte fare forcë shpjeguese. Kështu i kthehemi pohimit të bërë në fillim të këtij seksioni se detyra e përllogaritjes për ndikimin e variableve të paanalizuar më parë është një nga kontributet më thelbësore për qëllimin e përgjithshëm të ndërtimin e një trupe për teorinë shpjeguese në shkencat politike. Tri metoda kërkimore themelore përdoren për të finalizuar këtë përpjekje. E para është kërkimi eksperimental. Edhe pse më e afërta ndër të trija me modelin e shkencave natyrore, (kjo metodë përfshin aplikimin e një variabli të pavarur në një grup eksperimental dhe tërheqjen e këtij variabli nga një grup kontrolli), kërkimi eksperimental ngre dyshime serioze përsa i takon realizueshmërisë apo prakticitetit në kërkimet politike. Metoda e dytë, dhe ndoshta më e përdorura në shkencën politike moderne, është përdorimi i statistikës, veçanërisht asaj deduktive. Statistika deduktive mund të shihet si në sistem për të parashikuar propabilitetin e gabimit kur bëhen deduksione për parametra (karakteristikat apo atributet e popullatës të cilës i referohemi) nga atributet e një kampioni popullate të mbajtur nën vëzhgim, apo kur deduktohet shkakësim nga një lidhje e vëzhguar mes dy ose më shumë variableve. Në shkencat shoqërore, kërkimi pothuajse gjithmonë bazohet në një kampion të një universi infinit, një univers të cilin kërkuesi kurrë nuk e vëzhgon drejpërsëdrejti. Çdo lloj kampioni, i zgjedhur rastësisht, mund të jetë pak a shumë përfaqësues i universit si tërësi. Nocioni i gabimit të kampionit i referohet realitetit sepse kampioni i marrë do të jetë pak a shumë përfaqësues i të gjithë universit dhe nuk nënkupton gabim. Mes burimeve të gabimit në deduksionet shkakore nga një marrëdhënie statistikore është fakti se kërkuesi është sërish duke punuar nisur nga një kampion dhe prezenca e paevitueshme e variableve të pa-analizuara. Analiza krahasuese mund të shihet si një metodë e tretë për të përllogaritur për variablet e pa-analizuar që e bëjnë përcaktorin “gjërat e tjera të qena të barabarta” pjesë të përhershme të premisave shpjeguese në kërkimin social. Analiza krahasuese si metodë në këtë sens mund të përkufizohet si ndërtimi i përgjithësimeve shpjegues që janë logjikisht të aplikueshëm në vend-vendosje të ndryshme kombëtare dhe kulturore njëkohësisht. Analiza krahasuese bëhet metoda e përshtatshme kur karakteristikat e vetë sistemit politik, dhe jo variablet e varur dhe të pavarur, janë faktorë të pa-analizuar më parë për të cilët dikush kërkon të japë shpjegime. Analiza krahasuese bëhet metoda shpjeguese për përgjithësimet e bëra për sistemet politike dhe shoqërore si njësi tërësore dhe për pasojë duke marrë parasysh atributet e kontekstit në të cilin sjelljet apo ngjarjet politike ndodhin. Mes këtyre faktorëve kontekstualë janë përvojat historike të një kombi, pozicioni gjeografik, strukturat sociale dhe kultura. Këto janë faktorë për të cilët emri i përveçëm i sistemit mund të përmbajë mbiemra, siç mund të jetë qëndrimi francez kundrejt autoritetit, segmentimi kulturor belg, etj. Mund të parashikohet që të tillë faktorë të kenë ndikim në reagimet e individëve kundrejt stimulit ose përvojës në formë të atillë që një individ në një mjedis të caktuar mund të reagojë ndryshëm kundrejt një përvoje të veçantë në krahasim me një individ në një mjedis tjetër. Analiza krahasuese kërkon të përgjithësojë ndikimin e mjediseve (vendvendosjeve) apo konteksteve në të cilat sjellja dhe ngjarjet politike ndodhin. Për shembull, ndjekja e rregullt e besimit fetar tenton të zhvillojë orientim konservator, dhe, deri tani vonë, gratë kanë patur tendencën për të qenë më fetare; kështu që gratë kanë qenë më konservative se burrat. Atëherë, do të ishte e mundur të ofronim këtë model shkakor: gjini besim fetar orientim politik. Megjithatë, këto lidhje mund të vërtetohen vetëm në disa prej kombeve. Në mënyrë më specifike, modeli shkakor duket të aplikohet në ato kombe me shkallë të lartë besimi fetar dhe jo në ato laike. Në grupin e dytë të vendeve, në Angli, për shembull, ku vetëm 2.5% e popullsisë ndjek shërbimet fetare të paktën një herë në muaj, dallimi gjinor në besimin fetar zhduket, dhe natyrisht zhduket edhe dallimi gjinor në orientimin politik. Nuk do të ishte e drejtë të thuhej që gratë janë më konservatore se burrat me përjashtim të Anglisë, sepse Anglia, duke qenë një emër i përveçëm, i referohet një subjekti të veçantë. Meqë termi Angli nuk nënkupton ndonjë gjë për ndonjë komb tjetër, shpjegimi nuk ndalon këtu. Sidoqoftë, parimet shpjeguese duhet t’i referohen klasës infinite të rasteve për të aftësuar studiuesin për të ekstrapoluar (argumentuar) nga vëzhgimi i drejtëpërdrejtë në parashikim dhe kështu të shkojë përtej përshkrimit të thjeshtë. Në shembullin e mëparshëm, atëherë, studiuesi/sja duhet të jetë në gjendje të thotë se çfarë ka Anglia që e bën atë një përjashtim për parimin ose të jetë në gjendje të përgjithësojë rreth faktorëve në kontekstin anglez që e bëjnë sistemin një përjashtim të rregullit të mëparshëm. Në fjalët e Adam Przeworski-t dhe Henri Teune-s, dikush duhet të përkthejë emrat e përveçëm të sistemeve në variable emrash të përgjithshëm[5]. Në shembullin tonë, kjo do të thotë të përkthehet termi Angli në konceptin e vendeve me shkallë të lartë laicizmi. Kjo detyrë mund të shihet si një formë tjetër e përkufizimit të thelbit të metodës krahasuese. Në këtë mënyrë, dija ecën aktualisht përpara kur një premisë e vërtetueshme në një kontekst nuk vërtetohet në një tjetër. Kur premisa është e përgënjeshtrueshme në një kontekst të veçantë, ndikimi i atij konteksti mund të vlerësohet, matet dhe t’i shtohet teorisë me kompleksitet në rritje. Kështu, metoda krahasuese kërkon të ndërtojë dijen pak nga pak duke shtuar kohën dhe rritur numrin e studimeve. Mund të shihet nga sa kemi thënë më lart se metoda krahasuese është metoda e përshatshme kur një përgjithësim duket që pranon vërtetimin në disa vend-vendosje por jo në disa të tjera. Krahasimi në këto raste e aftëson studiuesin/en të formulojë parime që përvijojnë dallimin mes dy klaseve të vend-vendosjeve. Megjithatë, është e pamundur të përcaktohet nëse faktorët kontesktualë janë domethënës në vërtetësinë e përgjithësimit nëse më parë nuk aplikohet përgjithësimi në kombe dhe kultura të ndryshme. Kështu analiza politike bëhet në mënyrë të paevitueshme krahasuese, dhe analiza krahasuese e përkufizuar si metodë nuk mund të dallohet nga përpjekja për të ndërtuar shpjegime politike. Kjo qartësohet më tepër kur metoda krahasuese shihet me gjerësisht si procesi i përgjithësimit ndërkontestkual, qofshin këto kohore, hapësinore brenda një kombi, apo kufijtë kombëtarë. Dikush mund të zgjedhë të krahasojë sjelljen brenda të njëjtit komb në kohë të ndryshme, duke i mbajtur kështu faktorët e tjerë përveç atyre që shoqërojnë proceset modernizuese pak a shumë konstante. Dikush tjetër mund të krahasojë rajone të ndryshme brenda një kombi. Kështu, metoda krahasuese është e përshtatshme për të përgjithësuar mes shteteve në SHBA. Në këtë mënyrë dhe duke patur parasysh se shpjegimi është, siç e kemi parë, në brendësi një veprimtari përgjithësuese, analiza krahasuese mund të jetë sinonimike me studimin shkencor të politikës. Kritikët e metodës krahasuese nuk i adresohen shumë përshtatshmërisë së metodës pës studimin shkencor të politikës por janë në përgjithësi skeptikë përsa i takon përdoshmërisë potenciale të studimin shkencor te vetë politikës. Ndërsa metoda krahasuese mund të kuptohet në një sens të gjerë si përgjithësim ndërkontestual, fusha e politikës krahasuese për qëllimet e këtij teksti përfshin ndërtimin e përgjithësimeve shpjeguese mes ndër dhe mbi nivelet kombëtare përsa i takon fenomeneve politike si edhe identifikimit dhe përshkrimit të të dhënave rreth kombeve dhe sistemeve të ndryshme shoqërore që mund të aplikohen kudo dhe në këtë formë mund të kontribuojnë në përpjekjen e parapërmendur të teori-ndërtimit. Karakteristikat përmbledhëse të metodës krahasuese: - Politika krahasuese nuk është shkencë në kuptimin e shkencave ekzakte – teoria komuniste u përpoq ta paraqiste si të tillë. Ajo e ka trupën e rregulluar të njohurive por nuk mund të replikojë eksperimentin laboratorik në jetën e përditshme - Kujdes në përcaktimin e hipotezave dhe planeve kërkimore, në testimin e tyre dhe raportimin e të dhënave - Intervistimi dhe kërkimet në biblioteka nuk janë aq ekzakte dhe edhe nëse përdorim mjete statistikore vetë natyra e metodave i hap ato për interpretime të ndryshme. - Qëllimi mbetet një studim i cili është sa preciz ashtu edhe sistematik - Metodat e reja shkencore si modelimet matematikore, statistikat, analizat e regresionit na aftësojnë për matje të sofistikuara sasiore që më pare nuk kanë qenë të mundura. - Politika krahasuese prodhon deklarata për tendencat dhe jo prova shkencore: fjala kyç tentojnë. - Kujdes kundrejt përdorimit të shkencës për të avancuar njëanshmëritë apo ideologjitë – qëllimi jo njëanshmëritë por qasje krahasuese sa më e balancuar Pikat e planit ose korniza e një punimi në Politikën Krahasuese: I. Hyrja II. Historia Politike III. Kultura Politike IV. Sfondi Social-ekonomik V. Grupet e Interesit VI. Partitë Politike VII. Komunikimi Politik VIII. Institucionet e Qeverisjes IX. Burokracia dhe Shteti X. Procesi i Vendim-marrjes XI. Politika Publike XII. Konkluzionet. Modelet në Politikën Krahasusese: q Ndihmojnë në organizimin, ndriçimin dhe dhëninen e koherencës për procese, ngjarje apo insitucione që mund të shihen si të ndryshme q Krijojnë mundësinë për kontekste apo mjedise të konceptit të “pyllit” dhe jo vetëm të “pemës” q Mundësojnë mendimin e qartë për çështje të komplikuara q Mjete heurestike (për mësimdhënie) – na mësojnë gjëra dhe na mundësojnë shikimin e trendeve q Thjeshtësojnë ngjarje komplekse duke aftësuar kuptimin më të qartë të tyre prej nesh. [1] . Shënim Shpjegues. Duhet patur parasysh që origjinali është shkruar për studentët e shkencave politike në SHBA. [2] . Termi "Hispanik" (Hispanic) përdoret në gjuhën angleze për të përshkruar popullsinë amerikano-jugore spanjishtfolëse. (shënim i përkthyesve) [1]. Mes thirrjeve më të hershme për transformimin e fushës nga me drejtim tradicional në një me autoritet më shkencor, ndoshta më e famshja është vepra e Roy Macridis, The Study of Comparative Government (New York, Random House, 1955). Po ashtu shiko Harry Eskstein “A Perspectiveon Comparative Politics, Past and Present,” në veprën e redaktuar nga Eckstein dhe Apter Comparative Politics: A Reader (New York: The Free Press, 1963). [2]. Ky argument u zhvillua nga Arend Lijphart në artikullin “Comparative Politics and the Comparative Method,” në American Political Science Review, vol.65, no.3 (September 1971), faqe 682 – 693. [3] . Karl Popper, The Logic of Scientific Discovery (New York: Harper Torchbooks, 1954), f.27, i referohet kësaj paaftësie për të vërtetuar një premisë shkencore në "problemin e induksionit,", ideja që dikush nuk mundet që në mënyrë konkluzive të konduktojë se çdo model i vëzhguar do t'i qëndrojë të gjitha kohërave. Për Poperin, "kriteri i demarkimit,", ai i cili, dallon një premisë që është shkencore nga ajo që nuk është e tillë është falsibiliteti. [4]. Shih May Brodbeck, "Explanation, Prediction and Imperfect Knowledge," në librin e redaktuar nga May Brodbeck, etj., Readings in the Philosophy of Social Science (New York: The Macmillan Co., 1968), f 363., për ekpozenë më të mirë të argumentit që dallimi mes shkencave shoqërore dhe natyrore nuk shtrihet në strukturën e tyre por në tërësinë e tyre dhe në saktësinë e parashikimeve që ato bëjnë. [5]. Adam Przeworski dhe Henri Teune, The Logic of Comparative Social Inquiry (New York: John Wiley, 1970), ff. 26-30.


text: Ngjarje Lindje 6 gusht - Abaz Kupi, ushtarak dhe veprimtar i çështjes kombëtare gjatë dhe mbas Luftës së Dytë Botërore (V. 1976) 17 tetor - Llukë Karafili (pseud. Bardhyli) arsimtar, bibliofil, studiues dhe publicist shqiptar. Vdekje Pashko Vasa, shkrimtar shqiptar. 23 tetor - Abdyl Frashëri, atdhetar. (Lindi më 1839) Shekulli XIX 1892