Nezir Myrta / ETHYMOLOGJIA E EMRIT – ZEUS ZOISI SKIPE ZEUSI (2690-2615 p.e.r.) Emri – Zeus – Zeusi I Biri I Kronit, është emër skip-illir – ashtu sikurse ishte vet dëshira e Tij, para se të ndërronte jetë, që të shëndrrohej në Skipe (Shqipe, shqiponjë) dhe u thirr Zeusi Skipe - ZOISI SKIPE, ZO IS, zë ish, domethënë – Zo /zë / ish – zoni ishte, ishte Zo /Zë is – Ze – Zeu – Zeus – Zeusi, që spjegohet përmes Shqipes së Vjetër. Vet tingulli – z – i cili në fillim ishte – s – që përcakton tingullin – so – në trajtën e shkurtë të emrit – so – son – soni / zo^ – zo^n – zoni / za^ – za^n – zani / zë – zëu – zëri / - ku kuptimi i tingullit – S – është vet kuptimi i fatit të njeriut edhe në kohën tonë / O – me – S – në mes, që ndanë sferën e fatit në dy pjesë në formë të lakueshme, ashtu sikur edhe është vet forma e shkrolës /shkronjës/ - S – diametralisht në dy diametra harkor, të barabartë, që symbolizojnë dy anët e jetës, dy pjesët e fatit të njeriut, përmes dy ngjyrave – bardh e zi – përcakton fshehtsinë e jetës së njeriut – që synkronizon – të mirën e të ligën dhe barabarësinë e tyre fundamentale, si dy pjesë aqë të afërta – të së njejtës tërësie – ashtu sukurse është edhe vet - jeta e njeriut . Tingulli – S – so – është forma e lakueshme që nënkupton lëvizjen – gjarpërore, përmes dy harqeve me kahje të kundërta dhe gjatë lëvizjes edhe vet krijimi i tingullit – so / son / soni / zo^ – zoni / zë – zëri – domethënë krijimi i zërit gjatë lëvizjes së trupit. S është edhe syri i gjarpërit, shikimi me syrin e gjarpërit, që shkatërron të ligën dhe mbron njeriun në momentet më fatale të jetës së tij. Syri i gjarpërit – (S) është kuptimi i shpëtimtarit të njeriut, e mu për atë është i njohur edhe Kulti mbi Gjarpërin nga antikuiteti, që në lat. është serpente . Shqiptarët sipas traditës së lashtë e konsiderojnë gjarpërin në themele të shtëpisë – si roje, Roja e Shtëpisë dhe si mbrojtja e fatit të familjës – kulti hyjnor mbi gjarpërin Kështu, vet forma fgurative e tingullit fonetik S reciprokisht është lëvizja harkore gjarpërore e trupit anasjelltas, nga e djathta e në të majtë, e që realisht, e figurativisht kur bëhet lëvizja, nga e djathëta në të majtë – krijohet forma – Z si kahje e kundërt e tingullit S. Lëvizja S – nënkupton skriptin e sonit – kurse Lëvizja – Z nënkupton shkrimin e zonit – shkrimin e zërit – sonskriptin / zonskriptin - sanskriptin – shkrimin e shkrolës – S – sonskrit/ sanskrit – Sanskritja. Duke filluar nga e kundërta e lëvizjes së trupit, nga e djathëta lartë, në harkun e parë, deri në mesin diametral të – rrethit – O – që synkronizon – diellin, synkronizon me kronin, rrjedhën e kohës nga lartë, pra rrjedha e kohës nga dielli – O – SO^ ashtu duke vazhduar në fillin e harkut të dytë të kundërt në të majtë poshtë - formimi i tingullit – S. Mu për këtë edhe disa e mendojnë kuptimin e përcaktimit të vet emrit – illir – hillir – Hillirius – Hillorius - që nënkupton fjalën –i lakueshëm, për përcaktimin e emrit – illir, duke e lidhur vet emrin – illir, me gjarpërin. Mirëpo, ky përcaktim ishte për lëvizjen në yll – si trup qiellor – S – në mes të yllit, i cili krijon – SO – zo^ / za^ / zë / në kuptimin – e krijimit të jetës – soni / zani / zëri – si kuptim i përsosjes së gjallesës pas krijimit të JETËS – pas krijimit të të gjallit – qenies së gjallë – qoftë mbi Tokë, apo edhe në trupat tjerë qiellor (sepse njeriu nuk mund të jetë i vetëm në – Gjithësi – si e vetmja qenie në – Kosmos – Univers. Ky tingull PIE – S – që më vonë tradicionalisht sipas ndryshimeve të fonetikës historike, u kthye në – Z – ishte edhe si kuptim i krijimit të zërit nga lëvizja e trupit – krijimi i të gjallit të gjallesës. Lëvizja e trupit krijon të gjallit e gjallësës – qenies, kurse gjatë lëvizjes së trupit krijohet – so (theksohet me – O hundore, që në gegënishtën shqipe, tëvona na vie si tingull nazal – A hundore, na krijohet fjala – za^ - za^ni, nga fjala paraardhëse e kësaj që ishte – so* s^o – s^on – s^oni – soni = zoni – zani. Ndërsa në toskërishtën shqipe, na vie ndryshimi fonetik, si shëmangie, apo alterfon i përafërt, tingulli si rrjedhë fonetike – Ë – e pa zë, apo e pazëshme, e cila krijon fjalën – zë / zëri në shqipen e sotme. Vet shkrola /shkronja/ - S – si kuptim i lëvizjes së trupit në natyrë, kur formohet gjallëria e trupit – jeta e gjallësës – e cila jetë është krijuar nga – O – që në fakt ky tingull symbolizon – diellin – si krijues të të gjallit mbi Tokë (e trupa tjerë qiellorë), Dielli si krijues i gjallesës – që bii – bima dhe që Lee /lindet/ zoo – kafsha / zoon / zo^ on – zo^ oni = zoni i onit – zoni i gjallesës në onin e të amës/ ëmës = ZOONI e cila fjalë është krejtësisht shqipe - illire dhe tropi - antropi – trupi – njeriu. Jo rastësisht janë formuar edhe këta dy tinguj – SO – të cilët përcaktojnë nomet – emërtimet e mëvonshme shqipe-illire (skipe illire) - / son/ soni / zo – z^o / zoni / z^a / z^ani / zë / zëri / * - por, kuptimi i këtyre dy tingujve – so – nënkuptohet si kuptim i Trefishtë – LËVIZJA – KRIJIMI I SONIT / ZONIT / ZANIT / ZËRIT, gjatë lëvizjes së trupit, respektivisht gjatë lëvizjes së airit përmes organit të frymëmarrjes në trajtën e shkurtë – SO – dhe Krijuesi i jetës së të gjallit, Krijuesi i Gjallesës – Krijuesi i Jetës – Dielli – O – që krijon Lëvizjen. Ky është njëherit edhe një qarkullim fundamental ekzistues – S + O = Lëvizja, e cila nënkuptohet si lëvizje e Ajrit, si fill i të gjallit – jetës, për të ardhë fuqia e Lëvizjes – anasjelltas. Ky kuptim i Trefishtë i këtyre Dy tingujve që nënkuptohet si Treshi i Krijimit – Univers – Krijimi i Unit – Unë Krijuesi – Unë Versi – Universi (versi=versa=vjersha) si symbolizim i Krijimit nga Krijuesi – synkronizohet me rrjedhën kohore si kuptim filozofiko-gjenetik, që praktikisht, për tu krijuar – soni / zoni / zani / zëri – fillohet me lëvizje deri tek këthiza / kthiza / deri tek kthimi dhe në momentin e kthimit të lëvizjes krijohet – SO – zo^ / za^ / zë – pra, krijohet prej kuptimit të zërit – zëri si kuptim i Lëvizjes – kuptimi i të gjallit përmes zërit të tij. Fjala e hershme skipe-illire – SO^ - si trajtë e shkurtë e emrit – SOI – duke na rrjedhë si kuptim për sojin, rodin, genin trashigues – me pjesën e dytë të emrit, që në rastin konkret është – folje skipe-illire, si trajtë e shkurtë – IS – e cila ka kuptimin e foljes ndihmtare shqipe – me kenë / me qenë - gege dhe – për të qenë – toske shqipe – na del bashkimi ndërfoljor si sufiks i nomit – emrit – SOI – me trajtën e shkurtë foljore – IS – SO + IS = SOIS – në kuptimin – zë ish /ishte zë – SOISI – soni is - / soni iste/ ishte/ - si forma më e hershme skipe, e cila i paraprinë formës së mëvonshe – zo+is = zois / Zoisi – Zeusi. SONI THOT SKIP Fjala skipe – SOIS – SOISI – soni is – zoni is – SONI - SONY është krijimi universal i cili THOT / thotë – thotë diçka me zë universal, si kuptim i fillit të krijimit të diçkafes apo të frymorit, i cili duhet të bëjë diçka dhe ai kuptim para përbërjes kuptimore fonetiko-morfologjike të vet fjalës – Sois / Soisi – Zois / Zoisi – Zeus / Zeusi – ishte Soni / Zoni / Zani / Zëri – që THOT (Ë), prej të cilit u formua personifikimi i Hermesit të Madhësisë së Trefisht – Thoti Skipe. Thotit i tha – soni / zoni – të shkruhet shkrola dhe krijoi hieroglifet e Para të gjuhës së Parë të njeriut, të cilat hieroglife mbetën si forma të formimit të abeceve / alfabeteve të gjuhëve të para të Njeriut. Nga këto dy forma të kësaj fjale të hershme skipe – son –i, zon –i – sony i.e. – u formuan fjalët thelbësore të dy gjuhëve botërore të sotme – son – biri, djali dhe – sun - dielli– në anglishte dhe – zon – biri, djali e - zone – dielli në gjermanishte, në të dyja gjuhët si kuptim ofrimi me të njejtin burim emërtmi për – djalin dhe diellin, ku të dyjat këto emërtie lidhen me fjalën skipe – soni – zoni / so^ni / zo^ ni – me kuptimin e emrit – zoni/zani/zëri – prej të cilës fjale u formua edhe emri – Zois / Zoisi – Zeus / Zeusi. Fjala skipe – Zois – formoi kuptimin e emërtimit – ZOI – ZOT si kuptim i emrit të besimit të shqiptarëve /besimi skipetar/ Zoti – Krijuesi i Gjithësisë, në kuptimin më të madh – Zoti – Krijuesi i Universit – ZOISI me emrin e sotëm shqip – ZOT – ZOTI! Është gjithashtu edhe emërtimi shqip – zog-u, si emërtim i përgjithshëm për shpendët, shpëzet – zog-u / zogjët – si emrim i cili lidhet me kuptimin e zonit/ zanit / zërit (pasiqë tash na dalin tri forma të emërtimeve, përveçse në dy dialektet e sotme, - zani – gege dhe – zëri – toske). Diftongu – zo – është më i hershmi si emërtim në Gegënishten e lashtë, i cili mendoj të jetë emërtim edhe – PIE, që mbeti edhe emërtimi për fuqinë mbinatyrore – Zoti – tek shqiptarët. Zoni – Zoti – na linden nga i njejti kuptim e Zoisi / Zeusi / lidhet poashtu me emrin - Skipja zogu i qiellit, si formë e mbretërisë qiellore. Skipja / Shqipja zogu më i adhuruar i njerëzimit si synkronizim për guximin e njeriut, që sot është në symbolet kombëtare edhe mbi symbolet kombëtare. Tingulli, fillesa - S – krijoi fillin e emrit – Skip / Skipe, ku secili nga këta katër tinguj – SKIP – e ka kuptimin filozofik të njeriut, rrjedhës së kohës, ecjes, ecurisë – punës si formuese e njeriut – Qenia Njerëzore, për kuptimin e së cilës unë mendoj se duhet të jetë ardhë sipas kuptimit të origjinës fonetike, ku secili tingull, nuk është vetëm si tingull rasti i emrit, ashtu sikundër nuk u emruan shqiptarët rastësisht me emrin e Skipes – Shqipes, por kishin edhe logjikisht kanë diçka të përbashkët me shqiponjën, si dhunëtia e natyrës. Pra emri skip nuk është rastësia e emërtimit të rastësishëm por si kuptim i paramenduar logjikisht, i menduar e gjykuar mirë, që çdo shkrolë të emrit, përmbanë në vetvete nga një kuptim të veçantë emërtimi : S = Fati në Lëvizje, dy pjesët e Fatit, si pjesë jete, ekzistenca e njeriut në përflakje K = ecja, ecuria e Fatit, rrjedhës kohore, kalimi i jetës si synkronizim i kohës I = Njeriu, qëndresa e tij vertikale mbi tokë, ngjashmëri me Krijuesin e tij P = Puna veprimi i njeriut për tu formuar si Njeri përmes mendjes së tij - intelektit Pra, ishte kjo dëshira e Zeusit – Zoisit – për tu shndërruar në Skipe / Shqipe – pasi Ai e dinte shumë mire rrjedhën e kuptimit të vet emrit të tij, për të mbetur I Përjetshëm edhe pasi ndërroi jetë si njeri, që sot njihet si myth – Mythi mbi Zoisin / Zeusin, si Perëndia I të Gjithë Perëndive të antikuitetit. Zoisi / Zeusi edhepse ishte njeri – ku dihet sot viti I lindjes e vdekjës së tij, përsëri kemi shumë spjegime mythologjike, tek popujt indo-europian që nga antikuiteti e deri vonë. Më duket se më së drejti I thonë në gjermanishte – Zois (Zeus, ku difongu I mesit të fjalës – eu – në gjermanishte është – oi, oj – Zois / Zojs) e edhe në ato gjuhë i.e. ku diftongu fillesë – Zo – I prinë emrit në fjalë. MYTHI MBI ZOISIN - ZEUSIN Emërtimi I fjalës – Zeus – Zois, e që ky nom – Zois duhet të jetë PIE (para-indoeuropian) pësoi ndryshimin fonetik gjatë periudhave historike, por në cilëndo formë spjegimi – Zo^ - Ze^ - përsëri na del kuptimi I zërit, që pas lëvizjes difton – zërin metamorfik të ekzistencës – nga ai zëri I parë krijues. Fjala – Zeus-I - e fjala– Zois-I edhepse me të njejtin kuptim për zërin, duhet të prijë si paraardhëse e vërtetë , fjala më e lashtë – Zois-I – si fjalë jovetëm paragreke e PIE. Rrënja e fjalës – Zois në Shqipen e Vjetër flitet me togfjalësha e fjalë të përbëra edhe sot tek shqiptarët ballkanik, sikur e kemi në shprehjet shumë të shpeshta: zo ku je, që hupe (humbe).../ zo ku të kam.../ mo zo^ / mozomakeq / mosozo me ndejtë këtu.../ zo çka të bana / zo ku shkove / A ma mire me thane: mozomakeq a mozomamirë? / bane zo hajr / bane zo andërr / bane zo zhgandërr... Këtë shprehje me trajtën e shkurtë të emrit – zo – nga fjala – zot – e hasim edhe nëpër letërsinë popullore shqiptare, si në poezi ashtu edhe në prozë popullore, në epikë, lirikë, epiko-lirikë – në tregime, legjenda, mythe etj. Në këngët kreshnike shqiptare trajtën e shkurtë – zo – e kemi në vargjet: Zo ku m’je Tanusha e Kotorreve / Zo çka ka dielli që ashtë ndalë / etj. Trajta e shkurtë e fjalës zo^ në shqip është jehona e zërit – zoni I madh I natyrës Zoni I Zotit – që shprehet përmes bubullimës, krisma e rrufesë, gjëmimi I motit, gjëmimi I tokës në dridhje, termete etj. Është zëri tej zërave, krisma tej krimave, oshëtima tej ushtimave, fuqia mbi fuqitë natyrore – të cilës I lutet njeriu në momente shpëtimi... Kemi shprehje popullore shqiptare në trajta të ndryshme të shqipes së vjetër, kur plakat u thonë fëmijve kur qajnë apo e prishin qetësinë: Mo zus! Zus! Shuj, shukatu, mos ban za^ ku përsëri lidhet me kuptimin e zërit dhe na del pikërsht fjala e shkurt – zus, që lidhet pikërisht edhe me vet mythin mbi emrimin e Zoisit/Zeusit nga e ama e tij. Mythi mbi Zeusin thotë se Kroni – I ati, kishte parë një ëndërr të trishtueshme, kur muzat I thonë ëndërr, se gruaja e tij është shtatzanë (me zanin në shtat) dhe do të lindi një fëmij I yti - që do të të mposhti ty dhe do ta merr gjithë fronin tënd dhe të perëndive! Dhe ai fëmij yti do të jetë përbindëshi yt! Kroni u zgjua nga ajo ëndërr e frikshme – thirri të shoqen Gea dhe ia tregoi ëndrrën e tmerrshme dhe e urdhëroi mos ta lindi atë fëmij! E shoqja Gea e mbajti fshehur shtatzaninë – atë zanin e shtatit të saj. Kur erdhi dita e lindjes së foshnjes, Gea e lindi fshehurazi larg burrit të saj Kronit. Posa u lind foshnja, filloi të qajë dhe ajo iu drejtua foshnjes, me fjalët: mo zo, mo zois - mo zus – mos zus - nga frika se do ta mbyste Kroni, dhe ashtu I mbeti emri foshnjes – Zois / Zeus. Zoisi / Zeusi u rrit larg të Atit – Kronit dhe u bë me një dhunëti natyrore të jashtzakonshme – iu bashkua popullit e perëndive tjerë dhe I shpalli luftë të Atit, duke ia marrë fronin mbretëror të Perëndive të Olympit illirian pellgas, prej nga Maja e Olympit hyjnor drejtoi fronin e Perëndive mbi tokë, nën tokë dhe në ujë – Perëndia I Perëndive – Zoti I zotërave të antikuitetit. Në shqipën e vjetër kemi shprehjet e lashta, që lidhen direkt me emrin – Zois/Zeus sikur janë: Zoisi të rrittë! / Të ndihmoftë Zoisi o bir! / Të ruejtt Zoisi! Ta dhashtë Zoisi të mbarën! (për uratat a urimet), kurse në shprehjet: T’vraftë Zoisi! Zoisin e paç gazep! Zoisi të ardhtë hakesh! (për mallkimet) si shprehje e ndjenjave të dëshprimit. Emërtimi I fjalës – Zois / Zeus në të dyjat këto nome, spjegohet vetëm përmes Shqipes që, nuk mundet asnjë gjuhë tketër i.e dhe PIE ta spjegojë ethymologjinë e emrit - ashtu që edhe nuk ka sesi të mos ishte edhe vet - Zoti Shqiptar – Zoti Pellgas - Zoti Skipe!


source: CulturaX

text: Kreu » Lajme » Dossier » Kohe kur shqiptaret jepnin te holla per Arsimin dhe jo per diploma false Dreqtimi i shoqërisë shkollare "Përparimi" u jep zë gjithë shqiptarëvet se këtë vjeshtë hap dyertë shkolla Normale shqip në Elbasan, ku do të mësonetë pedagogjia dhe gjuhëtë shqip, turqisht, dhe englishtja pas dëshirës së djemëvet. Djemtë që do të vinë në këtë shkollë duhet të kenë mbaruar një shkollë të parë në çdo gjuhë. Pagesat do të jenë 10 lira turke në mot. Do të kenë të ngrënën dhe të fjetur nga shkolla. Cilido pra, që të dërgonjë djalën, le të vraponjë një orë e më pare. Pleqësia e shkollavet "Përparimi" në Korçë Në klasën e parë do të hyjnë nxënësit që kanë mbaruar një shkollë të parë, në cilëdo gjuhë dhe në klasat e tjera ata që kanë mbaruar klasë më të larta. Programi, i cili do të botohet pas pak dit, do të jetë i plotë sipas shkollave të huaja të këtij qëllimi, kështu që nxënësi që mbaron këtë shkollë përveç që do të ketë një arsim të plotë, do të ketë dhe një diplomë mësuesi për shkollat e para dhe të dyta. Më 18 të vjeshtës së III-të, njerëzia e Elbasanit gjendej më nji lëvizje. Shkaku i së cilës ishte filkremtimi i shkollës Normale. Më (ora) 4, përpara drekës, mësonjëtorja ishte e mbushur kaq, sa s'kishte ku të hudhje koqen e mollës. Në kryevend ishte Mytesarifi Aqif Pasha e Dervish beu. Shefqet beu erdhi pas filkremtimi. Fusha ishte mushë me nxanës. Si u majt nji fjalë e vogël në gjuhën turqisht prej z. Shefki Daiut, sytë e njerëzisë vërejnë mi tyryezën, direktorin e Normales, Luigj Gurakuqin. Njerëzia mban vesh me nji vërejtje shumë të madhe, sikur kishte parandjenjën se fjala e direktorit do të ishte kësisoj, q'i s'kishin ndëgjumun nonjiherë. Po me të vërtetë, s'u rrejt; fjala bani nji përshtypje shumë të mirë. Dëfteu randësinë e qëllimit të mësonjëtores, nga e cila, tha, kanë me dalë drita, të cilat kanë me ndriçue atdhenë e dashur. Me fjalë të pakta, me thanë, elbasanasit se kanë ndëgjumun kësisioj fjale me kaq randësi. Si maroj fjalën z. Gurakuqi, Haxhi Aliu ngriti durët, dyke thanë lutjen fetare dhe pas këti, i përndershmi Papavinemi në gjuhën e zotave (shqipes), tha lutjen kristjane. Si ndanë në gjithë njerëzinë amëlsina, ngrihet Mytesarifi me të tjerë me ikë. Po kur dalin në fushë, nxanësit q'ishin rrieshtumun, këndojnë me za të naltë kangë atdhesie. Gjithë llauzi (populli) mbeti i kënaqur. Në Salahorë u formua një shoqëri shqiptare për të ndihmuar shkollën normale. Anëtarët e kësaj shoqërie paguajnë 2 përqind nga rroga e tyre për muaj. Të hollat që do të mblidhen do të dërgohen më dy-tre muaj njëherë në arkën e kësaj shoqërie "Përparimi". Kryetar i kësaj shoqate është z. Muredin Borshi. Kësaj shoqërie i falemi, jetë të gjatë dhe e urojmë për qëllimet


Bogdani: Rasti i Pjetrit nuk thellon krizën, hap një hendek për ta zgjidhur – A2 CNN Bogdani: Rasti i Pjetrit nuk thellon krizën, hap një hendek për ta zgjidhur Publikuar më: 10:54 • 16 Gusht 2019 • Përditësimi i fundit 15:37 • 16 Gusht 2019 Gerti Bogdani i PD-së mendon se vendimi i kryebashkiakut të sapozgjedhur të Shkodrës Valdrin Pjetri për t’u dorëhequr pas polemikave për të kaluarën e tij, përfaqëson dy fitore dhe një humbje për shoqërinë shqiptare. “Është fitore në radhë të parë sepse Bashkinë e Shkodrës nuk mund ta marrë dikush që nuk është zgjedhur me votën e shkodraneve, sepse ai 6 % ishte një shuplake tronditëse për kryeministrin Rama, duke dëshmuar që me 30 qershor nuk ka patur zgjedhje, siç kemi thënë gjithmonë. Së dyti është një fitore në kuadër të ligjit për dekriminalizimin, sepse Pjetri është personi i radhës që dorëhiqet si Elvis Roshi, Arben Ndoka etj. Por është edhe një humbje për shoqërinë shqiptare, sepse kryeministri vazhdon të kandidojë persona me precedentë penal edhe pse vetë votonte, vetë numëronte”, deklaroi Bogdani i ftuar në A2. Bogdani për memorialin turk: Prania e Çollakut? Gabim shumë i rëndë, por nuk përfaqësonte PD-në Zërave që thonë që PD-ja nuk duhet të lerë Shkodrën pa përfaqësim, Bogdani i përgjigjet se “ne do të vazhdojmë t’i qëndrojmë asaj që i kemi qëndruar deri sot, nuk mund të ketë garë përballë një personi me rekorde kriminale, që ka bërë lekë me para të pista, duhen kushte për zgjedhje të ndershme. Nuk bëhet fjalë vetëm për Shkodrën as për bashkitë e tjera, por për të drejtën e votës të qytetarëve shqiptarë”. Rama: Pjetri nuk është kriminel, fshehja e ngjarjes e patolerueshme Por ndërkohë, ai beson se mund të ketë zhvillime në krizën politike në vend. “Rasti i Pjetrit nuk thellon krizën, por hap një hendek për ta zgjidhur, sepse vërteton faktin që në Shqipëri nuk ka zgjedhje të lira dhe të ndershme. Kriza duhet zgjidhur dhe është zoti Rama që duhet të bej hapa mbrapa tani”, thotë ai, duke menduar edhe pozitivisht për një rol domethënës të ndërkombëtarëve.


source: wikipedia

text: Ai është një rrjet i rrjeteve që përbëhet nga miliona rrjete private, publike, akademike, biznese, dhe qeveritare, me fushëveprim lokal deri në global, të lidhura nga një koleksion i gjerë elektronik, wireless, dhe teknologjitë e rrjeteve optike. Interneti mbart një gamë të gjerë të burimeve të informacionit dhe shërbimeve, të tilla si dokumentet e ndërlidhura hypertext dhe aplikacionet e World Wide Web (WWW), posta elektronike, telephony, dhe rrjetet peer-to-peer për file sharing. Origjina e internetit daton herët në hulumtimin e autorizuar nga qeveria federale e Shteteve të Bashkuara në vitet 1960 për të ndërtuar rrjete kompjuterike të fuqishme për komunikim me tolerancë të defekteve. Paraardhësi kryesor i rrjetit, ARPANET, fillimisht ka shërbyer si një shtyllë për ndërlidhjen e rrjeteve rajonale akademike dhe ushtarake në vitet 1980. Financimi i Rrjetit të Fondacionit Kombëtar të Shkencës si një shtyllë e re në vitet 1980, si dhe financim privat për zgjerimet e tjera komerciale, çoi në pjesëmarrjen në mbarë botës në zhvillimin e teknologjive të reja të rrjeteve, si dhe bashkimin e shumë rrjeteve. Lidhja e rrjeteve komerciale dhe ndërmarrjeve nga fillimet e viteve 1990 shënon fillimin e tranzicionit në Internetin modern, dhe gjeneroi një rritje të qëndrueshme eksponenciale duke parë që gjeneratat e kompjuterët institucional, personal, dhe telefonat u lidhën në rrjet. Interneti që ne e njohim dhe e përdorim në jetën e përditshme, u bë publik më 30 Prill të vitit 1993 ( 30.04.1993 ) Shumica e mediave tradicionale të komunikimit, duke përfshirë telefoninë, radion, televizionin, postën në letër dhe gazetat, riformësohen, ripërcaktohen, apo edhe anashkalohen nga interneti, duke sjellë në jetë shërbime të reja si emaili, telefonia në internet, televizioni në internet, muzika online, gazetat dixhitale dhe faqet e internetit të transmetimit të videove. Gazetat, librat dhe botimet e tjera të shtypura po përshtaten me teknologjinë e uebsajtit, ose janë riformuar në blogje, burime në internet dhe grumbullues lajmesh në internet. Interneti ka mundësuar dhe përshpejtuar forma të reja të ndërveprimeve personale nëpërmjet mesazheve të çastit, forumeve të internetit dhe shërbimeve të rrjeteve sociale. Blerja në internet është rritur në mënyrë eksponenciale për shitësit e mëdhenj, bizneset e vogla dhe sipërmarrësit, pasi u mundëson firmave të zgjerojnë praninë e tyre të "tullave dhe llaçit" për t'i shërbyer një tregu më të madh apo edhe për të shitur mallra dhe shërbime tërësisht online. Shërbimet nga biznesi në biznes dhe ato financiare në internet ndikojnë në zinxhirët e furnizimit në të gjitha industritë. Interneti ka si të mirat po ashtu dhe të këqijat e tij. Përshembull ai na ndihmon për komunikimin kur ne jemi larg njëri-tjetrit. Ky ishte një ndikim i mirë i tij por e keqja e tij është se sa më shume kohë kalon aq më të varur po bëhen njerëzit ndaj tij. 123098Interneti është sistemi i rrjeteve kompjuterike të ndërlidhur që përdor Suitën e Protokollit të Internetit (TCP/IP) për të lidhur miliarda pajisje në të gjithë botën. Ai është një rrjet i rrjeteve që përbëhet nga miliona rrjete private, publike, akademike, biznese, dhe qeveritare, me fushëveprim lokal deri në global, të lidhura nga një koleksion i gjerë elektronik, wireless, dhe teknologjitë e rrjeteve optike. Interneti mbart një gamë të gjerë të burimeve të informacionit dhe shërbimeve, të tilla si dokumentet e ndërlidhura hypertext dhe aplikacionet e World Wide Web (WWW), posta elektronike, telephony, dhe rrjetet peer-to-peer për file sharing. Pamje e disa rrugëve në një pjesë të Internet-it. Origjina e internetit daton herët në hulumtimin e autorizuar nga qeveria federale e Shteteve të Bashkuara në vitet 1960 për të ndërtuar rrjete kompjuterike të fuqishme për komunikim me tolerancë të defekteve[a].[1] Paraardhësi kryesor i rrjetit, ARPANET, fillimisht ka shërbyer si një shtyllë për ndërlidhjen e rrjeteve rajonale akademike dhe ushtarake në vitet 1980. Financimi i Rrjetit të Fondacionit Kombëtar të Shkencës si një shtyllë e re në vitet 1980, si dhe financim privat për zgjerimet e tjera komerciale, çoi në pjesëmarrjen në mbarë botës në zhvillimin e teknologjive të reja të rrjeteve, si dhe bashkimin e shumë rrjeteve. [2] Lidhja e rrjeteve komerciale dhe ndërmarrjeve nga fillimet e viteve 1990 shënon fillimin e tranzicionit në Internetin modern,[3] dhe gjeneroi një rritje të qëndrueshme eksponenciale duke parë që gjeneratat e kompjuterët institucional, personal, dhe telefonat u lidhën në rrjet. Interneti ka si të mirat po ashtu dhe të këqijat e tij. Përshembull ai na ndihmon për komunikimin kur ne jemi larg njëri-tjetrit. Ky ishte një ndikim i mirë i tij por e keqja e tij është se sa më shume kohë kalon aq më të varur po bëhen njerëzit ndaj tij.Gjithashtu interneti per her te par u perdor ne shba gjate vitetve 1960-1961 Rrjete informative LAN (Local Area Network) Është sistem i rrjetës kompjuterike në të cilën kyçen/lidhen kompjuterët dhe pajisjet periferike të një zyre ose kompanie. Pajisjet gjenden në një distancë të vogël fizike .Kjo lidhje bëhet me qëllim të shfrytëzimit të përbashkët të burimeve, pra ndarjes së tyre (përshembull një printer përdoret prej disa shfrytëzuesve) Rrjeti lokal LAN përbëhet nga dy ose më shumë kompjutera të lidhur së bashku në një zonë të kufizuar përshembull rrjeti në shtëpi shkolla etj. MAN (Metropolitian Area Network) Kur Kompjuterat që gjenden në distanca të mëdha janë të lidhur mes tyre përmes rrjetës kompjuterike, atëherë kemi të bëjmë me MAN. Shembull mund të jetë një kompani që zyrat i ka në dy qytete të largëta dhe shfrytëzuesit kanë mundësi që të bëjnë shkëmbimin e informatave nga të dy zyrat. Client/Server Një arkitekturë e rrjetit në të cilin çdo kompjuter në rrjet është ose klient ose server. Serverat janë kompjutera të fuqishëm të dedikuar për menaxhimin e disqeve, shtypsëve ose trafikun në rrjet. Serverat sigurojnë të dhënat për të gjithë kompjuterët që janë brenda rrjetit. Klientët në anën tjetër janë kompjuter personale (PC), në të cilët shfrytëzuesit i përdorin programet aplikative. Klientët lidhen në servera me qëllim të shfrytëzuesit të resurseve ,siç janë dosjet (file) dhe pajisjet për fuqi procesuese. Puna e kompjutërëve të lidhur në grup (Workgroup) Disa kompjutera të lidhur në rrjet paraqesin një grup punues. Në këtë rast shfrytëzuesit mund të bëjnë ndarjen e shtypësit, modemit, skanerit, por edhe të informatave të tyre nëpër kompjutera. Shfrytëzuesit mund t'u japin qasje shfrytëzuesve të tjerë në resurset e tyre. Workgroup i ka edhe të metat e veta, pasi që në rast të futjes të më shumë shfrytëzuesve në një kompjuter, ai do të ngadalësohet shumë, më pas siguria është më e vogël dhe në rast se gabohet në dhënien e të drejtave, mund te shkojë edhe deri të keqpërdorimet e ndryshme. Rruga e krijimit të internetit Rrjeti ARPA Zanafilla e idesë për ndërtimin e rrjetit, që për ne është i njohur me emrin "internet" rrjedh nga koha e luftës së ftohtë në vitet ́60. Si iniciatorë të një rrjeti të tillë janë qarqet ushtarake të ShBA-së, të cilat sot nga disa prezantues në internet kritikohen për mbajtjen sekrete të internetit. Që në fillim të viteve ́60, ushtarakët amerikanë mendonin se si t'i mbronin informatat e mbledhura edhe në rast të ndonjë sulmi atomik nga kundërshtarët. Si zgjidhje më e mirë e këtij problemi shihej një rrjet elektronik. Me këtë rrjet duhej që të dhënat e njëjta të regjistroheshin dhe të shpërndaheshin në kompiuterë që gjendeshin në largësi. Në rast ndryshimi apo futjes së të dhënave të reja, duhej që ndryshimet të bëheshin në të gjithë kompiuterët e lidhur në atë rrjet. Secili nga kompiuterët e lidhur duhej të komunikonte në disa lidhje me kompjuterët tjerë. Vetëm në këtë mënyrë ishte e mundur vazhdimësia e komunikimit në rast të shkatërrimit të ndonjërit nga kompjuterët, ose shkëputjes së ndonjë lidhjeje. Sidoqoftë, në vitin 1964 Forcat Ajrore të ShBA-së angazhojnë firmën RAND Corporation për ndërtimin e projektit të quajtur "Rrjeti i decentralizuar". Kjo firmë nuk u angazhua për atë që ne sot e njohim si paraardhës të internetit. Për shkak të shumë vështirësive, ky projekt nuk u realizua, kurse vetë ideja për një "rrjet të decentralizuar", ku bartja e të dhënave do të bëhej në formë paketash, mbeti në kokat zhvilluese. Qendra shkencore Advance Research Projects Agency (ARPA), që nga viti 1958 shërbente për zhvillimin shkencor për ushtrin amerikane, vendosi që më 1966 të ndërlidhë rrjetin me llogaritësin ARPA. Me këtë rast ideja për "rrjetin e decentralizuar" u zhvillua edhe më tej dhe mori një formë paksa më të kuptueshme. Në vitin 1969 në rrjetin ARPA-Net ishin të lidhur katër llogaritës. Tre vite më vonë në ARPA-Net ishin të lidhur 40-të llogaritës. Duhet theksuar se edhe në këtë kohë ARPA-Net ishte një rrjet i mbyllur. Nga ky rrjet i mbyllur ARPA-Net do të ndërtohej më vonë si rrjeti i internetit. Të arriturat shkencore Ideja për lidhjen e llogaritësve në një rrjet, ishte interesante jo vetëm për qarqet ushtarake por edhe për ato shkencore. Në të vërtet për shkencëtarët nuk ishte shumë interesante mundësia e sinkronizimit të të dhënave ndër kompjutera, por se vetë bartja dhe shkarkimi i të dhënave nga një kompjuter në tjetrin. Pasi që ARPA-Net kishte një aftësi për t ́u hapur nuk ishte problem për të zgjeruar edhe në fushat e tjera. Me ndihmën e këtij rrjeti shkencëtarëve, që në vitet e `70 ju jepej mundësia e shkarkimit të informatave nga institutet e lidhura në ARPA-Net . Numri i llogaritësve të lidhur në këtë rrjet rritej dita-ditës, llogaritësit e lidhur kishin sisteme të ndryshme operative. Llogaritës të fabrikantëve të ndryshme, Unix e më vonë edhe kompiuterët personalë filluan të lidhen në këtë rrjetë. Disa nga këta llogaritës kishin lidhje të drejtpërdrejtë ndërsa të tjerët lidheshin me ndihmën e telefonit dhe të modemit. Me këtë paraqitet nevoja e një protokollimi të ri të bartjes së të dhënave. Ky protokoll duhej të mos jetë i bazuar në sistemin operativ të kompjuterëve të lidhur dhe shpejtësinë e bartjes së informatave. Si rezultat i kësaj nevoje lindi protokolli TCP/IP, më këtë u bë edhe i mundëshem bartja e informatave në rrjetin ARPA-Net në mënyrë të standardizuar për të gjithë llogaritësit e lidhur në këtë rrjet. Merita shkencore në ARPA-Net kanë edhe studentët, të cilët e zbuluan këtë rrjet në mënyrën e vet. Dëshira e tyre ishte një tablo informative ku bëhet këmbimi i informatave në mes tyre. Si rezultat i kësaj pune krijohet i ashtuquajturi "Usenet " (rrjeti i përdoruesve). Me këtë u vendos edhe një gur në ndërtimin e internetit. Rrjeti i rrjeteve (Peer to peer) Nevoja e dallimit të botës shkencore dhe asaj ushtarake të lidhur në ARPA-Net, për shkak të sekreteve ushtarake solli që në fillim të viteve `80 nga ARPA-Net të ndahet rrjeti ushtarak Mil-Net, ndërsa ARPA-Net mbet në duar të shkencëtarëve. Në pjesën civile të këtij rrjeti në vitet ́80, bëhet katapultimi i numrit të kompiuterve të lidhur në të. Shkaktar i rritjes së numrit të lidhjeve, merret organizata amerikan National Science Foundation (NSF). Kjo organizatë arriti që të gjithë llogaritësit e qendrave të rëndësishme shkencore në ShBA t'i lidhë në këtë rrjet. Kështu me këtë lidhje u bë e mundshme që nga rrjete të vogla të kyçen në rrjetin e madh dhe nga ai në ndonjë rrjetë apo kompjuteri tjetër. Me këtë edhe u krijua "rrjeti i rrjeteve" (peer to peer) për të cilin për një kohë të shkurtër merr dhenë fjala "internet" . Me këtë edhe fjala ARPA-Net u largua nga kokat e njerëzve rreth viteve ́80. Në të njëjtën kohë në Europë ndiqeshin zhvillimet në këtë drejtim. Mirëpo ato ishin të bazuara në Normat OSI. Pasi që modeli amerikan TCP/IP nuk ishte normë e ISO-së ata edhe nuk e pranonin atë. Në vitin 1986 themelohet organizata RARE (Réseaux Associés pour la Recherche Européenne) me qëllim të koordinimit të iniciativave për krijimin e një sistemit të lidhjeve të kompjuterëve në nivelin Evropian. RARE lançoi projektin evropian COSINE (Cooperation for an Open Systems Interconnection Networking in Europe ) për këtë qëllim. Inciativa evropiane ju përkul suksesit të TCP/IP-së në Amerikë dhe më në fund vendosen për të krijuar një rrjet multi-protokollar që ndër të tjera e pranonte protokollin TCP/IP. Ky sistem i lidhjes u emërtua EuropaNet dhe në të u lidhën qendra të ndryshme shkencore të Evropës. Tani më ekziston lidhja transatlantike e Europës në Backbone të ShBA-së. Koordinimi i komunikimit në internet për zonën Europiane ju besua organizatës RIPE (Réseaux IP Européens). Edhe në Europë ekziston sistemi lidhja e rrjetit me nënrrjetet dhe quhet Ebone (Europëischer Internet-Backbone). Firmë e cila për shkak të bankrotit u desh të mbyllet në vitin 2002. Në kontinentet e tjera ka iniciativa dhe zhvillime të ngjashme me ato të Europës. Sot kur ne themi "Internet", atëherë nënkuptojmë jo vetëm një rrjet, por sistemin, lidhjen e rrjeteve të ndryshme të vogla (organizatave, institucioneve etj.) në Backbone. Funksionimi i internetit Të gjithë i keni dëgjuar fjalët URL dhe WWW. Por, ç’do të thonë këto fjalë? URL – Uniform Resource Locators s’është asgjë tjetër, por vetëm adresë e një faqeje në internet që përmban informacionin e shkëmbyer standard të shprehur me Http:// (HyperText Transfer Protocol), që ju e shkruani në çdo adresë që doni ta shihni ne Internet. Hypertext do të thotë një tekst i regjistruar në një formë elektronike me lidhje referative ndërmjet faqeve. Ç'është WWW (World Wide Web)? Është bota jonë virtuale, Rrjeti i Përgjithshem Botëror. Imagjinoni një rrjetë merimange gjigante që vazhdon të thurret edhe në momentet kur ti je duke lexuar këtë. Merimanga e ka trupin në ShBA, kurse këmbët gjithandej nëpër botë. Mund të keni dëgjuar edhe për FTP (File Transfer Protocol), që është standarti i përçimit të skedarëve, kur programi skedar-përçues duhet të mbështesë dërgimin e skedarit në një server interneti. ISP (Internet Service Provider) është serveri që mban faqet dhe na bën të mundur lidhjen me internetin nga shtëpia. Serveri është një kompjutër që bën të mundur lidhjen me internetin. Pra, është vetëm një mbështetës që vetë është i lidhur me një server tjetër, kurse edhe ai tjetri vetë me një tjetër. Hosti (pritësi) është server që mban faqen tënde në internet dhe që bën të mundur që edhe të tjerët ta shohin atë. Kuptojeni atë si një dyqan me qira, për të cilin duhet t'i paguani qiradhënësit. XHTML (extended HyperText Markup Language) dhe XML (eXtensible Markup Language) janë standarte të reja për krijimin e faqeve, versione të reja të HTML. Interneti është një rrjet privat kompjuterësh me hyrje të kufizuar vetëm për një organizatë, por që përdor të njëjtat rrugë dhe forma pune që ka edhe Interneti. Prapashtesa .com në adresë do të thotë commercial dhe është për faqet me qëllime dhe përmbatje tregtare, .org do të thotë organization për organizata, .edu do të thotë education dhe është për universitete dhe shkolla et,. Shiko dhe këtë Fjalori i internetit - këtu mund të shikoni dhe shkuani terma rreth internetit Lojëra vizuale - këtu mund të shikoni dhe shkruani tituj të lojërave Programe për PC - këtu mund të shikoni dhe shkruani tituj të programeve elektronike Lidhjet e jashtme Informata rreth Internetit Informata rreth Sherbime Ndërtim Faqe Interneti Informata rreth ARPA-Net Informata rreth NSF Informata rreth RIPE Burimi i të dhënave Shënime Toleranca e defekteve është një veçori që i mundëson një sistemi të vazhdojnë të veprojnë si duhet në rast të defekteve (ose gabimeve) në disa nga komponentët e tij. Referime Lidhje të jashtme Informatikë


text: Feja është marrëdhënia që vendoset mes një personi dhe një apo më shumë hyjnish ose fuqish mbinatyrore, pa pasur nevojë te vërtetohet logjikisht nëse këto të fundit ekzistojnë, dhe mes njerëzve që ushtrojnë të njëjtin kult; me fjalë të tjera mund të përcaktohet si një përçim tejnatyror (metafizik) i ndarë, i koduar dhe i trashëguar në brendësinë e një bashkësie shoqërore. Nevoja fetare është e pranishme në çdo kulturë në trajta të dukshme nga rite që kanë një vlerë shoqërore e munden pak a shumë të kenë një përmbajtje etike (udhëheqja e sjelljes së brendshme) dhe filozofike (dhënie përgjigjesh pyetjeve gjithësinore). Përkufizime uhtë tjera mbi fenë Shkak, parim, ndihmë ose sistem besimesh të mbajtura me bindje ose ndjenjë të fortë, si dhe adhurimi i Perëndisë ose mbinatyrores. Një besim i fuqishëm në një fuqi ose disa fuqi te mbinatyrshme që mbikëqyrin fatin njerëzor; institucion i të shprehurit të besimit në një fuqi hyjnore. Besimi dhe nderimi në fuqira ose një fuqi te mbinatyrshme të menduar si krijues dhe mbarvajtës i gjithësisë.Një sistem vetjak instituticionalizuar në një besim dhe adhurim të tillë. Jeta ose kushtëzimi i një personi në një urdhër fetar. Një terezi besimesh, vlerash, dhe praktikash të bazuara në mësimet e një udhëheqësi shpirtëror. Marrëdhënie e qenieve njerëzore me një Perëndi ose perenditë ose me gjithçka që ata e mendojnë të shenjtë ose, në disa raste, thjesht të mbinatyrshme. Rreth 35% e popullsisë në botë janë të krishter e cila eshte feja me e perhapur ne bote Feja është nje sistem mendimi, ndjenje, dhe veprimi q ushtrohet nga nje grup dhe qe u jep anetareve nje synim perkushtimi; nje norme e sjelljes nga e cila individet mund te gjykojne pasojat vetjake dhe shoqerore te veprimeve te tyre; dhe nje model drejtues me te cilin individet mund te lidhen me grupin e tyre dhe gjithesine e tyre. Nje shkak, parim, ose veprimtari e ndjekur me zell ose perkushtim te ndergjegjshem. Fillimet e besimit Ashtu si bashkësitë njerëzore, edhe besimet, përmes një evoluimi prej mijëra vitesh, kanë kaluar në shkallë të ndryshme zhvillimi e ndryshimesh, si edhe religjionet e popujve të lashtë, politeistë. Mendimi mbizotërues i dijetarëve mitologë është se religjioni i mirëfilltë për herë të parë shfaqet në jetën e shoqërisë në të njëjtën kohë me lindjen e përfytyrimeve animiste. Animizmi është dukuria e shpirtit të padukshëm, të ndarë nga trupi, tërësisht të veçuar nga të perceptuarit e masës lëndore. Teorinë e animizmit si fillesë e shfaqjes së religjionit të vërtetë e ka përpunuar për herë të parë dhe në rrugë shkencore etnologu i shquar anglez E.Teilor (1832-1917). Të tjerë e kanë mbështetur dhe e kanë çuar më tej këtë interpretim, me anë të burimeve faktike të reja e të një analize më gjithëpërfshirëse. Gjithnjë është fjala për besimin e lashtë politeist e mbijetesat e tij të ardhura deri në kohën tonë. Sipas tyre, foshnjëha e njerëzimit, ashtu siç ndodh edhe tek fëmijët e vegjël, nuk arrinte në përgjithësime animiste religjioze në arsyetimin e saj, gjë që do të ndodhë më vonë, në shkallë më të larta të zhvillimit shoqëror. Mendohet, sipas studiuesve të mirënjohur etnologë, se idetë religjioze dëshmohen sadopak te homosapiens, por nuk dëshmohen thuajse aspak tek homohabilis dhe as tek homoerektus, pra aty-aty, rreth 300.000 vjet më parë. Me dëshmi më të shumta, të studiuara më thellë e më gjerë nga antropologët, për areale të caktuara të bashkësive njerëzore, ato na bëhen më të qarta vetëm këtu e 50.000 vjet e këtej. Edhe para shfaqjes së ideve fetare të njëmendta ka ekzistuar një farë kulti për të panjohurën: në lidhje me objekte, gjallesa a dukuri natyrore; ky kult kishte si shkak frikën, habinë e admirimin në drejtim të së panjohurës në natyrë e në jetën e njerëzve. Kësaj kohe i përkasin forcat e pakuptueshme e idetë magjike në përgjithësi; e po kështu fetishizmi, si cilësi të mbinatyrshme të objekteve të botës reale. Në rrënjë të tyre më të lashta, edhe totemizmi e disa përfytyrime magjike për të vdekurit shpjegohen si të natyrës magjike parafetare. Janë përfytyrime të mjegulluara të foshnjërisë së njerëzimit. Me zhvillimin e mëvonshëm të shoqërisë njerëzore, këto forca të lashta magjike marrin veti animistike e bëhen pjesë përbërëse e religjioneve të ndryshme, të lashta politeiste. Xh. G. Frejzer Xh. G. Frejzer thekson së magjia ishte një formë e bindjes parafetare, me veti të mbinatyrshme e të pakuptueshme të sendeve e dukurive të natyrës e të gjallesave. Edhe totemizmi ishte, sipas tij, një formë e përfytyrimeve dhe e veprimeve magjike më të lashta. Më vonë të gjitha këto forma, në shumë raste, animizohen dhe bëhen shoqëruese të religjioneve të vjetra politeiste dhe të mbijetojave të tyre deri në kohë të vona, fillimi i shek.XX. Mbrojtës e zhvillues të këtyre teorive janë dijetarë të shumtë. I pari që e ka trajtuar magjinë teorikisht e në mënyrë të gjithanshme si dukuri me rrënjë parareligjioze është I. H. King. Të tjerë, si Xh. Lubbock, K. Beth, T Otto, G. VVerbernin, E. Durkheim, M. Mos, A. H. Krappe, E. De Martino, R. Pettazzoni, duke lënë pa përmendur edhe shumë të tjerë, e kanë shqyrtuar këtë dukuri në këndvështrime të ndryshme, duke e parë atë gjithnjë me rrënjë parafetare, por që ndërkohë është edhe shoqëruese, edhe e integruar në besimet e ndryshme politeiste e më tej.Ka disa dijetarë, etnologë të shquar si: W. Shmidt (1868-1954), E. A. Vestermarch (1861 -1939) dhe pasues të tyre, që duke u mbështetur tërthorazi në teoritë teologjike të krishtera, theksojnë se religjioni, madje vetë monoteizmi është aq i vjetër sa edhe shoqëria njerëzore. Sipas tyre, në fillim, kanë ekzistuar si bazë e shoqërisë besimi monoteist, sistemi patriarkor si organizim social e familja, e cila është më e hershme dhe paraprirëse në krahasim me fisin primitiv. Mohohet universaliteti i disa institucioneve shoqërore në shoqëritë parake, siç është totemizmi, ekzogamia, e drejta e amësisë etj. Ato japin shpjegime arsyetuese mbi shfaqjen e këtyre dukurive të sipërpërmendura, në rrethana shoqërore të caktuara. Shmid Shmidt, duke iu kundërvënë me forcë determinizmit evolucionist, formuloi parimet e veçanta të metodës së kërkimeve në etnologji, natyrisht e inkuadruar në shkollën kulturore - historike gjermane. Ai e quajti këtë "Shkolla kulturore-historike" në kuptimin e mendimit se në studimin e shoqërisë njerëzore nuk mund të përdoren metoda të evolucionit natyror, por metoda historike, që lidhen me parime morale, që përputhen me fakte e të dhëna të kulturës njerëzore në shkallë të ndryshme të zhvillimit të saj. Ky studiues e ndan kulturën e bashkësive njerëzore parake në tre shkallë zhvillimi të ndryshme, sipas komplekseve kulturore gjeografike dhe të burimeve të jetesës: kultura parësore, pra me veçanësi tepër të lashta: disa tipe të bashkësive njerëzore si: popullsi mbledhëse e ushqimitthjeshtë nga natyra, gjahtari e peshkim; kultura dytësore, një shkallë më e zhvilluar se e para, e vlerësuar si tip i veçantë jetese, si kompleks kulturor; kulturatretësore, tipe kulturore mft të zhvilluara se e dyta, po krejt të veçanta. Në tërë këto tipe kulturore të fiseve primitive, qoftë dhe në ato lashtësi më arkaike siç janë Pigmejt në Afrikë, krahas besimeve në magji e që kanë një religjion politeist mjaft arkaik, kanë në besimet e tyre idenë e zotit më të lartë, i vetmi krijues e drejtues i botës dhe i njerëzve. Këtë teori të monoteizmit, si më parësor, të lindur bashkë me njeriun, i cili ka një Krijues të Lartë, e mbështet në të dhëna misionarësh eksplorues. Shmidt, teorinë e tij të paramonoteizmit e ka shqyrtuar në veprën e tij 12 vëllimëshe "Origjina e idesë për Zotin" (1926-1955), shoqëruar me shumë të dhëna të eksplorimeve të kryera në bashkësitë e njerëzve primitivë në anë të ndryshme të botës, me referenca burimesh të shumta e të shumëanshme. Edhe vetë Shmidt ka kryer eksplorime në bashkësi të ndryshme të njerëzve parakë. Studiues të ndryshëm të historisë së religjionit e ndërkohë dhe eksploratorë të mirënjohur në bashkësitë parake, e kanë hedhë poshtë katërcipërisht praninë e monoteizmit në fiset e egra; këtë "monoteizëm" e kanë quajtur të mbështetur në fakte të dhunuara, të keqinterpretuara. Etnologë të mirënjohur në botë si F. Grebner, P. Erenrah etj. theksojnë se për monoteizëm, për një Zot të Vetëm Suprem Krijues, në bashkësitë primitive as që duhet bërë fjalë; në to vërehen vetëm besime politeiste që nuk kanë lidhje aspak me ide të perëndisë supreme si i vetmi krijues. Studiuesi më klasik i historisë së religjionit, R. Pettazzoni, e ka quajtur teorinë e pranisë së monoteizmit në fiset e egra, "një mit shkencor i shekullitXX". Gjashtë fazat e zhvillimit të besimi Dijetari anglez J. Lebok (Lubbock) (1834-1913) i ka ndarë në 6 faza periudhat e zhvillimit të njerëzimit në përkatësi me idetë fetare. Në fazën e parë, më të lashtën, kanë sunduar ide ku mungon besimi, ateizmi, pra mungesë e plotë e ideve fetare. Kjo nuk ka të bëjë aspak me ateizmin e sotëm, që në të vërtetë është kundërteizëm. Së dyti, fetishizmi; së treti, adhurimi i natyrës (kafshëve, bimëve, gurëve); së katërti, shamanizmi; së pesti: antropomorfizmi (hyjnitë të paraqitura në pamje njerëzore) dhe së fundi: besimi në një perëndi të vetme e të gjithëfuqishme, pra monoteizmi Feja ne trevat shqiptare Artikulli kryesor Feja ne trevat shqiptare Feja te shqiptarët është e përhapur që nga kohrat e moçme. Që nga fillimi kur në trojet e Ballkanit feja katolike e zëvendsoi besimin e mëparshëm e deri në kohrat e sotme ku në këto territore ka disa drejtime të feve të ndryshme (shiko listen). Mbas kohës së Rilindjes me të cilën mori hovin edhe më shumë ndjenja kombëtare e cila në kohën e Enver Hoxhes u përforcua edhe në kurriz të fesë, duke e shpallur RPSH si shtet ateist, roli i saj në jetën e përditshme ka rënë në shkallë të ulët (me përjashtim të një numri të vogël familjesh besimtare). Në fillim të këtij shekulli në trevat veriore shqiptare dallohet një lëvizje e dendur misionarësh nga besime të ndryshme. Se sa është efekti i tyre do të tregojë koha. Deri në fund të viteve 1990, kanë qenë të njohura këto fe dhe drejtime me rite të ndryshme. Islam Bektashi Krishtërimi Katolik Protestant Anglikan Ortodoks Dëshmitarët e Jehovait Feja dhe shteti Në disa shtete feja apo Shërbyesit fetarë janë të liruar nga detyrimi për të dëshmuar në procedura para autoriteteve publike dhe gjykatave në lidhje me çfarëdo fakti ose rrethanash që ata kanë mësuar gjatë kryerjes së këshillimit të tyre fetarë. Tek shtetet e themeluara nga kombi shqiptarë çështja e shtetit dhe e fesë janë të ndara tradicionalsht. Kjo mbase vije që nga Rilindja kombëtare. Që në atë kohë, anëtarët e Rilindjes kishin parftyrime të qarta sa i përket kësaj çështje dhe kjo duket se edhe ishte e bazuar në natyrën e popullit. Kështu njëri nga përfaqësuesit e Rilindjes thotë se Ti quash shqiptarët myslimanët dhe katolikët, që nuk i përkasin kishës greke dhe të pretendosh se ortodoksët e të njëjtit vend janë helenë, vetëm sepse ushtrojnë doktrinat e kishës ortodokse, do të thotë sipas pikëpamjes sonë, ta ngresh besimin fetar në parim kombsie dhe ta marrësh dogmën për racë, ritin për atdhe, gjë që është e papranuehme. Renditja e feve Monoteizmi Fjala monoteizëm rrjedh nga fjala greke mono = një dhe Theos = Perëndi që ka kuptimin: Besimi në një Perëndi të vetëm si krijuesi dhe sunduesi i botës, dhe i universit. Politeizmi Fjala politeizëm rrjedh nga fjalët greke polis dhe Theos = Perëndi që ka kuptimin e adhurimit të shumë zotave me atribute të ndryshme. Në kohët e lashta adhurimi politeist ishte i zhvilluar dhe i larmishëm. Shihet kjo në fenë babilonase, egjiptiane, greke, romake etj. Çdo fenomeni natyror i cili ishte jashtë forcave njerëzore dhe në dëshire për kontrollin e këtij fenomeni i bashkangjitej një "kryetar", i cili dhe ishte zoti i kësaj. Ky adhurohej veçanërisht dhe kishte kultin, rregullat, zakonet dhe faltoren përkatëse. Kështu ishte zoti i pllenimit, seksit, erës, detit, tokës, i botës së përtejme, i fëmijëve, i qiellit etj. Politeizmi u sulmua dhe u dënua nga 10 urdhërimet që Moisiu i dha popullit të Izraelit ndërsa po udhëtonin nëpër shkretëtirë nga Egjipti për në vendin e premtuar dhe ishte i pari nga këto urdhërime i pasuar dhe përforcuar nga i dyti: Mos kij Perëndi tjetër përpara meje Mos bëj skulptura ose piktura edhe t’i lutesh dhe t’i adhurosh në vend të Perëndisë. Lista e feve kryesore boterore (Ne rend alfabetik) Budizmi Sikhizmi Hinduizmi Islami Jehudizmi Krishterimi Katolik Ortodoks Protestant Statistika të numrit të besimtarëve Nga 6,677,563,921 njerëz sa vlerësohen se jetojnë në Tokë (korrik 2008), ata ndahen në këto besime fetare : 33,32 % të krishterë 21,01 % Myslymanë 13,26 % Hindu 5,84 % Budistë 0,35 % Sikë 0,23 % Çifutë 0,12 % Bahai 11,78 % besime të tjera 11,77 % jo fetarë 2,32 % ateistë Fe te tjera Fe te tjera, te shperndara para se gjithash ne Azi dhe ne Evrope jane: Asatru ose Odinizmi Druidizmi apo Keltizmi Ayyavazhi Kaodaizmi apo Kao Dai Konfucianizmi Bahá'í Shamanizmi Shintoizmi Sikhizmi Neopaganizmi ose Paganizmi Taoizmi Zoroastrizmi Fe te zhdukura Fete me te medhaja te se kaluares dhe tashme te zhdukura ishin: Feja e lashte greke Feja e lashte romake Feja egjiptiane Feja etruske Feja masoneve Historia e vërtetë e masonëve Tërhequr më 27 prill 2014 TIRANE-Kohët rreth vitit 1820 dukej sikur ishin kohët më të mira për marrëdhëniet speciale mes urdhrit vëllazëror të masonerisë dhe kombit të ri amerikan. Nuk ishte vetëm sepse shumë anëtarë të shquar të brezit themelues si George Washington, Benjamin Franklin dhe 13 prej 39 nënshkruesve të Kushtetutës kishin qenë anëtarë. Ishte dhe për faktin se republika që po rritej me shpejtësi dhe shoqëria vëllazërore kishin shumë ideale të përbashkëta. Vlerat republikane amerikane dukeshin si vlera masonike: vlerësimi i lartë për të mësuarin dhe progresin dhe për atë që mund të quhet një fetari e gjerë dhe tolerante. Steven Bullock, historian në Institutin Politeknik të Uorcesterit dhe studiues i vëllazërisë malonike në Amerikë shprehet se masonët “ndihmuan për t’i dhënë kombit të ri një bërthamë simbolike”. Nuk ishte kot kompasi, katrori dhe emblema të tjera të lidhura me masonët të gdhendura kudo, edhe në bizhuteri edhe në tavolina që u përkisnin masonëve ose jo-masonëve. Gjithashtu, nuk është pa domethënie fakti se një numër i madh amerikanësh mendonin se Vula e Madhe e SHBA përmbante simbole malonike. Ishte një lloj prirjeje ndaj vëllazërisë që njerëzit ta shihnin influencën e masonerisë dhe atje ku nuk ekzistonte. Që në kohën e Revolucionit masonët ishin bërë celebruesit gjysmë-zyrtarë të kulturës amerikane civile. Me veshjen e tyre specifike të përbërë nga përparëset masonët origjinalë në fakt ishin gurë-masonët. Ato e kishin zakon që të hidhnin në mënyrë rutinë gurth e themelit në ndërtesat qeveritare dhe kishat, si dhe merrnin pjesë në parada dhe ceremoni të tjera publike. Kur Lafayette tashmë i plakur bëri turneun e tij në SHBA në vitet 1824025 anëtarët e “zanatit” (siç quhet masoneria) e pritën në mënyrë të spikatur masonin duke e ftuar të qëndronte në lozhën lokale. Ai udhëtim shërbeu për të rritur anëtarësimin në masoneri, i cili ishte rritur nga 16 mijë anëtarë në vitin 1800 në 80 mijë anëtarë në vitin 1822. Si ndodhi atëherë që ajo çfarë dukej si epoka më e mbarë e masonerisë u kthye në tmerr? Përgjigja mund të gjendet pjesërisht në reagimin publik të ndarë në dysh ndaj turneut të Lafayette. Për shumë qytetarë shfaqja e hapur e afeksionit vëllazaror ndaj një fisniku të huaj mbante erë elitiste dhe konspiracionale. Thënë troç, kjo “ngjalli dyshimet e një zanati si një urdhër ndërkombëtare me sekrete dhe të një të shkuare radikale revolucionare”. Ishte hera e parë që masoneria përballje me një reagim të tillë. QË nga lindja e lëvizjes vëllazërore të organizuar në fillim të shekullit të 18-të në Londër deri në këtë ditë masoneria ka qenë objekt kurioziteti të madh dhe dyshimesh të herëpashershme. Me ritualet sekrete dhe përfshirjen e mençurisë së lashtë e shkencës dhe arsyes së Rilindjes moderne, si dhe anëtarësimin ekskluziv vëllazëria masonike ka shërbyer si ushqim për teoritë konspirative dhe shkrimtarët oportunistë, të etur për të fituar duke “ekspozuar” në mënyrë imagjinare mënyrat sekrete dhe ambiciet sekrete të vëllazërisë. Nëse “sekreti i madh” i masonëve, siç thoshte Benjamin Franklin “është se ato nuk kanë asnjë sekret” ato që sugjerojnë se është ndryshe, duke përfshirë këtu edhe romancierin, Dan Brown thjesht kërkojnë të krijojnë audiencë. Historia e vërtetë e masonëve është shumë më interesante se gjithë përrallat që rrotullohen rreth saj. Është e vërtetë që arritjet thelbësore të masonëve në formimin e qytetarëve solidë, krijimin e rrjeteve sociale dhe mbështetjen e kauzave filantropike janë më të shquarat përballë përpjekjeve për të dëmtuar organizatën. Se si masoneria u ngjit në një pozicion aq të lartë në jetën publike amerikane për të humbur shumë shpejt mantelit e respektit është një histori që ka filluar në Skoci dhe Angli. Masonët që e kanë zanafillën në lozhat e shekullit të 17-të në Britani, kur pranoheshin zotërinj të përzgjedhur të cilët zotoheshin për besnikëri ndaj kurorës dhe ndaj zotit. Këto anëtarë të “pranuar” tërhiqeshin nga karakteri social i vëllazërive, si dhe nga ritualet private të ceremonive që dikur i ndihmonin artizanët të ruanin sekretet e zanatit. Lidhjet e masonerisë me arkitekturën e lashtë, gjeometrinë dhe arte të tjera racionale, si dhe shkencën ia rrisnin akoma më shumë joshjen që transmetonte. Teksa anëtarët e pranuar, të cilët ishin më së shumti anëtarë të Shoqërisë Mbretërore shkencore të Britanisë filluan të dominonin lozhat, fokusi i jetës vëllazërore u zhvendos tek konsiderata filozofike dhe eksplorimi i lidhjeve ndërmjet ligjeve të zbuluara të natyrës dhe mençurisë së qytetërimeve të lashta. “Ato studionin arkitekturën greke dhe romake për të gjetur çelësin e të vërtetave të humbura të qytetërimeve të lashta”. Në Amerikë, masoneria u përqafuar dhe nga institucioni aristokrat, si dhe nga anëtarët e klasës komerciale që aspironin shtresën aristokrate. Masoneria inkurajoi një lëvizje sociale dhe një elitë më përfshirëse nëpërmjet arsimimit, kultivimit të sjelljes dhe nderit, si dhe tolerancës për diferencën në çështjet delikate të fesë. Në kohën e Revolucionit, burrat me karakter, talent dhe ambicie përdorën masonerinë për të ngjitur shkallët sociale. Por, pavarësisht punëve të mira të vëllazërisë, mitet e veprave të errëta vazhdonin ta përndiqnin masonerinë. Por, sfida më e madhe e masonerisë nuk ishte përdorimi në fantazitë konspirative, por dobësimi i pozitës së saj në Amerikë, duke humbur forcën dhe adhurimin e vërtetë të anëtarëve. Origjina legjendare Edhe pse të ashtuquajturat “llozha” të masonëve janë shfaqur në shekullin e XVII-të, në Écosse, origjina e tyre historike implikon edhe një origjinë legjendare dhe simbolike më të lashtë. Masonët e parë e lidhnin simbolikisht këtë origjinë mitike me origjinën e vetë masonërisë (domethënë me origjinën e artit të ndërtimit). Në një shekull ku studimet paleontologjie nuk ekzistonin akoma, ishte e natyrshme për ata që ta lidhnin origjinën e saj me epokën e Adamit (njeriu i parë sipas konceptit të kohës) ose atë të Noes (ndërtimi i Harkut dhe fesë së “parë”) ose më shpesh me atë të ndërtimit të tempullit të Salomonit nga arkitekti Hiram Abi. Në fund të shekullit të XVI-të, dorëshkrimi i Régius e vendoste në mënyrë emblematike shoqërine e Masonëve nën emrin e Euklidit dhe të Pitagorët, baballarët e gjeometrisë dhe nën mbrojtjen e mbretit Athelstan të Anglisë. Të tjera dorëshkrime që lidhen me shoqërinë e masonëve, si dorëshkrimet e Halliwell (c. 1390), le Cooke (c. 1400), statujat e Ratisbonne (1498), statujat e Schaë (1598), York (1370), Absolion (1668), Sloane (1700) paraqesin aspekte të ngjashme.Në fund të shekullit të XVIII, me rizbulimin e Egjiptit antik nga perëndimorët, natyrshëm këto rituale malonike e zhvendosën origjinën simbolike në epokën e ndërtimit të piramidave. Në mesin e shekullit XIX të romanticizmit, me rastin e rizbulimit të trashëgimisë së Mesjetës, miti masonik përforcoi gjithaq natyrshëm hreferencat me ndërtimin e katedraleve. Pas gjithë këtyre modifikimeve të dukshme simbolike, ajo që bie në sy është se shoqëria e ka zhvendosur gjithnjë simbolikën e saj drejt atyre që sollën progres gjatë gjithë historisë në histori, artin e ndërtimit dhe vlerave që ata shpallin. Antimasonizmi, frikë nga misteri dhe sekreti Antimasonizmi ka lindur e ushqyer nga frika prej sekretit, misterit dhe “shoqërive sekrete”. Ky qëndrim lidhet edhe me kundërshtimin e ideve progresiste dhe liberale të dala nga shekulli i Lymierëve, koha gjatë të cilës shumë filozofë të njohur janë bërë anëtarë të masonerisë. Antimasonizmi konsiderohet një doktrinë që zhvillohet në disa mjedise katolike dhe tek kundër-revolucionarët. Masonët e famshëm Mendohet që masonët e famshëm kanë qenë të shumtë dhe në rend alfabetik nis me Aldrin (që vuri këmbën në hënë në 21 korrik 1969), por në këtë listë figurojnë edhe emra të mëdhenj si filozofi i madh i të drejtës Jean-Baptiste Baudin që është bërë anëtar i shoqërisë në 1842, Pierre Brossolette. Por edhe Mozarti radhitet ndër masonët, pasi është pritur në lozhën e bamirësisë në Vjenë në 1784 dhe mendohet se edhe Donatien Alphonse, markezi iSade (1740-1814) ka qenë mason, por ka një debat për këtë. Por nuk ka asnjë dyshim për anëtarësinë e Hugo Pratt, autor filmash vizatimorë në masoneri. Ndër politikanët figuron edhe Paul Ramadier (1888-1961) që nuk e ndali kurrë aktivitetin masonik. Ai ka qenë president i parë i parlamentit të Republikës së gjashtë. “Ne jemi trashëgimtarë të burrave dhe grave që kanë përmirësuar njerëzimin: Volteri, La Fayette, Garibaldi, Auguste Blanqui, Victor Schoelcher, emir Abd El-Kader, Louise Michel, Bakounine, Jean Zay, Félix Eboué, Pierre Brossolette dhe shumë të tjerë janë disa nga anëtarët e kësaj shoqërie sipas ‘Grand Orient”. (d.b/Shqipemedia/BalkanWeb)aja Feja azteke Feja inka Shiko edhe këtë Agnosticizmi Animizëmi Ateizmi Feja në trevat shqiptare Feja afrikane Laicizmi Neopaganizmi Pluralizmi fetar Spiritizmi Sekte Teologjia Burimi i të dhënave Teologjia


Enca publikon sot duetin me Don Phenom - Bota Sot Enca publikon sot duetin me Don Phenom Më: 12 tetor 2018 Në ora: 06:41 Enca që vjen pas dy këngëve jo aq të suksesshme kërkon ta gjejë veten te anëtari i TBA Enca ka konfirmuar ditën e lansimit të projektit të saj të ri. E premtja është e rezervuar për dy yjet e muzikës hip hop dhe pop. Enca që vjen pas dy këngëve jo aq të suksesshme kërkon ta gjejë veten te anëtari i TBA. Don Phenom pati një verë të shkëlqyer me hitin “Columbiana” duke ndihmuar edhe Taynan në katapultim skenik. Don Phenom pati një turne me shumë koncerte në mbarë trojet shqiptare. Enca ka paralajmëruar këtë këngë tash e sa kohë, duke publikuar skena provokative të klipit. Detaji që ju ka ikur! Edhe kështu Bebe Rexha tregon se është shqiptare Ajo ishte dekada me femrat më të bukura në botë Ajo ishte dekada me femrat më të bukura në botë Fjalë kyçe Don Phenom enca kenge re


Shën Petersburgu Shën Petersburgu, (rusisht: CaHkT-ПeTepбypr), Leningrad ose Petrograd, është qytet dhe njësi federale e Federatës Ruse shtrihet në brigjet e lumit Neva në krye të gjirit të Finlandës në Detin Baltik. Qyteti ka pasur emra të ndryshëm gjatë historisë si Petrograd në periudhën 1914–1924) dhe Leningrad në periudhën 1924–1991). shkurt thirret Petersburg. Qyteti është themeluar nga cari Pjetri i parë më 27 maj, 1703, ishte kryeqytet i Perandorisë Ruse për më shumë se 200 vite (1713–1728, 1732–1918). Në vitin 1918 pas Revolucionit të tetorit të vitit 1917 nuk ishte më kryeqytet. Është qyteti i dytë rus për nga madhësia dhe i treti në Evropë pas Moskës dhe Londrës.[1]. Qyteti ka 4.6 milion banorë, kurse së bashku me rrethinën mbi 6 milion. Petersburgu është qendër kulturore evropiane dhe një port detar i rëndësishëm për Rusinë. Përmbajtja Demografia[redakto | redakto tekstin burimor] Saint-Petersburgu është qyteti i dytë më i madh në Rusi pas Moskës. Ne vitin 2002 u regjistrua nje poupullsi prej 4,661,219 banorësh, 3.21% e tere popullsisë së Rusisë. U regjistruan 22 grupe te ndryshme etnike me me shume se 2000 persona secila. Grupet etnike ishin: Ruse 84.72%, Ukrainase 1.87%, Bjelloruse 1.17%, hebre 0.78%, Tartare 0.76%, Armene 0.41%, Azerbaxhan 0.36%, Gjeorgjiane 0.22%, Chuvash, grup etnik turk 0.13%, Polake 0.10%. Shekulli 20 ka shenuar ulje dhe ngritje per popullsine. Ne 1916 kishte 2.4 milione banore dhe shkoi deri ne 740,000 gjate revolucionit rus ne 1917. Nga 1941-1943 popullsia shkoi nga 3 milione perpara luftes deri ne 700,000 pas luftes. Gjate 1950 popullsia shkoi perseri ne 3 milione dhe ne 1980 shkoi ne 5 milione. Nga 1991 deri ne 2006 popullsia e qytetit u ul ne 4.6 milione sepse shume njerez shkuan ne tokat private neper rrthe. Njerezit jetojne gati te gjithe ne apartamente. Klima[redakto | redakto tekstin burimor] Saint-petersburgu ka nje klime tipike kontinentale me vere te shkurter e te lagesht dhe dimer te gjate e te ftohte. Temperatura mesatare ne korrik eshte 22 grade, maksimumi ne vere: 34 grade, temperatura me e ftohte ne dimer eshte -35 grade. Rekordi i temperatures me te ftohte eshte -35.9 grade i regjistruar me 1883. Temperatura mesatare vjetore eshte 5.4 grade. Lumi Neva qe rrjedh neper qytet ngrin ne nentor ose dhjetor dhe akulli zhduket ne maj ose prill. Nga dhjetori deri ne mars jane rreth 123 dite me bore. Klima zakonisht eshte shume e paqendrueshme per gjate gjithe vitit dhe nuk eshte shume e shendetshme. Mesatarisht bie 600 mm shi ne vit. Shiko edhe[redakto | redakto tekstin burimor] Referencat[redakto | redakto tekstin burimor] - ^ citymayors.com - ^ ЧиcTяkoBa H. TpeTbe cokpaщeHиe чиcлeHHocTи HaceлeHия... и пocлeдHee? ДeMockoп Weekly 163 — 164, August 1–15, 2004. - ^ ЮбилeйHый cTaTиcTичeckий cбopHиk./Пoд peд. И.И. EлиceeBoй и E.И. ГpибoBoй. - Bып.2. - CПб: CyдocTpoeHиe, 2003. c.16-17


Sfidat e qyteteve ndaj ndryshimit të klimës | Gjermania | DW | 08.08.2017 Ekspertët i shohin ekstremet klimaterike si shenjë se ndryshimi i klimës po e shfaq ndikimin e tij në jetën e përditshme. Vera e sivjetshme gjermane ka qenë me mjaft shira. Shërbimi Metereologjik Gjerman (DWD) tha se korriku 2017 ishte një nga muajt me më shumë rreshje që nga koha kur kanë nisur regjistrimet e motit në vitin 1881. Këto ekstreme klimaterike janë për ekspertët shenjë se ndryshimi i klimës po e shfaq ndikimin e tij në jetën e përditshme. Kjo do të thotë që në verë ditët e nxehta do të alternohen me ditë me lagështi dhe shira të fortë. Sidomos qytetet gjermane po vuajnë prej shirave dhe rreshjeve, sepse kanalizimet e tyre nuk mund t'i përballojnë sasitë e mëdha të ujit. Për këtë arsye gjithnjë e më shpesh rrugët e qyteteve, bodrumet e shtypive apo stacionet e metrove po përmbyten nga rreshjet. Por edhe ditët me diell po shkaktojnë probleme. Për shkak të ndërtesave të shumta që thithin ngrohtësinë e diellit dhe mungesës së rrymave të ajrit, temperaturat në qytete janë shpesh deri në rreth 10 gradë më të larta se sa në zonat përreth ku nuk ka aq shumë ndërtime. Sfida për urbanistët Shumë qytete dhe komuna në Gjermani kanë filluar të marrin tani masa përgatitore për rastet të rreshjeve të forta dhe të aplikojnë konceptet e klimatologjisë urbane. Kështu në qytete po ndërtohen më tepër godina me fasada me bojë të çelur që të mos thithin shumë energji diellore. Po ashtu ka nisur edhe gjelbërimi i tarracave dhe i fasadave. Bimët e mbjella aty jo vetëm freskojnë por thinin edhe një pjesë të ujit të shiut. Në disa qytete si në Hamburg, bashkia jep edhe ndihma financiare për gjelbërimin e tarracave të pallateve. Kurse në qytete të tjera, si në Bonn, sipërmarrjet po marrin pjesë në një projekt për gjelbërimin e zonave të parkimit të ndërmarrjeve si dhe të pjesëve të tjera të territorit të tyre të mbuluar me asfalt apo beton. Por edhe zgjerimi i sistemit të kanalizimeve është një nga rrugët që po ndiqen. Shndërrimi i të gjitha qyteteve dhe zonave të banuara në zona të përshtatura me ndryshimet klimatike është thuajse i pamundur, thonë ekspertët, sepse kërkon shpenzime të mëdha dhe vullnet politik. Por shumë mund të bëhet në vendet dhe zonat ku ndërtohen pallate dhe ndërtesa të reja, që këto zona të jenë në përshtatje me ndryshimet klimatike për 100 vitet e ardhshme. Autor Janina Heckmann Fjalët kyç moti, gjelbërim, ndryshimi i klimës, Gjermani, urbanistikë, përmbytje Permalink https://p.dw.com/p/2hpxL


text: Bregu i Fildishtë ndodhet në pjesën perëndimore të Afrikës dhe në pjesën jugore të vendit ka dalje në Oqeanin Atlantik. Përndryshe sipërfaqja e këtij vendi kufizohet në veri me Malin e Burkina Fasonë, në pjesën lindore kufizohet me Ganën, në jug me Oqeanin Atlantik dhe në perëndim me Liberinë e Guinenë. Historia Artikulli kryesor : Historia Marrëdhëniet e mira të ngushta me Francën që nga pavarësia 1960, zhvillimi i mirë i prodhimit të Kakaos për eksport si dhe qeverisja e mirë e investimeve kanë bërë që Bregu i fildishtë të dalë si vendi më i përparuar i Afrikës tropikale. Mirëpo dhe këto zhvillime nuk e kanë shpëtuar atë nga rrëmujat e trazirat. Më 25 dhjetor 1999 për të parën herë në historinë e këtij vendi, një grup ushtarakësh rrëzojë qeverinë e deri atëhershme të udhëhequr nga presidenti Henri Konan Bedie. Udhëheqës i "Junta"-së Robert Gbagbo mbajti më vonë (2000) zgjedhjet e lira, mirëpo këto zgjedhje u përcollën me përjashtimin e udhëheqësit prominent të opozitës Alassane Ouattara. Kështu Gbagbo deklaroi vetën si fitues i këtyre zgjedhjeve të para përgatitura me fesat e zhurmë. Protestat që pasuan e forcuan Guei-në dhe e sollën Laurent Gbagbo-në në fuqi. Ushtarakët disident startuar në shtatorë të 2002 një puç të dështuar. Forcat e armatosura të rebelëve vunë nën kontroll gjysmën veriore të vendit dhe në janar të 2003 granatuan pozitat e ministrisë së qeverisë nën mbikëqyrjen e Marrëveshjes së Paqes të quajtur Linas-Marcoussis. Presidenti Gbagbo dhe rebelet filluan të punojnë për një marrëveshje që i solli në një pat pozicion po që nxiti luftës qytetare kështu që reformat për tokë dhe ato agrare mbeten të pa zgjidhura. Tani qeveria qendrore është duke provuar të shtroi kontrollin mbi pjesën veriore të vendit, mirëpo konflikti në mes të Gbagbo-së dhe udhëheqësve të rebelëve është duke u rritur. Me mijëra trupa ushtarake Franceze dhe të vendeve të Afrikës perëndimore janë futur në Bregun e Fildishtë për të mbështetur një zgjidhje që do të arrinte ç armatosjen dhe rehabilitimin e rebelëve. Presidenti Gbagbo dihet se mbështetë interesat e kapitalistëve francezë mirëpo qëllimet e rebelëve ende nuk dihen nëse janë karrieriste apo për të irën e popullit. Fauna dhe Flora Bimesia e ka ndryshuar në mënyrë të konsiderueshme gjatë viteve. Baza peizazh, e formuar me pyje të dendura, pyjet me gjelbërim të përjetshëm të ndarë në përgjithësi në mesophilic dhe pyjet, zë një të tretën e territorit origjinal në jug dhe perëndim. Ajo është plotësuar me pyje të hapura ose të savannas dhe pyjet, që shtrihen nga qendra në veri, por me pikë shumë e rainforest thatë. Vogla rizoforë gjithashtu ekzistojnë në bregdetin. Që nga periudha koloniale, sipërfaqet e pyjeve të dendura ishin të njohur për mbjelljen i bërë nga njeri (pemë, pyje), një reduktim të ndjeshëm. Trashëgimia Pyjeve Bregu është vlerësuar në 2007 me 6.000.000 ha, u vlerësua të gati të dyfishtë në vitet 1920. Faunës paraqesin veçanërisht të pasur, me shumë lloje të kafshëve (vertebrates, invertebrates, kafshët ujore dhe parazitët). Ndër gjitarët, kafshëve më simbolike është e elefantit, të cilit mbrojtëset (dhëmb) është e përbërë nga fildishi (fildishtë), dikur ishin një burim i rëndësishëm të ardhurash. Speciet një herë të bollshme në pyje në Savannah, elefant është gjuajtur në mënyrë intensive dhe të zier pa lëvozhgë. Pra, ai nuk mbetet në rezervat dhe parqet dhe pyjet në disa vende ku ajo është rubbed nga hipopotam, më të lidhura me fushat e Savannah, hog pyll ose derri i gjigandit, antilopë dhe të tjera duikers , buall, monkeys, brejtësve, pangolins dhe mishngrë, duke përfshirë edhe luani, leopardi dhe mangustë. Shpendët, duke përfshirë edhe disa qindra specie janë identifikuar, zbukuruar e peisazhit. Ekziston edhe një numër shumë të madh të llojeve të vogla duke përfshirë invertebrates si molusqet, insektet, specie ujore, etj. Disa kafshë, i njohur në zonën e Jugut më të lagësht, të bëhet, si disa lloje të shimpanze, të rralla. Shumë lloje të tjera janë duke u zhdukur. Njësit administrative Artikulli kryesor : Njësitë administrative is divided into nineteen regions (régions): Bregun e Fildishtë është e ndarë në nëntëmbëdhjetë rajone (regjione) Rajonet janë të ndahen më tej në 81 departments. Popullsia e qyteteve të mëdha Kryeqyteti zyrtar i Bregut të Fildishtë është Jamusukro (295.500), qyteti i katërt më i populluar. Abixhan, me një popullsi prej 3.310.500, është qyteti më i madh dhe shërben si qendër tregtare dhe bankare e Bregut të Fildishtë si dhe de facto kryeqytetit. Kjo është edhe qyteti më i populluar në frëngjisht-folëse Afrika perëndimore. Politika Artikulli kryesor : Sistemi shtetror Artikulli kryesor: Politika e Bregut të Fildishtë Për më tepër: lufta civile në Bregun e Fildishtë Që nga viti 1983, kapitali i Bregut të Fildishtë zyrtar ka qenë Yamoussoukro, Abixhan, megjithatë, mbetet qendra administrative. Shumica e vendeve të mbajë ambasadat e tyre në Abixhan, edhe pse disa (duke përfshirë edhe Mbretërinë e Bashkuar) kanë mbyllur misionet e tyre për shkak të dhunës dhe sulmet e vazhdueshme të evropianëve. Popullsia Ivoirian vazhdon të vuajë për shkak të një lufte civile të vazhdueshme (Shih seksionin Historik më lart). Ndërkombëtare për të drejtat e njeriut kanë vërejtur probleme me trajtimin e rob-luftëtarëve jo nga të dy palët dhe ri-shfaqjen e skllavërisë fëmijë në mesin e punëtorëve në prodhim kakao. Edhe pse shumica e luftimeve u mbyll me 2004 në fund, vendi mbeti i ndarë në dy pjesë, me veriun e kontrolluar nga forcat e reja (FN). Një zgjedhjet e reja presidenciale pritet të mbahen në tetor 2005, dhe u arrit një marrëveshje midis partive rivale mars 2007 për të vazhduar me këtë, por ajo që ka qenë atëherë shtyrë disa herë për shkak të vonesave në përgatitjen e saj. Gjeografia Artikulli kryesor : Gjeografia Sipërfaqja e përgjithshme e Bregut Fildishtë është 322,460 km2, 4,460 km2 janë ujore dhe shtrihet rreth koordinatave gjeografike 8 00 V, 5 00 P. Bregu i Fildishtë ka një Vijë bregdetare prej 515 km ndërsa kufi tokësorë 3,110 km të gjatë. Klima në Bregun e Fildishtë është tropike përgjatë bregdetit, gjysmë shkretinore në brendi të pjesës veriore. Relievi i Bregu Fildishtë është teren kryesisht i rrafshët me ngritje valore dhe në pjesën veri-perëndimore është teren malorë. Pika më e ultë e relievit është përgjatë bregdetit në Gjirin e Guinejës (Oqeani Atlantik) dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 1,752 metrave në majën "Nimba" (ang.:Mont Nimba), në afërsi të pikëpresjes së kufirit Liberi - Guinejë. Ekonomia Artikulli kryesor : Ekonomia Artikulli kryesor: Ekonomia e Bregut të Fildishtë Mirëmbajtja e lidhje të ngushta me Francën që nga pavarësia në 1960, diversifikimin e bujqësisë për eksport, dhe inkurajimin e investimeve të huaja, kanë qenë faktorët në rritjen ekonomike të Bregut të Fildishtë. Në vitet e fundit Bregut të Fildishtë ka qenë subjekt i konkurrencës më të madhe dhe çmimet në rënie në tregun global të saj të kulturave kryesore bujqësore: kafe dhe kakao. Kjo, të shoqëruara me korrupsion të lartë të brendshme, e bën jetën të vështirë për bimë që rritet dhe ata eksport në tregjet e huaja. Bregun e Fildishtë është anëtar i Organizatës për Harmonizimin e Biznesit Ligjit në Afrikë (OHADA). Demografia Artikulli kryesor : Demografia Kultura Artikulli kryesor : Kultura Telekomunikacioni Transporti Ushtria Turizmi Lidhje të jashtme Qeveria : Kryetari : Parlamenti : Ministria : Parti Ivoirien du Peuple Shtete


Meta: Largimet e padrejta nga puna, fatura t’i kalojë zyrtarit – Balkanweb.com – News24 11 Shkurt, 2019 11:39 | 7 shfletime Gjatë fjalës së tij në konferencën e organizuar nga INFOÇIP me temë “Marrëdhëniet e Punës dhe Shqyrtimi Gjyqësor”, Presidenti i Republikës Ilir Meta tha se duhet të plotësohet trupa e nevojshme gjyqësore në Gjykatën Administrative për të mos pasur vonesa në vendime. Meta u shpreh se sa i përket largimeve të padrejta nga puna në administratë, faturën duhet ta paguajë zyrtari publik që e ka shkarkuar punonjësin në mënyrë të padrejtë dhe jo taksapaguesi shqiptar. Meta: Bashkëpunimi SHBA-Gjermani garanci për dialogun Kosovë-Serbi Kosova 11 vjet pavarësi, Meta: Bashkëpunimi,shembull për rajonin spartak Shkurt 11, 2019 12:20 pm Dakort jam që të mos e paguajnë taksapaguesit , por zyrtari përgjegjës për shumë arësye : 1. Nëse punonjësit i njihet nga GJYKATA si shkelje LIGJI largimi nga puna , kjo shkelje ka emër konkret dhe jo TAKSA – PAGUES . 2. Po nuk pagoi ai që kryen shkeljen , ky fenomen dhe kjo praktikë do vazhdojë pa fund . 3. Jo vetëm që do plotësuar e ndryshuar ligji për përgjegjësitë dhe penalitetet e shkarkimeve nga puna , por kjo do kërkojë dhe krijojë Kushtet për hartimin dhe vendosjen e RREGULLIT edhe në këtë drejtim e për këtë problem . 4. RREGULLI do hartuar i tillë , që të gjejë aplikim e zbatim dhe duhet të përfshijë jo vetëm shkarkimin por dhe ngritjen në përgjegjësi . Kjo do i presë dorën dhe rrugën praktikave abuziviste të pushimit dhe caktimit deri edhe me TWITER , jo leprave të vegjël por deri ministra !!! . POPULLI Shkurt 11, 2019 12:16 pm KY KOKEBRESHKA U DETYRUA TE THOTE KETE GJE PASI ESHTE E VERTETE DHE KERKON KREDITE...???!!!!!!!!!!