text: 'Grushti i shtetit' në Moskë, shpërbërja e BRSS dhe prapaskenat e Jelcinit ndaj Gorbaçovit - Shqiptarja.com E premte 22 Tetor 2021 - Përditësimi i fundit 11:02 Kriza/ Mungesa e prodhimit vendas, po rrit çmimet e ushqimeve, ekspertët për Report Tv: Varemi nga importi, duhet investuar në ekonominë e brendshme 22 Gusht 2019, 07:21 | Përditesimi i fundit: 22 Gusht 2019, 13:05 2019-08-22 07:29:32 (Vijon nga numri i kaluar i Shqiptarja.com) Në shtator të vitit 1991 u mblodh kongresi i deputetëve të popullit, në të cilin do të diskutohej për të ardhmen e shtetit federativ. Në kongres, Gorbaçovi, Jelcini e liderë të tjerë të organeve qendrore u gjendën përballë tendencave centrifugale të republikave të veçanta dhe nuk u arrit ndonjë përfundim për konstituimin e shtetit të ardhshëm. Më 15 nëntor 1991, traktati i shtetit konfederativ, i projektuar nga reformistët gorbaçovianë ishte gati për diskutim, por këtë dokument e sigluan vetëm shtatë republika. Më 1 dhjetor 1991 populli ukrainas, me 90% të votave, u shpreh për pavarësinë e plotë të Ukrainës. Republika dëshironte që të zhvillohej si shtet i pavarur dhe të mënjanonte plotësisht çdo element të tutelës historike ruse. Pa Ukrainën në kushtet e atëhershme as që mund të kuptohej shteti federal. Në Republikën Federative Ruse u forcuan prirjet e organeve qendrore për ta konsideruar veten si vazhduese të institucioneve të mëparshme federative sovjetike. Më 22 nëntor 1991 parlamenti rus transferoi te Banka e Rusisë të gjithë bazën materiale dhe teknike të Bankës së Shtetit Sovjetik. Dukej që moto e ditës u bë të shpëtohej çfarë të mundej. Presidenti Jelcin, prapa krahëve të Gorbaçovit, mbante kontakte me liderin ukrainas Kravçuk dhe me liderin bjellorus Shushkevic. Më 8 dhjetor, tre presidentët e republikave më të rëndësishme (Rusisë, Ukrainës, Bjellorusisë) shpallën deklaratën e Minskut. Në përputhje me këtë dokument, tri republikat themeluese të shtetit federativ njoftonin se BRSS-ja, si subjekt i ligjit ndërkombëtar dhe si realitet gjeopolitik, pushoi së ekzistuari. Tri republikat vendosën që të krijonin më vonë Bashkësinë e Shteteve të Pavarura, që do t'i shëmbëllente Komonuelthit britanik. Bashkësia u shpall më 21 dhjetor 1991 pas mbledhjes së përfaqësuesve të 11 republikave të pavarura. Gjithashtu federata ruse zuri vendin e BRSS-së në Këshillin e Sigurimit të OKB-së. Më 24 dhjetor M. Gorbaçovi shpalli dorëheqjen e tij si President i BRSS-së. I braktisur nga të gjithë bashkëpunëtorët e mëparshëm, Gorbaçovi lexoi para kamerave deklaratën e dorëheqjes, ku pranonte se "si pasojë e situatës së krijuar me formimin e Bashkësisë së Shteteve të Pavarura, unë ndërpres veprimtarinë time në postin e Presidentit të BRSS-së". Pas kësaj, në kullën e Kremlinit u ul flamuri i kuq i shtetit sovjetik dhe u ngrit flamuri tradicional rus tringjyrësh (i bardhë, blu, i kuq). Kështu, de jure dhe de facto mori fund periudha e historisë sovjetike. Fundi zyrtar ishte parashikuar më 31 dhjetor 1991, por Jelcini dhe pasuesit e tij e përshpejtuan edhe këtë akt. Në datën 26 dhjetor, në fund të një mbledhjeje të Sovjetit Suprem të BRSS-së, që zgjati vetëm 40 minuta dhe ku morën pjesë vetëm 30 deputetë nga 542, u pranua zyrtarisht akti për fundin e BRSS-së. Shkatërrimi i shtetit federal sovjetik i dha fund historisë treshekullore dhe e ktheu vendin në përmasat dhe në pozitën ndërkombëtare që kishte në kohën e Pjetrit të Madh (1672-1725). Shpërbërja e Bashkimit Sovjetik më 25 dhjetor 1991, shënoi fundin e një eksperimenti të jashtëzakonshëm politik, që u shtri thuajse gjatë gjithë shek. XX. Mori fund një ndër metamitet më të fuqishme të shek. XX. Në këtë mënyrë, sikurse pohon I. Brzezhinskij në veprën "Shansi i fundit i Amerikës", flamujt e kuq të ulur në kullat e Kremlinit, lëshuan sinjalin jo vetëm të shpërbërjes së Bashkimit Sovjetik, por edhe të spazmave të fundit të një ideologjie perverse, që kishte kërkuar të arrinte dominimin global. Ky akt, që ishte dhe një ndër aktet më themelore të shek. XX, kishte domethënie shumëplanëshe. Në qoftë se në fushën teorike u bë evidente zbehja, stanjacioni dhe në fund falimentimi i alternativës së socializmit totalitar, posaçërisht në fushën ekonomike modeli i ekonomisë socialiste me drejtim të unifikuar nuk e përballoi dot konkurencën me ekonominë e lirë të tregut. Në fushën ndërkombëtare shpërbërja e BS-së i dha fund "luftës së ftohtë" dhe krijoi mundësi për zgjerimin dhe thellimin e proceseve të integrimit evropian sipas parimeve të Atlantikut. Në këtë mënyrë komunizmi sovjetik, sikurse ka pohuar F. Furie, vdes nga një dekompozim i brendshëm, ku Gorbaçovi ishte përshpejtuesi ndërsa B. Jelcini u bë likuiduesi i tij. Dikur, krijuesi i komunizmit shkencor Karl Marks, kishte theksuar se deri tani filozofët, në mënyra të ndryshme, e kanë shpjeguar botën por puna është ta ndryshosh atë. Gorbaçovi donte ta ndryshonte shoqërinë sovjetike, por nuk diti si ta ndryshonte komunizmin sovjetik. Perestrojka dhe glasnosti dështuan dhe bashkë me ta edhe komunizmi sovjetik. Kriza në shoqërinë sovjetike filloi si krizë ideologjike dhe u zhvillua si krizë shtetërore dhe ekonomike. Shpërbërja e bllokut lindor, kthesa e madhe bashkimi i Gjermanisë Shpërbërja e bllokut lindor krijoi mundësi të ripërtërihej sistemi demokratik në Evropën Lindore dhe të fillonte procesi i kalimit nga ekonomia e planifikuar socialiste në ekonominë e tregut. Sidomos moment kthese ishte bashkimi i Gjermanisë në vitin 1990. Të gjitha këto krijuan mundësi që Tregu i Përbashkët të shtrihej në Evropën Lindore dhe në vitin 1992 të krijohej Bashkimi Evropian. Në kuadrin e zhvillimeve politike dhe të transicionit ngjarjet e vitit 1991, e sidomos grushti i shtetit, japin shkas për interpretime nga më të larmishmet. Qëndrimi që mbajtën ndaj grushtit të shtetit forcat apo grupet e ndryshme, shpreh në vetvete gjendjen e transicionit, ku jo të gjithë ishin të qartë se ç'ndodhte dhe cila ishte perspektiva. Kështu, me gjithë ecurinë e proceseve demokratike dhe glasnostit, shtypi foli shumë pak ose më mirë, qëndroi i heshtur ndaj puçistëve. Veç kësaj, kur struktura të shtetit dhe një pjesë e udhëheqjes së lartë të partisë organizuan grushtin, përse nuk reaguan struktura të tilla të rëndësishme të shtetit, si Sovjeti Suprem dhe organe të tjera, kur shihnin se presidenti izolohej dhe shkelej kushtetutshmëria. Kjo donte të thoshte se procesi i demokratizimit kishte mjaft dobësi. Është e vërtetë që në Moskë demokratët me në krye B. Jelcinin reaguan, por shoqëria duhet parë siç ishte në atë periudhë. Vetë lideri komunist M. Gorbaçov, ishte një figurë kontradiktore me qëndrime të dyzuara, herë liberale e herë konservatore. Në Rusi nuk kishte as ide të qëndrueshme dhe as institucione demokratike. Për sa kohë nuk ekzistojnë këta dy faktorë, prirjet autoritariste e diktatoriale janë dukuri të mundshme në jetën politike të çdo vendi. Në Rusi kishte rëndësi të veçantë qëndrimi i nomenklaturës partiake e shtetërore pasi në vend nuk kishte parti opozitare me një program të qartë reformist. Në këto rrethana merrte theks të veçantë qëndrimi i funksionarëve shtetërorë, të cilët pasi panë rënien e Gorbaçovit përgjithësisht u hodhën në krahët e Jelcinit. Ata nuk ishin as demokratë dhe as liberalë, por në çdo rrethanë synonin të mbronin interesat e tyre në kushtet e transicionit politik dhe ekonomik. Nomenklatura synonte tipin e reformave që do të njihnin dhe respektonin interesat e saj. Për më tepër në ngjarjet e grushtit të shtetit ka ende elementë të errët për ecurinë e ngjarjeve. Qysh në ditët e para është folur se izolimi i Gorbaçovit, krijimi i Komitetit të Jashtëzakonshëm, si edhe shpallja e Janjajevit president, kanë qenë një skenar i përpunuar nga vetë Gorbaçovi. Ishte llogaritur që në rast se puçistët do të kishin sukses, do të ndalohej zhvillimi i mëtejshëm i proceseve demokratike, në rastin e kundërt Gorbaçovi do të dilte si viktimë dhe do të mbetej përsëri kryetar shteti. Është e paqartë se çfarë kërkonte delegacioni i Komitetit të Jashtëzakonshëm në bisedimet e Krimesë me Gorbaçovin, kur e kishte shkarkuar atë nga funksionet e larta shtetërore. E ardhmja do të hedhë dritë mbi këto momente. Gjithsesi rrjedha e ngjarjeve ishte e tillë që konservatorët dështuan dhe proceset demokratike ishin të pandalshme. Grushti i shtetit nuk mund të zgjidhte asnjë nga problemet që kishte shteti dhe ekonomia sovjetike. Jo vetëm që nuk u ruajt qoftë edhe formalisht uniteti, por lindën 15 shtete të pavarura. Një vlerësim disi të veçantë ka për ngjarjet e gushtit 1991 studiuesi amerikan Nichollas Riasanovsky në veprën "Historia e Rusisë". Sipas tij nuk ishte fjala për një grusht shteti, por për një manovër autoritare që do të zgjidhte me rrugën e forcës konfliktin që kishte paralizuar prej kohësh rrethet e larta të shtetit sovjetik. Sipas Riasanovskyt puçistët nuk kërkonin që të fitonin pushtet, por ta ushtronin atë pasi zyrtarisht ishin titullarë të tij. Kjo u duk edhe në strategjinë që u ndoq. Duke parë evolucionin e situatës sovjetike në vitet e fundit, burokracia partiake, shtetërore dhe ushtarake kishte krijuar bindjen se në Moskë kishte dy pushtete: a) pushteti i Komitetit të Jashtëzakonshëm dhe b) pushteti i Presidentit Jelcin dhe i pasuesve të tij në Federatën Ruse. Mungesa e M. Gorbaçovit gjoja për arsye shëndetësore, i dha pësore, i dha përparësi mendimit për të vepruar me prudencë. Manifestimet e mëdha në Moskë, Leningrad etj., përcaktuan që burokracia konservatore t'i jepte fund manovrave autoritare. Në fakt, fundi i Bashkimit Sovjetik mund të siglohej qysh në momentin kur Jelcini ndaloi veprimtarinë e Partisë Komuniste.


source: CulturaX

text: Nis gjyqi për Klement Balilin tek Krimet e Rënda - Zjarr.tv Home Aktualitet Nis gjyqi për Klement Balilin tek Krimet e Rënda Ka nisur sot në orën 10:00 në Gjykatën për Krime të seanca e parë e gjykimit ndaj Kelment Balilit, i cilësuari si "Eskobari i Ballkanit". Mbi të rëndojnë akuzat për "Trafikim të lëndëve narkotike në bashkëpunim, "pjesëmarrje në grupin e strukturuar kriminal", "Refuzim për deklarim, mosdeklarim, fshehje ose deklarim i rremë i pasurive", si dhe për "Pastrim parash". Dorëzimi i Klement Balilit ndodhi pikërisht në momentin kur dhe Prokuroria për Krimet e Rënda sapo ka mbyllur hetimet dhe ka dërguar dosjen për gjykim. Pas pothuajse tre vitesh arrati, Klement Balili u vetëdorëzua me 15 janar dhe kjo ngjarje bëri bujë jo vetëm në mediat vendase, por edhe ato ndërkombëtare. Vetëdorëzimi erdhi pas negociatave ku u përfshinë avokati i tij Theodhori Sollaku, drejtori i Policisë së Shtetit Ardi Veliu si dhe nipi i tij, i cili mban dhe postin e kryetarit të bashkisë Delvinë, Rigels Balili. Kreu i policisë Ardi Veliu shkoi vetë në Delvinë për të ekzekutuar masën e sigurisë 'arrest me burg" dhënë nga gjykata. Ndërkohë në mesditën e 15 janarit Balili u transferua në Tiranë i shoqëruar nga drejtues të lartë të policisë së shtetit dhe eskortë me policë civilë. Fillimisht u bë ndalesë tek Komisariati nr 6, Tiranë, ku qëndroi për 30 minuta më pas u vendos në ambientet e drejtorisë së policisë së Tiranës.


Drejtuesit e OSBE-së bëjnë thirrje për vetëpërmbajtje maksimale në Shqipëri BRATISLAVË/KOPENHAGË/VJENË, 28 qershor 2019 – Kryetari i Radhës i OSBE-së dhe ministri i Jashtëm dhe për Çështjet Evropiane i Sllovakisë, Miroslav Lajčák, Sekretari i Përgjithshëm i OSBE-së, Thomas Greminger, Presidenti i Asamblesë Parlamentare të OSBE-së, George Tsereteli dhe Sekretari i Përgjithshëm i Asamblesë Parlamentare të OSBE-së, Roberto Montella, shprehin keqardhjen për tensionin e vijueshëm politik në Shqipëri dhe kanë bërë deklaratën e mëposhtme: “OSBE-ja ka monitoruar nga afër ngjarjet dhe i ka nxitur në mënyrë të përsëritur të gjithë aktorët relevantë të angazhohen në politika konstruktive, të respektojnë proceset demokratike të vendit dhe të tregojnë vetëpërmbajtje. Tani, më shumë se kurrë, është e domosdoshme që aktorët shqiptarë të punojnë së bashku për të kaluar ngërçin aktual, të angazhohen në dialog pa parakushte dhe të sigurojnë që zgjedhjet e kësaj të diele të zhvillohen paqësisht. Ne i nxitim të gjithë aktorët të mbështetin shtetin e së drejtës, të respektojnë rolet kushtetuese të institucioneve demokratike përkatëse dhe të drejtat e njeriut, si dhe të shmangin dhunën; si autorët, ashtu edhe nxitësit e akteve të dhunshme do të jenë përgjegjës ligjërisht. Gjithashtu, në u bëjmë thirrje institucioneve të zbatimit të ligjit të përdorin masa përpjestimore. Teksa njeh të drejtën e shqiptarëve për mjetet e paqta të protestës, OSBE-ja dënon me forcë sulmet e dhunshme të kohëve të fundit kundër organeve të ngarkuara me organizimin e zgjedhjeve, në disa bashki në Shqipëri, ku u dëmtuan shkolla dhe material zgjedhore. Të gjitha mosmarrëveshjet politike dhe administrative duhet të zgjidhen në përputhje me shtetin e së drejtës dhe proceset ligjore. Çdo përpjekje për të nxjerrë nga shinat procesin demokratik, përmes veprimeve të dhunshme, pengon përparimin e Shqipërisë dhe njollos reputacionin ndërkombëtar të vendit. Çdo shkelje ligjore e lidhur me zgjedhjet, përfshirë blerjen e votës, abuzimin me burimet publike dhe ushtrimin e presionit ndaj nëpunësit e sektorit publik sa u përket zgjedhjeve, duhet të ketë pasojat e duhura ligjore. Duke pasur parasysh përparimin e vendit në fusha kryesore, gjatë viteve të fundit, të ilustruar nga miratimi i njëzëshëm i të gjitha 56 shteteve të tjera pjesëmarrëse që Shqipëria të marrë Kryesinë e Radhës së OSBE-së në vitin 2020, ne jemi të bindur që Shqipëria do të jetë në gjendje të përparojë, nëse në vend ushqehet një ndjenjë e pjekur përgjegjësie për përparimin dhe reputacionin e vendit. Si gjithmonë, OSBE-ja mbetet e gatshme – si mbështetëse dhe si mike – të punojë me institucionet kombëtare në çuarjen përpara të përparësive të vendit, në interes të të gjithë qytetarëve të Shqipërisë. Pas 30 qershorit, OSBE-ja do të përkrahë fuqishëm përpjekjet e përtërira për reformë në vend, përfshirë reformën gjyqësore, në përputhje me kërkesat dhe aspiratat e popullit shqiptar.


text: Përdorimet Mirëbërëse të Aloe Vera Për Shëndetin • agroweb.org Aloe Vera ul inflamacionin në kocka dhe përshpejton shërimin nga sinoziti. Foto: Flickr Gjethja mrekulli-bërëse përmban 200 përbërës të dobishëm, përfshirë 20 minerale, 18 amino acide dhe 12 vitamina. Mënyra e dytë është të hidhni disa copa të gjethes së Aloe Verës dhe disa gjethe eukalipti në një enë me ujë. Lëreni ujin të valojë dhe më pas hiqeni nga zjarri. Mbulojeni kokën me një peshqir dhe thithni avullin që lëshon lëngu me gjethet fantastike. Kjo është një kurë e mrekullueshme kundër rinitit të verës, pra rrufës së vazhdueshme që vjen si pasojë e ftohjeve dhe flukseve të ajrit të kondicionuar gjatë verës. Aloe Vera përdoret edhe kundër sinozitit: Mund të krijoni një locion spërkatës me ujë deti ose ujë me kripë dhe Aloe Vera. Kombinoni 500 ml me ujë me kripë dhe 50 ml me lëng të Aloe Verës, pothuajse sa një filxhan kafeje dhe përdoreni sipas nevojës. Një studim i vitit 2011 nga Universiteti Johns Hopkins në Baltimore të Shteteve të Bashkuara, nxorri në pah përfitimet që vinin nga përzierja e 5 vajrave natyralë me antioksidantë siç janë: aloe vera, arrë kokosi, portokall, nenexhik dhe vitamina E. Studiuesit arritën në konkluzionin se këto vajra mundeshin të ulnin me sukses inflamacionin dhe stresin oksidues që shkaktojnë probleme në mukozën e hundës dhe në rrugët e frymë marrjes./AgroWeb.org


Ndërsa i pranishëm në protestë është edhe deputeti i PD, Edi Paloka, i cili këtë qëndrim të Ramës e quajti si ishfaqje të radhës.


source: wikipedia

text: Termometri është mjeti që shërben për matjen e temperaturës. Kemi lloje te ndryshme termometrash. Termometri mjekësor dhe termometri mjedisor. Termometri mjekësor është i shkallëzuar nga 35 °C deri ne 42 °C. Ai ka një pjese te ngushtuar ne mënyre qe pasi është bere matja zhiva te mos bjere poshtë. Termometri qe shërben për matjen e temperaturës se mjedisit është i disa llojshem. Termometri me lëng (zakonisht me merkur). Termometri metalik qe ka dy flete metalike qe bymehen dhe tkurren. Termometri qe përbehet nga dy termocifte (flete metalesh te ndryshme) qe bashkohen vetëm ne skaje dhe njeri skaj mbahet ne temperature 0 °C, tjetri vendoset aty ku do te matet temperatura dhe me ane te një amperimetri te shkallëzuar me pare ne °C maten temperatura deri ne 1600 °C. Kështu bazohet termometra Veglëritë të cilat në mënyrë të kënaqshme mund të tregojnë temperaturën e ndonjë trupi quhen termometra. Te termometrat, më së shpeshti, shfrytëzohet vetia e zgjerimit të trupit gjatë ngrohjes. Trupat e ngurtë dhe të lëngët gjatë ngrohjes, sado pak, bymehen, prandaj termometrat që bazohen në këtë dukuri konstuktohen ashtu që ndërrimet e vogla të vëllimit mund të përcillen në mënyrë të volitshme. Më së shpeshti zbatohet zgjerimi i merkurit të vendosur në gyp të qelqit. Merkuri gjendet në rezervuar, i cili ështëi lidhur me kapilarë të ngushtë, ashtu që edhe ndërrimet e vogla të vëllimit shkaktojnë ngritje të nivelit në kapilarë. Natyrisht, nga kapilari ajri është i nxjerrë. Për temperatura të ulëta përdoret alkooli i ngjyrosur, i vendosur në gyp kapilar. “ Çdo trup ruan gjëndjen e të qënit në prehje ose të lëvizjes drejtvizore të njëtrajtshme, përsa kohë mbi të nuk veprojnë forca të jashtme. Lloje të termometrave Ka shumë lloje të termometrave, të cilët bazohen në parime të ndryshme. Do të përmendim, termometrin e gaztë, i cili punon në parimin e zgjerimit të gazit me temperaturë, termometrin metalik, i cili bazohet në lakimin e thuprës së bimetalit gjatë ngrohjes, termometrin me rezistencë elektrike, i cili përdoret në laboratore dhe në industri. Me ndihmën e këtij të fundit mund të maten temperaturat prej -190° deri në 660 °C. Pastaj mund të cekim pirometrat që janë veglëri të cilat e masin temeparaturën nga rrezatimi. Pirometrat mund të jenë kalorimetrik dhe optik dhe me ta mund të maten temparaturat deri në 1063 °C. Ekzistojnë edhe termometrat minimalë dhe maksimalë, në të cilët temperatura lexohet pasi të largohet nga trupi i nxehtë. Këta janë termometrat mjekësorë. Te këta termometra kapilari dhe rezervuari janë të lidhur me një kapilar të ngushtë ashtu që fija e merkurit pas largimit nga trupi i nxehtë këputet dhe merkuri mbetet në kapilar aty ku ka qenë. Termometrat mund të kalibrohen edhe në shkallë të tjera të temperaturës, në tëcilë kemi paraqitur një termometër me 4 lloje të pikave themelore: të Celsiusit, të Kelvinit, të Reomirit dhe të Farenhajtit. Shiko dhe këtë Konvertimi i temperaturës Lidhje të jashtme Historia e termometri • Shënuar nga: Fatlum Hasani Politeknik


text: Finlanda (Finlandisht: Suomi; suedisht: Finland), zyrtarisht Republika e Finlandës (finlandisht: Suomen tasavalta; suedisht: Republiken Finland) është një vend nordik në Evropën Veriore. Kufizohet me Suedinë në veriperëndim, Norvegjinë në veri dhe Rusinë në lindje, me Gjirin e Bothnias në perëndim dhe Gjirin e Finlandës në jug, përballë Estonisë. Finlanda mbulon një sipërfaqe prej 338,455 kilometra katrorë me një popullsi prej 5.6 milionë banorësh. Helsinki është kryeqyteti dhe qyteti më i madh. Shumica dërrmuese e popullsisë janë finlandezë etnikë. Finlandishtja dhe suedishtja janë gjuhët zyrtare, suedishtja është gjuha amtare e 5.2% të popullsisë. Finlanda u banua për herë të parë rreth vitit 9000 p.e.s. pas Periudhës së Fundit të Akullnajave. Epoka e Gurit prezantoi disa stile dhe kultura të ndryshme qeramike. Epoka e bronzit dhe epoka e hekurit u karakterizuan nga kontaktet me kulturat e tjera në Fennoscandia dhe rajonin e Baltikut. Nga fundi i shekullit të 13-të, Finlanda u bë pjesë e Suedisë si pasojë e Kryqëzatave Veriore. Në vitin 1809, si rezultat i Luftës Finlandeze, Finlanda u bë pjesë e Perandorisë Ruse si Dukati i Madh i Finlandës, gjatë së cilës arti finlandez lulëzoi dhe filloi të përhapet ideja e pavarësisë. Në vitin 1906, Finlanda u bë shteti i parë evropian që dha të drejtën universale të votës dhe i pari në botë që u dha të gjithë qytetarëve të rritur të drejtën për të kandiduar për poste publike. Pas Revolucionit Rus të vitit 1917, Finlanda shpalli pavarësinë nga Rusia. Në vitin 1918, shteti i ri u nda nga Lufta Civile Finlandeze. Gjatë Luftës së Dytë Botërore, Finlanda luftoi Bashkimin Sovjetik në Luftën e Dimrit dhe Luftën e Vazhdimit, dhe Gjermaninë Naziste në Luftën e Laplandës. Më pas humbi pjesë të territorit të saj, por ruajti pavarësinë e saj. Finlanda mbeti kryesisht një vend agrar deri në vitet 1950. Pas Luftës së Dytë Botërore, ajo u industrializua me shpejtësi dhe zhvilloi një ekonomi të përparuar, ndërkohë që ndërtoi një shtet të mirëqenies së gjerë të bazuar në modelin nordik; Vendi shpejt gëzoi një prosperitet të gjerë dhe të ardhura të larta për frymë. Gjatë Luftës së Ftohtë, Finlanda miratoi një politikë zyrtare neutraliteti. Finlanda u bashkua me Bashkimin Evropian më 1995, Eurozona në fillimin e saj më 1999 dhe NATO më 2023. Finlanda performon shumë në metrikë të performancës kombëtare, duke përfshirë arsimin, konkurrencën ekonomike, liritë civile, cilësinë e jetës dhe zhvillimin njerëzor. Historia Para historia e Finlandës është e lidhur ngushtë me ato të tokave veriore. Sipas arkeologëve finlandezë, këto vise janë banuar pas shkrirjes së akullit (akullnajat e veriut), ndërsa mitet më të reja që vijnë nga viset perëndimore të Skandinavisë shkojnë edhe më larg. Kjo pjesë e rruzullit në botën e Mesdheut (si duket edhe më gjerë), nuk ka pasur ndonjë emërtim të posaçëm deri në kohërat e reja (shekulli XIX). Në përgjithësi këto vise kanë hyrë në pjesën e vendeve veriore, Skandinavisë apo më vonë edhe Rusisë. Perandori rusë, Aleksandri I, për herë të parë këto vise i bashkon në një truall i ngjeshur në vitin 1808;Duka i Madh i Finlandës. Pas revolucionit bolshevik në Perandorinë Ruse kjo krahinë u shpall e pavarur. Bolshevikët e pranojnë shpalljen e saj më 6 dhjetor 1917 dhe nënshkruajnë ndarjen e kufirit. Gjatë luftës së II-ë botërore ajo merë pjesë aktive kundër Gjermanisë dhe zhvillon luftën në Lapland. Me forcimin e BRSS-së, ajo kërkoi të bëhet shqyrtimi i kufijve dhe disa të drejtave politike të sovjetikëve mbi këtë territor. Kështu ata ndër të tjera, sovjetët marrin të drejtën e mbrojtjes nga ky territor në raste sulmi nga Gjermania (bëhet fjalë për Gjermanin Federale të ndarë në Sektorë të shteteve perëndimore). Pas shkatërrimit të BRSS, Finlandezët të ballafaquar me problemet e reja ekonomike, por të lumtur për fundin e mirë ju afrohen shteteve perëndimore duke u anëtarësuar në NATO e më vonë edhe në BE. Diplomatët Finlandezë kanë pasur marrëdhënie të ngushta me Rusinë dhe tani, shpesh luajnë rolin e ndërmjetësuesit në mes të vendeve perëndimore dhe Rusisë. Gjeografia Finlanda është një nga vendet më veriore në botë. Nga kryeqytetet botërore, vetëm Reykjavík shtrihet më shumë në veri sesa Helsinki. Distanca nga pika më jugore - Hanko në Uusimaa - deri në atë veriore - Nuorgam në Lapland - është 1,160 kilometra (720 mi). Finlanda ka rreth 168,000 liqene (me sipërfaqe më të madhe se 500 m2) dhe 179,000 ishuj. Liqeni i tij më i madh, Saimaa, është i katërti më i madh në Evropë. Liqeni Finlandez është zona me më shumë liqene në vend; shumë nga qytetet kryesore në zonë, veçanërisht Tampere, Jyväskylä dhe Kuopio, ndodhen pranë liqeneve të mëdhenj. Përqendrimi më i madh i ishujve gjendet në jugperëndim, në Detin e Arkipelagut midis Finlandës kontinentale dhe ishullit kryesor të Åland. Pjesa më e madhe e gjeografisë së Finlandës është rezultat i Epokës së Akullnajave. Akullnajat ishin më të trasha dhe zgjatën më gjatë në Fennoscandia krahasuar me pjesën tjetër të Evropës. Efektet e tyre gërryese e kanë lënë peizazhin finlandez kryesisht të sheshtë me pak kodra dhe më pak male. Pika e saj më e lartë, Halti me 1,324 metra, gjendet në veriun ekstrem të Laplandës në kufirin midis Finlandës dhe Norvegjisë. Mali më i lartë, maja e të cilit është tërësisht në Finlandë është Ridnitšohkka në 1,316 m, drejtpërdrejt ngjitur me Haltin. Klima Faktori kryesor që ndikon në klimën e Finlandës është pozicioni gjeografik i vendit midis paraleleve të 60-ta dhe 70-ta veriore në zonën bregdetare të kontinentit Euroaziatik. Në klasifikimin e klimës Köppen, e gjithë Finlanda shtrihet në zonën boreale, e karakterizuar nga vera të ngrohta dhe dimra të ngrirë. Brenda vendit, butësia ndryshon në mënyrë të konsiderueshme midis rajoneve bregdetare jugore dhe veriut ekstrem, duke treguar karakteristika të një klime detare dhe kontinentale. Finlanda është mjaft afër Oqeanit Atlantik për t'u ngrohur vazhdimisht nga Rryma e Golfit. Rrjedha e Gjirit kombinohet me efektet e moderuara të Detit Baltik dhe liqeneve të shumta në brendësi për të shpjeguar klimën jashtëzakonisht të ngrohtë krahasuar me rajone të tjera që ndajnë të njëjtën gjerësi gjeografike, si Alaska, Siberia dhe Grenlanda jugore. Dimrat në Finlandën jugore (kur temperatura mesatare ditore mbetet nën 0 °C) zakonisht zgjat rreth 100 ditë, dhe në brendësi bora zakonisht mbulon tokën nga fundi i nëntorit deri në prill, dhe në zonat bregdetare si p.sh. Helsinki, bora shpesh mbulon tokën nga fundi i dhjetorit deri në fund të marsit. Edhe në jug, netët më të ashpra të dimrit mund të shohin që temperaturat të bien deri në -30 °C megjithëse në zonat bregdetare si Helsinki, temperaturat nën -30 °C janë të rralla. Vera klimatike (kur temperatura mesatare ditore mbetet mbi 10 °C) në Finlandën jugore zgjasin nga fundi i majit deri në mes të shtatorit, dhe në brendësi, ditët më të ngrohta të korrikut mund të arrijnë mbi 35 °C. Edhe pse pjesa më e madhe e Finlandës shtrihet në brezin e taigës, rajonet më jugore bregdetare ndonjëherë klasifikohen si hemiborale. Në Finlandën veriore, veçanërisht në Lapland, dimrat janë të gjatë dhe të ftohtë, ndërsa verat janë relativisht të ngrohta, por të shkurtra. Në ditët më të rënda të dimrit në Laplandë, temperatura mund të bjerë në -45 °C. Dimri i veriut zgjat rreth 200 ditë me mbulesë të përhershme bore nga mesi i tetorit deri në fillim të majit. Verat në veri janë mjaft të shkurtra, vetëm dy deri në tre muaj, por ende mund të shihen temperatura maksimale ditore mbi 25 °C (77 °F) gjatë valëve të të nxehtit. Asnjë pjesë e Finlandës nuk ka tundra arktike, por tundra alpine mund të gjendet në zonat e Laplandës. Klima finlandeze është e përshtatshme për kultivimin e drithërave vetëm në rajonet më jugore, ndërsa rajonet veriore janë të përshtatshme për blegtori. Një e katërta e territorit të Finlandës shtrihet brenda Rrethit Arktik dhe dielli i mesnatës mund të përjetohet për më shumë ditë sa më larg që udhëton në veri. Në pikën më veriore të Finlandës, dielli nuk perëndon për 73 ditë rresht gjatë verës dhe nuk lind fare për 51 ditë gjatë dimrit. Rajonet Finlanda përbëhet nga 19 rajone (maakunta). Qarqet drejtohen nga këshillat e qarkut të cilët shërbejnë si forume bashkëpunimi për komunat e një qarku. Detyrat kryesore të qarqeve janë planifikimi rajonal dhe zhvillimi i sipërmarrjes dhe arsimit. Përveç kësaj, shërbimet shëndetësore publike zakonisht organizohen në bazë të qarqeve. Këshillat e qarkut zgjidhen nga këshillat bashkiakë, ku secila bashki dërgon përfaqësues në proporcion me popullsinë e saj. Përveç bashkëpunimit ndërkomunal, i cili është përgjegjësi e këshillave të qarkut, çdo qark ka një Qendër shtetërore të Punësimit dhe Zhvillimit Ekonomik, e cila është përgjegjëse për administrimin vendor të punës, bujqësisë, peshkimit, pylltarisë dhe çështjeve të sipërmarrjes. Historikisht, qarqet janë ndarje të provincave historike të Finlandës, zona që përfaqësojnë dialektet dhe kulturën lokale më saktë. Njësitë administrative Ndarjet themelore administrative të vendit janë komuna, të cilat mund ta quajnë veten edhe qytete ose qyteze. Ato përbëjnë gjysmën e shpenzimeve publike. Shpenzimet financohen nga tatimi mbi të ardhurat komunale, subvencionet shtetërore dhe të hyra të tjera. Që nga viti 2021, ka 309 komuna, dhe shumica kanë më pak se 6,000 banorë. Përveç komunave, janë përcaktuar edhe dy nivele të ndërmjetme. Komunat bashkëpunojnë në shtatëdhjetë nënrajone dhe nëntëmbëdhjetë qarqe. Këto qeverisen nga komunat anëtare dhe kanë vetëm kompetenca të kufizuara. Provinca autonome e Åland ka një këshill rajonal të përhershëm të zgjedhur në mënyrë demokratike. Populli Sàmi ka një rajon gjysmë autonom amtar në Lapland për çështjet e gjuhës dhe kulturës. Politika Kushtetuta Kushtetuta e Finlandës përcakton sistemin politik; Finlanda është një republikë parlamentare në kuadrin e një demokracie përfaqësuese. Kryeministri është njeriu më i fuqishëm i vendit. Qytetarët mund të kandidojnë dhe votojnë në zgjedhjet parlamentare, komunale, presidenciale dhe të Bashkimit Evropian. Presidenti Kreu i shtetit të Finlandës është Presidenti i Republikës. Finlanda ka pasur për pjesën më të madhe të pavarësisë së saj një sistem gjysmë-presidenciale, por në dekadat e fundit kompetencat e presidentit janë zvogëluar dhe vendi tani konsiderohet një republikë parlamentare. Një kushtetutë e re e miratuar në vitin 2000, e ka bërë presidencën një zyrë kryesisht ceremoniale që emëron Kryeministrin si të zgjedhur nga Parlamenti, emëron dhe shkarkon ministrat e tjerë të qeverisë finlandeze me rekomandimin e Kryeministrit, hap seancat parlamentare dhe i jep shtetit nderon. Megjithatë, Presidenti mbetet përgjegjës për marrëdhëniet e jashtme të Finlandës, duke përfshirë luftën dhe paqen, por duke përjashtuar çështjet që lidhen me Bashkimin Evropian. Për më tepër, Presidenti ushtron komandën supreme mbi Forcat e Mbrojtjes Finlandeze si komandant i përgjithshëm. Gjatë ushtrimit të kompetencave të tij/saj të jashtme dhe të mbrojtjes, Presidentit i kërkohet të konsultohet me Qeverinë Finlandeze, por këshilla e Qeverisë nuk është e detyrueshme. Përveç kësaj, Presidenti ka disa kompetenca rezervë të brendshme, duke përfshirë autoritetin për të vënë veton ndaj legjislacionit, për të dhënë falje dhe për të emëruar disa zyrtarë publikë. Presidenti gjithashtu kërkohet me Kushtetutë që të shkarkojë ministra individualë ose të gjithë Qeverinë pas votimit të mosbesimit nga parlamenti. Presidenti zgjidhet drejtpërdrejt përmes balotazhit të votimit për një maksimum prej dy mandatesh 6-vjeçare radhazi. Presidenti aktual është Sauli Niinistö; ai mori detyrën më 1 mars 2012. Presidentët e mëparshëm ishin K. J. Ståhlberg (1919–1925), L. K. Relander (1925–1931), P. E. Svinhufvud (1931–1937), Kyösti Kallio (1937–1940), Risto Ryti (1940–1944), C. G. E. Mannerheim (1944–1946), J. K. Paasikivi (1946–1956), Urho Kekkonen (1956–1982), Mauno Koivisto (1982–1994), Martti Ahtisaari (1994–2000), dhe Tarja Halonen (2000–2012). Parlamenti Parlamenti njëdhomësh i Finlandës prej 200 anëtarësh ushtron autoritetin suprem legjislativ në vend. Mund të ndryshojë kushtetutën dhe ligjet e zakonshme, të shkarkojë kabinetin dhe të anashkalojë veton presidenciale. Aktet e tij nuk i nënshtrohen shqyrtimit gjyqësor; kushtetutshmëria e ligjeve të reja vlerësohet nga komisioni ligjor kushtetues i parlamentit. Parlamenti zgjidhet për një mandat katër vjeçar duke përdorur metodën proporcionale D'Hondt brenda disa zonave zgjedhore me shumë mandate përmes zonave me shumë anëtarë të listës më të hapur. Komisione të ndryshme parlamentare dëgjojnë ekspertët dhe përgatisin legjislacionin. Partitë e rëndësishme parlamentare janë Partia e Qendrës, Kristian Demokratët, Partia Finlandeze, Lidhja e Gjelbër, Aleanca e Majtë, Partia e Koalicionit Kombëtar, Socialdemokratët dhe Partia Popullore Suedeze. Ekonomia Finlanda ka një ekonomi të tregut të lirë, tejet të industrializuar me të ardhura për kokë banori të barabarta me ato të vendeve të perëndimit si Franca, Gjermania, Suedia ose Britania e Madhe. Sektori më i madh i ekonomisë është shërbimi me 65,7 përqind, e pasuar nga rafineria me 31,4 përqind. Prodhimi primar përbën 2,9 përqind. Duke iu falënderuar tregtimit të jashtëm, çelësi i ekonomisë është prodhimi. Industritë më të mëdha janë elektronika (21,6 %), makineria, automjetet dhe produkte tjera inxhinierike të metalit (21,1 %), industria e pyllit (13,1 %), dhe kemikalet (10,9 %). Finlanda ka resurse të drurit, mineraleve, dhe ujit të freskët. Pylltaria, fabrikat e letrës, dhe sektori i agrikulturës (në të cilën paguesit e taksave shpenzojnë rreth 2 miliardë euro çdo vit) janë të ndjeshme politikisht tek banorët rural. Greater Helsinki përbën rreth një të tretën e GDP-së. Në një krahasim të OECD në vitin 2004, prodhimi i teknologjisë së lartë renditej i dyti me radhë, pas Irlandës. Sidoqoftë, shërbimet e diturisë intensive u renditën më të voglat dhe sektorët e rritjes së ngadalshme, sidomos agrikultura dhe teknologjia e ulët, u renditën të dytat. Investimet ishin më të vogla se që ishte parashikuar.. Një numër i konsiderueshëm i inxhinierëve të trajnuar dhe profesionistë të tjerë banojnë në Finlandë, duke prodhuar kështu kompani lidere në Botë. Indeksi i Lirisë Ekonomike duke e renditur atë në vendin e 16të në Botë dhe të 9-tin në Evropë tregon se sa e lirë është ekonomia e Finlandës, edhe pse taksat ndikojnë negativisht. Kurse sektori i prodhimtarisë është një ndër më eficientët në Botë. OECD tregon se sektori i shërbimit mund të përfitojë shumë nga përmirësimet politike. Raporti i Forumit Ekonomik Botëror, i bazuar në sondazhet e opinionit, e ka renditur Finlandën si vendin me konkurrencën më të madhe në Botë. Finlanda eshte nje nga shtetet me te mira ne bot, dhe me ekonomi te larte dhe shkollat jane nje nga me te mirat ne bot. Demografia Popullsia e Finlandës aktualisht është rreth 5.5 milion. Finlanda ka një dendësi mesatare të popullsisë prej 18 banorësh për kilometër katror. Kjo është dendësia e tretë më e ulët e popullsisë së çdo vendi evropian, pas atyre të Norvegjisë dhe Islandës, dhe dendësia më e ulët e popullsisë nga çdo vend anëtar i Bashkimit Evropian. Popullsia e Finlandës ka qenë gjithmonë e përqendruar në pjesët jugore të vendit, një fenomen që u bë edhe më i theksuar gjatë urbanizimit të shekullit të 20-të. Dy nga tre qytetet më të mëdha në Finlandë ndodhen në zonën metropolitane të Helsinkit të Madh—Helsinki dhe Espoo. Në qytetet më të mëdha të Finlandës, Tampere mban vendin e tretë pas Helsinkit dhe Espoo, ndërsa Vantaaja fqinje e Helsinkit është e katërta. Qytete të tjera me popullsi mbi 100,000 janë Turku, Oulu, Jyväskylä, Kuopio, dhe Lahti. Që nga viti 2021, kishte 469,633 njerëz me një prejardhje të huaj që jetonin në Finlandë (8.5% e popullsisë), shumica e të cilëve janë nga ish-Bashkimi Sovjetik, Estonia, Somalia, Iraku dhe ish-Jugosllavia. Fëmijëve të të huajve nuk u jepet automatikisht shtetësia finlandeze, pasi ligji i kombësisë finlandeze praktikon dhe ruan politikën jus sanguinis ku vetëm fëmijët e lindur nga të paktën një prind finlandez u jepet shtetësia. Nëse ata kanë lindur në Finlandë dhe nuk mund të marrin nënshtetësinë e ndonjë vendi tjetër, ata bëhen shtetas. Për më tepër, disa persona me prejardhje finlandeze që banojnë në vendet që dikur ishin pjesë e Bashkimit Sovjetik, ruajnë të drejtën e kthimit, të drejtën për të vendosur qëndrim të përhershëm në vend, gjë që përfundimisht do t'u jepte të drejtën për t'u kualifikuar për shtetësi. 442,290 njerëz në Finlandë në vitin 2021 kanë lindur në një vend tjetër, që përfaqëson 8% të popullsisë. Gjuha Finlandishtja dhe suedishtja janë gjuhët zyrtare të Finlandës. Finlandishtja mbizotëron në mbarë vendin ndërsa suedishtja flitet në disa zona bregdetare në perëndim dhe jug (me qytete të tilla si Ekenäs, Pargas, Närpes, Kristinestad, Jakobstad dhe Nykarleby.) dhe në rajonin autonom të Åland, i cili është i vetmi rajon njëgjuhësh suedisht-folës në Finlandë. Gjuha amtare e 87.3% të popullsisë është finlandishtja, e cila është pjesë e nëngrupit finnik të gjuhës uralike. Gjuha është një nga vetëm katër gjuhët zyrtare të BE-së jo me origjinë indo-evropiane dhe nuk ka asnjë lidhje nëpërmjet prejardhjes me gjuhët e tjera kombëtare të nordikëve. Anasjelltas, finlandishtja është e lidhur ngushtë me estonishten dhe karelianishten, dhe më larg me hungarishten dhe samishten. Suedishtja është gjuha amtare e 5,2% të popullsisë (finlandezët që flasin suedisht).. Suedishtja është një lëndë shkollore e detyrueshme dhe njohuritë e përgjithshme të gjuhës janë të mira në mesin e shumë folësve joamtare. Po kështu, shumica e jo-Ålandezëve që flasin suedisht mund të flasin finlandisht. Ana finlandeze e kufirit tokësor me Suedinë flet një gjuhë finlandeze. Suedishtja përtej kufirit është e dallueshme nga suedishtja e folur në Finlandë. Ekziston një dallim i konsiderueshëm në shqiptim midis varieteteve të suedishtes që fliten në të dy vendet, megjithëse kuptueshmëria e tyre reciproke është pothuajse universale. Romani finlandeze flitet nga rreth 5000–6000 njerëz; Gjuha e shenjave rome dhe finlandeze e shenjave njihen gjithashtu në kushtetutë. Ekzistojnë dy gjuhë të shenjave: Gjuha finlandeze e shenjave, e folur në vend nga 4,000–5,000 njerëz, dhe gjuha e shenjave suedeze e Finlandës, e folur në vend nga rreth 150 njerëz. Tatarishtja flitet nga një pakicë tatare finlandeze prej rreth 800 personash, paraardhësit e të cilëve u shpërngulën në Finlandë kryesisht gjatë sundimit rus nga vitet 1870 deri në vitet 1920. Gjuhët sàmi kanë një status zyrtar në pjesë të Laplandës, ku samët, që numërojnë rreth 7,000, njihen si popull autokton. Rreth një e katërta e tyre flasin gjuhën sàmi si gjuhë amtare. Gjuhët sàmi që fliten në Finlandë janë samishtja veriore, samishtja inari dhe samishtja skolt. Të drejtat e grupeve minoritare (në veçanti Sami, folësit suedez dhe romë) mbrohen nga kushtetuta. Gjuhët nordike dhe kareliane njihen gjithashtu posaçërisht në pjesë të Finlandës. Gjuhët më të mëdha të emigrantëve janë rusishtja (1.6%), estonishtja (0.9%), arabishtja (0.7%), anglishtja (0.5%) dhe somalishtja (0.4%). Anglishtja studiohet nga shumica e nxënësve si lëndë e detyrueshme që nga klasa e parë (në moshën shtatëvjeçare), më parë nga klasa e tretë ose e pestë, në shkollën gjithëpërfshirëse (në disa shkolla mund të zgjidhen gjuhë të tjera në vend të tyre). Gjermanishtja, frëngjishtja, spanjishtja dhe rusishtja mund të studiohen si gjuhë të huaja të dyta që nga klasa e katërt (në moshën 10 vjeçare; disa shkolla mund të ofrojnë mundësi të tjera). Kultura Letërsia Finlandishtja e shkruar mund të thuhet se ka ekzistuar që kur Mikael Agricola përktheu Testamentin e Ri në finlandisht gjatë Reformës Protestante, por pak vepra të dukshme letrare u shkruan deri në shekullin e 19-të dhe fillimin e një Lëvizjeje Romanticizimi Kombëtare Finlandeze. Kjo e shtyu Elias Lönnrot të mblidhte poezi popullore finlandeze dhe kareliane dhe t'i rregullonte dhe botonte si Kalevala, epika kombëtare finlandeze. Epoka pa një rritje të poetëve dhe romancierëve që shkruanin në finlandisht, veçanërisht shkrimtari kombëtar i Finlandës, Aleksis Kivi (Shtatë Vëllezërit), Minna Canth, Eino Leino, dhe Juhani Aho. Shumë shkrimtarë të zgjimit kombëtar shkruan në suedisht, si poeti kombëtar J. L. Runeberg (The Tales of Ensign Stål) dhe Zachris Topelius. Pasi Finlanda u bë e pavarur, pati një rritje të shkrimtarëve modernistë, më e famshmja poetja suedisht-folëse Edith Södergran. Autorët finlandisht-folës eksploruan tema kombëtare dhe historike. Më të famshmit prej tyre ishin Frans Eemil Sillanpää, i cili u nderua me Çmimin Nobel për Letërsi në vitin 1939, romancieri historik Mika Waltari dhe Väinö Linna me trilogjinë e tij Ushtari i Panjohur dhe Nën Yllin e Veriut. Duke filluar me Paavo Haavikko, poezia finlandeze adoptoi modernizmin. Përveç Kalevala të Lönrot dhe Waltari, Tove Jansson, më e njohur si krijuesja e Moomins, është shkrimtarja finlandeze më e përkthyer; librat e saj janë përkthyer në më shumë se 40 gjuhë. Sauna Dashuria e finlandezëve për saunat në përgjithësi lidhet me traditën kulturore finlandeze në botë. Sauna është një lloj banjosh me avull të thatë që praktikohet gjerësisht në Finlandë, e cila është veçanërisht e dukshme në traditën e fortë rreth Midsummer dhe Krishtlindjeve. Fjala sauna është me prejardhje proto-finlandeze (e gjetur në gjuhët finlandeze dhe sami) që daton 7000 vjet më parë. Banjat me avull kanë qenë pjesë e traditës evropiane edhe gjetkë, por sauna ka mbijetuar më së miri në Finlandë, përveç Suedisë, Estonisë, Letonisë, Rusisë, Norvegjisë dhe pjesëve të Shteteve të Bashkuara dhe Kanadasë. Për më tepër, pothuajse të gjitha shtëpitë finlandeze kanë ose saunën e tyre ose në shtëpitë e apartamenteve shumëkatëshe, një sauna me kohë të përbashkët. Sallat komunale të notit dhe hotelet kanë shpesh saunat e tyre. Kultura e saunës finlandeze është e regjistruar në Listën e Trashëgimisë Kulturore Jomateriale të UNESCO-s. Kuzhina Kuzhina finlandeze në përgjithësi kombinon ushqimet tradicionale të vendit dhe gatimin e stilit bashkëkohor. Patatet, mishi dhe peshku luajnë një rol të rëndësishëm në gatimet tradicionale finlandeze. Ushqimet finlandeze shpesh përdorin produkte me miell integral (thekër, elb, tërshërë) dhe manaferra (të tilla si boronicat, manaferrat, manaferrat dhe buka e detit). Qumështi dhe derivatet e tij si dhallë përdoren zakonisht si ushqim dhe pije. Ushqimi më i popullarizuar i peshkut në Finlandë është salmoni. Finlanda ka konsumin e dytë më të lartë në botë të kafesë për frymë. Konsumi i qumështit është gjithashtu i lartë, mesatarisht rreth 112 litra për person, në vit, edhe pse 17% e finlandezëve janë intolerantë ndaj laktozës. Shênime Referime Lidhje të jashtme Finnguide.fi Virtual Finland Connectedtofinland.com Shtete në Evropën Veriore Anëtarë të Këshillit Nordik Shtetet anëtare të Bashkimit Evropian Shtetet anëtare të Bashkimit për Mesdheun Shtetet anëtare të Kombeve të Bashkuara Shtetet anëtare të NATO-s Shtetet pas Perandorisë Ruse Republika Shtete dhe territore të themeluara më 1917 Vende dhe territore suedishtfolëse Fennoscandia Shtete në Evropë


text: Ngjarje Lindje 17 Shkurt - Michael Jordan, basketbollist nga ShBA 11 Mars - Azem Hajdari, politikan shqiptarë 18 Prill - Conan O'Brien, komik amerikan 5 Maj - James LaBrie, vokalist kanadez (Dream Theater) 21 Tetor - Bujar Qamili, këngëtar Shkodran Pa data Datat e personave më poshtë nuk janë të shënuara në artikujt mbi biografinë e tyre: - Genc Pollo politikan shqiptarë Vdekje 23 Janar - Józef Gosławski, skulptor polak (l. 1908) 24 Shtator - Ali Këlcyra udhëheqës çetash kundër andarteve greke, prijës gjatë Luftës së Vlorës, deputet dhe gazetar shqiptar. 22 Nëntor - John F. Kennedy, presidenti i 35-të i Shteteve të Bashkuara (l. 1917)


Kryetari Mustafa uron Ditën e Kushtetutës të Republikës së Kosovës Me rastin e 11 vjetorit të ratifikimit të Kushtetutës së Republikës së Kosovës, kryetari i LDK-së, Akademik Isa Mustafa dërgon këtë telegram urimi: “Të nderuar qytetarë të Republikës së Kosovës, Sot, bëhen 11 vite nga ratifikimi i Kushtetutës së Republikës së Kosovës. Kjo ditë është prej ditëve më të rëndësishme për Kosovën. Më 9 Prill 2008, Kosova u radhit si shumë shtete të zhvilluara që ta bëj respektimin e të drejtave të njeriut, garantimin e paqes dhe demokracisë si vlera themelore të njerëzimit. Kushtetuta është akti më i lartë politik dhe juridik i vendit tonë, garantues i të drejtave dhe lirive të njeriut. Ky dokument është një akt politik për të ndërtuar dhe zhvilluar një shtet të drejtë dhe demokratik, dhe ky dokument i dha jetë pavarësisë së Kosovës. Institucionet tona duhet çdo ditë të punojnë në zbatimin dhe implementimin e këtyre akteve ligjore, që Kosova të hecë krahas shumë vendeve perendimore. Poashtu, sot ne kujtojmë të gjithë ata që punuan në hartimin e Kushtetutës, veçanërisht kujtojmë të gjitha ato gjenerata që u flijuan për këtë ditë dhe nuk janë më në mesin tonë. Shteti i së drejtës duhet të jetë mision i të gjithë neve dhe realizimin e këtij definicioni duhet ta mundësojmë të gjithë bashkërisht që të kemi një shtet demokatik dhe të përparuar. Urime Dita e Kushtetutës të Republikës së Kosovës”.


‘FASK-u po ashtu kërkon falje dhe mirëkuptim nga qytetarët, pasi rruga ‘Marie Shllaku’ për disa orë do të jetë e mbyllur për veturat civile’, thuhet në njoftimin e Federatës.


text: Rrushi është një frutë i një peme të familjes Vitaceae. Rrushi mund të hahet ose të përdoret për të bërë verë, reçel, lëng rrushi, pelte, ekstrakt të farës së rrushit, stafidhe, uthull dhe vaj i farës së rrushit. Varietetet Në botë ekzistojnë shumë lloje të ndryshme rrushi duke përfshirë : Vitis vinifera, rrush Evropian i përdorur për prodhimin e verës. Vitis labrusca, rrush nga Amerika Veriore i përdorur si ushqim, për lëng rrushi apo edhe verë. Vitis riparia, rrush i egër nga Amerika Veriore i përdorur për verë. Vitis aestivalis, varieteti Norton përdoret për bërjen e verës. Ekzistojnë dhe hibride kryesisht rezultat i shartimit te V. vinivera me V. labrusca, V. riparia ose V. aestivalis. Botanikë Fruta Verëtari Vreshtari


text: Gjuha Volof është gjuha që flitet në pjesën perëndimore të Afrikës. Shiko dhe këtë Volof


source: fineweb

text: Nëna e bllogerit iranian i cili vdiq në paraburgim, u ka bërë thirrje zyrtarëve iranian për të bërë një hetim publik rreth vdekjes së tij. Gohar Eshghi, nëna e Sattar Beheshti, i ka thënë Radio Frada të RFE/RL-së se autoritetet nuk e kanë lejuar atë që ta shoh trupin e të birit. Ajo ka akuzuar autoritetet se ja kanë torturuar të birin gjer në vdekje. Parlamenti i Iranit gjatë të dieles ka kërkuar hetim special për vdekjen e Beheshtit. Ai kishte vdekur disa ditë pas deklarimit se ishte torturuar nga hetuesit e tij. Familja e Behteshtit, më 6 nëntor, kishte marr infromacionin për vdekjen e tij. Vdekja e tij ka çuar në disa arrestime dhe me shkarkimin e kreut të Policisë Kibernetike, të cilët thuhet se e kanë arrestuar atë për aktivitete në internet.


text: Rreth nesh RRETH NESH ALBA QERAMIKA është kompani lidere në Kosovë në sektorin e qeramikës. U themelua nga SEJFULLAH DEÇANI në vitin 1993, në qytetin e Pejës, fillimisht me emrin DEVAL. Veprimtaria kryesore ishte tregtia me pllaka të qeramikës. Në vitin 1997 u shtua si veprimtari edhe prodhimi i vaskave dhe enëlarëseve prej mermeri. Në vitin 2000, kompania riorganizohet dhe merr emrin e ri, të cilin e mban edhe sot - ALBA QERAMIKA. Bashkëpunëtorët kryesorë janë prodhuesit më të njohur të pllakave të qeramikës dhe porcelanit nga Italia dhe Spanja, duke mbajtur pozitën e liderit me importimin e produkteve nga Italia. MISIONI - I referohemi konsumatorit dhe klientit me produkte të kualitetit të lartë - I kuptojmë nevojat e konsumatorit dhe ambientit të tregut nëpërmjet menaxhimit etik të biznesit, gjithnjë duke i marrë në konsideratë interesat dhe kërkesat e tij - Sigurojmë rritje të qëndrueshme dhe profitabile në ALBA QERAMIKA Vizioni Vizioni themelor i ALBA QERAMIKA është që të realizojë me sukses rritje të vazhdueshme në lëminë përkatëse të biznesit, me synim ruajtjen e pozitës lidere në treg të brendshëm, me potencial të zgjerimit të biznesit në rajon. Filozofia jonė ALBAQeramika që nga themelimi është udhëhequr nga një filozofi që ka vënë konsumatorin nëqendër të vëmendjes. Ne besojmë fuqishëm që lojaliteti i konsumatorit fitohet vetëm duke i sjellë atij produkte cilësore të përcjella me shërbim të sinqertë, gjë që na ka mundësuar rol udhëheqës në treg. Inovacioni me të cilin ne identifikojmë produktet që ofrojmë në treg udhëhiqet nga kërkesa e konsumatorit, duke bërë që të vendoset një partneritet dhe mirëbesim i ndërsjellë dëshmitarë të të cilit jemi bashkë çdo ditë. E TASHMJA Kompania tash udhëhiqet nga Fisnik dhe Valdet Deçani, me qëllimin që bashkë me stafin e përgatitur dhe të përkushtuar të realizohet qëllimi i avansimit të mëtejmë të kompanisë, duke pasur në qendër të vëmendjes klientin dhe plotësimin e kërkesave të tij. Përurimi i objektit të ri në vitin 2011, i cili gjendet ne kilometrin 4-t të magjistrales Prishtinë – Ferizaj, nënkupton vetëm njërën prej hallkave të realizimit të kësaj strategjie nga udhëheqësit e rinj. Qershori i 2013-s shënon edhe një arritje të kompanisë me hapjen e sallonit ekskluziv ekspozues në Prizren. Listës së bashkëpunimeve në 2012-2013 i shtohet edhe ajo me prodhuesin e njohur italian të materialeve hidrosanitare “Galassia”, si dhe përfaqësimi ekskluziv i kompanisë së njohur sllovene “Kolpasan” për sanitari dhe elemente për banjo. Pėrparėsitė PSE ALBA QERAMIKA ËSHTË E VEÇANTË? - Oferta e produkteve nga prodhues me renome botërore - Besimi i qëndrueshëm te bashkëpunëtorët afaristë - Mbulueshmëria e madhe e tregut - Efikasiteti në realizimin final të porosive - Profesionalizmi dhe përvoja e kuadrit punues - Puna ekipore në planifikim dhe zbatim - Trajnim i përhershëm me synim arritjen e rezultateve të reja SI REALIZOHET KJO? -Orientim me vëmendje të veçantë ndaj kërkesave të konsumatorit - Rritja e vazhdueshme e cilësisë të produkteve të ofruara - Sistemi efikas i shpërndarjes PLANET PËR TË ARDHMEN - Vazhdim i trendit të rritjes së qëndrueshme në tregun e pllakave të qeramikës, sanitarisë etj. - Zgjerim i rrjetit të kompanive partnere në vend dhe jashtë vendit. ALBA QERAMIKA zhvillimin e saj e bazon në përcjelljen e vazhdueshme të avansimeve në këtë sferë. Bashkëpunimi me prodhues me renome botërore bëhet me qëllim të përmirësimit dhe rritjes së asortimanit me qëllim të vetëm – klientin e kënaqur. Partnerët tonë strategjikë janë prodhuesit italianë dhe spanjollë të pllakave dhe të sanitarisë. BANESAT E KONTRAKTUARA ALBA QERAMIKA bashkëpunon edhe me firma ndërtimore, të cilat i furnizon me pajisje të nevojshme për një hapësire banimi ose hapësire afariste. ADK Agullimi Sh.P.K. Arbëria Com Arditi Construction Art Construction Euro Besi BS Group BTP Holding Cima Sh.P.K. Dekos Dumnica Group El Construction E2 Construction Engineering NPN EXDC Famis CO Alco Group Fiona Sh.P.K. Fitorja HAB Hoxha NPN Iliria Building Sh.P.K. Inter Center Sh.P.K. Kervancan Krapi Com Lin Project Lura PropertySh.P.K. MAB Sh.P.K. Premtimi Construction Royal Toning NPN Trio Project V.G. Construction Vëllezërit Asllani Ndërtimtari - Pejë Dukagjini Group - Pejë ... janë vetëm disa nga ndërmarrjet me të cilat ka bashkëpunim të ngushtë në ketë sferë.


Faqja e parë/Bota/Thaçi në Bruksel: Arritja e marrëveshjes nuk do të jetë e lehtë


text: Disa gjëra në lidhje me hotelin tonë të bukur Hotel Scardus ndodhet në pikën më të bukur të Malit Sharr – Kodra e Diellit, vetem 18 km nga qyteti i Tetovës. Ofron një panoramë relaksuese dhe të mrekullueshme të idilës dimërore dhe të të gjithë stinëve. Hoteli është vendi ideal për të kaluar një aventurë, festat, pushimet familjare, grupe dhe programe korporative, ngjarje biznesi, si dhe një vend ideal për ata të cilët e adhurojnë natyrën dhe qetsinë. Hoteli luksoz me 4 yje ofron shërbime të cilësisë së lartë duke ofruar një kapacitet prej 140 shtretër të organizuar në dhoma standarde, apartamente dhe Vip Apartamente. Hoteli disponon me 35 dhoma prej te cilave 18 janë dhoma standard (dhoma dyshe apo teke), 6 dhoma familjare (Junior suite: e cila disponon banjë, dhomëdyshe, kuzhin dhe dhomë ndeje), 9 apartamente ( suita: me banj ,dy dhoma fletjeje, kuzhinë dhe dhomë ndeje) dhe 2 apartmane Vip me katër dhoma fletje, dhomë ndeje, kuzhin, sauna, jakuzzi dhe minibar, të mobiluara me standart dhe kualitet t lart. Hoteli gjithashtu posedon bar nate, restorant, dhomë të skive, dhome për larje të teshave, sall konference , SPA qendër në kuadër të së cilës ka 2 sauna, Jacuzzi, dy pishina ( për të rritur dhe fëmijë), banjë turke dhe fitness, ndërsa masazha është sipas kërkesës së mysafirit. Disponon parking privat dhe Wi-fi në cdo ambient publik. Restoranti shërben ushqim të shumëllojshëm me kuzhinë internacionale me cilësi të lartë në një ambient relaksues dhe të bukur. Pavarësisht nëse ju jeni duke kërkuar për pushime, aventurë, takime biznesi apo më shumë, Hotel Scardus është zgjedhja juaj e parë.


24d8 Abrashi: Vota e secilit ka peshë për ndryshim dhe përmirësim të jetës së qytetarëve Kandidati i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) për kryetar të Prishtinës, Arban Abrashi, ka votuar të dielën në Shkollën “Hasan Prishtina” dhe ju ka bërë thirrje të gjithëve shtetasve që ta shfrytëzojnë votën e tyre, e cila ka peshë për ndryshim dhe përmirësim të jetës së qytetarëve. “Kam dalë që ta kryej obligimin tim qytetar. ... Continue reading Abrashi: Vota e secilit ka peshë për ndryshim dhe përmirësim të jetës së qytetarëve Copy and paste this URL into your WordPress site to embed Copy and paste this code into your site to embed


text: Media turke raportojnë se Ankaraja është në bisedime me themeluesin e Partisë së Punëtorëve të Kurdistanit (PPK) në lidhje me çarmatimin e grupeve të jashtëligjshme. Zyrtarët turq nuk ofruan detaje të bisedimeve me Abdullah Oçalan, i cili po vuan një dënim të përjetshëm me burg. Deklaratat vijnë, pasi që Yalcin Akdogan, një këshilltar i kryeministrit Rexhep Tajip Erdogan, i ka thënë televizionit turk NTV se konflikti me këto grupe do të zgjidhet vetëm me verpime ushtarake. Oçalan është arrestuar në Kenia në vitin 1999 dhe mbahet në një burg që ndodhet në një ishull pranë Stambollit. Oçalan, i cili ishte akuzuar për terrorizëm, atëbotë ishte dënuar me vdekje, por më vonë iu dha një dënim i përjetshëm pas një presion ndërkombëtar të bërë ndaj Ankarasë. PPK, e cila nga Ankaraja dhe Uashingtoni cilësohet si një organizatë terroriste, gjatë vitit 1984, kishte filluar një konflikt të armatosur në julindje të Truqisë, ku kishin humbur jetën rreth 45 mijë njerëz.


OSBE dënon sulmin ndaj gazetarit në Kosovë PRISHTINË / VJENË, 27 janar 2016 - Shefi i Misionit të OSBE-së në Kosovë, Ambasadori Jean-Claude Schlumberger, dhe Përfaqësuesja e OSBE-së për Lirinë e Medias, Dunja Mijatovic, shprehën sot shqetësimin e tyre lidhur me sulmin e djeshëm ndaj Gazmend Morinës, gazetar i portalit të lajmeve Veriu.Info me seli në Mitrovicë të Jugut. “E dënoj fuqishëm këtë sulm. Gazetarët duhet të jenë në gjendje të punojnë lirshëm dhe në mënyrë të sigurtë, pavarësisht temës që përcjellin,” tha Schlumberger. Morina u sulmua fizikisht nga dy persona, njëri ndër ta anëtar i Kuvendit Komunal, pas raporteve që kritikonin menaxhimin e kompleksit të minierave Trepça. “Është detyrë e gazetarëve të hulumtojnë të gjitha temat e mundshme me interes për publikun, siç edhe është obligim i zyrtarëve publikë të jenë të përgjegjshëm,” tha Schlumberger. Ai u bëri thirrje organeve për zbatim të ligjit dhe Komunës së Mitrovicës së Jugut të marrin masat e duhura. “Sulmi ndaj një gazetari është sulm ndaj gjithë shoqërisë,” tha Mijatovic. “Siguria fizike është parakusht themelor në mënyrë që pjesëtarët e mediave të mund të bëjnë punën e tyre. Ky incident duhet të hetohet me shpejtësi dhe autorët të sillen para drejtësisë.” Misioni i OSBE-së në Kosovë ka për mandat mbrojtjen dhe promovimin e të drejtave të njeriut, demokratizimin, si dhe zhvillimin e sektorit të sigurisë publike. Mision mbron lirinë e medias dhe lirinë e shprehjes, dhe mbështet zhvillimin e mediave.


text: 28.04.2010 22:24 - Kategoria: Shendeti Produktet OMGJ ditėt e sotme pėrbėn njė nga temat mė tė diskutuara pas gripit tė derrit. Bimėt kafshėt apo mikroorganizmat tė cilave u janė ndryshuar veēoritė duke transferuar genet e njė lloji tjetėr me anė tė metodave bioteknologjike quhen "organizma me gjenetikė tė ndryshuar" ose "transgjenike". Edhe ju mund tė keni ngrėnė ndonjė produkt apo ushqim transgjenik ose me OMGJ. Sipas lajmit tė publikuar nė adresėn howStuffWorks jepen 5 produktet ku pėrdoret mė shumė OMGJ: 1. Aspartam (ėmbėlsues sintetik): Megjithėse teknikisht ėshtė njė lėndė sintetike, pėrftohet si rezultat i kombinacionit tė dy amino acideve natyrale. Kėto acide prodhohen nga dy lloje tė ndryshme bakteresh dhe nė disa raste njėri prej baktereve ndryshohet pėr tė shtuar prodhimin. A ėshtė i dėmshėm aspartam? Aspartam nuk pėrmban lėndė gjenetike. Megjithėse nuk ekziston ndonjė provė e cila tė verifikojė mundėsinė e shfaqjes sė kancerit nga aspartame tek minjtė e laboratorit tė cilėve iu ėshtė dhėnė aspartame, ėshtė pare leucemi dhe kancer limfatik. 2. Vaj kanola: Vaji kanola ose i njohur ndryshe si vaji i lakrės sė egėr ėshtė njė nga lėndėt mė tė pėrdorura. 80% e kanolės sė pėrdorur nė Kanada ėshtė ndryshuar gjenetikisht. Gjenetika e kanolas ndryshohet pėr tė rritur imunitetin ndaj disa ilaēeve bujqėsore tė pėrdora pėr tė zhdukur bimėt e dėmshme. Nė kėtė mėnyrė kontrollohen mė lehtė barėrat e egėr dhe pėrdoret mė pak ilaē bujqėsor dhe merret mė shumė prodhim. 3. Qumėshti: Hormoni rBGH bėn tė mundur qė lopėt tė prodhojnė mė shumė qumėsht dhe hap rrugėn e mastitit (infeksionit tė gjirit). Kėtė lopė tė sėmura duhet tė jenė vazhdimisht nėn kontrollin e doktorit dhe tė mjekohen me antibiotikė. Hormoni rBGH rrezikon njerėzit nga kanceri. Bota ėshtė ndarė mė dysh pėr sa i pėrket sigurisė sė qumėshtit tė marrė nga lopėt tė cilave iu ėshtė injektuar rBGH. Pavarėsisht se pėrdorimi i kėtij hormoni ėshtė ndaluar nė Bashkimin Evropian dhe Australi, nė Amerikė ėshtė lejuar dhe FDA-ja nuk ka vendosur ndonjė kusht pėr pėrdorimin e kėtij qumėshti. 4. Soja: Nė mes gjithė produkteve soja ėshtė produkti me njė ndryshim tė thellė gjenetik. Nė vitin 2007 mė shumė se gjysma e botės prodhoi njė lloj tė ndryshuar. Gjenetika e sojės ndryshohet pėr shkaqe tė ndryshme. Arsyet mė tė pėrhapura janė rritja e imunitetit ndaj insekteve dhe kėrpudhave, pasurimi i produktit nga ana e vitaminave, yndyrave dhe proteinave. Kėshtu mund tė pėrdoret si ushqim pėr kafshėt. Nė tė njėjtėn kohė soja pėrdoret edhe si kimikat nė farmaci. Nė Amerikė nėse pėrdoret sojė nė produkte tė ndryshme, patjetėr shkruhet nė etiketė dhe kėta zakonisht janė sojė me gjenetikė tė ndryshuar. Kėtu nuk bėhet fjalė vetėm pėr qumėsht soje apo tofu, pėrdoren edhe ushqime qė pėrmbajnė sojė si bukė, gjevrekė me drithėra, akullore dhe ēokollatė. 5. Misri: misri pėrdoret kudo nė Amerikė. Nė tė vėrtetė Amerika ėshtė prodhuesi mė i madh i misrit. Nė vitin 2000 Ministria e Bujqėsisė pohoi se 25% e misrit tė prodhuar nė Amerikė ndryshohet gjenetikisht. Produktet qė pėrmbajnė misėr janė soset e sallatave, margarina, mielli dhe shurupi i misrit. Misri i pastėr mund tė infektohet me OMGJ nga arat me misėr tė ndryshuar gjenetikisht nėpėrmjet erės. Shkencėtarėt theksojnė se nga ky fenomen mund tė infektohen sipėrfaqe tė mėdha. Burimi: Observer Shendeti lajme.parajsa.com


Mburoja që mbron: Komisioneri i Kosovës për Gjuhët Në një shoqëri me komunitete të ndryshme që flasin gjuhë të ndryshme, të drejtat gjuhësore janë qenësore për të rritur tolerancën dhe mos-diskriminimin. Sido që të jetë, zhvillimi i një kulture ku këto të drejta respektohen dhe sigurohen nga institucionet nuk është i lehtë. Kjo është sfida me të cilën është ballafaquar Zyra e Komisionerit për Gjuhët në Kosovë, e themeluar në vitin 2012. “Ne e monitorojmë situatën me kujdes, nxjerrim rekomandime, përgatisim plane veprimi me qëllim të integrimit sa më të mirë të politikave gjuhësore në legjislacionin aktual dhe atij në procedurë,” thotë Slaviša Mladenović, Komisioner për Gjuhët dhe ish pjesëtar i Misionit të OSBE-së në Kosovë. Ai pranon se ende ka shumë për tu bërë për të përmirësuar zbatimin e Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve. Komisionerët për gjuhë janë një fenomen relativisht i ri në botë. Në vitin 2004, Seán Ó Cuirreáin nga Irlanda ka qenë njëri ndër dy komisionerët për gjuhë në mbarë botën (komisioneri tjetër ka qenë në Kanada) kur filloj të merrej me avokim për të drejtat gjuhësore në vendin e tij. Shtatë vjet më vonë, si pjesë e një iniciative më të gjerë të Misionit të OSBE-së në Kosovë për të mbrojtur dhe promovuar të drejtat gjuhësore, ai ndihmoi në themelimin e Zyrës së Komisionerit për Gjuhët në Kosovë. Sot, Ó Cuirreáin sheh përparim në mbrojtjen e të drejtave gjuhësore në Kosovë, edhe pse shumë mangësi mbesin. Përpjekje shtesë duhet të bëhen në përfshirjen e të drejtave gjuhësore në zbatimin e përgjithshëm të legjislacionit, që ka për qëllim promovimin dhe mbrojtjen e të drejtave të komuniteteve, thotë ai. Sfidat tjera përfshijnë mungesë vetëdijesimi në mesin e komuniteteve për të drejtat e tyre gjuhësore, mungesë mirëkuptimi nga institucionet rreth përgjegjësive të tyre në zbatimin e legjislacionit për gjuhët, dhe mungesë të mekanizmave të qëndrueshëm për të trajtuar mospërputhjet me legjislacionin për gjuhët. Ligji për Përdorimin e Gjuhëve në Kosovë (2006): Neni 1 1.1 Qëllimi i këtij ligji është që të sigurojë: (i) Përdorimin e gjuhëve zyrtare, si dhe të gjuhëve të komuniteteve, gjuha amtare e të cilave nuk është gjuhë zyrtare, në institucionet e Kosovës, në ndërmarrje dhe organizata të tjera që realizojnë funksione dhe shërbime publike; (ii) Status të barabartë të gjuhës shqipe dhe serbe si gjuhë zyrtare në Kosovë, të drejta të barabarta sa i përket përdorimit të tyre në të gjitha institucionet e Kosovës; (iii) Të drejtën e të gjitha komuniteteve të Kosovës për të ruajtur, mbrojtur dhe promovuar identitetin e tyre gjuhësorë; (iv) Karakterin shumë gjuhësor të shoqërisë kosovare, që paraqet vlerat e saj unike shpirtërore, intelektuale, historike dhe kulturore. 1.2. Në nivelin komunal, gjuhët e tjera të bashkësive, si gjuha turke, boshnjake dhe rome, do të jenë gjuhë në përdorim zyrtar, sipas kushteve të përcaktuara me këtë ligj.Lexo më shumë në “Me rëndësi qenësore për identitetin kulturor” Misioni i OSBE-së në Kosovë ka punuar me institucionet për të inkurajuar më shumë përparim dhe në korrik të vitit 2015 ka organizuar një trajnim dy-ditor të mbajtur nga Ó Cuirreáin në Pejë, Kosovë perëndimore, i cili, përveç të tjerëve, ka sjellë në një vend Zyrën e Komisionerit për Gjuhët dhe përfaqësuesit e institucioneve të nivelit qendror nga grupi punues për gjuhët i Këshillit Konsultativ për Komunitete, bordin për politika gjuhësore dhe Institutin e Kosovës për Administratë Publike. “Kjo ishte hera e parë që Misioni i OSBE-së në Kosovë ka trajnuar të gjitha institucionet relevante bashkërisht për detyrat dhe obligimet e institucioneve të nivelit qendror në sigurimin e të drejtave ndërkombëtare gjuhësore të komuniteteve,” tha Sehadin Shok, nga Misioni i OSBE-së në Kosovë. Trajnimi ka ngritur edhe vetëdijen e pjesëmarrësve për nevojën për të pasur një sistem funksional për të adresuar brengat dhe shkeljet e të drejtave gjuhësore. “Të drejtat e tilla janë pjesë integrale e të drejtave të njeriut dhe janë qenësore për identitetin kulturor,” thotë Ó Cuirreáin. “Ndarje të rrezikshme mund të shmangen nëse respektohen të drejtat gjuhësore dhe larmia kulturore. Dështimi për ta bërë këtë shpesh mund të çojë në probleme të ndryshme.” Ai e sheh Zyrën e Komisionerit për Gjuhët si element qenësor për të ndihmuar institucionet e nivelit qendror dhe lokal të jenë në pajtueshmëri me kërkesat për të drejtat gjuhësore. Për këtë arsye Zyra dhe kapacitetet e saj duhet të shtohen. Legjislacioni për gjuhët duhet të përdoret si mburojë e jo si shpatë. Megjithatë, nëse legjislacioni nuk zbatohet, atëherë ai mbetet një premtim bosh vetëm në letër dhe nuk ka përparim të vërtetë në demokraci. Seán Ó Cuirreáin Konsulent për të drejta gjuhësore dhe ish-Komisioner për Gjuhët në Irlandë Përpjekje të përbashkëta Komisioneri për Gjuhët Mladenović thotë se Zyra e tij punon vazhdimisht për të informuar institucionet dhe komunitetet për të drejtat dhe obligimet e tyre në fushën e të drejtave gjuhësore, dhe Misioni i OSBE-së u ofron ndihmë të madhe. Ai e përshkruan Misionin e OSBE-së në Kosovë si një ndër akterët më aktiv për të drejtat e njeriut dhe ato gjuhësore dhe si përkrahësin kryesor të Zyrës në monitorimin e zbatimit të Ligjit për Përdorimin e Gjuhëve. Disa rezultate pozitive tashmë janë arritur. Pas përpjekjeve avokuese të Zyrës së Komisionerit për Gjuhët, të gjitha dokumentet e regjistrit civil tani janë në dispozicion edhe në gjuhën boshnjake dhe turke përveç në gjuhën shqipe dhe serbe, të cilat janë gjuhë zyrtare në Kosovë. Darko Dimitrijević, Kryesues i Këshillit Konsultativ për Komunitete, thotë se hapa të tillë të vegjël tregojnë se Kosova po shënon përparim drejt një shoqërie ku mbrohen të drejtat gjuhësore të të gjitha komuniteteve. “Nëse institucionet e Kosovës dëshirojnë t’i respektojnë komunitetet dhe t’i trajtojnë si të barabartë, atëherë duhet t’i respektojnë edhe të drejtat e tyre gjuhësore,” thotë Dimitrijević. “Fokusi nuk duhet të jetë në atë se sa i mirë është Ligji për të Përdorimin e Gjuhëve, por sa mirë po zbatohet për të mbrojtur të drejtat e të gjithëve.”


Sot, iu dha lamtumira e fundit Prof. Dr. Ali Gashi, ish-anëtarit të kryesisë qendrore të LDK-së Sot, iu dha lamtumira e fundit Prof. Dr. Ali Gashi, ish-anëtarit të kryesisë qendrore të LDK-së. Në emër të kryesisë së LDK-së i pranishëm ishte Sekretari i Përgjithshëm i LDK-së, z. Ismet Beqiri i cili vendosi kurora lulesh. Profesor Gashi ka dhënë kontribut për arsimimin e shumë gjeneratave si profesor i Universitetit të Prishtinës dhe veqanërisht si veprimtar i LDK-së. Puna e tij shumëvjeqare e bëjnë profesor Gashin të mbetet kujtim i shumë veprimtarëve të LDK-së, kolegëve dhe shumë studentëve por edhe për historinë e arsimit shqip. Ngushëllime të gjithë familjarëve dhe qytetarëve të Kosovës, pasi që vendi ynë humbi një profesor të jashtëzakonshëm. LDK – Zyra për Informim 1f93


text: Aktualitet Archives | Page 587 of 610 Okultizmi si vizion alternativ shpjegon gjuhën simbolike të pëkrenare Kastriotët, midis lindjes dhe perëndimit, mbanin stemën e shqipes me dy kokë por e veçanta është se Skënderbeu mbajti veç saj,... Ministria e Punëve të Jashtme dënon djegien e flamurit shqiptar në Beograd Ministria e Punëve të Jashtme të Shqipërisë përmes një deklarate për shtyp ka dënuar përdhosjen dhe djegien e flamurit shqiptar në ndeshjen e futbollit Partizani - Crvena Zvezda, të luajtur... Historia e "shqiptares" që u bë serbe Ajo quhet tanimë Persa Basiç dhe është 45-vjeçe. Sipas certifikatës së lindjes, ajo ka patur emrin Drita Popaj, por se e ka ndryshuar me dëshirën e saj. Pavarësisht se lindi... Studiuesi Gjoka: Serbia mori "karton të kuq" kundër Shqipërisë "Serbia ka marrë karton të kuq ditën që luajti me Shqipërinë". Kështu e konsideron studiuesi Behar Gjoka, atë që ndodhimbrëmjen e 14 tetorit në Beograd. I ftuar në Ora News... Braçe: Serbia ka frikë nga struktura kriminale që e ka krijuar vetë Deputeti i Partisë Socialiste Erion Braçe ka reaguar ndaj rrethimi të Ambasadës Shqiptare në Beograd. Sipas tij serbët kanë frikë nga gangsterët e tyre. Ai thotë se shteti serb nuk... "Autochthonous" thyen portalet serbe Portali që iu dedikohet zgjedhjeve parlamentare, lokale dhe presidenciale në Serbi dhe në rajon, Eizbori, është thyer nga hakerat shqiptarë. Në këtë portal është vendosur logoja e hartës së "Shqipërisë... Specialisti amerikan i kirurgjisë, Willard L. Noyes, duke u ndalur te akuzat dhe pretendimet për transplantim të organeve në Shqipëri, ka deklaruar për KosovaPress, se në bazë të përvojës së... Të jesh kundër ringritjes së flamurit në Beograd Shkruan: Mero Baze Ka një presion politik, që po kërkon të devijojë axhendën e kryeministrit të Shqipërisë, i cili është i ftuar në Beograd pas një jave. Më i rëndësishmi... "Ushtria Popullore Jugosllave" godet sërish: UEFA të ndëshkojë si NATO Nga Elvi Sidheri Kur shorti i kualifikueseve për europianin francez të vitit 2016, na vuri përballë me Serbinë, të them të drejtën, nuk e pata shumë mendjen tek kjo gjë.... Burime diplomatike në Beograd: Vizita e Ramës në Serbi do të anulohet Pas incidentit në ndeshjen e futbollit Serbi – Shqipëri, vizita e kryeministrit shqiptar Edi Rama atje, është vënë në pikëpyetje. Burime diplomatike në Beograd i kanë thënë RTK-së se "ky... Opinion: Kontrolli i domosdoshme si te universitetet private poashtu edhe te ato publike Prof.Dr. Izet Zeqiri Ministria e Arsimit në vlerësimin e respektimit të ligjit mbi arsimin e lartë dhe standardet me të cilat janë akredituar institucionet arsimit të lartë krahas universiteve private... PD dënon dhunën, Bumçi: Autoritetet serbe, përgjegjëse Partia Demokratike i ka bërë thirrje Serbisë të ndalojë sulmet barbare ndaj pronës dhe jetës së shqiptarëve që jetojnë në shtetin fqinj. Deputeti demokrat, Aldo Bumçi, nëpërmjet një deklarate për... Vuçiç: Shqipëria e Madhe makthi ynë dhe gjithë njerëzimit,do të bëjmë gjithcka për ta parandaluar Kur duhen edhe katër ditë nga vizita e kryeministrit Rama në Beograd, ku autoritetet serbe ende nuk kanë vendosur nëse janë të gatshme për një gjë të tillë, gjuha diplomatike... Pasqyra e shtypit të ditës (18 Tetor 2014) E përditshmja "Shqip" hapet me titull kryesor "Serbia "ngrin" vizitën e Ramës". Të tjerë tituj mund të lexoni: Shqipëria, me raport mjekoligjor për t'u mbrojtur para UEFA-s; Prokuroria shfajëson ish... Shqipëria: Presidenca greke të heqë termin "Himara e Vorio-Epirit" Ministria e Jashtme e Shqipërisë i paraqiti dje Greqisë shqetësimin për përdorimin e termit Vorio-Epir në një njoftim në faqen zyrtare të Presidencës së Greqisë. Gjatë një takimi të zhvilluar... Baruti ballkanik Nga Artur Zheji Beogradi na ktheu befas shumë e shumë kohë mbrapa. Në kohë dhe hapësirë dhe padyshim në anti-kulturë. Ne jemi gjithsesi të pakënaqur me shumë gjëra që nuk... Rama për CNN: I gatshëm të shkoj në Beograd, është në dorën e tyre të më ftojnë Kryeministri Edi Rama do të vizitojë Beogradin në 22 tetor nëse homologu serb do e ftojë. Deklarata u bë nga vet kryeministri në një intervistë për CNN. I pyetur për... 10 arsyet përse shërbimi i fshehtë serb është pas objektit fluturues Ky projekt gjeopolitik doli ne fillim te viteve nentedhjete, me nisjen e luftrave ne Jugosllavi dhe autoresia e tij i perket fundamentalisteve islamike ne Ballkan, nder ta edhe shqiptareve. Me... Bushati: Sporti s'mund të drejtojë çështjet shtetërore, të gatshëm të vizitojmë Serbinë Edhe pse në deklaratën e parë zyrtare pas incidentit në Beograd, la të hapura të gjitha opsionet për vizitën e kryeministrit në Serbi, Ministri i Jashtëm Bushati thotë se sporti... Rama: "Shqipëria e Madhe" është makth i Serbisë Kryeministri i Shqipërisë, Edi Rama, ka postuar një koment në profilin e tij në Facebook, duke sugjeruar shtetin serb që të mos merret me idenë e "Shqipërisë së Madhe". Ai...


text: Idriz Seferi (Sefer, 14 mars 1847 – Zhegër, 25 mars 1927), ka qenë një figurë atdhetare shqiptare dhe prijës kaçak. Anëtar i Lidhjes së Prizrenit dhe asaj të Pejës, përkrah Isa Boletinit organizoi dhe i priu kryengritjes së 1910 dhe 1912 kundër autoriteteve osmane, dhe kundër serbëve gjatë Luftës së Parë Ballkanike. Vijoi të luftonte kundër serbëve pjesën e parë 1914–1916 të Luftës së Parë Botërore, ndërsa në gjysmën e dytë të luftës zhvilloi beteja kundër bullgarëve. Biografia I biri i Isuf Selman Seferit, u lind në fshatin Sefer (Presheva e ditëve të sotme), në veri të Karadakut të Shkupit, në atë kohë pjesë e Vilajetit të Kosovës në Perandorinë Osmane. Në moshën 13 vjeçare i vdiq babai i tij, Isufi, ndërsa kur u bë 16 vjeç u zgjodh në grupin e pleqnarëve të fshatit dhe pajtoi njerëz në mbarë kazanë e Gjilanit, Kaçanik, Preshevë dhe vende të tjera. Iu bashkua lëvizjes së Lidhjeve të Prizrenit dhe Pejës. Kryengritjet e 1910 Ishte ndër konspiruesit dhe organizatorët e kryengritjes së 1910 me Hoxhë Said efendiun, Nexhip bej Dragën, Hasan Prishtinën, Mehmet pashë Derallën, Rexhep Mitrovicën, Bedri Pejanin, Salih Gjukën dhe Isa Boletinin. Në prillin e 1910 dymbëdhjetë fise të Vilajetit të Kosovës të drejtuar nga Isa Boletini dhe Idriz Seferi bënë kryengritje ndaj autoriteteve osmane. Rreth 5,000 kryengritës me në krye Idriz Seferin zunë hekurudhën Prizren-Shkup në Kaçanik, ku ia dolën të mbanin njësitë qeveritare në grykën e Kaçanikut. Trimat e Seferit ndalën një tren të mbushur me ushtarë dhe nozullime drejtuar për në Prishtinë, i çarmatosën ushtarët dhe morën nozullimet. Seferi i shkaktoi humbje të mëdha ushtrisë osmane pavarësisht faktit se nuk kishte artileri dhe e mbajti grykën për dy ditë. Kryengritësit dolën vendit vetëm pas një beteje trembëdhjetë orëshe, sepse ishin më pak në numër. Kryengritja u fashit nga 16,000 trupat osmane të udhëhequra nga Shefqet Turgut Pasha, por jo pa vështirësi. Nën drejtimin e Seferit, gati 2,000 trupa osmane përreth Gjilanit u vranë. Nga gushti trupat qeveritare e bënë zap vilajetin, dhe për të mbajtur rregullin: meshkujt në moshat 16-60 u regjistruan për t'u thirrur në ushtri, burrat u çarmatosën. Isa Boletini u dorëzua vetëm pasi ai dhe qeveritari i Vushtrrisë shkuan te valiu i Kosovës, Seferi ndoqi shembullin e tij më pas. Kryengritja e 1912 Në prillin e 1912 kryengritësit e Hasan Prishtinës u ngritën në Malësinë e Gjakovës dhe rebelimi u përhap në mbarë vilajetin. Më 20 maj krerët shqiptarë Bajram Curri, Riza bej Gjakova-Kryeziu, Seferi, Hasan Prishtina, Nexhip bej Draga dhe të tjerë, vendosën për të një kryengritje në shkallë vilajeti. Seferi organizoi kryengritësit në zonën e Ferizajt, ku u bënë beteja të ashpra. Me 1913 Idriz Seferi u prin edhe një herë kryengritsvë shqiptarë në Grykë të Kaçanikut kësaj here kundër pushtuesit serb. Në gusht në krye të të vetëve u bë pjesë e trupave kosovare të drejtuara nga krerët për të zënë Shkupin, ku nuk hasën në rezistencë dhe e morën nën zotërim. Prishtina arriti t'i bindte krerët konservatorë mes të cilëve ishte edhe Seferi, që të pranonin marrëveshjen me autoritetet për të drejtat kombëtare sociopolitike dhe kulturore. Pas fillimit të Luftës së Parë Ballkanike, ushtria osmane në bashkërendim me qendresën shqiptare u thyen në Betejën e Kumanovës më 24 tetor, Seferi me krerët shqiptarë u kapën dhe arrestuan nga ushtria serbe. Ndërroi jetë më 25 mars 1927. Trashëgimia Betejave të zhvilluara ndër kryengritjet antixhonturke iu kushtua kënga N'Kaçanik deri n'Buletin dhe Gryka e Kaçanikut. Eqrem bej Vlora në librin Kujtime e përshkruan gjallërisht:Me rastin e 90 vjetorit të vdekjes së tij dhe në vigjiljen e 105 vjetorit të Pavarësisë së Shqipërisë iu vendos shtatorja në Gjilan. Pas vdekjes u dekorua me urdhrin Hero i Kosovës - nga Presidenti i Republikës së Kosovës, Hashim Thaçi. Ne letërsi Ibrahim Kadriu i kushtoi romanin Kalorësi i Karadakut. Referime Literatura Lindje 1847 Vdekje 1927 Atdhetarë shqiptarë Heronje te Kosoves Njerëz nga Presheva Prijës popullorë shqiptarë Njerëz nga Karadaku Kryengritës shqiptarë të Perandorisë Osmane


Memorandum për mirëkuptim për interkonektim 400 kilovoltësh mes Maqedonisë dhe Kosovës – Televizioni Koha Home / Lajme / Maqedoni / Memorandum për mirëkuptim për interkonektim 400 kilovoltësh mes Maqedonisë dhe Kosovës Memorandum për mirëkuptim për interkonektim 400 kilovoltësh mes Maqedonisë dhe Kosovës 20 tetor-Me nënshkrimin e Memorandumit avancohen edhe thellohen marrëdhëniet mes dy kompanive elektroenergjetike dhe në mënyrë operative krijohen parakushte për fillimin e procedurave të cilat i paraprijnë realizimit të lidhjes me largpërçues 400-kilovoltëshe mes TS Shkupi 5 dhe TS Kosova. Sistemi elektrotransmetues i Maqedonisë operatori MEPSO dhe KOST-i kosovar do të lidhen së shpejti me largpërçues 400 kilovoltësh. Këtë e mundëson Memorandumi për mirëkuptim që e sot e kanë nënshkruar Dejan Boshkovski, drejtori i përgjithshëm i MEPSO-s dhe Fadil Islamili, menaxheri i përgjithshëm ekzekutiv i KOST-it. Me nënshkrimin e Memorandumit avancohen edhe thellohen marrëdhëniet mes dy kompanive elektroenergjetike dhe në mënyrë operative krijohen parakushte për fillimin e procedurave të cilat i paraprijnë realizimit të lidhjes me largpërçues 400-kilovoltëshe mes TS Shkupi 5 dhe TS Kosova. “Ky projekt është prioritet edhe i dy kompanive për shkak se ka rëndësi bilaterale dhe arjonale. Në aspektin bilateral, do ta rrisë transmetimin e energjisë dhe do ta rrisë kapacitetin për transmetim të energjsië elektrike. Rëndësia rajonale e interkonektimit të ri është në atë se do ta rrisë stabilitetin dhe besueshmërinë e sistemit elektroenergjetik rajonal”, thonë nga MEPSO. Ky interkonektim 400 kilovoltësh gjendte në listën e projekteve në Studimin për zhvillim të rrjetit transmetues të MEPSO-s. Pas Jemi kthyer më të fortë se kurrë Para Përkujtohet 5 vjetori i vrasjes së Isa Likës


text: Familjarët e ish luftëtarëve të UÇK-së sot në orën 12 protestosjnë para Qeverisë së Kosovës | Portali Online Familjarët e ish luftëtarëve të UÇK-së sot në orën 12 protestosjnë para Qeverisë së Kosovës 09:41 | 20 Maj, 2015 Familjarët e ish-luftëtarëve të UÇK-së që morën pjesë në konfliktin në Kumanovë do të mbajnë sot, me fillim në orën 12:00, një protestë para Qeverisë së Republikës së Kosovës, në të cilën, siç kanë paralajmëruar, do të kërkojnë nga institucionet e Kosovës që urgjentisht të ndërmarrin veprime konkrete në mbrojtje të qytetarëve që janë të arrestuar. Përmes një thirrjeje publike ata thonë se në Kumanovë u luftua për drejtësi dhe dinjitet të shqiptarëve dhe përmes protestës, e cila do të organizohet në mbështetje të organizatave të luftës, veteranëve dhe studentëve do të adresojnë kërkesat e tyre. Organizatat e dala nga Lufta e Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës e përkrahin protestën e organizuar nga familjarët e ish-luftëtarëve të UÇK-së që morën pjesë në luftimet e Lagjes së Trimave në Kumanovë dhe u bënë thirrje veteranëve, invalidëve dhe familjeve të dëshmorëve që të marrin pjesë në të. "Kjo protestë organizohet, për shkak se familjarët e luftëtarëve që u janë publikuar emrat në listën e të vrarëve nuk kanë informacion zyrtar, si dhe për shkak të keqtrajtimit të atyre luftëtarëve që gjenden në burgjet e Maqedonisë", thuhet në komunikatën e Organizatave të dala nga Lufta e UÇK-së. Me anë të një komunikatë, protestën e përkrahu edhe Grupi i Pavarur Studentor, organizatë kjo e cila kohë më parë organizoi në sheshin e Prishtinës ndezjen e qirinjve për të rënët në luftimet në Kumanovë. "Ne si Grup i Pavarur Studentor shprehim përkrahjen e fuqishme për familjarët e viktimave që ndodhën në Kumanovë dhe njëherëësh për familjarët e të arrestuarve dhe shprehim brengen tonë në lidhje me mënyrën e trajtimit që po u bëhet të arrestuarve", thuhet në komunikatën e GPS, në të cilën njëkohësisht, kërkohet nga Qeveria një transparencë më e madhe dhe një kujdes më i madh për bashkëkombësit në Maqedoni.


Gjithë magjia e saj e ka një sekret, zbuloni kuptimin e emrit Oriola - UlpianaPress


Antitrafikimi / Gjebrea: Mungesa e koordinimit në nivel vendor, kushtëzon suksesin - Ministria e Brendshme >Antitrafikimi / Gjebrea: Mungesa> Antitrafikimi / Gjebrea: Mungesa e koordinimit në nivel vendor, kushtëzon suksesin Në kuadër të parandalimit dhe luftës kundër trafikimit të personave, si dhe fuqizimit të Komiteteve Rajonale Antitrafik, Zëvendësministrja e Punëve të Brendshme, njëkohësisht edhe Koordinatore Kombëtare për Çështje të Luftës kundër Trafikimit të Personave, organizoi në Durrës një takim me anëtarët e Komitetit Rajonal Antitrafik të Qarkut Durrës mbi parandalimin e trafikimit të personave dhe forcimin e asistencës për viktimat e trafikimit. Koordinatori Kombëtar Antitrafik ka krijuar një risi në bashkëpunimin dhe koordinimin e përpjekjeve të organizmave shtetërorë dhe jo-shtetërore në luftën pa kompromis kundër trafikimit të personave, duke mbledhur bashkë në nivel lokal, aktorë të rëndësishëm si: pjesëmarrës nga Prokuroria e Rrethit, nga Shërbimi Social Shtetëror, nga Drejtoria e Policisë Qarkut, nga aktorë të rëndësishëm në fushën arsimore dhe shëndetësore, si dhe nga Shoqëria Civile. Organizimi i takimeve të tilla me aktorë të rëndësishëm të luftës kundër trafikimit të qënieve njerëzore në nivel vendor i jep një frymë të re bashkëpunimit institucional mes qeverisjes qendrore, institucioneve shtetërore në nivel lokal dhe Shoqërisë Civile, sidomos për çështje kaq të ndjeshme dhe të prekshme, siç janë të drejtat e viktimave të trafikimit, duke synuar të parandalojë dhe mbrojë viktimat e mundshme të trafikimit, apo dhe qasja me sfidat gjatë procesit të tyre të integrimit/riintegrimit në shoqëri. Në takim zëvendësministrja e Punëve të Brendshme, njëkohësisht edhe Koordinatore Kombëtare për Çështje të Luftës kundër Trafikimit të Personave, znj. Elona Gjebrea, si edhe Prefekti i Durrësit, Rolant Xhelilaj, artikuluan forcimin e urave lidhëse të bashkëpunimit në nivel qendror dhe vendor. Por gjatë tryezës u evidentua si problematikë, se është bërë pak punë në drejtim të konsolidimit dhe ndërtimit të mekanizmave vendore, antitrafikim. “Është pikërisht mungesa e koordinimit dhe drejtimit të punës në nivel vendor, e cila kushtëzon suksesin e çdo angazhimi apo përpjekjeje. Marrja e masave të menjëhershme për mbrojtjen e individëve dhe grupeve të rrezikuara nga trafikimi, në mënyrë të veçantë të fëmijëve, është ndër detyrat kryesore të njësive rajonale”, tha zv/ministria Gjebrea.


text: Pasiqë burrat dhe muxhahidët (luftëtarët në rrugë të All-llahut) kanë atë që All-llahu ua ka premtuar në Librin e Tij prej hurive (grave të Xhen-netit). Pra, si është fati i grave pikërisht në këtë aspekt? Kur fëmiu është tepër i dëgjueshëm ndaj babait, babai nuk sheh se mund të ketë ndonjë shqetësim që djalin ta inkurajojë me atë se do ta martojë me vajzat më të bukura. Por, e njëjta gjë nuk ndodh kur vajza është tepër e dëgjueshme, ku edhe prindi edhe vajza ndjehen të shqetësuar që babai t'i premtojë vajzës djemtë më të bukur. S'do mend se vajza nga vetë natyra e saj ndjehet e shqetësuar të dëgjojë këtë fjalë. Pra, pse të ketë habi që All-llahu të veprojë po sipas kësaj metode edukative në bazë të cilës vetë njerëzit komunikojnë me njerëzit, sidomos kur e dimë se All-llahu është Krijuesi i natyrave të meshkujve dhe të femrave. Ndërkaq, All-llahu të gjithë i ka rehatuar, si meshkujt njashtu edhe femrat, se ata në Xhen-net i kanë të gjitha gjërat që u dëshiron shpirti dhe u kënaqet syri. A nuk është vetë All-llahu i cili në Kur'anin Kerim thotë: "Ata aty kanë çka të dëshirojnë, e te Ne ka edhe më shumë", (Kaf, 35). Pra, çdo gjë që gruaja do ta dëshirojë dhe do ta ketë lakmi, do ta gjejë aty dhe do ta ketë të gatshme. Siç sheh kjo është një metodë e lartë në sqarimin se atje ka dhe gjendet ajo që kërkohet, këtë e bëri pa mos përdorur ndonjë shprehje që është prekëse ose pa mos e shprehur në mënyrë të shpaluar e jo të përshtatshme.


24c4 Lista e kandidatëve të LDK-së për deputetë në Kuvendin e Kosovës Lista jonë reflekton një diversitet specifik: akademikë, profesorë universitar, kuadro të shquara të kulturës, të biznesit, ministre dhe ministra të suksesshëm, mësues, drejtues shkollash e biznesesh, inxhinierë, juristë, ekonomistë, mjekë...Të gjithë të përkushtuar, në rend të parë, për shtetin e Kosovës – KOSOVACENTRIZMIN. Kjo është lista fituese: 1 Vjosa Osmani Sadriu 2 Kujtim Shala 3 ... Continue reading Lista e kandidatëve të LDK-së për deputetë në Kuvendin e Kosovës Copy and paste this URL into your WordPress site to embed Copy and paste this code into your site to embed


text: Nju Jork – Agjencia Federale e Menaxhimit të Gjendjeve Kritike e kupton që disa prej atyre që mbijetuan Uraganin Sandy mund të kenë nevojë të përkohshme për strehim me qira, për t'i ndihmuar ata me qëllimet e strehimit të tyre të përhershëm. Të gjithë aplikantëve që kanë marrë ndihmë të përkohshme me qira nga FEMA u është postuar një letër "Deklaratë për vazhdimin e nevojës së ndihmës me qira". Ky formular dërgohet me postë 15 ditë mbasi aplikantët të marrin grantin e tyre fillestar të ndihmës me qira dhe shpjegon si të kërkohen ndihmë shtesë e përkohshme me qira nga FEMA. Për të marrë ndihmë shtesë të përkohshme me qira, sa më shpejt që të jetë e mundur, aplikantët duhet që: - Ta plotësojnë këtë formular me informacionin e duhur dhe ta postojnë te FEMA adresën e treguar në formular. - Aplikantët të japin informacionin e tyre të para-katastrofës, si dhe shpenzimet e tanishme, të cilat kanë të bëjnë me familjet e tyre, si p.sh. pagesat e çeqeve për të verifikuar të ardhurat. - Ata gjithashtu duhet të paraqesin një kopje të qirasë së tyre, si dhe emrin dhe telefonin e pronarit të tyre të shtëpisë. - Aplikantët që nuk e kanë këtë formular duhet të kontaktojnë linjën falas të FEMA-s në 800-621-FEMA (3362). FEMA pret që të gjitha familjet që kanë marrë ndihmë të përkohshme me qira të kthehen në shtëpitë e tyre kur të riparohen, sa më shpejt që të jetë e mundur, ose të gjejnë strehim të përballueshëm pa nevojën e ndihmës së FEMA-s. Megjithatë, FEMA gjithashtu e kupton që kjo është një kohë e vështirë për ata që mbijetuan Uraganin Sandy dhe që disa familje mund të kenë nevoja shtesë të përkohshme për t’i ndihmuar ata me rikuperimin e tyre. Ata që mbijetuan nuk duhet të hezitojnë të kontaktojnë linjën telefonike falas të ndihmës së FEMA-s 800-621-FEMA (3362) me çdo pyetje ose shqetësim që mund të kenë në lidhje me ndihmën me qira nga FEMA. Ndihmë në gjuhë të ndryshme mund të sigurohet për gjuhët e tjera përveç anglishtes dhe spanjishtes duke telefonuar Linjën falas të ndihmës në gjuhë të ndryshme të FEMA-s në 866-333-1796. Linjat janë të hapura 24 orë në ditë, shtatë ditë në javë derisa t’ju njoftojmë ndryshe. Ndihma ofrohet në shumicën e gjuhëve, për t’ju ndihmuar juve me përkthimin, regjistrimin dhe pyetjet në lidhje me ndihmën e katastrofës. Për më shumë informacion rreth Uraganit Sandy në Nju Jork vizitoni www.fema.gov/sq/news-releases


text: Rexhep Qosja (25 qershor 1936, Vuthaj) është historian letërsie, kritik letrar, shkrimtar, publicist, politikan dhe akademik shqiptar. Është anëtar i rregullt dhe korrespondent i Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës, dhe ka qenë i angazhuar në politikën kosovare të pasluftës. Është autor i disa romaneve të njohura. Qe njëri ndër zërat më të spikatur të dramës moderne shqipe gjatë viteve 1970. Më 2006 u inkuadrua në një debat për identitetin shqiptar me Ismail Kadarenë. Ka qenë një ndër intelektualët shqiptarë i cili ka ngritur zërin në mbrojtje të figurës së Enver Hoxhës. Në debatin e hapur në vitin 2018 mbi shkëmbimin e territoreve mes Kosovës dhe Serbisë, ka mbrojtur tezën e shkëmbimit të territoreve. Biografia U lind në Vuthaj, në krahinën e Malësisë asokohe nën Mbretërinë Jugosllave. Katër klasat e para të fillores i kreu në Vuthaj, kurse gjysmëmaturën në Guci. Më 1959 mbaroi Shkollën Normale në Prishtinë, ndërsa më 1960 u regjistrua në Degën e Gjuhës dhe të Letërsisë Shqipe të Fakultetit Filozofik të Universitetit të Prishtinës, ku u diplomua më 1964. Në vitin 1967 u pranua asistent në Institutin Albanologjik të Prishtinës dhe gjatë viteve 1967/68 specializoi shkencën e letërsisë në studimet e shkallës së tretë në Fakultetin Filologjik të Universitetit të Beogradit. Më 1969 u zgjodh bashkëpunëtor shkencor i Institutit Albanologjik të Prishtinës. Në vitin 1971 mbrojti tezën e doktoratës mbi jetën dhe krijimtarinë e Asdrenit me punimin "Asdreni, jeta dhe vepra e tij" në studimet e tij pasuniversitare në Universitetin e Beogradit. Pas doktorimit, më 1972, u zgjodh, një herë bashkëpunëtor i lartë e pastaj, këshilltar shkencor në Institutin Albanologjik, si dhe profesor inordinar dhe profesor ordinar në Fakultetin Filozofik të Prishtinës. U pranua në Partinë Komuniste të Jugosllavisë në vitet 70. Ishte drejtor i Institutit Albanologjik prej vitit 1972 deri më 1981, shef shumëvjeçar i Degës së Letërsisë dhe të Gjuhës Shqipe të Fakultetit Filozofik dhe, gjatë viteve 1974-1975, kryeredaktor i jashtëm i revistës letrare Jeta e Re. Më 1989 iu propozua që të bëhej kryetar i Lidhjes Demokratike të Kosovës, por Qosja refuzoi. Pas ndryshimeve politike më 1990 në Shqipëri, Qosja u bë ndër kritikët më të zëshëm të kulturës dhe elitës politike si derivat gjenealogjik i nomenklaturës komuniste. Dhjetëvjeçarin para Luftës së Kosovës mori emër si figurë e realitetit kombëtar shqiptar. Politikisht organizoi Forumin Demokratik të Intelektualëve Shqiptarë si kundërpeshë ndaj LDK-së së Ibrahim Rugovës, më 1998 shkoi edhe më tej, duke e themeluar Lëvizjen Demokratike të Bashkuar (LDB). Në këtë cilësi mori pjesë në bisedimet në Rambouillet në shkurtin e vitit 1999 si anëtar i delegacionit shqiptar. Pas luftës Qosja mori pjesë në Këshillin Administrativ Interim vendosur më 15 dhjetor 1999. Pas një viti, më 16 dhjetor, dha dorëheqjen nga kryetarësia e LDB-së pas rezultateve të dobëta në zgjedhjet e 28 tetorit të atij viti. Vepra Është autor i mbi tridhjetë librave me studime për letërsinë dhe kritikë letrare, prozë artistike, tregime, romane dhe drama, publicistikë e shkrime polemike. Ka botuar recensione, vështrime, artikuj, sprova, trajtesa e studime në revista shkencore e letrare, duke trajtuar në to çështje të veçanta të letërsisë shqipe dhe të krijimtarisë letrare në përgjithësi. Disa punime dhe vepra të tij janë përkthyer në gjuhë të tjera. Në vitin 2010 Instituti Albanologjik i Prishtinës botoi kompletin e veprave në 29 vëllime. Prozë Rexhep Qosja ka botuar disa romane: "Vdekja më vjen prej syve të tillë" (1974), "Një dashuri dhe shtatë faje" (2003), "Nata është dita jonë" (2007), "Bijtë e askujt" (2010) dhe Të fshehtat e treguara (2020). Përveç në Prishtinë romani "Vdekja më vjen prej syve të tillë" është botuar në vitin 1987 edhe në Tiranë, me inisiativë të shkrimtarit Ismail Kadare, i cili kishte lexuar botimin e Shtëpisë Botuese “Rilindja” të Prishtinës dhe e kishte pëlqyer. Më vonë Kadare e rekomandoi romanin e Qosjes edhe në Francë dhe ai u botua atje, në vitin 1994 me parathënie të Kadaresë. Qosja ashtu si shkrimtarët tjerë shqiptarë është ndikuar nga Ismail Kadare. Një rast i tillë është romani i Qosjes Një dashuri dhe shtatë faje i botuar më 2001, që është i ngjashëm me romanin e Kadaresë Krushqit janë të ngrirë botuar më 1986. Ngjashmëritë janë protagonisti i cili është mjek në të dy rastet, antagonisti që është UDB, vendi është Spitali i Prishtinës, viti është 1981, faji i protagonistit është mjekimi ose nderimi i viktimave të demonstratës. Studiuesi Ag Apolloni pohon se ngjashmëri të tilla ka edhe te shkrimtarët e mëdhenj botërorë dhe ato nuk ua ulin vlerën veprave. Nga proza Qosja ka botuar edhe tregimin "I ringjalluri i penduar" i cili mund të quhet edhe novelë ose roman. Ky tregim është satirë që fshikullon politikanët kosovarë të pasluftës. Të fshehtat e treguara është romani i parë omnibus në letërsinë shqipe. Ese Eseja "Çështja Shqiptare" e Qosjes në vitin 1995 u përkthye dhe u botua në Francë nga shtëpia botuese Fayard. Në këtë vepër të përkthyer në frëngjisht Qosja do të deklaronte:«Perandoria Osmane ka ngritur mur mes shqiptarëve dhe Evropës, në radhë të parë me ideologjinë fetare islame» Me botimin e vëllimit Identiteti evropian i shqiptarëve nga Ismail Kadare më 2006 si replikë ndaj vëllimit të Qosjes Ideologjia e shpërbërjesu bë shkas për rrahjen e kësaj teme, Qosja iu përgjigj brenda vitit me esetë Idetë raciste të Kadaresë dhe Realiteti i shpërfillur. Kundëpërgjigjja e Qosjes çoi Kadarenë drejt reagimit dhe kështu u zhvillua një debat mbi identitetin kombëtar. Qendra e mendimit të Qosjes është se identiteti mbarëshqiptar në gjerësinë e tij ngërthen elemente të të dy qytetërimeve, si atij perëndimor, si atij lindor. Në veprën Identiteti Evropian i Shqiptarëve, Kadare i ka kritikuar ashpër qëndrimet e Qosjes: «Askush nuk mund të jetë aq naiv sa të mos e kuptojë se një identitet i ndarë është një komb i ndarë. Askush s’mund të jetë aq i ngathët nga mendja që të mos e kuptojë se përjashtimi i gjysmës ose shumicës së kombit shqiptar nga identiteti evropian, do të thotë përjashtim nga Evropa. Dhe përjashtimi nga Evropa nuk është larg dëbimit nga Evropa. Ky nuk është as përfundim teorik e as filozofik. Kombi shqiptar, përpara se ta lexojë në libra e ka ndier në mishin e tij këtë lemeri. Shpërnguljet me dhunë kanë hyrë në vetëdijen e traumatizuar të disa brezave shqiptarë. Këto shpërngulje nuk ranë si rrufe në qiell të pastër. Ato ishin përgatitur për një kohë të gjatë nga zyra kriminelësh, nga ushtarakë sadistë, nga akademikë të zinj si Vasa Çubrulloviçi, nga mendësia e një popullsie të tërë të dehur prej etheve shoviniste.» Drama Rexhep Qosja është një ndër autorët që kanë patur një ndikim të madh në modernitetin letrar të dramës shqipe, në dimensionin e saj filozofik dhe thellësinë psikologjike në vitet 70, bashkë me Teki Dervishin dhe Beqir Musliun. Qosja ka shkruar dramat Beselam pse po më flijojnë, Sfinga e gjallë dhe Vdekja e një mbretëreshe, botuar në vitin 1978 nën titullin e përbashkët "Mite të zhveshura". Dramën e parë, Sfinga e gjallë, e nisi po atë vit që përfundoi romanin e parë, Vdekja më vjen prej syve të tillë (1974), dhe e inskenoi në vitin 1976. Debate Debati mbi Enver Hoxhën. Në një intervistë dhënë gazetares Rudina Xhunga me rastin e 100 vjetorit të pavarësisë së Shqipërisë, Qosja e cilësoi jonormale injorimin që i bëhej Enver Hoxhës. Sipas tij, Hoxha: «[...] e shkëputi Shqipërinë prej një varfërie të madhe që sundonte përpara...i siguroi atij populli bukën,[...] ndërtoi një shtet bashkëkohor me të gjitha institucionet politike, shoqërore, kulturore, arsimore, shkencore. Nuk mund t’i harrojmë këto. Shqipëria sot ndriçohet edhe me hidrocentrale që ka ndërtuar ai regjim, apo në radhë të parë me ato termocentrale. Ai regjim e mbrojti Shqipërinë prej përmbytjeve, e shpëtoi Shqipërinë prej kënetave. U rritën tani kënetat, u rritën aq shumë sa po bëhen vërshime ashtu si Shkodra sepse regjimi i sotëm nuk po i kushton rëndësi ose i la të shkatërrohen ato që i kishte ndërtuar ai regjim me Enver Hoxhën në krye për mbrojtjen e qyteteve, fshatrave, fushave prej vërshimeve dhe brakave. Nuk mund dhe nuk duhet t’i harrojmë këto. E thashë më parë e dua ta përsëris se ai regjim i dha popullit shqiptar një dinjitet ndërkombëtarisht të njohur dhe kjo nuk është diçka e parëndësishme.[...]» Sipas Qosjes Shqipëria nuk ishte vendi i vetëm ku u pushkatuan njerëzit pas luftës, duke e krahasuar me terrorin ne vendet tjera komuniste në Shqipëri dhuna qe në përpjestime më të vogla. Madje në ditarin e tij të botuar në vitin 2016, Qosja do të shkruante: «"Enver Hoxha ishte atdhetar i madh, atdhetari më i madh shqiptar, që ia kishte kushtuar jetën Shqipërisë shtet dhe popullit shqiptar komb. Këta të sotmit, të gjithë së bashku s'i vijnë atij as deri te nyja e poshtme e këmbës".[...]» Kryeministri i Shqipërisë Sali Berisha kritikoi Qosjen për "lartësimin e figurës së Enver Hoxhës", dhe për injorimin e faktit që shqiptarët ia kishin zvarritur bustet që kishte pasur në çdo qytet të Shqipërisë. Pas ankesës së demokratëve lidhur me shfaqjen e fotografive të liderit shqiptar Enver Hoxha në festimet e çlirimit të Shqipërisë, Rexhep Qosja mbrojti shfaqjen e tyre duke argumentuar se në vendet demokratike nuk dënohej nxjerrja publike e fotografive të figurave të mëhershme politike, madje as nxjerrja publike e fotografive të Leninit dhe Stalinit; përjashtim bënte nxjerrja e fotove të Adolf Hitlerit. Qosja e kritikoi ashpër edhe krahasimin e Enver Hoxhës me Hitlerin, duke e quajtur marrëzi, shpifje dhe akuzë poshtëruese kundër popullit shqiptar, i cili Enver Hoxhën e kishte kënduar, duartrokitur, madhëruar në vepra arti dhe e kishte quajtur figurë e madhe kombëtare. Kjo nxiti replikë nga deputetja demokrate Mesila Doda e cila e quajti Qosjen «marksist-leninist i degraduar». Qosja sulmoi mentalitetin komunist: «[...] ish-sekretari i organizatës themelore të Partisë së Punës së Shqipërisë në Universitetin e Tiranës, Sali Berisha, i cili kishte bërë shumë përpjekje, qoftë edhe përmes djemve të Enver Hoxhës, për të hyrë në shtëpinë dhe në ekipin e mjekëve të tij! Dhe, ky trabant i komunizmit, që aq egër do të çohet kundër idhullit të vet vetëm pas vdekjes së tij, do ta quajë sot Enver Hoxhën Hitleri shqiptar![...]» Epokën e Mbretit Zog I Qosja e ka quajtur "rend feudal" dhe kjo solli një valë reagimesh në Shqipëri që e cilësuan Qosen si "despot dhe enverist", dhe qëndrimet e tij si "shpalosja e radhës e enverizmit dhe përçarja e kombit shqiptar". Debati mbi korigjimin e kufinjve Në debatin që u zhvillua në vitin 2018, Qose është deklaruar pro idesë së korrigjimit të kufinjve mes Kosovës dhe Serbisë. Qosja e ka goditur Sali Berishën për deklaratën e tij se çështja e kufinjve të Kosovës ishte shndërruar në lajm kryesor rajonal dhe botëror nga serbomëdhenjtë e Beogradit dhe argatët e tyre në Prishtinë. Sipas Qosjes, Berisha nuk kishte të drejtë morale të fliste kur ai "duke e thyer embargon e vendosur prej faktorëve ndërkombëtar ndaj Serbisë,me naftën e Shqipërisë e ka furnizuar ushtrinë serbe që masakronte shqiptarë në Kosovë." Bibliografia <small> Vepra Episode letrare, 1967 Dialog me shkrimtarë, 1968 Antologjia e lirikës shqipe, 1970 Kontinuitete, 1972 Asdreni - jeta dhe vepra, 1972 Panteoni i rralluar, 1973 Vdekja më vjen prej syve të tillë, 1974 Shkrimtarë dhe periudha, 1975 Anatomia e kulturës, 1976 Mite të zhveshura, 1978 Prej tipologjisë deri te periodizimi, 1979 Morfologjia e një fushate, 1980 Nocione të reja albanologjike, 1983 Historia e letërsisë shqipe I, II 1984 Antologjia historike e letërsisë shqipe, 1985 Historia e letërsisë shqipe III, 1986 Porosia e madhe, 1986 Populli i ndaluar, 1990 Strategjia e bashkimit kombëtar, 1992 Çështja shqiptare: historia dhe politika, 1994 Ligjërime paravajtëse, 1996 Fjalor demokratik, 1997 Paqja e përgjakshme: Konferenca ndërkombëtare për Kosovën, 1999 Një dashuri dhe shtatë faje, roman, 2001 I ringjalluri i penduar, tregim satirik, 2002 Ideologjia e shpërbërjes, 2006 Realiteti i shpërfillur, 2006 Rilindja e dytë Prej letërsisë romantike deri te letërsia moderne, 2007 Nata është dita jonë, 2007 Shqipëria dhe Kosova - Si janë dhe si do të duhej të jenë, 2013 Dëshmitar në kohë historike 1966-1974 - Ditar I - (prill, 2014) Dëshmitar në kohë historike 1975-1978 - Ditar II - (Maj, 2014) Dëshmitar në kohë historike 1979-1981 - Ditar III - (qershor, 2014) Dëshmitar në kohë historike 1982-1983 - Ditar IV - (shtator, 2014) Dëshmitar në kohë historike 1982-1983 - Ditar IV Dëshmitar në kohë historike 1984-1985 - Ditar V Dëshmitar në kohë historike 1986-1989 - Ditar VI Dëshmitar në kohë historike 1990-1998 - Ditar VII Dëshmitar në kohë historike 1999-2001 - Ditar VIII Të fshehtat e treguara, roman, 2020 Vepra të përkthyera Živa sfinga, Jedinstvo, Priština, 1976. Smrt vreba iz očiju, Narodna knjiga, Beograd, 1976. Književnost i kritika, Prosveta, Beograd, Jedinstvo, Priština, 1979. Smrt preži v očeg, Mladinska knjiga, Ljubljana, 1979. Smrta mi ide ot takiva oči , Hristo Danov, Plovdiv, 1982. Beselam pse më flijojnë (arabisht), Kuvajt, 1983. La mort me vient de ces yeux là, Gallimard, Paris, 1994. La question Albanaise, Fayard, Paris, 1995. In solchen Augen lieg der Tod, Hayman Verlag, Innsbruck, 1995. Die ogen en de dood, Van Genep, Amsterdam, 1996. La morte mi viene da occhi cosi </small> Nderime Për krijimtarinë shkencore e letrare është çmuar me Shpërblimin e qytetit të Prishtinës, më 1968; me Shpërblimin Krahinor të Dhjetorit më 1969; me dy shpërblime të SHSH të Kosovës, më 1972 dhe 1974 dhe me Shpërblimin e RS të Serbisë - 7 Korriku, më 1975. Në vitin 2000 kryetari i Republikës së Shqipërisë Rexhep Mejdani i dha çmimin “Nderi i Kombit”. Për romanin "Bijtë e askujt" iu dha çmimi “Pjetër Bogdani” më 2010. Më 22 qershor 2012 iu dorëzua çmimi letrar Beqir Musliu''. Familja I vëllai, Isa Qosja është regjisor. Literatura Referime Lindje 1936 Njerëz që jetojnë Njerëz nga Malësia e Madhe Akademikë shqiptarë Kritikë shqiptarë Romancierë shqiptarë Dramaturgë shqiptarë Profesorë të Universitetit të Prishtinës Anëtarë të Akademisë së Shkencave dhe Arteve të Kosovës


text: Shkencat e Mjedisit janë shkenca të cilat merren me studimin e dukurive të mjedisit. Shkencë


text: “Do të jetë një ndeshje e rëndësishme, por fatkeqësisht nuk jemi në formë të mirë”. “Ne humbëm Yuto Nagatomon dhe Luca Castellazzin në ndeshjen e fundit në Kupën e Italisë kundër Veronas. “Nëse nuk i hiqet suspendimi Guarinit, atëherë do të kemi mungesa edhe në mesfushë, sepse as Cambiasso nuk është i gatshëm të luajë”. “Megjithatë, unë dua ta shoh një Inter të shkëlqyer kundër Genoas”, ka thënë Stramaccioni duke shpresuar që ta fillojë pjesën e dytë të sezonit nga pozita e dytë. /Telegrafi/


Daniel Godelli: Shteti nuk do t’ia dijë për ne, po punojmë...