text: Zhvillimi i agrokompleksit kosovar ende ėshtė nė nivel jo tė kėnaqshėm kėshtu qė nuk i pėrmbushė nevojat pėr ushqim. Deficitet nė produkte ushqimore janė mjaft tė larta prandaj shumica e tyre sigurohen nga importi. Problemet mė tė theksuara nė zhvillimin e bujqėsisė kosovare janė: Ndėr kushtet favorizuese pėr realizimin e programeve tė reja nė Kosovė janė resurset natyrore, popullsia e moshės sė re dhe sidomos kėrkesat nė rritje tė produkteve ushqimore nė treg, i cili aktualisht shumė pak furnizohet nga prodhuesit kosovarė. Nė kėtė mėnyrė derdhen shumat e konsiderueshme devizore pėr produkte tė cilat mund tė sigurohen nė Kosovė. Vlerėsohet se pėr importin e produkteve bujqėsore-ushqimore shpenzohen sė paku 400 milionė DEM nė vit. Tregu ekzistues i produkteve bujqėsoro-ushqimore karakterizohet me njė ngecje nė organizim dhe infrastrukturė. Problem tė veēantė paraqet moszhvillimi i marketingut dhe vėshtirėsitė organizative nė tregtimin e mallrave bujqėsore nga ana e prodhuesve. Kjo gjendje edhe mė tepėr po e vėshtirėson furnizimin e popullatės. Me shtimin e popullsisė, janė duke u shtuar edhe kėrkesat pėr ushqim, si nė sasi ashtu edhe nė cilėsi. Nga analizat mė sipėrfaqėsore tė bilanceve tė produkteve kryesore bujqėsore-ushqimore mund tė shihet se deficiti ėshtė prezent tek tė gjitha produktet kryesore bujqėsore-ushqimore (Tabela 17 anex II). Gjendja ėshtė edhe mė alarmuese, kur analizohet bilanci i tregut tė kėtyre produkteve, si dhe ai i furnizimit sezonal tė tregut. Meqė dihet se njė pjesė e madhe e prodhimtarisė bujqėsore ka karakter natyral dhe qė mungon grumbullimi i organizuar i tepricave tė produkteve bujqėsore, sasitė e mėdha tė kėtyre produkteve vetėkonsumohen nė familje. Nė anėn tjetėr, nė treg vėrehet mungesa e kėtyre produkteve, sidomos nė sezonet dimėrore, tė cilat, pėr t'i plotėsuar kėrkesat nė treg, importohen. Nė bazė tė specifikave agroekologjike regjionale, nė Kosovė mund tė sigurohet asortimenti i gjerė i produkteve bujqėsore varėsisht nga kėrkesat nė treg. Pėr t'i plotėsuar nevojat nė ushqim duhet tė realizohet intensifikimi i prodhimtarisė dhe ndėrrimi i strukturės sė saj. Nė nxitjen e agrobiznesit kosovar rėndėsi tė veēantė kanė: Nė rrethanat aktuale, por edhe nė perspektivė, zgjidhja e problemit duhet tė kėrkohet nė afirmimin e fermerit dhe fermės bujqėsore, si bartės i agrobiznesit, respektivisht tė prodhimtarisė bujqėsore pėr treg. Fermeri duhet tė afirmohet edhe si kultivues, por edhe si menaxher. Zhvillimi i bujqėsisė fermere nė Kosovė ėshtė njė zgjidhje e cila, duke u bazuar nė traditėn e pasur tė ekonomisė familjare, me organizim tė ri dhe mbėshtetje institucionale, mund tė jetė bartėse e agrobiznesit i cili ėshtė dėshmuar nė shumė vende tė botės. Biznesi i fermės ėshtė njė aktivitet ekonomik i fermerit, pa marrė parsysh a prodhon pėr treg apo pėr konsum familjar. Biznesi ka tė bėjė me prodhimin, blerjen dhe shitjen e produkteve. Duhet tė favorizohen fermat e specializuara. Kjo nė masė tė konsiderueshme do tė varet nga: tregu (ēmimet), kushtet natyrore dhe aftėsitė e fermerėve. Pėr shkak tė sipėrfaqeve bujqėsore tė vogla pėr ferma, nė Kosovė duhet tė nxiten bizneset intensive nė ferma tė vogla duke kultivuar bimė intensive dhe prodhimtari blegtorale. Zhvillimi bashkėkohor i bujqėsisė nuk mund tė arrihet vetėm nga pėrpjekjet e fermerėve por edhe nga ndikimi i faktorėve tė jashtėm (inputet, njohuritė, mjetet financiare etj.). Institucionet pėrkatėse profesionale, bashkė me fermerėt, duhet tė konkretizojnė programet zhvillimore. Programet prodhuese mė prioritare sipas kėrkesave nė treg mund tė jenė ato pėr prodhimin e perimeve nė sera, pemėve tė hershme, tė cilat importohen nė sasi tė konsiderueshme dhe me ēmime shumė tė larta. Nė Kosovė mungon prodhimtaria e specializuar pėr treg e tė gjitha llojeve tė mishit, tė qumėshtit, perimeve dhe pemėve. Programet nga prodhimi i produkteve bujqėsore ekologjike do tė kishin njė perspektivė shumė tė mirė, sidomos nė tregun e jashtėm ku kėrkesat dhe ēmimet janė vazhdimisht nė rritje. Grumbullimi dhe kultivimi i bimėve mjekuese do tė ishte gjithashtu njė biznes fitimprurės. Nė kuadėr tė paketimit dhe pėrpunimit tė produkteve bujqėsore, si dhe grumbullimit dhe tregtimit tė tyre, mund tė realizohen programe tė suksesshme. Me afirmimin e investimeve tė pėrbashkta, sidomos me investitorė nga diaspora, sigurimi i investimeve do tė ishte mė i pėrballueshėm. Investimet pėr njė program, varėsisht nga kapaciteti dhe teknologjia e prodhimit, janė tė ndryshme nga 15.000 deri 200.000 DEM e mė shumė, kurse investimet kthehen brenda njė kohe tė shkurtėr (2-3 vjet). Normat e fitimit janė relativisht tė larta (mbi 30%). Programet e mundshme: Tė dhėnat pėr zhvillimin e gjertanishėm tė industrisė procesore nė Kosovė dhe krahasimi i tyre me tė dhėnat pėrkatėse tė vendeve mė tė zhvilluara tregojnė se Kosova ėshtė karakterizuar me njė shkallė tė ulėt tė industrisė procesore. Shkalla e zhvillimit tė disa degėve tė industrisė procesore nė Kosovė Veprimtaria industriale Shkalla e zhvillimit 01 Kemikatet (duke pėrfshirė derivatet) + 02 Barnat (ilaēet) dhe lėndėt e para farmaceutike + 03 Eksplozivet dhe prodhimet piroteknike - 04 Yndyrat dhe vajrat + + 05 Plehrat artificiale dhe agrokemikatet + + + 06 Prodhimet ushqimore dhe pijet + + + 07 Regjja dhe finalizimi i lėkurės + + 08 Gėlqerja dhe ēimentoja + + + 09 Fijet kimike + 10 Prodhimet metalurgjike dhe nga metali + + + 11 Ngjyrat, llaqet, pigmentet dhe prodhimet e ngjashme + 12 Prodhimet e rafinimit tė naftės dhe pėrpunimit tė drurit - 13 Materialet plastike, rrėshirat sintetike dhe elastomerėt jovullkanizues - 14 Prodhimet nga goma + + 15 Sapunat, glicerini, mjetet pėr pastrim dhe polirim dhe prodhimet e ngjashme - 16 Gėlqerja, qelqi dhe keramika + + 17 Druri, celuloza dhe kartoni + + 18 Prodhimet e tjera nė bazė tė proceseve kimike + Nga kjo tabelė mund tė nxirren disa pėrfundime qė kanė tė bėjnė me zhvillimin e industrisė procesore nė Kosovė. Sikundėr shihet, nė Kosovė pothuajse asnjė degė e industrisė procesore nuk ka qenė e zhvilluar nė atė masė sa tė mund tė krahasohej me shkallėt pėrkatėse tė zhvillimit tė vendeve me traditė nė kėtė lėmi. Nga kjo tabelė mund tė pėrfundohet se nė Kosovė diē mė tepėr janė prodhuar, ose ka patur mundėsi tė prodhohen, plehrat artificiale, pijet alkoolike dhe joalkoolike, ēimentoja, disa produkte metalurgjike dhe disa produkte tė gomės, produkte kėto qė nė njė pjesė edhe janė eksportuar. Njė mori produktesh tė domosdoshme nė jetėn e pėrditshme nuk prodhoheshin fare si shumė produkte tė industrisė kimike, materialet plastike, mjetet pėr pastrim, shumė produkte tė industrisė ushqimore e tė ngjashme. Fillimisht, industria procesore ėshtė konceptuar dhe zhvilluar kryesisht si industri e kapaciteteve tė mėdha. Mirėpo, ndryshimet strukturore nė ekonominė botėrore dhe progresi propulziv teknik dhe teknologjik i kohėve tė fundit kanė bėrė qė industria procesore tė bėhet gjithashtu industri e kapaciteteve tė vogla dhe tė mesme. Ekzistojnė shumė argumente tė natyrės tekniko-teknologjike dhe ekonomike, tė cilat ēojnė kah projektimi dhe ndėrtimi i kapaciteteve tė vogla dhe tė mesme. Me zgjedhjen optimale tė kapaciteteve prodhuese mundėsohen pėrparėsitė vijuese tekniko-teknologjike dhe ekonomike: Veēoritė e sipėrpėrmendura janė tė mjaftueshme pėr tė indicuar domosdonė e qasjes sė organizuar nė Kosovė, tė formimit tė politikės adekuate tė zhvillimit tė industrisė procesore edhe nė sferėn e gjenerimit tė NVM, nė mėnyrė qė domosdo tė plotėsohet zbraztėsia nė konstelacionin e pėrgjithshėm ekonomik tė Kosovės, si dhe pėr tė krijuar mundėsitė e gjera edhe pėr eksport tė teknologjisė. Strategjia e zhvillimit nė fushėn e pėrpunimit tė metaleve duhet patjetėr tė mbėshtetet nė stimulimin e ndėrmarrjeve tė vogla dhe tė mesme, tė cilat i shfrytėzojnė mundėsitė komparative tė sigurimit vetanak tė lėndės sė parė si dhe dijen dhe eksperiencėn e akumuluar shumėvjeēare nė kėtė fushė. Rezervat e mineraleve tė plumb-zinkut llogariten pėr 35 vitet e ardhshme me kapacitetin prodhues tė vitit 1989, kurse rezervat e nikelit llogariten pėr 14 vitet e ardhshme me kapacitetin e arritur tė vitit 1991. Nė bazė tė kėtyre treguesve Kosova mund tė bėhet prodhues real i kėtyre sasive vjetore tė metaleve: Plumb 60.000 t Zink 35.000 t Argjend 65.000 Kg Ari 300 Kg Kadmium 20.000 Kg Bizmut 50.000 Kg Feronikel 4500 t Me investime tė veēanta do tė mund tė sigurohej edhe prodhimi i metaleve tė rralla: Seleni, Teluri, Indiumi, Galiumi. Prodhimi i kėtillė paraqet njė bazė tė mirė pėr zhvillim intensiv tė njė industrie tė tėrė pėrpunuese, mbėshtetur nė pėrpunimin primar dhe atė sekondar tė kėtyre, por edhe tė metaleve tė tjera tė cilat prodhohen dhe ofrohen nė tregun i cili e rrethon Kosovėn. Rruga mė e drejtė e kėrkimit tė hapėsirės prodhuese tė produkteve finale apo gjysėmprodukteve nga kėto metale duhet tė kėrkohet nė drejtim tė plotėsimit tė nevojave tė prodhuesve tė mėdhenj evroperėndimorė, nė formė tė prodhimit kooperues, por edhe nė drejtim tė prodhimit pėr treg tė hapur. Plumbi e ka gamėn e prodhimeve tė aplikueshme mjaft tė ngushtė. Pėrdoret pėr: Zinku kryesisht ka pėrdorim nė industri nė formė tė komponimeve tė tij kimike si dhe nė alijazhe: Argjendi ėshtė metal, pėrpunimi i tė cilit nė trevėn tonė ka njė traditė tė formuar shekullore. Pėrveē mundėsive tė pėrpunimit tė tij nė lėminė e filigranisė, me vetitė e veta elektropėrēuese ofron edhe aplikim tė madh nė industrinė e mikroelektronikės, degė e cila ende ėshtė deficitare nė botė. Ari gjithashtu me shekuj ėshtė pėrpunuar nė trevat tona dhe ėshtė formuar njė traditė qė vlerėsohet lartė nė qarqet profesionale. Pėrveē kėsaj, edhe ari gjithnjė e mė shumė po pėrdoret nė industrinė e mikroelektronikės. Kadmiumi ka kėto pėrdorime: Bizmuti kryesisht ka pėrdorim nė industrinė farmaceutike. Pėrdorimi i Nikelit nė botė ēdo vit tregon njė rritje tė jashtėzakonshme me prodhime tė konsumit tė gjerė. Pėrparėsia elementare komparative do tė ishte infrastruktura e ndėrtuar industriale pėr prodhimin e kėtyre metaleve nė Kosovė. Hapėsira e mundshme dhe reale pėr organizimin e prodhimit nė kuadėr tė ndėrmarrjeve tė vogla dhe tė mesme mbetet nė shfrytėzimin e kėtyre metaleve pėr tė prodhuar gjysėmprodukte dhe produkte finale, ēka kėrkon investime tė vogla dhe angazhim tė vogėl tė fuqisė punėtore. Kusht elementar qė duhet plotėsuar pėr njė prodhim fillestar nga plumbi, zinku, bizmuti dhe kadmiumi ėshtė instalimi i njė furre tė vogėl elektroinduktive (deri nė 20 KW), natyrisht me pėrmbushjen e kėrkesave pėr mbrojtjen e ambientit. Elementet tjera prodhuese kėrkojnė njė specifikim tė detajizuar, varėsisht nga programi prodhues i zgjedhur. Hulumtimi i blerėsve potencialė tė kėtyre produkteve kurrsesi nuk mund tė lokalizohet dhe regjionalizohet ngusht. Kjo na bėnė me dije qė blerėsit duhet tė hulumtohen nė Evropė dhe mė gjerė, gjithandej ku ekziston njė industri e zhvilluar pėrpunuese nė kuadėr tė sė cilės duhet tė kėrkohen hapėsirat e punės kooperuese. Pėrjashtim nga kjo bėjnė bizneset qė hapen mbėshtetur nė pėrpunimin e stolive nga ari dhe argjendi e tė cilat zakonisht punohen pėr konsum tė gjerė. Roli specifik i industrisė kimike nė fuqinė e zhvillimit ekonomik pasqyrohet para sė gjithash nė pjesėmarrjen e jashtėzakonshme tė prodhimeve kimike nė zhvillimin e degėve tė tjera tė ekonomisė. Zhvillimi i shpejtė i industrisė kimike nė botė rrjedh pėr shkak tė ndryshimeve dhe zbulimeve tė prodhimeve tė reja kimike tė cilat ēdo ditė lansohen nė treg. Industria kimike karakterizohet me prodhimtari masovike, ndėrmarrje tė mėdha, nė tė cilat shpenzimet fikse janė tė larta nė strukturėn e kostos. Industria kimike ėshtė furnitori kryesor, por njėherit edhe blerės i prodhimeve tė veta. Blerės tė prodhimeve kimike janė bujqėsia, industria e ushqimit, industria e tekstilit, industria e celulozės, gomės, letrės etj. Nė Kosovė industria kimike ėshtė e pėrfaqėsuar si vijon: Kur ėshtė fjala pėr zhvillimin e ekonomive familjare si nė sferė orientimet mund tė jenė para sė gjithash nė prodektet si: Disa artikuj qė duhet filluar me ndėrmarrje tė vogla apo tė mesme: Ndėrmarjet e vogla e tė mesme nė fushėn e tregtisė kanė pasur njė zhvillim dinamik. Mirėpo, shumica e kėtyre ndėrmarrjeve punon me njė asortiment tė gjerė e pa specializim. Ndėrmarrjet tregtare nė Kosovė, pėr tė siguruar njė afarizėm tė suksesshėm, duhet tė shkojnė kah njė lidhshmėri dhe bashkėpunim mė i madh, qė do tė shprehej nė krijimin e asosiacioneve tė: Nė kuadėr tė integrimit vertikal tė tregtisė duhet tė bėhet bashėpunimi i ndėrmarrjeve tė niveleve tė ndryshme. Ky integrim vertikal i tregtisė nė Kosovė ėshtė i nxitur nga situata e tanishme ekonomike. Nė kuadėr tė kėtij integrimi, tė gjitha ndėrmarrjet do tė veprojnė si sistem afarist. Ky integrim do tė mundėsojė qė: tė harmonizohen sjelljet e anėtarėve tė sistemit dhe tė eliminohen konfliktet afariste ndėrmjet tyre, tė zvogėlohen shpenzimet afariste, tė rritet fuqia kontraktuese dhe konkurruese, si dhe tė arrihet shmangia e dyfishimit tė transaksioneve afariste. Integrimet vertikale tė tregtisė kosovare mund tė jenė tė natyrės: Nė fazėn fillestare tė integrimit tė tregtisė tė Kosovės, si integrim vertikal, i cili mund tė realizohet mė sė shpejti, ėshtė integrimi kontraktues. Te ky integrim raportet ndėrmjet anėtarėve rregullohen pėrmes kontratės. Nė kontratė paraqiten dhe pėrcaktohen tė gjitha tė drejtat dhe obligimet e ēdo ndėrmarrjeje tregtare. Integrimi horizontal i tregtisė do tė thotė krijimi i asosiacioneve tė ndėrmarrjeve tregtare tė tė njėjtit nivel, me qėllim tė shfrytėzimit mė tė mirė pėrparėsive tė ndryshme afariste tė ndėrmarrjeve dhe tė tregut. Nė kuadėr tė kėtij integrimi, ndėrmarrjet tregtare mund tė bashkohen nė baza tė pėrkohshme ose tė pėrhershme, por ato mund tė themelojnė edhe njė ndėrmarrje tė re. Kėto asociacione do tė ndihmonin nė zhvillimin e tregtisė. Ato do tė realizohen mė lehtė nėpėrmjet teknologjisė informatike. Ndėrmarrjet tregtare nė Kosovė duhet tė bėjnė njė hulumtim efikas tė tregut, pėr tė rritur aftėsitė e tyre konkurruese dhe njė zgjedhje mė tė mirė tė asortimentit tė prodhimit, pėr tė krijuar njė sistem informativ menaxherial efikas. Strategjinė e zhvillimit tė industrisė ndėrtimore mund ta perceptojmė nga dy anė: strategjinė e funksionimit tė sistemit tė ndėrtimtarisė dhe strategjitė e ndėrmarrjeve ndėrtimore. Pėr tė dy kėto dimensione strategjike nė Kosovė rezultate pozitive mund tė sjell koncepti i mbėshtetur nė idenė e "Benchmarking"-ut (Drury, 1990) qė bėn krahasimin e gjendjes ekzistuese me tė arriturat mė tė reja nė botė, tė aplikuara nė ndėrmarrjet mė efikase. Duke pasur parasysh veēoritė e tregut tonė, pėrcaktohen orientimet strategjike, me qėllim tė arritjes sė kėtyre niveleve afariste. Sa i pėrket krijimit tė ndėrmarrjeve tė vogla ndėrtimore, nė Kosovė ato do tė veprojnė si ndėrmarrje me njė anėtar, si biznes familjar dhe si grupe pėr punė tė vogla ndėrtimore-zejtare ose pėr shėrbime. Ndėrmarrjet e mesme do tė krijohen nė tri tipe. Tipi i parė janė ndėrmarrjet qė nė portfolion e tyre do tė kenė prodhimin e materialit ndėrtimor, tregtinė, projektimin dhe operativėn ndėrtimore. Tipi i dytė i firmave tė mesme janė ndėrmarrjet private qė do tė kenė njė aktivitet ndėrtimor por qė me efikasitetin e vet do tė arrijnė rritjen e kapaciteteve. Tipi i tretė i ndėrmarrjeve tė mesme do tė krijohet prej ndėrmarrjeve tė sotme shoqėrore/shtetėrore me privatizimin dhe ristrukturimin e tyre. Ekzekutimi i punėve tė zakonshme: Ekzekutimi i punėve tė specializuara (fundimet-gjeoteknika, montimi, izolimet, rrėnimet, minimet etj) Konsaltingu. FIDIC-u jep pesė grupe tė shėrbimeve konsultative: Nėse nomenklatura e lartpėrmendur, qė mund tė aplikohet nė veprimtarinė e NVM, krahasohet me gjendjen nė Kosovė, shihet njė zbraztėsi. Nė Kosovė plotėsohen vetėm nevojat themelore pėr ndėrtim dhe atė me teknologji tė vjetra. Tė gjitha tė tjerat qė kanė tė bėjnė me teknologjinė moderne, pėrdorimin e materialeve tė llojllojshme tė ndėrtimit, ndėrtimin e objekteve speciale, pėrdorimin e pajisjeve dhe makinave bashkėkohore, aplikimin e metodave tė konsaltingut, hulumtimet dhe metodat operacionale, kanė njė pjesėmarrje shumė tė vogėl nė veprimtarinė e firmave. Pėr suksesin e kėtyre punėve nuk mjafton vetėm ndėrmarrėsia, por duhet qė njė veprimtari e tillė tė mbėshtetet nė njė analizė tė mirėfilltė marketingu, pasi qė mund tė ndodhė lehtė tė vie deri te paralelizimi i kapaciteteve. Gjithashtu, rėndėsi tė madhe ka pėrkrahja menaxherike e veprimtarisė sė kėtyre firmave, sepse ajo ėshtė njė prej kushteve kryesore tė pėrballimit tė konkurrencės. Interesi themelor i zhvillimit tė komunikacionit dhe lidhjeve nė Kosovė ėshtė realizimi i zhvillimit tė tė gjitha degėve tė komunikacionit e tė veprimtarive tė tij (komunikacioni hekurudhor, ekonomia dhe komunikacioni rrugor, komunikacioni ajror, ai i PTT dhe RTV), si njėri nga parakushtet pėr realizimin e politikės sė zhvillimit tė gjithėmbarėshėm, si dhe pėr plotėsimin mė efikas tė nevojave pėr shėrbimet e transportit dhe racionalizimin e komunikacionit dhe lidhjeve. Strategjia e zhvillimit tė komunikacionit kėrkon: Nė kėtė aspekt, NVM nė fushėn e komunikacionit kanė tė bėjnė me transportin e mallrave dhe tė udhėtarėve, mirėmbajtjen e infrastrukturės sė trafikut dhe mjeteve tė transportit. Zejtaria, me prodhimet dhe shėrbimet e veta, paraqet njė segment serioz tė zhvillimit tė NVM. Kėrkesat pėr kėto prodhime e shėrbime nė treg janė permanente dhe shėnojnė trend tė rritjes, prandaj edhe strategjia e zhvillimit tė saj duhet tė jetė afatgjate dhe duhet ta pėrcjellė kėtė trend. Me nomenklaturė numėrohen 224 veprimtari ekonomike zejtare. Ėshtė interesant njė shėnim i vitit 1986, sipas tė cilit nė Kosovė vepronin 113 veprimtari zejtare, qė do tė thotė se ishin prezente vetėm 50% tė veprimtarive nga nomenklatura e cekur. Nga kjo shihet njė hapėsirė e madhe pėr gjenerimin e ndėrmarrjeve tė reja. Duhet theksuar se mė tepėr se gjysma e zejtarisė sė pavarur, tė ushtruar nė Kosovė, ėshtė pėrqendruar kryesisht nė 15 zeje. Mungojnė veprimtaritė zejtare prodhuese bashkėkohore. Tash ėshtė mė se i nevojshėm angazhimi drejt krijimit tė kushteve tė domosdoshme nxitėse pėr zhvillimin e punės personale- iniciativės. Njė angazhim i kėtillė mundėson nė kėtė fazė startimin e punės edhe me sasi modeste tė mjeteve financiare. Kėshtu krijohen parakushtet pėr pėrsosjen e mėtejme tė punės personale, ngritjen e nivelit tė saj dhe pėrfshirjes sė atyre veprimtarive tė cilat nuk janė prezente e pėr tė cilat ndihet nevoja. Nė kėtė fazė fillestare do tė ishte e nevojshme qė nga organet kompetente tė mundėsohet qė veprimtaritė zejtare tė ushtrohen nė tė gjitha objektet e lira ekzistuese, nė tė cilat plotėsohen kushtet minimale pėr ushtrimin e tyre. Vlerat natyrore e kulturore me tė cilat disponon Kosova paraqesin resurse turistike tė rangut tė lartė. Kosova disponon me kushte tė volitshme pėr zhvillimin e turizmit dimėror-malor, tė banjave mjekuese, tė gjuetisė, tė peshkimit sportiv e tė sporteve tė ujit. Vlerė tė madhe natyrore nė Kosovė paraqesin Bjeshkėt e Nemuna dhe Malet e Sharrit. Sipas tė dhėnave nga Lidhja Turistike e Kosovės, incizimet kartografike tregojnė se mund tė sigurohen mbi 900 km shtigje pėr skijim, nga tė cilat shumica janė me denivelacion edhe mbi 1.000 m lartėsi mbidetare dhe me vlerėsime tė larta tė ekspertėve dhe tė organizatave ndėrkombėtare tė skitarisė. Vlera tė tjera natyrore nė Kosovė janė edhe: Prodhimet e artizanateve dhe ushtrimi i zejeve tė rralla, siē ėshtė filigrani, paraqesin atraksion pėr turistėt e huaj. Shėnimet e Lidhjes turistike tregojnė se kapacitetet e vendosjes nė Kosovė janė 6.300 shtretėr, mirėpo mund tė llogaritet vetėm me rreth 3.500 shtretėr, tė cilėt i plotėsojnė kushtet e nevojshme dhe mund tė ofrohen pėr shfrytėzim. Nė lėmin e turizmit pėrcaktimi themelor i zhvillimit duhet tė jetė: Nė tė gjitha kėto segmente mund tė zhvillohen NVM. Agjencitė turistike tė Kosovės (mbi 400) merren kryesisht me shitjen e biletave. Nė kushtet e reja ato duhet tė krijojnė asociacionin e tyre dhe tė merren me krijimin e ofertės mė cilėsore turistike. Aktivitetet e konsaltingut, para sė gjithash, ndėrlidhen me: Nė pikėpamje tė zhvillimit tė konsaltingut nė Kosovė ėshtė evidente pothuajse ngecje totale. Roli i konsaltingut duhet shikuar sidomos lidhur me: Aktivitetetet e konsaltingut qė janė nė lidhje me transferin e teknologjisė brenda NVM, nė disa aspekte dallohen nga aktivitetet pėrkatėse qė kanė tė bėjnė me sistemet e mėdha prodhuese. Pasi qė nė kėtė rast kemi tė bėjmė me sisteme prodhuese pėr tė cilat teknologjitė dhe pajisjet pėrkatėse janė tė zhvilluara dhe prodhohen nė masė tė madhe brenda njė ndėrmarrjeje, aktiviteti i konsaltingut pėrqendrohet kryesisht nė fazėn parainvestive tė importit tė teknologjisė, me ē'rast aktiviteti kėshilldhėnės konsiston nė grumbullimin e tė dhėnave pėrkatėse pėr prodhuesit e ndryshėm tė teknologjive pėr njė varg produktesh pėr tė cilat mendohet tė jenė perspektive pėr periudhėn e dhėnė, si dhe nė aktivitetet e tjera tė natyrės ekonomiko-financiaro-juridike. Shėrbimet e tilla vihen nė dispozicion pėr investitorėt e ndryshėm tė interesuar pėr teknologjinė e caktuar. Efikasiteti i lartė i shėrbimeve tė konsaltingut shihet edhe nė sferėn e marrjes sė kredive nga organizatat e ndryshme ndėrkombėtare, kredidhėnėsit e jashtėm si dhe nė sferėn e investimeve tė pėrbashkėta. Ėshtė e njohur qė transferi afatgjatė i teknologjisė vetėm pėrmes importit, i pa mbėshtetur nė ndonjė strategji koherente pėrkatėse qė do tė siguronte njėkohėsisht zhvillimin vetanak, ēon kah varėsia e madhe teknologjike nga jashtė. Gjetja e modaliteteve adekuate tė organizimit tė konsalting inxhinieringut nė nivel kombėtar, qė sigurojnė zhvillimin e mirėfilltė tė NVM, pėrgatitja pėrkatėse e kuadrit cilėsor, rregullimi me ligj i kėtij aktiviteti ndėr ne si dhe anėtarėsimi nė FIDIC (Federatėn Ndėrkombėtare tė Konsalting Inxhinieringut) janė disa nga kahet qė hapin shtigje pėr zhvillim vetanak tė teknologjisė, me perspektivė reale edhe tė eksportit tė teknologjisė nė kėtė lėmė tė ekonomisė. Nė tė gjitha kėto aktivitete ekziston njė hapėsirė pėr gjenerimin e NVM, tė cilat do tė ndėrlidheshin me rrjetėn e promocionit tė tėrė sektorit tė NVM. Gjenerimi i NVM nė fushėn e informatikės ėshtė i mundur lidhur me tregtimin e pajimeve dhe softverit, servisimin e tyre, krijimin e softverit pėr afarizėm, softverit pėr rrjete, krijimin dhe mirėmbajtjen e rrjeteve dhe arsimimin kompjuterik. Ndonėse sa i pėrket tregtimit tė pajimeve kompjuterike ekzistojnė ndėrmarrje pothuajse nė tė gjitha qendrat kosovare, prapėseprapė, duke marrė parasysh nevojėn e kompjuterizimit tė mėtejmė tė shumė institucioneve (arsimi, administrata etj.), si dhe afatin e shkurtėr tė amortizimit tė kėtyre pajimeve dhe nevojėn e pėrhershme tė pėrtrirjes sė tyre, ekziston hapėsirė edhe pėr ndėrmarrje tė reja nė kėtė fushė. Pėrpilimi i softverit pėrkatės specifik pėr nevojat e segmenteve tė cekura, si dhe mirėmbajtja dhe aftėsimi pėr aplikimin e tyre, paraqet gjithashtu mundėsi reale pėr formimin e NVM pėr mbulimin e kėtyre nevojave. Pėrcjellja e softverit mė bashkėkohor dhe prezentimi e pėrfaqėsimi direkt i firmave tė njohura softverike mundėson angazhime dhe profit pėr NVM. Projektimi dhe realizimi i rrjetave specifike INTRANET pėr segmentet e cekura sipas parimit klient do tė jetė me siguri trend nė interesim dhe kėrkesė e kohės. Pos kėsaj, lidhja e kėtyre rrjetave dhe e shfrytėzuesve tė tjerė nė rrjetat globale do tė kėrkojė angazhimin e NVM pėrkatėse. Formimi i bursave, pėrcjellja e tė dhėnave nga bursat e ndryshme, prezentimi i ofertave dhe kėrkesave nė sisteme tė tjera e vė nė spikamė nevojėn pėr NVM pėr instalim, mirėmbajtje, eksploatim dhe aftėsim pėr punė me rrjeta, si lokale ashtu edhe globale. Pėr ta organizuar mirė dhe nė mėnyrė efikase tėrėsinė e rrjetave duhet tė ekzistojė njė numėr i provajderėve tė lidhjeve nė rrjeta globale dhe lokale. Interesi i madh i shfrytėzuesve pėr t'u lidhur nė rrjeta informatike hap horizonte tė reja pėr afaristė dhe NVM nė kėtė segment. E tėrė kjo sasi e ICT- sė (teknologjisė informatike e tė komunikimeve) duhet tė mirėmbahet, tė freskohet dhe tė ripėrtrihet e tė modernizohet. Nevojat e Kosovės, mbėshtetur vetėm nė pajtim nga sistemet e cekura mė lartė, kėrkojnė zgjerimin e rrjetit tė serviseve pėrkatėse. Segment me interes tė posaēėm pėr informatizim ėshtė prodhimtaria nė tėrė spektrin e saj. Nga industria metalike, plastike, e drurit, tekstilit e deri nė agrobiznes, po hapen shtigjet pėr automatizimin dhe kompjuterizimin e pajimeve, veglave dhe proceseve. Informatizimin nė proceset e prodhimit dhe tė shėrbimeve do ta analizojmė nė dy aspekte: (a) Me kalimin nga pėrdorimi i elementeve gjysėmpėrēuese klasike nė pėrdorimin e mikroprocesorėve dhe realizimit tė konceptit tė molekularizimit po krijohen parakushtet qė edhe grupet e vogla pa mundėsi tė mėdha investive t'u qasen projekteve serioze. Pikėrisht mundėsia qė me investime relativisht tė vogla (prej 5.000 deri nė 10.000 dollarė) tė bėhet plasmani i dijes nė segmentet e punėve mė tė paguara u jep mundėsi NVM pėr depėrtime reale. (b) Pos mikroprocesorėve dhe elementeve tė tjerė, kartelat pėr akuizicion dhe digjitalizim tė sinjaleve nga proceset, organeve komanduese, stepmotorėve, ėshtė duke rėnė. Me rėnien e ēmimeve rritet mundėsia e aplikimit tė tyre nė projektet qė mund tė bėhen nga NVM. Atraktiviteti i kėsaj mundėsie ėshtė se nuk kėrkon investime fundamentale dhe nuk kėrkon aftėsim shumė tė gjatė dhe tė specializuar tė personelit. Globalizimi i ekonomisė dhe kushtet e konkurrencės sė hapur do tė jenė shtytės pėr organizimin mė tė mirė tė prodhimit dhe tė kėrkesės pėr softver pėrkatės tė ndėrmarrjeve prodhuese si dhe duke e respektuar ēmimin e pakove tė tilla softverike, nė kėtė lėmi mund tė angazhohet njė numėr i NVM. Pos prodhimit duhet pėrcjellė edhe mirėmbajtjen nė sisteme tė mėdha prodhuese. Ēėshtja e standardizimit tė pjesėve dhe materialit tė ndėrrimit, tė repromaterialeve dhe tė artikujve tė tjerė nė tregti shtron nevojėn e pėrpilimit tė pakove softverike specifike.


source: fineweb

text: 1. Tumorret më të shpeshta tek fëmijët Pas leuçemisë, tumorret (zmadhim më i tepërt i një pjese të indit të organizmit, gunga, xhunga, ënjtje) e sistemit nervor qëndror zënë rradhën e tyre. Ato atakojnë moshat nga foshnjet deri ne adoleshencë (pjekuri). Shënjat klinike janë të larmishme në vartësi të vendosjes së tyre, si në pjesën e trurit qëndror, nën të ëtj. Pavarsisht nga lokalizimi, rëndësi për ecurinë dhe përballimin e tyre është se ato kanë të njëjtën natyrë qelizore ne përbërje, në mënyrën sesi zhvillohen brënda trurit. E vecantë është fakti se, lokalizimi dhe mënyra e filtrimit (depërtimit) midis celulave të shëndosha trunore dhe kufirit të cënuar (lënduar) bën dilemë në ndërhyrjen kirurgjikale për heqjen e masës. 2. Shenjat klinike të tumoreve të trurit Ato janë në vartësi të dy faktorëve kryesorë, të moshës dhe vendosjes së tyre. Mosha: Fëmijët më të vegjël se 3 vjeç mund të paraqesin shenja të përgjithshme siç janë: mbindjeshmëria psiqiko – shpirtërore, lëndohen lehtë, ashpërsohen, nevrikosen, përgjumësia, të qara me dënesë pa shkak, mospranim të marrjes së ushqimit etj. Lokalizimi: Shenjat kushtëzohen në përpjestim me vendndodhjen e tyre. Simptomat ose grupe simptomash vijnë nga ngacmimet e dretëpërdrejta të tumorit ose tërthortë të indit normal, duke u bërë pengesë (vështirësi) në qarkullimin e lëngut trunor. Në lokalizimet e tjera vërehen gjithëfarë simptomash si: dridhje, shqetësime, dhimbje koke, paralizë të gjymtyrëve. 3. Si quhen tumoret e trurit Tumorret më të hasura janë gliomat të cilat dallohen për një shkallë agresiviteti; pasojnë mieloblastomat që sot klasifikohen në kategorinë e PNT (primitive neuroectodermal tumors). 4. Diagnostikimi i tumoreve të trurit Veç shenjave të përmendura më lart të përgjithshme ose të veçanta të drejtpërdrejta ose të tërthortë, në numër të paktë ose të shumtë, të cilat japin sinjalin për një mënjanim nga norma, lë të dyshosh e të kërkosh më tej shkakun. Në ndihmë vijnë dhe metodat bashkëkohore siç janë tomografia me ngjyrë, me llogaritje, tomografia magnetike etj . 5. Përballimi i këtij grupi tumorresh Mënyra më efektive e mjekimit është ajo kirurgjikale, heqja e tij, por jo kurdoherë është e zbatueshme për arsye të lokalizimit siç ndodh në rastet e tumoreve të trungut, të nervit të pamjes etj. Mjekimi me rreze shfrytëzohet në forma të veçanta te tumoreve duke patur parasysh rrjedhojat në trurin e fëmijëve të vegjël në zhvillim e sipër. Mjekimi me barna (kimio-terapia) kufizohet tek tumoret me prejardhje të keqe (malinje, mieloblastome) ose në tumorret ku përjashtohet ndërhyrja kirurgjikale dhe mjekimi me rreze, për arsye moshe shmanget. p.sh. glioma e rrugëve të nervit të pamjes. 6. Çfarë është limfoma? Kjo është e treta sipas rradhës ndër tipet e kancerit tek fëmijët. Takohet (veçohet) si sëmundja Hodgkin, por dhe jo tipike e tillë. Janë tumorre që cënojnë gjëndra limfatike dhe drejtpërdrejt celulat limfatike të organeve të ndryshme siç janë ato të bajameve (grykës), të qafës, sqetullave, rrëzë kofshës, shpretkës, organeve brënda kraharorit, barkut, zorrëve etj. 7. Paraqitja dhe përballimi i Hodgkin Në më të shumtën e rasteve fëmijët me këtë lëngim paraqiten me zmadhim të gjëndrave të qafës, zverkut, fytit (nga jashtë) të shoqëruara me rritjen e volumit të gjëndrave limfatike brënda kraharorit (trakesë). Lokalizimi tjetër është kur prek gjëndrat në hapsirën e barkut, shpretkës. Në raste të veçanta vërejmë simptoma jo karakteristike si ngritje të nxehtësisë së trupit, djersitje, luhatje të peshës trupore (rënie), pakësimi i dëshirës për të ngrënë. Në stadet e mëtejshme, të përparuara të lëngimit shenjat bëhen më të shprehura. Kontrollet mjekësore – teknike për diagnostikimin të çojnë në marrjen e kimioterapisë, pasojnë rreze – terapie, me përfundime të suksesshme. 8. Limfoma të tjera Janë tipet më të shpeshta të limfomës tek moshat fëminore. Ato konsistojnë në rritjen e madhësisë së gjëndrave limfatike ose të celulave limfocitare të organeve të veçanta, që quhen celula pathologjike malinje (agresive). Këto limfoma grupohen e klasifikohen në raport me formën histologjike, lokalizimin, aftësine imunitare dhe qelizat gjenetike. 9. Simptomat e këtij grupi Në përpjesitm me vendndodhjen e lëngimit fëmija paraqet shenja të veçuara: 1. Lokalizimi i limfomës në hapësirën e kraharorit. Shprehet me vështirësi në frymëmarrje, kollë e thatë, nuk ndihet mirë në qëndrimin pjerrët (gjatë gjumit), zmadhimi i gjëndrave përreth qafës të cilat i japin fytyrës pamje të enjtur. Kjo klinikë përfshihet në kategorinë e limfomave limfoblastike. 2. Lokalizimi i limfomës në hapësirën e barkut. Kjo paraqitet me dhimbje barku, masë e rritur (gungë) në bark, të vjella, të krijon përshtypjen e ngushtimit të kalimit të përmbajtjes ushqimore në sistemin tretës. Vendosja e limfomës në indin limfatik të përreth qafës, gushës, kokës e më thellë me enjtje të dukshme, japin vështirësi në frymëmarrje, ndryshime të zërit etj. Sëmundja në më të shumtën e rasteve të tyre i përket grupit të limfomave të pandryshueshme, shumica quhen limfoma Burkitt. 3. Një e treta e grupimit të limfomave më pak të dënduara (takuara) janë ato nga qelizat e mëdha, të cilat lokalizohen ne çdo trevë, sikurse ne mushkri, bark, lëkure, kocka etj. 10. Trajtimi i këtij grupi Pas vendosjes së diagnozës, e cila shpesh bëhet me ekzaminime të posaçme të lëngut të grumbulluar në hapësirat e kraharorit (midis ujrave të mushkrisë dhe pleurës), në hapësirën e barkut (në cipat e zorrës – asciti) dhe më rrallë me biopsi drejtpërdrejt ku dyfishohet, udhëzohet dhe kimioterapia. Natyra dhe zgjatja e tye varet nga tipi i limfomës. Përfundimet e mjekimit janë shumë shpresëdhënëse. 11. Tumoret e barkut Tumorret më të hasura të zonës së barkut ndër fëmijët janë të veshkës dhe ato me prejardhje nga celulat e sistemit nervor simpatik. 1. Tumorri i veshkës i quajtur nefroblastoma (Wilms) zakonisht atakon fëmijët nën moshën 5 vjeç të jetës. Midis shenjave që paraqiten është masa (kompakte) e ngjeshur në zonën e barkut në pozicionin e veshkës. Të dhënat e para i jep nëna: dhimbje barku, çrregullime të gjëndjes shpirtërore, rrallë ngritje të nxehtësisë së trupit, gjakrrjedhje nga urina (hematuri). Kur shenjat klinike dhe pamja e paraqitur anojnë drejt nefroblasfomës atëherë kryhen dhe analiza të tjera plotësuese radiologjike. Në vartësi të gjëndjes ekipi specialist përpunon të dhënat dhe vendos llojin e mjekimit. Si fillim, nis me barna mjeksore e vazhdon më tej deri në ndërhyrjen kirurgjikale. Në vartësi të disa faktorëve hiqet tumori cistik ose heqjen e plotë të veshkës bashkë me të. Pas nefroektomisë (hapja e plotë e veshkës) mjekimi varet nga gjithfarë faktorësh, sikurse është masa e tij, prekja e parenkimës (indit) së saj, tipi histologjik specific dhe prania ose jo e metastazave (rrënjëve) ne mushkri. Fëmijët me nefroblastoma përgjigjen shumë mirë ndaj mjekimit dhe në shumicën e rasteve plotësisht. 2. Tumoret me prejardhje nga qelizat e sistemit nervor qëndror simpatik të quajtura neuroblastoma, ato me lokalizim mbi qëndrën e mbiveshkës (suprareni) ose me ënjtjen e enëve limfatike të sistemit simpatik që ndodhen në rruazat e shtyllës kurrizore. Në raste të veçanta neuroblastomavendoset dhe në zona të tjera jashtë zonës së barkut, si mushkri, trake etj. Nga kjo lëngatë sulmohen fëmijët nën moshën 5 vjeç, por më tepër fëmijët mbi këtë moshë. Metastazat (përhapja) jepen haptas në kocka dhe në palcën e kockave. Në të shumtën e rasteve në urinën e të sëmurëve gjënden me shumice substanca (qënie) specifike të quajtura katakolamin siç është VMA e urinës. Mjekimi kushtëzohet në vartësi të moshës dhe fazat e sëmundjes. Shpesh praktikohet kimioterapia, nuk përjashtohet dhe ndërhyrja kirurgjikale e tumorrit. Kur pacientët paraqiten me metastaza, diagnoza dhe parashikimi është shumë i rezervuar. Në raste të tilla zgjidhet transplanti i palcës së kockës ose i qelizave periferike të vetë fëmijës. Duhet cilësuar se, fëmijët nën moshën 1 vjeç mjekohen plotësisht. 12. Natyra e sarkomave Zakonisht janë tumorre embrionale (shume të herëshme) me prejardhje agresive (malinje) të cilat përqëndrohen në molekulat e buta (indet). Nga kjo gjini më të shpeshta janë rabdomiosarkomat (muskujt e barkut), osteosarkomat (kockat) etj. 13. Sarkoma e muskulit të drejtë të barkut Ky është tumorr i llojit të indeve të butë, që përngjan me celulat embrionale të muskujve. Shenjat me të cilat paraqitet lëngimi janë në vartësi të vendosjes. Vendosja e tij perfshin prej kokës deri në trake (gyp frymëmarrjeje që lidh laringun me fillimin e mushkrisë), janë më të shpeshtët e këtij lloji. Ato japin zmadhimin (maisje) të pjesëshme të organit, për rrjedhojë ngushtohet sipërfaqja e brëndshme e mureve, zgavrave, cepave, hapësirave jetike etj. Simptomat manifestohen nga vendosja; p.sh. në hundë me mbufatjen e mukozave me rrjedhje lëngu, vështirësi në frymëmarrje etj. Me lokalizim në sistemin urogjenital e të organeve të tjera të zonës së barkut simptomat lidhen me trysninë që krijon masa, në raport me anatominë përreth. Simptomat e mundshme janë dhembje, çrregullime të urinimit, vështirësi në jashtëqitje (kapsllëk) etj. Në tumorret brenda mureve të kraharorit ose të gjymtyrëve që takohen më rrallë manifestohen me zmadhim të pjesshëm të organit me ose pa dhembje lokale etj. 14. Trajtimi i rabdomiosarkomës Kundërvënia ndaj këtij tumorri nxjerr si detyrë bashkëpunimin e klinikës onkologjike, duke mos lënë mënjëanë mjekimin me rreze. Përfundimet varen nga lokalizimi i tij, koha e paraqitjes për ndihme, reagimi ndaj kimioterapisë dhe mundësia ose jo e heqjes plotësisht e tumorrit me ndërhyrje kirurgjikale. 15. Sarkoma e kockave Dy jane tipet më të hasura të këtij lloji, osteosarkoma dhe sarkoma Ewing. Ato zakonisht prekin kockat e mëdha të trupit si gjymtyrët, bacinin (legenin). Simptologjia paraqitet me dhembje të kufizuara të kockës, zmadhim të një pjese të kockës si gungë, në sarkomen Ewing kemi ngritje të nxehtësisë së trupit, zbehtësi (anemi) dhe shenja të tjera të përgjithshme. Diagnoza mundësohet me analiza e kontrolle speciale radiologjike, veçse vërtetimi përfundimtar arrihet me biopsinë të marrë në vendin e dyshimtë. Ne kohët e sotme trajtimi modern i tumorreve të kockave, përfshin dhe kimioterapinë, e cila merret si fazë përgatitore parakirurgjikale. Në të kaluarën heqja e tumorrit bëhej e cunguar kurse sot në më të shumtën e rasteve zbatohet heqja tërësore e masës së tumorrit me kockën e dëmtuar. Kjo ndihmon permbushjen e boshllëkut dalëngadalë. Ndonjeherë bëhet dhe zëvendësimi me lëndë speciale që kanë vetinë t’i përshtaten zgjatjes së kockës së fëmijës ne rritje. Pas operacionit vazhdohet trajtimi me kimioterapi dhe raste të veçanta rreze terapike. 16. Ekzistojnë tumore hepatike (melçie) tek femijet: Tek femijet vihet re rallë lokalizimi i tumoreve në hepar (melçie) Tumoret mund të jenë beninje ose malinje dhe nga malinjet më i shpeshtë është hepato blastoma dhe pason tumori i qelizave të heparit qe vihet re më shpesh tek të rriturit. Simtomat e femijes me tumor në melçi janë fryrje e barkut dhe dhimbje ne anën e djathtë Hepatoblastoma është tumor që vihet re tek femijë të vegjel, gjendja e përgjithshme e të cileve mund të ndikohet nga tumori dhe të paraqesinzjarrmi, anoreksi,humbje peshe,verdhezë. Analizat ECHO, SCANER tregojnë tumor në lobin e majtë, të djathtë ose në të dy lobet e heparit. Në këto raste prezenca e niveleve të larta në gjak të një lende që quhet alfa fetoproteine vërteton diagnozen. Kjo lendë është një proteinë që prodhohet nga qelizat e heparit embrional dhe prej qelizave të qeskës lecitike në emrion (embrioni = fetus) dhe prodhimi i saj pushon pas lindjes, kështu që nivelet e prodhimit gradualisht yvogëlohen. Nivele të shtuara alfafetoproteine gjenden në tumoret e heparit dhe në tumore nga peliyat fillestare (arkegone) gjenetike. Prezenca e niveleve të larta të kësaj subastance lejon perballimin e tumorit pa paraprirë biopsi veç rasteve të caktuara p. sh. tek foshna nën 6 muajsh. Semundja përballohet me dhenien e terapisë paraoperuese dhe pason heqja e tumorit me operacion. Tumore që i përgjigjen kimioterapisë paraqesin ulje graduale të nivelet të alfa-fetoproteinës që përbën tregues bindes te vezhgimit të tumorit, kështu qe me rishfaqen niveli i saj shtohet serish. Tumori i qelizave te heparit ështe tumori me agresiv që vihet re tek femijë më të rritur, siç është mosha e femijës. Numri i organeve që janë prekur, lloji i organeve dhe mosfunksionimi i tyre (p. sh.anemi,numri i ulet i leukoçiteve, funksionim i trinditur i heparit). 17. Sëmundja paraqet ulje-ngritje veçanërisht në lokalizimet limfadenite dhe osteite që nuk ndikojnë negativisht në prognozën dhe u përgjigjen Cilat janë tumoret prej qelizave gjenetike fillestare (arkegone). Tumoret prej qelizave gjenetike fillestare (0 GJ F) janë tumorë të rrallë të moshës feminore që vijnë nga qeliza të emrionit fiziologjik dhe quhen qeliza gjenetike. Këto qeliza ̈emigrojnë ̈ në embrion dhe krijojn testikulat ose vezoret ose në vijen e mesme të trupit, Tumoret qe krijohen lokalizohen tek testikullat ose tek veyoret dhe në vijen e mesme. Në vijen e mesme tumoret lokalizohen në zonën e pasme të barkut siç është zona sacrococcykeus, yona midis dy mushkrive në toraks (mezotoraksi) dhe zona e trurit qe quhet epifizë. Simptomat varen nga lokalizmi i tumorit. Tumore në testikula çfaqen në fryrje pa dhimbje, tumore në vazoret me dhimbje barku dhe fryrje, tumore në mezotraks me kollë dhe me veshtirësi në frymëmmarjje (ose përbëjnë gjetje të rastit në radiografi toraksi) tumore në zonën sacrococcygeus me masë të dukshme dhe të kapshme (disa herë konstatohet gjatë periudhës së barrës në ECHO), tumore në epifizë me simptoma nga sistemi nervor. Alfa – fetoproteina është një tregues i bindshem si në tumoret e heparit.Një supstancë tjetër gjendet në gjakun e femijeve me tumor prej qelizave gjenetike fillestare ose beta gonatotropinë koriake që e ka origjinë nga placenti. Terapia varet nga lokalizimi i tumorit, nga mosha e femijes, nga prezenca ose jo e dy substancave që u cituan më sipër, nga tipi histologjik i tumorit, nga prezenca ose jo e metastazave dhe nga mundesia e heqjes me operacion të tumorit. Kimioterapia dhe heqja me operacion është terapi zgjedhëse. Në katekorinë e këtyre tumoreve është edhe grupi i tumoreve beninje që përballohen me ndërhyrje kirurgjikale. 18. Çfarë tumor është retinoblastoma: Retinoblastoma është tumor malinj në syrin që zhvillohet në retinën e syrit dhe vihet re ekskluzivisht tek femijet. Ky tumor është e mundur të konstatohet në më shumë se një anëtar të së njëjtës familje dhe kështu ne zhvillimin e tij luan rol edhe trashegimia. Tipi trashgimtar i tumorit zakonisht prek të dy sytë dhe sëmundia çfaqet më herët. Femija me retinoblastomë mund të paraqesi leukokori (dmth bebez të bardhë që quhet edhe refleks i maces në erresirë), strabizem ose sy të kuq. Sytë e femijës duhet të kontrollohen nën anestezi të plotë dhe të vlerësohet madhësia e tumorit tek syri i prekur dhe pamja e syrit tjetër. Avancimi jashtë kokërdhokut të syrit konstatohet mekontroll të lendës së trurit të vogël dhe të palcës së eshtrave. Përmasa e tumorit përcakton kurimin që do të zgjidhet. Tipe të tjera kurimi janë kimioterapia dhe lokalisht terapia me reze, krioterapia(terapia me ftohje), përdorimi i leizerit etj. 19. Çfarë lloj sëmundje është histiocitoza Langerhans: Histiocitoza Langerhans që në të kaluarën kishte emërtimin histiocitoza X, është semundje që karakterizohet prej mbledhjes së qelizave, që quhet dendritike, në inde apo organe të ndryshme dhe me sa duket është procedurë reaksioni sesa tumor malinj. Kjo sëmundje është e mundur që të prekë çdo organ në një apo shumë vende. Më shpesh semundja lokalizohet në lekurë, në eshtra, në gjendrat e mukozës, në melçi, në shpretkë, në gjendrat limfatike dhe më pak në në mushkëri, në palcën kurrizore dhe në tru. Kur sëmundja lokalizohet në eshtrat, femijet ankohen për dhimbje ose kanë fryrje në zonën. Në rastin e pjesëmmarrjes së eshtrave të karkës mund të ketë dalje lengu nga veshet dhe zmadhim i zgavres së syrit. Kur preket lekura, pamja që paraqet ngjan me puçrat e lekurës së pubërtetit dhe faqet dermatit me ulçer, veçanërisht në zonat që lagen siç është sqetulla dhe zona bubonore (zona e pelenave). Gjithashtu mund të vihet re fryrje e gjendrave limfatike që janë pa dhimbje. Simptoma të përgjithshme mund të ekzistojnë dhe janë zjarmia, dobësia, humbja e peshës etj. Një shfaqje e veçantë e semundjes është çfaqja e të ashtuquajturit diabet të pakrijuar. Simptomat e të cilit janë etja, marrja e shtuar e ujit, urinim i shpeshtë dhe i shtuar dhe kurimi konsiston në marrjen për terë jetën të hormonës diuritike qe mungon. Kurimi i histiocitozës Langerhans është kryesisht kimioterapia Prognoza varet nga larmi faktorësh në perpjekje të re kurative. Në të kundërtën, foshnja dhe femijë të vegjel që paraqesin 20. Konkluzioni i kancerit tek moshat fëminore Theksohet se veçoritë, format e shumëllojshme, dukuritë simptomatike jane faktorë të cilat, nëse diagnostikohen në kohë, ndihmojnë në zbulimin e sëmundjes dhe në shumicën e fëmijëve perballohet me sukses. Detyrat teknike perballen nga ekipi me individë të kualifikuar, në raporte me mjekë pediatër onkologë, të cilët koordinojnë njohuritë dhe përpjekjet e tyre në kërkimin e një zgjedhjeje terapike të sukseshme. Në hallkën mjeksore përfshihen këshillat mjeksore si dhe psikoveprimtarë, të cilët japin ndihmën jo vetëm tek të sëmurët, por dhe tek pjestarët e familjes së të sëmurit, si gjatë terapisë por edhe pas ndërprerjes së saj. Vetëm me një bashkëpunim të ngushtë mjek – familje realizohet qëllimi i suksesshëm, që i shërben fëmijës, shërimit të tij. Në trajtimin bashkëkohor 2 nga 3 fëmijë me kancer mjekohen. Gjithashtu sot 1 në 900 individë të rinj vuan nga kjo sëmundje dhe është i shërueshëm.


Lirimet e përmendura në nenin 45 lejohen deri në shumën 175 € për çdo udhëtarë për mallrat tjera përveç atyre të shënuara në nenin 46.


text: Presidenti i Shqipërisë, Bujar Nishani u bëri sot thirrje drejtuesve të lartë të prokurorisë dhe drejtuesve hetimorë, që të luftojnë në bashkëpunim krimin e organizuar, korrupsionin dhe krimin ekonomik në veçanti, sepse, sipas tij, ato janë një sfidë e përhershme të drejtësisë. Presidenti Nishani i bëri këto komente në një takim me Prokurorin e Përgjithshëm, Adriatik Llalla, si dhe drejtues të prokurorisë së krimeve të rënda, prokurorisë së Tiranës, Task-Forcës hetimore dhe prokurorë të tjerë. Zoti Nishani tha se “bashkëpunimi mes institucioneve është i domosdoshëm dhe kërkon profesionalizëm, integritet, kurajo, pavarësi”. Presidenti Nishani kërkoi që prokuroria të nisë hetime me nismën e saj për çdo sinjal për krim që vjen nga shoqëria, nga denoncimet e medias, nga institucionet dhe nga çfarëdo burimi. “Pavarësia e prokurorëve vjen nga profesionalizmi i tyre”, - tha ai. Zoti Nishani tha se “çdo prokuror i thjeshtë dhe çdo institucion hetimor do të ketë tek presidenti i Republikës mbështetjen më të fortë për të bërë drejtësi dhe për të përmirësuar kështu jetën e qytetarëve”. Prej disa javësh institucioni i akuzës ka në krye një prokuror të ri të përgjithshëm, i cili së bashku me presidentin, KLD, ministrinë e drejtësisë po bashkëpunojnë për t’i dhënë një shtytje të fortë ndriçimit të akteve kriminale në Shqipëri, si dhe goditje të reja korrupsionit, pastrimit të parave dhe krimit të organizuar, për të fituar me prova të pakundërshtueshme gjyqet kundër tyre në gjykatat e vendit.


Uashingtoni po merr sinjale kontradiktore nga Turqia Turqia po u dërgon Shteteve të Bashkuara "sinjale kontradiktore" për operacionin e saj kundër forcave kurde në Sirinë veriperëndimore, duke ngritur shqetësime në Uashington se ofensiva mund të sjellë efekte negative dhe të fuqizojë grupin terrorist Shteti Islamik ose presidentin sirian Bashar al-Assad ose ndoshta të dy. Zyrtarë të lartë të administratës amerikane thanë të martën se Ankaraja deri tani nuk ka dhënë ndonjë qartësi mbi atë që shpreson të arrijë, pavarësisht bisedave të përditshme mes zyrtarëve të lartë të të dyja vendeve. "Ne jemi duke biseduar me një numër zyrtarësh turq në anën ushtarake dhe politike dhe me Ministrinë e Punëve të Jashtme," tha një zyrtar i lartë i administratës amerikane, duke folur në kushte anonimiteti. "Mesazhet e tyre nuk janë të njëjta”. "Do të duhet të shohim se si do të zhvillohet ngjarja në terren," shtoi zyrtari. Komentet nga Uashingtoni vijnë pasi Sekretari amerikan i Mbrojtjes, Jim Mattis kundërshtoi fuqishëm veprimet e Turqisë gjatë një vizite në Indonezi. "Dhuna në Afrin dëmton atë që ishte një zonë relativisht e qëndrueshme e Sirisë. Ajo tërheq vëmendjen nga përpjekjet ndërkombëtare për të siguruar mposhtjen e ISIS-it, dhe mund të shfrytëzohet nga ISIS dhe al-Kaida," u tha gazetarëve sekretari Mattis. Javën e kaluar Turqia filloi bombardimin e rajonit të kontrolluar nga kurdët në Afrin përgjatë kufirit turk, në një përpjekje për të përzënë Njësitë Mbrojtëse të Popullit Kurd, të njohur si YPG. Një raport i Kombeve të Bashkuara të martën vlerëson se rreth 5,000 njerëz janë zhvendosur deri tani si rezultat i ofensivës të cilën Turqia po e quan "Operacioni Dega e Ullirit", ndërkohë që disa njerëz të pafuqishëm nuk mundën të largohen. Turqia thotë se ka marrë masa për të parandaluar viktimat civile dhe se operacioni në Afrin kishte vrarë të paktën 260 luftëtarë të njësisë YPG dhe të Shtetit Islamik. Por zyrtarët amerikanë thonë se nuk ka luftëtarë ISIS-it në rajon dhe i kanë kërkuar vazhdimisht Turqisë të ushtrojë përmbajtje. Presidenti Donald Trump pritet të flasë me Presidentin turk Rexhep Tajip Erdogan të mërkurën dhe zyrtarët thonë se presidenti amerikan do t’i kërkojë personalisht udhëheqësit turk të heqë dorë nga shkallëzimi i dhunës. YPG ka qenë një partner i rëndësishëm i Shteteve të Bashkuara në luftën kundër Shtetit Islamik dhe përbën një pjesë të madhe të Forcave Demokratike të Sirisë - një koalicion që ka rrënjosur militantët e ISIS-it pothuajse nga i gjithë i ashtuquajturi kalifat i tyre. Zyrtarë të lartë amerikanë të martën vunë në dukje një dallim mes luftëtarëve të YPG-së që kanë punuar me forcat e koalicionit kundër Shtetit Islamik në pjesët lindore të Sirisë dhe YPG-së në Afrin, duke thënë se militantët në Afrin kurrë nuk kanë punuar me forcat amerikane. Në të njëjtën kohë, zyrtarët amerikanë thonë se po bëjnë atë që munden për të siguruar që situata në Afrin të mos dalë jashtë kontrollit, duke përdorur ndërmjetës për të paralajmëruar luftëtarët e YPG-së që kanë punuar me forcat e koalicionit që të mos shkojnë në Afrin ose përndryshe do të rrezikojnë të humbasin mbështetjen amerikane. "Kur ke të bësh me një partner, nëse interesat tuaja dhe të tyret ndryshojnë, atëherë do të duhet të zbusni qëndrimet," tha një zyrtar amerikan. "Ne do të vazhdojmë të veprojmë pikë së pari sipas interesave amerikane". Një zyrtar tjetër paralajmëroi gjithashtu se Shtetet e Bashkuara po mbështeteshin më pak tek forcat e YPG-së për të luftuar Shtetin Islamik në Siri, duke thënë se YPG-ja nuk vlerësohet të jetë më qendra e Forcave Demokratike Siriane (SDF) të mbështetura nga koalicioni. Turqia e sheh YPG-në si një grup terrorist dhe e akuzon atë për lidhje me separatistët kurdë. Zyrtarët turq kanë thënë se ofensiva nuk do të përfundojë derisa YPG-ja të largohet jo vetëm nga Afrin por edhe nga qyteti Manbij në lindje.


Kryetari Basha priti qindra qytetarë në Bashki | Kryetari Basha priti qindra qytetarë në Bashki Thursday, 28 July 2011 08:29 Tiranë – Si kurrë më parë, Bashkia e Tiranës çeli mbrëmë dyert për qindra qytetarë të kryeqytetit, të cilët në radhë mbushën shkallët e brëndshme të godinës për të takuar kryebashkiakun e ri të qytetit, Lulzim Basha. “Është hera e parë pas kaq vitesh që vizitoj bashkinë. Deri dje ishte e pamundur të mbaroje një punë”, tha Fiqerte Mustafaj, banuese në minibashkinë nr.3 të Tiranës. Ajo tregoi se “kam ardhur enkas për t’i uruar kryebashkiakut Basha punë të mbarë dhe për t’i bërë prezent atij problemin e pronës”. Shyqyrie Koçiu, një tjetër qytetare që priste në radhë për të takuar kryebashkiakun, u shpreh se “jam e pastrehë. Shpresoj që me hapjen e Bashkisë dhe mundësinë për të komunikuar drejtpërdrejt me kryebashkiakun Basha, do të gjej një zgjedhje” Çështje të tilla si punësimi, problemet me pronën dhe strehimi, përbënin përgjithësisht shqetësimet e qytetarëve. Ata çdo ditë të premte do të kenë mundësi të bisedojnë me kryetarin e Bashkisë së Tiranës, Lulzim Basha, i cili ditën e tretë të punës së tij vendosi t’ia kushtojë prezantimit me qytetarët. Veç urimeve që mori nga tiranasit, kryebashkiaku i ri u përgëzua për detyrën edhe nga Sherif Qosja, i vetmi qytetar i Pejës, i cili kishte udhëtuar enkas nga Kosova për të takuar z. Basha. “Kisha nderin të takoja kryebashkiakun. Kam ardhur vetëm për t’i uruar punë të mbarë dhe shumë dashuri me qytetarë e Tiranës”, u shpreh ai. Kryetari i Bashkisë së Tiranës, Lulzim Basha, ashtu siç premtoi gjatë fushatës së tij, hapi dyert e Bashkisë për të pritur qytetarët e Tiranës. I shoqëruar nga dy zv/kryetarët e bashkisë, Jorida Tabaku dhe Edmond Panariti, kryebashkiaku Basha mirëpriti çdo qytetar në zyrën e tij, duke ripërsëritur premtimin se do të jetë i gatshëm të dëgjojë çdo problem dhe shqetësim të tyre. Më 25 korrik, në ditën e betimit të tij si kryetar i Bashkisë së Tiranës, z. Basha iu drejtua anëtarëve të Këshillit Bashkiak dhe qytetarëve të Tiranës, duke premtuar se do ta bëjë Tiranën një qytet më të mire. Ai premtoi bashkëpunim me të gjithë, pavarësisht se cilës parti politike i përkasin dhe theksoi se “administrata jonë do jetë gjithëpërfshirëse, duke përfaqësuar familjen tonë të dashur, Tiranën”.


Fruti që pastron gjakun dhe shëron sëmundjet më shqetësuese - Shëndeti Përveç përdorimit në kuzhinë për përgatitjen e ëmbëlsirave të ndryshme, nektarina renditet edhe si një frut kurues. Në mjekësi përdoren pasi janë të pasura me shumë vlera ushqyese. Frutat e nektarinës përdoren të freskëta ose të thata, si dhe të përpunuara në trajtë kompostoje, reçeli dhe lëngu. Ajo përmban rreth 14 për qind sheqerna, acide organike, albumina, pektinë, kripëra minerale, si: kalium, fosfor, kalcium, vitamina të ndryshme si provitamina A, vitaminë B1, B2, PP, C etj. Në frutat e thata sasia e sheqerit arrin deri në 60 për qind. Ato janë të shijshme, aromatike dhe pëlqehen nga të gjithë. Ato luajnë një rol të rëndësishëm në pastrimin e gjakut. Përdoren me efekt edhe në rastet e bllokimit të zërit.


EMRAT/ Humbin jetën nga koronavirusi tre shtetas nga Lezha – Albeu.com EMRAT/ Humbin jetën nga koronavirusi tre shtetas nga Lezha Deri tani nga koronavirusi COVID-19 në Qarkun Lezhë kanë rezultuar pozitiv 17 persona, 14 nga territori i Bashkisë Lezhë dhe 3 nga Mirdita. Lajmi i mirë është se të gjithë këta të infektuar janë jashtë rrezikut për jetën dhe drejt shërimit të plotë. Deri tani nga këta të infektuar, dy tashmë janë shëruar plotësisht, bëhet fjalë për një infermiere dhe një sanitare të spitalit Rajonal Lezhë, që janë edhe kontigjenti i parë i të infektuarve, shkruan Fax web. Ndonëse nga qytetarët lezhjaë që banojnë atje fatmirësisht nuk ka pasur viktima, infeksioni viral COVID-19 deri tani ju ka marrë jetën tre qytetarëve të këtij rrethi por që jetojnë jashtë vendit dhe bëhet fjalë për: Paulin Nika, 53-vjeç me banim në Itali. Ledi Skuraj 42-vjeç me banim në Londër, babai i 2 fëmijëve. Agron Vraja 52-vjeç ish-zyrtar lokal dhe punonjës banke. Kishte rreth dy muaj që kishte shkuar ne SHBA. Ky i fundit kishte shkuar në Neë York para dy muajsh tek djali i tij student, ndërsa pas infektimit Vraja fatkeqësisht nuk ka mundur t’i bëjë ballë kësaj beteje me COVID-19. Vraja, 52 vjeç, ka mbajtur disa poste në administratën publike në Lezhë, ku ka krijuar dhe një rreth shumë të madh njohjesh e miqësish. Shtuar më 13.04.2020 19:58


Arifi: Në takimin e 26 shkurtit pa marrëveshje të reja, diskutim për marrëveshjet e arritura


Një nga kujtimet e mia më të mira nga vera e shkuar ishte zbulimi i Sarandës, e cila ndodhet në pjesën jugore të Rivierës shqiptare. Më mrekulloi vendndodhja e bukur e qytetit në breg të Detit Jon, me ujin e tij në ngjyrë blu të errët dhe nga ku në horizont shihej ishulli i Korfuzit (Greqi). Sigurisht unë nuk isha e vetmja vizitore, sepse Saranda është e mbushur me njerëz gjatë verës. Në fakt, popullsia e përhershme e saj është rreth 35.000 banorë, por në korrik-gusht, kjo shifër mund të rritet ndjeshëm nga turistët. Gjatë vitit 2016, Saranda regjistroi më shumë se 700.000 vizitorë. Kjo nuk po ndodh vetëm në Sarandë. Gjatë viteve të shkuara, turizmi shqiptar është rritur ndjeshëm, veçanërisht në vende si Ksamili, Saranda dhe Durrësi. Nga gushti i vitit 2017 deri në gusht të 2018, sipas zyrës kombëtare të statistikave, Shqipëria priti 2.1 milionë vizitorë - një rritje prej 16.8% për qind krahasuar me vitin e shkuar. Shumica e turistëve vijnë kryesisht në verë për diellin dhe plazhet e saj. Shifra të tilla priten të vazhdojnë të rriten gjatë viteve të ardhshme. Në Ditën Botërore të Turizmit, Ministria e Turizmit dhe Mjedisit deklaroi madje se Shqipëria synon të tërheqë 10 milion turistë deri në 2025! Ndërkohë, si munden destinacione shqiptare kaq popullore si Saranda të përmirësojnë infrastrukturën e tyre vendore dhe hapësirat publike dhe të jenë realisht në gjendje të thithin këtë rritje të madhe të vizitorëve? Saranda me natyrorën e mrekullueshme dhe pasuritë kulturore është vendi i duhur për të nisur këtë diskutim. Qyteti përballet me sfida për sa i takon lëvizjes brenda tij dhe mungesës së hapësirave publike. Sot, njeriu e ka të vështirë të ecë në shëtitoren e saj, duke pasur parasysh numrin e madh të njerëzve që vinë aty. (Mua mu desh të tregohesha e kujdesshme që të mos shkelja këmbët e njerëzve të tjerë gjatë gjithë kohës!). Shëtitorja në buzë të detit, që aktualisht është hapësira kryesore publike e qytetit, nuk mund të përballojë numrin në rritje të turistëve që vizitojnë qytetin çdo vit. Gjithashtu, shkallët që lidhin pjesët e sipërme të qytetit me shëtitoren në breg të detit nuk janë të sigurta dhe kanë nevojë urgjente për t’u riparuar. Për të adresuar mungesën e hapësirave publike dhe përmirësuar lëvizshmërinë nëpër qytet, Qeveria e Shqipërisë ka prezantuar një projekt të mbështetur nga Banka Botërore, i cili përfshin rinovimin e shkallëve të Sarandës dhe rehabilitimin e shëtitores në buzë të detit. Këto dy investime janë vetëm fillimi i një serie aktivitetesh të rivitalizimeve urbane në qytet. Përveç qytetit bregdetar piktoresk të Sarandës, projekti mbështet edhe Përmetin, destinacion eko-turizmi, si edhe Gjirokastrën dhe Beratin, dy vende të mahnitshme të Trashëgimisë Botërore të UNESCO-s. Përveç rivitalizimit urban dhe përmirësimeve në infrastrukturë, përfshirë edhe restaurimet e trashëgimive kulturore, projekti fokusohet në përmirësimin e vendeve turistike në Jugun e Shqipërisë si mbështetjen e sektorit të turizmit, si për shembull zhvillimin e produkteve të turizmit dhe lidhjen e tyre me tregje të mundshme. Sondazhet me banorët, vizitorët dhe bizneset lokale gjithashtu vunë në dukje nevojën e qartë për rritjen e numrit të hapësirave publike, duke përfshirë parqet, hapësirat e gjelbra dhe sheshet e lojërave në bashkitë e përzgjedhura. Cilësia e infrastrukturës bashkiake është klasifikuar ndryshe në bashki të ndryshme, duke treguar se çdo qytet ka nevojë për një qasje të vetën në lidhje me rivitalizimin urban. Sondazhet me turistë po ashtu nxorën rezultate të dobishme. Vizitorët aktualisht shpenzojnë pesë ditë/net në Sarandë. Rehabilitimi i hapësirave publike mund të kontribuojnë në tërheqjen e më shumë vizitorëve dhe t’i nxitë ata për të qëndruar më gjatë në një vend të caktuar. Moria e punimeve transformuese urbane ka një efekt të dyfishtë pozitiv: t’i bëjë qytete si Saranda më të jetueshme për qytetarët e përhershëm dhe gjithashtu më tërheqëse për vizitorët sezonalë. Përmirësimet urbane në lidhje me lëvizshmërinë dhe sigurinë do t’u japin mundësi si turistëve ashtu edhe banorëve të shëtisin nëpër qytet përmes shkallëve të rinovuara dhe të kënaqen duke shëtitur përgjatë shëtitores e duke soditur detin. Po të mendojmë me afat të gjatë, rehabilitimi i hapësirave publike gjithashtu do të përforcojë potencialin turistik të vendit dhe do të kontribuojë në zhvillimin ekonomik të tij dhe në aktivitetet që krijojnë vende pune në nivel vendor. Mezi pres të kthehem sërish në Sarandë për të parë nga afër zhvillimet e reja dhe të lëviz lirshëm në shkallët e reja të qytetit.


Të qash nuk është shenjë dobësie, por inteligjence... | Portali Online Emocioni më i pranuar është lumturia, sepse ajo tregon siguri dhe sukses. Për këtë arsye, ndonjëherë tregohemi të detyruar të shtiremi sikur jemi të lumtur, duke u përgjigjur se jemi mirë dhe duke buzëqeshur, kur na pyesin se si jemi, edhe pse përbrenda mund të ndihemi të shkatërruar, transmeton Living.al. Shpatullat e mbledhura dhe sytë e lagur nga lotët konsiderohen si shenja dobësie dhe pasigurie. Kjo shoqëri që na kërkon të dukemi të lumtur, është e padrejtë, sepse nuk funksionon kështu çdo gjë. Shpesh ndihemi të trishtuar. Nga ana tjetër, të fshehësh trishtimin të bën të ndihesh më keq, të bën të mendosh sikur nuk je mjaftueshëm i/e fortë për të përballuar siç duhet problemet në jetë. Në të vërtetë, personat që e shprehin trishtimin e tyre duke qarë kanë një stabilitet më të lartë emocional, krahasuar me ata që i fshehin ndjenjat dhe emocionet e veta. Por pse janë më të ekuilibruar nga aspekti emocional personat që e shprehin trishtimin duke qarë? Vetëm personat e sigurtë në vete, dhe ata me inteligjencë emotive, janë të aftë të njohin emocionet e tyre dhe t’i shprehin ato, edhe pse mund të konsiderohen si emocione “negative” nga shoqëria jonë. Duhet shumë kurajo për të dalë kundër “turmës” dhe për të shprehur atë që ndien vërtet në një moment të caktuar. Nga ana tjetër, fshehja e emocioneve apo mungesa e shprehjes së tyre, shkakton një dëm shumë të madh jo vetë në shëndetin tonë mendor, por edhe atë fizik. Në këto raste është vënë re një rritje e rrezikut për t’u prekur nga sëmundje si astma bronkiale, hipertensioni arterial, si dhe patologji të tjera kardiake. Gjithashtu personat që nuk i shprehin emocionet e tyre, reagojnë në mënyrë shumë të ekzagjeruar ndaj stresit, sipas një studimi të kryer në Universitetin e Standfordit. E qara është një nga shprehitë më intime të ndjenjave tona. Kur qajmë përpara dikujt, është njësoj si ta zhveshim shpirtin tonë përpara mendjes së personit që po na dëgjon. Nëse ky person “e pranon” trishtimin tonë dhe nuk përpiqet të largohet nga ne, apo të përdorë fjalë inkurajuese për të na bërë të pushojmë, ne krijojmë një lidhje të ngushtë shpirtërore me të. Për ta mbyllur këtë shkrim, duam të themi se ne nuk qajmë sepse ndihemi të dobët, apo të paaftë, por sepse jemi të gjallë dhe nuk na vjen turp të shprehim ndjenjat tona.


source: wikipedia

text: Andon Zako, i njohur me emrin e tij letrar Çajupi, (Sheper, 27 mars 1866 - Heliopolis, 11 korrik 1930) ka qenë poet, dramaturg dhe veprimtar i Rilindjes Kombëtare. Biografi U lind në Sheper të Zagorisë, i biri i Harito Zakos, një tregtari duhani i cili punonte në Kavallë dhe Egjipt. Andon Zako, i njohur më vonë me emrin letrar Çajupi marrë nga emri i një mali në krahinën e Zagorisë, mori mësimet fillore në shkollën greke në Nivan të Zagorisë. Më 1882 u vendos në Aleksandri, ku studjoi për pesë vjet ne liceun francez "Sainte Catherine des Lazaristes". Gjatë qëndrimit të tij në Aleksandri u takua me mjaft avokatë të huaj, që e ndikuan të vazhdonte studimet për jurisprudencë, në Zvicër, ku Çajupi shkoi më 1887 dhe vazhdoi studimet për pesë vjet në këtë disiplinë. Atje takoi bashkëshorten e tij të ardhshme, Eugjeninë, me të cilën pati një djalë, Stefanin. Vdekja e Eugjenisë në vitin 1892, ishte për të qe humbje tragjike. Në këtë përkujtim veprimtari i shquar për çështjen kombëtare shqiptare, patrioti lushnjar Qerim Haxhiu mbajti një fjalim mbi jetën dhe veprën e Andon Zako Çajupit. U kthye në Egjipt ku iu përkushtua lëvizjes kombëtare, duke u bërë një ndër figurat qendrore të kolonisë shqiptare në atë vend. Në Kajro, ku u vendos për gjithnjë, punoi për një farë kohe si avokat. Karriera juridike mori fund për shkak të një gabimi strategjik që bëri duke mbrojtur një shoqëri franceze kundër interesave të princit të Egjiptit, më pas iu përkushtua letërsisë. Nga fundi i shek. XIX mori pjesë gjallërisht në lëvizjen patriotike shqiptare dhe mbajti krahun e saj më të përparuar. Në rrethet e gjera atdhetare u bë i njohur me një artikull që shkroi në kuadrin e diskutimit rreth çështjes së alfabetit, ku ishte kundër adoptimit të alfabetit grek në gjuhën shqipe. Më 1909 botoi shkrimin e njohur Klubi i Selanikut, një pamflet dërrmues kundër armiqëve të brendshëm të lëvizjes kombëtare shqiptare. Patriotizmi i flaktë dhe qëndrimi i prerë ndaj pushtuesve të huaj, e nxorën Çajupi në krye të patriotëve që vepronin në Egjipt. Më 1919 u zgjodh kryetar i shoqërisë "Vëllazëria" me qendër në Kajro. Qe frymëzuesi dhe njëri nga hartuesit e memorandumit që shqiptarët e Egjiptit, i dërguan Konferencës së Paqes më 1919, në mbrojtje të tërësisë territoriale të Shqipërisë. Më 1920 themeloi "Shoqërinë e Miqve", e cila në vitin 1928 e ngriti zërin kundër shpalljes së monarkisë nga Ahmet Zogu. Vepra Shkrimi i parë që njihet është artikulli "Duke kërkuar një alfabet", botuar në revistën "Shqipëria" në Bukuresht. Pothuajse në të njëjtën kohë me veprimtarinë atdhetare, Çajupi nisi punën letrare. Më 1902 botoi librin "Baba Tomorri", një nga veprat më të shquara të letërsisë së Rilindjes Kombëtare. Me këtë përmbledhje që dallohet nga fryma luftarake patriotike, demokratike dhe fryma popullore në brendi dhe në formë, Çajupi solli një ndihmesë të çmuar në pasurimin e letërsisë kombëtare. Në pjesën e parë dhe të dytë të librit janë vendosur me radhë vjershat patriotike dhe ato me temë dashurie; vjershat me karakter shoqëror dhe fabulat e shqipëruara janë përfshirë në pjesën e tretë të librit, që përmbyllet me komedinë e njohur "Përrallë nga e kaluara". Vjersha e gjatë "Baba Tomori", me të cilën hapet përmbledhja, është një grishje e zjarrtë drejtuar bashkatdhetarëve që të zgjohen dhe të përpiqen për atdheun e robëruar. Patriotizmi i flaktë shquan edhe një varg krijimesh të tjera poetike, si "Mëmëdheu", "Ç'jemi? ... Ku kemi lerë?", "Vaj" etj, në të cilat vihet re brenga e poetit tek shihte që lëvizja nuk kishte marrë ende vrullin që ai dëshironte. Në një varg poezish kumbon me forcë thirrja për të rrëmbyer armët kundër robërisë shekullore të huaj (Besa-besën, shqiptar, Atdheu dhe dashuria etj.). Dashuria e flaktë për atdheun është shkrirë në poezitë e Çajupi me urrejtjen e papërmbajtur ndaj armiqve të Shqipërisë, të cilët fshikullohen me forcë të veçantë satirike, si në vjershat "Sulltani", "Punërat e Perëndisë", "Greku dhe Shqiptari". Në një sërë vjershash poeti flet për plagët shoqërore të fshatit shqiptar (Fshati im, Kurbeti, Fyelli i bariut etj.,. i këndoi dashurisë si ndjenjë njerëzore e natyrshme. Pikëpamjet demokratike të Çajupi gjetën shprehje në një varg vjershash ku goditet shtypja dhe pabarazia shoqërore, ngrihet lart e me dinjitet jeta e lirë (Misiri, Varfëria dhe liria). Rreth viteve 1903-1905 Çajupi përfundoi poemën "Krejt Hajvan", që mbeti si dorëshkrim. Në këtë vepër që zë një vend të rëndësishëm jo vetëm në krijimtarinë e poetit, por edhe në gjithë letërsinë demokratike, poeti parodizoi Biblën dhe në të njëjtën kohë, nëpërmjet legjendave biblike, trajtoi një varg problemesh të mprehta politike të kohës, goditi moralin hipokrit dhe një varg shfaqjesh negative të shoqërisë me klasa. Në historinë e letërsisë shqiptare Çajupi zuri vend edhe si dramaturg. Rëndësi të veçantë kanë sidomos komeditë e tij: Përralle nga e kaluara dhe Pas vdekjes (shkruar më 1910, botuar më 1937), me të cilat solli një ndihmesë me vlerë në zhvillimin e këtij lloji në letërsinë tonë. Në komedinë e parë, autori vë në lojë me një humor të lehtë mentalitetin dhe zakonet prapanike të fshatit shqiptar, të cilin e jep me ngjyra të gjalla e plotë imtësi të goditura jetësore dhe etnografike. "Pas vdekjes", është një komedi politike, ku me anë të situatave komike të gjetura bukur, përshkruan me sarkazëm dërrmues portretin e politikanit që bën lojën e Xhonturqve në gjirin e lëvizjes patriotike shqiptare. Penës së Çajupi i përket edhe tragjedia "Burri i dheut", botuar më 1937. Përkthime Përktheu dhe botoi në shqip 113 fabula të La Fontenit. Në vitin 1922 botoi një përmbledhje poezish sanskrite, "Lule të Hindit". Veprat Baba Tomorri që ndahet në tri pjesë: dashuria, atdheu dhe përralla të vërteta dhe të rreme' (Kajro, ) Dhjata e vjetër e shfaqur ose Baba Musa lakuriq - satirë Burri i dheut – tragjedi () Pas vdekjes – komedi 14 vjec dhëndër – komedi Literaturë Martin Mato "Andon Zako Çajupi – Një demokrat dhe patriot i madh (artikull) në gazetën Bashkimi 1993 Referime Njerëz nga Zagoria Poetë shqiptarë Dramaturgë shqiptarë Lindje 1866 Vdekje 1930 Shqiptarë në Egjipt Rilindas shqiptarë Satiristë shqiptarë Komediografë shqiptarë Përkthyes prej frëngjishtes në shqip Njerëz nga Vilajeti i Janinës


Si është të jesh një mormon? Një nga arsyet më të mëdha për të qenë këtu në tokë është të “ke[mi] gëzim" (2 Nefi 2:25). Lutja vetjake, studimi i shkrimeve të shenjta dhe pjesëmarrja në kishë na ndihmojnë që të kuptojmë më mirë se mënyra më e mirë për të gjetur lumturi në këtë jetë është të dimë rreth Planit të Lumturisë të Atit Tonë Qiellor, ungjillit të Jezu Krishtit dhe të përpiqemi të mbajmë “ligjin" e Perëndisë (Fjalët e Urta 29:18). Familjet janë një pjesë thelbësore e Planit të Perëndisë dhe shumë nga mënyra se si jetojmë përqendrohet te familjet tona. Ne duam ta ndajmë lumturinë që gëzojmë me cilindo që mundemi nëpërmjet shërbimit, punës misionare dhe ndihmesës në shoqëri.


text: Edukim muzikor 4 Aftëson nxënësit për të kuptuar dhe mësuar konceptet e para muzikore. Zhvillon dhe edukon shprehitë e të kënduarit, të dëgjuarit, të luajturit me instrument, të krijuarit përmes muzikës. Përfshin nxënësit në procesin e të nxënit nëpërmjet veprimtarive që kërkojnë bashkëpunim në grup. Inkurajon punën e pavarur dhe krijuese të nxënësit përmes tekstit dhe CD. Krijon një atmosferë të këndshme në klasë, duke vënë theksin në parimin kryesor të mësimdhënies se: mësimi duhet të jetë kënaqësi ku fëmijët duhet të mësojnë përmes lojës dhe pa stres. Teksti shoqërohet me fletore pune dhe CD Edukim muzikor 4 | FP Të gjitha njohuritë që nxënësi merr në tekstin mësimor, ka mundësi që t’i përforcojë nëpërmjet fletores së punës ku ka shumë ushtrime muzikore dhe këngë të reja. Nxënësi duke punuar me fletoren e punës, do të mësojë të këndojë; të dallojë tingujt dhe zhurmat, si dhe ritmin me dy, tri dhe katër goditje. Po kështu, në këtë fletore nxënësit do të mësojnë të ndërtojnë vegla të ndryshme muzikore dhe të njihen me ndërtimin dhe vijën melodike. Në fletore ka mjaft ushtrime praktike ku nxënësit kanë mundësi të provojnë veten dhe të aftësohen në njohjen e instrumenteve muzikore. Po kështu, çdo temë mësimi është e interpretuar edhe në CD. Fletorja e punës shoqërohet me CD. Histori e Artit 4 Historia e Artit është një tekst shumë i veçantë me njohuritë që ofron për nxënësit i ideuar në katër linja - arte figurative, muzikë, kinematografi dhe teatër. Tematika përfshin jo vetëm njohuri mbi historinë botërore të artit në tërësi, por edhe për zhvillimin e artit në Shqipëri, me përfaqësuesit më të rëndësishëm të saj, të cilët kanë lënë gjurmë me krijimtarinë e tyre në vite. Në funksion të tekstit janë edhe ilustrimet dhe fotot, të cilat sjellin informacion konkret mbi artet figurative, muzikën, kinematografinë dhe teatrin. Muzika 1-2-3-4-5 | LM Modeli i mësimeve në këtë libër është zhvilluar në përputhje me një sere kriteresh që përdoren për hartimin e manualeve të mësuesit dhe në përputhje me kërkesat e programit të lëndës. Procedimet metodike të përdorura gjatë zhvillimit të mësimeve model, motivojnë nxënësit për të qenë krijues gjatë orës. Teknikat dhe metodat e sugjeruara do ta ndihmonin mësuesit në arritjen e objektivave mësimore.


Ekspertë dhe agjentë hyjnë në Kadastrën e Vlorës, marrin dosje dhe informacione të rëndësishme - Balkanweb.com - News24 “Ky parlament është antikushtetues”, Fatmir Mediu: Rama vazhdon me paligjsh... Spanja kalon shifrën e 1 milion të infektuarve nga COVD-19, Britania e Fran... 11 Shtator, 2019 11:41 | 5 shfletime Të hënën është dorëzuar çelësi, drejtori ka hyrë në zyrën e tij që ditën e parë. Por nëndrejtori nuk e dorëzon çelësin te pasardhësi i tij. Brenda ditës së nesërme vjen vendimi nëse zyrtarisht drejtori dhe nëndrejtori do të shkarkohen. Me përfundimin e këtij afati përfundon dhe afati i punës së tyre. EMRI/ Shkarkohet kreu i Kadastrës në Durrës, ja kush e zëvendëson Artur Çobanin


Ushtaraku austriak dyshohet se spiunoi për Rusinë për 20 vjet – Gazeta Alo Publikuar: 09/11/2018 14:27 Autoritetet austriake morën në pyetje një oficer të pensionuar ushtarak, nën dyshimet se ka spiunuar për Rusinë për gati 20 vjet, bëri të ditur kancelari i Austrisë, Sebastian Kurz. Ai po ashtu tha se ministrja e Jashtme e Austrisë, Karin Kneissl, ka thirrur në bisedë informative të ngarkuarin rus me punë, në lidhje me çështjen, dhe se ka anuluar një udhëtim në Rusi, të paraparë për 2 dhe 3 dhjetor. “Kërkojmë informacione transparente nga Rusia”, tha Kurz në një konferencë për gazetarë në Vjenë. “Nëse dyshimet konfirmohen, rastet e tilla, pavarësisht nëse ndodhin në Holandë apo në Austri, nuk i përmirësojnë marrëdhëniet midis Rusisë dhe Bashkimit Evropian”, tha Kurz. Ai iu referua dëbimit të katër agjentëve rusë nga Holanda në muajin prill, nën dyshimet se kanë planifikuar sulm kibernetik kundër Organizatës për Ndalimin e Armëve Kimike në Hagë. “Spiunimi rus në Evropë është i papranueshëm dhe dënohet”, tha Kurz. Në përgjigje, Ministria e Jashtme e Rusisë thirri në bisedë informative ambasadorin e Austrisë për të kërkuar shpjegim në lidhje me akuzat, njoftuan agjencitë ruse të lajmeve.


Redaksia e lajmeve News and press releases Lajme dhe deklarata për shtyp nga veprimtaritë globale të OSBE-së Misioni i OSBE-së ndihmon standardizimin e akteve komunale Publishing date: 15 tetor 2012 Content type: News Një punëtori pesë-ditore për standardizimin e akteve komunale organizuar nga Misioni i OSBE-së në Kosovë, Asociacioni i Komunave të Kosovës dhe Agjencia Gjermane për Bashkëpunim Ndërkombëtar (GIZ) ka përfunduar më 12 tetor 2012 në Durrës, Shqipëri... Misioni i OSBE-së në Kosovë ndihmon Inspektoratin e Policisë të zhvillohet në institucion të qëndrueshëm mbikëqyrës Publishing date: 12 tetor 2012 Content type: Komunikatat për shtyp What we do: Policimi Prishtinë, 12 tetor 2012 – Misioni i OSBE në Kosovë ka përfunduar sot mbështetjen e saj për Inspektoratin e Policisë, kanë bërë të ditur Shefi i Misionit të OSBE-së në Kosovë, Jean-Claude Schlumberger, Ministri i Punëve të Brendshme, Bajram Rexhepi dhe Kryeshefi Ekzekutiv i Inspektoratit të Policisë së Kosovës, Fitim Shishani. Misioni i OSBE-së mbështet hartimin e rregulloreve komunale për barazinë gjinore Publishing date: 3 tetor 2012 Content type: News What we do: Barazia gjinore Një punëtori mbi hartimin e rregullores komunale për barazi gjinore për zyrtarët komunalë për çështje gjinore dhe për grupet joformale të grave organizuar nga Misioni i OSBE-së në Kosovë nga nëntë komuna në rajonin e Gjilanit ka përfunduar më 1 tetor 2012... Nevojiten masa ligjore të strukturuara për ta vënë në praktikë legjislacionin për të drejtat e njeriut dhe komunitete, thotë raporti i OSBE-së Publishing date: 1 tetor 2012 Content type: Komunikatat për shtyp Prishtinë 1 tetor 2012 – Pavarësisht nga progresi qenësor në krijimin e kornizës ligjore të domosdoshme për të mbrojtur të drejtat e njeriut dhe komuniteteve, nevojitet që të bëhet më shumë për t’i vënë ato në praktikë, përfundon raporti i publikuar sot nga Misioni i OSBE-së në Kosovë... Misioni i OSBE-së në Kosovë trajnon zyrtarët komunalë për asistencën për personat e riatdhesuar Publishing date: 27 shtator 2012 Content type: News Më 25 shtator 2012 Misioni i OSBE-së dhe Agjencia Kosovare për Promovimin e Punësimit ka përfunduar një punëtori dy-ditore për vlerësimin e asistencës për krijimin e të ardhurave nga fondi i ri-integrimit në nivelin qendror për zyrtarët komunalë për komunitete dhe kthim nga 25 komuna... Përfaqësuesja e Kryesisë së Radhës së OSBE-së, në Prishtinë, thotë që reformat tjera duhet të sigurojnë të ardhme stabile Publishing date: 26 shtator 2012 Content type: Komunikatat për shtyp Where we are: OSCE Chairmanship, Misioni i OSBE-së në Kosovë PRISHTINË, 26 shtator 2012 – Irlanda mbetet e përkushtuar në ndërtimin e një të ardhmeje stabile për të gjitha komunitetet në Kosovë, tha sot përfaqësuesja irlandeze e OSBE-së, Zyra e Kryesisë së Radhës, Ministrja për Çështje Europiane Lucinda Creighton, në takimet e saj me liderët e Kosovës... Misioni i OSBE-së në Kosovë bën thirrje për përmirësime në regjistrimin civil të komuniteteve të cenueshme Publishing date: 24 korrik 2012 Content type: Komunikatat për shtyp


text: Me qëllim përfundimin e procesit të legalizimit, po kryhet një rishikim i legjislacionit për të përmirësuar performacën e ALUIZNI-t dhe për të përfunduar procesin e legalizimit, duke përfshirë edhe regjistrimin e ndërtesave e parcelave të tokës në ZRPP, bëjnë të ditur burime pranë ALUIZNIT qendror. Sipas këtyre burimeve, rishikimi i legjislacionit, që tashmë ka marrë formën e një projekti do të reflektojë edhe politikën për 80 000 ndërtimet e paligjshme të krijuara pas afatit ligjor. Projektligji për legalizimin e këtyre objekteve parashikon që ndërtesat e gjendura në zonat ku planet urbanistike janë miratuar të legalizohen dhe të integrohen me territorin urban, ndërsa të tjerat do të prishen. Ndërsa pjesa e dytë e projektligjit ka të bëjë me forcimin e penaliteteve. Burimet nga ALUIZNI shpjegojnë se parandalimi i ndërtimeve të paligjshme në të ardhmen do të mbështetet me integrimin e planeve rregulluese, me procedurat më të hapura dhe më efektive të lejeve të ndërtimit, duke përfshirë edhe një regjistër të veçantë në ZRPP për regjistrimin e lejeve të ndërtimit, si dhe me forcimin e proceseve të kontrollit dhe të prishjes. Strategjia e re për të drejtat e pronësisë sheh nevojën e identifikimit të ndërtimeve pa leje të realizuara pas përfundimit të afatit ligjor për legalizim, për të evituar krijimin e situatave të ngjashme në të ardhmen. Ka të dhëna se, edhe pas hyrjes së fuqi të ligjit për Legalizimin, qindra objekte janë ndërtuar në të gjithë vendin pa lejen e organeve përkatëse. Dokumenti i ri për të drejtat e pronësisë ngarkon me përgjegjësi pushtetin lokal, për parandalimin e ndërtimeve pa leje. Për efekt të procesit të legalizimit janë evidentuar rreth 350 000 ndërtime pa leje, me sipërfaqe toke më shumë se 300 000 ha. Të dhënat nga Ministria e Drejtësisë shpjegojë se një pjesë e konsiderueshme e tokës së zaptuar ishte shtetërore, megjithatë problemi më i ndjeshëm i përkiste tokave që i takonin individëve pronarë, e rreth 270 592 pasuri informale. Sipas të dhënave të grumbulluara, ndërtimet e reja pa leje kanë pushtuar gjithë vendin. Mirëpo pa sinjalizuar ndonjë nismë për një formalizim tjetër të këtyre objekteve. Rreth një e treta e ndërtimeve pa leje janë ndërtime pa leje në pronë të vet dhe në një rast të tillë nuk ka kosto kompensimi. Ndërtimet pa leje nuk janë frenuar, ndonëse në vitin 2006 nisi procesi i legalizimeve. Një raport i Bankës Botërore për çështjen e pronave, publikuar kohët e fundit, tregon se përveç 350 mijë ndërtimeve pa leje të deklaruara në shkurt të vitit 2006, kur hyri në fuqi ligji dhe mbaroi fotografimi ajror i objekteve, janë ndërtuar dhe 80 mijë ndërtime të tjera pa leje. Raporti thekson se procesi i legalizimit nuk e ka ndërprerë aspak fenomenin e ndërtimeve pa leje, përkundrazi vazhdon të ngrihen objekte në të gjithë vendin, duke anashkaluar rregullat urbanistike. Në bazë të fotografimit ajror u krijua harta dixhitale dhe aty u hodhën të gjithë të dhënat e marra nga vetëdeklarimi dhe verifikimet në terren. Çdo ndërhyrje në ortofoto quhet e paligjshme dhe e dënueshme. Por, ndërkohë shumë qytetarë, pavarësisht se e kishin kryer vetëdeklarimin, duke vendosur dhe 4 fotot e objektit, kanë bërë shtesa katesh apo anësore, me idenë se mund t’i legalizonin dhe këto duke ndërhyrë gjatë procesit në hartën dixhitale. Projekti, katër risitë themelore 1-Rishikimi i legjislacionit do të reflektojë edhe politikën për 80 000 ndërtimet e paligjshme të krijuara pas afatit ligjor. 2-Projektligji për legalizimin e këtyre objekteve parashikon që ndërtesat e gjendura në zonat ku planet urbanistike/territorialë janë miratuar, të legalizohen dhe të integrohen me territorin urban, ndërsa të tjerat do të prishen. 3-Parandalimi i ndërtimeve të paligjshme në të ardhmen do të mbështetet me integrimin e planeve rregulluese, me procedurat më të hapura dhe më efektive të lejeve të ndërtimit. 4 -Do të ketë një regjistër të veçantë në ZRPP për regjistrimin e lejeve të ndërtimit, si dhe me forcimin e proceseve të kontrollit dhe të prishjes. Legalizimet, 55 mijë objekte marrin tapitë Aktualisht lejet e legalizimit janë dhënë për rreth 55 mijë objekte, të cilat janë përfshirë edhe në sistemin e regjistrimit të pasurive të paluajtshme, sipas të dhënave zyrtare. Ndërsa janë në proces të përgatitjes së dokumentacionit tekniko-ligjor rreth 100 000 pasuri informale. Janë miratuar nga Këshilli i Rregullimit të Territorit të Republikës 127 zona dhe vendbanime informale, që përfshijnë 120 000 pasuri. Janë miratuar në këshillat vendorë të rregullimit të territorit rreth 80 000 ndërtime informale, të përfshira në bllok-banime informale apo të trajtuara si ndërtime të veçanta dhe shtesa në ndërtime me leje. Megjithatë, legalizimi ende nuk ka përfunduar për rreth 90 000 pasuri, sepse procesi kërkon shlyerjen e detyrimeve financiare nga ana e poseduesve të ndërtimeve informale. Janë evidentuar edhe ndërtime të realizuara para viteve ’90, të cilat nuk regjistrohen, sepse zotëruesit e tyre nuk disponojnë titullin e pronësisë. Numri i rasteve të tilla të paraqitura deri tani, për trajtim pranë ALUIZNI-it është rreth 90020. Me vendimin 40, datë 11.1.2012 të Këshillit të Ministrave, janë bërë ndryshime në vendimin e Këshillit të Ministrave nr.411, datë 19.5.2010 “Për kriteret, procedurat dhe tipin e formularit të lejes së legalizimit”, të cilat kanë decentralizuar procesin e vendimmarrjes me qëllim përshpejtimin e tij. Këto ndryshime kanë konsistuar në shfuqizimin e procedurës së certifikimit të dokumentacionit të objektit informal, pranë drejtorisë qendrore, përpara pajisjes me leje legalizimi. Gjithashtu është dhënë e drejta e lëshimit të lejes së legalizimit nga drejtoritë e ALUIZNI-t në qarqe dhe jo nga drejtoria qendrore. Gjithashtu është vënë afati 30-ditor nga momenti i shlyerjes së detyrimeve financiare për legalizimin e objektit, deri në lëshimin e lejes së legalizimit, nga drejtoritë e ALUIZNI-t në qarqe. Para viteve 1990, shumica e popullsisë jetonte në zonat rurale. Zbutja e kufizimeve për migracionin e brendshëm lejoi zhvendosjen e një numri të madh njerëzish nga zonat rurale dhe malore në qendrat urbane, veçanërisht në qytetet Tiranë dhe Durrës. Meqenëse strehimi ekzistues apo planifikimi urban dhe mekanizmat e zgjerimit, nuk ishin të mjaftueshëm, njerëzit ndërtuan në toka të pazëna me ndërtime dhe jo në pronësi të tyre. Si pasojë, u krijuan vendbanime të mëdha informale dhe të paligjshme: rreth 350 000 ndërtime pa leje, me sipërfaqe toke më shumë se 30 000 ha. Pjesë e konsiderueshme e tokës së zaptuar ishte shtetërore, megjithatë problemi më i ndjeshëm i përkiste tokave që u takonin individëve pronarë. Rreth 270 592 pasuri informale u përfshinë në procesin e legalizimit përmes vetëdeklarimit vullnetar17. U krijuan konflikte midis individëve me të drejta të ligjshme mbi tokën dhe atyre që e zaptuan atë, si dhe mes këtyre të fundit dhe shtetit.


source: CulturaX

text: Konfiskohet armatim në Pejë, disa të arrestuar - Ballkani.info Publikuar me 19 Tetor 2018 ora 15:17 Konfiskohet armatim në Pejë, disa të arrestuar Policia e Kosovës ka konfiskuar sasi të konsiderueshme armësh dhe municioni. Përveç konfiskimit të armëve, policia ka arrestuar disa persona të dyshuar për vepra të ndryshme kriminale. "Njësia e Hetimeve e stacionit policor në Pejë, në një përudhë kohore një javore në bashkëpunim me njësitë tjera dhe në bashkëpunim edhe me qytetarët, gjatë punëve intensive operativo – hetimore, ka arritur që të identifikojë personat e dyshuar për vepra të ndryshme penale si: dhunë në familje, vjedhje e rëndë dhe shtrëngim", thuhet në njoftim. Gjatë kontrollit në shtëpitë e të arrestuarve policia ka gjetur dhe konfiskuar: Një (1) armë automatike AK-47, një (1) karikator i zbrazët i së njëjtës armë. Një(1) revole TT, dy (2) karikatorë dhe 67 copë fishekë të të njëjtës armë. Një(1) revole TT, një (1) karikator dhe pesë (5) copë fishekë të të njëjtës armë. Një(1) revole M 57, dy (2) karikatorë dhe 29 copë fishekë të të njëjtës armë. Dy (2) OC Sprej. Tri (3) mjete të mprehta (thika të ndryshme) Gjatë këtij aksioni një javor policia ka arritur që të zbulojë kryesit e disa veprave penale të vjedhjes të cilët pas një pune operativo-hetimore ka arritur të bëhet arrestimi i tyre të cilët ishin të dyshuar për vjedhjen e disa telefonave dhe stolive të arit në vlerë prej 4600 eurove.


text: Formula Një ose Formula 1, (zyr. Formula One World Championship, shk. edhe F1) është klasi më i lartë i serisë së garimit automobilistik i organizuar Fédération Internationale de l'Automobile (FIA) dhe zotëruar nga Formula One Group. FIA Kampionati Botëror i Formula Një ka qënë një nga format parësore të garimit që nga sezoni i parë në 1950. Fjala "formula" në emër i referohet një grup rregullash që të gjithë makinat e pjesëmarrësve duhet t'i zbatojnë. Një sezon i Formula Një përmban një seri garash, të njohura si Çmimet e mëdha, të cilat zhvillohet në të gjithë botën në cirkuite të ndërtuara ose në rrugë publike. Rezultatet e çdo gare vlerësohen nga një sistem pikësh për të vendosur dy trofe: një për pilotë dhe një për konstruktorë. Pilotët duhet të kenë super licencën, klasa më e lartë e lejes së drejtimit që lëshohet nga FIA. Garat duhet të zhvillohen në pista të graduara "1" (më parë "A"), gradimi më i lartë i lëshuar nga FIA. Garat zakonisht zhvillohen në vendndodhje rurale në cirkuite të ndërtuara, por disa gara të tjera zhvillohen edhe në rrugë qyteti. Për vitin aktual (2016) kalendari i Formula 1 përfshin 21 gara të veçanta të emëruara si Grand Prix (shqip: Çmimi i Madh). Çdo garë mban emrin e shtetit ku mbahet gara (me pak përjashtime) dhe vlerësohet me pikë për pozitën e arritur në garë. pilotit që ka mbledhur më shumë pikë i jepet në fund të sezonit titulli kampion botëror. Prej vitit 1958, përveç pilotëve marrin pjesë edhe ekipet e konstruktorëve të makinave, të cilat kanë dy pilotë të cilët konkurrojnë për titullin e kampionit botëror të konstruktorëve. Kampionati i pilotëve dhe konstruktorëve të makinave sot numërohet në paralel, gjë që nuk ka qenë e njëjtë në të kaluarën, pasi më parë numëroheshin edhe garat e tjera në seri të garës për titullin e kampionit. Formula 1 ka njohur 34 kampione bote te saj te cilët janë Lista e Pilotëve te cilët kanë fituar Formula 1 1) Nino Farina – Italian – Alfa Romeo 1950 _30 pike = 1 kampionat te fituar 2) Juan Manuel Fangio – Argjentinas – Alfa Romeo 1951_31 pike , Mercedez Benz 1954_42 pike , Mercedez Benz 1955_40 pike , Ferrari 1956_30 pike , Masserati 1957_40 pike = 5 kampionate te fituar 3 ) Alberto Ascari – Italian – Ferrari 1952_36 pike , Ferrari 1953_34.5 pike = 2 kampionate te fituar 4 ) Mike Hawthorn – Anglez – Ferrari 1958_42 pike = 1 kampionate te fituar 5) Jack Brabham – Australia – Cooper Climax 1959_31 pike , Cooper Climax 1960_43 pike , Brabham Repco 1966_42 pike = 3 kampionate te fituar 6) Philip Hill – Amerikan – Ferrari 1961_34 pike = 1 kampionate te fituar 7 ) Graham Hill – Anglez – BRM 1962_42 pike , Lotus Ford 1968_48 pike = 2 kampionate te fituar 8 ) Jim Clark – Anglez – Lotus Climax 1963_54 pike , Lotus Climax 1965_54 pike = 2 kampionate te fituar 9) John Surtees – Anglez – Ferrari 1964_40 pike = 1 kampionate te fituar 10 ) Denny Hulme – Zelanda Re – Brabham Repco 1967_51 pike = 1 kampionate te fituar 11 ) Jackie Stewart – Anglez – Matra Ford 1969_63 pike , Tyrrell Ford 1971_62 pike , Tyrrell Ford 1973_71 pike = 3 kampionate te fituar 12 ) Jochen Rindt – Austriak - Lotus Ford 1970_45 pike = 1 kampionate te fituar 13) Emerson Fittipaldi - Brazilian - Lotus Ford 1972_61 pike , Mclaren Ford 1974_55 pike = 2 kampionate te fituar 14) Niki Lauda – Austriak – Ferrari 1975_64.5 pike , Ferrari 1977_72 pike , Mclaren Tag 1984_72 pike = 3 kampionate te fituar 15 ) James Hunt – Anglez – Mclaren Ford 1976_69 pike = 1 kampionate te fituar 16 ) Mario Andreti – Amerikan – Lotus Ford 1978_64 pike = 1 kampionate te fituar 17) Jody Scheckter – Afrika Jugut – Ferrari 1979_51 pike = 1 kampionate te fituar 18) Alan Jones – Australian - Williams Ford 1980_67 pike = 1 kampionate te fituar 19 ) Nelson Pique – Brazilian – Brabham Ford 1981_50 pike , Brabham BMW 1983_59 pike , Williams Honda 1987_73 pike = 3 kampionate te fituar 20 ) Keke Rosberg – Finland – Williams Ford 1982_44 pike = 1 kampionate te fituar 21) Alain Prost- Francez – Mclaren Tag 1985_73 pike , Mclaren Tag 1986_72 pike , Mclaren Honda 1989_76 pike , Williams Renault 1993_99 pike = 4 kampionate te fituar 22) Ayrton Senna – Brazilian - Mclaren Honda 1988_90 pike , Mclaren Honda 1990_78 pike , Mclaren Honda 1991_96 pike = 3 kampionate te fituar 23) Nigel Mansell – Anglez – Williams Renault 1992_108 pike = 1 kampionate te fituar 24) Michael Schumacher – Gjerman – Benetton Ford 1994_92 pike , Benetton Ford 1995_102 pike , Ferrari 2000_108 pike , Ferrari 2001_123 pike , Ferrari 2002_144 pike , Ferrari 2003_93 pike , Ferrari 2004_148 pike = 7 kampionate te fituar 25) Damon Hill – Anglez – Williams Renault 1996_97 pike = 1 kampionate te fituar 26) Jacques Villeneuve – Kanadez – Williams Renault 1997_81 pike = 1 kampionate te fituar 27) Mika Hakkinen - Finlandez – Mclaren Mercedez 1998_100 pike , Mclaren Mercedez 1999_76 pike = 2 kampionate te fituar 28) Fernando Alonso – Spanjoll – Renault 2005_133 pike , Renault 2006_134 pike = 2 kampionate te fituar 29) Kimi Raikkonen – Finlandez – Ferrari 2007_110 pike = 1 kampionate te fituar 30 ) Lewis Hamilton – Anglez – Mclaren Mercedes 2008_98 pike , Mercedes 2014_384 pike , Mercedes 2015_381 pike, Mercedes 2017_363 pikë, Mercedes 2018_408 pikë, Mercedes 2019_413 pikë, Mercedes 2020_347 pikë = 7 kampionate te fituar 31 ) Jenson Button – Anglez – Brawn Mercedes 2009_95 pike = 1 kampionate te fituar 32) Sebastian Vettel – Gjerman – Redbull Renault 2010_256 pike , Redbull Renault 2011_392 pike , Redbull Renault 2012_281 pike , Redbull Renault 2013_397 pike = 4 kampionate te fituar 33) Nico Rosberg - Gjerman - Mercedes 2016_385 pikë = 1 kampionate te fituar 34) Max Verstappen - Holandez - Redbull 2021_395.5 = 1 kampionate te fituar Pistat e Formula 1 Pistat e Formula 1 Formula 1 Numeron 21 pista aktualisht te cilat shtrihen ne te gjitha kontinentet 1) MELBOURNE GRAND PRIX CIRCUIT Debutimi i pare -1996 Numri i Xhirove - 58 Gjatësia e pistes 5.303KM Distanca Gares 307.574KM Rekordi i Gares 1:24.125 MICHAEL SCHUMACHER ( 2004 ) 2 ) BAHRAIN INTERNATIONAL CIRCUIT debutimi i pare 2004 numri i xhirove 57 gjatësia pistes 5.412KM distanca gares 308.238KM rekordi i pistes 1:31.447 PEDRO DE LA ROSA (2005) 3) SHANGHAI INTERNATIONAL CIRCUIT debutimi i pare 2004 numri i xhirove 56 gjatësia e pistes 5.451KM gjatësia e gare s 305.066KM rekordi i pistes 1:32.238 MICHAEL SCHUMACHER (2004) 4) SOCHI AUTODROM debutimi i pare 2014 NUmri i xhirove 53 gjatësia e pistes 5.848KM gjatësia e gares 309.745KM Rekordi pistes 1:39.094 NICO ROSBERG (2016) 5) CIRCUIT DE BARCELONA-CATALUNYA Debutimi i pare 1991 numri i xhirove 66 Gjatësia e pistes 4.655KM gjatësia e gares 307.104KM Rekordi i pistes 1:21.670 KIMI RÄIKKÖNEN (2008) 6) CIRCUIT DE MONACO debutimi i pare1950 numri i xhirove 78 gjatësia e pistes 3.337KM gjatësia e gares 260.286KM rekordi pistes 1:17.939 LEWIS HAMILTON (2016) 7)CIRCUIT GILLES-VILLENEUVE debutimi i pare 1978 numri i xhirove 70 gjatësia e pistes 4.361KM gjatësia e gares 305.27KM rekordi pistes 1:13.622 RUBENS BARRICHELLO (2004) 8)BAKU CITY CIRCUIT debutimi i pare 2016 NUmri i xhirove 51 gjatësia e pistes 6.003KM gjatësia e gares 306.049KM Rekordi pistes 1:46.485 NICO ROSBERG (2016) 9) RED BULL RING debutimi i pare1970 NUmri i xhirove 71 gjatësia e pistes 4.326KM gjatësia e gares 307.02KM Rekordi pistes 1:08.337 MICHAEL SCHUMACHER (2003) 10 )SILVERSTONE CIRCUIT debutimi i pare 1950 NUmri i xhirove 52 gjatësia e pistes 5.891KM gjatësia e gares 306.198KM Rekordi pistes 1:33.401 MARK WEBBER (2013) 11) HUNGARORING debutimi i pare 1986 NUmri i xhirove 70 gjatësia e pistes 4.381KM gjatësia e gares 306.63KM Rekordi pistes 1:19.071 MICHAEL SCHUMACHER (2004) 12) HOCKENHEIMRING debutimi i pare 1970 NUmri i xhirove 67 gjatësia e pistes 4.574KM gjatësia e gares 306.458KM Rekordi pistes 1:13.780 KIMI RÄIKKÖNEN (2004) 13) CIRCUIT DE SPA-FRANCORCHAMPS debutimi i pare 1950 NUmri i xhirove 44 gjatësia e pistes 7.004KM gjatësia e gares 308.052KM Rekordi pistes 1:47.263 SEBASTIAN VETTEL (2009) 14) AUTODROMO NAZIONALE MONZA debutimi i pare 1950 NUmri i xhirove 53 gjatësia e pistes 5.793KM gjatësia e gares 306.72KM Rekordi pistes 1:21.046 RUBENS BARRICHELLO (2004) 15 ) MARINA BAY STREET CIRCUIT debutimi i pare 2008 NUmri i xhirove 61 gjatësia e pistes 5.065KM gjatësia e gares 308.828KM Rekordi pistes 1:47.187 DANIEL RICCIARDO (2016) 16 ) SEPANG INTERNATIONAL CIRCUIT debutimi i pare 1999 NUmri i xhirove 56 gjatësia e pistes 5.543KM gjatësia e gares 310.408KM Rekordi pistes 1:34.223 JUAN PABLO MONTOYA (2004) 17 ) SUZUKA INTERNATIONAL RACING COURSE debutimi i pare 1987 NUmri i xhirove 53 gjatësia e pistes 5.807KM gjatësia e gares 307.471KM Rekordi pistes 1:31.540 KIMI RÄIKKÖNEN (2005) 18 ) CIRCUIT OF THE AMERICAS debutimi i pare 2012 NUmri i xhirove 56 gjatësia e pistes 5.513KM gjatësia e gares 308.405KM Rekordi pistes 1:39.347 SEBASTIAN VETTEL (2012) 19 ) AUTÓDROMO HERMANOS RODRÍGUEZ debutimi i pare 1963 NUmri i xhirove 71 gjatësia e pistes 4.304KM gjatësia e gares 305.354KM Rekordi pistes 1:20.521 NICO ROSBERG (2015) 20 )AUTÓDROMO JOSÉ CARLOS PACE debutimi i pare 1973 NUmri i xhirove 71 gjatësia e pistes 4.309KM gjatësia e gares 305.909KM Rekordi pistes 1:11.473 JUAN PABLO MONTOYA (2004) 21) YAS MARINA CIRCUIT debutimi i pare 2009 NUmri i xhirove 55 gjatësia e pistes 5.554KM gjatësia e gares 305.355KM Rekordi pistes 1:40.279 SEBASTIAN VETTEL (2009) Ndërsa nga viti 1958 Formula Nje Filloj te garonte dhe për Konstruktor Lista e Skuadrave qe kan fituar Formula 1 1) Vanwall 1958_48 pike 2) Copper Climax 1959_40 pike , 1960_48 pike 3) Ferrari 1961_40 pike , 1964_45 pike , 1975_72 pike , 1976_83 pike , 1977_95 pike , 1979_113 pike , 1982_74 pike , 1983_89 pike , 1999_128 pike , 2000_170 pike , 2001_179 pike , 2002_221 pike , 2003_158 pike , 2004_262 pike , 2007_204 pike , 2008_172 pike 4) BMR 1962_42 pike 5) Lotus Climax 1963_54 pike , 1965_54 pike 6) Brabham Repco 1966_42 pike , 1967_63 pike 7) Lotus Ford 1968_62 pike , 1970_59 pike , 1972_61 pike , 1973_92 pike , 1978_86 pike 8) Matra Ford 1969_66 pike 9) Tyrrell Ford 1971_73 pike 10) Mclaren Ford 1974_73 pike 11) Williams Ford 1980_120 pike , 1981_95 pike 12) Mclaren Tag 1984_143 pike , 1985_90 pike 13) Williams Honda 1986_141 pike , 1987_137 pike 14) Mclaren Honda 1988_199 pike , 1989_141 pike , 1990_121 pike , 1991_139 pike 15) Williams Renault 1992_164 pike , 1993_168 pike , 1994_118 pike , 1996_175 pike , 1997_123 pike 16) Benetton Renault 1995_137 pike 17) Mclaren Mercedez 1998_156 pike 18) Renault 2005_191 pike , 2006_206 pike 19) Brawn Mercedez 2009_172 pike 20) Redbull Renault 2010_498 pike , 2011_650 pike , 2012_460 pike , 2013_596 pike 21) Mercedez 2014_701 pike , 2015_703 pike Referime Lidhje të jashtme Uebfaqja zyrtare Sporte


text: E folura te fëmijët deri 3 vjeç Në fund të vitit të parë të jetës, fëmija mund të thotë vetëm disa fjalë. Deri 16 muajsh ata vazhdojnë të mbajnë mend një numër të reduktuar fjalësh dhe pas kësaj periudhe fjalori i tyre pasurohet deri tek 200-300 fjalë për të arritur në moshën 3 vjeçare te rreth 1000-1100 fjalë. Fjala e parë është më shumë një sinjal sesa një fjalë e mirëfilltë, është një komponent i një situate në të cilën nevojat e fëmijës kanë rëndësinë më të madhe. Ai tani fillon t'i përdori ato në marrëdhënien ë komunikimit me të rriturit. Është shumë e dukshme që para se të shqiptojë vetë fjalët fëmija kupton rëndësinë e tyre në situata konkrete. Mësimi i gjuhës kushtëzohet nga marrëdhëniet emocionale që ka mami me fëmijën, marrëdhënie e cila është më e fuqishmja për çdo qënie. Prandaj, aktiviteti i drejtpërdrejtë me objekte dhe komunikimi me nënën, janë shumë të rëndësishme për zhvillimin e një fjalori sa më të plotë. Struktura gramatikore është asimiluar kryesisht ndërmjet dialogut të fëmijës me të rriturit. Gjysma e parë të vitit të dytë të jetës është e lidhur me fraza-fjalë. Duke filluar me periudhën rreth 1 vit e 6 muaj në mund të themi se ka hyrë në një fazë të 2-të që të thotë se fëmija përdor 2-3 fjalë bashkë, por që nuk janë të përdorura sipas rregullave të gjuhës, dhe parafjalët dhe lidhëzat nuk përdoren fare. Këto të fundit nuk kanë rëndësi për fëmijën edhe pse ato janë të thjeshta si strukturë ai nuk mund t'i shqiptojë ato. Kjo është arsyeja pse njerzit jashtë familjes nuk e kuptojnë fëmijën ndërsa të dashurit e tij, prindërit ose vëllezërit e motrat, bëhen një lloj përkthyesi. Të huajt në përgjithësi pyesin: "Çfarë do të thotë ai?". Ky lloj komunikimi i fëmijës është shumë i këndshëm nëse i pyet shumë prindër mendojnë se në rast se i flitet në të njëjtën mënyrë fëmijës ai do ti kuptojë më mirë. Është një gabim! Në këto kushte ekziston rreziku që fëmija të vazhdojë të përdori struktura gramatikore të gabuara për një kohë shumë të gjatë. Për këtë arsye rekomandohet të flitet sa më shumë me fëmijën, por duhet, ngadalë, qartë dhe në mënyrë korrekte. Në vitin e 2-të të jetës fëmija për sa i përket gjuhës ka dy lloje përvojash: Çdo gjë që e rrethon atë ka një emër dhe ai dëshiron të dijë atë emër. Për këtë arsye shpesh do të pyesin "Çfarë është kjo?” Një karakteristikë tjetër e kësaj moshe është referenca për veten. Fëmija thotë emrin e tij kur ai shpreh një dëshirë, duke përdorur mënyrën e të shpreurit e një të rrituri. Për shembull thotë: "Fli, Ana". Pas moshës dy vjeçare gradualisht fëmija fillon të përdori fjalët dhe të formojë fjali më të sakta me mbiemra dhe ndajfolje. Fëmija përpiqet të përdori këto në mënyrë korrekte në situata të ndryshme. Një fëmijë rreth 2 vjeç e 4 muaj i jepet lëng portokalli dhe çdo herë pyetet: “Do më shumë?. Në momentin që mbaron dhe do akoma lëng ajo thotë: “Do lëng portokalli!” Rreth moshës 3 vjeçare fëmija arrinë të përdori në mënyrë korrekte përemrat “UNË” i cili shpreh një përgjithësim të marrëdhënieve me /ti/dhe /atë. Patjetër që ka edhe fëmijë të moshës 2 vjeçare të cilët flasin shumë mirë, duke përdorur format gramatikore në mënyrë shumë korrekte dhe duke krijuar fjali shumë komplekse. Deri në tre vjeç fëmija përdor gjuhën në tre situata: e para është për të shprehur atë që bën, do të thotë se fëmija nuk është i interesuar nëse të tjerët e dëgjojnë ose e kuptojnë. Në rastin e dytë, fjala është përdorur në komunikimin me të tjerët dhe në rastin e tretë është përdorur për një lojë të fëmijërisë të veçantë, pra lojë me gojë që do të thotë që fëmijës i pëlqen të luajë me fjalë, duke i përsëritur dhe duke i transformuar. Foto Eva Sholla


Së shpejti aksione për ndotjen akustike – MTM dhe Bashkitë do të hartojnë planveprimet - SCAN 17:51 - 07/03/2018 Ministri i Turizmit dhe Mjedisit, Blendi Klosi, ka miratuar kërkesat minimale për hartimin e planeve të veprimit për zhurmat, që i hap rrugë marrjes së masave konkrete për uljen e ndotjes akustike. Njësitë e qeverisjes vendore në vend do të duhet të hartojnë planet ku analizohet situata në çdo njësi dhe parashikohen masat, aktivitetet dhe objektivat që duhen përmbushur në menaxhimin e zhurmave në mjedis. Planet e veprimit duhet të identifikojnë burime kryesore të ndotjes akustike me ndikimin e secilit, si dhe duhet të përllogarisin edhe kostot e fondet e nevojshme për zbatimin e këtyre planeve. Në udhëzimin e ministrit, një vëmendje e veçantë u kushtohet ndotësve si baret, restorantet, klubet e natës; sektorit të transportit; si dhe pajisjeve e makinerive që gjenerojnë zhurma. Pas hartimit të planeve nga çdo njësi e qeverisjes vendore, duhet bërë konsultimi publik i masave që ato parashikojnë, si dhe duhet garantuar përputhshmëria me Planin Kombëtar të Menaxhimit të Zhurmave, i cili do të hartohet nga MTM. Falsifikimi i diplomave – Reagon MASR, refuzon regjistrimin e tyre


Auto-sllallom për herë të parë në Gjilan


Pak ditë më parë fotot e Dejan Hall bënë xhiron e rrjetit (foto 1,2,3).