text: Via Egnatia apo Rruga Egnatia është ndërhyrja në infrastrukturë me te cilën Romakët quajnë dhe organizojnë duke filluar nga gjysma e dytë e shekullit të dytë para erës së re një vijë drejtuese mijëvjecare komunikimi midis perëndimit dhe lindjes, midis Adriatikut të poshtëm dhe Egjeut verior. Rruga siç dëshmon Straboni kishte si pikë degëzimi në ekstremitetin e tij perëndimor, në bregdetin Adriatik, qytetin e Apollonisë. Me rrugën Egnatia bashkohej një rrugë që vinte nga Epidamnos (Dyrrachium), e quajtur në mënyrë konvencionale nga studimet degë veriore e rrugës Egnatia ose në rrugë më të përgjithshme e më të thjeshtuar "Rruga Egnatia", në një pikë, vlerësuar nga Straboni e barazlarguar nga të dyja qytetet, që të paktën në periudhën në të cilen janë shkruajtur dy intenerarët të përfshira në Itinerarium Provinciarium koicidonte ose kishte si stacion vijues të parë zonën e quajtur Klodiana, e quajtur Mansio Coladiana nga një burim i tretë internerari Itinerarium Burdigalense. Duke u bashkuar të dyja rrugët në një rrugë të vetme ato pershkonin luginën e mesme të Shkumbinit dhe ngjitej deri në kodrën e Sopi Polis-it, në zonën e Haxhi Beqarit, ku rruga antike ishte e detyruar nga morfologjia e luginës të kalonte nga bregu i djathtë te bregu i majtë i lumit Shkumbìn. Kjo zonë, për më shumë nga lugina, Straboni thoshte që rruga quhej Via Candavia, nga emri i një mali Ilir. Kjo pjesë e rrugës përshkon pikërisht një zonë malore që duhet te themi që për antikët shtrihet te paktën deri në zonën e liqeneve Lychnidòs (liqeni i Ohrit, liqeni i Prespës së Madhe e të Vogël). Nga Lychnidòs rruga vazhdon drejt qafave të maleve gjatë të cilave kalonte kufirin midis Ilirisë dhe Maqedonisë. Nëpërmjet tyre rruga lejonte hyrjen në një zonë të Maqedonisë veriore, që quhej Lyncestide me qendër kryesore Herakleia Lynkestidos. Rruga Egnatia kalonte më pas në Edessa e më pas duke kaluar ultësirën e Maqedonisë arrinte në Pella dhe më tej në Thessalonika. Qyteti në gjirin termik ndodhej vetem në gjysmen e rruges që mbaronte në Cipsela në Ebro. Rruga e re duhet të shërbente në këtë profil për të shkaktuar një rritje ekonomike te përgjithshme të zonës, të cilat që pas masave të ashpra te marra në vitin 168 plk kishin rënë në një gjendje të rëndë rraskapitje. Edhe pas një shekulli distance efektet shkatërruese të atyre masave të marra Strambone mundej akoma ti vlerësonte dhe që janë evidencuar në burime të tjera historike dhe letrare të shek të parë plk që përshkrojnë zonën rreth disa pjesëve të rrugës si një peisazh i shkretëruar. Rruga Egnatia, pa dyshim, dhe gjetja e bërë në vitin 1974, afër Thessalonikës nën zonat lyshtërore të lumit Gallikos të një guri miliar qe mbamte emrin e ndërtuesit të mundshëm i dha fund çdo dyshimi, midis atyre rrugëve që e marin emrin nga funksioni apo nga zona ku ndodhen, por nga ndertuesi i tyre, ose me mire nga ai që i ka shtruar me kalldrëm sipas tradites të sjellur nga Festo dhe Flacco Siculo që rreth shek te dytë pas krishtit deklaronte:"nam sunt viae, quae publ. ice muniuntur et auctorum nominem. optinent" Realizues i veprës ishte gjykatësi romak, për të cilën shkruhej dhe ne gurin miliar i gjetur ne vitin 1974, Cnaeus Egnatius i biri i Caius për te cilin nuk dihet asgjë përveç emrit dhe fuksionit, proconsul. Historia Rruga Egnatia është ndërhyrja në infrastrukturë me të cilën Romakët quajnë dhe organizojnë duke filluar nga gjysma e dytë e shekullit te dytë p.e.s., një vijë drejtuese mijëvjeçare komunikimi midis perëndimit dhe lindjes, midis Adriatikut të poshtëm dhe Egjeut verior. Rruga, siç dëshmon Straboni, kishte si pikë degëzimi në ekstremitetin e tij perëndimor, në bregdetin Adriatik, qytetin e Apollonisë. Me rrugën Egnatia bashkohej një rrugë që vinte nga Epidaninos (Dyrrachium), e quajtur në mënyrë konvencionale nga studimet degë veriore e rrugës Egnatia ose në rrugë më të përgjithshme e më të thjeshtuar "Rruga Egnatia", në një pikë, vlerësuar nga Straboni e barazlarguar nga të dyja qytetet, që të paktën në periudhën në të cilën janë shkruajtur dy intinerarët të përfshira në Intenerarium Provinciarium, koiçidonte ose kishte si stacion vijues të parë zonën e quajtur Klodiana, e quajtur Mansio Coladiana nga një burim i tretë internerari Internerarium Burdigalense. Duke u bashkuar të dyja rrugët në një rrugë të vetme ato përshkonin luginën e mesme të Shkumbinit dhe ngjitej deri në kodrën e Sopi Polis, në zonën e Haxhi Beqarit, ku rruga antike ishte e detyruar nga morfologjia e luginës të kalonte nga bregu i djathtë te bregu i majtë i lumit Shkumbìn. Sigurisht nga kjo zonë, për më shumë nga lugina, Straboni thoshte që rruga quhej rruga Candavia, nga emri i një mali Ilir. Kjo pjesë e rrugës përshkon pikërisht një zonë malore që duhet të themi se shtrihet të paktën deri në zonën e liqeneve Lychnidòs (liqeni i Ohrit, liqeni i Prespes se Madhe e të Vogël). Nga Lychnidòs rruga vazhdon drejt qafave të maleve gjatë të cilave kalonte kufiri midis Ilirisë dhe Maqedonisë. Nëpërmjet tyre rruga lejonte hyrjen në një zonë të Maqedonisë veriore, që quhej Lyncestide me qendër kryesore Herakleia Lynkestidos, nga ku kalonte dhe një rrugë nga nyja e rëndësishmë "viario e stobit". Rruga Egnatia kalonte më pas në Edessa e më pas duke kaluar Ultësirën e Maqedonisë arrinte në Pella dhe më tej në Selanik. Qyteti në gjirin termik ndodhej vetëm në gjysmën e rrugës që mbaronte në Cipsela në Ebro. Duke parë që rruga kalon në shumë zona, gjatë gjithë hapsirës së saj ajo ndeshej me shumë konfiguracione morfologjike të terrenit: terrene fushore në afërsi të zonës moçalore të Muzakajve, brezaret lumore gjatë Shkumbinit, bregu i liqeneve me origjinë tektonike, kalime të menjëhershme nga kodrat në shpatet e maleve që më pas ndiqeshin nga zbritje të menjëhershme. Megjithatë inxhinierët romakë që ndërtuan rrugën arritën të evitonin me përjashtim të pak rasteve të paevitueshme ndryshime të menjëhershme të lartësisë së rrugës. Në trasenë e rrugës Egnatia gjejmë teknikën e ndërtimit romak të rrugës: arritja e qendrave në mënyrë më të drejtperdrejtë, komode, ekonomike, përpjekjeve për të evituar përmbytjet dhe uljet e terrenit me forcë. Megjithëse rruga Egnatia ka qenë një nga rrugët më të rëndësishme të komunikacionit me botën romake, dy shekuj kërkime arkeologjike e studime sedimentare në një stratigrafi mbi këtë rrugë është tepër larg për të thënë që është e kënaqshme. Për shembull, në fakt janë komplet të panjohura jo vetëm rruga në detaj por dhe linja e ndjekur nga rruga midis Kuçit dhe Muriqanit. Përveç kësaj, shumë shpesh dhe me shpejtësi është rastisur çdo hipotezë e rrugës, me atë të ndjekur nga rruga moderne. Ndërsa këtë rast e gjejmë kur me të vertetë konfiguracioni fizik i terrritorit detyron rrugën të kaloj dhe në zona të ngushta. Megjithëse ka mundësi që të kenë ekzistuar një seri rrugësh që vinin në bashkëpunim të vazhdueshëm me njëra-tjetrën, vendburime bronxi, ofiçine, pika prodhimi, merkato, tentativat për të gjetur gjurmë të pistave për periudhën greke, maqedonase dhe ilire edhe me hartat e punuara me dorë nuk kanë dhënë asnjë rezultat deri më sot. Dhe kështu tentativat për të besuar për ekzistencën e ndërtimeve dhe shtrimeve ilire ose ato teza për ndërtimin e rrugës para kohës romake dhe në mënyrë analoge pas kohës romakë nuk duken shumë të besueshmë nga hetimet e gërmimeve, por bazohen ekskluzivisht në vështrime makroskopike te trasesë dhe matjeve që shpesh herë janë kundërshtuese përsa i përket gjerësisë së rrugës. V. Shtylla që përmbledh shkrimet e Cekës dhe Papajanit konsideron para kohës romake (ilirë) për shembull, mbetjet e dukshme në Gurat e Zeza të Xhyrës dhe një mur të madh afër Qafë Thanës me motivin që gjerësia e tyre (1. 2 deri 1. 8 m) do kishte lejuar vetëm kalimin e kuajve dhe të kafshëve, dhe jo të qerreve. Njëra nga alternativat nga ku mund të ketë marrë emrin rruga Egnatia, është qyteti Egnatia në Italinë jugore buzë Adriatikut, i banuar në origjinë nga fisi Ilir i Japigëve, të cilët patën kapërcyer Adriatikun. Rruga Egnatia në trojet e Ilirisë jugore, ishte vazhdimi i rrugës Apia në Itali, njëra nga arteriet më të mëdha rrugore të Romës ( shek. IV p.e.s ) e cila niste nga Roma duke kaluar nëpër Beneventum dhe e arrinte Adriatikun në Brindizi. Për herë të parë rruga nga Apollonia në Selanik përmendet nga historiani grek Polibi, në vitin 120 p.e.s dhe më vonë historiani tjetër grek Straboni, i cili jetoi në periudhën nga viti 63 p.e.s – 20 e.s. Në fillim, gjatë periudhës republikane, rruga Egantia kishte karakter ushtarak, e lidhur kjo kryesisht me luftrat romako-maqedonase deri në vitin 16 p.e.s., kur Maqedonia u bë provincë romake. Më tej, ajo fitoi një karakter të një arterie të rëndësishme ekonomike duke lidhur gadishullin e Apenineve dhe një pjesë të mirë të Evropës Perëndimore me Ballkanin e Jugut, Azinë e Vogël, Lindjen e Afërme e deri në Mesopotaminë e njohur. Në territorin e Ilirisë gjatë shek. I p.e.s., në kohën e ekspeditave ushtarake romake, rruga Egnatia ka luajtur një rol të rëndësishëm, veçanërisht në luftimet ndërmjet Çezarit e Pompeut në mesin e shek. I p.e.s. Romakët në vendet e pushtuara, gjatë ndërtimeve të tyre sidomos në ndërtimet rrugore shfrytëzuan rrugët ekzistuese. Kështu ndodhi konkretisht dhe me rrugën e rëndësishme Egnatia, e cila kaloi në trasenë e rrugës pararomake të Kandavisë me drejtim po luginën e Shkumbinit, që në periudhën qytetare ilire kontrollohej nga disa vendbanime të fortifikuara. Hammondi nënvizon limitet e këtyre tentativave për të arritur gjerësinë e trasesë dhe sjelljen e tyre në fazat e ndërtimit. Pikërisht për këtë duket e vështirë që mbretëria Ilire e Agronit e më pas ajo e gruas së tij, Teutës, që kishte arritur të zhvillonte strukturat shtetërore vetëm nga mesi i shekullit të tretë të kishte arritur të realizonte veprimtarinë e shtrimit të rrugëve në një territor, në të cilin, për më shumë nuk dihej nëse ishte në kontrollin e tij. Eshtë e ndryshme çështja përsa i përket ndërhyrjes rrugore në kohën e Maqedonisë. Në fakt është e sigurtë që disa pjesë të rrugës që më pas do bëhen pjesë të rrugës Egnatia si ajo përmes paradës së Kirli Derven ishin të fiksuara dhe të shënuara nga Horoi si gurë përgjatë rrugës që tregonin distancën në njësi. Maqedonësit kanë bërë me siguri ndërhyrje në mirëmbajtjen dhe riparimin e rrugës në vitin 190 p.e.s. nën drejtimin e Filipit V, për të ndihmuar kalimin e Konsullit Lucio Comelio Scipone, ashtu sic i ishte kërkuar nga romakët. I vetmi dorëshkrim mbi ndonjë ndërhyrje infrastrukturale të maqedonasve në zonën për të cilën po flasim, është ajo e bërë me urën e Topçias e bërë nga Hammondi, por e vënë në diskutim kohët e fundit për shkak të kërkimeve arkeologjike që dëshmojnë ndërtimin artizanal në kohën romake. Ka shumë mundësi që romakët të mos kenë përfituar nga eksperiecat e mëparshme të ndërtimit. Ndërhyrja e tyre bashkëpërcaktohet si një diçka evolutive e cila supozon njohje të mirë ekonomike, gjeografike, etnografike, gjeometrike dhe organizim të mirë. Trasetë e vjetra me kthesa u zëvendësuan, kjo edhe falë bonifikimit të zonave moçalore, me rrugë të drejta që ndonjëherë evitonin qëndrat ekzistuese dhe krijonin kështu qëndra të reja popullimi. Në disa raste u shfrytëzuan pista të mëparëshme duke u shtruar dhe një herë. Filluan të ndërtoheshin ura prej guri për të kaluar, në vendet ku kalonte uji. Për kalimin në disa vende të veçanta u bë i nevojshëm ndërtimi i urë-rrugëve dhe i mureve mbajtës. Romakët filluan ta ndërtonin rrugën menjëherë pas ose maksimumi në çerekshekullin pasardhës nga nxjerrja e masave paraprake përmbledhëse në shprehjet e Tloro Metello "ordinanti cum maxime Macedoniae statum", sipas të cilave jepej urdhri, mbas ngjarjeve të rëndësishme të 2-vjeçarit 148-146 p.e.s., në provincën e Maqedonisë për realizimin e të gjitha kushteve politike e juridike në përdorimin e territorit nga ana e pushtuesve të rinj. Përveç ndërtimit të rrugës Domizia, gjithmonë në gjysmën e shekullit të dytë mund të çojë në një kontest të vetëm kohor e strategjik dy infrastruktura të menduara dhe të ndërtuara gati duke përqafuar njëkohësisht territoret e reja që romakët kishin pushtuar në pellgun mesdhetar. Motiv për ndërtimin e infrastrukturës së re ishin natyrisht, jo vetëm nevoja ushtarake që me raste favorizonin një lëvizje më të shpejtë të trupave ushtarake por edhe nevoja ekonomike, duke vënë në lëvizje vendet e reja dhe banorët e tyre. Rruga e re duhet të shërbente në këtë profil për të shkaktuar një rritje ekonomike të përgjithshme të zonës, të cilat që pas masave të ashpra të marra në vitin 168 p.e.s. kishin rënë në një gjendje të rëndë rraskapitje. Edhe pas një shekulli distancë, efektet shkatërruese të atyre masave të marra, Strambone mundej akoma t’i vlerësonte dhe janë evidentuar edhe në burime të tjera historike dhe letrare të shekullit të parë p.e.s., që përshkrojnë zonën rreth disa pjesëve të rrugës si një peisazh i shkretëtuar. Gjetje ne kete Rruge Rruga Egnatia hyn pa pikë dyshimi, dhe gjetja e bërë në vitin 1974, afër Thessalonikës nën zonat lyshtërore të lumit Gallikos të një guri miliar që mbante emrin e ndërtuesit të mundshëm i dha fund çdo dyshimi, midis atyre rrugëve që e marrin emrin nga funksioni apo nga zona ku ndodhen, por nga ndërtuesi i tyre, ose më mirë nga ai që i ka shtruar me kalldrëm sipas traditës të sjellë nga Festo dhe Flacco Siculo. Realizues i veprës ishte gjykatësi romak, për të cilën shkruhej dhe në gurin miliar të gjetur në vitin 1974, Cnaeus Egnatius i biri i Caius për të cilin nuk dihet asgjë përveç emrit dhe funksionit si prokonsull.Thjeshtësia e tekstit, emri i gjykatësit në emërore, dhe hollësira të tjera të të shkruarit si në latinisht ashtu edhe në greqisht tregojnë për datimin e gurit miliar. Mbi këtë gjë të gjithë studiuesit bien dakort për gjysmën e dytë të shekullit të II-të p.e.s. Midis mesit të shekullit të II-të p.e.s. (datë në të cilën u bë hartimi në provincën e Maqedonisë) dhe shekullit të I-rë p.e.s. (datë në të cilën Straboni shkruajti librin e shtatë të gjeografisë në të cilin është folur për rrugën Egnatia) njohim nga burimet vetëm 5 persona publik me emrin Egnatius që mund të kenë lidhje me ndërtimin e rrugës Egnatia. Nga këta vetëm Cn. Egnatius C. f. Stell (atina tribu) i përmbush kushtet për t’u indetifikuar me ndërtuesin e rrugës po nuk ka shumë siguri. Ai është i vetmi i përmendur në lidhje me ngjarjet në Greqi duke u përmendur nga P. Cornelius Blasio (historian romak ndoshta midis viteve 175-160 p.e.s.) në një letër për Corciresin që mbante një kopje të Senatus Consultum. Përsa i përket ndërhyrjeve të mëtejshme për mirëmbajtjen dhe restaurimin, shqyrtimi i gurëve miliar dhe të hartave të bëra me dorë të rrugëve vë në dukje aktivitetin e Augustos në epokën e të cilit restaurohet rruga "longa intermissione neglectam" dëshmia e të cilës janë 2 gurë miliarë për të cilët kujtimi mbeti për shumë shekuj. Gjithmonë duke u bazuar te gurët miliarë lind një interes i sigurt për rrugën e ndjekur nga Settimio Severo dhe nga Caracalla dhe nga perandorët e Tetrarkis së dytë. Së fundi, shenjë për mirëmbajten e fundit të rrugës Egnatia është ripërdorimi i gurëve miliarë më antik me shkrime të kohës së Konstandinit. Sistemi rrugor i kohës romake në zonat qëndrore të Shqipërisë duket i ndërtuar në kohën perandorake, i përbërë nga 4 drejtime kryesore. Përsa i përket degëve jugore dhe veriore të rrugës Egnatia përfshirë midis Apollonisë, Dyrrachium dhe qytetit të Herakleia Lynkestidos burimet e intinerarëve kujtojnë që ekzistojnë: 1. -Shtatë stacione të vendosura në 153 m.p. Të nxjerra nga intenerari Ant. 317. 7-319. 1 (në rast se pranohen të dhënat e distancës midis Dyrrachium dhe Klodianes të treguara nga kodi B i Int. Ant. 318. 1 distanca duhet të rritet me 10 m. p. ) 2. -Nëntë stacionet e vendosura në 163 m.p. në Int. Ant. 329. 5-330. 3 (pjesë e rrugës që ka shumë mundësi të korespondojë me rrugën Egnatia që niste nga Apollonia) 3. -16 (15) në të cilat 8 mutatio të shpërndara në 177 m. p. në Int. E.Burdigalenses 606. 9-607. 8 (nqs. pranohet hipoteza e hedhur nga Hammond që Marusio është një gabim i kopistit që duke përsëritur fjalën i jep një distancë fjalës "Mansio", i duhen hequr 13 m.p. të cilat i kanë dhënë distancës midis Mansio Coladiana dhe Mansio Marusio) 4.-10 stacione në tabulen Peuntingeriane (ndoshta mund të shtohen të paktën edhe 2 të tjerë të cilat nuk janë shkruajtur për shkak të boshllëqeve që ka dokumenti ekzistues) 5. -Anonimi Ravennate në shumë udhëtime të bëra kujton gjithsej 8 stacione. 6. -Të dhënat e sjella në formulimin e Guidone nuk rezulton tregues për shkak të boshllëqeve të saj. Gjatesia e rruges Nga këto të dhëna mund të nxjerrim që rruga Egnatia midis Apollonisë dhe Herakleias ishte e gjatë rreth 163–164 km dhe kishte jo më pak se 9 stacione të cilat që nga shekulli IV p.e.s. do të rriteshin në numër derisa të bëheshin 15. Propozimet për kërkimet e avancuara nga studiuesit nuk duken gjithmonë të bindshme. Eshtë bërë e mundur të tregohet me një farë saktësie traseja e rrugës Egnatia midis Apollonisë dhe Verbës, e më pas nga Muriqani në Haxhi Beqarit, dhe nga Qukësi mbi Shkumbin deri në Radozda në anën perëndimore të liqenit të Ohrit. Me saktësi dihet dhe traseja e rrugës antike nga Durrësi deri te Hani i Goses. Në zonat e tjera mungesa e kërkimeve ose mungesa e të dhënave ekzakte rreth gjëndjes së zonave të tjera në të cilat ka pasur gjetje të materialeve arkeologjike, nuk lejon njohjen e infrastrukturës rrugore romake. Këtyre problemeve u janë shtuar edhe pengesat e ardhura nga kushtet e ambjentit natyror: në zonat malore midis Babjes dhe Qukës ka ndodhur shumë rrëshqitje ose fundosje terrenesh, në zonat e përmbytura të Muzakajve, në ato zona ku ka ndryshim të rrjedhjes së lumit, dhe në zonat afër liqeneve dhe deteve ku ka ndryshim të nivelit të tyre. Të pakta kanë qenë të dhënat e sjella deri tani nga toponomastika për arsye të mungesave të kërkimeve specifike dhe të prezencës së paktë të kartografisë të përdorur nga toponimet, por me gjithë këto vështirësi pati mundësi që të arrihej në rezultat të mirë në bazë të të dhënave. Analiza e të dhënave, për më shumë, shpeshherë në vija të trasha, të pasakta dhe të copëzuara në lidhje me mbetjet e trasesë së rrugës, tregon që rruga Egnatia nuk ka pasur një gjerësi të njëjtë gjatë gjithë gjatësisë së saj. Përmasat e gjatësisë në fakt ndryshojnë nga 6.7 m, duke përfshirë me raste edhe trotuare deri në 1m, deri në 2. 4 m në zonat malore. Në shtrimin e rrugës, sigurisht duke u kushtëzuar nga materiali i disponueshëm, përdoreshin gurë të dimensioneve të ndryshme. Në fund të kësaj faze të parë të studimit të marrë përsipër mbi rrugën Egnatia, mund të themi që jo vetëm u bënë parapërgatitjet për një bazë njohje (të përbërë nga të dhëna dhe hipoteza mbi rrugën) duke e parë në këndvështrimin e një studimi të mëtejshëm në terren me rastin e "Via Egnatia (Albania) Project", por dhe lejoi në bazë të ekzaminimit të fotografive ajrore njohuri të reja mbi trasenë e rrugëve të ndryshme antike. Në veçanti këto fotografi ndihmuan për rrugët e vjetra në zonat midis Durrësit dhe Kavajës, Qukësit dhe Qafë Thanës dhe midis Izbiste dhe Jankovec. Përveç kësaj janë evidentuar pjesë të terrenit, respektivisht midis Apollonisë dhe Kuç-it dhe midis Lushnjes dhe Belshit, ku mund të ketë kaluar rruga Egnatia ose rruga e lidhur me të. Pikërisht për këtë, duket evidente që zona midis Thanaj, Lushnjë, Cërrik dhe Kuç, është ajo zonë ku duhen bërë studime dhe njohje të terrenit për të verifikuar ekzistencën apo jo ekzistencën e traseve rrugore. Në këtë zonë në veçanti mund të ketë qenë vila e Klodianës (pronësi agrikulture të një personazhi i rëndësishëm romak me emrin Klodio). Rruga Egnatia përgjatë luginës së Shkumbinit Romakët në vendet e pushtuara, gjatë ndërtimeve të tyre sidomos në ndërtimet rrugore shfrytëzuan rrugët ekzistuese. Kështu ndodhi konkretisht dhe me rrugën e rëndësishme Egnatia, e cila kaloi në trasenë e rrugës pararomake të Kandavisë me drejtim po luginën e Shkumbinit, që në periudhën qytetare ilire kontrollohej nga disa vendbanime të fortifikuara. Sipas Strabonit, në Ilirinë e Jugut kishte dy pikënisje për rrugën Egnatia, njëra nga Apollonia, ndoshta më e hershmja (para pushtimit romak), e tjetra nga Dyrahion. Gjithashtu Straboni theksonte, se të dy degët bashkoheshin me njëra-tjetrën në largësi të barabarta. Duke e quajtur degën e Apollonisë si degë jugore e Egnatias përshkruajmë intinerarin e rrugës me nisje nga Durrësi. Nga Dyrratio, një nga portet më të lashta e më të mëdhenj të Adriatikut, rruga Egnatia, sipas të gjithë intinerarëve antikë, si stacion i parë, "mansio" kishte Klodianën (Peqini i sotëm). Më tej, arrinte në nimfeun dhe termat e stacionit Ad Quintum (Bradasheshi i sotëm), ndërtim i shek. II-III e.s.. Ky stacion "Mutatio" i rrugës Egnatia i përmendur në intinerarin e Burrdigalës ndodhet rreth 5m më lart se gjurmët e rrugës antike. Pak kilometra më në lindje, rruga arrinte në Scampis (Hiscampis sipas Burdigalës)- Elbasani i sotëm. Qyteti i lashtë i Skampinit me një jetë që nga shek. II e.s, shërbente si "mansio" për rrugën Egnatia. Duke ndjekur pak a shumë aksin e sotëm të rrugës autmobilistike Elbasan-Librazhd, Egnatia tek ura e Haxhi Beqarit takohet me lumin Shkumbin, këtu ishte stacioni Genesis flumeni "Tabula Peutingeriana" ose "Mutatio" trajektore e itinerarit të Burdigalës. Me anën e një ure të periudhës romake ndërtuar me harqe tullash, rruga Egnatia kalonte nga ana e djathtë në të majtë pasi bregu i djathtë nga ky vend e deri në Përrenjas është mjaft i thepisur. Me kalimin e Shkumbinit, rruga i ngjitej shpateve veriore të malit të Polisit. Stacioni që pasonte sipas Burdigalës-Grandavia, identifikohet me Rrafjet e Spatharit ku gjurmë banesash flasin për një vendbanim të shek. I e.s., e jo me stacionin Babje të itinerarit, kjo edhe në korespondim me distancat tabelare. Pas Grandavias ku bëhej pushimi në Mansio rruga arrinte në "Mutation" In Candavias (tab Peuntigeriana) ose Tres Tabernas (sipas Burdigalës) vend i përshtatshëm për pushim ku janë zbuluar gjurmë vendbanimesh të kohës së pushtimit romak. Kjo pikë i përgjigjet Qukësit të sotëm, i cili sipas itinerarit Antonim emërtohej "Tres Tabernas" dhe "Tribus Tabernis". Në Qukës, Rruga Egnatia ulej poshtë në lumin e Shkumbinit për të kaluar tashmë nga malet e Polisit majtas lumit, në të djathë të lumit Shkumbin siç ndiqet sot rruga Qukës-Prrenjas. Këtu Shkumbinin, rruga e kalonte mbi një urë me tre harqe guri e gjatësi 70m, mbeturinat e së cilës ruhen ende rreth 500 m para hyrjes në Qukës. Nga Qukësi deri në Qafën e Thanës, vetëm Tabula Peuntigeriana shënon Stacionin Pont Servili (Uraka e sotme) emërtim ndoshta i lidhur me tre urat në ngushticën e përroit të Prrenjasit, vend delikat i rrugës. Stacion në qafën e Thanës shënon vetëm itinerari i Bradigalës, që piketon mansion Glaudanon. Gjurmë e rrugës Egnatia në këtë stacion është një mur mbajtës rrugor 55m i gjatë e tre metra i lartë, i ndërtuar me blloqe guri pa llaç, që ruhet edhe sot, sapo zbret Qafën e Thanës, (fig. 9), i cili mund t’i ketë takuar më herët rrugës Kandave. Megjithëse rruga Egnatia përmendet në burime të shumta që në shek. II-të p.e.s, stacionet e rregullta gjatë saj u ndërtuan vetëm në shek. I-II e.s, konkluzion ky i arritur pas vrojtimeve arkeologjike në terren. Gjatë këtyre shekujve të parë, në aksin e rrugës Egnatia gjatë luginës së Shkumbinit nuk u ndërtuan vendbanime të fortifikuara, kjo sigurisht e lidhur shumë me faktin që vendasit të mos mbroheshin gjatë kryengritjeve kundër pushtuesit. Nga ana tjetër lindën një sërë vendbanimesh të hapura si: Karina, Bradasheshi, Mansi, Krasta etj, të lidhura direkt me funksionimin e rrugës Egnatia. Mbas stacionit Glaudanon të Qafë Thanës, rruga Egnatia vijon tej kufirit të sotëm shtetëror të vendit tonë duke kaluar mbi kalldrëmin e Rodozhdës e më tej me mure mbrojtës gjatë liqenit nëpër Strugë-Muratio Patras e itinerarit të Burdigalës. Gjatë bregut të liqenit të Ohrit rruga arrinte në stacionin Lignido(Ohri) sipas itinerarit Antonin e Tabulës Pentigeriana dhe Civitas Cledo sipas Burdigalës. Pas Lignidos, rruga antike merrte drejtim për në juglindje. Në veri të Prespës së Madhe ndodhej stacioni Scirtiana, i paindefikuar ende, ndoshta Reseni i Poshtëm i Maqedonisë. Afër ndodhet stacioni tjetër Castra, mundet Mutatio, Parembole i Burdigalës, pranë Dolencit të sotëm ku është zbuluar një kala romake, gjurmë kalldrëmi mbi murin kufizues së trasesë. Pas Castrës rruga Egnatia duke zbritur pak në juglindje arrin në një nga stacionet kryesorë të saj, në Heraclea (afër manastirit, Bitolës së sotme). Nga Heraclea e itinerarit Antonin dhe e Tabulës Peutigeriana, apo Civitas Heraclea e Burdigalës, shkëputet një degëzim rrugor drejt verilindjes dhe në Stobi takon rrugën e njohur antike Thesalonik-Scupi-Ulpiana(afër Prishtinës)-Naissus-Sirmium. Pas Heracleas, me mjaft ndërtime të periudhës romake (shek. II e.s) rruga arrinte në stacionin Melitonos (Vostarani ose Kenali në Greqi) e prej andej zbriste në jug në Kelle, stacionin Cellis-Cellas në italisht, Antonini dhe stacioni Cellis në itinerarin e Burdigallës, afër Arnisë, në Greqi. Pas këtij vendpushimi rruga hynte në Edesa, vendbanim i njohur në periudhën romake. Tej Edesë ndodhej mutation Skurio, sipas Burdigalës, afër Kyrrkos së sotme gjatë vazhdimit rruga Egnatia takonte stacionin Pella (Guido sipas Burdigalës dhe Dio sipas Peutingerit) vendbanim i njohur romak në Maqedoninë e Greqisë. Para se të arrinte në Thesalonikun e njohur rruga kalonte nëpër stacionin Ad Decinum (Nea Anchialos e sotme) të itinerarit të Burdigalës. Takimin me detin Egje, rruga e rëndësishme e bënte në Thesalonik, qytet i krijuar në shek. IV p.e.s qendër province romake, e njohur në të gjithë itinerarët antikë, ku janë zbuluar disa gurë miliarë të rrugës. Trakte të rrugës Egnatia në këtë qytet-stacion të këtij arteri të rëndësishëm ekonomik janë zbuluar në veri të Bazilikës së Shën Dimitrit, në dy pika të rrugës së sotme Agiu Nikolau. Drejt lindjes rruga takonte stacionin Duodea (sipas Burdigalës), stacioni Melissirgin, të njohur në të gjithë itinerarët si stacioni Heracleustibus. Në bregun e liqenit Boble rruga kishte stacionin e njohur Apollonia e Maqedonisë e njohur tek itinerarët antikë dhe stacioni Arethusa (Rentina e sotme) sipas Burdigalës. Në gjirin e Strumonit ndodhej stacioni Penana, pas të cilit rruga hynte në qytet. Pas Galepsosit rruga Egnata vijonte edhe disa stacione në territorin e Greqisë pastaj hynte në territorin e Turqisë së sotme deri sa arrinte në Kostandinopojë (Stambolli i sotëm). Në territorin e sotëm të vendit tonë, gjatë kalimit nga Dyrrachium deri në Klaudanon (Qafa e Thanës) rruga Egnatia kishte katër stacione për pushim e fjetje-mansio: Clodianën (Peqini), Scampën (Elbasani), Grandavian (Rrafjet e Spatharit) dhe Claudanon (Qafa e Thanës) si edhe katër stacione për ndërrimin e kuajve, stacioni Ad Quantum (Bradasheshi), Genesis apo Ad Trejecto (Ura e Haxhi Beqarit), dhe Pons Servili (Uraka). Me afërsi, në territorin e Greqisë e të Turqisë së sotme rruga Egnatia nga Lygnidos(Ohri) e deri në Kostandinopol (Stamboll) numëronte rreth 20 stacione"mansion" po aq edhe "mutation". Sipas Tabulës Peutingeriana gjatësia e Rrugës Egnatias nga Dyrratio në Kostandinopojë arrinte 264 milje romake ose e thënë ndryshe 390.7 km, duke qenë kështu rruga më e shkurtër që lidhte Europën Perëndimore me Azinë. Degët e Rrugës Egnatia Sipas Strabonit dega jugore e rrugës Egnatia fillonte që nga Apollonia, ndërsa itinerari Hierosolimitan ( i Burdigalës) e nis nga Vlora këtë degë. Sidoqoftë me interes është përshkrimi i rrugës nga Apollonia në Dyrrah, e cila sipas burimeve historike rezulton si rast, i ndërtuar para rrugës Egnatia. Rruga nga Apollonia në Dyrrah përmendet që në shek. V p.e.s nga historiani grek Thukididi e më tej në vitin 200 p.e.s nga historiani i Augustit Tit Livi. Më vonë në shek. I p.e.s, rruga luajti një rol të rëndësishëm në luftërat civile ndërmjet Cezarit e Pompeut. Rruga nga Apollonia kalonte në fshatin Mbrostar të sotëm, ku janë gjetur dy gurë miliarë me mbishkrime të shek. III-IV e.s të kohës së perandorisë elegabel (218-222) dhe Julian ( 361-363), në të cilat bëhet fjalë për riparime të shtyllave dhe të vetë rrugës së Apollonisë, gjatë periudhës perandorake, në shekujt e parë të erës sonë. Kjo rrugë duke u ngjitur drejt veriut e kalonte lumin e Aspit (Semanit) në shtratin e tij të vjetër, më në veri, pranë fshatit Babunjë e Re, ku në të djathtë të Apsit ndodhen rrënojat e një qyteze të fortifikuar ilire, e cila sigurisht lidhet me këtë rrugë të rëndësishme. Kështu mund të themi që rruga e luginës së Shkumbinit, me emrin Candavia në antikitet dhe Egnatia gjatë periudhës romake, mbetet rruga më e rëndësishme e Ilirisë së Jugut gjatë shekujve të fundit para erës sonë e veçanërisht në shekujt e parë të erës sonë. Përveç fortifikimeve të periudhës antike dhe vendbanimeve të hapura të periudhës romake, që ruanin e kontrollonin rrugët e luginës së Shkumbinit, edhe në degët e saj ndodheshin sisteme fortifikimi si Dorëzi (rruga e Ndroqit, Bodin (rruga nga Arbana), Graceni (rruga e Krrabës), të treja degë veriore të rrugës. Ndërsa degët jugore kontrolloheshin nga Gradishta (rruga e Myzeqesë) dhe fortifikimi i Valshit (rruga e luginës së Devollit). Në aspektin ekonomik, përveç funksionit kryesor si portë e rëndësishme e Adriatikut nga perëndimi në lindje, rruga e luginës së Shkumbinit gjatë funksionimit të saj ushqehej dhe nga degët e saj si: Apolonia, Myzeqeja, Belshi e lugina Seman-Devoll nga jugu, si dhe nga Krraba, Vila (Pertela), Arbana e Pezë nga veriu të cilat e lidhnin atë me rrugë të tjera të rëndësishme si ajo e luginës së Vjosës, e bregdetit, e luginës së Devollit etj. Me kalimin e kohës, pra pas shekujve të parë të Perandorisë Romake (shek. I-II e.s) kur Rruga Egnatia u pasurua me ndërtime e sistemime për të qënë sa më e shfrytëzueshme, me shthurjen e sistemit skllavopronar dhe me ekspeditat barbare në territorin Ilir gjatë shek. IV-VI të antikitetit të vonë, Rruga Egnatia e humbet rëndësinë e saj ekonomike por njihet më tepër si rrugë strategjike. Rruga Egnatia e njohur në antikitet e në periudhën romake, si pasojë e ekspeditave barbare dhe atyre sllave gjatë antikitetit të vonë dhe e pushtimeve të mëtejshme, që copëzimet politike territoriale e dëmtuan dhe e cunguan trasenë e saj duke lënë atë në rol dytësor apo ndoshta herë pas here edhe pa funksion gjatë mesjetës (së hershme kryesisht), e humbi rolin që historia i pati njohur asaj gjatë periudhave të hershme. Paralel me të në territorin e vendit tonë punonin siç e kemi theksuar edhe akse të tjerë rrugorë të cilët duke mos e pasur rëndësinë antike të rrugës Egnatia, nuk janë përshkruar me hollësi. Lidhje të jashme Rruga Egnatia Historia e “Via Egnatia”, rruga që bashkonte Perëndimin me Lindjen ENCYCLOPÆDIA BRITANNICA Via Ehnatia Via Egnatia to Rome and Byzantium video Shqip Histori Rrugë Perandoria Romake


source: CulturaX

text: I digjet kombibusi dhe traktori një personi nga Istogu | TV Opinion Ballina Lajme I digjet kombibusi dhe traktori një personi nga Istogu Sipas viktimës nga zjarri janë shkaktuar dëme materiale në vlerë të konsiderueshme dhe nuk ka pas ndonjë person të lënduar. Në vendin e ngjarjes kanë dalë njësitë policore dhe zjarrfikësit të cilët e kanë shuar zjarrin


source: wikipedia

text: Montreali (frengjisht: Montréal) është qyteti më i madh i provincës së Kebek-ut në Kanada. Montreal është një qytet në provincën kanadeze të Kebek. Ai është qyteti më i madh në krahinë,i dytë më i madhe në vend (pas Toronto) dhe i pesëmbëdhjeti i madh në Amerikën e Veriut. Fillimisht quhet Ville-Marie, ose “Qyteti i Merjemes”, emëruar pas malit Royal, trefishtë-strehë kodër ndodhet në zemër të qytetit, ose Mont vërtetë si ajo është shkruar në frëngjisht e Mesme (Mont Royal në frëngjisht të pranishëm). Qyteti është i vendosur në ishullin e Montrealit, i cila mori emrin e vet nga i njëjti burim si qytet, dhe disa ishuj shumë të vogjel periferik, më i madhi e të cilave është Bizard Ile. Që nga 2011, qyteti i Montrealit kishte një popullsi prej . Zona metropolitane e Montrealit së (CMA) (sipërfaqe km2 ) kishte një popullsi të llogaritur metropolitane të ( në zonën metropolitane) dhe një popullsi prej në aglomerat urban të Montrealit, të gjitha komunat në ishullin e Montrealit të përfshira. Frëngjisht është gjuha zyrtare e qytetit dhe është edhe gjuha e folur në shtëpi nga 56,9 % e popullsisë në qytetin e Montrealit, e ndjekur nga anglishtja në 18,6 % dhe gjuhët e tjera 19,8 % (që nga regjistrimi 2006) . Në zonën më të madhe të Montrealit Regjistrimit Metropolitan, 67,9 % e popullsisë flet frëngjisht në shtëpi, në krahasim me 16,5 % që flasin anglisht. 56 % e popullsisë janë në gjendje për të folur anglisht dhe frëngjisht. Montreal është vendi i dytë më i madh kryesisht frëngjisht-folëse qytet në botë, pas Parisit. Montreali u quajt “kryeqyteti kulturor Kanadasë” nga monokël dhe së fundi u emërua një qytet i UNESCO Dizajn. Historikisht kryeqyteti tregtar i Kanadasë, u kalua në popullsi dhe fuqi ekonomike nga Toronto pas 1976. Sot ajo mbetet një qendër e rëndësishme e tregtisë, hapësirës ajrore, financave, farmaceutike, teknologji, projektimin, kultures, turizmit, filmit dhe punët e botës. Në vitin 2010, Montreal u emërua një qytet qendër, renditet i 34-globalisht nga 289 qytetet për risi në të gjithë sektorët e shumta të ekonomisë urbane. Në vitin 2009, Montreal u quajt Amerikës së Veriut në bazë të renditjes te 2009, të Kongresit Ndërkombëtar dhe Konventës Shoqata (ICCA). Histori Dëshmi arkeologjike tregojnë se njerëz vendas pushtuan ishullin e Montrealit si fillim 4000 vjet më parë. Deri në vitin 1000 pas Krishtit, ata kishin filluar të kultivonin misër. Brenda disa qindra vjet, ata kishin ndërtuar fshatra të fortifikuara. Lorenc Saint Iroquoians, një popull i dalluar nga kombet Iroquois e Haudenosaunee bazuar pastaj në te sotmen, në Nju Jork, e themeluan fshatin Hochelaga në këmbët e malit Royal shekuj para se francrzet te arrinin. Arkeologët kanë gjetur dëshmi të banimit të tyre atje dhe në vende të tjera në luginë, të paktën që prej shekullit të 14-të. Eksploruesi francez Jacques Cartier vizitoi Hochelaga më 2 tetor 1535, dhe vlerësoi numrin e popullit vendas në Hochelaga të jetë “mbi një mijë njerëz”. Shtatëdhjetë vjet më vonë, eksploruesi francez Samuel de Champlain raportoi se Lawrence Shën Iroquoians dhe vendbanimet e tyre ishte zhdukur krejt nga lugina Shën Lorenc. Kjo është për shkak të emigracion, epidemia e sëmundjeve evropiane, apo luftra ndërfisnor. Në 1611 Champlain krijuar një post tregtare në ishullin e Montrealit, në një vend të quajtur fillimisht La Place Royale. Në bashkimin e Petite Riviere dhe Shën Lawrence River, kjo është ajo ku sotme Pointe-à-Callière qëndron. Në 1639 Jérôme Le Royer de La Dauversière fituar titullin Seigneurial në ishullin e Montrealit në emër të Société de Notre-Dame de Montréal për të krijuar një mision katolike romake për të ungjillizuar vendasit. Paul Chomedey de Maisonneuve ishte guvernator i kolonisë, e cila u themelua më 17 maj 1642. Në vitin 1689, anglisht-Iroquois aleate sulmuan Lachine në ishullin e Montrealit, kryerjen e masakrës më të rëndë në historinë e Nju Francës. Ville-Marie u bë një qendër për tregtinë e leshit dhe një bazë për eksplorimin e mëtejshëm frëngjisht në Amerikën e Veriut. Ata kishin një fshat mision, i njohur si Kahnewake, në jug të lumit Shën Lorenc. Etërit bindi disa MOHAWK për të bërë një marrëveshje të re në bazë të tyre të gjuetisë ish në veri të lumit Otavës. Kjo u bë Kanesatake. Në 1745 disa familje u zhvendosen për të krijuar një tjetër zgjidhje, i njohur si Akwesasne. Të tre janë tani rezerva MOHAWK në Kanada. Territori kanadeze u qeveris si një koloni franceze deri në 1760, kur ajo u dorëzua në Britaninë e Madhe, pas fitores së tyre në Luftën shtatë vjecare. Montreal ishte inkorporuar si një qytet në vitin 1832. Hapja e anijeve Canal Lachine lejohej të anashkalonte Lachine Rapids, ndërsa ndërtimi i urës Victoria themeluar ne Montreal ishte një qendër e madhe hekurudhore. Udhëheqësit e komunitetit Montreal të biznesit kishte filluar të ndërtonin shtëpitë e tyre në Mile Square Artë rreth vitit 1850. Nga 1860, ai ishte qyteti më i madh në British Amerikën e Veriut dhe qendra padiskutueshëm ekonomike dhe kulturore e Kanadasë. Referime Projekte të tjera Lidhje të jashtme Qytete në Kebek


MerrJep.com - Shpallja Prodhojm Dhoma Gjumit 550 euro viber +38649152077 Shitet, Besianë, SHTËPI DHE FAMILJE, Mobilje/Inventar dhe Dekorim, Mobilje për dhoma gjumi, Prodhojm Dhoma Gjumit 550 euro viber +38649152077, 2271434 Shpallje | Vetura | Makina | Njoftime | Punë | MerrJep.com


Shkaqet e hipertensionit të hipertensionit Lloji ulët presion Kolesteroli ngritur ushqyerit Fazat dhe të përcaktuar shkallën e rreziqeve hipertensionit të komplikime të tilla si dëmtimi i. Mjekët këshillojnë që mënyra e të ushqyerit ndikon shumë tek trajtimi i kësaj sëmundjeje. Hipertensioni i veshkave ( presioni i lartë i gjakut), ka shenjat karakteristike: tensioni i gjakut 140/ 90 mm Hg ose më e lartë, diastolic rritur në mënyrë të qëndrueshme, sëmundja fillon në fillim. E për pasojë çon në ngushtimin e enëve të gjakut dhe shfaqjen e hipertensionit. Dhimbja e qafës dhe shkaqet. Shkaqet, policitemia vera; Llojet e kirurgjisë plastike. Simptomat depresive si pasojë e stilit të jetës jo të shëndetshme- mënyra e të. Shkaqet janë të shumta dhe. Ja cilat janë 6 ushqimet armike të hipertensionit. Shkaqet që e krijojnë janë. Të hipertensionit. Përgatitja është një përbërje projektuar posaçërisht në bazë të 100% të përbërësve me origjinë natyrale dhe është projektuar për të eliminuar shkaqet e sëmundjes së hipertensionit. Incidenca e hipertensionit arterial. Por është jetësore që ne t’ i njohim rreziqet e presionit të. Si shkak i ndërlikimeve të hipertensionit, shkaktohen 51 për qind e vdekjeve nëpërmjet goditjes në tru si dhe 45 për qind për shkak të rëndimit të. Problemet e hipertensionit nisin me luhatje të tensionit,. Të tilla janë kryerja e një jete aktive,. Të njëjtat udhëzime vlejnë edhe për rastet e hipertensionit të mesëm. , janë disa nga shkaqet e kësaj. Kapsula ReCardio – mundësi për të jetuar një aktiv, pa hipertension, rritje të presionit dhe zemra probleme vaskulare. Parandalimi i hipotension. Trajtimi jospecifik nënkupton trajtimin e hipertensionit, yndyrave të rritura. I, është një shenjë e para- hipertensionit. Kur tensioni i gjakut është kuptuar forcën me të cilën e gjakut ndikimet e njeriut duke mbajtur muret e enëve të. 4- Ndryshimi stinor tek të. Duke u bazuar në shkaqet e hipertensionit, kemi: Hipertensioni esencial. E enëve të gjakut dhe shfaqjen e hipertensionit. Shkaqet e hipertensionit Në formimin hipertensionit Mekanizmat përfshira shumta shumë komplekse, me gjithë këtë, sëmundja mund të jetë i komplikuar nga sërë faktorësh. Shkaqet e hipertensionit 1. Shkaqet janë të shumta dhe për këtë arsye ndahet në dy grupe të mëdha:. Disa nga shkaqet e parandalimit të hipertensionit janë: – Mospirja e duhanit – Rënia në peshë, nëse jeni mbipeshë – Rritja e aktivitetit fizik për të përmirësuar gjendjen kardiake. Shkaqet e hipertensionit të hipertensionit. Sot ka tendencë të rritet shkalla e hipertensionit në mosha edhe më të reja. Në 90- 95 % të rasteve me hipertension shkaku i sëmundjes nuk dihet, ose mund të themi se hipertensioni nuk është si pasojë e ndonjë sëmundjeje tjetër. Sëmundja e Parkisonit, hipertensionit etj. Hipertensioni arterial është ngritja e presionit në enët e gjakut. Cilat janë shkaqet? Sëmundjet e veshkave etj. Aktualisht ajo ka gjetur përhapje të madhe në vendet e zhvilluara me të. Në këtë rast, hipertensioni quhet primar ose esencial. Shkakton hipertension Kur mjekët flasin për shkaqet e hipertensionit, ajo është e njohur se shkaqet e saj janë ende të nevыyasnena. Polikistoza renale, janë shkaqet kryesore të insuficiencës renale kronike. • Shkaqet e obezitetit. ( inflamacion i një të përbashkët) Shkaqet e artritit. Sipas të dhënave të INSTAT për shkaqet e vdekjeve në vitin humbën jetën nga sëmundjet e aparatit të qarkullimit të zemrës 11, 926 persona ose 289. Hipertensionit pulmonar ( LH) karakteristikë e sëmundjes, krejtësisht e ndryshme në shkaqet e tyre, dhe në karakteristikat përcaktuese. Cilat janë shkaqet e hipertensionit. Të tilla janë kryerja e një. Cilat janë shkaqet e keqfunksionimit të gjëndrave tiroide? Sepse sëmundja quhet thelbësore apo sëmundje me эtylohyey paqartë. Shkaqet hipotension Shkaqet kryesore të hipotension përfshijnë:. Shkaqet kryesore të hipertensionit: Trashëgim. Gjithashtu, nëse keni probleme me dhimbjen e qafës dhe keni simptoma si humbje e kontrollit të fshikëzës së urinës,. Disa nga shkaqet e këtyre sëmundjeve është ushqimi tepër i. LH është e lidhur me endothelium ( shtresa e brendshme). Ja shkaqet e depresionit,. Që shërbejnë si burim për shfaqjen e hipertensionit. Të njëjtat udhëzime vlejnë edhe për rastet e hipertensionit të mesëm dhe atij shumë të. Zakonet e dëmshme, përdorimi i ushqimit të sëmurë. Pulmonare hipertensionit ( PH), karakteristikë e sëmundjes, krejtësisht të ndryshme si në shkaqet e tyre, dhe mbi karakteristikat përcaktimin. Hipertensionit; Aty ku. Por shpesh epistasi mund të shërbejë si sinjal paralajmërues i shfaqjes së hipertensionit. Arsyet e hipertensionit. Shfaqjen e hipertensionit. Shkaqet janë të shumta dhe për. Në një kohë të dytë, duhen eliminuar shkaqet e hipertensionit sekondar: marrja e medikamenteve hipertensive,. Burimet e kripës mund të. E hipertensionit, e cila. Hipertensionit rrit ngarkesën e punës të zemrës dhe ecurinë e rritjes së indeve të sëmurë ( atheroma). Kështu zemra nuk mund të dërgojë gjak në aortë. Për më tepër kripa është cilësuar një nga shkaqet kryesore të. Në 95% të rasteve nuk dihen shkaqet e hipertensionit, pasi vetëm për rreziqet e tij mund te flitet. Deri më sot, WHO klasën e 4 identifikon përhapjen e hipertensionit arterial ( AH) në mbarë botën: • Jo ( rritja jo normale e tensionit të gjakut është vërejtur, madje edhe në moshën e vjetër) - gjendet në popullatën Amazon. Më shumë yang tek mëlcia. Shkaqet për këtë janë trashëgimia, stresi, duhani,. Hipertension arterial përcaktohet rritja e presionit të gjakut permbi vlerat që konsiderohen normale. Shkaqet e tensionit të lartë. Faktorët që kontribuojnë në shfaqjen e hipertensionit. Hipertensionit pulmonar - Ky sistem i veçantë kusht pulmonare, në të cilën rrjedha e gjakut pulmonare rrit presionin intravaskulare në mënyrë dramatike. Me moshën, hipotension mund të shkaktojë zhvillimin e hipertensionit. Duke u bazuar në shkaqet e hipertensionit, kemi: Hipertensioni esencial. Një mënyrë jetese e ulur. Shkaqet e hipertensionit arterial. Hipertensionit - një rritje e qëndrueshme e tensionit të gjakut lart 140/ 90 mm Hg. Më rrallë në gjumë që mund të shpjegohet me rritjen e shtypjes së gjakut dhe rritjen e qarkullimit të gjakut në tru. LH është e lidhur me endothelium ( shtresa e brendshme) enëve pulmonare: në rritje, ajo redukton lumen e arteriolat dhe të qarkullimit të gjakut. Përmbajtja e artikullit: Shkaqet e. Hipertension trajtuar drogat Droga alfa për të ulur presionin e gjakut Që është e nevojshme për punën e zemrës Sistemet e depresionit të hipertensionit arteriale Nëse është e mundur të aplikoni tableta nga presioni me alkool Aplikimi i glicinës nën presion Cilat droga janë më të mira për zemrën Diagnoza dhe trajtimi i arterosklerozës së arteries cerebrale Zbehje me presion të ulët Cfare eshte dëmtimi arterial i hipertensioni Uljen e kolesterolit të selino Panxhar për enët e zemrësi Nëse është e mundur të lindësh në 140 Presioni i gjakut nuk rregullon


source: fineweb

text: Rebelët sirianë thonë se kanë marrë kontrollin e një aeroporti në afërsi të kufirit me Irakun. Aeroporti i Hamdanit në provincën Deir el-Zor është përdorur nga forcat qeveritare për qëllime ushtarake. Observatori Sirian për të Drejtat e Njeriut thotë se rebelët tashmë kontrollojnë pjesë të mëdha të kësaj zone. Në të tjera zhvillime, Franca ka thënë se do të lejojë që koalicioni opozitar i Sirisë të emërojë ambasador në Paris. Presidenti francez, Francois Hollande, ka bërë publik lajmin pas takimit me kreun e koalicionit të sapoformuar të opozitës siriane, Moaz al-Khatib. Ky i fundit ka thënë se postin e ambasadorit do ta mbushë akademiku Monzir Makhous. Franca është vendi i vetëm perëndimor që ka njohur Koalicionin Kombëtar të Sirisë si përfaqësues të vetëm të popullit sirian. Po sot, forcat e qeverisë kanë liruar një kameraman turk, i cili është mbajtur peng qysh në muajin gusht. Cuneyt Unal ishte zënë në qytetin e Alepos. Aktivistët dhe vëzhguesit thonë se mbi 38,000 njerëz kanë humbur jetën në kryengritjen kundër presidentit sirian, Bashar al-Assad, e cila ka nisur në mars të vitit të kaluar.


text: VIDEO/ "Panorma"... për pak brenda normave..., IKMT: Objekti 2 mijë metër katror, pa leje - Mjetet e rënda vijojnë punën për shembjen e restorantit të Mihal Kokëdhimës në plazhin e Porto Palermos në Himarë. Ky aksion i IKMT-së vjen pas ngjarjes së rëndë, ku pronari i saj ushtroi dhunë fizike dhe psikologjike mbi turistët spanjollë, të cilët për fat të keq mbetën të tmerruar. Për këtë aksion ka reaguar edhe Inspektorati Kombëtar i Mbrojtjes së Territorit. "Panorma"... për pak brenda normave...", shkruan IKMT teksa poston edhe nje video te aksionit qe po behet per shembjen e ndertimit pa leje.


Presidenti kosovar theksoi se kjo marrëveshje do të ishte ligjërisht obliguese në nivelin ndërkombëtar për të dyja palët, dhe do të ishte “marrëveshje gjithpërfshirëse që nënkupton njohje reciproke dhe mundësi të anëtarësimit të Kosovës në Kombet e Bashkuara”.


text: A është pluralizmi një farsë? - Mekuli Press Ballina Thelle A është pluralizmi një farsë? Shqipëria që nga sot gjendet përballë një situate të ndarjes në mes të shtetit, zyrtarizuar kjo nga qëndrimi publik i Presidentit të Republikës, Ilir Meta. Nuk është puna te deklarimet dhe komentet e tij për ambasadorë të huaj, që po e marrin në qafë këtë vend, as edhe për mungesën e dialogut me kryeministrin, të cilin e akuzoi si të kapur. Çështja kryesore zbardhet nga mesazhi i lexuar nga Meta, sipas tij shkruar nga kryeministri Rama që ka kërcënuar se PD-ja pas zgjedhjeve lokale nuk do ketë më kryetar Lulzim Bashën dhe se LSI-ja do të zhduket nga skena. Kujtojmë se presidenti shtoi se është i gatshëm t'i nënshtrohet edhe testit për shëndetin mendor. Mbi cilat pushtete dhe instrumente bëhet ky kërcënim? Si e siguron z. Rama konfigurimin politik në Shqipëri? Ky është problemi më akut për dmokracinë shqiptare sot, në atë formë që e njohim. Zoti Rama aludon këtu se vota nuk ka vlerë duke I mveshur vetes pushtete që nuk do të duhet t'i kishte. Presidenti i Republikës është një institucion që mund të shkarkohet me mekanizma kushtetues. Por akuzat e tij sot për lojë të të huajve në Shqipëri dhe kontroll të skenës politike janë këmbanë alarmi mbi një axhendë që deri më sot është përfillur vetëm si teori konspiracioni, ndërkohë që kreu i shtetit e ka adoptuar atë si qëndrim publik. Artikulli paraprakDavid Phillips për VOA: Keqardhje që SHBA lejoi shpërfytyrimin e demokracisë Artikulli tjetërBlogerja, që udhëton nëpër botë për 10 € në ditë, zbulon se si mund ta bëni edhe ju të njëjtën gjë


Shpat Deda E Du Lyrics Naten gjumi kur s'te ze Kur shiqon lart e flet pa ze E mendimet tua jane permbyt me te Sot e ki pa keni nejt bashke Ajo s'ka dit ti e ki dasht E ki shiqu nga afer dhe nga larg Se nese te buzeqesh Nese, ti vetem hesht Te shiqon dhe te magjeps S'ke ze , s'e ke te leht Ti me i thon te du. Fetyra e saj s'te le te qete Ngado qe shkon ajo te ndjeke E ti pyet veten a eshte e vertete Qdo fjale e saj embel tingllon Ne pafundsi ty te jehon E qdo gje qe t'thote ti nuk e harron Se nese te buzeqesh Nese ti vetem hesht Te shiqon dhe te magjeps S'ke ze s'e ke te lehtt Ti me i thon te du Me i thon te du. Se nje dite do t'marr guxim Te flas nga shpirti im te ta them Qdo gje qe ndjej S'dua me te genjej Une dua t'them te du See also: JustSomeLyrics 118 118.56 Mystic Moods Orchestra Here, There, And Everywhere Lyrics Nimeni Altu Pun pariu Lyrics


24ae Komunikatë për Medie rreth Samitit të Berlinit Në mbledhjen e mbajtur sot, Kryesia e Lidhjes Demokratike të Kosovës vlerësoi punimet e djeshme të Samitit të Berlinit për Ballkanin Perëndimor. LDK-ja vlerëson të gjitha nismat që kanë qëllim trajtimin dhe zgjidhjen e problemeve të rajonit tonë. Në këtë frymë, LDK-ja çmon lart përkushtimin e Gjermanisë dhe të Francës për procesin e normalizimit të ... Continue reading Komunikatë për Medie rreth Samitit të Berlinit Copy and paste this URL into your WordPress site to embed Copy and paste this code into your site to embed


text: Oda Ekonomike e Maqedonisë: Ka mungesë të kamarierëve, recepsionistëve dhe kuzhinierëve - Republika Shqip Ekonomi 31.05.2021 / 16:02 Kompanitë e hotelierisë dhe turizmit kanë mungesë të 50 për qind të stafit të kërkuar, kryesisht kamerierë, recepsionistë, kuzhinierë dhe ndihmës kuzhinierë, tregojnë rezultatet e një sondazhi të brendshëm të kryer nga Oda Ekonomike në restorante dhe hotele të mëdha të cilat janë anëtarë të saj, shumë prej të cilave nuk ishin dhe ende nuk janë në veprim. Statistikat zyrtare tregojnë se numri i punëtorëve në industrinë e hotelierisë është zvogëluar minimalisht, gjegjësisht rreth 400 persona, por sondazhi tregon se rënia e numrit të të punësuarve është nga 50 në 80 për qind në varësi nga objekti në objekt. Ajo theksoi se Oda, në kuadër të projektit Edukim për punësim, i cili mbështetet nga Agjencia zvicerane për zhvillim dhe bashkëpunim, ka përgatitur katër programe për trajnim dymujor për rikualifikim dhe trajnim shtesë për nevojat e stafit të hotelierisë për pastiçeri, kuzhinier, bukëpjekës dhe kamarier. Kryetarja e Shoqatës për hotelieri dhe turizëm pranë Odës ekonomike Ana Tanevska Gjorgjievska theksoi se për shkak të krizës disa nga të punësuarit në sektorin e ndryshuan profesionin e tyre dhe siç tha ajo, u bënë suvatues, instalues, taksistë, më saktësisht në sektorët e transportit dhe ndërtimit.


24b2 Kryetari Mustafa takoi grupin parlamentar të LDK-së Gjatë ditës, kryetari i LDK-së, Isa Mustafa ka zhvilluar takim me grupin parlamentar të LDK-së. Në takim u bisedua dhe u dakordua për veprimet e nevojshme për të proceduar me mocionin e mosbesimit ndaj Qeverisë. U vlerësua se është në interesin e Kosovës që sa më parë vendi të ketë një Qeveri normale. Kryetari Mustafa ... Continue reading Kryetari Mustafa takoi grupin parlamentar të LDK-së Copy and paste this URL into your WordPress site to embed Copy and paste this code into your site to embed


text: Bagëti e Bujqësi Bagëti e Bujqësi është poemë e shkruar nga shkrimtari shqiptar Naim Frashëri e cila është botuar në Tiranë në vitin |1886}}, e cila është një nga veprat monumetale të letërsisë sonë. Me këtë vepër nisi edhe botimi e veprave letrare të Letërsisë së Rilindjes sonë Kombëtare. Vepra Bagëti e Bujqësi nga letrarët merret si një ndër veprat më të arritura të autorit dhe njohërit dhe të kohës së Rilindjes shqiptare. Në të trajtohen dy tema : ajo e Bagëtisë dhe e Bujqësisë. Në pjesën e parë paraqitet jeta barishtore bukuritë e tufës së dhenvë. Pjesa e dytë ka si temë Bujqësisë që realizohet përmes bujkut, fushave pjellore, bamirsis së tyre, pemët e maëdha dhe për natyren qe e pasuron atë vend Shiko edhe këtë[redakto | redakto tekstin burimor] Ka qenë njeher e një kohë një plak i moshuar i cili isht quajtur mjkërr ziu dhe aij i kishte tre djem de 2 vajza dhe dy djmt dhe një vajz ishin sëmur


Vijojnë reshjet e borës në Korçë, ngrica në rrugë, kalimi ve... VIDEO / Habit kongresmenia republikane në SHBA, lëviz me armën e mbushur në brez: Ma lejon Kushtetuta Kongresmenia republikane në SHBA, Lauren Boebert, që është zgjedhur një ditë më parë ka ngjallur polemika pas publikimit të një videoje ku tregon se do mbajë një pistoletë të markës ‘Glock’ me vete edhe kur të shkojë në Kongres. FOTO: Kjo është infermierja 41-vjeçare që vdiq dy ditë pasi bëri vaksinën Pfizer Vetëm dy ditë pasi bëri vaksinën kundër COVID, ka ndërruar jetë një punonjëse e kujdesit shëndetësor në Portugali. Sonia Acevedo, 41 vjeç humbi jetën në ditën e parë të vitit 2021. FOTO/ “Illyrian Pure Sport”, kjo është makina e parë shqiptare, një “përbindësh” luksoz me 840 kuaj fuqi Qeveria e re në Greqi, pjesë e kabinetit edhe ministri i parë homoseksual Nikolas Giatromanolakis, i cili u bë pjesë e kabinetit të ri qeveritar të Greqisë është ministri i parë i hapur homoseksual në vend. Atij iu besua sot Ministria e Kulturës dhe Sporteve. Virgjëreshat janë pa dyshim më të vetë-mjaftueshmet nga shenjat e zodiakut. Ata gjithashtu i qasen shumicës së marrëdhënieve nga një pozicion shumë analitik dhe pothuajse menaxherial. Habit moderatori shqiptar me deklaratën: Jam aventurier, para partneres do zgjidhja kafshën! Moderatori i njohur, Bledi Strakosha ishte së fundmi i ftuar në emisionin “Enxhi në botën e kafshëve” u pyet nëse do kishte lidhje me njeri që nuk i do kafshët. Page 6 of 2555 1.8 milion euro për rrugën që lidhë 5 fshatra të Ferizajt Reshjet e shiut dëmtojnë çatinë e një pallati 3-katësh në Lezhë, uji futet në të gjitha apartamentet (Foto) A do t’i bashkohen “sofrës” së Ahmetit?! 2020-a nis me lëkundje tërmeti, ja ku ishte epiqendra


aleanca – RTSH-Radio Televizioni Shqiptar KRYEFAQJA » Tag Archives: aleanca Tag Archives: aleanca\tBasha: Aleanca e vlerave ti kundërvihet aleancës së drogës 10 PD më e madhja e opozitës vazhdon ta konsiderojë si alarmante situatën e mbjelljes dhe tregëtisë së drogave në vend. Kreu i saj Lulzim Basha gjatë një takimi me anëtarë dhe përkrahës të Partisë Demokratike në Tiranë, tha se kryeministri Rama ka braktisur premtimet e bëra për bujqësinë, ndërsa tha ... 253 Zgjerimi i NATO-s dhe stabiliteti në rajon, mbeten sfida për NATO-n, deklaroi në mbyllje të punimeve të Asamblesë Parlamentare të saj të mbajtur në Tiranë nga zëvendës sekretari i përgjithshëm Aleksandër Vershbow. Aleanca po kalon kohë kritike, me sfida të mëdha në jug e në veri, tha zoti Vershbow. Për ... 201 “Shqipëria është një vend i vogël, por një aleat dhe ithtar i madh i NATO-s dhe misionit të saj” deklaroi kreu i parlamentit shqiptar Ilir Meta, gjatë pritjes për delegacionet pjesëmarrëse në Asamblenë Parlamentare të NATO-s, që po zhvillon punimet në Tiranë. Ai kujtoi se mbledhja e Asamblesë Parlamentare të ... 502 NATO ka ftuar zyrtarisht të mërkurën Malin e Zi për t’iu bashkuar aleancës ushtarake të drejtuar nga Shtetet e Bashkuara të Amerikës. Jens Stoltenberg, kreu i NATO-s, tha se bëhet fjalë për një “vendim historik”. Ky është zgjerimi i parë i NATO-s në 6 vitet e fundit. Rusia ka paralajmëruar ...


Konfiskohet një sasi e konsiderueshme e armëve në KlinëKosova Info | Kosova Info Patrulla policore gjatë implementimit të planit operativ me datën 21.02.2019 rreth orës 01:00 kanë ndaluar një automjet me targa vendore të tipit VW dhe gjatë kontrollimit të automjetit tek i dyshuari D.R. i lindur (1981), në automjet është gjetur dhe konfiskuar një AK-47, një karikator dhe 70 cope fishek cal. 7.62×39 mm dhe ndaj të dyshuarit është iniciuar rasti “Mbajtje ne pronësi, kontroll apo posedim te paautorizuar te armeve”. I njëjti me urdhër të prokurorit të shtetit ndalohet në qendrën e mbajtjes për 24- orë. /Lajmi.net/


SHKODER.INFO LAJME Sot, 19 vite nga eksodi i shqiptarëve të Kosovës


text: Afganistani, zyrtarisht Emirati Islamik i Afganistanit, është shtet në Azinë qendrore që nuk laget nga asnjë det dhe që kufizohet në perëndim me Iranin, në veri me Turkmeninë, Uzbekistanin dhe Taxhikistanin, në verilindje me Kinën dhe në lindje dhe jug me Pakistanin. Afganistani është vendi i gjashtë më i varfër i botës. Afganistani ka qenë një pikë përqendruese e lashtë e Rrugës së Mëndafshit dhe migracionit njerëzor. Arkeologët kanë gjetur dëshmi të banimit të njeriut që nga periudha e Paleolitit të Mesëm. Qytetërimi Urban mund të ketë filluar në zonë që nga vitet 3.000 deri 2.000 PK. I ndodhur në një vend të rëndësishëm gjeostrategjik që lidh kulturën e Lindjes së Mesme me Azinë Qendrore dhe nënkontinentin indian, Afganistani ka qenë vend i popujve të ndryshëm ndër kohëra dhe dëshmitar i fushatave të shumta ushtarake, sidomos ato të Aleksandrit të Madh, Xhinxhiz Kanit, dhe në kohët e sotme të forcave lindore e perëndimore. Aganistani gjithashtu ka shërbyer si një burim nga i cili Greko-Baktrianët, Kushanët, Heftalitët, Samanidët, Safaridët, Gaznavidët, Goridët, Mugalët, Hotakët, Durranët, dhe të tjerë janë ngritur për të formuar perandoritë e mëdha. Historia Artikulli kryesor Historia e Afganistanit Ahmad Shah Durrani bashkoi fiset Pashtun dhe themeloi Afganistanin më 1747. Vendi shërbeu si një amortizator mes Perandorive Ruse dhe Britanike derisa fitoi pavarësinë nga kontrolli joreal britanik më 1919. Një përjetim i shkurtër i demokracisë mbaroi me grushtin e shtetit të vitit 1973 dhe me një kundër-grusht komunist më 1978. Bashkimi Sovjetik u përpoq ta pushtonte më 1979 për të mbështetur regjimin në shkatërrim afgan komunist, duke u hedhur në një luftë të gjatë dhe shkatërruese. BRSS u tërhoq më 1989 pas një presioni të papërkulshëm prej rebelëve anti-komunistë muxhahedinë që mbështeteshin ndërkombëtarisht. Një seri luftërash civile që erdhën më pas bënë që Kabuli më në fund të binte në duart e talebanëve (një lëvizje e vijës së ashpër e mbështetur nga Pakistani që u krijua për t'i dhënë fund luftës civile dhe anarkisë në vend) më 1996. Pas sulmeve terroriste të 11 shtator 2001 në Nju Jork Siti dhe Uashington D.C., një aleancë ushtarake e SHBA me Aleancën Veriore rrëzoi regjimin taleban për shak të strehimit të Osama Bin Ladenit. Konferenca e Bonit e OKB-së, në 2001 krijoi dhe vendosi një program për rindërtimin politik që përfshinte adaptimin e një kushtetute të re, zgjedhjet presidenciale të vitit 2004 dhe zgjedhjet e Asamblesë Kombëtare të vitit 2005. Në dhjetor 2004, Hamid Karzai u bë presidenti i parë i zgjedhur në mënyrë demokratike në Afganistan dhe Asambleja Kombëtare u inaugurua dhjetorin e ardhshmëm. Karzai u rizgjodh për një mandat të dytë në nëntor 2009. Pavarësisht nga përforcimi i një qeverie të qëndrueshme qendrore, talebanët e rigjallëruar dhe paqëndrueshmëria e vazhdueshme në zonat rurale - sidomos në jug dhe lindje - mbeten sfida serioze për Qeverinë Afgane. Politika Artikulli kryesor : Sistemi shtetëror Forma e regjimit të Afganistanit është Republikë me një qeveri të përkohshme të përbërë nga 30 Ministra 4 zëvendës kryetarë (të miratuar nga kuvendi “Loja Xhirga”). Vendi ndahet në 34 njësi administrative. Ndarja administrative Artikulli kryesor Njësitë territoriale Që nga 13 gushti 2004, Afganistani është i ndarë administrativisht në 34 provinca (vilajete ), ku çdo krahinë ka kryeqytetin e saj dhe një administratë provinciale. Provincat ndahen më tej në rreth 398 komuna, secila prej të cilëve normalisht mbulon një qytet ose një numër fshatrash. Secila komunë përfaqësohet nga një kryetar i komunës. Kryetari i provincës (Valiu) emërohet nga Presidenti i Afganistanit dhe kryetari i komunës zgjidhet nga kryetari i provincës. Kryetarët provincialë janë përfaqësues të qeverisë qendrore në Kabul dhe janë përgjegjës për të gjitha çështjet administrative dhe formale brenda provincave të tyre. Ka edhe këshilla provinciale të cilat zgjidhen nëpërmjet zgjedhjeve të drejtpërdrejta dhe të përgjithshme për një periudhë prej katër vjetësh. Funksionet e këshillave provinciale janë për të marrë pjesë në planifikimin e zhvillimit provincial dhe në monitorimin dhe vlerësimin e institucioneve të tjera të qeverisjes provinciale. Sipas nenit 140 të Kushtetutës dhe të dekretit presidencial mbi ligjin zgjedhor, kryetarët e bashkive të qyteteve duhet të zgjidhen me anë të zgjedhjeve të lira dhe të drejtpërdrejtë për një mandat katër vjeçar. Megjithatë, për shkak të kostove të mëdha zgjedhore, zgjedhjet për kryetar bashkie dhe komune asnjëherë nuk janë mbajtur. Në vend të kësaj, kryetarët e komunave kanë qenë të emëruar nga qeveria. Sa për kryeqytetin e Kabulit, kryetari emërohet nga Presidenti i Afganistanit. Më poshtë është një listë e të gjitha 34 provincat në renditje alfabetike: Badakhshan Badghis Baghlan Balkh Bamyan Daykundi Farah Faryab Ghazni Ghor Helmand Herat Jowzjan Kabul Kandahar Kapisa Khost Kunar Kunduz Laghman Logar Nangarhar Nimruz Nurestan Oruzgan Paktia Paktika Panjshir Parvan Samangan Sare Pol Takhar Wardak Zabul Gjeografia Artikulli kryesor Gjeografia e Afganistanit Afganistani gjendet në Azinë jugore, në veri dhe perëndim të Pakistanit dhe në lindje të Iranit. Gjendet në koordinatat gjeografike 33 00 N, 65 00 E. Ka një sipërfaqe totale prej 652,230 km katror, pak më i vogël se Teksasi, duke e bërë vendin e 41-të më të madh në botë. Ka një kufi 5,529 km. Ka kufi me Kinën (76 km), Iranin (936 km), Pakistanin (2,430 km), Taxhikistanin (1,206 km), Turkmenistanin (744 km) dhe Uzbekistanin (137 km). Nuk dalje në det. Klima është aride në gjysmëaride; ka dimëra të ftohtë dhe vera të nxehta. Terreni është kryesisht i përbërë nga male të thyera, por edhe fushor në veri dhe jugperëndim. Pika më e ulët është Amu Darya, 258 m, ndërsa pika më e lartë Noshak 7,485m. Zotëron shumë burime natyrore. Ndër to shquhen: gazi natyror, nafta, qymyri, bakri, kromi talku, squfuri, plumbi, zinku, hekuri xeheror, kripa dhe gurët gjysmë të çmueshëm. Përdorimi i tokës: tokë e lërueshme: 12.13% të korra të përhershme: 0.21% të tjera: 87.66% Tokë e ujitur: 27,200 km katror Burimet totale ujore të ripërtëritshme: 65 km kubikë Shpërndarja e ujit të pastër (shtëpiake/industriale/bujqësore): gjithsej: 23.26 km kubikë për vit (2%/0%/98%) për banor: 779 m kubik për vit Klima Artikulli kryesor Klima e Afganistanit Klima e Afganistanit është kryesisht e thatë, pasi që pjesa më e madhe e vendit ndodhet në një rripë të thatësisë që shtrihet në Azinë qendrore. Karakteristikë e kësaj klime kontinentale është ndryshimi i madh i temperaturave në mes të natës dhe ditës si dhe të stinëve të vitit. Erërat perëndimore në dimër sjellin reshje mesatare të shiut ndërsa në verë sjellin thatësira po thuajse në tërë vendin përpos në verilindje të Mosunit (int. Monsun) ku ka edhe reshje shiu. Klima e pjesës jugore e vendit është nxehtë ku kultivohet palma Date ( lat. Phoenix dactylifera). Po ashtu Afganistani pas Birmanisë (int. Myanmar) është prodhuesi më i madh i Opiumit në botë. Ekonomia Artikulli kryesor Ekonomia e Afganistanit Pas disa dhjetëvjeçarëve të luftës, ekonomia e këtij vendi zhvillohet po thuaj se në nivel të fshatrave. Si do që të merret partnerët kryesorë të Afganistanit janë Pakistani dhe Irani. Mbjellja e opiumit edhe pas rrëzimit të regjimit të Talibanëve ende vazhdon dhe është produkti më i eksportuar i Afganistanit në botë perëndimore. Demografia Artikulli kryesor Demografia e Afganistanit Afganistani është shtet me popullsi shumë kombësie dhe me pakica kombëtare. Historikisht populli i Pashtunëve ka qenë shpesh kombësi shtet formuese. Në vitin 2004 Afganistani kishte diku rreth 28,5 milionë banorë. Ndarja e përkatësisë etnike të popullsisë së Afganistanit është e vështirë, kështu ndarja sipas gjuhës, religjionit apo sipas veçorive të grafike të vizatuara në trupat e banorëve të disa popujve si të mongolëve (Hazara) mund të bëhet vetëm duke pasur parasysh që këto ndërthurën në mes veti. Të dhënat e më poshtme japin vetëm një parafytyrim për llogaritje të përafërt të strukturës së popullsisë Pashtunët (Pashtun), - Afganët etnikë, janë themeluesit dhe paguesit e vendit. Përbëjnë 40% të popullsisë së Afganistanit Në përbërjen e këtij populli hynë disa fise nomade, ndër të cilët më të dalluarit janë Kuçi (ang. Kuchi) me rreth 5 milion pjesëtarë. Ky fis është i mbrojtur dhe pajisur me privilegje në bazë të artikullit 14 të kushtetutës së Afganistanit të cilat i japin edhe drejtën në qeverisjen e shtetit. Edhe pse ky fis merret si pjesë e Pashtunëve nuk janë Pashtun. Tagjikët (ang. Tajik) – janë banorët persë të regjionit. Përbëjnë 30% të popullsisë së përgjithshme të Afganistanit Ndër grupet më të njohur të Tagjikëve janë Kiszibashët (ang. Qizilbash). Ky grup përbëhet nga pasardhësit e ushtarëve turko-persë nga koha e sundimit të Safirëve (ang. Safavids ) . Hazarët (ang. Hazara) – janë pasardhësit e ushtrisë së Xhingis Kanit (ang. Genghs Khan) , flasin gjuhën perse dhe përbëjnë 20% të popullsisë së përgjithshme të Afganistanit. Uzbekët (ang. Uzbek) – një ndër popujt e shumtë turk të Azisë qendrore dhe përbëjnë 5% të popullsisë së përgjithshme të Afganistanit Po ashtu ka shumë grupe të popujve të ndryshëm si Amiakët, Nuristanët dhe Baloshët (ang.Baloch) Popullsinë e Afganistanit e përbëjnë shumica fshatare me rreth 78%. Kultura Artikulli kryesor : Kultura në Afganistan Lloj-llojshmëria e popullsisë vetvetiu që ka sjellë një kulturë të begatshme. Mirëpo luftërat e shumta kanë shkaktuar që për një kultur të mirëfilltë për gjithë Afganet të mos ketë kultur. Feja Suni 77% Shitë 22% Marrëdhëniet mes Afganistanit dhe Shqipërisë Me datë 16 gusht 2006, në mbështetje të nenit 100 të Kushtetutës dhe të nenit 15, të Ligjit nr.9095, datë 3 korrik 2003, "Për shërbimin e jashtëm të Republikës së Shqipërisë", me propozimin e Ministrit të Punëve të Jashtme, Këshilli i Ministrave vendosi lidhjen e marrëdhënieve diplomatike me Republikën Islame të Afganistanit. Ndërkaq, Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë janë të pranishme në Afganistan, si pjesë e operacionit "Liri e Përhershme" (Enduring Freedom), në kuadrin e misionit ISAF të Koalicionit Ndërkombëtar kundër terrorizmit që nga gushti 2002. Kontigjenti i 8të përbëhej nga një togë me 22 vetë nga Batalioni i Operacioneve Speciale dhe është ngarkuar me detyra patrullimi në rajonin e Kabulit. Me datë 16 gusht u dërgua kontigjenti i 9-të në Afganistan. Ky kontigjent përbëhet nga 22 vetë: 3 oficerë, 12 nënoficerë dhe 7 ushtarë profesionistë të Batalionit të 3-të të Këmbësorisë. Ai ishte në përbërje të Kontigjentit Turk. Ky është kontigjenti i tretë në Afganistan nga rradhët e Batalionit të 3-të të Këmbësorisë i dislotkuar në Poshnjë të Beratit. Në Dhjetor të vitit 2016, Forcat e Armatosura të Republikës së Shqipërisë, dërguan në Afganistan misionin e parë paqeruajtës RSM-1 Resolut Support Mission, pranë Komandës së Trajnimit Këshillimit dhe Ndihmës. Kontigjenti i drejtuar nga Kapiten Leonard Gjuta, përbëhej nga 40 ushtarak të batalionit të dytë të këmbsorisë. Detyra e tyre ishte ruajtja dhe siguria e bazës Force Protection. Burimi i të Dhënave Të tjera Telekomunikacioni Transporti Ushtria Turizmi Qeveria Faqe zyrtare e qeverisë Kryetari Parlamenti Ministritë Lidhje të jashtme developmentgateway Afghanan Dot Net Afganistani Portal 2002 UN map of Afghanistan (PDF) Afghanistan Information Management Service - projekt i OKB-së Shtete në Azi Vendet pa dalje në det Shtetet anëtare të Organizatës së Bashkëpunimit Islamik Shtetet anëtare të Shoqatës së Azisë Jugore për Bashkëpunim Rajonal Shtetet anëtare të Kombeve të Bashkuara Shtetet Islame


Edhe 180 milion dollarë kredi për autostradën Kërçovë – Ohër - Gazeta Express - www.gazetaexpress.com 17 Nëntor 2019 9:59 Për përfundim të punimeve ndërtimore në autostradën Kërçovë-Ohër, e cila është pjesë e Korridorit 8, do të merret hua prej 180 milionë dollarëve. Propozimi për miratim të garancisë shtetërore për kredinë e re, kaloi në Komisionin për Financim dhe Buxhet, kurse me procedurë të shkurtuar kalon edhe në seancë parlamentare. Zëvendësministrja e Financave, Shyret Elezi, tha se pasi të miratohet marrëveshja, do të garantohet ndërtimi i kësaj autostradë. Nga VMRO-DPMNE-ja paralajmërojnë se do ta mbështesin propozimin, sepse, siç thotë Nikolla Micevski, këtë projekt e kanë filluar ata dhe ka rëndësi të madhe. Por, LSDM-ja paraprakisht pohonte se projekti është kriminal, kurse tani kur janë në pushtet, e flasin të kundërtën, shton Micevski. Huamarrja shtesë është e nevojshme për ndërtim të tunelit, sanim të rrëshqitjeve të tokës, për nyjet e reja dhe për gjëra të tjera që janë lëshuar apo janë bërë gabimisht, shpjegon Dime Vellkovski nga LSDM-ja. Kredia duhet të kthehet brenda 20 viteve, përfshirë grejs periudhën prej 5 viteve. Ky është aneksi i tretë i marrëveshjes për huamarrje për këtë autostradë, i cili është nënshkruar në vitin 2013, kurse ndërtimi i këtij aksi të Korridorit 8, filloi në shkurt të vitit 2014. Për këtë projekt PPS-ja e hapi lëndën “Trajektorja” në të cilën të akuzuar janë Nikolla Gruevski, Vlladimir Peshevski dhe Mile Janakieski, të cilët kanë nënshkruar marrëveshje përmes së cilës i kanë shkaktuar dëm buxhetit prej rreth 150 milionë euro. Këtyre ditëve për shkak të vjetërsimit të veprës, Nikolla Gruevski, nuk e ka më statusin e një të akuzuari, kurse për të tjerët edhe po zhvillohet procedurë gjyqësore Koalicion me VMRO-në apo LSDM-në? Për Besën prioritet janë kërkesat e shqiptarëve Grubi për Express: BDI është në koalicion me qytetarët, nuk ka kthim prapa nga marrëveshjet e Ohrit dhe Prespës Pendarovski: Nevojiten reforma për të penguar migrimin e qytetarëve Gjuha shqipe “pengesë” në Këshillin Gjyqësor, shqiptarët distancohen nga kreu i këtij institucioni Anulohet 4 fluturime në Aerportin e Prishtinës për shkak të mjegullës Përfundon në Madrid konferenca e OKB-së për klimën Gani Geci: VV’ja ka të drejtë t’i propozojë këto poste Për 20 orë nën rrënoja, Klajdi-doktorit: Të falenderoj për forcën që më dhe gjatë momenteve më të vështira të jetës time Mbappe shkëlqen me dy gola në fitoren e PSG-së, Neymar humb penalltinë Ajri helm në Rahovec, ndotja arrin shifra rekorde Zhduket pa lënë gjurmë 17-vjeçari, babai: Mund ta kenë rrëmbyer


text: 110 milion euro kredi për korridorin 8 – Portali Shprehja Banka Evropiane për Rindërtim dhe Zhvillim (BERZH) ka miratuar kredi në vlerë prej 110 milionë eurosh për financimin e shërbimeve të ndërtimit dhe mbikëqyrjes të autostradës 10.2 kilometra nga Korridori 8 në shtrirjen nga Bukojçani deri në Kërçovë, së bashku me draftin e detajuar të nënseksionit prej 4 kilometra. Bashkimi Evropian po bashkëfinancon projektin me një grant investimi prej 20 milionë eurosh, përmes Programit të Investimeve të Ballkanit Perëndimor (PIBP).


text: Televizioni (shk. TV) është një sistem i imitimet të programeve. Televizioni, apo TV për të shkurtër, (nga televizioni francez, do të thotë "televizor"; nga τῆλε lashtë greke (Tele), që do të thotë "larg" dhe Visio Latine, që do të thotë "të parit") është një medium telekomunikacionit për transmetimin dhe marrjen e imazheve që lëvizin, mund të jetë pikturë njëngjyrëshe (zi - dhe - bardhë) ose me ngjyrë, me ose pa zë shoqërues. "Televizioni" mund t'i referohet në mënyrë specifike për një televizor, program televiziv, ose të një transmetimi televiziv. Komerciale në dispozicion që nga fund të 1920, televizori është bërë e zakonshme në shtëpitë, bizneset dhe institucionet, veçanërisht si një mjet për reklamat, një burim i argëtuese, dhe lajme. Që nga viti 1950, televizioni ka qenëmedium kryesor për formim e opinionit publik. Që nga viti 1970, disponueshmëria e video kaseta, laserdiscs, DVD dhe tani Blu-ray disqe kanë rezultuar në televizor shpesh duke u përdorur për shikimin e regjistruar si edhe si material transmetimit. Në vitet e fundit, televizioni Interneti ka parë ngritjen e televizionit në dispozicion nëpërmjet internetit përmes shërbimeve të tilla si iPlayer dhe Hulu. Në vitin 2009, 78% e familjeve në botë në pronësi të paktën një televizor, një rritje prej 5% mbi vitin 2003. Edhe pse forma të tjera të tilla si televizion me qark të mbyllur (CCTV) janë në përdorim , përdorimi më i zakonshëm e mesme është për transmetim televiziv, i cili ishte modeluar ne sistemet ekzistuese të radio transmetimit të zhvilluara në vitet 1920, dhe përdor të lartë - powered radio - frekuencave transmetues për të transmetuar sinjalin televiziv për të marrësit individual TV. Sistemi televiziv transmetimit është shpërndarë në mënyrë tipike me anë të transmetimeve të radios në kanalet e caktuara në brezin 54-890 MHz frekuencave. Sinjalet tani transmetohen shpesh me stereo apo surround sound në shumë vende. Deri të viteve 2000, programet e transmetuara televizive janë transmetuar në përgjithësi si një sinjal televiziv analog, por gjatë dekadës disa vende shkuan pothuajse ekskluzivisht digjitale. Një standardi televizori përmban qarqeve të shumta të brendshme elektronike, duke përfshirë ato për pranimin dhe deshifrim sinjale transmetuese. Një pajisje ekran vizuale e cila i mungon një akordues quhet si duhet një monitor video, në vend se një televizion. Një sistem televizion mund të përdorin standarde të ndryshme teknike të tilla si televizion digjital (DTV) dhe televizion definicion të lartë (HDTV). Sistemet televizive janë përdorur edhe për mbikëqyrjen, kontrollin e procesit industriale, dhe udhëzuese të armëve, në vendet ku vëzhgimi i drejtpërdrejtë është e vështirë ose e rrezikshme. Disa studime kanë gjetur një lidhje midis ekspozimit fillimet në televizion dhe ADHD. Në fazat e para të zhvillimit, televizioni punësuar një kombinim të teknologjive optike, mekanike dhe elektronike për të kapur, të transmetojë dhe të shfaqin një imazh vizual. Nga fund të viteve 1920, megjithatë, ato punësojnë vetëm teknologjive optike dhe elektronike janë duke u hulumtuar. Të gjitha sistemet televizive moderne u mbështet në këtë të fundit, edhe psenjohuritë e fituara ngapuna në sistemet elektromekanike ishte vendimtar në zhvillimin e televizionit të plotë elektronik. Braun HF 1 marrës televiziv, Gjermani, 1958 Imazhet e para të transmetuara elektrike u dërguan nga e para fax machines mekanike, duke përfshirë pantelegraph, të zhvilluara në fund të shekullit të nëntëmbëdhjetë. Koncepti i transmetimit elektrike mundësuar të imazheve televizive në lëvizje është skicuar për herë të parë në vitin 1878 si telephonoscope, menjëherë pas shpikjen e telefonit. Në atë kohë, ajo ishte imagjinuar nga autorë të science fiction në fillim, se një ditë se drita mund të transmetohet gjatë telave të bakrit, si tingujt ishin. Ideja e përdorimit skanim për të transmetuar imazhet ishte vënë në përdorim aktual praktik në 1881 në pantelegraph, përmes përdorimit të një mekanizmi lavjerrës skanimit të bazuara . Nga kjo periudhë përpara, skanim në një formë apo një tjetër është përdorur në pothuajse çdo teknologji të transmetimit të imazhit deri më sot, duke përfshirë edhe televizionin. Ky është koncepti i "rasterization", procesi i konvertimin një imazh vizual në një lumë të pulses elektrike. Në vitin 1884, Paul Gottlieb Nipkow, një student 23 vjeçar universitet në Gjermani, patentuar e sistemit të parë elektromekanike televiziv i cili të punësuar një disk skanim, një disk tjerrje me një seri të vrima ngjitura në formë spirale drejt qendrës, për rasterization . Vrimat janë spaced në intervale të barabarta këndore e tillë që, në një rrotullim të vetëm ,disk do të lejojë të lehta për të kaluar nëpër çdo vrimë dhe mbi një sensor dritë - ndjeshme selen e cila krijonte pulses elektrike. Si një imazh u fokusuar në disk me rotacion, çdo vrimë kapur një "fetë" horizontale të gjithë imazhin. Dizajn Nipkow-së nuk do të jetë praktike deri përparimet në teknologji përforcues tub u bë në dispozicion. Harton Më vonë do të përdorë një pasqyrë e rradhës - daulle skaner për të kapur imazhin dhe një rreze tub katodë (KRRT) si një pajisje ekran, por lëvizin imazhet ende nuk ishte e mundur, për shkak të ndjeshmërisë së dobët të sensorë selen. Në 1907, shkencëtar rus Boris Rosing u bë shpikësi i parë për të përdorur një KRRT në pranuesit e një sistemi televiziv eksperimentale. Ai përdori pasqyrë - daulle skanim për të transmetuar forma të thjeshta gjeometrike në KRRT. Vladimir Zworykin tregon televizion elektronike (1929) Duke përdorur një disk Nipkow, shpikësi skocez John Logie Baird sukses në demonstrimin e transmetimit të lëvizin imazhet siluetë në Londër në 1925, dhe të lëviz, imazhe njëngjyrësh në vitin 1926. Baird -së skanimit disk prodhuar një imazh të 30 linjave të rezolutës , vetëm të mjaftueshme për të dalluar një fytyrë njerëzore, nga një spirale të dyfishtë të lente fotografik. Kjo demonstratë nga Baird është rënë dakord në përgjithësi të jetë demonstrimi i parë i vërtetë në botë e televizionit, megjithëse një mekanik formë e televizionit nuk është më në përdorim. Mrekullueshëm, në vitin 1927, Baird edhe shpiku sistemin e parë në botë video incizim, "Phonovision": nga modulating sinjal prodhimit të kamerës së tij televiziv poshtë në varg audio, ai ishte në gjendje për të kapur sinjalin në një disk dylli audio 10-inch duke përdorur teknologji konvencionale incizim audio . Një pjesë të vogël të Baird -së regjistrimet 'Phonovision' mbijetojnë dhe këto më në fund u deshifrohen dhe të dhënë në imazhe të shikohet në vitet 1990 duke përdorur teknologji moderne dixhitale sinjal - përpunimit. Në vitin 1926, inxhinier hungarez Kálmán Tihanyi projektuar një sistem televiziv shfrytëzuar skanimit dhe ekranit elemente plotësisht elektronike, dhe duke punësuar parimin e "ruajtjes pagesë" brenda skanimit (ose "kamera ") tub. Më 25 dhjetor 1926, Kenjiro Takayanagi demonstruar një sistem televiziv me një rezolutë të 40 - të linjës që të punësuar një ekran CRT në Hamamatsu Shkollën e Mesme Industriale në Japoni. Kjo ishte shembulli i parë i punës i një marrës televiziv tërësisht elektronike. Takayanagi nuk kanë të aplikuar për një patentë. Nga 1927, shpikësi ruse Léon Theremin zhvilluar një sistem TV pasqyrë - daulle - bazë e cila përdoret gërshetim për të arritur një zgjidhje imazhi i linjave 100. Philo Farnsworth Në vitin 1927, Philo Farnsworth bërë të parë të punës të sistemit të televizionit në botë me skanim elektronik të të dykamionçinë dhe ekranit pajisjeve, të cilat ai i pari tregoi për shtypin më 1 shtator 1928. WRGB pretendon të jetë televizioni më i vjetër në botë, gjurmimi rrënjët e saj në një stacion eksperimental themeluar më 13 janar 1928, transmetuar nga fabrika General Electric në Schenectady, NY, nën letrat e thirrjes W2XB. Ai ishte i njohur gjerësisht si " WGY Televizioni " pas radio stacionit simotër të saj. Më vonë në vitin 1928, General Electric filloi një strukturë të dytë, këtë një në New York City, i cili kishte letrat e thirrjes W2XBS, dhe e cila sot është e njohur si WNBC. Të dy stacionet ishin eksperimentale në natyrë dhe nuk kishte programimit të rregullt , si marrës ishin operuar nga inxhinierët në kuadër të kompanisë. Imazhi i një FelixCat kukull, me rotacion në një gramafon, u transmetua për 2 orë çdo ditë për disa vjet, si teknologjia e re është duke u testuar nga inxhinierët. Milton Berle pretendon se ai ishte në një eksperiment shumë të hershme eksperimentale televiziv në Çikago, Illinois, në vitin 1929. Në Radio Show nga më të Berlinit në gusht të vitit 1931, Manfred von Ardenne dha demonstratën e parë në botë publik të një sistemi televiziv duke përdorur një rreze katodë tub për të dy të transmetimit dhe të pritjes. Shërbimi i parë në botë skanuar elektronike televiziv pastaj filloi në Berlin në vitin 1935. Në gusht 1936, Lojërat Olimpike në Berlin u kryen nga kabllo për stacionet televizive në Berlin dhe Leipzig ku publiku mund të shohin lojërat jetojnë. Në 1935, firma gjermane e FERNSEH AG dhe firma e Shteteve të Bashkuara Farnsworth Televizioni në pronësi të Philo Farnsworth nënshkruan një marrëveshje për të shkëmbyer patentat e tyre televizive dhe të teknologjisë për zhvillimin me shpejtësi të transmetuesve televizive dhe stacione në vendet e tyre. Më 2 nëntor 1936, BBC filloi transmetimin e shërbimit të parë në botë publik të rregullt të lartë të përcaktuar nga viktoriane Alexandra Palace në veri të Londrës. Prandaj pretendon të jetë vendlindja e transmetimit televiziv siç e njohim ne sot. Në vitin 1936, Kálmán Tihanyi përshkroi parimin e ekranit plazma , sistemin e parë ekran sheshtë panel. Shpikës meksikan Guillermo González Camarena gjithashtu ka luajtur një rol të rëndësishëm në televizion fillim . Eksperimentet e tij me televizion (i njohur si telectroescopía në fillim) filloi në vitin 1931 dhe çoi në një patentë për " fushë përbëhet nga tri ngjyra sistemi vijues" televizionit me ngjyra në vitin 1940. Edhe pse televizioni u bënë më të njohur në Shtetet e Bashkuara me publikun e gjerë në Panairin Botërore të vitit 1939, shpërthimi i Luftës së Dytë Botërore pengoi atë nga duke u prodhuar në një shkallë të madhe deri pas përfundimit të luftës. Vërtetë rregullt programimit rrjeti televiziv komercial nuk ka filluar në SHBA deri në vitin 1948 . Gjatë atij viti, dirigjent legjendar Arturo Toscanini bërë e tij të parë prej dhjetë paraqitjet televizive kryerjen e Orkestra Simfonike NBC, dhe Texaco Star Theater, starring komedian Milton Berle, u bë së pari tregojnë gjigant televizionit hit. Që nga viti 1950, televizioni ka qenë mjeti kryesor për formim e opinionit publik. Televizioni Amatori (TV proshutë apo ATV) është zhvilluar për eksperimentimin jo- komerciale, kënaqësi dhe të shërbimit publik të ngjarjeve nga operatorët amatorë radio. Ham stacionet televizive ishin në ajër në shumë qytete të para stacione televizive komerciale erdhi në ajër. Në vitin 2012, është raportuar se të ardhurat televizioni u rritet më shpejt se filmi për kompani të mëdha të medias. Lista e Radio Televizioneve Televzionet shqiptare Shiko edhe Referenca


The Economist: Nëse Serbia dhe Kosova do të shkëmbejnë territorin, shpërthen i gjithë Ballkani | Zgjohu Shqiptar The Economist: Nëse Serbia dhe Kosova do të shkëmbejnë territorin, shpërthen i gjithë Ballkani Dhjetë vjet më parë Kosova shpalli pavarësinë nga Serbia. Shqiptarët e saj, të cilët përbëjnë shumicën e popullsisë, po festojnë. Por serbët e saj, shumica e të cilëve jetojnë në enklava, nuk kanë bërë një gjë të tillë. Serbia nuk e njeh Kosovën, e cila dikur ishte provinca e saj jugore dhe serbët e Kosovës ende e konsiderojnë veten shtetas të Serbisë. Situata është tipike për Ballkanin, ku kufijtë, sinqerisht, janë rrëmujë. Pra, ka serbë që jetojnë në Kosovë dhe në Bosnjë e Hercegovinë, ku kanë republikën e tyre (Republika Srpska), shqiptarët dhe boshnjakët (myslimanët) që jetojnë në Serbi dhe grekët që jetojnë në Shqipëri. Kohët e fundit autoritetet serbe propozuan një diskutim rreth një shkëmbimi të territorit me homologët e tyre shqiptarë të Kosovës. A është kjo ide e arsyeshme? Në vitin 1923, Greqia dhe Turqia ranë dakord të shkëmbejnë rreth 2 milionë njerëz. Kryesisht qytetarë ortodoksë grekë folës të Turqisë u dërguan në Greqi dhe muslimanët nga Greqia u dërguan në Turqi, përcjell “Zeri.info”. Ishte një zhvendosje brutale, por, vini re, iniciuesit e kësaj, Greqia dhe Turqia nuk kanë luftuar mes veti që nga ajo kohë. I vetmi vend ku grekët dhe turqit kanë luftuar është Qipro, ku popullatat e tyre mbetën të përziera. Kjo ka frymëzuar nacionalistët në Ballkanin perëndimor. Mes viteve 1918 dhe 1950, shumë muslimanë u inkurajuan të largoheshin nga Jugosllavia për në Turqi. Por në kohën e rënies së Jugosllavisë në vitet 1990 ajo ende përmbante një përzierje të plotë të popujve. Udhëheqësit në ato luftëra jugosllave panë spastrimin etnik si mënyra më e mirë për të krijuar shtete të reja kombëtare të papërfshira nga pakicat problematike. Deri në vitin 1995 rajonet historikisht të populluara nga serbët e Kroacisë mbetën të zbrazëta dhe qindra mijëra serbë, kroatë dhe boshnjakë në mënyrë të ngjashme ishin dëbuar nga shtëpitë e tyre në Bosnje. Por vendet që dolën nga implikimi nuk u rrethuan mirë nga serbët, shqiptarët, kroatët e kështu me radhë. Një numër i serbëve mund të kenë ikur nga Kosova pas luftës së saj, por rreth 120,000 mbeten atje, transmeton zeri.info Autoritetet serbe duan të diskutojnë për dhënien e pjesës veriore të Kosovës Serbisë, kurse rajonet e banuara me shqiptarë të Serbisë t’i kalojnë Kosovës në këmbim. Përkrahësit e një “hartimi të tillë” thonë se shtetet multietnike kanë dështuar në Ballkan. Por ata injorojnë faktin se, sapo qeveritë të fillojnë këtë rrugë, procesi nuk ka fund të dukshëm dhe nuk i kushton vëmendje të drejtave të njeriut të të gjithë të përfshirëve. Nëse Kosova dhe Serbia fillojnë bisedime serioze rreth një rivendosje të kufijve të tyre, ndikimi në komunitetet e Ballkanit përveç atyre në pjesët e prekura të Kosovës dhe Serbisë mund të jetë i thellë. Krerët serbë boshnjakë do të mbajnë një referendum mbi të ardhmen e Republikës Serbe; Kroatët e Bosnjës do të ndiqnin shembullin; dhe boshnjakët pastaj do të luftonin për të parandaluar ndarjen e vendit të tyre të përbashkët. Përtej kufirit Serbia do të shtypte nacionalistët boshnjakë në Sanxhak, të cilët ëndërrojnë të përfshijnë atë rajon në një Bosnje të Madhe. Ndërkohë shqiptarët në Maqedoninë perëndimore dhe Malin e Zi do të kërkonin të bashkoheshin me një Shqipëri të Madhe. Përkrahësit e kësaj ideje do të dëshironin gjithashtu të përfshijnë pjesë të Greqisë veriore, ndërsa nacionalistët grekë do të kërkonin një pjesë të Shqipërisë së Jugut, përcjell zeri.info Një ironi prapa shkëmbimit të diskutueshëm është se shumica e serbëve të Kosovës jetojnë aktualisht në enklava në jug të Kosovës. Pra, marrëveshja nuk do t’i linte ata të jetonin në Serbi, dhe ata ndoshta do të duhej të largoheshin nga shtëpitë e tyre ose do të dëboheshin. Por zyrtarët serbë mund të jenë më pak të brengosur për bashkatdhetarët e tyre sesa për ndërmarrjen e hapave drejt njohjes së Kosovës dhe duke e bërë më të lehtë hyrjen e tyre në Bashkimin Evropian (BE). Mund të mos shqetësojë ata që një shkëmbim territoresh në Ballkanin Perëndimor mund të ketë pasoja të mëdha. Në fund të fundit, nacionalistët hungarezë mbeten të pabarazuar me humbjen e Transilvanisë në Rumani dhe nacionalistët rumunë do të dëshironin të rivendosin kufijtë e tyre duke përfshirë brenda Moldavinë. Ka një arsye që “Ballkanizimi” ka një emër të keq. Ashtu si në BE në përgjithësi, zvogëlimi i rëndësisë së kufijve kombëtarë do të dukej gjë e mençur sesa rirregullimi i tyre dhe, sipas fjalëve të një zyrtari të lartë të BE-së, ajo do të ishte “hapja e portës për në ferr”./ZgjohuShqiptar.info Zgjohu Shqiptar: The Economist: Nëse Serbia dhe Kosova do të shkëmbejnë territorin, shpërthen i gjithë Ballkani https://1.bp.blogspot.com/-eCBQmaG79tI/WosEw1KjRHI/AAAAAAAATHk/zP0ooB5OxgoK4kLFWt14zwLjOwam23myACLcBGAs/s640/v_1519044642-5318131.jpg https://1.bp.blogspot.com/-eCBQmaG79tI/WosEw1KjRHI/AAAAAAAATHk/zP0ooB5OxgoK4kLFWt14zwLjOwam23myACLcBGAs/s72-c/v_1519044642-5318131.jpg http://www.zgjohushqiptar.info/2018/02/the-economist-nese-serbia-dhe-kosova-do.html


text: Ekzekutivi i vendit tashmë është përgatitur për fillimin e emetimit të letrave me vlerë, dhe pritet që nga janari i vitit 2012 të emetohen në letra me vlerë 74 milionë euro. Sipas drejtuesve të Ministrisë së Financave është bërë gati infrastruktura ligjore për emetimin e këtyre letrave, të cilat kanë një vlerë nominale, që do të përdoren për tu shndërruar në vlerë aksionesh. Shuma huamarrjeje prej 74 milionë euro është paraparë edhe me Projektligjin për buxhet të vitit të ardhshëm, ndërsa interesim për të investuar në letrat me vlerë kanë treguar edhe bankat komerciale në Kosovë. Letrat me vlerë automatikisht do ti hapnin rrugë Agjencisë Kosovare të Privatizimit për ta investuar një pjesë të fondit të saj që tash sa vite është kërkuar të investohet në Kosovë. Ministri i Financave, Bedri Hamza, ka vlerësuar se emetimi i letrave me vlerë do të jetë një burim shtesë për financimin e nevojave për zhvillimin ekonomik të Kosovës, konkretisht në projektet e rëndësishme. Sipas tij, me këtë vendi hyn në një fazë ku do të fillohet me zhvillimin e tregjeve financiare. Është në fazën finale përgatitja e bazës legale, duke përfshirë ligjin dhe aktet nën ligjore. Gjithashtu, janë vendosur të gjithë softuerët e nevojshëm për këtë çështje në Bankën Qendrore, ndërsa përgatitjet janë në fazën finale. Ne presim që të startojë në fillim të vitit të ardhshëm. Fillimisht plani jonë origjinal ka qenë që të fillojë në fund të këtij viti, mirëpo në bazë të rekomandimeve nga Fondi Monetar Ndërkombëtar, jemi pajtuar që të jetë fillimi i vitit të ardhshëm, ka thënë Hamza. Ai ka thënë se tashmë është duke u bërë testi i tregut, dhe presin që emetimi i letrave me vlerë të fillojë suksesshëm. Sipas tij, kjo punë është bërë nga Ministria e Financave dhe Banka Qendrore e Kosovës, dhe me mbështetje nga asistenca teknike e Thesarit nga SHBA-të. Sipas burimeve të Kosovapress bëhet e ditur se për shumën e letrave me vlerë tashmë janë gjetur edhe blerësit potencialë. Përveç bankave komerciale që veprojnë në Kosovë që tashmë kanë shprehur interesimin për investime në letra me vlerë, janë edhe Fondi i Trustit të Kursimeve Pensionale dhe Fondi i Privatizimit. Në rast se nuk ka investues tjerë në letrat me vlerë të Qeverisë, një pjesë të madhe pritet të blihen edhe nga bankat komerciale, por janë të sigurta që mjetet e privatizimit dhe Trustit të mund të kthehen dhe të investohen në Kosovë, thonë këto burime brenda Qeverisë. Diturie Hoxha, kryetare e Shoqatave së Bankave të Kosovës, ka thënë për Kosovapress se bankat komerciale në Kosovë janë të interesuara të investojnë në letrat me vlerë të Qeverisë. Interesimi i bankave ka qenë shumë i madh qysh prej fillimit. Rregullorja e parë, versioni i parë dhe iniciativa është marrë qysh në shtator të vitit të kaluar, edhe menjëherë bankat kanë shprehur një interesim, sepse është një formë për ti plasuar mjetet rezervë dhe të cilat njëherë përnjëherë nuk kanë mundësi për ti plasuar në kredi të sigurta, atëherë iu mbesin atyre si likuiditet me tepricë. Është shumë me rëndësi që tregu i letrave me vlerë të fillojë më shpejt. Bankat kanë potencial të investojnë në këto forma, por mbetet ende për tu diskutuar disa detaje, ka thënë Hoxha. Letrat me vlerë automatikisht do ti hapnin rrugë Agjencisë Kosovare të Privatizimit për ta investuar një pjesë të fondit të saj në Kosovë që tash sa vite është kërkuar të kthehen dhe të investohen në Kosovë. Sipas Ligjit të AKP-së, pjesa e mbetur e fondit të grumbulluar nga privatizimi i ndërmarrjeve në përputhje me kritere të arsyeshme të investimit, që mbahet në mirëbesim nga Agjencia do të investohen në letra me vlerë dhe instrumente të tjera financiare të klasifikuara nga agjenci ndërkombëtare të klasifikimit si letra me vlerë dhe instrumente financiare për investim. Edhe Fondi i Trustit të Kursimeve mund të kthehet dhe të investohet në letrat me vlerë që i emeton Qeveria e Kosovës. Në nenin 10 të Ligjit për Fondin Pensional të Kosovës thuhet se Përpjesëtimi maksimal i letrave me vlerë të cilitdo emetues të vetëm, duke përfshirë personat e tij të anëtarësuar që mund ti mbajë Fondi i Kursimeve Pensionale të Kosovës, është 5 për qind për aksione dhe 30 për qind për obligacione. Përpjesëtimi maksimal i mjeteve të tërësishme të pensionit, që mund të investohen në mjetet e një emetuesi, duke përfshirë llogaritjen e mjeteve të partnerëve, është 5 për qind. Ndërkaq, njohës të ekonomisë vlerësojnë se emetimi i letrave me vlerë do të ndihmojë ekzekutivin e vendit për realizimin e disa projekteve kapitale. Alban Zogaj, nga Instituti Riinvest thotë se përgatitjet në këtë drejtim kanë qenë të vonuara. Megjithëkëtë, sipas tij, fillimi i emetimit të letrave me vlerë në fillim të vitit të ardhshëm, do të jetë një burim i ri i financimit për Qeverinë e Kosovës. Qeveria do të ketë mundësi që disa projekte të veta kapitale, investive, në të ardhmen ti financojë përmes letrave me vlerë. Ky normalisht është një element pozitiv, sepse do të mund të zhvillohen disa projekte, që në situata tjera nuk do të kishin financim. Çdo projekt i ri investim kapital, normalisht sjell zhvillim ekonomik në vend. Ne e përkrahim këtë burim të ri të financimit, ka thënë Zogaj. Përndryshe, Kosova është i vetmi vend në rajon, të cilit i mungon tregu i kapitalit.


text: Nuk ndalen gjobat kundër bizneseve, Policia e Tiranës: Kemi ndëshkuar edhe tre subjekte, kanë shkelur protokollet e COVID – Dosja AL TIRANË- Policia e Tiranës ka ndëshkuar sot 3 shtetas, pasi kanë shkelur protokollet e sigurisë së COVID-19. Në një njoftim për mediat bën me dije se Policia ka gjobitur me 3 milionë Lekë secilin, dy pronarë lokalesh. Ndërkohë bëhet me dije se është ndëshkuar me masën administrative 1.000.000 lekë, shtetasit S. L., pronar i një restoranti, pasi u konstatua duke zhvilluar ceremoni festive duke mos respektuar protokollet e sigurisë. Vijojnë kontrollet për monitorimin e zbatimit të masave kufizuese, me qëllim parandalimin e përhapjes së COVID-19. Evidentohen tre raste të shkeljes së protokolleve të sigurisë. Ndëshkohen me nga 3.000.000 lekë gjobë dy shtetas dhe me 1.000.000 lekë një tjetër, pasi u konstatuan duke ushtruar aktivitet në kundërshtim me Aktin Normativ. Shërbimet e Komisariatit të Policisë Nr. 1, në vijim të kontrolleve të ushtruara në subjekte të ndryshme, kanë konstatuar dy ambiente në të cilët ushtrohej aktivitet në kundërshtim me Aktin Normativ, duke mos respektuar protokollet e sigurisë. Shërbimet e Policisë u kanë vendosur pronarëve të subjekteve, shtetasve A. C. dhe E. S., masën administrative 3.000.000 lekë secilit. Gjithashtu, shërbimet e Komisariatit të Policisë Nr. 5 i kanë vendosur masën administrative 1.000.000 lekë, shtetasit S. L., pronar i një restoranti, pasi u konstatua duke zhvilluar ceremoni festive duke mos respektuar protokollet e sigurisë. Më herët gjatë ditës, Policia ka informuar se janë ndëshkuar dhe biznese në qytete të tjera. Sipas uniformave blu të gjithë bizneset që kanë marrë gjobë kanë shkelur protokollet e sigurisë dhe kanë rrezikuar jetën e të tjerëve. gjoba bizneseve masat kunder COVID 19 policia tirane protokolli i covid Previous article Shtimet e rasteve me Covid-18, mbyllet çerdhja dhe kopështi në Pukë, Bashkia: Do të dezinfektohen


Abrashi e nis fushatën me prioritetin e parë zhvillimin dhe punësimin Kandidati i Lidhjes Demokratike të Kosovës (LDK) për kryetar të Prishtinës, Arban Abrashi e ka nisur të hënën fushatën me një takim me komunitetin e biznesit, pasi që sipas tij, zhvillimi, Fondi i Punësimi dhe mirëqenia e qytetarëve janë prioriteti i tij kryesor për Prishtinën metropolitane. “Jo rastësisht, takimin e parë në kuadër të fushatës zyrtare për balotazhin e 19 nëntorit po e zhvillojmë me ju- komunitetin e biznesit. Fokusi im kryesor si kryetar i komunës së Prishtinës është zhvillimi ekonomik. Këtë zhvillim ekonomik, unë synoj ta arrij nëpërmjet krijimit të një ambienti të përshtatshëm për zhvillimin e iniciativës së lirë. Unë ju garantoj partneritet konkret dhe raporte të sinqerta bashkëpunimi”, ka thënë Abrashi, i cili shoqërohej nga Arbër Vllahiu i AAK-së. “Programi i qeverisjes së ardhshme 4 vjeçare të komunës së Prishtinës është program konkret dhe real. Ai është hartuar nga ekspertët më të mirë të Lidhjes Demokratike të Kosovës, nga ekspertë të pavarur, në bashkëbisedim me shumë prej afaristëve të suksesshëm dhe në bashkëbisedim me qytetarët e komunës së Prishtinës. Qytetarët e komunës së Prishtinës, përmes sugjerimeve dhe kërkesave të tyre konkrete, i kanë dhënë formë dhe përmbajtje programit tim. Ky program tash është shndërruar në kontrate me qytetarët”, ka thënë Abrashi. Ai ka shtuar se synimi i tij është Zvogëlimin e papunësisë, rritjen e standardit të jetesës, aktivizimi i potencialeve për rritje ekonomike, krijimi i mundësive për investime të reja dhe rritja e konkurrueshmërisë së bizneseve. Ai ka thënë se programi i tij konsiston në qasjen metropolitane në zhvillim ekonomik të Prishtinës. “Për të arritur këtë synim do të bëhet implementimi i politikave përkrahëse për bizneset dhe qytetarët, përmirësimi i infrastrukturës urbane dhe rurale, përmirësimin e shërbimeve publike, mundësi më të mëdha dhe të barabarta për të gjitha bizneset dhe qytetarët, kushte të përshtatshme për zhvillimin e bizneseve të vogla dhe të mesme, mbështetje specifike për biznese që krijojnë vende të reja të punës, mbështetje e prodhimit bujqësor lokal dhe ekologjik dhe rritje e transparencës dhe eliminimin e burokracisë në komunë. Abrashi ka thënë se programi i tij parasheh krijimin e zonave ekonomike ku do të ofrohen rregullimi i infrastrukturës së re komunale, rritjen e komunikimit, duke u mundësuar ndërmarrjeve të ndryshme për të bashkëvendosur. “Po ashtu, ne kemi paraparë lirimin nga pagesa e tatimit në pronë në 1-2 vitet e para, përmirësimin e rrjeteve të logjistikës në shërbim të bizneseve dhe krijimin e hapësirave promovuese të produkteve vendore sepse, ne mendojmë se Zonat ekonomike do të mundësojnë një gamë të aktiviteteve tregtare, shërbyese dhe prodhuese, në një vend dhe njëkohësisht do të bëhet rregullimi i blloqeve urbanistike vetëm për profilet e caktuara të biznesit. Programi i Abrashit parasheh krijimin e zonave ekonomike rrugës për Fushë Kosovës, në Veternik, rrugës për Mitrovicë, në drejtim të Obiliqit nga Qendra e Panaireve, në drejtim të Podujevës, në drejtim të Graçanicës dhe në zona të tjera publike dhe private. Abrashi ka thënë se kontrata ime 4 vjeçare me qytetarët e Prishtinës, në funksion të zhvillimit ekonomik konsiston në krijimin e Fondit të Punësimit. “Gjatë periudhës tonë qeverisëse, do të krijojmë Fondin e Punësimit dhe me implementimin e masave aktive të tregut do të përkrahen punë-kërkuesit si dhe bizneset. Përmes këtyre masave do të ndahen grante për ‘start up’ biznese, grante për zgjerimin e bizneseve, do të bëhet subvencionimi i pagave, ku do të punësohen një numër i madh i punë-kërkuesve në bizneset private. Të rinjtë do të trajnohen në kompani private”, ka thënë Abrashi. Gjithashtu një kujdes i veçantë do t’i kushtohet edhe grave dhe grupeve të margjinalizuara, të cilët do të përkrahen në masë të madhe dhe të drejtpërdrejtë subvencionim i pagave, vetëpunësimi, praktika në punë dhe trajnim në punë, grante për biznese, grante për start-up dhe inovacion, grante dhe përkrahje profesionale për gratë dhe grupet e margjinalizuara, punë publike, brenda mandatit 4 vjeçar do të përkrahen mbi 30,000 persona duke i dhënë prioritet të rinjve. Në fjalimin e tij Abrashi ka prezantuar edhe projektin për uljen e tatimit në pronë, zhvillimi e Rajonit të Gollakut, investimet në Parku Nacional “Gërmia”, përkrahje për sektorin e bujqësisë, terminalin multimodal etj. 1ee3


Edmond Zefi pritet të ndeshet me serb më 6 prill – Arena Ring Edmond Zefi pritet të ndeshet me serb më 6 prill Boksieri me prejardhje nga Kosova por që jeton dhe vepron në Çeki, Edmond Zefi, më 6 prill do të zhvilloj ndeshjen e tij të tretë në boksin profesionist, mirëpo kundërshtari i tij do të zbulohet në ditët e ardhshme, pasi matchmakeri, Avdyl Salihu, është në biseda me dy boksier, njëri nga Bullgaria kurse tjetra nga Serbia dhe po diskutohen vetëm pjesa teknike për tu realizuar ballafaqimi. Zefi për portalin për sporte luftarake “ArenaRing” thotë se do të vazhdoj me fitoret e tij sepse është në formë të shkëlqyer. “Vazhdimisht jam gati për duelet që më presin në boksin profesionistë, dhe tani sërish pres fitore më 6 prill. Ndryshe, jemi në biseda me një boksier me përvojë nga Serbia, por emrin e tij do ta zbuloj në momentin kur gjithçka bëhet zyrtare. Shpresoj se do ta kem përkrahjen e madhe nga publiku shqiptar”, thotë për portalin për sporte luftarake “ArenaRing”, Edmond Zefi. Hearn nuk beson që Whyte ka mashtruar, por nëse është fajtor duhet të suspendohet