text: Çekia (çekisht: Česko), zyrtarisht Republika Çeke (çekisht: Česká republika), është një vend pa dalje në det në Evropën Qendrore që kufizohet nga Gjermania në perëndim, Austria në jug, Sllovakia në lindje dhe Polonia në verilindje. Kryeqyteti dhe qyteti më i madh është Praga. Republika Çeke përfshin territoret historike të Bohemisë, Moravisë dhe Silezisë Çeke. Shteti çek u formua në fund të shekullit të 9-të, si Dukata e Bohemisë nën Perandorisë së Madhe Moraviane. Pas rënies së Perandorisë në vitin 907, qendra e pushtetit u transferua nga Moravia në Bohemi nën Přemyslidët. Në vitin 1004, Dukata u njoh zyrtarisht si pjesë e Perandorisë së Shenjtë Romake, duke u bërë Mbretëria e Bohemisë në vitin 1212, dhe duke arritur shtrirjen e saj më të madhe territoriale në shekullin e 14-të. Mbreti i Bohemisë sundonte jo vetëm Boheminë, por edhe zona të tjera, të cilat së bashku formonin të ashtuquajturën Kurorë të Bohemisë, dhe ai kishte një votë në zgjedhjen e Perandorit të Shenjtë Romak. Në luftërat Hussite të shekullit të 15-të zhvilluara nga Reformimi Bohemian, mbretëria u përball me embargo ekonomike dhe mundi pesë kryqëzata të shpallura nga udhëheqësit e Kishës Katolike Romake dhe të organizuara kryesisht nga perandori dhe prijësit e Perandorisë së Shenjtë Romake. Pas Betejës së Mohács në vitin 1526, e gjithë Kurora i Bohemisë u integrua gradualisht në Monarkinë Hapsburge së bashku me Arkdukatën e Austrisë dhe Mbretërinë e Hungarisë. Revolta Bohemiane Protestante (e viteve 1618–1620) kundër Hapsburgëve katolikë, çoi në Luftën Tridhjetëvjeçare, pas së cilës monarkia konsolidoi sundimin e saj, riimponoi katolicizmin, dhe miratoi një politikë të gjermanizimit gradual. Me shpërbërjen e Perandorisë së Shenjtë Romake në 1806, Mbretëria Bohemiane u bë pjesë e Perandorisë Austriake dhe gjuha çeke provoi ringjalljen e saj si pasojë e nacionalizmit përhapur romantik. Në shekullin e 19-të, tokat çeke u bënë fuqia industriale e monarkisë dhe më pas ishin bërthama e Republikës së Çekosllovakisë, e cila u formua në vitin 1918, pas rënies së Perandorisë Austro-Hungareze, pas Luftës së Parë Botërore. Çekosllovakia u pushtua nga Gjermania në Luftën e Dytë Botërore, dhe u çlirua në vitin 1945 nga forcat sovjetike dhe amerikane. Shumica e banorëve gjermano-folës u dëbuan pas luftës dhe në këtë mënyrë vendi humbi pakicën e tij të madhe dhe karakterin e tij dygjuhësh. Partia Komuniste e Çekosllovakisë fitoi zgjedhjet e vitit 1946. Pas grushtit të shtetit, të vitit 1948 Çekosllovakia u bë një shtet komunist një-partiak nën ndikimin sovjetik. Në vitin 1968, rritja e pakënaqësisë ndaj regjimit arriti kulmin në një lëvizje reformiste të njohur si Pranvera e Pragës, e cila përfundoi në një pushtimin e udhëhequr nga sovjetikët. Çekosllovakia mbeti e pushtuar deri në Revolucionin e Kadifenjtë të vitit 1989, kur regjimi komunist u rrëzua dhe një republikë parlamentare shumëpartiake u formua. Më 1 janar 1993, Çekosllovakia u shpërbë në mënyrë paqësore, që çoi krijimin e dy shteteve të pavarura të Republikës Çeke dhe Sllovakisë. Republika Çeke është një vend i zhvilluar me një ekonomi të avancuar, me të ardhura të larta dhe standard të lartë jetese. Republika Çeke gjithashtu renditet si vendi i 10-të më paqësor. Ajo është anëtare e Kombeve të Bashkuara, Bashkimit Europian, NATO, OECD, OSBE dhe Këshillit të Europës. Historia Historia e hershme Viset e Çekisë, në bazë të të dhënave arkeologjike çeke, kanë qenë të banuara që nga parahistoria. Që në nga Shekulli III, fise kelte kanë migruar në këtë pjesë. Ndër fiset e para kanë qenë Boi (fis keltë) dhe më vonë fisi gjermanë i markomanëve dhe fisi Quadi. Mbreti i tyre Marobodouus është sunduesi i parë i dokumentuar i Bohemisë. Gjatë kohës së dyndjeve të mëdha fiset gjermane, nga pjesa qendrore e Evropës u larguan drejt perëndimit dhe jugut, po ashtu edhe nga viset e Çekisë. Popuj sllavë nga rajoni i Detit të Zi-Karpate u vendosën në zonë (një lëvizje që u stimulua edhe nga masakrimi i njerëzve nga Siberia dhe Europa Lindore: Hunët, avarët, bullgarët dhe hungarezët). Në shekullin e gjashtë ata u vendosën në perëndim në Bohemi, Moravi dhe disa prej tyre në Austrinë dhe Gjermaninë e sotme. Gjatë shekullit të 7-të, tregtari frank Samo, që mbështeti sllavët në luftën kundër avarëve, u bë sunduesi i shtetit të parë sllav të njohur në Europën Qendrore, Perandoria e Samos. Principata moraviane, Moravia e Madhe lindi në shekullin e 8-të dhe arriti kulmin e vet në shekullin e 9-të, kur ndali ndikimin e frankëve dhe fitoi mbrojtjen e Papës. Bohemia Dukata e Bohemisë u shfaq në fund të shekullit të 9-të, kur u unifikua nga dinastia Přemyslid. Në shekullin e 10-të, Boleslaus I, Duka i Bohemisë pushtoi Moravinë, Silezinë dhe u zgjerua më larg në lindje. Mbretëria e Bohemisë ishte, si e vetmja mbretëri në Perandorinë e Shenjtë Romake, një fuqi të ndjeshme rajonale gjatë Mesjetës. Ajo ishte pjesë e Perandorisë së Shenjtë Romake nga 1002 deri në 1806, me përjashtim të viteve 1440–1526. Në 1212, Mbreti Premysl Ottokar I (që e mbante titullin "mbret" nga viti 1198) fitoi Demin e Artë të Sicilisë (a dekret formal) nga perandori, që i konfirmoi Ottokar dhe pasardhësve të tij statusin mbretëror. Dukata e Bohemisë u ngrit në Mbretëri. Dekreti deklaroi se Mbreti i Bohemisë do të përjashtohej nga të gjitha detyrimet e ardhshme ndaj Perandorisë së Shenjtë Romake, përveç pjesëmarrjes në këshillat perandorake. Emigrantë gjermanë u vendosën në periferitë bohemiane në shekullin e 13-të. Gjermanët populluan qytete dhe rrethe minerare dhe, në disa raste, formuan koloni gjermane në brendësi të Bohemisë. Në vitin 1235, mongolët nisën pushtimin e Europës. Pas betejës së Legnicës në Poloni, mongolët kryen sulmet e tyre në Moravi, por u mundën në qytetin e fortifikuar të Olomouc-ut. Mongolët më pas pushtuan dhe mundën Hungarinë. Mbreti Premysl Otakar II fitoi nofkën Mbretii i Hekurt dhe i Artë për shkak të fuqisë së tij ushtarake dhe pasurisë së tij. Ai pushtoi Austrinë, Styrinë, Karinthian dhe Karniolën, duke e zgjeruar në territorin bohem në Detin Adriatik. Ai u vra në betejën për Marchfeld-in në vitin 1278 në një luftë me rivalin e tij, Mbretin Rudolph I të Gjermanisë. Djali i Ottokar, Wenceslaus II, mori kurorën polake në 1300 për veten e tij dhe kurorën hungareze për djalin e tij. Ai ndërtoi një perandori të madhe që shtrihej nga lumi Danub në Detin Baltik. Në 1306, mbreti i fundit i dinastisë Přemyslid u vra në rrethana misterioze në Olomouc, ndërsa ai pushonte. Pas një seri luftërash dinastike, Dhoma e Luksemburgut fitoi fronin bohem. Shekulli i 14-të, në veçanti, me ardhjen e mbretit bohem Karli IV (1316–1378), i cili në 1346 u bë mbreti i romakëve dhe në 1354, Mbreti i Italisë dhe Perandor i Shenjtë Romak, konsiderohet Epoka e artë e historisë së Çekisë. Me rëndësi të veçantë ka qenë themelimi i Universitetit Charles në Pragë në 1348, Ura Charles, Sheshi Charles. Pjesa më e madhe e Kështjellës së Pragës dhe katedralja e Shën Vitus në stilin gotik janë kryer gjatë mbretërimit të tij. Ai bashkoi Brandenburgun (deri në 1415), Lusatinë (deri 1635), dhe Silezinë (deri në 1742), nën kurorën çeke. Epidemia Vdekja e Zezë, që u përhap në Europë nga viti 1347 deri në vitin 1352, shkatërroi Mbretërinë e Bohemisë në 1380, duke vrarë rreth 10% të popullsisë. Në fund të shekullit të 14-të ka filloi procesi i të ashtuquajturit Reformimit bohem (çek). Reformatori fetar dhe social Jan Hus formoi një lëvizje për reformë që më vonë mori emrin e tij. Edhe pse Hus u quajt një heretik dhe u dogj në Konstancë në vitin 1415, pasuesit e tij u shkëputën nga Kisha Katolike dhe në luftërat Hussite (1419–1434) mundën pesë kryqëzata të organizuara kundër tyre nga ana e Perandorit të Shenjtë Romak Sigismund. Petr Chelčický vazhdoi me lëvizjen Hussite Reformimit. Gjatë dy shekujve të ardhshëm, 90% e banorëve u bënë përkrahës të lëvizjes Hussite. Mendimet e Husit ishin një ndikim i madh në zhvillimin Lutheranist të mëvonshëme. Vetë Luteri tha se "ne jemi të gjithë Hussites, pa duke qenë të vetëdijshëm për këtë", dhe e konsideronte veten si pasardhës të drejtpërdrejtë të Husit. Pas vitit 1526 Bohemia erdhi gjithmonë e më shumë nën kontrollin e Hapsburgëve, pasi Hapsburgët u bënë fillimisht sunduesit e zgjedhur dhe më pas në 1627 sunduesit e trashëguar të Bohemisë. Hapsburgët austriake të shekullit të 16, themeluesit e Monarkisë europiane qendrore Hapsburge, u varrosën në Pragë. Ndërmjet viteve 1583–1611 Praga ishte selia zyrtare e Perandorit të Shenjtë Romak, Rudolf II dhe oborrit të tij. "Hedhjet nga dritarja të Pragës" dhe revolta e mëvonshme kundër Hapsburgëve në vitin 1618 shënoi fillimin e Luftës Tridhjetëvjeçare, e cila shpejt u përhap në të gjithë Evropën Qendrore. Në vitin 1620, rebelimi në Bohemi u shtyp në Betejën e Malit të Bardhë, dhe lidhjet mes Bohemisë dhe tokave të trashëguara nga Hapsburgët në Austri u forcuan. Udhëheqësit e Revoltës boheme u ekzekutuan në 1621. Fisnikëria dhe protestantët e klasës së mesme u detyruan ose të ktheheshin në katolikë ose të largoheshin nga vendi. Periudha në vijim, nga 1620 deri në fund të shekullit të 18-të, është quajtur shpesh në gjuhën e folur e "Periudha e Errët". Popullsia e tokave çeke ra me një të tretën gjatë dëbimit të protestantëve çekë, si dhe për shkak të luftës, sëmundjeve dhe urisë. Hapsburgët ndaluan të gjitha shërbimet e tjera të krishtera përveç katolicizmit. Lulëzimi i kulturës baroke tregon paqartësinë e kësaj periudhe historike. Turqit osmanë dhe tatarët pushtuan Moravinë në vitin 1663. Në 1679–1680 tokat Çeke u përballën me një murtaje shkatërruese dhe një kryengritje e bujqërve argatë. Sundimi i Maria Terezës së Austrisë dhe djalit të saj Joseph II, Perandor i Shenjtë Romak dhe bashkë-regjent nga 1765, u karakterizua nga absolutizmi iluminist. Në 1740, shumica e Silezisë (me përjashtim të zonës jugore) u mor nga mbreti Frederick II i Prusisë në Luftërat Sileziane. Në 1757 prusianët sulmuan Boheminë dhe pas Betejës së Pragës (1757) pushtuan qytetin. Më shumë se një e katërta e Pragës u shkatërrua dhe Katedralja e Shën Vitusit gjithashtu pësoi dëme të rënda. Megjithatë, menjëherë pas kësaj, në Betejën e Kolínit, Frederick u mund dhe la Pragën dhe u tërhoq nga Bohemia. Në vitet 1770 dhe 1771 Uria e Madhe vrau rreth një të dhjetën e popullsisë çeke, ose 250.000 banorë, dhe radikalizoi fshatin duke çuar në kryengritjet fshatare. Argatëria u hoq (në dy faza) midis viteve 1781 dhe 1848. Fundi i Perandorisë së Shenjtë Romake në 1806 çoi në degradimin e statusit politik të Mbretërisë së Bohemisë. Bohemia humbi pozitën e saj të një elektorati të Perandorisë së Shenjtë Romake, si dhe përfaqësimin e vet politik në Asamblenë Perandorake. Tokat boheme u bënë pjesë e Perandorisë Austriake dhe më vonë e Austro-Hungarisë. Gjatë shekullit të 18-të dhe 19-të Rigjallërimi Kombëtar Çek filloi rritjen e tij, me qëllim për të ringjallur gjuhën, kulturën dhe identitetin kombëtar çek. Revolucioni i vitit 1848 në Pragë, që luftoi për reformat liberale dhe autonominë e Kurorës bohemiane brenda Perandorisë Austriake, u shtyp. Në 1866 Austria u mund nga Prusia në Luftën Austro-Prusiane. Perandorisë Austriake i nevojitesh të ripërcaktonte veten për të ruajtur unitetin përballë nacionalizmit. Në fillim u duk se disa lëshime do të bëheshin edhe në Bohemi, por në fund perandori Franc Jozef I kreu një kompromis vetëm me Hungarinë. Kompromisi austro-hungarez i 1867 dhe moskurorëzimi i Franz Jozefit si Mbret i Bohemisë çoi në një zhgënjim të madh të politikanëve çekë. Tokat e Kurorës Bohemiane u bënë pjesë e të ashtuquajturit Cisleithania (zyrtarisht "Mbretëritë dhe Tokat e përfaqësuara në Këshillin Perandorak"). Zgjedhjet e para sipas votimit të përgjithshëm të meshkujve u mbajtën në vitin 1907. Mbreti i fundit i Bohemisë ishte Karli Bekuar i Austrisë i cili sundoi në vitet 1916–1918. Çekosllovakia Rreth 1.4 milionë ushtarë çekë luftuan në Luftën e Parë Botërore, nga të cilët rreth 150.000 u vranë. Edhe pse shumica e ushtarëve çekë luftoi për Perandorinë Austro-Hungareze, më shumë se 90.000 vullnetarë çekë formuan Legjionet Çekosllovake në Francë, Itali dhe Rusi, ku ata luftuan kundër Fuqive Qendrore dhe më vonë kundër trupave bolshevike. Në vitin 1918, gjatë rënies së Perandorisë së Hapsburgëve, në fund të Luftës së Parë Botërore, u krijua republika e pavarur e Çekosllovakisë, që iu bashkua fuqive aleate fituese. Shteti i ri që udhëhiqej nga Tomáš Garrigue Masaryk, përfshiu Kurorën Bohemiane (Bohemia, Moravia dhe Silezia) dhe pjesë të Mbretërisë së Hungarisë (Sllovakia dhe Ruthenia Karpate) me pakica të rëndësishme gjermane, hungareze polake dhe ruthenisht folëse. Çekosllovakia nënshkroi një traktat të aleancës me Rumaninë dhe Jugosllavinë (e ashtuquajtura Antanta e Vogël) dhe sidomos me Francën. Në vitin 1929 në krahasim me vitin 1913, produkti i brendshëm bruto u rrit me 52% dhe prodhimi industrial me 41%. Në vitin 1938 Çekosllovakia mbante vendin e 10-të në prodhimin industrial në botë. Megjithëse Republika e Parë Çekosllovake ishte një shtet unitar, ajo siguronte në atë kohë të drejta të gjera për pakicat e saj dhe ishte e demokracia e vetme në këtë pjesë të Europës në periudhën midis dy luftërave. Efektet e Depresionit të Madh, duke përfshirë papunësinë e lartë dhe propaganda masive nga Gjermania naziste, rezultoi megjithatë, në pakënaqësinë dhe mbështetjen e fortë ndër gjermanët etnikë për një ndarje nga Çekosllovakia. Adolf Hitleri shfrytëzoi këtë mundësi dhe, duke përdorur Partinë Gjermane të Sudeteve të Konrad Henleinit, një parti separatiste, fitoi Sudetenland kryesisht gjermanishtfolëse (dhe fortifikimet kufitare prej betoni të saj) përmes Marrëveshjes së Mynihut 1938 (nënshkruar nga Gjermania Naziste, Franca, Britania, dhe Italia). Çekosllovakia nuk ishte e ftuar në konferencë, dhe çekët dhe sllovakët e quajnë Marrëveshjen e Munich Tradhëtia e Mynihut, sepse Franca (e cila kishte një aleancë me Çekosllovakinë) dhe Britania hoqën dorë nga mbrojtja e Çekosllovakisë në vend që të përballeshin me Hitlerin. Pavarësisht mobilizimit të ushtrisë së fortë prej 1.2 milion trupash Çekosllovake dhe aleancës ushtarake franko-çeke, Polonia aneksoi zonën Zaolzie rreth Český Těšín; Hungaria fitoi pjesë të Sllovakisë dhe Ruthenisë Karpate si rezultat i traktatit të Çmimit të Parë Vjenës në nëntor 1938. Pjesa e mbetur e Sllovakisë dhe Ruthenia Nënkarpate fituan autonomi më të madhe, me shtetin riemëruar në "Çeko-Sllovaki". Pasi Gjermania naziste kërcënoi për të aneksuar pjesë të Sllovakisë, duke lejuar rajonet e mbetura të jenë të ndara nga Hungaria dhe Polonia, Sllovakia zgjodhi për të ruajtur integritetin e saj kombëtar dhe territorial, duke u shkëputur nga Çeko-Sllovakia në mars 1939, dhe pozicionuar veten, siç kërkohej nga Gjermania, me koalicionin e Hitlerit. Pjesa e mbetur e territorit çek u pushtua nga Gjermania, e cila e transformoi atë në të ashtuquajturin Protektorat të Bohemisë dhe Moravisë. Protektorati u shpall pjesë e Rajhut të Tretë, dhe presidenti dhe kryeministri ishin në vartësi të Protektorit të Gjermanisë naziste. Ruthenia Nënkarpate shpalli pavarësinë si Republika e Karpato-Ukrainës më 15 mars të vitit 1939, por u pushtua nga Hungaria në të njëjtën ditë dhe u aneksua formalisht të nesërmen. Rreth 345.000 qytetarë çekosllovakë, duke përfshirë 277.000 hebrenj, u vranë apo u ekzekutuan, ndërsa qindra mijëra të tjerë u dërguan në burgje dhe kampe përqendrimi nazist ose u përdoren për punë të detyruar. Deri në dy të tretat e qytetarëve ishin në grupet e synuara nga nazistët për dëbim ose vdekje. Një kamp përqendrimi u krijua në territorin e Çekisë në Terezin, në veri të Pragës. Kshte një rezistencë çeke ndaj pushtimit nazist, si në brenda dhe jashtë vendit, veçanërisht me vrasjen e liderit nazist gjerman Reinhard Heydrich nga ushtarët çekosllovakë Jozef Gabčík dhe Jan Kubis në një periferi të Pragës më 27 maj 1942. Më 9 qershor 1942 Hitleri urdhëroi hakmarrje të përgjakshme kundër çekëve si një përgjigje ndaj rezistencës anti-naziste çeke. Qeveria e Çekosllovakisë në azil dhe ushtria e saj luftuan kundër gjermanëve dhe u pranuan nga aleatët. Pushtimi gjerman përfundoi më 9 maj 1945 me ardhjen e Bashkimit Sovjetik dhe ushtrive amerikane dhe kryengritjes Pragës. Rreth 140.000 ushtarë sovjetikë u vranë në çlirimin Çekosllovakinë nga sundimi gjerman. Në vitet 1945–1946, pothuajse e gjithë pakica gjermanisht-folëse në Çekosllovaki, rreth 3 milion njerëz, u dëbuan në Gjermani dhe Austri. Gjatë kësaj kohe, mijëra gjermanë u mbajtën në burgjet dhe kampet e burgimit ose u përdorën për punë të detyruar. Në verën e vitit 1945, ka pasur disa masakra. Gjermanët që nuk u dëbuan ishin disa 250.000 që kishin qenë aktivë në rezistencën kundër gjermanëve nazistë, ose që u konsideruan si ekonomikisht të rëndësishëm, edhe pse shumë prej tyre emigruan më vonë. Pas një referendumi sovjetik të organizuar, Ruthenia Nënkarpate nuk iu kthye Çekosllovakisë, por u bë pjesë e Republikës Socialiste Sovjetike të Ukrainës, si Provinca e Zakarpatias në vitin 1946. Çekosllovakia u përpoq të luajë rolin e një "ure" ndërmjet Perëndimit dhe Lindjes. Megjithatë, Partia Komuniste e Çekosllovakisë e rriti me shpejtësi popullaritetin, nga zhgënjimi i përgjithshëm me Perëndimin, për shkak të Marrëveshjes së Mynihut të paraluftës, dhe një qëndrim të favorshëm popullor ndaj Bashkimit Sovjetik, për shkak të rolit sovjetik në çlirimin Çekosllovakinë nga Gjermania. Në zgjedhjet e vitit 1946, komunistët fituan 38% të votave dhe u bënë partia më e madhe në parlamentin Çekosllovak. Ata formuan një qeveri koalicioni me partitë e tjera të Frontit Kombëtar dhe lëvizën shpejt për të konsoliduar pushtetin. Një ndryshim i rëndësishëm erdhi në vitin 1948 me një grusht shteti nga ana e Partisë Komuniste. Milicitë komuniste të Popullit siguruan kontrollin e vendeve kyçe në Pragë, dhe u formua një qeveri e një partie të vetme. Për 41 vitet e ardhshme, Çekosllovakia ishte një shtet komunist në kuadër të Bllokut Lindor. Kjo periudhë karakterizohet mbetja prapa nga Perëndimi në pothuajse çdo aspekt të zhvillimit social dhe ekonomik. Niveli i Prodhimit të Brendshëm Bruto për frymë i vendit ra nga niveli i njëjtë me atë të Austrisë fqinje më poshtë se sa ai i Greqisë apo Portugalisë në vitin 1980. Qeveria komuniste shtetëzoi plotësisht mjetet e prodhimit dhe të krijoi një ekonomi të komanduar nga lart. Ekonomia u rrit me shpejtësi gjatë viteve 1950, por u ngadalësua në 1960 dhe 1970 dhe ndenji në vend në vitet 1980. Klima politike ishte shumë represive gjatë viteve 1950, duke përfshirë edhe procese të montuara gjyqësore dhe qindra e mijëra të burgosurve politikë të shumta, por u bënë më të hapur dhe tolerant në fund të viteve 1960, duke kulminuar nën udhëheqjen e Aleksandër Dubçekut në Pranverën e Pragës të vitit 1968, i cili u përpoq të krijonte "socializmin me një fytyrë njerëzore", dhe ndoshta edhe të fuste pluralizmin politik. Kjo u ndalua me dhunë nga pushtimi nga të gjitha vendet anëtare të Paktit të Varshavës, me përjashtim të Rumanisë dhe Shqipërisë më 21 gusht 1968. Pushtimi u pasua nga një program i ashpër i "normalizimit" në fund të viteve 1960 dhe 1970. Deri në vitin 1989, organizimi politik mbështetej në censurën e opozitës. Disidentët botuan Charter 77 në vitin 1977, dhe protestat e para të një valë të re protestash u shfaqën në vitin 1988. Midis 1948 dhe 1989 rreth 250.000 çekë dhe sllovakë u burgosën për arsye politike, dhe mbi 400.000 emigruan. Revolucioni i kadifenjtë dhe Pavarësia Në nëntor të vitit 1989, Çekosllovakia u kthye në një demokraci liberale përmes "Revolucionit paqësore të kadifenjtë". Megjithatë, aspiratat kombëtare sllovake u forcuan dhe, më 1 janar të vitit 1993, vendi u nda në mënyrë paqësore në dy shtete të pavarur Republika Çeke dhe Sllovakia. Të dy vendet kryen reforma ekonomike dhe privatizime, me qëllim të krijimit të një ekonomie tregu. Ky proces ishte kryesisht i suksesshëm; në vitin 2006, Republika Çeke u njohur nga Banka Botërore si një "vend i zhvilluar", dhe në vitin 2009 Indeksi i Zhvillimit Njerëzor e rendit atë si një komb të "Zhvillimit Shumë të Lartë Njerëzor". Nga viti 1991, Republika Çeke, fillimisht si pjesë e Çekosllovakisë dhe që nga viti 1993 në të drejtën e vet, ka qenë anëtar i Grupit të Vishegradit dhe nga 1995, OECD. Republika Çeke u anëtarësua në NATO më 12 mars 1999 dhe në Bashkimin Europian më 1 maj 2004. Më 21 dhjetor 2007, Republika Çeke u bashkua me zonën Shengen. Qeverisja dhe politika Artikulli kryesor Sistemi shtetëror Republika Çeke është një demokraci përfaqësuese, parlamentare, pluraliste, shumë-partiake, me Kryeministrin si kreu i qeverisë. Parlamenti (Parlament České republiky) është dydhomësh, me Dhomën e Deputetëve (Çekisht: Poslanecká sněmovna) (200 anëtarë) dhe Senati (Çekisht: Senát) (81 anëtarë). Presidenti i Republikës Çeke zgjidhej nga një sesion i përbashkët i parlamentit për një mandat pesëvjeçar, me jo më shumë se dy mandate të njëpasnjëshme. Ky sistem ishte praktikuar midis viteve 1993–2012. Që nga viti 2013, zgjedhjet presidenciale janë të drejtpërdrejta. Presidenti është kreu formal i shtetit me kompetenca të kufizuara dhe specifike, ku më të rëndësishmet janë kthimi i projektligjeve në parlament, propozimi i gjyqtarëve të gjykatës kushtetuese për miratim në Senat dhe shpërndarja e parlamentit në disa rrethana të veçanta dhe të pazakonta. Ai gjithashtu emëron kryeministrin, si dhe anëtarët e tjerë të kabinetit me propozim të kryeministrit. Nga viti 2013 e në vazhdim, presidenti zgjidhet nga populli, jo nga parlamenti. Petr Pavel ishte presidenti i parë çek i zgjedhur drejtpërdrejt. Kryeministri është kreu i qeverisë dhe ushtron kompetenca të konsiderueshme, duke përfshirë të drejtën për të vendosur objektivat për politikat e jashtme dhe të brendshme, të mobilizojë shumicën parlamentare dhe zgjedhë ministrat e qeverisë. Anëtarët e Dhomës së Deputetëve zgjidhen për një mandat katërvjeçar me përfaqësim proporcional, me një prag zgjedhor prej 5%. Ka 14 rrethe votimi, të njëjta me rajonet administrative të vendit. Dhoma e Deputetëve, pasardhësja e Këshillit Kombëtar Çek, ka kompetencat dhe përgjegjësitë e parlamentit federal që nuk egziston të ish-Çekosllovakisë. Anëtarët e Senatit zgjidhen në zona elektorale një vendëshe me dy-raunde votimi për një mandat gjashtë vjeçar, me një të tretën të zgjedhur çdo vit çift në vjeshtë. Zgjedhjet e para u bënë në vitin 1996, për terma të ndryshme. Senati është i papëlqyeshëm në publik dhe vuan nga pjesëmarrja e ulët në zgjedhje, në përgjithësi afërsisht 30% në raundin e parë dhe 20% në të dytin. Sistemi i drejtësisë Republika Çeke ka një sistem të ligjit civil të bazuar në ligjin gjermanik. Gjyqësori çek ka tre gjykata kryesore, Gjykata Kushtetuese e cila mbron njerëzit kundër shkeljeve të kushtetutës nga legjislativi apo nga qeveria, e përbërë nga 15 gjyqtarë kushtetues, Gjykata e Lartë e Republikës së Çekisë është gjykata e apelit më e lartë për të pothuajse të gjitha rastet ligjore të dëgjuara në Republikën Çeke e përbërë nga 67 gjyqtarë dhe Gjykata e Lartë Administrative, e cila vendos për çështjet e drejtësinë procedurale dhe administrative. Ajo gjithashtu ka juridiksion mbi shumë çështje politike, të tilla si formimi dhe mbyllja e partive politike, kufijtë juridiksionale midis entiteteve qeveritare, si dhe pranueshmërinë e personave që qëndrojnë për poste publike. Këto forma të gjykatës quhen triumvirat. Njësitë administrative Republika Çeke ndahet në 14 njësi administrative të llojit rajon (org.:kraje, njëjës – kraj) dhe kryeqytetit (hlavní město) Praga (Praha). Këto njësi administrative ndahen më tej në 77 njësi të nivelit të komunave (org.:okresy, njëjës okres).. Gjeografia Republika Çeke shtrihet kryesisht midis gjerësive gjeografike Veriore 48° dhe 51° (një zonë të vogël ndodhet në veri të 51°), dhe gjatësive gjeografike Lindore 12° dhe 19°. Relievi çek është jashtëzakonisht i larmishme. Bohemia, në perëndim, përbëhet nga një pellg i drenazhuar nga Elba (çekisht: Labe) dhe lumenjtë e Vltavës, e rrethuar nga malet e ulëta kryesisht, të tilla si vargmali Krkonoše i Sudetëve. Pika më e lartë në vend, Sněžka në 1,602 m, ndodhet këtu. Moravia, pjesa lindore e vendit, është gjithashtu mjaft kodrinore. Ajo drenazhohet kryesisht nga lumi Morava, por ajo gjithashtu përmban burimin e lumit Oder (çekisht: Odra). Lumenjtë që dalin nga Republika Çeke derdhen në tre dete të ndryshme: në Detin e Veriut, Detin Balltik dhe Detin e Zi. Republika Çeke gjithashtu ka nëpërdorim Moldauhafen, një sipërfaqe 30.000m2 në mes të portit të Hamburgut, që iu dha Çekosllovakisë me nenin 363 të Traktatit të Versajës, për të lejuar shtetin kontinental në një vend ku mallrat që transportohen nëpërmjet lumit të mund të transferohen në anijet detare. Territori do ti kthehet Gjermanisë në vitin 2028. Në Republikën Çeke ka katër parqe kombëtare: Parku Kombëtar Krkonoše, Parku Kombëtar Šumava, Parku Kombëtar Podyjí, Zvicra Boheme. Tre Tokat historike të Republikës Çeke (ish vendet kryesore të tokave të Kurorës Boheme) korrespondojnë pothuajse saktësisht me pellgjet e lumenjve të Elba dhe pellgun Vltava për Boheminë, ai i Moravës për Moravinë, dhe pellgu i lumit Oder për Silezinë Çeke (në aspektin e territorit çek). Klima Republika Çeke ka një klimë të butë kontinentale, me verë të ngrohtë dhe dimër të ftohtë, me re dhe me dëborë. Ndryshimi i temperaturës midis verës dhe dimrit është relativisht i lartë, për shkak të pozitës gjeografike pa dalje në det. Në Republikën Çeke, temperaturat ndryshojnë shumë, në varësi të lartësisë. Në përgjithësi, në lartësi më të mëdha, temperaturat janë më të ulëta dhe reshjet më të shumta. Zona me më shumë rreshje në Republikën Çeke ndodhet rreth Bili Potokut në malet Jizera dhe rajoni më i thatë është Qarku Louny në veriperëndim të Pragës. Një faktor tjetër i rëndësishëm është shpërndarja e maleve; prandaj, klima është mjaft e ndryshme. Në majën më të lartë Sněžka (1602 m), temperatura mesatare është -0.4 °C, ndërsa në ultësirat e Rajonit Moravian Jugor, temperatura mesatare është 10 °C. Kryeqyteti i vendit, Praga, ka një temperaturë mesatare të ngjashme, edhe pse kjo është e ndikuar nga faktorë urbanë. Muaji më i ftohtë është zakonisht janari ndjekur nga shkurti dhe dhjetori. Gjatë këtyre muajve, zakonisht ka borë në male dhe nganjëherë në qytetet e mëdha dhe në ultësira. Gjatë muajit mars, prill dhe maj, temperatura zakonisht rritet me shpejtësi, veçanërisht gjatë muajit prill, kur temperatura dhe moti tenton të ndryshojnë shumë gjatë ditës. Pranvera karakterizohet edhe nga nivele të larta të ujit në lumenj, për shkak të shkrirjes së borës duke shkaktuar përmbytje të rastit. Muaji më i ngrohtë i vitit është korriku, i ndjekur nga gushti dhe qershori. Mesatarisht, temperaturat verore janë rreth 20 °C – 30 °C më të larta se gjatë dimrit. Vera karakterizohet edhe nga shiu dhe stuhitë. Krkonoše Parku Kombëtar Vjeshta në përgjithësi fillon në shtator, i cili është ende relativisht i ngrohtë dhe i thatë. Gjatë muajit tetor, temperaturat zakonisht bien nën 15 °C ose 10 °C dhe pemët gjetherënëse fillojnë të rrëzojnë gjethet e tyre. Në fund të nëntorit, temperaturat zakonisht shkojnë rreth pikës së ngrirjes. Temperatura më e ulët e matur ndonjëherë ishte në Litvínovice afërt Ceske Budejovice në vitin 1929, -42.2 °C dhe më e larta e matur, ishte 40.4 °C në Dobřichovice në vitin 2012. Shumica e shirave bie gjatë verës. Reshjet sporadike janë relativisht konstante gjatë gjithë vitit (në Pragë, numri mesatar i ditëve në muaj që kanë të paktën 0.1 mm shi varion nga 12 në shtatori dhe tetor në 16 në nëntor), por reshje e rënda të përqendruara (ditë me më shumë se 10 mm në ditë) janë më të shpeshta në muajt maj-gusht (mesatarisht rreth dy ditë të tilla në muaj). Ekonomia Republika Çeke ka një ekonomi të zhvilluar, me të ardhura të larta, me një normë të PBB-së për banor që është 87% e mesatares së Bashkimit Evropian. Republika Çeke është shteti më i qëndrueshëm dhe më i begatë i shteteve ish-komuniste. Ajo përjetoi një rritje prej mbi 6% në vit në tri vitet e para shpërthimit të krizës së fundit ekonomike globale. Rritja ka qenë e udhëhequr nga eksportet për në Bashkimin Evropian, sidomos në Gjermani, dhe investimet e huaja, ndërkohë që kërkesa e brendshme është rigjallëruar. Pjesa më e madhe e ekonomisë është privatizuar, duke përfshirë bankat dhe telekomunikacionin. Një anketë e vitit 2009, në bashkëpunim me Shoqatën Ekonomike Çeke gjeti se shumica e ekonomistëve çekë ishin në favor të liberalizimit të vazhdueshëm në shumicën e sektorëve të ekonomisë. Vendi ka qenë anëtar i zonës Shengen që nga 1 maj 2004. Kontrolli kufitar është hequr. Kufijtë e saj me të gjithë fqinjët e saj (Gjermania, Austria, Polonia dhe Sllovakia) janë të hapur plotësisht që më 21 dhjetor 2007. Republika Çeke u bë anëtare e Organizatës Botërore të Tregtisë më 1 janar 1995. Në vitin 2012, gati 80% e eksporteve të Çekisë shkoi drejt shteteve të tjera anëtare të Bashkimit Evropian, dhe më shumë se 65% e importeve çekë erdhi nga këto shtete. Republika Çeke do të bëhet ekonomia e 49-të më e madhe në botë deri në vitin 2050 me një GDP prej 342 miliardë dollarë. Politika monetare realizohet nga Banka Kombëtare Çeke, pavarësia e së cilës është e garantuar me Kushtetutë. Monedha zyrtare është koruna Çeke. Në nëntor të vitit 2013, Banka Kombëtare Çeke ka filluar të ndërhyjë për të dobësuar kursin e këmbimit të Korunës çeke nëpërmjet një stimuli monetar për të ndaluar monedhën nga forcimi i tepruar dhe për të luftuar kundër deflacionit. [94] Në fund të vitit 2016, BKÇ ka deklaruar se kthimi në politikën monetare konvencionale ishte planifikuar për në mes të vitit 2017. Kur ajo iu bashkua BE-së, Republika Çeke detyruar veten për të miratuar euron, por data e miratimit nuk është përcaktuar. Programi për Vlerësimin Ndërkombëtar të Studentëve, i koordinuar nga OECD, aktualisht renditet e sistemit Çeke arsim si më e mira e 15 në botë, më të lartë se mesatarja e OECD-së. [98] Republika Çeke është renditur e 24 në Indeksin e Lirisë Ekonomike 2015. Në dhjetor të vitit 2016, rritja e GDP Çeke ka qenë 1.9%, duke i dhënë ekonomisë Çeke rritjen mesatare në Bashkimin Evropian. [99] Shkalla e papunësisë është 3.5%, duke i dhënë Çekia nivelin më të ulët të papunësisë në Bashkimin Europian. [23] Prodhimi i energjisë elektrike çeke kalon konsumin me rreth 10 TWh në vit, të cilat eksportohen. energjia bërthamore aktualisht siguron rreth 30 për qind të nevojave të përgjithshme të energjisë, pjesa e tij është parashikuar të rritet në 40 për qind. Në vitin 2005, 65.4 për qind e energjisë elektrike është prodhuar nga me avull dhe djegies termocentrale (kryesisht qymyr); 30 për qind nga bimët bërthamore; dhe 4.6 për qind nga burime të rinovueshme, duke përfshirë hidrocentralet. burimi më i madh çeke e energjisë është Temelín Nuclear Power Station, një tjetër central bërthamor është në Dukovany. Republika Çeke është ulur varësinë e saj në shumë ndotës qymyr të gradës së ulët kafe si një burim të energjisë. Gazi natyror është prokuruar nga Russian Gazprom, rreth tre të katërtat e konsumit të brendshëm dhe nga kompani norvegjeze, të cilat përbëjnë pjesën më të madhe të mbetur një të katërtën. Gazi rus është importuar nëpërmjet Ukrainës (tubacionit Druzhba), gazi norvegjeze është transportuar përmes Gjermanisë. konsumi i gazit (përafërsisht. 100 TWh në 2003–2005) është konsumi i energjisë elektrike pothuajse të dyfishtë. Afrika Moravia ka depozita të vogla të naftës dhe gazit. Demografia Kultura Kultura e Çekisë është shumë e zhvilluar nga ku bujqesia është më e zhvilluar. Të tjera Islami në Çeki Pushime Telekomunikacioni Transporti Trasporti në Republikën Çeke mbështetet në disa varietete duke përfshirë trasportin tokësor, hekurdha, uji dhe ajri. Republika Çeke ka një hekurudhë prej 9,435 kilometrash. Në Pragë gjendet dhe metroja e Pragës i vetmi sistem nëntokësor i shpejtë, ndërkohë që qytetet e tjera të mëdha kanë sistem trami. Përsa i përket rrugëve, në total Republika Çeke ka 55,653 km. Trasporti ujor është i fokusuar kryesisht tek lumenjtë duke qënë se si shtet nuk ka dalje në det. Lumi Vltava është lumi më i gjatë me 430 km. Trasporti ajror përfaqësohet me 46 aeroporte ku më i madhi është aeroporti i Pragës Vaclav Havel. Ushtria Lidhje të jashtme Qeveria : Government website, Kryetari : Presidential website (anglisht) Parlamenti : Chamber of Deputies website (anglisht) Ministria : Senate website (anglisht) Prague Post (gazete) Prague TV Radio Prague Czech.cz - CzechTourism :en:Transport in the Czech Republic


Kombëtarja e Kosovës grumbullohet – misioni për kualifikimin nis në përvjetorin e 12-të të pavarësisë - Bota Sot Më: 17 shkurt 2020 Në ora: 21:33 Ashtu siç ishte paraparë, përgatitjet filluan të hënën nga ora 10:00 dhe do të vazhdojnë edhe në ditët e ardhshme, derisa ndeshja e parë e Kosovës është ndaj Islandës më 20 shkurt në Prishtinë, kurse më 23 shkurt, Dardanët janë mysafirë të Luksemburgut.


Ndërtimi i kapaciteteve zgjedhore në Kosovë – përfaqësim i shumë zërave Valdete Daka është fytyrë e mirënjohur në Kosovë ndonëse ajo nuk është as artiste e as politikane. Znj. Daka është gjykatëse e Gjykatës Supreme – e para dhe e vetmja femër që udhëheq një agjenci të pavarur në Kosovë. E emëruar në vitin 2010 si kryetare e Komisionit Qendror Zgjedhor (KQZ), organit përgjegjës për organizimin dhe zhvillimin e zgjedhjeve në Kosovë, znj. Daka u ballafaqua me shumë sfida. Në katër vitet e fundit, KQZ-ja i ka organizuar 11 palë zgjedhje të rregullta dhe të parakohshme, balotazhe dhe zgjedhje të përsëritura dhe të gjitha janë vlerësuar me notë pozitive nga organizatat e ndryshme vendore dhe ndërkombëtare. Një revistë kosovare e nderoi znj. Daka me çmimin “Gruaja e vitit” për vitin 2013. “Kur kthehem prapa dhe mendoj, mund të them që i kam kaluar vitet më të vështira në përvojën time të punës,” thotë znj. Daka. “KQZ sot ka avancuar në kuptim profesional dhe ka shënuar përparim të madh. Ne jemi në pozitë të barabartë me organet e tjera zgjedhore në rajon, dhe kjo është diçka që më bën krenare”. Misioni i OSBE-së në Kosovë e themeloi KQZ-në në vitin 2000. Ai fillimisht u kryesua nga shefat e Misionit të OSBE-së deri në vitin 2008, kur institucionet e Kosovës morën mbi vete përgjegjësinë për organizimin e zgjedhjeve. E njëjta ndodhi edhe me Panelin Zgjedhor për Ankesa dhe Parashtresa (PZAP) që trajton ankesat përkitazi me zgjedhjet. Që nga ajo kohë OSBE ka mbështetur dhe ka këshilluar këto dy institucione, që gjithashtu njihen si organe për menaxhimin e zgjedhjeve. “Bashkëpunimi me Misionin e OSBE-së në Kosovë ka qenë i shkëlqyeshëm. Ne kemi arritur shumë gjëra bashkë. Kanë mbetur edhe shumë sfida, por duket se e kemi pasur një rrugëtim të suksesshëm deri këtu,” thotë znj. Daka. Bartja e përgjegjësisë – bartje e njohurive Përfshirja e Misionit në proceset zgjedhore u zhvillua në tre faza. Në fazën e parë, Misioni kishte Departamentin e vet të Zgjedhjeve që ishte përgjegjës për organizimin dhe mbajtjen e zgjedhjeve në bashkëpunim me KQZ-në dhe Sekretariatin e tij. Gjatë kësaj periudhe (2000-2007), Misioni organizoi pesë raunde të zgjedhjeve lokale dhe të përgjithshme, dhe në të njëjtën kohë punoi në trajnimin dhe zhvillimin e kapaciteteve të institucioneve vendore që gradualisht do ta merrnin përsipër këtë përgjegjësi. Bartja e përgjegjësisë nënkuptonte bartje të njohurive dhe kjo është ajo për që e kemi bërë që nga fillimi. Bujar Basha, zëvendëskryesues nacional i zgjedhjeve, Misioni i OSBE-së në Kosovë Faza e dytë u zhvillua mes viteve 2008 dhe 2014. “Gjatë kësaj periudhe e kemi këshilluar KQZ-në dhe kemi ofruar mbështetje dhe ekspertizë sipas nevojave. Ne jemi ulur bashkë çdo ditë dhe kemi punuar në aspekte të ndryshme e të rëndësishme zgjedhore, dhe këto përpjekje të përbashkëta me sa duket kanë qenë të suksesshme,” thotë z. Basha. Puna e KQZ është vlerësuar pozitivisht në disa vitet e fundit. “Ne tani jemi në gjendje ta zvogëlojmë edhe më tej mbështetjen tonë për organet e menaxhimit të zgjedhjeve për të vazhduar me fazën e tretë. Nga viti 2015 e tutje, do të përqendrohemi në rishikimin aktiv të performancës dhe integritetit të procesit zgjedhor. Por në vend që Misioni ta bëjë një gjë të tillë, do të punojmë me OJQ-të për t’ua kaluar atyre këtë detyrë dhe për t’i aftësuar ato në mënyrë që të kontribuojnë në ndërtimin e llogaridhënies së institucioneve të besueshme zgjedhore.” OJQ-të marrin rol kryesor Emërimi i komisioneve komunale zgjedhore, krijimi i listës së votuesve, fushatat e vetëdijesimit, ose mbikëqyrja e zgjedhjeve – të gjitha këto janë aspekte të rëndësishme të organizimit të zgjedhjeve që po diskutohen në punëtoritë që Misioni po i mban me OJQ-të. Misioni i OSBE-së në Kosovë ka mbajtur disa punëtori me dhjetë OJQ të përzgjedhura. Ekspertët e OSBE-së kanë paraqitur pasqyrë të hollësishme të standardeve ndërkombëtare të zgjedhjeve dhe kornizën ligjore për zgjedhjet në Kosovë në këto punëtori, të cilat do të vazhdojnë edhe në vitin 2015, dhe do të përqendrohen në ankesat dhe parashtresat zgjedhore, financimin e partive politike si dhe funksionet dhe mandatet e të gjitha organeve gjegjëse. Përveç ekspertizës së brendshme, nga data 8 deri 12 dhjetor 2014 Misioni solli trajnerë ndërkombëtarë në Prishtinë për të mbajtur programin pesëditor të trajnimit të quajtur Ndërtimi i Burimeve në Demokraci, Qeverisja dhe Zgjedhjet (BRIDGE) për 20 përfaqësues të OJQ-ve. BRIDGE është program zhvillimi profesional, i njohur në shkallë ndërkombëtare, që është përgatitur për administruesit e zgjedhjeve. “Qëllimi ynë është që të shtojmë njohuritë e OJQ-ve për çështjet zgjedhore ashtu që ato të mund të mbikëqyrin punën e organeve për menaxhimin e zgjedhjeve dhe ta përkrahin reformën e ardhshme zgjedhore,” thotë Basha. “Është e rëndësishme që OJQ-të të ruajnë legjitimitetin e tyre dhe të jenë të paanshme gjersa përfaqësojnë zërin e shumë qytetarëve dhe kjo është ajo në çka jemi përqendruar.” “Monitorimi është i rëndësishëm për shkak se zgjedhjet janë gurthemel i demokracisë,” thotë Ismet Kryeziu nga Demokracia në Veprim. “Sa më shumë që mësoj për sfidat zgjedhore dhe për vështirësitë me të cilat ballafaqohen organet për menaxhimin e zgjedhjeve, aq më shumë e kuptoj përse duhet të qëndroj i angazhuar. Çelësi në arritjen e suksesit janë monitoruesit dhe aktivistët të cilët shihen nga të gjitha palët si të paanshëm dhe ky është synimi që e kemi para nesh.” Dhe derisa shoqëria civile të jetë e gatshme për të marrë përsipër plotësisht rolin e monitorimit të zgjedhjeve, Misioni do të vazhdojë me monitorimin e organeve për menaxhimin e zgjedhjeve dhe rishikimin e punës së tyre. “Ne ende na nevojitet mbështetja profesionale e OSBE-së, por ajo duhet të jetë më specifike. Fushat e mundshme të mbështetjes janë zhvillimi i akteve nënligjore të KQZ-së dhe i rekomandimeve të bazuara në punën e monitoruar,” thotë znj. Daka.


source: CulturaX

text: Shefqet Krasniqi: Nëse shikon një femër, me sy - Syri | Lajmi i fundit Imami i Xhamisë së Madhe në Prishtinë, Shefqet Krasniqi, ka qenë mysafir në emisionin "N'Kosovë Show". I pyetur rreth agjërimit në këtë muaj të Ramazanit, Krasniqi ka përmendur se në çfarë forme agjërimi është i fortë, dhe në çfarë forme Ramazani dobësohet. Ai ka folur edhe për politikanët, dhe ka shtuar se edhe ata duhet të agjërojnë. Ka sugjeruar se "nëse kanë frikë nga ndokush, ose kanë marre, të agjërojnë fshehurazi". Imami ka folur edhe për shume tema të tjera gjatë këtij emisioni. I pyetur se a prish Ramazanin nëse e shikon një femër, ai ka thënë se "nëse e shikon, me sy edhe mendje e ke dobësuar agjërimin, ose e ke qitur përtokë agjërimin".


source: fineweb

text: Kisha ortodokse në Shqipëri E para kishë ortodokse në Shkodër, deri në fundin e shekullit XVIII ka qenë përtej Bunës, në lagjen e vjetër Kasena, vend ku u patën gjetur rrënojat e kishës së Shën Kollit, ndërtuar nga Helena e Serbisë. Përgjithësisht, objektet e kultit në Shkodër janë ndërtuar falë ndihmave financiare të vetë besimtarëve. Këtu, një përjashtim të vogël bëjnë vetëm xhamitë, të cilat, në më të shumtën e herëve janë ngritur nga prijës familjesh të kamura, që me këtë rast, pagëzonin me emrat e tyre shtëpinë e zotit. Ortodoksët e Shkodrës, - edhe sot të pakët në numër - afro 200 vjet më parë, pasi kishin mbledhur një sasi mjetesh financiare për ndërtimin e kishës së tyre, iu drejtuan konsulit rus në Shkodër, që ky i fundit të ndërhynte pranë Carit për t'i ndihmuar me fonde, ngase ato çka ishin mbledhur gjatë katër viteve të fushatës, ishin të amjaftueshme. Aleksander Nevski, cari i atëhershëm i Rusisë (më vonë shenjt dhe Hero Kombëtar i gjigandit euroaziatik), dërgoi menjëherë shumën e nevojshme. Ortodoksët, pasi siguruan edhe dekretin nga Sulltan Mexhidi, nisën punën për ndërtimin e Kishës, në muret e së cilës, përfunduar katër vjet më vonë, ishte dhe një ikonë me pamjen e carit zemërgjerë rus, një vepër e sjellë nga Rusia, e që sot nuk është më. Një ngatërresë e madhe ndodhi në Shkodër mes besimtarëve ortodoksë për shkak të emërimit të një pop Jeftos, gjykuar prej shumicës si njeri i papërshtatshëm. Ky konflikt arriti kulmin me rrahjen që i bënë disa individë (përfshi këtu dhe të atin e Migjenit) priftit ortodoks të mbrojtur nga Aleks Popoviq. Pikërisht ditën e parë që Jefto do të dilte në kishë, kundërshtar të emërimit të tij, të nxitur nga Filip Beroviq e rrahën për vdekje priftin gjë që çoi në ashpërsimin e konfliktit. Më pas u kërkua që Jefto të shkollohej, gjë që u realizua me dërgimin e tij në Prizren. "Pop Jefto vajti atje dhe, mbasi kreu mësimet fetare, ktheu në Shkodër bashkë me vlladikën e atij vendi. Meqënëse të rrahunit e pop Jeftos tri vjet ma parë nuk ishte qitë në harresë nga përkrahësit e tij, këta për me u ahmarrë kundër Beroviqve i sugjeruen vlladikës që në predikimin e parë vlladika t'i mallkonte a ma mirë t'i eskomunikonte vëllezën Beroviqët. Vlladika paska dhanë fjalën e vet për atë mallkim. Filik Beroviqi lajmëronte për mallimin që do t'i bante vlladika në kishën. Thërret përsëri nipin e tij, Nikollë dhe e armatos me dy revole, e gjithashtu edhe babën e Migjenit. Të dy këta sëbashku shkojnë në kishë, të përgatitun për një atentat : në rast se vlladika merrte guzim me i mallkue Beroviqët, aty për aty do ta vrisnin. Ky, i paralajmëruem se çka do të ndodhte, nuk e çeku aspak këtë çështje. Me atë ditë kundërshtimet u mbyllen dhe kisha vazhdoi me qenë e hapun me pop Jefton e brez pas brezi." Kisha ortodokse u shkatërrua, në pikun e fushatës ateiste, më 10 qershor të vitit 1967. Për afro 30 vjet, besimtarët ortodoksë, si gjithë besimtarët e feve të tjera, nuk patën të drejtën dhe as vendin të ushtronin besimin e tyre. Më 1990 - '91 -in, me mundësitë që ofroi demokracia, edhe për besimtarët katolikë u bë realitet liria e besimit. Më pas, ata ndërtuan një kishë të vogël prapa ndërtesës së bankës, kishë që nuk e pati jetën të gjatë, pasi u dogj, për shkaqe ende jo krejt të qarta. Kohët e fundit, Kisha Ortodokse është ngritur aty ku dhe ka qenë para fillimit të këtij shekulli, matanë Bunës, mbi rrënojat e Shën Kollit. Sot, gjendet një kishë tjetër ortodokse në qendër të qytetit.


- SHPEJT. SAKTË SHËRBIME TË SPECIALIZUARA Shërbimet tona janë të përshtatura për të përmbushur nevojat tuaja specifike në një mënyrë shumë fleksibile dhe të përballueshme KONTABILITET Dhënia e informacionit të plotë, të saktë, në kohën e duhur dhe mirë të organizuar. LIBËRMBAJTJE Ne do të përqëndrohemi në librat tuaj, kështu që ju të fokusoheni në rritjen e biznesit. KONSULENCË BIZNESI Këshilla specifike për drejtimin e biznesit tuaj, trajtimin e financave ose nisjen e një biznesi të ri, ne jemi këtu për t'ju ndihmuar! TATIME Sido që të jetë deklarim mujor/vjetor apo diçka më e rëndësishme, ekipi ynë mund të ndihmojë. MENAXHIMI I PAGAVE Sigurimi i saktësisë dhe pajtueshmërisë. Le të kujdesemi për nevojat e listës së pagave. KONSULENCË FINANCIARE Hartimin, zbatimin e funksioneve financiare ose vlerësimin dhe përmirësimin e funksionit ekzistues të financave. KUSH JEMI NE? NE JEMI TË SPECIALIZUAR NË NUMRA Kontabit LLC është firmë e kontabilitetit që ofron shërbime profesionale të specializuara në kontabilitet, tatime dhe këshilla tjera në menaxhimin financiar. Misioni ynë është të minimizojmë kohën dhe stresin e përfshirë në llogaritë tuaja dhe tatimet duke ju lejuar të përqëndroheni në atë që është e rëndësishme për ju, biznesin tuaj. PSE TË BASHKËPUNONI ME NE? Ne kemi njohuri dhe ekspertizë me klientët në industri të ndryshme. Ne jemi të angazhuar plotësisht për të ofruar shërbime të personalizuara, cilësore dhe me integritet për klientët tanë SHËRBIM I SHPEJT DHE NË KOHË Shërbimet tona në kohë dhe efikase vijnë së bashku me ekspertizë të madhe për të menaxhuar të gjitha aspektet e kërkesave tuaja të kontabilitetit. ANALIZË DHE RAPORTIM I SAKTË Kuptoni se si po performon biznesi juaj. Në Kontabit, përpiqemi t'ju sigurojmë informata në kohë dhe të sakta për një tarifë të arsyeshme. KLIENTËT TANË KËTU PËR TË NDIHMUAR Kontabit u shërben bizneseve të vogla, bizneseve fillestare dhe individëve me shërbime të plota kontabël, tatimore dhe konsulencë biznesore. Ne jemi të fokusuar për të ndihmuar klientët tanë në: - Rritjen e bizneseve të tyre - Rritjen e efikasitetit - Minimizimin e detyrimeve tatimore - Planifikimin për suksesin e tyre afatgjatë INDIVIDËT Deklarimet vjetore të tatimit mbi të ardhurat personale, përllogaritje e tatimit në burim për të ardhura të përfituara nga dhënia me qera, puna individuale krijuese si dhe burime të tjera, konsulencë mbi strategjitë e investimit etj. BIZNESET FILLESTARE (START UP) Asistencë në hapjen e aktivitetit, Konsulencë dhe planifikim fiskal, Mbajtje kontabiliteti, Analizë e aktivitetit fitimprurës, Deklarata fiskale vjetore dhe periodike etj. BIZNESET E VOGLA Mirëmbajtja e regjistrave kontabël duke përfshirë raportet e menaxhimit dhe hartimin vjetor të pasqyrave financiare statutore, Rishikimi i regjistrave të kontabilitetit, Konsulencë financiare dhe në menaxhimin e biznesit. 97% KLIENTË TË KËNAQUR 5+ VITE EKSPERIENCË PROFESIONALE 3+ EKSPERT TË CERTIFIKUAR KONTABILITET DIGJITAL Ne jemi ekspertë me Finabit - softuerin tonë të preferuar të kontabilitetit. Me kërkesë, ne do t'ju ndihmojmë menjëherë në konvertimin e sistemit aktual të kontabilitetit në ndonjë prej programeve të kontabilitetit të listuara më poshtë - Finabit, Prodata, Bilanc, Alpha, Rikont - Zoho Books, QuickBooks Online, Kashoo, FreshBooks - Wave Accounting, Brighten, Siege50


Kryetari Mustafa përkujton 20 vjetorin e Betejës së Koshares Kryetari i LDK-së, Akademik Isa Mustafa përkujton 20 vjetorin e Betejës së Koshares: “Beteja e Koshares e zhvilluar 20 vite më parë shënon fitoren më të madhe të Ushtrisë Çlirimtare të Kosovës dhe shënon fillimin e çlirimit të Kosovës. Heqja me luftë e kufirit mes Kosovës dhe Shqipërisë më 9 prill 1999, është një prej datave më të rëndësishme në kalendarin e historisë së luftës të Kosovës. Kjo betejë është ndër betejat më të përgjakshmet dhe më heroiket të UÇK-së, por njëkohësisht fitorja në këtë betejë është një ndër pikat më të shndritshme të luftës tonë për liri. Uniteti dhe vendosmëria e ushtarëve tanë dhe shkathtësitë e larta ushtarake bën që këta luftëtarë të triumfojnë në këtë betejë ndaj një armiku të madh dhe të armatosur. Poashtu në këtë ditë vlerësojmë lartë dhe përkujtojmë të rënët në këtë betejë dhe anekënd Kosovës. Vepra e Agim Ramadanit, Sali Çekajt, Abaz Thaçit, Xhemajl Fetahut por edhe vepra e të gjithë heronjve dhe dëshmorëve le të shërbejë si udhërrëfyes i rrugës tonë drejt ndërtimit dhe zhvillimit të shtetit të Kosovës dhe anëtarësimit tonë në integrime euratlantike. Lavdi heronjve dhe dëshmorëve të Kosovës”.


source: wikipedia

text: Aleksandër Stavre Drenova i njohur më së shumti me nofkën Asdreni (Drenovë, 11 prill 1872 - Bukuresht, 1947) ka qenë një poet, publicist dhe veprimtar i kolonisë shqiptare të Bukureshtit, që është edhe autori i Himnit të Flamurit, që është himni kombëtar i Shqipërisë. Biografia Lindi më 11 prill 1872 në Drenovë (Pipa e cilëson atë fshat bullgar), 5 km larg Korçës. Në fshatin e lindjes ndoqi shkollën fillore në gjuhën greke dhe sapo kishte nisur gjimnazin në Korçë kur i ati i ve Stavri Thimiu vdiq, duke e lënë kështu trembëdhjetëvjeçarin jetim. Vjeshtën e vitit 1885, me dy vëllezërit më të mëdhenj mbërritën në Bukuresht. Punoi në fillim si qymyrxhi e çirak, më pas ndoqi studimet në mënyrë private dhe për një kohë të shkurtër pranë Fakultetit të Shkencave Politike të Universitetit të Bukureshtit. Në janar 1899, qe ndër themeluesit e Qarkut të studentëvet shqiptarë, i cili në mars të 1902-shit u shndërrua në shoqëri me emrin Shpresa, e themeluar nga Asdreni dhe nga shoku i tij shkrimtar Kristo Dako. Verën e vitit 1899, kur ishte 27 vjeç, u kthye në Korçë duke kaluar nga Stambolli për ta vizituar vendlindjen për herë të parë si i rritur. Pasi ndenji 5 muaj në vatrën dhe mjedisin e fëmijërisë, u kthye në Bukuresht. Në 1905-ën ishte mësues në një shkollë shqipe në Konstancë, kurse 1 vit më vonë u bë kryetar i degës së re të shoqërisë "Dija" në kryeqytetin rumun, shoqëri e cila qe themeluar së pari në Vjenë. I entuziazmuar nga krijimi i shtetit të pavarur shqiptar, zbriti në Durrës pranverën e 1914-ës për të përshëndetur kryetarin e sapocaktuar të shtetit, princin Vilhelm Vid, nga i cili shpresonte të emërohej si arkivist në administratën e re mbretërore. Pas një vizite të shkurtër në Shkodër, u kthye në Bukuresht në korrik të 1914-ës. Vitet më pas vazhdoi të marrë pjesë në mënyrë aktive në lëvizjen kombëtare shqiptare. Në Rumani, pasi u hap konsullata shqiptare në mars 1922, u emërua sekretar i konsullatës. Bëri një vizitë tjetër në atdhe në nëntor të vitit 1937 me rastin e 25-vjetorit të Pavarësisë, me shpresë se pas kaq vjetësh shërbimi ndaj shtetit shqiptar do të merrte pension shtetëror. Ndenji ca kohë në Tiranë dhe pastaj bëri një vizitë në Shkodër, ku takoi Gjergj Fishtën në shkurt 1938. Në fillim përshëndeti pushtimin e Shqipërisë nga Italia në 1939-ën dhe shkroi Credere, obedire, combatere, por rrëmuja e shkaktuar nga pushtimi dhe lufta ia bëri fare të qartë dhe me dhimbje se shpresat për pension qenë të kota. Prandaj u kthye përsëri në Bukuresht në korrik të vitit 1939, ndërkohë që Evropa po përgatitej përsëri për luftë. Vdiq në skamje më 11 dhjetor 1947, në moshën 75-vjeçare. Vepra Asdreni nisi të shkruajë poezi dhe të botojë artikuj që në fillim të shekullit XX. Pjesë e poetëve që zbuloi apo botoi Faik bej Konica tek Albania. Në 1904-ën botoi në Bukuresht përmbledhjen e tij të parë me 99 vjersha, Rrez diélli, që ndahet në 5 cikle: Atdhesie, Fushore, Mendimtare, Dashurie, Satirike, të ndara këto sipas tematikave të ndryshme. Rreze dielli ia kushtoi Skënderbeut. Vijoi traditat e poezisë së Naim Frashërit, lartoi dashurinë për atdheun, nxiti bashkatdhetarët të rreshtoheshin në luftën për çlirim nga zgjedha turke. Vëllimi i dytë i Asdrenit, Ëndrra e lotë, e botuar në Bukuresht në 1912-ën, shfaq një pjekuri më të madhe. Kjo përmbledhje, po me 99 vjersha si e para, ndahet në 5 cikle: Atdheu, Natyra, Mendimi, Bukuria, Të Ndryshme dhe i kushtohet udhëtares dhe mikes së Shqipërisë Edith Durham. Rritja e mjeshtërisë në formë, stil e teknikë dhe zgjerimi i gamës ideore e tematike bie në sy edhe më shumë në vëllimin e tretë poetik të Asdrenit Psalme Murgu, po në kryeqytetin rumun në vitin 1930. Psalme Murgu përbëhet nga katër cikle: Flaga e vatrës, Vallja e jetës, Ngjyra ylberi, Lule dhe gjemba. Asdreni rimerr të njëjtat tema, por i trajton në forma të reja poetike. Kjo vepër, sipas Elsie-t, shënjon hyrjen e frymës moderniste në letërsinë shqiptare. Përgatiti vëllimin e katërt "Kambana e Krujës", të cilin nuk arriti ta shohë të botuar. Në këtë vepër patosi patriotik u rikthye si në veprën e parë, duke mpakur elementin universal të veprës pararendëse. Studime Arshi Pipa vëren idilizmin e tij në paraqitjen e jetës fshatare, ka fjalë simpatie vezulluese për bujqit mëditës dhe rajatë sa herë që i bie rasti t'i përmendë ndër vjershat e tij. Mendohet se tek poezia e tij në fillim reflektohet një kalim romanticizmi në realizëm, i ndikuar nga Emil Zola. Sabri Hamiti sheh tek vepra e Asdrenit kalimin nga romanticizmi në trashëgimi të simbolizmit. Shiko dhe këtë Referime Lindje 1872 Vdekje 1947 Publicistë shqiptarë Poetë shqiptarë Njerëz nga Korça Njerëz nga Vilajeti i Manastirit


Makina ‘fluturon’ në ajër përfundon mbi hekurudhë, plagosen rëndë disa persona - Bota Sot Më: 31 korrik 2020 Në ora: 19:29 Një aksident i rëndë ka ndodhur në orët e pasdites në aksin rrugor Elbasan-Librazhd pranë fshatit Labinot-Fushë. Mjeti mësohet se ka dalë nga rruga dhe ka fluturuar në ajër, duke përfunduar mbi shinat e hekurudhës. Deri tani raportohet se nga kjo ngjarje aksidentale kanë mbetur të plagosur rëndë disa persona që po udhëtonin me këtë mjet të cilat po dërgohen me urgjencë në drejtim të Spitalit Rajonal të Elbasanit. Nuk ka ende informacion mbi gjendjen e tyre shëndetësore si dhe emrat e personave të plagosur. Fjalë kyçe Makina ‘fluturon’ në ajër përfundon mbi hekurudhë


text: Në vitin 1913 filloi lufta e parë ballkanike ndërmjet aleancës së katër shteteve Sërbisë, Malit të Zi, Bullgarisë dhe Greqisë kundër Perandorisë Osmane. Kjo luftë kishte për qëllim flakjen e Perandorisë Osmane jashte vendeve të pushtuara në Ballkan. Lufta e tretë ballkanike Kësaj i paraprin kiza në territorin e Kosovës. Zanafilla e kësaj lufte është demostrata e studentëve të universitetit të Prishtinës për kushte më të mi ra në mencën e stdudentëve më 1 prill 1981. Pas kësaj pason shtet-rrethimi në territorin e Kosovës i cili mbështetet nga elementët e tjerë të federatës jugosllave për disa vite. Pas ardhjes në Kosovë të Slobodan Milosheviqit, kjo krizë e përfshiu tërë Jugosllavinë e atëhershme. Nga kjo krizë ekonomiko-politike pasuan luftrat e mëposhtme: Slloveni : mes APJ-së (Armata Popullore e Jugosllavisë) dhe MTSL-së (Mbrojtja Teritoriale e Sllovenisë) e cila përfundoi me tërheqjen e APJ-së, nga territori i Sllovenisë për në Kroaci. Kroaci : mes APJ-së, komunitetit serb dhe MTK-së (Mbrojtja Teritoriale e Kroacisë), komunitetit kroat. Bosnje : mes APJ-së, komunitetit serb në njërën anë dhe komunitetit kroat e boshnjak në anën tjetër (të tri palët luftonin kundër njëra tjetrës) Kosovë : mes Armatës Serbe dhe komunitetit shqiptar, NATO Maqedoni : mes Armatës Maqedonase dhe komunitetit shqiptar Shiko edhe Copëtimi i Shqipërisë Konferenca e Londrës 1912-1913


text: Papaj: Si financoi im atë diskun e parë të polifonisë himarjote, e njohja me Tefta Tashkon në Paris | Gazeta Telegraf Ballina Dosier Papaj: Si financoi im atë diskun e parë të polifonisë himarjote, ... Papaj: Si financoi im atë diskun e parë të polifonisë himarjote, e njohja me Tefta Tashkon në Paris Intervistë me Vaso Papajn: Im atë, Spiro, i solli disqet në Shqipëri. Në vitin 1943 u dogjën kur gjermanët i vunë zjarrin shtëpisë Papajt ishin themeluesit e industrisë mekanike shqiptare në Durrës si dhe të agjencive të para për transport udhëtarësh.... Një ndër familjet më të pasura në Durrës, që më vonë regjimi komunist ua sekuestroi të gjithë pasurinë. Në pronat e tyre u ngrit e famshmja UMB, që punësoi me mijëra punëtorë. Gjyshi i tij sponsorizoi realizimin e diskut të parë të polifonisë himarjote në studion diskografike në Paris. – Ju z. Papaj i përkisni gjeneratës së pas Luftës së Dytë Botërore, pra u lindët në liri. Jeni njeri i njohur në jetën sociale në Durrës dhe me pasion të admirueshëm e të gjithhershëm për letërsinë. Kujtesa juaj ka arkivuar mbi gjashtë dekada jetë. Çfarë do të veçoni?


Sprova e parë me emigracionin e një populli migrator – Gazeta Mapo Nga Ervis Iljazaj 11/06/2018, 09:38 11/06/2018 emigracioniNga Ervis Iljazajpopull migratorsprova e parë Pas‘Shpërthen’ Mirush Kabashi: Është koha e maskarenjve, teatri është yni!ParaItali: E dhunojnë barbarisht dhe e hedhin nga makina, vdes 20-vjeçarja shqiptare Ka disa dallime nga hikja e shqiptareve dhe strehimi ne Shqiperi I emigranteve qe nuk I pranojne vendet e zhvilluara. Ne shkojme ne vende te huaja per nje jete me te mire, per nje te ardhme dinjitoze per femijte. Ndersa te prinderit dhe mund te kthehen ne vendlindej....kur te behet Shqiperia, shumica e femijeve nuk besoj te kthehen. Nje pjese e shqiptareve (kryesisht te rinjte), kane shkuar te vetem dhe mundet dhe per nje kohe te shkurter, e do te kthehen....te tjere akoma jane klandestin e ne pritje te regullimit te qendrimit legal te tyre (ne se ju mundesohet). Te tjere nga brezi I ri kane shkuar per tu shkolluar e shume prej tyre kthehen, . Sidoqofte publiku nuk njeh shifrat reale te emigracionit shqiptar duke I paraqitur : sipas vendeve pritese, sipas viteve, sa jane naryralizuar, sa jane kthyer ne vite dhe sa (?) jane klandestine. Ka te huaj qe kane ardhur prej vitesh per pune ketu dhe nuk kam asnje vrejtje , e quaj normale . Ka qe vine e hikin duke e pasur vendin tone si nje trampoline. Ka qe vine per te jetuar ketu si pensionist,ju duhet dhene leje qendrimi paafat dhe lehtesira ligjore ne planin financiar e pronesor. Sot flitet e mohoet. se do krijohen kampe per ata qe bllokohen gjate tentatives per te vajtur ne BE, apo 2qe do kthehen prej vendeve te BE duke mos I pranuar. Eshte e qarte se ata nuk vine per Shqiperi si emigrant ekonomik apo se duan te jetojne ketu, kjo kategori per aq sa mund te mbsaj vendi edhe mund te pranohej. Por, po flitet per te tjere e nuk me duket normale dhe mund te krijoj shqetesime, madje me teper se sa do tu krijonte vendeve te BE, qe kane mjete,rend, pervoje e mundesi shume here me te madhe se ne. Keshtu qe eshte nje ceshtje delikate qe nuk duhet pranuar,aq me teper me kushtin e “hapjes se negociatave”......


text: Togo, zyrtarisht Republika Togoleze është një shtet në Afrikën perëndimore e kufizuar nga Gana në perëndim, Benini në lindje dhe Burkina Faso në veri. Togo zgjatet në jug në Gjirin e Guinesë, ku ndodhet kryeqyteti i saj Lome. Ajo ka një sipërfaqe prej 57.000 kilometra katrorë, duke e bërë atë një nga vendet më të vogla në Afrikë, me një popullsi prej rreth 7.5 milionë banorë. Republika e Togos ndodhet në Afrikën perëndimore pranë Gjirit të Guinesë dhe zë një sipërfaqe prej 56 785 km 2 të cilën banojnë diçka më shumë se 4,27 milion banorë që i përkasin më se 40-grupeve të ndryshme etnike. Për kryeqytet kanë qytetin e quajtur Lome (Lomé) dhe gjuhën franceze për gjuhë zyrtare. Një fushë e gjerë e kufizuar në perëndim nga një rrip i ngushtë bregdetarë është sipërfaqja e Togos në të cilën sundo klimë topike e nxehtë. Prodhime bujqësore më të njohura nga Togo janë kafeja, kako, bërthama të palmës. kikiriku dhe mëndafshi. Xehetaria e ngushtë në xehen e fosfateve është pjesë tjetër e ekonomisë së pa industri të Togos. Partner tregtar kryesorë llogaritet të jenë Franca dhe shtete e Bashkimit Evropian. Nëpërmjet portës detare në Lomë bëhet edhe transporti i ndryshëm i vendeve fqinje edhe përtej Atlantikut. Historia Togoja ishte territor i mbrojtur (Shutzgebite) gjerman deri me ramjen nën mandatin e Lidhjes së Kombeve më 1919. Nga 1964-ta në këtë pjesë hynë OKB-ja pjesa britanike më 1957 ju bashkua Ganës, pjesa tjetër e mbetur franceze e shpalli pavarësinë. Nga 1969-1991 kishte sistem një-partiak dhe nga 1967 president të shtetit kishte E. G. Ejademin ( E. G. Eyadéma) Politika Gjeografia Artikulli kryesorë : Gjeografia e Togos Sipërfaqja e përgjithshme e Togos është 56,785 km2 prej së cilës 2,400 km2 janë ujë. Togo shtrihet rreth koordinatave gjeografike 8 00 V, 1 10 L. Togo ka një vijë bregdetare 56 km të gjatë dhe vijë kufitare 1,647 km. Klima në Togo është tropikale e nxehtë në jug e lagësht ndërsa në veri gjysmë shkretinore. Relievi i Togos në veri është terren i xhunglës, në pjesën qendrore shkëmborë dhe me rrafshnalta në pjesën jugore. Pika më e ultë e relievit 0m është përgjatë oqeanit Atlantik dhe ajo më e larta në lartësi mbidetare prej 986 metrave në malin "Agou" (ang.:Mont Agou). Ekonomia Togoja ka ballafaquar shumë probleme ekonomike,dhe tani po përjeton një zhvillim,përkundër statistikave të dobëta në akordim me botën por të kënaqshme me Afrikën. Demografia Kultura Sporti Si në shumë vende afrikane,futbolli është sporti më i famshëm në Togo.Togo u kualifikua për Kupën e Botës në 2006,që u mbajt në Gjermani.Ylli i skuadrës pa dyshim është Sheyi Emmanuel Adebayor,i cili ka luajtur me skuadra gjigante siq janë Real Madrid,Totenham Hotspur,Monako etj.Ai është i lindur nga prindë togolez me origjinë nigeriane. Lidhje të jashtme Qeveria : Kryetari : Parlamenti : Ministria : Shtete Togo


text: August 10th, 2012 admin 4,128 shikime 0 Komente » Përshkrim: Race around the course within the time limit to advance to the next stage. Si për të luajtur: Arrow up- To accelerate. Arrow left/right- To steer. Arrow down- Brakes/reverses. Space bar- Horn. (Vetëm një sugjerim) Kliko këtu për më shumë lojra » Ju mund të ndiqni çdo përgjigjet për këtë term nëpërmjet RSS 2.0 ushqim. Ju mund të lënë një përgjigje, ose ndjekëse nga faqja e juaj. Ju duhet të jetë hyrë në për të postoj një koment. Do you have enough turtle power to defeat the ... Use your make up and fashion skills to put ... Find the ingredients of every dish. This game is very much like The Waitress or Diner ... Save stilolapsa dhe lapsa tuaj, it's the classic game ...


Documents library Ekzekutimi i Aktgjykimeve Publishing date: 17 janar 2012 Content type: Raport What we do: Sundimi i ligjit Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Ky raport nënvizon problemet lidhur me përmbarimin e aktgjykimeve në lëndët penale dhe civile. Raporti shtjellon shkaqet që pengojnë përmbarimin e aktgjykimeve civile dhe penale siç janë zvarritjet e gjata dhe mangësitë procedurale. Marrëdhëniet mes institucioneve të nivelit qendror dhe lokal Publishing date: 10 janar 2012 Content type: Raport Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Ky raport është vazhdimësi e raportit “Marrëdhëniet mes pushtetit qendror dhe lokal – aktet komunale” të Misionit në Kosovë të Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE), të botuar në shtator të vitit 2009. Ai nënvizon zhvillimet e vëzhguara, me theks të veçantë në veprimet konkrete që institucionet e nivelit qendror dhe lokal i kanë ndërmarrë për të zhvilluar dhe përmirësuar më tej sistemin e komunikimit dhe bashkëpunimit gjatë procesit të hartimit, miratimit dhe shqyrtimit të akteve komunale. Reagimet komunale ndaj incidenteve të sigurisë që preknin komunitetet e Kosovës dhe roli i Këshillave Komunalë për Siguri në Bashkësi Publishing date: 29 dhjetor 2011 Content type: Raport What we do: National minority issues Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Ky raport vlerëson reagimet e institucioneve komunale ndaj incidenteve që prekin komunitetet joshumicë, si dhe paraqet një varg rekomandimesh për autoritetet e nivelit lokal dhe bashkësinë ndërkombëtare. Child Adoption Procedure in Kosovo (sq) Publishing date: 1 shtator 2010 Content type: Raport Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë This report analyses child adoption practice in Kosovo. It concludes that the continued adjudication of child adoptions by administrative bodies rather than the courts violates the legal framework in Kosovo and international human rights law. Mirëmbajtja e varrezave ortodokse në Kosovë Publishing date: 26 tetor 2011 Content type: Raport Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Ky raport parqet një pasqyrë të gjendjes dhe mirëmbajtjes së varrezave ortodokse në Kosovë dhe është hartuar për të shoqëruar Katalogun e fotografive – Varrezat Ortodokse në Kosovë. Raporti identifikon faktorët e ndërlidhur me gjendjen e dobët të varrezave dhe ofron rekomandime për përmirësimin e tyre. Procedura e Provave në Rastet Civile në Kosovë Publishing date: 3 tetor 2011 Content type: Raport What we do: Sundimi i ligjit Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Raporti thekson mangësitë në kryerjen e procedurës së provave në rastet civile, veçanërisht në pjesën e dëgjimit të dëshmitarit, shqyrtimit të provave materiale dhe dëshmisë së ekspertëve, dhe gjen zbrazësi ndërmjet asaj që parashihet në kornizën ligjore dhe zbatimit të saj në praktikë. Raporti i monitorimit të kuvendeve komunale (Mars 2009 – Dhjetor 2010) Publishing date: 6 korrik 2011 Content type: Raport What we do: Demokratizimi, Mirëqeverisja Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Ky raport ofron një pasqyrë të mbajtjes së mbledhjeve të shumicës së organeve komunale përfaqësuese ligjvënëse në Kosovë, mes marsit 2009 dhe dhjetorit 2010, gjatë së cilës kohë Misioni në Kosovë i Organizatës për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë (OSBE). OSBE-ja ka vëzhguar 529 mbledhje të kuvendeve komunale. Sfidat në zgjidhjen e kërkesave pronësore që lidhen me konfliktin në Kosovë Publishing date: 29 qershor 2011 Content type: Raport What we do: Parandalimi dhe zgjidhja e konflikteve, Sundimi i ligjit Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Në këtë raport shqyrtohet mekanizmi për zgjidhjen grupore të kërkesave, i cili u themelua në Kosovë – si përjashtim prej kompetencës së gjykatave – për zgjidhjen e kërkesave pronësore. Implementimi i Planit të Veprimit të Strategjisë për Integrimin e Komunitetit Rom, Ashkali dhe Egjiptian në Kosovë Publishing date: 9 maj 2011 Content type: Raport Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë The report finds that Kosovo institutions fall short of fulfilling their commitments to implement the Action Plan 2009-2015 on integration of Roma, Ashkali and Egyptian communities and provides recommendations towards improving the conditions of the three communities and their integration. Gjykimi i rasteve familjare në Kosovë: Çështjet lidhur me menaxhimin e lëndëve Publishing date: 25 shkurt 2011 Content type: Raport Publisher: Organizata për Siguri dhe Bashkëpunim në Evropë Gjykatat në Kosovë janë duke dështuar që të gjykojnë në mënyrë të duhur apo adekuate rastet ku përfshihen shpërbërjet e martesave dhe rastet që përshijnë kujdestarinë e fëmijëve dhe vizitat e tyre. Dështimi i tillë shkel kornizën ligjore në Kosovë dhe mund po ashtu të shkel standardet ndërkombëtare për të drejtat e njeriut. Shkurt 2011.


-Mos e mbani laptopin në rrymë 24/7


deepthroat, groupsex, blowjob, tits e madhe, rrip-në, anal, big gjirit, i fytyrës, masturbim, gomar i madh, latin, dildo


BE-ja t’i bëjë presion Serbisë, jo Kosovës – Epoka e Re BE-ja t’i bëjë presion Serbisë, jo Kosovës 30 nëntor 12:43 Anëtari i Kryesisë së Partisë Demokratike të Kosovës (PDK), Adem Grabovci, ka thënë se e mbështet vendimin e Qeverisë për vendosjen e taksës prej 100 përqindësh për produktet me prejardhje nga Serbia. Në këtë intervistë dhënë për gazetën “Epoka e re”, Grabovci ka vlerësuar se një vendim i tillë është dashur të merret më herët, duke pasur parasysh fushatën e egër të Serbisë ndaj Kosovës. “Këto veprime është dashur të merren më herët dhe të analizohen në detaje. Kur është në pyetje Serbia, unë jam për reciprocitet të plotë me këtë shtet, i cili ka qasje armiqësore ndaj shtetit të Kosovës. Është e pandershme që Serbia në njërën anë të luftojë me të gjitha mjetet, në anën tjetër përfiton nga Kosova miliona euro në vit në emër të tregtisë”, ka thënë Grabovci. Ndërsa sa iu përket reagimeve të zyrtarëve të Bashkimit Evropian (BE) për vendosjen e kësaj takse, Grabovci ka thënë se këto reagime janë të padrejta. Ai ka thënë se BE-ja do të duhej të reagonte ndaj veprimeve destruktive të Serbisë. “BE-ja duhet të reagojë njëzëri dhe ashpër ndaj veprimeve destruktive të Serbisë, dhe jo ta tolerojë çdo veprim të saj. Ju i keni parë dhe dëgjuar thirrjet e liderëve serbë të cilat janë luftënxitëse dhe të papranueshme. Prandaj BE-ja në vend se të bëjë reagime të tilla, duhet ta disiplinojë Serbinë, e cila është duke shkelur çdo parim dhe marrëveshje në raport me Kosovën. BE-ja duhet t’i bëjë presion Serbisë për të pagjeturit, viktimat e dhunës seksuale të luftës, dëmet e luftës etj”, ka thënë Grabovci. Më tutje, Grabovci ka komentuar edhe dorëheqjen e kryetarëve të komunave në veri të Kosovës. Ai ka thënë se këto dorëheqje janë bërë me “izën” e Beogradit. “Një veprim i tillë është i nxitur nga Beogradi, pra është bërë në koordinimin të plotë me drejtuesit e Serbisë, të cilët serbët e Kosovës i shohin vetëm si mjet kusuritje. Në këtë kontekst, Serbia nuk është e interesuar për zgjidhje të problemeve, por për thellimin e tyre dhe, rrjedhimisht, për destabilizim të Kosovës dhe rajonit në përgjithësi”, është shprehur ai. Në këtë intervistë Grabovci ka folur edhe për procesin e dialogut me Serbinë dhe për zgjedhjet e brendshme në PDK. Sa iu përket zgjedhjeve brenda PDK-së, Grabovci ka thënë se nga ky proces kjo parti do të dalë më e konsoliduar dhe më e strukturuar. “Epoka e re”: Z. Grabovci, si e vlerësoni vendimin e Qeverisë së Kosovës për vendosjen e taksës prej 100 përqindësh ndaj produkteve të Serbisë? Grabovci: Personalisht e mbështes vendosjen e taksës ndaj produkteve me origjinë nga Serbia dhe Bosnja e Hercegovina. Pavarësisht prej kësaj, mendoj se këto masa janë paksa të vonuara dhe të paanalizuara mirë. Këto veprime është dashur të merren më herët dhe të analizohen në detaje. Kur është në pyetje Serbia unë jam për reciprocitet të plotë me këtë shtet, i cili ka qasje armiqësore ndaj shtetit të Kosovës. Është e pandershme që Serbia në njërën anë të luftojë me të gjitha mjetet, në anën tjetër përfiton nga Kosova miliona euro në vit në emër të tregtisë. Kjo është e pandershme dhe nuk duhet të tolerohet. “Epoka e re”: Ky vendim ka marrë mbështetje popullore, por ka pasur reagime të ashpra nga Bashkimi Evropian (BE). Grabovci: Reagimet e zyrtarëve të Bashkimit Evropian (BE) janë të padrejta. BE-ja duhet të reagojë njëzëri dhe ashpër ndaj veprimeve destruktive të Serbisë, dhe jo ta tolerojë çdo veprim të saj. Ju i keni parë dhe dëgjuar thirrjet e liderëve serbë të cilat janë luftënxitëse dhe të papranueshme. Prandaj BE-ja në vend të bëjë reagime të tilla, duhet ta disiplinojë Serbinë, e cila është duke shkelur çdo parim dhe marrëveshje në raport me Kosovën. BE-ja duhet t’i bëjë presion Serbisë për të pagjeturit, viktimat e dhunës seksuale të luftës, dëmet e luftës etj. Si duket, BE-ja ka harruar se Serbia ka qenë agresorja, ndërsa Kosova viktima e saj. Po ashtu, BE-ja duhet ta dijë se Kosova çdoherë ka qenë dhe është e gatshme t’i përgjigjet drejtësisë ndërkombëtare, derisa në Serbi kriminelët e luftës sillen të lirë, madje bashkëpunëtorët kryesorë të kasapit të Ballkanit, Sllobodan Millosheviçit, janë në krye të shtetit serb. Prandaj, BE-ja duhet të tregohet më e ashpër ndaj Serbisë, e cila nuk është e interesuar për zgjidhjen e problemeve me Kosovën, por për themelimin e tyre. “Epoka e re”: Sipas jush, a ka ndikuar kjo taksë në dorëheqjen e katër kryetarëve të komunave në veri të Kosovës? Grabovci: Vendimi i kryetarëve serbë të komunave në veri të Republikës së Kosovës për dorëheqje është i pamatur, joracional dhe kundër interesave të qytetarëve serbë atje. Një veprim i tillë është i nxitur nga Beogradi, pra është bërë në koordinimin të plotë me drejtuesit e Serbisë, të cilët serbët e Kosovës i shohin vetëm si mjet kusuritje. Në këtë kontekst, Serbia nuk është e interesuar për zgjidhje të problemeve, por për thellimin e tyre dhe, rrjedhimisht, për destabilizim të Kosovës dhe rajonit në përgjithësi. Është momenti i fundit që bashkësia ndërkombëtare të merret seriozisht me Serbinë. Po ashtu, është momenti i fundit që edhe faktori politik në Kosovë të jetë i unifikuar në proceset nëpër të cilat është duke kaluar Kosova. “Epoka e re”: Duke e parë këtë situatë, ia vlen të dialogohet me Serbinë? Grabovci: E para, dialogu është i paalternativë. Republika e Kosovës nuk ka arsye ta refuzojë dialogun si mjet për zgjidhjen e mosmarrëveshjeve me Serbinë. E dyta, Kosova duhet të insistojë në zbatimin e marrëveshjeve të arritura deri më tani, pasi Serbia është duke e shkelur çdo marrëveshje. Ju e keni parë qasjen e Serbisë në raport me Interpolin, ku veprimet e saj janë në kundërshtim të plotë me Marrëveshjen e Brukselit të vitit 2013. Në anën tjetër, kur është në pyetje përballja me Serbinë, partitë politike në Kosovë, pozitë dhe opozitë, duhet të bashkohen dhe të flasin me një zë. Nuk është koha për ndarje, por për bashkim të forcave. Këtë e them kur shoh parti politike që më shumë bëjnë zhurmë pse presidenti Hashim Thaçi është duke kërkuar unifikim të spektrit politik sesa kundër qasjes destruktive të Serbisë në raport me Kosovën. Vlerësoj se angazhimet e presidentit Thaçi janë në përputhje të plotë me interesin shtetëror dhe qytetar. Takimet e tij të fundit me liderët botërorë në Paris apo Uashington e dëshmojnë këtë. Në këtë aspekt, veprimet e Thaçit nuk bien ndesh me interesat nacionale. Është e papranueshme për mua kur dëgjoj zëra të llojit ‘ta mbrojmë Kosovën nga presidenti’, kur dihet fare mirë angazhimi i Thaçit në të gjitha proceset historike, nga periudha ilegale, angazhimi në UÇK, Rambuje, Vjenë, shpalljen e Kosovës shtet dhe në procesin e konsolidimit dhe të shtetndërtimit. Dhe, e treta, BE-ja nuk duhet t’i mbyllë sytë përballë politikës shoviniste të Serbisë karshi Kosovës. Pra, BE-ja duhet t’ia bëjë të qartë Serbisë, se politika e saj karshi Kosovës nuk dërgon kah paqja, por kah destabiliteti rajonal. Në këtë kontekst, besoj fuqishëm se pa përfshirjen e ShBA-së nuk mund të ketë dialog të suksesshëm. Pra, përfshirja e Amerikës në këtë proces dhe fazë është e domosdoshme. “Epoka e re”: Z. Grabovci, PDK-ja është në proces të brendshëm zgjedhor. Si është duke shkuar ky proces, dhe cilat janë pritjet e juaja? Grabovci: Partia Demokratike e Kosovës (PDK) është parti e dëshmuar në shtetndërtimin dhe në zhvillimin e vendit. Të gjitha proceset e rëndësishme nëpër të cilat ka kaluar Kosova mbajnë vulën e PDK-së. Për dikë kanë qenë të pakapshme projektet që janë realizuar nën qeverisjen e PDK-së siç janë: autostrada, infrastruktura rrugore, ndërtimi i shkollave etj. Ju e dini se infrastruktura është bazamenti i ekonomisë së lirë të tregut. Tani kur jemi te zgjedhjet e brendshme, pritjet e mia janë që PDK-ja do të dalë më e strukturuar dhe më e organizuar. Më herët PDK-ja ka përmbyllur suksesshëm zgjedhjet në rininë demokratike. Nga ai proces ka dalë një lidership rinor shumë i konsoliduar, me një përfshirje të gjerë. Zgjedhjet në rininë demokratike kanë dëshmuar se PDK-ja është parti e hapur dhe se u jep hapësirë të gjithëve. Në këtë drejtim, besoj fuqishëm se PDK-ja do të dalë më e fuqishme se kurrë nga procesi zgjedhor për organet drejtuese. Këto e shoh çdo ditë nga kontaktet që kam me votues dhe qytetarë anekënd vendit. PDK-ja ka nevojë për energji të re dhe personalitete të reja të cilat do ta pasuronin edhe më shumë këtë parti. Po ashtu, PDK-ja është duke punuar që të aktivizohen të gjithë ata burra dhe gra që janë pasivizuar, me apo pa te drejtë, në mënyrë që ta japin kontributin e tyre për shfuqizimin e PDK-së, por edhe të Kosovës. Me fjalë të tjera, nga ky proces zgjedhor pres që autoritetet e dëshmuara të PDK-së, apo themeluesit e kësaj partie të bashkudhëtojnë së bashku me gjeneratat e reja për një PDK më të fuqishme. Vëllezërit muzikantë vizitojnë Nexhmije Pagarushën Anëtarët e grupit muzikor “NRG Band”, të cilët njëkohësisht janë...


Meghan Markle: Më paralajmëruan se nëse martohesha me Harry-n tabloidet do të më shkatërronin jetën | Blitz | Kliko dhe Informohu Dukesha e Sussex, Meghan Markle dhe Princi Harry, janë një ndër çiftet më të komentuar aktualisht në mbarë botën. Çdo lëvizje dhe gjest i tyre përbën lajm ndaj dhe gjithnjë e më shumë ata e gjejnë veten në titujt kryesorë të revistave. Disa muaj më parë, ata u bënë prindër të një vogëlushi që e pagëzuan me emrin Archie Harrison. Që prej bërjes publike të lidhjes me Harry-n, Meghan i është dashur të përballet çdo ditë me mediat dhe lajmet e pafundme që shkruajnë për të. Sigurisht qê si një aktore ajo ishte përballur më parë me famën dhe lajmet por jo deri në atë pikë sa t’ja bënin jetën të pamundur. Mirëpo miqtë e saj të afërt e kishin paralajmëruar të mos martohej me princin, sepse do ta kishte shumë të vështirë ta shihte veten pothuajse çdo ditë në qendër tê vëmendjes mediatike. “Kur u njoha me bashkëshortin tim, miqtë e mi ishin shumë të lumtur, sepse isha unë e lumtur. Por miqtë britanikë më thanë: “Jemi të bindur që është njeri shumë i mirë. Por mos u marto me të sepse tabloidet britanike do të të shkatërrojnë jetën,”, ka treguar Meghan së fundmi duke shtuar se u ishte përgjigjur miqve se kjo nuk do të ndodhte pasi ajo nuk përbënte lajm për tabloidet. Meghan ka rrëfyer në dokumentarin e “ITV” se pavarësisht se miqtë e paralajmëruan se do t’i shkatërrohej jeta, ajo vendosi të jetonte jetën e saj edhe pse më vonë e kuptoi se gjërat nuk ishin sic i priste. Dukesha tregoi se momenti më i vështirë ishte pas ardhjes në jetë të vogëlushit Archie. Ajo rrëfeu e përlotur se iu desh të përballej me trysninë dhe sulmet në media dhe kjo s’kishte qenë aspak e këndshme për të. “E përjetova shumë pas kuintave, e dija që s’do të ishte e lehtë, por prisja të ishte e drejtë dhe këtë pjesë s’po mundem ta përtyp.”- u shpreh ajo gjatë dokumentarit.


Zhdukja e mistershme e avokatit Muço, ja ç'është gjetur në tragetin ku udhëtonte Transmetuar më 14-11-2017, 14:09 Kur kanë kaluar më shumë se 10 ditë që është raportuar i zhdukur, dalin detaje rrëqethëse për avokatin Besnik Muço. Sipas disa burimeve mësohet se në tragetin ku ai kishte hipur për të shkuar në Itali, por që as nuk mbërriti, as nuk u bë më i gjallë prej asaj dite, janë gjetur xhupi, kartë qëndrimi italiane, çanta me sendet personale, ku binte në sy mungesa e pasaportës shqiptare të avokatit. Sendet e gjetura në sallën e pritjes së tragetit, i ka sekuestruar Policia e Durrësit si provë materiale. Prokuroria ka nisur hetimet për rrëmbim personi, pas denoncimit në Shqipëri të vëllait të avokatit Besnik Muço i cili ka mbi 10ditë që rezulton i zhdukur. Më herët prokuroria e Barit kishte nisur hetimet pas denoncimit të bashkëshortes së tij që e priste në Itali. Organi i akuzës ka disa dyshime për zhdukjen e avokatit, që nga rrëmbimi i tij deri tek mbytja në det. Për herë të fundit Muço kishte kontaktuar me bashkëshorten ku e njoftonte se po hipte në traget në Durrës për të shkuar tek ata në Itali. 54 vjeçari Muço kishte dokumente të rregullta qëndrimi në Itali, ku jetonte prej vitesh me bashkëshorten dhe fëmijët. Kurse kohët e fundit ai kishte nisur punën si avokat i lirë në Tiranë. Në datën 2 nëntor, Besnik Muço rezulton të ketë kryer të dyja procedurat në portin e Durrësit si atë të check-in dhe regjistrimin në sistemin TIMS. Por ai nuk zbriti në portin e Barit. Për të ndarë më shumë kohë më familjen ai udhëtonte të paktën dy herë në muaj nga porti i Durrësit në Bari për të shkuar në Macerata. /b.l/noa.al/


text: Rrjeti televiziv amerikan NBC thotë se Izraeli nuk do të lejojë Sirinë dhe Hezbollahun të kalojë të ashtuquajturën “vijë e kuqe”, pra se me forcë do të ndalojë çdo përpjekje siriane për t’ia dhënë Hezbollahut armët jokonvencionale, kimike dhe biologjike. Menjëherë pas lajmit të bombardimit të autokolonës siriane, u përfshirë në këtë rrëfim Irani, armiku kryesor i Izraelit dhe një fuqi rajonale që mbështet regjimin e Sirisë dhe Hezbollahun. Ministri i Jashtëm iranian, Ali Akbar Salehi, ka dënuar bombardimin izraelit të një kompleksi ushtarak në Siri, duke e quajtur si agresion brutal, nga frika se Izraeli, duke parandaluar dorëzimin e armëve për Hezbollahun, dobëson kërcënimet iraniane ndaj këtij vendi. "Nuk ka asnjë dyshim se ky akt agresiv shkon në të njëjtin drejtim, si politika e Perëndimit ashtu edhe politika sioniste, për të vënë në sfond të dytë suksesin e popullit sirian dhe të qeverisë siriane, që duan të kthejnë stabilitetin dhe sigurinë në vend”, ka thënë Akbar, transmeton Haaretz. Ndërsa, zëvendës i tij, Amir Abdollahian, siç raporton Guardian, tha se sulmi në Siri do të ketë "pasoja të rënda për qytetin izraelit të Tel Avivit". Në të njëjtën kohë, në Izrael politikanët heshtin. Nuk ka konfirmim për sulmin natën e kaluar. Të martën, gjeneralmajori Amir Eshel tha se Izraeli "kryen veprime që synojnë për të eliminuar kërcënimet dhe për të krijuar kushte të favorshme për fitore në luftë”. Në këtë histori është bashkuar edhe Rusia, një aleat i Sirisë, e cila konfirmoi se bombardimi i qendrës kërkimore është “sulm i paarsyeshëm në territorin e një shteti sovran, që shkel Kartën e OKB-së dhe është absolutisht e papranueshme, pavarësisht motiveve”. Siria, sot pasdite, ka shtruar ankesë në OKB, duke kërcënuar edhe për “pasoja të rënda". Edhe pse diplomacia izraelite nuk po deklarohet, zyrtarët amerikanë kanë thënë, sipas New York Times, se ishin të informuar për qëllimet e Izraelit për të sulmuar Sirinë. Për shkak të frikës nga sulmet në qytetet e mëdha izraelite - Tel Aviv, Jerusalem dhe Haifa – popullata ka nisur të marrë masat e sigurisë. Mediat raportuan se popullsia në Jerusalem është duke u furnizuar me maska gazi. /Telegrafi/


text: IKNI, NUK KENI PËR TË MARRË ASNJËHERË LEKË! Nga AGUSTIN MIRAKA Në foto: Dënoni krimet e komunizmit! Goditet me grusht përpara Kuvendit të Shqipërisë deputeti "demokrat" Ilir Rusmali. Ngjarja ka ndodhur mëngjesin e djeshëm, rreth orës 10.45 pranë ndërtesës së ish të përndjekurve politikë, ku Rusmali kishte parkuar makinën e tij. Burime policore thanë se, Lirak Petrit Bejko, 47 vjeç, një ish i përndjekur politik ka goditur me grusht deputetin demokrat, ndërsa ky i fundit po shkonte drejt makinës. Por sipas ish të përndjekurve, "kjo ka ndodhur pasi Bejko, i ka përmendur Rusmalit premtimet për ish të përndjekurit politikë, të cilat nuk po konkretizohen prej vitesh". Ndërkaq, Gjergj Ndreca u ka rrëfyer shokëve të tij, se para disa ditësh kur kanë takuar Rusmalin për fondet e ish të përndjekurve, ai u ka thënë: "Ikni, nuk keni për të marrë asnjëherë, lekë". Ata thonë se episodi i djeshëm ka ndodhur në vazhdën e mosmarrëveshjeve të Rusmalit me ish të përndjekurit, për shkak të formulimit të gabuar dhe moszbatimit të ligjit për dëmshpërblimet. "Komunizmi na piu gjakun nëpër burgje, por ky pushtet po na masakron dita ditës duke na lënë pa pensione, pa bukë dhe pa asnjë shpresë mbijetese", thotë Perikli Shqevi, njëri prej të pranishmëve në vendin e ngjarjes dhe në ceremoni. Në fakt qeveria aktuale dhe ligjvënësit e Kuvendit shqiptar po godasin dita ditës mbi fatin e ish të përndjekurve, duke i lënë pa shtëpi, pa dëmshpërblime reale, pa alternativa jetese dhe pa punë. Por kjo nuk i bën përshtypje askujt. Ndërsa, goditja ndaj Rusmalit, ka tërhequr dje, vëmendjen e deputetëve dhe qeveritarëve shqiptarë, duke e cilësuar si një akt dhune. Ngjarja e djeshme, kur një grup ish të përndjekurish ishin mbledhur me iniciativën dhe mbështetjen e Lulëzim Brahjes për të varrosur një kolegun e tyre të burgjeve, tregon shumë. Në rradhë të parë tregon solidaritetin e tyre për vuajtët e përbashkëta. Por tregon edhe faktin se një ish i përndjekur politik, duke qenë i varfër dhe i braktisur, aktualisht, nuk kishte lekë as për të paguar arkivolin e tij. Shteti e la 15 ditë pa varr, për ta përdorur si kavje eksperimentale. Dhe Bashkia e Tiranës, nuk e ndihmoi dot për këtë hall, sepse qeveritarët kishin halle të tjera për të porositur makina luksoze ndaj ministrave, apo deputetëve. Ndërkohë që trupi i pajetë i Grigor Zaharisë priste në morgun e spitalit, bisturinë e kirurgëve për ta përdorur si kavje eksperimentale. Pas kësaj ngjarje tragjike me trupin e Grigor Zaharisë lind pyetja: Me kë duhet të revoltoheshin ish të përndjekurit politikë, kur gjendja e tyre është në pikë të hallit"? Kujt duhet t'i kërkonin ata llogari për gjendjen e tyre të vështirë, përveçse deputetëve ligjvënës? Dhe kush mban përgjegjësi për tragjedinë e ish të përndjekurve që po vazhdon gjatë gjithë jetës? Sipas njoftimit, "një grup ish të përndjekurish ishin mbledhur përpara selisë së shoqatës, pak metra larg selisë së seancave plenare dhe po bënin homazh për Grigor Zaharinë, një ish i përndjekur, i cili prej 20 ditësh ka mbetur në morgun e Tiranës, pasi nuk ka të afërm për ta varrosur. Arkivoli me trupin e Zaharisë ishte vendosur në oborrin pranë selisë së shoqatës, ndërsa vetë ish të përndjekurit shprehën indinjatën për shtetin që nuk u kujdes të paktën për varrimin e Zaharisë. Në këtë moment deputeti Rusmali po vinte drejt makinës së tij. Burimet rrëfejnë se 47 vjeçari Bejko i është afruar deputetit demokrat, i cili nuk ka shprehur interes për protestën e ish të përndjekurve dhe pasi ka komunikuar me të, e ka goditur duke e rrëzuar përdhe. Bejko është arrestuar nga forcat policore të komisariatit numër 1 në Tiranë. Gjithashtu, të njëjtat burime bënë të ditur se në pranga ka përfunduar edhe Gjergji Ndreca. Ky i fundit ka kundërshtuar dhe është përplasur me forcat e policisë, të cilat po arrestonin 47 vjeçarin. Ndreca nuk ka dashur të lejojë arrestimin e Bejkos e për pasojë është prangosur nga blutë e komisariatit numër 1. Reagimet e pjesëmarrësve "Ne kemi 20 vjet që po vuajmë nga mashtrimet e qeverisë dhe nga ligjet gjysmake që po lënë në mëshirë të fatit, shtresën tonë të ish të përndjekurve ndërsa deputetët na fyejnë çdo ditë me mospërfilljen e tyre". Kështu deklaron Skënder Tufa kreu i SHBPSH-së, për gazetën, "Sot", i cili tregon se "Ceremonia ishte organizuar me leje të rregullt". Ai shton se "durimi i ish të përndjekurve është sosur dhe mashtrimet e qeverisë e kanë tejkaluar masën". Tufa thotë: "Boll kemi pritur, tani jemi të bindur se kjo qeveri ka si qëllim kryesor mashtrimin dhe jo dëmshpërblimin tonë". Ndërsa Xhaferr Agarai, sqaron se "shtresa e ish të përndjekurve është keqpërdorur në të gjitha sistemet. Ne vuajtëm në burgjet e diktaturës dhe vazhdojmë të vuajmë edhe sot, kurse ata po tallen ndaj nesh", përfundon ai. Nga ana e tij Bujar Sala, u shpreh se: "makina e tij luksoze na provokoi, ndërkohë që menduam se një ish i përndjekur politik, nuk kishte as një makinë për ta varrosur dhe prandaj e kishin lënë pa varr". Ndërsa, Perikli Shqevi shton se "hipokrizia e qeverisë nuk mund të tolerohet më. Ne luftuam për demokracinë dhe u futëm nëpër burgje, ndërsa ata djemtë e komunistëve, ishin dhe mbetën me makina luksoze. Kështu ishte dje komunisti, Çajup Rusmali, kështu është edhe sot, djali i tij". Ndërkaq, Kostandin Gjerdeni, nënvizon se kjo gjendje varfërie ndaj ish të përndjekurve është shumë e rëndë. "Ne kemi mbetur të varfër dhe nuk kemi as lekë as për të paguar arkivolin", thotë ai duke pasqyruar gjendjen e përgjithshme të tyre. Midis tyre edhe Petrit Horieti, së bashku me Apollon Ruben Zenunin duken shumë të irrituar nga trajtimi që i ka bërë qeveria shqiptare kësaj shtrese të ish të persekutuarve. "Po nuk u vunë në vendin e merituar ish të persekutuarit, shoqëria jonë nuk mund të gjejë qetësi. Derisa të ketë në qeveri ish spiunë të diktaturës, ky vend do të vuajë pasojat e paaftësisë së tyre", vunë në dukje ata. Ndërkaq, Lulzim Brahja ka shkuar pasdite në polici ku është interesuar për shëndetin dhe gjendjen e përgjithshme të dy ish të persekutuarve, duke i çuar edhe ushqime apo mjetet e tjera të nevojshme.


Cica Mund Kurrë Të jetë Shumë I madh