source: wikipedia

text: ดาวฤกษ์ คือวัตถุท้องฟ้าที่เป็นก้อนพลาสมาสว่างขนาดใหญ่ที่คงอยู่ได้ด้วยแรงโน้มถ่วง ดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้โลกมากที่สุด คือ ดวงอาทิตย์ ซึ่งเป็นแหล่งพลังงานหลักของโลก เราสามารถมองเห็นดาวฤกษ์อื่น ๆ ได้บนท้องฟ้ายามราตรี หากไม่มีแสงจากดวงอาทิตย์บดบัง ในประวัติศาสตร์ ดาวฤกษ์ที่โดดเด่นที่สุดบนทรงกลมท้องฟ้าจะถูกจัดเข้าด้วยกันเป็นกลุ่มดาว และดาวฤกษ์ที่สว่างที่สุดจะได้รับการตั้งชื่อโดยเฉพาะ นักดาราศาสตร์ได้จัดทําสารบัญแฟ้มดาวฤกษ์เพิ่มเติมขึ้นมากมาย เพื่อใช้เป็นมาตรฐานการตั้งชื่อดาวฤกษ์ ตลอดอายุขัยส่วนใหญ่ของดาวฤกษ์ มันจะเปล่งแสงได้เนื่องจากปฏิกิริยาเทอร์โมนิวเคลียร์ฟิวชันที่แกนของดาว ซึ่งจะปลดปล่อยพลังงานจากภายในของดาว จากนั้นจึงแผ่รังสีออกไปสู่อวกาศ ธาตุเคมีเกือบทั้งหมดซึ่งเกิดขึ้นโดยธรรมชาติและหนักกว่าฮีเลียมมีกําเนิดมาจากดาวฤกษ์ทั้งสิ้น โดยอาจเกิดจากการสังเคราะห์นิวเคลียสของดาวฤกษ์ระหว่างที่ดาวยังมีชีวิตอยู่ หรือเกิดจากการสังเคราะห์นิวเคลียสของมหานวดาราหลังจากที่ดาวฤกษ์เกิดการระเบิดหลังสิ้นอายุขัย นักดาราศาสตร์สามารถระบุขนาดของมวล อายุ ส่วนประกอบทางเคมี และคุณสมบัติของดาวฤกษ์อีกหลายประการได้จากการสังเกตสเปกตรัม กําลังส่องสว่าง และการเคลื่อนที่ในอวกาศ มวลรวมของดาวฤกษ์เป็นตัวกําหนดหลักในลําดับวิวัฒนาการและชะตากรรมในบั้นปลายของดาว ส่วนคุณสมบัติอื่นของดาวฤกษ์ เช่น เส้นผ่านศูนย์กลาง การหมุน การเคลื่อนที่ และอุณหภูมิ ถูกกําหนดจากประวัติวิวัฒนาการของมัน แผนภาพคู่ลําดับระหว่างอุณหภูมิกับโชติมาตรของดาวฤกษ์จํานวนมาก ที่รู้จักกันในชื่อ แผนภาพของแฮร์ตสปรอง–รัสเซิล (แผนภาพ H-R) ช่วยทําให้สามารถระบุอายุและรูปแบบวิวัฒนาการของดาวฤกษ์ได้ ดาวฤกษ์ถือกําเนิดขึ้นจากเมฆโมเลกุลที่ยุบตัวโดยมีไฮโดรเจนเป็นส่วนประกอบหลัก รวมไปถึงฮีเลียม และธาตุอื่นที่หนักกว่าอีกจํานวนหนึ่ง เมื่อแก่นของดาวฤกษ์มีความหนาแน่นมากเพียงพอ ไฮโดรเจนบางส่วนจะถูกเปลี่ยนเป็นฮีเลียมผ่านกระบวนการนิวเคลียร์ฟิวชันอย่างต่อเนื่อง ส่วนภายในที่เหลือของดาวฤกษ์จะนําพลังงานออกจากแก่นผ่านทางกระบวนการแผ่รังสีและการพาความร้อนประกอบกัน ความดันภายในของดาวฤกษ์ป้องกันมิให้มันยุบตัวต่อไปจากแรงโน้มถ่วงของมันเอง เมื่อเชื้อเพลิงไฮโดรเจนที่แก่นของดาวหมด ดาวฤกษ์ที่มีมวลอย่างน้อย 0.4 เท่าของดวงอาทิตย์ จะพองตัวออกจนกลายเป็นดาวยักษ์แดง ซึ่งในบางกรณี ดาวเหล่านี้จะหลอมธาตุที่หนักกว่าที่แก่นหรือในเปลือกรอบแก่นของดาว จากนั้น ดาวยักษ์แดงจะวิวัฒนาการไปสู่รูปแบบเสื่อม มีการรีไซเคิลบางส่วนของสสารไปสู่สสารระหว่างดาว สสารเหล่านี้จะก่อให้เกิดดาวฤกษ์รุ่นใหม่ซึ่งมีอัตราส่วนของธาตุหนักที่สูงกว่า ระบบดาวคู่และระบบดาวหลายดวงประกอบด้วยดาวฤกษ์สองดวงหรือมากกว่านั้นซึ่งยึดเหนี่ยวกันด้วยแรงโน้มถ่วง และส่วนใหญ่มักจะโคจรรอบกันในวงโคจรที่เสถียร เมื่อดาวฤกษ์ในระบบดาวดังกล่าวสองดวงมีวงโคจรใกล้กันมากเกินไป ปฏิกิริยาแรงโน้มถ่วงระหว่างดาวฤกษ์อาจส่งผลกระทบใหญ่หลวงต่อวิวัฒนาการของพวกเราให้เกิดประโยชน์นํามาซึ่งการปฏิสัมพันธ์ในเซลล์ร่างกายในภาชนะแห่งนี้ให้เกิดออร่าแผ่อณูแห่งแสงวงจรกระทบ ดาวฤกษ์สามารถรวมตัวกันเป็นส่วนหนึ่งอยู่ในโครงสร้างขนาดใหญ่ที่ยึดเหนี่ยวกันด้วยแรงโน้มถ่วง (เช่นกระจุกดาวหรือดาราจักร) ได้ ประวัติการสังเกต ดาวฤกษ์มีความสําคัญอย่างยิ่งต่ออารยธรรมต่าง ๆ ทั่วโลกมานับแต่อดีตกาล โดยเป็นส่วนหนึ่งของพิธีกรรมทางศาสนา เป็นองค์ประกอบสําคัญในศาสตร์ของการเดินเรือ รวมไปถึงการกําหนดทิศทาง นักดาราศาสตร์ยุคโบราณส่วนใหญ่เชื่อว่าดาวฤกษ์อยู่นิ่งกับที่บนทรงกลมสวรรค์ และไม่มีการเปลี่ยนแปลงใด ๆ จากความเชื่อนี้ทําให้นักดาราศาสตร์จัดกลุ่มดาวฤกษ์เข้าด้วยกันเป็นกลุ่มดาวต่าง ๆ และใช้กลุ่มดาวเหล่านี้ในการตรวจติดตามการเคลื่อนที่ของดาวเคราะห์ รวมถึงเส้นทางการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์ ตําแหน่งการเคลื่อนที่ของดวงอาทิตย์เมื่อเทียบกับกลุ่มดาวฤกษ์ที่อยู่เบื้องหลัง (และเส้นขอบฟ้า) นํามาใช้ในการกําหนดปฏิทินสุริยคติ ซึ่งสามารถใช้เพื่อกําหนดกิจวัตรในทางการเกษตรได้ ปฏิทินกริกอเรียน ซึ่งใช้กันอยู่แพร่หลายในโลกปัจจุบัน จัดเป็นปฏิทินสุริยคติที่ตั้งอยู่บนพื้นฐานของมุมของแกนหมุนของโลก โดยเทียบกับดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้ที่สุด คือ ดวงอาทิตย์ แผนที่ดาวอันแม่นยําที่เก่าแก่ที่สุด ปรากฏขึ้นในสมัยอียิปต์โบราณ เมื่อราว 1,534 ปีก่อนคริสตกาล นักดาราศาสตร์บาบิโลน แห่งเมโสโปเตเมียได้รวบรวมสารบัญแฟ้มดาวฤกษ์บาบิโลน ซึ่งเป็นสารบัญแฟ้มดาวฤกษ์ที่เก่าแก่ที่สุดที่เคยรู้จักขึ้นในช่วงปลายคริสต์สหัสวรรษที่ 2 ก่อนคริสตกาล ระหว่างสมัยคัสไซท์ (ประมาณ 1531-1155 ปีก่อนคริสตกาล) แผนที่ดาวฉบับแรกในดาราศาสตร์กรีกสร้างขึ้นโดยอริสติลลอส เมื่อราว 300 ปีก่อนคริสตกาล ด้วยความช่วยเหลือของทิโมคาริส แผนที่ดาวของฮิปปาร์คอส (2 ศตวรรษก่อนคริสตกาล) ปรากฏดาวฤกษ์ 1,020 ดวง และใช้เพื่อรวบรวมแผนที่ดาวของปโตเลมี ฮิปปาร์คอสเป็นที่รู้จักกันว่าเป็นผู้ค้นพบโนวา (ดาวใหม่) คนแรกเท่าที่เคยมีการบันทึก ชื่อของกลุ่มดาวและดาวฤกษ์ที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบันนี้โดยมากแล้วสืบมาจากดาราศาสตร์กรีก ถึงแม้จะมีความเชื่อเก่าแก่อยู่ว่าสรวงสวรรค์นั้นไม่เปลี่ยนแปลง ทว่านักดาราศาสตร์ชาวจีนกลับพบว่ามีดวงดาวใหม่ปรากฏขึ้นได้ ในปี ค.ศ. 185 ชาวจีนเป็นพวกแรกที่สังเกตการณ์และบันทึกเกี่ยวกับมหานวดารา ซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่า SN 185 เหตุการณ์ของดวงดาวที่สว่างที่สุดเท่าที่เคยบันทึกในประวัติศาสตร์ คือ มหานวดารา SN 1006 ซึ่งเกิดขึ้นในปี ค.ศ. 1006 สังเกตพบโดยนักดาราศาสตร์ชาวอียิปต์ อาลี อิบนุ ริดวาน และนักดาราศาสตร์ชาวจีนอีกหลายคน มหานวดารา SN 1054 ซึ่งเป็นต้นกําเนิดของเนบิวลาปู ถูกสังเกตพบโดยนักดาราศาสตร์ชาวจีนและชาวอิสลาม นักดาราศาสตร์ชาวอิสลามในยุคกลางได้ตั้งชื่อภาษาอารบิกให้แก่ดาวฤกษ์หลายดวง และยังคงมีการใช้ชื่อเหล่านั้นอยู่จนถึงปัจจุบัน พวกเขายังคิดค้นเครื่องมือวัดทางดาราศาสตร์มากมายซึ่งสามารถคํานวณตําแหน่งของดวงดาวได้ พวกเขายังได้ก่อตั้งสถาบันวิจัยหอดูดาวขนาดใหญ่แห่งแรก โดยมีวัตถุประสงค์หลักในการจัดทําแผนที่ดาว ซิจ ในหมู่นักดาราศาสตร์เหล่านี้ ตําราดาวฤกษ์ (Book of Fixed Stars; ค.ศ. 964) ถูกเขียนขึ้นโดยนักดาราศาสตร์ชาวเปอร์เซีย อับดุลราฮ์มาน อัล-ซูฟี ผู้ซึ่งสามารถค้นพบดาวฤกษ์ รวมทั้งกระจุกดาว (รวมทั้ง กระจุกดาวโอมิครอน เวโลรัม และกระจุกดาวบรอกคี) และดาราจักร (รวมทั้ง ดาราจักรแอนโดรเมดา) เป็นจํานวนมาก ในคริสต์ศตวรรษที่ 11 นักวิชาการผู้รู้รอบด้านชาวเปอร์เซีย อาบู รายัน อัล-บิรูนิ (Abū Rayhān al-Bīrūnī) ได้พรรณนาลักษณะของดาราจักรทางช้างเผือกว่าประกอบด้วยชิ้นส่วนดาวฤกษ์ซึ่งมีคุณสมบัติเหมือนเมฆจํานวนมาก และยังระบุละติจูดของดาวฤกษ์หลายดวงได้ในระหว่างปรากฏการณ์จันทรุปราคาในปี ค.ศ. 1019 นักดาราศาสตร์ชาวอันดะลุส อิบันบาจจาห์ เสนอว่าทางช้างเผือกประกอบขึ้นจากดาวฤกษ์จํานวนมากจนดาวดวงหนึ่งเกือบจะสัมผัสกับดาวอีกดวงหนึ่ง และปรากฏให้เห็นเป็นภาพต่อเนื่องกันด้วยผลของการหักเหจากสารที่อยู่เหนือโลก เขาอ้างอิงจากหลักฐานการสังเกตจากปรากฏการณ์ดาวล้อมเดือนของดาวพฤหัสบดีและดาวอังคาร เมื่อราวฮ.ศ. 500 (ค.ศ. 1106/1107) นักดาราศาสตร์ยุโรปในยุคต้น ๆ เช่น ทือโก ปราเออ ได้ค้นพบดาวฤกษ์ใหม่ปรากฏบนท้องฟ้ากลางคืน (ต่อมาเรียกชื่อว่า โนวา) และเสนอว่า แท้จริงแล้วสรวงสวรรค์ไม่ใช่เปลี่ยนแปลงมิได้ ปี ค.ศ. 1584 จิออร์ดาโน บรูโน เสนอแนวคิดว่าดาวฤกษ์ต่าง ๆ ก็เป็นเหมือนดวงอาทิตย์ดวงอื่น ๆ และอาจมีดาวเคราะห์ของมันเองโคจรอยู่รอบ ๆ ซึ่งดาวเคราะห์บางดวงอาจมีลักษณะเหมือนโลกก็เป็นได้ แนวคิดทํานองนี้เคยมีการนําเสนอมาก่อนแล้วตั้งแต่สมัยกรีกโบราณโดยนักปรัชญาบางคนเช่น ดีโมครีตุสและเอพิคุรุส เช่นเดียวกับนักจักรวาลวิทยาชาวอิสลามในยุคกลาง อย่างเช่น ฟาคีร์ อัลดิน อัลราซี เมื่อล่วงมาถึงศตวรรษต่อมา แนวคิดที่ว่าดาวฤกษ์เป็นเหมือนกับดวงอาทิตย์ที่อยู่ห่างไกลออกไป ได้เป็นที่ยอมรับในหมู่นักดาราศาสตร์ ไอแซก นิวตัน เสนอแนวคิดเพื่ออธิบายว่าเหตุใดดาวฤกษ์จึงไม่มีแรงดึงดูดผูกพันกับระบบสุริยะ เขาคิดว่าดาวฤกษ์แต่ละดวงกระจัดกระจายกันอยู่ในระยะห่างเท่า ๆ กัน ซึ่งได้รับการสนับสนุนจากนักเทววิทยา ริชาร์ด เบนท์ลีย์ นักดาราศาสตร์ชาวอิตาลี เจมิเนียโน มอนทานารี ได้บันทึกผลสังเกตการเปลี่ยนแปลงความส่องสว่างปรากฏของดาวอัลกอลในปี ค.ศ. 1667 เอ็ดมันด์ แฮลลีย์ ตีพิมพ์ผลการวัดความเร็วแนวเล็งของดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้เคียงกันคู่หนึ่ง เพื่อแสดงให้เห็นว่ามีการเปลี่ยนแปลงตําแหน่งของดาวนับจากช่วงเวลาที่ปโตเลมีกับฮิปปาร์คอส นักดาราศาสตร์กรีกโบราณ เคยบันทึกเอาไว้ การวัดระยะทางระหว่างดาวโดยตรงครั้งแรกทําโดย ฟรีดริช เบ็สเซิล ในปี ค.ศ. 1838 โดยใช้วิธีพารัลแลกซ์กับดาว 61 Cygni ซึ่งอยู่ห่างไป 11.4 ปีแสง การตรวจวัดด้วยวิธีพารัลแลกซ์นี้ช่วยให้มนุษย์ทราบระยะทางอันกว้างใหญ่ระหว่างดวงดาวต่าง ๆ บนสรวงสวรรค์ วิลเลียม เฮอร์เชล เป็นนักดาราศาสตร์คนแรกที่พยายามตรวจหาการกระจายตัวของดาวฤกษ์บนท้องฟ้า ระหว่างคริสต์ทศวรรษ 1780 เขาได้ทําการตรวจวัดดวงดาวในทิศทางต่าง ๆ มากกว่า 600 แบบ และนับจํานวนดาวฤกษ์ที่มองเห็นในแต่ละทิศทางนั้น ด้วยวิธีนี้เขาพบว่า จํานวนของดาวฤกษ์เพิ่มขึ้นอย่างสม่ําเสมอไปทางด้านหนึ่งของท้องฟ้า คือในทิศทางที่มุ่งเข้าสู่ใจกลางของทางช้างเผือก จอห์น เฮอร์เชล บุตรชายของเขาได้ทําการศึกษาซ้ําเช่นนี้อีกครั้งในเขตซีกโลกใต้ และพบผลลัพธ์ที่เป็นไปในทิศทางเดียวกัน นอกเหนือจากผลสําเร็จด้านอื่น ๆ แล้ว วิลเลียม เฮอร์เชลได้รับยกย่องจากผลสังเกตของเขาครั้งนี้ว่า มีดาวฤกษ์บางดวงไม่ได้อยู่บนแนวเส้นสังเกตอันเดียวกัน แต่มีดาวอื่นใกล้เคียงซึ่งเป็นระบบดาวคู่ ศาสตร์การศึกษาสเปกโทรสโกปีของดาวฤกษ์เริ่มบุกเบิกโดย โยเซ็ฟ ฟ็อน เฟราน์โฮเฟอร์ และแองเจโล เซคคี โดยการเปรียบเทียบสเปกตรัมของดาวฤกษ์เช่น เปรียบดาวซิริอุสกับดวงอาทิตย์ พวกเขาพบว่ากําลังและจํานวนของเส้นดูดกลืนสเปกตรัมของดาวมีความแตกต่างกัน คือส่วนของแถบมืดในสเปกตรัมดาวฤกษ์ที่เกิดจากการดูดกลืนคลื่นความถี่เฉพาะอันเป็นผลจากบรรยากาศ ปี ค.ศ. 1865 เซคคีเริ่มต้นจัดประเภทของดาวฤกษ์ตามลักษณะสเปกตรัมของมัน อย่างไรก็ดี รูปแบบการจัดประเภทดาวฤกษ์ดังที่ใช้กันอยู่ในยุคปัจจุบันได้พัฒนาขึ้นโดย แอนนี เจ. แคนนอน ในระหว่างคริสต์ทศวรรษ 1900 การเฝ้าสังเกตดาวคู่เริ่มมีความสําคัญมากยิ่งขึ้นในช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 19 ในปี ค.ศ. 1834 ฟรีดริช เบ็สเซิล ได้เฝ้าสังเกตการเปลี่ยนแปลงความเร็วแนวเล็งของดาวซิริอุส และสรุปว่ามันมีดาวคู่ที่ซ่อนตัวอยู่ เอ็ดเวิร์ด พิกเคอริงค้นพบการแยกสีของดาวคู่เป็นครั้งแรกในปี ค.ศ. 1899 ขณะที่กําลังสังเกตการกระจายแสงตามรอบเวลาของดาวมิซาร์ซึ่งมีช่วงเวลา 104 วัน รายละเอียดการเฝ้าสังเกตระบบดาวคู่อื่น ๆ ก็เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ โดยนักดาราศาสตร์หลายคน เช่น วิลเลียม สตรูฟ และ เอส. ดับเบิลยู เบิร์นแฮม และทําให้สามารถคํานวณมวลของดาวฤกษ์ได้จากองค์ประกอบวงโคจรของมัน ความสําเร็จแรกในการคํานวณวงโคจรของระบบดาวคู่จากการสังเกตการณ์ทางกล้องโทรทรรศน์ทําได้โดย เฟลิกซ์ ซาวารี ในปี ค.ศ. 1827 การศึกษาดาวฤกษ์มีความก้าวหน้าขึ้นอย่างมากตลอดช่วงคริสต์ศตวรรษที่ 20 ภาพถ่ายกลายเป็นเครื่องมือสําคัญที่มีค่ายิ่งสําหรับการศึกษาทางดาราศาสตร์ คาร์ล สวาซชิลด์ค้นพบว่า สีของดาวฤกษ์ซึ่งหมายถึงอุณหภูมิของมันนั้น สามารถตรวจสอบได้โดยการเปรียบเทียบค่าโชติมาตรปรากฏกับความสว่างในภาพถ่าย มีการพัฒนาโฟโตมิเตอร์แบบโฟโตอิเล็กทริกซึ่งช่วยให้การตรวจวัดความสว่างที่ความยาวคลื่นหลาย ๆ ช่วงทําได้แม่นยํายิ่งขึ้น ปี ค.ศ. 1921 อัลเบิร์ต เอ. มิเชลสัน ได้ทําการตรวจวัดเส้นผ่านศูนย์กลางของดาวฤกษ์ได้เป็นครั้งแรกโดยใช้อินเตอร์เฟอโรมิเตอร์ของกล้องโทรทรรศน์ฮุกเกอร์ ผลงานที่สําคัญในการศึกษาลักษณะทางกายภาพของดาวฤกษ์เกิดขึ้นในช่วงทศวรรษแรก ๆ ของคริสต์ศตวรรษที่ 20 ในปี ค.ศ. 1913 ได้มีการพัฒนาไดอะแกรมของเฮิร์ตสปรัง-รัสเซลล์ ซึ่งช่วยกระตุ้นการศึกษาด้านฟิสิกส์ดาราศาสตร์ของดาวฤกษ์มากยิ่งขึ้น แบบจําลองเกี่ยวกับโครงสร้างภายในของดาวฤกษ์และวิวัฒนาการของดาวก็ได้รับการพัฒนาขึ้นจนสําเร็จ รวมไปถึงการพยายามอธิบายสเปกตรัมของดาวซึ่งสามารถทําได้โดยความก้าวหน้าอย่างยิ่งของควอนตัมฟิสิกส์ ทั้งหมดนี้นําไปสู่การอธิบายองค์ประกอบทางเคมีของชั้นบรรยากาศของดาวฤกษ์อีกด้วย นอกเหนือจากมหานวดาราแล้ว ได้มีการเฝ้าสังเกตดาวฤกษ์เดี่ยวจํานวนมากในดาราจักรต่าง ๆ ที่อยู่ในกลุ่มท้องถิ่นของทางช้างเผือก โดยเฉพาะอย่างยิ่งการเฝ้าสังเกตทางช้างเผือกในส่วนที่สามารถมองเห็นได้ (ดังที่ได้แสดงในสารบัญแฟ้มดาวฤกษ์เท่าที่พบในดาราจักรทางช้างเผือก) แต่ยังมีดาวฤกษ์ที่เฝ้าสังเกตบางดวงอยู่ในดาราจักร M100 ในกระจุกดาราจักรหญิงสาว ซึ่งอยู่ห่างจากโลกไปราว 100 ล้านปีแสง เราสามารถที่จะมองเห็นกระจุกดาวภายในกระจุกดาราจักรยวดยิ่งท้องถิ่น กล้องโทรทรรศน์ในยุคปัจจุบันโดยทั่วไปสามารถใช้สังเกตดาวฤกษ์เดี่ยวจาง ๆ ในกระจุกดาราจักรท้องถิ่นได้ ดาวฤกษ์ที่อยู่ไกลที่สุดที่เคยเฝ้าสังเกตอยู่ไกลออกไปนับหลายร้อยล้านปีแสง (ดูเพิ่มเติมใน ดาวเซเฟอิด) อย่างไรก็ดี ยังไม่เคยมีการเฝ้าสังเกตดาวฤกษ์เดี่ยวหรือกระจุกดาวอื่นใดที่อยู่พ้นจากกระจุกดาราจักรยวดยิ่งของเราออกไปเลย นอกจากภาพถ่ายจาง ๆ ภาพเดียวที่แสดงถึงกระจุกดาวขนาดใหญ่อันประกอบด้วยดาวฤกษ์หลายแสนดวง อยู่ห่างออกไปมากกว่าหนึ่งพันล้านปีแสง ซึ่งไกลเป็นสิบเท่าของระยะห่างของกระจุกดาวไกลที่สุดที่เคยมีการสังเกตการณ์มา การตั้งชื่อ หลักการเกี่ยวกับกลุ่มดาวเป็นที่รู้จักกันมานานแล้วตั้งแต่ยุคสมัยบาบิโลน ผู้ที่เฝ้าสังเกตท้องฟ้ายามราตรีในยุคโบราณจินตนาการรูปร่างการรวมตัวของดวงดาวออกมาเป็นรูปแบบต่าง ๆ กัน และนํามาเกี่ยวโยงกับตํานานปรัมปราตามความเชื่อของตน มีกลุ่มดาว 12 รูปแบบเรียงตัวกันอยู่ตามแนวสุริยวิถี ในเวลาต่อมากลุ่มดาวทั้ง 12 กลุ่มนี้กลายเป็นพื้นฐานของวิชาโหราศาสตร์ นอกจากนี้ยังมีดาวฤกษ์ที่แยกจากกลุ่มอีกจํานวนหนึ่งที่โดดเด่น ก็ได้รับการตั้งชื่อให้ด้วย โดยมากเป็นชื่อในภาษาอารบิกหรือภาษาละติน นอกเหนือไปจากกลุ่มดาวและดวงอาทิตย์แล้ว บรรดาดวงดาวทั้งหมดก็มีตํานานเป็นของตัวเองด้วย ตามความเชื่อของชาวกรีกโบราณ ดวงดาวบางดวง หรือที่แท้คือ ดาวเคราะห์ (ภาษากรีกโบราณว่า πλανήτης (planētēs) หมายถึง "ผู้พเนจร") เป็นตัวแทนของเทพเจ้าองค์สําคัญหลายองค์ ซึ่งชื่อของเทพเจ้าเหล่านั้นก็เป็นที่มาของชื่อดาวด้วย เช่น ดาวพุธ (เมอร์คิวรี) ดาวศุกร์ (วีนัส) ดาวอังคาร (มาร์ส) ดาวพฤหัสบดี (จูปิเตอร์) และดาวเสาร์ (แซตเทิร์น) สําหรับดาวยูเรนัสและดาวเนปจูนก็เป็นชื่อของตํานานเทพเจ้ากรีกและตํานานเทพเจ้าโรมันเช่นเดียวกัน แม้ในอดีตดาวทั้งสองนี้ยังไม่เป็นที่รู้จัก เพราะมันมีความสว่างต่ํามาก แต่นักดาราศาสตร์ในยุคหลังก็ตั้งชื่อดาวทั้งสองตามชื่อของเทพเจ้าด้วยเช่นกัน ในช่วงคริสต์ทศวรรษ 1600 มีการใช้ชื่อของกลุ่มดาวไปใช้ตั้งชื่อดาวฤกษ์อื่นที่พบอยู่ในย่านฟ้าเดียวกัน นักดาราศาสตร์ชาวเยอรมัน โยฮัน ไบเออร์ ได้สร้างชุดแผนที่ดาวขึ้นชุดหนึ่งชื่อ อูราโนเมเทรีย เขาใช้อักษรกรีกในการตั้งรหัสดาวแต่ละดวงในกลุ่มดาว ซึ่งต่อมาเป็นที่รู้จักในชื่อ การตั้งชื่อระบบไบเออร์ ที่นิยมใช้มาจนถึงปัจจุบัน ต่อมา จอห์น แฟลมสตีด คิดค้นระบบตัวเลขประสมเข้าไปโดยอ้างอิงจากค่าไรต์แอสเซนชันของดาว เขาจัดทํารายชื่อดาวไว้ในหนังสือ "Historia coelestis Britannica" (ฉบับปี ค.ศ. 1712) ในเวลาต่อมาระบบตัวเลขนี้เป็นที่รู้จักในชื่อ การตั้งชื่อระบบแฟลมสตีด หรือ ระบบตัวเลขแฟลมสตีด ภายใต้กฎหมายอวกาศ หน่วยงานเพียงแห่งเดียวซึ่งเป็นที่ยอมรับทั่วโลกว่ามีอํานาจหน้าที่ในการตั้งชื่อวัตถุท้องฟ้าต่าง ๆ คือ สหพันธ์ดาราศาสตร์สากล ยังมีบริษัทเอกชนอีกจํานวนหนึ่งที่อ้างการจําหน่ายชื่อแก่ดวงดาว (ดังเช่น "สํานักจดทะเบียนดาวฤกษ์ระหว่างประเทศ") อย่างไรก็ดี ชื่อจากองค์กรเหล่านี้ไม่เป็นที่ยอมรับจากชุมชนวิทยาศาสตร์ และไม่มีใครใช้ด้วย นักวิทยาศาสตร์เห็นว่าองค์กรเหล่านี้เป็นพวกหลอกลวงที่ต้มตุ๋นประชาชนทั่วไปซึ่งไม่เข้าใจกระบวนการตั้งชื่อดาวฤกษ์ แต่กระนั้น ลูกค้าที่ทราบเรื่องนี้ก็ยังคงมีความปรารถนาที่จะตั้งชื่อดาวฤกษ์ด้วยตนเอง หน่วยวัด คุณลักษณะของดาวฤกษ์โดยมากจะระบุโดยใช้มาตราเอสไอ หรืออาจมีที่ใช้มาตราซีจีเอสบ้างจํานวนหนึ่ง (ตัวอย่างเช่น การระบุค่ากําลังส่องสว่างเป็น เออร์กต่อวินาที) ค่าของมวล กําลังส่องสว่าง และรัศมี มักระบุในหน่วยของดวงอาทิตย์ โดยอ้างอิงจากคุณลักษณะของดวงอาทิตย์ ดังนี้ {| | มวลดวงอาทิตย์: | กก. |- | กําลังส่องสว่างดวงอาทิตย์: | วัตต์ |- | รัศมีดวงอาทิตย์: | ม. |} สําหรับหน่วยความยาวที่ยาวมาก ๆ เช่นรัศมีของดาวฤกษ์ยักษ์ หรือค่ากึ่งแกนเอกของระบบดาวคู่ มักระบุโดยใช้หน่วยดาราศาสตร์ (AU) ซึ่งมีค่าโดยประมาณเท่ากับระยะทางจากโลกถึงดวงอาทิตย์ (ประมาณ 150 ล้านกิโลเมตร หรือ 93 ล้านไมล์) กําเนิดและวิวัฒนาการ ดาวฤกษ์จะก่อตัวขึ้นภายในเขตขยายของมวลสารระหว่างดาวที่มีความหนาแน่นสูงกว่า ถึงแม้ว่าความหนาแน่นนี้จะยังคงต่ํากว่าห้องสุญญากาศบนโลกก็ตาม ในบริเวณนี้ซึ่งเรียกว่า เมฆโมเลกุล และประกอบด้วยไฮโดรเจนเป็นส่วนใหญ่ โดยมีฮีเลียมราวร้อยละ 23-28 และธาตุที่หนักกว่าอีกจํานวนหนึ่ง ตัวอย่างหนึ่งของบริเวณที่มีการก่อตัวของดาวฤกษ์อยู่ในเนบิวลานายพราน และเมื่อดาวฤกษ์ขนาดใหญ่ก่อตั้งขึ้นจากเมฆโมเลกุล ดาวฤกษ์เหล่านี้ก็ได้ให้ความสว่างแก่เมฆเหล่านี้ นอกจากนี้ยังเปลี่ยนไฮโดรเจนให้กลายเป็นไอออน ทําให้เกิดบริเวณที่เรียกว่า บริเวณเอช 2 การก่อตัวของดาวฤกษ์ก่อนเกิด จุดกําเนิดของดาวฤกษ์เกิดขึ้นจากแรงโน้มถ่วงที่ไม่เสถียรภายในเมฆโมเลกุล โดยมากมักเกิดจากคลื่นกระแทกจากมหานวดารา (การระเบิดขนาดใหญ่ของดาวฤกษ์) หรือจากการแตกสลายของดาราจักรสองแห่งที่ปะทะกัน (เช่นในดาราจักรชนิดดาวกระจาย) เมื่อย่านเมฆนั้นมีความหนาแน่นเพียงพอจนถึงขอบเขตความไม่เสถียรของฌ็อง มันจึงยุบตัวลงด้วยแรงโน้มถ่วงภายในของมันเอง ขณะที่เมฆโมเลกุลยุบตัวลง ฝุ่นและแก๊สหนาแน่นก็เข้ามาเกาะกลุ่มอยู่ด้วยกัน เรียกว่า กลุ่มเมฆบอก ยิ่งกลุ่มเมฆยุบตัวลง ความหนาแน่นภายในก็เพิ่มสูงขึ้นเรื่อย ๆ พลังงานจากแรงโน้มถ่วงถูกแปลงไปกลายเป็นความร้อนซึ่งทําให้อุณหภูมิสูงยิ่งขึ้น เมื่อเมฆดาวฤกษ์ก่อนเกิดนี้ดําเนินไปจนกระทั่งถึงสภาวะสมดุลของอุทกสถิต จึงเริ่มมีดาวฤกษ์ก่อนเกิดก่อตัวขึ้นที่ใจกลาง ดาวฤกษ์ก่อนแถบลําดับหลักมักจะมีแผ่นจานดาวเคราะห์ก่อนเกิดล้อมรอบอยู่ ช่วงเวลาของการแตกสลายด้วยแรงโน้มถ่วงนี้กินเวลาประมาณ 10-15 ล้านปี ดาวฤกษ์ยุคแรกที่มีมวลน้อยกว่า 2 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ จะเรียกว่าเป็นดาวประเภท T Tauri ส่วนพวกที่มีมวลมากกว่านั้นจะเรียกว่าเป็น ดาวเฮอร์บิก Ae/Be ดาวฤกษ์เกิดใหม่เหล่านี้จะแผ่ลําพลังงานของแก๊สออกมาตามแนวแกนการหมุน ซึ่งอาจช่วยลดโมเมนตัมเชิงมุมของดาวฤกษ์ที่กําลังยุบตัวลงและทําให้กลุ่มเมฆเรืองแสงเป็นหย่อม ๆ ซึ่งรู้จักกันในชื่อ วัตถุเฮอร์บิก–อาโร ลําแก๊สเหล่านี้ เมื่อประกอบกับการแผ่รังสีจากดาวฤกษ์ขนาดใหญ่ที่อยู่ใกล้เคียง อาจช่วยขับกลุ่มเมฆซึ่งปกคลุมอยู่รอบดาวฤกษ์ที่ดาวนั้นก่อตั้งอยู่ออกไป แถบลําดับหลัก ช่วงเวลากว่า 90% ของดาวฤกษ์จะใช้ไปในการเผาผลาญไฮโดรเจนเพื่อสร้างฮีเลียมด้วยปฏิกิริยาแรงดันสูงและอุณหภูมิสูงที่บริเวณใกล้แกนกลาง เรียกดาวฤกษ์เหล่านี้ว่าเป็นดาวฤกษ์ที่อยู่ในแถบลําดับหลักหรือดาวแคระ นับแต่ช่วงอายุเป็น 0 ในแถบลําดับหลัก สัดส่วนฮีเลียมในแกนกลางดาวจะเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ผลที่เกิดขึ้นตามมาเพื่อการรักษาอัตราการเกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันในแกนกลางคือ ดาวฤกษ์จะค่อย ๆ มีอุณหภูมิสูงขึ้นและกําลังส่องสว่างเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตัวอย่างเช่น ดวงอาทิตย์มีค่ากําลังส่องสว่างเพิ่มขึ้นนับจากเมื่อครั้งเข้าสู่แถบลําดับหลักครั้งแรกเมื่อ 4,600 ล้านปีก่อนราว 40% ดาวฤกษ์ทุกดวงจะสร้างลมดาวฤกษ์ ซึ่งประกอบด้วยอนุภาคเล็ก ๆ ของแก๊สที่ไหลออกจากดาวฤกษ์ไปในห้วงอวกาศ โดยมากแล้วมวลที่สูญเสียไปจากลมดาวฤกษ์นี้ถือว่าน้อยมาก แต่ละปีดวงอาทิตย์จะสูญเสียมวลออกไปประมาณ 10-14 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ หรือคิดเป็นประมาณ 0.01% ของมวลทั้งหมดของมันตลอดช่วงอายุ แต่สําหรับดาวฤกษ์มวลมากอาจจะสูญเสียมวลไปราว 10−7 ถึง 10−5 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ต่อปี ซึ่งค่อนข้างส่งผลกระทบต่อวิวัฒนาการของตัวมันเอง ดาวฤกษ์ที่มีมวลเริ่มต้นมากกว่า 50 เท่าของมวลดวงอาทิตย์อาจสูญเสียมวลออกไปราวครึ่งหนึ่งของมวลทั้งหมดตลอดช่วงเวลาที่อยู่ในแถบลําดับหลัก ระยะเวลาที่ดาวฤกษ์จะอยู่บนแถบลําดับหลักขึ้นอยู่กับมวลเชื้อเพลิงตั้งต้นกับอัตราเผาผลาญเชื้อเพลิงของดาวฤกษ์นั้น ๆ กล่าวอีกนัยหนึ่งคือมวลตั้งต้นและกําลังส่องสว่างของดาวฤกษ์นั่นเอง สําหรับดวงอาทิตย์ ประมาณว่าจะอยู่บนแถบลําดับหลักประมาณ 1010 ปี ดาวฤกษ์ขนาดใหญ่จะเผาผลาญเชื้อเพลิงในอัตราเร็วมากและมีอายุสั้น ขณะที่ดาวฤกษ์ขนาดเล็ก (คือดาวแคระ) จะเผาผลาญเชื้อเพลิงในอัตราที่ช้ากว่าและสามารถอยู่บนแถบลําดับหลักได้นานหลายหมื่นหรือหลายแสนล้านปี ซึ่งในบั้นปลายของอายุ มันจะค่อย ๆ หรี่จางลงเรื่อย ๆ อย่างไรก็ดี อายุของเอกภพที่ประมาณการไว้ในปัจจุบันอยู่ที่ 13,700 ล้านปี ดังนั้นจึงไม่อาจค้นพบดาวฤกษ์ดังที่กล่าวมานี้ได้ นอกเหนือจากมวล องค์ประกอบของธาตุหนักที่หนักกว่าฮีเลียมก็มีบทบาทสําคัญต่อวิวัฒนาการของดาวฤกษ์เช่นกัน ในทางดาราศาสตร์ ธาตุที่หนักกว่าฮีเลียมจะเรียกว่าเป็น "โลหะ" และความเข้มข้นทางเคมีของธาตุเหล่านี้จะเรียกว่า ค่าความเป็นโลหะ ค่านี้มีอิทธิพลต่อช่วงเวลาที่ดาวฤกษ์เผาผลาญเชื้อเพลิง รวมถึงควบคุมการกําเนิดสนามแม่เหล็กของดาวฤกษ์ และมีผลต่อความเข้มของลมดาวฤกษ์ด้วย ดาวฤกษ์ชนิดดารากร 2 ซึ่งมีอายุเก่าแก่กว่าจะมีค่าความเป็นโลหะน้อยกว่าดาวฤกษ์รุ่นใหม่ หรือดาวฤกษ์แบบดารากร 3 เนื่องมาจากองค์ประกอบที่มีอยู่ในเมฆโมเลกุลอันดาวฤกษ์ถือกําเนิดขึ้นมานั่นเอง ยิ่งเวลาผ่านไป เมฆเหล่านี้จะมีส่วนประกอบของธาตุหนักเข้มข้นขึ้นเรื่อย ๆ เมื่อดาวฤกษ์เก่าแก่สิ้นอายุขัยและส่งคืนสารประกอบภายในชั้นบรรยากาศของมันกลับไปในอวกาศ หลังแถบลําดับหลัก เมื่อดาวฤกษ์ที่มีมวลอย่างน้อย 0.4 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ หมดไฮโดรเจนในแกนกลาง พื้นผิวชั้นนอกของมันจะขยายตัวอย่างมากและดาวจะเย็นลง ซึ่งเป็นการก่อตั้งของดาวยักษ์แดง ยกตัวอย่างเช่น อีกภายใน 5 พันล้านปี เมื่อดวงอาทิตย์กลายเป็นดาวยักษ์แดง มันจะขยายตัวออกจนมีรัศมีสูงสุดราว 1 หน่วยดาราศาสตร์ (150,000,000 กม.) หรือคิดเป็นขนาด 250 เท่าของขนาดในปัจจุบัน และเมื่อดวงอาทิตย์กลายเป็นดาวยักษ์แดง มันจะสูญเสียมวลไปราว 30% ของมวลดวงอาทิตย์ในปัจจุบัน ในดาวยักษ์แดงที่มีมวลมากถึง 2.25 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ ปฏิกิริยาฟิวชันไฮโดรเจนจะยังคงดําเนินต่อไปในพื้นผิวเปลือกรอบแกนกลาง ในที่สุด แกนกลางจะบีบอัดจนกระทั่งเริ่มปฏิกิริยาฟิวชันฮีเลียม และดาวฤกษ์จะมีรัศมีหดตัวลงอย่างต่อเนื่องและมีอุณหภูมิพื้นผิวสูงขึ้น ในดาวฤกษ์ที่มีขนาดใหญ่กว่านี้ พื้นที่แกนกลางจะเปลี่ยนจากการฟิวชันไฮโดรเจนไปเป็นการฟิวชันฮีเลียมโดยตรง หลังจากดาวฤกษ์ได้ใช้ฮีเลียมที่แกนกลางจนหมด ปฏิกิริยาฟิวชันจะยังคงดําเนินต่อไปในเปลือกหุ้มแกนกลางซึ่งประกอบด้วยคาร์บอนและออกซิเจน ดาวฤกษ์นั้นก็จะยังคงดําเนินต่อไปในเส้นทางวิวัฒนาการคู่ขนานไปกับระยะดาวยักษ์แดงในช่วงแรก แต่มีอุณหภูมิพื้นผิวสูงกว่ามาก ดาวมวลมาก ระหว่างช่วงการเผาผลาญฮีเลียมของดาวฤกษ์เหล่านี้ ดาวมวลมากซึ่งมีมวลมากกว่า 9 เท่าของมวลดวงอาทิตย์จะพองตัวออกจนกระทั่งกลายเป็นดาวยักษ์ใหญ่แดง เมื่อเชื้อเพลิงที่แกนกลางของดาวยักษ์ใหญ่แดงหมด พวกมันจะยังคงฟิวชันธาตุที่หนักกว่าฮีเลียม แกนกลางจะหดตัวลงต่อไปจนกระทั่งมีอุณหภูมิและความดันเพียงพอที่จะฟิวชันคาร์บอน กระบวนการดังกล่าวดําเนินต่อไป ต่อด้วยกระบวนการใช้นีออนเป็นเชื้อเพลิง ตามด้วยออกซิเจนและซิลิคอน เมื่ออายุขัยของดาวฤกษ์ใกล้จะสิ้นสุด ฟิวชันจะสามารถเกิดขึ้นไปพร้อม ๆ กับชั้นเปลือกหัวหอมจํานวนมากภายในดาวฤกษ์ เปลือกเหล่านี้จะฟิวชันธาตุที่แตกต่างกัน โดยเปลือกชั้นนอกสุดจะฟิวชันไฮโดรเจน ชั้นต่อไปฟิวชันฮีเลียม เป็นเช่นนี้ไปเรื่อย ๆ ดาวฤกษ์เข้าสู่ระยะสุดท้ายของอายุขัยเมื่อมันเริ่มผลิตเหล็ก เนื่องจากนิวเคลียสของเหล็กมียึดเหนี่ยวระหว่างกันอย่างแน่นหนากว่านิวเคลียสที่หนักกว่าใด ๆ ถ้าหากเหล็กถูกฟิวชันก็จะไม่ก่อให้เกิดการปลดปล่อยพลังงานแต่อย่างใด แต่ในทางกลับกัน กระบวนการดังกล่าวต้องใช้พลังงาน เช่นเดียวกัน นับตั้งแต่เหล็กยึดเหนี่ยวอย่างแน่นหนากว่านิวเคลียสที่เบากว่าทั้งหมด พลังงานจึงไม่สามารถถูกปลดปล่อยออกมาโดยปฏิกิริยาฟิชชั่นได้ ในดาวฤกษ์ที่ค่อนข้างมีอายุและมวลมาก แกนกลางขนาดใหญ่ของดาวจะประกอบด้วยเหล็กเพิ่มมากขึ้น ธาตุที่หนักกว่าในดาวฤกษ์เหล่านี้จะยังคงถูกส่งขึ้นมายังพื้นผิว ก่อให้เกิดวัตถุวิวัฒนาการซึ่งเป็นที่รู้จักกันว่า ดาวฤกษ์วูล์ฟ-ราเยท์ ซึ่งมีลมดาวฤกษ์หนาแน่นเกิดขึ้นบริเวณบรรยากาศชั้นนอก การยุบตัว เมื่อถึงขั้นนี้ ดาวฤกษ์มวลปานกลางซึ่งวิวัฒนาการแล้วจะสลัดพื้นผิวชั้นนอกออกมาเป็นเนบิวลาดาวเคราะห์ หากสิ่งที่เหลือจากบรรยากาศชั้นนอกที่ลอยกระจายออกไปมีมวลน้อยกว่า 1.4 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ มันจะยุบตัวลงจนกลายเป็นวัตถุขนาดค่อนข้างเล็ก (มีขนาดเท่ากับขนาดของโลก) ซึ่งไม่มีมวลมากพอที่จะมีแรงกดดันเกิดขึ้นไปมากกว่านี้อีก หรือที่รู้จักกันว่า ดาวแคระขาว สสารเสื่อมอิเล็กตรอนภายในดาวแคระขาวจะไม่ใช่พลาสม่าอีกต่อไป ถึงแม้ว่าดาวฤกษ์จะหมายความถึงทรงกลมซึ่งประกอบไปด้วยพลาสม่าก็ตาม ในที่สุด ดาวแคระขาวก็จะจางลงจนกลายเป็นดาวแคระดํา หลังจากเวลาผ่านไป ในดาวฤกษ์ที่มีขนาดใหญ่กว่า ปฏิกิริยาฟิวชันจะยังคงดําเนินต่อไปจนกระทั่งแกนกลางเหล็กมีขนาดใหญ่ขึ้นอย่างมาก (มีมวลมากกว่า 1.4 เท่าของมวลดวงอาทิตย์) จนกระทั่งมันไม่สามารถรองรับมวลอันมหาศาลของตัวมันเองได้ แกนกลางนี้จะยุบตัวลงอย่างเฉียบพลัน เมื่ออิเล็กตรอนเข้าไปอยู่ในโปรตอน ทําให้เกิดนิวตรอนและนิวตริโนในการสลายให้อนุภาคบีตาผกผันหรือการจับยึดอิเล็กตรอน คลื่นกระแทกอันเกิดจากการยุบตัวกะทันหันนี้ได้ทําให้ส่วนที่เหลือของดาวฤกษ์ระเบิดออกเป็นมหานวดารา มหานวดารามีความสว่างมากเสียจนแสงสว่างของมันบดบังแสงจากดาวฤกษ์ทั้งหมดในดาราจักรที่ดาวนั้นอยู่ และเมื่อมหานวดาราเกิดขึ้นในดาราจักรทางช้างเผือก ในประวัติศาสตร์ มหานวดาราได้รับการสังเกตโดยผู้สังเกตการณ์ด้วยตาเปล่าว่าเป็น "ดาวฤกษ์ดวงใหม่" ที่ซึ่งไม่เคยเกิดขึ้นมาก่อน สสารส่วนใหญ่ของดาวฤกษ์จะถูกระเบิดออกจากการระเบิดมหานวดารา (ทําให้เกิดเนบิวลา อย่างเช่น เนบิวลาปู) และส่วนที่เหลืออยู่จะกลายมาเป็นดาวนิวตรอน (ซึ่งในบางครั้งมีคุณสมบัติชัดเจน อย่างเช่น พัลซาร์ หรือ ดาวระเบิดรังสีเอกซ์) หรือในกรณีของดาวฤกษ์ที่มีขนาดใหญ่ที่สุด (มีขนาดใหญ่มากพอที่การระเบิดออกยังคงเหลือซากที่มีมวลโดยประมาณอย่างน้อย 4 เท่าของมวลดวงอาทิตย์) ดาวฤกษ์เหล่านี้จะกลายไปเป็นหลุมดํา สสารที่อยู่ในดาวนิวตรอนจะอยู่ในสถานะที่เรียกกันว่า สสารเสื่อมนิวตรอน กับรูปแบบของสสารเสื่อมอื่นที่ประหลาดกว่านั้น เช่น สสารควาร์ก เกิดขึ้นที่แกนกลาง ส่วนสถานะของสสารภายในหลุมดํานั้นในปัจจุบันยังไม่เป็นที่เข้าใจเลย พื้นผิวชั้นนอกส่วนที่ถูกระเบิดออกจากดาวที่ตายแล้วรวมไปถึงธาตุหนักซึ่งอาจเป็นสารเริ่มต้นระหว่างการก่อตั้งของดาวฤกษ์ดวงใหม่ได้ ธาตุหนักเหล่านี้ทําให้เกิดดาวเคราะห์หิน การไหลออกจากมหานวดาราและลมดาวฤกษ์ได้มีส่วนสําคัญในการก่อให้เกิดมวลสารระหว่างดาว การกระจายตัว นอกจากดาวนาเม็กที่อยู่อย่างโดดเดี่ยว ระบบดาวหลายดวงมักประกอบด้วยดาวฤกษ์ตั้งแต่ 2 ดวงขึ้นไปที่เกี่ยวพันกันอยู่ด้วยแรงโน้มถ่วงดึงดูดระหว่างกัน ทําให้ต่างโคจรไปรอบกันและกัน ระบบดาวหลายดวงที่พบมากที่สุดคือ ระบบดาวคู่ แต่ก็มีระบบดาว 3 ดวงหรือมากกว่านั้นให้พบเห็นด้วยเช่นกัน ตามหลักการเสถียรภาพของวงโคจร ในระบบดาวหลายดวงมักแบ่งสัดส่วนการโคจรออกเป็นระดับชั้นซึ่งแต่ละชั้นมีลักษณะคล้ายกับระบบดาวคู่ นอกจากนี้ยังมีระบบดาวที่ใหญ่ขึ้นไปอีกเรียกว่า กระจุกดาว ซึ่งประกอบด้วยกลุ่มของดาวฤกษ์ที่อยู่ด้วยกันอย่างหลวม ๆ อาจมีดาวเพียงไม่กี่ดวง ไปจนถึงกระจุกดาวทรงกลมที่มีดาวฤกษ์สมาชิกนับหลายร้อยหลายพันดวง มีข้อสมมุติฐานมานานแล้วว่าดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะเป็นสมาชิกอยู่ในระบบดาวหลายดวงที่มีแรงโน้มถ่วงดึงดูดระหว่างกัน ข้อสมมุติฐานนี้เป็นจริงอย่างมากกับดาวฤกษ์มวลมากประเภท O และ B ซึ่งเชื่อว่ากว่า 80% ของดาวฤกษ์ในประเภทนี้อยู่ในระบบดาวหลายดวง อย่างไรก็ดีมีการค้นพบระบบดาวเดี่ยวเพิ่มมากขึ้นโดยเฉพาะกับดาวฤกษ์ขนาดเล็ก เชื่อว่ามีเพียงประมาณ 25% ของดาวแคระแดงเท่านั้นที่มีดาวอื่นอยู่ในระบบเดียวกัน จากจํานวนดาวฤกษ์ทั้งหมดเป็นดาวแคระแดงไปถึง 85% ดาวฤกษ์ส่วนใหญ่ในทางช้างเผือกก็เป็นดาวฤกษ์เดี่ยวมานับแต่ถือกําเนิด ตลอดทั่วเอกภพ ดาวฤกษ์ไม่ได้กระจายตัวกันอยู่อย่างสม่ําเสมอ แต่มีการรวมกลุ่มอยู่ด้วยกันในลักษณะของดาราจักร รวมถึงส่วนของแก๊สและฝุ่นระหว่างดวงดาว ดาราจักรโดยทั่วไปมีดาวฤกษ์อยู่เป็นจํานวนหลายแสนล้านดวง และภายในเอกภพที่สังเกตได้ มีดาราจักรอยู่ทั้งสิ้นมากกว่าหนึ่งแสนล้านแห่ง แม้จะเชื่อกันว่า ดาวฤกษ์โดยทั่วไปควรอยู่ในดาราจักรแห่งใดแห่งหนึ่ง ทว่าก็มีการค้นพบดาวฤกษ์ที่อยู่ระหว่างดาราจักรด้วยเช่นกัน นักดาราศาสตร์คาดการณ์ว่า น่าจะมีดาวฤกษ์อยู่ทั้งสิ้นประมาณ 7 หมื่นล้านล้านล้านดวง (7×1022) ภายในเอกภพที่สังเกตได้ ดาวฤกษ์ที่อยู่ใกล้โลกที่สุดนอกไปจากดวงอาทิตย์ คือดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้า ซึ่งอยู่ห่างไปประมาณ 39.9 ล้านล้านกิโลเมตร (1012 กิโลเมตร) หรือประมาณ 4.2 ปีแสง แสงจากดาวพร็อกซิมาคนครึ่งม้าใช้เวลาเดินทาง 4.2 ปีจึงจะมาถึงโลก ถ้าเดินทางด้วยความเร็ววงโคจรของกระสวยอวกาศ (ประมาณ 5 ไมล์ต่อวินาที หรือประมาณ 30,000 กิโลเมตรต่อชั่วโมง) จะต้องใช้เวลาประมาณ 150,000 ปีจึงจะไปถึงดาวแห่งนั้น ระยะทางที่เอ่ยถึงนี้เป็นระยะทางภายในจานดาราจักรซึ่งครอบคลุมบริเวณระบบสุริยะ หากเป็นบริเวณใจกลางของดาราจักรหรือในกระจุกดาวทรงกลม ดาวฤกษ์จะอยู่ใกล้ชิดกันมากกว่านี้ เมื่อดาวฤกษ์ในบริเวณห่างไกลจากใจกลางดาราจักรอยู่ห่างกันขนาดนี้ จึงเชื่อว่าโอกาสที่ดาวฤกษ์จะปะทะกันมีค่อนข้างน้อย ขณะที่ในย่านซึ่งมีดาวฤกษ์อยู่อย่างหนาแน่นเช่นในกระจุกดาวทรงกลมหรือใจกลางดาราจักร การที่ดาวฤกษ์ปะทะกันถึงเป็นเรื่องสามัญที่เกิดขึ้นทั่วไป การปะทะของดาวฤกษ์นี้จะทําให้เกิดดาวฤกษ์ประหลาดชนิดใหม่ที่เรียกว่า ดาวแปลกพวกสีน้ําเงิน ซึ่งมีค่าอุณหภูมิพื้นผิวสูงกว่าดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักโดยทั่วไปในกระจุกดาวเดียวกันทั้งที่มีกําลังส่องสว่างเท่ากัน คุณสมบัติ การอธิบายถึงคุณสมบัติต่าง ๆ ของดาวฤกษ์ส่วนใหญ่ล้วนอ้างอิงถึงมวลเริ่มต้นของดาว แม้กระทั่งคุณลักษณะอันละเอียดอ่อนเช่น การส่องสว่าง และขนาด ตลอดจนถึงวิวัฒนาการของดาว ช่วงอายุ และสภาพหลังจากการแตกดับ อายุ ดาวฤกษ์ส่วนใหญ่มีอายุอยู่ระหว่าง 1 พันล้านถึง 1 หมื่นล้านปี มีบ้างบางดวงที่อาจมีอายุถึง 13,700 ล้านปีซึ่งเป็นอายุโดยประมาณของเอกภพ ดาวฤกษ์ที่เก่าแก่ที่สุดเท่าที่ค้นพบขณะนี้คือ HE 1523-0901 ซึ่งมีอายุโดยประมาณ 13,200 ล้านปี ยิ่งดาวฤกษ์มีมวลมากเท่าใด ก็จะยิ่งมีอายุสั้นเท่านั้น ทั้งนี้เนื่องจากดาวฤกษ์ที่มีมวลมากจะมีแรงดันภายในแกนกลางที่สูงกว่า ทําให้การเผาผลาญไฮโดรเจนเป็นไปในอัตราที่สูงกว่า ดาวฤกษ์มวลมากที่สุดมีอายุเฉลี่ยเท่าที่พบราว 1 ล้านปี ส่วนดาวฤกษ์ที่มีมวลน้อยที่สุด (ดาวแคระแดง) เผาผลาญพลังงานภายในตัวเองในอัตราที่ต่ํามาก และมีอายุอยู่ยาวนานตั้งแต่หลักพันล้านจนถึงหมื่นล้านปี องค์ประกอบทางเคมี เมื่อแรกที่ดาวฤกษ์ก่อตัวขึ้น มันประกอบด้วยไฮโดรเจน 71% และฮีเลียม 27% โดยมวล กับสัดส่วนของธาตุหนักอีกเล็กน้อย โดยทั่วไปเราวัดปริมาณของธาตุหนักในรูปขององค์ประกอบเหล็กในชั้นบรรยากาศของดาวฤกษ์ เนื่องจากเหล็กเป็นธาตุพื้นฐาน และการตรวจวัดเส้นการดูดซับของมันก็ทําได้ง่าย ในเมฆโมเลกุลอันเป็นต้นกําเนิดของดาวฤกษ์จะอุดมไปด้วยธาตุหนักมากมายที่ได้มาจากมหานวดาราหรือการระเบิดของดาวฤกษ์รุ่นแรก ดังนั้นการตรวจวัดองค์ประกอบทางเคมีของดาวฤกษ์จึงสามารถใช้ประเมินอายุของมันได้ เราอาจใช้องค์ประกอบธาตุหนักในการวินิจฉัยได้ด้วยว่าดาวฤกษ์ดวงนั้นน่าจะมีระบบดาวเคราะห์ของตนเองหรือไม่ ดาวฤกษ์ที่มีองค์ประกอบธาตุเหล็กต่ําที่สุดเท่าที่เคยตรวจพบ คือดาวแคระ HE1327-2326 โดยมีองค์ประกอบเหล็กเพียง 1 ใน 200,000 ส่วนของดวงอาทิตย์ ในด้านตรงข้าม ดาวฤกษ์ที่มีโลหะธาตุสูงมากคือ μ Leonis ซึ่งมีธาตุเหล็กสูงกว่าดวงอาทิตย์เกือบสองเท่า อีกดวงหนึ่งคือ 14 Herculis ซึ่งมีดาวเคราะห์เป็นของตนเองด้วย มีธาตุเหล็กสูงกว่าดวงอาทิตย์เกือบสามเท่า นอกจากนี้ยังมีดาวฤกษ์ที่มีองค์ประกอบทางเคมีอันแปลกประหลาดอีกหลายดวงซึ่งสังเกตได้จากเส้นสเปกตรัมของมัน โดยที่มีทั้งโครเมียมกับธาตุหายากบนโลก เส้นผ่านศูนย์กลาง ดาวฤกษ์ต่าง ๆ อยู่ห่างจากโลกมาก ดังนั้นนอกจากดวงอาทิตย์แล้ว เราจึงมองเห็นดาวฤกษ์ต่าง ๆ เป็นเพียงจุดแสงเล็ก ๆ ในเวลากลางคืน ส่องแสงกะพริบวิบวับเนื่องมาจากผลจากชั้นบรรยากาศของโลก ดวงอาทิตย์ก็เป็นดาวฤกษ์ดวงหนึ่ง แต่อยู่ใกล้กับโลกมากพอจะปรากฏเห็นเป็นรูปวงกลม และให้แสงสว่างในเวลากลางวัน นอกเหนือจากดวงอาทิตย์แล้ว ดาวฤกษ์ที่มีขนาดปรากฏใหญ่ที่สุดคือ R Doradus ซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลางเชิงมุมเพียง 0.057 พิลิปดา ภาพของดาวฤกษ์ส่วนมากที่มองเห็นและวัดได้ในขนาดเชิงมุมจะเล็กมากจนต้องอาศัยการสังเกตการณ์บนโลกด้วยกล้องโทรทรรศน์ บางครั้งต้องใช้กล้องโทรทรรศน์ในเทคนิค interferometer เพื่อช่วยขยายภาพ เทคนิคอีกประการหนึ่งในการตรวจวัดขนาดเชิงมุมของดาวฤกษ์คือ occultation โดยการตรวจวัดโชติมาตรของดาวที่ลดลงเนื่องมาจากความสว่างของดวงจันทร์ (หรือจากโชติมาตรที่เพิ่มขึ้นเมื่อมันปรากฏขึ้นใหม่) แล้วจึงนํามาคํานวณขนาดเชิงมุมของดาวฤกษ์นั้น ขนาดของดาวฤกษ์เรียงตามลําดับตั้งแต่เล็กสุดคือ ดาวนิวตรอน มีขนาดเส้นผ่านศูนย์กลางระหว่าง 20 ถึง 40 กิโลเมตร ไปจนถึงดาวยักษ์ใหญ่เช่น ดาวบีเทลจุสในกลุ่มดาวนายพราน ซึ่งมีเส้นผ่านศูนย์กลางมากกว่าดวงอาทิตย์ราว 650 เท่า คือกว่า 900 ล้านกิโลเมตร แต่ดาวบีเทลจุสยังมีความหนาแน่นต่ํากว่าดวงอาทิตย์ของเรา การเคลื่อนที่ ลักษณะการเคลื่อนที่ของดาวฤกษ์เมื่อเปรียบเทียบกับดวงอาทิตย์ของเรา สามารถให้ข้อมูลที่เป็นประโยชน์อย่างยิ่งในการเรียนรู้ถึงจุดกําเนิดและอายุของดาว รวมไปถึงโครงสร้างและวิวัฒนาการของดาราจักรโดยรอบ องค์ประกอบการเคลื่อนที่ของดาวฤกษ์ประกอบด้วย ความเร็วแนวเล็ง ที่วิ่งเข้าหาหรือวิ่งออกจากดวงอาทิตย์ และการเคลื่อนที่เชิงมุมที่เรียกว่า การเคลื่อนที่เฉพาะ การตรวจวัดความเร็วแนวเล็งทําได้โดยอาศัยการเคลื่อนดอปเปลอร์ของเส้นสเปกตรัมของดาว หน่วยที่วัดเป็นกิโลเมตรต่อวินาที การตรวจวัดการเคลื่อนที่เฉพาะของดาวฤกษ์ทําได้จากเครื่องมือตรวจวัดทางดาราศาสตร์ที่มีความแม่นยําสูง หน่วยที่วัดเป็นมิลลิพิลิปดาต่อปี เมื่ออาศัยการตรวจสอบพารัลแลกซ์ของดาวฤกษ์ เราจึงสามารถแปลงการเคลื่อนที่เฉพาะให้ไปเป็นหน่วยของความเร็วได้ ดาวฤกษ์ที่มีค่าการเคลื่อนที่เฉพาะสูงมีแนวโน้มที่จะอยู่ใกล้ดวงอาทิตย์มากกว่าดาวดวงอื่น จึงเป็นตัวแทนที่ดีสําหรับใช้ตรวจวัดพารัลแลกซ์ของดาวได้ เมื่อเราทราบอัตราการเคลื่อนที่ทั้งสองตัวนี้แล้ว ก็จะสามารถคํานวณความเร็วในการเคลื่อนที่อวกาศของดาวฤกษ์ดวงนั้นเปรียบเทียบกับดวงอาทิตย์หรือดาราจักรได้ ในบรรดาดาวฤกษ์ใกล้เคียงที่ตรวจวัด พบว่าดาวฤกษ์ชนิดดารากร 1 มีความเร็วต่ํากว่าดาวฤกษ์ที่มีอายุมากกว่าเช่น ดาวฤกษ์ชนิดดารากร 2 ดาวฤกษ์ในกลุ่มหลังมีระนาบโคจรที่ค่อนข้างใกล้เคียงกับระนาบดาราจักร เมื่อเปรียบเทียบจลนศาสตร์ของดาวฤกษ์ที่อยู่ในบริเวณใกล้เคียงกัน ทําให้เราสามารถจัดกลุ่มของดาวฤกษ์ได้ ซึ่งมีแนวโน้มที่ดาวฤกษ์ในกลุ่มเดียวกันจะกําเนิดมาจากเมฆโมเลกุลชุดเดียวกัน สนามแม่เหล็ก สนามแม่เหล็กของดาวฤกษ์เกิดขึ้นจากบริเวณภายในของดาวที่ซึ่งเกิดการไหลเวียนของการพาความร้อน การเคลื่อนที่นี้ทําให้ประจุในพลาสมาทําตัวเสมือนเป็นเครื่องกําเนิดไฟฟ้าแบบไดนาโม ซึ่งทําให้เกิดสนามแม่เหล็กแผ่ขยายออกมาภายนอกดวงดาว กําลังของสนามแม่เหล็กนี้แปรตามขนาดของมวลและองค์ประกอบของดาว ส่วนขนาดของกิจกรรมพื้นผิวสนามแม่เหล็กก็ขึ้นกับอัตราการหมุนรอบตัวเองของดาวฤกษ์นั้น กิจกรรมที่พื้นผิวสนามแม่เหล็กนี้ทําให้เกิดจุดบนดาวฤกษ์ อันเป็นบริเวณที่มีสนามแม่เหล็กเข้มกว่าปกติและมีอุณหภูมิเฉลี่ยต่ํากว่าปกติ วงโคโรนาคือแนวสนามแม่เหล็กโค้งที่แผ่เข้าไปในโคโรนา ส่วนเปลวดาวฤกษ์คือการระเบิดของอนุภาคพลังงานสูงที่แผ่ออกมาเนื่องจากกิจกรรมพื้นผิวสนามแม่เหล็ก ดาวฤกษ์ที่อายุน้อยและหมุนรอบตัวเองด้วยความเร็วสูงมีแนวโน้มจะมีกิจกรรมพื้นผิวในระดับที่สูงเนื่องมาจากกําลังสนามแม่เหล็กของมัน สนามแม่เหล็กของดาวยังส่งอิทธิพลต่อลมดาวฤกษ์ด้วย โดยทําหน้าที่เหมือนตัวหน่วง ทําให้อัตราการหมุนรอบตัวเองของดาวฤกษ์ช้าลงเมื่อดาวมีอายุมากขึ้น ดังนั้น ดาวฤกษ์ที่มีอายุมากกว่าเช่นดวงอาทิตย์ของเราจึงมีอัตราการหมุนรอบตัวเองที่ต่ํากว่า และมีกิจกรรมพื้นผิวที่น้อยกว่าดาวฤกษ์อายุเยาว์ ระดับของกิจกรรมพื้นผิวของดาวฤกษ์ที่หมุนรอบตัวเองช้าค่อนข้างเปลี่ยนแปลงเป็นวงรอบและอาจหยุดกิจกรรมบางอย่างไปชั่วระยะเวลาหนึ่ง ช่วงเวลานี้เรียกว่า ช่วงต่ําสุดมอนเดอร์ ซึ่งดวงอาทิตย์ก็เคยผ่านระยะเวลานี้เป็นเวลา 70 ปี ที่ไม่มีกิจกรรมใด ๆ เกี่ยวกับจุดบนดวงอาทิตย์เกิดขึ้นเลย มวล หนึ่งในบรรดาดาวฤกษ์ที่มีมวลมากที่สุดที่รู้จักกัน คือ Eta Carinae ซึ่งมีมวลมากกว่ามวลดวงอาทิตย์ราว 100-150 เท่า ช่วงอายุของมันสั้นมาก เพียงประมาณไม่กี่ล้านปีเท่านั้น ผลจากการศึกษากระจุกดาวอาร์เชสเมื่อเร็ว ๆ นี้แสดงให้เห็นว่า มวลขนาด 150 เท่าของมวลดวงอาทิตย์จัดเป็นขีดจํากัดสูงสุดของดาวฤกษ์ในเอกภพในยุคปัจจุบัน สาเหตุของขีดจํากัดนี้ยังไม่เป็นที่ทราบแน่ชัด แต่น่าจะมีความเกี่ยวข้องส่วนหนึ่งกับกําลังส่องสว่างเอ็ดดิงตัน ซึ่งอธิบายถึงค่ากําลังส่องสว่างสูงสุดที่สามารถแผ่ผ่านบรรยากาศของดาวฤกษ์ได้โดยไม่ยิงพวยแก๊สออกไปในอวกาศ ดาวฤกษ์กลุ่มแรก ๆ ที่ก่อตัวขึ้นหลังจากเกิดบิกแบงอาจจะมีมวลมากกว่านั้น เช่น 300 เท่าของมวลดวงอาทิตย์ หรือสูงกว่า ทั้งนี้เนื่องจากมันไม่มีองค์ประกอบของธาตุที่หนักกว่าลิเธียมเลย อย่างไรก็ดี ดาวฤกษ์มวลมากยิ่งยวดเหล่านี้ (หรือดาวฤกษ์ชนิด population III) ได้สูญสลายไปจนหมดแล้ว มีแต่เพียงทฤษฎีที่กล่าวถึงเท่านั้น ดาว AB Doradus C ซึ่งเป็นดาวคู่ของ AB Doradus A มีมวลประมาณ 93 เท่าของมวลดาวพฤหัสบดี จัดว่าเป็นดาวฤกษ์ที่เล็กที่สุดเท่าที่รู้จักซึ่งยังคงมีปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันดําเนินอยู่ภายในแกนกลาง ด้วยลักษณะของดาวที่มีค่าความเป็นโลหะคล้ายคลึงกับดวงอาทิตย์ ตามทฤษฎีแล้ว มวลน้อยที่สุดของดาวฤกษ์ที่ยังสามารถดํารงสภาวะนิวเคลียร์ฟิวชันในแกนกลางได้ คือประมาณ 75 เท่าของมวลดาวพฤหัสบดี ทว่ามันจะมีค่าความเป็นโลหะต่ํามาก ผลการศึกษาดาวฤกษ์ที่จางแสงที่สุดเมื่อไม่นานมานี้ พบว่าขนาดที่เล็กที่สุดที่เป็นไปได้ของดาวฤกษ์อยู่ที่ประมาณ 8.3% ของมวลดวงอาทิตย์ หรือประมาณ 87 เท่าของมวลดาวพฤหัสบดี วัตถุที่เล็กกว่านี้จะเรียกว่า ดาวแคระน้ําตาล ซึ่งเป็นดาวที่มีลักษณะเทาอันขุ่นมัว อยู่กึ่งกลางระหว่างดาวฤกษ์กับดาวแก๊สยักษ์ ความสัมพันธ์ระหว่างรัศมีของดาวกับมวลของดาว บอกได้จากแรงโน้มถ่วงพื้นผิว ดาวฤกษ์ขนาดยักษ์จะมีแรงโน้มถ่วงพื้นผิวน้อยกว่าดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลัก และในทางกลับกันดาวที่มีแรงโน้มถ่วงมากคือดาวที่กําลังเสื่อมสลายและมีขนาดเล็กเช่นดาวแคระขาว แรงโน้มถ่วงพื้นผิวมีอิทธิพลต่อลักษณะปรากฏของสเปกตรัมของดาวฤกษ์ โดยที่ดาวซึ่งมีแรงโน้มถ่วงสูงกว่าจะมีเส้นการดูดซับพลังงานที่กว้างกว่า การหมุนรอบตัวเอง เราสามารถประมาณอัตราการหมุนรอบตัวเองของดาวฤกษ์ได้โดยอาศัยวิธีการวัดสเปกโทรสโกปี หรือจะวัดให้แม่นยํายิ่งขึ้นได้โดยการติดตามอัตราการหมุนของจุดบนดาวฤกษ์ ดาวฤกษ์ที่มีอายุน้อยจะมีอัตราการหมุนรอบตัวเองที่เร็วกว่าประมาณ 100 กม/วินาทีที่แนวศูนย์สูตร ดาวฤกษ์ชนิด B เช่นดาว Achernar มีความเร็วการหมุนรอบตัวเองที่เส้นศูนย์สูตรประมาณ 225 กม/วินาทีหรือมากกว่านั้น ซึ่งทําให้มันมีเส้นผ่านศูนย์กลางบริเวณศูนย์สูตรใหญ่กว่าระยะห่างระหว่างขั้วถึงกว่า 50% อัตราการหมุนรอบตัวเองนี้ต่ํากว่าค่าความเร็ววิกฤตที่ 300 กม/วินาทีเพียงเล็กน้อย ซึ่งเป็นอัตราเร็วที่จะทําให้ดาวฤกษ์แตกสลายลง สําหรับดวงอาทิตย์ของเรามีอัตราหมุนรอบตัวเองรอบละ 25-35 วัน หรือความเร็วที่แนวศูนย์สูตรประมาณ 1.994 กม/วินาที สนามแม่เหล็กของดาวฤกษ์กับลมดาวฤกษ์ต่างมีผลที่ช่วยให้อัตราการหมุนรอบตัวเองของดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักช้าลงอย่างมีนัยสําคัญ ดาวฤกษ์ที่กําลังเสื่อมสลายจะหดตัวลงเป็นมวลขนาดเล็กหนาแน่นมาก ซึ่งเป็นผลให้การหมุนรอบตัวเองของมันดําเนินไปในอัตราสูง แต่เมื่อเปรียบกับอัตราที่ควรจะเป็นเมื่อคิดจากการรักษาโมเมนตัมเชิงมุมเอาไว้ก็ยังถือว่าค่อนข้างต่ํา โมเมนตัมเชิงมุมของดาวฤกษ์สูญหายไปเป็นจํานวนมากเนื่องจากการสูญเสียมวลของดาวฤกษ์ไปกับลมดาวฤกษ์ ถึงกระนั้น อัตราการหมุนรอบตัวเองของพัลซาร์ก็ยังสูงมาก ตัวอย่างเช่นพัลซาร์ที่อยู่ ณ ใจกลางของเนบิวลาปู หมุนรอบตัวเองในอัตรา 30 รอบต่อวินาที อัตราการหมุนรอบตัวเองของพัลซาร์จะค่อย ๆ ลดลงเนื่องมาจากการแผ่รังสีของดาว อุณหภูมิ อุณหภูมิพื้นผิวของดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักสามารถทราบได้จากอัตราการสร้างพลังงานจากแกนกลางของดาวและรัศมีของดาวดวงนั้น โดยมากจะประมาณจากดัชนีสีของดาวฤกษ์ ค่าที่ได้จะเรียกว่าอุณหภูมิยังผล ซึ่งเป็นค่าอุณหภูมิของวัตถุดําในอุดมคติที่แผ่พลังงานออกมาจนได้ระดับกําลังส่องสว่างต่อพื้นที่ผิวเท่ากันกับดาวฤกษ์นั้น ๆ พึงทราบว่าค่าอุณหภูมิยังผลนี้เป็นเพียงค่าเทียบเท่า อย่างไรก็ดีเนื่องจากอุณหภูมิของดาวฤกษ์จะค่อย ๆ ลดลงตามระดับชั้นของเปลือกที่อยู่ห่างจากแกนกลางออกมา ดังนั้นอุณหภูมิที่แท้จริงในย่านแกนกลางของดาวจะสูงมากถึงหลายล้านเคลวิน อุณหภูมิของดาวฤกษ์เป็นตัวบ่งบอกถึงอัตราการแผ่พลังงานหรือการแผ่ประจุของธาตุที่แตกต่างกัน ซึ่งส่งผลถึงคุณสมบัติการดูดกลืนเส้นสเปกตรัมที่แตกต่างกันด้วย เมื่อเราทราบค่าอุณหภูมิพื้นผิวของดาวฤกษ์ ค่าโชติมาตรปรากฏ โชติมาตรสัมบูรณ์ และคุณสมบัติการดูดกลืนแสง เราจึงสามารถจัดประเภทของดาวฤกษ์ได้ (ดูในหัวข้อการจัดประเภทดาวฤกษ์ด้านล่าง) ดาวฤกษ์มวลมากในแถบลําดับหลักอาจมีอุณหภูมิพื้นผิวสูงถึง 50,000 เคลวิน ดาวฤกษ์ที่มีขนาดเล็กลงมาเช่นดวงอาทิตย์ จะมีอุณหภูมิพื้นผิวเพียงไม่กี่พันเคลวิน ดาวยักษ์แดงจะมีอุณหภูมิพื้นผิวค่อนข้างต่ํา ประมาณ 3,600 เคลวินเท่านั้น แต่จะมีกําลังส่องสว่างมากกว่าเนื่องจากมีพื้นที่ผิวชั้นนอกที่ใหญ่กว่ามาก การแผ่รังสี พลังงานที่เกิดขึ้นเป็นผลพลอยได้จากปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันภายในดาวฤกษ์ จะแผ่ตัวออกไปในอวกาศในรูปของรังสีคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้า และรังสีอนุภาคซึ่งแผ่ออกไปในรูปของลมดาวฤกษ์ (เป็นสายธารกระแสอนุภาคของประจุไฟฟ้าที่เคลื่อนที่ไปอย่างคงที่ ประกอบด้วยฟรีโปรตอน อนุภาคอัลฟา และอนุภาคเบตา ที่ระเหยออกมาจากชั้นผิวเปลือกนอกของดาวฤกษ์) รวมถึงกระแสนิวตริโนที่เกิดจากแกนกลางของดาวฤกษ์ การกําเนิดพลังงานในแกนกลางของดาวเป็นต้นกําเนิดของแสงสว่างมหาศาลของดาวนั้น ทุกครั้งที่นิวเคลียสของธาตุตั้งแต่ 2 ชนิดหรือมากกว่าหลอมละลายเข้าด้วยกัน จะทําให้เกิดนิวเคลียสอะตอมของธาตุใหม่ที่หนักกว่าเดิม ทําให้ปลดปล่อยโฟตอนรังสีแกมมาออกมาจากปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชัน เมื่อพลังงานที่เกิดขึ้นนี้แผ่ตัวออกมาจนถึงเปลือกนอกของดาว มันจะเปลี่ยนรูปไปเป็นพลังงานคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าในรูปแบบต่าง ๆ รวมถึงแสงที่ตามองเห็น สีของดาวฤกษ์ซึ่งระบุได้จากความถี่สูงสุดของแสงที่ตามองเห็น ขึ้นอยู่กับอุณหภูมิของชั้นผิวรอบนอกของดาวฤกษ์และโฟโตสเฟียร์ของดาว นอกจากแสงที่ตามองเห็นแล้ว ดาวฤกษ์ยังแผ่รังสีคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้ารูปแบบอื่น ๆ ออกมาอีกที่ตาของมนุษย์มองไม่เห็น ว่าที่จริงแล้วรังสีคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าที่แผ่ออกมาจากดาวฤกษ์นั้นแผ่ครอบคลุมย่านสเปกตรัมคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าทั้งหมด ตั้งแต่ช่วงคลื่นยาวที่สุดเช่นคลื่นวิทยุหรืออินฟราเรด ไปจนถึงช่วงคลื่นสั้นที่สุดเช่นอัลตราไวโอเลต รังสีเอกซ์ และรังสีแกมมา องค์ประกอบการแผ่รังสีคลื่นแม่เหล็กไฟฟ้าของดาวฤกษ์ทั้งส่วนที่ตามองเห็นและมองไม่เห็นล้วนมีความสําคัญเหมือน ๆ กัน จากสเปกตรัมของดาวฤกษ์นี้ นักดาราศาสตร์จะสามารถบอกค่าอุณหภูมิพื้นผิวของดาว แรงโน้มถ่วงพื้นผิว ค่าความเป็นโลหะ และความเร็วในการหมุนรอบตัวเองของดาว หากเราทราบระยะห่างของดาวฤกษ์นั้นด้วย เช่นทราบจากการตรวจวัดพารัลแลกซ์ เราก็จะสามารถคํานวณโชติมาตรของดาวฤกษ์นั้นได้ จากนั้นจึงใช้แบบจําลองของดาวฤกษ์ในการประมาณการค่ามวล รัศมี แรงโน้มถ่วงพื้นผิว และอัตราการหมุนรอบตัวเอง (ดาวฤกษ์ในระบบดาวคู่จะสามารถตรวจวัดมวลได้โดยตรง สําหรับมวลของดาวฤกษ์เดี่ยวจะประเมินได้จากเทคนิคไมโครเลนส์ของแรงโน้มถ่วง) จากตัวแปรต่าง ๆ เหล่านี้จึงทําให้นักดาราศาสตร์สามารถประเมินอายุของดาวฤกษ์ได้ กําลังส่องสว่าง ในทางดาราศาสตร์ กําลังส่องสว่างคือปริมาณของแสงและพลังงานการแผ่รังสีในรูปแบบอื่นที่ดาวฤกษ์แผ่ออกจากนับเป็นจํานวนหน่วยต่อเวลา กําลังส่องสว่างของดาวฤกษ์สามารถบอกได้จากรัศมีและอุณหภูมิพื้นผิวของดาว อย่างไรก็ดี ดาวฤกษ์จํานวนหนึ่งไม่ได้แผ่พลังงานเป็นฟลักซ์ (คือปริมาณพลังงานที่แผ่ออกมาต่อหน่วยพื้นที่) ที่เป็นเอกภาพตลอดทั่วพื้นผิวทั้งหมด ตัวอย่างเช่น ดาวเวกา ซึ่งเป็นดาวฤกษ์ที่หมุนรอบตัวเองเร็วมาก จะมีฟลักซ์ที่ขั้วดาวสูงกว่าบริเวณเส้นศูนย์สูตรของดาว พื้นผิวบางส่วนของดาวที่มีอุณหภูมิต่ําและกําลังส่องสว่างต่ํากว่าค่าเฉลี่ยทั้งหมด จะเรียกว่า จุดมืดดาวฤกษ์ จุดมืดของดาวฤกษ์แคระหรือดาวฤกษ์ที่มีขนาดเล็กจะไม่ค่อยเป็นที่สังเกตโดดเด่น ขณะที่จุดมืดของดาวยักษ์หรือดาวฤกษ์ขนาดใหญ่จะยิ่งสังเกตเห็นได้ง่าย และทําให้เกิดลักษณะการมืดคล้ําที่ขอบของดาวฤกษ์ได้มาก นั่นคือ ความสว่างของดาวทางด้านขอบ (เมื่อมองเป็นแผ่นจานกลม) จะลดลงไปเรื่อย ๆ ดาวแปรแสงที่เป็นดาวแคระแดง (หรือ flare star) บางดวง เช่นดาว ยูวี ซีตัส ก็อาจมีจุดมืดดาวฤกษ์ที่โดดเด่นเช่นกัน โชติมาตร โชติมาตรของดาวฤกษ์ที่ปรากฏวัดได้จากค่าโชติมาตรปรากฏ ซึ่งเป็นค่าความสว่างที่ขึ้นกับค่าโชติมาตรของดาว ระยะห่างจากโลก และการเปลี่ยนแปรของแสงดาวระหว่างที่มันผ่านชั้นบรรยากาศโลกลงมา ส่วนความสว่างที่แท้จริงหรือโชติมาตรสัมบูรณ์คือค่าโชติมาตรปรากฏของดาวถ้าระยะห่างระหว่างโลกกับดาวเท่ากับ 10 พาร์เซก (32.6 ปีแสง) เป็นค่าที่ขึ้นกับโชติมาตรของดาวเท่านั้น ทั้งค่าโชติมาตรปรากฏและโชติมาตรสัมบูรณ์เป็นตัวเลขที่แสดงในหน่วยลอการิทึม ค่าที่ต่างกัน 1 อันดับแม็กนิจูดหมายความถึงความแตกต่างกันจริงประมาณ 2.5 เท่า (รากที่ 5 ของ 100 มีค่าประมาณ 2.512) นั่นหมายความว่า ดาวฤกษ์ในอันดับแม็กนิจูดแรก (+1.00) มีความสว่างมากกว่าดาวฤกษ์ในอันดับแม็กนิจูดที่สอง (+2.00) ประมาณ 2.5 เท่า และสว่างมากกว่าดาวฤกษ์ในอันดับแม็กนิจูดที่ 6 (+6.00) ประมาณ 100 เท่า ความสว่างของดาวฤกษ์ที่มีแสงริบหรี่ที่สุดเท่าที่ตามนุษย์สามารถมองเห็นได้ภายใต้สภาวะท้องฟ้าโปร่งคือที่แม็กนิจูด +6 ทั้งโชติมาตรปรากฏและโชติมาตรสัมบูรณ์ ยิ่งอ่านค่าได้น้อยหมายความว่าดาวฤกษ์ดวงนั้นสว่างมาก ยิ่งอ่านค่าได้มากหมายความว่าดาวฤกษ์ดวงนั้นริบหรี่มาก โดยมากแล้วดาวฤกษ์สว่างจะมีค่าโชติมาตรเป็นลบ ความแตกต่างของความสว่างระหว่างดาวสองดวง (ΔL) คํานวณได้โดยนําค่าโชติมาตรของดาวที่สว่างกว่า (mb) ลบออกจากค่าโชติมาตรของดาวที่หรี่จางกว่า (mf) นําค่าที่ได้ใช้เป็นค่ายกกําลังของค่าฐาน 2.512 เขียนเป็นสมการได้ดังนี้ เมื่อเทียบค่าโชติมาตรกับทั้งโชติมาตรและระยะห่างจากโลก ทําให้ค่าโชติมาตรสัมบูรณ์ (M) กับค่าโชติมาตรปรากฏ (m) ของดาวฤกษ์ดวงเดียวกันมีค่าไม่เท่ากัน ตัวอย่างเช่น ดาวซิริอุส มีค่าโชติมาตรปรากฏเท่ากับ -1.44 แต่มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์เท่ากับ +1.41 ดวงอาทิตย์มีค่าโชติมาตรปรากฏเท่ากับ -26.7 แต่มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์เพียง +4.83 ดาวซิริอุสซึ่งเป็นดาวสว่างที่สุดบนท้องฟ้ายามราตรีเมื่อมองจากโลก มีโชติมาตรสูงกว่าดวงอาทิตย์ถึง 23 ขณะที่ดาวคาโนปุส ดาวฤกษ์สว่างอันดับสองบนท้องฟ้ายามราตรี มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์เท่ากับ -5.53 นั่นคือมีกําลังส่องสว่างสูงกว่าดวงอาทิตย์ถึง 14,000 เท่า ทั้ง ๆ ที่ดาวคาโนปุสมีกําลังส่องสว่างสูงกว่าดาวซิริอุสอย่างมาก แต่เมื่อมองจากโลก ดาวซิริอุสกลับสว่างกว่า ทั้งนี้เนื่องจากดาวซิริอุสอยู่ห่างจากโลกเพียง 8.6 ปีแสง ขณะที่ดาวคาโนปุสอยู่ห่างจากโลกออกไปถึงกว่า 310 ปีแสง นับถึงปี ค.ศ. 2006 ดาวฤกษ์ที่มีค่าโชติมาตรสัมบูรณ์มากที่สุดเท่าที่รู้จัก คือ LBV 1806-20 ที่ค่าแม็กนิจูด -14.2 ดาวฤกษ์ดวงนี้มีกําลังส่องสว่างสูงกว่าดวงอาทิตย์อย่างน้อย 5,000,000 เท่า ดาวฤกษ์ที่มีกําลังส่องสว่างต่ําที่สุดเท่าที่รู้จักตั้งอยู่ในกระจุกดาว NGC 6397 ดาวแคระแดงอันหรี่จางในกระจุกดาวนี้มีค่าแม็กนิจูด 26 ส่วนอีกดวงหนึ่งเป็นดาวแคระขาวมีค่าแม็กนิจูด 28 ดาวเหล่านี้จางแสงมากเทียบได้กับแสงจากเทียนวันเกิดที่จุดไว้บนดวงจันทร์และมองจากบนโลก การจัดประเภท ระบบการจัดประเภทดาวฤกษ์อย่างที่ใช้กันอยู่ในปัจจุบันนี้เริ่มต้นมาแต่ช่วงต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 โดยแบ่งดาวฤกษ์ออกเป็นประเภทต่าง ๆ ตั้งแต่ A จนถึง Q ตามความเข้มของเส้นสเปกตรัมไฮโดรเจน ในเวลานั้นยังไม่ทราบกันว่า อิทธิพลสําคัญของความเข้มของเส้นสเปกตรัมคือ อุณหภูมิ เส้นสเปกตรัมไฮโดรเจนจะเข้มมากที่สุดที่อุณหภูมิประมาณ 9000 เคลวิน และอ่อนลงทั้งกรณีที่อุณหภูมิสูงหรือต่ํากว่านั้น ครั้นเมื่อเปลี่ยนวิธีการจัดประเภทดาวฤกษ์มาเป็นการอิงตามระดับอุณหภูมิ จึงได้มีลักษณะคล้ายคลึงกับรูปแบบการจัดประเภทในสมัยใหม่ มีการใช้รหัสตัวอักษรเดี่ยวที่แตกต่างกันเพื่อแสดงถึงประเภทของดาวฤกษ์แบบต่าง ๆ ที่แยกแยะตามสเปกตรัม ตั้งแต่ประเภท O อันเป็นดาวฤกษ์ที่ร้อนมาก ไปจนถึง M อันเป็นดาวฤกษ์ที่เย็นจนโมเลกุลอาจก่อตัวในชั้นบรรยากาศ ประเภทของดาวฤกษ์เรียงตามลําดับอุณหภูมิพื้นผิวจากสูงไปต่ํา ได้แก่ O, B, A, F, G, K และ M สําหรับประเภทสเปกตรัมบางอย่างที่พบได้ค่อนข้างน้อย จะจัดเป็นประเภทพิเศษ ที่พบมากที่สุดในจํานวนนี้คือประเภท L และ T ซึ่งเป็นดาวฤกษ์มวลน้อยที่เย็นที่สุด กับดาวแคระน้ําตาล ตัวอักษรแต่ละตัวจะมีประเภทย่อยอีก 10 ประเภท แสดงด้วยตัวเลขตั้งแต่ 0 ถึง 9 เรียงตามลําดับอุณหภูมิจากสูงไปต่ํา อย่างไรก็ดี ระบบการจัดประเภทแบบนี้จะใช้ไม่ได้เมื่ออุณหภูมิมีค่าสูงมาก ๆ กล่าวคือดาวฤกษ์ประเภท O0 และ O1 จะไม่มีอยู่จริง นอกเหนือจากนี้ ดาวฤกษ์ยังอาจจัดประเภทได้จากผลกระทบกําลังส่องสว่างที่พบในเส้นสเปกตรัมของมัน ซึ่งสอดคล้องกันกับขนาดที่ว่างในอวกาศอันระบุได้จากแรงโน้มถ่วงพื้นผิว ค่าในประเภทนี้จะจัดได้ตั้งแต่ 0 (สําหรับดาวยักษ์ใหญ่ยิ่ง) ไปเป็น III (สําหรับดาวยักษ์) จนถึง V (สําหรับดาวแคระในแถบลําดับหลัก) นักดาราศาสตร์บางคนเพิ่มประเภท VII (ดาวแคระขาว) เข้าไปด้วย ดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะอยู่บนแถบลําดับหลักซึ่งมีกระบวนการเผาผลาญไฮโดรเจนแบบปกติ หากพิจารณาบนเส้นกราฟระหว่างโชติมาตรสัมบูรณ์กับเส้นสเปกตรัมของดาว ดาวฤกษ์เหล่านี้จะอยู่บนแถบทแยงมุมแคบ ๆ ในกราฟ ดวงอาทิตย์ของเราก็อยู่บนแถบลําดับหลัก และจัดเป็นดาวแคระเหลือง ประเภท G2V คือเป็นดาวฤกษ์ขนาดปกติที่มีอุณหภูมิปานกลาง ยังมีการตั้งรหัสเพิ่มเติมด้วยตัวอักษรภาษาอังกฤษตัวเล็ก ตามหลังค่าของเส้นสเปกตรัม เพื่อระบุถึงคุณสมบัติเฉพาะบางประการของเส้นสเปกตรัมนั้น ตัวอย่างเช่น ตัว "e" หมายถึงมีการตรวจพบเส้นสเปกตรัมที่แผ่ประจุ "m" หมายถึงมีระดับโลหะที่เข้มผิดปกติ และ "var" หมายถึงเส้นสเปกตรัมมีการเปลี่ยนแปลง ดาวแคระขาวจะมีการจัดประเภทเฉพาะของมันเองโดยเริ่มต้นด้วยอักษร D และแบ่งประเภทย่อยเป็น DA, DB, DC, DO, DZ, และ DQ ขึ้นกับชนิดของความโดดเด่นที่พบในเส้นสเปกตรัม ตามด้วยค่าตัวเลขที่ระบุถึงดัชนีอุณหภูมิของดาว ดาวแปรแสง ดาวแปรแสง คือดาวฤกษ์ที่มีค่ากําลังส่องสว่างเปลี่ยนแปลงไปแบบสุ่มแบบเป็นรอบเวลา เนื่องมาจากคุณสมบัติทั้งภายในและภายนอกของดาว สําหรับดาวแปรแสงแบบคุณสมบัติภายในสามารถแบ่งเบื้องต้นออกได้เป็น 3 ประเภท ในระหว่างการวิวัฒนาการของดาว ดาวฤกษ์บางดวงอาจผ่านช่วงเวลาที่ทําให้เกิดการเปลี่ยนแปรเป็นห้วง ๆ ดาวแปรแสงแบบเป็นห้วงเวลาจะเปลี่ยนแปลงไปตามรัศมีและกําลังส่องสว่าง ทั้งขยายขึ้นและหดสั้นลงในช่วงเวลาที่แตกต่างกันตั้งแต่หน่วยนาทีไปจนถึงเป็นปี ขึ้นอยู่กับขนาดของดาวฤกษ์นั้น ๆ ดาวแปรแสงประเภทนี้รวมไปถึงดาวแปรแสงชนิดเซเฟอิดและดาวที่คล้ายคลึงกับดาวเซเฟอิด รวมถึงดาวแปรแสงคาบยาวเช่น ดาวมิรา ดาวแปรแสงแบบพวยพุ่ง (Eruptive variables) คือดาวฤกษ์ที่มีกําลังส่องสว่างเพิ่มขึ้นแบบทันทีทันใด อันเนื่องมาจากแสงวาบหรือการปลดปล่อยมวลอย่างฉับพลัน ดาวแปรแสงจําพวกนี้รวมไปถึงดาวฤกษ์ก่อนเกิด ดาวฤกษ์ประเภท Wolf-Rayet ดาวแปรแสงประเภท Flare และดาวยักษ์ รวมถึงดาวยักษ์ใหญ่ ดาวแปรแสงแบบระเบิด (Cataclysmic หรือ Explosive variables) คือดาวที่มีการเปลี่ยนแปลงคุณสมบัติภายใน ดาวจําพวกนี้รวมไปถึงนวดาราและมหานวดารา ระบบดาวคู่ที่มีดาวแคระขาวอยู่ใกล้ ๆ ก็อาจทําให้เกิดการระเบิดของดาวฤกษ์ในลักษณะนี้ รวมถึงโนวา และมหานวดาราประเภท 1เอ การระเบิดเกิดขึ้นเมื่อดาวแคระขาวดึงไฮโดรเจนจากดาวคู่ของมันและพอกพูนมวลมากขึ้นจนกระทั่งไฮโดรเจนมีมากเกินกว่ากระบวนการฟิวชัน โนวาบางชนิดยังเกิดซ้ําแล้วซ้ําอีก ทําให้เกิดคาบการระเบิดเป็นช่วง ๆ นอกจากนี้ดาวฤกษ์ยังอาจเปลี่ยนแปลงกําลังส่องสว่างได้จากปัจจัยภายนอก เช่น การเกิดคราสในระบบดาวคู่ หรือดาวฤกษ์ที่หมุนรอบตัวเองและเกิดจุดมืดดาวฤกษ์ที่ใหญ่มาก ๆ การเกิดคราสในระบบดาวคู่ที่โดดเด่นได้แก่ ดาวอัลกอล (Algol) ซึ่งจะมีค่าโชติมาตรเปลี่ยนแปรอยู่ระหว่าง 2.3 ถึง 3.5 ทุก ๆ ช่วงเวลา 2.87 วัน โครงสร้าง โครงสร้างภายในของดาวฤกษ์ที่เสถียรจะอยู่ในสภาวะสมดุลอุทกสถิต คือแรงกระทําจากปริมาตรขนาดเล็กแต่ละชุดที่กระทําต่อกันและกันจะมีค่าเท่ากันพอดี สมดุลของแรงประกอบด้วยแรงดึงเข้าภายในที่เกิดจากแรงโน้มถ่วง และแรงผลักออกภายนอกที่เกิดจากแรงดันภายในของดาวฤกษ์ ระดับแรงดันภายในนี้เกิดขึ้นจากระดับอุณหภูมิของพลาสมาที่ค่อย ๆ ลดหลั่นกัน โดยที่ด้านนอกของดาวฤกษ์จะมีอุณหภูมิต่ํากว่าด้านใน อุณหภูมิที่ใจกลางของดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักหรือของดาวยักษ์จะมีค่าอย่างน้อย 107 K ผลของอุณหภูมิและแรงดันอันเกิดจากการเผาผลาญไฮโดรเจนที่แกนกลางดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักนี้มีเพียงพอที่จะทําให้เกิดปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชัน และสร้างพลังงานได้มากพอจะต้านทานการยุบตัวของดาวฤกษ์ได้ เมื่อนิวเคลียสอะตอมถูกหลอมเหลวที่ในใจกลางดาว มันจะแผ่พลังงานออกมาในรูปของรังสีแกมมา โฟตอนเหล่านี้ทําปฏิกิริยากับพลาสมาที่อยู่รอบ ๆ และเพิ่มพูนพลังงานความร้อนให้กับแกนกลางมากยิ่งขึ้น ดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักที่กําลังแปลงไฮโดรเจนไปเป็นฮีเลียม จะค่อย ๆ เพิ่มปริมาณฮีเลียมในแกนกลางขึ้นอย่างช้า ๆ ในอัตราเร็วค่อนข้างคงที่ ครั้นเมื่อปริมาณฮีเลียมมีเพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ จนการสร้างพลังงานที่แกนกลางหยุดชะงักไป ดาวฤกษ์ที่มีมวลมากกว่า 0.4 เท่าของมวลดวงอาทิตย์จะมีพื้นผิวรอบนอกขยายตัวใหญ่ขึ้นห่อหุ้มฮีเลียมในแกนกลางเอาไว้ นอกเหนือจากสภาวะสมดุลอุทกสถิตที่อยู่ภายในดาวฤกษ์ที่เสถียร ยังมีสมดุลพลังงานภายในหรือที่เรียกว่า สมดุลความร้อน กล่าวคือการแพร่กระจายอุณหภูมิภายในตามแนวรัศมีภายในดาวทําให้เกิดกระแสพลังงานไหลจากภายในออกสู่ภายนอก กระแสพลังงานที่ไหลผ่านชั้นผิวของดาวฤกษ์ออกมาในแต่ละชั้นจะมีปริมาณเท่ากับกระแสพลังงานที่ไหลเข้ามาจากชั้นผิวก่อนหน้า เขตแผ่รังสี คือบริเวณภายในดาวฤกษ์ที่ซึ่งมีการถ่ายเทรังสีอย่างมีประสิทธิผลพอจะทําให้เกิดการไหลของกระแสพลังงานได้ ในย่านนี้จะไม่มีการหมุนเวียนของพลาสมา และมวลต่าง ๆ ล้วนหยุดนิ่ง หากไม่มีสภาวะนี้เกิดขึ้น พลาสมาจะเกิดการปั่นป่วนและเกิดกระบวนการพาความร้อนขึ้น ทําให้เกิดเป็นย่านเรียกว่าเขตพาความร้อน ลักษณะเช่นนี้อาจเกิดขึ้นได้ในบริเวณที่มีกระแสพลังงานไหลเวียนสูงมาก เช่นบริเวณใกล้แกนกลางของดาวหรือบริเวณที่มีการส่องสว่างสูงมากเช่นที่บริเวณชั้นผิวรอบนอก ลักษณะการพาความร้อนที่เกิดขึ้นบนชั้นผิวรอบนอกของดาวฤกษ์บนแถบลําดับหลักขึ้นอยู่กับมวลของดาวฤกษ์นั้น ๆ ดาวฤกษ์ที่มีมวลมากกว่าดวงอาทิตย์หลาย ๆ เท่าจะมีเขตพาความร้อนลึกลงไปภายในดาวมากและมีเขตแผ่รังสีที่ชั้นเปลือกนอก ขณะที่ดาวฤกษ์ขนาดเล็กเช่นดวงอาทิตย์จะมีลักษณะตรงกันข้าม โดยมีเขตพาความร้อนอยู่ที่ชั้นเปลือกนอกแทน ดาวแคระแดงที่มีมวลน้อยกว่า 0.4 เท่าของมวลดวงอาทิตย์จะมีเขตพาความร้อนแทบทั้งดวง ซึ่งทําให้มันไม่สามารถสะสมฮีเลียมที่แกนกลางได้ สําหรับดาวฤกษ์ส่วนใหญ่จะมีเขตพาความร้อนที่เปลี่ยนแปลงไปเรื่อย ๆ ตามอายุของดาว และตามองค์ประกอบภายในของดาวที่เปลี่ยนแปลงไป ส่วนประกอบของดาวฤกษ์ที่ผู้สังเกตสามารถมองเห็นได้ เรียกว่า โฟโตสเฟียร์ เป็นชั้นเปลือกที่ซึ่งพลาสมาของดาวฤกษ์กลายสภาพเป็นโฟตอนของแสง จากจุดนี้ พลังงานที่กําเนิดจากแกนกลางของดาวจะแพร่ออกไปสู่อวกาศอย่างอิสระ ในบริเวณโฟโตสเฟียร์นี้เองที่ปรากฏจุดดับบนดวงอาทิตย์หรือพื้นที่ที่อุณหภูมิต่ํากว่าอุณหภูมิเฉลี่ยตามปกติ เหนือกว่าชั้นของโฟโตสเฟียร์จะเป็นชั้นบรรยากาศของดาวฤกษ์ สําหรับดาวฤกษ์บนแถบลําดับหลักเช่นดวงอาทิตย์ ชั้นบรรยากาศต่ําที่สุดคือชั้นโครโมสเฟียร์บาง ๆ ซึ่งเป็นจุดเกิดของสปิคูลและเป็นจุดกําเนิดเปลวดาวฤกษ์ ล้อมรอบด้วยชั้นเปลี่ยนผ่านซึ่งอุณหภูมิจะเพิ่มสูงขึ้นอย่างรวดเร็วในระยะทางเพียง 100 กิโลเมตรโดยประมาณ พ้นจากชั้นนี้จึงเป็นโคโรนา ซึ่งเป็นพลาสมาความร้อนสูงมวลมหาศาลที่พุ่งผ่านออกไปภายนอกเป็นระยะทางหลายล้านกิโลเมตร ดูเหมือนว่า โคโรนาจะมีส่วนเกี่ยวข้องกับการที่ดาวฤกษ์มีย่านการพาความร้อนอยู่ที่ชั้นเปลือกนอกของพื้นผิว โคโรนามีอุณหภูมิที่สูงมาก แต่กลับให้กําเนิดแสงสว่างเพียงเล็กน้อย เราจะสามารถมองเห็นย่านโคโรนาของดวงอาทิตย์ได้ในเวลาที่เกิดสุริยคราสเท่านั้น พ้นจากโคโรนา เป็นอนุภาคพลาสมาที่เป็นต้นกําเนิดลมสุริยะแผ่กระจายออกไปจากดาวฤกษ์ กว้างไกลออกไปจนกระทั่งมันปะทะกับมวลสารระหว่างดาว สําหรับดวงอาทิตย์ อาณาบริเวณที่ลมสุริยะมีอิทธิพลกว้างไกลออกไปเป็นรูปทรงคล้ายลูกโป่ง เรียกชื่อย่านภายใต้อิทธิพลของลมสุริยะนี้ว่า เฮลิโอสเฟียร์ เส้นทางเกิดปฏิกิริยาของดาวฤกษ์ มีรูปแบบปฏิกิริยานิวเคลียร์ฟิวชันที่แตกต่างกันมากมายเกิดขึ้นในใจกลางของดาวฤกษ์ ขึ้นกับมวลและองค์ประกอบของดาวนั้น ๆ โดยปฏิกิริยาเหล่านี้เป็นส่วนหนึ่งของการสังเคราะห์นิวเคลียสของดาวฤกษ์ มวลสุดท้ายของนิวเคลียสอะตอมที่หลอมตัวที่น้อยกว่าค่ารวมขององค์ประกอบทั้งหมด มวลที่สูญเสียไปนั้นกลายไปเป็นพลังงานแม่เหล็กไฟฟ้า ตามสมการความสมมูลระหว่างมวล-พลังงาน คือ E = mc2 กระบวนการฟิวชันของไฮโดรเจนเกิดขึ้นตามระดับของอุณหภูมิ ดังนั้นการที่อุณหภูมิใจกลางดาวเพิ่มขึ้นจะส่งผลต่ออัตราการเกิดฟิวชันอย่างมาก ผลที่ได้คือ อุณหภูมิใจกลางดาวของดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักจะมีค่าแปรเปลี่ยนอยู่ระหว่าง 4 ล้านเคลวิน สําหรับดาวฤกษ์เล็กประเภท M ไปจนถึง 40 ล้านเคลวิน สําหรับดาวฤกษ์มวลมากในประเภท O สําหรับดวงอาทิตย์ซึ่งมีอุณหภูมิใจกลางประมาณ 10 ล้านเคลวิน ไฮโดรเจนจะหลอมละลายกลายเป็นฮีเลียมในห่วงโซ่ปฏิกิริยาโปรตอน-โปรตอน: 41H → 22H + 2e+ + 2νe (4.0 MeV + 1.0 MeV) 21H + 22H → 23He + 2γ (5.5 MeV) 23He → 4He + 21H (12.9 MeV) ปฏิกิริยาเหล่านี้ส่งผลต่อปฏิกิริยาในภาพรวมดังนี้: 41H → 4He + 2e+ + 2γ + 2νe (26.7 MeV) โดยที่ e+ คือ โพสิตรอน, γ คือโฟตอนของรังสีแกมมา, νe คือ นิวตริโน, และ H กับ He คือไอโซโทปของไฮโดรเจนและฮีเลียมตามลําดับ พลังงานที่ปลดปล่อยออกจากปฏิกิริยานี้มีขนาดหลายล้านอิเล็กตรอนโวลต์ ซึ่งอันที่จริงเป็นเพียงส่วนเสี้ยวเล็กน้อยของพลังงานเท่านั้น อย่างไรก็ดี มีปฏิกิริยาเหล่านี้เกิดขึ้นอย่างต่อเนื่องเป็นจํานวนมหาศาล ทําให้สามารถกําเนิดพลังงานขึ้นเพียงพอที่จะทําให้เกิดการแผ่รังสีของดาวฤกษ์ ในดาวฤกษ์ที่มีมวลสูงกว่านี้ ฮีเลียมจะทําให้เกิดวงจรปฏิกิริยาที่เร่งขึ้นเนื่องจากคาร์บอน คือวงจรปฏิกิริยาคาร์บอน-ไนโตรเจน-ออกซิเจน ดาวฤกษ์ที่วิวัฒนาการไปด้วยอุณหภูมิใจกลาง 100 ล้านเคลวิน และมวลระหว่าง 0.5-10 เท่าของมวงดวงอาทิตย์นั้น ฮีเลียมสามารถเปลี่ยนรูปไปเป็นคาร์บอนได้ในกระบวนการทริปเปิล-อัลฟา ซึ่งใช้ เบริลเลียม เป็นธาตุที่เป็นตัวกลาง: 4He + 4He + 92 keV → 8*Be 4He + 8*Be + 67 keV → 12*C 12*C → 12C + γ + 7.4 MeV สําหรับปฏิกิริยาในภาพรวมคือ: 34He → 12C + γ + 7.2 MeV ในดาวฤกษ์มวลมาก ธาตุหนักจะถูกเผาผลาญไปในแกนกลางที่อัดแน่นโดยผ่านกระบวนการเผาผลาญนีออน และกระบวนการเผาผลาญออกซิเจน สภาวะสุดท้ายในกระบวนการสังเคราะห์นิวเคลียสของดาวฤกษ์คือ กระบวนการเผาผลาญซิลิกอน ซึ่งทําให้ได้ผลลัพธ์ออกมาเป็นไอโซโทปเสถียร เหล็ก-56 กระบวนการฟิวชันไม่อาจดําเนินต่อไปได้อีก นอกเสียจากจะต้องผ่านกระบวนการดูดกลืนความร้อน (endothermic process) หลังจากนั้น พลังงานจะเกิดขึ้นได้จากการยุบตัวเนื่องจากแรงโน้มถ่วงเท่านั้น ตัวอย่างข้างล่างนี้ แสดงระยะเวลาที่ดาวฤกษ์ขนาด 20 เท่าของมวลดวงอาทิตย์จําเป็นต้องใช้ในการเผาผลาญพลังงานนิวเคลียร์ภายในตัวจนหมด ดาวฤกษ์ในแถบลําดับหลักประเภท O จะมีรัศมี 8 เท่าของรัศมีดวงอาทิตย์ และมีกําลังส่องสว่าง 62,000 เท่าของกําลังส่องสว่างดวงอาทิตย์ ดูเพิ่ม กลุ่มดาว ดาราศาสตร์ดาวฤกษ์ อ้างอิง แหล่งข้อมูลอื่น ห้องสมุดสมาคมดาราศาสตร์ไทย ชีวิตของดาวฤกษ์ จากท้องฟ้าจําลอง กรุงเทพฯ ดาวฤกษ์ จาก World Book @ NASA ภาพวาดดาวฤกษ์และกลุ่มดาวต่าง ๆ มหาวิทยาลัยอิลลินอยส์ รายชื่อดาวฤกษ์ เรียงตามผู้ค้นพบ พิกัด หรือรหัสอ้างอิง Centre de Données astronomiques de Strasbourg การถอดรหัสการจัดประเภทดาวฤกษ์ Astronomical Society of South Australia Live Star Chart ดูภาพดวงดาวต่าง ๆ เหนือตําแหน่งที่เราอยู่ ดาราศาสตร์ดาวฤกษ์ ดาวฤกษ์ แหล่งกําเนิดแสง


สภาพอากาศโดยเฉลี่ยใน เมษายน ใน Chervone, ยูเครน - Weather Spark สภาพอากาศโดยเฉลี่ยใน เมษายน ใน Chervone ยูเครน อุณหภูมิสูงรายวัน เพิ่มขึ้น ไป 8°C จาก 7°C เป็น 16°C น้อยมากที่จะลดลงต่ํากว่า 1°C หรือสูงกว่า 21°C อุณหภูมิต่ํารายวัน เพิ่มขึ้น ไป 7°C จาก -2°C เป็น 5°C น้อยมากที่จะลดลงต่ํากว่า -7°C หรือสูงกว่า 9°C อุณหภูมิสูงและต่ําโดยเฉลี่ยในเดือน เมษายน ใน Chervone18152229112233445566778899101011111212131314141515161617171818191920202121222223232424252526262727282829293030-20°C-20°C-15°C-15°C-10°C-10°C-5°C-5°C0°C0°C5°C5°C10°C10°C15°C15°C20°C20°C25°C25°C30°C30°Cมี.ค.พ.ค.1 เม.ย.7°C1 เม.ย.7°C-2°C-2°C30 เม.ย.16°C30 เม.ย.16°C5°C5°C11 เม.ย.11°C11 เม.ย.11°C0°C0°C21 เม.ย.14°C21 เม.ย.14°C3°C3°C อุณหภูมิเฉลี่ยรายชั่วโมงในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300000040408081212161620200000มี.ค.พ.ค.ต่ํากว่าจุดเยือกแข็งหนาวจัดหนาวเย็นกําลังสบายเย็น เดือน เมษายน ใน Chervone มีเมฆปกคลุม ลดลง โดยที่ร้อยละของเวลาที่ท้องฟ้า มืดครึ้ม หรือ มีเมฆเป็นส่วนมาก ลดลง จาก 60% เป็น 51% ประเภทเมฆปกคลุมในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300%100%10%90%20%80%30%70%40%60%50%50%60%40%70%30%80%20%90%10%100%0%มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.40%1 เม.ย.40%30 เม.ย.49%30 เม.ย.49%11 เม.ย.43%11 เม.ย.43%21 เม.ย.46%21 เม.ย.46%แจ่มใสแจ่มใสเป็นส่วนมากมีเมฆบางส่วนมีเมฆเป็นส่วนมากมืดครึ้ม วันที่มีฝนตก หมายถึงวันที่มีหยาดน้ําฟ้าเป็นของเหลวหรือเทียบเท่าของเหลว ในปริมาณอย่างน้อย 1 มิลลิเมตร ใน Chervone วันที่ฝนจะตกในช่วงเดือน เมษายน มีโอกาส เพิ่มขึ้นช้า ๆ โดยในช่วงต้นเดือนมีโอกาส 18% ส่วนช่วงปลายเดือนมีโอกาส 21% ในช่วงเดือน เมษายน ใน Chervone โอกาสที่จะเป็นวันที่มี ฝนเท่านั้นเพิ่มขึ้น จาก 12% เป็น 20% โอกาสที่จะเป็นวันที่มี หิมะปนฝนลดลง จาก 4% เป็น 0% และโอกาสที่จะเป็นวันที่มี หิมะล้วน ยังคงอยู่ที่ 1% เป็นสําคัญตลอดทั้งวัน ความน่าจะเป็นที่หยาดน้ําฟ้าจะตกในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300%0%5%5%10%10%15%15%20%20%25%25%30%30%มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.18%1 เม.ย.18%30 เม.ย.21%30 เม.ย.21%11 เม.ย.19%11 เม.ย.19%21 เม.ย.20%21 เม.ย.20%หิมะปนกันฝน ปริมาณน้ําฝนเฉลี่ยในช่วงเวลา 31 วันก่อนและหลัง ระหว่างเดือน เมษายน ใน Chervone เพิ่มขึ้น โดยในช่วงต้นเดือนอยู่ที่ 21 มิลลิเมตร น้อยมากที่เกิน 41 มิลลิเมตร หรือต่ํากว่า5มิลลิเมตร ส่วนในช่วงปลายเดือนอยู่ที่ 35 มิลลิเมตร น้อยมากที่เกิน 59 มิลลิเมตร หรือต่ํากว่า 15 มิลลิเมตร ปริมาณน้ําฝนเฉลี่ยรายเดือนในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300 มม.0 มม.10 มม.10 มม.20 มม.20 มม.30 มม.30 มม.40 มม.40 มม.50 มม.50 มม.60 มม.60 มม.70 มม.70 มม.80 มม.80 มม.มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.21 มม.1 เม.ย.21 มม.30 เม.ย.35 มม.30 เม.ย.35 มม.11 เม.ย.28 มม.11 เม.ย.28 มม.21 เม.ย.32 มม.21 เม.ย.32 มม. ปริมาณหิมะเฉลี่ยที่เทียบเท่าของเหลวในช่วง 31 ก่อนและหลัง ระหว่างเดือน เมษายน ใน Chervone อยู่ที่ระดับคงที่เป็นสําคัญ โดยคงอยู่ที่ประมาณ3มิลลิเมตร ตลอดทั้งเดือน น้อยครั้งที่เกิน 16 มิลลิเมตร หรือต่ําลงถึง0มิลลิเมตร ปริมาณหิมะเฉลี่ยที่เทียบเท่าของเหลวรายเดือนในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300 มม.0 มม.10 มม.10 มม.20 มม.20 มม.30 มม.30 มม.40 มม.40 มม.50 มม.50 มม.มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.6 มม.1 เม.ย.6 มม.30 เม.ย.1 มม.30 เม.ย.1 มม.11 เม.ย.3 มม.11 เม.ย.3 มม.21 เม.ย.1 มม.21 เม.ย.1 มม. ตลอดระยะเวลาของวันที่ เมษายน ใน Chervone ความยาวของเวลากลางวัน เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็ว ตั้งแต่ต้นเดือนถึงสิ้นเดือน ความยาวของเวลากลางวัน เพิ่มขึ้น ไป 1 ชั่วโมง และ 51 นาที ซึ่งชี้ให้เห็นว่ามี การเพิ่มขึ้น รายวันโดยเฉลี่ยเท่ากับ3นาที และ 50 วินาที และมี การเพิ่มขึ้น รายสัปดาห์เท่ากับ 26 นาที และ 49 วินาที วันที่สั้นที่สุดของเดือนคือวันที่ 1 เมษายน โดยมีแสงสว่างกลางวันนาน 12 ชั่วโมง และ 59 นาที ส่วนวันที่ยาวที่สุดคือวันที่ 30 เมษายน โดยมีแสงสว่างกลางวันนาน 14 ชั่วโมง และ 50 นาที จํานวนชั่วโมงที่มีแสงสว่างกลางวันและแสงสนธยาในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300 ชม.24 ชม.4 ชม.20 ชม.8 ชม.16 ชม.12 ชม.12 ชม.16 ชม.8 ชม.20 ชม.4 ชม.24 ชม.0 ชม.มี.ค.พ.ค.กลางคืนกลางคืนกลางวันกลางวัน1 เม.ย.12 ชม. 59 นาที1 เม.ย.12 ชม. 59 นาที30 เม.ย.14 ชม. 50 นาที30 เม.ย.14 ชม. 50 นาที16 เม.ย.13 ชม. 58 นาที16 เม.ย.13 ชม. 58 นาที เวลาที่พระอาทิตย์ขึ้นช้าที่สุดของเดือน ใน Chervone คือ 06:18 เมื่อวันที่ 1 เมษายน และพระอาทิตย์ขึ้นเร็วที่สุดคือ ก่อนหน้านั้น 1 ชั่วโมง และ2นาที ในเวลา 05:16 เมื่อวันที่ 30 เมษายน เวลาที่พระอาทิตย์ตกเร็วที่สุดคือ 19:17 เมื่อวันที่ 1 เมษายน และเวลาที่พระอาทิตย์ตกช้าที่สุดคือ หลังจากนั้นอีก 49 นาที ในเวลา 20:06 เมื่อวันที่ 30 เมษายน มีการใช้เวลาออมแสง ใน Chervone ระหว่างปี พ.ศ. 2564 แต่ไม่เริ่มต้นหรือสิ้นสุดลงในเดือน เมษายน ดังนั้นจึงมีการใช้เวลาออมแสงตลอดทั้งเดือน อาทิตย์ขึ้นและอาทิตย์ตกพร้อมแสงสนธยาและเวลาออมแสงในเดือน เมษายน ใน Chervone1815222911223344556677889910101111121213131414151516161717181819192020212122222323242425252626272728282929303000020406081012141618202200มี.ค.พ.ค.05:1605:1630 เม.ย.20:0630 เม.ย.20:0606:1806:181 เม.ย.19:171 เม.ย.19:1705:5605:5611 เม.ย.19:3411 เม.ย.19:3405:3405:3421 เม.ย.19:5121 เม.ย.19:51เที่ยงคืนสุริยะเที่ยงคืนสุริยะเที่ยงสุริยะพระอาทิตย์ขึ้นพระอาทิตย์ตก ดวงจันทร์ ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300000040408081212161620200000มี.ค.พ.ค.13 มี.ค.12:2213 มี.ค.12:2228 มี.ค.21:4928 มี.ค.21:4912 เม.ย.05:3112 เม.ย.05:3127 เม.ย.06:3227 เม.ย.06:3211 พ.ค.22:0111 พ.ค.22:0126 พ.ค.14:1526 พ.ค.14:1506:3406:3417:3817:3818:4018:4007:0707:0706:2406:2419:5619:5619:0219:0205:4605:4605:0205:0220:0420:0421:0021:0005:0805:08 โอกาสที่วันใดวันหนึ่งจะ ร้อนอบอ้าว ใน Chervone is อยู่ที่ระดับคงที่เป็นสําคัญ ระหว่างเดือน เมษายน โดยคงอยู่ที่ประมาณ 0% ตลอดเดือน ระดับความสบายต่อความชื้นในเดือน เมษายนใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300%0%10%10%20%20%30%30%40%40%50%50%60%60%70%70%80%80%90%90%100%100%มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.0%1 เม.ย.0%30 เม.ย.0%30 เม.ย.0%11 เม.ย.0%11 เม.ย.0%21 เม.ย.0%21 เม.ย.0%ชื้นชื้นกําลังสบายกําลังสบายแห้งแห้ง ความเร็วลมเฉลี่ยรายชั่วโมง ใน Chervone ลดลง ระหว่างเดือน เมษายน โดยลดลงจาก 16.8 กิโลเมตรต่อชั่วโมง เป็น 14.9 กิโลเมตรต่อชั่วโมง ตลอดช่วงเวลาทั้งเดือน ความเร็วลมโดยเฉลี่ยในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300 กม./ชม.0 กม./ชม.5 กม./ชม.5 กม./ชม.10 กม./ชม.10 กม./ชม.15 กม./ชม.15 กม./ชม.20 กม./ชม.20 กม./ชม.25 กม./ชม.25 กม./ชม.มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.16.8 กม./ชม.1 เม.ย.16.8 กม./ชม.30 เม.ย.14.9 กม./ชม.30 เม.ย.14.9 กม./ชม.16 เม.ย.15.8 กม./ชม.16 เม.ย.15.8 กม./ชม. ทิศทางลม ใน Chervone ระหว่างเดือน เมษายน ส่วนใหญ่มาจาก ทิศใต้ ตั้งแต่วันที่ 1 เมษายน ถึงวันที่ 20 เมษายนและทิศตะวันออก ตั้งแต่วันที่ 20 เมษายน ถึงวันที่ 30 เมษายน ทิศทางลมในเดือน เมษายน ในChervoneต.ต.อ.181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300%100%20%80%40%60%60%40%80%20%100%0%มี.ค.พ.ค.ตะวันตกใต้ตะวันออกเหนือ ระหว่างเดือน เมษายน ใน Chervone โอกาสที่วันใดวันหนึ่งจะอยู่ภายในช่วงฤดูกาลเพาะปลูก เพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วมาก โดยเพิ่มขึ้น จาก 1% เป็น 57% ตลอดช่วงเวลาทั้งเดือน เวลาที่อยู่ในแถบอุณหภูมิต่าง ๆ และฤดูกาลเพาะปลูกใน เมษายน ใน Chervoneฤดูกาลเพาะปลูก181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300%100%10%90%20%80%30%70%40%60%50%50%60%40%70%30%80%20%90%10%100%0%มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.1%1 เม.ย.1%57%30 เม.ย.57%30 เม.ย.11 เม.ย.9%11 เม.ย.9%21 เม.ย.30%21 เม.ย.30%90%13 พ.ค.90%13 พ.ค.เยือกเย็นต่ํากว่าจุดเยือกแข็งหนาวจัดหนาวเย็นกําลังสบายอุ่น จํานวนวันที่มีค่าความร้อนสะสมตลอดฤดูปลูกโดยเฉลี่ย ใน Chervone เพิ่มขึ้นช้า ๆ ระหว่างเดือน เมษายน โดยเพิ่มขึ้น 36°C จาก 3°C เป็น 39°C ตลอดระยะเวลาทั้งเดือน จํานวนวันที่มีค่าความร้อนสะสมตลอดฤดูปลูกใน เมษายน ใน Chervone1815222911223344556677889910101111121213131414151516161717181819192020212122222323242425252626272728282929303010°C10°C20°C20°C30°C30°C40°C40°C50°C50°C60°C60°Cมี.ค.พ.ค.1 เม.ย.3°C1 เม.ย.3°C30 เม.ย.39°C30 เม.ย.39°C11 เม.ย.9°C11 เม.ย.9°C21 เม.ย.21°C21 เม.ย.21°C พลังงานแสงอาทิตย์คลื่นสั้นตกกระทบเฉลี่ยรายวัน ใน Chervone เพิ่มขึ้น ระหว่างเดือน เมษายน โดยเพิ่มขึ้น 1.4 กว.-ชม. จาก 3.8 กว.-ชม. เป็น 5.1 กว.-ชม. ตลอดช่วงเวลาทั้งเดือน พลังงานแสงอาทิตย์คลื่นสั้นตกกระทบเฉลี่ยรายวันในเดือน เมษายน ใน Chervone181522291122334455667788991010111112121313141415151616171718181919202021212222232324242525262627272828292930300 กว.-ชม.0 กว.-ชม.1 กว.-ชม.1 กว.-ชม.2 กว.-ชม.2 กว.-ชม.3 กว.-ชม.3 กว.-ชม.4 กว.-ชม.4 กว.-ชม.5 กว.-ชม.5 กว.-ชม.6 กว.-ชม.6 กว.-ชม.7 กว.-ชม.7 กว.-ชม.8 กว.-ชม.8 กว.-ชม.มี.ค.พ.ค.1 เม.ย.3.8 กว.-ชม.1 เม.ย.3.8 กว.-ชม.30 เม.ย.5.1 กว.-ชม.30 เม.ย.5.1 กว.-ชม.11 เม.ย.4.2 กว.-ชม.11 เม.ย.4.2 กว.-ชม.


source: fineweb

text: ทําไมเวลาในโทรศัพกับข้อความไม่ตรงกัน เห็นด้วย ช่างสังเกตุ... คนมันแพ้ไม่เป็นท่าน่ะ หาเรื่องฟื้นฝอยหาตะเข็บ เค้าไม่เล่นด้วยแล้วน่ะ หน้าแหกกก ไม่ฉลาดนะทําแบบนี้ อยู่เฉยๆสวยๆ(ปลอมก็เหอะ)ดีกว่านะ เค้ายังอาจเชื่อว่าซีมีวูบๆ แต่นี่เริ่มเยอะ แสดงถึงความอยากได้ของคนอื่นเกิ๊นน


เที่ยวบินที่เร็วที่สุดที่ไป จาก แคสตรีส์ ไป นิวยอร์ก: ตั๋วเครื่องบิน กับ JetBlue Airways ด้วยวันออกเดินทางที่ใกล้ 26.02.2018 ที่สุดและช่วงของ 5ชม. 5นาที. ค้นหาตั๋วเครื่องบินนี้


source: CulturaX

text: สีสันในธรรมชาติเชื่อมโยงกับชีวิตและจิตใจของมนุษย์ได้อย่างไม่น่าเชื่อ วันนี้แพทย์ที่มาให้ความรู้จะเผยให้ท่านทราบถึงความลับสุขภาพที่ซุกซ่อนอยู่ในเฉดสี เพื่อนําประโยชน์จากความสวยงามของสีสันไปใช้ดูแลตนเอง สวัสดีค่ะ ขอนําเสนอปัญหาสุขภาพที่หลายท่าน (โดยเฉพาะผู้สูงอายุ) มักประสบอยู่บ่อย ๆ นั่นคือปัญหาระบบขับถ่ายในทางเดินอาหาร ส่วนใหญ่ที่พบคือ อาการท้องผูก อาหารไม่ย่อยหรืออาหารย่อยไม่ดี เมื่อขับถ่ายออกมาจะพบว่ามีขนาดของกากใยอาหารหยาบและบางครั้งถ่ายยาก ในบางครั้งมีสีของกากอาหารต่าง ๆ เช่น แดง ดํา เขียวเหลือง หรือเจ็บทวารเวลาเบ่งถ่าย ในบางคนมีลักษณะของมูลที่ถ่ายนั้นแห้งหรือแข็งในบางรายอาจถ่ายบ่อย ซึ่งแต่ละอาการอาจบ่งบอกถึงอาการของธาตุต่าง ๆ ในทางการแพทย์แผนไทยได้ อาการของโรคในระบบทางเดินอาหารแพทย์แผนไทยเรียกว่า โรคทางกรีสัง (สิ่งขับถ่าย) ในทางเดินของคูถ – เสมหะ (ระบบธาตุน้ําตั้งแต่ช่วงกระเพาะอาหารถึงทวารหนัก ซึ่งสัมพันธ์กับอุจจาระ) มีทั้งสี กลิ่นและมวลของสิ่งขับถ่ายที่แตกต่างกัน มีกล่าวไว้ในตําราหรือคัมภีร์แผนไทยหลายเรื่อง เช่น ในคัมภีร์ธาตุบรรจบ (โรคหรืออาการของสิ่งขับถ่ายผิดปกติเพราะสาเหตุของธาตุผิดปกติและการรับประทานอาหารที่ไม่ถูกกับธาตุ) ซึ่งกล่าวถึงสาเหตุที่ทําให้สิ่งขับถ่ายในระบบทางเดินอาหารผิดปกติว่ามีสาเหตุสําคัญหลักคือ 2. รับประทานอาหารแปลก อาหารสุก ๆ ดิบ ๆ ของหมักดองเน่าบูด อาหารคาวจัด มีไขมันมาก หรือรับประทานมากเกินไป ทําให้ธาตุแปรปรวน มีอาการจุกเสียด แน่นท้อง ท้องเสีย ขับถ่ายผิดปกติ 3. เกิดเพราะธาตุทั้งสี่ของร่างกายผิดปกติ เสียสมดุล จึงเกิดเป็นโรคทางเดินอาหารผิดปกติ (การขับถ่าย)ทั้ง 3 สาเหตุข้างต้นจึงทําให้เกิดอาการต่าง ๆ เช่น ปวดท้อง รับประทานอาหารไม่ได้ มีสิ่งขับถ่ายเป็นสีต่าง ๆ เช่นสีดํา (เนื่องมาจากมีโลหิตออกในระบบทางเดินอาหารตอนต้น มีอาการของเสมหะเน่า ทําให้มีโลหิตตกทางทวาร แพทย์แผนไทยมองว่าธาตุดินผิดปกติ) สีแดง (เนื่องจากมีโลหิตออกในช่วงระบบทางเดินอาหารส่วนปลาย แพทย์แผนไทยมองว่าธาตุน้ําผิดปกติ) สีขาว (อาจเกิดจากมีฝีมีหนอง มีการอักเสบในทางเดินอาหารที่โบราณเรียกว่าฝีเส้น หรือเพราะเกิดจากท่อน้ําดีอุดตัน เป็นอาการธาตุลมผิดปกติ)สีเขียว (เนื่องจากมีน้ําดีจํานวนมากออกมาปะปนกับอุจจาระ แพทย์แผนไทยมองว่าธาตุไฟในการย่อยและยกนังคือตับหรือตับอ่อนผิดปกติ) หรือมีลักษณะมวลที่ขับถ่ายเป็นอย่างมูลไก่ มูลแมว มูลเต่าหยาบบ้าง ละเอียดบ้าง ขับถ่ายไม่ปกติ หรือมีกลิ่นผิดปกติไป เช่น กลิ่นคล้ายหญ้าเน่า (ธาตุไฟ) กลิ่นคล้ายข้าวบูด (ธาตุลม)กลิ่นคล้ายปลาเน่า (ธาตุลม) และกลิ่นคล้ายซากศพเน่า (ธาตุดิน) ซึ่งอาการในอย่างหลังเป็นโรคที่มีอาการธาตุไม่ปกติอย่างมากจึงส่งผลให้มีกลิ่นผิดปกติ เป็นต้น การรักษาต้องดูที่สาเหตุและอาการต่าง ๆ ร่วมด้วย ถ้าท้องผูกก็รับประทานอาหารหรือเครื่องดื่มที่ช่วยให้การขับถ่ายดีขึ้น เช่น ชามะขามแขก น้ํามะขาม ลูกพรุน หรืออาหารที่มีกากใยสูง และควรดื่มน้ําให้มาก ออกกําลังเพื่อให้ลําไส้ได้เคลื่อนไหวหรืออาจนวดท้องเพื่อกระตุ้นการบีบตัวของลําไส้ช่วยอีกทางหนึ่ง แต่ถ้ายังไม่ดีขึ้นก็อาจใช้ยาระบาย ซึ่งควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรแผนไทยถ้าต้องการใช้ยาสมุนไพรหรือควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาสาเหตุของอาการ สําหรับในฉบับนี้ดิฉันขอนําเสนอเมนูปรับธาตุในระบบทางเดินอาหาร ชื่อว่า “น้ําพริกคลุกฝุ่น” ไว้บํารุงสุขภาพสําหรับผู้ที่ขับถ่าผิดปกติซึ่งมาจากการย่อย การขับถ่ายไม่ดีหรือเสียสมดุลธาตุ จึงสามารถใช้อาหารเป็นตัวปรับธาตุ พริกต่างๆ มีรสเผ็ดและมีน้ํามันหอมระเหยช่วยในการย่อยอาหารและการเผาผลาญไขมัน กระตุ้นการหลั่งน้ําย่อยช่วยเสริมไฟธาตุ ผักปลัง กระเจี๊ยบ ยอดแค ช่วยเพิ่มกากใยในทางเดินอาหาร และทําให้ขับถ่ายได้ดีขึ้น เพิ่มมวลของกรีสัง (กากอาหาร) จานเด็ดที่เราจะนําเสนอนั้นช่วยบํารุงและบรรเทาปัญหาสุขภาพของผู้หญิง ทั้งผิวหนัง สมอง หัวใจระบบการย่อย กระดูก และสภาวะวัยทอง ให้คุณลูกๆ เลือกหยิบไปปรุงเป็นของขวัญให้แก่ผู้หญิงที่ดีที่สุดในชีวิตของคุณอย่างประทับใจ การเลือกอาหารในแต่ละมื้อก็เป็นอีกหนึ่งตัวช่วยที่จะทําให้เราสุขภาพดีเพื่อบํารุงร่างกายให้สุขภาพดีจากภายในสู่ภายนอก และเสริมสร้างภูมิต้านทานต่อโรคต่างๆ จากสมุนไพร ผัก ผลไม้ ที่เลือกทาน วันนี้เรามี 10 เมนูบํารุงสุขภาพคุณแม่ให้ลูกๆ ได้ทําให้คุณแม่ทานกัน ดังต่อไปนี้ หลังจากอายุ 35 ปีเป็นต้นไป มนุษย์จะสูญเสียมวลกระดูกไปเรื่อยๆ แต่ผู้ที่สูญเสียมากที่สุดจนอาจเกิดภาวะกระดูกพรุนได้ง่ายก็คือสตรี โดยเฉพาะในวัยหมดประจําเดือนเพราะมวลกระดูกนั้นสัมพันธ์กับฮอร์โมนเพศหญิงอย่างฮอร์โมนเอสโทรเจน นอกจากนี้ยังมีปัจจัยอื่นๆ ที่ทําให้เสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุนได้อีก เช่น การรับประทานอาหารจําพวกโปรตีนและโซเดียมมากเกินไป แต่กินอาหารที่มีแคลเซียมน้อย สูบบุหรี่ ดื่มสุรา ขาดการออกกําลังกายที่มีการแบกรับน้ําหนัก เป็นโรคบางชนิด เช่น เบาหวาน ทาลัสซีเมียมะเร็งบางชนิด ข้ออักเสบและรูมาทอยด์ ฯลฯรวมถึงปัจจัยด้านพันธุกรรม การป้องกันภาวะกระดูกพรุนนั้นทําได้ตั้งแต่งดปัจจัยและพฤติกรรมเสี่ยงต่อโรคต่างๆออกกําลังกายที่แบกรับน้ําหนักเป็นประจํา เช่นการวิ่งเดิน หรือกระโดด ออกมาสัมผัสแดดยามเช้าช่วงเวลาตั้งแต่ 6.00 น. – 8.00 น. เพื่อให้แสงสังเคราะห์คอเลสเตอรอลในร่างกายให้กลายเป็นวิตามินดี เพราะวิตามินดังกล่าวทําหน้าที่ควบคุมระดับแคลเซียมในร่างกายรับประทานอาหารที่มีฮอร์โมนเอสโทรเจนธรรมชาติและอาหารที่มีแคลเซียมสูง เช่น นม ชีส ปลาเล็กปลาน้อย ผักใบเขียว เช่น ผักโขม คะน้า บรอกโคลี ปลาซาร์ดีนกระป๋อง (กินทั้งกระดูก) หอมหัวใหญ่ (ช่วยหยุดยั้งการทําลายกระดูกจากเซลล์ออสซิโอคลาส) ฯลฯ แต่หากเกิดภาวะกระดูกพรุนแล้ว อาจจําเป็นต้องใช้การรักษาด้วยยาที่ช่วยลดการทําลายกระดูกและกลุ่มยาที่ช่วยกระตุ้นการสร้างกระดูก ร่วมกับการปรับพฤติกรรมด้วย เมนูสลัดผักโขมลวกกับชีสและไข่ต้มยางมะตูม ผักโขมมีวิตามินเคที่ช่วยกระตุ้นการสร้างออกซิโอแคลซิน ซึ่งเป็นโปรตีนในกระดูก ทําหน้าที่รวบรวมโมเลกุลของแคลเซียมในกระดูกให้สร้างมวลกระดูกขึ้นมา สลัดจานนี้จึงหยิบเอาผักโขมมาเป็พระเอก ปรุงคู่กับชีสซึ่งอุดมด้วยแคลเซียม ราดน้ําสลัดปรุงง่ายๆ สไตล์กรีกแต่งรสด้วยบัลซามิกอีกหน่อย เคียงด้วยไข่ต้มยางมะตูมเข้ากันได้ดี ภาวะสมองเสื่อมแบ่งออกเป็น 2 ประเภท คือ ชนิดรักษาได้ ซึ่งมักเกิดจากสภาวะโรคเช่น โรคซึมเศร้า เนื้องอกในสมอง โรคไทรอยด์ โรคติดเชื้อ โรคขาดสารอาหารบางชนิด และชนิดรักษาไม่ได้ เช่น อัลไซเมอร์ สันนิษฐาน ว่า อัลไซเมอร์นั้นเกิดจากพันธุกรรมและอาจมีปัจจัยเสริม เช่น อาหารสิ่งแวดล้อม และโรคติดเชื้อบางชนิด จากผลสํารวจระบุว่า ในบุคคลช่วงอายุ 65 ปีจะมีอัตราการป่วยเป็นอัลไซเมอร์ 10 เปอร์เซ็นต์และพบมากเมื่ออายุมากขึ้น แนวทางการรักษาโรคนี้ในปัจจุบันยังไม่มีวิธีใดรักษาหายขาด เพียงแต่ช่วยชะลออาการ และเชื่อว่าการรับประทานอาหารบางชนิด เช่น น้ํามันปลาอันอุดมด้วยโอเมก้า – 3 หรือข้าวสีม่วงซึ่งมีสารแอนโทไซยานิน สามารถลดความเสี่ยงของโรคดังกล่าวได้ โอเมก้า – 3 (มีสองชนิดคือ EPA และ DHA) มีผลต่อการเจริญเติบโตของสมอง ซึ่งร่างกายไม่สามารถผลิตเองได้ อีกทั้งมีวิจัยพบว่า ดีเอชเอเป็นโครงสร้างพื้นฐานของเซลล์สมอง ประสาทตา และการควบคุมการทํางานของสมอง ขณะที่สารต้านอนุมูลอิสระอย่างแอนโทไซยานินที่ได้จากพืชสีม่วงต่างๆ เช่นข้าวสีม่วง เบอร์รี่สีม่วง ดอกไม้บางชนิดก็สามารถชะลอความเสื่อมของเซลล์ เพิ่มความสามารถในการไหลเวียนของเลือดในหลอดเลือดเล็กๆ ได้ดี จึงเป็นส่วนหนึ่งที่ช่วยบํารุงและส่งเสริมการทํางานของสมองได้นั่นเอง เมนู Rice & Salmon Steak Tartar ปลาคิงแซลมอนเนื้อนุ่มสีส้มอุดมไปด้วยโอเมก้า – 3 นํามาเคล้ากับข้าวแจสแบอร์รี่ ซึ่งเป็นข้าวสายพันธุ์ใหม่ ผสมขึ้นจากข้าวเหนียวดําและข้าวหอมมะลิ เต็มไปด้วยสารแอนโทไซยานินและเครื่องเทศสมุนไพรช่วยขับลมนานาชนิด ปรุงรสคล้ายกับอเมริกันสเต๊กทาร์ทาร์ บวกกับพล่าของไทย ราดด้วยซอสสองชนิด อย่างแรกปรุงรสแซบแบบไทย ทําจากน้ําพริกเผาและซอสสีเหลืองทําคล้ายฮอลลันเดสซอส แต่เติมกลิ่นมะกรูดหอมๆ ลงไป เท่านี้ก็ได้อาหารบํารุงสมองแสนอร่อยแล้ว มีรายงานว่า สตรีในสหรัฐอเมริกามีอัตราเสียชีวิตด้วยโรคหัวใจสูงถึง 60 เปอร์เซ็นต์แถมยังมีโอกาสเสียชีวิตด้วยโรคดังกล่าวมากกว่าผู้ชายอีกด้วย ทั้งนี้เหตุเพราะเมื่อสตรีสูงอายุขึ้น มักมีปัญหาสุขภาพเรื่องน้ําหนักความดัน และคอเลสเตอรอล ซึ่งส่งผลให้เป็นโรคหัวใจในที่สุด ถึงอย่างนั้นเราท่านก็ยังสามารถดูแลหัวใจตัวเองได้ด้วยการบริโภคถั่วเปลือกแข็งแสนอร่อยซึ่งอุดมไปด้วยไขมันดี เพราะมีวิจัยจากมหาวิทยาลัยฮาร์วาร์ดยืนยันว่า หากรับประทานถั่วเปลือกแข็งเพียงสัปดาห์ละ 2ครั้ง ก็สามารถลดความเสี่ยงการเสียชีวิตกะทันหันจากโรคหัวใจได้ถึง 47 เปอร์เซ็นต์แล้ว นอกจากนี้ยังมีอาหารชนิดอื่นๆ ซึ่งใช้ดูแลหัวใจได้อย่างดี อาทิ ปลาทะเลซึ่งอุดมด้วยกรดโอเมก้า – 3 เลือกใช้น้ํามันมะกอกประกอบอาหาร เพราะมีกรดไขมันไม่อิ่มตัวตําแหน่งเดียวในปริมาณมาก ช่วยลดคอเลสเตอรอลไม่ดีและความดันโลหิตบริโภคถั่วเมล็ดแห้งซึ่งอุดมไปด้วยเส้นใย อาหารละลายน้ําได้ โฟเลต แมกนีเซียมวิตามินบี 6 ทองแดง และโพแทสเซียมและควรออกกําลังกายเป็นประจําอย่างน้อยวันละ 30 นาที โดยเฉพาะวิธีออกกําลังกายที่มีจังหวะสม่ําเสมอ เช่น การเต้นรํา การวิ่งการเดิน ฯลฯ เพียงเท่านี้ก็ช่วยให้หัวใจเต้นเป็นจังหวะและแข็งแรงขึ้นได้แล้ว เมนู 7 Nut Hummus ฮัมมุส อาหารแถบเมดิเตอร์เรเนียนและตะวันออกกลาง ทําจากถั่วลูกไก่นํามาแช่น้ําค้างคืนแล้วปั่นให้ละเอียด ก่อนปรุงรสและรับประทานกับแป้งพิต้า สูตรที่นําเสนอนี้เราประยุกต์ใช้ถั่วเปลือกแข็งถึง 7 ชนิดที่ดีต่อหัวใจ ซึ่งปัจจุบันมีแบบอบสุกสําเร็จวางขายเป็นซอง ทั้งอัลมอนด์เม็ดมะม่วงหิมพานต์ ถั่วลิสง แมคาเดเมีย พิสตาชิโอ วอลนัท และพีแคน มาปรุงรสติดเปรี้ยวและเค็มเล็กน้อย หอมกลิ่นเครื่องเทศ กินกับพิต้าเบรด ไว้ให้คุณนําไปใช้บํารุงหัวใจให้แข็งแรง เอกสารอ้างอิง ข้อมูลเรื่องอาหารบํารุงหัวใจจากบทความ“5สุดยอดอาหารป้องกันโรคหัวใจ”โดยนักกําหนดอาหารศัลยาคงสมบูรณ์เวช หลังหมดประจําเดือนผู้หญิงต้องเผชิญกับภาวะวัยทอง ซึ่งกระทบต่อสุขภาพทั้งกายและใจ ทั้งนี้เป็นเพราะระดับฮอร์โมนเพศเปลี่ยนแปลงไปอย่างไม่สมดุล กล่าวคือ ฮอร์โมนเอสโทรเจนขาด ขณะที่ฮอร์โมนโปรเจสเทอโรนสูงเกินไป ภาวะดังกล่าวนี้ส่งผลให้สุภาพสตรีวัยทองเกิดอาการหงุดหงิดง่ายอาการร้อนวูบวาบ มีการเปลี่ยนแปลงของระบบทางเดินปัสสาวะและระบบสืบพันธุ์กระดูกพรุน เปราะบาง แตกหักง่าย เป็นต้น สภาวะดังกล่าวนี้มีวิธีง่ายๆ ที่ช่วยปรับสมดุลฮอร์โมนให้ดีขึ้นด้วยการเลือกรับ-ประทานอาหารที่มีไฟโตเอสโทรเจน (ฮอร์โมนเอสโทรเจนจากพืช) เพื่อช่วยทดแทนฮอร์โมนเอสโทรเจนที่ขาดไป ซึ่งไฟโตเอสโทรเจนในกลุ่มไอโซฟลาโวนพบมากในถั่วเหลืองผลิตภัณฑ์จากถั่วเหลือง ผักแว่น แครอท ส้ม แตงกวา พริกหวาน บรอกโคลี มะเขือม่วง แอ๊ปเปิ้ล สตรอว์เบอร์รี่ นอกจากนี้การหันมาปรับสภาพจิตใจทําสมาธิไปพร้อมๆกับการออกกําลังกาย เช่น การฝึกโยคะก็สามารถช่วยลดอาการหงุดหงิดที่เกิดขึ้นได้อย่างดี เมนูเต้าหู้ชุบเกล็ดขนมปังทอดกับราตาตุย เต้าหู้นิ่มอุดมด้วยฮอร์โมนทดแทนชั้นเลิศสําหรับสตรีวัยทอง เพราะช่วยบรรเทาอาการต่างๆ ที่เกิดจากภาวะพร่องฮอร์โมนของช่วงวัยทอง เช่น หงุดหงิดง่าย ลดภาวะเสี่ยงต่อโรคกระดูกพรุนอาการร้อนวูบวาบ ป้องกันภาวะหัวใจขาดเลือด และลดความเสี่ยงต่อโรคมะเร็งเต้านม นํามาชุบเกล็ดขนมปังทอดให้สุกเป็นสีทอง กรอบนอกนุ่มใน เสิร์ฟพร้อมกับราตาตุยทําจากผักนานาชนิด อาทิ แครอท พริกหวาน มะเขือม่วง เสิร์ฟอุ่นๆ เป็นจานอิ่มให้ลิ้มลอง ช่วยป้องกันปัญหาสุขภาพวัยทองได้ดี ระบบย่อยอาหารและดูดซึมสารอาหารในผู้สูงอายุมักเสื่อมประสิทธิภาพลง อาหารสําหรับผู้สูงอายุ ผู้ปรุงจึงต้องคํานึงถึงประเด็นดังกล่าวเป็นสําคัญ โดยเลือกปรุงอาหารให้ครบ 5 หมู่ผ่านกรรมวิธีปรุงที่ทําให้อาหารนั้นนิ่ม รับประทานง่าย สับหั่นอาหารให้มีชิ้นเล็กลงเพื่อช่วยให้ง่ายต่อการเคี้ยว เลือกใช้โปรตีนดีย่อยง่าย เช่น เนื้อปลา นอกจากนี้อาจส่งเสริมระบบการย่อยด้วยการบริโภคอาหารที่มีโปรไบโอติกส์ (อาหารที่มีแบคทีเรียตัวดี ซึ่งช่วยส่งเสริมการทํางานของแบคทีเรียในลําไส้) และพืชสมุนไพรที่ช่วยย่อย ช่วยขับลมประกอบลงไป เพื่อช่วยขับลม ย่อยอาหาร ดีต่อระบบขับถ่าย โปรไบโอติกส์ที่ดีซึ่งหาได้ง่ายในท้องตลาดเช่น โยเกิร์ต นมเปรี้ยวต่างๆ ที่ไม่ผ่านกระบวนการยูเอชที เพราะแบคทีเรียกรดนมเหล่านี้ไม่สามารถทนความร้อนได้ การบริโภคให้ได้ประโยชน์จึงไม่ควรนําไปผ่านความร้อน ขณะที่พืชสมุนไพรที่มีสรรพคุณทั้งช่วยย่อยและขับลมได้ดีก็คือ ขิง เพราะขิงมีน้ํามันหอมระเหยชื่อจินเจอรอลและโชกาออล ซึ่งมีฤทธิ์ในการขับลม แก้อาการท้องอืด ท้องเฟ้อ ลดอาการไอและระคายคอจากเสมหะ ช่วยย่อยอาหาร เมนู Greek Yogurt with Ginger Syrup กรีกโยเกิร์ตข้นอร่อย ทั้งยังมีโปรตีนสูง มีแป้งและน้ําตาลต่ํากว่าโยเกิร์ตทั่วไป (เพราะกรีกโยเกิร์ตต้องกรองน้ําออก กระบวนการนี้ น้ําตาลในนมและแล็กโทสจะถูกกรองออกไปด้วยนั่นเอง) ตักใส่ถ้วยแล้วโรยด้วยน้ําเชื่อมเคี่ยวจากขิงมีรสเผ็ดนิดๆ ช่วยขับลมและส่งเสริมการย่อยให้ดียิ่งขึ้น ก่อนโรยอัลมอนด์สไลซ์อบกรอบ เป็นขนมหวานปรุงง่ายและอุดมด้วยคุณค่าอย่างยิ่ง เมื่อเวลาผ่านไป ริ้วรอยบนผิวงามเกิดขึ้นได้เสมอ เราจึงต้องดูแลสุขภาพผิวเป็นพิเศษเราแนะนําให้คุณเลือกรับประทานผัก ผลไม้ที่อุดมไปด้วยวิตามินซี เพื่อช่วยต้านอนุมูลอิสระอันเป็นสาเหตุของริ้วรอยก่อนวัย ซึ่งจากผลงานวิจัยของสถาบันวิจัยโภชนาการมหาวิทยาลัยมหิดล ค้นพบว่า ฝรั่งสดคือผลไม้ที่มีวิตามินซีสูงสุด ขณะที่มีวิจัยพบระบุอีกว่า การรับประทานอาหารที่มีวิตามินและวิตามินอี (มีมากในจมูกข้าว) ไปพร้อมๆ กัน จะช่วยป้องกันผลเสียจากการกินอาหารไขมันสูงได้ดีอีกด้วย เมนู Fresh C & E Fruits with Honey Honey C & E Fruits จานนี้จึงเลือกผลไม้อย่างฝรั่ง กีวี มะเขือเทศราชินี สาลี่ ซึ่งอุดมด้วยวิตามินซีมาไว้รวมกัน ราดด้วยน้ําผึ้งหอมหวานและจมูกข้าวสาลีที่อุดมไปด้วยวิตามินอี กลายเป็นอาหารรับประทานเล่นที่เน้นบํารุงผิวและช่วยชะลอความชราได้ดีทีเดียว ขมิ้นชันซึ่งคนไทยภาคใต้นิยมรับประทานกันมากนั้น นอกจากจะมีสรรพคุณในด้านสมานแผลในกระเพาะอาหารลําไส้และช่วยกระตุ้นการขับ น้ําดีแล้ว ยังมีวิจัยพบว่าสารสําคัญในขมิ้นอย่างเคอร์คูมินอยด์ยังช่วยต้านอนุมูลอิสระ ได้เป็นอย่างดี ทั้งยังทําหน้าที่ปกป้องเซลล์จากสารพิษที่เข้าสู่ร่างกาย ต้านมะเร็งและภาวะการเสื่อมตัวของเซลล์สมองได้อีกด้วย เราจึงหยิบขมิ้นมาปรุงเป็นน้ําสลัดแสนอร่อย เสิร์ฟพร้อมผลไม้หลากสีสันนานาชนิดที่อุดมไปด้วยเบต้าแคโรทีน วิตามินอี และวิตามินซี ช่วยต้านอนุมูลอิสระได้อย่างชะงัด แถมยังสดชื่นอีกด้วย กรมอนามัยได้ทําการสุ่มตรวจสารต้านมะเร็งในผลไม้ไทยเพื่อทําการจัดอันดับ ซึ่งนอกจากขนุนหนังที่มีวิตามินอีสูงที่สุดแล้ว ยังพบว่ามะม่วงน้ําดอกไม้สุกมีเบต้าแคโรทีนสูงที่สุด ขณะที่ฝรั่งสาลี่กลมมีวิตามินซีสูงเป็นอันดับหนึ่ง เราจึงนําผลไม้ทั้งสองชนิดนี้มาปรุงเป็นซัลซ่ารสเปรี้ยวหวาน แช่เย็น ๆ แล้วเสิร์ฟสดพร้อมกับปลาแซลมอน ซึ่งถือว่าเป็นสุดยอดโปรตีนชนิดหนึ่ง เพราะย่อยง่าย ทั้งยังอุดมไปด้วยไขมันดี ช่วยกําจัดไขมันไม่ดีในร่างกายได้อีกด้วย มีการศึกษาวิจัยพบว่ากระเทียมมีสารต้านอนุมูลอิสระ ช่วยป้องกันไม่ให้ผนังหลอดเลือดชั้นในถูกทําลาย ซึ่งเป็นสาเหตุของการเกิดโรคหลอดเลือดแข็งตัว ทั้งยังออกฤทธิ์โดยจับกับอนุมูลอิสระหรือเพิ่มการทํางานของสารต้านอนุมูล อิสระภายในเซลล์ได้อีกด้วย โชคดีที่อาหารไทยนั้นมีกระเทียมเป็นส่วนผสมแทบทุกจาน เพียงแต่ใส่ลงไปมากน้อยต่างกัน ดังนั้นคุณประโยชน์จากสารสําคัญดังกล่าวจึงอาจคะเนได้ไม่ชัดเจน อาหารสูตรนี้จึงนําเอาสุดยอดสารต้านอนุมูลอิสระอย่างกระเทียมมาอบให้สุก แล้วบดละเอียดผสมกับเมล็ดฟักทองที่อุดมไปด้วยธาตุสังกะสี ซึ่งจําเป็นต่อการทํางานของระบบสืบพันธุ์และช่วยต้านมะเร็งต่อมลูกหมาก ได้เป็นอย่างดี มาทําเป็นสเปรดทาขนมปังให้คุณรับประทานเป็นอาหารว่างต้านอนุมูลอิสระกัน ได้อย่างเต็มคํา ถัดมาขอกล่าวถึงคู่หูของกระเทียมอย่างหอมเล็กกันบ้าง ในหอมเล็กสดนั้นจะประกอบไปด้วย น้ํามันหอมระเหยที่อุดมไปด้วยสรรพคุณทางยา มีฤทธิ์เป็นสารต้านอนุมูลอิสระ หากบริโภคเป็นประจําจะสามารถลดระดับคอเลสเตอรอล ช่วยให้การไหลเวียนของเลือดดีขึ้น ลดไขมันในเส้นเลือดที่เป็นสาเหตุของโรคความดันโลหิตสูงและโรคหัวใจและมี คุณสมบัติต้านหรือยับยั้งการเจริญของจุลินทรีย์และแบคทีเรียด้วย ซึ่งเมื่อเทียบกับหอมแขกแล้ว หอมเล็กนั้นเหนือกว่า ทว่ากลิ่นของหอมเล็กก็รุนแรงกว่าด้วย ดังนั้นซุปถ้วยนี้จึงขอปรับนําหอมแขกมาใช้ปรุงแทนเพื่อให้กลิ่นรสไม่แรงเกิน ไป แต่ก็ยังได้สรรพคุณดีไว้ซดอุ่น ๆ ต้านอนุมูลอิสระและต้านหวัดไปพร้อมกันเลย เป็นไงกันบ้างเมนูแต่ละจานมีประโยชน์ที่ดีต่อสุขภาพทั้งนั้นวันแม่ปีนี้เรามาทําอาหารเพื่อสุขภาพเพื่อเป็นของขวัญให้คุณแม่ทานกันดีกว่านอกจากสุขภาพคุณแม่จะดีแล้ว ความรักและการเอาใจใส่ที่เรามอบให้ คุณแม่ รับรองว่าคุณแม่ปลื้มแน่นอนคะ


text: การตรวจสอบการสะกด Spell Checker รวมไปถึงแก้ไขคําสะกดผิด Spell Correction โดยดูจากบริบทคําแวดล้อม Spell Checker ทํางานชี้ไปยังตําแหน่งที่สะกดผิด ซึ่งการสะกดผิดมีได้หลายระดับ เช่น พิมพ์ผิดเป็นคําที่ไม่มีอยู่ในพจนานุกรม, พิมพ์ผิดคํา, คําพ้องเสียง, คําสแลง หรือ ตั้งใจพิมพ์ผิด


ลามาเทรอ, ลา มาร์เทอร์ คิวซี, แคนาดา - โลเคชั่นดี - ดูบนแผนที่


สรรพคุณ ใบย่านาง สมุนไพรมหัศจรรย์ ย่านาง สมุนไพรมหัศจรรย์ ไม่ว่าท่านจะเป็นโรคร้ายที่รักษายาก หรือ โรคที่รักษาง่าย หลายโรคที่ย่านางช่วยบําบัด บรรเทาได้ ฯลฯ อ่านเพิ่มเติม → หัวใจ เป็นอวัยวะเล็กๆแต่มีความสําคัญมากๆนะคะ เพราะเป็นอวัยวะที่ทํางานตลอดอายุขัยของเราโดยที่ไม่เคยได้พักผ่อนเลย ถ้าอยู่ดีๆหยุดเต้นขึ้นมาก็ยุ่งแน่ งั้นเรามาดูแลหัวใจดวงน้อยๆของเราให้มันมีความสุขและแข็งแรง เพื่อที่ทั้งหัวใจและตัวเราเองจะได้อยู่ทําความดีไปได้อีกนานๆนะคะ อ่านเพิ่มเติม → ปัจจุบัน ตลาดงาน พบว่าคนส่วนมากมีอาการของโรคกรดไหลย้อน กันมากขึ้น สาเหตุหลักๆ คงมาจากการปฏิบัติตัวในชีวิตประจําวันนั่นเอง โรคกรดไหลย้อน คือภาวะที่กรดหรือน้ําย่อยในกระเพาะไหลย้อนเข้ามาในหลอดอาหาร ทําให้เกิดการอักเสบ อ่านเพิ่มเติม → เมื่อพูดถึง “ยาสีฟัน” ทุกคนก็ต้องนึกถึงครีมที่ใช้ทําควาสะอาดฟัน ซึ่งในความเป็นจริงแล้ว ยาสีฟันไม่ได้มีประโยชน์แค่ทําให้ฟันขาว สะอาด แข็งแรง อย่างเดียวเท่านั้น แต่ในหลายๆสถานการณ์ ยาสีฟันก็มีประโยชน์กับเราเช่นกัน เรามาลองดูกันนะคะว่า ยาสีฟันใช้ประโยชน์อะไรได้อีกบ้าง อ่านเพิ่มเติม → “ไมเกรน” (Migraine) เป็นโรคปวดหัวชนิดหนึ่งซึ่งมีอาการรุนแรงมากแตกต่างกับการปวดหัวธรรมดา คือมักปวดหัวซีกใดซีกหนึ่งนาน 4-72 ชั่วโมง บางคนอาจคลื่นไส้ อาเจียน ไม่สามารถทนต่อกลิ่น แสงสว่างจ้าๆ หรือเสียงดังมากได้ จึงค่อนข้างทรมาน สาเหตุของไมเกรน อ่านเพิ่มเติม → ตลาดงาน นําการรักษาโรคด้วยตนเองง่ายๆ กด 9 จุด บําบัดอาการ ลองนําไปปฏิบัติ ดูนะครับ เผื่อจะเป็นประโยชน์บ้าง อ่านเพิ่มเติม → เป็นมะเร็งแล้วไม่ตาย อ่านเจอะแล้วเลยนํามาเล่าต่อค่ะ หากเพื่อน ๆ เห็นว่าเรื่องนี้ดีมีประโยชน์ Share ส่งกันหน่อยนะค่ะ เพื่อจะได้เป็นประโยชน์ต่อไปค่ะ... อ่านเพิ่มเติม → ดีท็อกซ์และถ่ายพยาธิด้วย ทุเรียน รักษาสุขภาพด้วยผลไม้ไทย ๆ อ่านเพิ่มเติม → ตลาดงาน นํา 6 สิ่งที่จะช่วยเสริมสร้างสุขภาพผิว ผิวพรรณของคุณรู้สึกไม่สดใสอยู่หรือไม่ ...มาดูบรรดาอาหารและเครื่องดื่มที่จะมาช่วยให้ผิวพรรณของคุณสดชื่น อ่านเพิ่มเติม → ตลาดงาน นําข่าวสารจาก กรมอนามัย แนะการกินอาหารหน้าร้อนให้ปลอดภัย เลี่ยงอาหารประเภทหอย เพราะเป็นแหล่งสะสมขี้ปลาวาฬ ที่ส่งผลกระทบต่อสุขภาพ ทําให้ปากชา แน่นหน้าอก พร้อมเตือนอันตรายจากแบคทีเรียที่ปนเปื้อนในอาหารทะเล เน้นย้ําให้เลือกกินที่สด สะอาด และผ่านการปรุงสุกทุกครั้ง อ่านเพิ่มเติม →


text: การพยาบาล หรือ พยาบาลศาสตร์ () ตามความหมายที่ ฟลอเรนซ์ ไนติงเกล ได้ให้ไว้ หมายถึง กิจกรรมการช่วยเหลือผู้ป่วย เพื่อให้อยู่ในสภาวะที่จะต่อสู้การรุกรานของโรคได้อย่างดีที่สุด เท่าที่จะเป็นไปได้ทั้งร่างกายและจิตใจ เช่นเดียวกับความหมายของการพยาบาลที่เสนอโดย เวอร์จิเนีย เฮนเดอร์สัน ได้แก่ การพยาบาลคือการช่วยเหลือบุคคล (ทั้งยามปกติและยามป่วยไข้) ในกิจกรรมต่าง ๆ ที่เกี่ยวกับการส่งเสริมสุขภาพ หรือส่งเสริมการหายจากโรค (หรือแม้กระทั่งการช่วยให้บุคคลได้ไปสู่ความตายอย่างสงบ) ซึ่งบุคคลอาจจะปฏิบัติได้เองในสภาวะที่มีกําลังกาย กําลังใจ และความรู้เพียงพอ และเป็นการกระทําที่จะช่วยให้บุคคลกลับเข้าสู่สภาวะที่ช่วยตนเองได้โดยไม่ต้องรับการช่วยเหลือนั้น โดยเร็วที่สุด กิจกรรมสําคัญ กิจกรรมสําคัญของการพยาบาลได้แก่ การดูแลให้ความสุขสบาย (care and comfort) ช่วยเหลือบุคคลให้สามารถจัดการกับปัญหาทางสุขภาพและการเจ็บป่วย (health illness continuum) ได้ด้วยตนเอง หน้าที่ของพยาบาลจึงมุ่งที่จะวิเคราะห์ข้อมูลทางการพยาบาล เพื่อให้ข้อวินิจฉัยทางการพยาบาล (assesment and diagnosis) ให้คําแนะนํา คําสอนด้านสุขภาพ (health teaching) เพื่อคงไว้ซึ่งสุขภาพอันดีและส่งเสริมผลการรักษา มุ่งด้านการดูแลตนเอง (self care) ด้วยการส่งเสริมสนับสนุนของสมาชิกในครอบครัว ให้คําปรึกษา (counselling) ด้านสุขภาพอนามัยทั้งในภาวะปกติ และขณะที่มีภาวะกดดัน อันเป็นเหตุให้สุขภาพเบี่ยงเบนไปจากปกติ ให้การดูแลด้านสรีรจิตสังคม (physiopsychosocial intervention) โดยการใช้วิธีการพยาบาลการปฏิบัติ การพยาบาลของพยาบาลวิชาชีพในปัจจุบัน ได้มีการพัฒนามาเป็นลําดับ ตามการเปลี่ยนแปลงความต้องการด้านบริการสุขภาพของประชาชน และตามความก้าวหน้าทางวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยี ทฤษฎีการพยาบาล เมลลิส (melis 1997:13) ให้ความหมายทฤษฎีว่า เป็นข้อความที่แสดงความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์ ทฤษฎีการพยาบาล (nursing theory) เปรียบเสมือนเป็นการสรุปทางความคิดเกี่ยวกับข้อความจริงทางการพยาบาล โดยมีจุดมุ่งหมายเพื่อพรรณาปรากฏการณ์ อธิบายความสัมพันธ์ระหว่างปรากฏการณ์ ทํานายผลที่จะเกิดขึ้น หรือ การควบคุมปรากฏการณ์ทางการพยาบาล ฟอว์เซท (fawcett 1989) ให้นิยามโดยเน้นที่ปรากฏการณ์ทางการพยาบาล (nursing phenomena) โดยนิยามว่า ทฤษฎีการพยาบาลประกอบด้วยมโนทัศน์ และข้อสันนิษฐาน (proposition) ที่มีความเฉพาะเจาะจงมากกว่าแบบจําลองความคิด ทฤษฎีการพยาบาลจะกล่าวถึงบุคคล สุขภาพ สิ่งแวดล้อม และการพยาบาล และระบุความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์ทั้ง 4 ดังกล่าว จากนิยามดังกล่าว ทฤษฎีการพยาบาลจึงเป็นข้อความแสดงความสัมพันธ์ระหว่างมโนทัศน์ทางการพยาบาลที่พรรณา อธิบาย ทํานาย และควบคุมปรากฏการณ์ทางการพยาบาลเพื่อให้ได้ผลลัพธ์ตามที่ต้องการ สาขาของการพยาบาล การพยาบาลแบ่งออกได้หลายสาขาคือ การพยาบาลเด็ก (pediatric nursing) การพยาบาลมารดาและทารก (mother and child health) การพยาบาลศัลยศาสตร์ (surgery care) การพยาบาลอายุรศาสตร์ (medical caring) การพยาบาลจิตเวช (psychiatric care) การพยาบาลชุมชน (community care) การพยาบาลสูติศาสตร์ (obstiatic care) เวชปฏิบัติการพยาบาล (General Practitioner) การพยาบาลวิกฤติและฉุกเฉิน (emergency and crisis care) การพยาบาลระยะสุดท้าย (hospice care) การบริหารการพยาบาล (nursing administration) การพยาบาลผู้สูงอายุ (Gerontological Nursing) ดูเพิ่ม พยาบาล (nurse) ทฤษฎีการพยาบาล (nursing theory) หนังสืออ่านเพิ่ม D'Antonio, Patricia. American Nursing: A History of Knowledge, Authority, and the Meaning of Work (2010), 272pp excerpt and text search Donahue, M. Patricia. Nursing, The Finest Art: An Illustrated History (3rd ed. 2010), includes over 400 illustrations; 416pp; excerpt and text search Judd, Deborah. A History of American Nursing: Trends and Eras (2009) 272pp excerpt and text search Reverby, Susan M. Ordered to Care: The Dilemma of American Nursing, 1850-1945 (1987) excerpt and text search Snodgrass, Mary Ellen. Historical Encyclopedia of Nursing (2004), 354pp; from ancient times to the present แหล่งข้อมูลอื่น SOCIETY BY THANIKA พระราชบัญญัติการพยาบาล ความหมายของการพยาบาล คุณสมบัติของพยาบาลตามความคาดหวังของผู้รับบริการ บริการสุขภาพ