Yeni Soluk | Erkeğin uçkuru kadının günahı olamaz Erkeğin uçkuru kadının günahı olamaz\t30 Eylül 2016 Türkiye’de değişmeyen bir algı var bazı geri zihniyetlerce başka insanlara empoze etmeye çalışılan. Kadın süslenmemeli giyinmemeli özgür olmamalı konuşmamalı yani kadın var olup aslında varlığını kimseye hissettirmemeli çünkü sözüm ona günah. Kadının sınırları olmalı erkeği ne derse onu yapmalı onu giymeli yani köle misali hayvan misali güdülmeli. Bazı kendilerini üst düzey gören zihniyetlerde kadın süslenirse kendini beğendirmeye çalışırsa ya da şöyle diyeyim kadın süslenip dışarı çıkar ve o kadına kaç kişinin nefsi kalkarsa kadın o kadar adamla zina yapmış oluyormuş. Ha dip not nefsi kalkan zina yapmış olmuyor da kadın zina yapıyormuş ya bu nasıl bir zihniyetse kendi uçkurunun günahını başkasına yüklemeye çalışıyor anlamak inanın zor. Son yılların modası diyelim siyasetin kadın bedeni üzerinde oynaması bana göre sokaklarda ki beyni uçkurunda olan cahillere pirim vermesinden başka bir şey değil. Kendini bu konuda bilgili sanan zihniyetlerden cesaret alarak dışarıda ki kadının şort giymesinden saçından başından rahatsız olan geri beyinler bir kendine gelmeliler. Kadın ister şort giysin isterse tesettür giysin zihni bozuk uçkuru açık beyinler için hiç bir şey değişmiyor. Erkeğin uçkuru düğüm tutmazsa kadın kendini toprağa gömsün bazı beyinler toprağa gömülen kadın için bile kendine fantezi yaratabiliyor sonrada adı kadınlar erkeği günaha sokuyor oluyor. Beyler şunu asla unutmayın hiçbir kadın erkeklere kendilerini beğendirmek için giyinmiyor kadınlar kendileri için süslenir kadınlar kendi özgüvenleri için giyinirler süslenirler yani kendinizi bu kadar yukarda görmeyin hiçbir kadın erkek odaklı yaşamıyor bunu böyle düşünüyorsanız oda sizin egonuz diyelim. Kadınlar nefisleri nasıl sağlamsa sizde nefsinizi bir budayın yoksa kadında da erkek de olduğu kadar nefis var ama hiçbir kadın bu adam beni günaha sokuyor muhabbetlerine girmez ya da şu adam ne giyiyor algısıyla erkeği yargılamaz. Bazı zihniyetler ne kadar kendini parçalasa da uçkurları elinde gezse de kadının neyi günah neyi sevap bunu yargılamak erkeğe düşmez. Erkeklikle adamlığı ayırt edemeyen zihniyetlerin uçkurlarının günahı kadına yüklenemez. Yani efendim erkeğin uçkuru kadının günahı olamaz.


Kiraz defne - Bu çeşitler en yaygın olanlardır Kiraz defne: en yaygın türler ve farklılıkları Yaygın kiraz defne çeşitleri Bu makale size en yaygın türlere, büyümelerine ve belirli özelliklerine genel bir bakış sunar: Kiraz defnesinin bitki profili Kiraz defne ne kadar yüksek? Kiraz defne gölgeyi seven bir bahçe güzelliğidir Dik kiraz defne (Prunus laurocerasus Herbergii) Bu sağlam çeşit kuvvetlidir ve iki ila üç metre boyunda büyür. Son derece dayanıklı, hızlı büyüyen ve aynı zamanda engebeli alanlarda çok iyi geliştiği kabul edilir. Bu özelliklerinden dolayı dik kiraz defnesi bahçelerimizde en çok rastlanan türlerden biridir. Kiraz defne Kafkasya (Prunus laurocerasus Caucasica) Dört metreye kadar yüksekliklere ulaşan çok güzel şekilli, dar yapraklı güçlü büyüyen çeşittir. Son derece sağlam ve dayanıklı olan bu kiraz defnesi, özellikle çit dikmek için uygundur. Büyük yapraklı kiraz defne (Prunus laurocerasus rotundifolia) Önceki iki türün aksine, bu kiraz defnesi dona karşı oldukça hassastır ve sadece korunan alanlara dikilmelidir. Yeşillik, Latince adından da anlaşılacağı gibi yuvarlak olmasa da, diğer türlerden önemli ölçüde daha geniştir. Rotundfolia, üç metreye kadar yüksekliklere ulaşır. Kiraz Defne Novita (Prunus laurocerasus Novita) Bu kiraz defnesinin yaprakları, Rotundifolia çeşidininkine benzer. Ancak Novita'nın donması çok daha zordur. Güçlü bir şekilde büyüyen bu kiraz defnesi üç metreye kadar yüksekliğe ulaşır, kesmesi kolaydır ve bu nedenle çit dikimi için idealdir. Geniş büyüyen defne kirazı Otto Luyken (Prunus laurocerasus 'Otto Luyken') Diğer türlerin aksine, bu kiraz defnesi geniş gür ve yoğun dallı büyür. 1,50 metreye kadar yüksekliklere ulaşır ve daha sonra sadece genişler. Budama ile iyi tolere edilir, çirkin bahçe köşelerini veya kompostu meraklı gözlerden koruyan bir çalı olarak çok uygundur. Kiraz defne Etna (Punus laurocerasus Etna) Kırk santimetreye varan yıllık büyüme oranları ile çok hızlı büyüyor. İki metreye kadar yüksekliklere ulaşır ve zengin dallanması nedeniyle çok yoğun çitler oluşturur. İyi tolere edilir ve dayanıklıdır. Portekiz defne kirazı (Prunus angustifolia Lusitanica) Diğer türlerin aksine, Portekiz defne kirazının nispeten dar yaprakları vardır. Son derece dayanıklıdır, sadece bitki olarak değil, aynı zamanda on metreden fazla yüksekliği olan çekici bir örnek çalı olarak da uygundur. Van Nes Defne Kiraz (Prunus laurocerasus Van Nes) Bu kiraz defne kalın ve gür büyür ve iki metre yüksekliğe ulaşabilir. Özellikle çok sayıda çiçek oluşturur, yoğun ve kompakt bir şekilde büyür ve dona karşı çok dayanıklıdır. Bahçeniz için hangi tip kiraz defnesi seçeceğiniz yere, toprak koşullarına ve istenilen büyüme yüksekliğine göre seçilmelidir. Bu makalede bahsedilen yaygın türlere ek olarak, endüstriyel dayanıklılık veya shotgun hastalığına direnç gibi spesifik özelliklere sahip olan koyu yapraklı kiraz defne Schipkaensis gibi başka çeşitler de vardır.


Kartının limiti bitmesi durumunda, 444 0 444 Yapı Kredi Telefon Bankacılığı, Yapı Kredi İnternet Bankacılığı, Yapı Kredi ATM’leri ya da şubelerinden ödeme gerçekleştirerek limitini kullanıma açabilirsin.


Paul kalbindeki mutluluk duygusuyla diğer tekniği kontrol etti.


büyükşehir belediyesi misafirhanesi Büyükşehir belediyesi misafirhanesi Celal Ulusoy: Kaçak Misafirhanesi Yapıyoruz 18-03-2010 Aydın İl Emniyet Müdürlüğü Pasaport ve Yabancılar Şube Müdürü Şükrü Buğday, Yeni bir kaçak misafirhanesinin yapılması, ülkemizin imajı açısından iyi olacak dedi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi yol ve kavşakları 30-04-2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi, 5 yılda 2 milyar 805 milyon TL'ye mal olan 195 yol ve kavşak bitirdi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi GYO Kuruyor 14-12-2011 İstanbul Büyükşehir Belediye Başkanı Kadir Topbaş, artık gayrimenkul satmayacaklarını Gayrimenkul yatırım ortaklığı kuracaklarını açıkladı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi GYO Kuracak 24-01-2012 İstanbul Büyükşehir Belediyesi, arazilerini değerlendirmek için Gayrimenkul Yatırım Ortaklığı şirketi kuracak. ANTALYA BÜYÜKŞEHİR BELEDİYESİ İŞ ve ALIŞVERİŞ MERKEZİ 25-04-2009 Büyükşehir Belediyesi İş ve Alışveriş Merkezi Antalyalılar için yeni bir buluşma noktası olurken, kent turizmine de önemli bir katkı sağlayacak Büyükşehir Belediyesi 23 Camiinin Masraflarını Karşılayacak 15-06-2009 2010 Avrupa Kültür Başkenti seçilen İstanbul'daki 23 camide eleman yetersizliği nedeniyle güvenlik ve temizlik hizmetlerine ihtiyaç duyulduğu gerekçesiyle sunulan rapor, dün Büyükşehir Belediyesi Meclisi'nden onay aldı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi Otopark yapacak 30-04-2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi trafik sorununun en önemli sebeplerinden biri olan otopark sıkıntısını çözmek için kolları sıvadı. İstanbul Büyükşehir Belediyesi iddialara yanıt 30-04-2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi Şişhane-Taksim-Maslak AOS metro ulaşım sürelerinin uzun olduğu, yapılan yatırımların, show ve seçim yatırımı olduğu yönünde çıkan haberlere yanıt verdi. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'nin otopark sorununu 30-04-2009 İstanbul Büyükşehir Belediyesi, kentin otopark sorununu çözmek amacıyla 449 bin 924 araç kapasiteli 691 otopark inşa edecek Ankara Büyükşehir Belediyesi 560 konut Satacak 02-06-2009 Ankara Büyükşehir Belediyesi, çevre düzenlemesi ve sosyal alanlarıyla birlikte inşa ettiği konutları satışa çıkardı. Ankara Büyükşehir Belediyesi'nden ihale 01-06-2010 Çankaya ilçesi, Güneypark Kentsel Dönüşüm Projesi kapsamında, 1 milyon 232 bin 322 metrekare inşaat alanı içerisinde kat karşılığı inşaat yaptırılacak. İstanbul Büyükşehir Belediyesi'ne Yeni Saray 30-10-2010 İki kıtaya yayılan coğrafyası, 16 milyonluk nüfusuyla dünyanın en önemli metropollerinden olan İstanbul’un kent yönetimini 50 yıldır bünyesinde barındıran İstanbul Büyükşehir Belediye Sarayı taşınıyor. Büyükşehir Belediyesi Su Kazanlarını Ücretsiz Temizletiyor 25-11-2010 konut ve işyerlerinin hidrofor ve su kazanlarını ücretsiz temizleyecekler Sakarya Büyükşehir Belediyesi'nin Park Çalışmaları 15-12-2010 Sakarya Büyükşehir Belediyesi, merkez ve ilçelerde park yapımına devam diyor. Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Taşınmaz İhalesi 28-02-2011 Eskişehir Büyükşehir Belediyesi Satın Alma Dairesi Başkanlığı, Yenidoğan Mahallesi 2 parselde bulunan 423,50 metrekare alana sahip akaryakıt istasyonunu kapalı teklif usulü ile satışa çıkardı. Ankara Büyükşehir Belediyesi 156 İtfaiye Eri Alıyor! 16-06-2011 Ankara Büyükşehir Belediyesi 156 itfaiye eri alacağını duyurdu. Kayseri Büyükşehir Belediyesi'nden İki İhale 20-06-2011 Kayseri Büyükşehir Belediyesi, Anadolu Harikalar Diyarı projesi ve Erciyes Kış Sporları ve Turizm Merkezi projesi için iki ayrı ihale düzenliyor. Mersin Büyükşehir Belediyesi İmar Çalışmaları 04-07-2011 Mersin Büyükşehir Belediye Başkanı Kuzey Mersin imar planıyla ilgili açıklamalarda bulundu. Ankara Büyükşehir Belediyesi Konut Verecek 16-07-2011 Ankara Büyükşehir Belediye Meclisi kentsel dönüşüm alanındaki hak sahiplerine belediyeye air konutlarda kira karşılığı oturabilmeleri kararı verildi 12345678910»»»


Play kartım var. Koç Üniversitesi Kampüs Kart almak için ne yapmalıyım? Hangi belgeleri vermem gerekiyor?


source: CulturaX

text: Haberler » Güncel » KURADA, 60 KİŞİNİN YÜZÜ GÜLDÜ Tarih: 17.10.2019 07:42:59/ okunma / yorum İş-Kur Muş İl Müdürlüğü tarafından 6 ay süreliğine Malazgirt Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde çalışacak işçiler için Malazgirt Öğretmenevi konferans salonunda Noter huzurunda kura çekimi yapıldı. Noter huzurunda yapılan kura çekimini yerinde izleyen vatandaşlar, kura çekimini adaletli bir şekilde yapılmasını sağlayan İlçe Kaymakamı Emre Yalçın ́a teşekkür ettiler. Kura çekiminde hazır bulunan yetkililer, kurada ismi çıkanları tebrik ederek, "Malazgirt Milli Eğitim Müdürlüğü bünyesinde çalıştırılmak üzere Toplum Yararına Programı (TYP) kapsamında işe alınacak 60 kardeşimizin Noter huzurunda yapılan kura çekimini yerinde görmek için geldim. Çok adil bir kura çekimi oldu. Kura çekiminin adaletli bir şekilde yapılmasını sağlayan İlçe Kaymakamımız Emre Yalçın ́a teşekkür ediyoruz ve kurada ismi çıkan vatandaşlarımıza hayırlı uğurlu olsun" dediler. Bin 290 kişinin katıldığı kurada, 60 kişi belirlenerek işe alındı. (İHA)


source: wikipedia

text: Sosyoloji veya toplumbilimi, toplum ve insanın etkileşimi üzerinde çalışan bir bilim dalıdır. Toplumsal (sosyolojik) araştırmalar sokakta karşılaşan farklı bireyler arasındaki ilişkilerden küresel sosyal işleyişlere kadar geniş bir alana yayılmıştır. Bu disiplin insanların neden ve nasıl bir toplum içinde düzenli yaşadıkları kadar bireylerin veya birlik, grup ya da kurum üyelerinin nasıl yaşadığına da odaklanmıştır. Toplum bilimi alanında çalışan bir kişiye de sosyolog denir. Bir akademik disiplin olarak toplum bilimi bir sosyal bilim olarak kabul edilmektedir ve 19. yüzyılın ilk çeyreğinde gelişmiş diğer bilim dalları ile karşılaştırıldığında göreceli olarak gençtir. Birçok sosyolog bir veya daha fazla uzmanlık alanında veya alt dallarında çalışmaktadır. Sociology kelimesi, Yunanca “bilim” anlamına gelen “logy” eki ve Latince'de, genel anlamda insanı işaret eden, üye, arkadaş veya dost anlamındaki, “socius” kelimesinden gelen “socio-” kökünden oluşur. Toplum bilimi geniş çerçeveli bir disiplin olduğu için profesyonel toplum bilimcilerin bile tanımını yapması güçtür. Bu disiplini tanımlamak için işe yarayan yollardan biri bu disiplini toplumun farklı boyutlarını inceleyen alt dalların oluşturduğu bir küme olarak tanımlamaktır. Örneğin toplumsal sınıflaşma; eşitsizliği ve sınıfsal yapıları, demografi; nüfusun miktar ve türündeki değişimleri, suç bilimi; suç davranışı ve çarpıklıkları, politik toplum bilimi; hükûmet ve yasaları, ırk toplum bilimi ve cinsiyet toplum bilimi; ırk ve cinslerin eşitsizliği kadar ırk ve cinsiyetlerin toplumsal yapılarını inceler. Doğadaki birçok çapraz disiplini içerecek şekilde, ağ çözümlemesi gibi yeni toplumsal alt bilim dalları ortaya çıkmaya devam etmektedir. Birçok toplum bilimci, akademi dışında yararlı araştırmalar yapmaktadır. Bulguları eğitimcilere, yasa yapıcılara, yöneticilere, yenilik yapmak isteyenlere, iş dünyasının liderlerine ve toplumsal sorunları çözme ve sosyal politikalar oluşturma konusuyla ilgilenenlere yardımcı olmaktadır. Tarihçe Ekonomi, politika bilimi, antropoloji, tarih ve psikolojiyi kapsayan diğer sosyal bilimler ile karşılaştırıldığında toplum bilimi oldukça yeni bir bilim dalıdır. Arkasındaki düşüncelerin ise daha uzun bir geçmişi vardır ve ortak insan bilgisi ve felsefesinin karışımına kadar izleri takip edilebilir. Toplum bilimi 19. yüzyılın ilk yarısında modernliğin iddialarına karşı bir akademik tepki olarak belirmeye başladı: dünya küçülmeye başlayıp bütünleşmeye başlıyor, insanların yeryüzündeki deneyimleri hızlı bir şekilde atomize olup yayılıyordu. Toplum bilimciler sadece toplumsal grupları nelerin bir arada tuttuğunu öğrenmeyi değil aynı zamanda toplumsal dağılmaya karşı bir çare geliştirmeyi de umut ettiler. Sociology kelimesi 1838’de Auguste Comte tarafından Latince socius (arkadaş, dost) ve Yunanca logos (bilim) kelimelerinin bir araya getirilmesi ile oluşturuldu. Comte insana dair bütün bilimleri – tarih, psikoloji ve ekonomi dahil, bütünleştirmeyi istiyordu. Onun toplumsal şeması tam 19. yüzyıla özgüydü; tüm insanlığın aynı tarihsel aşamalardan (teoloji, metafizik, pozitif bilimler) geçtiğine inanıyordu ve eğer birisi bu gelişimi kavrarsa toplumsal hastalıklar için çareler de bulabilirdi. Toplum bilim ‘bilimlerin kraliçesi’ olmalıydı. Sociology terimi ile ilk yayımlanan kitap İngiliz düşünür Herbert Spencer’in yazdığı The Study of Sociology (Toplum Bilimi Çalışması) idi (1874). ABD’de bazıları tarafından Amerikan toplum biliminin babası diye tanımlanan Lester Frank Ward, 1883’te Dinamik Toplum Bilim kitabını yayınladı ve ilk kez Kansas Üniversitesi, Lawrence’da 1890’da Toplum Bilim Öğeleri başlıklı bir kursta(Amerika'nın devam eden en eski toplum bilim bölümüdür) bu disiplin kendi adıyla öğretilmeye başlandı. Kansas Üniversitesi’nde Tarih ve Sosyoloji Bölümü 1891 yılında kuruldu ve ilk tam anlamıyla bağımsız toplum bilim bölümü 1892’de Chicago Üniversitesi ‘nde 1895’te Amerikan Toplum Bilimi Dergisini çıkaran Albion W. Small tarafından kuruldu. İlk Avrupa toplum bilim bölümü, L'Année Sociologique'un (1896) kurucusu Émile Durkheim tarafından 1895’te Bordeaux Üniversitesi'nde kuruldu. Birleşik Krallık’taki ilk toplum bilim bölümü London School of Economics and Political Science‘da (İngiliz Toplum Bilim dergisini de yayınlayan) 1904'te kuruldu. 1919’da Almanya’da Ludwig Maximilians University of Munich’de Max Weber ve 1920’de Polonya’da Florian Znaniecki tarafından toplum bilim bölümleri oluşturuldu. Toplum bilim alanında uluslararası işbirliği 1893’te, René Worms tarafından kurulan ancak 1949’da oluşan çok daha geniş katılımlı Uluslararası Toplum Bilim Birliği (ISA) ile yıldızı kararan küçük Uluslararası Toplum Bilim Enstitüsü ile başladı. 1905’te dünyanın en büyük profesyonel sosyologlar birliği olan Amerikan Toplum Bilim Birliği kuruldu. 19. yüzyıldan 20. yüzyılın başlarına kadar diğer “klasik” toplum bilim kuramcıları şunlardır: Karl Marx, Ferdinand Tönnies, Émile Durkheim, Vilfredo Pareto, ve Max Weber. 20. yüzyıldan 21. yüzyılın başlarına kadar diğer “klasik” toplum bilim kuramcıları şunlardır: Markus Dressler, Comte gibi bu bilimciler de kendilerini sadece “sosyolog” saymaz. Çalışmaları din, eğitim, iktisat, hukuk, psikoloji, etik, felsefe ve teoloji konularına yöneliktir ve kuramları değişik akademik disiplinlere uyarlanmıştır. En çok ne var ki toplum bilim üstünde etkili olmuşlardır (aynı zamanda ekonomi üstünde de merkezi bir isim olan Marks’ı hariç tutarak) ve gene onların kuramları bugün hâlâ en uygulanabilir kuramlar olarak düşünülmektedir. Disiplinin içinde, bilimsel açıklamadan farklı olan anlayışın felsefi kökleri vardı. Comte’un başını çektiği ilk kuramcıların toplum bilime yaklaşımı, toplumu anlamak için doğal bilimlerde kullanılan yöntemleri ve yöntem bilimini aynen uygulayarak toplum bilimin bir doğal bilim gibi geliştirmekti. Deneycilik ve bilimsel yönteme yapılan vurgu toplum bilimsel iddialar ve bulgular için tartışılmaz bir temel oluşturmayı ve felsefe gibi daha az deneysel disiplinlerden toplum bilimini farklılaştırmayı araştırıyordu. Pozitivizm denilen bu yöntem bilimsel yaklaşım toplum bilimciler ve diğer bilim insanları arasında çekişme kaynağına ve sonunda disiplinin kendi içinde de bir ayrışma noktasına dönüştü. Böylece, birçok bilim, gerekirci, Newtoncu modelden belirsizliği kabullenen ve içselleştiren olasılıklı modellere geçerken toplum bilim gerekirci (çeşitlemeleri yapıya, etkileşime veya diğer güçlere yükleyen)yaklaşıma inananlar ve her türlü açıklama ve tahmin olasılığına karşı duranların hakimiyetine girdi. Bilimsel açıklamadan farklı ikinci bir görüş ise kültürel hatta kendi başına toplumsaldı. 19. yüzyılın başlarından itibaren insan toplumunun anlamlar, semboller, kurallar, normlar ve değerler gibi kendine özgü yanları bulunmasından dolayı doğal dünyadan toplumsal dünyanın ayrı olduğunu tartışan Wilhelm Dilthey ve Heinrich Rickert gibi bilim insanları tarafından toplum hayatını inceleyen pozitivist ve doğacı yaklaşımlar sorgulanmıştı. Toplumun bu öğeleri insan kültürlerini hem sonucuydular hem de bunlar tarafından üretiliyorlardı. Bu bakış açısı daha sonra antipozitivizmin (insancıl toplum bilim) kurucusu olan Max Weber tarafından geliştirildi. Anti-doğacılıkla yakın ilişkili bu anlayışa göre, toplumsal araştırma insanın kültürel değerlerine yoğunlaşmalıydı. Bu, bir insanın öznel ve nesnel araştırma arasında nasıl bir ayrım yapabileceği konusunda bazı tartışmalara yol açtı ve kişisel yorumlu (hermeneutical) çalışmaları etkiledi. Benzer tartışmalar, özellikle internet çağında, toplum bilimde, hedef kitleye özgü toplum bilimsel uzmanlığın yararına vurgu yapan kamu sosyolojisi gibi çeşitlemelere yol açmaktadır. Sosyolojinin özellikleri Bireysel sorunlarla değil toplumsal sorunlarla ilgilenir Sosyoloji bilimi evrensel kural ve tanımlar yapmaz Sosyoloji bilimi olması gerekeni değil olanı inceler Sosyoloji diğer bilim dallarıyla dayanışma içinde hareket eder Sosyoloji bilimi olaylar arasında neden-sonuç ilişkisi kurarak genellemelere ulaşır Sosyoloji bilimi sistemli ve düzenli bilgiden oluşur Sosyoloji bilimi pozitif bir bilimdir Sosyoloji bilimi toplumları genel kural ve tanımlar eşiğinde ayırarak incelemez. Sosyolojik bakış açısı Sosyolojik bakış açısı, sosyolojinin toplumda oluşan olaylara karşı nasıl yaklaştığını ve oluşan olayların nasıl incelendiğini niteleyen bir ifadedir. Bu ifade, görünenin ardındaki gerçekliğe atıfta bulunur. Bu bakış açısı ile yaşanan bir olayın birden fazla sebebi olabileceği ve bu nedenle eleştirel düşünmenin önemi vurgulanır. Sosyal teori Sosyal teori, toplumsal hayatın kalıplarını açıklamak yerine toplumsal kalıp ve büyük toplumsal yapıları açıklayacak ve çözümleyecek özet ve çoğunlukla karmaşık kuramsal çatıların kullanımına başvurur. Sosyal teori her zaman daha klasik akademik disiplinlerle sorunlu bir ilişki kurmuştur; anahtar düşünürlerden birçoğunun üniversitede kürsüsü yoktur. Bazen sosyal teorinin toplum biliminin bir dalı olduğu düşünülse de, antropoloji, ekonomi, teoloji, tarih, felsefe gibi bilimlerle ilgili olduğu için disiplinlerarasıdır. İlk sosyal teoriler toplum bilimin doğuşuyla beraber, eş zamanlı olarak geliştirildi. ‘Toplum biliminin babası’ olarak bilinen Auguste Comte –toplumsal evrimcilik- diye ilk sosyal teorilerden birinin temel çalışmasını gerçekleştirdi. 19. yüzyılda sosyal ve tarihsel değişimle ilgili üç büyük klasik teori oluşturuldu: sosyal evrimcilik teorisi (sosyal darwinizm de bunun bir parçasıdır) sosyal dönem teorisi ve Marksist tarihsel materyalizm teorisi. Modern sosyal teoriler klasik teorilerin daha da yetkinleştirilmiş uyarlamalarıdır, evrimin çoksoylu teorileri gibi (neo-evrimcilik, sosyobiyoloji, modernizasyon teorisi, sanayi sonrası toplumu teorisi) veya genel tarihsel sosyoloji ve öznellik teorisi ve toplumun yaratılması. Doğal bilimler disiplinlerinin tersine –fizik veya kimya gibi— sosyal teorisyenler kendi teorilerini savunmak için bilimsel yönteme yeterince sadık davranmayabilirler. Bunun yerine, sosyal teorinin karşıtlarının eleştirilerinin temelini oluşturan, tarihsel ve psikolojik yorumlar hariç, kolaylıkla kanıtlanamayacak hipotezler kullanarak büyük ölçekli toplumsal genel eğilim ve yapıları ele alırlar. Uç noktalardaki eleştirel kuramcılar, dekonstrüksiyonizmciler veya post-modernistler gibi, herhangi sistematik bir araştırma veya yöntemin baştan noksan olduğunu iddia etmektedir. Birçok kez, ne var ki, “sosyal teori” bilime başvurmadan tanımlanır çünkü tarif ettiği toplumsal gerçeklik tersi kolay kanıtlanamayacak kadar baskındır. Modernite veya anarşi sosyal teorileri bu anlamda iki örnek olabilir. Ne var ki, sosyal teoriler toplum biliminin büyük kısmını oluşturmaktadır. Nesnel bilimsel tabanlı araştırmalar sosyal teorisyenler tarafından yapılan açıklamalar için destek sağlayabilir. Mesela aynı işi yapan erkek ve kadınlar arasında belirgin bir gelir eşitsizliği olduğunu ortaya koyan, bilimsel yöntem eksenli istatistiki bir çalışma, karmaşık sosyal teoriler olarak feminizm veya ataerkilliğin önermelerini tamamlayabilir. Genel olarak ve özellikle saf sosyoloji taraftarları arasında, sosyal teorinin bir çekiciliği vardır çünkü burada odak merkezi bireyden uzaklaşır ve doğrudan topluma ve bizim hayatlarımızı kontrol eden toplumsal güçlere döner. Bu sosyolojik kavrayış (veya sosyal imajinasyon) yıllar içinde öğrencilere çekici gelmiş ve diğerleri statükodan memnun kalmamışlardır çünkü—bu şekilde değişim olasılığını ortaya koyarak, sosyal yapıların ve kalıpların ya rastlantısal ya da keyfi olarak özel güçlü gruplar tarafından kontrol edildiği varsayımına dayanmaktadır. Bilim ve matematik Toplum bilimciler toplumu ve sosyal davranışı, insanların oluşturduğu grup ve toplumsal kurumu çeşitli sosyal, dinsel, politik ve iş organizasyon gibi inceleyerek çalışırlar. Onlar aynı zamanda grup davranışlarını ve toplumsal etkileşimlerini inceler, köken ve gelişimlerini takip eder ve üye bireyler üzerinde grup hareketlerinin etkisini çözümlerler. Toplum bilimciler toplumsal grupların, organizasyonların ve kurumların özellikleri; bireylerin her birinin diğerinden ve ait oldukları gruptan etkilenme yolları ve bir insanın günlük yaşamında cinsiyet, yaş veya ırk gibi toplumsal özelliklerin etkisi ile ilgilidir. Toplum bilimsel araştırmalar eğitimcilere, yasa koyuculara, yöneticilere ve toplumsal sorunları çözmek ve kamu politikaları geliştirmek isteyenlere yardımcı olur. Birçok toplum bilimci bir veya birden fazla uzmanlık alanında çalışır: toplumsal organizasyon, toplumsal tabakalaşma, toplumsal hareketlilik; ırksal ve etnik ilişkiler;eğitim, aile; toplumsal psikoloji, şehir, kırsal, politika ve karşılaştırmalı toplum bilim; cinsiyet rolleri ve ilişkiler; demografi; yaşlılık; suç bilimi; ve toplumsal uygulamalar. Toplum bilim büyük oranda Comte'nin toplum bilimin er-geç bilimin bütün diğer alanlarını içine alacağı inancına yaslanarak gelişse de, sonuçta, toplum bilim diğer bilimlerin yerine geçmedi. Bunun yerine, toplum bilim diğer toplumsal bilimlerle özdeşleştirilme noktasına geldi. Günümüzde, çoğunlukla karşılaştırmalı bir yöntem kullanarak, insan türünün organizasyonlarını, toplumsal kurumlarını ve bunların toplumsal etkileşimlerini incelemektedir. Disiplin özellikle karmaşık sanayi toplumlarına odaklanmıştır. Toplum bilimciler son zamanlarda antropologlardan aldıkları ipuçları ile, bu alandaki "Batı Vurgusu"nu belirtmektedirler. Tepki olarak ise yeryüzündeki birçok toplum bilim bölümü çok kültürlü ve çok uluslu çalışmaları desteklemektedir. Günümüzde, toplum bilimciler, toplumu düzenleyen ırk veya etnisite, sosyal sınıf, cinsel rolleri ve aile gibi kurumları; suç ve boşanma gibi bu yapıların ayrılma ve bozulmasını temsil eden toplumsal işleyişleri ve benzeri kişiler arası etkileşimler gibi mikro-işleyişleri ve bireylerin toplumsallaşmaları, gibi mikro- toplumsal yapıları araştırmaktadırlar. Toplum bilimciler sıklıkla toplumsal ilişkilerdeki kalıpları açıklamak ve toplumsal değişimi belirlemeye yardım edecek modeller geliştirmek için toplumsal araştırmanın kantitatif yöntemine dayanırlar. Toplum biliminin belli dalları ise - odaklanarak yapılan görüşmeler, grup tartışmaları ve etnografik yöntemler gibi yöntemlerin- sosyal işleyişlerin daha iyi anlaşılmasını sağladığını düşünmektedir. Orta yolu bulmak isteyen bazı toplum bilimciler ise kantitatif ve kalitatif yaklaşımların birbirini tamamlayıcı olarak kullanılmasını tartışmaktadır. Bir yaklaşımdan elde edilen sonuçlar diğer taraftaki açıkları kapatabilir. Mesela kantitatif yöntemler büyük ve geniş kalıpları tanımlarken kalitatif yaklaşımlar bireylerin bu kalıpları nasıl anladıklarını anlamamıza yardımcı olabilir. Araştırma yöntemleri Toplum bilimcilerin, soru formları veya toplumsal yöntemler araştırma anketi, görüşmeler, katılımcı gözlem, istatistik araştırması, değerlendirme araştırması ve test, anket vb. belge tabanlı değerlendirme gibi çalışmaları içeren, kuramsal olmayan bulguları bir araya getirmek için kullandığı birçok yöntem vardır. Araştırmanın sorusuna göre hangi araştırma yönteminin kullanılacağı belirlenir. Deneysel ve sayısal konularla ilgili bir araştırma yapılıyorsa nicel araştırma yöntemi, daha çok gözlem ve görüşme gibi sayısal veriler toplanamayan araştırmalarda nitel araştırma yöntemi kullanılmaktadır. Nitel araştırma yöntemi özellikle sosyoloji ve psikoloji gibi konularda araştırmaların sözel olması nedeniyle sık kullanılan bir yöntemdir. Bu yaklaşımların hepsinin sorunu bunların, araştırmacının bunların gözünde gördüğü toplumu nasıl çözümlediği ve anladığını uyarlamaya çalıştığı kuramsal konuma dayanıyor olmasıdır. Eğer Émile Durkheim gibi işlevselci ise, araştırmacı her şeyi büyük ölçekli toplumsal yapıların terimleriyle açıklaması muhtemeldir. Bir sembolik etkileşimci büyük olasılıkla insanların birbirini nasıl anladığına yoğunlaşacaktır. Bir marksist ya da neo-marksist bir araştırmacı ise muhtemelen her şeyi sınıf mücadelesi ve ekonomi süzgecinden geçirecektir. Fenomenciler ise insanların gerçeğin onlara göre anlamlarını kurguladıkları tek bir yol ve başka hiçbir şey olmadığını düşünmeye eğilimlidirler. Gerçek sorunlardan biri ise birçok toplum bilimcinin bir tek kurumsal yaklaşımın doğru olduğu ve bunun da kendilerininki olduğunu tartışmalarıdır. Uygulamada, toplum bilimciler sıklıkla, her yöntem özel data tipleri ürettiği için farklı yaklaşımları ve yöntemleri karıştırıp eşleştirmektedir. İnternet üç açıdan toplum bilimcilerin ilgi alanındadır: mesela kâğıt üzerindeki anketler yerine çevrimiçi anketleri kullanmak adına bir araştırma aracı olarak, bir tartışma platformu olarak ve bir araştırma konusu olarak. İnternet toplum bilimi, çevrimiçi toplulukların (ör:haber grupları) çözümlemesini, sanal toplulukları ve dünyaları, internet gibi yeni medyalar ekseninde çözünen organizasyonel değişimleri ve sanayi toplumundan bilgiye dayalı topluma (veya bilgi toplumuna) doğru yaşanan dönüşümde geneldeki toplumsal değişimi içermektedir. Nicel yöntemler Nicel araştırmalarda nesnellik ön plandadır. Tek bir doğru sonuç olduğu varsayılmaktadır. Nicel araştırmalarda tek olan bu doğru sonuca ulaşmak için anketler, testler ve ölçeklerden yararlanılarak veriler toplanmaktadır. Yani sayısal veriler sayesinde sonuca ulaşılmaktadır. Birey gerçekliğin dışında tutulmaktadır. Nicel araştırmalarda varsayımlar yapılır. Toplanmış olan sayısal veriler ile genellemelere ulaşılmaktadır. Nitel yöntemler Nitel araştırmalarda nesnellikten çok öznellik ön plandadır. Nitel araştırmalarda nesnellik şart değildir. Araştırmalar olayların daha çok "Niçin?" ve "Nasıl?" olduğu ile ilgilenmektedir. Sayısal veriler nitel araştırmalar için büyük önem taşımamaktadır. Nitel araştırmalarda gerçeklik bireyin dışında tutulmamaktadır. Nitel araştırma modelinde betimlemeler ve yorumlamalara yer verilmektedir. Dolayısıyla birden çok doğru kabul edilebilir. Tek bir doğru sonuç belirlemek amaç değildir. Diğer toplum bilimleri 20. yüzyılın başlarında sanayi toplumu üzerinde araştırma yapan toplum bilimciler ve psikologlar antropolojinin gelişimine katkıda bulundular. Antropologlar da sanayi toplumları üzerinde araştırmalar yaptılar. Günümüzde toplum bilim ve antropoloji çalışma nesnelerinden ziyade farklı kuramsal içerik ve yöntemlere göre daha iyi bir şekilde farklılaşmışlardır. Sosyal biyoloji görece olarak hem toplum biliminden hem de biyolojiden kaynaklanan yeni bir alandır. Bu alan ilk önce çok hızlı bir kabul görse de, toplumsal davranış ve yapıların evrimsel ve biyolojik işleyişlerle açıklama yolları aramasından dolayı tepki topladı. Toplum bilimciler sıklıkla davranışı tanımlamada genlerin etkilerini çok fazla dayanak göstermeleri yönünden eleştirilmektedirler. Ne var ki toplum bilimciler sıklıkla doğa ve yetiştirme arasında karışık bir ilişki olduğuna atıfta bulunarak yanıt verirler. Bu anlamda sosyal biyoloji fiziksel antropoloji, zooloji, evrimsel psikoloji, insan davranışsal ekoloji ve ikili kalıtım kuramı ile yakın ilişki içerisindedir. Bununla birlikte, bu alanda çalışanların çoğu için, büyük oranda bu alanın düşünceleri kabul edilebilirdir, çünkü toplumsal yapılar için biyolojik temeller bulmak toplumsal yapıların nadir ve isteğe bağlı olduğunu ifade eden birçok toplumsal kuramın önerme ve çıkarımlarına karşı gelmektedir. Toplum bilim toplumsal psikoloji ile bazı bağlantıları vardır ancak ilki toplumsal yapılarla ilgili iken, ikincisi toplumsal davranışlarla ilgilidir. Yaklaşımlar ve yöntemler Auguste Comte (1789-1857): pozitivist. Émile Durkheim (1858-1917): pozitivist. Karl Marx: diyalektik materyalist Giambattista Vico (1668-1774): özneci/anlamacı. Wilhelm Dilthey (1833-1911): hermeneutik geleneğe bağlı; anlamacı. Georg Simmel (1858-1918): karmaşık süreççi. Max Weber: anlamacı ve etkinlikçi. Talcott Parsons : Yapısal işlevselcilik -Diğer gruplar: Robert Merton, Gerhard Lenski, Erving Goffman, Herbert Blumer, Harold Garfinkel, Peter Berger, Amitai Etzioni, C.Wright Mills, Daniel Bell, Alvin Toffler, G. Herbert Mead, Alain Touraine. Kavramlar Dallar Kaynakça Genel Korotayev A., Malkov A., Khaltourina D. Introduction to Social Macrodynamics: Compact Macromodels of the World System Growth. Moscow: URSS, 2006. ISBN 5-484-00414-4 . Final Yayınları Felsefe Grubu Konu Anlatım Kitabı s. 237 Özel


75d5 Astana toplantılarının 11. Turunda bugün düzenlenen basın toplantısında Lavrentiyev, bu turdaki katılımcıların bugün sadece İdlib’teki gerginliği düşürme bölgesi değil Suriye’deki durumu genel olarak tartıştığını söyledi. Katılımcılar, Suriye’nin güneyi, Irak ile sınırı ve Suriye’nin diğer bölgelerindeki durumların iyileştiğine dair ittifak içerisinde olduklarını ayrıca İdlib ile ilgili anlaşmaların tümüne bağlılıklarını dile getirdiler. Lavrentiyev, İdlib şehrinde Nusra Cephesinden yaklaşık 15 bin teröristin bulunduğunu ve Moskova’nın istikrarın sağlanması için elinden gelen her yardımı sunmaya hazır olduğunu söyledi. Lavrentiev, Rusya’nın Kimyasal Silahların Yasaklanması Örgütü (OPCW)den terörist örgütlerin kimyasal madde içeren füzelerle hedef aldığı Halep şehrine bu olayın ayrıntılarını ortaya çıkarması için uzmanlarını acilen göndermesini bir kez daha talep ettiğini söyledi. Katılımcıların Suriye’nin doğusundaki durumu da görüştüklerine işaret eden Lavrentiyev bu konuyu yarın da görüşeceklerini söyledi. Lavrentiyev, Amerikan kuvvetlerinin kanunsuz bir şekilde bu bölgede bulunmalarının Moskova’yı endişelendirdiğini çünkü Washington’un bu bölgedeki varlığını aklamak için terörle mücadeleyi bahane olarak kullandığına dikkat çekti. Suriye hükümetinin tehcir edilen Suriyeli vatandaşlarının ülkelerine dönmeleri için gereken her şeyi hazırladığını, ülkeye binlerce vatandaşın geri dönüş yaptığını, ülkeye dönmek isteyenlerin sayısında da büyük bir artışın bulunduğunu bu eylemin tamamlanması için uluslararası toplumun yardımına ihtiyaç duyulduğunu ifade etti. Lavrentiev, Astana sürecinin garantör ülkelerinin (Rusya, İran ve Türkiye), mümkün olan en kısa zamanda Anayasayı Tartışma Komitesinin oluşturulması için her türlü çabayı sarf ettiklerini söyledi. S. Şahhut.]]> Kazakistan bakanlığı yayınladığı bültende görüşmelere Suriye’de gerilimi azaltma bölgeleri anlaşmalarının garantör ülkeleri Rusya, İran ve Türkiye’nin yanı sıra Birleşmiş Milletler, ABD, Ürdün’ün gözetimci rolünde katılmaları beklendiğini ifade etti. Bültende bunlara ilaveten Suriye heyeti ve ‘muhalefet’ heyetinin de katılacakları kaydedildi. Bültende garantör ülkelerin heyetlerinin Astana’ya ulaşmaya başladıkları ifade edildi.]]> Rus Sputnik Ajansının aktardığı açıklamalarında Gatilov; Cenevre görüşmelerindeki zorlukların, ‘muhalefet’ heyetinin Suriye’de meşru yönetime ilişkin önkoşullar öne sürmesi ve kapsamlı siyasi çözümü engellemesinden kaynaklandıklarının altını çizdi. Rus bakan yardımcısı Gatilov ülkesinin Cenevre görüşmelerini sadece desteklemekle kalmadığını, bu görüşmelerde yapıcı sonuçların alınması amacıyla Suriye hükümeti ve muhalefetle etkin bir şekilde çaba harcadığını söyledi.]]> SANA’nın Cenevre delegesine açıklama yapan Huri; belli başlı yabancı güçlere ve devletlere hizmet eden ‘muhalefet’ heyetinin daha önce olduğu gibi bu turda da görüşmelerin tekerine çomak soktuğunu ve siyasi çözümü engellemekte olduğunu ifade etti. Huri ‘muhalefet’ heyetinin önkoşullarıyla gerçeklerden uzak olduğunu ve hayallerine kapıldığına dikkat çekerken, bu önkoşulların görüşmelerde ilerlemenin kaydedilmesi ve siyasi çözümün sağlanmasını sabote etmekten başka işe yaramayacağına işaret etti. Bu heyetin tek amacının efendileri dış güçlerin ajandalarını hayata geçirmek olduğunu belirten Huri, ne gerçeklerle ne de zamanla hiçbir uyumluluğu olmadığının altını çizdi. Huri Suriye ordusunun Suriye topraklarının büyük çoğunluğunu terörden kurtardıklarını, teröre karşı şanlı bir zafer kazandığını ve dolayısıyla ‘muhalefet’ ve efendilerinin bu gerçeği irdelemeleri gerektiğini vurguladı. Huri dünyanın her ülkesinde anayasanın o ülkenin halkı tarafından belirlendiğini, hiçbir tarafın Suriye ve halkının adına karar alma yetkisinin olmadığını kaydetti.]]> Rus Tass Ajansına demeç veren Borodavkin; Rusya’nın BMGK’de daimi ülkeler ve Suriye ‘muhalefetinde’ ekileri olan Batılı devletler ile bulunduğu temaslarda bu ‘muhaliflerin’ mantıkla ilgileri olmayan tutumlarına son vermeleri ve gerçeğe dönmeleri konusunda temaslarda bulunduğunu kaydetti. Cenevre görüşmelerinin önkoşulsuz olması gereğini vurgulayan BM Suriye özel temsilcisi Staffan de Mistura dün BMGK’de daimi üye beş ülke temsilcileri ile kapalı bir toplantı düzenlemişti. Toplantıda Borodavkin Rusya’yı temsil etmişti.]]> İki gün sürecek görüşmelerin başında Caferi başkanlığındaki Suriye heyeti, Dışişleri Bakanı Hüseyin Cabiri Ansari başkanlığındaki İran heyeti ile görüş alışverişi ve koordinasyon toplantısında bulundu. Suriye heyeti daha sonra da Rusya Başkanının Suriye özel temsilcisi Alexander Lavrentiev başkanlığındaki Rusya heyeti ile de benzer bir toplantı düzenledi. Astana 7 görüşmelerinin ilk gününde katılımcı heyetler arasında ikili görüşmeler yapılırken, ikinci günde de genel bir toplantının yapılması bekleniyor. Suriye Genelinde İstikrarı Sağlamaya Özen Gösteriyoruz Astana 7 görüşmelerinde Caferi başkanlığındaki Suriye heyeti ile görüşmesi ardından basın konferansı düzenleyen Rusya Heyeti başkanı Lavrentiev; Suriye’nin tamamında istikrarın sağlanmasına özen gösterildiğini belirtti. Lavrentiev Astana 7 görüşmelerinin şu ana dek iyi bir şekilde seyir ettiğini ve başarıyla sonuçlanmasını beklediğini ifade etti.]]> Rus Tass Haber Ajansının aktardığı açıklamalarında Nebenzya; ABD ve İngiltere’nin Suriye’de ‘ılımlı muhalifler’ adı altında terör örgütlere kimyasal maddeler temin ettiklerini ifade eden haberlere dikkat çekerken, bunun tespit edilmesi halinde OPCW kanunları ve kararlarına aykırı olduğunu belirtti. Bu arada bir dizi istihbarat ve medya raporu Batılı devletlerin Türkiye rejiminin sağladığı kolaylık ve destekle Suriye’de terör örgütlere kimyasal maddeler gönderdiklerini ifade ediyor. Türkiye’de birçok milletvekili de IŞİD ve Nusra Cephesi dahil bir kısım terör örgütlerin Türkiye rejiminin desteği ile kimyasal maddeler elde edip, bunları birçok bölgede kullandıklarını ortaya çıkarmışlardı.]]> SÜVEYDA: Askeri bir kaynak ordu birliklerimizin Süveyda İlinin doğusunda radikal terör örgütü IŞİD’i büyük kayıplara uğratmaları ardından kontrolü altındaki bölgeleri genişlettiklerini belirtti. Kaynak aralarında bariz isimlerin bulunduğu yüksek sayıda teröristin öldürülmeleri ardından dahilinde stratejik öneme sahip tepelerin bulunduğu 1300 kilometre karelik alanı bu çetelerden kurtarıp kontrollerine aldıklarını aktardı. Ürdün sınırları boyunca 30 km mesafede bulunan tüm sınır karakollarının da terörden kurtarılıp kontrole alındığını belirten kaynak; kaçan IŞİD çetelerini kovalama operasyonlarının devam ettiğini kaydetti. DEYREZZOR: Ordu birliklerimizin Deyrezzor Kentinin güney kenarlarına ek olarak askeri havalimanı civarlarında IŞİD çeteleri ile çatışmalara girdiklerini ifade eden askeri bir kaynak; hava güçlerimizin de destek verdiği çatışmalarda çok sayıda teröristin ölü yaralı düşüldüğünü söyledi. Kaynak hava güçlerimizin ise Deyrezzor’da Mevarid, Panorama, Serda, Serda Kavşağı, Rüşdiye, Huveyka, Bğayliye, Tibni ve Kasbi bölgelerinde IŞİD’e ait siper, araç ve karargahları muhtevalarıyla imha ettiklerini aktardı.]]> DEYREZZOR: Topçu birliklerimizin Deyrezzor Kentinin Panorama civarı ve Hmeydiye Semtine ilaveten il kırsalının batısı Bğayliye Beldesinde IŞİD mevkilerini yoğun ateşe tutup onları ağır kayıplara uğrattıklarını belirten askeri bir kaynak; hava güçlerimizin ise Su Kaynakları Tepesi, Panorama, Rüşdiye ve Kennamat bölgelerinde toplanma yerleri ve siperlerini imha ettiklerini ifade etti. Kaynak hava güçlerimizin il kırsalının batısı Hısan Beldesinde de radikal terör örgütün önemli bir komuta karargahını muhtevalarıyla imha ettiklerini sözlerine ekledi. RAKKA: Askeri kaynak hava güçlerimizin aynı zamanda Rakka kırsalının güneyinde Fahdi İstasyonunun batısı, Rmeylan Kuyusu yakınları, Tel Reccum ve Zamla Köyünün güneyinde radikal terör örgütü IŞİD’in karargah, siper, araç ve toplanma yerlerine yönelik yoğun operasyonlarda bulunduklarını aktardı. Hava operasyonlarında radikal çetelere ait komuta karargahları, zırhlı araçlar, ağır silahlarla donatılmış araçlar, siperler ve top rampalarının imha edildiğini belirten kaynak, aralarında azılı elebaşların bulunduğu yüksek sayıda teröristin öldürüldüğüne dikkat çekti. HOMS: Ordu birliklerimizin Homs İlinin doğusu Badiye Bölgesinin derinliklerinde Deyrezzor, Hama ve Rakka il idari sınırlarına yakın bölgelerde IŞİD’e karşı operasyonlarını başarıyla sürdürdüklerini belirten askeri kaynak, hava güçlerimizin Hmeyma Bölgesi ve Kedir Bölgesinin doğusunda IŞİD karargahları ve toplanma yerlerine yoğun operasyonlarda bulunduklarını ifade etti. Kaynak radikal terör örgütün zırhlı araçları, muhtelif tür ağır silahlarla donatılmış araçları, komuta karargahları ve top rampalarının hedef alındığı operasyonlarda yine çok sayıda teröristin ekipmanlarıyla birlikte etkisizleştirildiklerini kaydetti. HAMA: Bu arada askeri bir kaynak hava güçlerimizin Hama İlinin doğusu Esriya Bölgesinin de doğusunda IŞİD’in mevki ve hareketlenmelerine karşı yoğun operasyonlarda bulunmalarıyla radikal çetelere ait muhtelif tür araçlar, top rampaları ve karargahlarının muhtevalarıyla imha edildiklerini aktardı.]]>


source: fineweb

text: Hataları en aza indirmek için sistemi tamamen otomatik hale getirdik. Gönderdiğiniz kontörler kimsenin müdahalesi olmadan, online sistemler tarafından gönderilmektedir.Fatura tahsilatı tamamen online olarak, banka güvencesi ile kurumlardan yapılmaktadır. Hergün artan bayi ağımıza siz de katılın bu hizmetlerin tamamından hiçbir bedel ödemeden yararlanın. Fatura Ödeme Sistemimiz Sistemimizi kullanarak iş yerinizde Fatura Tahsilatı yapabilirsiniz.Yatırdığınız Faturalar 15-20 Dakika İçerisinde Online Olarak Ödenmektedir. Tek Yapmanız gereken bizimle irtibata geçmektir. Hemen bayimiz olmak için ayrıntılı bilgiyi tıklayınız. Bizden Duyurular İletişim & Destek » Değirmenönü Mah.Lise Cad.No:70/C MERKEZ / DENİZLİ


text: Prostat Ne Demek? - prostathastaligi.gen.tr Prostat Ne Demek, doğuştan itibaren her erkekte olan ve idrar torbasının çıkışını saran bir salgı bezidir. İdrar yollarını koruyan ve meniye katılan birtakım salgıları üretir. Prostat belirli bir yaştan sonra oluşan bir organ değildir, doğuştan itibaren bütün erkeklerde bulunan bir organdır. Belli bir yaştan sonra prostat hormonlardaki değişimenin de etkisi ile büyümeye başlar, bu büyüme saçların beyazlaması, derideki kırışma olması kadar normal olan fizyolojik bir gelişmedir. Prostatın büyümesi için iki koşul olması şart, bunlar; İnsanın yaşlanması Erkeklik hormonunun olması Prostat sorunu olması için erkeklik hormonunun belli bir seviyede olması şarttır. Prostatın birbirinden farklı hastalık çeşidi vardır. Bu hastalıklar bu organda genelde değişik zamanlarda olmakla beraber birbirinden tamamen ayrı olup aynı anda üçü birden de görülebilmektedir. Bu rahatsızlıkları şöyle sıralayabiliriz; 1- Prostatitler: Bu bir çeşit prostat iltihabıdır. Ani ve çok şiddetli bir prostat iltihabı olduğunda kişiyi hastaneye getirtecek ve idrarı yapamaz hale getiren bir hastalıktır. Daha çok gençlerde görülen bir hastalık türüdür ve cinsel yolla bulaşan mikropların etkisiyle ortaya çıkar. Temizliğe dikkat etmemek de prostat iltihabına sebep olabilir. Yüksek ateş ve idrar yapamama gibi şikayetlerle başlar ve kişiyi yatağa düşürecek kadar etkilidir. Prostat iltihabının tam anlamda tedavi edilmesi zordur, çünkü bu organın iç kısımlarına antibiyotikler zor geçer ve iltihap bu yüzden kronik hale gelip yıllarca sorun yaratabilir. Bu yüzden özellikle cinsel yolla bulaşan hastalıklardan şüphelenildiği zaman mutlaka laboratuvar tetkiklerinin yapılması ve doğru tedavi edilmesi gerekiyor. Doğru tedavi edilmediği zaman yıllarca bu durum devam edebilmektedir ve sonucunda kişide kısırlık bile oluşabilir. 2-Prostatın büyümesi: Büyüyerek çevresinde bulunduğu idrar yolunu sıkıştırması ve idrar yapmada zorluk olarak kendini gösterir. Bu durum ileri yaşlarda neredeyse herkeste normal olarak bir miktar görülebilir. Sonuçta erkeklerin yüzde 10'u hayatlarının belli bir döneminde prostatla ilgili bir sorundan dolayı ameliyat olurlar. Prostat Olan Kişide Görülen Belirtiler İdrar yaptıktan sonra boşalamama hissi olması Sık sık idrara gitmek İdrar yaparken kesik kesik yapma Sıkışık bir şekilde ve sık sık tuvalete gitme İdrar yaparken akıntının çok ince olması İdrar yaparken ıkınmak zorunda kalmak Geceleri çokça tuvalete kalkma ihtiyacı İdrar yapma sonrası damlamalar olması Mesanenin dolarak şişmesi ve idrar yapamama sonrası şişkinlik Bu belirtilerin kişide ne şiddette olduğu ve hayatını ne kadar etkilediği çok önemlidir. 50 yaş üzerindeki bir erkekte bunların bir kısmı görülse bile bu durum böbrek ve idrar yollarına herhangi bir zarar vermiyorsa ve özellikle iltihaba sebep olmuyorsa o zaman kişiye uygun bir tedavi uygulanmalıdır. Kişinin sosyal hayatı, çalışma hayatının değerlendirilip bu tür durumlarla daha kolay başa çıkabilmesine yardımcı olunur. Hasta çalışan bir kişiyse sık sık tuvalet ihtiyacı duyacağından işine devamlı ara vermek zorunda kalacaktır ve büyük sıkıntı yaşayacaktır. Hasta genelde evinde vakit geçiren bir emekli olursa kalkıp isteği zaman tuvalete gidebilir. Tüm erkeklerin prostatı büyür ama sadece bazıları ameliyat olmak zorunda kalabilmektedir. Gençliğindeki kadar rahat idrar yapamamakla beraber gerçekten ameliyat edilmesine gerek olmayan kişilerin gereksiz yere ameliyat olmasıyla daha mutsuz insanlar ortaya çıkacaktır. Prostat rahatsızlığından dolayı ameliyat için başvuru yapanlarda tüm bu şikayetler değerlendirildikten sonra makattan parmak muayenesi yapılır. Hem kanser olup olmadığını bir dereceye kadar değerlendirmek hem de prostatın ne kadar büyüdüğünü değerlendirmek açısından bu tetkik oldukça önemlidir. Prostat normalde kestane büyüklüğünde bir organdır. Bu büyüyüp bir mandalina boyutuna yada portakal kadar daha da büyürse bir greyfurt kadar olabilir. Dışarıdan bakılınca büyüme pek fark edilmez çünkü makata doğru büyür, kabızlığa benzer dışkılama sorunları da yaratır. Gerektiği zaman makattan yapılan bir ultrasonografi ile detaylı olarak boyut ve iç doku olarak incelenebilir. Kanser şüphesi varsa makattan ultrasonografi eşliğinde iğne biyopsisi ile her hangi bir anestezi gerektirmeden parçalar alınıp patoloji incelemesi yapılıp dokuda kanser olup olmadığı anlaşılabilmektedir.


"Yaşam Özü İksiri. S dereceli bir simya ürünü. İçen kişinin yaşam gücünü toplayarak bir hap olarak yoğunlaştırır. İçen kişinin yaşam gücü ne kadar yüksekse o kadar hızlı yaşlanır ve ölür. Ortaya çıkan hapı içen kişinin hayatı uzayacaktır. Malzemeler: Mor Lotus, Hırsız Ruh Özü, Siyah Alfarot Kanı, Şeytan Alias'ın İliği..."


text: Olaylar 31 Aralık - Kanuni Sultan Süleyman komutasındaki Osmanlı ordusu, Bağdat'a girdi. Yeni Fransa Naipliği kuruldu (dağılışı 1763). Cizvitler tarikatı kuruldu. Cambridge University Press kuruldu. Doğumlar 19 Mart - José de Anchieta, İspanyol Cizvit misyoner (ö. 1597) 23 Haziran - Oda Nobunaga, Ashikaga şogunluğunu deviren Japon savaşçı (ö. 1582) 1 Temmuz - II. Friedrich, Danimarka ve Norveç kralı (ö. 1588) 3 Temmuz - Myeongjong, Joseon Kralı (ö. 1567) tarihi bilinmeyen Ishak Luria, Yahudi bilgini ve mistiği (ö. 1572) Jan Łasicki, Polonyalı tarihçi ve din bilimci (ö. 1602) Ölümler 5 Mart - Antonio Allegri da Correggio, İtalyan ressam (d. 1489) 8 Mart - Henry Brandon, İngiltere Prensesi Mary Tudor ve Charles Brandon'un oğlu, VIII. Henry'nin yeğeni (d. 1516) 19 Mart - Ayşe Hafsa Sultan, Osmanlı padişahı Yavuz Sultan Selim'in eşi, Kanuni Sultan Süleyman'ın annesi, Valide Sultan 16 Nisan - Kemalpaşazâde, veya İbn-i Kemal, Osmanlı Şeyhülislamı (d. 1469) 21 Ağustos - Philippe Villiers de L'Isle-Adam, Hospitalier Şövalyeleri'nin üyesi olan şövalye (d. 1464) 25 Eylül - VII. Clemens, asıl adı Giulio di Giuliano de Medici, papa (d. 1478) 29 Eylül - Alvise Gritti, Kanuni Sultan Süleyman döneminde Osmanlı-Venedik ilişkilerinde önemli bir rol oynamış tüccar (d. 1480) tarihi bilinmeyen Basîrî, Osmanlı divan şairi Hayreti, Türk divan edebiyatı şairi Marcantonio Raimondi, İtalyan gravürcü (d. y. 1480)


Esenlikler, Ziyaretçi.Lütfen giriş yapın veya kayıt olun. 11 Temmuz 2020, 20:55:56 Türkçü Turancı Otağ, Kurt ini > TÜRKÇÜ DURUŞ, TÜRKÇÜLÜK, ATSIZCI GÜÇ > TÜRKÇÜ DURUŞ > Türklüğün Dostu ve Düşmanları > CEMAAT-AKP İTTİFAKI: TECAVÜZ NASIL ÖRTÜLDÜ? Gönderen Konu: CEMAAT-AKP İTTİFAKI: TECAVÜZ NASIL ÖRTÜLDÜ? (Okunma Sayısı 1372 defa) « : 21 Nisan 2015, 00:09:22 » 29 Ekim 2007de Erzurum Dadaşkent Polis Merkezine gelen 15 yaşındaki S.Ö. gidecek kimsesi olmadığını ve tecavüze uğradığını söyledi. İlk tecavüze 10 yaşındayken uğramıştı. S.Ö.nün şikâyetçi olduğu, ismini verdiği 9 şüpheliden 8i tutuklandı. Yeni bir soruşturma başlatıldı ancak bu kez anlattıkları tüm tablonun değişmesine neden oldu. Tecavüzde adı geçenlerden birisi Fethullah Gülenin kardeşi S. Gülen idi Daha önce 8 kişinin tutuklanmasını talep eden savcıdan dosya alındı. Soruşturma İlhan Cihaner hakkında Gülene komplo kurduğu iddiasıyla iddianame hazırlayan Taner Aksakala verildi. Aksakal, tecavüze uğradığı raporla kanıtlanan S.Ö.ye değil Gülene inanacaktı. S.Gülen için cinsel ilişki yetisi yok raporu çıkardı. Dosya kapatıldı. S.Ö.nün yerleştirildiği yurt, 2014te AKP Şanlıurfa Belediye Başkanı seçilecek olan dönemin Erzurum Valisi Celalettin Güvenç tarafından basıldı. Hocaya komplo mu kuruyorsunuz diye soran Güvenç, AKP-Cemaat ittifakına doğal olarak sahip çıkıyordu. Şimdi ise kitabın yazarlarına olayı hatırlamadığını söylüyor. S.Ö. şimdi 23 yaşında. Cemaat-AKP kavgası bittikten sonra soruşturmanın yeniden açılması gündemde Nasıl olsa ittifak dağıldı. Ergenekon operasyonları sonrasında bu adla bir örgüt olduğu iddiasına dayanılarak onlarca örgüt şeması ortaya atılmıştı. Kitapta yer verilen konulardan birisi de Ergenekonun 1 numarasına ilişkin bir bölüm oldu. ABD İstanbul Başkonsolosu Sharon Wienerın Ergenekon: Her şey nerede durduğunuza bağlı başlıklı kriptosunda, operasyonda yer alan bir polis yetkilisinin verdiği bilgi yer alıyor. Bu anlatıma göre basına servis edilen tüm şemaların aksine gerçeğin STV dizileri olduğu görülüyor. Wienera bilgi veren emniyet yetkilisi 1 numara yok, Ergenekonu bir komite yönetiyor diyerek STV dizilerindeki karanlık kurulun ne işe yaradığını da gözler önüne seriyor. GÜLENİN EVİ NASIL BASILDI? ABDde kalıcı oturma izni isteyen Fethullah Gülen, prosedür dışı şekilde 12 Ocak 2006da adeta sorguya alındı. Cemaat yapısı hakkında bilgi alındı hatta öldükten sonra Cemaatin başına kimin geçeceği bile soruldu. Bundan 4 ay sonra Gülenin evi polisler tarafından basılacaktı... Bu önemli bilgilerin yer aldığı kitapta, Cumhuriyet gazetesine bomba atılmasından 5 gün sonra gerçekleşen baskında Gülene ABDyi terk et denildiği ifade ediliyor. Bu talebin 5 gün sonrasın bu kez Danıştay saldırısı gerçekleşirken Gülenin ABDyi terk etmek yerinde kalmak için büyük çaba sarf ettiği belirtiliyor. Gülenin bunun için Graham Fuller, Morton Abromovitz ve George Fidas gibi isimlerin referansıyla oturma izni kopardığı da kitapta yer alan bilgiler arasında. Mahrem-Gizli Belgelerde Türkiyenin Sırları Ynt: CEMAAT-AKP İTTİFAKI: TECAVÜZ NASIL ÖRTÜLDÜ? « Yanıtla #1 : 21 Nisan 2015, 09:23:40 » Pek muhterem (!) Fettullacilar Cemaati her tarafta adiniz cikmaya basladi .. ; Bunlar doğru mu ? Bu Sayfa 0.238 Saniyede 22 Sorgu ile Oluşturuldu (Pretty URLs adds 0.006s, 2q)


moda kadın küpe modelleri, Yeni sezon çelik kadın küpe modelleri, altın modeli çelik küpe.kadın takı yeni sezon kadın küpe modelleri welch'te,halka ta Welch Halka Gold Kadın Çelik Küpe Ürün Kodu : KP-A2447 Welch Halka Gold Çelik kadın Küpe Renk : gold, Welch çelik kadın küpe de birbirinden iddialı tasarımlar arasında olan welch kadın çelik küpe.kadın takı,kadın kolye,tarzınıza en uyumlu modeli seçebilir hatta kıyafetlerinizle kolay kombin edebilmek için rose sarı renk detaylı Welch Çelik küpeler arasından zevkinize hitap eden modelleri değerlendirebilirsiniz. Tercih edeceğiniz her ürün emin olunuz ki görselinize ciddi boyutta katkı sağlayacak ve çevrenizin size olan bakış açısını değiştirecektir. Her insan aksesuar kullanmak ister ama her birey aksesuarı doğru şekilde taşıyamaz. Doğru kombin edebilmeniz ve taşıyabilmeniz için ihtiyacınız olan tek şey güvenilir bir adresten temin edeceğiniz kaliteli ürünlerdir.Dünyaca ünlü küpe markaları arasında olan welch her ay yeni kadın küpe koleksiyonu sunar. moda kadın küpe modelleri, Yeni sezon çelik kadın küpe modelleri, altın modeli çelik küpe.kadın takı yeni sezon kadın küpe modelleri welch'te,halka tasarım kadın küpe, gold uzun sallantılı halka kadın çelik küpe, kadın çelik küpe, halka kadın çelik küpe, uzun sallantılı kadın çelik küpe, kadın takı, küpe welchte. Welch Woman Welch Vida Kadın Çelik Küpe Welch Woman Welch Çift Taşlı Şeritli Kadın Çelik Küpe Welch Woman Welch Sivri Kalp Figürlü Kadın Çelik Küpe


text: Mars (eski Türkçede Bakır Sokım, Merih), Güneş Sistemi'nin Güneş'ten itibaren dördüncü gezegeni. Roma mitolojisindeki savaş tanrısı Mars'a ithafen adlandırılmıştır. Yüzeyindeki yaygın demir oksitten dolayı kızılımsı bir görünüme sahip olduğu için "Kızıl Gezegen" de denir. İnce bir atmosferi olan Mars gerek Ay'daki gibi meteor kraterlerini, gerekse Dünya'daki gibi volkan, vadi, çöl ve kutup bölgelerini içeren çehresiyle bir karasal gezegendir. Ayrıca dönme periyodu ve mevsim dönemleri Dünya’nınkine çok benzer. 2 adet uydusu bulunmaktadır. Mars’taki Olimpos Dağı (Olympus Mons), Güneş Sistemi’nde bilinen en yüksek dağdır ve Marineris Vadisi (Valles Marineris) adı verilen kanyon en büyük kanyondur. Ayrıca Haziran 2008’de Nature dergisinde yayımlanan üç makalede açıklandığı gibi, Mars’ın kuzey yarımküresinde 10.600 km uzunluğunda ve 8.500 km genişliğindeki dev bir meteor kraterinin varlığı saptanmıştır. Bu krater, bugüne kadar keşfedilmiş en büyük meteor kraterinin (Ay'ın güney kutbu kısmındaki Atkien Havzası) dört misli büyüklüğündedir. Mars, Dünya hariç tutulursa, hâlen Güneş Sistemi’ndeki gezegenler içinde sıvı su ve yaşam içermesi en muhtemel gezegen olarak görülmektedir. Mars Express ve Mars Reconnaissance Orbiter keşif projelerinin radar verileri gerek kutuplarda (Temmuz 2005) gerekse orta bölgelerde (Kasım 2008) geniş miktarlarda su buzlarının var olduğunu ortaya koymuş bulunmaktadır. 31 Temmuz 2008’de Phoenix Mars Lander adlı robotik uzay gemisi Mars toprağının sığ bölgelerindeki su buzlarından örnekler almayı başarmıştır. Günümüzde, Mars, yörüngelerine oturmuş üç uzay gemisine evsahipliği yapmaktadır: Mars Odyssey, Mars Express ve Mars Reconnaissance Orbiter. Mars, Dünya hariç tutulursa, Güneş Sistemi’ndeki herhangi bir sıradan gezegenden ibaret değildir. Yüzeyi pek çok uzay aracına ev sahipliği yapmıştır. Bu uzay araçlarıyla elde edilen jeolojik veriler şunu ortaya koymuştur ki, Mars önceden su konusunda geniş bir çeşitliliğe sahipti; hatta geçen on yıllık süre sırasında gayzer (kaynaç) türü su fışkırma veya akıntıları meydana gelmişti. NASA’nın Mars Global Surveyor projesi kapsamında sürdürülen incelemeler Mars’ın güney kutbu buz bölgesinin geri çekilmiş olduğunu ortaya koymuştur. Bilim insanları, 2006'da Mars yörüngesine oturtulan "Mars Reconnaissance Orbiter" (Mars Yörünge Kaşifi) uydusundan alınan veriler sonucu, Mars'ta sıcak aylarda tuzlu su akıntılarının oluştuğunu bildirmişlerdir. Mars’ın 1877 yılında astronom Asaph Hall tarafından keşfedilen Phobos ve Deimos adları verilmiş, düzensiz biçimli iki küçük uydusu vardır. Mars Dünya’dan çıplak gözle görülebilmektedir. "Görünür kadir"i −2,9’a ulaşır ki bu, çıplak gözle çoğu zaman Jüpiter Mars’tan daha parlak görünmesine karşın; ancak Venüs, Ay ve Güneş’çe aşılabilen bir parlaklıktır. Etimoloji ve adlandırma Mars adı, Roma mitolojisinde yer alan savaş tanrısı Mars kökenlidir ve Mart ayı ile eş kökenli olmaktadır. Bu isim gezegenin kırmızı renginin kan ile bağdaşlaştırılması dolayısıyla verilmiştir. Dünyadaki pek çok dilde gezegeni tanımlamak için bu köke dayanan isimler kullanılmakla birlikte, bazı dillerde farklı isimlendirmeler mevcut olmaktadır. Yunanca'da yer alan Ἄρης (Arēs) kelimesi bu dilde gezegeni tanımlamak için kullanılmaktadır ve Mars'ın coğrafyası ile ilgili araştırmalar yürüten bir bilim dalı olan areoloji bu kökten türetilmiştir. Gezegenin kırmızı rengine atfen Arapça'da Mars için ateş ile ilişkili مريخ (merrîh) kelimesi kullanılmaktadır. Bu kullanım Farsça, Urdu, Malayca ve Svahili dillerinde de kullanılmakta olup, Türkçede de eskimiş olan "Merih" şekliyle bulunmaktadır. Kâşgarlı Mahmud'un Türkçe-Arapça sözlüğü Dîvânu Lugâti't-Türk eserinde Mars için Bakır Sokım kelimesi kullanılmıştır. Arapça "düşen, düşük" anlamına gelen ساقط (sāḳiṭ) sözcüğünden alıntı olan Sakıt, eskimiş bir kelime olup Mars anlamına gelmektedir. Çincede yer alan ve ateş yıldızı anlamına gelen 火星 (Pinyin: Huǒxīng) sözcüğü ise kendine Korece, Japonca ve Vietnamcada kullanım edinmiştir. Fiziksel özellikler Mars’ın yarıçapı Dünya’nınkinin yaklaşık yarısı kadardır. Yoğunluğu Dünya’nınkinden daha az olup, hacmi Dünya’nın hacminin %15’i, kütlesi ise Dünya’nınkinin %11’i kadardır. Mars’ın Merkür’den daha büyük ve daha ağır olmasına karşılık, Merkür ondan daha yoğundur. Bu yüzden Merkürün yüzeyindeki yerçekimi Mars’ınkinden daha fazladır. Mars, boyutu, kütlesi ve yüzeyindeki yerçekimi bakımından Dünya ile Ay arasında yer alır. Mars yüzeyinin kızıl-turuncu görünümü hematit ya da pas adıyla tanınan demiroksitten (Fe2O3) kaynaklanır. Jeoloji ("arkeoloji") Uydu gözlemleri ile Mars meteorlarının incelenmesi Mars yüzeyinin esas olarak bazalttan oluştuğunu göstermektedir. Bazı kanıtlar Mars yüzeyinin bir kısmının tipik bazalttan ziyade, yeryüzündeki andezit kayalarının benzeri olabilecek zengin silisyum oluşumlarından meydana geldiğini göstermektedir; fakat gözlemlerdeki veriler bunların silisli cam olduğu şeklinde de yorumlanabilir. Her ne kadar Mars’ın asli manyetik alanı yoksa da, gözlemler gezegen kabuğunun parçalarının vaktiyle iki kutuplu bir manyetik alanın etkisinde bulunmuş olduğunu göstermektedir. Minerallerde gözlemlenen bu paleomanyetizm yeryüzünün okyanus diplerinde bulunan tabakalarındakilere çok benzer özelliklere sahiptir. 1999’da ortaya atılan ve 2005’te Mars Global Surveyor verileriyle yeniden gözden geçirilen bir teoriye göre bu tabakalar, Mars’ta 4 milyar yıl önce, manyetik kutuplaşmanın yani manyetik alanın henüz etkin olduğu dönemde mevcut olan tektonik plakaların kanıtıdır. Gezegenin iç yapısına ilişkin güncel modellere göre, gezegen, esas olarak demir ve % 14-17 civarında sülfürden oluşan, yarıçapı yaklaşık 1480 km olan bir çekirdek bölgesi içerir. Bu demir sülfür (FeS) bileşiği kısmen akışkandır. Çekirdek, günümüzde etkin olmadığı görülen, gezegendeki birçok tektonik ve volkanik oluşumlardan oluşmuş bir silikat mantosuyla çevrilidir. Gezegenin kabuğunun ortalama kalınlığı 50 km olup, azami kalınlığı 120 km civarındadır. Dünya’nın ortalama kalınlığı 40 km olan kabuğu, her iki gezegenin boyutları göz önüne alındığında Mars’ınkine göre üç misli daha ince kalır. Mars’ın temel jeolojik devirleri şunlardır: Nuh Devri: Devre bu ad, Mars'ın güney yarımküresindeki bir bölgenin Nuh’un Toprağı (Noachis Terra) olarak adlandırılması nedeniyle verilmiştir. Mars’ın en eski yüzey oluşumuna ilişkin devirdir, 3,8 milyar yıl öncesi ile 3,5 milyar yıl öncesi arasındaki dönemi kapsar. Nuh Devri yüzeyleri birçok büyük çarpma kraterleriyle oyulmuş haldedir. Tharsis volkanik plato bölgesinin bu devirdeki büyük bir sıvı su baskınıyla oluştuğu sanılmaktadır. Hesperian devri: 3,5 milyar yıl öncesi ile 1,8 milyar yıl öncesi arasındaki dönemi kapsar. Bu devir, geniş lav ovalarının oluşumu ile nitelenir. Amazon Devri: 1,8 milyar yıl öncesi ile günümüze kadarki dönemi kapsar. Amazon Devri bölgeleri, meteor çarpmalarıyla açılmış kraterleri pek içermez ve tamamen değişiktir. Ünlü Olimpos Dağı bu dönemdeki lav akıntılarıyla oluşmuştur. 19 Şubat 2008’de Mars’ta muhteşem bir çığ meydana geldi. Mars Reconnaissance Orbiter uzay gemisinin kamerasınca filme kaydedilen görüntülerde 700 m yükseklikteki bir uçurumun tepesinden kopan buz bloklarının ardında toz bulutları bırakarak yuvarlanışları görülüyordu. Son incelemeler ilk kez 1980’lerde ortaya atılmış bir teoriyi desteklemektedir: Bu teoriye göre 4 milyar önce Mars’a Plüton gezegeni boyutlarındaki bir meteor çarpmıştır. Gezegenin kuzey kutup bölgesini kapsadığı gibi, yaklaşık % 40’ını kapsayan Borealis basin adı verilen garip havzanın bu çarpmayla oluştuğu sanılmaktadır. Toprak Haziran 2008’de Phoenix uzay gemisi tarafından gönderilen veriler Mars toprağının hafifçe alkalin olduğunu ve hepsi de organik maddenin gelişmesi için elzem olan magnezyum, sodyum, potasyum ve klorür içerdiğini ortaya koydu. Bilim insanları Mars’ın kuzey kutbuna yakın toprağın kuşkonmaz gibi bitkilerin yetiştirilebileceği bir bahçe oluşturulması için elverişli olduğu sonucuna vardı. Ağustos 2008’de Phoenix uzay gemisi Dünya suyu ile Mars toprağının karıştırılması gibi basit kimya deneylerine başladı ve önceden Mars toprağı konusunda ortaya atılmış birçok teoriyi doğrulayan bir keşifte bulundu: Mars toprağında perklorat tuzlarının izlerini keşfetti. Perklorat tuzlarının varlığı Mars toprağının daha da ilginç bulunmasını sağlamıştı Fakat perklorat tuzlarının varlığının Mars’a taşınan Dünya toprağından, çeşitli örneklerden veya aletlerden kaynaklanmış olma olasılığı da vardı; bu yüzden, kaynağın Mars toprağı olup olmadığından iyice emin olunması için bu konuda daha fazla deneyler yapılması gerekmektedir. Hidroloji 1965’te Mariner-4’le gerçekleştirilen ilk Mars alçak uçuşuna kadar, gezegenin yüzeyinde sıvı su olup olmadığı çok tartışılmıştı. Bu tartışma özellikle kutup bölgelerindeki periyodik olarak değişim gösteren, deniz ve kıtaları andıran açık ve koyu renkli lekelerin gözlemlenmiş olmasından kaynaklanıyordu. Koyu renkli çizgiler bazı gözlemciler tarafından uzun zaman sıvı su içeren sulama kanalları olarak yorumlanmıştı. Bu düz çizgi oluşumları sonraki dönemlerde gözlemlenemediğinden optik illüzyonlar olarak yorumlandı. Kısa dönemlerde alçak irtifalarda olabilecek oluşumlar hariç tutulursa, günümüzdeki atmosferik basınç altında Mars yüzeyinde sıvı su mevcut olamaz; ancak geçici sıvı su akışları olabilir. Buna karşılık özellikle iki kutup bölgesinde geniş su buzları mevcuttur. Mart 2007’de NASA, güney kutbu bölgesindeki su buzlarının erimeleri halinde suların gezegenin tüm yüzeyini kaplayacağını ve oluşacak bu okyanusun derinliğinin 11 m. olacağının hesaplandığını açıkladı. Ayrıca gezegende kutuptan 60° enlemine kadar bir buz permafrost mantosu uzanır. Mars’ta kalın kriyosfer tabakasının altında, büyük miktarlarda, sıkışık halde tutulmuş (yüzeye çıkamayan) su rezervlerinin bulunduğu sanılmaktadır. Mars Express ve Mars Reconnaissance Orbiter’dan gelen radar verileri her iki kutupta (Temmuz 2005) ve orta enlemlerde (Kasım 2008) büyük miktarlarda su buzlarının bulunduğunu ortaya koymuştur. Phoenix Mars Lander ise 31 Temmuz 2008’de Mars toprağındaki su buzlarından örnek parçalar almayı başarmıştır. Mars tarihinin nispeten erken bir döneminde Valles Marineris Vadisi (4000 km) oluştuğunda su kanallarının oluşmasına neden olan, serbest kalmış yeraltı sularının yol açtığı büyük bir sıvı su baskınının meydana geldiği sanılmaktadır. Bu su baskının biraz daha küçüğü de daha sonra Cerberus Fossae denilen büyük yüzey yarıklarının açıldığı dönemde, yani yaklaşık 5 milyon yıl önce meydana gelmiştir ki, Cerberus Palus bölgesindeki Elysium Planitia’da hâlen görülebilen donmuş denizin bu olayın bir sonucu olduğu sanılmaktadır. Bununla birlikte bölgenin buz akıntılarını andıran lav akıntıları gölcüklerinin oluşabileceği bir morfolojiye de sahip olduğu gözden uzak tutulmamalıdır. Kısa zaman önce Mars Global Surveyor’daki Mars Orbiter’ın yüksek çözünürlüğe sahip kamerasıyla çekilen fotoğraflar Mars yüzeyindeki sıvı suyun tarihi hakkında daha ayrıntılı bilgiler sağlamıştır. İlginçtir ki, bu verilerde Mars’ta dev kanalların, ağacın dallanmasına benzeyen ağ biçimli geniş yolların bulunmasına karşın su akışlarını gösteren daha küçük ölçekli damar ve oluşumlara rastlanamamıştır. Bunun üzerine hava koşullarının bu küçük izleri zamanla yok etmiş olabilecekleri (erozyon) düşünüldü. Mars Global Surveyor uzay gemisiyle edinilen yüksek çözünürlüklü veriler, kraterlerde ve kanyonların duvarları boyunca yüzlerce yarık bulunduğunu ortaya koymuştur. Araştırmalar bu oluşumların genç yaşta olduğunu göstermektedir. Dikkat çeken bir yarığın altı yıl arayla çekilen iki fotoğrafı karşılaştırıldığında yarıkta yeni tortul çökeltilerinin biriktiği fark edilmiştir. NASA’nın Mars Keşif Programı yetkili uzmanlarından Michael Meyer bu tür renkli tortul çökelti oluşumlarına ancak güçlü bir sıvı su akışının yol açabileceği görüşündedir. "Mars Reconnaissance Orbiter" (Mars Yörünge Kaşifi) uydusundan alınan veriler sonucu, Mars'ta sıcak aylarda tuzlu su akıntılarının oluştuğu belirlenmiştir. İster yağıştan (yağmurdan), ister yeraltı su kaynaklarından, ister başka bir kaynaktan kaynaklansın, sonuç olarak Mars’ta su mevcuttur. Öte yandan söz konusu çökelti oluşumlarına donmuş karbondioksitin veya gezegen yüzeyindeki toz akımlarının neden olduğunu ileri süren senaryolar da ortaya atılmıştır. Mars yüzeyinde geçmişte sıvı suyun bulunduğunun bir başka kanıtı da yüzeyde saptanan minerallerden gelmektedir: Hematit, goetit gibi mineraller genellikle suyun varlığını işaret eden minerallerdir (goetit serin topraklardaki yegane demir oksittir). Coğrafya Ay’ın haritasının yapılmasında ilk çalışmalarda bulunanlardan biri olan Johann Heinrich Mädler on yıl süren gözlemlerinden sonra, 1840’ta da ilk Mars haritasını çizdi. İlk areografi uzmanları olan Mädler ve kendisiyle Ay haritasının yapımında da çalışmış arkadaşı Wilhelm Beer, Mars haritasındaki işaretlemelerde, isimler vererek belirlemek yerine, sade bir şekilde, harfler kullanmayı tercih ettiler. Mars’taki coğrafi oluşumlara Dünya coğrafyasından veya tarihsel ve mitolojik isimler verilmiştir. Mars’ın ekvatoru doğal olarak kendi çevresinde dönmesiyle belirlenmiştir, başlangıç meridyeni ise Dünya’daki Greenwich meridyeni gibi keyfi olarak, 1830’da ilk Mars haritalarının yapımı çalışmasında Mädler and Beer tarafından belirlenmiştir. 1972’de Mariner 9 uzay aracının Mars’le ilgili yeterince veri toplamasından itibaren, Sinus Meridiani’deki (Meridian Bay), sonradan Airy-0 olarak adlandırılan küçük bir krater, eski belirlemeyle uyuşacak tarzda 0.0° boylamı olarak seçildi (Beer ve Mädler tarafından “a” harfi ile işaretlenen boylam). Mars’ta deniz olmadığından Olimpos Dağı’nın yüksekliği “ortalama çekim yüzeyi” (İng. mean gravity surface) esas alınarak hesaplanmış ve yüksekliği 27 km olarak saptanmıştır. (Bir başka deyişle, Mars’ta irtifalar atmosfer basıncının 610,5 Pa (6.105 mbar) olduğu seviye esas alınarak hesaplanır. Bu da Dünya’daki deniz seviyesinde mevcut basıncın yaklaşık ‰ 6’sıdır.) Mars topoğrafyası ilginç bir ikilem göstermesiyle dikkat çeker. Kuzey yarımkürenin lav akıntılarıyla düzleşmiş ovalar içermesine karşın, güney yarımküre eski çarpışmalarla çukurlar ve kraterlerle oyulmuş haldeki bir dağlık arazidir. 2008’de yapılan araştırma ve incelemeler 1980’de ortaya atılmış, Mars'ın kuzey yarımküresine dört milyar yıl önce Ay’ın boyutunun %6,6’sı büyüklükteki bir cismin çarpmış olduğunu ileri süren teoriyi kanıtlar görünmektedir. Bu görüş doğru olduğu takdirde Mars’ın kuzey yarımküresinde 10.600 km uzunluğunda ve 8.500 km genişliğinde bir krater alanının açılmış olması gerekirdi ki, bu, Avrupa, Asya ve Avustralya toprakları bütününe denk bir alandır. Mars’ın yüzeyi Dünya’dan görünüşle, farklı albedo’su olan iki tür alana ayrılır. Kızılımsı demir oksit içeren tuz ve kumla kaplı soluk ovalar geçmişte Mars kıtaları olarak yorumlanmış ve bunlara Arabistan Ülkesi (Arabia Terra), Amazon Ovası (Amazonis Planitia) gibi adlar verilmiştir. Koyu renkli oluşumlar ise denizler olarak yorumlanmış ve bunlara Mare Erythraeum, Mare Sirenum ve Aurorae Sinus adları verilmiştir. Dünya’dan görünüşe göre en koyu renkli coğrafi oluşum Syrtis Major’dur. Everest’in üç misli yüksekliğindeki Olimpos Dağı birçok büyük volkan içeren dağlık Tharsis bölgesindeki, yumuşak eğimli bir sönmüş volkandır. Mars aynı zamanda çarpma kraterlerinin gözlemlendiği bir gezegendir; yarıçapı 5 km ve daha büyük olabilen bu krater oluşumlarının toplam sayısı 43.000 olarak belirlenmiştir. En büyükleri hafif bir albedo oluşumuna sahip, Dünya’dan kolayca görülebilen Hellas çarpma havzasıdır (Hellas Planitia). Hacmi açısından, bir kozmik cismin Dünya’ya oranla daha küçük olan Mars’a çarpma olasılığı, Dünya’ya çarpma olasılığının yarısı kadardır. Bununla birlikte Mars’ın asteroit kuşağına daha yakın olması, bu kuşaktan gelen cisimlerle çarpışma olasılığını çok fazla arttırmaktadır. Mars aynı zamanda kısa periyotlu (yörüngeleri Jüpiter’e uzanan) kuyruklu yıldızların çarpmalarına (veya süpürmelerine) da maruz kalmaktadır. Bununla birlikte Ay’ın yüzeyi ile kıyaslandığında, atmosferi kendisine küçük meteorlara karşı koruma sağladığından Mars yüzeyinde daha az krater görülür. Bazı kraterler meteor düştüğünde yerin nemli olduğunu gösteren bir morfolojiye sahiptir. Valles Marineris adlı ünlü büyük kanyon 4.000 km uzunluğunda ve 200 km genişliğinde olup, 7 km'ye varan bir derinliğe sahiptir. Yani uzunluğu Avrupa’nın uzunluğuna eş olup, gezegenin çevresinin beşte biridir. Büyüklüğünün devasa boyutlarının anlaşılması amacıyla Dünya’daki Büyük Kanyon'un boyutları göz önüne getirilebilir. (Büyük Kanyon 446 km uzunluğunda ve yaklaşık 2 km derinliğindedir.) Bir başka geniş kanyon olan Ma'adim Vallis 700 km uzunluğunda, 20 km genişliğinde ve yer yer 2 km derinliğindedir. Bu kanyonun geçmişte bir sıvı su baskınıyla oluştuğu sanılmaktadır. 2001 Mars Odyssey robotik uzay gemisindeki kısa adı THEMIS (Thermal Emission Imaging System) olan kamera sayesinde Arsia Mons volkanının yamaçlarında 7 muhtemel mağara girişi saptanmıştır. Bunlar günümüzde “yedi kızkardeşler” adıyla bilinmektedirler. Mağara girişlerinin genişliklerinin 100 m ile 252 m arasında değiştiği sanılmakta ve ışık genellikle mağaraların dibine kadar giremediğinden bu mağaraların yeraltında sanılandan daha derin ve geniş bir halde uzandıkları düşünülmektedir. Bunlar içinden tek istisna dibi görünen Dena adlı mağaradır. Mars’ın kuzey kutbu dairesine Planum Boreum ve güney kutbu dairesine Planum Australe adı verilmiştir. Atmosfer Mars manyetosferini 4 milyar yıl önce kaybetmiştir. Böylece Güneş rüzgârları Mars’ın iyonosfer tabakasıyla doğrudan etkileşime girerek atmosferi ince halde tutmaktadır. Mars Global Surveyor ve Mars Express’in her ikisi de, iyonize atmosfer parçacıklarının uzaya sürüklendiklerini saptamışlardır. Mars atmosferi günümüzde nispeten incedir. Yüzeydeki atmosfer basıncı gezegenin en yüksek kısmında saptanan 30 Pa (0.03 kPa) ile en derin kısmında saptanan 1,155 Pa (1.155 kPa) arasında değişmektedir. Yani ortalama yüzey basıncı 600 Pa’dır (0.6 kPa) ki, bu da Dünya yüzeyinden 35 km yükseklikte rastlanan basınca eştir. Bir başka deyişle Dünya yüzey basıncının %1’inden daha düşük bir değerdir. Mars’taki düşük yerçekiminden dolayı da atmosferinin "ölçek irtifa"sı (İng. scale height) Dünya’nınkinden (6 km) daha yüksek olup, 11 km’dir. Mars yüzeyinde yerçekimi Dünya yüzeyindeki yerçekiminin %38’i kadardır. Mars atmosferi %95 karbondioksit, %3 nitrojen, %1,6 argondan oluşmakla birlikte, oksijen ve su izleri de taşımaktadır. 1,5 μm yarıçapındaki toz parçacıklarını içeren atmosferi tümüyle tozludur ki, bu, Mars yüzeyinden bakıldığında Mars gökyüzünün soluk bir turuncu-kahverengimsi renkte (İng. tawny) görülmesine neden olmaktadır. Birçok araştırmacı Mars atmosferinde hacim itibarıyla 30 ppb oranında metanın varlığını saptamışlardır. Metan morötesi ışınlarla bozunan ve Mars’ınki gibi bir atmosferde yaklaşık 340 yılda bozunacak kararsız bir gaz olduğundan, bu, gezegende güncel veya kısa zaman öncesine dek mevcut bir gaz kaynağının varlığını göstermektedir. Buna da ancak volkanik etkinlik, kuyruklu yıldız çarpmaları ve metanojenik mikroorganizma türleri neden olabilir. Bununla birlikte kısa zaman önce metanın biyolojik olmayan bir süreçle de üretilebileceği görüşü ortaya atılmıştır. Kutup bölgelerinde kışın sürekli bir karanlık ve yüzeyde dondurucu bir soğuk hakim olur, bu da atmosferin % 25–30 civarındaki kısmının yoğunlaşmasına ve karbondioksitin “kuru buz” (İng. dry ice) denilen halde katılaşmasına yol açar. Kutuplar kış mevsimi geçip yeniden Güneş ışıklarına maruz kalmaya başladığında, buzlaşmış karbondioksit, hızı saatte 400 km’ye ulaşan müthiş rüzgârlar yaratarak uçmaya başlar. Bu mevsimlik değişimler, büyük miktarlarda toz ve su buharı taşırlar ve Dünya’dakine benzer kırağı ve "sirüs bulutları"nın (saçakbulut) oluşmasına neden olurlar. Su-buzu bulutlarının fotoğrafı Opportunity tarafından 2004’te çekilmiştir. İklim Gezegenler içinde mevsimleri Dünya’nınkilere en çok benzeyen gezegen, kendi çevresinde dönme ekseninin yörüngeye eğikliğinin Dünya’nınkine benzer olması nedeniyle, Mars’tır. Bununla birlikte Mars mevsimlerinin süreleri gezegenin Güneş’e daha uzak olması nedeniyle Dünya’nınkilerin iki mislidir ve “Mars yılı”nın süresi de iki Dünya yılı süresi kadardır. Mars’ın yüzey sıcaklıkları kutup kışı sırasındaki −140 °C (133 K) ile yaz sırasındaki 20 °C (293 K) arasında değişir. Sıcaklık farklarının büyük olması, ince atmosferinin Güneş ısısını yeterince depolayamaması, atmosfer basıncının düşük olması ve toprağın ısı kapasitesinin (İng. thermal inertia) düşük olması gibi nedenlerden ileri gelir. Mars Dünya’nınki gibi bir yörüngeye sahip olsaydı "eksen eğikliği"nin de benzeşmesi sayesinde, mevsimleri de Dünya'nınkilere daha benzer olacaktı. Bununla birlikte Mars yörüngesinin geniş eksantrikliği ilginç bir sonuç sağlamaktadır. Mars, güney yarımkürede yaz, kuzey yarımkürede kış olduğu zaman günberiye yakındır, güney yarımkürede kış, kuzey yarımkürede yaz olduğu zaman da günöteye yakındır. Bunun sonucunda da güney yarımkürede mevsimlerin daha aşırı farklar göstermesine karşın kuzey yarımkürede mevsimler olması gerekenden daha yumuşak geçerler. Böylece güneyde 30 °C ‘yi (303 K) bulan yaz sıcaklıkları kuzeydeki yaz sıcaklıklarına kıyasla biraz daha fazladır. Mars aynı zamanda Güneş Sistemi’ndeki en büyük “toz fırtınaları”na sahne olan gezegendir. Bu toz fırtınaları mahalli bir bölgedeki küçük fırtınalar biçiminde olabildiği gibi, tüm gezegeni kaplar büyüklükteki dev fırtınalar biçiminde de olabilmektedir. Bunlar özellikle Mars Güneş’e en yakın konumuna geldiğinde ve küresel sıcaklığın arttığı hallerde oluşmaya eğilimlidirler. Kutup dairelerinin her ikisi de esas olarak su buzundan oluşmaktadırlar. Ayrıca yüzeylerinde “kuru buz” da mevcuttur. Katılaşan karbondioksit olan “kuru buz” (İng. dry ice) kuzey kutup dairesinde yalnızca kışın yaklaşık bir metre kalınlıkta bir ince tabaka oluşturacak şekilde birikir; güney kutup dairesine ise bu tabaka kalıcıdır ve kalınlığı 8 m.’yi bulur. Kuzey kutup dairesinin yarıçapı kuzey yarımkürenin yazı sırasında 1000 km olup yaklaşık 1.6 milyon buz içerir. (Grönland buz kitlesinin hacmi 2,85 milyon ’tür.) Bu buz tabakasının kalınlığı 2 km’ye ulaşır. Güney kutbu dairesinin yarıçapı ise 350 km olup, buradaki buz kalınlığı 3 km’dir. Buradaki buz kitlesinin hacminin de kuzeydeki kadar olduğu sanılmaktadır. Her iki kutup dairesinde de diferansiyel güneş ısısından kaynaklandığı sanılan, buzların uçması ve su buharının yoğunlaşması olaylarıyla etkileşim içinde bulunan spiral oluşumlar gözlemlenmiştir. Her iki kutup dairesi de Mars mevsimlerinin ısı dalgalanmalarına bağlı olarak küçülüp büyürler. Evrimi Mars’la ilgili son keşifler gezegenin tarihi boyunca çeşitli belirleyici anlar yaşamış olduğunu ortaya koymuştur. Örneğin sıvı su izleri gezegenin atmosferinin vaktiyle bugünkünden daha kalın olduğunu, Kuzey Havzası izleri de çok büyük kütleli bir cisimle büyük bir çarpışma geçirmiş olduğunu ortaya koymaktadır. Gezegenin evrimiyle ilgili muhtemel açıklamalar şunlardır: Geçmişte büyük bir uydu iç kısmın üzerindeki gelgit etkisiyle kalıcı bir manyetik alanın oluşmasını sağlamış olabilir. Bu alan Mars atmosferini güneş rüzgârlarından korumuş ve yüzeyde sıvı su hareketlerinin meydana gelmesine olanak sağlamış olmalıdır. Bu çarpışma bir yarımküresinin kabuğunun kalkmasına ve atmosfer tabakasının tahrip olmasına yol açmış olmalıdır. Mars’a geçmişte kuzey kutbu bölgesinden çarpan bu büyük cisim muhtemelen yörüngesi gelgit gücünün etkisiyle bozulmuş bir uydusu olabilir. Düşen uydunun artık gelgit etkisi olmadığından manyetik alan zayıflamış ve yüzeye çarpan güneş rüzgârları atmosferin yeniden oluşmasını engellemiş olmalıdır. Gezegende belirli bir kararlılığı sağlayan uydunun yokluğu beş milyon yıllık dengenin yalpalaması ya da bozulması demekti. Dengedeki bu bozulma, kutup bölgelerinin düzenli olarak ısınmasına, buzların bir parça erimesiyle sıvı suların oluşmasına ve dolayısıyla kutup dairesinde çizgilerin meydana gelmesine neden oldu. Yörünge ve kendi çevresinde dönüş Mars’ın Güneş’ten ortalama uzaklığı yaklaşık 230.000.000 km (1,5 AU), yörünge süresi ise 687 Dünya günüdür. Mars günü Dünya gününden biraz daha uzun olup, tam olarak 24 saat, 39 dakika ve 35,244 saniyedir. Bir Mars yılı 1.8809 Dünya yılıdır, yani Dünya zaman birimiyle tam olarak 1 yıl, 320 gün ve 18,2 saattir. Mars’ın eksen eğikliği Dünya’nın eksen eğikliğine çok yakın olup, 25,19 derecedir. Dolayısıyla Mars’ta da Dünya’dakini andıran mevsimler meydana gelir. Fakat Mars mevsimlerinin süreleri Mars’ın yörünge süresinin uzunluğundan dolayı, Dünya mevsimlerinin sürelerinin iki katıdır. Mars Mayıs 2008’de günöteye Nisan 2009’de günberiye geçmiştir. Bir sonraki günöte tarihi Haziran 2010’dur. Mars’ın nispi olarak söylenebilecek yörünge eksantrikliği (eksenel kaçıklık, dışmerkezlik) 0,09'dur; Güneş Sistemi’nde yalnızca Merkür bundan daha büyük bir eksantrikliğe sahiptir. Bununla birlikte Mars’ın geçmişte bugünkünden daha dairesel bir yörünge çizdiği bilinmektedir. 1,35 milyon Dünya yılı öncesinde Mars’ın eksantrikliği yaklaşık 0,002 idi, yani Dünya’nın bugünkü eksantrikliğinden de daha azdı. Mars’ın eksantriklik devresi 96.000 Dünya yılıdır. Bununla birlikte Mars’ın 2,2 milyon yıllık bir eksantriklik devresi daha vardır. Son 35.000 yılda Mars’ın yörüngesinin eksantrikliği diğer gezegenlerin çekimsel etkileri dolayısıyla artmıştır. Mars ve Dünya’nın birbirlerine en yaklaştıkları zamanlarda aralarında bulunan mesafe gelecek 25.000 yılda biraz daha azalacaktır. Doğal uyduları Mars’ın düzensiz biçimli, iki küçük doğal uydusu vardır. Kendilerine eski Yunan mitolojisindeki savaş ilahı Ares’e (Romalılar’da Mars) yardım eden çocuklarının adlarından esinlenerek Phobos ve Deimos adları verilmiş, gezegene çok yakın yörüngeler izleyen bu uydular muhtemelen bir Mars truva asteroiti olan 5261 Eureka gibi, gezegenin çekim alanına kapılarak uydu haline gelmiş asteroitlerdir. Fakat hava tabakası olmayan Mars’ın bu iki uyduya nasıl ve ne zaman sahip olduğu tam olarak anlaşılmış değildir. Üstelik bu büyüklükteki asteroitler çok nadirdir, özellikle ikili olanları. Bu büyüklükteki asteroitlere asteroit kuşağının dışında rastlanması durumu daha da garip kılmaktadır. Her iki uydu da 1877’de Asaph Hall tarafından keşfedilmiştir. Phobos ve Deimos’un hareketleri Mars yüzeyinden bizim ‘ay’ımızın Dünya’dan görünüşüne kıyasla çok farklı olarak görünür. Phobos 11 saatte bir, batıdan doğar. Deimos ise, dolanım süresi 30 saat olmakla birlikte, 2,7 günde bir doğar. Her iki uydu da ekvatora yakın dairesel yörüngeler izlerler. Phobos'un yörüngesi Mars'tan kaynaklanan gelgit etkileri nedeniyle giderek küçülmektedir, bu yüzden Phobos yaklaşık 50 milyon yıl içinde Mars'a çarpacaktır. Yaşam Evrende yaşamın Dünya’daki koşullara benzer koşullar altında ortaya çıkabileceği varsayımından hareketle, günümüzde bir gezegenin yaşanabilirlik (İng. planetary habitability) ölçüsü, yani bir gezegende yaşamın gelişebilme ve sürebilmesinin ölçüsü yüzeyinde su bulunup bulunmamasıyla yakından ilgili görülmektedir. Bu da bir güneş sistemindeki gezegenin güneşine uzaklığının gereken uygun uzaklıkta olup olmamasına bağlıdır. Mars’ın yörüngesinin Dünya’nın yer aldığı bu uygun kuşağın yarım astronomik birim kadar daha uzağında olması, ince bir atmosfere sahip bu gezegenin yüzeyinde suyun donmasına neden olmaktadır. Bununla birlikte gezegenin geçmişindeki sıvı su akışları Mars’ın yaşanabilirlik potansiyeli taşıdığını ortaya koymaktadır. Verilere göre, Mars yüzeyindeki sular yaşam için gerekenden çok daha tuzlu ve çok daha asitlidir. Gezegenin manyetosferinin olmayışı ve son derece ince bir atmosfere sahip oluşu büyük bir handikaptır. Yüzeyindeki ısı tranferi (İng. heat transfer) pek büyük değildir, meteorlara ve güneş rüzgârlarına karşı savunması hemen hemen yok gibidir ve suyu sıvı halde tutacak atmosfer basıncı yetersizdir (dolayısıyla su gaz haline geçer). Verilere göre gezegen geçmişte günümüzdeki haline kıyasla daha yaşanabilir haldeydi. Bütün bu olumsuzluklara rağmen Mars’ta organizmaların olmadığı ya da hiç yaşamamış olduğu söylenemez. Nitekim 1970’lerdeki Viking Programı sırasında Mars toprağındaki mikroorganizmaların saptanması amacıyla Mars’tan getirilen örneklerde bazı pozitif görünen sonuçlar elde edildi. Fakat bu sonuçlar birçok bilim insanının katıldığı bir tartışmaya yol açtı ve kesin bir sonuca ulaşılamadı. Buna karşılık Viking Programı’yla edinilen verilerden yararlanan profesör Gilbert Levin, Rafaël Navarro-González ve Ronalds Paepe yeni bir taksonomik sistem hazırladılar ve bu sistemde Mars’taki yaşam türü Gillevinia straata adı altında ele alındı. Sonraki yıllarda Phoenix Mars Lander tarafından yürütülen deneyler Mars toprağında sodyum, potasyum ve klorür içeren bir alkali bulunduğunu gösterdi. Bu besleyici toprak yaşamı taşımaya gayet elverişliydi, fakat unutulmaması gereken bir sorun daha vardı: Yaşamın yoğun morötesi ışınlardan korunabilmesi. Nihayet Johnson Uzay Merkezi Laboratuvarı’nda Mars kökenli ALH84001 meteoru üzerinde organik bileşimler saptandı; varılan sonuca göre bunlar Mars üzerindeki ilk yaşam türleriydi. Öte yandan Mars yörüngesindeki uzay gemileri kısa zaman önce düşük miktarlarda metan ve formaldehit saptadılar ki, bunlar da yaşamın varlığını ima eden işaretler olarak yorumlandılar; zira bu kimyasal bileşimler Mars atmosferinde hızla çözünmektedirler. Mars’ta biyolojik kökenli oldukları ileri sürülen oluşumlardan en tanınmışları “koyu kumul lekeleri” adıyla bilinen oluşumlardır. İlk kez Mars Global Surveyor tarafından 1998-1999 yıllarında gönderilen fotoğraflarla keşfedilen “koyu kumul lekeleri” Mars’ın özellikle güney kutup bölgesinde (60°-80°enlemleri arasında) görülebilen, buz tabakasının üzerinde veya altında beliren, mahiyeti henüz anlaşılamamış oluşumlardır. Mars ilkbaharının başlarında belirmekte ve kış başlarında yok olmaktadırlar. Bunların kış boyunca buz tabakasının altında kalan fotosentetik koloniler, yani fotosentez yapan ve yakın çevrelerini ısıtan mikroorganizmalar oldukları ileri sürülmektedir. Ayrıca bilim insanları, Mars'ta yaşam koşullarını sağlayabilecek bir ortam oluşturmak amacıyla yapay fotosentez ile ilgili çalışmalar yapmaktadırlar. 28 Eylül 2015'te Mars'ta sıvı halde tuzlu su bulunduğu açıklanmıştır. Tuzlu suyun bulunması ile birlikte, bilim insanları Mars'ta yaşam bulma olasılığının da arttığını ifade etmişlerdir. Keşif Mars’a günümüze dek, gezegenin yüzeyini, iklimini ve jeolojisini incelemek üzere, ABD, Avrupa ülkeleri, Japonya ve SSCB tarafından düzinelerce uzay gemisi (İng. spacecraft), uydu/yörünge aracı (İng. orbiter), iniş aracı/uzay gemisi (İng. lander) ve sonda/uzay keşif aracı (İng. rover) gibi çeşitli uzay araçları gönderilmiştir. Fakat bu uzay gemisi gönderme denemelerinin yaklaşık üçte ikisi araçlar ya görevlerini tamamlayamadan ya da görevlerine daha başlayamadan bilinen veya bilinmeyen nedenlerle başarısızlıkla sonuçlanmıştır. Tamamlanmış keşif projeleri Görevini tamamlama konusunda ilk başarı 1964’te NASA tarafından gönderilen Mariner-4’ten gelmiştir. Yüzeye ilk başarılı inişler ise SSCB’nin Mars Probe Projesi kapsamında 1971’de fırlattığı Mars-2 ve Mars-3 tarafından gerçekleştirilmiş, fakat her iki araçla irtibat, inişlerinden kısa bir süre sonra kesilmiştir. Sonraki yıllarda NASA Viking Projesi'ni başlattı ve 1975’te her biri birer "iniş aracı" taşıyan iki "uydu aracı" fırlatıldı. Her iki araç 1976’da başarıyla iniş yaptılar. Gezegende Viking-1 altı yıl, Viking-2 ise üç yıl kaldı. Bunlar Mars’ın ilk renkli fotoğraflarını gönderdiler; gezegenin yüzeyinin haritasının çıkarılması amacıyla gönderdikleri fotoğraflara günümüzde bile zaman zaman başvurulmaktadır. Sovyetler 1988’de Mars’a gezegeni ve doğal uydularını incelemek üzere Phobos-1 ve Phobos-2 adlı sonda araçları gönderdiler. Phobos-1’le irtibat Mars yolundayken kesilmiş olmasına karşın, Phobos-2 fotoğraflar göndermede başarılı oldu. Fakat Phobos-2 de tam Phobos adlı doğal uydunun yüzeyine iki iniş aracını salmak üzereyken başarısızlığa uğradı. Mars Observer uydusunun 1992’deki başarısızlığından sonra NASA tarafından 1996’da Mars Global Surveyor fırlatıldı. Görevinde tümüyle başarılı oldu. Harita çıkarma görevini 2001’de tamamladı. Kasım 2006’da üçüncü uzatılmış görevi sırasında sonda aracıyla irtibat kesildi, uzayda 10 yıl çalışır halde kalmayı başardı. NASA Surveyor’ın fırlatılmasından bir ay sonra da Mars Pathfinder’ı fırlattı. Bu, robotik bir keşif aracı olan Sojourner’ı taşıyordu. 1997 yazında Mars’taki Ares Vallis bölgesine iniş yaptı. Bu proje de başarıyla sonuçlandı. Mars’la ilgili son tamamlanmış görevde 4 Ağustos 2007’de fırlatılan iniş yeteneğine sahip Phoenix uzay gemisi kullanılmıştır. Araç 25 Mayıs 2007’de Mars’ın kuzey kutbu bölgesine iniş yaptı. 2,5 m.’ye uzanan robot koluyla Mars toprağını bir metre kazabilecek kapasitede olup, mikroskobik bir kamerayla donatılmıştı. Bu mikroskobik kamera insan saçının binde biri kadar inceliği ayırt edebilecek bir hassasiyete sahipti. 15 Haziran 2008’de indiği yerde su buzlarını keşfetti. Görevini 10 Kasım 2008’de tamamladı. Rusya ve Çin’in ortak projesi olan Phobos-Grunt projesiyle Mars'ın uydusu Phobos’tan örnekler toplanarak analiz için Dünya'ya geri getirilmesi planlanıyordu. Ancak bu sonda 9 Kasım 2011’de fırlatılmasının ardından bozulmuş, 15 Ocak 2012'de dünyaya düşerek imha olmuştur. Sürdürülen keşif projeleri 2001’de NASA Eylül 2010’a kadar görevini sürdürmesi planlanan ve hâlen görevini başarıyla yerine getiren Mars Odyssey uydu aracını fırlattı. Aracın Gamma Işını Spektrometresi, regolit incelemesi sırasında ilginç miktarlarda hidrojen tespit etti. 2003’te Avrupa Uzay Ajansı (ESA), Mars Express Projesi kapsamında Mars Express Orbiter adlı uydu aracı ile Beagle-2 adlı iniş aracını fırlattı. Beagle-2 iniş sırasında başarısızlığa uğradı ve Şubat 2004’te kaybolduğuna dair bir açıklama yapıldı. ESA’nın Beagle-2’yi fırlattığı yıl NASA Spirit ve Opportunity adlarında iki keşif sondasını fırlattı. Her ikisi de görevini başarıyla yerine getirdi. Bu çalışmalarla Mars’ta en azından geçmişte sıvı suyun bulunduğu kesinlik kazanmıştır. 2004 yılında Mars'ın kuzey kutbuna inen ve görev süresi 6 yıl olarak belirtilen Opportunity, bilim insanlarını şaşırtan bir performansla hâlen bütün fonksiyonlarını en üst düzeyde kullanarak Mars görevine devam etmektedir. 2004’te Planetary Fourier Spectrometer ekibi Mars atmosferinde metan saptadıklarını açıkladı. NASA 12 Ağustos 2005’te Mars Reconnaissance Orbiter sonda aracını fırlattı, 10 Mart 2006’da yörüngeye oturan araç iki yıl boyunca bilimsel incelemelerde bulundu. Araç aynı zamanda gelecekteki projeler için en uygun iniş platformlarını bulmak üzere Mars toprağı ve iklimini incelemekle görevlidir. ESA Haziran 2006’da Mars’ta “kutup ışıkları” olayını saptadıklarını açıkladı. Vesta ve Ceres’i incelemek üzere gönderilen Dawn uzay gemisinin Şubat 2009’da Mars’a ulaştı. Mars Bilim Laboratuvarı adlı keşif sondası (curiosity) "merak" Kasım 2011'de fırlatıldı. Sonda 2012 Ağustos'unda Mars'ın Gale kraterine yumuşak iniş yaptı. Yapması planlanan deneyler arasında kayalar üzerinde kimyasal lazer yardımıyla uzaktan (azami 13 m.) çalışarak örnekler toplaması da bulunmaktadır. 09 Şubat 2021'de BAE, Orta Doğu'da gezegenler arası bir uzay görevine başlayan ilk ülke oldu. NASA 17 Temmuz 2020'de Mars'a yanında Ingenuity adlı helikopteri taşıyan Perseverance adlı aracı gönderdi. Perseverance 18 Şubat 2021 tarihinde Mars'a iniş yaptı. Ingenuity adlı helikopter 19 Nisan 2021 tarihinde Mars üzerinde uçtu. Dünya dışında uçan ilk helikopter oldu. Gelecekte uygulanacak projeler ESA 2013’te Mars toprağındaki organik molekülleri araştırmak üzere ExoMars adlı sonda aracını fırlatmayı planlamıştır. ESA, ExoMars gezici (rover) aracını ve yüzey platformunu, Ağustos ve Ekim 2022 arasında başlatacağını duyurdu. ESA, ExoMars projesini 17 Mart 2022 tarihinde kalıcı olarak askıya aldı. 15 Eylül 2008’de NASA Mars atmosferi hakkında bilgi edinilmesini sağlamak üzere 2013’te MAVEN adı verilen robot programını uygulamaya koyacağını açıklamıştır. Fin-Rus ortak projesi olan MetNet projesinde, gezegenin atmosferik, fiziksel ve meteorolojik yapısını yeterince inceleyebilmek için yaygın bir gözlem ağı kurmak üzere on kadar küçük taşıtın Mars yüzeyine gönderilmesi planlanmıştır. Öncü görevinde bulunacak ilk iniş araçlarının 2009’da ya da 2011’de fırlatılması planlanmıştır. NASA ve Lockheed Martin şirketi önce Ay’a (2020’de), ardından Mars’a insan taşıması planlanan Orion adı verilen uzay gemisi için çalışmalara başladılar. 28 Eylül 2007’de NASA başkanı Michael D. Griffin NASA tarafından Mars’a yollanacak ilk insanın 2037’de Mars’ta olacağını açıkladı. Nasa, Marsa insan göndermek için ADEPT adında 1704 derece ısıya dayanıklı materyal geliştiriyor. Bu materyalin Mars atmosferine giriş için ve Mars'ta kurulacak seranın yapımında kullanılacağı açıklandı. ESA Mars’a insan göndermelerinin 2030 ve 2035 yılları arasında yer alacağını umduklarını açıkladı. Mars One adlı proje ile de insan bulunduran araçlarla koloni kurulması ön görülüyor. Mars’ta astronomi gözlemleri Çeşitli uydu araçlarının, iniş araçlarının ve sonda araçlarının Mars’taki varlıkları sayesinde günümüzde astronomi araştırmaları Mars gökyüzünden de yapılabilmektedir. Bunun pek çok yönden avantajları bulunmaktadır. Mars’ın doğal uydularından Phobos doğal olarak Mars’tan daha iyi gözlemlenebilmektedir (dolunayın üçte biri açısal çapta görülür). Diğer doğal uydu olan Deimos ise Mars yüzeyinden az çok bir yıldızı andırır tarzda görünür; Dünya’dan Venüs’ün görünüşüne kıyasla, Venüs’ten hafifçe daha parlaktır. Öte yandan Dünya’da iyi bilinen, kutup ışıkları, meteorlar gibi birçok fenomen artık Mars yüzeyinde de gözlemlenebilmektedir. Dünya’nın Mars ile Güneş arasına girecek ve Güneş üzerinde bir leke oluşturacak şekilde Güneş önünden geçişi Mars’tan 10 Kasım 2084’te izlenebilecektir. Mars’tan aynı şekilde Merkür ve Venüs’ün transit geçişi (bir kütlenin başka bir kütlenin önünden geçmesinin gözlemlenebildiği geçiş) ve Deimos’un kısmi güneş tutulmaları izlenebilir. Görünüş ve "karşı konum"lar Çıplak gözle bakıldığında Mars genellikle, farklı olarak sarı, turuncu ya da kırmızımsı renklerde görünür. Parlaklığı da, yörüngesindeki yolculuğu sırasındaki konumlarına bağlı olarak, Dünya’dan görünen diğer gezegenlerden daha fazla değişiklik gösterir. Görünürdeki kadiri “kavuşum konumu”ndaki +1,8’den “günberi karşı konumu”ndaki −2,9 aralığında değişir. Kimi konumlarında güneşin güçlü ışığından dolayı görünmez hale gelir. 32 yılda iki kez – Temmuz ve Eylül sonunda – en uygun konuma gelir. Mars teleskopla bakıldığında bolca yüzey ayrıntısı sunan bir gezegendir, özellikle kutuplardaki buzul bölgeleri elverişsiz koşullarda bile belirgin olarak görülürler. Mars’ın Dünya’ya en yakın olduğu konum karşı konum olarak bilinir. “Kavuşum dönümü” (İng. synodic period) olarak bilinen iki “karşı konum” arasındaki süre Mars için 780 gündür. Yörünge eksantriklikleri nedeniyle bu sürede 8,5 güne varan oynamalar olabilir. Dünya’ya en yaklaştığı zamanlarda Dünya ile Mars arasındaki en kısa uzaklık, gezegenlerin eliptik yörüngelerine bağlı olarak 55.000.000 km ile 100.000.000 km arasında değişir. Önümüzdeki Mars “karşı konum”u 29 Ocak 2010’da meydana gelecektir. Mars “karşı konum” pozisyonuna yaklaştığında “geri devim “ (tersinir hareket, İng. retrograde motion) periyodu başlar. 27 Ağustos 2003 günü, saat 9:51:13’de (UT) Mars son 60.000 yıl boyunca Dünya’ya en yaklaştığı konuma geldi. Bu konumunda Dünya ile arasındaki uzaklık 55.758.006 km (0,372719 AU) idi. Bu olay Mars’ın karşı konumundan bir gün, günberisinden yaklaşık üç gün farkla meydana geldiğinden Mars Dünya’dan kolaylıkla izlenebildi. Yapılan hesaplamalara göre, Mars’ın Dünya’ya bu denli yaklaşmasının söz konusu olduğu son tarih M.Ö. 57.617 yılıdır, bir sonraki tarih ise 2287 yılıdır. 24 Ağustos 2208’deki yakınlaşmada ise iki gezegen arasındaki uzaklığın yalnızca 0.372254 AU olacağı hesaplanmıştır. Gözlem tarihi Mars’ın eski uygarlıklarla başlayan gözlem tarihinin özellikle, her iki yılda bir meydana gelen, gezegenin Dünya’ya yaklaştığı ve dolayısıyla görünürlüğünün arttığı “karşı konum”larına dayandığı görülür. Ayrıca tarihsel kayıtlarda her 15-17 yılda bir meydana gelen, fark edilebilen günberi “karşı konum”larına da yer verildiği görülmektedir; çünkü Mars günberiye yaklaştığında Dünya’ya da yaklaşmaktadır. Batı tarihinde Mars gözlemlerine ilişkin pek fazla kayıt olduğu söylenemez. Aristo Mars gözlemlerini tarif eden ilk yazarlardan biri olmuştur. Mars’ın 13 Ekim 1590’da Venüs tarafından “örtülme”sini (İng. Occultation) Heidelberg’te M. Möstlin kaydetmiştir. Nihayet 1609’da Mars Galile tarafından gözlemlendi. Bu aynı zamanda Mars’ın bir teleskop aracılığıyla yapılan ilk gözlemiydi. Mars kanalları 19. yy.’da teleskobun yaygınlaşması gök cisimlerinin tanımlanmasında belirli bir düzeye gelinmesini sağladı. 5 Eylül 1877’de Mars’ın bir günberi karşı konumu meydana geldi. O yıl İtalyan astronom Giovanni Schiaparelli Milano’da ilk ayrıntılı Mars haritalarını çıkarmak üzere 22 cm.’lik bir teleskop kullandı. Gözlemlerinde Mars yüzeyinde kendisinin “kanallar” adını verdiği, günümüzde kimilerince “optik illüzyon” olarak açıklanan birtakım oluşumlar saptadı ve bunları hazırladığı Mars haritalarına işaretledi. Mars yüzeyinde gözlemlediği bu uzun doğrusal hatlara Dünya’daki ünlü nehirlerin adlarını verdi. Bu gözlemlerden etkilenen şarkiyatçı Percival Lowell 300 mm. 450 mm.’lik teleskoplara sahip bir gözlemevi kurdu. Gözlemevi Mars’ın keşfine ağırlık verdi. Mars’ın pozisyonları bakımından 1894 yılı son uygun fırsattı. Lowell Mars ve Mars’ta yaşam üzerine kamuda büyük bir yankı uyandıran kitaplar yayımladı. “Kanallar” dönemin en büyük teleskoplarını kullanan Henri Joseph Perrotin ve Louis Thollon gibi başka astronomlarca da saptanmıştı. Sonraki yıllarda daha büyük teleskoplarla yapılan gözlemler sonucunda, boyları önceden belirtildiği kadar uzun olmamakla doğrusal kanalların bulunduğu doğrulandı. Fakat daha sonra, 1909’da Flammarion, 840 mm.’lik bir teleskopla yaptığı gözlemler sonucunda, düzensiz bazı izler gözlemlemekle birlikte sözü edilen kanallara rastlamadığını açıkladı. 1960’lı yıllara gelindiğinde farklı yaşam biçimleri olan Marslılar hakkında çeşitli senaryolar içeren bir sürü makale ve kitap yayımlanmış bulunuyordu. NASA’nın Mariner Projesi kapsamında gönderdiği uzay gemisinin Mars’a ulaşmasından sonra bu tür senaryolar azalmış ve şekil değiştirmiştir. Örneğin bu kez, Marslılar’in bir başka boyutta ya da frekansta oldukları, gezegenlerine inilse de algılanamayacakları yönünde yeni senaryolar üretildi. Kültürde Mars’ın çeşitli adları Bu gezegene Batı kültüründe Mars adının verilmesi, eski Yunan mitolojisinde savaş ilahı olan Ares’e Roma mitolojisinde tekabül eden ilahın adının Mars olmasından ileri gelir. Mars’a çeşitli dillerde verilmiş adlardan bazıları şunlardır: Babil mitolojisinde Mars, gezegenin kızılımsı görünüşünden olsa gerek, ateş ve yıkım ilahı Nergal’in adıyla ifade edilirdi. Eski Yunanlar Nergal’i Ares’e denk tuttukları zaman bu gezegene Areos aster (Ἄρεως ἀστἡρ), yani “Ares’in yıldızı” adını verdiler. Daha sonra Ares ile Mars ilahlarının özdeş kılınmasıyla gezegen Romalılar’da stella Martis, yani “Mars’ın yıldızı” ya da kısaca Mars adını aldı. Eski Yunanlarda Mars’ın bir başka adı “ateşli, ateşten ” anlamına gelen Pyroeis (Πυρόεις) idi. Mars’a Hindu mitolojisinde Mangala (मंगल), Sanskrit dilinde ise, Koç Burcu ve Akrep Burcu işaretlerine sahip olan ve okült bilimleri öğreten savaş ilahından dolayı Angaraka denir. Mars eski Mısırlılar’da “kızıl Horus” anlamında "Ḥr Dšr";;;; adını almıştır. İbranicede Mars’a “kızaran” anlamında Ma'adim (מאדים) denir ki, Mars’taki en büyük kanyona da bu ad (Ma'adim Vallis) verilmiştir. Gezegenin Arapça’daki adı El-Mirrih’tir, oradan da Türkçeye Merih olarak geçmiştir. Eski Türkler’de Mars’a Sakit adı verilirdi. Urdu ve Acem dillerinde de Merih (مریخ) olarak telaffuz edilir. Merih teriminin etimolojik kökeni bilinmemektedir. Eski İranlılar’da ise gezegene "iman ilahı"yla ilgili olarak Bahram (بهرام.) adı verilirdi. Çin, Japon, Kore ve Vietnam kültürlerinde Mars eski Çin mitolosindeki beş unsurdan ateşle ilişkilendirilerek “ateş yıldızı” (火星) adıyla geçer. Mars’ın sembolü astrolojik sembolünden yararlanılarak hazırlanmış bir sembol olup, bir daire ve küçük bir oktan oluşur. Bu, aslında, savaş ilahı Mars’ın kalkan ve mızrağının stilize bir temsilidir. Biyolojide de eril cinsiyeti göstermede kullanılan bu sembol, simyada karakteristik rengi kırmızı olan Mars’ın hükmettiği demir elementini simgeler; Mars da kırmızımsı rengini demir oksite borçludur. “Zeki Marslılar” Mars’ta zeki bir yaşam olabileceği konusunda 19 ve 20. yüzyıllarda, özellikle Mars’ın modern uzay araçlarınca incelenmesinden önce çeşitli iddialarda bulunulmuştur. Bu iddialardan bazıları şöyle özetlenebilir: 19. yy. sonlarındaki popüler görüşe göre Mars zeki Marslılar’ca meskundu. Schiaparelli’nin gözlemlediği kanallar ile Percival Lowell’ın kitapları insanlarda şu kavramın doğmasına neden olmuştu: Mars soğuk, çorak bir gezegen olmakla birlikte burada sulama çalışmaları yapan eski uygarlıklar mevcuttu. 1899 Colorado Springs Laboratuvarı’nda alıcılarını kullanarak atmosferdeki radyo gürültülerini incelemeye çalışan mucit Nikola Tesla, sonradan bir başka gezegenden, muhtemelen Mars’tan gelmekte olduğunu iddia ettiği, tekrarlanan sinyaller saptadı. Bu düşüncesini 1901’deki bir konuşmasında açıkladı. Lord Kelvin, Tesla’nın Dünya-dışı yaşamla ilgili varsayımlarını önceleri desteklemişse de, sonradan reddetmiştir. 1901’de ise Harvard College Gözlemevi müdürü Edward Charles Pickering, New York Times’taki bir makalede Arizona’daki Lowell Gözlemevi’nden Mars’tan irtibat kurma girişimlerinin olduğunu doğrulayıcı bir telgraf almış bulunduğunu açıkladı. 20. yy.’ın son çeyreğinde Mars’a giden uzay araçları Mars’ta “zeki yaşam” ürünü olabilecek ikamet yapıları olmadığını ortaya koyduğunda, bu kez, Marslılar konusunda yeni görüşler ileri sürüldü. Bunlardan bazılarına göre, Marslılar farklı bir boyutta yaşamaktaydılar, kimilerine göre de Mars’ta saptanan insan suratı ve piramitler biçimindeki oluşumlar doğal oluşumlar değildiler. Bilimkurgu Bilimkurguda Mars kızıl renkte temsil edilmiş ve ilk zamanlardaki bilimsel spekülasyonlar doğrultusunda zeki canlılarca meskun olarak canlandırılmıştı. Marslılar’a ilişkin ilk bilimkurgu senaryoları içinde en tanınmışı H.G. Wells’in 1898’de yayımlanan, ölmekte olan gezegenlerinden kaçan Marslılar’ın Dünya’yı istila etmesini konu alan Dünyalar Savaşı'dır. Kitap, 1938’de radyoya, daha sonra sinemaya uyarlandı. Mars ya da Marslılar’a ilişkin diğer bilimkurgu eserlerinin arasında şunlar sayılabilir: The Martian Chronicles (hikâye), Ray Bradbury. Barsoom (hikâyeler serisi), Edgar Rice Burroughs. Marvin the Martian (çizgi film), Warner Brothers. Gulliver'in Gezileri, Jonathan Swift. Mars Trilogy (hikâyeler serisi), Kim Stanley Robinson. We Can Remember It for You Wholesale (hikâye), Philip K. Dick. (Bu hikâyeden uyarlanan Total Recall isimli film de bulunmaktadır.) Babylon 5 (televizyon dizisi). Gerçeğe Çağrı (sinema filmi). Marslı (bilimkurgu romanı), Andy Weir. Harita bağlantıları Mars Nomenclature PDS Map-a-planet Viking Photomap MOLA (topographic) map Notlar Kaynakça Karasal gezegenler