15ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎದ್ದುಬಂದು ಹರಡಿ ಹಬ್ಬಿದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕ್ರಾಂತಿ ಬಹಳ ಪ್ರಭಾವಿಯಾದ್ದು. ಅದಕ್ಕೆ ಹೊಸಹುಟ್ಟು ಎಂಬ ಅಂಕಿತ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಗ್ರಂಥಗಳು ತಮ್ಮ ಮೂಲರೂಪದಲ್ಲಿ ಯೂರೋಪಿನ ವಿದ್ವಜ್ಜನರಿಗೆ ಲಭಿಸಿದುವು. 1470ರಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣವಿದ್ಯೆ ಜನ್ಮತಾಳಿತು: ಅದರ ಮೂಲಕ ಪುಸ್ತಕ ಜ್ಞಾನ ಅಪೇಕ್ಷಿಸಿದವರಿಗೆಲ್ಲ ದೊರಕಲಾರಂಭಿಸಿತು. ಜೊತೆಯಲ್ಲೆ ಉದ್ಭವಗೊಂಡ ಧಾರ್ಮಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಮತಧರ್ಮ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಗೆ ಬಳಸುವ ಭಾಷೆಗೂ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಭಾಷೆಗೂ ಇರುವ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಟ್ಟುವಂತೆ ತೋರಿಸಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಆ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡು ನಿಜವಾದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ಹಿರಿಮೆ ಪ್ಲೆಯಡೆ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ್ದು. ಏಳು ಕವಿಗಳ ಕೂಟವಾದ ಪ್ಲೆಯಡೆಗೆ ಸಿಯರ್ ದ ರಾನ್ಸಾ ಮುಖಂಡ, ಜೋಕಿಮ್ ಡು ಬೆಲೆ ಅದರ ಗಣ್ಯ ಸದಸ್ಯರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ; ಕೂಟದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯನ್ನು ತಯಾರಿಸಿದವ ಆತ. ಅವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಸದಸ್ಯ ಬಾಈಫನಿಗೂ ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಹುಚ್ಚು ಹಿಡಿಸಿದ ಮಹಾಪಂಡಿತನ ಹೆಸರು ಜೀನ್ ದೋರಾ; ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರು ಅವನನ್ನೂ ಪ್ಲೆಯಡೆ ಸಂಘಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಪ್ಲೆಯಡೆ ಗುಂಪು ಏಳು ಕಿರುನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಗುಂಪಾದ್ದರಿಂದ ಪೆಲೆತಿಯರ್ ಎಂಬಾತನನ್ನು ಕಿತ್ತು ಹಾಕಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ಲೆಯಡೆ ಸಾಧಿಸಿದ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಂದ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತ್ಯ ನವೀನ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಇವು: 1. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಾಹಿತ್ಯ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನೂ ಅದರ ಲಘುವೂ ಹುಡುಗಾಟದ್ದೂ ಆದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ಅದರ ಸೂಕ್ಷ್ಮಾತಿರೇಕ ರೀತಿಯನ್ನೂ ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕಿದ್ದು. 2. ನವ್ಯ ಕವಿತೆಯ ನಿರ್ಮಾಣ. ಅದಕ್ಕೆ ಆಧಾರವೂ ಬೆಂಬಲವೂ ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಮತ್ತು ಇಟಾಲಿಯನ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಿಂದ ಬರಬೇಕು. ಆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಗಂಭೀರವೂ ಶ್ರೀಮಂತ ಕುಲೀನವೂ ಆದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸತಕ್ಕದ್ದು. 3. ತನ್ನ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಅತ್ಯಂತ ಎತ್ತರದ್ದು ಎಂಬ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಕವಿ ಮರೆಯಬಾರದು. 4. ಗ್ರೀಕ್ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಶಬ್ದಗಳನ್ನು ಎರವಲು ಪಡೆದು ಹಳೆಯ ಫ್ರೆಂಚ್ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತನುಡಿಗಳಿಂದಲೂ ವೃತ್ತಿಯವರ ಪರಿಭಾಷೆಯಿಂದಲೂ ಪದಗಳನ್ನು ಚುನಾಯಿಸಿಕೊಂಡು, ಸಾಹಿತ್ಯ ಭಾಷೆಗೆ ಪುಷ್ಟಿ ಒದಗಿಸತಕ್ಕದ್ದು. 5. ಛಂದಸ್ಸಿನ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಕೃತಕತೆ ಶುಷ್ಕತ್ವಗಳನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿ ಕ್ರಮಬದ್ಧವೂ ಸ್ವತಂತ್ರವೂ ಆದ ಮರ್ಯಾದೆಯನ್ನು ಪಾಲಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಯತಿ, ಮುಂಚಾಚಿಕೆ, ಗಂಡು ಪ್ರಾಸ, ಹೆಣ್ಣು ಪ್ರಾಸ, ತಿರುಗುಮುರುಗು, 12 ಉಚ್ಚಾರಾಂಶದ ಅಲೆಕ್ಸಾಂಡ್ರಿನ್ ಪಂಕ್ತಿ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಕುರಿತು ಪ್ಲೆಯಡೆ ಗುಂಪು ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದ ನಿಯಮಗಳು ಮುಂದಿನ ತಲೆಮಾರುಗಳ ಕವಿಗಳಿಗೂ ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೂ ಸ್ವಾಗತಯೋಗ್ಯ ಎನಿಸಿದುವು. 6. ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೂ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನೂ ಪ್ರಾಚೀನರ ಸಮಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಏರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಡು ಬೆಲೆ 1549ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಪ್ರಣಾಳಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ ಹಲವು ಹೇಳಿಕೆಗಳು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕುದಾದ ಸತ್ಯಾಂಶದಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದುವು. ಆದರೆ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಅಂತ್ಯ ಸಮೀಪಿಸುತ್ತ ಬಂದಾಗ ಪ್ಲೆಯಡೆ ಕಾವ್ಯತತ್ತ್ವಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲ ವಿರೋಧ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

ಪ್ರಾಚೀನರನ್ನು ಕಂಡು ವಿಪರೀತ ಗೌರವ ಮತ್ತು ದಾಸ್ಯಭಾವ, ಅಲಂಕಾರ ಮತ್ತು ಎರವಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ, ಭಾಷೆಯಲ್ಲೂ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲೂ ಸಂಯಮರಹಿತ ಶೈಥಿಲ್ಯ-ಈ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪ್ಲೆಯಡೆಯ ಮೇಲೆ ಹೊರಿಸಿ, ತಿದ್ದುಪಾಟು ಅತ್ಯಾವಶ್ಯಕವೆಂದು ಸಾರಿದವ ಫಾನ್ವ್ಸಾದ ಮಾಲ್‍ಹರ್ಬ್. ಅವನು 1605ರಲ್ಲಿ ಆಸ್ಥಾನಕವಿಯಾಗಿ ನೇಮಿತನಾದ. 17 ಮತ್ತು 18ನೆಯ ಶತಮಾನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಅವನೇ ಸೂತ್ರಧಾರ. ಅವನಿಂದ ಸೂಚಿತವಾಗಿ ಆಮೇಲೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟು ಹೀಗಿತ್ತು: 1. ಕವಿಗೆ ಯಾವ ಸಡಿಲತೆಗೂ ಆಸ್ಪದ ಕೊಡದೆ ಬಲಿಷ್ಟವಾಗಿರಬೇಕು: ಸ್ವರಲೋಪ ಬರಕೂಡದು; ಪಂಕ್ತಿಯ ಮುಂಚಾಚಿಕೆ ನಿಷಿದ್ಧ; ಯತಿ ಅಧ್ಯಾಹಾರ ಪ್ರಾಸಗಳ ಬಗೆಗೆ ನಿಯಮಗಳು ಕಠಿಣವಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದು. ಬರವಣಿಗೆ ಎಷ್ಟು ವ್ಯಾಕರಣಶುದ್ಧವಾಗಿದ್ದರೆ ಅಷ್ಟು ಒಳ್ಳೆಯದು. 2. ತನ್ನ ಭಾವ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಕವಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿಯೂ ಖಚಿತವಾಗಿಯೂ ನಿರೂಪಿಸತಕ್ಕದ್ದು. 3. ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಶಬ್ದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಶಬ್ದ ಮುಂತಾದುವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲೇ ಕೂಡದು. ಪ್ಯಾರಿಸ್ ನಗರದ ಸಾಧಾರಣ ನುಡಿಗಟ್ಟನ್ನೇ ಬಳಸಬೇಕು. 4. ಭಾಷಾಭೂಷಣಗಳಿಗೂ ನವ್ಯತೆಗಳಿಗೂ ಮನಸ್ಸು ಕೊಡಲೇಬಾರದು. ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಾಕ್ಕೂ ತಿಳಿಯಾದ ಅರ್ಥವೂ ಏಕೈಕ ಧ್ಯೇಯವಾಗಿರತಕ್ಕದ್ದು.
ಆಧುನಿಕ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮರ್ಶೆ
ಪ್ಲೆಯಡೆ ಕಾವ್ಯತತ್ತ್ವ ಮತ್ತು ನವೀನ ಮಾರ್ಗ
1887 ರಿಂದ 1913ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯ ಹೊಸ ಪಂಥಗಳು
ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ