ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಧರ್ಮವು ದಾಖಲಿಸಲ್ಪಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟಮೊದಲನೆಯದು ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ವಿಶ್ವವೊಂದು ಚಪ್ಪಟೆಯಾಗಿರುವ ತಟ್ಟೆಯಾಗಿದ್ದು, ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ, ರಂಧ್ರವಿರುವ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದಿಂದ ಅಥವಾ ಬಾಹ್ಯಾಕಾಶದಿಂದ ಅದು ಆವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ, ಮತ್ತು ಈ ಆಕಾಶಕ್ಕೂ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸ್ವರ್ಗವಿದೆ ಎಂದು ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯನ್ನರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಮೇಲೆ, ಕೆಳಗೆ ಮತ್ತು ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳಲ್ಲಿ ಹೀಗೆ ಎಲ್ಲ ಕಡೆಯೂ ನೀರು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದೂ, ಮತ್ತು ಈ ಅಗಾಧ ಸಮುದ್ರದಿಂದಲೇ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಇದರ ಜೊತೆಗೆ, ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಧರ್ಮವು ಬಹುದೇವತಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.

ಮೇಲೆ ವಿವರಿಸಲಾಗಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಮೆಸಪಟೋಮಿಯನ್ನರ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿತ್ತಾದರೂ, ಅದರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಸುಮೇರಿಯಾ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳಲು ಆನ್‌-ಕಿ ಎಂಬ ಪದವಿದ್ದು, ಇದು ಆನ್‌ ಎಂಬ ದೇವರು ಹಾಗೂ ಕಿ ಎಂಬ ದೇವತೆಯನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಎನ್ಲಿಲ್‌ ಎಂಬುವವ ಅವರ ಮಗನಾಗಿದ್ದು, ಆತ ಗಾಳಿಯ ದೇವರಾಗಿದ್ದ. ಎನ್ಲಿಲ್‌ ಅತ್ಯಂತ ಶಕ್ತಿಯುತ ದೇವರು ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಗ್ರೀಕರು ಝಿಯಸ್‌‌ನನ್ನು ಮತ್ತು ರೋಮನ್ನರು ಜುಪಿಟರ್‌‌ನನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿದಂತೆಯೇ, ಎನ್ಸಿಲ್‌ನನ್ನು ದೇವತಾಗಣದ ಪ್ರಮುಖ ದೇವರಾಗಿ ಅವರು ಪರಿಗಣಿಸಿದ್ದರು. ನಾವು ಯಾರು?, ನಾವು ಎಲ್ಲಿದ್ದೇವೆ?, ನಾವು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಹೇಗೆ ಬಂದೆವು? ಎಂಬಂಥ ತತ್ತ್ವಚಿಂತನೆಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಸುಮೇರಿಯಾದ ಜನರು ಮುಂದಿಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಸಿಕ್ಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ಅವರು ತಮ್ಮ ದೇವರುಗಳಿಂದ ಒದಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವಿವರಣೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ದೇವರ ಕಡೆಗೆ ಬೆರಳುಮಾಡಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಸಂಸ್ಕೃತಿ
ಹೂಳುವಿಕೆಗಳು
ಧರ್ಮ