ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಹಾಗೂ ಅದರ ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲ ಕಡೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದರೂ ಅದು ದೊರಕುವುದು ಮಾತ್ರ ಕೆಲವೇ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ. ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಉತ್ಪಾದಕ ದೇಶಗಳು ನೂರಇಪ್ಪತ್ತೊಂದು ಇದ್ದರೂ 1970 ರ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಪಾದನೆಯ 80% ಭಾಗವನ್ನು ಕೇವಲ ಎಂಟು ದೇಶಗಳೇ ಉತ್ಪಾದಿಸಿದ್ದುವು. ಸದ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿವರ್ಷ ಸುಮಾರು 250 ಕೋಟಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ ಪೆಟ್ರೊಲಿಯಮ್ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭೂಗರ್ಭದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಬಳಸದೇ ಇರುವ ಪೆಟ್ರೊಲಿಯಮ್ 8,800 ಕೋಟಿ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್ನುಗಳಷ್ಟು ಇದೆ ಎಂದು ಖಚಿತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪೈಕಿ 25% ರಷ್ಟು ಮೀಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸೌದಿ ಅರೇಬಿಯಾ ಒಂದರಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಕುವೈತ್, ಇರಾನ್ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ 26% ಮೀಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ಮನ್ನು ಪಡೆದಿವೆ. ರಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಅಮೆರಿಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೀಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಪ್ರಮಾಣ ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 12% ಮತ್ತು 7% ಇವೆ. ಲಿಬ್ಯಾ, ಸಂಯುಕ್ತ ಅರಬ್ ಎಮಿರೇಟುಗಳು, ಚೀನ, ವೆನಿಜ್ವೇಲ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟುಗೂಡಿ 12% ರಷ್ಟು ಮೀಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಇದ್ದು ಪ್ರತಿ ದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಮಾಣ 2%-4% ಇರುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಜೀರಿಯ, ನೈಜೀರಿಯ, ಇಂಡೋನೇಷ್ಯ, ಕೆನಡ, ನಾರ್ವೇ ದೇಶಗಳು ತಲಾ 1% ರಷ್ಟು ಮೀಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಪಡೆದಿವೆ. ಕ್ವೇಟಾರ್, ಎಕ್ವಡಾರ್, ಓನಾನ್, ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್‍ಡಮ್ ಹಾಗೂ ಮೆಕ್ಸಿಕೊ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಮೀಸಲ, ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ಮಿನ ಪ್ರಮಾಣ 1% ಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇದ್ದರೂ ಅದನ್ನು ಗಣನೀಯ ಎಂದೇ ಹೇಳಬಹುದು. ಏಕೆಂದರೆ ಉಳಿದ 100 ದೇಶಗಳಲ್ಲಿರುವ ಒಟ್ಟು ಮೀಸಲು ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ಮಿನ ಪ್ರಮಾಣ 4.5%. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಕಚ್ಚಾ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಶೋಧನೆಯನ್ನು ಅಸ್ಸಾಂ ಆಯುಲ್ ಕಂಪನಿ, ಬರ್ಮಾ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿ ಮತ್ತು ಇವುಗಳ ಸಹ ವ್ಯವಹಾರಿಗಳು 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದುವು. ಆದರೆ, ಇದು ಅಸ್ಸಾಂ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ಸೀಮಿತವಾಗಿತ್ತು. 1949-60 ರ ತನಕ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡರ್ಡ್ ವ್ಯಾಕೂಮ್ ಆಯಿಲ್ ಕಂಪನಿಯವರು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದ ಕೊಲ್ಲಿಯನ್ನು ಪರಿಶೋಧಿಸಿದರು. ಮೊದಲು ಈ ಕೆಲಸವನ್ನು ಕಂಪನಿ ಏಕಾಂಗಿಯಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡಿತ್ತಾದರೂ ಅನಂತರ ಇಂಡೋಸ್ಟ್ಯಾನ್‍ವ್ಯಾಕ್ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕಿಕೊಂಡು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನೆರವನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ದೊರಕಿಸುವಲ್ಲಿ ಸಫಲವಾಗದಿದ್ದರೂ ಅದರ ಬಗ್ಗೆ ಉಪಯುಕ್ತ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಯಿತು. ಎರಡನೆಯ ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ (1956-61) ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಎಣ್ಣೆಯ ಶೋಧನೆ, ಉತ್ಪಾದನೆ, ಸಂಸ್ಕರಣ ಹಾಗೂ ಸರಬರಾಜುಗಳಿಗೆ ವ್ಯವಸ್ಥಿತ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಂದಿನಿಂದಲೇ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಎಣ್ಣೆಯ ಉದ್ದಿಮೆಗೆ ನಿಜವಾದ ಬುನಾದಿ ಹಾಕಿದ್ದು ಇಂಥ ಎಣ್ಣೆಯ ಶೋಧನೆಯಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ಸು ಪಡೆದು ಈ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಲು 1963ರಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಮತ್ತು ರಾಸಾಯನಿಕ ವಸ್ತುಗಳು ಎಂಬ ಒಂದು ಸಚಿವ ಶಾಖೆಯನ್ನೇ ತೆರೆಯಿತು. ಕಚ್ಚಾ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಅಸ್ಸಾಂ ಮತ್ತು ಗುಜರಾತುಗಳಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಇತ್ತೀಚಿಗೆ ಮುಂಬಯಿಯಿಂದ 160 ಕಿ. ಮೀ. ದೂರ ಅರಬ್ಬೀ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಬಾಂಬೆ ಹೈ ಎಂಬ ನೈಸರ್ಗಿಕ ರಚನೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಬಸೀನ್ ಎಂಬಲ್ಲಿಯೂ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ಮನ್ನು ಶೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ. 1964ರ ತರುವಾಯ ಹೊಸ ತೈಲ ನಿಧಿಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸುವಲ್ಲಿ ಹತಾಶವಾಗಿದ್ದ ಭಾರತಕ್ಕೆ ಬಾಂಬೆ ಹೈ ಒಂದು ಆಶಾಕಿರಣವಾಗಿದೆ. ದಿವಸವೊಂದರ 4,000 ಬ್ಯಾರೆಲ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಕೊಡುವ (1978) ಈ ರಚನೆಯಿಂದ 1982ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ವರ್ಷಕ್ಕೆ 1.3 ಕೋಟಿ ಟನ್ ಎಣ್ಣೆಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಅಂದಾಜು ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಈಗ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ 2.2 ಕೋಟಿ ಟನ್ ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ಮನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದು, ಸ್ಥಳೀಯವಾಗಿ 18 ಲಕ್ಷ ಟನ್ ಮಾತ್ರ ಉತ್ಪಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆಯಿಲ್ ಅಂಡ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಗ್ಯಾಸ್ ಕಮಿಷನ್ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ 1980ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ಬೇಡಿಕೆ 3.2-3.6 ಕೋಟಿ ಟನ್ನಿಗೆ ಏರಬಹುದು ಮತ್ತು ಈ ಬೇಡಿಕೆಯ ಬಹುಪಾಲನ್ನು ಸ್ಥಳೀಯ ಉತ್ಪಾದನೆಯಿಂದ ಪೂರೈಸಬಹುದು ಎಂದು ಆಶಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ಮಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವ
ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು
ಆಣವಿಕ ರಚನೆ ಬದಲಾವಣೆ:
ಪೆಟ್ರೋಲಿಯಮ್ ಸಂಸ್ಕರಣೆ