ಭ್ರಮೆಗಳು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಅನೇಕ ವಾದಗಳನ್ನು ಮುಂದಿಡಲಾಗಿದೆ. ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಮನೋಕ್ರಿಯಾ (ಫ್ರೂಡಿಯನ್‌) ವಾದಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದಾಗ, ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯ ಬಯಕೆಗಳು, ವಿಚಾರಗಳು ಮತ್ತು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳು ಎಂಬಂತೆ ಕಾಣಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೈವಿಕ ವಾದಗಳು ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿಬಿಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಭ್ರಮೆಗಳನ್ನು ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು (ಕಡೆಯ ಪಕ್ಷ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು) ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಮಾನಸಿಕ ಅಸ್ವಸ್ಥತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ನರವಾಹಕಗಳಾದ ಗ್ಲೂಟಮೇಟ್‌ ಮತ್ತು ಡೋಪಮೈನ್‌ಗಳ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು (ಅಥವಾ ನಿಷ್ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು) ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಪ್ರಮುಖವಾದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಫ್ರೂಡಿಯನ್‌ನ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಗಳು ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗೆ ಸತ್ಯಾಂಶವನ್ನು ಹೊಂದಿರಬಹುದು, ಜೈವಿಕ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭೌತಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದರೆ, ಫ್ರೂಡಿಯನ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಭ್ರಮೆಯ ಮೂಲದ ಬಗೆಗೆ ವಿಚಾರ ಮಾಡುತ್ತದೆ.
ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮೆಟಾಜ್ಞಾನ ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳಲ್ಲಾಗುವ ಏರುಪೇರಿನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಇವು ನಮ್ಮದೇ ಆಂತರಿಕ ಮನಃಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಲು ಅಥವಾ ಅವುಗಳಿಂದ ಒಂದು ನಿರ್ಣಯಕ್ಕೆ ಬರಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಆಶಯಗಳು, ನೆನಪುಗಳು, ನಂಬಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಗಳು). ಮಾಹಿತಿಯ ಆಂತರಿಕ (ಸ್ವ-ಪ್ರೇರಿತ) ಮತ್ತು ಬಹಿರಂಗ (ಪ್ರಚೋದನೆ) ಮೂಲಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಮೆಟಾಜ್ಞಾನದ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಇದು ವಿಫಲವಾದಲ್ಲಿ ಭ್ರಮಾತ್ಮಕ ಅನುಭವಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತವೆ. ಆಂತರಿಕ ಸ್ಥಿತಿಯ ಪ್ರಕ್ಷೇಪಣೆ (ಅಥವಾ ಮತ್ತೊಬ್ಬರಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಬ್ಬನ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆ) ಭ್ರಮೆಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಧ್ವನಿ ಭ್ರಮೆಗಳು. ಇತ್ತೀಚೆಗಿನ ಕಲ್ಪಿತ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಗ್ರಾಹ್ಯಕತೆಯ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು (ಅಂದರೆ, ಭ್ರಮೆಯನ್ನು) ಸೃಷ್ಟಿಸುವಂತಹ ಮಿತಿಮೀರಿದ ವಿರುದ್ಧ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ, ಅಥವಾ ಬಲವಾದ ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳು.

ರೋಗ-ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ಕಾರಣ
ವೃಂತೀಯ ಭ್ರಮಾಲಕ್ಷಣ
ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌ ಬಾನೆಟ್‌ ಲಕ್ಷಣಗಳು