ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನ ಹಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಿಕತೆಗಳ (ನ್ಯಾಷನಾಲಿಟೀಸ್) ರಾಜ್ಯ. ಇಲ್ಲಿಯ ಜನರಲ್ಲಿ ಅರ್ಧಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮಂದಿ ತಾಜಿಕರು. ಭಾಷೆ, ಸಂಪ್ರದಾಯ ಮುಂತಾದವುಗಳ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಅವರನ್ನು ಅನೇಕ ಉಪವಿಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ತಾಜಿಕರ ಅನಂತರ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿರುವವರು ತುರ್ಕಿಕ್ ಜನರು. ಉಜೆ ಬೆಕರು, ತಾತಾರರು, ಕಿರ್ಗಿಜರು, ಕಾಜಾಕರು, ಮೂರನೆಯ ದೊಡ್ಡ ಗುಂಡು ರಷ್ಯನರು ಮತ್ತು ಉಕ್ರೇನಿಯನರದು. ಇಲ್ಲಿ ಅಸೀಟರೂ ಆರ್ಮೀನಿಯನರೂ ಯೆಹೂದ್ಯರೂ ಜಿಪ್ಸಿಗಳೂ ಅರಬರೂ ಇದ್ದಾರೆ. ಸರಾಸರಿ ಜನಸಾಂದ್ರತೆ ಬಲು ಕಡಿಮೆ. ಆದರೆ ಅದು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುತ್ತದೆ. ಇತರ ಮಧ್ಯೆ ಏಷ್ಯನ್ ಗಣರಾಜ್ಯಗಳಂತೆ ಇಲ್ಲೂ ತಾಜಿಕಿಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಏರಿಕೆಯ ದರ ಬಲು ಹೆಚ್ಚು. ಸೋವಿಯೆತ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯ ಬಹಳ ಪ್ರಗತಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಸಾಮಾಜಿಕವಾಗಿ ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸೇ. 54 ಮಂದಿ ಸಾಮೂಹಿಕ ಕೃಷಿಕರು, 31% ಕಾರ್ಮಿಕರು, 16% ಕಚೇರಿ ನೌಕರರು. ಕೈಗಾರಿಕೆ ಹಾಗೂ ಕಚೇರಿ ನೌಕರರಲ್ಲಿ ಸೇ 40 ಮಂದಿ ಮಹಿಳೆಯರು.

ತಾಜಿಕರರು ಇರಾನಿಯನ್ ಸಂಸ್ಕೃತಿ. ಅವರ ಭಾಷೆ ಇರಾನಿನಲ್ಲಿ ಆಡುವ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಭಾಷೆಯನ್ನೆ ಬಹಳ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಹೋಲುತ್ತದೆ. ಆದರೆ 1940ರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸಿರಿಲಿಕ್ (ರಷ್ಯನ್) ಲಿಪಿಯಲ್ಲಿ ಬರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ವಿವಿಧ ತುರ್ಕಿಕ್ ಮೂಲದ ಜನರು ಇರಾನೀಕರಣವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ವಿರೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ಉಜ್‍ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿವೆ. ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಉಜ್‍ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೋವಿಯೆತ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ತಾಜಿಕರು ಕೆಲವು ಮುಖ್ಯ ಪರ್ಷಿಯನ್ ಕವಿಗಳನ್ನು ತಮ್ಮವರೆಂದು ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಅವರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯರಾದವರು ರುದಾಕಿ ಮತ್ತು ಉಮರ್ ಖಯ್ಯಾಮ್, ಸಾದಿ, ಹಾಫೀಜ್, ಜಾಮಿ ಇವರೂ ತಾಜಿಕ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಚರಿತ್ರೆಯಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತರಾಗಿದ್ದಾರೆ.

1960ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ 3,50,000 ಶಾಲಾ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿದ್ದರು. ಕಿಂಡರ್‍ಗಾರ್ಟನ್ ತರಗತಿಯಲ್ಲಿ 16,000 ಮಕ್ಕಳಿದ್ದವು. 1941ರಲ್ಲಿ ದೂಷಾನ್‍ಬಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಕಾಡೆಮಿಯ ಶಾಖೆಯೊಂದು ಸ್ಥಾಪಿತವಾಯಿತು. 1951ರಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಯಿತು. ಇಲ್ಲೊಂದು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಿದೆ. ದೂಷಾನ್‍ಬಿಯಲ್ಲಿ ತಾಜಿಕ್, ರಷ್ಯನ್ ಮತ್ತು ಉಜ್‍ಬೆಕ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಾರ ಮಾಡುವ ರೇಡಿಯೋ ಮತ್ತು ಟೆಲಿವಿಷನ್ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ. ಪಾಮಿರ್‍ನಲ್ಲಿ ಖಗೋಳ ಮತ್ತು ಪವನಸಂಶೋಧನಾಲಯವಿದೆ. ತಾಜಿಕಿಸ್ತಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಪಟ್ಟಣಗಳು ದೂಷಾನ್‍ಬಿ (3,74,000) (1970). ಲೆನಿನಾಬಾದ್ (1,03,000), ಉರ-ಟುಬೇ (2,69,397). ಕುಲ್ಯಾಬ್ (33,000) ಮತ್ತು ಕುರ್ಗಾನ್-ಟುಬೇ (31,000) (1967).

ಆರ್ಥಿಕತೆ
ಆಡಳಿತ
ಇತಿಹಾಸ
ಜನತೆ, ಸಂಸ್ಕೃತಿ, ಶಿಕ್ಷಣ