ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನ ಬ್ರಜ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ರೂಪಗಳನ್ನೂ ಶೈಲಿಗಳನ್ನೂ ವಸ್ತುಗಳನ್ನೂ ಪದ ಪ್ರಯೋಗಗಳನ್ನೂ ತಂದಿತು. ಹಿಂದೀ, ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕ ಭಾಷೆಯಾದುದರಿಂದ ಬ್ರಜಭಾಷೆಹಿಂದೆ ಬಿದ್ದು, ಅದರ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಖಡೀಬೋಲಿ ಮೊದಲು ಗದ್ಯ ಅನಂತರ ಪದ್ಯವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದಲೂ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ, ಪಾಂಡಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಆಡಳಿತಗಳ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಂದಲೂ ಗದ್ಯಕ್ಕೆ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯ ದೊರೆಯಿತು. ಈ ವಿಷಮ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲೂ ಬ್ರಜ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃಷಿ ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಬ್ರಜಬಾಷಾಕವಿಗಳ ಪೈಕಿ ಲಲ್ಲೂಲಾಲ್, ಸರ್‍ದಾರ್, ಗ್ವಾಲಾ, ಪಜ್‍ನೆಸ್, ಮತ್ತು ಭಾರತೇಂದು ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಬಹುದು. ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಕವಿಗಳೆಂದರೆ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸ್ ರತ್ನಾಕರ್, ರಾಮಶಂಕರ್ ಶುಕ್ಲ ರಸಾಲ್, ವಿಯೋಗೀ ಹರಿ ಮತ್ತು ದುಲಾರೆ ಲಾಲ್ ಭಾರ್ಗವ.

ಪದ ನಿಷ್ಪತ್ತಿ
ಆಧುನಿಕ ಯುಗ
ಗೋರೇಲಾಲ್ (೧೮ನೆಯ ಶತಮಾನ)
ನಂದದಾಸ (೧೫೧೫-೮೬)