ಷರಿಯಾ ( ) ಎಂಬುದು ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌/ಮಹಮ್ಮದೀಯ ಕಾನೂನು ವ್ಯವಸ್ಥೆ/ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ಪದದ ಅರ್ಥ "ದಾರಿ" ಅಥವಾ "ಪಥ"; ಇದೊಂದು ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಬದ್ಧವಾಗಿ ನಡೆಯುವವರ ಜೀವನಶೈಲಿಯ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮತ್ತು ಬಹುತೇಕ ಖಾಸಗಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ನ್ಯಾಯಿಕ ಚೌಕಟ್ಟಾಗಿದೆ. ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ನ್ಯಾಯವೇತ್ತರುಗಳು ವಿಧಿಸಿದ ನಿಯಮಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಫಿಕ್ಹ್‌‌ ಎಂಬ ಹೆಸರಿದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಾಗೂ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ನ್ಯಾಯ/ಕಾನೂನನ್ನು ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿಸಿದ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಒಂದು ಘಟಕವಾದ ಫಿಕ್ಹ್‌‌‌ ಮಂಡಿಸುತ್ತದೆ.

ಮುಖ್ಯವಾಹಿನಿಯ ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮವು ಫಿಕ್ಹ್‌‌ನ ಮೂಲತತ್ವಗಳ ಹಿಂದಿನ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ವಿಧಿಸುವ "ಷರಿಯಾ" ದಿಂದ ನ್ಯಾಯವೇತ್ತರು ಅರ್ಥೈಸಿದ ವಿವರಗಳು ಮತ್ತು ನಿಷ್ಪತ್ತಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹವಾದ "ಫಿಕ್ಹ್‌" ನಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. ನ್ಯಾಯವೇತ್ತರು "ಫಿಕ್ಹ್‌‌" ಮತ್ತು "ಷರಿಯಾ" ಗಳು ಯಾವುದೇ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಂದರ್ಭಕ್ಕೆ ಅನ್ವಯಿಸಿದಾಗಲೂ ಸಾಮರಸ್ಯತೆಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರಬಲ್ಲವು ಎಂದು ಆಶಿಸುವರಾದರೂ, ಇದನ್ನು ಖಾತ್ರಿಪಡಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ.

ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿನ ತರ್ಕದ ಮುಂಚಿನ ರೂಪಗಳನ್ನು ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ನ್ಯಾಯಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ೭ನೇ ಶತಮಾನದಿಂದಲೇ "ಖಿಯಾಸ್‌‌" ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ ಪರಿಚಯಿಸಲಾಯಿತು. ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ಸುವರ್ಣ ಯುಗದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ, ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಮತ್ತು ನ್ಯಾಯವೇತ್ತರುಗಳ ನಡುವೆ "ಖಿಯಾಸ್‌‌" ಎಂಬ ಪದವು ಸದೃಶ ತರ್ಕ, ಅನುಗಮನ ತರ್ಕ ಅಥವಾ ನಿರುಪಾಧಿಕಕ ನಿಗಮನ ತರ್ಕಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದುದೇ ಅಲ್ಲವೇ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ತಾರ್ಕಿಕ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳಿದ್ದವು. ಕೆಲ ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ನ್ಯಾಯವೇತ್ತರು "ಖಿಯಾಸ್‌‌" ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು "ಖಿಯಾಸ್‌‌" ಅನುಗಮನ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದಲ್ಲ ಆದರೆ ವಾಸ್ತವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿರುಪಾಧಿಕ ನಿಗಮನ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಹಾಗೂ ಸದೃಶ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ರೂಪಕಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ ಇಬ್ನ್‌‌ ಹಜ್ಮ್‌‌‌ರು (೯೯೪-೧೦೬೪) ಇದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಅಲ್‌-ಘಝಲಿಯವರು (೧೦೫೮-೧೧೧೧) (ಹಾಗೂ ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದಲ್ಲಿ, ಅಬು ಮಹಮ್ಮದ್‌ ಅಸೆಮ್‌‌ ಅಲ್‌‌-ಮಕ್‌ದಿಸಿ) "ಖಿಯಾಸ್‌" ವಾಸ್ತವ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸದೃಶ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಮತ್ತು ರೂಪಕಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ನಿರುಪಾಧಿಕ ನಿಗಮನ ತರ್ಕಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದ್ದು ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಇತರೆ ಮಹಮ್ಮದೀಯ/ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್‌ ನ್ಯಾಯವೇತ್ತರು "ಖಿಯಾಸ್‌" ವಾಸ್ತವಾರ್ಥದಲ್ಲಿ ಸದೃಶ ತರ್ಕ ಮತ್ತು ನಿರುಪಾಧಿಕ ನಿಗಮನ ತರ್ಕಗಳೆರಡಕ್ಕೂ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದರು.

ಥಾಮಸ್‌‌ ಹಾಬ್ಬೆಸ್‌‌
ಇಸ್ಲಾಮ್‌ ಧರ್ಮದಲ್ಲಿ ಷರಿಯಾ ಮತ್ತು ಫಿಕ್ಹ್‌‌‌
ಲಾನ್‌ ಫುಲ್ಲರ್‌‌
ನ್ಯಾಯಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷೈಕ ಪ್ರಮಾಣ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು