ಭಾರತೀಯ ಸಿಪಾಯಿಗಳ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯನ್ನು ನಡೆಸುವ ಕುರಿತು ವಿಶ್ವಾಸ ಹೊಂದಿದ ನಂತರ, ದಂಗೆಯ ಅಂತಿಮ ರೂಪರೇಶೆಗಳನ್ನು ಯೋಜಿಸಲಾಯಿತು. ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ 23ನೇ ಕಾಲಾಳು ಪಡೆಯು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡು, ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ಹಾಜರಿ ಕರೆಯುವಾಗ ತಮ್ಮ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಲಬೇಕಿತ್ತು. ಇದರ ಹಿಂದೆಯೇ ಪಂಜಾಬ್‌ 26ನೇ ಪಡೆ ದಂಗೆಯೇಳಬೇಕಿತ್ತು, ಇದು ದಂಗೆ ಆರಂಭಗೊಳ್ಳುವುದರ ಸೂಚನೆಯಾಗಿದ್ದು, ದೆಹಲಿ ಮತ್ತು ಲಾಹೋರ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ದಂಗೆ ಇನ್ನಷ್ಟು ಉಗ್ರವಾಗಬೇಕಿತ್ತು. ಬಂಗಾಳದ ಕ್ರಾಂತಿಯ ಕೇಂದ್ರವು "ಪಂಜಾಬ್‌ ಮೈಲ್‌" ರೈಲು ಹೌರಾ ನಿಲ್ದಾಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದನ್ನೇ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದು (ಪಂಜಾಬ್‌ ಅನ್ನು ಸ್ವಾಧೀನ ಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರೆ ಆ ರೈಲು ಮರುದಿನ ರದ್ದಾಗುತ್ತಿತ್ತು), ಕೂಡಲೇ ಮುಷ್ಕರ ಹೂಡಲು ಸಜ್ಜಾಗಿದ್ದರು.

ಆದರೆ, ಪಂಜಾಬ್‌ ಸಿಐಡಿಗಳು ಕೊನೇಘಳಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೃಪಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಮೂಲಕ ಪಿತೂರಿಯನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಭೇದಿಸಿದರು: ಸೈನಿಕ ಬಲವಂತ್‌ ಸಿಂಗ್(23ನೇ ಕಾಲಾಳುಪಡೆ)ನ ಸಹೋದರ ಬಂಧುವಾದ ಕೃಪಾಲ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಅಮೆರಿಕದಿಂದ ಮರಳಿದ ಬೇಹುಗಾರನಾಗಿದ್ದನು. ಆತನು ಲಾಹೋರ್‌ನಲ್ಲಿ ಮೋಚಿ ಗೇಟ್‌ ಬಳಿಯಿದ್ದ ರಾಶ್‌ ಬಿಹಾರಿಯವರ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಗೆ ಭೇಟಿ ನೀಡಿದ್ದು, ಪಿಂಗಳೆಯವರೂ ಸೇರಿದಂತೆ ಹತ್ತು ಹನ್ನೆರೆಡು ಜನ ನಾಯಕರನ್ನು 1915ರ ಫೆಬ್ರವರಿ 15ರಂದು ಭೇಟಿಯಾಗಿದ್ದನು. ಕೃಪಾಲ್‌ ಪೊಲೀಸರಿಗೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ತಮ್ಮ ಯೋಜನೆಗಳು ಸಂಶಯಕ್ಕೆ ಈಡಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಿದ, ದಂಗೆಯ ದಿನವನ್ನು( ಡಿ-ಡೇ) ಫೆಬ್ರವರಿ 19ಕ್ಕೇ ಮಾಡಲು ಅಂದರೆ ನಿಗದಿ ದಿನಾಂಕಕ್ಕಿಂತ ಮೊದಲೇ ಮಾಡಲು ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಯಿತು. ಆದರೆ ಅದೂ ಪಂಜಾಬ್‌ ಸಿಐಡಿಗಳಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 21ರಂದು ರಂಗೂನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ 130ನೇ ಬಲೂಚಿ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ ದಂಗೆಯೇಳಬೇಕೆಂಬ ಯೋಜನೆಯನ್ನೂ ಭಂಗಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಫೆಬ್ರವರಿ 15ರಂದು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ದಂಗೆ ಎದ್ದ ಕೆಲವೇ ದಳಗಳಲ್ಲಿ ಸಿಂಗಾಪೂರ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ 5ನೇ ಲೈಟ್‌ ಇನ್‌ಫಂಟ್ರಿ ಪಡೆಯು ಒಂದಾಗಿತ್ತು. 15ರ ಮಧ್ಯಾಹ್ನ ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಎಂಟುನೂರಾ ಐವತ್ತು ಪಡೆಗಳ ಸುಮಾರು ಅರ್ಧದಷ್ಟು ಪಡೆಗಳು, ಸುಮಾರು ಮಲಯ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ಗಳ ಗೈಡ್‌ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿ ದಂಗೆ ಎದ್ದರು. ಈ ದಂಗೆಯು ಸುಮಾರು ಏಳು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟು ನಲವತ್ತೇಳು ಜನ ಬ್ರಿಟಿಶ್‌ ಸೈನಿಕರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳೀಯ ನಾಗರಿಕರು ಸತ್ತರು. ದಂಗೆಕೋರರು ಬಂಧಿಸಿಟ್ಟಿದ್ದ ಎಸ್‌ಎಂಎಸ್‌ "ಎಮ್‌ಡೆನ್‌" ಹಡಗಿನ ಚಾಲಕ ಸಿಬ್ಬಂದಿಯನ್ನೂ ಬಿಡುಗಡೆ ಮಾಡಿದರು. ಫ್ರೆಂಚ್‌, ರಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಜಪಾನೀ ಹಡಗುಗಳು ಬಲವರ್ಧನೆಗೊಂಡು ಆಗಮಿಸಿದ ನಂತರವೇ ದಂಗೆಯನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು. ಸಿಂಗಾಪೂರ್‌ನಲ್ಲಿ ದಂಗೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಸುಮಾರು ಇನ್ನೂರು ಜನರಲ್ಲಿ, ನಲ್ವತ್ತು ಜನರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕವಾಗಿ ಗಲ್ಲಿಗೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಇನ್ನುಳಿದ ಬಹತೇಕರನ್ನು ಜೀವಮಾನವಿಡೀ ಗಡೀಪಾರು ಮಾಡಲಾಯಿತು ಅಥವಾ ಏಳರಿಂದ ಇಪ್ಪತ್ತು ವರ್ಷಗಳ ಶಿಕ್ಷೆ ನೀಡಿ ಜೈಲಿಗೆ ಕಳುಹಿಸಲಾಯಿತು. ಹ್ಯೂ ಸ್ಟ್ರಾಚೆನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು ಇತಿಹಾಸಕಾರರು, ಗದರ್‌ವಾದಿಗಳು ಸಿಂಗಾಪೂರ್‌ ದಳದಲ್ಲಿಯೇ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆ ನಡೆಸಿದ್ದರೂ, ದಂಗೆಯು ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಇದು ಪಿತೂರಿಯ ಭಾಗವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಇದು ದಿಯೋಬಂದಿ ಮುಖಂಡರು ಆರಂಭಿಸಿದ ಸಿಲ್ಕ್‌ ಲೆಟರ್‌ ಮೂವ್‌ಮೆಂಟ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಚೋದನೆಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತಾರೆ, ಈ ಹೋರಾಟವು ಗದರ್‌ವಾದಿ ಪಿತೂರಿಯೊಂದಿಗೆ ತುಂಬ ಅನ್ಯೋನ್ಯವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. 26ನೇ ಪಂಜಾಬ್‌, 7ನೇ ರಜಪೂತ್‌, 130ನೇ ಬಲೂಚ್‌, 24ನೇ ಜಾಟ್‌ ಶಸ್ತ್ರಾಗಾರ ಮತ್ತು ಇತರೆ ದಳಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆಯ ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತು. ಫಿರೋಜ್‌ಪುರ್‌, ಲಾಹೋರ್‌, ಮತ್ತು ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿ ನಡೆದ ದಂಗೆಗಳನ್ನು ಕೂಡ ದಮನ ಮಾಡಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಪಿತೂರಿಯ ಅನೇಕ ಪ್ರಮುಖ ಮುಖಂಡರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವರು ಪರಾರಿಯಾದರು ಅಥವಾ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು. ಆದರೂ ಮೀರತ್‌‌ನಲ್ಲಿದ್ದ 12ನೇ ಕಾಲಾಳು ದಳದಲ್ಲಿ ದಂಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಲು ಕರ್ತಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಪಿಂಗಳೆ ಕೊನೆಯ ಯಶಸ್ವಿಗೊಳ್ಳುವ ಪ್ರಯತ್ನ ನಡೆಸಿದರು. ಕರ್ತಾರ್ ಸಿಂಗ್ ಲಾಹೋರ್‌ನಿಂದ ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡರು, ಆದರೂ ಅವರನ್ನು ಬನಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ವಿ. ಜಿ. ಪಿಂಗಳೆಯವರನ್ನು 1915ರ ಮಾಚ್‌ 23ರಂದು ಮೀರತ್‌ನಲ್ಲಿರುವ 12ನೇ ಕಾಲಾಳುಪಡೆಯನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಿದ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಸೆರೆಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಮುಂಬಯಿ ಪೊಲೀಸ್‌ ವರದಿಯ ಪ್ರಕಾರ ಆತ "ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಲಾರ್ಡ್‌ ಹಾರ್ಡಿಂಜ್‌ರನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಲು ನಡೆಸಿದ ಪ್ರಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿದ ಮಾದರಿಯ ಹತ್ತು ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು" ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಷ್ಟು ಬಾಂಬ್‌ ಇಡೀ ದಳವನ್ನೇ(ರೆಜಿಮೆಂಟ್‌) ಸಿಡಿಸಲು ಸಾಕಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಪಂಜಾಬ್‌ ಮತ್ತು ಕೇಂದ್ರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಗದರ್‌ವಾದಿಗಳನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಿದ ನಂತರ ಅಪಾರ ಜನರನ್ನು ಬಂಧಿಸಲಾಯಿತು. ರಾಶ್‌ ಬಿಹಾರಿ ಬೋಸ್‌ ಲಾಹೋರ್‌ನಿಂದ ಪರಾರಿಯಾದರು ಮತ್ತು 1915ರ ಮೇನಲ್ಲಿ ಜಪಾನ್‌ಗೆ ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು. ಗ್ಯಾನಿ ಪ್ರೀತಮ್‌ ಸಿಂಗ್, ಸ್ವಾಮಿ ಸತ್ಯಾನಂದ ಪುರಿ ಮತ್ತು ಇನ್ನಿತರರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಇತರೆ ಮುಖಂಡರು ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ಅಥವಾ ಇವರ ಕುರಿತು ಸಹಾನುಭೂತಿಯುಳ್ಳ ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಿಗೆ ತಲೆತಪ್ಪಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋದರು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಗಳು
ಫೆಬ್ರವರಿ 1915
ಪರಿಣಾಮ
ದಂಗೆಯ ರೂಪರೇಶೆ