ಬೌದ್ದ ಮತದ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, "ಧರ್ಮ" ಅಥವಾ"ಧಮ್ಮಾ" ಎಂದು ಪಾಲಿ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.ಇದರ ಉಲ್ಲೇಖವನ್ನು ವಿಶೇಷವಾಗಿ, "ಈ" ಧರ್ಮ, ಎಂದರೆ ಬುದ್ದನ ಭೋದನೆಗಳು ಎಂದರ್ಥ. ಇವುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಾದ್ಯಂತ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಬುದ್ದ-ಧ್ರಮ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಧರ್ಮದ ರಚನೆ-ಸ್ಥಾನಮಾನದ ಬಗ್ಗೆ ಬೌದ್ದ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳಿವೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ, ಅಥವಾ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಮುಂಚೂಣಿಯಲ್ಲಿರುವ 'ಮೂರು ಕಾವ್ಯಲೋಕಗಳು'ಮೀರಿ ಇದು ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. (ಸಂಸ್ಕೃತ: "ಮೂರು ಲೋಕ,ತ್ರಿಧಾತು" ) ಅಲ್ಲದೇ 'ಚಕ್ರದ ಆವರ್ತನ (ಸಂಸ್ಕೃತ:"ಭಾವಚಕ್ರ " ),ಇದು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮಚಿನ್ಹೆಗಳ ಹೋಲುತ್ತದೆ: ಅದನ್ನೇ ನಾವು ಬೌದ್ದ ಮತದ ಧರ್ಮಕಾಯ ಎಂದು (ಸಂಸ್ಕೃತ )ದಲ್ಲಿ ಹೇಳುತ್ತೇವೆ. ಇನ್ನುಳಿದವರು ಬುದ್ದನನ್ನು ಕೇವಲ ಜ್ಞಾನವಂತ ಜ್ಞಾನೋದಯದವಾದ ಮಾನವನಾಗಿ ಕಾಣುವವರು ಧರ್ಮವನ್ನು ಸುಮಾರು ೮೪೦೦೦ ವಿಭಿನ್ನ ಭೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರವೆಂದು ಅರ್ಥೈಸುತ್ತಾರೆ.' (ಟಿಬೆಟಿಯನ್:"ಚೊಸ್-ಸ್ಗೊ ಬ್ರಿಗ್ಯಾಡ್-ಖ್ರಿ ಬ್ಜಿ ಸ್ಟ್ರಾಂಗ್ " ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ.ಅಂದರೆ ಬುದ್ದನು ಸಮಾಜದಲ್ಲಿನ ವಿವಿಧ ಸ್ತರದ ಜನರ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ,ದಕ್ಷತೆಗಳ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಭೋದನಾ ವಿವರವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದಾನೆ. 

"ಧರ್ಮ" ವನ್ನು ಕೇವಲ ಬುದ್ದನ ಹೇಳಿಕೆ ಸೂತ್ರಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಅರ್ಥೈಸಿಲ್ಲ.ವಿವಿಧ ನಂತರದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕತೆಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ವಿವಿಧ ಸ್ತರಗಳಲ್ಲಿನ ಬುದ್ದ ತತ್ವ ಭೋದನಾ ಪಾಠಶಾಲೆಗಳಲ್ಲಿನ ಕಲಿಕೆಯೂ ಇದರಲ್ಲಿದೆ.ಅಲ್ಲದೇ ವಿಭಿನ್ನ ಬುದ್ದನ ಭೋದನೆಯ ಪೂರ್ಣ ಪಾಠ ಮತ್ತು ಆತನ ಪ್ರವಚನದಂತಹ ತಿಳಿವಳಿಕೆಗಳ ಮನವರಿಕೆಗೆ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮುಂದಾದವು.ಇವುಗಳ ಉಲ್ಲೇಖನೀಯ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಅದು ತನ್ನ ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ತಲುಪುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಯಿತು. ಉಳಿದವರು ಎನಿಸುವಂತೆ ಧರ್ಮವನ್ನು ಇಂದೂ ಕೂಡಾ "ಸತ್ಯ" ಅಥವಾ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯದರ್ಶನ ತೋರಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳ ನೈಜತೆ ಬಗ್ಗೆ ಅದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ."(Tib. ಚೊ).

ಧರ್ಮವನ್ನು ಬೌದ್ದ ಮತದ ಮೂರು ಮಣಿಖಚಿತ ರತ್ನಾಭರಣಗಳು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ.ಬೌದ್ದ ತತ್ವ ಅನುಯಾಯಿಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ಆಶ್ರಯ ಪಡೆಯುವವರು ಸಂತೋಷ ಅಥವಾ ಆನಂದದ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆ ತಲುಪುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಬೌದ್ದಧರ್ಮದ ಮೂರು ಮಣಿ ಖಚಿತ ಮೂರು ರತ್ನಾಭರಣಗಳೆಂದರೆ ಬುದ್ದ, ಅಂದರೆ ಮನಸ್ಸಿನ ಜ್ಞಾನೋದಯದ ಮೂಲಕ ಪರಿಪೂರ್ಣತೆಗೆ ತಲುಪುವುದು,ಧರ್ಮ,ಎಂದರೆ ಬುದ್ದನ ಜಾಗೃತಿಗೊಳಿಸುವ ವಿಧಾನದ,ಪದ್ದತಿಯಂತೆ ಆತನ ಸತ್ವಯುತ ಭೋಧನೆಗಳು; ಮತ್ತು ಸಂಘ,ಇದು ಬುದ್ದ ಅನುಯಾಯಿಗಳ ಜಾಗೃತಿ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶನಕ್ಕೆ ಅನುಕೂಲ ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ. 

ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ
ಡೇನಾ
ಬೌದ್ದತತ್ವದಲ್ಲಿನ ಸತ್ಯದರ್ಶನ
ಬುದ್ದನ ಭೋಧನೆಗಳು