ತುಟಿ - ದಪ್ಪ ಮಡಿಕೆಯಂತೆ ಬಾಯಸುತ್ತಲೂ ಇರುವ ಅಂಗ. ಬಾಯಿ ಮುಚ್ಚಿದ್ದಾಗ ಅಥವಾ ಅರ್ಧ ತೆರೆದಿದ್ದಾಗ ಬಾಯಿಗೆ ಮೇಲೆ ಮತ್ತು ಕೆಳಗೆ ಎರಡು ಅಂಚುಗಳಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲು ತುಟಿಗೆ ಓಷ್ಠವೆಂದೂ ಕೆಳತುಟಿಗೆ ಅಧರ (ಅವುಡು) ಎಂದೂ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಹೆಸರಿನಿಂದ ವ್ಯವಹರಿಸುವುದಿದೆ. ಮನೋದ್ರೇಕವಾದಾಗ ಅಥವಾ ಕಷ್ಟಕೆಲಸ ಮಾಡುವಾಗ ಅವುಡು ಕಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹು ಸಾಮಾನ್ಯ. ತುಟಿಯ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ನಾಯು, ಮೇದಸ್ಸು ಮತ್ತು ನೂರಾರು ಅತಿ ಸಣ್ಣ ಲಾಲಾಗ್ರಂಥಿಗಳು ಹೊರಗೆ ಚರ್ಮದಿಂದಲೂ ಒಳಗೆ ಲೋಳೆ ಪೊರೆಯಿಂದಲೂ ಹೊದ್ದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದು ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ನಾಯುವಿಗೆ ನರಪೂರೈಕೆಯಾಗುವುದರಿಂದ ತುಟಿಗಳನ್ನು ಯಾವ ಕಡೆಗಾದರೂ ಐಚ್ಛಿಕವಾಗಿ ಚಲಿಸಬಹುದು. ಎಷ್ಟು ದೀರ್ಘಕಾಲಿಕವಾಗಿಯಾದರೂ ತುಟಿಯನ್ನು ತೆರೆದಿರಬಹುದು ಇಲ್ಲವೆ ಮುಚ್ಚಿರಬಹುದು. ಮನೋದ್ರೇಕಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಅನೈಚ್ಛಿಕವಾಗಿಯೇ ತುಟಿಗಳು ಚಲಿಸಿ ಮುಖಭಂಗಿಯ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಗೆ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಾಧನವಾಗಿರುವುದೂ ಉಂಟು.

ತುಟಿಯ ಲೋಳೆಪೊರೆ ತೆಳು. ಇದಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪವಾಗಿ ಪಾರಕ ಗುಣ ಉಂಟು. ಆದ್ದರಿಂದ ಇದರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿರುವ ರಕ್ತಯುಕ್ತ ಲೋಮನಾಳಗಳ ಕೆಂಪುಬಣ್ಣ ಗೋಚರವಾಗಿ ಲೋಳೆಪೊರೆಯೇ ಕೆಂಪಗಿರುವಂತೆ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ. ಸದಾ ತೇವವಾಗಿರುವ ಲೋಳೆಪೊರೆ ಕ್ರಮೇಣ ಬದಲಾವಣೆಯಿಂದ ಶುಷ್ಕವಾದ ಚರ್ಮದ ಹೊರಮೇಲ್ಮೈ ಆಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಮೇಲ್ಮೈರಚನೆ ಬದಲಾಗುವ ಸ್ಥಳವೇ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬಾಯಿಯ ಅಂಚಾಗಿ ಕಂಡುಬರುವ ತುಟಿಯ ಕೆಂಪುಭಾಗ (ರೆಡ್ ಮಾರ್ಜಿನ್). ತುಟಿಯ ಕೆಂಪು ಅಂಚಿನಲ್ಲಿ ರೋಮಕೂಪಕ್ಕೆ (ಹೇರ್ ಫಾಲಿಕಲ್) ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಜಿಡ್ಡುಗ್ರಂಥಿಗಳು (ಸೆಬೇಶಿಯಸ್ ಗ್ಲಾಂಡ್ಸ್) ಇರುವುದು ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಪ್ರಬುದ್ಧ ವಯಸ್ಸಾದ ಬಳಿಕ ಮೇಲ್ತುಟಿಯಲ್ಲಿ ಮೀಸೆ ಬೆಳೆಯುವುದನ್ನು ಎಲ್ಲರೂ ಬಲ್ಲರು. ಆ ಕಾಲದಿಂದ ಮುಂದೆ ಗಂಡಸರಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುವ ಟೆಸ್ಟೋಸ್ಟಿರೋನ್ ಎಂಬ ಹಾರ್ಮೋನ್ ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ. ತುಟಿಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೆಂಪು ಭಾಗ ಅತ್ಯಂತ ಅಗಲ. ಪಕ್ಕಕ್ಕೆ ಹೋದಂತೆ ಇದು ಕಿರಿದಾಗುತ್ತ ಬಾಯಿಮೂಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವಾಗುತ್ತದೆ. ಮುಖಭಾಗವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲ ತಜ್ಞರಿಗೆ ತುಟಿ ಒಂದು ಮುಖ್ಯ ಸಂಕೇತ. ತುಟಿಯ ಚಲನೆಯನ್ನು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿ ವೀಕ್ಷಿಸಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸನ್ನು ಇವರು ಅರಿಯಬಲ್ಲರು. ತುಟಿ ಚಲಿಸದೆ ಸ್ಥಿರಾಕಾರದಲ್ಲಿದ್ದರೂ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನು ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ಪತ್ತೆಮಾಡಬಹುದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ದಪ್ಪತುಟಿ ಸೋಮಾರಿತನ ವಿಷಯಲಂಪಟತ್ವಗಳನ್ನೂ (ಇಂಡೊಲೆನ್ಸ್, ಸೆನ್‍ಶುಯಾಲಿಟಿ), ತೆಳುತುಟಿ ಆತಂಕ ಅತ್ಯಾಶೆಗಳ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ (ಆಂಕ್ಸೈಟಿ, ಆವರಿಸ್) ಕಿರುತುಟಿ ನಿಷ್ಠುರ ನಿರ್ದಯ ಸ್ವಭಾವವನ್ನೂ (ಸ್ಟರ್ನ್, ಕೋಲ್ಡ್), ಸೂಚಿಸುವುವು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇವಕ್ಕೆ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಅಥವಾ ಅಂಕೆ ಅಂಶಗಳ ಆಧಾರವಿರುವು ಅನುಮಾನ.
ಚಿಕಿತ್ಸೆ
ರಚನೆ
ಸೀಳು ತುಟಿ (ಸಿರಿ ಬಾಯಿ)
ಸೀಳು ತುಟಿ ಮತ್ತು ಸೀಳು ತಾಳು