[[ಚಿತ್ರ:Darjeeling Tea Plantation, India.jpg|thumb|ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಚಹಾ ತೋಟ]]

ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ಯಮಗಳೆಂದರೆ, [[ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ]] ಮತ್ತು [[ಚಹಾ]] ಉದ್ಯಮ. [[ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಚಹಾ|ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್ ಚಹಾ]] [[ಕಪ್ಪು ಚಹಾ]]ಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯುತ್ಕೃಷ್ಠವಾದದ್ದು ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು, ಇದು ಜಗತ್ತಿನೆಲ್ಲೆಡೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ; ವಿಶೇಷವಾಗಿ [[ಯುನೈಟೆಡ್‌ ಕಿಂಗ್‌ಡಂ|UK]]ಯಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ [[ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ|ಬ್ರಿಟಿಷ್‌ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ]]ವನ್ನು ರೂಪಿಸಿದ್ದ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದೆ.ಇಲ್ಲಿನ ಚಹಾ ಉದ್ಯಮವು, ದೇಶದ ಇತರೆ ಭಾಗಗಳ ಚಹಾ ಬೆಳೆಗಾರರಿಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ನೇಪಾಳದಂತಹ ಇತರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಉತ್ಪಾದನೆಗೊಂಡ ಚಹಾದಿಂದ ಇತ್ತೀಚಿನ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದೆ. ಕಾರ್ಮಿಕರ ವ್ಯಾಜ್ಯಗಳು, ಕಾರ್ಮಿಕರ ಹಂಗಾಮಿ ವಜಾ, ಚಹಾ ತೋಟಗಳ ಮುಚ್ಚುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ಬಹುವ್ಯಾಪಕವಾದ ಆತಂಕಗಳು ಚಹಾ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉತ್ಪಾದನೆಯ ಮೇಲೆ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿವೆ. ಹಲವು ಚಹಾ ತೋಟಗಳು ಕಾರ್ಮಿಕರ [[ಸಹಕಾರಿ]] ತತ್ವದ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯುತ್ತಿವೆ. ಮತ್ತೆ ಕೆಲವು ಪ್ರವಾಸಿ ಧಾಮ‌ಗಳಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆಯಾಗುವ ಕುರಿತು ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಹಾಕುತ್ತಿವೆ. 
ಚಹಾ ತೋಟಗಳಲ್ಲಿ ದುಡಿಯುತ್ತಿರುವ ಕಾರ್ಮಿಕರಲ್ಲಿ 60%ಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಹಿಳೆಯರು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸಂಭಾವನೆಯ ಒಂದರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಹಣದ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದರೆ, ಉಳಿದ ಇನ್ನರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ವಸತಿ, ಅನುದಾನಿತ ಆಹಾರ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳು, ಉಚಿತ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಸೌಲಭ್ಯ ಮುಂತಾದ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ರೂಪದಲ್ಲಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅರಣ್ಯ ಮತ್ತು ಇತರೆ ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ಸಂಪನ್ಮೂಲಗಳು, ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಲೇ ಇರುವ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿವೆ. ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಾನಂತರದ ವರ್ಷಗಳು ಶಿಕ್ಣಣ, ಸಂಪರ್ಕ ಮತ್ತು ಕೃಷಿ ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವಪೂರ್ಣ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಂಡಿದ್ದು, ಕೃಷಿಯಲ್ಲಿ [[ಆಲೂಗಡ್ಡೆ]], [[ಏಲಕ್ಕಿ]], [[ಶುಂಠಿ]], [[ಕಿತ್ತಳೆ(ಹಣ್ಣು)|ಕಿತ್ತಳೆ]] ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಾಣಿಜ್ಯ ಬೆಳೆಗಳ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಸೇರಿದೆ. 

ಪಟ್ಟಣದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ವಾಸಿಸುವ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನತೆಗೆ ಇಲ್ಲಿನ [[ಮೆಟ್ಟಿಲುಪಾತಿ (ಕೃಷಿ)|ಇಳಿಜಾರುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಪಾತಿ]]ಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ಕೃಷಿಯೇ ಮುಖ್ಯ ಜೀವನೋಪಾಯದ ಮಾರ್ಗ. ಇದೇ ಕೃಷಿಯಿಂದ ಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಹಣ್ಣು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿ ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. 

ಬೇಸಗೆ ಮತ್ತು ವಸಂತಕಾಲಗಳು ಇಲ್ಲಿಗೆ ಬರುವ ಪ್ರವಾಸಿಗರಿಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಿಯವಾದ ಕಾಲಗಳು. ಈ ಕಾಲಗಳು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಬಹಳಷ್ಟು ನಿವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಕೆಲವರು ಹೊಟೇಲು ಮತ್ತು ರೆಸ್ಟೋರೆಂಟುಗಳನ್ನು ಸ್ವಂತವಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಕಂಪನಿಗಳ ಪರವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಮಾರ್ಗದರ್ಶಿಗಳಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಬಹಳಷ್ಟು ಜನ ತಮ್ಮ ಜೀವನೋಪಾಯವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ತನ್ನ ಮನಮೋಹಕ ಪ್ರಕೃತಿ ಸೌಂದರ್ಯದಿಂದಾಗಿ [[ಬಾಲಿವುಡ್‌]] ಮತ್ತು [[ಬಂಗಾಳಿ ಸಿನೆಮಾ]]ಗಳ ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರೀಕರಣ ತಾಣವಾಗಿದೆ. "[[ಆರಾಧನಾ (1969ರ ಚಲನಚಿತ್ರ)|ಆರಾಧನಾ]]" , "[[ಮೇ ಹೂ ನಾ]]" ಮತ್ತು "[[ಕಾಂಚನಜುಂಗ]]" - ಇಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರೀಕರಣಗೊಂಡ ಕೆಲವು ಜನಪ್ರಿಯ ಚಿತ್ರಗಳು. 
ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ ಜಿಲ್ಲಾ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಇಲ್ಲಿನ ಸರ್ಕಾರಿ ಕಚೇರಿಗಳು ಹಲವರಿಗೆ ಉದ್ಯೋಗ ನೀಡಿವೆ. ಬಂಗಾಳ, ಸಿಕ್ಕಿಂ ಮತ್ತು ಟಿಬೆಟ್‌‌ನ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕಲೆಗಳು ಹಾಗೂ ಕರಕುಶಲ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾರಾಟದಿಂದ ಡಾರ್ಜಿಲಿಂಗ್‌ನ ಆರ್ಥಿಕತೆಗೆ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ಕೊಡುಗೆ ಸಿಗುತ್ತಿದೆ. 

ವಾಣಿಜ್ಯ
ಹವಾಗುಣ
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಇತಿಹಾಸ