ಹಿಂದುತ್ವದಲ್ಲಿ, ನಿರ್ಧಿಷ್ಟವಾಗಿ ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ತತ್ವವಾದ ಕರ್ಮ "ವಿಜ್ಞಾನದ ವಾಸ್ತವಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಊಹಿಸಿದ ಹಾಗೆ ನೈತಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಕಾರಣ ಹಾಗೂ ಪರಿಣಾಮ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದಂತೆ ಕೂಡಿವೆ. ಒಳ್ಳೆಯ ಕಾರ್ಯ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲ ಕೊಡುತ್ತದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಟ್ಟ ಕೆಲಸ ಕೆಟ್ಟ ಫಲವನ್ನೇ ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಕೆಟ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳು ತನ್ನ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ನೀಡದಿದ್ದರೂ ಕೂಡ ಮುಂದಿನ ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ಇದರ ಋಣ ತೀರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. " ಹೀಗೆ ನಾವು ಮಾಡಿದ ಕರ್ಮ ನಮ್ಮನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಎಲ್ಲಿಯೂ ಹೋಗಲಾರದು. ನಮ್ಮ ಕರ್ಮಕ್ಕನುಸಾರವಾಗಿ ಒಳ್ಳೆಯ ಫಲವನ್ನೋ ಅಥವಾ ಕೆಟ್ಟ ಫಲವನ್ನೋ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಬೃಹದಾರಣ್ಯಕ ಉಪನಿಷದ್ ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ಮಾನವ ತನ್ನ ವರ್ತನೆ ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಅನುಸಾರ ಇರುತ್ತಾನೆ; ಪ್ರಶಂಸನೀಯ ವರ್ತನೆಯ ಮನುಷ್ಯ ಪ್ರಶಂಸನೀಯವಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಪಾಪ ಕಾರ್ಯಗಳ ಮನುಷ್ಯ ಪಾಪಿಯಾಗಿರುತ್ತಾನೆ. ಅವನು ಪರಿಶುದ್ಧ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ಪರಿಶುದ್ಧ ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟ ಕಾರ್ಯಗಳಿಂದ ದುಷ್ಟನಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತು ಇಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯರು ಅಪೇಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಹೀಗೆ ತನ್ನ ಅಪೇಕ್ಷೆ ಇದ್ದಂತೆ ತನ್ನ ಸಂಕಲ್ಪವಿರುತ್ತದೆ; ಮತ್ತು ಅವನ ಸಂಕಲ್ಪ ಇದ್ದಂತೆ ಅವನ ಕಾರ್ಯಗಳು; ಮತ್ತು ಅವನು ಮಾಡಿದ ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಗಳ ಫಲವನ್ನು ಅವನು ಪಡೆಯುತ್ತಾನೆ". ’ಕರ್ಮ’ದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಪುರಾತನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಇದೆ. ಈ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಗೌತಮ ಧರ್ಮ-ಸೂತ್ರ, ಷಟ್ಪಥ ಬ್ರಾಹ್ಮಣ, ಕಥಾಕ-ಗ್ರಾಹ್ಯ-ಸೂತ್ರ, ಚಾಂದೋಗ್ಯ ಉಪನಿಷಧ, ಮಾರ್ಕಂಡೇಯ ಪುರಾಣ ಹಾಗೂ ಇತರರಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕರ್ಮದ ಸಾಧ್ಯವಾದ ಪ್ರತಿಫಲಗಳ ಕೆಲವು ವಿವರಣೆಗಳನ್ನು ಬರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಪುನರ್ಜನ್ಮದ ಮಾತು ಬಂದಾಗ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿ ಪ್ರಾಣಿ ಮುಂತಾದವುಗಳು ಪುನರ್‌ಜನ್ಮದಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ಪ್ರಕಾರಗಳಲ್ಲಿ ಜನ್ಮ ತಾಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಇಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ನಂಬಿಕೊಂಡು ಬಂದ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿದೆ. ಕಥಾಕ-ಗ್ರಾಹ್ಯ-ಸೂತ್ರ ಹೇಳುತ್ತದೆ, "ಕೆಲವು ಮನುಷ್ಯರು ಸಾಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಗರ್ಭಾಶಯವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸುತ್ತಾರೆ; ಇನ್ನಿತರರು ಅಜೈವಿಕ ಪದಾರ್ಥಗಳಲ್ಲಿ (ಮರದಲ್ಲಿನ ತುಂಡು ಹಾಗೂ ಸಮಾನ ವಸ್ತುಗಳು) ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ತಮ್ಮ ಜ್ಞಾನದ ಅನುಸಾರ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ".

ಪಾಪಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಕರ್ಮದ ಫಲಾಫಲಗಳನ್ನು ಚರ್ಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ."ಕರ್ಮವಿಪಾಕ ಅಂದರೆ ದುಷ್ಟ ಕರ್ಮಗಳ ಅಥವಾ ಪಾಪ ಕರ್ಮಗಳು ಫಲಿಸುವುದು (ಅಥವಾ ಫಲಸಾಧನೆ). ಯೋಗಸೂತ್ರ II. ೩ ರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಹಾಗೆ, ಈ ಫಲಸಾಧನೆ ಮೂರು ರೂಪಗಳನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಜಾತಿ (ಕ್ರಿಮಿ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಣಿಯಾಗಿ ಜನನ), ಆಯು (ಜೀವನ ಅಂದರೆ ಐದು ಅಥವಾ ಹತ್ತು ವರ್ಷಗಳಷ್ಟು ಕಡಿಮೆ ಸಮಯದವರೆಗೆ ಜೀವಿತವಿರುವುದು) ಹಾಗೂ ಭೋಗ (ನರಕದ ಯಾತನೆಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸುವುದು)".

ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಜನನ ಹಾಗೂ ರೋಗಗಳು ಹಾಗೂ ವಿಕೃತಿಗಳು ಹೀಗೆ ಪಾಪಿಗಳು ಅನುಭವಿಸುವ ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಿಯೇ ಇದೆ. ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಪಾಪಗಳಿಗೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಂಕೀರ್ಣವಾದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, "ಹರಿತಸಂಹಿತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದ ಅನುಸಾರ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನ ಕೊಲೆಗಾರ ಬಿಳಿ ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ಹಾಗೂ ಹಸುವಿನ ಕೊಲೆಗಾರ ಕಪ್ಪು ಕುಷ್ಠರೋಗದಿಂದ ನರಳುತ್ತಾನೆ." ಪಾಪ ಕರ್ಮದ ಪರಿಣಾಮವನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸುವ ಕುರಿತಾಗಿ ಹೇಳುವಾಗ, ಯಾಜ್ಞವಲ್ಕ್ಯ ಸ್ಮೃತಿಯ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕಾರರಾದ ಮಿತಾಕ್ಷರನಂತಹ ಕೆಲವು ಬರಹಗಾರರು, ಪಾಪ ಕರ್ಮಫಲದಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಸಾಧ್ಯ ಎಂಬುದು ಅಕ್ಷರಷಃ ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಪಾಪಿಯಾದವನು ಕೆಲವು ಪ್ರಾಯಶ್ಚಿತ್ತ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಮೂಲಕ ನಮ್ಮ ಪಾಪ ಕರ್ಮಫಲದ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ದೇವರ ಪಾದಕ್ಕೆ ಅರ್ಪಿಸುವ ಮೂಲಕ ಪಾರಾಗಬಹುದು."

ಮತ್ತು ಕರ್ಮವಿಪಾಕ ಹೇಳುವಂತೆ "ಎಲ್ಲಾ ಆತ್ಮಗಳಿಗೂ ತಮ್ಮ ಕರ್ಮ ಫಲಾಫಲಗಳನ್ನು ಅನುಭವಿಸಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಉನ್ನತಿಯ ಹಂತವು ಕರ್ಮಫಲಾಫಲ ಅನುಭವಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿರತವಾಗಿ ಮರೆಯಾಗಿದ್ದರೂ ಕೂಡ. ಆತ್ಮ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಉನ್ನತಿಯ ಕಡೆ ಸಾಗುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಎಲ್ಲ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿದ ನಂತರದಲ್ಲಿ ನಿಜವಾದ ಉನ್ನತಿ ಮತ್ತು ಶಾಂತಿಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ."

ಶಂಕರ (ಅದ್ವೈತ)
ಮೂಲ
ವೇದಾಂತ
ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು