ಡ್ಮಿಟ್ರಿ ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರು ರಷ್ಯಾದ ರಸಾಯನಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹಾಗು ಸಂಶೋಧಕರಾಗಿದ್ದರು. ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರು ವರ್ಕ್‌ನಿ ಅರೆಂಜ಼ಾನಿ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದರು. ಈ ಹಳ್ಳಿಯು ಸೈಬೇರಿಯಾದಲ್ಲಿದೆ. ಇವಾನ್ ಪಾವ್‍ಲೊವಿಚ್ ಮೆಂಡಲೀವ್ ಮತ್ತು ಮರಿಯ ಡ್ಮಿಟ್ರಿಯಿವ್ನ ಮೆಂಡಲೀವ, ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರ ಪೋಷಕರು. ಅವರ ತಾತ ಪಾವೆಲ್ ಮ್ಯಾಗ್ಸಿಮೊವಿಚ್ ಸೊಕೊಲೊವ್ ಟ್ವರ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿರುವ ರಷ್ಯನ್ ಧಾರ್ಮಿಕ ಚರ್ಚ್ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮಗುರುಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರ ತಂದೆ ಇವಾನ್ ತಮ್ಮ ಸಹೋದರ, ಸಹೋದರಿಯರೊಂದಿಗೆ ಧಾರ್ಮಿಕ ಉಪನ್ಯಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರಿಂದ ಅವರ ಕುಟುಂಬ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಚಿರಪರಿಚಿತವಾಗಿತ್ತು. ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರನ್ನು ಅವರ ತಾಯಿ ಸಂಪ್ರದಾಯಸ್ತ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಆಗಿ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರ ತಾಯಿ ಸಹನೆಯಿಂದ ದೈವತ್ವವನ್ನು ಹುಡುಕಲು ಹಾಗು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸತ್ಯವನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು. ನಂತರ ಮೆಂಡಲೀವ್ ಚರ್ಚ್ನಿಂದ ಹೊರನಡೆದರು.
ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರು ಕಿರಿಯ ಪುತ್ರ. ಅವರಿಗಿಂತ ಹಿರಿಯ ಸಹೋದರ ಸಹೋದರಿಯರು ಎಷ್ಟು ಮಂದಿ ಎಂಬ ಮಾಹಿತಿ ಸರಿಯಾಗಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ವಿವಿಧ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಅವರಿಗೆ ೧೧, ೧೩, ೧೪ ಅಥವಾ ೧೭ ಸಹೋದರ ಸಹೋದರಿಯರಿದ್ದರೆಂದು ತಿಳಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ನಿಕರವಾದ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರ ತಂದೆ ಕಲೆ, ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಶಿಕ್ಷಕರಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ತಂದೆ ತಮ್ಮ ಮನೆಯ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸಲು ತಮ್ಮ ಕಣ್ಣುಗಳನ್ನು ದಾನಮಾಡಿದರು. ಆದುದರಿಂದ ತಮ್ಮ ಶಿಕ್ಷಕ ವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ತಾಯಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಲೇಬೇಕಾದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಬಂತು. ಅವರ ತಾಯಿ ತಮ್ಮ ಗಾಜಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆಯನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪುನರಾರಂಭಿಸಿದರು. ಮೆಂಡಲೀವ್ ೧೩ನೇ ವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲಿದ್ದಾಗ ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಹಾಗು ಅವರ ತಾಯಿಯ ಗಾಜಿನ ಕಾರ್ಖಾನೆ ಬೆಂಕಿಯ ಅನಾಹುತದಿಂದ ನಿರ್ನಾಮವಾಯಿತು. ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರು ಟೊಬೊಲ್ಸ್ಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಜಿಮ್ನಾಯಿಸಮ್ ತರಬೇತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಿದರು.
ಅವರ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕಾಗಿ ೧೮೪೯ರಲ್ಲಿ ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರ ತಾಯಿ ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರೊಡನೆ ರಷ್ಯಾದೆಲ್ಲೆಡೆ ಸಂಚರಿಸಿದರು. ಮಾಸ್ಕೊ‍ನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯ ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರ ಉನ್ನತ ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಬಡ ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರ ಕುಟುಂಬ ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್‍ಗೆ ಹಿಂತಿರುಗಿದರು. ಮೆಂಡಲೀವ್‍ರವರು ೧೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‍ಬರ್ಗ್‍ನಲ್ಲಿರುವ ಮೆಯಿನ್ ಪೆಡಗಾಜಿಕಲ್ ಇನ್ಸ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವೇಶ ಪಡೆದರು. ಅವರ ಪದವಿ ನಂತರ ಅವರಿಗೆ ಟಿ.ಬಿ ಸೋಂಕು ತಗುಲಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಕಪ್ಪುಸಾಗರದ ಉತ್ತರ ತೀರದಲ್ಲಿರುವ ಕ್ರಿಮಿಯನ್ ಪೆನಿನ್‍ಸುಲಗೆ ೧೮೫೫ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳೆಸಿದರು. ಅವರು ಅಲ್ಲಿರುವ ಸಿಮ್‍ಫೆರೋಪೊಲ್ ಜಿಮ್ನಾ‌ಯಿಸಮ್ ನಂ.೧ ರಲ್ಲಿ ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾವಿಣ್ಯ ಹೊಂದಿದರು. ಅವರು ೧೮೫೭ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮ ಆರೋಗ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸೆಂಟ್ ಪೀಟರ್ಸ್‌ಬರ್ಗ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಜೀವನ ಮತ್ತು ಶಿಕ್ಷಣ
ವೃತ್ತಿ ಜೀವನ
ಆವರ್ತ ಕೋಷ್ಟಕ
ಇತರ ಸಾಧನೆಗಳು