ಸಂಬಂಧ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ್(ಆರ್.ಎಂ) ಎಂಬ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ೧೯೮೩ರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ವಿಭಾಗದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್ ಲಿಯೊನಾರ್ಡ ಬೆರ್ರಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಬೆರ್ರಿರವರು ಆರ್.ಎಂ ನನ್ನು ಹೀಗೆ ಪರಿಗಣಿಸಿದರು, ಅದು ಆಕರ್ಶಿಸುವ, ನಿರ್ವಹಿಸುವ, ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಗುಣಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ. ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆಯುತ್ತಲೆ ಹೊಸ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ತಂತ್ರಜ್ನಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಗ್ರಾಹಕ ಸಂಬಂಧ ನಿರ್ವಹಣಾ(ಸಿ.ಆರ್.ಎಂ) ಬಂದಿತು.
ಸಿ.ಆರ್.ಎಂ ಮತ್ತು ಇ.ಸಿ.ಆರ್.ಎಂ ನ ಮುಖ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೆಂದರೆ ಸಿ.ಆರ್.ಎಂ ತಂತ್ರಜ್ನಾನದ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಇ.ಸಿ.ಅರ್.ಎಂ ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ನಾನದ ಮೂಲಕ ಆರ್.ಎಂ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕಾರ್ಯಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.

ಆರ್ಎಂ ನಿಂದ ಸಿಆರ್ಎಂ
ಸಿಆರ್ಎಂ ರಿಂದ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು
ಇಸಿಆರ್ಎಂ ಯಶಸ್ಸಿನ ಕ್ರಮಗಳು
ಮೊಬೈಲ್ ಸಿಆರ್ಎಂ