ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿಡುವ ಉದ್ದೇಶಕ್ಕಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಸ್ಮಾರಕಾರ್ಥವಾದ ಕಟ್ಟಡವೆಂದರೆ ಗುಮ್ಮಟಾಕಾರದ ಸ್ಮಾರಕವಾದ ಬೌದ್ಧ ಸ್ತೂಪ. ಪವಿತ್ರ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಬೌದ್ಧ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನವಾಗಿ ಬಳಸುತ್ತಿದ್ದ ಆಗ್ನೇಯ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ತೂಪ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿತ್ತು. ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ (c. ೩೨೧–೧೮೫ ಕ್ರಿ.ಪೂ) ಸ್ತೂಪಗಳು, "ವಿಹಾರಗಳು" ಹಾಗೂ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡ ಕೋಟೆಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿತವಾಗಿರುತ್ತಿದ್ದ ನಗರಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಲಾಗಿತ್ತು . ಮರದಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾಸ್ತುಕೃತಿಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು ಹಾಗೂ ಶಿಲೆಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಸದೃಢವಾಯಿತು. ಗೂಟಗಳು, ಅಡ್ಡಸರಳುಗಳು ಹಾಗೂ ಕಳಸಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾ ಅಡ್ಡಕಂಬಿಗಳು ಸ್ತೂಪದ ಸುತ್ತಲೂ ಇರುತ್ತಿದ್ದ ರಕ್ಷಣಾ ಬೇಲಿಯ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಅಂಡಾಕೃತಿಯ, ವೃತ್ತಾಕೃತಿಯ, ಚತುರ್ಭುಜಾಕೃತಿಯ ಅಥವಾ ಕಮಾನುಗೂಡಿನ ಆಕಾರದ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟಿಗೆಗಳು ಹಾಗೂ ಮರಮುಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. "ತೋರಣ" ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾದ್ವಾರಗಳ ಕಮಾನುಗಳು ಬೌದ್ಧ ಧರ್ಮದ ಹರಡುವಿಕೆಯೊಂದಿಗೆ ಪೂರ್ವ ಏಷ್ಯಾವನ್ನೂ ತಲುಪಿದವು. "ಅಡ್ಡತೊಲೆ ಬಾಗಿಲುಗಳು" ಸಾಂಚಿಯ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಬೌದ್ಧ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿರುವ (೩ನೆಯ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಪೂ - ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನ ಕ್ರಿ.ಶ) ತೋರಣ ದ್ವಾರಗಳಿಂದಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿ ಪಡೆದು ನಿರ್ಮಿಸಲಾದಂತಹವುಗಳು ಎಂದು ಹಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಶಿಲಾಖಂಡಗಳನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ನಿರ್ಮಿಸಲಾಗುತ್ತಿದ್ದ ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಿದ್ದ ಬಾವಿಗಳು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ೨೦೦-೪೦೦ ಕ್ರಿ.ಶಯ ಕಾಲದಿಂದಲೇ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದವು. ತರುವಾಯವೇ ಧಾಂಕ್‌ನಲ್ಲಿ(೫೫೦-೬೨೫ ಕ್ರಿ.ಶ) ಬಾವಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣ ಹಾಗೂ ಭಿನ್‌ಮಲ್‌ನಲ್ಲಿನ (೮೫೦-೯೫೦ ಕ್ರಿ.ಶ) ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಪುಷ್ಕರಿಣಿಗಳ ನಿರ್ಮಾಣಗಳು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಂಡವು. ಮೊಹೆಂಜೋ-ದಾರೋ ಮಹಾನಗರವು ಹಲವು ಬಾವಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಅವುಗಳು ಮೆಟ್ಟಿಲುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಬಾವಿಗಳ ಪೂರ್ವವರ್ತಿಗಳಾಗಿದ್ದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ೩ನೇ ಸಹಸ್ರಮಾನ ಕ್ರಿ.ಪೂಯ ವೇಳೆಗೆ ನಿರ್ಮಿತವಾಗಿದ್ದ ೭೦೦ರಷ್ಟು ಭಾರೀ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಾವಿಗಳು ಮಹಾನಗರದ ಕೇವಲ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿಯೇ ಪತ್ತೆಯಾಗಿದ್ದು , ಇದರಿಂದಾಗಿ 'ಕೋನಾಕೃತಿಯ ಇಟ್ಟಿಗೆ ಪಟ್ಟಿಯುಳ್ಳ ಬಾವಿಗಳನ್ನು' ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆಯ ಜನರೇ ಕಂಡು ಹಿಡಿದದ್ದು ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಭಾವಿಸುವ ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದೆ. ಅಜಂತಾ ಹಾಗೂ ಎಲ್ಲೋರಾಗಳಂತಹಾ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಗುಹಾ ದೇವಾಲಯಗಳು ಹಲವು ಅದ್ವಿತೀಯ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾರತದಾದ್ಯಂತ ಗುಹಾದೇವಾಲಯಗಳ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯು ಉನ್ನತಿಗೇರುವಂತೆ ಪ್ರಖ್ಯಾತವಾಯಿತು.

ಗೋಡೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಹಾಗೂ ಕಂದಕಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಬೃಹತ್‌ ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಹಾಗೂ ಸುಸಂಗತವಾಗಿ ಕಮಾನಾಕೃತಿಯ ಕಿಟಕಿಗಳು ಮತ್ತು ದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಬಹುಮಹಡಿ ಕಟ್ಟಡಗಳು ಈ ಅವಧಿಯ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯಲ್ಲಿನ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಭಾರತದ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಅಶೋಕನು (ಆಳ್ವಿಕೆ: ೨೭೩—೨೩೨ ಕ್ರಿ.ಪೂ) ೨೩೦ ಕ್ರಿ.ಪೂಯ ವೇಳೆಗೆ ಮೌರ್ಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಾದ್ಯಂತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳ ಸರಣಿಯನ್ನೇ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನು. ಅಶೋಕನು ಹೊರಡಿಸಿದ್ದ ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು (೨೭೨—೨೩೧ ಕ್ರಿ.ಪೂ) ಹೀಗೆ ಹೇಳುತ್ತದೆ: "ಮಹಾರಾಜ ಪಿಯಾದಸಿಯು(ಪ್ರಿಯದರ್ಶಿಯು) (ಅಶೋಕ) ಎಲ್ಲೆಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ವಿಧಗಳ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದನು, ಜನರಿಗಾಗಿರುವ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯಗಳು ಒಂದಾದರೆ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಾಗಿನ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವು ಮತ್ತೊಂದಾಗಿತ್ತು. ಜನರಿಗೆ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗೆ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ನೀಡಲು ಚಿಕಿತ್ಸಕ ಗಿಡಮೂಲಿಕೆಗಳು ಎಲ್ಲೆಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲವೋ ಅಲ್ಲೆಲ್ಲಾ ಅವುಗಳನ್ನು ಕೊಂಡು ತಂದಾದರೂ ಬೆಳೆಸಬೇಕು ಎಂದು ರಾಜಾಜ್ಞೆ ಹೊರಡಿಸಿದ್ದನು." ರೋಮನ್‌ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಹೆಲ್ಲೆನಿಸ್ಟಿಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೌದ್ಧ ವಾಸ್ತುಶೈಲಿಯನ್ನು ಮಿಳಿತಗೊಳಿಸಿ ಗ್ರೀಕ್‌-ಬೌದ್ಧ ಪಂಥಗಳಂತಹಾ ಅದ್ವಿತೀಯ ಹದಬೆರಕೆಗಳು ರೂಪುಗೊಳ್ಳುವಿಕೆಗೆ ಇಂಬು ಕೊಟ್ಟಿತ್ತು.

ಮಹಮ್ಮದೀಯರ ಪ್ರಭಾವ ಹಾಗೂ ಮೊಘಲರ ಯುಗ (೧೫೨೬ ಕ್ರಿಶ-೧೮೫೭ ಕ್ರಿಶ)
ಮೆಹ್ರ್‌ಗಢ ಸಂಸ್ಕೃತಿ —ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆ ನಾಗರೀಕತೆ (೭೦೦೦ ಕ್ರಿಪೂ—೧೫೦೦ ಕ್ರಿಪೂ)
ಮಧ್ಯಯುಗದ ಅಂತ್ಯದ ಅವಧಿ (೧೧೦೦ ಕ್ರಿಶ—೧೫೨೬ ಕ್ರಿಶ)
ಮಹಾ ಜನಪದರ ಯುಗದ ನಂತರದ ಅವಧಿ (೧೫೦೦ ಕ್ರಿಪೂ—೨೦೦ ಕ್ರಿಶ)