೧೯೦೦ ರಲ್ಲಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿತು. ಸಣ್ಣಾಟ ಉದಯಕ್ಕೆ ಮಹರಾಷ್ಟ್ರದ ತಮಾಶಾ ಮತ್ತು ಕಂಪನಿಯ ಪ್ರೇರಣೆ ಸಾಕಷ್ಟಿದೆ. ಕಾಳಗದ ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನೇ ಹೊಂದಿದ್ದ ಏಕತಾನತೆಯ ದೊಡ್ಡಾಟಗಳ ವೀರರಸ ಪ್ರಧಾನ ಕಥೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿರಸಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಕಥೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಕೌಟುಂಬಿಕ ಮತ್ತು ನೀತಿ, ಭಕ್ತಿಪ್ರಧಾನವಾದ ಕಥಾವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ, ಶೃಂಗಾರ ಮತ್ತು ಹಾಸ್ಯ ರಸಗಳು ಸೇರಿರುವುದರಿಂದ ಸಣ್ಣಾಟಗಳು ಬೇಗ ಜನಪ್ರೀಯತೆಯನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡವು.

ಸಣ್ಣಾಟಗಳ ಉಗಮ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಘಟ್ಟಗಳಿವೆ.ಸುಮಾರು ಕ್ರಿ. ಶ. ೧೮೪೦ ರಿಂದ ೧೯೨೦ ರವರೆಗೆ ಮೊದಲ ಘಟ್ಟ. ಈ ಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣಾಟದ ಉಗಮ ಮತ್ತು ಸ್ವರೂಪ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಂಭವಾಯಿತು. ಅನಂತರದು ಎರಡನೇ ಘಟ್ಟ.

ಸಣ್ಣಾಟಗಳು ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗೀತರೂಪಕಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಹಾಡುತ್ತ, ಕುಣಿಯುವ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿತ್ತು. ಮುಮ್ಮೇಳ, ಹಿಮ್ಮೇಳದವರು ಹಾಡಿದಂತೆ, ಪಾತ್ರದವರು ಹಾವಭಾವ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತ ಆಂಗಿಕ ಅಭಿನಯ ಮಾಡುತ್ತಾ, ಕುಣಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಸಂಭಾಷಣೆ ಇದ್ದರೂ, ಸಂಭಾಷಣೆಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟತೆ ಇರಲಿಲ್ಲ. ವೇಷಭೂಷ್ಣಗಳು ಸಹಾ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಇರಲಿಲ್ಲ. ಹಬ್ಬ, ಜಾತ್ರೆ, ಉತ್ಸವಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಕುವ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಹೆಣ್ಣು ಪಾತ್ರಕ್ಕೆ ಕಚ್ಚೆ ಹಾಕಿದ ಸೀರೆಯನ್ನುಡಿಸಿ ಕೃತಕ ಹಾರಗಳನ್ನ್ಹು ಹಾಕುತ್ತಿದ್ದರು. ಬಹಳ ಸರಳವಾದ ರಂಗಮಂದಿರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದೂ, ದೊಡ್ಡಾಟಕ್ಕಿಂತ ಸರಳವಾಗಿದೆ. ಜನರಿಗೆ ಮರಂಜನೆಯ ಜೊಥೆ, ನೀತಿಯನ್ನು ಬೋಧಿಸುತ್ತವೆ. 

ಸಂಗ್ಯಾಬಾಳ್ಯಾ, ಕಡ್ಲಿಮತ್ತಿ ಸ್ಟೇಶನ್ ಮಾಸ್ತರ್, ಮಹಾಲಿಂಗ ಶೆಟ್ಟಿ ಮತ್ತು ಪುಂಡಲೀಕನಾಟ ಇವು ಮೊದಲ ಘಟ್ಟದ ಪ್ರಮುಖ ಸಣ್ಣಾಟಗಳು.

ಹಣ್ಣೀಕೇರಿ ಶಿವಾನಂದ
ವೇಷಭೂಷಣಗಳು
ಬೈಲವಾಡದ ಪತ್ತಾರ ರಾಯಪ್ಪ ಮಾಸ್ತ
ಉಗಮ