ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನದೇ ಆದಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ೨೨ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕಾವೇರಿ ನದಿಯಿಂದ ೪ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜರು ಬೇಟೆಗೆ ಬಂದಾಗ ತಂಗಲು ನಿರ್ಮಿಸಿದಂತಹ 'ಅಲೋಕ' ಎಂಬ ಸುಂದರ ಭವ್ಯ ಕಟ್ಟಡವೊಂದು ಈ ಗ್ರಾಮದಿಂದ ಕೇವಲ ೮ ಕಿ.ಮೀ ದೂರದಲ್ಲಿದೆ. ಇಂತಹ ಸುಂದರ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರ ಗ್ರಾಮವಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ದೇವಾಲಯವು ಕೂಡ ಇತಿಹಾಸವನ್ನು ಸಾರುವಂತಹ ದೇವಾಲಯಗಳಾಗಿವೆ. ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವ ಈಶ್ವರ, ಬಸವೇಶ್ವರ, ಹಾಗೂ ಸಿದ್ದೇಶ್ವರ ದೇವಾಲಯಳು ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆ ನಡೆಸಿದ ಚೋಳರು ಈ ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಒಂದೇ ರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ(೬ತಿಂಗಳು ಹಗಲು ೬ ತಿಂಗಳು ರಾತ್ರಿ) ದೇವಾಲಯಗಳನ್ನು ಕಟ್ಟಿ ಎಳ್ಳನ್ನು ಬೆಳೆದು ದೀಪ ಹಚ್ಚಿ ಹೋಗುತಿದ್ದರು ಎಂದು ಸ್ಥಳೀಯ ಹಿರಿಯರು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.

ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರಕ್ಕೆ ಇರುವ ಪ್ರಮುಖ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ ಎಂದರೆ ಮೈಸೂರಿನ ಮಹಾರಾಜ ದಳವಾಯಿಗೂ ಹಾಗೂ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಪಾಳೆಗಾರ ಚೆಂಗಾಳ್ವ ವೀರರಾಜನಿಗೂ ತಮ್ಮ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಕಲಹ ಉಂಟಾಗಿ ಯುದ್ಧ ನಿರ್ಣಯವಾಯಿತು. ನಂತರ ಮೈಸೂರಿನ ರಾಜಧಾನಿ ಶ್ರೀರಂಗಪಟ್ಟಣದಿಂದ ದಳವಾಯಿ ಅವರು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ದಂಡಿನ ಸಮೇತ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೊರಟರು. ಪಾಲಹಳ್ಳಿ ಮಾರ್ಗವಾಗಿ ಕನ್ನಂಬಾಡಿ ಗನ್ನಂಬಾಡಿಗಳ ನಡುವೆ ಹಾದು ಗಂಗರಾಜರ ಛತ್ರವನ್ನು ಸೇರಿತು.

ಈ ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಕಲ ಸಾಮಾಗ್ರಿಗಳ ಸರಬರಾಜು ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಒಂದು ಅಂಟುಕ್ವಾಟೆಯನ್ನು ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡರು. ಅಂಟುಕ್ವಾಟೆ ಎಂದ್ರೆ ಬಿಡಾರಕ್ಕಾಗಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡ ಕೋಟೆ, ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಬಿಡಾರ.

ದಳವಾಯಿ ಮಹಾರಾಜರು ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಹಾರಾಜರ ಕುಲದೇವತೆ ಬೆಟ್ಟದ ಚಾಮುಂಡಿಯನ್ನು ನೆನೆಯದೆ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ಮಸಣಿಕಮ್ಮನಿಗೆ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣ ನನ್ನ ವಶವಾಗಲಿ ಎಂದು ನೆನೆದಿದ್ದಕ್ಕೆ ಚಾಮುಂಡಿ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ದಳವಾಯಿ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ ಇದರಿಂದಾಗಿ ದಳವಾಯಿ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದನು ಸೋಲು ಕಚಿತವೆಂದು ಮನವರಿಕೆಯಾದಾಗ ಬೆಟ್ಟದ ಚಾಮುಂಡಿಯನ್ನು ನೆನೆಯದಿದ್ದುದು ಮಹಾಪರಾಧವಾಯಿತೆಂದು ತಪ್ಪು ಹರಕೆ ಕಟ್ಟಿಕೊಂಡ ಮೇಲೆ ಮೈಸೂರಿನಿಂದ ಚಾಮುಂಡಿ ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಬಳಗದೊಡನೆ ಬಂದು ದಳವಾಯಿಗೆ ನೆರವಾಗಿ ನಿಂತಳು. ಈ ಸಲ ದಳವಾಯಿ ಚಿಲ್ಕುಂದದ ಮೇಲೆ ಕೊಮ್ಮಾರರಸನನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಎದುರಿಸಿದ. ಚಿಲ್ಕುಂದದವರು ಮಹಾ ಪರಾಕ್ರಮಿಗಳೆಂದು ಅರಿತ ಚಾಮುಂಡಿ ಅವರನ್ನು ಗೆಲ್ಲಲು ಒಂದು ತಂತ್ರವನ್ನು ಮಾಡಿದಳು. ಚಿಲ್ಕುಂದದ ದಂಡಿಗೆ ಹುಚ್ಚು ಆವೇಶವನ್ನು ಕೊಟ್ಟಳು. ಆ ದಂಡು ಮೈಸೂರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರದ ತನಕವೂ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. ಹೀಗೆ ಅಟ್ಟಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದ ಚದುರಂಗ ಬಲವನ್ನೆಲ್ಲಾ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ಬಂಡೆಗಳನ್ನಾಗಿಸಿ ನಿಲ್ಲಿಸಿದಳು.
ಆದರೆ ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರದ ಗ್ರಾಮಸ್ಥರು ಹೇಳುವ ಕಥೆ ಎಂದರೆ ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರದ ಮೇಲೆ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ದಂಡು ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರದ ಕೊಟೆಯ ಮೇಲೆ ೧೬ ವರ್ಷದ ಯೌವನವತಿಯಾಗಿ ತಲೆಯನ್ನು ಬಾಚುತ್ತಿರುತ್ತಾಳೆ. ಇವಳನ್ನು ನೋಡಿದ ಪಿರಿಯಾಪಟ್ಟಣದ ರಾಜ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಗೆಲ್ಲುವುದಕ್ಕಿಂತ ಈಕೆಯನ್ನೆ ಅಪಹರಿಸಿಕೊಂಡು ಹೋಗೋಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇವರ ಮರ್ಮವನ್ನು ಅರಿತ ಲಕ್ಷ್ಮಿದೇವಿಯು ನೀವಿದ್ದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿಯೆ ಬಂಡೆಗಳಾಗಿ ಎಂದು ಶಾಪಕೊಟ್ಟಳಂತೆ ಅದರಂತೆಯೇ ಅವರೆಲ್ಲಾ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳಾದರು. ಈ ಕಲ್ಲು ಬಂಡೆಗಳು ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿರುವುದು ಇತಿಹಾಸಗಳನ್ನು ತಿಳಿಸುವ ಅಂಶಗಳಾಗಿವೆ. ಮೈಸೂರಿನ ದಳವಾಯಿ ಪುಟ್ಟರಸು ಅವರು 

ವೀರರಾಜನು ಅಪ್ರತಿಮ ಪರಾಕ್ರಮಿ, ಗಂಡು ಮೆಟ್ಟಿದ ನಾಡಿನವನು. ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ತಾನು ಮಡಿಯುವುದು ನಿಶ್ಚಿತವೆಂದು ತಿಳಿದ ಮೇಲೆ ತನ್ನ ಪ್ರೀತಿಯ ಮಡದಿಯರನ್ನು ತವರಿಗೆ ಹೋಗಿ ಜೀವ ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯುತ್ತರವಗಿ ನಾವು ವೀರನ ಮಡದಿಯರೆ ಹೊರತು ಹೇಡಿಯ ಹೆಂಡತಿಯರಲ್ಲ! ತಮ್ಮನ್ನು ಕತ್ತರಿಸಿ ಅನಂತರ ಯುದ್ಧಕ್ಕೆ ಹೋಗಲು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ. ಬೇರೆ ದಾರಿಯೇ ಇಲ್ಲದಿದ್ದ ವೀರರಾಜ ತನ್ನ ಸತಿಯರನ್ನು ಕೊಂದು ರಣರಂಗಕ್ಕೆ ಬಂದು ಯುದ್ಧಮಾಡುತ್ತಿರುವಾಗ, ಪರಮ ವೈರಿ ದಳವಾಯಿಯನ್ನು ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರದಲ್ಲಿ ಎದುರಾಗುತ್ತಾನೆ. ಮೈಸೂರು ಸೈನ್ಯವನ್ನು ದಿಕ್ಕು ಪಾಲು ಮಾಡಿ ದಳವಾಯಿಗೆ ಮುಖಾಮುಖಿಯಾಗಿ ನಿಲ್ಲುತ್ತಾನೆ. ಅ‍ಷ್ಟು ಹೊತ್ತಿಗೆ ಬಂದ ಚಾಮಾಯಿ ವೀರರಾಜನ ಇರಿತಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಬೇಕಿದ್ದ ದಳವಾಯಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುತ್ತಾಳೆ.

ಹೀಗೆ ದಳವಾಯಿ ಹಾಗೂ ವೀರರಾಜನಿಗೂ ನಡೆದ ಕಾಳಗದಲ್ಲಿ ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರವು ಪ್ರಸ್ತಾಪವಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಈ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ ದಳವಾಯಿ ಅವರು ಯುದ್ಧ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಲು ಅಂಟುಕ್ವಾಟೆಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ್ದರು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಗ್ರಾಮವು ತನ್ನದೇ ಆದಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಬಹುದು.

ಸ್ಥಳನಾಮ ನಿ‍‍‍‍‍ಷ್ಪತ್ತಿ, ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ, ಹಾಗೂ ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಗಳು
ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರ
ಗುಂಗ್ರಾಲ್ ಛತ್ರ ಗ್ರಾಮದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ಹಿನ್ನೆಲೆ
ಗ್ರಾಮ ದೇವತೆ ಕುರಿತ ಹಾಡುಗಳು