ಮೊದಲಿನ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸವಾದವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ತಿಳಿವಳಿಕೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಗೆ ವಿಕಸನವನ್ನು ಅನ್ವಯಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಮೊದಲಿನದೇನಲ್ಲ: ಶೋಪೆನ್‌ಹೌರ್ ಒಂದು "ಜೀವವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಆದರ್ಶವಾದ" ವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದನು. ಅದರಲ್ಲಿ ಅವನು ಯಾವುದು ಒಂದು ಜೀವಿಯು ನಂಬುತ್ತದೆಯೋ ಅದು ಯಾವುದು ಸತ್ಯವೋ ಅದರಿಂದ ಕಠೋರವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಇಲ್ಲಿ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಗಳು ಒಂದು ಪರಿಪೂರ್ಣವಾದ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯ ಜೀವನದ ಜೊತೆಗಿನ ಮತ್ತು ಅದರ ಆಚೆಗಿನ ಜೀವಿಗಳ ಪರಿಶೀಲನೆಯ ತರ್ಕಾತೀತ ಸತ್ಯದ ಜೊತೆಗಿನ ಎರಡು ವಿಭಿನ್ನವಾದ ಕಾರ್ಯಕ್ಷೇತ್ರಗಳಂತೆ ಚಿತ್ರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಒಂದು "ಪರಿಸರ ವಿಜ್ಞಾನ" ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ವಿವರವನ್ನು ನೀಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಈ ಆದರ್ಶವಾದಕ್ಕೆ ಸವಾಲನ್ನು ಮಾಡುತ್ತದೆ: ಹೇಗೆ ಜೀವಿಗಳು ಅವರ ವಾತಾವರನ ಮೇಲೆ ಒಂದು ಹಿಡಿತವನ್ನು ಪದೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ತೀಳುವಳಿಕೆಗೆ ಪರಿಶೀಲನೆ ಎನ್ನುವರು. "ನಿಜ" ಮತ್ತು "ಸತ್ಯ" ಗಳು ಪರೀಶೀಲನೆಯ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಗುರುತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ಈ ವಿಷಯದ ಹೊರಗಡೆ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಗಟ್ಟಿಮುಟ್ಟಾದ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಅರಿವಿನಲ್ಲಿ ಇದು "ವಾಸ್ತವವಾದಿ" ಆಗಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಅದನ್ನು ಹಿಲೇರಿ ಪುಟ್ನಮ್ ನಂತರದಲ್ಲಿ ತತ್ವ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ವಾಸ್ತವವಾದ ಎಂದು ಕರೆದನು),ಆದರೆ ಇದು ವ್ಯವಹರಿಸಲೇಬೇಕಾದ ಒಂದು ಬಾಹಿಕ ಜಗತ್ತನ್ನು ಹೇಗೆ ಅಂಗೀಕರಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇದು ವಾಸ್ತವವಾದಿಯಾಗಿದೆ.

ಅವಲೋಕನಗಳನ್ನು ಆದ್ರ್ಶವಾದಿಯಾಗಿ ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಯಾಗಿ ಗುಂಪುಗೂಡಿಸುವ ತತ್ವವಾದಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯ ಜೊತೆ, ( ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್‌‌ನ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತಿಳುವಳಿಕೆಯ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಸಾಂದರ್ಭಿಕ ಅಭಿರುಚಿಯ ಮಾತುಗಾರಿಕೆಯ ಜೊತೆ) ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ವಸ್ತುನಿಷ್ಠವಾದ ಅಥವಾ ಆದರ್ಶವಾದದ ಒಂದು ವಿಧವಾಗಿ ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಜೇಮ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯುತ್ತಮ-ತಿರುಗಲ್ಪಟ್ಟ ಹಲವರು ನುಡಿಗಟ್ಟುಗಳು - "ಸತ್ಯದ ದುಡ್ಡಿನ ಬೆಲೆ" , (ಜೇಮ್ಸ್‌ 1907, p. 200) ಮತ್ತು "ಸತ್ಯವು ಕೇವಲ ನಮ್ಮ ವಿಚಾರದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿನ ಏಕೈಕ ಸಾಧನ" (ಜೇಮ್ಸ್‌ 1907, p. 222) - ಇವುಗಳು ವಿಷಯದಿಂದ ಹೊರೆತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ ಮತ್ತು ಸಮಕಾಲೀನ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ಯೋಜನೆಗಳು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಉಪಯುಕ್ತತೆಯ ಜೊತೆ ಸತ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೋ ಅವುಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ಅಣಕಚಿತ್ರವಾಗಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ವಿಲಿಯಮ್ ಜೇಮ್ಸ್‌ ಬರೆದನು:

ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯಲ್ಲಿ, ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಯ ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಿಸುವಿಕೆಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ಜೇಮ್ಸ್‌ ಊಹಿಸುತ್ತಾನೆ. (ಡೀವಿ 1910 ಒಂದು 'FAQ' ಗಾಗಿ ನೋಡಿ)

ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಲ್ಲಿ ನಂಬಿಕೆಯ ಪಾತ್ರವು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಚರ್ಚಾಗ್ರಾಸವಾಗಿದೆ. ಯಾವಾಗ ಒಂದು ನಂಬಿಕೆಯು ವಾಸ್ತವಿಕತೆಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಅದು ಸಿಂಧುವಾಗಿರುತ್ತದೆಯೇ? "ನಕಲು ಮಾಡುವುದು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುವುದರ ಒಂದು (ಮತ್ತು ಕೇವಲ ಒಂದು) ಪ್ರಾಮಾಣಿಕ ಮಾರ್ಗವಾಗಿದೆ," (ಜೇಮ್ಸ್‌ 1907, p. 91). ಪರಿಶೀಲನೆ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ಅವುಗಳು ಹೇಗೆ ಸಹಾಯಕ ಎಂದು ಸಾಧಿಸಿ ತೋರಿಸುವುದರ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾದ ಯಾವುದು ಸರಿ ಅಥವಾ ತಪ್ಪು ಎಂದು ನಿರ್ಣಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಆ ನಂಬಿಕೆಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೇ? ಸುತ್ತಲಿನ ವಾತಾವರಣದ ಬುದ್ಧಿವಂತ ಜೀವಿಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೇವಲ ನಂಬಿಕೆಯು ಅರ್ಥವನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆಯೇ? ನಂಬಿಕೆಯು ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಯಸಸ್ವಿಯಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೋ ಆಗ ಇದು ಕೇವಲ ನಿಜವಾಗಲ್ಪಡುತ್ತದೆಯೇ? In ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದಲ್ಲಿ ಯಾವುದೂ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಅಥವಾ ಉಪಯೋಗಕರವಾಗುವುದಿಲ್ಲವೋ ಅದು ಅವಶ್ಯಕವಾಗಿ ನಿಜ ಎಂದು ತಿಳಿಯಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ, ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಅಲ್ಪಾವಧಿಗಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವ ಯಾವುದೇ ಅಂಶಗಳಿಲ್ಲ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪತಿ/ಪತ್ನಿಗೆ ನನ್ನ ಮೋಸವನ್ನು ನಂಬಲು ನಂಬಿಕೆಯು ಈಗ ನನಗೆ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ನಿರ್ದಿಷ್ತವಾಗಿ ಒಂದು ದೀರ್ಘವಾದ-ಅವಧಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಿಂದ ಇದು ಉಪಯೋಗಕರವಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಸತ್ಯ ಸಂಗತಿಗಳ ಜೊತೆ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ (ಮತ್ತು ಆದ್ದರಿಂದ ಇದು ಸತ್ಯವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ).

ನವಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ವಾಸ್ತವತಾವಾದಿಗಳು (1950-)
ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಪ್ರಭಾವ
ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ