ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾವೆಯು ಹರಪ್ಪಾ, ಮೊಹೆಂಜೊ-ದಾರೊವಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್‌ ಕಣಿವೆ ನಾಗರಿಕತೆಗೆ ಸೇರಿದ, ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾದ ರಾಖಿಗರ್ಹಿಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿತ್ತು. ಈ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ ಮೊದಲ ನಗರ ಪ್ರದೇಶದ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಸೇರಿದ್ದವು. ನಗರದೊಳಗಿನ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಮನೆಗಳು ಅಥವಾ ಮನೆಗಳ ಸಮೂಹಗಳು ಬಾವಿಗಳಿಂದ ನೀರನ್ನು ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಸ್ನಾನಮಾಡುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ಕಂಡುಬರುವ ಕೊಠಡಿಯೊಂದರಿಂದ ಬರುವ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರನ್ನು ಮುಚ್ಚಲ್ಪಟ್ಟ ಗಟಾರಗಳೆಡೆಗೆ ತಿರುಗಿಸಲಾಗಿತ್ತು; ಈ ಗಟಾರಗಳು ಪ್ರಮುಖ ಬೀದಿಗಳ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದವು. ಮನೆಗಳು ಕೇವಲ ಒಳಗಿನ ಅಂಗಳಗಳು ಮತ್ತು ಚಿಕ್ಕದಾದ ಕಂಬಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ತೆರೆದುಕೊಂಡಿರುತ್ತಿದ್ದವು. 

ರೋಮನ್ ನಗರಗಳು ಮತ್ತು ರೋಮನ್‌ ವಿಲ್ಲಾಗಳು ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಅಥವಾ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದವು; ಇವು ಪೊಂಪೆಯಿಯಂಥ ಪಟ್ಟಣಗಳ ಬೀದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೀರನ್ನು ವಿತರಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಕಟ್ಟಡದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಹಾಗೂ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ವಿಸರ್ಜಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿದ್ದ ಮರದ ಗಟಾರಗಳನ್ನು ಈ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಇದರ ಒಂದು ನಿದರ್ಶನವಾಗಿ, ರೋಮ್‌ನಲ್ಲಿನ ಟೈಬರ್‌‌ ನದಿಯೆಡೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಕ್ಲೋಕಾ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಾವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಆದರೆ ಮಧ್ಯಯುಗಗಳ ಉಚ್ಛ್ರಾಯಕಾಲದವರೆಗೆ ಯುರೋಪ್‌ನ ಬಹುತೇಕ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಇತರ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಮಹತ್ತರವಾದ ದಾಖಲೆಗಳು ಸಿಕ್ಕಿಲ್ಲ. ಮಧ್ಯಯುಗಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಯುರೋಪ್‌ ಮತ್ತು ಏಷ್ಯಾದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ನೈರ್ಮಲ್ಯರಹಿತ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಿತಿಮೀರಿದ ಜನದಟ್ಟಣೆಯ ಸ್ಥಿತಿಗಳು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿದ್ದವು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಘೋರವಾದ ಸರ್ವವ್ಯಾಪಿ ವ್ಯಾಧಿಗಳು ನಿಯತಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದವು; ಜಸ್ಟಿನಿಯನ್‌ನ ಪ್ಲೇಗು (541-42) ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಗುಮಾರಿ (1347-1351) ಕಾಯಿಲೆಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ನಿದರ್ಶನಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವು ಹತ್ತಾರು ಲಕ್ಷಗಳಷ್ಟು ಜನರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿದವು ಹಾಗೂ ಸಮಾಜಗಳನ್ನು ಆಮೂಲಾಗ್ರವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದವು. 

ಮಧ್ಯಯುಗದ ಕಾಲದಾದ್ಯಂತವೂ ಯುರೋಪ್‌ನಲ್ಲಿ ಶಿಶುಗಳ ಮತ್ತು ಮಕ್ಕಳ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮರಣ ಪ್ರಮಾಣವು ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿತು; ಇದಕ್ಕೆ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣದಲ್ಲಿನ ನ್ಯೂನತೆಗಳು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ವ್ಯವಸಾಯಕ್ಕಿಂತ ವೇಗವಾಗಿ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ್ದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಗಾಗಿ ಆಹಾರದ ಪ್ರಮಾಣವು ಸಾಕಷ್ಟಿಲ್ಲದ್ದೂ ಒಂದು ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಆಗಿಂದಾಗ್ಗೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತಿದ್ದ ಯುದ್ಧಸ್ಥಿತಿ ಮತ್ತು ನಿರ್ದಯಿ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಆಗುತ್ತಿದ್ದ ನಾಗರಿಕರ ಶೋಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಈ ಸ್ಥಿತಿಯು ಮತ್ತಷ್ಟು ಜಟಿಲಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿನ ಓರ್ವ ಸಾಧಾರಣ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಜೀವನವೆನ್ನುವುದು ಅವಶ್ಯವಾಗಿ 'ಜುಗುಪ್ಸೆಯ, ಕ್ರೂರ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಕಾಲಿಕ'ವಾದುದಾಗಿತ್ತು.

ಆಹಾರ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ
ಇತಿಹಾಸ
ಅಭಿವೃದ್ಧಿಶೀಲ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ನಿರ್ಮಲೀಕರಣ
ತ್ಯಾಜ್ಯನೀರಿನ ಸಂಸ್ಕರಣೆ