ಕೋಸಲ ದೇಶವು ಮಗಧ ದೇಶದ ವಾಯವ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿತ್ತು. ಆಧುನಿಕ ಅಯೋಧ್ಯಾದ ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೬೦ ಮೈಲಿ ದೂರದ, ಸಾಹೇತ್-ಮಾಹೇತ್ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿನ ಗೋಂಡಾ ಹಾಗೂ ಬಹ್ರೈಚ್ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಗಡಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಸಾವತ್ತಿ (ಶ್ರಾವಸ್ತಿ) ಈ ದೇಶದ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿತ್ತು. ಈ ದೇಶವು ಗೋರಖಪುರದ ಪಶ್ಚಿಮೋತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ೭೦ ಮೈಲಿಗಳವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಈಗಿನ ಅವಧ್ (ಔಧ್) ನ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. ಇದು ದಕ್ಷಿಣಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಗಂಗಾ ನದಿಯನ್ನೂ, ಗಂಡಕಿ ನದಿಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಗಡಿಯಲ್ಲೂ, ಮತ್ತು ಉತ್ತರದ ಗಡಿಯಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತವನ್ನೂ ಹೊಂದಿತ್ತು. ಇದು ವೈದಿಕ ಧರ್ಮದ ಕೇಂದ್ರವೆಂದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಇದರ ರಾಜರು ದೈತ್ಯರು, ರಾಕ್ಷಸರು ಮತ್ತು ಅಸುರರ ವಿರುದ್ಧದ ವಿವಿಧ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ದೇವತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಮೈತ್ರಿ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಹಿಂದೂ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳು, ಇತಿಹಾಸ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಸಲ ಮತ್ತು ಅಯೋಧ್ಯಾ ಕೇಂದ್ರ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ರಘುವಂಶ-ಇಕ್ಷ್ವಾಕುವಂಶ ಅತ್ಯಂತ ಉದ್ದದ ಅವಿಚ್ಛಿನ್ನ ರಾಜವಂಶವಾಗಿತ್ತು; ರಾಮನು ಈ ರಾಜವಂಶದ ಒಬ್ಬ ರಾಜನಾಗಿದ್ದನು. ಪೃಥು, ಹರಿಶ್ಚಂದ್ರ ಮತ್ತು ದಿಲೀಪ ಇತರ ಮಹಾನ್ ರಾಜರಾಗಿದ್ದರು, ಇವರನ್ನು ವಿಭಿನ್ನ ಪುರಾಣಗಳು, ರಾಮಾಯಣ ಮತ್ತು ಮಹಾಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ಪಠ್ಯಗಳ ಪ್ರಕಾರ, ಕೋಸಲವು ದಾಖಲಿತ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿನ ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ನಂತರ, ಮಹಾವೀರ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಈ ದೇಶವು ರಾಜಾ ಪ್ರಸೇನಜಿತ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಮಗ ವಿಡೂಡಭರಿಂದ ಆಳಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ರಾಜಾ ಪ್ರಸೇನಜಿತ್ ಬಹಳ ವಿದ್ಯಾವಂತನಾಗಿದ್ದನು. ಮಗಧದೊಂದಿಗಿನ ವೈವಾಹಿಕ ಸಂಬಂಧದಿಂದ ಇವನ ಸ್ಥಾನ ಮತ್ತಷ್ಟು ಸುಧಾರಿಸಿತು: ಇವನ ಸೋದರಿ ಬಿಂಬಿಸಾರನನ್ನು ವಿವಾಹವಾದಳು ಮತ್ತು ವರದಕ್ಷಿಣೆಯಾಗಿ ಕೋಸಲದ ಭಾಗವನ್ನು ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ರಾಜಾ ’ಪಸೆನದಿ’(ಪ್ರಸೇನ್ ಜಿತ್) ಮತ್ತು ಮಗಧ ದೇಶದ ರಾಜಾ ಅಜಾತಶತ್ರು ಇವರ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಟ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಲಿಚ್ಛವಿಗಳ ಸಂಯುಕ್ತ ರಾಜ್ಯವು ಮಗಧ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ಜೊತೆಗೂಡಿದಾಗ ಬಗೆಹರಿಯಿತು. ಕೋಸಲ ದೇಶವು ವಿಡೂಡಭ ರಾಜನಿಂದ ಆಳಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಗಧ ದೇಶದೊಂದಿಗೆ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು. ಅಯೋಧ್ಯಾ, ಸಾಕೇತ, ಬನಾರಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ರಾವಸ್ತಿ ಇವುಗಳು ಕೋಸಲ ದೇಶದ ಪ್ರಮುಖ ನಗರಗಳಾಗಿದ್ದವು.

ಅಸ್ಸಕ ಅಥವಾ ಅಶ್ಮಕ
ಕೋಸಲ
ಮಲ್ಲ
ಮಚ್ಚ ಅಥವಾ ಮತ್ಸ್ಯ