ಭಾರತೀಯ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳು ಲೋಕಮಾನ್ಯ ತಿಲಕರ ಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ, 1900ರಿಂದಲೇ ಬನಾರಸ್‌ಅನ್ನು ರಾಜದ್ರೋಹದ ಕೇಂದ್ರವಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದ್ದರು. ಸುಂದರ್‌ಲಾಲ್ (ಜನ್ಮ. 1885, ಮುಜಾಫರ್‌ನಗರದ ತೋತಾ ರಾಮ್ ಅವರ ಮಗ)1907ರಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಶಿವಾಜಿ ಉತ್ಸವದಲ್ಲಿ ಆಕ್ಷೇಪಣಾರ್ಹ ಭಾಷಣವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ತಿಲಕ್, ಲಾಲಾ ಲಜಪತ್ ರಾಯ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅರೊಬಿಂದೋ ಅವರ ಅನುಯಾಯಿಯಾದ ಈತನು 1908ರಲ್ಲಿ ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಲಾಲಾ ಅವರ ಉಪನ್ಯಾಸ ಪ್ರವಾಸದಲ್ಲಿ ಜೊತೆಯಾಗಿದ್ದನು. ಆತನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ "ಸ್ವರಾಜ್ಯ" ಕ್ಕೆ 1908ರ ಏಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ರಾಜದ್ರೋಹದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳ ವಿರುದ್ಧ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. 1909ರ ಆಗಸ್ಟ್‌ 22ರಂದು ಸುಂದರ್ ಲಾಲ್ ಮತ್ತು ಶ್ರೀ ಅರೋಬಿಂದೋ ಅವರು ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಕಾಲೇಜ್‌ ಸ್ಕ್ವೇರ್‌ನಲ್ಲಿ "ಹಾನಿಕರ ಭಾಷಣ"ಗಳನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು. ಹಿಂದಿಯಲ್ಲಿ "ಕರ್ಮಯೋಗಿ" ಯನ್ನು 1909ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಿಂದಲೇ ಅಲಹಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು: ಕಲ್ಕತ್ತೆಯಿಂದ ಪ್ರಕಟವಾಗುತ್ತಿದ್ದ "ಕರ್ಮಯೋಗಿನ್‌" ಅನ್ನು ಅಮರೇಂದ್ರ ಚಟರ್ಜಿಯವರು ಸಂಪಾದಿಸುತ್ತಿದ್ದು, ಅರೋಬಿಂದೋ ಅವರು ಅದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಚಟರ್ಜಿಯವರು ಸುಂದರ್‌ಲಾಲ್‌ಗೆ ರಾಶ್‌ ಬಿಹಾರಿಯನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಿದರು. 1915ರಲ್ಲಿ, ಪಿಂಗಳೆಯವರನ್ನು ಅಲಹಬಾದ್‌‌ನಲ್ಲಿ "ಸ್ವರಾಜ್ಯ " ಗುಂಪಿನವರು ಬರಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ರಾಶ್‌ ಬಿಹಾರಿ ಬೋಸ್‌ ಅವರು ಬನಾರಸ್‌ನಲ್ಲಿ 1914ರ ಆರಂಭದಿಂದಲೇ ಇದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ಬಾರಿ ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದ ವಿರೋಧವನ್ನು 1914ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್‌ ಮತ್ತು 1915ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ ಮಧ್ಯೆ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ 45 ಪ್ರತಿಭಟನೆಗಳು ಫೆಬ್ರವರಿಯ ಒಳಗೇ ನಡೆದಿದ್ದವು. 1914ರ ನವೆಂಬರ್‌‌ 18ರಂದು, ಎರಡು ಬಾಂಬ್‌ ಕ್ಯಾಪ್‌ಗಳನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸುವಾಗ ಆತ ಮತ್ತು ಸಚಿನ್ ಸನ್ಯಾಲ್‌ ಗಾಯಗೊಂಡರು. ಅವರನ್ನು ಬಂಗಾಲಿಟೋಲದಲ್ಲಿರುವ ಒಂದು ಮನೆಗೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಲಾಯಿತು, ಅಲ್ಲಿ ಜತಿನ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರಿಂದ ಒಂದು ಪತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಪಿಂಗಳೆಯವರು ಇವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿದರು ಮತ್ತು ಅದಾಗಲೇ ಸುಮಾರು ಗದರ್ ಪಕ್ಷದ ಸುಮಾರು 4000 ಸಿಖ್‌ರು ಕಲ್ಕತ್ತೆಗೆ ತಲುಪಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ಇನ್ನೂ 15,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಜನರು ಬರಲಿಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ದಂಗೆಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದರು. ರಾಶ್‌ ಬಿಹಾರಿಯವರು ಪಿಂಗಳೆ ಮತ್ತು ಸಚಿನ್‌ರನ್ನು ಅಮೃತ್‌ಸರ್‌ಗೆ ಷಾಂಗೈನಿಂದ ಬಂದಿದ್ದ ಮೂಲಾ ಸಿಂಗ್ ಅವರೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚೆ ಮಾಡಲು ಕಳುಹಿಸಿದರು. ರಾಶ್‌ ಬಿಹಾರಿಯವರ ವಿಶ್ವಾಸಿಕರಾಗಿದ್ದ ಪಿಂಗಳೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಹಲವಾರು ವಾರಗಳವರೆಗೆ ಕಠಿಣ ಬದುಕು ನಡೆಸಿದರು.

ಕಲ್ಕತ್ತೆಯ ಹತ್ತಿರದ ಬಜ್‌ ಬಜ್‌ನಲ್ಲಿ 1914ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ 29ರಂದು ನಡೆದ ಕೊಮಗಟ ಮಾರು ದೊಂಬಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬಾಬಾ ಗುರುಮುಖ್ ಸಿಂಗ್‌ ಅವರು ಅತುಲ್‌ಕೃಷ್ಣ ಘೋಷ್‌ ಮತ್ತು ಸತೀಶ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಎಂಬ ಜತಿನ್ ಮುಖರ್ಜಿಯವರ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಬೆಂಬಲಿಗರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾದರು ಮತ್ತು ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲವಾಗಿ ಸಿಂಗ್ ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದರು. ಆಗಿನಿಂದ, ಜರ್ಮನ್‌‌ ಜಯಗಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಆಶಯದಿಂದ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸಿದ್ದ ಭಾರತೀಯರಿಂದ ಕ್ರೋಧದ ಪತ್ರಗಳು ಭಾರತವನ್ನು ತಲುಪಿದವು; ಒಬ್ಬ ವಲಸಿಗ ಮುಖಂಡರಿಗೆ ಆತನ ಜೊತೆಗಾರರು ಬಂಗಾಳದ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಪಕ್ಷದೊಂದಿಗೆ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, 1914ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ, ಪಿಂಗಳೆಯವರು ಪಂಜಾಬ್‌ಗೆ ತಲುಪಿದರು, ಅಸಂತುಷ್ಟ ವಲಸಿಗರಿಗೆ ಬಂಗಾಳಿಗಳ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವ ವಾಗ್ದಾನ ಮಾಡಿದ್ದರು. ಅಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಭೆ ನಡೆದು, ಕ್ರಾಂತಿಯಾಗಬೇಕು, ಸರ್ಕಾರಿ ಖಜಾನೆಯನ್ನು ಲೂಟಿ ಮಾಡಬೇಕು, ಭಾರತೀಯ ಪಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಚೋದಿಸಬೇಕು, ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಗ್ರಹ, ಬಾಂಬ್‌ಗಳ ತಯಾರಿಕೆ ಮತ್ತು ಡಕಾಯಿತಿಗಳನ್ನು ನಡೆಸಬೇಕೆಂಬ ಕುರಿತು ಬೇಡಿಕೆಗಳು ವ್ಯಕ್ತವಾದವು. ರಾಶ್‌ ಬಿಹಾರಿ ದಂಗೆಗಾಗಿ ಹಳ್ಳಿಗರ ಗುಂಪನ್ನು ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಯೋಜನೆ ಮಾಡಿದರು. ಏಕಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಲಾಹೋರ್‌, ಫಿರೋಜ್‌ಪುರ್‌ ಮತ್ತು ರಾವಲ್ಪಿಂಡಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಭಟನೆ ನಡೆಸಲು ಯೋಜಿಸಿದರು. ಡಾಕಾದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಬನಾರಸ್‌, ಜಬಲ್‌ಪುರ್‌ಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ಕಾವು ಹಬ್ಬಿತ್ತು.

ಬಾಂಬ್‌ಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸುವುದು ಗದರ್‌ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಒಂದು ನಿಶ್ಚಿತ ಭಾಗವಾಗಿತ್ತು. ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಲ್ಪ ತಿಳಿದಿದ್ದ ಸಿಖ್ ಪಿತೂರಿಗಾರರು ಬಂಗಾಳಿ ಪರಿಣಿತರೊಬ್ಬರನ್ನು ಕರೆಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದಲ್ಲಿ ತಾರಕ್‌ನಾಥ್ ದಾಸ್ ಅವರ ಒಡನಾಡಿಯಾಗಿದ್ದ ಪ್ರೊಫೆಸರ್‌ ಸುರೇಂದ್ರ ಬೋಸ್‌ ಕುರಿತು ಪರಿಚಯವಿತ್ತು. 1914ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಪುರ್ತಲದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಸಭೆ ನಡೆದು, ಬಂಗಾಳಿ "ಬಾಬು" ಒಬ್ಬರು ಅವರಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡಲು ಸಿದ್ಧರಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಪಿಂಗಳೆ ಹೇಳಿದರು. 1915ರ ಜನವರಿ 3ರಂದು ಪಿಂಗಳೆ ಮತ್ತು ಸಚೀಂದ್ರ ಅಮೃತಸರದಲ್ಲಿ ಗದರ್‌ ಪಕ್ಷದಿಂದ 500 ರೂ.ಗಳನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡು, ಬನಾರಸ್‌ಗೆ ಮರಳಿದರು.

ನ್ಯಾಯಾಂಗ ವಿಚಾರಣೆಗಳು
ಪರಿಣಾಮ
ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು
ದಂಗೆಯ ರೂಪರೇಶೆ