ಋಣಾತ್ಮಕ ವಿದ್ಯುದ್ವಾರ ಅಥವಾ ಕ್ಯಾಥೋಡ್, ನಿರ್ವಾತ ಟ್ಯೂಬ್ ನಲ್ಲಿ ಉತ್ಸರ್ಜನ ಆಗುವ ಕಿರಣಗಳು, ಅದಕ್ಕೆ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ರೇ ಎಂದು ಹೆಸರು ಬಂದಿದ್ದೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಗಳು ನಿರ್ವಾತ ಟ್ಯೂಬ್ ಗೆ ಬರವುದಕ್ಕೆ, ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಪರಮಾಣದಿಂದ ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮೊದಲು ಕೊಲ್ಡ್ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ನಿರ್ವಾತ ಟ್ಯೂಬ್‌ನ್ನು ಕೊರ್ಕ್ ಟ್ಯೂಬ್ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದರು, ಇದನ್ನು ಆನೋಡ್ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಮಧ್ಯ ಹೆಚ್ಚಿನ ವಿದ್ಯೂತ್ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಉಳಿಕೆಅನಿಲವನ್ನು(residual gas) ಅಯಾನೀಕರಿ ಮಾಡುವುದು, ಅಯಾನುಗಳನ್ನು ವಿದ್ಯೂತ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದ, ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಜೊತೆ ಘರ್ಷಣೆಯಾಗಿ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಬಿಡುಗಡೆ ಆಗುತ್ತವೆ.ಆಧುನಿಕ ನಿರ್ವಾತ ಟ್ಯೂಬ್‌ನಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣಾಯಾನಿಕ ಸೂಸಿಕೆ(thermionic emission),ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ತೆಳುವಾದ ತಂತನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವಿದ್ಯೂತ್ ಪ್ರವಾಹದಿಂದ ಬಿಸಿ, ಹಾಗೆ ತಂತು(filament) ಬಿಸಿ ಆದ ಮೇಲೆ ತಂತಿನ ಮುಖದಿಂದ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆ ಬರುತ್ತವೆ.

ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಋಣಾತ್ಮಕ ಹೊಣೆ ಅದುದರಿಂದ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಆನೋಡ್ ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತದೆ. ಅವು ನೇರ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯಣಿಸುತ್ತದೆ. ವಿದ್ಯುದ್ವಾರಗಳ ನಡುವೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿದರೆ ಕಡಿಮೆ ಸಮೂಹ ಕಣಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ವೇಗ ಆಗುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಕಿರಣಗಳು ಕಣ್ಣಿಗೆ ಕಾಣವಿದಿಲ್ಲ ಅದನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದದ್ದು ಹೇಗೆಂದರೆ ಅವು ನಿರ್ವಾತ ಟ್ಯೂಬಿನ ಒಂದು ಕಡೆಯ ಗಾಜಿಗೆ ಬಿದ್ದಾಗ , ಗಾಜಿನ ಪರಮಾಣಗಳನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತವೆ ಅವು ಒಳೆಯುತ್ತವೆ,ಅದನ್ನು ಪ್ರತಿದೀಪ್ತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಸಂಷೋಧಕರು ಕಂಡುಹಿಡಿದು ಯಾವುದಾದರು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅದರ ಮುಂದೆ ಇಡುವುದಾದರೆ ಅದರ ನೆರಳು ಪ್ರಜ್ವಲಿಸುವ ಕೋಡೆಯ ಮಏ ವಿದುದ್ದನ್ನು ನೋಡಿ ಅವರು ಯಾವುದೋ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ಇಂದ ಬರುವ ನೇರ ಕಿರಣಗಳಿಂದ ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳು ಆನೋಡ್ ತಂತಿಯಿಂದ ಪ್ರಾಯಣಿಸಿ ಕ್ಯಾಥೋಡ್‌ಗೆ ಸೇರುತ್ತವೆ.

ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ತೊಲೆ ತಂತಿಯ ಲೋಹದ ಪರದೆಯಲ್ಲಿ(grid) ಬರುವ ಪ್ರವಾಹವನ್ನು ಲೋಹದ ತಂತಿಯನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್ ಮಾಡಬಹುದು. ಲೋಹದ ತಂತಿಗಳಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವ ವಿದ್ಯುತ್ ಕ್ಷೇತ್ರ ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಆನೋಡ್ ಸೇರಾಲಾಗದೆ ದಾರಿ ತಪಿಸುತ್ತವೆ ಕಡಿಮೆ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಯನ್ನು ಗ್ರೀಡ್ ಸರಬರಾಜು ಮಾಡಿ ಆನೋಡಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ವೋಲ್ಟೇಜ್‌ಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಬಹುದು. ಈ ತತ್ವವನ್ನೇ ನಿರ್ವತ ಟ್ಯೂಬಿನಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯುತ್ ಸಂಕೆತಗಳನ್ನು ವರ್ಧಿಸಲು೯(amplify) ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅತಿ ವೇಗವಾಗಿ ಹೋಗುವ ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ತೊಲೆಗಳನ್ನು, ಹಚ್ಚಿನ ಲೋಹದ ತಂತಿಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ವಿದ್ಯೂತ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು. ಇದನ್ನು"ಕ್ಯಾಥೋಡ್ ರೇ ಟ್ಯೂಬ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆವುತ್ತಾರೆ,ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಮಾನಿಫರ್ ಮತ್ತು ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನ್ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ದರ್ಶಕನಲ್ಲಿ ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ವಿವರಣೆ
ಕ್ರೂಕ್ಸ ಟ್ಯೂಬ್
ಜೆಜೆಥಾಮ್ಸನ್
ಇತಿಹಾಸ