ಈ ರೀತಿಯ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಂಪ್ರದಾಯದೊಂದಿಗಿನ ವಿಭಿನ್ನತೆಗಳು ಮತ್ತು ಧರ್ಮಶಾಸ್ತ್ರ ಪದಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯಕ ಭಾಷಾಂತರವು, ಧಾರ್ಮಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ವಿವರಣಾ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಹಲವಾರು"" ವಿಭಿನ್ನ ಮಾರ್ಗಗಳಲ್ಲಿ ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.
ಸಂಸ್ಕೃತ ಭಾಷೆಯಿಂದ ಅನುವಾದಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಈ ಪದವು ಯಥಾಮೂಲ ಅರ್ಥದನ್ವಯ "ಸ್ವತ ಭಗವಾನ್" ಅಥವಾ "ಭಗವಾನ್ನೇರವಾಗಿ" ಅರ್ಥನೀಡುತ್ತದೆ.
ಇದನ್ನು ಗೌಡಿಯಾ ವೈಷ್ಣವ ಸಂಪ್ರದಾಯವು "ಆದಿ ದೇವ" ಅಥವಾ "ದೇವಾಧಿಪತಿಯ ಮೂಲ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ" ದಂತೆಯೇ ಅದರ ಯಥಾದೃಷ್ಟರೂಪಗಳ ಸೀಮಿತಿಯೊಳಗೆ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದೇ ರೀತಿ "ದೇವನಾಯಕನ ಪರಮಾಧಿ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ" ಮತ್ತು "ಮಹಾದೇವ" ದಂತಹ ಪದಗಳನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. "ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್" ಪದಕ್ಕೆ ಸಮಾನವಾಗಿರುವ ಈ ಪದಗಳು, ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣು,ನಾರಾಯಣಪದಗಳನ್ನೂ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಅವತಾರಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅವನ ಹಲವು ಪದಗಳು ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿವೆ.
ಮಧ್ವಾಚಾರ್ಯರಂಥ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದ ಪೂರ್ವ ವಿಮರ್ಶಕರು "ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್" ಪದದ ಅನುವಾದವನ್ನು ಹೀಗೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ""ಭಾಗವತ" ವಿರುವ ಅವರು (ದೇವರು)"; ಅಂದರೆ "ಎಲ್ಲ ಉತ್ತಮ ಗುಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಅವನು, ಒಬ್ಬ ಸರ್ವಗುಣಸಂಪನ್ನ" ಎಂದರ್ಥ.
ಬೇರೆಯವರು "ದೇವಸ್ವಯಂ" ಎಂದು ಸರಳವಾಗಿ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾರೆ.
ವಿಷ್ಣುವಿನ ಅನುಯಾಯಿಗಳು, ಆತನನ್ನೇ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿ ವೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತದಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು ವಿರಳವಾಗಿ ಈ ಪದವನ್ನು ಸಂಭೋಧಿಸುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಾ"ಅವತಾರಗಳ " ಅತ್ಯತ್ಕಷ್ಟವುತ್ತು ಸಂಪೂರ್ಣತೆಯೇ ಕೃಷ್ಣನೆಂದು ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಿಸುವುದರಿಂದ, ಇದನ್ನೇ ನಂಭಿರಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗಾಗಿ ಇದನ್ನು ""ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅವತಾರ" " ವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಅಂದರೆ, ಎಲ್ಲಾ ಮೂಲಗಳಂತೆಯೇ ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ಪೂರ್ಣತೆ ಇರುವಿಕೆ ಎಂದು ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ.(ಅದರೆ ಪರಾಶರರು ಕೃಷ್ಣನಿಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದವರು. ಪರಾಶರರ ಮಗ ವ್ಯಾಸರಿಗಿಂತ ಬಹಳ ಕಿರಿಯ ಕೃಷ್ಣ. ವ್ಯಾಸರ ಮೊಮ್ಮಗ ಅರ್ಜುನನ ವಯಸ್ಸು ಕೃಷ್ನನಿಗೆ. ಪರಾಶೆರರು ಕೃಷ್ನನ ಬಗೆಗೆ ಅವನು ಹುಟ್ಟುವ ಮೊದಲೇ ಬರೆದರೇ ಎಂಬ ಸಂಧಿಗ್ದತೆ ಇದೆ.) 
ಅವರ ಪ್ರಕಾರ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಕೃಷ್ಣನನ್ನು "ಪೂರ್ಣವತಾರ" (ಅಥವಾ ಪೂರ್ಣ ಪುರಾವೆಯುತ ಅವತಾರ)ವೆಂದು ಭಗವಾನ್‌ನನ್ನು ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ, ಹಾಗೇ ಬೇರೆ ಅವತಾರಗಳನ್ನು ಭಾಗಶಃವೆನ್ನಲಾಗಿದೆ.
"ಸ್ವತಃ ಭಗವಾನ್ ನಾಗಿದ್ದು ಕೃಷ್ಣನು, ಸ್ವಇಚ್ಛೆಯಿಂದ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಮನಸ್ಸು ಅವನ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸಿರಬೇಕು, ಯಾವುದೇ ಕಾರ್ಯಗಳಿದ್ದರೂ, ಮತ್ತು ಅರಿವಿಲ್ಲದೆಯೂ ಕೂಡ ಮನಸ್ಸು ಅವನ ಬಗ್ಗೆ ಚಿಂತನೆ ನಡೆಸಬೇಕು"(ಪು.
 334)ಹಿಂದೂ ತತ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆಯೂ ಕೃಷ್ಣ ಅವತಾರಗಳ ವಿಶೇಷತೆಯನ್ನು ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವಾಗಿ ಜಾಗತಿಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿರುವ ಪುರಾವೆಗಳನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಏತಕ್ಕಾಗಿ ಅವನನ್ನು "ಸ್ವಯಂ ಭಗವಾನ್" ಎಂದು ವರ್ಣಿಸಿರುವ ಕಾರಣವನ್ನು, ಅವನ ಜೀವನ ಮತ್ತು ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ಇಡೀ ವಿಶ್ವವೇ ಒಪ್ಪಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದೆ.

ಸೃಷ್ಟಿ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಭಿಪ್ರಾಯ
ಪರ ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳು
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಅರ್ಥ
ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು