ಜಗತ್ತಿನ ಅತ್ಯಂತ ಉಷ್ಣದ ದಾಖಲೆ ಅಂದರೆ "೧೩೭ ಡಿಗ್ರಿ ಫ್ಯಾರನ್ ಹೀಟ್". ಹೀಗಿರುವಾಗ ಇಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು ಹರಿಯುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ವಿಜ್ನಾನಿಗಳಿಗೂ ಇದೊಂದು ಒಗಟಾಯಿತು. ಇಲ್ಲಿರುವ ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳನ್ನು ಸಂಯೋಜಿಸಿ ಒಂದು ಸಮರ್ಥ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ವಿಜ್ನಾನಿಗಳು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡರು. ಹಿಮನದಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳಿರುವುದು ಸಹಾರಾಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ದೇಶಗಳಿಂದಲೂ ವರದಿಯಾಗತೊಡಗಿದವು. "ಮೊರಾಕ್ಕೋ, ಅಲ್ಜಿಯರ್ಸ್, ಮಾರಿಟಾನಿಯಾ," "ನೈಜರ್, ಜಾಡ್" ಮುಂತಾದ ಎಲ್ಲಾ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಹಿಮನದಿಗಳು ಹರಿದು ದಾರಿ ಕೊರೆದಿರುವ ಗುರುತುಗಳು ಪತ್ತೆಯಾದವು. ಸುಮಾರು ೩೦೦೦ ಮೈಲು ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೆ ಹಿಮನದಿಗಳು ಹರಿದಾಡಿದಿರುವುದನ್ನು ವಿಜ್ನಾನಿಗಳು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವುದಾದರೂ ಹೇಗೆ? ಧ್ರುವವವಲಯದ ಅಗಾಧ ಹಿಮಚಪ್ಪಡಿಗಳಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಇಷ್ಟೊಂದು ಹಿಮನದಿಗಳ ಕೊರೆತ ಸಾಧ್ಯವೇ ಹೊರತು ಆಕಸ್ಮಿಕ ಹಿಮಪಾತಗಳಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸುವ ಹಿಮನದಿಗಳಿಂದಲೂ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಸುಮಾರು ೪೦೦ ಮಿಲಿಯನ್ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು "ಯುರೋಪ್"ನಲ್ಲಿ ತೆಗೆದು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ಉತ್ತರ ಯೂರೋಪಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಉಷ್ಣವಲಯದ ಪರಿಸರ ಇದ್ದುದನ್ನು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಯೂರೋಪಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಶೀತವಲಯದ ಪರಿಸರವಿದ್ದುದನ್ನ ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಆ ಕಾಲದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲೆಡೆ ಯಾವ ಯಾವ ರೀತಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆಂಬುದನ್ನು ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಸಂಯೋಜಿಸಿ ನೋಡಿದಾಗ ವಿಜ್ನಾನಿಗಳಿಗೆ ಬಹುಕಾಲದ ಹಿಂದೆ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಯೂರೋಪಿಗೆ ಸಮೀಪವಾಗಿ ಆಫ್ರಿಕದಲ್ಲೆಲ್ಲೋ ಇದ್ದಿರಬೇಕೆಂಬ ಸಂಶಯ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಹಾಗಿದ್ದರೆ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವ ಈಗಿನ ಸಹಾರಾ ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿತ್ತೆ? ಸಹಾರಾದ ಹಿಮನದಿಗಳ ಪಾತ್ರಗಳು ಇದನ್ನೇ ಹೇಳುತ್ತವೆಯೇ? ಈ ಒಗಟನ್ನು ಬಿಡಿಸಲು ಬೇರೊಂದು ಸಂಶೋಧನ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ವಿಜ್ನಾನಿಗಳು ಕಂಡುಹಿಡಿದರು. ಭೂಮಿಯ ಯಾವುದೇ ಶಿಲೆಯಲ್ಲಿಯೂ ಅತ್ಯಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಶಕ್ತಿ ಇರುತ್ತದೆ, ಕಬ್ಬಿಣದಲ್ಲಿ ಇದು ಹೆಚ್ಛಿಗೆ ಇರುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೇ, ಈ ಶಿಲೆಗಳ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಶಕ್ತಿಯೂ ಕೂಡಾ ಆ ಶಿಲೆಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಾಗಲೇ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೇ ಈ ಕಲ್ಲುಗಳ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಶಕ್ತಿಯ ಧ್ರುವರೇಖೆಗಳು, ಆ ಕಲ್ಲುಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡಾಗ ಯಾವ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿ ಭೂಮಿಯ ಧ್ರುವಗಳಿದ್ದವೋ ಆ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲೇ ಶಾಶ್ವತವಾಗಿ ಇರುತ್ತವೆ, ತದನಂತರ ಭೂಮಿಯ ಧ್ರುವಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾದರೂ ಈ ಕಲ್ಲುಗಳ ಆಯಸ್ಕಾಂತ ಧ್ರುವರೇಖೆಗಳು ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗುವುದೇ ಇಲ್ಲ.
ಸಹಾರಾದಲ್ಲಿ ಹಿಮನದಿಗಳು
ಧ್ರುವ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದ ಸಹಾರಾ
ಹೇಗೆ ಸಾಧ್ಯ?
ಮರುಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಹಿಮ!