ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟ : ಪೈಪೋಟ ಮತ್ತು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯ ಎವೆರಡೂ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳು ಉತ್ತರ ದಕ್ಷಿಣ ಧ್ರುವಗಳಾಗಿವೆ. ಒಂದು ಎದ್ದಲ್ಲಿ ಎನ್ನೋಂದು ಎರಲಾರದು ಎಂದು ಮೊದಲಿನಿಂದಲೂ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ನಂಬಿದ್ದರು. ಬಣ್ಣಗಳ ಉದಾಹರಣೆಯಿಂದ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಕಪ್ಪು ಮತ್ತು ಬಿಳುಪು ಎವೆರಡೇ ಬಣ್ಣಗಳಿದ್ದವು. ಎವೆರಡು ಬಣ್ಣಗಳ ಮಿಶ್ರಣವಾದ ಬೂದಿ ಬಣ್ಣ, ಸ್ವಲ್ಪ ತಿಳಿ ಕಪ್ಪು, ಸ್ವಲ್ಪ ಮಬ್ಬು ಬಿಳಿ ಬಣ್ಣಗಳೂ ಇರುತ್ತವೆಯಷ್ಟೆ. ಅದೇ ಪ್ರಕಾರ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳ ಮೆಶ್ರಣವಾದ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳೂ ಇರಬಹುದು ಎಂಬುದಾಗಿ ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್ ಶಂಕಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇದೇ ರೀತಿ ಜೋನ್ ರಾಬಿನ್ಸನ್ ಕೂಡ ಶಂಕಿಸಿದಳು. ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್ನನು ನಾವಿರುವ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿನ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟ ಮತ್ತು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯದ ಒಂದು ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಯುಕ್ತತೆ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದನು. ಪೈಪೋಟಿ ಮತ್ತು ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಗಳು ಹಾಲು-ನೀರಿನಂತೆ ಬೆರೆತಿವೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್ ವಾದಿಸುತ್ತಾನೆ. ಈ ವೆಚಾರದಿಂದಾಗಿ ಅದುವರೆಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಮನೆಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಅಸಮಧಾನ ಒಮ್ಮೆಲೇ ಹೊರಚಿಮ್ಮಿತು. ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯುಳ್ಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವೇನೆಂದರೆ ವಸ್ತುಗಳ ವೈವಿಧ್ಯತೆ. ಈ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಉತ್ಪಾದಕರಿದ್ದು , ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕನು ತನ್ನ ಸರಕು ಇತರ ಉತ್ಪಾದಕರ ಸರಕುಗಳಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದದ್ದು ಎಂಬ ಅಂಶವನ್ನು ಗ್ರಾಹಕರ ಮನಸ್ಸಿನ ಮೇಲೆ ಮುದ್ರೆಯೊತ್ತಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುವನು. ಉತ್ಪಾದಕರ ಈ ಬಗೆಯ ಕೈಚಳಕವನ್ನು ಚೀಂಬರ್ಲಿನ್ ವಸ್ತುವೈವೆಧ್ಯ ಮಾಡುವ ಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾನೆ. ವಿವೆಧ ಸರಕುಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ನಿಜವಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು ಅಥವ ಅದೊಂದು ವಂಚನೆಯ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿರಬಹುದು. ಆದರೆ ತನ್ನ ಸರಕು ಇತರರಿಗಿಂತ ಉತ್ತಮವಾದುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಪ್ರಚುರಪಡಿಸಲು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. 
ಸರಕುನಳಲ್ಲಿನ ಈ ರೀತಿಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿಂದ ಉತ್ಪಾದಕರು ತಮ್ಮ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ಮಾಡದೆ ವಸ್ತುವಿನ ಗುಣದಲ್ಲಿ, ಆಕಾರದಲ್ಲಿ, ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿ, ಗಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುತ್ತಾರೆ. ಈ ಪ್ರಯತ್ನದ ಉದ್ದೇಶವೆಂದರೆ ಉತ್ಪಾದಕ ತನ್ನ ಸರಕಿಗೆ ಕೆಲವು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಒಲಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದು. ಆಗ ಅವನಿಗೆ ತನ್ನ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೆಯಂತ್ರಣ ಬರುತ್ತದೆ. ಒಂದುವೇಳೆ ಅವನು ತನ್ನ ಸರಕಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಏರಿಸಿದರೂ ಕೆಲವು ನಿಷ್ಠಾವಂತ ಗ್ರಾಹಕರು ಅದೇವಸ್ತುವನ್ನು ಕೊಂಡುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಏಕಸ್ವಮ್ಯಾಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮವು ವಸ್ತುವಿನ ಪೂರೈಕೆ ಅಥವಾ ಬೆಲೆಯ ಮೇಲೆ ಒಂದು ರೀತಿಯ ಏಕಸಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಧವಾದ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯವನ್ನು ಪಡೆದ ಉದ್ಯಮಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಪೈಪೋಟಿ ನಡೆಸುವುದರಿಂದ ಆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗೆ "ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿ" ಎಂಬ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಇಂತಹ ಒಂದು ಉದ್ಯಮವು ತನ್ನ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಏರಿಸಿದರೆ, ಅದು ಕೆಲವು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಮಾತ್ರ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದೇ ರೀತಿ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಸಿದರೆ ಅದು ಕೆಲವೇ ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಹೊಸದಾಗಿ ಆಕರ್ಷಿಸಬಹುದು. ಆದುದರಿಂದಲೇ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಬೇಡಿಕೆಯ ರೇಖೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದಿಂದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ಎಡದಿಂದ ಬಲಕ್ಕೆ ಇಳಿ ಮುಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಉದ್ಯಮವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟ ಮಾಡಬೇಕಾದರೆ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಇಳಿಸಬೇಕು ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್.
ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಯುತ ಪೈಪೋಟಿಯುಳ್ಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ವಸ್ತುವಿನ ಬೆಲೆಗಳು ಪರಿಪೂರ್ಣ ಪೈಪೋಟಿಯುಳ್ಳ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಿಂತ ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಉತ್ಪಾದನೆಯು ಕೂಡ ಆದರ್ಶ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾಗಿರುವುದು. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ನೆರ್ಮಾಣವಾಗುವುದು ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್. ಹೆಚ್ಚುವ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೆಂದರೆ ಆದರ್ಶ ಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪಾದನೆಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಉತ್ಪಾದನೆ ಮಾಡುವುದು. ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್ ಅವರು ಇಂತಹ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಪವ್ಯಯ ಆಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯರ್ಥ ಅಥವಾ ಅನವಶ್ಯಕ ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಉದ್ಭವಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅನುಭೋಗಿಗಳು ವೈವಿಧ್ಯವನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಉತ್ಪಾದಕನ ಸರಕಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಬೇಡಿಕೆ ಬರುವುದಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ಅವನು ಹೂಡಿದ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳ ಪೋರ್ಣ ಉಪಯೋಗವಾಗಲಾರದು. ಈ ಸಂಗತಿಯನ್ನು ಚೇಂಬರ್ಲಿನ್ ಅವರು ಹೆಚ್ಚುವರಿ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಸಾಮಾಜಿಕ ಅಪವ್ಯಯವಾಗಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಸರಿ ಎನಿಸುತ್ತದೆ.
ಆರ್ಥಿಕ ವಿಚಾರಗಳು
ಬಾಲ್ಯ
ಜಾಹಿರಾತು
ಜೀವನ