ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಗುಜರಾತಿನೆಡೆಗೆ ಸಾಗಿದ ಸ್ವಲ್ಪದರಲ್ಲಿ ಶೇರ್ ಶಾ ಮೊಘಲರಿಂದ ಆಗ್ರಾವನ್ನು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದನು. ಅವನು ಮೊಘಲ್‌ ರಾಜಧಾನಿಯ ಮೇಲಿನ ಶೀಘ್ರ ಮತ್ತು ದೃಢ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕಾಗಿ ತನ್ನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದನು. ಈ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸುದ್ಧಿಯನ್ನು ಕೇಳಿದ ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಅವನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ಕಳುಹಿಸಿದನು. ಇದು ಬಹಾದುರ್‌ಗೆ ಹುಮಾಯೂನ್‌ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಪುನಃಪಡೆಯಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಕೆಲವು ತಿಂಗಳ ನಂತರ, ಪೋರ್ಚುಗೀಸ್ ವೈಸ್‌ರಾಯ್‌ನನ್ನು ಅಪಹರಿಸುವ ಯೋಜನೆಯು ಗುಂಡು-ಹಾರಿಸುವ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಾಗ ಬಹಾದುರ್ ಸೋತು ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು. 

ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಆಗ್ರಾವನ್ನು ಶೇರ್ ಶಾನಿಂದ ರಕ್ಷಿಸುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾದನು. ಆದರೆ ಬಂಗಾಳದ "ವಿಲಾಯತ್" ‌ನ ರಾಜಧಾನಿ, ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಎರಡನೆ ನಗರ ಗೌರ್‌ ಲೂಟಿಯಾಯಿತು. ಹಿಂಭಾಗದ ದಾಳಿಯಿಂದ ಅವನ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಸೈನ್ಯವು ಶೇರ್ ಶಾನ ಮಗನ ಸ್ವಾಧೀನದಲ್ಲಿದ್ದ ಕೋಟೆ ಚುನಾರ್ಅನ್ನು ವಶಪಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ತಡಮಾಡಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲೇ ಅತಿದೊಡ್ಡದಾದ ಗೌರಿಯಲ್ಲಿನ ಧಾನ್ಯಗಳ ಸಂಗ್ರಹವು ದೋಚಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಅಲ್ಲದೇ ಹುಮಾಯೂನ್‌ ರಸ್ತೆಗಳ ಮೇಲೆ ಚೆಲ್ಲಾಪಿಲ್ಲಿಯಾಗಿ ಹರಡಿದ್ದ ಶವಗಳನ್ನು ನೋಡಲು ಬಂದಿದ್ದನು. ಶೇರ್ ಶಾನಿಗೆ ಭಾರಿ ಯುದ್ಧದ ಹೊಡೆತವನ್ನು ನೀಡಿ ಬಂಗಾಳದ ಅಪಾರ ಸಂಪತ್ತನ್ನು ಲೂಟಿಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಶೇರ್ ಶಾ ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿದನು, ಆದರೆ ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಅವನನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಲಿಲ್ಲ: ಬದಲಿಗೆ "ಅವನ ಹ್ಯಾರೆಮ್‌ನಲ್ಲಿ (ಪವಿತ್ರ ಸ್ಥಳ)ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ಕಳೆದನು ಮತ್ತು ಸುಖವಿಲಾಸಗಳಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತನಾಗಿ ಉಳಿದನು". ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಹತ್ತೊಂಭತ್ತು ವರ್ಷದ ಸಹೋದರ ಹಿಂದಾಲ್‌ ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಅವನಿಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಹಾಗೂ ದಾಳಿಯಿಂದ ಹಿಂಭಾಗದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಒಪ್ಪಿದನು. ಆದರೆ ಅವನು ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿ, ಆಗ್ರಾಕ್ಕೆ ಹಿಂದಿರುಗಿ, ಅಲ್ಲಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಚಕ್ರವರ್ತಿಯೆಂದು ಘೋಷಿಸಿಕೊಂಡನು. ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಪ್ರಧಾನ "ಮಫ್ತಿ(ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತೀರ್ಪುಕೊಡುವ ಅಧಿಕಾರವುಳ್ಳ ಮುಸಲ್ಮಾನ ಕಾನೂನುತಜ್ಞ)" ಯಾದ ಶೇಖ್ ಬಹುಲ್‌ನನ್ನು ಅವನೊಂದಿಗೆ ಚರ್ಚಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಕಳುಹಿಸಿದಾಗ, ಶೇಖ್ ಕೊಲ್ಲಲ್ಪಟ್ಟನು. ದಂಗೆಯನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಉದ್ರೇಕಿಸಿ, ಹಿಂದಾಲ್‌ ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಸ್ವೀಕಾರದ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಆಗ್ರಾದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ಮಸೀದಿಯಲ್ಲಿ "ಖುತ್ಬಾ" ಅಥವಾ ಧರ್ಮೋಪದೇಶವನ್ನು ಅವನ ಹೆಸರಿನಲ್ಲಿ ಪಠಿಸುವಂತೆ ಆದೇಶಿಸಿದನು. ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಹಿಂಭಾಗದಿಂದ ರಕ್ಷಣೆ ನೀಡುವುದರಿಂದ ಹಿಂದಾಲ್‌ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಸರಿದಾಗ, ಶೇರ್ ಶಾನ ಸೇನೆಯು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿ ಹುಮಾಯೂನ್‌ನನ್ನು ಸುತ್ತುಗಟ್ಟಿ ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಪುನರ್ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.

ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಮತ್ತೊಬ್ಬ ಸಹೋದರ ಕಮ್ರಾನ್‌ ಪಂಜಾಬ್‌ನಲ್ಲಿನ ಅವನ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಕೇವಲ ತೋರಿಕೆಗಾಗಿ ಹುಮಾಯೂನ್‌ಗೆ ನೆರವು ನೀಡಲು ಸಾಗಿ ಬಂದನು. ಅವನ ಈ ತಾಯ್ನಾಡಿನ ಹಿಂದಿರುಗುವಿಕೆಯು ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕ ಇರಾದೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಅವನು ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಹೊಣೆಯ ಹಕ್ಕು ಕೇಳುವ ಉದ್ಧೇಶ ಹೊಂದಿದ್ದನು. ಅವನು ಹಿಂದಾಲ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ, ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಒಮ್ಮೆ ಪದಚ್ಯುತಗೊಂಡ ನಂತರ ಕಮ್ರಾನ್ ರಚಿಸುವ ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿನ ಒಂದು ಪಾಲಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಅವನ ಸಹೋದರನು ನಿಷ್ಠೆಯಿಲ್ಲದ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಬೇಕಾಗಿತ್ತು.

ಶೇರ್ ಶಾ ಹುಮಾಯೂನ್‌ನನ್ನು ಚೌಸದಲ್ಲಿ ಬನಾರಸ್‌‌‌ನ ಹತ್ತಿರ ಗಂಗಾ ನದಿಯ ತೀರದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎದುರಿಸಿದನು. ಈ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಕಡೆಯವರು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಂದಕಗಳನ್ನು ಅಗೆಯುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಯ ಕಳೆದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೊಘಲ್‌ ಸೈನ್ಯದ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಗವಾದ ಫಿರಂಗಿದಳವು ನಿಶ್ಚಲವಾಗಿತ್ತು. ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಮಹಮ್ಮದ್ ಆಜಿಜ್‌ನನ್ನು ರಾಯಭಾರಿಯಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡು ರಾಜತಂತ್ರವನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ನಿರ್ಧರಿಸಿದನು. ಹುಮಾಯೂನ್‌ ಶೇರ್ ಶಾನಿಗೆ ಬಂಗಾಳ ಮತ್ತು ಬಿಹಾರವನ್ನು ಆಳಲು ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡಲು ಒಪ್ಪಿದನು. ಆದರೆ ಚಕ್ರವರ್ತಿ ಹುಮಾಯೂನ್‌ನಿಂದ ಪಡೆದ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ ಆತನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸೌರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲದಂತೆ ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಇಬ್ಬರು ರಾಜರು ಮಾನ ಕಾಪಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಸಲುವಾಗಿ ಒಪ್ಪಂದವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಅದರ ಪ್ರಕಾರ ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಸೈನ್ಯವು ಶೇರ್ ಶಾನ ಸೇನೆಯ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಅವನ ಸೇನೆಯು ಭಯವನ್ನು ನಟಿಸಿಕೊಂಡು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಬೇಕು. ಆ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಗೌರವವನ್ನು ಕಾಪಾಡಿಕೊಂಡರು.

ಹುಮಾಯೂನ್‌ನ ಸೇನೆಯು ದಾಳಿ ಮಾಡಿದಾಗ, ಒಪ್ಪಂದ ಪ್ರಕಾರದಂತೆ ಶೇರ್ ಶಾನ ಸೈನ್ಯವು ಹಿಮ್ಮೆಟ್ಟಿತು, ಮೊಘಲ್‌ ಸೈನ್ಯವು ರಕ್ಷಣೆಯ ತಯಾರಿಗಳನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಸರಿಯಾದ ರಕ್ಷೆಯಿಲ್ಲದೆ ಕಂದಕ ತೋಡುವಿಕೆಗೆ ಹಿಂದಿರುಗಿತು. ಮೊಘಲರ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ಅವಕಾಶವಿದ್ದುದನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ಶೇರ್ ಶಾ ಅವನ ಆರಂಭಿಕ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿದನು. ಅದೇ ರಾತ್ರಿ ಅವನ ಸೈನ್ಯವು ಮೊಘಲರ ಪಾಳೆಯವನ್ನು ತಲುಪಿತು. ಅಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವರು ಮಲಗಿದ್ದು, ದಾಳಿಗೆ ತಯಾರಾಗಿರದಿದ್ದ ಮೊಘಲ್‌ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಕಂಡು, ಸೈನ್ಯವು ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿತು ಮತ್ತು ಹಲವರನ್ನು ಸಾಯಿಸಿತು. ಹುಮಾಯೂನ್ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಗಾಳಿ ತುಂಬಿದ "ನೀರನ್ನು-ತುಂಬುವ-ತೊಗಲಚೀಲ"ವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಗಂಗಾ ನದಿಯಲ್ಲಿ ಈಜಿಕೊಂಡು ಹೋಗಿ, ಆಗ್ರಾವನ್ನು ತಲುಪಿದನು.

ಶೇರ್ ಶಾ ಸೂರಿ
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಆಳ್ವಿಕೆ
ಹಿನ್ನೆಲೆ