ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ಆಚರಣೆಯು ಅತ್ತಂ ದಿನ ಅಂದರೆ ಓಣಂಗೂ ಹತ್ತು ದಿವಸ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ಚೌಕನೆಯ ಪಿರಮಿಡ್ ಗಳಂತೆ ಕಾಣುವ ಮಣ್ಣಿನ ಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸಿದರೆ, ಮತ್ತೊಂದು ವಾಮನ ಅವತಾರ ತಾಳಿದ್ದ ವಿಷ್ಣುವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಮುಂದಿನ ಅಂಗಳವನ್ನು ಸಗಣಿಯಿಂದ ಸಾರಿಸಿ, ಅಲ್ಲಿರಿಸುವ ಈ ಮೂರ್ತಿಗಳಿಗೆ ಸುಂದರವಾದ ಹೂಗಳಿಂದ ಅಲಂಕಾರ ಮಾಡಿರುತ್ತಾರೆ. 'ಓಣಪೂಕ್ಕಳಂ' ಎಂದು ಕರೆಯಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಈ ಪುಷ್ಪಚಾಪೆಗಳನ್ನು, ಹೂ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಬಗೆಬಗೆಯ, ನಸುಗಂಪು ಬೀರುವ ಹೂಗಳು, ಹೂಪಕಳೆಗಳು, ಸುಗಂಧಿತ ಎಲೆಗಳ ಗುಚ್ಛ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ನಯನಮನೋಹರವಾಗಿ ರಚಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದೊಂದು ಬಹು ಸುಂದರವಾದ ನೈಜ ಕಲೆಯಾಗಿದ್ದು, ಅತ್ಯಂತ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ನವಿರು ಸ್ಪರ್ಶ ಮತ್ತು ಅಪಾರವಾದ ಕಲಾ ನೈಪುಣ್ಯಗಳ ಸಂಗಮದ ಫಲಶ್ರುತಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದೇ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಉತ್ತರ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ವರ್ಣಮಯ ಪುಡಿಯನ್ನು ಬಳಸಿ ಅದ್ಭುತ ರೇಖಾವಿನ್ಯಾಸಗಳನ್ನು ರಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಪುಷ್ಪ ರಂಗೋಲಿಗಳ ರಚನೆ ಮುಗಿದ ಮೇಲೆ ನಟ್ಟನಡುವೊಂದು ಪುಷ್ಪಾಲಂಕೃತ ದೀಪಕಂಭವನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಕೆಲವೆಡೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾದರೆ, ಇನ್ನು ಕೆಲವೆಡೆ ಅದರ ಹಿಂದಿನ ದಿನ, ಅಂದರೆ "ಉತ್ರಾದಂ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ದಿವಸವೇ ಹಬ್ಬವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ತಿರುಓಣಂನ ದಿನ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಮಲಯಾಳೀ ಕುಟುಂಬವನ್ನೂ ಸಂದರ್ಶಿಸಿ, ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮನೆಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಒಪ್ಪ ಓರಣಗೊಳಿಸಿ, ಹೂಗಳಿಂದ ಸಿಂಗರಿಸಿ, ದೀಪಗಳಿಂದ ಸಾಲಂಕೃತಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇರಳದ ರಾಜಧಾನಿ ತಿರುವನಂತಪುರಂನ ಮುಗಿಲ ಬಯಲಿನಲ್ಲಿ ಸಿಡಿಮದ್ದುಗಳ, ಪಟಾಕಿಗಳ ಚಿತ್ತಾರಗಳಂತೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಂದು ಮಾಯಾಲೋಕವನ್ನೇ ಸೃಷ್ಟಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಮನೆಗಳಲ್ಲೂ ಭರ್ಜರಿ ಭೋಜನದ ತಯಾರಿಯ ಸೊಬಗನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಒಂದು ಚೆಂದ ಅನಿಸುವ ಹಾಗೆ ಭಕ್ಷ್ಯ ಭೋಜನಗಳನ್ನು ತಯಾರಿಸಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮನೆಯ ಯಜಮಾನನೇ ಮನೆಯ ಸದಸ್ಯರೆಲ್ಲರಿಗೆ ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಉಡುಗೊರೆಯಾಗಿ ಕೊಡುವುದು ಸಂಪ್ರದಾಯ. ಎಷ್ಟೇ ಕಡುಬಡವನಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಕೇರಳಿಗನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಹಬ್ಬ ಓಣಂನ್ನು ತನ್ನ ಶಕ್ತಿಯ ಮಿತಿಯಲ್ಲಿ, ತನ್ನದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಶ್ರದ್ಧೆ ಸಂತಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. 
ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಮೊದಲನೇ ತಿಂಗಳಾದ ಚಿಂಗಂ ತಿಂಗಳಿನಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲರೂ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ಮನೆಗಳ ಮುಂದೆ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯನ್ನು ಸ್ವಾಗತಿಸುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವಾಗಿ ಹೂರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸಿರುತ್ತಾರೆ. ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ ಹಾರ್ದಿಕ ಸ್ಪರ್ಧೆಯೇ ಏರ್ಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ; ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ನೆಲೆಸಿರುವ ಎಲ್ಲ ಕೇರಳಿಗರೂ ಕೂಡ ಅಷ್ಟೇ ಸಂಭ್ರಮದಿಂದ ಈ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಕಾಲ ವೈಭವ, ಉಲ್ಲಾಸಗಳಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಹೊಸ ಬಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ತೊಟ್ಟು, ದೇವಸ್ಥಾನಗಳನ್ನು ಸಂದರ್ಶಿಸುವುದು, "ತಿರುವತ್ತಿರ ಕಲಿ" , "ತುಂಬಿ ತುಳ್ಳಾಲ್" ನಂತಹ ನೃತ್ಯ ಪ್ರದರ್ಶನ - ಇವೇ ಮೊದಲಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ವಾತಾವರಣವೆಲ್ಲ ಸಡಗರದಿಂದ ಕೂಡಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆಯಲ್ಲೆಲ್ಲ ಅತ್ಯಂತ ಆಕರ್ಷಣೀಯವಾದುದೆಂದರೆ ತಿರುಓಣಂನ ದಿವಸದ ಅದ್ದೂರಿ ಭೋಜನ. ಇದನ್ನೇ "ದ್ವಿತೀಯ ಓಣಂ" ಎಂತಲೂ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಅದೆಷ್ಟೇ ಕಷ್ಟ ಬಂದರೂ ಕೇರಳಿಗರು "ಸಾದ್ಯ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಈ ಔತಣವನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ. ಮಲಯಾಳಂನಲ್ಲೊಂದು ಗಾದೆಯಿದೆ, "ಕಣ್ಣಂ ವಿಟ್ಟುಂ ಓಣಂ ಉನ್ನಂ" ಎಂದು. ಅದರರ್ಥ, 'ನಮ್ಮ ಸರ್ವಸ್ವವನ್ನೇ ನಾವು ಮಾರಬೇಕಾಗಿ ಬಂದರೂ, ಓಣಂನ ಭೋಜನ ಪ್ರಸಾದವನ್ನು ಮಾತ್ರ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು' ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಅಂಶವೇ ತಿರುಓಣಂನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಸಾರಿ ಹೇಳುತ್ತದೆ. 

ಭಿನ್ನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದೊಡನೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬವನ್ನು ಆಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೊಚ್ಚಿ ಹಾಗೂ ಎರ್ನಾಕುಲಂ ಸಮೀಪದಲ್ಲಿರುವ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ನಗರಿ ತ್ರಿಪೂನಿತುರ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಆತಚಾಮಯಂ ಎಂಬ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಹಾಗೂ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ಮೆರವಣಿಗೆಯನ್ನು "ಚಿಂಗಂ" ತಿಂಗಳಿನ ಆತಂ ಅಂದರೆ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ದಿವಸವೇ ಪ್ರಾರಂಭ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೂಡ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬ ಶುರುವಾಗುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ತ್ರಿಕ್ಕಾಕರ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಇರುವ ವಾಮನಮೂರ್ತಿ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲೂ ಕೂಡ ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಾಯಿಕ ವಾರ್ಷಿಕ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಪೌರಾಣಿಕವಾಗಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದೊಡನೆ ನೇರ ನಂಟಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ವಾಮನಮೂರ್ತಿಗೆ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. 

ಓಣಂ ಪೂಕ್ಕಳಂನ್ನು ಜಾತ್ಯತೀತ ಸಮಾಜವೊಂದರ ಸಂಕೇತವಾಗಿ ಕೂಡ ನೋಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಜಾತಿಯ ಪುಷ್ಪ ಗುಚ್ಛಗಳು ಜೊತೆ ಸೇರಲ್ಪಟ್ಟು ಸುಂದರವಾದ, ಕಣ್ಮನ ಸೆಳೆಯುವ ಪುಷ್ಪ ರಂಗವಲ್ಲಿಗಳನ್ನು ಸೃಜಿಸುವುದೇ ಒಂದು ವಿಶೇಷ. ಹಾಗಾಗಿಯೇ ಈ ಎಲ್ಲ ಆಚರಣೆಗಳು ಅಂದಿನ ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಸುವರ್ಣ ಯುಗವನ್ನು ನೆನಪಿಗೆ ತರುವುದರಲ್ಲಿ ಅಚ್ಚರಿಯೇನಿಲ್ಲ. ಕೇರಳಿಗರಿಗೆ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಓಣಂ ಮುಗಿಯುವ ತನಕ ಅಂದರೆ ಆತಂನಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗಿ ತಿರುಓಣಂನತನಕ ಈ ಹೂ ರಂಗೋಲಿಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವುದೇ ಒಂದು ಉಲ್ಲಾಸದಾಯಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. 

ಮಲಯಾಳಂ ಪಂಚಾಂಗದ ಹೊಸ ವರ್ಷ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುವ ಕೆಲದಿನಗಳಲ್ಲೇ ಶುರುವಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬವು ಹತ್ತು ದಿನಗಳವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯುತ್ತದೆ. ಕಡೆಯ ದಿವಸವಾದ ತಿರುಓಣಂ ಈ ಹಬ್ಬದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಘಟ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇಡೀ ರಾಜ್ಯದ ತುಂಬೆಲ್ಲ ಆಚರಿಸಲಾಗುವ ಈ ಹಬ್ಬದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಪ್ರದಾಯಗಳು, ಆಚರಣೆಗಳು, ಕಲಾತ್ಮಕ ನೃತ್ಯ-ಸಂಗೀತ ಪ್ರಕಾರಗಳು, ಹಬ್ಬದೂಟಗಳು - ಎಲ್ಲ ಸೇರಿ ಇಡೀ ಉತ್ಸವವನ್ನು ಸುಗ್ಗಿಯ ಹಬ್ಬವನ್ನಾಗಿಸಿರುತ್ತವೆ. 

ವಲ್ಲುವನಾಡು, ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಶೋರನೂರು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಪಾಲಂ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಥಕ್ಕಳಿಯ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ನೈಜ ಪೌರಾಣಿಕ ವಸ್ತ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಪುರಾಣದ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು, ಮನೋಜ್ಞವಾಗಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ಹಬ್ಬ. ತ್ರಿಶೂರ್ ಎಂಬಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ರೋಚಕವೆನಿಸುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲಂಕೃತ ಆನೆಗಳ ಮೆರವಣಿಗೆ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಊರಿನಲ್ಲಿಯೇ ಮುಖವಾಡ ಧರಿಸಿಕೊಂಡ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ವರ್ಣರಂಜಿತ ಕುಮ್ಮತ್ತಿಕಲಿ ಹೆಸರಿನ ನೃತ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಾ ಮನೆಯಿಂದ ಮನೆಗೆ ಸಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತಾರೆ. ಚೆರುತ್ತುರುತಿ ಎಂಬಲ್ಲಿಯಂತೂ ಕಥಕ್ಕಳಿ ನೃತ್ಯಪಟುಗಳು ಮಹಾಕಾವ್ಯಗಳಿಂದಾಯ್ದ ಮತ್ತು ಜನಪದ ಕತೆಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ನೋಡಲು ಜನಸಾಗರವೇ ನೆರೆದಿರುತ್ತದೆ. ಪುಲಿಕಲಿ ಅಥವಾ ಕಡುವಕಲಿಯಂತೂ ಓಣಂ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೂ ಕಾಣಬಹುದಾದ ನೃತ್ಯವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ಗಾಢ ಹಳದಿ, ಕೆಂಪು, ಕಪ್ಪು ಮೊದಲಾದ ಬಣ್ಣಗಳನ್ನು ಪಟ್ಟೆಹುಲಿಗಳ ತರಹ ಲೇಪಿಸಿಕೊಂಡ ಅಭಿನಯಕಾರರು ಉಡುಕ್ಕು ಮತ್ತು ಥಾಕಿಲ್ ವಾದ್ಯಗಳ ನಾದಕ್ಕೆ ಮನಮೋಹಕವಾಗಿ ಕುಣಿಯುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. 

ಓಣಂ ಆಚರಣೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿಯೇ ಅರನ್ಮುಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಅರನ್ಮುಲ ವಲ್ಲಂಕಲಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಓಣಂನ ಮತ್ತೊಂದು ವಿಶೇಷವೆಂದರೆ ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಲಾಗುವ ಉಯ್ಯಾಲೆ ಪಂದ್ಯ. ಇದಂತೂ ಹಳ್ಳಿಗಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಸುಹೊಕ್ಕಾಗಿರುವ ಪಂದ್ಯ ವಿಶೇಷವಾಗಿದೆ. ವಿಶಿಷ್ಟ ವಿನ್ಯಾಸದ, ಚೆಂದ ಚೆಂದನೆಯ ಉಡುಗೆ ತೊಡುಗೆ ತೊಟ್ಟಿರುವ ಯುವಕ ಯುವತಿಯರಂತೂ, ಎತ್ತರದ ಉಯ್ಯಾಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಇಮ್ಮಡಿಸಿದ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ, ಒಬ್ಬರಿಗೊಬ್ಬರು ಜೀಕಿಕೊಳ್ಳುತ್ತ ಓಣಂ ಗೀತೆಗಳನ್ನು, ಓಣಪ್ಪಟ್ ಗಳನ್ನು ಹಾಡುವುದನ್ನು ನೋಡುವುದೇ ಕಣ್ಣಿಗೆ ನಿಜವಾದ ಹಬ್ಬ ಎನಿಸುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. 

ಹತ್ತು ದಿನಗಳ ಹಬ್ಬದಾಚರಣೆ - ಅತ್ತಂ ಪತ್ತಿನು ಪೋನ್ನೋನಂ
ನೈತಿಕ ನಿಲುವಿನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು
ಓಣಂನ ವಿಶೇಷ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು
ಆಕರಗಳು