​​​ದೇವಾಂಗ ಧರ್ಮವು ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ಧರ್ಮಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು. ಈ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಪುರುಷ ದೇವಾಂಗ ದೇವಲ ಮಹರ್ಷಿ ದೇವಾಂಗನೇ ಪರಬ್ರಹ್ಮ ಸ್ವರೂಪ, ತ್ರಿಮೂರ್ತಿ ಸ್ವರೂಪ, ಸೃಷ್ಟಿ, ಸ್ಥಿತಿ, ಲಯ ಮತ್ತು ಕರ್ತೃ. ಈ ಜಗತ್ತಿನ ಉದ್ಧಾರಕ್ಕಾಗಿ ತಾನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ತ್ರಿಮೂರ್ತಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಶಿವನಲ್ಲಿ ತಾನೇ ಅವಿರ್ಭವಿಸಿ ದೇವಾಂಗನೆಂದು ಹೆಸರು ಪಡೆದವನು. ಆತನು ನಾಶರಹಿತನು, ಅವನ್ನು ಸದಾಕಾಲ ಜಗಜ್ಯೋತಿಯಾಗಿ ಪ್ರಕಾಶಿಸುವವನೂ, ಸೂತ್ರಾತ್ಮನೂ, ಸ್ವತಃ ಜನ್ಮಸಿದ್ಧ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೂ ಹೌದು. ಕರ್ಮಜನ್ಯ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಲ್ಲ. ದೇವಲನು ಪುರಾಣ ಪುರುಷನಲ್ಲದೆ ವೇದಪುರುಷನೂ ಆಗಿದ್ದಾನೆ. ಅವತಾರದ ಉದ್ದೇಶ ವಸ್ತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಸೀಮಿತವಲ್ಲ. ದುಷ್ಟ ಶಿಕ್ಷಕನೂ ಶಿಷ್ಟ ರಕ್ಷಕನೂ ಆಗಿದ್ದಲ್ಲದೆ ದೇಶ ಧರ್ಮಗಳ ಸೇವಾ ತತ್ಪರನಾಗಿದ್ದ.

ವಸ್ತ್ರ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮೊದಲು ಎಲ್ಲಾ ಲೋಕದ ಜನತೆಯ ಮಾನ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಾಗೂ ದೇಹವನ್ನು ವಾತಾವರಣದ ವೈಪರೀತ್ಯಗಳಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ತಮ್ಮದೇ ಆದ ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ದೇಹ ಸಂರಕ್ಷಣಾ ಸಾಧನವನ್ನು ತಯಾರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮರದ ತೊಗಟೆ, ನಾರು ಬೇರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಮೃಗಗಳನ್ನು ಬೇಟೆಯಾಡಿ ಅವುಗಳ. ಚರ್ಮವನ್ನು ಧರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇನ್ನೂ ಮುಂದುವರಿದವರು ಮರದ ತೊಗಟೆ, ನಾರು ಬೇರು ಎಲೆಗಳನ್ನು ನೀರಿನಲ್ಲಿ ನೆನೆಹಾಕಿ ಬೇಯಿಸಿ ಅದನ್ನು ಭಟ್ಟಿ ಇಳಸಿ ತೆಳುವಾದ ಹಾಳೆಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿ ಪ್ರಕೃತಿ ಜನ್ಯ ಉಪದ್ರವ ಗಳಿಂದ ಶರೀರ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳತ್ತಿದ್ದರು. ಆ ಹಾಳೆಗಳು ತುಂಬಾ ಒರಟಾಗಿ ಇರುತ್ತಿದ್ದು ಅದರ ಮೂಲಕ ಗಾಳಿ ಬೆಳಕು ಶರೀರಕ್ಕೆ ತಾಕದೆ ಚರ್ಮರೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಉಪದ್ರವಗಳಿಗೀಡಾಗಿ ಅನಾರೋಗ್ಯದಿಂದ ನರಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಇದರಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ಜನರು ಇನ್ನೂ ಸುಧಾರಣೆ ಮಾರ್ಗ ಗಳಿಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾದವನೇ ದೇವಾಂಗ ದೇವಲ ಮಹರ್ಷಿಯ ಅವತಾರ. 

ದೇವಾಂಗ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಉಕ್ತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾದಿ ದೇವತೆಗಳು ಮಾನಸಂರಕ್ಷಣ ಸಾಧನವಿಲ್ಲದೆ ಲಜ್ಜೆಪಟ್ಟು ಕೈಲಾಸಪತಿಯಾದ ಪರಮೇಶ್ವರನಲ್ಲಿ ಶರಣು ಬಂದು ತಮ್ಮ ಮಾನಸಂರಕ್ಷಣೆಗೆ ಸಾಧನವೊಂದನ್ನು ದಯಪಾಲಿಸಬೇಕೆಂದು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದರು. ಆಗ ಶಿವಶಂಕರನು ಧ್ಯಾನಸಕ್ತನಾಗಿ ತನ್ನ ಸಹಸ್ರಾರು ಕಮಲದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಷ್ಠಿತನಾದ ದೇವಾಂಗ ದೇವಲ ಪರಬ್ರಹ್ಮನ ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಮುಂದಾಗಿ ದೇವಾಂಗ ದೇವಲ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು ತನ್ನನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಾರಣವೇನೆಂದು ಈಶ್ವರನನ್ನು ಕೇಳಲಾಗಿ ಈಶ್ವರನು ದೇವತೆಗಳ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ನಿವೇದಿಸಿದನು .ಆಗ ದೇವಾಂಗ ದೇವಲ ಪರಬ್ರಹ್ಮನು ಬಹಿರ್ಗೋಚರನಾಗಬೇಕೆಂದು ಸಂಕಲ್ಪಿಸಿ, ಯಜ್ಞಸೂತ್ರ, ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು, ಯೋಗದಂಡ ಕಮಂಡಲಗಳನ್ನು ಗಂಧ ರುದ್ರಾಕ್ಷಿ ಮಾಲೆಗಳನ್ನು ಧರಿಸಿದವನಾಗಿ ಶಿವನ ಫಾಲನೇತ್ರ ದಿಂದ ಹೊರ ಬಂದವನೆ ದೇವಾಂಗ ದೇವಲ ಮಹರ್ಷಿ ( ಪರಶಿವನ ಮೂರನೇ ಕಣ್ಣಿನಿಂದ ಹೊರ ಹೊಮ್ಮಿ ಪ್ರಕಟವಾದವನೆ ದೇವಾಂಗನು.) ಇಂತಹ ಪರಮ ಪುಣ್ಯ ದಿನವೇ ಕಾರ್ತಿಕ ಉತ್ನಾನ ದ್ವಾದಶಿ .

ಈಶ್ವರನ ಮತ್ತು ದೇವತೆಗಳ ಮೊರೆಯನ್ನು ಆಲಿಸಿ ತನ್ನ ಇಚ್ಛಾಮಾತ್ರದಿಂದಲೇ ಸೂತ್ರ, ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ವಿಶ್ವಕ್ಕೇಲ್ಲಾ ಯಜ್ಞಸೂತ್ರ , ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ದಯಾಪಾಲಿಸಿ, ಚತುರ್ದಶಭುವನ ಮಾನಸಂರಕ್ಷಕನೆಂದೂ , ದೇವಾಂಗ ದೇವಲ ನೆಂದೂ, ಬ್ರಾಹ್ಮಣ್ಯ ಪ್ರದಾಯಕನೆಂದೂ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದನು. ದೇವಾಂಗನು ಈಶ್ವರನ ಆಜ್ಞೆಯಂತೆ ಆಮೋದಪುರ ಪಟ್ಟಣವನ್ನು ಪಾಲಿಸಲು ತೊಡಗಿದನು. ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯವು ಸುಭಿಕ್ಷವಾಗಿತು. ಅವನು ಚತುರ್ದಶ ಭುವನಗಳಲ್ಲೂ ಸಂಚರಿಸಿ ದುಷ್ಟರನ್ನು ನಿಗ್ರಹಿಸಿ ದೇವಾನುದೇವತೆಗಳು ದೇವಾಂಗನ ಸಹಾಯ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವಾಂಗನು ವಸ್ತ್ರದ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದು ಸರ್ವಲೋಕಗಳಿಗೆ ಸಹಕಾರಿ ಆಗಲೀ ಎಂದು ವಸ್ತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಮಯನಿಂದ ಮಾಡಿಸಿ ವಸ್ತ್ರ ನಿರ್ಮಾಣ ಕಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಅವುಗಳ ಹಂಚಿಕೆಗಳನ್ನು ಯಥಾರ್ಥ ರೀತಿಯಾಗಿ ಮಾಡುತ್ತಾ ತ್ರಿಲೋಕಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುತ್ತಾ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ವಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರಧಾನ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದನು.

ಇಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೆ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವನ್ನು ದೇವಾಂಗನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ವಿಶೇಷ ಗೌರವಾದರ ಮನ್ನಣೆಗಳನ್ನು ಪಡೆದನು. ಯಜ್ಞೋಪವೀತವು ಮೂರು ತಂತುಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದು. ಗಾಯತ್ರೀ ಛಂದಸ್ಸಿನ ಮೂರು ಪಾದಗಳುಳ್ಳದ್ದಾಗಿದೆ. ಅದರ ಸೂಚ್ಯಾರ್ಥವಾಗಿ ಧರಿಸುವ ಮೂರು ತಂತುಗಳ ಯಜ್ಞೋಪವೀತವು ಭಕ್ತಿ, ಜ್ಞಾನ, ಕರ್ಮಯೋಗಗಳ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ದೇವಾಂಗನಾಗಿ ಪ್ರಥಮ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನಾಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಿಗೂ ಬ್ರಾಹ್ಮಣನೆನಸಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಹೊಂದಿರುವನ್ನು ಹಾಗೆ ವಿಶ್ವಕರ್ಮನಿಗೆ ಜಗತ್ತಿನ ಅಳತೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ಈಶ್ವರನು ದೇವಾಂಗನಿಂದ ಸೂತ್ರವನ್ನುಕೊಡಿಸಿದನೆಂದು ಪುರಾಣೋಕ್ತವಾಗಿದೆ.

ದೇವಾಂಗ ಪುರಾಣ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
​ದೇವಾಂಗ ಚರಿತ್ರೆ
ಮೂಲದ ಪುರಾಣ