ಇಂದು ನೂರಾರು ಸೈಕೋಥೆರಪಿಯ ಚಿಕಿತ್ಸಾ ವಿಧಾನಗಳಿವೆ. ೧೯೮೦ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೨೫೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿದ್ದವು. ೧೯೯೬ರ ಹೊತ್ತಿಗೆ ೪೫೦ಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ವಿಧಾನಗಳಿದ್ದವು. ೨೧ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಹೆಸರಿಸಲ್ಪಡಬಹುದಾದ ಸೈಕೋಥೆರಪಿ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಹಲವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳ ನಡುವೆ ಚಿಕ್ಕ ಪುಟ್ಟ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳಿದ್ದರೆ, ಕೆಲವು ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಬೇರೆಯದೇ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿವೆ.
ಅನುಭವಸ್ಥ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್‌ಗಳು ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಪಂಥವನ್ನು ಅದರ ಶುದ್ಧರೂಪದಲ್ಲಿ ಬಳಸಿ ಥೆರಪಿ ಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ. ಬದಲಾಗಿ, ಹಲವು ಪಂಥಗಳಿಂದ ವಿವಿಧ ತಂತ್ರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಾರೆ. ಸದ್ಯದ ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಸಮಸ್ಯೆ ಮತ್ತು ಪರಿಹಾರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ವಿಧಾನಗಳಿಗೆ ಒತ್ತು ಕೊಡುವ ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ಪಥಗಳು Brief Therapy ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯಡಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನು ಹಲವು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆ ಮತ್ತು ಮಾನವತಾವಾದಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯೆಂದು ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುವ ರೀತಿಯ ಮೇಲೆ ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು. ವೈದ್ಯಕೀಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ಅಸ್ವಸ್ಥನೆಂದು ತಿಳಿದು ಅವನನ್ನು ಆರೋಗ್ಯಕರನನ್ನಾಗಿಸಲು ಥೆರಪಿಸ್ಟನು ತನ್ನೆಲ್ಲಾ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಮಾನವತಾವಾದಿ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ರೋಗಲಕ್ಷಣಮುಕ್ತವಾಗಿರಿಸಲು ಶ್ರಮಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇಲ್ಲಿ ಥೆರಪಿಸ್ಟ್ ಕೇವಲ ಸಹಾಯಕನಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆನುಭಾವಿಕ ಕಲಿಕೆಗೆ ಯುಕ್ತವಾದ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾನೆ. ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಆತ್ಮವಿಶ್ವಾಸವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ತನ್ನನ್ನು ತಾನು ಅರಿತುಕೊಳ್ಳಲು ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತಾನೆ.
ದಾಂಪತ್ಯ ಚಿಕಿತ್ಸೆ ಮತ್ತು ಕೌಟುಂಬಿಕ ಚಿಕಿತ್ಸೆಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಥೆರಪಿ ಗ್ರೂಪ್ ಹಾಗೂ ವೈಯಕ್ತಿಕವಾದ ಭೇಟಿಗಳೆಂದು ವರ್ಗೀಕರಿಸಬಹುದು.
ಚಿಕಿತ್ಸೆಯ ತತ್ವಗಳನ್ನಾಧರಿಸಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದು:
ಸೈಕೋಥೆರಪಿಯ ಬಗೆಗಳು
ಪಕ್ಷಿನೋಟ
ಸಂಜ್ಞಾನಾತ್ಮಕ ವರ್ತನಾಶಾಸ್ತ್ರ (Cognitive-behavioral)
ಇತಿಹಾಸ