ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಭಾವಿ ನಾಯಕರಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಆಜ಼ಾದ್ ಅವರು, ಪಕ್ಷದ ಕಾರ್ಯಕಾರಿ ಸಮಿತಿಯ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾದರು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿದ್ದ ಸೈಮನ್ ಕಮಿಷನ್ ಭಾರತದ ಯಾವ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ೧೯೨೮ ರ ಮೋತಿಲಾಲ್ ನೆಹರು ಅವರ ವರದಿಯನ್ನು ಅನುಮೋದಿಸಿದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅಲಿ ಸಹೋದರರು ಮತ್ತು ಜಿನ್ನಾರ ಕೆಂಗಣ್ಣಿಗೆ ಗುರಿಯಾದರು. ಧರ್ಮ ಆಧಾರಿತ ಅಭ್ಯರ್ಥಿ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಸಹ ಆಜಾದ್ ಅವರು ಒಪ್ಪಿದ್ದರು. ಹಿಂದೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಯನ್ನು ಸದಾ ಮಾನ್ಯ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು.
ಗುವಾಹಟಿಯಲ್ಲಿ ೧೯೨೮ರಲ್ಲಿ ನಡೆದ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಅಧವೇಶನದಲ್ಲಿ ಗಾಂಧೀಜಿಯವರು ಭಾರತಕ್ಕೆ ಅರೆ-ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ರಾಜ್ಯದ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಸಿಗಬೇಕೆಂದು ಬ್ರಿಟಿಷರನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿದರು. ಇನ್ನೊಂದು ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಈ ಬೇಡಿಕೆ ನರವೇರದಿದ್ದರೆ ಉಗ್ರ ಹೋರಾಟದ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ಕೊಟ್ಟಿದ್ದರು. ಗಾಂಧೀಜಿಯವರಿಗೆ ಹತ್ತಿರವಿದ್ದರೂ ಆಜ಼ಾದ್ ಅವರು ನೆಹರೂ ಮತ್ತು ಸುಭಾಷ್ ಬೋಸ್ ರವರ ತೀವ್ರ ವಾದಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಮಾಜವಾದಿ ನಿಲುವು ತಳೆದಿದ್ದ ಆಜ಼ಾದ್ ಅಸಮಾನತೆ, ಬಡತನದ ವಿರುದ್ಧ ಯುದ್ಧ ಸಾರಿದರು. ಗಾಂಧಿಯವರ ದಂಡಿ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಧರಾಸಣಾ ಉಪ್ಪಿನ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹ ಕೈಗೊಂಡರು. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ೧೯೩೦ ರಿಂದ ೧೯೩೪ರವರೆಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಸೆರೆವಾಸ ಅನುಭವಿಸಬೇಕಾಯಿತು.
೧೯೨೫ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಕಾಯ್ದೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಚುನಾವಣೆ ಘೋಷಣೆಯಾದಾಗ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡರು. 
ಸಮಾಜವಾದದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ನಂಬಿಕೆಯಿರಿಸಿದ್ದ ಅವರು, ಸಮಾಜವಾದಿ ನೆಹರೂ ಅವರನ್ನು ೧೯೩೭ರಲ್ಲಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಪಕ್ಷದ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಮರು ಆಯ್ಕೆಗೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರು.
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಹಾಗೂ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ನಡುವೆ ಮಾತುಕತೆ ಬೆಂಬಲಿಸಿದರಾದರೂ 'ಮುಸಲ್ಮಾನ ಸಮುದಾಯದ ಏಕಮೇವ ಪ್ರತಿನಿಧಿಯು ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್' ಎನ್ನುವ ಲೀಗ್ ನ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಆಕ್ಷೇಪ ವ್ಯಕ್ತ ಪಡಿಸುತ್ತಿದ್ದರು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಚಳುವಳಿಯಲ್ಲಿ
ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ನಾಯಕ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಶಿಕ್ಷಣ ದಿನ
ಜೀವನ