ನಂತರದ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಲಂಡನ್ ನ ನಟ, ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಮ್ಯಾಕ್ರೆಡಿಯವರ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್, ಕೀನ್ ರಿಗೆ ದೊರೆತಷ್ಟಾದರೂ ಮಿಶ್ರ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಿತು. 1820ರಕ್ಕು ಕೋವೆಂಟ್ ಗಾರ್ಡನ್ ನಲ್ಲಿ ಮ್ಯಾಕ್ರೆಡಿ ತಮ್ಮ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರದರ್ಶನವನ್ನಿತ್ತರು. ಹಾಝ್ಲಿಟ್ ಗಮನಿಸಿದಂತೆ, ಮ್ಯಾಕ್ರೆಡಿಯ ಪಾತ್ರಾಧ್ಯಯನವು ಕೇವಲ ಮಾನಸಿಕವಾದುದಾಗಿತ್ತು; ಮಾಟಗಾತಿಯರು ತಮ್ಮ ಎಲ್ಲಾ ಅಲೌಕಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು, ಹಾಗೂ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ರ ಪತನವು ಕೇವಲ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ರ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿನ ದ್ವಂದ್ವಗಳಿಂದಲೇ ಉಂಟಾದವು. ಮ್ಯಾಕ್ರೆಡಿಯ ಬಹಳ ಪ್ರಖ್ಯಾರ ಲೇಡಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ಹೆಲೆನಾ ಫಾಸಿಟ್, ಇನ್ನೂ ತಮ್ಮ 20ರ ಹರೆಯದಲ್ಲಿರುವಾಗಲೇ ಚೊಚ್ಚಲ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸಿ ಹೀನಾಯವಾದ ಸೋಲು ಕಂಡರು, ಆದರೆ ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ, ಸಿಡ್ಡನ್ ರಂತಲ್ಲದೆ. ಸಮಕಾಲೀನ ಸ್ತ್ರೀಯರ ಉಡುಗೆತೊಡುಗೆಗಳ ಚಿಂತನೆಗೆ ಹೊಂದುವಂತಹ ಪಾತ್ರದ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಪಡೆದರು. ಮ್ಯಾಕ್ರೆಡಿ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ "ವಿಶ್ರಮಿಸಿದ" ನಂತರ, ಅವರು ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಅಭಿನಯಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದರು; 1849ರಲ್ಲಿ ಅಮೆರಿಕದ ನಟ ಎಡ್ವಿನ್ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಅವರಿಗೆ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಿಯಾದರು, ಅವರ ಪಕ್ಷದವರು ಮ್ಯಾಕ್ರೆಡಿಯನ್ನು ಆಸ್ಟರ್ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬುಸುಗುಟ್ಟಿದರು, ಇದರಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆಸ್ಟರ್ ಸ್ಥಳದ ಕೋಲಾಹಲ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಕೋಲಾಹಲವು ಉಂಟಾಯಿತು.
ಮಧ್ಯ-ಶತಮಾನದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ಗಳು, ಸ್ಯಾಮುಯಲ್ ಫೆಲ್ಪ್ಸ್ ಮತ್ತು ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಕೀನ್ ಇಬ್ಬರೂ ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಉಭಯಭಾವಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತು ಜನಪ್ರಿಯ ಯಶವನ್ನೂ ಪಡೆದರು. ಪಾತ್ರದ ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆಗಿಂತಲೂ ವೇದಿಕೆಗೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಂಡಂತಹ ಅಂಶಗಳಿಂದ ಇಬ್ಬರೂ ಖ್ಯಾತಿ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಯಾಡ್ಲರ್ಸ್ ವೆಲ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಫೆಲ್ಪ್ಸ್ ಷೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ರ ಸರಿಸುಮಾರು ಸಕಲ ಮೂಲ ಪಠ್ಯಗಳನ್ನೂ ಮತ್ತೆ ಹೊರತಂದರು. ಅವರು ದ್ವಾರಪಾಲಕನ ದೃಶ್ಯದ ಮೊದಲರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತೆ ಪರಿಚಯಿಸಿದರು; ಈ ದೃಶ್ಯವನ್ನು ದೇವ್ ನಂತ್ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ನಿರ್ದೇಶಕರು ಕಡೆಗಣಿಸಿದ್ದರು; ಎರಡನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಅಶ್ಲೀಲತೆ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಅವರು ಸೇರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಸಂಗೀತವನ್ನು ತೆಗೆದುಹಾಕಿದರು, ಮತ್ತು ಮಾಟಗಾತಿಯರ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡತದಲ್ಲಿದ್ದ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಿದರು. ಅಷ್ಟೇ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ, ಆ ಪುಟಗಳಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದಂತಹ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ರ ಮರಣದ ಸನ್ನಿವೇಶವನ್ನೂ ಕೈಗೆತ್ತಿಕೊಂಡರು. ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಈ ನಿರ್ಧಾರಗಳೆಲ್ಲವೂ ಯಶಸ್ವಿಯಾದವೆಂದೇನಲ್ಲ ಮತ್ತು ಫೆಲ್ಪ್ಸ್ ಷೇಕ್ಸ್ ಪಿಯರ್ ಮತ್ತು 1844ರಿಂದ 1861ರ ವರೆಗೆ ಮಾಡಿದ ಡಝನ್ ಗಿಂಗಲೂ ಹೆಚ್ಚು ನಾಟಕ ನಿರ್ಮಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದೇವ್ ನಂತ್ ರ ಪಠ್ಯಗಳ ಹಲವಾರು ಸಂಯುಕ್ತತೆಗಳೊಡನೆ ಪ್ರಯೋಗ ನಡೆಸಿದರು. ಅವರ ಅತಿ ಯಶಸ್ವಿ ಲೇಡಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ಇಸಾಬೆಲಾ ಗ್ಲಿನ್ ಆಗಿದ್ದರು, ಅವರ ಅಧಿಕಾರಯುತ ನಿಲುವು ಕೆಲವು ವಿಮರ್ಶಕರಿಗೆ ಸಿಡ್ಡನ್ಸ್ ರನ್ನು ನೆನಪಿಸಿದವು.

1850ರ ನಂತರ ಪ್ರಿನ್ಸೆಸ್ಸ್ ಥಿಯೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ಕೀನ್ ರಚಿಸಿ ಆಡಿದ ನಾಟಕದ ಅಮೋಘ ಅಂಶವೆಂದರೆ ಪಾತ್ರಗಳು ತೊಡುತ್ತಿದ್ದ ಪೋಷಾಕುಗಳು ಸಮಂಜಸತೆ. ಆಧುನಿಕ ಸಂಗೀತಮಯ ಕೌತುಕಭರಿತ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಕೀನ್ ತಮ್ಮ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಯಶಸ್ಸನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಅವರು ಶ್ರೇಷ್ಠವಾದ ಎಲಿಝಬೆತಿಯನ್ ಪಾತ್ರಗಳನ್ನು ನಟಿಸುವಷ್ಟು ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ ಹೊಂದಿಲ್ಲವೆಂದು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವೀಕ್ಷಕರಿಗೆ ಇದರ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ತೊಂದರೆ ಕಾಣಲಿಲ್ಲ; 1853ರ ಒಂದು ನಿರ್ಮಾಣವು ಇಪ್ಪತ್ತು ವಾರಗಳ ಕಾಲ ನಡೆಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಮುಖ್ಯ ಕಾರಣಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಚಾರಿತ್ರಿಕ ನಿಖರತೆಗೆ ಕೀನ್ ನೀಡುತ್ತತಿದ್ದ ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿಯೂ ಒಂದು ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು; ಅವರು ನಿರ್ಮಾಪಕರಾದ ನಾಟಕಗಳಲ್ಲಿ "ಸಸ್ಯಶಾಸ್ತ್ರವೂ ಸಹ ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ನಿಖರವಾಗಿರುತ್ತಿತ್ತು" ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ ಅಲ್ಲಾರ್ಡೈಸ್ ನಿಕೋಲ್.

1875ರಲ್ಲಿ ಈ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಲೈಸಿಯಮ್ ಥಿಯೇಟರ್ ನಲ್ಲಿ ನಟಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದ ಹೆನ್ರಿ ಇರ್ವಿಂಗ್ ರ ಚೊಚ್ಚಲ ಪ್ರಯತ್ನವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ನಿರ್ಮಾಪಕ ಸಿಡ್ನಿ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ ಬೇಟ್ ಮನ್ ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಮತ್ತು ತಾರೆ ಕೇಟ್ ಜೋಸೆಫೈನ್ ಬೇಟ್ ಮನ್ ಅಭಿನಯಿಸಿದ ಈ ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಇರ್ವಿಂಗ್ ತಮ್ಮ ವ್ಯವಸ್ಥಾಪಕರಾಗಿದ್ದ ಹೆಝೆಕಿಯಾ ಲಿಂಥಿಕಮ್ ಬೇಟ್ ಮನ್ ರ ಸಾವಿನಿಂದ ಜರ್ಝರಿತರಾಗಿದ್ದರೇನೋ. ಈ ನಾಟಕವು ಎಂಬತ್ತು ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡರೂ ಅವರ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ಪಾತ್ರವು ಅವರ ಹ್ಯಾಮ್ಲೆಟ್ ಪಾತ್ರಕ್ಕಿಂತಲೂ ಕಳಪೆಯದ್ದಾಗಿತ್ತೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಮತ್ತೆ ಈ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಎಲೆನ್ ಟೆರಿಯವರ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಲೈಸಿಯಮ್ ನಲ್ಲಿ 1888ರಲ್ಲಿ ಕೈಗೊಂಡಾಗ ಅವರು ಸುಧಾರಿತ ಅಭಿನಯ ನೀಡಿದರು ಮತ್ತು ನಾಟಕವು 150 ಪ್ರದರ್ಶನಗಳನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಹರ್ಮನ್ ಕ್ಲೀಯ್ನ್ ರ ಒತ್ತಾಯದ ಮೇರೆಗೆ ಅವರು ಆರ್ಥರ್ ಸುಲೀವಾನ್ ರನ್ನು ಕೆಲವು ಘಟನಾತ್ಮಕ ಸಂಗೀತದ ತುಣುಕುಗಳನ್ನು ಈ ನಾಟಕಕ್ಕಾಗಿ ಬರೆಯಲು ನಿಯಮಿಸಿಕೊಂಡರು. ಬ್ರಾಮ್ ಸ್ಟೋಕರ್ ರಂತಹ ಗೆಳೆಯರು ಇವರ "ಮಾನಸಿಕ" ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾ, ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ಡಂಕನ್ ರನ್ನು ಕೊಲ್ಲುವ ಕನಸನ್ನು ನಾಟಕದ ಆರಂಭಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆಯೇ ಕನಸಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡಿದ್ದರು ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಮೂಲವಾಗಿರಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಅವರ ಟೀಕಾಕಾರರಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ ಹೆನ್ರಿ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ಮನಬಂದಂತೆ ನುಡಿಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿದುದನ್ನು (ಲೇಡಿ ಮ್ಯಾಕ್ ಬೆತ್ ರ ಮರಣದ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾತನಾಡುತ್ತಾ "ಷುಡ್ ಹ್ಯಾವ್" ಎನ್ನುವುದರ ಬದಲು "ವುಡ್ ಹ್ಯಾವ್" ಎಂದದ್ದು) ಮತ್ತು ಅವರು ಪಾತ್ರದತ್ತ ಹೊಂದಿದ್ದ "ವಿಕಲ್ಪಿತ" "ಅತಿ ಕೋಮಲ" ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ಖಂಡಿಸಿದರು.

ಸಾರಾಂಶ
ಸಾಮ್ಯತೆಯಂತೆ
ಪ್ರದರ್ಶನದ ಇತಿಹಾಸ
ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನ