"ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯು ಜೀವದ ವಿಕಸನದ ಮಹಾಕಾವ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಅದು ಬಹಿರಂಗಗೊಂಡಿದೆ; ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಪರಿಸರೀಯ ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅನುವಂಶಿಕ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು ಪಾರಸ್ಪರಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದಾಗಿ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿದೆ." ಭೂಮಿಯ ಹವಾಮಾನ, ಭೂರಚನಾಧ್ಯಯನ, ವಾತಾವರಣ, ಸಾಗರಗಳು, ಮತ್ತು ಮರುಕಳಿಸುವ ವಿಪತ್ತುಗಳು ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಧಾನವಾದ ಆಯ್ದ ಒತ್ತಡಗಳನ್ನು ಆಹ್ವಾನಿಸಿದವು; ಇವಕ್ಕೆ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳು ಹೊಂದಿಕೊಂಡವು, ಇಲ್ಲವೇ ತಮ್ಮ ಸಂತತಿಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಅಥವಾ ಉಳಿಸದೆಯೇ ಅವು ನಾಶವಾದವು. ಜೀವದ ವಂಶವೃಕ್ಷವನ್ನು ಅಥವಾ ಮಹಾವೃಕ್ಷವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುವುದರ ಅಂತಶ್ಯಾಸ್ತ್ರೀಯ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ, ಆಧುನಿಕ ಪ್ರಾಗ್ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿಕಸನೀಯ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಂಡಿದೆ; ಜೀವಕೋಶ ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿದ ಪೂರ್ವಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌ ಕಾಲದ ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಜೀವನಕ್ಕೆ, ಜೀವದ ಮಹಾವೃಕ್ಷವು ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಹಿಂದಕ್ಕೆ ಅನಿವಾರ್ಯವಾಗಿ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಜೀವ ಪ್ರಾರಂಭಿಕದಲ್ಲಿ ಆಳವಾಗಿರುವ ಮತ್ತು ಆರ್ಕಿಯನ್‌ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಆಳವಾಗಿರುವ ಭೂಮಿಯ ಕಾಲವು, "ಅತಿ ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಸಂಕೇತಗಳಿಂದ ಮಾತ್ರವೇ ಮರುಎಣಿಕೆ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತದೆ." ಜೀವಿಗಳ ನಡುವಿನ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಕಸನೀಯ ಅಂತರಗಳನ್ನು ಅಂಕಿ-ಅಂಶದ ಸೀಮಿತ ಭರವಸೆಯೊಂದಿಗೆ ನಿರ್ಣಯಿಸಲು, ಆಣ್ವಿಕ ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಜಾತಿವಿಕಾಸದದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಪ್ರೋಟೀನು ಅಮೈನೋ ಆಮ್ಲ ಅಥವಾ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೋಟೈಡ್‌ ಸರಣಿಯ ಸಮಾನರೂಪತೆಯನ್ನು (ಅಂದರೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು) ಹೋಲಿಸಬಲ್ಲರು. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಜೀವದ ಮಹಾವೃಕ್ಷದಲ್ಲಿ ಯಾವಾಗ ಮತ್ತು ಯಾವ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ ಕವಲೊಡೆಯುವಿಕೆಯು ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಅಧ್ಯಯನವು ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆರಳುಮಾಡಿ ತೋರಿಸಬಲ್ಲದು. ಭೂಮಿಯ ಮೇಲಿನ ಆಳವಾದ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿನ ಜೀವದ ಮತ್ತು ಅದರ ವಿಕಸನದ ಗೋಚರಿಸುವಿಕೆಯ ಕುರಿತು, ವಿಜ್ಞಾನವು ಈಗಲೂ ಹೊಂದಿರುವ ಮಸುಕಾದ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದ ಸ್ಪಷ್ಟೀಕರಣದಲ್ಲಿ, ಆಧುನಿಕ ಜಾತಿವಿಕಾಸದ ಅಧ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ ಇವುಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ಕೆಲಸಮಾಡುತ್ತಿವೆ.

"ಫ್ಯಾಕಾಪ್ಸ್‌" ಟ್ರೈಲೊಬೈಟ್‌ ಕುಲದ ಕುರಿತಾದ ನೈಲ್ಸ್‌ ಎಲ್‌ಡ್ರೆಡ್ಜ್‌‌‌ನ ಅಧ್ಯಯನವು ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವೊಂದನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿತು; ಟ್ರೈಲೊಬೈಟ್‌ನ ಕಣ್ಣು ಮಸೂರಗಳ ಜೋಡಣೆಗೆ ಆದ ಮಾರ್ಪಡುಗಳು ಡಿವೋನಿಯನ್‌ ಭೂಸ್ತರದ ರಚನೆಯ ಲಕ್ಷಾಂತರ ವರ್ಷಗಳ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಬಿಟ್ಟುಬಿಟ್ಟು ಮುಂದುವರಿದವು ಎಂಬುದು ಸದರಿ ಊಹಾಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿತ್ತು. ಮಸೂರ ಬದಲಾವಣೆಗಳ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟವೇ ಹೊರತು, ಕ್ಷಿಪ್ರವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವ ವಿಕಸನದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲ ಎಂಬುದು "ಫ್ಯಾಕಾಪ್ಸ್‌" ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ದಾಖಲೆಯ ಕುರಿತಾದ ಎಲ್‌ಡ್ರೆಡ್ಜ್‌‌ನ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸ್ಟೀಫನ್‌‌ ಜೇ ಗೌಲ್ಡ್‌ ಮತ್ತು ನೈಲ್ಸ್‌ ಎಲ್‌ಡ್ರೆಡ್ಜ್‌‌ ಎಂಬಿಬ್ಬರು 1971ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿದ ಸಮತೋಲನದ ಮೇಲೆ ಮೂಲ ಪ್ರಬಂಧವನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸುವಲ್ಲಿ, ಇದು ಮತ್ತು ಇತರ ದತ್ತಾಂಶವು ಕಾರಣವಾದವು.

ಅತ್ಯಂತ ಹಿಂದಿನ ಜೀವ್ಯವಶೇಷಗಳುಳ್ಳ ತಾಣಗಳು
ಅಂತರ್‌‌ಖನಿಜ ನಿಕ್ಷೇಪಣ
ಆಧುನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ
ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವರಣೆಗಳು