ವೇಲ್ಸ್ ಸೆಂಟ್ರಲ್-ವೆಸ್ಟ್ ಗ್ರೇಟ್ ಬ್ರಿಟನ್ ನ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ ದಲ್ಲಿ ಉಪಸ್ಥಿತವಿದೆ. ಅದರ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯು ರಷ್ಟಿದೆ - ಇದರ ಗಾತ್ರವು ಮ್ಯಾಸಾಚುಸೆಟ್ಸ್, ಇಸ್ರೇಲ್, ಸ್ಲೊವೇನಿಯ ಅಥವಾ ಎಲ್-ಸಾಲ್ವಡೋರ್ ಗೆ ಸಮಾನವಾಗಿದೆ ಹಾಗು ಸ್ಕಾಟ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಭೂಪ್ರದೇಶದ ಕಾಲು ಭಾಗದಷ್ಟಿದೆ. ಇದರ ಉತ್ತರ-ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗ ದಷ್ಟಿದೆ ಹಾಗು ಪೂರ್ವ-ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗ ದಷ್ಟಿದೆ. ವೇಲ್ಸ್ ನ್ನು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಸುತ್ತುವರೆದಿದೆ ಹಾಗು ಇತರ ಮೂರು ದಿಕ್ಕುಗಳಲ್ಲಿ ಸಮುದ್ರದಿಂದ ಆವೃತ್ತವಾಗಿದೆ: ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಮೋರ್ ಹಫ್ರೆನ್ (ಬ್ರಿಸ್ಟೊಲ್ ಕಾಲುವೆ), ಪಶ್ಚಿಮಕ್ಕೆ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಸಮುದ್ರ ಹಾಗು ಉತ್ತರಕ್ಕೆ ಐರಿಶ್ ಸಮುದ್ರವಿದೆ. ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ, ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ರಷ್ಟು ಕಡಲಂಚುಗಳಿವೆ. ವೆಲ್ಷ್ ನ ಪ್ರಧಾನ ಭೂಭಾಗದ ಆಚೆಗೆ ಹಲವಾರು ದ್ವೀಪ ಗಳಿವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿರುವ ವೈನ್ಯಸ್ ಮಾನ್ (ಅಂಗ್ಲೇಸೇಯ್) ದೊಡ್ಡ ದ್ವೀಪವೆನಿಸಿದೆ. 
ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ನಾನಾವಿಧದ ಭೂದೃಶ್ಯಗಳು ಬೆಟ್ಟದಾಕಾರವಾಗಿವೆ, ಉತ್ತರ ಹಾಗು ಪ್ರಧಾನ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತಗಳು ಕಳೆದ ಹಿಮಯುಗ, ಡೆವೆನೆಸಿಯನ್ ಹಿಮೀಕರಣ ದಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಂಡಿತು. ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಗಳು ಸ್ನೌಡೋನಿಯ ನಲ್ಲಿದೆ ("ಏರಿರೀ" ). ಇದು ಸ್ನೌಡಾನ್ ("ಯರ್ ವೈಡಾಫಾ" )ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಇದು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಶಿಖರವಾಗಿದೆ. 14 (ಅಥವಾ 15 ಇರಬಹುದು) ರಷ್ಟು ಎತ್ತರವಿರುವ ವೆಲ್ಷ್ ಪರ್ವತಗಳನ್ನು ಸಾಮೂಹಿಕವಾಗಿ ವೆಲ್ಷ್ 3000ಸ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಜೊತೆಗೆ ಇವುಗಳು ವಾಯುವ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿವೆ. 

3000ಸ್ ಗಳ ಹೊರಗೆ ಸ್ನೌಡೋನಿಯದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕಿರುವ ಆರನ್ ಪಾವ್‌ಡ್ವಿ 905ಮೀಟರ್ಸ್ ನೊಂದಿಗೆ (2,969 ft) ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತವಾಗಿದೆ. ಬ್ರೆಕಾನ್ ಬೆಅಕಾನ್ಸ್("ಬನ್ನೂ ಬ್ರಯ್ಚೆನಿಯಾಗ್" ) ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿದೆ (ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತಶೃಂಗ ಪೆನ್-ವೈ-ಫ್ಯಾನ್, ಹಾಗು ಇವುಗಳನ್ನು ಮಧ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಪರ್ವತ ಗಳು ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಎರಡನೇಯದನ್ನು ಪಾಲೆಯೋಜೊಯಿಕ್ ಶಕೆಯ ಪ್ರಾರಂಭದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾಲಾವಧಿ, ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. 

ಕಳೆದ 19ನೇ ಶತಮಾನದ ಇಬ್ಬರು ಪ್ರಮುಖ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಗಳಾದ ರೋಡೆರಿಕ್ ಮುರ್ಚಿಸನ್ ಹಾಗು ಆಡಂ ಸೆಡ್ವಿಕ್, ವೇಲ್ಸ್ ನ ಭೂವಿಜ್ಞಾನದ ಮೇಲೆ ನಡೆಸಿದ ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಸ್ತರವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗು ಪ್ರಾಗ್ಜೀವ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೆಲವು ತತ್ವಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಬಳಕೆ ಮಾಡಿದರು. ಕೆಲವು ತಕರಾರುಗಳ ನಂತರ, ಪೆಲಿಯೋಜೊಯಿಕ್ ಶಕೆಯ ಮುಂದಿನ ಎರಡು ಅವಧಿಗಳಾದ ಆರ್ಡೋವಿಸಿಯನ್ಹಾಗು ಸಿಲುರಿಯನ್ ಶಕೆಗಳನ್ನು, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರಾಚೀನ ಸೆಲ್ಟಿಕ್ ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಬಂಡೆಗಳ ಕೆಳಗೆ ಹುದುಗಿದ್ದ ಹಳೆಯ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಪ್ರಿ-ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.
ವೇಲ್ಸ್ ನಲ್ಲಿ ಮೂರು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿವೆ: ಸ್ನೌಡೋನಿಯ, ಬ್ರೆಕಾನ್, ಬೇಕನ್ಸ್ ಹಾಗು ಪೆಮ್‌ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಕೋಸ್ಟ್ ನಾಲ್ಕು ಏರಿಯಾಸ್ ಆಫ್ ಔಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಬ್ಯೂಟಿ (ಮಹೋನ್ನತ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಸೌಂದರ್ಯವುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು) ಸಹ ಇವೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಅಂಗ್ಲೇಸೇಯ್, ಕ್ಲ್ವಿಡಿಯನ್ ರೇಂಜ್, ಗೊವೆರ್ ಪೆನಿನ್ಸುಲ ಹಾಗು ವಯೆ ವ್ಯಾಲಿ ಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಗೊವೆರ್ ಪರ್ಯಾಯದ್ವೀಪದ ಪ್ರದೇಶವನ್ನು 1956ರಲ್ಲಿ ಇಡೀ ಯುನೈಟೆಡ್ ಕಿಂಗ್ಡಮ್ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬರುವ ಮೊದಲ ಏರಿಯ ಆಫ್ ಔಟ್ ಸ್ಟ್ಯಾಂಡಿಂಗ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಬ್ಯೂಟಿ ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 
ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಡಲಂಚುಗಳನ್ನು ಹೆರಿಟೇಜ್ ಕೋಸ್ಟ್ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಗ್ಲಮೋರ್ಗನ್ ಹೆರಿಟೇಜ್ ಕೋಸ್ಟ್, ಗೊವೆರ್ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪ,ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್ ಶೈರ್, ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್‌ಶೈರ್, ಹಾಗು ಸೆರೆಡಿಜಿಯೊನ್ ಕಡಲಂಚುಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪ್ರಚಂಡವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿವೆ. ಗೊವೆರ್, ಕಾರ್ಮರ್ಥೆನ್‌ಶೈರ್, ಪೆಮ್‌ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಗು ಕಾರ್ಡಿಗನ್ ಬೇ ಎಲ್ಲವು ಸ್ವಚ್ಚವಾದ ನೀಲಿ ನೀರು, ಬಿಳಿ ಮಣ್ಣಿನ ಕಡಲದಂಡೆ ಹಾಗು ಮನಮೋಹಕ ಕಡಲ ಜೀವಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. ಇಂತಹ ದೃಶ್ಯ ವೈಭವವನ್ನು ಹೊತ್ತ ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಕಡಲಿಗೆ ಒಂದು ಕರಾಳ ಮುಖವೂ ಸಹ ಇದೆ; ವೇಲ್ಸ್ ನ ದಕ್ಷಿಣ ಹಾಗು ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡಲುಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಐರಿಶ್ ಹಾಗು ಕಾರ್ನಿಶ್ ಕಡಲುಗಳಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ತಾದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದಿಂದ ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿ/ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಬೀಸುವ ಗಾಳಿಯು ವರ್ಷಾಂತರಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಹಡಗುಗಳನ್ನು ಮುಳುಗಿಸಿವೆ ಹಾಗೂ ಅಪಘಾತಕ್ಕೆ ಎಡೆ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ. 

ಇಸವಿ 1859 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 25ರ ರಾತ್ರಿ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿ ಎದ್ದ ಚಂಡಮಾರುತವು ವೇಲ್ಸ್‌ನ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ 114 ಹಡಗುಗಳನ್ನು ನಾಶ ಮಾಡಿತು; ಆ ರಾತ್ರಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನೌಕಾಘಾತಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್‌ನ ಹಲವರು ಅದರ ಕಡಲಂಚಿನಲ್ಲಿ ಸಾವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ವೇಲ್ಸ್‌ಗೆ ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ಹಾಗು ಬ್ರಿಟಾನಿ ಯ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಲ್ಪಮಟ್ಟಿಗಿನ ಅಸೂಯೆಹುಟ್ಟದ ಖ್ಯಾತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಅದೇನೆಂದರೆ ಕೆಲವು ಅತ್ಯಂತ ಹೆಚ್ಚಿನ ನೌಕಾಘಾತದ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿ ಚದುರ ಮೈಲಿಗೆ ಇದು ಹೊಂದಿದೆ. ಈ ನೌಕಾಘಾತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಶಕೆಯಲ್ಲಿ ತುಂಬಾ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಡಿಫ್ ಗೆ ಹೊರಟ ಹಡಗುಗಳು ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಚಂಡಮಾರುತದಲ್ಲಿ ಸಿಲುಕಿಕೊಂಡವು ಹಾಗು "ಕ್ರೂರ ಸಮುದ್ರ" ಜನರನ್ನು ಬಲಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು. 
ಕಾರ್ನ್ವಾಲ್, ಬ್ರಿಟಾನಿ ಹಾಗು ಐರ್ಲ್ಯಾಂಡ್ ನಂತೆ, ನೈಋತ್ಯ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಗೊವೆರ್, ಪೆಮ್ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಗು ಕಾರ್ಡಿಗನ್ ಬೇಯ ಸ್ವಚ್ಚವಾದ ಶುದ್ಧ ನೀರು ಕಡಲ ಜೀವಿಗಳಾದ ಬಾಸ್ಕಿಂಗ್ ಷಾರ್ಕ್ ಗಳು, ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಕಂದು ನೀರುನಾಯಿ, ದಪ್ಪ ತೊಗಲಿನಂತಹ ಚಿಪ್ಪುಳ್ಳ ಕಡಲಾಮೆಗಳು, ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಗಳು, ಕಡಲ ಹಂದಿಗಳು, ಜೆಲ್ಲಿ ಮೀನು, ಏಡಿಗಳು ಹಾಗು ಕಡಲೇಡಿ ಗಳನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುತ್ತವೆ. ಪೆಮ್‌ಬ್ರೋಕ್‌ಶೈರ್ ಹಾಗು ಸೆರೆಡಿಜಿಯನ್ ಪ್ರದೇಶಗಳು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬಾಟಲ್ ನೋಸ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ಗಳಿಸಿವೆ. ಕಾರ್ಡಿಗನ್ ಕೊಲ್ಲಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿರುವ ನ್ಯೂ ಕುಅಯ್ ಸಂಪೂರ್ಣ U.K.ಯಲ್ಲಿ ಬಾಟಲ್ ನೋಸ್ ಡಾಲ್ಫಿನ್‌ಗಳ ಬೇಸಿಗೆ ಆವಾಸಸ್ಥಾನವಾಗಿದೆ. 

ವೇಲ್ಸ್ ಹಾಗು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನಡುವಿನ ನೂತನ ಗಡಿಯನ್ನು, ಮಧ್ಯಯುಗದ ಊಳಿಗಮಾನ್ಯ ಗಡಿಗೆರೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ 16ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಚಿತ್ರಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಗಡಿ ರೇಖೆಯು (ಇದು ಆಫಾ'ಸ್ ಡೈಕ್ ನ್ನು ಉತ್ತರದ ಕಡಲಿನವರೆಗೆ ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸುತ್ತದೆ) ನೈಟನ್ ನ್ನು ಅದರ ರೈಲ್ವೆ ನಿಲ್ದಾಣದಿಂದ ವಿಭಜಿಸುತ್ತದೆ. ಅಕ್ಷರಶಃ ಚರ್ಚ್ ಸ್ಟೋಕ್ ನ್ನು ವೇಲ್ಸ್ ನ ಉಳಿದ ಭಾಗಗಳಿಂದ ತುಂಡರಿಸುತ್ತದೆ, ಹಾಗುಲ್ಯಾನಿಮೈನೆಚ್ ಹಳ್ಳಿಯ ಮೂಲಕ ನೇರವಾಗಿ ಇಬ್ಬಾಗಿಸುತ್ತದೆ (ಅಲ್ಲಿರುವ ಪಬ್ ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ರೇಖೆಯನ್ನು ಆಚೆ ಈಚೆ ಹರಡುವಂತೆ ಮಾಡಿದೆ). 

"ಸೆವೆನ್ ವಂಡರ್ಸ್ ಆಫ್ ವೇಲ್ಸ್" ಎಂಬುದು ಡಾಗರಲ್ (ಕ್ರಮಬದ್ದವಲ್ಲದ ಕವಿತೆ) ಪದ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾದ ವೇಲ್ಸ್ ನ ಏಳು ಭೌಗೋಳಿಕ ಹಾಗು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಹೆಗ್ಗುರುತುಗಳು. ಇವುಗಳನ್ನು ಬಹುಶಃ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಗೊಂಡು 18ನೇ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಬರೆದಿರಬಹುದು. ಈ ಎಲ್ಲ ಅದ್ಬುತಗಳು ಉತ್ತರ ವೇಲ್ಸ್‌ನಲ್ಲಿವೆ: ಸ್ನೌಡಾನ್ (ಅತಿ ಎತ್ತರದ ಪರ್ವತ), ಗ್ರೆಸ್ಫೋರ್ಡ್ ಗಂಟೆಗಳು ( ಗ್ರೆಸ್ಫೋರ್ಡ್ ನಲ್ಲಿರುವ ಆಲ್ ಸೈಂಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಮಧ್ಯಯುಗದ ಚರ್ಚ್ ನ ಘಂಟಾಮಾಲೆ), ಲ್ಲಾನ್ಗೊಲ್ಲೇನ್ ಸೇತುವೆ( "ಅಫಾನ್ ಡೈಫರ್ಡ್ವಯ್" ನಲ್ಲಿರುವ ಡೀ ನದಿಯ ಮೇಲೆ 1347ರಲ್ಲಿ ಕಟ್ಟಲಾಯಿತು), St ವಿನೇಫ್ರೈಡ್'ಸ್ ವೆಲ್ ( ಫ್ಲಿಂಟ್ಶೈರ್ ನ "ಟ್ರೆಫ್ಫಿನ್ನೋನ್" ನಹೋಲಿವೆಲ್ನಲ್ಲಿ ಯಾತ್ರಾಸ್ಥಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿದೆ), ವ್ರೆಕ್ಸ್ ಹಾಮ್("ವ್ರೆಕ್ಸಾಮ್" ) ಎತ್ತರವಾದ ಚೂಪು ಗೋಪುರ(16ನೇ ಶತಮಾನದ ವ್ರೆಕ್ಸ್ ಹಾಮ್ ನ St. ಗೈಲ್ಸ್ ಚರ್ಚಿನ ಗೋಪುರ), ಓವರ್ ಟನ್ ನ ಯೂ ಮರಗಳು (ಓವರ್ ಟನ್-ಆನ್-ಡೀ ಯಲ್ಲಿರುವ St. ಮೇರೀಸ್ ಚರ್ಚಿನ ಹೊರಾಂಗಣದಲ್ಲಿರುವ ಪುರಾತನ ಯೂ ಮರಗಳು) ಹಾಗು ನಲ್ಲಿರುವ ಪಿಸ್ಟೈಲ್ ರಹೆಡರ್ - ಒಂದು ಎತ್ತರದ ಜಲಪಾತ ಈ ಎಲ್ಲ ಅದ್ಭುತಗಳು ಕವಿತೆಯ ಭಾಗವಾಗಿದೆ :


ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆ
ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪುನರುಜ್ಜೀವನ
ಇತಿಹಾಸ
ಭೌಗೋಳಿಕ ವಿವರಣೆ