ದಾರ್ಶನಿಕ ಪಂಥವಾಗಿ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಳುವಳಿಯಾಗಿ, ಧರ್ಮವಾಗಿ ಶರಣ ಪಂಥವೆಂದು ಹೆಸರಾದ, ಜಾತಿಬೇಧ ಧಿಕ್ಕರಿಸಿದ ವೀರಶೈವ ಪಂಥ ದರ್ಶನವಾಗಿ ಶಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟಾದ್ವೈತವೆನಿಸಿದೆ 
ಇದು ಪ್ರಾಚೀನವಾದದ್ದೆನ್ನುವರು . ಕಲಿಯುಗದಲ್ಲಿ ರೇವಣಸಿದ್ಧ, ಮರುಳು ಸಿದ್ಧ , ಏಕೋರಾಮ , ಪಂಡಿತಾರಾಧ್ಯ , ಇದರ ಪ್ರವರ್ತಕ - ಪಂಚಾಚಾರ್ಯರು . ಪಾಶುಪತ , ಕಾಶ್ಮೀರ ಶೈವ , ತಮಿಳು ಶೈವ , ಶರಣ ಚಳುವಳಿಗಲಲ್ಲಿ ಸೇರಿಕೊಂಡು ವೀರಶೈವವು ರೂಪಿತವಾಗಿದೆ . ಇದರ ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ವೀರಶೈವರು ಅಥವಾ ಲಿಂಗಾಯತರೆನ್ನುತ್ತಾರೆ. 
ಇದು ಪ್ರಾಚೀನವಾದರೂ, ೧೨ನೆಯ ಶತಮಾನದ ನಂತರ , ಅಲ್ಲಮ , ಬಸವಣ್ಣ , ಸಿದ್ದರಾಮ , ಚನ್ನಬಸವಣ್ಣ , ಅಕ್ಕ ಮಹಾದೇವಿ , ಮೊದಲಾದ ಶರಣರಿಂದ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಹಬ್ಬಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಎಲ್ಲಾ ಜಾತಿಯ ಜನರಿದ್ದರು. ಬಸವಣ್ಣ ಇದರ ನೇತಾರ , ಜನಿವಾರವನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆದು ಶರಣನಾದನು.

ಇತಿಹಾಸ
ಶಕ್ತಿ ಭಕ್ತಿಗಳ ಸ್ವರೂಪ
ವೇದಾಂತದ ಸಮನ್ವಯ
ಬ್ರಹ್ಮವು ಶಕ್ತಿ ವಿಶಿಷ್ಟ