ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸುವಾಗ, ಸದರಿ ಪರಿಭಾಷೆಯನ್ನು ಮೊದಲು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವುದು ಮುಖ್ಯ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಆಂಡ್ರ್ಯೂ ಹೇವುಡ್‌ ಎಂಬಾತ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಯ ಎರಡು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸ್ವರೂಪಗಳ ನಡುವೆ ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತಾನೆ. ಅವೆಂದರೆ: ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಕ ಸ್ವರೂಪಗಳು. "'ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆ' ಎಂಬ ಶಬ್ದವು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಪ್ರಮಾಣಕ ಈ ಎರಡೂ ಆಗಿರುವ ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಒಂದು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಶಬ್ದವಾಗಿ ಇದು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಡಲು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ... ಒಂದು ಪ್ರಮಾಣಕ ಶಬ್ದವಾಗಿ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಯು ಸಾಮುದಾಯಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಒಂದು ಗುಣಾತ್ಮಕ ಅನುಮೋದನೆಯನ್ನು, ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಅದರ ಆಚರಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ; ವಿಶಿಷ್ಟವೆಂಬಂತೆ ಇದು, ಗೌರವ ಮತ್ತು ಮಾನ್ಯತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿಭಿನ್ನ ಸಮೂಹಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಹಕ್ಕಿನ ಮೇಲೆ ಆಧರಿಸಿದೆ, ಅಥವಾ ಬೃಹತ್‌ ಸಮಾಜಕ್ಕೆ ದೊರೆತಿವೆಯೆಂದು ಆರೋಪಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಪ್ರಯೋಜನಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದೆ".

ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವುಂಟುಮಾಡುವ ಮತ್ತು ಒಂದನ್ನೊಂದು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ, ಅಷ್ಟಾಗಿಯೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳುವ, ಹಿತಕರವಾಗಿ ಜೊತೆಜೊತೆಯಾಗಿರುವ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಆದರ್ಶವು ಸಮರ್ಥನೀಯವೇ, ವಿರೋಧಾಭಾಸದ್ದೇ ಅಥವಾ ಅಷ್ಟೇ ಏಕೆ ಅದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯವೇ ಎಂಬುದನ್ನು ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಯ ಟೀಕೆಯು ಅನೇಕ ವೇಳೆ ಚರ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮದೇ ಆದಂಥ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಗುರುತಿನೊಂದಿಗೆ ಸಮಾನಾರ್ಥಕವಾಗಿ ಹಿಂದೆ ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು ನಿರ್ಬಂಧದ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಗೆ ಸೋತಿವೆ ಮತ್ತು ಇದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಆಶ್ರಯದಾತ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗಳನ್ನು ಸವೆಸಿಬಿಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ವಾದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಸುಸಾನ್‌ ಮೊಲ್ಲರ್ ಓಕಿನ್‌‌ ಎಂಬಾಕೆಯು "ಈಸ್‌ ಮಲ್ಟಿಕಲ್ಚರಲಿಸಂ ಬ್ಯಾಡ್‌ ಫಾರ್‌ ವುಮೆನ್‌?" ಎಂಬ ಶೀರ್ಷಿಕೆಯ ತನ್ನ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯ ಕುರಿತು ಬರೆದಳು. (1999).

ಸಾಮಾಜಿಕ ನಂಬುಗೆ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾಸದ ಮೇಲೆ ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಯು ಹೇಗೆ ಪರಿಣಾಮಬೀರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತಾಗಿ ರಾಜ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಷಯದಲ್ಲಿನ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾದ ರಾಬರ್ಟ್‌ D. ಪಟ್ನಾಮ್‌‌ ಎಂಬಾತ ಸರಿಸುಮಾರು ಒಂದು ದಶಕದಷ್ಟು ಸುದೀರ್ಘವಾದ ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ನಡೆಸಿದ. ಅಮೆರಿಕಾದ 40 ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ 26,200 ಜನರ ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಅವನು ನಡೆಸಿದಾಗ, ವರ್ಗ, ಆದಾಯ ಮತ್ತು ಇತರ ಅಂಶಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ದತ್ತಾಂಶಗಳು ಹೊಂದಿಸಲ್ಪಟ್ಟಾಗ, ಸಮುದಾಯವೊಂದು ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾದಷ್ಟೂ, ನಂಬಿಕೆಯ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಾಸದ ನಷ್ಟವು ಮಹತ್ತರವಾದ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿದ್ದುದು ಅವನಿಗೆ ಕಂಡುಬಂತು. ಭಿನ್ನವಾದ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿನ ಜನರು "ಸ್ಥಳೀಯ ಮಹಾಪೌರನನ್ನು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಸ್ಥಳೀಯ ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಅವರು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ, ಇತರ ಜನರನ್ನು ಅವರು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಸಂಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ಅವರು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ" ಎಂದು ಪಟ್ನಾಮ್ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ‌. ಇಂಥ ಜನಾಂಗೀಯ ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಹಾಜರಿಯಲ್ಲಿ, ಪಟ್ನಾಮ್‌‌ ಸಮರ್ಥಿಸುವುದು ಹೀಗೆ:
ನಾವು ಕಾಲುಮುದುರಿಕೊಂಡು ಕೂರುತ್ತೇವೆ. ನಾವು ಆಮೆಗಳಂತೆ ವರ್ತಿಸುತ್ತೇವೆ. ವೈವಿಧ್ಯತೆಯ ಪರಿಣಾಮವು ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಕ್ಕಿಂತ ಕೆಟ್ಟದಾಗಿದೆ. ಮತ್ತು ನಮ್ಮಂತಿರದ ಜನರನ್ನು ನಾವು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ. ಭಿನ್ನವಾದ ಸಮುದಾಯಗಳಲ್ಲಿ, ನಮ್ಮಂತೆಯೇ ಕಾಣುವ ಜನರನ್ನು ನಾವು ನಂಬುವುದಿಲ್ಲ.
ಫ್ರಾಂಕ್‌‌ ಸಾಲ್ಟರ್‌‌ ಎಂಬ ವರ್ತನೆಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಹೀಗೆ ಬರೆಯುತ್ತಾನೆ:
ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಏಕರೂಪದ್ದಾಗಿರುವ ಸಮಾಜಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ವಿನಿಯೋಗಿಸುತ್ತವೆ; ಇದು ಒಂದು ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿರುವ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪರಹಿತಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜನಾಂಗೀಯ ಏಕರೂಪತೆಯ ಮಟ್ಟವು ಸಮಗ್ರ ದೇಶೀಯ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತಿರುವ ಸರ್ಕಾರದ ಪಾಲಿನೊಂದಿಗೆ ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ ನಾಗರಿಕರ ಸರಾಸರಿ ಸಂಪತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನ, ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆಗ್ನೇಯ ಏಷ್ಯಾದ ಸನ್ನಿವೇಶದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಕಂಡುಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, ಬಹು-ಜನಾಂಗೀಯ ಸಮಾಜಗಳು ಕಡಿಮೆ ದಾನಶೀಲವಾಗಿವೆ ಮತ್ತು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದರೆಡೆಗೆ ಸಹಕಾರ ನೀಡುವಲ್ಲಿ ಅವು ಅಷ್ಟೊಂದು ಸಮರ್ಥವಾಗಿಲ್ಲ. ಮಾಸ್ಕೋ ಭಿಕ್ಷುಕರು ಇತರ ಜನಾಂಗೀಯ ಗುಂಪುಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಸಹವರ್ತಿ ಜನಾಂಗೀಯರಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕೊಡುಗೆಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ, ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಪ್ರಯೋಜನಗಳ ಮೇಲಿನ ಪುರಸಭಾ ಖರ್ಚುಮಾಡುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಒಂದು ಇತ್ತೀಚಿನ ಬಹು-ನಗರ ಅಧ್ಯಯನವು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ಏಕರೂಪದ ನಗರಗಳು ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದಾಗ, ಜನಾಂಗ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಅಥವಾ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾದ ನಗರಗಳು ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆಯ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಖರ್ಚಿನ ಹಣದ ಪೈಕಿ ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಭಾಗವನ್ನು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಕಡಿಮೆ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಖರ್ಚುಮಾಡುತ್ತವೆ.

ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌
ಇಂಡೊನೇಷಿಯಾ
ಬಹುಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕತೆಗಿರುವ ವಿರೋಧ
ಯುರೋಪ್‌ ಖಂಡ