ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ ‘ಡಂಬಳದ ಪ್ರಕರಣ’ ನಡೆಯಿತು. ಡಂಬಳವು ಧಾರವಾಡ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಒಂದು ಪಟ್ಟಣ. ಅದು ಮುಂಡರಗಿ ತಾಲ್ಲೂಕಿಗೆ ಸೇರಿತ್ತು. ಹಮ್ಮಿಗೆ ದೇಸಾಯಿ ಯವರಿಗೆ ಸೇರಿದ ಜಹಗೀರಾಗಿತ್ತು. ಅವರು ಶಿರಹಟ್ಟಿಯ ದೇಸಾಯರಿಗೆ ಅಧೀನರಾಗಿ ಕಂದಾಯ ವಸೂಲಿ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಡಂಬಳದ ಹಮ್ಮಿಗೆಯ ಮನೆತನಕ್ಕೂ ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾಯನ ಮನೆತನಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನಿಂದಲೂ ಸ್ನೇಹ ವಿಶ್ವಾಸಗಳಿದ್ದವು. ಹಮ್ಮಿಗೆಯ ದೇಸಾಯಿ ತರುಣನೂ ಸ್ವಾಭಿಮಾನಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ ಕೆಂಚನಗೌಡ. ಇವನೂ ಭೀಮರಾಯನೂ ರಾಮಲಕ್ಷ್ಮಣ ರಿದ್ದಂತೆ ಇದ್ದರು. ಶಿರಹಟ್ಟಿ ದೇಸಾಯಿಯವರಿಗೆ ಮಕ್ಕಳಿಲ್ಲದುದರಿಂದ ಅವರು ದೂರದ ಬಂಧುವಾಗಿದ್ದ ಕೆಂಚನ ಗೌಡನನ್ನು ದತ್ತಕ ಮಾಡಿಕೊಂಡರು. ಆಂಗ್ಲ ಸರಕಾರ ಇದನ್ನು ಮಾನ್ಯ ಮಾಡಲಿಲ್ಲ. ಶಿರಹಟ್ಟಿ ದೇಸಾಯರ ಭೂಮಿಯನ್ನು ತನ್ನ ಸ್ವಾಧೀನ ಮಾಡಿ ಕೊಂಡಿತು. ಹೀಗೆ ಇಂಗ್ಲಿಷರ ಪಿತೂರಿ ಕಂಡು ಗೆಳೆಯನಿಗಾಗಿದ್ದ ಅನ್ಯಾಯವನ್ನು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಬಳ್ಳಾರಿ ಹಾಗೂ ಧಾರವಾಡದ ಕಲೆಕ್ಟರುಗಳಿಗೆ ಭೀಮರಾಯ ಖಾರವಾದ ಓಲೆಯನ್ನು ಬರೆದು ಕಳಿಸಿದನು. ಭೀಮರಾಯನ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಓದಿದ ಆಂಗ್ಲ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಆತನ ಮೇಲೆ ಬಹಳವಾಗಿ ಸಿಟ್ಟಾದರು. ಗೂಢಚರರನ್ನೂ, ಕ್ರೈಸ್ತ ಪಾದ್ರಿಗಳನ್ನೂ ಭೀಮ ರಾಯನ ಚಲನವಲನಗಳ ಮೇಲೆ ಕಣ್ಣಿಡಲು ನೇಮಿಸಿದರು. ಈ ವಿಚಾರ ಹೇಗೋ ಭೀಮರಾಯನಿಗೆ ತಿಳಿಯಿತು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಸೊರಟೂರು ದೇಸಾಯಿಯ ಕೈಯಿಂದ ದೇಸಗತ್ತಿಯನ್ನು ಕಿತ್ತುಕೊಂಡರು.

ಕಲೆಕ್ಟರನೊಡನೆ
ಡಂಬಳದ ಪ್ರಕರಣ
ಹೇಡಿಯಾದ ಮಿತ್ರ
ಬಂಡಾಯದ ಸಿದ್ಧತೆ