ಈ ವಿಶೇಷತೆಯ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿಯೇ ಅದು ಸಣ್ಣಾಟಗಳ ವರ್ಗದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕವಾಗಿ ನಿಂತಿದೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ ಭಕ್ತಿಯುಗದ ಪ್ರಮುಖ ಕಲೆ. ಅಪರಾಳ ತಮ್ಮಣ್ಣ ಮತ್ತು ಶಿರಗುಪ್ಪಿಯ ಸದಾಶಿವ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತವನ್ನು ರಚಿಸಿದರು. ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಬಾಳಿ ಬದುಕಿದ್ದು ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯ ಅಪರಾಳ ಎಂಬ ಗ್ರಾಮದಲ್ಲಿ. ಆ ವೇಳೆಗೆ ದಾಸಪಂಥ ಪ್ರಬುದ್ಧ ಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ರಾಯಚೂರು ಜಿಲ್ಲೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಖ್ಯಾತರಾಗಿದ್ದ ಜಗನ್ನಾಥದಾಸರ ಪ್ರೇರಣೆಯೂ ಅವರಿಗಿತ್ತು. ಅಪರಾಳರ ತಮ್ಮಣ್ಣ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ ಬಯಲಾಟಕ್ಕೆ ಪ್ರಥಮ ಭಾಗವತ. ಹರಿವಂಶ ಪುರಾಣಗಳು ಇವನಿಗೆ ಆಕರ. ಆಂಧ್ರ ಪ್ರದೇಶದ ಭಾಮಾ ಕಲಾಪ, ಕೂಚಿಪುಡಿ ನೃತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ತೆಲುಗಿನ ಪಾರಿಜಾತಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕ. ಇಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತದ ದೃಶ್ಯ ಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಪಡೆದಿದ್ದರೂ ಮೂಲತ: ಅದು ವಿಷ್ಣು ಪಾರಮ್ಯದ ಕೀರ್ತನ ಕಾವ್ಯವಾಗಿತ್ತು. ಆ ಕೀರ್ತನ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಆದ‍ಷ್ಟು ಅಪರಾಳ ತಮ್ಮಣ್ಣ ಬರೆದರೆ; ಇನ್ನರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಸಿರಗುಪ್ಪಿ ಸದಾಶಿವ ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತದಲ್ಲಿ ನೇರವಾಗಿ ಎಲ್ಲಿಯೂ ಅರ್ಧ ಭಾಗವನ್ನು ಸದಾಶಿವಯ್ಯನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆಂದು ಹೇಳಿಕೆ ಕಂಡುಬರದಿದ್ದರೂ, ಕೊರವಂಜಿ ಭಾಗದ ಪ್ರಕರಣ ಪ್ರಾರಂಭವಾದಾಗ ಕೃತಿಕಾರನ ಸೂಚನೆ ಇದೆ. ಅಪರಾಳರ ತಮ್ಮಣ್ಣನು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತವನ್ನು ಕೀರ್ತನವನ್ನಾಗಿ ರಚಿಸಿರಬಹುದೆಂಬ ಸಂಶಯವಿದೆ. ಇದು ಬಯಲಾಟವೆಂದು ಎಲ್ಲಿಯೂ ತಿಳಿಸಿಲ್ಲ. ಕೃತಿಯ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ 'ನಾಡೊಳ್ ಪಸರಿಸಿತೀ ಕಾವ್ಯ' ಎಂದು ಹೇಳಿ ಸದಾಶಿವನು ಇದನ್ನು ಕಾವ್ಯ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಅಂದು ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತವನ್ನು ಬಯಲಾಟವಾಗಿ ಆಡಿದಕ್ಕೆ ಯಾವ ಆಧಾರಗಳೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಅಪರಾಳ ತಮ್ಮಣ್ಣ ಮತ್ತು ಸಿರಗುಪ್ಪಿ ಸದಾಶಿವನು ರಚಿಸಿದ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತ ಕಾವ್ಯ ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಕೀರ್ತನ ರೂಪವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂಬ ಸಂಶಯ ಮೂಡುತ್ತದೆ. ಬಯಲಾಟದ ಪದ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಿಕ್ಕವಾಗಿರುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ತಮ್ಮಣ್ಣನ ಶ್ರೀಕೃಷ್ಣ ಪಾರಿಜಾತದ ಹಾಡುಗಳು ದೀರ್ಘವಾಗಿವೆ. ಬಯಲಾಟದ ಪದ್ಯಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಂದ, ಷಟ್ಪದಿ, ಅಕ್ಷರ ವೃತ್ತಗಳ ಛಂದೋಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಅಪರಾಳರ ತಮ್ಮಣ್ಣನ ಪಾರಿಜಾತದ ಪದ್ಯಗಳು ಸಂಗೀತ ಶಿಲ್ಪವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ನಿಶ್ಚಿತವಾದ ಕಥೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಈ ಕಾವ್ಯದಲ್ಲಿ ಕೀರ್ತನ ಮಾದರಿಯ, ವಿಷ್ಣು ಮಹಿಮೆಯ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳು ಬರುವುದುಂಟು. ಇಂತಹ ಅನೇಕ ಪದ್ಯಗಳನ್ನೇ ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡು ಹಾಡಿದರೆ ಒಂದೊಂದೂ ಕೀರ್ತನೆಗಳೇ ಆಗುತ್ತವೆ. ಹರಿದಾಸರ ಕೀರ್ತನೆಗಳು ಬಿಡಿ ಬಿಡಿ ಕವನಗಳಾದರೆ, ಅಪರಾಳ ತಮ್ಮಣ್ಣನ ಪಾರಿಜಾತ ಇಡಿಯಾಗಿ ಕಥೆಯನ್ನು ಹಿನ್ನಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೀರ್ತಿಸುವ ಹಿನ್ನಲೆ ಕಾವ್ಯವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಅಪರಾಳ ತಮ್ಮಣ್ಣನಾಗಲಿ ಅಥವಾ ಸಿರಗುಪ್ಪಿ ಸದಾಶಿವನಾಗಲೀ ಕೀರ್ತನಾಕಾರರಾಗಿದ್ದರೂ ಎಂಬುದಕ್ಕಾಗಲೀ ಮತ್ತು ಈ ಕಾವ್ಯವನ್ನು ಕೀರ್ತನೆಗಾಗಿ ಉಳಿದವರು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಹೇಳುವುದಕ್ಕಾಗಲೀ ಯಾವ ಆಧಾರಗಳೂ ಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ.
ಹುಟ್ಟು ಮತ್ತು ಪಾರಿಜಾತ ಸಣ್ಣಾಟದ ವಿಶೇಷ
ಪ್ರದರ್ಶನ
ವೇಷಭೂಷ
ಕುಣಿತ