ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾದಿ ನಿರಾಕರಣವಾದ ಎಂಬುದು ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು, ಅದರ ಪ್ರಕಾರ "ಬಹುಶಃ" ವಸ್ತುಗಳು ಇರುವುದೇ ಇಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತದೆ, ಅಂದರೆ ಒಂದು ಸಂಭಾವ್ಯ ಜಗತ್ತಿದ್ದು, ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅಥವಾ ಕನಿಷ್ಟ ಪಕ್ಷ ಯಾವುದೇ "ಮೂರ್ತರೂಪದ" ವಸ್ತುಗಳೇ ಇರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಹಾಗಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ಸಾಧ್ಯ ಜಗತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಮೂರ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಇರುವುದಾದರೂ, ಕೇವಲ ಅಮೂರ್ತ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾತ್ರ ಇರುವ ಕನಿಷ್ಟ ಒಂದು ಜಗತ್ತಾದರೂ ಇರುತ್ತದೆ.

ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾದಿ ನಿರಾಕರಣವಾದದ ಅತ್ಯಂತ ಪರಮಾವಧಿಯ ರೀತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಅಸ್ತಿತ್ವವೇ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎಂಬ ನಂಬಿಕೆ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಒಂದು ರೀತಿಯೆಂದರೆ: 'ಅಸ್ತಿತ್ವ'ದಿಂದ 'ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದಿರುವಿಕೆ'ಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸುವುದು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಯಾವುದೇ ಭೌತಿಕ ಗುಣಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಹಾಗಾಗಿ ಒಂದು ವಾಸ್ತವತೆಯು, ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದುವ ಮೂಲಕ ಎರಡರ ನಡುವಿನ ಬೇಧವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಅದರ ಅಲ್ಲಗಳೆಯುವಿಕೆಯಿಂದ ಗ್ರಹಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದರೆ, ಆಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ; ಅಥವಾ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಅದು ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥಬದ್ಧವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 'ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ' ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ 'ಅರ್ಥಬದ್ಧ' ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಅಸ್ತಿತ್ವವು ಯಾವುದೇ "ವಾಸ್ತವ" ದ ಉನ್ನತ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗಿದ್ದು, ಬಹುಶಃ ಅದು ಅದರ ಅಗತ್ಯ ಮತ್ತು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಬಹುದಾದ ಗುಣವಾಗಿದೆ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ತಾನೇ ಯಾವುದೇ ಅರ್ಥವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಂಬಿಕೆಯು ಒಮ್ಮೆ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಗೆಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನಿರಾಕರಣವಾದದೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿದರೆ ಇದು ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯನ್ನು "ಎಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಳಗೊಳ್ಳುವ" ನಿರಾಕರಣವಾದದಲ್ಲಿರಿಸುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಅದರಲ್ಲಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ನೈಜ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಏಕೆಂದರೆ ಅಂತಹ ಯಾವುದೇ ಮೌಲ್ಯಗಳೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಂತಹುದೇ ಚಿಂತನೆಯನ್ನು ಸ್ವಾತ್ಮೈಕಮಾತ್ರತಾವಾದದಲ್ಲಿ ಸಹಾ ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ; ಆದರೂ, ಈ ದೃಷ್ಟಿಕೋನದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾತ್ಮೈಕಮಾತ್ರತಾವಾದಿಯು ದೃಢೀಕರಿಸುತ್ತಾನೆ, ಆದರೆ ನಿರಾಕರಣವಾದಿಯು ಆತ್ಮವನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಇವೆರಡೂ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ-ವಿರೋಧಿಯ ರೂಪುಗಳಾಗಿವೆ. ಆದರೆ ಹೇಗಿದ್ದರೂ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯ ಎರಡೂ ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ಹೇಳುವುದು, ಅಸ್ತಿತ್ವ ಮತ್ತು ಸತ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಹೇಳಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡಿದಂತೆ ಆಗುತ್ತದೆ ಅಷ್ಟೆ.

ನೈತಿಕ ನಿರಾಕರಣವಾದ
ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾದಿ ನಿರಾಕರಣವಾದ
ನೀತ್ಸೆ
ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸಾ ನಿರಾಕರಣವಾದ