ಭಾರತದಲ್ಲಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ವಿಸ್ತರಣೆಯ ಮುಂಚಿನ ಇತಿಹಾಸವು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಕಡೆಗೆ ಎರಡು ರೀತಿಯ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಗಳ ಸಹ-ಅಸ್ತಿತ್ವತೆಯ ಮೂಲಕ ವಿವರಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು ಆಕ್ರಮಣ ನೀತಿ (ಸಂಯೋಜನ ನಿಯಮ), ಈ ನಿಯಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಭಾರತದ ರಾಜರುಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಧಿಕಾರಗಳನ್ನು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯವನ್ನು (ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ) ನಿರ್ಮಿಸಿದ ಪ್ರಾಂತಗಳಿಗೆ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ಬಲವಂತವಾಗಿ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಎರಡನೆಯದು ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯಾಗಿತ್ತು, ಇದರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಮತ್ತು ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿತು, ಆದರೆ ಅವರಿಗೆ ಕೆಲವು ಹಂತದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ನೀಡಿತು. ಹತ್ತೊಂಬತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮುಂಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷ್ ರಾಜನೀತಿಯು ಆಕ್ರಮಣದ ಕಡೆಗೆ ಬದಲಾಗಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ಭಾರತದ ಪ್ರಥಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ‍್ಯ ಸಂಗ್ರಾಮವು ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೊಳಗಾಗಲ್ಪಟ್ಟ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತೆ ಸಂಯೋಜಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅಧೀನಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಈ ಎರಡರಲ್ಲಿನ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮೂಲಕ, ಮತ್ತು ಬೆಂಬಲದ ಒಂದು ಮೂಲವಾಗಿ ರಾಜರುಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಉಪಯೋಗಕರತೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಈ ಕಾರ್ಯವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಒಂದು ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಒತ್ತಾಯಿಸಿತು. ೧೮೫೮ ರಲ್ಲಿ, ಆಕ್ರಮಣದ ನೀತಿಯು ವಿಧ್ಯುಕ್ತವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು, ಮತ್ತು ರಾಜರುಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ಅಪ್ರತ್ಯಕ್ಷ ಆಡಳಿತ ನೀತಿಯ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದವು, ಆ ಮೂಲಕ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯವು ಅಂತಿಮ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳುತ್ತ ಎಲ್ಲಾ ರಾಜರುಗಳ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿದರು, ಆದರೆ ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟ ಎಂಬಂತೆ ಭಾವಿಸಿತು ಮತ್ತು ಅವರನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿತು. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಮತ್ತು ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವಣ ನಿಖರವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳು ವೈಯುಕ್ತಿಕ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ ಮೂಲಕ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಕೆಲವು ರಾಜ್ಯಗಳು ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಣದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬದಲಾಗಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು, ಕೆಲವು ಆಂತರಿಕ ವಿಚಾರಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಗಣನೀಯ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಹೊಂದುವುದಕ್ಕೆ ಮೂಲ ವಿಷಯವಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಇತರ ಕೆಲವು ಸ್ವಲ್ಪ ಪ್ರಮಾಣದ ಸ್ವಾಯತ್ತತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ಕೆಲವು ಎಕರೆ ಭೂಮಿಗಳ ಮಾಲಿಕರ ಪರಿಣಾಮಗಳಾಗಿದ್ದವು.

೨೦ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದ ಜೊತೆಗೆ ಏಕೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ೧೯೨೧ ರಲ್ಲಿ ರಾಜರುಗಳ ಸದನವನ್ನು ಸಮಾಲೋಚಕ ಮತ್ತು ಸಲಹಾ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿ ನಿರ್ಮಿಸುವುದು, ೧೯೩೬ ರಲ್ಲಿ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಪ್ರಾಂತಗಳಿಂದ ಕೇಂದ್ರಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದು, ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಕಾರ್ಯಕರ್ತರನ್ನು ಮೀರಿಸುವಂತಹ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಮತ್ತು ದೊಡ್ದದಾದ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾದ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವುದು ಮುಂತಾದ ಹಲವಾರು ಪ್ರಯತ್ನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಿದರು. ಹೆಚ್ಚು ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಯೋಜನೆಯೆಂದರೆ ೧೯೩೫ ರ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಶಾಸನದಲ್ಲಿನ ಮೈತ್ರಿಕೂಟವಾಗಿತ್ತು, ಅದು ರಾಜಯೋಗ್ಯವಾದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವಗಳನ್ನು ಒಂದು ಮೈತ್ರಿಕೂಟ (ಸಂಯುಕ್ತ) ಸರ್ಕಾರದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಿಸಿತು. ಈ ಯೋಜನೆಯು ಯಶಸ್ಸಿನತ್ತ ದಾಪುಗಾಲನ್ನಿಟ್ಟಿತು, ಆದರೆ ೧೯೩೯ ರಲ್ಲಿ ಎರಡನೆಯ ಜಾಗತಿಕ ಯುದ್ಧದ ಘೋಷಣೆಯಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಿಷೇಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಅದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ೧೯೪೦ ರ ದಶಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜರುಗಳ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವು ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ತತ್ವ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳ ಹಲವಾರು ಒಡಂಬಂಡಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ನಿಯಂತ್ರಿಸುವುದು ಮುಂದುವರೆಯಿತು.

ಪರಮಾಧಿಕಾರ ಅಥವಾ ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳು ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಮುಂದುವರೆಯಲಿಲ್ಲ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಅಧಿಪತ್ಯ ಮತ್ತು ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ನೇರವಾದ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವುಗಳು ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು. ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಬ್ರಿಟಿಷರು ಬ್ರಿಟನ್ ಮೇಲೆ ಅದು ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವುದಕ್ಕೆ ತಯಾರಾಗಿಲ್ಲ ಎಂಬ ಅನುಶಾಸನವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದರು, ಅಂದರೆ ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಂರಕ್ಷಣೆಗಾಗಿ (ಸುರಕ್ಷೆ) ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತುಕಡಿಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಅನುಶಾಸನವನ್ನು ವಿಧಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸರ್ಕಾರವು ತಮ್ಮ ಮತ್ತು ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಪರಮಾಧಿಕಾರವು ಅಧಿಕಾರದ ಹಸ್ತಾಂತರದ ಜೊತೆಗೆ ಕೊನೆಗೊಳ್ಳಲ್ಪಡುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಾಗಿ ನಿರ್ಧರಿಸಿತು.

ಕಾಶ್ಮೀರ
ವಿಲೀನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ
ನಾಲ್ಕು-ಹಂತಗಳ ಏಕೀಕರಣ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾದಲ್ಲಿನ ರಾಜರ ಅಧೀನದಲ್ಲಿರುವ ರಾಜ್ಯಗಳು