ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳ ಕವಲು ಕನಿಷ್ಠ ೬೫ ದಶಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ (ದವಹಿಂ) ಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂದು ತಿಳಿದ ಅತಿ ಪುರಾತನ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿನ ತಡವಾದ ಪಾಲಿಯೋಸಿನ್ ಕಾಲಮಾನ ಅಥವಾ ಉತ್ತರ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿನ ಪಾಲಿಯೋಸಿನ್ ಇಯೋಸಿನ್ ಗಡಿ ಕಾಲಮಾನ ಸುಮಾರು ೫೫ ದವಹಿಂ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಅಣ್ವಿಕ ಗಡಿಯಾರ ಅಧ್ಯಯನಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡು ಇತರ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಕವಲಿನ ಹುಟ್ಟನ್ನು ಮಧ್ಯ ಕ್ರೆಟೇಶಿಯಸ್ ಕಾಲಮಾನ ಸುಮಾರು ೮೫ ದವಹಿಂ ಇರಿಸುತ್ತವೆ.

ಆಧುನಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳೂ ಒಂದೇ ವಂಶದ ಮೂಲದವು. ಉಪಗಣ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರ್ಹಿನಿ ಅಥವಾ ತೇವಾಂಶ ಮೂಗಿನ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳಿಂದ ೬೩ ದವಹಿಂ ಸಿಡಿದು ಬೇರೆಯಾದವು ಎನ್ನಲಾಗಿದ್ದು, ಅದಕ್ಕೂ ಹಿಂದಿನ ಕಾಲಮಾನವನ್ನೂ ಬೆಂಬಲಿಸುವ ನಿಲುವುಗಳಿವೆ. ಇಯೋಸಿನ್ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರದ ಖಂಡಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳು -ಅಡಪಿಪೊರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಒಮೊಮಿಡ್‌ಗಳು, ಪ್ರಭಲವಾಗಿದ್ದವು. ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪನ್ನು ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರ್ಹಿನಿ ಉಪಗಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ ಆದರೆ ಅವಕ್ಕೆ ಆಧುನಿಕ ಲೆಮುರ್‌ಗಳಂತೆ ಹಲ್ಲುಬಾಚಣಿಗೆ (ಇನ್ನೊಂದು ಸಹಜೀವಿಯನ್ನು “ಶುಚಿಗೊಳಿಸಲು” ಅಥವಾ ಪರಜೀವಿ ಮತ್ತು ಗಾಯಗಳ ಆರೈಕೆಗೆ ಬಳಸುವ ಬಾಚಣಿಗೆಯಂತಹ ಹಲ್ಲು) ಇರಲಿಲ್ಲ. ಇತ್ತೀಚಿನ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳು ಡಾರ್ವಿನಿಯಸ್ ಮಸಿಲ್ಲೆ (ಜರ್ಮನಿಯಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಪಳಿಯುಳಿಕೆ -ಕಾಲಮಾನ ೪೭ ದವಹಿಂ) ಈ ಗುಂಪಿಗೆ ಹೊಂದುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತವೆ. ನಂತರದ್ದು (ಒಮೊಮಿಡ್) ಟಾರ್ಸಿಯರ್, ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರವಾಗಿತ್ತು. ಈ ಗುಂಪುಗಳ ಈಗ ಬದುಕಿರುವ ಜೀವಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ಸಂಬಂಧದ ಬಗೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಒಮೊಮಿಡ್‌ಗಳು ೩೦ ದವಹಿಂನವರೆಗೂ ಬದುಕಿದ್ದರೆ ಅಡಪಿಪೊರ್ಮ್‌ಗಳು ೧೦ ದವಹಿಂನವರೆಗೂ ಬದುಕಿದ್ದವು.

ಅನುವಂಶಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಮಡಗಾಸ್ಕರನ ಲೆಮುರ್‌ಗಳು ಲೊರಿಸೊಯಿಡ್‌ಗಳಿಂದ ಸುಮಾರು ೭೫ ದವಹಿಂ ಬೇರೆಯಾದವು. ಈ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ಅಣ್ವಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಲೆಮುರ್‌ಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಇತರ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರ್ಹಿನಿಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಕ್ಕಿತ ಹೆಚ್ಚು ಹತ್ತಿರ ಎಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಆದರೆ ಮಡಗಾಸ್ಕರ್ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ೧೬೦ ದವಹಿಂ ಮತ್ತು ಭಾರತದಿಂದ ೯೦ ದವಹಿಂ ಬೇರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಇದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಕೆಲವು ಲೆಮುರ್‌ಗಳು ೫೦ ರಿಂದ ೮೦ ದವಹಿಂ ಒಂದೇ ತೆಪ್ಪಹಾಯು (ತೇಲುವ ವಸ್ತುವಿನ ಸಹಾಯದಿಂದ ದಾಟು) ಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ಬಂದವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಲವು ಸಲ ಆಫ್ರಿಕಾ ಮತ್ತು ಭಾರತದಿಂದ ಬಂದಿರ ಬಹುದಾದಂತ ಇತರ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಲಾಗಿದೆ, ಆದರೆ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಅನುವಂಶಿಕ ಮತ್ತು ಅಣ್ವಿಕ ಪುರಾವೆಗಳು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಇತ್ತೀಚಿನವರೆಗೂ ಅಯೆ-ಅಯೆಯನ್ನು ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರ್ಹಿನಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟದ ಕೆಲಸವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಕುಟುಂಬ ಡಾಬೆಂಟೊನಿಡೆನ ಪೂರ್ವಜರ ವಂಶ ಲೆಮುರ್ ಕವಲಿನಿಂದ ಲೆಮುರ್ ಮತ್ತು ಲೊರಿಸ್‌ಗಳಿಗಿಂತ ಈಚೆಗೆ ಕವಲೊಡೆಯಿತು ಅಥವಾ ಇತರ ಎಲ್ಲಾ ಸ್ಟ್ರೆಪ್ಸಿರ್ಹಿನಿಯ ಸೋದರ ಕವಲು ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಮುಂದು ಮಾಡಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ೨೦೦೮ರಲ್ಲಿ ಅಯೆ-ಅಯೆ ಕುಟುಂಬವು ಮಲಗೆಸಿ ಲೆಮುರ್‌ನ ಹತ್ತಿರ ಸಂಬಂಧಿ ಎಂದು ಖಚಿತ ಪಡಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಆ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿದ ಜೀವಿಗಳಿಂದಲೇ ಕವಲೊಡೆದಿರು ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ ಎನ್ನಲಾಯಿತು. 

ಉಪಗಣ ಹಾಪ್ಲೊರ್ಹಿನಿ ಸರಳ ಮೂಗಿನ ಅಥವಾ “ಒಣ ಮೂಗಿನ” ಪ್ರೈಮೇಟ್ ಎರಡು ಸಹೋದರ ಮೂಲವಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಪ್ರೊಸಿಮಿಯನ್, ಟಾರ್ಸಿಯರ್ ಮೂಲಕ್ಕೆ ಹತ್ತಿರವಾದ ವಿಭಜನೆ ಮತ್ತು ಇದರ ಹುಟ್ಟು ಸುಮಾರು ೫೮ ದವಹಿಂ. ತೀರ ಪುರಾತನ ಹಾಪ್ಲೊರ್ಹೀನಿ ಅಸ್ತಿಪಂಜರ ಕೇಂದ್ರ ಚೀನದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ೫೫ ದವಹಿಂನ ಟಾರ್ಸಿಯರ್‌ನ್ನು ಹೋಲುವ ಅರ್ಕಿಸೆಬಸ್‌ನದು. ಈ ಗುಂಪಿನ ಹುಟ್ಟು ಏಶಿಯದಲ್ಲಿ ಆಯಿತು ಎಂಬ ಅನುಮಾನವನ್ನು ಇದು ಬೆಂಬಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇಂಪ್ರಾಗಣ ಸಿಮಿಫೊರ್ಮೆ (ಕೋತಿ ಮತ್ತು ವಾನರಗಳು ಇರುವ ಸಿಮಿಯನ್ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು) ಸುಮಾರು ೪೦ ದವಹಿಂ ಬಹುಶ ಏಶಿಯದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿತು. ಇದು ನಿಜವಾದಲ್ಲಿ ಈ ಜೀವಿ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಟೆಥಿಸ್ ಸಮುದ್ರ ದಾಟಿ ಏಶಿಯದಿಂದ ಆಫ್ರಿಕಾಕ್ಕೆ ವಲಸೆಹೋಯಿತು. ಸಿಮಿಯನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಪ್ರಮುಖ ಮೂಲವಂಶಗಳಿವೆ. ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಕಾಟರ್ಹಿನಿ, ಇದು ಕೋತಿ, ಮಾನವ ಮತ್ತು ಇತರ ವಾನರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಟಿರ್ಹಿನಿ- ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಇದು ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಮೂರನೆಯದು ಏಶಿಯದಲ್ಲಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಾದ ಇಯೊಸಿಮಿಡ್‌ ಮತ್ತು ಇದು ಹಲವು ದವಹಿಂ ಅಳಿಯಿತು.

ಲೆಮುರ್‌ನಲ್ಲಿ ಇದ್ದಂತೆ ಹೊಸ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳ ಹುಟ್ಟು ಸ್ಪಷ್ಟವಿಲ್ಲ. ಅಣ್ವಿಕ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಪ್ಲಾಟಿರ್ಹಿನಿ ಮತ್ತು ಕಾಟರ್ಹಿನಿಗಳು ವಿಭಜಿತವಾದ ಕಾಲಮಾನದ ಬಗೆಗೆ ತೀರ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕಾಲಮಾನ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಿದ್ದು ಇದು ೩೩ ರಿಂದ ೭೦ ದವಹಿಂನ ವರೆಗೂ ಇದೆ. ಮೈಟೊಕಾಂಡ್ರಿಯ ಅನುಕ್ರಮದ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ತುಸು ಕಡಿಮೆ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಕಾಲಮಾನ, ೩೫ ರಿಂದ ೪೩ ದವಹಿಂ, ಕೊಡುತ್ತಿವೆ. ಅಂತ್ರೊಪಾಯ್ಡ್ ಪ್ರೈಮೇಟ್‌ಗಳು ಇಯೋಸಿನ್ ಕಾಲಮಾನದಲ್ಲಿ ಅಂಟ್ಲಾಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ದಿಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ಕಡಿಮೆ ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದ ಸಹಾಯ ಪಡೆದು ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ದ್ವೀಪಗಳಿಗೆ ಹಾರುತ್ತಾ ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ದಾಟಿ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕಕ್ಕೆ ಹೋದವು. ಬದಲೀ ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಒಂದು ತೆಪ್ಪಹಾಯು ಘಟನೆಯ ಮೂಲಕ ವಲಸೆ ಹೋಗಿರಬಹುದು. ಖಂಡಗಳ ಅಲೆತ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಅಂದಿನ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ಸಾಗರದ ಅಗಲ ಇಂದಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಇತ್ತು. ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಒಂದು ಸಣ್ಣ ಒಂದು ಕಿಲೊಗ್ರಾಂ ತೂಕದ ಪ್ರೈಮೇಟ್ ತೆಪ್ಪ ಸಸ್ಯದ ಮೇಲೆ ಹದಿಮೂರು ದಿವಸ ಬದುಕಬಲ್ಲದು. ಪ್ರವಾಹ ಮತ್ತು ಗಾಳಿಯ ವೇಗದ ಅಂದಾಜು ಎರಡು ಖಂಡಗಳ ನಡುವಿನ ದಾಟುವಿಕೆಗೆ ಇದು ಸಾಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೋತಿಗಳು ಮತ್ತು ವಾನರಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಿಂದ ಯುರೋಪ್ ಮತ್ತು ಏಶಿಯಕ್ಕೆ ಮಿಯೋಸಿನ್ ಆರಂಭದಿಂದ ಹರಡಿದವು. ತುಸು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಲೋರಿಸ್ ಮತ್ತು ಟಾರ್ಸಿಯರ್‌ಗಳು ಇಂತಹುದೇ ಪ್ರಯಾಣ ಬೆಳಸಿದವು. ಉತ್ತರ ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ದೊರೆತ ಮೊದಲ ಹೊಮಿನಿನ್‌ ಪಳಿಯುಳಿಕೆಯ ಕಾಲಮಾನ ೫-೮ ದವಹಿಂ. ಯುರೋಪಿನಲ್ಲಿನ ಹಳೆಯ ಪ್ರಪಂಚದ ಕೋತಿಗಳು ೧.೮ ದವಹಿಂ ಅಳಿದವು. ಅಣ್ವಿಕ ಮತ್ತು ಪಳಿಯುಳಿಕೆಯ ಅಧ್ಯಯನಗಳು ಆಫ್ರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಆಧುನಿಕ ಮಾನವ ೧,೦೦,೦೦೦ – ೨,೦೦,೦೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹುಟ್ಟಿದ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ವರ್ತನೆ
ಉಲ್ಲೇಖ
ಲೈಂಗಿಕ ದ್ವಿರೂಪ
ವಿಕಾಸ