ಪ್ರಾಚೀನ ಮೆಸೊಪಟ್ಯಾಮಿಯಾದ ಗಣ್ಯರ ಅರಮನೆಗಳು ಬೃಹತ್‌ ಪ್ರಮಾಣದ ಸಂಕೀರ್ಣಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಬಾರಿ ಅದ್ದೂರಿಯಾಗಿ ಅಲಂಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಖಫಾಜಾಹ್‌ ಮತ್ತು ಟೆಲ್‌ ಆಸ್ಮಾರ್‌ನಂಥ ದಿಯಾಲಾ ನದಿ ಕಣಿವೆಯ ನಿವೇಶನಗಳಿಂದ ಇದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅತ್ಯಂತ ಮುಂಚಿನ ನಿದರ್ಶನಗಳು ದೊರೆತಿವೆ. 

ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ ಅಸಿರಿಯಾದ ಅರಮನೆಗಳು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಲ್ಹು/ನಿಮ್ರುಡ್‌, ದುರ್‌ ಶರ್ರುಕಿನ್‌/ಖೊರ್ಸಾಬಾದ್‌ ಮತ್ತು ನಿನುವಾ/ನಿನೆವೆಹ್‌‌ನಲ್ಲಿನ ಅರಮನೆಗಳು, ತಮ್ಮ ಗೋಡೆಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿದ್ದ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕವಾದ ಮತ್ತು ಮೂಲ ಗ್ರಂಥಪಾಠದ ನಿರೂಪಣಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಣಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿದ್ದವು. ಈ ಎಲ್ಲ ನಿರೂಪಣೆಗಳನ್ನೂ ಆರ್ತೊಸ್ಟಾಟ್‌ಗಳೆಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದ ಕಲ್ಲಿನ ಚಪ್ಪಡಿಗಳ ಮೇಲೆ ಕೆತ್ತಲಾಗಿತ್ತು. ಈ ಚಿತ್ರಾತ್ಮಕ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಥದ ದೃಶ್ಯಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲವೇ ರಾಜರ ಸೇನಾ ಮತ್ತು ನಾಗರಿಕ ನಿರ್ವಹಣೆಗಳ ನಿರೂಪಣಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದವು. ದುರದೃಷ್ಟ ನಿವಾರಕ ಪುರಾಣ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ವ್ಯಕ್ತಿ-ಶಕ್ತಿಗಳ ಬೃಹತ್‌ ಕಲ್ಲಿನ ಶಿಲ್ಪಾಕೃತಿಗಳು ಮಹಾದ್ವಾರಗಳು ಹಾಗೂ ಪ್ರಮುಖ ನಡುವಣಂಕಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರಿದಿದ್ದವು. ಕಬ್ಬಿಣದ ಯುಗದ ಈ ಅರಮನೆಗಳ ವಾಸ್ತುಶಿಲ್ಪೀಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳನ್ನು ದೊಡ್ಡ ಮತ್ತು ಸಣ್ಣ ಅಂಗಳಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೊಳಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ವಾಡಿಕೆಯಂತೆ ರಾಜರ ಸಿಂಹಾಸನದ ಕೋಣೆಯು ಒಂದು ಬೃಹತ್ತಾದ ಕರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಅಂಗಳಕ್ಕೆ ತೆರೆದುಕೊಳ್ಳುವಂತಿದ್ದು, ಅಲ್ಲಿ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಾಲೋಚನಾ ಸಮಿತಿಗಳು ಬೇಟಿಯಾಗುತ್ತಿದ್ದವು, ಸಂಸ್ಥಾನದ ಉತ್ಸವಾಚರಣೆಗಳು ಜರುಗುತ್ತಿದ್ದವು. 

ದಂತದ ಪೀಠೋಪಕರಣದ ನಮೂನೆಗಳು ಬೃಹತ್ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಅಸಿರಿಯಾದ ಅನೇಕ ಅರಮನೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದವು. ಆ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಉತ್ತರ ಸಿರಿಯಾದ ನವ-ಹಿಟೈಟ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಸಿರಿಯಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಗಾಢವಾದ ವ್ಯಾಪಾರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಇದು ಸೂಚಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಮರದ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರಗಳನ್ನು ಹಿಂಬದಿಯಿಂದ ಉಬ್ಬಿಸಿ ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ ಕಂಚಿನ ಲೋಹಚಿತ್ರಗಳ ಪಟ್ಟಿಗಳು ಅಲಂಕರಿಸಿರುವುದಕ್ಕೂ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಕ್ಷ್ಯವು ದೊರೆತಿದೆ.

ಖಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಅರಮನೆ
ಆಟಗಳು
ಅಧಿಕಾರ