ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗಿರುವ(ಕಡುಬಡತನ)ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಪ್ರಮಾಣವು ಹಿಂದೆ ವ್ಯಾಪಕ ಏರಿಳಿತ ಕಂಡಿತು. ಆದರೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ಪ್ರವತ್ತಿ ಕೆಳಮುಖದಲ್ಲಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಆದಾಯದ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚುಕಡಿಮೆ ಮ‌ೂರು ಅವಧಿಗಳ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. 1950ರಿಂದ ಮಧ್ಯಾವಧಿ-1970ರ ದಶಕ ಆದಾಯ ಬಡತನ ಇಳಿಮುಖವು ಯಾವುದೇ ಗುರುತಿಸಬಲ್ಲ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತೋರಿಸಿಲ್ಲ. 1951ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ 47% ಜನರು ಬಡತನ ರೇಖೆಯ ಕೆಳಗೆ(ಕಡುಬಡತನ)ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಈ ಪ್ರಮಾಣವು 1954-55ರಲ್ಲಿ 64% ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು; ಆದರೆ 1960-61ರಲ್ಲಿ 45%ಗೆ ಇಳಿಯಿತು ಆದರೆ 1977-78ರಲ್ಲಿ,ಪುನಃ 51%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು. ಮಧ್ಯಾವಧಿ-1970ರ ದಶಕದಿಂದ 1990 :ಆದಾಯ ಬಡತನವು ಮಧ್ಯಾವಧಿ-1970ರ ದಶಕ ಮತ್ತು 1980ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯ ನಡುವೆ ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತ ಉಂಟಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಆದಾಯ ಬಡತನವು 51% ರಿಂದ 39%ಗೆ ಕುಸಿಯುವುದರೊಂದಿಗೆ, ಆದಾಯ ಬಡತನದ ಕುಸಿತವು 1977-78 ಮತ್ತು 1986-87ರ ನಡುವೆ ಹೆಚ್ಚು ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಕಂಡುಬಂತು. ಇದು 1989-90ರಲ್ಲಿ 34%ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. ನಗರ ಆದಾಯ ಬಡತನವು 1977-78ರಲ್ಲಿ 41%ನಿಂದ 1986-87ರಲ್ಲಿ 34%ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. 1989-90ರಲ್ಲಿ 33%ಗೆ ಮತ್ತಷ್ಟು ಕುಸಿಯಿತು.1991ರ ನಂತರ ಆರ್ಥಿಕ ಸುಧಾರಣೆ ಪೂರ್ವ ಅವಧಿಯು ಹಿನ್ನಡೆ ಮತ್ತು ಪ್ರಗತಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ನಿದರ್ಶನವಾಯಿತು. ಗ್ರಾಮೀಣ ಆದಾಯ ಬಡತನವು 1989-90ರಲ್ಲಿ 34%ನಿಂದ 1992ರಲ್ಲಿ 43%ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 1993-94ರಲ್ಲಿ 37%ಗೆ ಕುಸಿಯಿತು. ನಗರ ಆದಾಯದ ಬಡತನವು 1989-90ರಲ್ಲಿ 33.4%ರಿಂದ 1992ರಲ್ಲಿ 33.7%ಕ್ಕೆ ಏರಿಕೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು 1993-94ರಲ್ಲಿ 32%ಗೆ ಕುಸಿತವುಂಟಾಗಿದೆ.1994-95ನಿಂದ 1998ಕ್ಕೆ NSS ಅಂಕಿಅಂಶವು ಕಡಿಮೆ ಬಡತನ ಇಳಿಮುಖ ಅಥವಾ ಯಾವುದೇ ಬಡತನ ಇಳಿಮುಖ ತೋರಿಸಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ 1999-2000ವರೆಗೆ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ ಬಡತನವು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನವು ಸುಧಾರಣೆ-ನಂತರ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ವರ್ಧಿಸಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ,1999-2000ರ ಬಡತನದ ಅಧಿಕೃತ ಅಂದಾಜು 26.1%,ಗಮನಾರ್ಹ ಕುಸಿತವಾಗಿದ್ದು, ಹೆಚ್ಚು ಚರ್ಚೆಗೆ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕಲ್ಪಿಸಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಈ ವರ್ಷ NSS ಹೊಸ ಸಮೀಕ್ಷೆ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಿದ್ದರಿಂದ ಅಧಿಕ ಅಂದಾಜಿನ ಸರಾಸರಿ ಉಪಭೋಗ ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು ವಿತರಣೆ ಎರಡೂ ಹಿಂದಿನ NSS ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಮಾನವಾಗಿತ್ತು. ಇತ್ತೀಚಿನ 2004-05ರ NSS ಸಮೀಕ್ಷೆಯು 1999-2000ಕ್ಕಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ನಡೆದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಿಗೆ ಪೂರ್ಣ ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಏಕರೂಪದ ಸಂಸ್ಮರಣೆ ಅವಧಿಯ ಉಪಭೋಗವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಇದು ಗ್ರಾಮೀಣ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 28.3% ಬಡತನ ತೋರಿಸುತ್ತದೆ, ನಗರಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ 25.7% ಮತ್ತು ರಾಷ್ಟ್ರದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಬಡತನವನ್ನು 27.5% ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮಿಶ್ರಿತ ಸಂಸ್ಮರಣೆ ಅವಧಿಯ ಉಪಭೋಗ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಸಂಬಂಧಿತ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಕ್ರಮವಾಗಿ 21.8%, 21.7% ಮತ್ತು 21.8%ರಷ್ಟಿತ್ತು. ಹೀಗೆ, ಬಡತನವು 1998ರ ನಂತರ ಇಳಿಮುಖವಾಯಿತು. ಆದರೂ,1989-90 ಮತ್ತು 1999-00 ನಡುವೆ ಯಾವುದೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಬಡತನ ಇಳಿಮುಖವಾಗಿದೆಯೇ ಎನ್ನುವುದು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಷಯವಾಗಿದೆ. ಇತ್ತೀಚಿನ NSS ಸಮೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಂದಾಜನ್ನು ನೀಡುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲಾಗಿದ್ದು,1999-2000ದ ಸಮೀಕ್ಷೆಗೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಪೂರ್ಣ ಅಂದಾಜು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ 1993-94ರಿಂದ 2004-05ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಮೀಣ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ಕುಸಿತವು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ 1999-2000 ನಂತರ ಸಂಭವಿಸಿದೆ. 
ಸಂಕ್ಷೇಪವಾಗಿ,NSS ದಾಖಲಿಸಿದ ಅಧಿಕೃತ ಬಡತನ ದರಗಳು: 

ಐತಿಹಾಸಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ
ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು
ಬಡತನ ತಗ್ಗಿಸುವ ಪ್ರಮಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವಾದ
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುಗ