ಹಲ್ಲಿನ ಬೇರು ಮತ್ತು ಹಲ್ಲುಗಾರೆ ರಚನೆಯು ಆರಂಭವಾಗುವಾಗಲೇ, ಪಕ್ಕದ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆಯೂ ಸಹ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುದು. ಇಡೀ ದೇಹದುದ್ದಕ್ಕೂ, ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಮೂಳೆ-ಜನಕಗಳು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಹಲ್ಲುಗೂಡು ಮೂಳೆಯ ವಿಚಾರದಲ್ಲಿ, ಈ ಮೂಳೆ-ಜನಕಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹಲ್ಲಿನ ಕೋಶಕಗಳಿಂದ ರಚನೆಯಾಗುವವು. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯ ರಚನೆಯಂತೆಯೇ, ಕಾಲಜನ್‌ ನಾರುಗಳೂ ಸಹ ಹಲ್ಲಿನ ಅತಿಸನಿಹದಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲೆ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವವು. ಪರಿದಂತೀಯ ಮೂಳೆನಾರುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಳ್ಳುವವರೆಗೂ ಅವು ಅಲ್ಲೇ ಇರುತ್ತವೆ. 

ಮಾನವ ಶರೀರದ ಯಾವುದೇ ಇತರೆ ಮೂಳೆಗಳಂತೆ, ಹಲ್ಲುಗೂಡು ಮೂಳೆಯು ಜೀವನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಬದಲಾಗುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಮೂಳೆ-ಜನಕಗಳು ಮೂಳೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುವವು ಹಾಗೂ ಮೂಳೆ-ನಾಶಕಗಳು ಅವನ್ನು ನಾಶಗೊಳಿಸುವವು, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹಲ್ಲಿನ ಮೇಲೆ ಒತ್ತಡ ಅಥವಾ ಬಲ ಹಾಕಿದಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ-ನಾಶಕಗಳು ಅವನ್ನು ನಾಶಪಡಿಸುವವು. ಸುದಂತ ಯೋಜನಾ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (orthodontics) ಮೂಲಕ ಹಲ್ಲುಗಳ ಚಲನೆ ಮಾಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಹಲ್ಲು ಅದರತ್ತ ಚಲಿಸುವುದರಿಂದ ಮೂಳೆಯ ಭಾಗಕ್ಕೆ ಉಂಟಾಗುವ ಸಂಕುಚಿತತಾ ಬಲಕ್ಕೆ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಳೆ ನಾಶಕ ಮಟ್ಟವಿರುವುದು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೂಳೆ ಮರುಹೀರಿಕೆಯಾಗುವುದು. ಮೂಳೆಯ ಭಾಗವು ದೂರ ಹೋಗುವ ಹಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಅಂಟಿರುವ ಪರಿದಂತೀಯ ಮೂಳೆನಾರುಗಳಿಂದ ಒತ್ತಡ ಅನುಭವಿಸಿದಲ್ಲಿ, ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಮೂಳೆ-ಜನಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಮೂಳೆ ರಚನೆಯಾಗುವುದು.

ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲು ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಪೌಷ್ಟಿಕಾಂಶ ಮತ್ತು ಹಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಹಲ್ಲುಗೂಡು ಮೂಳೆ
ನರಗಳ ರಚನೆ