16ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಉತ್ತರಾರ್ಧದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಪೋರ್ಚುಗಲ್, ಸ್ಪೇನ್ ಹಾಗೂ ಇಟಲಿ ದೇಶಗಳ ನಾವಿಕರು ಉತ್ತರ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷಿಣ ಅಮೆರಿಕ ಖಂಡಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದು. ಏಷ್ಯ ಹಾಗೂ ಪೌರಸ್ತ್ಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ಯೂರೋಪಿನ ಜನರಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಸಿದರು. ಅವರು ತಿಳಿಸಿದ ಪ್ರವಾಸವಿಷಯಗಳು ಭ್ರಾಮಕವಾಗಿ ಕಂಡರೂ ಸಹಜವಾಗಿದ್ದುವು. ಅಂಥ ವಾಸ್ತವಿಕ ಸಂಚಾರಾನುಭಿಮಾನದಿಂದ ರಿಚರ್ಡ್ ಹಕ್ಲಿಟ್ ಎಂಬಾತ ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಪ್ರಧಾನ ನೌಕಾಯಾನ, ಪ್ರವಾಸ ಹಾಗೂ ಭೂ ಪರಿಶೋಧನೆಗಳು (ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್ ನ್ಯಾವಿಗೇಷನ್ಸ್ ವಾಯೇಜಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಕವರೀಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನೇಷನ್) ಎಂಬ ಗ್ರಂಥಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ನಾವಿಕರು ನೀಡಿದ ಪ್ರವಾಸ ವಿವರಗಳಿವೆ: ಸರ್ ವಾಲ್ಟರ್ ರ್ಯಾಲೆಯಂಥ ನುರಿತ ಲೇಖಕರು ಹಾಗೂ ಬರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅನುಭವವುಳ್ಳ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ಬರೆದಿಟ್ಟ ವಿವರಗಳು ಅಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹವಾಗಿವೆ. ಸುಳ್ಳು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಬರೆದು ವಾಚಕರನ್ನು ಮೋಸಗೊಳಿಸುವ ಉದ್ದೇಶವಿಲ್ಲದೆ, ಕಂಡ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಈ ರೀತಿ ವರ್ಣನಾತ್ಮಕ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ನೀಡಿದ ಪ್ರಾರಂಭಿಕರಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಜಾನ್ ಸ್ಮಿತ್ ಒಬ್ಬ. ಆತ ಅಮೆರಿಕದ ವರ್ಜೀನಿಯ ವಸಾಹತು ಸ್ಥಾಪನೆಯ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಪ್ರವಾಸಗ್ರಂಥವನ್ನು ರಚಿಸಿದ (1624). ತಾಮಸ್ ಕೊರ್ಯೆಟ್ (1577-1617) ಇಟಿನೆರರಿ ಎಂಬ ಪ್ರವಾಸಕಥನದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಯೂರೋಪ್ ಪ್ರವಾಸಗಳನ್ನು ವರ್ಣಿಸಿದ್ದಾನೆ.

ಕಡಲಾಚೆಯ ದೇಶಗಳೊಂದಿಗೆ ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನ ವ್ಯಾಪಾರ ಕ್ರಮಕ್ರಮವಾಗಿ ವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ 17 ಹಾಗೂ 18ನೆಯ ಶತಮಾನಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸವಿಷಯಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯುವ ಆಸಕ್ತಿ ಜನರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿತು. 17ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಕೊನೆಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ವಿಲಿಯಂ ಡಾಂಪೀರ್ ಎಂಬಾತ ನ್ಯೂ ವಾಯೇಜಸ್ ರೌಂಡ್ ದಿ ವಲ್ರ್ಡ್ (1697), ವಾಯೇಜಸ್ ಅಂಡ್ ಡಿಸ್ಕ್ರಿಪ್‍ಷನ್ಸ್ (1699) ಹಾಗೂ ವಾಯೇಜಸ್ ಟು ನ್ಯೂ ಹಾಲೆಂಡ್ (1703) ಎಂಬ ಮೂರು ಪ್ರವಾಸ ಗ್ರಂಥಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ. ಈ ಗ್ರಂಥಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತಿಗಳಾದ ಡೇನಿಯಲ್ ಡಪೂ ಹಾಗೂ ಜೊನ್ಯಾತನ್ ಸ್ವಿಷ್ಟ್-ಇವರಿಬ್ಬರ ಬರೆವಣಿಗೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದುವು. ಡಪೂ ಅದರ ಪರಿಣಾಮ ಪ್ರವಾಸಗಳು ಎಂಬ ವಿಡಂಬನಾತ್ಮಕ ಪ್ರವಾಸಕಥೆಯನ್ನೂ ಬರೆದರು. ಡಾಂಪೀರನ ಸುಲಭಶೈಲಿಯ ನಿರೂಪಣೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಯಿತು. ಲಾರ್ಡ್ ಜಾರ್ಜ್ ಅನ್‍ಸನ್ ಬರೆದಿಟ್ಟ ಪ್ರವಾಸ ದಿನಚರಿಯನ್ನು (1740-44) ಬಳಸಿಕೊಂಡು ಅವನ ಪುರೋಹಿತ ಆರ್, ವಾಟರ್ಸ್ ಎಂಬಾತ ವಾಯೇಜ್ ರೌಂಡ್ ದಿ ವಲ್ರ್ಡ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥವನ್ನು ಬರೆದ. ಅದರಲ್ಲಿಯ ನಾಟಕೀಯ ಘಟನೆಗಳು ವಾಚಕರಲ್ಲಿ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತವೆ. 18ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪ್ರವಾಸಗ್ರಂಥಗಳಲ್ಲಿ ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕುಕ್ ನಾವಿಕನ ಎ ವಾಯೇಜ್ ರೌಂಡ್ ಕೇಪ್ ಹಾರ್ನ್ ಅಂಡ್ ದಿ ಕೇಪ್ ಆಫ್ ಗುಡ್ ಹೋಪ್ (1733) ಎ ವಾಯೇಜ್ ಟು ವಡ್ರ್ಸ್ ದಿ ಸೌತ್ ಪೋಲ್ ಅಂಡ್ ರೌಂಡ್ ದಿ ವಲ್ರ್ಡ್ (1977), ಎ ವಾಯೇಜ್ ಟು ದಿ ಫೆಸಿಪಿಕ್ ಓಷನ್ (1784) ಎಂಬ ಮೂರು ಗ್ರಂಥಗಳು ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಕುಕ್ಕನ ಅದ್ಭುತಶೈಲಿಯ ಈ ಪ್ರವಾಸಗ್ರಂಥಗಳು ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಅಭಿಜಾತ ಸಾಹಿತ್ಯವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ. ಅವನು ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿûಲೆಂಡುಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿದ ಮೇಲೆ ಭೂಗೋಳದ ರೂಪರೇಖೆಗಳು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿದುಬಂದು, ಪರಿಶೋಧಕರ ಹಾಗೂ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ವಾಚಕರ ಆಸಕ್ತಿ ಆಗಿನವರೆಗೂ ಕಂಡರಿಯದಿದ್ದ ಭೂಖಂಡಗಳ ಅಂತರ ರಹಸ್ಯಗಳತ್ತ ಸಾಗಿತು. ವಿಷಯ ಬದಲಾವಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಹ ಬದಲಾವಣೆಗಳಾದುವು.

ಲೇಖನ ಕಲೆಯ ವಸ್ತುವೆನಿಸುವ ಪ್ರವಾಸ ಸಾಹಿತ್ಯ
ವಾಸ್ತವಿಕ ಪ್ರವಾಸಗಳ ವರದಿ
ವಾಸ್ತವವೆಂದು ತೋರುವ ಭ್ರಾಮಕ ಪ್ರವಾಸಗಳು
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಸಗ್ರಂಥಗಳು