ಬೇಲೂರು ಒಳನೋಡು ಹಳೇಬೀಡನ್ನು ಹೊರನೋಡು ಎಂಬ ನಾಣ್ಣುಡಿಯಂತೆ ಹಳೇಬೀಡಿನ ದೇವಾಲಯವು ಹೊರನೋಟಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸಿಧ್ಧಿಯಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಪಥದಲ್ಲಿ ೧೫ ಸಾವಿರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಶಿಲ್ಪಗಳನ್ನು ಕಾಣಬಹುದು. ಒಂದೊಂದರಲ್ಲೂ ಸೂಕ್ಷ್ಮ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸದ ಜೊತೆಗೆ ಪೌರಾಣಿಕ, ಸಾಮಾಜಿಕ ಮತ್ತು ಅಂದಿನ ನಾಗರಿಕತೆಯನ್ನು ಹೇಳುವ ಅನೇಕ ಕಲಾಕೃತಿಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸವಿರುವ ವಿಗ್ರಹಗಳಿದ್ದು ಹೊರಭಾಗಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಸಿದರೆ ಕಡಿಮೆಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿದೆ. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ನಾಲ್ಕು ಮುಖ್ಯ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲುಗಳಿದ್ದು ಎಲ್ಲ ಬಾಗಿಲುಗಳಲ್ಲೂ ಮಕರ ತೋರಣ ವನ್ನು ಕೆತ್ತಲಾಗಿದೆ. ನಾಲ್ಕು ಬಾಗಿಲುಗಳಲ್ಲೂ ಸುಂದರ ಕೆತ್ತನೆಯುಳ್ಳ ದ್ವಾರಪಾಲಕ ರನ್ನು ನಿಲ್ಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಗಜಾಸುರ ಮರ್ದನ, ಗೋವರ್ಧನ ಗಿರಿಧಾರಿ, ಗಜೇಂದ್ರಮೋಕ್ಷ, ರಾಮಾಯಣ, ಮಹಾಭಾರತ ಮುಂತಾದ ಅನೇಕ ಪುರಾಣ ಕಥೆಗಳು, ಇತಿಹಾಸದ ತುಣುಕುಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಹೊಯ್ಸಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ದೇವಾಲಯದ ದಕ್ಷಿಣದ ಬಾಗಿಲು ರಾಜದ್ವಾರವಾಗಿತ್ತು. ಅರಮನೆಯ ಅವಶೇಷಗಳೂ ದಕ್ಷಿಣ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ಇರುವುದರಿಂದ ದಕ್ಷಿಣದ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಪ್ರವೇಶಕ್ಕೆ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರೆಂದು ಊಹಿಸಬಹುದು. ರಾಜದ್ವಾರದ ಮುಂಭಾಗದಲ್ಲಿ ದೊಡ್ಡ ಗಣಪತಿಯ ವಿಗ್ರಹ ಮತ್ತು ಹೊಯ್ಸಳ ಲಾಂಛನವನ್ನು ಕಡೆದಿರಿಸಲಾಗಿದೆ. ದೇವಾಲಯದ ಪ್ರಾಕಾರವು ವಿಶಾಲವಾಗಿದ್ದು ಎತ್ತರದ ಜಗತಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. 
ಹೊರಭಿತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಹನ್ನೊಂದು ಸಾಲುಗಳಿದ್ದು, ಕೆಳಗಿನಿಂದ ಮೊದಲ ನಾಲ್ಕೈದು ಸಾಲುಗಳು ಆನೆ, ಕುದುರೆ, ಸಿಂಹ , ಹಂಸ ಮತ್ತು ಬಳ್ಳಿಯ ಕೆತ್ತೆನೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ನಂತರ ಪುರಾಣ, ಇತಿಹಾಸ ಗಳನ್ನು ಹೇಳುವ ಶಿಲ್ಪಗಳ ಸಾಲಿದ್ದು ಕೊನೆಯ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಕಾಮಸೂತ್ರದ ವಿವಿಧ ಭಂಗಿಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುವ ಚಿತ್ರಗಳಿವೆ. ಎಲ್ಲದರಲ್ಲೂ ತುಂಬ ನಾಜೂಕಿನ ಕೆಲಸವಿದೆ. ಪುರುಷಾರ್ಥಗಳಾದ ಧರ್ಮ, ಅರ್ಥ, ಕಾಮ ಗಳನ್ನು ಅರಿತು ಮುನ್ನಡೆಯಲು ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲೇ ವಿವರವಾಗಿ ಕಲಾಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾರೆ ಎನ್ನಬಹುದು. ಹೊರಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎರಡು ದೊಡ್ಡ ನಂದಿಯ ವಿಗ್ರಹವನ್ನೂ ನೋಡಬಹುದು. ಎರಡರಲ್ಲೂ ನಾಜೂಕಿನ ಕುಸುರಿ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಬಹುದು. ದೇವಾಲಯಕ್ಕೆ ಅಂದವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವ ಶಿಖರವು ಅನೇಕ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆಯೇ ಕುಸಿದು ಬಿದ್ದು ಹೋಗಿದ್ದು ಈಗ ಶಿಖರದ ಕುರುಹುಗಳಷ್ಟೇ ಉಳಿದಿದೆ. 
ದೇವಾಲಯದ ಶಿಲ್ಪಕಲೆಯ ಸೊಬಗನ್ನು ಕಣ್ಣಾರೆಕಂಡು ಸವಿಯುವುದೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾದುದು.

ಹೊಯ್ಸಳೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಹೊರನೋಟ
ಒಳನೋಟ
ಉಲ್ಲೇಖನಗಳು