ಪಾಳಿಯ ಸ್ಥಾನಮಾನವೇನಿತ್ತೆಂಬುದನ್ನು ಈಗ ವಿವೇಚಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಜನರ ನಿತ್ಯದ ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾದ ಪ್ರಾಂತೀಯ ಉಪಭಾಷೆಯಾಗಿದ್ದಿತೆ ಅಥವಾ ಪರಿಪುಷ್ಟವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಪ್ರಮಾಣಭೂತವಾದ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ದೇಶ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತೆ ? ಪಾಳಿ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಶ್ರೇಷ್ಠತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವ ಸಂಶಯವೂ ಇರಲಾರದು. ಆ ಸಾಹಿತ್ಯವನ್ನು ಒಮ್ಮೆ ಸ್ಥೂಲವಾಗಿ ನೋಡಿದರೆ ಸಾಕು ಅದು ಎಷ್ಟು ಪರಿಷ್ಕಾರಯುತವೂ ಖಚಿತವೂ ಆದ ಪದಸಂಪತ್ತನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂಬುದೂ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಅದು ಕೇವಲ ಗ್ರಾಮ್ಯ ಭಾಷೆಯಾಗಿರದೆ ಪರಿಷ್ಕಾರ ಹೊಂದಿದ ಜನರಲ್ಲಿ ರೂಢಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭಾಷೆಯಾಗಿತ್ತೆಂಬುದಕ್ಕೆ ತ್ರಿಪಿಟಕ ಮುಂತಾದ ಧರ್ಮಗ್ರಂಥಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಒಂದೇ ಸಾಕು. ಪೂರ್ವಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರಾಗಿದ್ದು, ಛಂದಸ್ಸಿನ ಕಡೆಗೆ ಒಲವಿದ್ದ ಇಬ್ಬರು ಭಿಕ್ಷುಗಳು ಬುದ್ಧವಚನವನ್ನು ಕೇವಲ ಕೆಲ ಜನರಿಗೆ ಅರ್ಥವಾಗುತ್ತಿದ್ದ ವೇದಗಳ ಛಂದಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಅನುವಾದಿಸಲು ಬುದ್ಧಭಗವಾನರ ಅನುಮತಿಯನ್ನು ಕೇಳುವ ಸಂದರ್ಭವೊಂದು ವಿನಯಪಿಟಕದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತದೆ. ಭಗವಾನರು ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಕೂಡಲೇ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು. ತಮ್ಮ ವಚನ ಜನರ ಭಾಷೆಯಾದ ಮತ್ತು ಅವರು ಬೋಧನೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಮಾಗಧಿಯಲ್ಲೆ ಇರಬೇಕೆಂದು ತಮ್ಮ ವಚನವನ್ನು ಅದರ ಮೂಲಕವೇ ಅರಿಯಬೇಕೆಂದು ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ತಿಳಿಸಿದರು. ಬುದ್ಧಭಗವಾನರ ಭಾಷೆಯಾದರೋ ಕೇವಲ ಜನಪ್ರಿಯ ಭಾಷೆ ಮಾತ್ರ ಆಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದು ಭರತಖಂಡದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳ ಜನಸಂಪರ್ಕಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದ ಭಾಷೆಯಾಗಿ ಭಗವಾನರ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿಯೇ ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದಿತು ; ಅದು ಉಚ್ಚವರ್ಗದ ಜನರ ಭಾಷೆಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಸ್ವಾಭಾವಿಕವಾಗಿ ಇಂಥ ದೇಶಭಾಷೆ ಎಲ್ಲ ನುಡಿಗಳ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ.

ಶಬ್ದಸಂಪತ್ತು
ಪಂಕ್ತಿ
ಪ್ರಮಾಣಯುತವಾದ ಜನಭಾಷೆ
ಪಾಳಿ ವರ್ಣಮಾಲೆ