ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣ ಈಗಲೂ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ವಿಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಂತಗಳ ಮಧ್ಯೆ ತೆರೆದಿಟ್ಟಿದೆ. ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯಗಳು ನಿಗದಿತ ಮಿತಿಯ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಮೂರು ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಮಾತ್ರ ವಿವರಿಸಿ ಸಹಿ ಹಾಕಿವೆ, ಇವು ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸರ್ಕಾರಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಿವೆ. ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಇದನ್ನು ಸಾಮಾಜಿಕ ನ್ಯಾಯ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ತರುವ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೊಂದಿರುವಂತಹುದು ಎಂಬ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ನೋಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮದಿಂದ ಅವರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮೇಲೆ ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಹೊಂದಿದ್ದಂತಹ ದರ್ಜೆಯ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಪ್ರಯೋಗಿಸಲು ಮುಂದಾಯಿತು. ೧೯೪೮ ರ ಮೇ ನಲ್ಲಿ ವಿ.ಪಿ. ಮೆನನ್ ಅವರ ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಹೆಜ್ಜೆಯಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿಯಲ್ಲಿ ಸಾಮಂತರ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜಪ್ರಮುಖರು ಹಾಗೂ ರಾಜ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆಯ ಮಧ್ಯೆ ಒಂದು ಭೇಟಿಯನ್ನು ಏರ್ಪಡಿಸಲಾಯಿತು. ಇದರ ಕೊನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಪ್ರಮುಖರು ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾದ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಗೆ ಹಾಕಿದ ಸಹಿಯು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಕಾನೂನನ್ನು ಪಾಸು ಮಾಡಲು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ೧೯೩೫ ರ ಕಾನೂನಿನ ೭ ನೇ ಪಟ್ಟಿಯಂತೆ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಅವಕಾಶಗಳನ್ನು ನೀಡಿತು. ಅನಂತರ, ಸಾಮಂತರ ಒಕ್ಕೂಟದ ಪ್ರತಿ ರಾಜ್ಯವೂ ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗಳಂತೆ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಶಾಸನ ಸಭೆಯಲ್ಲಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಸಂವಿಧಾನವಾಗಿ ಜಾರಿಗೆ ತರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಅವರು ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಂತಗಳಂತೆ vis-à-vis ಒಂದೇ ರೀತಿಯ ಕಾನೂನಿನ ಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇರಲು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡವು. ಕೇವಲ ಕಾಶ್ಮೀರಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರ ವಿನಾಯಿತಿ ಸಿಕ್ಕಿತ್ತು, ಇದರ ಸಂಬಂಧ ಭಾರತದ ಜೊತೆಗೆ ನೈಜ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಕಾನೂನಾತ್ಮಕ ದಾಖಲೆಯಡಿ ಆಡಳಿತ ನಡೆಸಲ್ಪಡುತ್ತಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನವು ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಶಾಸನಸಭೆಯಿಂದ ನಿರ್ಮಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.

ಭಾರತದ ಸಂವಿಧಾನವು ಭಾರತದ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಮೂರು ವರ್ಗಗಳಾಗಿ ಎ, ಬಿ ಮತ್ತು ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಮೂರು ಪರಿಮಿತಿಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಾಗಿಸಿತು. ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪ್ರಾಂತಗಳನ್ನು, ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಭಾಗ ಎ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಲಾಯಿತು. ಸಾಮಂತರ ಒಕ್ಕೂಟಗಳು, ಜೊತೆಗೆ ಮೈಸೂರು ಹಾಗೂ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಗಳು ಭಾಗ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಅಂಡಮಾನ್ ಹಾಗೂ ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಹಿಂದಿನ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಇತರ ಕೇಂದ್ರೀಕೃತ ಆಡಳಿತವಿರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಭಾಗ ಸಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಭಾಗ ಎ ನಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಹಾಗೂ ಭಾಗ ಬಿ ನಲ್ಲಿನ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಲವೇ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೆಂದರೆ, ಭಾಗ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಮುಖ್ಯಸ್ಥರಾಗಿದ್ದ ರಾಜಪ್ರಮುಖರು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ನೇಮಕಗೊಂಡ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಾಗಿರದೆ ವಿಲೀನ ಕರಾರಿನ ಪ್ರಕಾರ ಆಯ್ಕೆಯಾಗಿದ್ದರು. ಹೆಚ್ಚುವರಿಯಾಗಿ, ಸಂವಿಧಾನವು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರಕ್ಕೆ ವಿಶೇಷ ಅರ್ಥಗರ್ಭಿತವಾದ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಹಿಂದಿನ ಸಾಮಂತ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೆ ನೀಡಿತ್ತು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿನ ಇತರ ವಿಷಯಗಳೆಂದರೆ “ಅವುಗಳ ಆಡಳಿತವು ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣದಡಿಯೇ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಮಯಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಗಳಿಂದ ನೀಡಲ್ಪಡುವಂತಹ ವಿಶೇಷ ನಿರ್ದೇಶನಗಳಂತೆಯೇ ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ.” ಇದಕ್ಕಿಂತಲೂ ಹೊರತಾಗಿ ಸರ್ಕಾರದ ಆಕಾರವು ಎರಡೂ ರೀತಿಯಿಂದ ಅನನ್ಯವಾಗಿರುತ್ತವೆ.

ವಸಾಹತು ಪರಾವೃತ ಪ್ರದೇಶಗಳು
ಕೇಂದ್ರೀಕರಣ ಮತ್ತು ಸಂವಿಧಾನೀಕರಣ
ಪುನರ್ ಸಂಘಟನೆ
ಫಾಸ್ಟ್ –ಟ್ರಾಕ್ ಏಕೀಕರಣ