ದರ್ಬಂಗ ಪ್ರಾಂತವನ್ನು ನಾಲ್ಕು ಪ್ರಾಕೃತಿಕ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಮಾಡಬಹುದು. ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಘಂಶ್ಯಮ್ಪುರ್, ಬಿರುಲ್ ಮತ್ತು ಕುಶೆಶ್ವರ್ಸ್ಥನ್ ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಕೊಸಿ ನದಿಯಿಂದ ಶೇಖರವಾದ ತಾಜಾ ಸಿಗಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಎರಡನೆ ಐದು ವರ್ಷದ ಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಸಿ ಅಣೆಕಟ್ಟು ಕಟ್ಟುವತನಕ, ಈ ಪ್ರದೇಶವು ಕೊಸಿ ಪ್ರವಾಹದ ಪ್ರಭಾವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಇತ್ತು. ದೊಡ್ಡದಾದ ಬಯಲಿನ ಹೊಯಿಗೆಯುಳ್ಳ ಭೂಮಿ, ಕೃಷಿಮಾಡದ ಜವುಗುನಿಂದ ಮುಚ್ಚಿದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಎರಡನೆ ವಿಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬೂರ್ಹಿ ಗಂಡಕ್ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ಕಡೆಗೆ ಅನ್ಚಲ್ಸ್ ಶಯನ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪ್ರಾಂತದ ತುಂಬಾ ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶ. ಅದಲ್ಲದೆ ಅದು ಬೇರೆ ಪ್ರಾಂತದ ಭಾಗಗಿಂತ ಮೇಲಿನ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವೇ ಜವುಗು ಭೂಮಿ ಅಡಕವಾಗಿದೆ. ಅದು ರಬ್ಬಿ ಕ್ರೊಪ್ಸ್'ಗೆ ಯೋಗ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಮೂರನೇ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರದೇಶ ಬುರ್ಹಿ ಗಂಡಕ್ ಮತ್ತು ಬಗ್ಹ್ಮತಿ ಮದ್ಯದ ಡೋಬ್, ತಗ್ಗಾಗಿ-ಇರುವ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಚವ್ರ್ ಮತ್ತು ಜವಳು ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಪ್ರತಿ ವರ್ಷವೂ ಪ್ರವಾಹ ಬರುತ್ತದೆ.
ನಾಲ್ಕನೆ ವಿಭಾಗ ಸಾದರ್ ಉಪ-ವಿಭಾಗವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಲವು ನೀರಿನ ಕಾಲುವೆಯಿಂದ ನೀರು ಕೊಡಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಮೇಲಿನ-ಭೂಮಿಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ವಿಶಾಲವಾದ ಮೆಕ್ಕಲು ಮಣ್ಣಿನ ಪ್ರದೇಶವು ಬೆಟ್ಟ ರಹಿತ ಇದೆ. ಮೃದುವಾದ ಇಳಿಜಾರು ಉತ್ತರದಿಂದ ದಕ್ಷಿಣಕ್ಕೆ ಇದೆ ಹಾಗು ಖಿನ್ನತೆ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ. ಅನೇಕ ನದಿಗಳು ಹಿಮಾಲಯದಿಂದ ಜನ್ಮಕೊಡುವುದರಿಂದ ಪ್ರಾಂತಕ್ಕೆ ನೀರು ಒದಗಿಸಿದೆ. ಈ ನದಿಗಳಲ್ಲಿ ಕಮಲಾ, ಬಗ್ಹ್ಮತಿ, ಕೊಸಿ ಮತ್ತು ಕರೆಹ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು.
ಪ್ರಾಂತದಲ್ಲಿ ಒಣಗಿದ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಹವಾಮಾನ ಇದೆ. ಸರಿಯಾಗಿ-ಗುರುತಿರುವ ಮೂರು ಕಾಲಗಳು ಇದೆ, ಚಳಿಗಾಲ, ಬೇಸಿಗೆ ಕಾಲ & ಮಳೆ ಕಾಲ. ಚಳಿಗಾಲ ನವೆಂಬರ್'ನಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಗಿ ಮತ್ತು ಫೆಬ್ರವರಿ ತನಕ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲದೆ ಮಾರ್ಚ್ ಕೂಡ ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗೆ ತಂಪಾಗಿದೆ. ಮಾರ್ಚ್'ನ ಎರಡನೆಯ ಅರ್ಧದಲ್ಲಿ, ಪಶ್ಚಿಮ ದಿಕ್ಕಿನ ಗಾಳಿ ಬೀಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಉಷ್ಣಾಂಶ ಗಣನೀಯವಾಗಿ ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಮೇ ಮಾತ್ರ ಬಿಸಿಯಾದ ತಿಂಗಳು, ಆಗ ಉಷ್ಣಾಂಶ ತನಕ ಏರುತ್ತದೆ. ಜೂನ್'ನ ಮದ್ಯದಲ್ಲಿ ಮಳೆ ಬರಲು ಶುರುವಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಕಾಲದ ಆಗಮನದಿಂದ, ಉಷ್ಣಾಂಶ ಬೀಳುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ತೇವಾಂಶ ಜಾಸ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮಳೆ ಕಾಲದ ತೇವವಾದ ಬಿಸಿಲು ಆಗಸ್ಟ್ ತನಕ ತಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗದು. ಮಳೆ ಅಕ್ಟೋಬರ್'ನ ಮದ್ಯದ ತನಕ ಬರುತ್ತದೆ. ಸರಾಸರಿ ಮಳೆಸುರಿತ 1142.3 mm. ಸರಿಸುಮಾರು 92% ಮಳೆಸುರಿತ ಮುಂಗಾರು ತಿಂಗಳುಗಳಿಂದ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ/ಭೂ ವಿವರಣೆ
ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭ್ಯಾಸ
ಭೂಗರ್ಭಶಾಸ್ತ್ರದ ಬದಿನೋಟ