ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವಿನ ಸುತ್ತ ಹಲವಾರು ದಂತಕಥೆಗಳು, ವಾದ ಪ್ರತಿವಾದಗಳು ಮತ್ತು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಸಿದ್ದಾಂತಗಳು ಎದ್ದಿವೆ. ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಆರೋಗ್ಯ ಹಂತ ಹಂತವಾಗಿ ಇಳಿಮುಖವಾಗುತ್ತಿತ್ತು, ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್‌ಗೆ ತನ್ನ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆ ಪೂರ್ವಸೂಚನೆ ಇತ್ತು ಮತ್ತು ಈ ಅರಿವು ಅವರ ಕೊನೆಗಾಲದ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ವಾದ ಕೆಲವರದ್ದು. ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು, ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಕೊನೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ, ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಕೊನೆ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಸ್ಥ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಅವರ ಧಿಡೀರ್ ಸಾವು ಅವರ ಪರಿವಾರದವ ಮತ್ತು ಬಂಧು ಮಿತ್ರರಿಗೆ ಆಘಾತ ತಂದಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿತ್ತಾರೆ.

ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೫ ೧೭೯೧ರೊಂದು ರಾತ್ರಿ ಸುಮಾರು ೧ ಘಂಟೆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತೀವ್ರ ಜ್ವರದಿಂದ ನಿಧನರಾದರೆಂದು ಆಗಿನ ಕಾಲದ ವೈದ್ಯಕೀಯ ದಾಖಲೆಗಳು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ. ಇವರ ಸಾವಿನ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಹಲವಾರು ಊಹಾಪೋಹಗಳಿದ್ದು ಪಾದರಸ(ಮರ್ಕ್ಯುರಿ) ವಿಷಪ್ರಾಶನ, ವಾತ, ಜಂತು ರೋಗ ಇತ್ಯಾದಿ ಕಾರಣಗಳೂ ತಿಳಿಸುವಂತ ಹಲವು ವಾದಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ದಾಂತಗಳಿವೆ. ಆಗಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ರಕ್ತಸ್ರಾವ ಚಿಕಿತ್ಸೆ (ದೇಹದಿಂದ ಕೆಟ್ಟ ರಕ್ತ ತೆಗೆಯುವುದು) ಕೂಡ ಇವರ ಸಾವಿಗೆ ಕಾರಣವಿರಬಹುದೆಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯವಿದೆ.

ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್‌ರ ಅಂತಿಮ ಹಾಗು ಅಪೂರ್ಣ ಕೃತಿಯದ ರೆಕ್ವಿಯಮ್ ತದನಂತರ ಪತ್ನಿ ಕಾನ್ಸ್ಟಾನ್ಜಾ ಇಚ್ಚೆಯಂತೆ ಫ್ರಾನ್ಜ್ ಕ್ಷೇವಿಯರ್ ಸೌಸಮೇರ್ ಮತ್ತು ಇತರರು ಸಂಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿದರು.

ಕೆಲವು ದಂತಕಥೆಗಳು ಹೇಳುವಂತೆ, ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಗಾಲದಲ್ಲಿ ಕೈಯಲ್ಲಿ ಬಿಡುಗಾಸಿಲ್ಲದೆ ತೀವ್ರ ಬಡತನದಲ್ಲಿ ಸತ್ತರು. ಆದರೆ ವಿದ್ವಾಂಸರು ವಿಯನ್ನಾದಲ್ಲಿದ್ದ ದೊರೆಯ ರಾಜಾಶ್ರಯ ಹೊಂದಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಗ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಯುರೋಪಿನ ಇತರ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿದ್ದ ಕಲಾಪೋಷಕರಿಂದ ವೇತನ ಪಡೆಯುತ್ತಿದ್ದ ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್‌ರ ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಸಾಲ ಕೋರಿ ಬರೆದ ಪತ್ರಗಳೂ ಸಿಕ್ಕಿವೆ ಆದರೆ ಅವು ಅವರ ಬಡತನಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆಯಾಗದಿದ್ದಾರೂ ಅವರ ಡುಡಿಮೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಖರ್ಚಿರುವ ಆಡಂಬರದ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಶವವನ್ನು ವಿಯನ್ನಾದ ಸಂತ ಮಾರ್ಕ್ಸ್ ಸ್ಮಶಾನದಲ್ಲಿ ಹೂಳಲಾಯಿತು. ೧೮೦೯ರಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ವಿಧವೆ ಕಾನ್ಸ್ಟಾನ್ಜಾ ಡೆನ್ಮಾರ್ಕಿನ ರಾಯಭಾರಿಯಾದ ಜಾರ್ಜ್ ನಿಕಲಸ್ ವಾನ್ ನಿಸ್ಸೇನ್‌ರನ್ನು ವರಿಸಿದರು. ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ದೊಡ್ಡ ಅಭಿಮಾನಿಯಾಗಿದ್ದ ಇವರು, ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಬರೆದ ಹಲವಾರು ಪತ್ರಗಳನ್ನು ಸಂಪಾದಿಸಿ ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಬರೆದರು.

ಜನನ ಮತ್ತು ಶೈಶವ
ಪ್ರಾಗ್ ಮತ್ತು ಮೊಟ್ಜಾರ್ಟ್
ದಂತಕಥೆಗಳು ಮತ್ತು ವಿವಾದಗಳು
ಅನಾರೋಗ್ಯ ಮತ್ತು ಸಾವು