ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಾಜ್ಯಗಳ ಬೇಡಿಕೆಯು ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ಮೊದಲು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಮಧುಸೂದನ್ ದಾಸ್ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದ 1936 ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ರಾಜ್ಯ ಭಾಷಾವಾರು ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರೂಪುಗೊಂಡ ಭಾರತದ ಮೊದಲ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಂತವಾಯಿತು. ಒಡಿಶಾದಲ್ಲಿ ಭಾಷಾ ಚಳುವಳಿ 1895 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು ಮತ್ತು ಬಿಹಾರ,ಒಡಿಶಾ ಪ್ರಾಂತ್ಯದಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ಬೇಡಿಕೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರ ಮತ್ತೆ ಹೊಸ, ಭಾಷಾ ಆಧಾರಿತ ರಾಜ್ಯಗಳ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ರಾಜಕೀಯ ಚಳುವಳಿಗಳು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡವು.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯದ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಔಟ್ ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ರಚಿಸಲು ಚಳುವಳಿಯು ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟು 1953 ರಲ್ಲಿ, ಮದ್ರಾಸ್ ರಾಜ್ಯದ 16 ಉತ್ತರ, ತೆಲುಗು ಮಾತನಾಡುವ ಜಿಲ್ಲೆಗಳು ಸೇರಿ ಹೊಸ ಆಂಧ್ರ ರಾಜ್ಯವಾಯಿತು.

ಇತರೆ ಸಣ್ಣ ಬದಲಾವಣೆಗಳನ್ನು 1950-1956 ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯದ ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಿಲಾಸ್ಪುರ ಸಣ್ಣ ರಾಜ್ಯವು 1 ಜುಲೈ 1954 ರಂದು ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಚಂದ್ರನಗರ್, ಫ್ರೆಂಚ್ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಎನ್ಕ್ಲೇವ್, 1955 ರಲ್ಲಿ ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳದಲ್ಲಿ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಯಿತು.
ಭಾಷಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಚಳುವಳಿ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ
ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗ
ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ ವಿಂಗಡಣಾ ಕಾಯಿದೆ ೧೯೫೬