ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಮೇಲ್ದುಟಿ ಮತ್ತು ಮೂಗು ಒಂದಾಗಿ ಉದ್ದವಾಗಿ ಕೋಳವೆಯಾಕಾರದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಇದೇ ಸೊಂಡಿಲು. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ಅವಯವ ಆನೆಯ ಅತಿ ಮುಖ್ಯವಾದ ಅಂಗವೆನ್ನಬಹುದು. ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲು ಒಂದು ಬಹೂಪಯೋಗಿ ಅಂಗ. ಆಫ್ರಿಕಾದ ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಸೊಂಡಿಲಿನ ತುದಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಬೆರಳುಗಳಂತಹ ರಚನೆ ಇದ್ದರೆ ಏಷ್ಯಾದ ಆನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಮಾತ್ರ ಇರುವುದು. ಪ್ರಾಣಿಶಾಸ್ತ್ರ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ನಲುವತ್ತು ಸಹಸ್ರಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಸ್ನಾಯುಗಳಿವೆ. ಇಂತಹ ರಚನೆಯಿಂದಾಗಿ ಆನೆಯು ಹುಲ್ಲಿನ ಒಂದೇ ಒಂದು ಎಸಳನ್ನು ಸಹ ಎತ್ತಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲುದು. ಅದೇ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲು ಮರಗಳ ದೊಡ್ಡದೊಡ್ಡ ರೆಂಬೆಗಳನ್ನು ಮುರಿಯುವಷ್ಟು ಬಲಿಷ್ಠವಾಗಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಕೆಲವರ ಪ್ರಕಾರ ಆನೆಯ ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಸ್ನಾಯುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಒಂದು ಲಕ್ಷದಷ್ಟು.
ಆನೆಯು ತನ್ನ ಸೊಂಡಿಲನ್ನು ಕುಡಿಯುವ ಸಾಧನವಾಗಿಯೂ ಬಳಸುವುದು. ಆನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಸೊಂಡಿಲಿನಲ್ಲಿ ತುಂಬುವಷ್ಟು (ಸುಮಾರು ೧೪ ಲೀಟರ್) ನೀರನ್ನು ಹೀರಿಕೊಡು ನಂತರ ತಮ್ಮ ಬಾಯಿಯೊಳಗೆ ಉಗಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಜಳಕದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆನೆಗಳು ನೀರನ್ನು ಸೊಂಡಿಲಿನ ಮೂಲಕ ತಮ್ಮ ಮೈಮೇಲೆ ಸಿಂಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಮೈಯನ್ನು ತೇವವಾಗಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ ಆನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೈಮೇಲೆ ಧೂಳು ಮತ್ತು ಕೆಸರನ್ನು ಎರಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಇದು ಆನೆಗಳ ಶರೀರಕ್ಕೆ ಪ್ರಖರ ಸೂರ್ಯಕಿರಣಗಳಿಂದ ತಕ್ಕಮಟ್ಟಿನ ರಕ್ಷಣೆ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ. ಇದಲ್ಲದೆ ಈಜುವಾಗ ಸಹ ಸೊಂಡಿಲು ಆನೆಗೆ ಉಸಿರಾಡುವ ಕೊಳವೆಯಂತೆ ಉಪಯೋಗಕ್ಕೆ ಬರುವುದು.
ಆನೆಗೆ ಸೊಂಡಿಲು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಪರ್ಕದಲ್ಲಿ ಸಹ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಮಿತ್ರತ್ವ ಹೊಂದಿರುವ ಆನೆಗಳು ಸೊಂಡಿಲುಗಳನ್ನು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಹೆಣೆದು ತಮ್ಮ ವಿಶ್ವಾಸ ಮತ್ತು ಗೆಳೆತನ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುತ್ತವೆ. ವಿನೋದಕ್ಕಾಗಿ ಮಲ್ಲಯುದ್ಧ ಆಡುವಾಗ ಸೊಂಡಿಲು ಪ್ರಮುಖ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ. ಪ್ರೇಮಾಲಾಪದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ತಾಯಿ ಮಗುವಿನ ನಡುವೆ ಮಮತೆ ಪ್ರದರ್ಶಿಸುವಾಗ ಕೂಡ ಸೊಂಡಿಲಿನ ಬಳಕೆ ಪ್ರಮುಖವಾದುದು. ಮೇಲಕ್ಕೆತ್ತಿ ಹಿಡಿದಿರುವ ಸೊಂಡಿಲು ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದ್ದರೆ ಕೆಳಬಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಸೊಂಡಿಲು ಪರಾಜಯ ಅಥವಾ ಅರ್ಪಣೆಯನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಆನೆಗಳು ತಮ್ಮ ಮೇಲೆರಗುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳನ್ನು ಸೊಂಡಿಲಿನಿಂದ ಅಪ್ಪಳಿಸಿ ಇಲ್ಲವೇ ಎತ್ತಿ ದೂರಕ್ಕೆ ಒಗೆದು ತಮ್ಮ ರಕ್ಷಣೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ.
ಆನೆಗೆ ಸೊಂಡಿಲು ವಾಸನೆ ಗ್ರಹಿಸುವ ಅಂಗ. ಆನೆಯ ಘ್ರಾಣಶಕ್ತಿ ಬಲು ಸೂಕ್ಷ್ಮವಾಗಿರುವುದು. ಸೊಂಡಿಲನ್ನು ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿದು ಎಲ್ಲಾ ದಿಸೆಗಳಲ್ಲಿ ಆಡಿಸುತ್ತ ಆನೆಯು ತನ್ನ ಮಿತ್ರರ, ಶತ್ರುಗಳ ಹಾಗೂ ಅಹಾರದ ಇರುವಿಕೆಯನ್ನು ಅರಿಯಬಲ್ಲುದು.
ಸೊಂಡಿಲು
ಮರಿಯಾನೆಗಳು
ತನ್ನ ಬಗ್ಗೆ ಅರಿವು
ಆಫ್ರಿಕಾ ಆನೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಇಳಿಮುಖ