ವೈಜ್ಞಾನಿಕ, ಕೈಗಾರಿಕಾ, ಅಥವಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಸಮಸ್ಯೆಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಅಳವಡಿಸಲು, ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಬೇಕಾದ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೊತ್ತ ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ. ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಮೊತ್ತ "ದೇಶದ ಎಲ್ಲಾ ನಾಗರಿಕರು" ಅಥವಾ ಸ್ಫಟಿಕದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರತಿ ಕಣ"ಗಳಂತಹ ವಿವಿಧ ವಿಷಯಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು. ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಮೊತ್ತವು ಎಲ್ಲಾ ಗುಂಪಿನ ವಿವಿಧ ಜನಸಮೂಹದ ಸರ್ವೇಕ್ಷಣೆಗಳಿಂದ ದೊರೆತ ಅಂಕಿಅಂಶದೊಂದಿಗೆ ಹಲವು ಬಾರಿ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಮಾದರಿ ರಚನೆ ಕೂಡ ಮಾಡಬಹುದು. ಜನಗಣತಿ ಪ್ರಕಾರ ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಕಾಲಕ್ಕೆ ತಕ್ಕಂತೆ ಸಮಯ ಸರಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ.
ಪ್ರಾಯೋಗಿಕವಾಗಿ, ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿ ಪರಿಷ್ಕರಿಸಿದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿನ ಉಪಗುಂಪನ್ನು ನಮೂನೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಗುಂಪಿನ ಬಗ್ಗೆ ಅಂಕಿಅಂಶವನ್ನು ಒಟ್ಟು ಸೇರಿಸಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲಾಗುವುದು (ಈ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಜನಗಣತಿ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ). ಒಮ್ಮೆ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಒಟ್ಟು ಅಂಕಿಅಂಶವು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವ ಮಾದರಿಯು ನಿರ್ಧರಿಸಲ್ಪಟ್ಟರೆ, ಇದನ್ನು ವೀಕ್ಷಣಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಸಂಯೋಜನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಅಂಕಿಅಂಶವು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ್ದು, ಇದರ ಉದ್ದೇಶಗಳಾದ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ ಮತ್ತು ತರ್ಕವನ್ನು ಈಡೇರಿಸುತ್ತದೆ.


ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಕಾರಣವಾಗಬಹುದಾದ ಸಂಭಾವ್ಯ ಗೊಂದಲಕ್ಕೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿವರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಅಂಕಿಅಂಶದ ಸಮೂಹನ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಎರಡು ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ (ಲಕ್ಷಣ) ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ, ಅವುಗಳನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಲು ಪರಿಶೀಲಿಸಿದ ಮೊತ್ತ ಅವುಗಳನ್ನು ಬಹಿರಂಗಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ವಾರ್ಷಿಕ ಆದಾಯದ ಅಧ್ಯಯನವು ಬಡ ಜನರು ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆ ಆಯುಷ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ತಿಳಿಸುವ ಕ್ರಮವನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು. ಎರಡು ಅಂತರಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆದರೂ, ಅವುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಬಹುದು ಬೀರದೆ ಇರಬಹುದು. ಈ ಹಿಂದೆ ನಿರ್ಣಯಿಸದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿವು ಮೂರನೆಯದ್ದರಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಗಾಗಬಹುದು. ಇದನ್ನು ಅಡಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಅಥವಾ ಒಳಗೊಂಡ ಅಂತರ ಎನ್ನುವರು. ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಎರಡುವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳ ನಡುವೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಬಂಧ ಮಧ್ಯ ಪ್ರವೇಶಿಸುವುದಿಲ್ಲ. (ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವು ಪರಿಣಾಮಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ನೋಡಿ.)
ಒಟ್ಟು ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಜನಗಣತಿಯ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿಸಿದರೆ ನಮಗೆ ಸಂಪೂರ್ಣ ಜನಸಮೂಹದ ಮಾಹಿತಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಇಡೀ ಜನಸಂಖ್ಯಾ ಗಣತಿಯ ಪ್ತ್ರತಿನಿಧಿಸಲು ತಾರ್ಕಿಕ ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇದು ವಿಸ್ತ್ರತ ಮತ್ತು ಸುರಕ್ಷಿತ ಮಾದರಿಗಳ ಉದಾಹರಣೆ ಎನಿಸಿದೆ. ಆಯ್ದ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಅದು ನಿಜವಾದ ಮಾದರಿಯೇ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸಮಸ್ಯೆ ಅಡಗಿದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಮತ್ತು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಅಂದಾಜನ್ನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದಿಡುತ್ತದೆ. ಈ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಉದಾಹರಣೆ ಹಾಗೂ ಮಾದರಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯಬಹುದಾಗಿದೆ. ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ, ಅದು ಸಮೃದ್ಧಗೊಳ್ಳುವುದು. ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ನಿಜಾಂಶ ಪಡೆಯಲು ಮತ್ತು ಕೆಲಸದ ಶ್ರಮ ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಬಲ ಹಾಗೂ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಈ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ದಷ್ಟಪುಷ್ಟವಾದ ಮತ್ತು ಸಂಪನ್ಬರಿತವಾದ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾರೆ.(ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ನೋಡಿ.)
ಮೂಲಭೂತ ಗಣಿತದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಸಂಭವನೀಯತೆಯನ್ನು ತಿಳಿಯಲು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಣಿತವು (ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಿದ್ಧಾಂತಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯುವರು) ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ. ಇದು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಮೂಲವನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ಸಂಭವನೀಯತೆ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಧಾನದ ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾದರೆ, ಜನಸಂಖ್ಯೆ ನಿಖರ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಮೂಲ ಗಣಿತದ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ನೈಜ ಉಪಯುಕ್ತತೆ ಮನವರಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 
ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ದುರ್ಬಳಕೆಯಿಂದ ಗಂಭೀರ ಸ್ವರೂಪದ ತಪ್ಪುಗಳು ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಗಣಿತದ ವಿವರಣೆ ಮತ್ತು ಅರ್ಥೈಸುವಿಕೆ ಕಳಪೆ ಮಟ್ಟದಾಗಬಹುದು. ಅಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲದೇ ವೃತ್ತಿಪರ ಅನುಭವಿಗಳು ಇಂತಹ ತಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಮಾಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ. ಇದರಿಂದಾಗಿ ತಪ್ಪು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸೂಕ್ತ ಬಳಕೆಯಿಂದ ಸಾಮಾಜಿಕ ನೀತಿ, ವೈದ್ಯಕೀಯ ವೃತ್ತಿ ಮತ್ತು ಸೇತುವೆ ನಿರ್ಮಾಣದಂತಹ ಕಾರ್ಯಗಳನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. 
ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಅಳವಡಿಸಿದರೂ, ಅನುಭವದ ಕೊರತೆಯಿಂದಾಗಿ ಅದನ್ನು ಅರ್ಥೈಸುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಮಾದರಿಗಳ ಸಂಗ್ರಹಣೆ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವ ಪಡೆದಿದೆ. ಒಟ್ಟು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿದ ಅಂಕಿಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ಗಣಿತದ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ಕಾಣಲು ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಬಳಸಬಹುದು. ಉದಾಹರಣೆಗಳಿಂದ ಅಂದಾಜು ಅಂಕಿಅಂಶಗಳು ಸರಿಯೋ, ತಪ್ಪೋ ಎಂಬ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ನಮ್ಮ ಮುಂದೆ ತೆರೆದಿಡುತ್ತವೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನರು ದೈನಂದಿನ ವ್ಯವಹಾರದಲ್ಲಿ ತಮಗೆ ಗೊತ್ತಿಲ್ಲದೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೌಶಲ್ಯಗಳನ್ನು (ಮತ್ತು ಅಂದಾಜು) ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ನಾವು ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯೆಂದು ಉದಾಹರಿಸಬಹುದು.

ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಕಲಾ ವಿಷಯಗಳಿಗೆ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಳವಡಿಕೆ
ಅಳತೆಗೋಲು
ದುರುಪಯೋಗ
ಅವಲೋಕನ