ಪ್ರಾಚೀ ಗ್ರೀಕ್‌ನಲ್ಲಿ "αναλογια" ("ಸಾದೃಶ್ಯದಾ" ) ಎಂಬ ಶಬ್ದಕ್ಕೆ, ಗಣೀತಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ’ಪ್ರಮಾಣ’ ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿದೆ. ಹಾಗೂ ಇದರ ಲ್ಯಾಟೀನ್‌ ಭಾಷಾಂತರವೆಂದರೆ, "proportio" . 
ಅಲ್ಲಿಂದ ಸಾದೃಶ್ಯ ಗಣೀತಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸ್ವಭಾವವಿರಲಿ, ಇಲ್ಲದಿರಲಿ ಯಾವುದೇ ಎರಡು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಜೋಡಿಗಳ ನಡುವೆ ’ಸಂಬಂಧದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ ’ಯಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಂಟ್‌ನ " ಕ್ರಿಟೀಕ್‌ ಆಫ್‌ ಜಡ್ಜ್‌ಮೆಂಟ್‌ " ಕೂಡ ಇದನ್ನೇ ಎತ್ತಿ ಹಿಡಿಯುತ್ತದೆ. 
ಸಂಪೂರ್ಣ ತದ್ವಿರುದ್ಧವಾದ ಎರಡು ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧವಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ವಾದ ಮಂಡಿಸುತ್ತಾರೆ ಕ್ಯಾಂಟ್‌. 
ಸಾದೃಶ್ಯದ ಇದೇ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಅಮೆರಿಕಾದ ಸ್ಯಾಟ್‌(SAT)ನಲ್ಲೂ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. “ಅದು A ಅಂದರೆ B ಹಾಗಾದರೇ C "ಏನು" ?” ಎಂಬಂಥ “ಸಾದೃಶ್ಯದ ಪ್ರಶ್ನೆ”ಗಳನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು. "ಉದಾಹರಣೆಗೆ, “ಕೈ ಹಸ್ತ ಆದರೆ ಕಾಲಿಗೆ___ ಏನು?” ರೀತಿಯ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು. 
ಈ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಮಾದರಿಯವು:
ಇಂಗ್ಲೀಷ್‌ ಬಲ್ಲ ಮಾತುಗಾರರು ಸಾದೃಶ್ಯದ ("sole" ) ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ತತ್‌ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಸರಿ ಉತ್ತರ ನೀಡುತ್ತಾರೆ. "ಕೈ" ಹಾಗೂ "ಹಸ್ತ" ಮತ್ತು "ಕಾಲು" ಹಾಗೂ "ಪಾದತಲ" ಗಳ ನಡುವೆ ಇರುವ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಹಾಗೆಯೇ ವಿವರಿಸುವುದು ಕಷ್ಟ.

ಈ ಬಗೆಯ ಸಂಬಂಧಗಳು ಶಬ್ದಕೋಶಗಳಲ್ಲಿರುವ "ಪಾದತಲ" ಹಾಗೂ "ಹಸ್ತ" ಗಳ ಅರ್ಥವಿವರಣೆಯಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ. ಅಲ್ಲಿರುವುದೇನಿದ್ದರೂ ಹಸ್ತಕ್ಕೆ "ಕೈಯ ಒಳಮೈ" ಎಂದೂ ಪಾದತಲಕ್ಕೆ "ಕಾಲಿನ ಕೆಳಭಾಗ" ಎಂಬ ಅರ್ಥವಿವರಣೆ ಮಾತ್ರ. ಸಾದೃಶ್ಯ ಹಾಗೂ ತಾತ್ಪರ್ಯ ಎರಡೂ ಭಿನ್ನ ಅರಿವಿನ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯವೇ ಅತಿ ಸರಳವಾಗಿರುವಂಥದ್ದು. 

ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಲ್ಗಾರಿಥಮ್‌ ಒಂದು ಸ್ಯಾಟ್‌(SAT) ಪರೀಕ್ಷೆಯ ಬಹುಆಯ್ಕೆ ಸಾದೃಶ್ಯಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಮಾನವ ಸಮಾನ ಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಿತ್ತು. ಅಲ್ಗಾರಿಥಮ್‌ ಪಠ್ಯದ ಅಂಕಿ ಅಂಶಗಳನ್ನು ವಿಶ್ಲೇಷಿಸುವ ಮೂಲಕ ಶಬ್ದಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಲೆಕ್ಕ ಹಾಕುತ್ತದೆ. (ಉದಾ. ಕೈ:ಹಸ್ತ ಹಾಗೂ ಕಾಲು:ಪಾದತಲ ಶಬ್ದಗಳ ನಡುವಿನ ಹೋಲಿಕೆ) ಇದು ಅತಿಹೆಚ್ಚು ಸಂಬಂಧೀ ಹೋಲಿಕೆಯ ನಡುವಿನ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಸ್ಯಾಟ್‌ನ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ
ಸಂಬಂಧದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ
ಮರೆಮಾಚಿದ ಪ್ರವೇಶ
ಪ್ರಮಾಣಕ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ