ಮಲ್ಲರು ಬುದ್ಧರ ಮತ್ತು ಜೈನರ ಬರಹಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರಾವರ್ತಿತವಾಗಿ ಉಲ್ಲೆಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಭಾರತದ ಉತ್ತರ-ಕೇಂದ್ರಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಅವರು ಅತ್ಯಂತ ಬಲಶಾಲಿ ಜನರಾಗಿದ್ದರು. ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದ ಪ್ರಕಾರ, ಲಕ್ಷ್ಮಣನ ಮಗ ಚಂದ್ರಕೇತುವು ಮಲ್ಲಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಪ್ರವೀಣನಾಗಿದ್ದ ಕಾರಣದಿಂದ ಲಕ್ಷ್ಮಣನಿಂದಲೇ ಮಲ್ಲ ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದನು. ಚಂದ್ರಕೇತುವು ಚಂದ್ರಕಾಂತವನ್ನು ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ಹೊಂದಿರುವ ಕರುಪ್ರತ (ಆಧುನಿಕ ಕುಶಿನಗರ) ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆಳ್ವಿಕೆಯನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದನು. ಈ ಪ್ರದೇಶವು ವಾಲ್ಮೀಕಿ ರಾಮಾಯಣದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲ-ಭೂಮಿ ಅಥವಾ ಮಲ್ಲ ರಾಷ್ಟ್ರ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಹಾಭಾರತದ ಪ್ರಕಾರ, ಪಾಂಡುಪುತ್ರ ಭೀಮಸೇನನು ಪೌರಾತ್ಯ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಮಲ್ಲರ ಮುಖ್ಯಸ್ಥನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ್ದನೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಬುದ್ಧರ ಅವಧಿಯ ಸಮಯದಲ್ಲಿ, ಮಲ್ಲ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಒಂಬತ್ತು ಸಹಾಯಕ ಗುಂಪುಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಒಂಬತ್ತು ಭೂಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಅವರ ಪರಮಾಧಿಕಾರದ ಜೊತೆಗೆ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜನರಾಗಿದ್ದರು. ಈ ಗಣರಾಜ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಗಣ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಈ ಸಹಾಯಕ ಗುಂಪುಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳು - ಮೊದಲನೆಯದು ಕುಶಿನಾರಾವನ್ನು (ಗೋರಕ್‌ಪುರದ ಬಳಿಯಿರುವ ಆಧುನಿಕ ಕಾಶಿಯಾ) "ರಾಜಧಾನಿ" ಯಾಗಿ ಹೊಂದಿದ ಪ್ರದೇಶ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಪಾವಾ (ಆಧುನಿಕ ಪದ್ರೌನ, ಕಾಶಿಯಾದಿಂದ ೧೨ ಮೈಲಿ ದೂರವಿರುವ) - ಬುದ್ಧನ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಳಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಕುಶಿನಾರಾ ಮತ್ತು ಪಾವಾ ಇವುಗಳು ಬೌದ್ಧತತ್ವ ಮತ್ತು ಜೈನತತ್ವದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರದೇಶಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಏಕೆಂದರೆ ಬುದ್ಧ ಮತ್ತು ೨೪ನೆಯ ತೀರ್ಥಂಕರರಾದ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರ ಇವರು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ ಕುಶಿನಾರಾ ಮತ್ತು ಪಾವಾಪುರಿಯಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಕೊನೆಯ ಭೋಜನವನ್ನು ಮಾಡಿದ್ದರು. ಬುದ್ಧ ಪಾವಾದಲ್ಲಿ ಅಸ್ವಸ್ಥನಾಗಿದ್ದನು ಮತ್ತು ಕುಶಿನಾರಾದಲ್ಲಿ ಅಸುನೀಗಿದನು, ಹಾಗೆಯೇ ಭಗವಾನ್ ಮಹಾವೀರರು ಪಾವಾ ಪುರಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ವಾಣ ಹೊಂದಿದರು. ಭಗವಾನ್ ಗೌತಮ ಕುಶಿನಗರ/ಕುಶಿನಾರಾದ ರಾಜ ಸಸ್ತಿಪಾಲ ಮಲ್‌ರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮರಣಹೊಂದಿದರು ಎಂಬುದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಕುಶಿನಗರವು ಪ್ರಸ್ತುತದಲ್ಲಿ ಬೌದ್ಧ ಯಾತ್ರಾವಲಯದ ಕೇಂದ್ರಪ್ರದೇಶವಾಗಿದೆ, ಅದು ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಮಂಡಳಿಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಳ್ಳಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ.

ಲಿಚ್ಛವಿಗಳಂತಹ ಮಲ್ಲರು ಮನುಸ್ಮೃತಿಯಲ್ಲಿ ವ್ರಾತ್ಯಾ ಕ್ಷತ್ರಿಯ ಎಂಬುದಾಗಿ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಅವರು ಮಹಾಪ್ಪರ್ಣಿಬ್ಬನ ಸುತ್ತಾಂತಾದಲ್ಲಿ ವಶಿಷ್ಟರು (ವಸೇಥಾಸ್) ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಮಲ್ಲರು ಮೂಲಭೂತವಾಗಿ ಒಂದು ರಾಜತ್ವ ಸ್ವರೂಪದ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರು, ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅವರು ಸಂಘ (ಗಣರಾಜ್ಯ) ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಸ್ವರೂಪಕ್ಕೆ ಬದಲಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅದರ ಸದಸ್ಯರುಗಳು ತಮ್ಮನ್ನು ತಾವೇ "ರಾಜ"ರೆಂದು ಕರೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಮಲ್ಲರು ಧೈರ್ಯಶಾಲಿ ಮತ್ತು ಯುದ್ಧಪ್ರೇಮಿ ಜನಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಅವರ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಂತತಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅವರು ತಮ್ಮನ್ನು ಕ್ಷತ್ರಿಯರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಪರಿಶುದ್ಧರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದರು. ಜೈನಮತ ಮತ್ತು ಬೌದ್ಧಮತಗಳು ಮಲ್ಲರಲ್ಲಿ ತಮ್ಮ ಹಲವಾರು ಅನುಯಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡಿತು. ಬುದ್ಧರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿ ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ಒಂಬತ್ತು ಮಲ್ಲ ರಾಜರುಗಳಿದ್ದರು. ಮಲ್ಲರು ಲಿಚ್ಚವಿಗಳ ಜೊತೆಗೆ ಸ್ವಯಂ ರಕ್ಷಣೆಯ ಸಲುವಾಗಿ ಒಂದು ಮೈತ್ರಿಯನ್ನು ಸಂಘಟಿಸಿದರು ಆದರೆ ಬುದ್ಧರ ಮರಣದ ಸ್ವಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೇ ತಮ್ಮ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಅವರ ಅಧಿಪತ್ಯಗಳು ಮಗಧ ರಾಜರುಗಳಿಗೆ ಸಂಯೋಜಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ಮಲ್ಲರ ನಂತರದ ವಂಶಸ್ಥರು ಗೋರಕ್‌ಪುರ/ಡಿಯೋರಿಯಾ ಮತ್ತು ಕುಶಿನಗರದ ನೆರೆಪಟ್ಟಣಗಳಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಕಂಡುಬರುತ್ತಾರೆ. ಲಿಚ್ಛವಿಗಳು, ಕೋಲಿಯಾಗಳು ಮತ್ತು ಶಾಕ್ಯರಂತಹ ಇತರ ಸಂಘೀಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ಜೊತೆಗೆ ಮಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ಶಾಂತನಗರದ ಅಧಿಕಾರವನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿದ್ದರು, ಅದು ಒಂದು ಸಮಾವೇಶ ಸಭಾಂಗಣವಾಗಿತ್ತು. ಬೌದ್ಧಮತದ ಕ್ಷೀಣಿಸುವಿಕೆಯ ಜೊತೆಗೆ, ಗೋರಕ್‌ಪುರ ಮತ್ತು ಡಿಯೋರಿಯಾ ಜಿಲ್ಲೆಗಳ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿರುವ ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಗಣರಾಜ್ಯ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಹಿಂದೂಮತಕ್ಕೆ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿದರು, ಅದಾಗ್ಯೂ ಇದರ ನಿಖರವಾದ ಅವಧಿಯು ತಿಳಿಯಲ್ಪಟ್ಟಿಲ್ಲ. ಈ ಶಾಂತನಗರ ಕ್ಷತ್ರಿಯರು ಸಾಮಾಜಿಕ ಶ್ರೇಣಿವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ವೇದಿಕ ಕ್ಷತ್ರಿಯರ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಬರುತ್ತಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅವರು "ಶಾಂತಾ-ಯುದ್ಧ" (ಸೈಂತ್‌ವಾರ್) ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಟ್ಟರು, ಅದರ ಅರ್ಥವೇನೆಂದರೆ "ಶಾಂತಾವನ್ನು ಅಥವಾ ಸಂಸ್ಥಾವನ್ನು ಬಿಡುವುದಕ್ಕೆ" ಎಂಬುದಾಗಿದೆ. ಈ ಪ್ರಾಚೀನ ಮಲ್ಲರನ್ನು ಡಿಯೋರಿಯಾದ ಮಜೌಲಿ ಮಲ್ಲರೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಸಿ ಗೊಂದಲವನ್ನುಂಟುಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಾರದು. ಮಜೌಲಿ ಮಲ್ಲರ ಬಗ್ಗೆ ಅಲ್ಲಿ ಎರಡು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿವೆ. ಮಜೌಲಿ ಮಲ್ಲರು ತಮ್ಮ ವಂಶಸ್ಥರು ಜನಪ್ರಿಯ ತಪಸ್ವಿ ಮಯೂರ ಭಟ್‌ರ ವಂಶದಿಂದ ಬಂದವರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೇಳಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ, ಮಯೂರ ಭಟ್ ಇವರು ಋಷಿ ಜಮದಗ್ನಿಯ ವಂಶಸ್ಥರಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಮಯೂರ ಭಟ್ ಇವರು ತಮ್ಮ ಸೂರಜ್‌ವಂಶಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬರಾದ "ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಭಾ"ರಿಂದ "ಬಿಸ್ವ ಸೇನ್" ಎಂಬ ಒಬ್ಬ ಮಗನನ್ನು ಪಡೆದಿದ್ದರು, ಬಿಸ್ವ ಸೇನರು "ಬಿಸೇನ್ ರಜಪೂತ್" ವಂಶದ ಮೊದಲ ವ್ಯಕ್ತಿಯಾಗಿದ್ದರು. ರಾಜಕುಮಾರಿ ಸೂರ್ಯ ಪ್ರಭಾ ಈಕೆಯು ಬೌದ್ಧ-ಅಲ್ಲದ ಮಲ್ಲ ರಾಜವಂಶಸ್ಥಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಿಸ್ವ ಸೇನರ ೮೦ನೆಯ ವಂಶಸ್ಥರಾದ ರಾಜಾ ಹರ್ಡಿಯೋ ಸೇನನು ೧೧ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ವೀರತ್ವದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ದೆಹಲಿಯ ರಾಜನಿಂದ "ಮಲ್ಲ" ಎಂಬ ಬಿರುದನ್ನು ಪಡೆದುಕೊಂಡಿದ್ದನು. ಮಧ್ಯಯುಗದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಿಸೇನ್ ಮಲ್ಲರ ಕೆಲವು ಸದಸ್ಯರು ನೇಪಾಳಕ್ಕೆ ವಲಸೆ ಹೋದರು ಎಂಬುದಾಗಿ ನಂಬಲಾಗುತ್ತದೆ, ಅಲ್ಲಿ ಅವರು ಈಗಲೂ ಕೂಡ "ಮಲ್ಲ ರಾಜರು" ಎಂಬುದಾಗಿ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ. ಬೌದ್ಧ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಂದ ಮತ್ತು ಮಧುಬನ ಮಲ್ಲರಿಂದ (ಅವರು ಸಹಸ್ತ್ರವಾರ್ ಎಂಬುದಾಗಿ ಕೂಡ ಕರೆಯಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ, ಮತ್ತು ಅವರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದಿಂದ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕ್ಷತ್ರಿಯರೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಇತರ ಹಿಂದುಳಿದ ವರ್ಗಗಳ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಾರೆ) ನೀಡಲ್ಪಟ್ಟ ಎರಡನೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು "ಮಜೌಲಿ ಮಲ್ಲ"ರು ಬೌದ್ಧ-ಅಲ್ಲದ ಮಲ್ಲ ರಾಜ ಮತ್ತು ಬುದ್ಧನ ಅವಧಿಯ ಮೌರ್ಯ ರಾಜಕುಮಾರಿಯ ವಂಶಸ್ಥರು ಎಂಬುದಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ.

ಮಲ್ಲ
ಮಗಧ
ಮಚ್ಚ ಅಥವಾ ಮತ್ಸ್ಯ
ಗಾಂಧಾರ