ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು ೪ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ 13ರಿಂದ 24 ಜಾತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿವೆ.(ಜಾತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯು ಇನ್ನೂ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿಚಾರವಾಗಿದೆ. 21 ಹೆಚ್ಚು ಸ್ವೀಕೃತವಾದ ಸಂಖ್ಯೆಯಾಗಿದೆ). ನಾಲ್ಕು ಕುಲಗಳೆಂದರೆ, 


ಈ ನಾಲ್ಕು ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಗ್ರೇಟ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ಸಹೋದರಿ ವರ್ಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಮೊಲ್ಲಿಮಾಕ್‌ಗಳಿಗೆ ಸಮೀಪದವು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 

ಕಡಲುಕೋಳಿ ಗುಂಪಿನ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣವು ತುಂಬ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದವಾಗಿದೆ. ಸಿಬ್ಲೆ-ಅಲ್‌ಕ್ವಿಸ್ಟ್ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣವು ಕಡಲುಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ರೆಕ್ಕೆಯಿಂದ ಬೇಟೆಯಾಡುವ ಹಕ್ಕಿಗಳ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಇನ್ನೂ ಅನೇಕರು ಅವುಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ವಿಸ್ತರಿಸಿ, ಸಿಕೊನಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ ಶ್ರೇಣಿಗೆ ಸೇರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉತ್ತರ ಅಮೆರಿಕಾ, ಯೂರೋಪ್, ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯಾ ಮತ್ತು ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್‌ಗಳ ಪಕ್ಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಂಘವು ಹೆಚ್ಚು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾದ ಪ್ರೊಸೆಲ್ಲರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ಗೆ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಬೇರೆ ಪ್ರೊಸೆಲ್ಲರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್‌ಗಳಿಂದ ವಂಶವಾಹಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಆಕೃತಿವಿಜ್ಞಾನದ ಲಕ್ಷಣಗಳ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಅಂದರೆ ಅವುಗಳ ಗಾತ್ರ, ಕಾಲುಗಳು, ಮೂಗಿನ ಹೊಳ್ಳೆಗಳ ಸಂಯೋಜನೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಬಹುದು. 

ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಕುಟುಂಬದೊಳಗೆ ಯಾವ ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು ಎನ್ನುವುದು ಸುಮಾರು ನೂರು ವರ್ಷಗಳವರೆಗೆ ಚರ್ಚೆಯ ವಿಷಯವಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲದಲ್ಲಿ ಒಂದೇ ಕುಲ "ಡಿಯೊಮೆಡಿಯ" ದಲ್ಲಿ ಇದ್ದ ಅವನ್ನು ರೈಚೆನ್‌ಬಕ್‌ ನಾಲ್ಕು ಭಿನ್ನ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ 1852ರಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಿದನು. ನಂತರ ಅನೇಕ ಬಾರಿ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ಒಟ್ಟುಗೂಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಪುನಹ ವಿಭಜಿಸುವ ಮೂಲಕ, 1965ರ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು 12 ಬೇರೆಬೇರೆ ಕುಲಗಳ ಹೆಸರನ್ನು ಇಡಲಾಗಿತ್ತು(ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಲವೂ ಎಂಟಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಇರಲಿಲ್ಲ). ಅವೆಂದರೆ("ಡಿಯೊಮೆಡಿಯ" , "ಫೋಬಸ್ಟ್ರಿಯ" , "ಥ್ಯಾಲಸ್ಸರ್ಕೆ" , "ಪೋಬೆಟ್ರಿಯ" , "ತ್ಯಾಲಸ್ಸಗೆರನ್" , "ಡಿಯೊಮೆಡೆಲ್ಲ", "ನೀಲ್‌ಬಟ್ರಸ್", "ರೊಥೊನಿಯ", "ಜ್ಯುಲಿಯೆಟಟ", "ಗ್ಯಾಲಪಗೊರ್ನಿಸ್", "ಲೇಸನೊರ್ನಿಸ್", ಮತ್ತು "ಪೆಂಥಿರೆನಿಯ").

1965ರ ವೇಳೆಗೆ, ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ವರ್ಗೀಕರಣದಲ್ಲಿ ಕೆಲವು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಪುನಾ ತರಲು ಪ್ರಯತ್ನವೊಂದನ್ನು ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಆಗ ಇವನ್ನು ಎರಡು ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಯಿತು. ಅವೆಂದರೆ "ಪೊಬೆಟ್ರಿಯ"(ಪ್ರೊಸೆಲ್ಲರೈಡ್ಸ್‌ಗಳಿಗೆ ಹೆಚ್ಚುಸಮೀಪದ ಹೋಲಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ 'ಪ್ರಿಮಿಟಿವ್ ಅಥವಾ ಆದಿರೂಪದವು' ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು) ಮತ್ತು "ಡಿಯೊಮೆಡಿಯ"(ಇನ್ನುಳಿದ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು). ಕುಟುಂಬವನ್ನು ಸರಳೀಕರಿಸುವ ಅಗತ್ಯವಿದ್ದರೂ,(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ನಾಮಕರಣ/ಹೆಸರಿಡುವಿಕೆ) ವರ್ಗೀಕರಣವು 1866ರ ಎಲ್ಲಿಯಟ್ ಕೌಸ್‌ನ ಆಕೃತಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯನ್ನು ಆಧರಿಸಿತ್ತು ಮತ್ತು ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಸ್ತುತದ ಅದ್ಯಯನಗಳಿಗೆ ಗಮನವನ್ನೇ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲದೇ ಕೌಸ್‌ನ ಕೆಲವು ಸಲಹೆಗಳನ್ನೇ ನಿರ್ಲಕ್ಷಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಮ್ಯೂಸಿಯಂ ಆಫ್ ನ್ಯಾಚುರಲ್ ಹಿಸ್ಟರಿಯ(1996) ಗ್ಯಾರಿ ನನ್ ಅವರ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಯು ಮತ್ತು ವಿಶ್ವಾದ್ಯಂತದ ಬೇರೆ ಸಂಶೋಧಕರು ಎಲ್ಲ 14 ಸ್ವೀಕೃತ ಜಾತಿಗಳ ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಡಿಎನ್‌ಎ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದ್ದು, ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳಲ್ಲಿ ಎರಡಲ್ಲ, ಬದಲಿಗೆ ನಾಲ್ಕು ಮಾನೋಪೈಲೆಟಿಕ್ ಗುಂಪುಗಳಿವೆ ಎಂದು ಕಂಡುಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಅವೆರು ಎರಡು ಹಳೆಯ ಕುಲಗಳ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಪುನಾಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳಿಗೆ "ಪೊಬಸ್ಟ್ರಿಯ" ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಲಿವಾಕ್‌ಗಳಿಗೆ "ಥ್ಯಾಲಸ್ಸರ್ಕೆ" ಎಂಬ ಹೆಸರು, ಗ್ರೇಟ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳಿಗೆ "ಡಿಯೊಮೆಡಿಯ" ಹೆಸರನ್ನೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು "ಫೊಬೆಟ್ರಿಯ" ಕುಲದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿದಿವೆ. ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಪಕ್ಷಿ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಸಂಘ ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಸಂಘಗಳು ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳನ್ನು ನನ್‌ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಕುಲಗಳಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಿದ್ದಾರೆ ಮತ್ತು ಈ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಬಹಳಷ್ಟು ಸಂಶೋಧಕರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 

ಕುಲಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವಲ್ಪ ಸಹಮತವಿದ್ದರೂ, ಕಡಲಕೋಳಿಗಳ ಜಾತಿಗಳ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಹಮತವಿಲ್ಲ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ, ಸುಮಾರು 80 ಭಿನ್ನ ವರ್ಗಗಳನ್ನು ವಿವಿಧ ಸಂಶೋದಕರು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ; ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನವುಗಳು ಮರಿ ಹಕ್ಕಿಗಳನ್ನು ಸರಿಯಾಗಿ ಗುರುತಿಸಿಲ್ಲ. 

ಕಡಲುಕೋಳಿ ಕುಲಗಳ ಕುರಿತು ಅಧ್ಯಯನವನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ರಾಬರ್ಟ್‌‌ಸನ್ ಮತ್ತು ನನ್ 1998ರಲ್ಲಿ ಪರಿಷ್ಕೃತ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಇದರಲ್ಲಿ ಅವರು ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿದ್ದ 14 ಜಾತಿಗಳ ಬದಲಿಗೆ 24 ಭಿನ್ನ ಜಾತಿಗಳನ್ನು , ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಮಧ್ಯಂತರ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣವು ಅನೇಕ ಸ್ಥಾಪಿತಗೊಂಡ ಉಪಜಾತಿಗಳನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಜಾತಿಗಳಾಗಿ ಮೇಲ್ದರ್ಜೆಗೇರಿಸಿದೆ. ಈ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಲು, ಪ್ರತಿ ಉದಾಹರಣೆಯಲ್ಲಿಯೂ, ಸಹ ಸಂಶೋಧಕರ ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಗಳ(ಪೀರ್‌ ರಿವ್ಯೂ) ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿಲ್ಲ ಎಂದು ಈ ವರ್ಗೀಕರಣವು ಟೀಕೆಗೊಳಗಾಗಿದೆ. ಆಗಿನಿಂದ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಈ ವಿಭಜನೆಯನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸಿವೆ ಅಥವಾ ಅಲ್ಲಗೆಳೆದಿವೆ; 2004ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟವಾದ ಲೇಖನವೊಂದು ಮೈಟೋಕಾಂಡ್ರಿಯಲ್ ಡಿಎನ್‌ಎ ಮತ್ತು ಮೈಕ್ರೋಸ್ಯಾಟಲೈಟ್ ಗಳು ಆಂಟಿಪೋಡೆನ್ ಕಡಲುಕೋಳಿ ಮತ್ತು ಟ್ರಿಸ್ಟನ್ ಕಡಲುಕೋಳಿ ಗಳು ವಾಂಡರಿಂಗ್ ಕಡಲುಕೋಳಿ ಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವೆಂಬ ರಾಬರ್ಟಸನ್ ಮತ್ತು ನನ್‌ ನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದಿದೆ. ಆದರೆ ಗಿಬ್ಸನ್‌‌ನ ಕಡಲುಕೋಳಿ, "ಡಿಯೊಮೆಡಿಯ ಗಿಬ್ಸೊನಿ" ಯು, ಅದು ಆಂಟಿಪೋಡೆನ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ, 21 ಜಾತಿಗಳ ಮದ್ಯಂತರ ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣವನ್ನು IUCNದಿಂದ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಸಂಶೋಧಕರು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ್ದಾರೆ. 2004ರಲ್ಲಿ ಪೆನ್ಹಲ್ಲುರಿಕ್ ಮತ್ತು ವಿಂಕ್ ಅವರು ಜಾತಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು 13ಕ್ಕೆ ಇಳಿಸಬಹುದು ಎಂದು ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಆಂಸ್ಟರ್ಡ್ಯಾಮ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಯನ್ನು ವಾಂಡರಿಂಗ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗೆ ಸೇರಿಸುವಂತೆಯೂ ಸಲಹೆ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಲೇಖನವು ಇನ್ನೂ ವಿವಾದಾತ್ಮಕವಾಗಿಯೇ ಇದೆ. ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯಲ್ಲಿಯೂ, ಈ ವಿಚಾರವನ್ನು ಸ್ಪಷ್ಟಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳಾಗುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂಬ ಕುರಿತು ವ್ಯಾಪಕ ಸಹಮತವಿದೆ. 

ಸಿಬ್ಲಿ ಮತ್ತು ಅಲ್‌ಕ್ವಿಸ್ಟ್ ಅವರ ಹಕ್ಕಿಗಳ ಕುಟುಂಬದ ವಿಕಾಸದ ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಅಧ್ಯಯನವು ಒಲಿಗೊಸೀನ್ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ(35–30 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ) ಪ್ರೊಸೆಲ್ಲರಿಫಾರ್ಮ್ಸ್ಗಳ ರೇಡಿಯೇಶನ್‌ ಅನ್ನು ಅಂದರೆ ವಂಶಾವಳಿಯಲ್ಲಿ ತ್ವರಿತಗತಿಯಲ್ಲಿ ಪಾರಿಸರಿಕ ಹಾಗೂ ಫೀನೋಟೈಪಿಕ್ ವಿಕಾಸವಾಗುವುದನ್ನು , ಈ ಗುಂಪಿನಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸಿದೆ. ಈ ಗುಂಪು ಮೊದಲೇ ಹುಟ್ಟಿರಬಹುದಾದರೂ, ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯು ಪ್ರಕಾರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿರುತ್ತದೆ. "ಟಿಟ್ಟೊಸ್ಟೋನಿಕ್ಸ್" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಕಡಲುಹಕ್ಕಿಯು ನಂತರದ ಕ್ರಟೇಶಿಯಸ್ ಬಂಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ.(70 mya). ಸ್ಟಾರ್ಮ್‌ ಪೆಟ್ರಲ್‌ಗಳು ಬಿರುಗಾಳಿ--ಪೆಟ್ರಲ್‌ಗಳು ಮೊದಲು ಪುರಾತನ ವಂಶದಿಂದ ಶಾಖೆಯೊಡೆದಿವೆ ಮತ್ತು ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು ನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರೊಸೆಲ್ಲರಿಡ್ಸ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಮತ್ತು ಡೈವಿಂಗ್ ಪೆಟ್ರಲ್‌ಗಳು ತದನಂತರದಲ್ಲಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡಿವೆ ಎಂದು ಮಾಲಿಕ್ಯುಲರ್ ಪುರಾವೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ಅತ್ಯಂತ ಮೊದಲಿನ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯು ಇಯೋಸೀನ್‌ ನಿಂದ ಒಲಿಗೋಸೀನ್‌ ಬಂಡೆಗಳವರೆಗೆ ಕಂಡುಬಂದಿದ್ದು, ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವನ್ನು ಮಾತ್ರವೇ ತಾತ್ಕಾಲಿಕವಾಗಿ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇನ್ನುಳಿದ ಯಾವುವೂ ಬದುಕಿರುವ ಪ್ರಕಾರಗಳಿಗೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ಹತ್ತಿರವಿಲ್ಲ. "ಮುರುನ್‌ಕಸ್"(ಉಜ್ಬೆಕಿಸ್ತಾನದ )ಮಧ್ಯ ಇಯೋಸೀನ್, "ಮನು"(ನ್ಯೂಜಿಲ್ಯಾಂಡ್ ನ) ಆರಂಭಿಕ ಒಲಿಗೋಸೀನ್, ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಕೆರೊಲಿನಾದ ನಂತರದ ವಿವವರಿಸಲಾಗದ ಒಲಿಗೋಸೀನ್‌ ಅವಧಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಕಾರ ಇವೆ. ಕೊನೆಯದಕ್ಕೆ ಹೋಲಿಕೆ ಇರುವ ಹಕ್ಕಿ ಎಂದರೆ "ಪ್ಲೊಟೊರ್ನಿಸ್" , ಇದನ್ನು ಮೊದಲು ಪೆಟ್ರಲ್ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಈಗ ಕಡಲುಕೋಳಿ ಎಂದು ಸ್ವೀಕೃತವಾಗಿದೆ. ಫ್ರಾನ್ಸ್‌ ನ ಮಧ್ಯ ಮಯೋಸೀನ್ ಸಮಯದಲ್ಲಿಯೇ, ಈಗಿನಂತೆ ನಾಲ್ಕು ಆಧುನಿಕ ಕುಲಗಳಲ್ಲಿ ವಿಭಜನೆ ಆಗುವ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿತ್ತು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಇದು "ಫೊಬಸ್ಟ್ರಿಯ ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಕಾ" ಮತ್ತು "ಡಿಯೊಮೆಡಿಯ ಮಿಲ್ಲೆರಿ" ಗಳಿಂದ ರುಜುವಾತಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಎರಡೂ ಕ್ಯಾಲಿಫೋರ್ನಿಯಾದ ಶಾರ್ಕ್‌ಟೂತ್ ಹಿಲ್‌ ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಮದ್ಯ-ಮಯೋಸೀನ್ ಕಾಲದ ಜಾತಿಗಳಾಗಿವೆ. ಕ್ಯಾಲಿಫೊರ್ನಿಯ ಗ್ರೇಟ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ಮದ್ಯದ ವಿಭಜನೆಯು 15mya ಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆಯೇ ಆಗಿತ್ತು ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. ಇದೇ ರೀತಿಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇವು ಕಂದುಬಣ್ಣದ ಕಡಲಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮೊಲ್ಲಿವಾಕ್‌ಗಳ ಮಧ್ಯದ ವಿಭಜನೆಯು 10 myaಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದೆ ಆಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತವೆ. 

ಉತ್ತರಾರ್ಧ ಗೋಳದಲ್ಲಿ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ದಾಖಲೆಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಪೂರ್ಣವಾಗಿವೆ. ಜೊತೆಗೆ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ವಿವಿಧ ರೀತಿಯ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಆದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಇಂದು ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳೇ ಇಲ್ಲ. ಕಿರುಬಾಲದ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ಕಾಲನಿಯ ಅವಶೇಷಗಳು ಬರ್ಮುಡಾ ಐಲ್ಯಾಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. ಮತ್ತು ಉತ್ತರ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್‌ನ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳ ಬಹುತೇಕ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು "ಫೊಬಸ್ಟ್ರಿಯ" ಕುಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿವೆ(ದಕ್ಷಿಣ ಪೆಸಿಫಿಕ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು); ಒಂದು, "ಫೊಬೆಸ್ಟ್ರಿಯ ಆಂಗ್ಲಿಕ"ವು ಉತ್ತರ ಕೆರೊಲಿನಾ ಮತ್ತು ಇಂಗ್ಲೆಂಡ್ ಎರಡೂ ಕಡೆ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಒಮ್ಮುಖ ವಿಕಾಸ ದಿಂದಾಗಿ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಕಾಲು ಮತ್ತು ಪಾದದ ಮೂಳೆಗಳ ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ, ಪೂರ್ವೇತಿಹಾಸದ ಅವಶೇಷಗಳನ್ನು ಸ್ಯುಡೊಟೂತ್ ಹಕ್ಕಿ(ಪೆಲಗೊರ್ನಿತಿಡೆಯಿ)ಗಳನ್ನು ನಿರ್ನಾಮಗೊಂಡ ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತಿಳಿಯವು ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. "ಮನು" ಇಂತಹದೊಂದು ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಬಹುದು. ಫೆಮುರ್ ಎಂಬ ಬೃಹತ್ ಕಡಲುಕೋಳಿಯು ಆರಂಭಿಕ ಪ್ಲೆಸ್ಟೋಸೀನ್ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಸೇರಿದೆ ಎಂದು ನಿಶ್ಚಿತವಾಗಿ ಹೇಳಬಹುದು. ಕಕೆಗವ್‌ದಲ್ಲಿರುವ(ಜಪಾನ್‌) ಡೈನಿಚಿ ಫಾರ್ಮೇಶನ್ ಕೂಡ ಕೊನೆಯ ಸ್ಯೂಡೋಟೂತ್ ಹಕ್ಕಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರದ್ದು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬದುಕಿರುವ ಕಡಲುಕೋಳಿ ಕುಲದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಜಾತಿಗಳ ಕುರಿತ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗೆ, ದತ್ತಾಂಶಗಳಿಗೆ ಕುಲ(ಜಿನಸ್) ಲೇಖನಗಳನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. 

ಜೀವಿವರ್ಗೀಕರಣ ಶಾಸ್ತ್ರ ಮತ್ತು ವಿಕಸನ
ಪಕ್ಷಿವೀಕ್ಷಣೆ
ಜೀವಶಾಸ್ತ್ರ
ಕಡಲುಕೋಳಿಗಳು ಮತ್ತು ಮಾನವರು