ಭೋರ್ಗರೆಯುತ್ತಿದ್ದ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ದಾಟುವ ವಿಧಾನ ತೋಚದೆ ಚಿಂತಿಸುತ್ತಿದ್ದಾಗ, ಆಗ ಅಲ್ಲೆ ಕುರಿ ಕಾಯುತ್ತಿದ್ದ ಕುರುಬನೂಬ್ಬನ ಪರಿಚಯವಾಯಿತು. ಉಂಡೆತ್ತರಾಯರು ಆತನನ್ನು ನದಿ ದಾಟುವ ಪರಿ ಹೇಗೆಂದು ಕೇಳದಾಗ, ಆತ “ನಿಮ್ಮನ್ನು ನದಿ ದಾಟಿಸಿದರೆ ನನಗೇನು ಲಾಭ” ಎಂದು ಆತ ಕೇಳಿದ. ಆ ಮಾತಿಗೆ ಉಂಡೆತ್ತರಾಯರು ಆತನೊಂದಿಗೆ ತನ್ನ ಮಗಳನ್ನು ವಿವಾಹ ಮಾಡಿ ಕೊಡುವ ಹಾಗು ಆತನ ಉಪಕಾರವನ್ನು ತಮ್ಮ “ಕುಂಡುಟಿ” ಸಮಾಜ ಇರುವವರೆಗೆ ಸ್ಮರಿಸುವ ಏರ್ಪಾಟು ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟರು. ಅದರಂತೆ ಆತ ನದಿ ದೇವತೆಯನ್ನು ಪ್ರಾರ್ಥಿಸಿದಾಗ, ನದಿಯ ರಭಸ ಕಡಿಮೆಯಾಯಿತು.ಆಗ ಎಲ್ಲರೂ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನದಿ ದಾಟಿದರು.

“ಕುಂಡುಟಿ” “ಕುಂಚಿಟಿಗ”ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತನೆ:
ಆಗ ಮುಖಂಡರಾದ ಉಂಡೆತ್ತರಾಯರು ತಮ್ಮನ್ನೆಲ್ಲಾ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ನದಿ ದಾಟಿಸಿದ ಅ ಮಹೋಪಕಾರಿಯನ್ನು “ಜಲದಿ ಬಪ್ಪ ರಾಯ”ನೆಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿ ಉಂಡೆತ್ತರಾಯರು ಕೊಟ್ಟ ಮಾತಿನಂತೆ ತಮ್ಮ ಮಗಳಾದ ಚಿಕ್ಕಬೈರೇದೇವಮ್ಮನನ್ನು ಆತನಿಗೆ ಕೊಟ್ಟು ಮದುವೆಮಾಡಿದರು. ಆತನ ಕುಲವನ್ನು ಜಲದೇನವರು ಎಂದು ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ನಂತರ ಆತನ ಉಪಕಾರವನ್ನು ಸ್ಮರಿಸುವ ಸಲುವಾಗಿ ಆತ ಹೊಂದಿದ್ದ “ಕುಂಚ”ವನ್ನು ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡರು. ತಮ್ಮ ಬಳಿ ಜಲದಿ ಬಪ್ಪ ರಾಯರ”ಕುಂಚ”ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದರಿಂದ ತಮ್ಮ”ಕುಂಡುಟಿ” ಸಮಾಜವನ್ನು “ಕುಂಚಿಟಿ” ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು. ಹೀಗೆ “ಕುಂಚ”ದ ನೆನಪಿಗಾಗಿ”ಕುಂಡುಟಿ”ಜನಾಂಗ “ಕುಂಚಿಟಿ” ಜನಾಂಗವಾದರು. ಕಾಲಾನಂತರದಲ್ಲಿ “ಕುಂಚಿಟಿ”ಯಿಂದ “ಕುಂಚಿಟಿಗ” ಪದ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಿತು.

ಹೀಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತವಾಗಿ ತುಂಗಭದ್ರಾ ನದಿ ದಾಟಿದ “ಕುಂಚಿಟಿಗ”ರು ಕರ್ನಾಟಕದ ಚಿತ್ರದುರ್ಗ ಜಿಲ್ಲೆಯ ಹೊಳಲ್ಕೆರೆ ತಾಲ್ಲೂಕಿನನಂದನ ಹೊಸೂರು ಎಂಬಲ್ಲಿ ಬೀಡು ಬಿಟ್ಟರು. ನಂತರ ಅಲ್ಲಿಂದ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕಡೆಗಳಿಗೆ ಚದುರಿದರು.

ಕ್ರಿ.ಶ.1300ರ ಸುಮಾರಿನಲ್ಲಿ ವಾರಂಗಲ್ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕಾಕತೇಯರ ಪ್ರಭು ಪ್ರತಾಪದೇವರು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಶ.1321ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಭು ಪ್ರತಾಪದೇವ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನನ ಆಕ್ರಮಣದ ವಿರುದ್ಧ ಉಗ್ರವಾಗಿ ಹೋರಾಡಿ ವೀರ ಮರಣವನ್ನಪ್ಪಿದರು. ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ದೆಹಲಿ ಸುಲ್ತಾನನಿಂದ ಪ್ರಜೆಗಳ ಮೇಲೆ ತೀವ್ರವಾದ ಸುಲಿಗೆ, ದರೋಡೆ, ಕೊಲೆ,ಮಾನಭಂಗಗಳು ಪ್ರಾರಂಭವಾದವು. ಕಾಕತೇಯ ರಾಜ್ಯ ಮತ್ತು ಪ್ರಜೆಗಳು ಅನಾಥರಾದರು.

ಜಲದಿ ಬಪ್ಪ ರಾಯರ ಸಹಾಯ:
ಜಲಧಿಬೊಪ್ಪರಾಯರ ಇತಿಹಾಸ, ಬೆಜ್ಜಿಹಳ್ಳಿ,
ಬೆಡಗುಗಳು
ಶತ್ರು ಕಾಟ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಭಟನೆ