೧೮೫೭ ಭಾರತದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಣೀಯ ವರುಷ. ಲಕ್ಷಾಂತರ ಜನ ತಮ್ಮೆಲ್ಲ ಭೇದ ಭಾವನೆಗಳನ್ನು ತೊರೆದು ದಾಸ್ಯದ ನೊಗವನ್ನು ಕಿತ್ತೊಗೆಯಲು ಮೈ ಕೊಡವಿ ಸಿಂಹ ಗರ್ಜನೆ ಮಾಡುತ್ತಾ ಎದ್ದು ನಿಂತು, ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಆರಂಭಿಸಿದ ವರ್ಷ.

ಈ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ರಾಜ ಮಹಾರಾಜರಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ, ಸಮಾಜದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೂ ತಮ್ಮ ಸಂಪತ್ತನ್ನೆಲ್ಲ ಧಾರೆಯೆರೆದು, ಪ್ರಾಣವನ್ನು ಬಲಿದಾನ ಮಾಡಿದರು.

ಇಂತಹವರಲ್ಲಿ ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾಯನೂ ಒಬ್ಬನು. ಕನ್ನಡನಾಡಿನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟದ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಭೀಮರಾಯನ ಮಹತ್ಸಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಆತ್ಮಾರ್ಪಣೆಯು ಸ್ಫೂರ್ತಿಯ ಬಿಂದುವಾಗಿದೆ.
ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾಯನು ರಾಜ ವಂಶದಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ ವ್ಯಕ್ತಿಯಲ್ಲ. ಅವನು ಒಬ್ಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಜೆ. ಅನ್ಯಾಯ, ಅತ್ಯಾಚಾರ, ಮೋಸ, ದೌರ್ಜನ್ಯಗಳನ್ನು ಕಂಡಾಗ ಸಿಡಿದೆದ್ದು ಕೆರಳಿ ಪ್ರತೀಕಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದ ಧೀರ ವ್ಯಕ್ತಿ. ಅನಾಯಾಸವಾಗಿ ದೊರೆತಿದ್ದ ಸರಕಾರೀ ನೌಕರಿಗೆ ರಾಜೀನಾಮೆ ಸಲ್ಲಿಸಿ, ದಬ್ಬಾಳಿಕೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದ ಜನತೆಯ ಮೂಕ ವೇದನೆಗೆ ಮನನೊಂದು ಬಂಡಾಯವೆದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧ.

ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾಯ
ಇಂಗ್ಲಿಷರ ನೆಲದ ದಾಹ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯನಿಷ್ಠ ಜೀವ ಆರಿತು
ಮನೆತನ