ಭಾರತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳಲ್ಲೇ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹೈದರಾಬಾದ್.ಅದು ೧೭ ಮಿಲಿಯನ್ ಜನ ಸಂಖ್ಯೆ ಹಾಗೂ ೮೦೦೦೦ಚದರ ಮೈಲಿ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ ವಾಗಿದೆ .೮೫% ಅಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂಗಳಾಗಿದ್ದರು.ನಿಜಾಮನಾದ ಮೀರ್ ಓಸ್ಮಾನ್ ಆಲಿಖಾನ್ ಅವನು ಮುಸ್ಲಿಂ ನವಾಬನಾಗಿದ್ದನು.ಹೈದರಾಬದ್ ಭೌಗೋಳಿಕವಾಗಿ ಯಾವ ಕಾರಣಕ್ಕೂ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಉಳಿಯುವಂತಿರಲಿಲ್ಲ. ಅದರ ಸುತ್ತಲೂ ಭಾರತ ಒಕ್ಕೂಟ ರಾಜ್ಯಗಳು ಸುತ್ತುವರಿದಿರುವ ಕಾರಣದಿಂದ. ಅದಕೆ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಬೇಕೆಂಬುದು ಅಲ್ಲಿರುವ ಹಿಂದೂಗಳ ಅಪೇಕ್ಷೆಯಾಗಿತ್ತು. ಆ ಪಾಕಿಸ್ತಾನದ ನಿಜಾಮನು ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರದೆ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಉಳಿಯಲು ಬಯಸಿದನು.ಆದರೆ ಆಡಳಿತ ಹುದ್ದೆಗಳಲ್ಲಿ ಮುಸ್ಲಿಂ ಜನರೇ ಮೇಲುಗೈ ಸಾಧಿಸಿದ್ದರು. ನಿಜಾಮ 'ತಟಸ್ಥ ನಿಲುಗಡೆ ಒಪ್ಪಂದ ಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿದ್ದು೧೯೪೭ರ ನವೆಂಬರ್ ೨೯ರಂದು, ನಂತರ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಹಿಂದೇಟು ಹಾಕಿದನು. ಇದೇ ಕಾಲಕ್ಕೆ ಮತಾಂಧನ ಇಸ್ಲಾಂ ಸಂಘಟನೆ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೆ ಒಳಗಾಗಿ ಬಂಡಾಯವೆದ್ದ ಜನರನ್ನು ಅಡಗಿಸುತ್ತಿದ್ದವನು ನಿಜಾಮ ಮಜ್ಲಿಸ್ ಇತ್ತೆಹಾದ್-ಉಲ್- ಮೂಸ್ಲಿಮನ್.ನಿಜಾಮನು ಕಟ್ಟಾ ಮುಸ್ಲಿಂ ಮತಾಂಧ ಉಗ್ರಗಾಮಿಗಳ ಬೆಂಬಲದಿಂದ ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲೆ ಕೊಲೆ,ದೌರ್ಜನ್ಯ ಎಲ್ಲಾತರದ ಹಿಂಸೆ ಕೊಡುತ್ತಿದನು ಮತ್ತು ೨೦,೦೦೦ ಸತ್ಯಾಗ್ರಹಿಗಳನ್ನು ಜೈಲಿಗೆ ಹಾಕಿದನು. ಅಲ್ಲಿಯ ರಜಾಕಾರರ ಮುಖಂಡನಾಗಿ ಖಾಸಿಂ ರಜ್ವಿಯನು ನೀರ್ನಯ ಮಾಡಿದರು, ಮತ್ತು ಅವನಿಗೆ ಮುಸ್ಲಿಂ ಲೀಗ್ ಮತ್ತು ನಿಜಾಮನ ಪ್ರಚೋದನೆ ಇತ್ತು.ಮತ್ತೆ ಖಾಸಿಂ ರಜ್ವಿ ಹಿಂದಾಗಳ ಮೇಲೆ ಧರ್ಮಯುದ್ದ ಸಾರಿದನು. ನಿಜಾಮನು ಹಿಂದೂಗಳ ಮೇಲೆ ಎಸಗಿದ ಕೊಲೆ, ಮಾನಭಂಗ, ಲೂಟಿ,ಹಿಂಸಾಚಾರಗಳೂ ಮುಗಿಲು ಮುಟ್ಟಿದವು. ರಜ್ವಿ ನಾಯಕತ್ವದಲ್ಲಿ ಅರೆ ಮಿಲಿತರಿ ಪಡೆ ಕಟ್ಟಿದನು.ನಿಜಾಮನು ರಜ್ವಿಯ ಪ್ರಭಾವದಲ್ಲಿದ್ದನು. ಹೈದರಾಬಾದ್ ಮತ್ತು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ನಡುವೆ ಆದ ಮಾತುಕತೆಗಳು ವಿಫಲವಾದವು ಅದು ೧೯೪೮ರ ಜನವರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತ್ತು .ಕೊನೆಗೆ ಗೌರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೌಂಟ್ ಬ್ಯಾಟನ್ ನಿಜಾಮನು ಡ್ರಾಫ್ಟ್ ಅಗ್ರಿಮೆಂಟನ್ನು ಒಪ್ಪಿ ವಿಲೀನಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪುವಂತೆ ಕೇಳಿ ವಿಫಲನಾದದು ಜೂನ್ ೧೮ ರಂದು.ಹೋರ ದೇಶದಿಂದ ನಿಜಾಮನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ತರಿಸಿಕೊಂಡು ಯುದ್ಧ ಸಿದ್ಧತೆ ನಡೆಸಿದ.ಅದಿಲ್ಲದೆ ಭಾರತದ ಒತ್ತಾಯದ ವಿರುದ್ಧದಿಂದ ವಿಶ್ವಸಂಸ್ಥೆಗೆ ದೂರು ನೀಡಿದನು.ಅಲ್ಲಿಯ ಹೈದರಾಬಾದ್ ರಜಾಕಾರರ ಹಿಂಸೆಯಿಂದ ಶಾಂತಿ ಮತ್ತು ಭದ್ರತೆಯನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದವು.ಅದನು ಸಹಿಸಲಾರದೆ ಸಾವಿರಾರು ಜನ ಅಲ್ಲಿಂದ ನೆರೆಯ ಪ್ರಂತ್ಯಗಳಿಗೆ ವಲಸೆ ಹೊರಟರು.ಗಡಿಯಲ್ಲಿ ತಿವ್ರಕಶ್ಟದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ ಏರ್ಪಟ್ಟಿದ್ದು ಅದು ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಜ್ಯಗಳಿಗೂ ಹಬ್ಬುವ ಭೀತಿ ಒದಗಿತು.ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೩,೧೯೪೮ರಂದು ಸರ್ದಾರ್ ವಲ್ಲಭಬಾಯಿ ಪಟೇಲರು ತಡಮಾಡದೆ ಮೇಜರ್ ಜನರಲ್ ಚೌಧರಿ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯವನ್ನು ಹೈದರಾಬಾದಿಗೆ ನುಗ್ಗಿಸಿದರು.ಮತ್ತು 'ಆಪರೇಷನ್ ಪೋಲೊ' ಎಂದು ಹೇಸರಿಟರು.ಅದು ೧೦೮ ಗಂಟೆಗಳ ಕಾಲದ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಂಡು ಹೈದರಾಬಾದನ್ನು ತನ್ನ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡಿತು.ಎಕಕೂಟ ಸೇನೆ ಖಾಸಿಂ ರಜ್ಜಿಯನ್ನು ಬಂಧಿಸಿತು.ನಿಜಾಮ ರಜಾಕಾರರ ಸಂಘಟನೆಯನ್ನು ಮುರಿಯಿತು.ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್ ೧೮ರಂದು ನಿಜಾಮನು ಶರಣಾದನು.ಅಲ್ಲಿಯ ಸೇನಾನಿ ಎಲ್.ಎ.ಡ್ರೋಸ್ ನು ನಿಜಾಮನ ಪರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಸೈನ್ಯಕ್ಕೆ ಸೆರಿಕೋಂಡನು.ಮುಂದೆ ಹೈದರಾಬಾದಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿಪಾಲನೆ ಮಾಡಿದ ಜೆ.ಎನ್.ಚೌಧರಿ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡನು.ಆ ಪೊಲೀಸ್ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯನ್ನು ಗಡಿ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಜನತೆಗೆ ಭದ್ರತೆ ನೀಡಲು ಕೈಗೊಂಡ ಪೊಲೀಸ್ ಕ್ರಮವೇ ಹೊರತು ಯೂದ್ಧ ಕ್ರಮವಲ್ಲ ಎಂದು ಪಟೇಲರು ಸಮರ್ಥಿಸಿಕೊಂಡರು.ಹೈದರಾಬಾದ್ ಭಾರತದ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಸೇರಿದು ಜನವರಿ ೨೬, ೧೯೫೦ ರಂದು. ನಿಜಾಮನಿಗೆ ಅವನು ಮಾಡಿದತಪ್ಪಿಗೆ ೫೦ ಲಕ್ಷ ರೂ.ಮೂಂದೇ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ವೇತನ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಭೂಪಾಲ್ ಯೋಜನೆ
ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸೇರ್ಪಡೆ
ಕಾಶ್ಮೀರ್ ಸೇರ್ಪಡೆ
ಗೋವಾ ವಿಮೋಚನೆ