೧. ಭಾರತದ ಮೊದಲ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದವರು ಆರ್.ಕೆ.ಷಣ್ಮುಗಂ ಚೆಟ್ಟಿ.

೨. ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಬಾರಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದವರು ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ(೮), ನೆಹರು ಪ್ರಧಾನಿಯಾಗಿದ್ದಾಗ ದೇಸಾಯಿ ೩ ವರ್ಷ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.

೩. ತಮ್ಮ ಜನ್ಮದಿನದಂದೇ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಹೆಗ್ಗಳಿಕೆ ಕೂಡ ಮೊರಾರ್ಜಿ ದೇಸಾಯಿ ಅವರದ್ದು, ನಾಲ್ಕು ವರ್ಷಕೊಮ್ಮೆ ಬರುವ ಫೆ.೨೯ ಮೊರಾರ್ಜಿ ಹುಟ್ಟಿದ ದಿನ. ಅವರು ೧೯೬೪ ಹಾಗೂ ೧೯೬೮ನೇ ಇಸ್ವಿಯ ಫೆ.೨೯ರಂದು ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.

೪. ರಿಸರ್ವ್ ಬ್ಯಾಂಕ್ ಗವರ್ನರ್ ಕೂಡ ಈ ಹಿಂದೆ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ೧೯೫೧-೫೨ನೇ ಸಾಲಿನ ಬಜೆಟನ್ನು ಅಂದಿನ ಗವರ್ನರ್ ಸಿ.ಡಿ.ದೇಶ್ ಮುಖ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.

೫. ಜಸ್ವಂತ್ ಸಿಂಗ್ ಕೇವಲ ೧೩ದಿನಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರಾಗಿದ್ದರು.

೬. ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಬಜೆಟಿನ ಪ್ರತಿಗಳನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ಭವನದಲ್ಲೇ ಮುದ್ರಣ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ೧೯೫೦ರಲ್ಲಿ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾದವು ನಂತರ ಬಜೆಟ್ ಪ್ರತಿಗಳ ಮುದ್ರಣ ಸ್ಥಳವನ್ನು ಮಿಂಟೋ ರಸ್ತೆಯಲ್ಲಿರುವ ಸೆಕ್ಯುರಿಟಿ ಪ್ರೆಸ್‌ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲಾಯಿತು. ಸದ್ಯ ನಾರ್ತ್ ಬ್ಲಾಕಿನ ಮುದ್ರಣಾಲಯದಲ್ಲಿ ಮುದ್ರಣ ನಡೆಯುತ್ತದೆ. ೧೯೮೦ರಲ್ಲಿ ನಾರ್ತ್ ಬ್ಲಾಕಿನಲ್ಲೂ ಪ್ರತಿಗಳು ಸೋರಿಕೆಯಾದ್ದವು.

೭. ಆದಾಯ ಕೊರತೆ (ರೆವೆನ್ಯೂ ಡೆಫಿಸಿಟ್) ಎಂದರೆ ಆದಾಯ ಸ್ವೀಕೃತಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚ.

೮. ಪಂಚವಾರ್ಷಿಕ ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಲು ಬಜೆಟಿನಲ್ಲಿ ನಿಗದಿ ಮಾಡುವ ಅನುದಾನವೇ ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ.

೯. ಸರ್ಕಾರ ವರ್ಷಕ್ಕೆ ಮೂರರಿಂದ ನಾಲ್ಕು ಷೇರು ಪೇಟೆಯಿಂದ ಸಾಲ ಎತ್ತುತ್ತದೆ.

೧೦. ೧೯೯೧-೯೨ನೇ ಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಪೂರ್ವ ಹಾಗೂ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಜೆಟ್ ಅನ್ನು ಎರಡು ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳ ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರು ಮಂಡಿಸಿದರು.ಯಶ್ವಂತ ಸಿನ್ಹಾ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಪೂರ್ಣ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡಿದರು.

೧೧. ಕಪ್ಪು ಹಣವನ್ನು ಘೋಷಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಯೋಜನೆ ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಘೋಷಣೆಯಾಗಿದ್ದು ೧೯೬೫-೬೬ ರಲ್ಲಿ.

೧೨. ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಬಳಿಕ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಾದ ಏಕೈಕ ವ್ಯಕ್ತಿ ಆರ್.ವೆಂಕಟರಾಮನ್.

೧೩. ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಬಾರಿ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರಧಾನಿ ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ. ೧೯೫೮-೫೯ರಲ್ಲಿ ಹಣಕಾಸು ಖಾತೆ ಅವರ ಬಳಿಯೇ ಇತ್ತು.

೧೪. ೧೯೯೦ ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಬಾರಿ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆಯಾದವು.೧೯೯೧-೯೧, ೧೯೯೮-೯೯ರಲ್ಲಿ ಯಶವಂತ ಸಿನ್ಹಾ ೧೯೯೬-೯೭ರಲ್ಲಿ ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗ್ ಮಧ್ಯಂತರ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡಿಸಿದ್ದರು.

೧೫. ಬಜೆಟ್ ಭಾಷಣ ಸಂಜೆ ೫ ಕ್ಕೆ ಆರಂಭವಾಗುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತಂದವರು ಸರ್ ಬೇಸಿಲ್ ಬ್ಲಾಕೆಟ್. ೧೯೨೪ರಲ್ಲಿ ರಾತ್ರಿಯಿಡಿದುಡಿದ ಅಧಿಕಾರಿಗಳಿಗೆ ವಿಶ್ರಾಂತಿ ಕೊಡಲು ಹಾಗೂ ದಿನದ ವ್ಯವಹಾರ ಮುಗಿಸಿದ ವ್ಯಾಪಾರಿಗಳಿಗೆ ಬಜೆಟ್ ಅಧ್ಯಯನ ನಡೆಸಲು ಈ ಸಮಯ ನಿಗದಿ ಮಾಡಿದರು. ಈಗ ಬೆಳಗ್ಗೆ ೧೧ ಗಂಟೆಗೆ ಬಜೆಟ್ ಮಂಡನೆ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಶುರುವಾಗಿದೆ.

ಮುಖ್ಯ ವಿಷಯಗಳು
ಹೊರಗಿನ ಕೊಂಡಿಗಳು
ಆದಾಯ ವೆಚ್ಚ
ಹಣಕಾಸು ಸಚಿವರದ್ದೇ ನಿರ್ಧಾರ