ಒಂದು ಜೇನು ಕುಟುಂಬದ ಗಂಡುನೊಣಗಳು ಅದೇ ಕುಟುಂಬದ ರಾಣಿಯೊಂದಿಗೆ ಕೂಡುವುದರಿಂದ ಒಂದೇ ತರಹದ ಎರಡು ವಂಶವಾಹಿನಿಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಅಂದರೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಿದ ವಿಶಿಷ್ಟತೆಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಗಂಡುಗಳು ಹೆಚ್ಚು ಜನಿಸತೊಡಗುತ್ತವೆ. ಮತ್ತು ಇವೆಲ್ಲವೂ ಸಹ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿಯರಿಂದ ತಿನ್ನಲ್ಪಟ್ಟರೂ, ಆ ಕುಟುಂಬದ ರಾಣಿ ಇರಿಸುವ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ ನೊಣಗಳ ಮೊಟ್ಟೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಗುತ್ತಾ ಬಂದು ಬಲಹೀನವಾಗುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿ ಒಳಸಂಕರದಿಂದ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ ನೊಣಗಳು ಕಡಿಮೆಯಾಗುವುದು ಮತ್ರವಲ್ಲದೇ ಅವುಗಳ ಶಾರೀರಿಕ ಶಕ್ತಿಯೂ ಕುಂದುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಸಹ ಇದು ಅವುಗಳ ವಂಶ ಮುನ್ನಡೆಸುವ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿ ಸಮಾನತೆ ಕಾಪಾಡುವ ಒಂದು ಮಾರ್ಗವೆನ್ನುತ್ತಾರೆ! (ಆಹಾರವಿಲ್ಲದೇ ಹಸಿವಿನಿಂದಾಗುವ ಹಾನಿಕಾರಕ ಸಂದರ್ಭಗಳಿಂದ ಪಾರಾಗಲು ಇರಬಹುದೇ?) 
ಜೇನುಗಳಲ್ಲಿ ಪುನರುದ್ಧಾರಕ ಕೆಲಸ ನಿರ್ವಹಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಇರುವುದೆಂದರೆ, ಅದು ಆ ಕುಟುಂಬದ ಏಕಮಾತ್ರ ರಾಣಿನೊಣಕ್ಕೆ ಮಾತ್ರವೇ ಆಗಿದೆ. ಅದು ಮೊಟ್ಟೆಗಳಿರಿಸುವ ಶಕ್ತಿಯು ಅದಕ್ಕೆ ಒದಗಿಸುವ ಆಹಾರವನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಅದು ವಂಶಿಕವಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದಲ್ಲ. (ನಿದರ್ಶನ: ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ ಮರಿ ಹುಳಕ್ಕೆ ರಾಜಶಾಹಿ ರಸ ಉಣಿಸಿ, ರಾಣಿಯನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದು.) 
ರಾಣಿ ಮತ್ತು ಗಂಡುನೊಣಗಳು ಬಾನಂಗಳದಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ದಿಬ್ಬಣ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ೨೦-೩೫ ಅಡಿಗಳ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿ ಜೋಡಿಯಾಗುತ್ತವೆ. ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮೆ ಮತ್ರ ಗಂಡಿನೊಡನೆ ಸೇರುತ್ತದೆ. ರಾಣಿಯು ೧೩-೧೫ ಗಂಡುನೊಣಗಳೊಂದಿಗೆ, ೧-೨ ಬಾರಿ ಹೊರಹಾರಿಹೋಗಿ ಸಂಗಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ೨.೫ ಮಿಲಿಯಕ್ಕೂ ಮಿಕ್ಕಿ ಗಂಡುಬೀಜಾಣುಗಳು ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಗೊಳ್ಳಬಹುದು. ರಾಣಿಯು ತನ್ನ ಅಂಡಾಶಯದಲ್ಲಿ ೧೮೦-೨೦೦ ಅಂಡಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಟ್ಟಸೀಮೆಯ ಇಲ್ಲಿಯ ನೊಣಗಳು ೭ ರಿಂದ ೧೦ ದಿನಗಳ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಸಂಗ ಹೊಂದುತ್ತವೆ. ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಬೆಳೆದ ಒಂದು ಉತ್ತರದ ಬೆಟ್ಟ ಸೀಮೆಯ ತುಡಿವೆಯಲ್ಲಿ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ೬೦೦೦-೭೦೦೦ ಗಂಡು ಮತ್ತು ೩.೫ ಲಕ್ಷ ಫಲವತ್ತಾದ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ದಿನವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಾವಿರ ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇರಿಸಬಲ್ಲದು. ೬ ನೇ ದಿನದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಗಂಡಿನ ಸಂಗವಾದರೆ, ಎಂಟನೇ ದಿನದ ಪ್ರಾಯದಲ್ಲಿ ಮೊಟ್ಟೆ ಇರಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಬೇಗ ಸಂಗಗೊಂಡರೆ, ಬೇಗ ಬೇಗ ಮೊಟ್ಟೆ ಇರಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಪ ಸಂಖ್ಯೆಯ ಗಂಡುನೊಣಗಳೊಡನೆ ಸೇರಿದ ರಾಣಿಯು ಬೇಗನೇ ಗಂಡು ಮೊಟ್ಟೆ ಇರಿಸತೊಡಗುತ್ತದೆ.
ರಾಣಿನೊಣವು ಅನೇಕ ಗಂಡುನೊಣಗಳೊಂದಿಗೆ ಜೋಡಿಯಾದರೂ ಮತ್ತು ಭಾರತೀಯ ರಾಣಿನೊಣಗಳಲ್ಲಿ ೧೫-೨೦ ಲಕ್ಷ ವೀರ್ಯಾಣುಗಳು ಸಂಗ್ರಹವಾಗಬಹುದಾದರೂ ಅದರ ಗರ್ಭಕೋಶದಲ್ಲಿ ಗಂಡು ಬೀಜಾಣುಗಳು ಅವುಗಳ ಪೊಟ್ಟಣಗಳಿಂದ ಹೊರಬಂದು ಒಂದು ಗಂಡಿನ ಬೀಜಾಣುವು ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಡಿನ ಬೀಜಾಣುಗಳೊಂದಿಗೆ ಬೆರಿಕೆಯಗುವುದಿಲ್ಲ. ರಾಣಿಯು ಮೊಟ್ಟೆಗಳನ್ನು ಇಕ್ಕುವಾಗ ಬೀಜಾಣುಗಳನ್ನು ಹೊರಸೆಳೆಯುವ ಕ್ರಿಯೆ ಅದು, ಮೊದಲು ಗಂಡಿನೊಡನೆ ಸೇರಿದ ಅಂದರೆ ಒಂದರ ನಂತರ ಇನ್ನೊಂದು ಗಂಡಿನೊಡನೆ ಸೇರಿದ ಸರದಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ ಒಂದಾದ ನಂತರ ಮತ್ತೊಂದು ಪಾಳಿಯಲ್ಲಿ, ಪಂಗಡದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿ ಹೊರಬರುವ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ ನೊಣಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಗುಣಕಾರ್ಯತತ್ಪರತೆ ಹೊಂದಿರದೇ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಣುತ್ತೇವೆ. ಯಾವುದೇ ಒಂದು ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಜೇನುಕುಟುಂಬದಲ್ಲಿ ಎರಡು-ಮೂರು ಭಿನ್ನ ಕುಟುಂಬಗಳ ತಂದೆ ಹಾಗೂ ತಾಯಿಯ ವಂಶದ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿಯರನ್ನು ಗುರುತಿಸಬಹುದು. ಹೀಗೆ ಒಂದು ಕುಡಿಯಲ್ಲಿ ಬದಲಾದ ತಾಯಿಯ ಗುಣ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ತಂದೆಯರಿಂದ ಬಂದ ಬದಲಾದ ಬಿsನ್ನಗುಣಗಳು ಹಾಗು ಅಂತಹ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ ವಂಶವಾಹಿಗುಣವು ತಂದೆಯಾದ ಗಂಡುನೊಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಗುಣಾಣುಗಳನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಬದಲಾವಣೆಯಲ್ಲಿ ಪರಿಣಮಿಸುವುದು. ಒಂದು ಜೇನು ಕುಟುಂಬದ ಕಾರ್ಯವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ ಹಾಗೂ ಗುಣಗಳು, ಜೇನುತುಪ್ಪ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆ, ಖಾಯಿಲೆ ನಿರೋಧಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ಮುಂತಾದ ವಿಹಿತವಾದ ಅಂಶಗಳೆಲ್ಲವೂ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಕರ್ತೃಗಳಾದ ಗಂಡು ಹಾಗೂ ರಾಣಿಯಿಂದಾಗಿ ಹರಿದುಬಂದು ಅದು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುವುದು ಮಾತ್ರ ಆ ಕುಟುಂಬದ ಕೆಲಸಗಾರ್ತಿ ನೊಣಗಳಲ್ಲಿ. ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ, ಭೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ನಿಸರ್ಗದಲ್ಲಿರುವ ಬಿsನ್ನಕ್ಷಮತೆಯುಳ್ಳ ಹಲವು ಕುಟುಂಬದ ಗಂಡು ನೊಣಗಳೊಡನೆ ಸಂಕರಗೊಳ್ಳುವುದು ಸಾಮನ್ಯ ಸಂಗತಿ. ಆದುದರಿಂದ ತಳಿ ಸುಧಾರಣಾ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಅನುವಂಶೀಕ ವಿಶೇಷ ಗುಣಗಳನ್ನು ಅನುಲಕ್ಷಿಸುವುದು ತೀರಾ ಅಗತ್ಯ. ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದಾಗ ಹೈಮನೋಪ್ತೆರ (Hymonoptera) ಅಂದರೆ ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಸಂಗ ಹೊಂದುವ ಗುಂಪಿನ ಈ ಕೀಟಗಳಲ್ಲಿ ಗಂಡುಪಾರುಪತ್ಯ ನಿಯಂತ್ರಣವೂ ಸಹ ಕಷ್ಟಸಾಧ್ಯ. ಇಲ್ಲಿ ಉಪಕರಣಗಳ ಸಹಾಯದಿಂದ ಗರ್ಭದಾನ ಮಾಡಿಸುವ ತಾಂತ್ರಿಕತೆಯು ಬೇಡದ ಗಂಡುಗಳ ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಸಂಗವನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಣ ಮಾಡಲು ಅನುವು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಭಾರತೀಯ ತುಡಿವೆ ರಾಣಿನೊಣಗಳಲ್ಲಿ ಅವುಗಳ ಲೈಂಗಿಕಾಂಗವು ಉಪಕರಣಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಗರ್ಭಧಾರಣೆ ಮಾಡಿಸುವ ತಂತ್ರಕ್ಕೆ ಸುಲಭವಾಗಿಸಿದರೂ ಸಹ ಭಾರತೀಯ ತುಡಿವೆ ಗಂಡುನೊಣಗಳಿಂದ ಬೀಜಾಣುಗಳನ್ನು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಂಗ್ರಹಿಸುವುದು ಅತ್ಯಂತ ಕಷ್ಟಕರವಾಗಿದೆ. ಅದೇನೆ ಇದ್ದರೂ ಸಹ ಜೇನು ತಳಿ ಸುಧಾರಣೆಗೆ ಬಳಸುವ ಜೇನು ಕುಟುಂಬಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಕೆಳಗಿನ ಅಂಶಗಳು ಇರಬೇಕಾದದ್ದು ಅಪೇಕ್ಷಣೀಯ. ಅದೇನೆಂದರೆ 

ರಾಜಶಾಹಿರಸ-೨
೧) ಮೊಟ್ಟೆ ಹಾಗೂ ಹುಳಬೆಳೆಸುವಿಕೆ:-
೧ ರಾಜಶಾಹಿರಸ/ಹೈಪೋಪೆರೆಂಜಿಯಲ್ ಗ್ಯ್ಲಾಂಡ್ (Hypo pherengial Gland- Brood Food Gland) :-
ಹತ್ತಿರದ ಸಂಬಂಧಿ ಕೂಡುವಿಕೆ(Inbreeding):