ಕರ್ನಾಟಕ ರಾಜ್ಯದ ಮುಜುರಾಯಿ ಇಲಾಖೆಗೊಳಪಟ್ಟ ಅತ್ಯಂತ ಶ್ರೀಮಂತ ದೇವಸ್ಥಾನ ಎಂದು ಪ್ರಸಿದ್ದಿಪಡೆದಿರುವುದು ಕುಕ್ಕೇ ಶ್ರೀ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ದೇವಸ್ಥಾನ. ದೇಶದ ವಿವಿಧ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಯಾತ್ರಿಕರು ಭೇಟಿ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ನಡೆಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಸೇವೆ ಮಡೆ ಮಡೆಸ್ನಾನ. ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟದಿಂದ ೫೬೨೬ ಅಡಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿದ್ದು, ಶೇಷ ಪರ್ವತ ಹಾಗೂ ಕುಮಾರ ಪರ್ವತದ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ಕುಮಾರಧಾರ ನದಿಯ ದಡದಲ್ಲಿದೆ. ಸ್ಕಂದ ಪುರಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವರ್ಣನೆಯಿದೆ. ಕುಮಾರಸ್ಕಂದನು ತಾರಾಕಾಸುರನನ್ನು ಸಂಹರಿಸಿ, ತನ್ನ ಶಕ್ತ್ಯಾಯುಧವನ್ನು ಈ ನದಿಯಲ್ಲಿ ತೊಳೆದುದರಿಂದ ನದಿಗೆ ಕುಮಾರಧಾರ ಎಂಬ ಹೆಸರು ಬಂತೆಂದೂ, ಅದೊಂದು ಪುಣ್ಯತೀರ್ಥವಾಯಿತೆಂದು ವಿವರಣೆಯಿದೆ. ಭರತಖಂಡದ ೧೦೮ ಶೈವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯವು ಒಂದು. 
ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಎನ್ನುವುದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಾಚೀನ ಹೆಸರಲ್ಲ. ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರಂಥಗಳು ಶಾಸನಗಳಲ್ಲಿ ‘ಕುಕ್ಕೆ’ ಕುಕ್ಕೆಪುರ, ಕುಕ್ಕೆಪಟ್ಟಣ ಎನ್ನುವ ಹೆಸರಿದೆ. ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಎನ್ನವ ಹೆಸರು ೨೦ನೇ ಶತಮಾನದ ಆದಿಯಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡಿತೆಂದು ದಾಖಲೆಗಳಿಂದ ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಚೀನ ಅರ್ವಾಚೀನ ಎರಡು ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಕೂಡಿಸಿ ಕುಕ್ಕೆ ಸುಬ್ರಹ್ಮಣ್ಯ ಎಂದು ಕರೆಯುವುದೂ ಇದೆ. ಕುಕ್ಕೆ ಕ್ಷೇತ್ರವು ಪ್ರಾಚೀನ ಕಾಲದಲ್ಲಿಒಂದು ದೊಡ್ಡ ಪಟ್ಟಯ್ವಾಗಿತ್ತು. ವಿಜಯ ನಗರ ಅರಸರಕಾಲದಲ್ಲಿ ವೈಭವದಿಂದ ಮೆರೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ನಂತರ ಪಾಳೇಗಾರರ ಆಳ್ವಕೆಗೆ ಒಳಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಬಂಗರಸರಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ಕ್ಷೇತ್ರದ ಆಡಳಿತವು ಅಲ್ಲಿಯ ಶಿವ ಸ್ಥಾನಿಕ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಕೈಗೆ ಬಂದು, ಬಲ್ಲಾಳರ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀರ್ಣೋದ್ಧಾರ ಪಡೆಯಿತು. ಸ್ಕಂದನ ಆರಾಧನೆ, ನಾಗಾರಾಧನೆಯೊಂದಿಗೆ ಬೆರೆತುಕೊಂಡಿರುವುದು ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದ ವಿಶೇಷ. ಹಿಂದೆ ಗೊಂಡಾರಣ್ಯದಿಂದ ಸುತ್ತುವರೆದಿದ್ದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರಕ್ಕೆ ಈಗ ದೇಶದ ನಾನಾ ಭಾಗಗಳಿಂದ ಜಾತಿ, ಧರ್ಮಗಳ ಬೇಧವಿಲ್ಲದೆ ಯಾತ್ರಿಗಳು ಆಗಮಿಸಿ ತಮ್ಮ ಇಷ್ಟಾರ್ಥಗಳನ್ನು ಪೂರೈಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ.
ಮಡೆಮಡೆಸ್ನಾನ
ಸ್ವಇಚ್ಚೆಯ ಸೇವೆ
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಮಡೆಸ್ನಾನದ ವಿಧಗಳು