ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಟಾಟಾರವರು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಉಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾವರವೊಂದನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಲು ಬಯಸಿದರು. ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಜಿ ಟಾಟಾ ಪಿಟ್ಟುಸ್‌ಬರ್ಘ್‌ಗೆ ಹೋಗಿ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಪೇಜ್ ಪೆರಿನ್ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡಿ ಅವರ ಕನಸಿನ -ಭಾರತದ ಮೊದಲ- ಉಕ್ಕಿನ ಸ್ಥಾವರವನ್ನು ಕಟ್ಟಲು ಸ್ಥಳ ಹುಡುಕುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಸಹಾಯ ಕೇಳಿದರು. ಸ್ಥಾವರಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯಕ ಕಬ್ಬಿಣ, ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು, ಸುಣ್ಣಕಲ್ಲು ಮತ್ತು ನೀರು ಮೊದಲಾದ ಕಚ್ಚಾವಸ್ತುಗಳು ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುವ ಜಾಗದ ಹುಡುಕಾಟವು 1904ರ ಎಪ್ರಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಇಂದಿನ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಆರಂಭವಾಯಿತು.

C. M. ವೆಲ್ಡ್ , ದೋರಬ್ ಟಾಟಾ ಮತ್ತು ಶಾಪುರ್ಜಿ ಸಕ್ಲಾತ್ವಾಲಾ ಮೊದಲಾದ ಅನ್ವೇಷಕರು ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಾಡುಮೇಡುಗಳಿಂದ ಬೆಟ್ಟಪ್ರದೇಶಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ ಅಸುರಕ್ಷಿತ ನಿರಾಶ್ರಯ ಭೂಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸೂಕ್ತ ಜಾಗಕ್ಕಾಗಿ, ಇಂತಹ ಕಠಿಣ, ಶ್ರಮದಾಯಕ ಕೆಲಸಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ಮ‌ೂರು ವರ್ಷ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರು. ಒಂದು ದಿನ, ಅವರು ಆಕಸ್ಮಿಕವಾಗಿ ದಟ್ಟ ಅರಣ್ಯವಿರುವ ಛೋಟಾ ನಾಗ್ಪುರ್ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಚಾಚಿರುವ ಹಾಗೂ ಸುಬರ್ಣರೇಖಾ ಮತ್ತು ಖಾರ್ಕೈ ನದಿಗಳ ಸಂಗಮ ಸ್ಥಾನದ ಹತ್ತಿರ ಸಕ್ಚಿ ಎಂಬ ಒಂದು ಹಳ್ಳಿ (ಈಗ ಟಾಟಾನಗರದ ಭಾಗವಾಗಿದೆ)ಯನ್ನು ಕಂಡರು. ಅದನ್ನೇ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಯ್ಕೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿ, ಸ್ಥಾವರದ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಜಾಗವನ್ನು ಆರಿಸಿದರು.

ಆರಂಭಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕೆಲಸಗಳು ಲಾರೆನ್ಸ್ ಸಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಡ್ಯುರೆಲ್ ಒಡೆತನದ ಸಿವಿಲ್ ಎಂಜಿನಿಯರಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಡ್ಯುರೆಲ್ & Co, ಪ್ರಕೃತಿಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಪಿತಾಮಹ ಗೆರಾಲ್ಡ್ ಡ್ಯುರೆಲ್ (ಇವನು ಇಲ್ಲೇ ಜನಿಸಿದುದು) ಮತ್ತು ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಲಾರೆನ್ಸ್ ಡ್ಯುರೆಲ್ ಮೊದಲಾದವರಿಂದ ನೆರವೇರಲ್ಪಟ್ಟವು. ಟಾಟಾ ಕುಟುಂಬದ ನಿರ್ದೇಶನದಂತೆ 1920ರಲ್ಲಿ ಡ್ಯುರೆಲ್ ತಗಡಿಗೆ ತವರ ಲೇಪನ ಮಾಡುವ ಒಂದು ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಒಂದು ಇಟ್ಟಿಗೆ-ತಯಾರಿಸುವ ಕಾರ್ಖಾನೆ, ಕಛೇರಿ ಕಟ್ಟಡ, ಆಸ್ಪತ್ರೆ ಹಾಗೂ 400 ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗಾಗಿ ವಸತಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ.

ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಜಿಯವರ ನಗರದ ಯೋಜನೆಯ ಕನಸು ಸ್ಫಷ್ಟವಾಗಿ ಕೈಗೂಡಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕರ ಗುಡಿಸಲುವಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಅವರು ಹೆಚ್ಚು ಚಿಂತಿತರಾದರು. ನಗರವೊಂದಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ಸುಖಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಅನುಕೂಲಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಅವರು ಆಗ್ರಹಪಡಿಸಿದರು. ಅದರ ಫಲವಾಗಿ, ನಗರದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಉತ್ತಮ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ರೂಪಗೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಜುಬಿಲಿ ಪಾರ್ಕ್‌ನಂತಹ ಉತ್ತಮ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ವಿರಾಮ ಸ್ಥಳಗಳ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಈ ಸುಂದರ ನಗರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುವಾಗ ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಜಿ ಟಾಟಾ ಹೀಗೆ ಹೇಳಿದರು ...

"ಬೀದಿ ಬದಿಗಳಲ್ಲಿ ನೆರಳು ನೀಡುವ, ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ತಳಿಯ ಮರಗಳಿರುವ ಅಗಲವಾದ ರಸ್ತೆಗಳಿರುವಂತೆ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳಿ. ಹುಲ್ಲುಹಾಸಿನ ವಿಹಾರ ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನಗಳಿಗೆ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಳಾವಕಾಶ ಇರುವಂತೆ ಖಚಿತಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ; ಫುಟ್ಬಾಲ್, ಹಾಕಿ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಾನವನಗಳಿಗೆ ವಿಶಾಲ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಿ; ಹಿಂದೂ ದೇವಸ್ಥಾನ, ಮಹಮ್ಮದರ ಮಸೀದಿ ಮತ್ತು ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ನರ ಚರ್ಚ್‌ಗಳಿಗೆ ಜಾಗಗಳನ್ನು ಮೀಸಲಿರಿಸಿ."

ಇಂದು ನಗರ ಕಾಣಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯು ಅವರ ಒಂದು ಕನಸಿನ ಯೋಜನೆಯ ಸಾಕ್ಷಿಭೂತ ಪುರಾವೆಯಾಗಿದೆ. . ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಪುರಸಭೆಯ ಆಡಳಿತವಿಲ್ಲದ ಏಕೈಕ ನಗರ ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಪುರ. ಅದರ ಸಂರಕ್ಷಣೆ ಮತ್ತು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಟಾಟಾ ಉಕ್ಕಿನ ಸಂಸ್ಥೆಯು ವಹಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ, ಇದು ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಅನನ್ಯವಾದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

ಇಸವಿ 1980ರ ಉತ್ತರಾರ್ಧದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರವು ಟಾಟಾದ ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಪುರ ನಿರ್ವಹಣೆಯ ಕಾರ್ಯವನ್ನು ಕೊನೆಗೊಳಿಸಿ ನಗರವನ್ನು ಪುರಸಭೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ ತರುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಒಂದು ಕಾನೂನನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದಾಗ, ಸ್ಥಳೀಯ ಜನರು ಪ್ರತಿಭಟಿಸಿ ಸರಕಾರದ ಈ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ವಿಫಲಗೊಳಿಸಿದರು. ನಂತರ 2005ರಲ್ಲಿ ಅಂತಹುದೇ ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರಸ್ತಾಪವು ಪ್ರಭಾವಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಂದ ಮತ್ತೊಮ್ಮೆ ಸೂಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು. ಕಾರ್ಮಿಕ ವರ್ಗವು ಇದರ ಮುಖ್ಯವಾದ ಗುರಿಯಾಗಿತ್ತು. ಇವರು ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ಸರಕಾರದ ಪರವಹಿಸಿ, ಪೂರ್ವ-ಸಿಂಗ್ಬುಮ್ ಜಿಲ್ಲಾಧಿಕಾರಿ ಕಛೇರಿ ಹೊರಗೆ ಪ್ರತಿಭಟನಾ ಸಭೆ ಸೇರಿದರು. ಆದರೂ ಪುರಸಭೆ ಮಾಡಬೇಕೆನ್ನುವವರ ಉದ್ಧೇಶ ನೆರವೇರಲಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ಜಮ್ಶೆಡ್‌ಪುರ ಇಂದಿನವರೆಗೆ ಪುರಸಭೆಯಿಲ್ಲದೆಯೇ ಉಳಿದಿದೆ ಮತ್ತು ಉತ್ತಮ ಮಟ್ಟದ ನಿರ್ವಹಣಾ ಕಾರ್ಯಗಳೂ ಮುಂದುವರಿಯುತ್ತಿವೆ.

ಇತಿಹಾಸ
ಶಿಕ್ಷಣ
ಭೂಗೋಳಶಾಸ್ತ್ರ
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಚಾರಗಳು