NPT ಸಹಿದಾರ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ ಅವುಗಳಿಗೆ ಪರಮಾಣು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮತ್ತು ಪರಸ್ಪರ ಸಮ್ಮತಿಯಿಂದ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಮೂರನೇ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವು ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ. ತಮ್ಮ ಪರಮಾಣು ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿಲ್ಲ ಎಂದು ಆ ದೇಶಗಳು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ನಿರೂಪಿಸಿ ವಿವರಿಸುತ್ತಿರುತ್ತವೆಯೋ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೂ ಈ ಅವಕಾಶವಿರುತ್ತದೆ.

ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳೊಂದಿಗಿನ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಪೈಕಿಯ ಕೆಲವೇ ಕೆಲವು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಲು ಒಪ್ಪುತ್ತಿರುವುದರಿಂದ, NPTಯ ಮೂರನೇ ಆಧಾರಸ್ತಂಭವು IVನೇ ಕಲಮಿನಡಿಯಲ್ಲಿ, ಆದರೆ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವುದನ್ನು ಕಷ್ಟಕರವನ್ನಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದ ಷರತ್ತುಗಳ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಅದನ್ನೇ ಮಾಡುವುದರ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಇತರ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೂ ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ.

ಶಾಂತಿಯುತ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗಾಗಿ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುವ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಹಸ್ತಾಂತರಗೊಳಿಸಲಾಗದ ಹಕ್ಕನ್ನು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ NPT ಸಹಭಾಗಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, "Iನೇ ಮತ್ತು IIನೇ ಕಲಮುಗಳೊಂದಿಗಿನ ಅನುಸರಣೆಯಲ್ಲಿ" (ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ "ಮೊದಲನೇ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ"ವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ, ಪ್ರಸರಣ ಮಾಡದಿರುವಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಮೂಲಭೂತ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳು) ಈ ಹಕ್ಕು ಚಲಾಯಿಸಲ್ಪಡದಂತೆ ಅದು ಪ್ರತಿಬಂಧಿಸುತ್ತದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿರುವ ಲಘು ನೀರಿನ ರಿಯಾಕ್ಟರಿನ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರವು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿದ ಯುರೇನಿಯಂ ಇಂಧನವನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಒಂದೋ ಯುರೇನಿಯಂನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಬೇಕು ಇಲ್ಲವೇ ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಯುರೇನಿಯಂನ್ನು ಖರೀದಿಸಬೇಕು ಎಂಬುದನ್ನು ಇದು ಅನುಸರಿಸಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದ ಮೊಹಮದ್‌ ಎಲ್‌ಬರಾಡೇ ಎಂಬಾತ, ಪುಷ್ಟೀಕರಣದ ಹರಡುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ಪರಮಾಣು ಪ್ರಸರಣ ಮಾಡದಿರುವ ಪ್ರಚಲಿತ ಪದ್ಧತಿಯ, "ಅಕಿಲೀಸ್‌ನ ಹಿಮ್ಮಡಿ" (ಮರ್ಮಸ್ಥಾನ) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳ ಪುನರ್‌‌ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಾಗಿ ಕರೆನೀಡಿದ. 2007ರ ವೇಳೆಗೆ ಇದ್ದಂತೆ, 13 ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪುಷ್ಟೀಕರಣದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೊಂದನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ದೇಶವೊಂದರ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಪ್ರಯತ್ನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ವಿದಳನೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯ ಲಭ್ಯತೆಯು ಪ್ರಮುಖ ತೊಡಕಾಗಿ, ಹಾಗೂ "ಗತಿ ನಿಯಾಮಕ ಅಂಶ"ವಾಗಿ ಬಹಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರಿಂದ, ಯುರೇನಿಯಂ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಹಾಗೂ ಪ್ಲುಟೋನಿಯಂ ಪುನರ್‌ಸಂಸ್ಕರಣದ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಮತ್ತಷ್ಟು ಹರಡುವುದನ್ನು ತಡೆಗಟ್ಟಲು, 2004ರಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು U.S. ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಾಶಸ್ತ್ಯವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು(ಈ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ENR ಎಂದೂ ಹೆಸರಿದೆ). ENR ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ದೇಶಗಳು, ಬೇಡಿಕೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಈ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಬಳಕೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿರುವ ವಿದಳನೀಯ ಸಾಮಗ್ರಿಯನ್ನು ಉತ್ಪಾದಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಈಗಾಗಲೇ ಜಾರಿಯಲ್ಲಿರುವ ಆಯ್ಕೆಯನ್ನು ಹೊಂದುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಭಯವಿರುವುದರಿಂದಾಗಿ, ಅವಕ್ಕೆ ಒಂದು "ಪರಿಣಾಮಸಿದ್ಧವಾದ" ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿ ಎಂಬ ಹೆಸರು ದಕ್ಕಿದೆ. ಆದ್ದರಿಂದ, ENR ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ NPT ಸದಸ್ಯರು ಹೊಂದಿರುವ ಒಂದು "ಹಕ್ಕಿನ" ಮಟ್ಟವು, ಅದರ ಕಾರ್ಯರೂಪಕ್ಕೆ ಬರುವಷ್ಟು ತೀವ್ರವಾಗಿರುವ ಪ್ರಸರಣ ಸೂಚನೆಗಳೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ಅದು ಕಾರ್ಯನೀತಿಯ ಹಾಗೂ IVನೇ ಕಲಮಿನ ಅರ್ಥ ಮತ್ತು ಒಡಂಬಡಿಕೆಯ I, II, ಹಾಗೂ IIIನೇ ಕಲಮುಗಳೊಂದಿಗೆ ಅದು ಹೊಂದಿರುವ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಆವರಿಸಿರುವ ಕಾನೂನು ಚರ್ಚೆಗಳ ತೀಕ್ಷ್ಣತೆಯಲ್ಲಿದೆ.

ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಾಗಿ ಒಡಂಬಡಿಕೆಗೆ ಸಹಿಹಾಕಿರುವ ಮತ್ತು ಆ ಸ್ಥಾನಮಾನವನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಂಡಿರುವ ದೇಶಗಳು, ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸದಿರುವ ಒಂದು ಮುರಿಯದ ದಾಖಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಇರಾಕ್‌‌ ದೇಶವು ತನ್ನ NPT ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲಂಘಿಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಅದಕ್ಕೆ IAEA ಸಮನ್ಸ್‌ ಜಾರಿ ಮಾಡಿತು ಹಾಗೂ UN ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಯು ಅದರ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಬಂಧವನ್ನು ಹೇರಿತು; ಉತ್ತರ ಕೊರಿಯಾ ದೇಶವು ತನ್ನ NPT ರಕ್ಷಣೋಪಾಯದ ಒಪ್ಪಂದದ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಈ ಉಲ್ಲಂಘನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಪದೇಪದೇ ಸಮನ್ಸ್‌ ಜಾರಿಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು ಹಾಗೂ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಅದು NPTಯಿಂದ ಹಿಂದೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಬಹುವಿಧದ ಪರಮಾಣು ಉಪಕರಣಗಳ ಪರೀಕ್ಷೆಯನ್ನು ನಡೆಸಿತು; ರೂಢಿಯದಲ್ಲದ ಬಹುಮತಾಭಿಪ್ರಾಯದ್ದಲ್ಲದ ತೀರ್ಮಾನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಇರಾನ್‌ ದೇಶವು ತನ್ನ NPT ರಕ್ಷಣೋಪಾಯಗಳ ಕಟ್ಟುಪಾಡುಗಳ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ಇಲ್ಲದಿರುವುದು ಅಥವಾ ಅನನುವರ್ತನೆಯನ್ನು ತೋರಿಸಿದ್ದು ಕಂಡುಬಂತು, ಏಕೆಂದರೆ, ತನ್ನ ಪುಷ್ಟೀಕರಣ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯ ವರದಿಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು "ಸಮಯದ ಒಂದು ವಿಸ್ತರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಅವಧಿಯ ಕುರಿತಾದ ಹಲವಾರು ನಿದರ್ಶನಗಳಲ್ಲಿ ವಿಫಲಗೊಂಡಿತು"<ref name="IAEA-GOV/2003/75"></ref><ref name="IAEA-GOV/2005/77"></ref> ಮತ್ತು ಲಿಬಿಯಾ ದೇಶವು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಒಂದು ರಹಸ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿತು ಮತ್ತು 2003ರ ಡಿಸೆಂಬರ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪರಿತ್ಯಜಿಸಿತು. 1991ರಲ್ಲಿ, ರೊಮೇನಿಯಾ ದೇಶವು ಮುಂಚಿನ ಪ್ರಭುತ್ವದಿಂದ ಹಿಂದೆ ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಘೋಷಿಸಲ್ಪಡದ ಪರಮಾಣು ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿತು ಹಾಗೂ IAEA ಈ ಅನನುವರ್ತನೆಯನ್ನು ಕೇವಲ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಭದ್ರತಾ ಮಂಡಳಿಗೆ ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಕೆಲವೊಂದು ವಲಯಗಳಲ್ಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪ್ರಮಾಣಿಸಿ ಸಮರ್ಥಿಸಬಹುದಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳಿಂದ ಮುಕ್ತವಾಗಿವೆ ಎಂಬ ಅಂಶವು, ಆ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ವತಃ ತಾವೇ ನಿರ್ಮಿಸುವಲ್ಲಿ ಏಕ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಅನುಭವಿಸಬಹುದಾದ ಯಾವುದೇ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಒಂದು ವೇಳೆ ನೆರೆಹೊರೆಯ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಶಾಂತಿಯುತ ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿ ಕಾರ್ಯಸೂಚಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು ತಿಳಿದುಬಂದರೂ ಸಹ, ಅದು ಅನ್ಯಥಾ ಅನುಮಾನಾಸ್ಪದವಾಗಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿರುತ್ತದೆ. ಈ ನಿದರ್ಶನದಲ್ಲಿ, ಒಡಂಬಡಿಕೆಯು ವಿನ್ಯಾಸಗೊಳಿಸಲ್ಪಟ್ಟಂತೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ.

2004ರಲ್ಲಿ, ಇಂಟರ್‌ನ್ಯಾಷನಲ್‌ ಅಟಾಮಿಕ್‌ ಎನರ್ಜಿ ಏಜೆನ್ಸಿಯ (IAEA) ಆಗಿನ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ದೇಶಕನಾದ ಮೊಹಮದ್‌ ಎಲ್‌ಬರಾಡೇ ಎಂಬಾತ, ಒಂದು ಅಂದಾಜಿನ ಪ್ರಕಾರ ಮೂವತ್ತೈದರಿಂದ ನಲವತ್ತರಷ್ಟು ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.

ಎರಡನೇ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ: ನಿರಸ್ತ್ರೀಕರಣ
ಮೂರನೇ ಆಧಾರಸ್ತಂಭ: ಪರಮಾಣು ಶಕ್ತಿಯ ಶಾಂತಿಯುತ ಬಳಕೆ
ಭಾರತ, ಇಸ್ರೇಲ್‌‌ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ
ಅಮೆರಿಕಾ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನಗಳು-NATO ಪರಮಾಣು ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರಗಳ ಹಂಚಿಕೆ