ಸುಮಾರು ೮೫೦ರಲ್ಲಿ ಅಜ್ಞಾತ ಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಮೇಲೆರಿದ ವಿಜಯಾಲಯ ಪಾಂಡ್ಯರು ಮತ್ತು ಪಲ್ಲವರ ನಡುವಿನ ಸಂಘರ್ಷದಿಂದ ಉದ್ಭವಿಸಿದ ಅವಕಾಶವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡ ಹಾಗು ತಂಜಾವೂರನ್ನು ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡ. ತರುವಾಯ ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಚೋಳರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಶಾಹಿಗೆ ಹಾದಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ವಿಜಯಾಲಯ ಪುನಶ್ಚೇತನ ನೀಡಿದ ಹಾಗು ಅವನ ಪುತ್ರ ಒಂದನೇ ಆದಿತ್ಯ ಚೋಳರ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾದ. ಅವನು ಪಲ್ಲವ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಮೇಲೆ 903ರಲ್ಲಿ ದಂಡೆತ್ತಿ ಹೋಗಿ ಯುದ್ದದಲ್ಲಿ ಪಲ್ಲವ ರಾಜ ಅಪರಾಜಿತನನ್ನು ಹತ್ಯೆ ಮಾಡಿ ಪಲ್ಲವ ಆಳ್ವಿಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಿದ. 

ಒಂದನೇ ಪರಾಂತಕ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಚೋಳ ಪ್ರಭುತ್ವವು ಇಡೀ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ,ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅಂತ್ಯಕಾಲದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರಿಂದ ಅನೇಕ ಹಿನ್ನಡೆಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದ.ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ತಮ್ಮ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದವರೆಗೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದರು. ಕರಿಕಾಲ ಚೋಳ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪೂರ್ವ ಚೋಳರಾಜ. ಸಂಗಮ್ ಕವಿತೆಯ ಅನೇಕ ಕವನಗಳಲ್ಲಿ ಅವನ ಹೆಸರನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ನಂತರದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ "ಸಿಲಪಟ್ಟಿಕಾರಂ" ನಲ್ಲಿ ಕಂಡು ಬಂದ ಅನೇಕ ಐತಿಹ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಕೆತ್ತನೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗು ೧೧ ಮತ್ತು ೧೨ನೇ ಶತಮಾನಗಳ ಸಾಹಿತ್ಯ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ಕರಿಕಾಲನ ಹೆಸರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹಿಮಾಲಯದವರೆಗೆ ಇಡೀ ಭಾರತದ ಮೇಲೆ ವಿಜಯ ಸಾಧಿಸಲು ಮತ್ತು ತನ್ನ ಸಾಮಂತ ರಾಜರ ನೆರವಿನಿಂದ ಕಾವೇರಿ ನದಿಗೆ ಪ್ರವಾಹ ದಂಡೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣಕರ್ತನೆಂದು ಅವರು ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. 

ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಐತಿಹ್ಯಗಳು ಸಂಗಮ್ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅನುಪಸ್ಥಿತಿಯಿಂದ ಗಮನಸೆಳೆದಿದೆ. ಕೊಸಿಂಗಣ್ಣನ್ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಪೂರ್ವದ ಚೋಳ ರಾಜನಾಗಿದ್ದು, ಸಂಗಮ್ ಅವಧಿಯ ಅನೇಕ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ವೈಭವೀಕರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಮಧ್ಯಕಾಲೀನ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಶೈವ ಸಂತ ನಾಗಿ ಬಿಂಬಿಸಲಾಯಿತು. ದುರ್ಬಲ ಅರಸರು, ಅರಮನೆಯಲ್ಲಿ ಪಿತೂರಿಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರ ವಿವಾದಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಮುಂದಿನ ಕೆಲವು ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಚೋಳರು ತಾತ್ಕಾಲಿಕ ಕುಸಿತ ಕಂಡರು. 

ಅನೇಕ ಪ್ರಯತ್ನಗಳ ನಡುವೆಯೂ ಪಾಂಡ್ಯ ದೇಶವನ್ನು ಸಂಪೂರ್ಣ ಅಡಗಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಲಿಲ್ಲ ಹಾಗು ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ರಾಷ್ಟ್ರಕೂಟರು ಪ್ರಬಲ ವೈರಿಗಳಾಗಿದ್ದರು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಚೋಳರ ಪುನಶ್ಚೇತನ ೯೮೫ ರಲ್ಲಿ ಒಂದನೇ ರಾಜರಾಜ ಚೋಳನ ಪ್ರವೇಶದೊಂದಿಗೆ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಚೋಳರು ರಾಜರಾಜ ಮತ್ತು ಅವನ ಪುತ್ರ ಒಂದನೇ ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಏಷ್ಯದಲ್ಲಿ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಿಲಿಟರಿ, ಆರ್ಥಿಕ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಶಕ್ತಿಯಾಗಿ ಹೊಮ್ಮಿದರು. 

ಚೋಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಮಾಲ್ಡೀವ್ ದ್ವೀಪಗಳಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬಂಗಾಳದ ಗಂಗಾ ನದಿ ದಂಡೆವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತವನ್ನು ಗೆದ್ದುಕೊಂಡ ಮತ್ತು ಶ್ರೀಲಂಕಾದ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳನ್ನು ತನ್ನ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ ಹಾಗೂ ಮಾಲ್ಡೀವ್ ದ್ವೀಪ ಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡ. ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ಶ್ರೀವಿಜಯ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಸೋಲಿಸುವ ಮೂಲಕ ಮಲಯ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದವರೆಗೆ ಚೋಳರ ವಿಜಯಗಳನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿದ. ಅವನು ಬಿಹಾರ ಮತ್ತು ಬೆಂಗಾಳದ ಅರಸ ಮಹಿಪಾಲನನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ. 

ಈ ವಿಜಯದ ಸ್ಮರಣೆಗಾಗಿ ಗಂಗೈಕೊಂಡ ಚೋಳಪುರಂ("ಗಂಗೆಯನ್ನು ಸೋಲಿಸಿದ ಚೋಳರ ಪಟ್ಟಣ" )ಎಂಬ ರಾಜಧಾನಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದ. ಉತ್ಕರ್ಷದ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀಲಂಕಾ ದ್ವೀಪದಿಂದ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ಜಲಾನಯನ ಪ್ರದೇಶದವರೆಗೆ ವ್ಯಾಪಿಸಿತು. ಭಾರತದ ಪೂರ್ವತೀರದ ರಾಜ್ಯಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದು ಗಂಗಾ ನದಿ ದಂಡೆಯವರೆಗೆ ಚೋಳರ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. 

ಮಲಯ ದ್ವೀಪಸ್ತೋಮದಲ್ಲಿ ಚೋಳ ನೌಕಾಪಡೆಯು ಶ್ರೀವಿಜಯನ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿ ಜಯಗಳಿಸಿತು. 

ಚೋಳ ಸೇನೆಗಳು ಥಾಯ್ಲೆಂಡ್ ಮತ್ತು ಕಾಂಬೋಡಿಯದ ಕೇಮರ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದಿಂದ ಕಪ್ಪಗಳನ್ನು ಸ್ವೀಕರಿಸಿತು.

ರಾಜರಾಜ ಮತ್ತು ರಾಜೇಂದ್ರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಆಡಳಿತವು ಗಣನೀಯ ಪರಿಪಕ್ವತೆ ಗಳಿಸಿತು. ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಅನೇಕ ಸ್ವಯಮಾಡಳಿತದ ಸ್ಥಳೀಯ ಸರ್ಕಾರಿ ಘಟಕಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಯಿತು ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯ ಚುನಾವಣೆಗಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮೂಲಕ ಆಯ್ಕೆಮಾಡಲಾಯಿತು.

ಚೋಳರು ತಮ್ಮ ಅವಧಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ, ಸದಾ ಚೇತರಿಸಿಕೊಂಡು ಲಂಕಾದಲ್ಲಿ ಚೋಳರ ಸ್ವಾಧೀನವನ್ನು ಬುಡಮೇಲು ಮಾಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಿಂಹಳರಿಂದ, ತಮ್ಮ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಗೆಲುವಿಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಿದ್ದ ಪಾಂಡ್ಯ ರಾಜರಿಂದ ಹಾಗೂ ಪಶ್ಚಿಮ ಡೆಕ್ಕನ್‌ನಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ಹೆಚ್ಚಿದ ಮಹತ್ವಾಕಾಂಕ್ಷೆಗಳಿಂದ ಸತತ ತೊಂದರೆಗೆ ಸಿಲುಕಿದರು. ಚೋಳರ ಅವಧಿಯ ಇತಿಹಾಸವು ಚೋಳರು ಮತ್ತು ಅವರ ನಡುವಿನ ವೈರಿಗಳ ನಡುವೆ ಸತತ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಾಗಿತ್ತು. 

ಚಾಲುಕ್ಯರು ಮತ್ತು ಚೋಳರ ನಡುವೆ ಅಧಿಕಾರ ಸಮತೋಲನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗು ಎರಡು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಗಳ ನಡುವೆ ತುಂಗಭದ್ರ ನದಿಯನ್ನು ಗಡಿಯನ್ನಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿದ್ದವು. ಆದರೆ ವೆಂಗಿ ರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಚೋಳ ಪ್ರಭಾವವು ಎರಡು ಶಕ್ತಿಗಳ ನಡುವೆ ವಿವಾದದ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುವಾಗಿತ್ತು. ಚೋಳರು ಮತ್ತು ಚಾಲುಕ್ಯರು ಅನೇಕ ಯುದ್ಧಗಳಲ್ಲಿ ಹೋರಾಡಿದರು ಹಾಗೂ ಎರಡೂ ರಾಜ್ಯಗಳು ಕೊನೆಯಿಲ್ಲದ ಯುದ್ಧಗಳಿಂದ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ಉಂಟಾದ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟಿನಿಂದ ದಣಿದರು.

ರಾಜರಾಜ ವೆಂಗಿಯ ಮೇಲೆ ಜಯಗಳಿಸಿದ ನಂತರ ಅವನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಗೋದಾವರಿ ನದಿಯ ದಕ್ಷಿಣ ದಂಡೆಗಳಲ್ಲಿರುವ ವೆಂಗಿಯ ಸುತ್ತ ನೆಲೆಗೊಂಡಿದ್ದ ಪೂರ್ವ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜರ ನಡುವೆ ವೈವಾಹಿಕ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ಮೈತ್ರಿಗಳು ಬೆಳೆಯಿತು. ವಿಜಯರಾಜ ಚೋಳನ ಪುತ್ರ ಅಥಿರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ೧೦೭೦ರಲ್ಲಿ ನಾಗರಿಕ ಅಶಾಂತಿಯಲ್ಲಿ ಹತ್ಯೆಗೀಡಾದ ಮತ್ತು ಒಂದನೇ ಕುಲೊತುಂಗ ಚೋಳನು ಚೋಳ ಸಿಂಹಾಸನವನ್ನು ಏರಿ, ಚಾಲುಕ್ಯ ಚೋಳ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ನಾಂದಿ ಹಾಡಿದ. ಕುಲೋತುಂಗ ವೆಂಗಿ ಅರಸ ರಾಜರಾಜ ನರೇಂದ್ರನ ಪುತ್ರನಾಗಿದ್ದ. 

ಚಾಲುಕ್ಯ ಚೋಳ ರಾಜವಂಶವು ಒಂದನೇ ಕುಲೋತುಂಗ ಚೋಳ ಮತ್ತು ವಿಕ್ರಮ ಚೋಳರ ಸಮರ್ಥ ಆಡಳಿತವನ್ನು ಕಂಡಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಚೋಳ ಅಧಿಕಾರದ ಅವನತಿ ಕಾರ್ಯತಃ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ಚೋಳರು ಲಂಕಾ ದ್ವೀಪದ ಮೇಲಿನ ತಮ್ಮ ನಿಯಂತ್ರಣ ಕಳೆದು ಕೊಂಡರು ಹಾಗು ಸಿಂಹಳ ಶಕ್ತಿಯ ಪುನಶ್ಚೇತನದಿಂದ ಉಚ್ಚಾಟಿತರಾದರು. 

ಸುಮಾರು ೧೧೧೮ ರಲ್ಲಿ ಅವರು ವೆಂಗಿ ಮೇಲಿನ ನಿಯಂತ್ರಣವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಪಶ್ಚಿಮ ಚಾಲುಕ್ಯ ರಾಜ ನಾಲ್ಕನೇ ವಿಕ್ರಮಾದಿತ್ಯನ ಕೈವಶವಾಯಿತು. ಗಂಗವಾಡಿಯನ್ನು(ದಕ್ಷಿಣ ಮೈಸೂರು ಜಿಲ್ಲೆಗಳು) ಚಾಲುಕ್ಯರ ಅಧೀನ ರಾಜ ಹೊಯ್ಸಳ ವಿಷ್ಣುವರ್ಧನನ ಹೆಚ್ಚಿದ ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕಳೆದುಕೊಂಡರು. ಪಾಂಡ್ಯ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರಾಡಳಿತದ ನಿಯಂತ್ರಣದ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಪಾಂಡ್ಯ ಸಿಂಹಾಸನದ ಮೇಲೆ ಅನೇಕ ಮಂದಿ ಹಕ್ಕುಸಾಧಿಸಲು ಪ್ರೇರೇಪಿಸಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಸಿಂಹಳೀಯರು ಮತ್ತು ಚೋಳರು ಪರೋಕ್ಷವಾಗಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದರು. 

ಚೋಳದ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಕೊನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ, ಪಾಂಡ್ಯರ ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ರಕ್ಷಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಕಾಂಚಿಪುರಂನಲ್ಲಿ ಕಾಯಂ ಹೊಯ್ಸಳ ಸೇನೆಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಮೂರನೇ ರಾಜೇಂದ್ರ ಚೋಳ ಕೊನೆಯ ಚೋಳ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ. ಕಡವ ಅರಸ ಒಂದನೇ ಕೊಪ್ಪೇರುಂಚಿಂಗ ರಾಜೇಂದ್ರನನ್ನು ಸೆರೆಹಿಡಿದು ಬಂಧಿಯಾಗಿಸಿದ. ರಾಜೇಂದ್ರನ ಆಳ್ವಿಕೆಯ(೧೨೭೦) ಅಂತ್ಯದಲ್ಲಿ ಪಾಂಡ್ಯನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸಮೃದ್ಧಿಯ ತುತ್ತತುದಿಯಲ್ಲಿತ್ತು ಹಾಗು ಚೋಳ ಆಧಿಪತ್ಯವನ್ನು ಪೂರ್ತಿ ವಶಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿತು.

ನಡುಗಾಲ(೩00–೬00)
ಐರೋಪ್ಯ ವಸಾಹತು (೧೭೫೦–೧೮೫೦)
ಉಲ್ಲೇಖಗಳು
ಚೋಳರು