ಇಂದು ಹಾಲೆಂಡ್‌ ಎನ್ನಲಾದ ಭೂಪ್ರದೇಶವು ಎಂದಿಗೂ ಸ್ಥಿರತೆ ಹೊಂದಿರಲಿಲ್ಲ. ಸಹಸ್ರವರ್ಷಗಳ ಕಾಲದಿಂದಲೂ, ಈ ಪ್ರದೇಶದ ಭೂಗೋಳವು ಕ್ರಿಯಾಸಂಬದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಪಶ್ಚಿಮ ಕಡಲತೀರವು ಸುಮಾರು ಮುವ್ವತ್ತು ಕಿಲೋಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಪೂರ್ವಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಂಡಿತು. ಬಿರುಗಾಳಿಯ ಅಲೆಗಳು ಕಡಲತೀರದ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಮುನ್ನುಗ್ಗುತ್ತಿರುವುದು ನಿರಂತರವಾಗಿತ್ತು. ಮೂಲತಃ ಮುಖ್ಯ ಭೂಮಿಗೆ ಅಂಟಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಫ್ರಿಷಿಯನ್‌ ಐಲ್ಸ್‌, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಬೇರ್ಪಟ್ಟ ದ್ವೀಪಗಳಾದವು. ರೈನ್‌ ಮತ್ತು ಮೋಸ್‌ (ಮಾಸ್)‌ ನದಿಗಳು ಪದೇ-ಪದೇ ಪ್ರವಾಹವನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದವು. ಅವು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಮತ್ತು ದಿಢೀರನೆ ತಮ್ಮ ಪಥ ಬದಲಿಸುತ್ತಿದ್ದವು.

ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ಜನರು ಅಸ್ಥಿರ ಮತ್ತು ಜಲಾವೃತವಾಗುವ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ನೆದರ್ಲೆಂಡ್ಸ್‌ ಕಡಲತೀರದಲ್ಲಿ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆಗಳ ಹಿಂದೆ, ಎತ್ತರದ ಸಸ್ಯದಿದ್ದಿಲಿನಿಂದಾಗಿ ಆವೃತ ಪ್ರಸ್ಥಭೂಮಿ ಬೆಳೆದಿತ್ತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಸಮುದ್ರದ ವಿರುದ್ಧ ಸೈಸರ್ಗಿಕ ರಕ್ಷಣಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಕಲ್ಪಿಸಿದಂತಾಯಿತು. ಪ್ರದೇಶದ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಜವುಗು ಮತ್ತು ಕೆಸರುಳ್ಳ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿತ್ತು. ಹತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನ ಆರಂಭದ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಮೂಲವಾಸಿಗಳು, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಕೆಸರನ್ನು ಹರಿಯಬಿಟ್ಟು, ಈ ಭೂಮಿಯಲ್ಲಿ ಉಳುಮೆ ಮಾಡತೊಡಗಿದರು. ಆದರೂ, ರಾಡಿನೀರು ಹರಿಯಬಿಟ್ಟ ಕಾರಣ, ಮಣ್ಣು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕುಗ್ಗಿಹೋಯಿತು, ಭೂಮಿಯ ಮೇಲ್ಮೈ ಸುಮಾರು ಹದಿನೈದು ಮೀಟರ್‌ಗಳಷ್ಟು ಕುಸಿಯಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. 

ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಝೀಲೆಂಡ್‌ ಹಾಗೂ ಉತ್ತರದಲ್ಲಿರುವ ಫ್ರಿಸಿಯಾ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಈ ಭೌಗೋಳಿಕ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ, ಮಹಾದುರಂತದ ಪ್ರವಾಹಗಳು ಸಂಭವಿಸಿದವು. ಸಸ್ಯದಿದ್ದಿಲಿನ ಪದರಗಳು ಚದುರಿಹೋಗಿ ಅಥವಾ ತಮ್ಮ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಬೇರೆಯಾಗಿ, ಪ್ರವಾಹದ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಕೊಚ್ಚಿಹೋದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ, ಇಡೀ ಪ್ರದೇಶ ಜಲಾವೃತಗೊಂಡಿತು. ಫ್ರಿಸಿಯನ್‌ ಕಡೆಯಿಂದ ಸಮುದ್ರದ ನೀರು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರದೇಶವನ್ನೂ ಜಲಾವೃತಗೊಳಿಸಿತು. ವಲಯದ ಆಚೆಯ ಅಂಚಿನಿಂದ ಅದು ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ್ನು ತಗ್ಗುಪ್ರದೇಶವಾಗಿಸಿತು. ಈ ಮೂಲಕ, ಇಂದಿನ ಇಜಸೆಲ್ಮೀರ್‌ ಎಂದು ಪರಿಚಿತವಾದ ಝಯ್ಡರ್ಝೀ ರಚನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಈ ಅಂತರ್ದೇಶೀಯ ಸಮುದ್ರವು, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿರುವ ಝೀಲೆಂಡ್‌ನ 'ಮುಳುಗಿದ ಭೂಪ್ರದೇಶ'ಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಅಪಾಯಕಾರಿ ಸ್ಥಿತಿ ಎದುರಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ, ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ್ನು ಕೇವಲ ತಗ್ಗಾದ ಮರಳುದಂಡೆಯ ಮುಂದೆ, ಇಕ್ಕಟ್ಟಾದ ಮರಳುದಿಣ್ಣೆಯ ಸರಣಿ ತಡೆಗಟ್ಟು ದ್ವೀಪಗಳ ಜೋಡಣೆಗೆ ಅಡ್ಡಿಯಾಗುವ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ತಂದೊಡ್ಡಿತು. ಇಂತಹ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪ್ರಕೋಪದ ಸಮಸ್ಯೆಯಿಂದ ಪಾರಾಗಲು, ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಾದ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮ ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಕೌಂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ದೊಡ್ಡ ಸಂನ್ಯಾಸಿ ಮಠಗಳು ಈ ಯತ್ನದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ, ಬಹಳಷ್ಟು ಮುಖ್ಯವಾದ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಪ್ರವಾಹ ತಡೆಗಟ್ಟುವ ಶಕ್ತಿಯುಳ್ಳ, ಮೊಟ್ಟಮೊದಲ ಏರಿ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ನೆರವಾದರು. ಆನಂತರ, ವಿಶೇಷ ಸ್ವಯಮಾಧಿಕಾರದ ಆಡಳಿತ ಮಂಡಳಿಗಳು ರಚನೆಯಾದವು. "ವಾಟರ್ಷಾಪ್‌ಪೆನ್" ‌ (ಜಲ ನಿಯಂತ್ರಣಾ ಮಂಡಳಿಗಳು) ನೀರು ನಿರ್ವಹಣೆಯ ವಿಚಾರವಾಗಿ, ತಮ್ಮ ನಿಯಮಾವಳಿಗಳು ಮತ್ತು ನಿರ್ಧಾರಗಳನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಲು ಕಾನೂನಿನ ಅಧಿಕಾರಗಳಿದ್ದವು. ಶತಮಾನಗಳು ಕಳೆದಂತೆ, ಕಡಲತೀರದುದ್ದಕ್ಕೂ ಚಾಚಿರುವ, ಹಾಗೂ ತಗ್ಗು ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಏರಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ಸಮುದ್ರದ ಕೊರೆತಗಳಿಂದ ಭೂಮಿಯನ್ನು ರಕ್ಷಿಸಲು ಈ ಏರಿ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು.

ಆದರೂ, ಹಾಲೆಂಡ್‌ನವರು ಅಷ್ಟಕ್ಕೇ ಅಲ್ಲಿಯೇ ನೆಲೆ ನಿಲ್ಲಲಿಲ್ಲ. ಆಗ 16ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಆರಂಭಗೊಂಡು, ಸ್ವಪ್ರೇರಣೆಯಿಂದ ಭೂಸುಧಾರಣಾ ಯೋಜನೆ ಕೈಗೊಂಡರು. ಕೆರೆ, ಜವುಗು ಮತ್ತು ಸುತ್ತಮುತ್ತಲ ಕೆಸರಿನ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ತಗ್ಗು ಭೂಮಿಗಳನ್ನಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಿದರು. ಇದು 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ವರೆಗೂ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ, ಮಧ್ಯಯುಗೀಯ ಮತ್ತು ಆಧುನಿಕ ಕಾಲದ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ಆರಂಭಿಕ ಕಾಲದ ಐತಿಹಾಸಿಕ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದರೆ, ಇಂದಿನ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ನಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಯಾವುದೇ ರೀತಿಯಲ್ಲೂ ಹೋಲುವುದಿಲ್ಲ.

ನೀರಿನ ಸದುಪಯೋಗಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವ ಕಷ್ಟಕರ ಯತ್ನವು, ಹಾಲೆಂಡ್‌ ಇಂದು ಕಡಲ ಸಂಪತ್ತಲ್ಲದೇ ಆರ್ಥಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಬಲ ರಾಷ್ಟ್ರವಾಗಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು, ಅಲ್ಲದೆ, ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ಜನತೆಯ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ವಿಕಸನಕ್ಕೂ ನೆರವಾಯಿತು.

ಇನ್ನಿತರೆ ವಲಯಗಳಂತೆ ಪ್ರಾಂತಗಳು
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ
ಭೂ ಸುಧಾರಣೆ
ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಹಾಗೂ ಡಚ್‌ ಗಣರಾಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಹಾಲೆಂಡ್‌ನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ