ಕಣಿವೆಯ ಮೂಲವು ನೀರಿನಿಂದ ಬಂದಿದೆ ಎಂದು "ನೀಲಮಾತಾ ಪುರಾಣವು " ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, "ಕಾ" ಎಂದರೆ "ನೀರು" ಮತ್ತು "ಶ್ಮೀರ" ಎಂದರೆ "ನಿರ್ಜಲೀಕರಿಸುವುದು" ಎಂದರ್ಥ. ಆದ್ದರಿಂದ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಎಂದರೆ, "ನೀರಿನಿಂದ ನಿರ್ಜಲೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಭೂಮಿ" ಎಂದರ್ಥ. "ಕಾಶ್ಯಪ್‌-ಮೀರ್‌" ಅಥವಾ "ಕಾಶ್ಯಪ್‌ಮೀರ್‌" ಅಥವಾ "ಕಾಶ್ಯಪ್‌ಮೇರು" ಎಂಬುದರ ಸಂಕುಚನಗೊಳಿಸಿದ ರೂಪವೇ ಕಾಶ್ಮೀರವಾಗಿರಬಹುದು ಎಂದು ಹೇಳುವ ಮತ್ತೊಂದು ಸಿದ್ಧಾಂತ ಅಥವಾ ಅಭಿಪ್ರಾಯವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಆದಿಕಾಲದ "ಸತೀಸರ್‌" ಸರೋವರದ ನೀರನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡಿದ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ "ಕಾಶ್ಯಪ ಋಷಿಯ ಸಮುದ್ರ ಅಥವಾ ಪರ್ವತ"ವು ಅದರ ವಶವಾಗುವುದಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಎನಿಸಿಕೊಂಡಿತ್ತು ಎಂಬ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿದೆ. ಈ ಕಣಿವೆಯು ಉಮಾಳ ಸಾಕಾರರೂಪವೆಂಬಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಿ ಇದಕ್ಕೆ "ಕಾಶ್ಮೀರ" ಎಂಬ ಹೆಸರನ್ನು "ನೀಲಮಾತಾ ಪುರಾಣ" ವು ನೀಡಿದ್ದು, ಅದೇ ಈಗ ಕಾಶ್ಮೀರ ಎಂದು ವಿಶ್ವದೆಲ್ಲೆಡೆ ಜನಜನಿತವಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, "ಕಾಶ್ಮೀರ‍್‌" ಎಂಬ ಪದದಿಂದ ಉಚ್ಚರಣಾನುರೂಪವಾಗಿ ಜನ್ಯವಾಗಿರುವ "ಕಾಶಿರ‍್" ಎಂಬ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರಿಗಳು ಇದನ್ನು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಔರೆಲ್‌ ಸ್ಟೀನ್‌ ಎಂಬಾತ "ರಾಜತರಂಗಿಣಿ" ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ತಾನು ನೀಡಿರುವ ಪರಿಚಯ ಬರಹದಲ್ಲಿ ತಿಳಿಸಿದ್ದಾನೆ.

12ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ "ಕಲ್ಹಣ" ನಿಂದ ಬರೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿರುವ ಕಾಶ್ಮೀರದ ಒಂದು ಇತಿಹಾಸ ಕೃತಿಯಾದ "ರಾಜತರಂಗಿಣಿ" ಯಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಣಿವೆಯು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಒಂದು ಸರೋವರವಾಗಿತ್ತು ಎಂದು ತಿಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮನ ಮಗ ಮರೀಚಿಯ ಮಗನಾದ ಕಶ್ಯಪ ಎಂಬ ಮಹಾನ್ ಋಷಿ ಅಥವಾ ಮುನಿಯು, ಬಾರಾಮುಲ್ಲಾದಲ್ಲಿನ ("ವರಾಹ-ಮೂಲ" ) ಬೆಟ್ಟಗುಟ್ಟಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂತರವನ್ನು ಕಡಿದುಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಇದನ್ನು ಬರಿದುಮಾಡಿದ. ಕ್ಯಾಶ್ಮೀರ‍್ ಎಂಬುದು ಕಾಶ್ಮೀರ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಮತ್ತೊಂದು ಉಚ್ಚಾರಣಾ ವಿಧಾನ ಅಥವಾ ಕಾಗುಣಿತವಾಗಿದೆ.

ಸಿಖ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನ
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ ಶಾಸ್ತ್ರ
ಕಾಶ್ಮೀರದಲ್ಲಿನ ಪ್ರವಾಸೋದ್ಯಮದ ಇತಿಹಾಸ
ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಚಾರ