 ಜೇಮ್ಸ್ ಮತ್ತು ಡೆವರಿ ಅವರು ಹೆಚ್ಚಿನ ನೇರ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಯೋಚನೆಕಾರರಾಗಿದ್ದರು, ಅನುಭವವೇ ಅಂತಿಮ ಪರೀಕ್ಷೆ ಮತ್ತು ಅನುಭವವೇ ವಿವರಿಸಬೇಕಾರುವಂತಹದ್ದು. ಅವರು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕತೆಯಲ್ಲಿ ಅತೃಪ್ತರಾಗಿದ್ದರು ಏಕೆಂದರೆ ಹ್ಯೂಮ್ ನ ಕಂದಾಚಾರ ದಿನಗಳಿಂದಲೂ ಪ್ರಯೋಗವಾದಿಗಳು ಅನುಭವವನ್ನು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಜ್ಞಾನ ಬಿಟ್ಟು ಬೇರೆನೂ ಅಲ್ಲ ಎಂಬಂತೆ ಯೋಚಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರು. ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರಿಗೆ ಇದು ಪ್ರಯೋಗವಾದ ಶಕ್ತಿಗೆ ವಿರುದ್ಧ ಬೀಳಲು ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಸಂಪರ್ಕ ಹಾಗೂ ಅರ್ಥ ಸೇರಿದಂತೆ ಅನುಭವದಲ್ಲಿ ನೀಡಿದ್ದೆಲ್ಲವೂ ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರ ಬದಲು ದೂರ ಹೋಗುವುದು ಮತ್ತು ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯದಂತೆ ದತ್ತಾಂಶ ಇಡುವುದು ಎಂದು ನಾವು ವಿವರಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಬೇಕು. ಡೀವೀ ಅವರ ಶಬ್ದಗಳಲ್ಲಿ ತೀವ್ರಗಾಮಿ ಪ್ರಯೋಗವಾದ ಹಾಗೂ ತಕ್ಷಣದ ಪ್ರಯೋಗವಾದವು ಅರ್ಥಕ್ಕೆ ಒಂದು ಸ್ಥಾನ ಕಲ್ಪಿಸುವುದು ಮತ್ತು ಅವುಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸುವುದರ ಬದಲು ಸೂ ಶಬ್ದದ ಅಣುವಿನ ಜಗತ್ತಿಗೆ ವ್ಯಕ್ತಿನಿಷ್ಠ ಸೇರ್ಪಡೆಯಂತೆ ಬೆಲೆಯಿಂದ ದೂರ ತಳ್ಳುವುದು ಆಗಿದೆ.
ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ಈ ತತ್ವಜ್ಞಾನದ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಉದಾಹರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾರೆ: 
ಎಫ್.ಸಿ.ಎಸ್.ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರ ಮೊದಲ ಪುಸ್ತಕ ಒಗಟೆಯ ಒಗಟುಗಳು ಇದು ಅವರು ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಅಮೆರಿಕಾದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಾನ ಪಡೆಯುತ್ತಿರುವುದನ್ನು ಅರಿಯುವ ಮೊದಲೇ ಪ್ರಕಾಶನವಾಯಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ಚಿಲ್ಲರ್ ಅವರು ಭೌತವಾದ ಹಾಗೂ ಸ್ಪಷ್ಟ ಆಧ್ಯಾತ್ಮ ಸಂಬಂಧಿ ವಿಷಯಕ್ಕೆ ಮಧ್ಯಂತರವನ್ನು ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವೆರಡು ಶೋಧ ರಚನೆಯ ಮಧ್ಯೆ ತುಂಡರಿಸಿದ ಫಲಿತಾಂಶವನ್ನು ವಿಲಿಯಂ ಜೇಮ್ಸ್ ಅವರು ಗಟ್ಟಿ ಮನಸ್ಸಿನ ಪ್ರಯೋಗಶೀತಲೆ ಮತ್ತು ಕೋಮಲ ಮನಸ್ಸಿನ ವಿಚಾರವಾದ ಎಂದು ಕರೆದರು. ಚಿಲ್ಲರ್ ಅವರು ಯಾವಾಗ ತಾತ್ವಿಕವಾದದ ಸಾರಾಂಶವು ಜಗತ್ತಿನ ಕೆಳಮಟ್ಟದ ಮಗ್ಗಲಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲವೋ (ಅಪೂರ್ಣತೆ, ಬದಲಾವಣೆ, ದೈಹಿಕವಾದುದು) ಆಗ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವಾಸ್ತವವಾದವು ಜಗತ್ತಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಗ್ಗಲಿನ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಉಂಟುಮಾಡುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು (ಇಚ್ಛಾ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ, ಅರಿವು, ಉದ್ದೇಶ, ಸಾರ್ವತ್ರಿಕಗಳು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ದೇವರನ್ನು ಸೇರಿಸುವುದು). ಯಾವಾಗ ಶಿಲ್ಲರ್ ಅವರು ಸ್ಪಷ್ಟ ಮಧ್ಯಂತರ ರೀತಿಯ ಬಗೆಯನ್ನು ಕುರಿತು ಅನಿಶ್ಚಿತತೆ ಹೊಂದುತ್ತಾರೆ ಆಗ ಅವರು ಆಧ್ಯಾತ್ಮವಾದವು ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ನೆರವು ಬರುವಂತಹ ಸಾಧನವಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಎಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಅದು ವಿವರಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಅಲ್ಲಿಯವರೆಗೆ ಬೆಲೆ ಉಳ್ಳದಾಗಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠಾಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತಾರೆ.

20 ನೇ ಶತಮಾನದ ದ್ವಿತೀಯಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಸ್ಟಿಫನ್ ಟೌಲ್ಮಿನ್ ಅವರು ನೈಜತೆ ಹಾಗೂ ತೋರಿಕೆಗಳ ಮಧ್ಯೆ ವಿಶೇಷಿಸುವುದರ ಅಗತ್ಯವು ಕೇವಲ ಶೋಧನೆಯ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಎತ್ತುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಲಿ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯ ಏನು ಎಂದು ಪ್ರಶ್ನಿಸುವುದು ಇರುವುದಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಇಂತಹದ್ದೇ ಉಪಾಯವು ವಿಶ್ಲೇಷಣೋತ್ತರ ಕಾಲದ ತತ್ವಜ್ಞಾನಿ ಡೇನಿಯಲ್ ಡೆನ್‌ನೆಟ್ ಅವರಿಂದ ಸೂಚಿಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಅವರು ಯಾರು ಜಗತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಪಟ್ಟನ್ನು ದತ್ತು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಮತ್ತು ನೈಜತೆಯ ಎರಡೂ ಸಿಂಟಾಕ್ಟಿಕಲ್ ಮಗ್ಗಲುಗಳನ್ನು (ಅಂದರೆ ಸೂ ಎಂದು ಶಬ್ದ ಮಾಡುವ ಅಣು) ಹಾಗೂ ಅವಶ್ಯಕ ಅಥವಾ ಶಬ್ದಾರ್ಥ ನಿರ್ವಚನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ಗುಣಧರ್ಮಗಳು (ಅಂದರೆ ಅರ್ಥ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ) ಎಂದು ತಿಳಿಯುತ್ತಾರೋ ಅವರು ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. 

ತೀರ್ವಗಾಮಿ ಪ್ರಯೋಗವಾದವು ಅಲ್ಲಿರುವ ಯಾವುದೇ ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರಿಮಿತಿಯ ಅರ್ಥದ ರೀತಿ ಹಾಗೂ ಬೆಲೆ ಮತ್ತು ಸರಳೀಕರಣವಾದದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕುರಿತ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಆಸಕ್ತಿದಾಯಕ ಉತ್ತರಗಳನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಗುಣಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಚರ್ಚೆ ನಡೆಯುತ್ತಿರುವ ಧರ್ಮ ಹಾಗೂ ವಿಜ್ಞಾನಗಳ ಮಧ್ಯೆಯ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲಿ ಇದೆ, ಇದು ಪದೆ ಪದೆ ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಿನ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ವಿಜ್ಞಾನ ಪ್ರತಿಯೊಂದನ್ನೂ ಕೇವಲ ದೈಹಿಕ ಇಂದ್ರಿಯಗೋಚರದಲ್ಲಿ ಅರ್ಥಪೂರ್ಣವಾಗಿಸಿ ಕಡಿಮೆ ದರ್ಜೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುವುದಿಲ್ಲ.

ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಸೌಂದರ್ಯಶಾಸ್ತ್ರ
ಟೀಕೆ
ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುಗಳು