ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ನಿಯಮಕವಾದ ತತ್ತ್ವ ರಸಾವೇಶ ಎಂದು ಅಭಿನವಗುಪ್ತ ಸೂಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಆದರೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಮುಖ್ಯವಾದದ್ದು ಔಚಿತ್ಯ. ಅದು ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸಿ ಸರಿದಾರಿಯಲ್ಲಿ ನಡೆಸಬೇಕು. ಪ್ರತಿಭಾಶಾಲಿಗಳಾದ ದೊಡ್ಡ ದೊಡ್ಡ ಕವಿಗಳೂ ಆಗಾಗ ಔಚಿತ್ಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರುವುದುಂಟು. ಪ್ರತಿಭೆ ಭಾವಸಂಬಂಧಿಯಾದರೆ ಔಚಿತ್ಯ ಬುದ್ಧಿಸಂಬಂಧಿ. "ಬುದ್ಧಿ-ಭಾವಗಳ ವಿದ್ಯುದಾಲಿಂಗವೇ ಪ್ರತಿಭೆ" ಎಂಬ ಕುವೆಂಪು ಅವರ ನುಡಿ ಅರ್ಥವತ್ತಾಗಿದೆ.

ಪ್ರತಿಭೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರಯಿತ್ರಿ ಮತ್ತು ಭಾವಯಿತ್ರಿ ಎಂದು ಎರಡು ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ರಾಜಶೇಖರ ಅಲಂಕಾರಿಕ ಕಲ್ಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಕಾವ್ಯನಿರ್ಮಾಣಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಕವಿಯ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಕಾರಯಿತ್ರೀ ಎಂದೂ ಕಾವ್ಯಾಸ್ವಾದನಕ್ಕೆ ಅವಶ್ಯವಾದ ಸಹೃದಯನ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಭಾವಯಿತ್ರೀ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸಹೃದಯನಿಗೂ ಪ್ರತಿಭೆ ಅಗತ್ಯವೆಂದು ಹೇಳಿರುವುದು ಭಾರತೀಯ ಕಾವ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆಯ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯ. ಕಾರಯಿತ್ರೀ ಪ್ರತಿಭೆಯನ್ನು ಸಹಜ, ಔಪಾಧಿಕ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಿರುವುದುಂಟು. ಹುಟ್ಟಿನಿಂದ ಬಂದ ಪ್ರತಿಭೆ ಸಹಜ; ಮಂತ್ರ ದೇವತಾನುಗ್ರಹ ಮುಂತಾದವುಗಳಿಂದ ಲಭಿಸುವ ಪ್ರತಿಭೆ ಔಪಾಧಿಕ.

ಪ್ರತಿಭೆ ಮತ್ತು ಇಮ್ಯಾಜಿನೇಶನ್
ಪ್ರತಿಭೆಗೆ ಭಾವ ಸಂಬಂಧಿ-ಬುದ್ಧಿಸಂಬಂಧಿ ವಿಚಾರ
ಲಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಅರ್ಥ
ಪ್ರತಿಭಾ ಸೃಷ್ಟಿ