ಶರಣಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ ಕಲಬುರಗಿಯ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿದೆ. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ಶರಣ ಶ್ರೀ ಬಸವೇಶ್ವರರ ನೆನಪಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.ಈ ದೇವಸ್ಥಾನ ೧೨ಶತಮಾನದ ಹಿಂದೆ ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಇಲ್ಲಿ ನೀವು ಪಂಚಲೋಹ ಕಲಶವನ್ನು ನೋಡಬಹುದು. ಈ ದೇವಸ್ಥಾನದ ವಾಸ್ತುಕಲೆ ೧೨ನೆ ಶತಮಾನದಿಂದ ಇದೆ.
ಗಭ೯ಗೃಹ: ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ಸಮಾಧಿ ಇದೆ, ದೇವಸ್ಥಾನದ ಸುತ್ತಮುತ್ತ ಬಹಳಷ್ಟು ಸ್ಥಂಭಗಳಿವೆ ಮತ್ತೆ ಸಭಾಮಂಟಪ ಹಾಗು ಪ್ರದಕ್ಷಿಣಾಪಥವಿದೆ. ಗುಡಿಯ ಸುತ್ತ ಆನೆ, ನವಿಲು, ಗಿಳಿ, ಗರುಡ, ನಾಗ ಹಾಗು ಹೂವಿನ ಶಿಲೆ ಶಿಲ್ಪಗಳಿವೆ. ಇದು ತುಂಬ ಸುಂದರವಾಗಿ ಕಾಣಿಸುತ್ತದೆ.
ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ವೀರಶೈವ ಮನೆತನದವರು. ಇವರ ತಾಯಿ ಸಂಗಮ್ಮ ಹಾಗು ತಂದೆ ಮಲಕಪ್ಪ, ಇವರಿಗೆ ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರನೊಂದಿಗೆ ಬಹಳ ಪ್ರೀತಿ ಹಾಗು ಭಕ್ತಿ ಇತ್ತು. ಇವರಿಂದ ದಾಸೋಹದ ಪರಂಪರೆ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ಪೂರ್ತಿ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಪೂಜೆ ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದರು. ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರರ ಮರಣದ ನಂತರ, ಅವರ ನೆನಪಿಗಾಗಿ ಒಂದು ಪವಿತ್ರವಾದ ದೇವಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.
ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರರ ಉತ್ಸಾಹಿ ಭಕ್ತ "ಅಡಿ ದೊಡ್ಡಪ್ಪ ಶರಣ" ಇವರಿಬ್ಬರೂ ಕೂಡಿ "ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ಮಹಾದಾಸೋಹ ಪೀಠ" ಕಟ್ಟಿಸಿದರು.
ಸಂಕ್ರಾಂತಿ ಹಾಗು ವಿಜಯದಶಮಿ ಹಬ್ಬ ಬಹಳ ಉತ್ಸಾಹದಿಂದ ಆಚರಿಸುತ್ತಾರೆ. ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ಮಹಾದಾಸೋಹ ಜಾತ್ರೆ ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಮಾರ್ಚ್ ರಿಂದ ಏಪ್ರಿಲವರೆಗೆ ಇರುತ್ತದೆ. ತೇರನ್ನು ಎಳೆಯುತ್ತಾರೆ. ಇದು ಬಹಳ ಆಕಷ೯ಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ಮಹಾದಾಸೋಹ ಪೀಠ ತಮ್ಮ "ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ವಿದ್ಯಾ ವದ೯ಕ್ ಸಂಸ್ಥೆ ಯಿಂದ ಶಿಕ್ಷಣವನ್ನು ಕೊಡುತ್ತಾರೆ. ಕುದಮುಡ್ ಕಲಬುರಗಿ ಮತ್ತು ಬೀದರ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ ಇದೆ.
ಶರಣ ಬಸವೇಶ್ವರ ದೇವಸ್ಥಾನ
ಚರಿತ್ರೆ
ಬಂದೇ ನವಾಜ್ ದರ್ಗಾ
ಚಾರಣ