ನರಸಿಂಹನ ಅವತಾರದಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನಿಂದ ಹತನಾದ, ಹಿರಣ್ಯಕಶಿಪುವಿನ ಮಗ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ಮೊಮ್ಮಗನೇ ಈ ಮಹಾಬಲಿ. ಅಸುರ ಕುಲ ಸಂಜಾತನಾಗಿದ್ದಾರೂ ಪ್ರಹ್ಲಾದನಿಗೆ ಶ್ರೀ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲೆ ಅಪಾರವಾದ ಭಕ್ತಿ ಇದ್ದಿತು. ತನ್ನ ತಾತ ಪ್ರಹ್ಲಾದನ ತೊಡೆಯ ಮೇಲಿನ ಕೂಸಾಗಿಯೇ ಮಹಾಬಲಿಯು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಮೇಲಿನ ಭಕ್ತಿ ಮತ್ತು ಪ್ರೀತಿಯನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು. 

=== ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಜಯಿಸಿದ ಮಹಾಬಲಿ

ಕಾಶ್ಯಪ ಮಹಾಮುನಿಗೆ ಇಬ್ಬರು ಪತ್ನಿಯರು, ದಿತಿ ಮತ್ತು ಅದಿತಿ. ಇಬ್ಬರೂ ಸುರಾಸುರರಿಗೆ ತಾಯ್ತಂದೆಯರು. ದಿತಿ ಅಸುರರಿಗೆ ತಾಯಿಯಾದರೆ, ಅದಿತಿ ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತಾಯಿ. ತಪತ್ಸಾಧನೆಗಾಗಿ ಹಿಮಾಲಯಕ್ಕೆ ಹೋಗಿ ಮರಳಿ ಬಂದ ಕಾಶ್ಯಪ ಮುನಿಗೆ ಅಳುತ್ತಿರುವ ಪತ್ನಿ ಅದಿತಿ ಕಾಣುತ್ತಾಳೆ. ತಕ್ಷಣ ತನ್ನ ಅಂತಃಚಕ್ಷುಗಳಿಂದ ಆಗಿರಬಹುದಾದ ಘಟನೆಯನ್ನು ಮತ್ತು ಪತ್ನಿಯ ದುಃಖಕ್ಕೆ ಕಾರಣವನ್ನು ಮುನಿಯು ತಿಳಿದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ. ತನ್ನ ಪತ್ನಿಗೆ 'ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿನ ಯಾವುದೂ ಕೂಡ ದೈವೇಚ್ಛೆಯಿಲ್ಲದೇ ಸಂಭವಿಸದು ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬರೂ ಅವರವರ ಪಾಡಿಗೆ ಅವರ ಕರ್ತವ್ಯಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಾ ಮುನ್ನಡೆಯುವುದು ಒಳ್ಳೆಯದು' ಎಂದು ಸಮಾಧಾನ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಆಕೆಗೆ ಭಗವಾನ್ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಕುರಿತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಯನ್ನು ಮಾಡಲು ತಿಳಿಸಿ, ಶುಕ್ಲ ಪಕ್ಷ ದ್ವಾದಶಿಯ ಅಂದರೆ ಕಾರ್ತಿಕ ಹುಣ್ಣಿಮೆಯ 12ನೆ ದಿವಸದಿಂದ ಪಯೋವ್ರತವನ್ನು ಆಚರಿಸಲು ಹೇಳಿಕೊಡುತ್ತಾನೆ. ಅದಿತಿಯ ನಿಷ್ಠೆ ಮತ್ತು ವ್ರತಕ್ಕೆ ಮೆಚ್ಚಿ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗುವ ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವು ಇಂದ್ರನಿಗೆ ಸಹಾಯ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಆಕೆಗೆ ಅಭಯ ಕೊಡುತ್ತಾನೆ. 

ಯಾವಾಗ ತಮ್ಮನ್ನೇ ಸೋಲಿಸಿ, ಮೂರೂ ಲೋಕಗಳನ್ನು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ಆಳಲು ತೊಡಗಿದನೋ, ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ತುಂಬಾ ಬೇಸರವಾಗುತ್ತದೆ. 
ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಒತ್ತಾಯಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ದೇವತೆಗಳು ಆಗ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಹತ್ತಿರ ಹೋಗಿ ಸಹಾಯ ಹಸ್ತ ಕೇಳುತ್ತಾರೆ. ಆಗ ವಿಷ್ಣುವು ದೇವತೆಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ಮಹಾಬಲಿ ಚಕ್ರವರ್ತಿಯು ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳೆಲ್ಲರಿಗೆ ಒಳ್ಳೆಯ ಕೆಲಸಗಳನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಿರುವುದಾಗಿಯೂ ಮತ್ತು ಆತನು ಸುರನಾಗಲು(ದೇವ) ಎಲ್ಲ ಅರ್ಹತೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದಾಗಿಯೂ ತಿಳಿಸುತ್ತಾನೆ. ದೇವತೆಗಳಿಗೆ ಮಹಾಬಲಿಯ ಕುರಿತಾಗಿ ಅಸೂಯೆ ಪಡದಿರಲು ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಅಸೂಯೆಯೇ ಅವರೆಲ್ಲರೂ ಅಸುರರಾಗುವುದಕ್ಕೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾನೆ. ಮಹಾಬಲಿಯನ್ನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಲು ವಿಷ್ಣು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತಾನೆ. 

ಇದೇ ಹೊತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಮಹಾಬಲಿಯು ನರ್ಮದಾ ನದಿಯ ತಟದಲ್ಲಿ ಕುಳಿತು ಪವಿತ್ರ ಯಾಗವಾದ ವಿಶ್ವಜಿತ ಯಾಗ ಅಥವಾ ಅಶ್ವಮೇಧ ಯಾಗದಲ್ಲಿ ಯಜ್ಞಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ವಿಧಿಗಳನ್ನು ಆಚರಿಸುತ್ತಾನೆ. ಜೊತೆಗೆ ತನ್ನ ಆ ಯಾಗದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಯಾರಾದರೂ ಬಂದು ಏನನ್ನೇ ಕೇಳಿದರೂ ದಾನ ಮಾಡುವುದಾಗಿ ಮಾತು ಕೊಟ್ಟಿರುತ್ತಾನೆ. 

ಶ್ರೀವಿಷ್ಣುವಿನ ಕೃಪಾಶೀರ್ವಾದಗಳು
ಆಕರಗಳು
ಮಹಾಬಲಿಯ ಆಳ್ವಿಕೆಯ ಕೊನೆ
ಪುರಾಣಪುರುಷ ಮಹಾಬಲಿ