ವಿಮರ್ಶಕರನ್ನು ಎರಡು ಗುಂಪಾಗಿ ಒಡೆಯಬಹುದು: ವೃತ್ತಿ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಅಧ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಕರು. ಮೊದಲನೆಯ ಗುಂಪಿನವರಿಗೆ ಕಲೆ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಯೇ ನಿತ್ಯಜೀವನದ ಉದ್ಯೋಗ: ಅವರ ಲೇಖನಗಳನ್ನು ವೃತ್ತಪತ್ರಿಕೆಗಳು ಪ್ರಕಟಿಸುತ್ತಿದ್ದುವು. ಅಂಥವರಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಕೀರ್ತಿಗಳಿಸಿ, ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಪ್ರಬಂಧಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಮರ್ಶೆಯನ್ನು ಸೃಜನಸಾಹಿತ್ಯವೂ ಎಂಬಂತೆ ನಿಯೋಜಿಸಿದ ಗಣ್ಯ ವ್ಯಕ್ತಿ ಚಾಲ್ರ್ಸ್-ಅಗಸ್ತಿನ್ ಸೇಂತ್‍ಬವ್ ಅವನ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ವಿಚಾರಲಹರಿ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುವ ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ, ವಸ್ತುನಿಷ್ಠ ದೃಷ್ಟಿ, ಕೃತಿಯಲ್ಲಿರುವುದನ್ನೇ ಗ್ರಹಿಸುವಿಕೆ, ಸೂಕ್ಷ್ಮಾವಲೋಕನ, ಕೃತಿಕಾರನೊಂದಿಗೆ ಸಹೃದಯತ್ವಗಳು ಆದರ್ಶ ವಿಮರ್ಶಕನ ಲಕ್ಷಣಗಳು. ಅವನ ಸುಲಲಿತವಾದ ಆಡುಮಾತಿನ ಶೈಲಿಯೂ ಮನಮೋಹಕ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮರ್ಶೆಯಲ್ಲಿ ಸೇಂಟ್ ಬವ್‍ನೇ ನಾಯಕನಾಗಿದ್ದ. ಅದೇ ಗುಂಪಿಗೆ ಸೇರಿದ ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಎಡ್ಮಾನ್‍ಷೇರರ್ ತನ್ನದೇ ಒಂದು ಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿದ. ತತ್ತ್ವಗಳನ್ನೂ ಪ್ರಯೋಗವನ್ನೂ ಆತ ಉತ್ತಮ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಬಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದ. ನೀತಿಬೋಧನೆಯ ಗೀಳು ಅವನಿಗೆ ಇದ್ದಿತಾಗಿ ಅವನ ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಕೊಂಚ ಲೋಪ ಉಂಟಾಯಿತು. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ವಿಮರ್ಶಕ ಏಮೀಲ್ ಮಾಂಟೆಗ್ಯು: ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಮತ್ತು ಅಮೆರಿಕನ್ ಸಾಹಿತ್ಯಗಳನ್ನು ಕುರಿತ ಅವನ ಲೇಖನಗಳೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಫ್ರೆಂಚ್ ಸಾಹಿತಿಗಳ ವಿಮರ್ಶೆಯೂ ಮೆಚ್ಚಿಕೆ ಆರ್ಜಿಸಿದುವು. ಪತ್ರಿಕೆಗಳ ಮೂಲಕ ವಿಮರ್ಶೆ ನಡೆಸಿದವರಲ್ಲಿ ಇನ್ನಿಬ್ಬರನ್ನು ಮರೆಯಲಾಗದು. ಜೂಲ್ಸ್-ಗೇಬ್ರಿಯೆಲ್ ಜಾನಿನ್ ಮತ್ತು ತಿಯೊಫೈಲ್ ಗೌತಿಯರ್. ಇಬ್ಬರೂ ದೊಡ್ಡ ವಿಮರ್ಶಕರೆಂಬ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿಗೆ ಪಾತ್ರರಾದವರು. ಜಾನಿನ್ ವಿಷಯದ ಜೊತೆಗೆ ವಿಷಯದಿಂದ ಬೇರೆಯಾದ ಪ್ರಾಸಂಗಿಕ ವಿಚಾರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ನಿಷ್ಣಾತ. ಆದರೆ ಅವನ ಬರವಣಿಗೆ ಬಲಿಷ್ಠ, ಸುಂದರ, ಹರ್ಷಕರ. ಸುಮಾರು 30 ವರ್ಷದ ನಾಟಕಶಾಲೆಯ ಚರಿತ್ರೆ ಅವನಲ್ಲಿ ಕಲಾತ್ಮಕವಾಗಿ ವಿವರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಗೌತಿಯರ್ ರೊಮ್ಯಾಂಟಿಕತೆಯ ನಿಶ್ಚಲ ಭಕ್ತ: ವಿಕ್ಟರ್ ಹ್ಯೂಗೊ ಅವನ ಆರಾಧ್ಯಮೂರ್ತಿ. ಯೌವನದ ಕಸುವೂ ಕುದಿಯೂ ತಗ್ಗಿದ ಮೇಲೆ ಬಾಲ್ಜಾಕನ ಸಹಾಯದಿಂದ ಅವನು ಪತ್ರಿಕೋದ್ಯಮಿಯಾಗಿ 40 ವರ್ಷ ತೀವ್ರಾಸಕ್ತಿಯಿಂದ ದುಡಿಮೆಗೈದ. ಕಾವ್ಯ ನಾಟಕ ಚಿತ್ರಕಲೆ ಮೂರಲ್ಲೂ ಅವನ ಸಮೀಕ್ಷೆ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಅವನು ಸಜ್ಜನತಿಯೂ ಆಗಿದ್ದ. 1830ರ ಈಚಿನ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮರ್ಶೆಯೆಲ್ಲಕ್ಕೂ ಸೇಂತ್‍ಬವ್, ಜಾನಿನ್, ಗೌತಿಯರ್ ಮೂವರೇ ಮೂಲ ಎಂಬ ಸಾಮತಿಯುಂಟು.

ಅಧ್ಯಾಪಕ-ವಿಮರ್ಶಕರ ಗುಂಪಿಗೆ ಪುಷ್ಕಲ ಪಾಂಡಿತ್ಯವು ವಾಗ್ಮಿತೆಯೂ ಇದ್ದದ್ದು ದಿಟ, ಆದರೆ ಕೆಲವು ಪ್ರಬಲ ಕೊರತೆಗಳಿಗೆ ಅವರು ಈಡಾಗಿದ್ದರು. ತಾವೇ ಸರಿಯೆಂಬ ಗರ್ವ, ಅದರಿಂದ ಆದ ದೃಢನುಡಿ ನುಡಿಯುವಿಕೆ, ಒಂದು ಬಗೆಯ ಸೂತ್ರಾಂಧತೆ-ಇವುಗಳಿಂದ ಅವರ ವಿಮರ್ಶೆ ಸ್ವಲ್ಪ ಸೆಟೆದುಕೊಂಡಿತ್ತು, ಬಳುಕಬೇಕಾದ ಕಡೆಗಳಲ್ಲೂ ಬಳುಕಲಾರದ್ದಾಗಿತ್ತು. ಹಿಪ್ಟೊಲಿಟ್ ಟೇನನನ್ನು ಮೊದಲು ಪರಿಭಾವಿಸತಕ್ಕದ್ದು. ಸುಮಾರು ಇಪ್ಪತ್ತು ಸಂವತ್ಸರ ಆತ ಕಲಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕನಾಗಿ ಭಾಷಣ ಬರಹಗಳು ಮೂಲಕ ತನ್ನ ತಲೆಮಾರಿನ ರಸಿಕರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದ. ಅವನ ಮತದಂತೆ, ಮನುಷ್ಯನ ನಡೆನುಡಿಗೆ ಕಾರಣ ಎರಡು: ಮಾನಸಿಕ, ದೈಹಿಕ ಅಥವಾ ಆಂತರಿಕ, ಬಾಹ್ಯ. ಎರಡಕ್ಕೂ ನಿಕಟಸಂಬಂಧ ಇರುವುದರಿಂದ ಒಂದನ್ನು ಬಿಟ್ಟು ಇನ್ನೊಂದನ್ನು ಗಮನಿಸಿ ನಿಂತಲ್ಲಿ ತಪ್ಪರ್ಥಕ್ಕೆ ದಾರಿ. ಆದ್ದರಿಂದ ಸಾಹಿತ್ಯ ವಿಮರ್ಶೆ ಸಮರ್ಪಕವಾಗಿ ನೆರವೇರಬೇಕಾದರೆ ಸಾಹಿತಿ ಯಾವ ಜನಾಂಗದವ, ಅವನ ಪರಿಸರ ಯಾವುದು ಆ ಸಮಯದ ಪ್ರಭಾವ ಏನು ಈ ಮೂರನ್ನೂ ಪರೀಕ್ಷಿಸಬೇಕು, ಹಾಗೆ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಹಿತಿಯ ಗುಣದೋಷವೆಲ್ಲವೂ ಸುಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತವೆ. ಹೀಗೆ ಪುರುಷ-ಪರಿಸರ-ಪ್ರಭಾವ ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಧ್ಯೇಯಮಂತ್ರವನ್ನಾಗಿ ಟೇನ್ ಧಾರೆಯೆರೆದ. ಸ್ಥಿತಿಗತಿ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು ಅಂಕಿ ಅಂಶದಂತೆ ಶೇಖರಿಸಿ ಅವನ್ನು ವೈಜ್ಞಾನಿಕವಾಗಿ ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಿದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯದ ಆಗುಹೋಗೆಲ್ಲ ಕರತಲಾಮಲಕ. ಈ ನಿಲವಿನ ವೈಪರೀತ್ಯವನ್ನು ವರ್ಣಿಸಬೇಕಾದಿಲ್ಲ. ಇನ್ನೊಬ್ಬ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ಫರ್ಡಿನೆಂಟ್ ಬ್ರೂನೆತಿಯೇರ್ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಪ್ರಭಾವಿತನಾಗಿ ವಿಕಾಸವಾದವನ್ನು ಸಾಹಿತ್ಯಕ್ಕೂ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಾಗಿ ಅನ್ವಯಿಸಬಹುದೆಂದು ನಂಬಿದ, ಬರುತ್ತ ಬರುತ್ತ ಉಪದೇಶದ ಕಡೆಗೆ ಅವನ ಒಲವು ಬೆಳೆಯಿತು. ನೀತಿಬೋಧೆ ಮಾಡದಿದ್ದರೆ ಸಾಹಿತ್ಯ ವ್ಯರ್ಥ ಎಂದು ಹೇಳಿದ.
ಕ್ಲಾಸಿಸಿಸಮ್ ಪಂಥ
1887 ರಿಂದ 1913ರವರೆಗಿನ ಅವಧಿಯ ಹೊಸ ಪಂಥಗಳು
ಆಧುನಿಕ ಫ್ರೆಂಚ್ ವಿಮರ್ಶೆ
ವೃತ್ತಿ ವಿಮರ್ಶಕರು, ಅಧ್ಯಾಪಕ ವಿಮರ್ಶಕರು