ಶಾಂತಿನಿಕೇತನವನ್ನು ಹಿಂದೆ ಭುಬಾಂಡಂಗ (ಭುಬನ್ ಡಕಟ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳೀಯ ಡಕಾಯಿತನ ಹೆಸರು) ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಇದು ಟಾಗೋರ್ ಕುಟುಂಬಕ್ಕೆ ಸೇರಿತ್ತು. ರವೀಂದ್ರನಾಥರ ತಂದೆ, ಮಹರ್ಷಿ ದೇವೇಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್, ಈ ಜಾಗವನ್ನು ಬಹಳ ಶಾಂತಿಯುತವಾದುದಾಗಿ ಕಂಡರು ಮತ್ತು ಶಾಂತಿನಿಕೇತನವೆಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ ಮಾಡಿದರು, ಇದರ ಅರ್ಥ ಶಾಂತಿಯ ("ಶಾಂತಿ" ) ಬೀಡಾಗಿದೆಯೆಂದು ("ನಿಕೇತನ" ). ಇಲ್ಲಿ ರವೀಂದ್ರನಾಥ ಟಾಗೋರ್‌ರವರು ಪಾಠ ಭವನವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಿದ್ದರು, ಅವರ ಧ್ಯೇಯಪರವಾದ ಶಾಲೆ, ಅದರ ಪ್ರಮುಖ ಪೂರ್ವ ಸಿಧ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ನೈಸರ್ಗಿಕ ಪರಿಸರದಲ್ಲಿ ಕಲಿಯುವುದು ಹೆಚ್ಚು ಸಂತೋಷಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಫಲಕಾರಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿಯನ್ನು (1913) ಗಳಿಸಿದ ನಂತರ, ಈ ಶಾಲೆಯು ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯವಾಗಿ 1921ರಲ್ಲಿ ವಿಸ್ತಾರಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ 1951ರಲ್ಲಿ, ಭಾರತದಲ್ಲಿಯೇ ಪ್ರಮುಖ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲೊಂದಾಯಿತು. ಅನೇಕ ವಿಶ್ವ ವಿಖ್ಯಾತ ಅಧ್ಯಾಪಕರು ಈ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾನಿಲಯದ ಜೊತೆ ನಿಕಟ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿದ್ದಾರೆ ಇಂದಿರಾ ಗಾಂಧಿ, ಸತ್ಯಜಿತ್ ರೇ, ಅಬ್ದುಲ್ ಘನಿ ಖಾನ್
ಮತ್ತು ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತ ಅಮಾರ್ತ್ಯ ಸೇನ್ ಅವರುಗಳು ಇದರ ಸುಪ್ರಸಿಧ್ಧ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲೊಬ್ಬರಾಗಿದ್ದಾರೆ, 

ಕಾಲ ಭವನ್, ಶಾಂತಿನಿಕೇತನದ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜು, ಈಗಲೂ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲೇ ಶ್ರೇಷ್ಠ ಕಲಾ ಕಾಲೇಜುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿದೆ. ಇತರ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾ ಭವನ; ಮಾನವ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಂಸ್ಥೆ, ಶಿಕ್ಷಾ ಭವನ; ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ, ಸಂಗೀತ್ ಭವನ; ನೃತ್ಯ, ನಾಟಕ ಮತ್ತು ಸಂಗೀತದ ಸಂಸ್ಥೆ, ವಿನಯ ಭವನ; ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ರವೀಂದ್ರ ಭವನ, ಟಾಗೋರ್ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆ, ಪಲ್ಲಿ-ಸಂಘಟನ ವಿಭಾಗ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಪುನರ್ನಿರ್ಮಾಣ ಸಂಸ್ಥೆ, ಮತ್ತು ಪಲ್ಲಿ ಶಿಕ್ಷಾ ಭವನ; ಕೃಷಿ ವಿಜ್ಞಾನ ಸಂಸ್ಥೆ. ಇನ್ನೂ ಇತರ ಕೇಂದ್ರಗಳಿವೆ, ನಿಪ್ಪಾನ್ ಭವನ, ಇಂದಿರ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರ, ಗ್ರಾಮೀಣ ವಿಸ್ತರಣಾ ಕೇಂದ್ರ, ಶಿಲ್ಪ ಸದನ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಕರಕುಶಲ ಕೇಂದ್ರ, ತಾಂತ್ರಿಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ವಿನ್ಯಾಸ, ಪಲ್ಲಿ-ಚರ್ಚಾ ಕೇಂದ್ರ; ಸಾಮಾಜಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಮೀಣ ಅಭಿವೃಧ್ಧಿ ಕೇಂದ್ರ, ಜೈವಿಕ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕೇಂದ್ರ, ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ, ಪರಿಸರ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೇಂದ್ರ, ಗಣಕಯಂತ್ರ ಕೇಂದ್ರ ಮತ್ತು ಇಂದಿರ ಗಾಂಧಿ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸಮನ್ವಯ ಕೇಂದ್ರಗಳಂಥ ಪ್ರಮುಖ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಗೆ ಅಂಗಸಂಸ್ಥೆಗಳಾಗಿವೆ. ಪಾಠ-ಭವನದಲ್ಲಿ, ಎರಡು ಶಿಶುವಿಹಾರದ ಮಟ್ಟದ ಶಿಕ್ಷಣಗಳಿವೆ; ಮ್ರಿನಾಲಿನಿ ಆನಂದ ಪಾಠಶಾಲೆ, ಸಂತೋಷ್ ಪಾಠಶಾಲೆ; ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣದ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷಾ ಸತ್ರವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಮತ್ತು ಉನ್ನತ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಯನ್ನು ಉತ್ತರ-ಶಿಕ್ಷಾ ಸದನವೆಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಶಾಂತಿನಿಕೇತನ ಅಮಾರ್ತ್ಯ ಸೇನ್‌ರವರಿಗೂ ನಿವಾಸವಾಗಿದೆ, ಇವರು 1998ರ ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ನೋಬಲ್ ಪ್ರಶಸ್ತಿ ವಿಜೇತರು.

ಇತ್ತೀಚಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಗಳು
ಭೂಗೋಳ ಶಾಸ್ತ್ರ/ಭೂ ವಿವರಣೆ
ಹವಾಗುಣ
ಇತಿಹಾಸ