ಮರುದಿನ, ೧೮೫೮ರ ಮೇ ೩೦ ರಂದು, ಬೆಳಗಿನ ನಾಲ್ಕು ಗಂಟೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಡೆಪ್ಯೂಟಿ ಕಮೀಷನರ್, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಟೈಲರ್‌ನೊಡಗೂಡಿ ಬಂದನು. ನಾಲ್ಕನೆ ಹೈದರಾಬಾದ್ ಸೈನಿಕದಳದೊಂದಿಗೆ, ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಫಿಡ್ಲರನೂ ಬಂದು ಹ್ಯೂಸ್‌ನು ಸೇರಿಕೊಂಡನು. ಯುದ್ಧ ಆರಂಭ ವಾಗುವ ಮುನ್ನ ಹ್ಯೂಸನನ್ನು ಭೀಮರಾಯನಿಗೆ ಕಡೇ ಎಚ್ಚರಿಕೆ ನೀಡಿದನು. ‘ಈಗಲೂ ಕಾಲ ಮಿಂಚಿಲ್ಲ. ಕೊಪ್ಪಳದ ಕೋಟೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಸಿ ಶರಣಾಗುವುದಾದರೆ ಪ್ರಾಣದಾನ ಮಾಡುವೆ’ ಎಂಬುದಾಗಿ ಪತ್ರ ಬರೆದು ಒಬ್ಬ ಸೈನಿಕನೊಂದಿಗೆ ಕಳಿಸಿಕೊಟ್ಟನು.

ಇದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ಭೀಮರಾಯನು ಕೊಪ್ಪಳದ ಬತೇರಿಯ ಮೇಲಿದ್ದ ತೋಪಿನಿಂದ ಗುಂಡನ್ನು ಹಾರಿಸಿದನು! ಕದನ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು.

೧೮೫೮ನೇ ಮೇ ತಿಂಗಳ ೩೧ನೇ ದಿನಾಂಕ ಕದನ ಆರಂಭವಾಯಿತು. ನಾಲ್ಕೂ ದಿಕ್ಕಿನಿಂದ ಕೋಟೆ ಗೋಡೆಗಳಿಗೆ ಗುಂಡುಗಳು ರೊಯ್ಯನೆ ಬಂದು ಬಡಿಯುತ್ತಿದ್ದವು. ಪುನಃ ಹ್ಯೂಸನು ವಿನಾಕಾರಣ ನಿರಪರಾಧಿಗಳ ರಕ್ತಪಾತ ವಾಗುವುದು ಬೇಡವೆಂದು ಭೀಮರಾಯನಿಗೆ ಎಚ್ಚರಿಸಿ, ಇನ್ನೂ ಮೂರು ತಾಸು ಗಡವು ಕೊಟ್ಟು ಶರಣಾಗುವಂತೆ ತಿಳಿಸಿದನು. ಆದರೆ ಭೀಮರಾಯ ಯಾವುದಕ್ಕೂ ಗಮನ ನೀಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಆಂಗ್ಲರಿಗೆ ಮಣಿಯಕೂಡದೆಂಬ ಸಂಕಲ್ಪವನ್ನೇ ಮಾಡಿದ್ದನು. ಹ್ಯೂಸನು ಗುಂಡು ಹಾರಿಸಲು ಆಜ್ಞೆ ನೀಡಿದನು.

ಗುಂಡುಗಳು ಸಿಡಿಯುತ್ತಿದ್ದಂತೆ ಕೋಟೆಯ ಕಲ್ಲುಗಳು ಸಡಿಲವಾಗಿ ಬೀಳತೊಡಗಿದವು. ತೋಪುಗಳು ಅತ್ಯಲ್ಪ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಬಾಗಿಲನ್ನು ಧ್ವಂಸಗೊಳಿಸಿದವು. ಶತ್ರುಸೈನಿಕರು ಬಿರುಗಾಳಿಯಂತೆ ನುಗ್ಗಿದರು. ಬತೇರಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಭೀಮರಾಯನಿಗೆ ಕೋಟೆಯ ಬಾಗಿಲನ್ನು ರಕ್ಷಿಸುವುದೇ ಅಥವಾ ಒಳಕೋಟೆಯನ್ನು ಸೇರಿಕೊಂಡು ಕಾದುವುದೇ ಎಂದು ತಿಳಿಯದಾಯಿತು. ಅಷ್ಟರಲ್ಲಿ ಭವಾನಿ ಸಿಂಗನು ಓಡಿಬಂದು ‘. . . ಒಡೆಯಾ ದ್ರೋಹಿಗಳು ವಿಶ್ವಾಸಘಾತುಕತನ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಕೋಟೆಯನ್ನು ಶತ್ರುಗಳಿಗೆ ಒಪ್ಪಿಸಲು ಪಿತೂರಿ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ’ ಎಂದು ತಿಳಿಸಿದನು.

ಕಾಲುಗಳಿಗೆ ಚುಚ್ಚಿಕೊಂಡು ತಂತಿ ಪವಾಡ
ಭೀಮರಾಯನ ಉತ್ತರ
ಮುಂಡರಗಿ ಕೋಟೆ
ಸಿಡಿಲಿನಂತಹ ಸುದ್ದಿ