ನ್ಯೂಟನ್‌ ಮತ್ತು ರಾಬರ್ಟ್‌ ಬಾಯ್ಲೆರ ಯಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳನ್ನು ವಿಚಾರವಾದಿ ಲಘುಪುಸ್ತಕ ಬರೆಯುವವರೆಲ್ಲರೂ ಸರ್ವದೇವಾರಾಧನೆ ಹಾಗೂ ಧಾರ್ಮಿಕ ಭಾವೋನ್ಮಾದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತ ಬದಲಿಯಾಗಬಹುದು ಎಂದು ಪ್ರೋತ್ಸಾಹಿಸಿದರು ಹಾಗೂ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಹಾಗೂ ಧರ್ಮಸಹಿಷ್ಣು ಬೋಧಕರೆಲ್ಲರೂ ಹಿಂಜರಿಕೆಯಿಂದ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು. ಆದ್ದರಿಂದ ವಿಜ್ಞಾನದ ಸ್ಪಷ್ಟತೆ ಹಾಗೂ ಸರಳತೆಯು ಭಾವೋನ್ಮಾದ ಹಾಗೂ ನಾಸ್ತಿಕತೆಯ ಅಪಾಯಗಳ ಭಾವುಕತೆ ಮತ್ತು ಅನುಭಾವದ ಮೂಢನಂಬಿಕೆಗಳ ಪರಾಕಾಷ್ಠೆಯೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಟ ನಡೆಸಲು ಹಾಗೂ, ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಆಂಗ್ಲ ತಾರ್ಕಿಕ ದೈವವಾದಿಗಳ ಎರಡನೇ ಅಲೆಯು; ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ಸಂಶೋಧನೆಗಳನ್ನು "ನೈಸರ್ಗಿಕ ಧರ್ಮ"ದ ಸಾಧ್ಯತೆಯನ್ನು ಪ್ರದರ್ಶಿಸಲು ಬಳಸಿಕೊಂಡಿತು. 

ಜ್ಞಾನೋದಯಕ್ಕೆ ಮುಂಚಿನ "ಮಾಂತ್ರಿಕ ಆಲೋಚನೆ", ಹಾಗೂ ಕ್ರೈಸ್ತಧರ್ಮದ ರಹಸ್ಯ ಅಂಶಗಳ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ದಾಳಿಗಳ ಮೂಲವು ಬಾಯ್ಲೆರ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಯಾಂತ್ರಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಕಲ್ಪನೆಯಾಗಿತ್ತು. ನ್ಯೂಟನ್‌ರು ಬಾಯ್ಲೆರ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಗಣಿತಾತ್ಮಕ ಪುರಾವೆಗಳ ಮೂಲಕ ಪೂರ್ಣತೆ ನೀಡಿ, ಬಹುಶಃ ಇನ್ನೂ ಪ್ರಮುಖವಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಜನಪ್ರಿಯಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಯಶಸ್ವಿಯಾದರು. ನ್ಯೂಟನ್‌ರು ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪ ನಡೆಸುವ ದೇವರಿರುವ ವಿಶ್ವದ ಬದಲಿಗೆ ದೇವರಿಂದ ತರ್ಕಬದ್ಧ ಹಾಗೂ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ನಿಯಮಗಳ ಅನುಸಾರ ರಚಿತವಾದ ವಿಶ್ವದ ಕಲ್ಪನೆ ಮೂಡಿಸಿದರು. ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಶೋಧಿಸಲು ಎಲ್ಲಾ ಜನರಿಗೂ ಸಾಧ್ಯವಿದ್ದು, ಜನರಿಗೆ ಮತ್ತೊಂದಲ್ಲದ ಇದೇ ಜೀವನದಲ್ಲಿ ತಮ್ಮದೇ ಆದ ಗುರಿಗಳನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ಅವಕಾಶ ನೀಡಿದ್ದು, ತಮ್ಮದೇ ಆದ ತಾರ್ಕಿಕ ಶಕ್ತಿಗಳಿಂದ ತಮ್ಮನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. 
ನ್ಯೂಟನ್‌ರು ಈ ಎಲ್ಲಾ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಭವ್ಯತೆಯ ಮುಂದೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ ಎನ್ನಲಾಗುವುದಿಲ್ಲವಾದ್ದರಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಶ್ರೇಷ್ಠ ಸೃಷ್ಟಿಕರ್ತ ಎಂಬಂತೆ ಕಂಡರು ಆತನ ವಕ್ತಾರ ಕ್ಲಾರ್ಕೆ, ಲೇಬಿನಿಜ್‌ರ ತನ್ನ ಸೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸದೇ "ಲಾರೆಂಜಿನ್‌ ಡು ಮಾಲ್‌" ನ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯಿಂದ ದೇವರನ್ನು ಮುಕ್ತರಾಗಿಸುವ ದೇವನ್ಯಾಯವಾದವನ್ನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದರು, ಕ್ಲಾರ್ಕೆ ಅದಕ್ಕೆ ಅಂತಹಾ ದೇವರು ಕೇವಲ ಹೆಸರಿಗೆ ಮಾತ್ರ ನಿಯಾಮಕನಾಗಿರುತ್ತಾನೆ, ಇದು ಸರಿಸುಮಾರು ನಾಸ್ತಿಕತ್ವವೇ ಎಂದು ನಿರಾಕರಿಸಿದರು. ಆದರೆ ಆಗ ಅಂದಾಜಿಸದ ವಿಷಯವೆಂದರೆ, ಮುಂದಿನ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿನ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಯಶಸ್ಸು, ಲೇಬಿನಿಜ್‌ರು ಹೇಳಿದ ತಾರ್ಕಿಕ ದೈವವಾದವನ್ನು ಮರುಸ್ಥಾಪನೆಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು.
ಸಾಮಾನ್ಯ ಮಾನವ ತರ್ಕಗಳಿಂದಾಗಿಯೇ ವಿಶ್ವವನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಸಾಧ್ಯತೆಯು, ಓಡೋ ಮಾಕ್ವಾರ್ಡ್‌ ವಾದಿಸಿದ ಪ್ರಕಾರ ತಮ್ಮ ಸರಿಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಹಾಗೂ ದುಷ್ಟತನದ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಮನುಷ್ಯರೇ ಜವಾಬ್ದಾರರಾದರು. 
ಇನ್ನೊಂದು ಕಡೆ, ಧರ್ಮಸಹಿಷ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ನ್ಯೂಟನ್‌ರ ಯೋಚನೆಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕಲ್ಪಿಸಿಕೊಂಡಾಗ, ಯಾಂತ್ರಿಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಕಲ್ಪನೆಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪಂಗಡವು ಜ್ಞಾನೋದಯ ಪಂಥವು ಕಷ್ಟಪಟ್ಟು ನಿವಾರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ ಭಾವುಕತೆ ಹಾಗೂ ಅನುಭಾವದ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಮರಳುತ್ತಿದ್ದ ಧರ್ಮಯುಗದ ಕಲ್ಪನೆಯಾಯಿತು.

ಗಣಿತಶಾಸ್ತ್ರ
ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಮೇಲಿನ ಪ್ರಭಾವ
ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ
ಸ್ಮಾರಕಗಳು