ಯಾವುದೇ ವಸ್ತುವಿನ ನೈಜತೆ ಅಥವಾ ವಾಸ್ತವಿಕತೆಗೆ ವ್ಯತಿರಿಕ್ತವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸುವ ದೃಶ್ಯಗಳಿಗೆ ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಾಂತಿ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ ಭ್ರಾಂತಿ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಕಲೆಹಾಕುವ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಮೆದುಳು ಸಂಸ್ಕರಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ವಸ್ತುವಿನ ದೃಶ್ಯವು ಬದಲಾಗಿದೆ ಎಂಬ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳಿಂದ ಬದಲಾದ ಚಿತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಅವುಗಳ ಮೇಲಿನ ಭೌತಿಕ ಪರಿಣಾಮ ಸೇರಿದಂತೆ ಬೆಳಕಿನ ಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿವಿಧ ಸಂಗತಿಗಳಿಂದ ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ವಿಪರೀತ ಪ್ರಚೋದನೆಯಿಂದ ಉಂಟಾಗುವ ಶಾರೀರಿಕ ಪರಿಣಾಮಗಳಿಂದಲೂ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಪ್ರಕಾಶಮಾನತೆ, ವಕ್ರತೆ, ಬಣ್ಣ, ಚಲನೆ) ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಾಂತಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಗ್ರಹಣ ಭ್ರಾಂತಿ (ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಇಲ್ಲೂಷನ್)ಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕಣ್ಣು ಮತ್ತು ಮೆದುಳು ಪ್ರಜ್ಞಾಹೀನ ಸ್ಥಿತಿಯ ನಿಷ್ಪಲ ಅನುಭವಿಸುತ್ತವೆ. ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ತತ್ವಗಳ ದುರುಪಯೋಗ ಹಾಗೂ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಕೊರತೆಯಿಂದಲೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಗ್ರಹಣ ಭ್ರಾಂತಿಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪರಿಚ್ಢಿನ್ನ ಮತ್ತು ಅಪಸರಣ ಮಸೂರಗಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸಿ ದೂರವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಅಮೆಸ್ ರೂಮ್, ಹೆರಿಂಗ್, ಮುಲ್ಲೆರ್-ಲೈರ್, ಒರ್ಬಿಸನ್, ಪಾಂಜೊ, ಸಾಂಡರ್ ಮತ್ತು ವುಂಟ್ ನ ಭ್ರಾಂತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿವೆ. ಅಲ್ಲದೆ, ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನೇ ಎಲ್ಲರೂ ಅವಲಂಬಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇ ರೀತಿ, ಸಮಾನಂತರ ಬೆಳಕಿನ ಕಿರಣಗಳು (ಅಥವಾ ಸಮಾನಂತರ ರೇಖೆಗಳ ಗುಂಪು) ಅನಂತ ದೂರದ ಅದೃಷ್ಯ ಬಿಂದುವಿನಲ್ಲಿ ಒಂದುಗೂಡಿದಂತೆ ಕಾಣುತ್ತವೆ. ಈ ಕಿರಣಗಳು ಎರಡು ಪರಿಮಾಣಗಳಿಂದ ಕಲಾತ್ಮಕ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಕೊಡುತ್ತವೆ ಎಂಬ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೂ ಎಲ್ಲರೂ ಅವಲಂಬಿತವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಹೆಸರಾಂತ "ಚಂದ್ರ ಭ್ರಾಂತಿ"ಗೂ ಅನ್ವಯವಾಗಿದೆ. ಚಂದ್ರ ಅದೇ ಕೋನಾಕೃತಿ ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಶಿಖರ ಅಥವಾ ತುತ್ತತುದಿಗಿಂತ ಕ್ಷಿತಿಜದ ಸಮೀಪ ವಿಸ್ತ್ರತವಾಗಿ ಅಥವಾ ಬಹುದೊಡ್ಡದಾಗಿ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಟೊಲೆಮಿ ಎಬಾತ ಈ ಭ್ರಾಂತಿ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಹಾಳು ಮಾಡಿದ. ಇದು ವಾಯುಮಂಡಲದ ವಕ್ರೀಭವನ ಎಂದು ತಪ್ಪಾಗಿ ತನ್ನ ಪ್ರಬಂಧ ಮತ್ತು "ದೃಷ್ಟಿಶಾಸ್ತ್ರ" ದಲ್ಲಿ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ. ಇನ್ನೊಂದು ವಿಧಧ ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಾಂತಿಯು ಇಲ್ಲದಿರುವ ಹಲವು ವಿಫಲ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ಬಳಸಿ ಮನಸ್ಸಿನಲ್ಲಿ ಸಮಸೂತ್ರ ಅಥವಾ ಅಸಮಸೂತ್ರಗಳನ್ನು ಮೂಡಿಸುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಕೆಫೆ ವಾಲ್, ಇರೆನ್ ಸ್ಟೀನ್, ಫ್ರೆಸರ್ ಸ್ಪೈರಲ್, ಹಾಗೆನ್ ಡಾರ್ಫ್ ಮತ್ತು ಝೋಲ್ ನರ್ ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಾಂತಿಗಳು ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಕೆಲವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಕೆಫೆ ವಾಲ್, ಎಹ್ರೆಸ್ಟೀನ್, ಫ್ರೇಸರ್ ಸ್ಪೈರಲ್, ಪೋಗೆಂಡಾರ್ಫ್ ಮತ್ತು ಝೋಲ್ನರ್ ಇಲ್ಲೂಶನ್ಸ್. ಸಂಬಂಧಿಸಿದ, ಆದರೆ ಕಟ್ಟುನಿಟ್ಟಲ್ಲದ ದೃಷ್ಟಿ ಭ್ರಾಂತಿಗಳು, ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಚನೆಗಳಾಗಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಮೂನೆಗಳಾಗಿವೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಜಾಲರಿ ಸ್ವರೂಪದ ಪಾರದರ್ಶಕ ಪೊರೆಯು ಆಕರವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ವಿಧಾನಕ್ಕೆ ಮೊಯಿರ್ ನಮೂನೆ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ, ಒಂದರ ಮೇಲೊಂದರಂತಿರುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಪಾರದರ್ಶಕ ನಮೂನೆಗಳು ಒಳಗೊಂಡಿರುವ ಸಮಾನಂತರ ಅಪಾರದರ್ಶಕ ರೇಖೆ ಅಥವಾ ವಕ್ರತೆಗಳು ರೇಖೆ ಮೊಯಿರ್ ನಮೂನೆಗಳನ್ನು ತಯಾರು ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಪಥಪಲ್ಲಟ ಮತ್ತು ದೃಗ್ವಿಜ್ಞಾನ ವಿಶ್ಲೇಷಣ
ದೃಶ್ಯ ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಉಪಯೋಗಗಳು
ಇತಿಹಾಸ