CPI ಅನ್ನು ಬೆಳೆಸಲು ಎರಡು ರೀತಿಯ ಮಾಹಿತಿಗಳು ಬೇಕೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ : ಬೆಲೆಗಳ ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನದ ಮಾಹಿತಿ.(ಲೇಖನದುದ್ದಕ್ಕೂ ಇಂಗ್ಲೀಷಿನ weight ಪದಕ್ಕೆ ಸಮತೋಲನ ಎಂದು ಬಳಸಲಾಗಿದೆ) ಬೆಲೆಗಳ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು, ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಸರಕು ಮತ್ತು ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಮಾರಾಟದ ಹೊರಗುಂಡಿಯಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ, ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಸಮಯಕ್ಕೆ ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ತಮ್ಮ ವ್ಯಾಪ್ತಿಗೆ ಒಳಪಡಿಸಿಕೊಂಡ ವಿವಿಧ ಶೈಲಿಯ ಖರ್ಚುಗಳ ದಶಮಾಂಶ ಪಾಲನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುವುದೇ ಸಮತೋಲನದ ಮಾಹಿತಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಈ ಸಮತೋಲನ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ, ಒಂದು ನಮೂನೆಯಷ್ಟು ಗೃಹಕೃತ್ಯದ ಸರಕುಗಳನ್ನು ಒಂದು ನಮೂನೆಯಷ್ಟು ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಬಳಸಲ್ಪಟ್ಟಿರುವುದರ ಮಾಹಿತಿಯಿಂದ ಪಡೆಯಲಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ನಮೂನೆಯನ್ನು ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಚೌಕಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಸಂಭಾವನೀಯ ನಮೂನೆ ವಿಧಾನಗಳಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಅಧಿಕವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯಜ್ಞಾನದ ಮಾರ್ಗದಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಉದ್ದೇಶಿತ ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಇದು ನಂಬಲರ್ಹವಾದ ಮಧ್ಯಂತರ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದುದರಿಂದ, ನಮೂನೆಯಲ್ಲಿನ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಡೆಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅನೇಕ ಉದ್ದೇಶಗಳಿಗೆ ಒಂದೇಒಂದು ಅಂದಾಜು ಬೇಕಾಗಿರುತ್ತದೆ ಆದರೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸರಕುಗಳು ಅಧಿಕ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಈ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರುತ್ತದೆ.

ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ವಾರ್ಷಿಕವಾಗಿ ಅಥವಾ ತ್ರೈಮಾಸಿಕದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ, ವಿವಿಧ ಗ್ರಾಹಕ ಘಟಕದ ವೆಚ್ಚಗಳು ಊಟ, ವಸತಿ, ಬಟ್ಟೆ ಮುಂತಾದವು, ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ಸಮತೋಲನದ ಸರಾಸರಿಯಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಇವು ಉಪ-ಉಪ-ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಾಗುತ್ತದೆ. ತುಂಬಾ ವಿವರವಾದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮೊತ್ತದ ಹಂತದಲ್ಲಿ, (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ಯಾನ್ ಫ್ರಾನ್ಸಿಸ್ಕೋದ ಮಳಿಗೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ಮಾರಾಟವಾದ ಪುರುಷರ ಶರ್ಟುಗಳು ಮಾರಾಟವಾದರೆ) ಸವಿವರವಾದ ಸಮತೋಲನದ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ ಆದುದರಿಂದ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಒಂದು ನಮೂನೆಯ ಉತ್ಪನ್ನದ ಬೆಲೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಮತೋಲನವಿಲ್ಲದ ಗಣಿತ ಅಥವಾ ರೇಖಾಗಣಿತದ ಸರಾಸರಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತದೆ. (ಏನೇ ಆಗಲಿ, ಬೆಳೆಯುತ್ತಿರುವ ಸ್ಕ್ಯಾನ್ನರ್ ಮಾಹಿತಿಯ ಬಳಕೆ ಸವಿವರವಾದ ಹಂತದಲ್ಲೂ ಸಮತೋಲನದ ಮಾಹಿತಿಯು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.) ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು ಉಲ್ಲೇಖಿತ ತಿಂಗಳಿನ ಬೆಲೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರತಿ ತಿಂಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಉನ್ನತ ಹಂತದ ಮೊತ್ತವಾಗಲು ಮತ್ತು ಒಟ್ಟಾರೆ ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳಲ್ಲಿ ಸೇರಲು ಸಂಯೋಜಿಸಲಾಗಿರುವ ಸಮತೋಲನಗಳು, ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಸೇರಿರುವ ಗ್ರಾಹಕರ ಹಿಂದಿನ ವರ್ಷದ ಅಂದಾಜು ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಇದನ್ನು ನಂಟಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆದುದರಿಂದ ಈ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಸ್ಥಿರ-ಸಮತೋಲನದ ಸೂಚ್ಯಂಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ಇದು ಅಪರೂಪದ ನೈಜ ಲ್ಯಾಸ್ಪಿಯಿರೆಸ್ ಸೂಚ್ಯಂಕ ಯಾಕೆಂದರೆ ವಾರ್ಷಿಕ ಸಮತೋಲನ-ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅವಧಿ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ-ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅವಧಿ ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಇತ್ತೀಚಿನ ಒಂದು ತಿಂಗಳು, ತಾಳೆ ಹೊಂದುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ ಬಳಸುವ ಮಾಹಿತಿಗಳನ್ನು ಜೋಡಿಸಿ ಮತ್ತು ಪರಿಷ್ಕರಿಸಲು ಸಮಯ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಯಾಕೆಂದರೆ ಗೃಹಕೃತ್ಯದ ಖರ್ಚಿನ ಸಮೀಕ್ಷೆಯ ಜೊತೆ ವ್ಯಾಪಾರ ವಹಿವಾಟು ಮತ್ತು ತೆರಿಗೆ ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಯೋಗ್ಯ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ, ಬೆಲೆ-ಉಲ್ಲೇಖಿತ ತಿಂಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಸ್ತುತ ತಿಂಗಳಿನ ಕಾಲಾವಧಿಯ ಮಧ್ಯ ಇರುವ ಖರ್ಚಿನ ಸಂಯೋಜನೆಗೆ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಸಂಬಂದ್ಧಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸೂಚ್ಯಂಕ ಸೂತ್ರದ ಮೇಲೆ ದೊಡ್ದ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಆರ್ಥಿಕ ಸಾಹಿತ್ಯದ ತಾಂತ್ರಿಕತೆ ಇರುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದು ಅದನ್ನು ಅಂದಾಜಿಸುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಆರ್ಥಿಕ ತಾತ್ವಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಿಗಳು ಕರೆಯುವ ಜೇವನವೆಚ್ಚದ ಸೂಚ್ಯಂಕವನ್ನೂ ಅಂದಾಜಿಸುವಂತೆ ತೋರ್ಪಡಿಸಬಹುದು. ಇಂಥ ಸೂಚ್ಯಂಕವು, ಹೇಗೆ ಗ್ರಾಹಕ ವೆಚ್ಚವು ಬೆಲೆಗಳ ಬದಲಾವಣೆಯನ್ನು ಸರಿದೂಗಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಜನರು ಒಂದು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಬದುಕನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳಬೇಕೆಂದು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ಅಂದಾಜುಗಳನ್ನು ಪೂರ್ವಾನ್ವಯದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಲೆಕ್ಕಿಸಬಹುದು ಆದರೆ ಸೂಚ್ಯಂಕವು ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿ ಮಾಸಿಕವೂ ಅಥವಾ ಇನ್ನೂ ಶೀಘ್ರವೇ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಗಬೇಕು. ಆದಾಗ್ಯೂ ಕೆಲವು ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ, ಗಮನೀಯವಾಗಿ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಸ್ವೀಡೆನ್‌ಗಳಲ್ಲಿ, ಸೂಚ್ಯಂಕದ ತತ್ವಗಳೆಂದರೆ ಅದು ಜೀವಂತ ಸೂಚ್ಯಂಕ (ಸತತ ಬಳಕೆ ಸೂಚ್ಯಂಕ)ದ ನೈಜ ಬೆಲೆಯಿಂದ ಅಂದಾಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರಿಂದಲ್ಲೇ ಸ್ಫೂರ್ತಿಯನ್ನೂ ಪಡೆದಿರುತ್ತದೆ, ಯೂರೋಪ್‌ನ ಅನೇಕ ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾವಹಾರಿಕವಾಗಿರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಸೂಚ್ಯಂಕದ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸಬಹುದಾಗಿದೆ. ಗ್ರಾಹಕರು ಹೊರದೇಶದಲ್ಲಿ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಹೊರಗಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ; ರೂಢಿಯಲಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ ಪ್ರವಾಸಿಗರು ದೇಶದೊಳಗೇ ಮಾಡುವ ವೆಚ್ಚವನ್ನೂ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಹೊರಗಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ; ಗ್ರಾಮೀಣ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನೂ ಕೂಡ ಇದರಿಂದ ಪರಿಗಣಿಸದೆ ಹೊರಗಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ; ತುಂಬಾ ಶ್ರೀಮಂತ ಜನರನ್ನು ಅಥವಾ ತೀರಾ ನಿರ್ಗತಿಕರನ್ನು ಕೂಡ ಹೊರಗಿಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಉಳಿತಾಯ ಮತ್ತು ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಕೂಡ ಯಾವಗಲೂ ಹೊರಗಿಡಬಹುದು, ಆದಾಗ್ಯೂ ವಿಮೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಿಂದ ಪಡೆದ ಸೇವೆಗಳಿಗಾಗಿ ವ್ಯಯಿಸಿದ ಹಣವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಸೇರಿಸಬಹುದು.

ಸೂಚ್ಯಂಕ ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಕಾಲಾವಧಿಯನ್ನು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಬೇಸ್ ವರ್ಷ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದು ಸಮತೋಲನ-ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅವಧಿಗೂ ಮತ್ತು ಬೆಲೆ-ಉಲ್ಲೇಖಿತ ಅವಧಿ ಎರಡಕ್ಕೂ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಸಮಯದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಮರು ಶ್ರೇಣಿಗೊಳಿಸಿಲಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಸೂಚ್ಯಂಕ ಉಲ್ಲೇಖಿತ-ಅವಧಿಯನ್ನು 100ಕ್ಕೆ ಸಮ ಮಾಡುವುದಾಗಿದೆ. ವಾರ್ಷಿಕ ಸಂಸ್ಕರಿಸಿದ ಸಮತೋಲನವು ಅಪೇಕ್ಷಿಸುವಂತಹುದೇ ಆದರೆ ಅದು ದುಬಾರಿ ಸೂಚ್ಯಂಕ, ಹಳೆಯ ಸಮತೋಲನಕ್ಕೆ-ಪ್ರಸ್ತುತ ಖರ್ಚು ಮತ್ತು ಸಮತೋಲನದ ಉಲ್ಲೇಖಿತ-ಅವಧಿಯ ನಡುವಣ ಭಿನ್ನತೆಯು ಅಗಾಧವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಉದಾಹರಣೆ: 22,000 ಮಳಿಗೆ ಮತ್ತು 35,000 ಬಾಡಿಗೆಯ ಘಟಕಗಳಿಂದ 95,000 ಸರಕುಗಳ ಬೆಲೆಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಸರಾಸರಿ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅವುಗಳ ಸಮತೋಲನವನ್ನು ಈ ರೀತಿ ಮಾಡಲಾಗಿರುತ್ತದೆ: ವಸತಿ: 41.4%, ಆಹಾರ ಮತ್ತು ಪಾನೀಯ: 17.4%, ಸಾರಿಗೆ: 17.0%, ಔಷಧೋಪಚಾರ: 6.9%, ಇತರೆ: 6.9%, ಬಟ್ಟೆಬರೆ: 6.0%, ಮನರಂಜನೆ: 4.4%. ತೆರಿಗೆಗಳನ್ನು (43%) CPI ಗಣನೆಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡಿರುವುದಿಲ್ಲ. 

CPI= (ಉತ್ಪನ್ನ X ಬೆಲೆ)/(ಉತ್ಪನ್ನ X ಬೆಲೆ1) 

ಇತಿಹಾಸ
ಸಮತೋಲನಗಳು ಮತ್ತು ಉಪ-ಸೂಚ್ಯಂಕಗಳು
ಪರಿಚಯ
ಅಧಿಕಾನುಕೂಲ