19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಬೆಳವಣಿಗೆ 20ನೇ ಶತಮಾನದ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳ ಜೊತೆ ಸೇರಿ ಪೌರಾಣಿಕ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದವು. ರಮ್ಯ ಶೈಲಿಯ ನಂತರ ಎಲ್ಲಾ ಪುರಾಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನವೂ ತುಲನಾತ್ಮಕವಾಯಿತು. ವಿಲ್ಹೆಮ್ ಮ್ಯಾನ್ ಹಾರ್ಡ್ಟ್, ಸರ್ ಜೇಮ್ಸ್ ಫ್ರೇಜರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಿಥ್ ಥಾಂಪ್ಸನ್ ಅವರುಗಳು ಜಾನಪದ ಮತ್ತು ಪುರಾಣ ಕಥನಗಳನ್ನು ಸಂಗ್ರಹಿಸಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಮೊರೆ ಹೋದರು. 1871ರಲ್ಲಿ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ಬರ್ನೆಟ್ಟ್ ಟೈಯ್ಲರ್ ಪ್ರಕಟಿಸಿದ ಆತನ "ಪ್ರಿಮಿಟೀವ್ ಕಲ್ಚರ್" ನಲ್ಲಿ ಧರ್ಮದ ಮೂಲ ಉಗಮದ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಿಸಲು ತುಲನಾತ್ಮಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನೇ ಅನುಸರಿಸಿದನು. ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಸಂಗತಿಗಳನ್ನು, ಕರ್ಮಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸಂಸ್ಕ್ರೂತಿಗಳ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಸನಿಹ ತರುವ ಟೈಯ್ಲರ್‌ನ ಪದ್ಧತಿ ಕಾರ್ಲ್ ಜಂಗ್ ಮತ್ತು ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಂಪ್‌ಬೆಲ್ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿತು. ಮ್ಯಾಕ್ಸ್ ಮುಲ್ಲರ್ ಪುರಾಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನಕ್ಕೆ ಪುರಾಣಗಳ ತುಲನಾತ್ಮಕ ಅಧ್ಯಯನದ ಹೊಸ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಬಳಸಿದ, ಅದರಲ್ಲಿ ಆರ್ಯರ ನಿಸರ್ಗದಾರಾಧನೆಯನ್ನು ತಪ್ಪಾಗಿ ಅರ್ಥೈಸಿದ್ದನ್ನು ಕಂಡು ಹಿಡಿದ. ಬ್ರಾನಿಸ್ಲಾವ್ ಮಾಲ್ಲಿನೋವ್ಸ್‌ಕಿ, ಪುರಾಣಗಳು, ಹೇಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಾಮಾಜಿಕ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಗಳನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಒತ್ತಿ ಹೇಳಿದ. ಕ್ಲಾಡ್ ಲೆವಿ-ಸ್ಟ್ರಾಸ್ಸ್ ಮತ್ತು ಇತರ ರಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಜಗಿತ್ತಿನಾದ್ಯಂತ ಇರುವ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಔಪಚಾರಿಕ ಬಾಂಧವ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಅದರ ವಿನ್ಯಾಸಗಳ ನಡುವೆ ಹೋಲಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿದರು. 

thumb|ಕಾರ್ಲ್ ಕೆರೆನ್ಯೀಗೆ ಪುರಾಣಗಳ ಕಥನವೆಂದರೆ ಅದು "ದೇಹವೆಂಬ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ದೇವರಂಥವರ ಬಗ್ಗೆ ಕಥೆಗಳನ್ನು, ಶೌರ್ಯದ ಹೋರಾಟಗಳನ್ನು,ಪಾತಾಳಕ್ಕೆ ಪಯಣವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ—ಅವುಗಳಿಗೆ ಮೈಥ್ಲೋಜೆಮ್ ಎನ್ನುವ ಗ್ರೀಕ್ ಪದ ತುಂಬಾ ಸೂಕ್ತವಾಗಿರುತ್ತದೆ—ಈ ಕಥೆಗಳು ಈಗಾಗಲೇ ಗೊತ್ತಿರುವಂತಹುದಾದರೂ ಅವುಗಳು ಮರು ತಿದ್ದುಪಡಿಗೆ ಅನಿಯಮವುಳ್ಳದ್ದಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ".<ಉಲ್ಲೇಖೀಯ ಹೆಸರು="ಜಂಗ್‌ಕೆರೇನ್ಯೀ">ಜಂಗ್-ಕೆರೇನ್ಯೀ, ಎಸ್ಸೇಸ್ ಆನ್ ಎ ಸೈನ್ಸ್ ಆಫ್ ಮೈಥಾಲಜಿgy, 1–2</ref>
ಟ್ರಾನ್ಸ್‌ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್ ಹಾಗು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನದ ಭಾವನೆ ಮತ್ತು ಪುರಾಣಗಳ ದೃಷ್ಟಿಕೋನವನ್ನು, ಮನುಷ್ಯ ನಿಗ್ರಹಿಸಿದ ಆಲೋಚನೆಗಳ ಅಭಿವ್ಯಕ್ತಿ ಎಂದು ಸಿಗ್ಮಂಡ್ ಫ್ರಾಯ್ಡ್ ಪರಿಚಯಿಸಿದ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಪುರಾಣಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಅಡಿಪಾಯವು ಕನಸುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೇಲೆ ಅವಲಂಬಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಕನಸುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಕ್ಕೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಕನಸುಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ತತ್ವದ ಅಡಿಪಾಯವು ಯಾವುದೇ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಬಂದ್ಧಗಳ ಮಹತ್ವವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಸೂಚನೆಯು, ರಚನಾ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರು ಮತ್ತು ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕರ ನಡುವೆ ಮೈತ್ರಿಯ ಅಂಶವಾಗಿ, ಪುರಾಣದ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ನ ಯೋಚನಾಲಹರಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯ ಸ್ಥಾನ ಹೊಂದುತ್ತದೆ. ಕಾರ್ಲ್ ಜಂಗ್ ತನ್ನ ಸಿದ್ದಾಂತ "ಸಮಷ್ಟಿ ಸುಪ್ತ ಪ್ರಜ್ಞೆ"ಯ ಜೊತೆ ಟ್ರಾನ್ಸ್ ಹಿಸ್ಟಾರಿಕಲ್, ಮನೋವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಿಕ್ಕಿನ ಜೊತೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮತ್ತು ಪ್ರತಿಮೆಗಳು(ಅಂತರ್ಗತವಾಗಿರುವ ವಿನ್ಯಾಸಗಳು) ಆಗಾಗ್ಗೆ ಪುರಾಣಗಳ ಸಂಕೇತ ಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಕವಾಗಿರುತ್ತದೆ, ಅದು ಅದರಿಂದ ಉದ್ಭವವಾಗುತ್ತದೆ. ಜಂಗ್‌ನ ಪ್ರಕಾರ, "ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ರಚನಾ ಮೂಲವು ಮನಸ್ಸಿನ ಸುಪ್ತಪ್ರಜ್ಞೆಯಲ್ಲಿ ಇದ್ದಿರಬಹುದು". ಜಂಗ್‌ನ ವಿಧಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಜೋಸೆಫ್ ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ಲ್ ನ ತತ್ವದೊಂದಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ, ರಾಬರ್ಟ್ A. ಸೇಗಲ್ ಬರುವ ನಿರ್ಣಯವೆಂದರೆ "ಕ್ಯಾಂಬೆಲ್ಲ್, ಸುಮ್ಮನೆ ಸರಳವಾಗಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರೂ ಅದರಲ್ಲಿರುವ ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲ್ಪಡಬಹುದು. "ಒಡೀಸಿ" ಯನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರೆ, ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅದು ಒಡಿಸೀಯ ಬದುಕು ವೀರನಿಗೆ ತಕ್ಕುನಾದಂತೆಯೇ ಇರುತ್ತದೆ. ಜಂಗ್, ಅದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸುವುದು ಪುರಾಣಗಳ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನದ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತಾನೆ". ಆಧುನಿಕ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳ ಅಧ್ಯಯನದ ಸ್ಥಾಪಕರಲ್ಲೊಬ್ಬನಾದ ಕಾರ್ಲ್ ಕೆರೆನ್ಯೀ ಗ್ರೀಕ್ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಗ್ರಹಿಸಬೇಕಾದರೆ, ಸಂಕೇತಗಳನ್ನು ಅರಿಯುವ ಜಂಗ್ ತತ್ವ ಬಳಸುವುದನ್ನು ತ್ಯಜಿಸಿದ.

ಹಿರಾಕಲ್ಸ್ ಮತ್ತು ಹಿರಾಕ್ಲೀಡೇ
ತುಲನಾತ್ಮಕ ಮತ್ತು ಮನೋವಿಶ್ಲೇಷಕ ಮಾರ್ಗಗಳು
ಪುರಾತತ್ವದ ಮೂಲಗಳು
ದೇವರುಗಳ ಯುಗ