ಆಡುಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ, ಆಕಾಶಕಾಯಗಳ, ಅದರಲ್ಲೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಮೂಹ ರಚಿಸುವ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಆಕಾರವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಚಾಲ್ತಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ, ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳನ್ನು ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಆಕಾರಗಳಿಗಿಂತಲೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಜಾಲದಂತಿರುವ ಖಂಡಗಳಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ, ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಇಂದಿಗೂ ಬಳಸುವರು. ಅಧಿಕೃತವಾಗಿ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿರದ ನಕ್ಷತ್ರಗಳ ಸಮೂಹದ ಆಕಾರವನ್ನು ನಕ್ಷತ್ರ-ಗುಂಪು ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಬಿಗ್‌ ಡಿಪ್ಪರ್‌ (Big Dipper) ಎಂಬ ನಕ್ಷತ್ರ-ಗುಂಪು ಇದಕ್ಕೆ ಚಿರಪರಿಚಿತ ಉದಾಹರಣೆಯಾಗಿದೆ. ಈ ನಕ್ಷತ್ರ-ಗುಂಪು ಇನ್ನೂ ದೊಡ್ಡದಾದ ದೊಡ್ಡ ಕರಡಿ(Ursa Major)ಯ ಆಕೃತಿಯ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜದ ಭಾಗ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾದ ಕಾರಣ, ಅಂತರರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಖಗೋಳವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಒಕ್ಕೂಟ (International Astronomical Union) (ಐಎಯು (IAU)) 'ಬಿಗ್‌ ಡಿಪ್ಪರ್'‌ ಎಂಬ ಉಕ್ತಿಯನ್ನು ಬಳಸುತ್ತಿಲ್ಲ.

1922ರಲ್ಲಿ, ಬಾನಿನ ಗೋಳವನ್ನು 88 ಅಧಿಕೃತ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಭಾಗಿಸುವಲ್ಲಿ ಐಎಯು ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ಹೆನ್ರಿ ನೊರಿಸ್‌ ರಸೆಲ್‌ ನೆರವಾದರು. ಮಾದರಿಯಾಗಿ, ಈ ಅಧುನಿಕ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು 'ಒರಿಯಾನ್‌ (Orion)', 'ಲಿಯೊ (Leo)' ಮತ್ತು 'ಸ್ಕಾರ್ಪಿಯಸ್ (Scorpius)' ‌ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಗ್ರೆಕೊ-ರೋಮನ್‌ ಪೂರ್ವಜರ ಹೆಸರುಗಳನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿನ ಈ ಆಕೃತಿಗಳನ್ನು ಮೂಲತಃ ಒಂದು ಪೌರಾಣಿಕ ಘಟನೆ, ಜೀವಿ ಅಥವಾ ವ್ಯಕ್ತಿಯೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಜೊತೆಗೆ, ದಿಕ್ಸೂಚಿಯ ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಮುಂಚೆ, ಅಂದರೆ, ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಯುಗದಲ್ಲಿ, ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳ ಗುರುತಿಸಬಹುದಾದ ಆಕೃತಿಗಳ ಸೂಕ್ತ ವಿಂಗಡಣೆಯು, ನೆಲ ಅಥವಾ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಚರಿಸುವ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಬಹಳ ಮುಖ್ಯ ಹಾಗೂ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಿತ್ತು. ಖಗೋಳವಿಜ್ಞಾನದ ತಾಂತ್ರಿಕ ಆಧುನೀಕರಣದಿಂದಾಗಿ, ಆಕೃತಿ-ಆಧಾರಿತ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜ ನಾಮಕರಣ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿದು, ಪ್ರದೇಶ-ಮಾಪನಾ ಆಧಾರಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಆಯ್ದುಕೊಳ್ಳುವುದು ಬಹಳ ಮುಖ್ಯವಾಯಿತು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಹಲವು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಆಕೃತಿಗಳ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆಗಳು ಗತಕಾಲವಾದವು.

ಗ್ರೆಕೊ-ರೋಮನ್‌
ವಿಶ್ವದಾದ್ಯಂತ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು
ವ್ಯಾಖ್ಯಾನ
ಕರಿಮೋಡದಂತಹ ನಕ್ಷತ್ರಪುಂಜಗಳು