ಪಂಚನದಿಗಳ ರಾಜ್ಯವಾದ ಪಂಜಾಬ್, ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳಿಗೆ ಹಂಚಿಹೋಗಿರುವ ಅಚ್ಚ ಹಸಿರು ಪ್ರದೇಶ. ಸಿಂಧೂ ನದಿಯ ದೊಡ್ಡ ಉಪನದಿಗಳಾದ ರಾವೀ, ಬಿಯಾಸ್, ಚೀನಾಬ್, ಜೀಲಂ, ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್‍ಗಳಿಂದ ಆ ಹೆಸರು ಪ್ರಾಪ್ತವಾಗಿದೆ. ಈ ನದಿಗಳು ಮಂಜುಗಡ್ಡೆಯಿಂದ ಸದಾ ಆವೃತವಾಗಿರುವ ಹಿಮಾಲಯ ಪರ್ವತಶೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿ, ಶಿಲಾವೃತ ಭೂಭಾಗವನ್ನು ಸೀಳಿ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಸಿಂಧೂನದಿಯ ದಿಕ್ಕಿಗೆ ರಭಸದಿಂದ ಧಾವಿಸಿ, ಗುರಿ ಮುಟ್ಟುವ ವರೆಗೆ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ವೇಗವಾಗಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತವೆ.

ಸಿಂಧೂನದಿಯ ಉಪನದಿಗಳಿಂದ ನೀರಾವರಿ ಅಚ್ಚುಕಟ್ಟಿಗೆ ಒಳಗಾದ ಕಣಿವೆ ಪ್ರದೇಶ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಾಚೀನ ನಾಗರಿಕತೆಗಳಲ್ಲೊಂದರ ತವರು ಎನ್ನುವುದು ಸುವೇದ್ಯ. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 4000ದ ವೇಳೆಗಾಗಲೇ ಗಮನಾರ್ಹ ಮಟ್ಟದ ನಗರಜೀವನಕ್ರಮವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಂಡ, ಅತ್ಯುತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದ ಉತ್ಪನ್ನಶೀಲ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ, ಪರಿಷ್ಕøತ ವರ್ಗ ಸಮಾಜದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಹರಪ್ಪ ಸಂಸ್ಕøತಿ ವಿಕಾಸನಗೊಳ್ಳುತ್ತಿತ್ತು. ಅನಂತರ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 2000ದ ವೇಳೆಗೆ ಆರ್ಯರೆಂದು ಕರೆಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಒಂದು ಬುಡಕಟ್ಟಿನ ಜನ ಸಿಂಧೂ ಕಣಿವೆಯ ತಪ್ಪಲಿನಲ್ಲಿ ನೆಲಸಲು ಬಂದರು. ಕಾಲಕ್ರಮೇಣ ಅವರ ಪಂಚನದಿ ಪ್ರದೇಶದ ಸ್ಥಳೀಕರೊಡನೆ ಒಂದಾಗ ಸೇರಿದರು. ಆಗ ಆ ಪ್ರದೇಶದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪರ್ವಕಾಲ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 1000ರ ವೇಳೆಗೆ ಈ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನಾಂಗ ವ್ಯವಸ್ಥಿತವಾಗಿ ನೆಲೆಸಿ, ಬೇರೆ ಬೇರೆ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮೂಡಿದುವು. ಇಂದಿನ ಪಂಜಾಬಿಗಳ ಪೂರ್ವಜರ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯ ಪ್ರಥಮ ಅಧಿಕೃತ ಸೂಚನೆಗೂ ಇಂಥ ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೆನಿಸಿದ್ದ ತಕ್ಷಶಿಲೆಗೂ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ. ಆರ್ಯರ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪಂಜಾಬ್ ವಿದೇಶೀಯರ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಮತ್ತೆ ಮತ್ತೆ ತುತ್ತಾಗುತ್ತಲೇ ಬಂದಿರುವುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಭಾರತದ ಹೆಬ್ಬಾಗಿಲು ಎಂದು ಕರೆದಿರುವುದು ಸಮುಚಿತವಾಗಿದೆ.

ಆರಂಭಕಾಲ - ಕ್ರಿಶ 1600ರ ವರೆಗೆ
ಪಂಜಾಬಿ ಭಾಷೆ
ಮಧ್ಯಯುಗದ ಪಂಜಾಬಿ ಸಾಹಿತ್ಯ
ಪ್ರದೇಶ, ಜನ ಮತ್ತು ಭಾಷೆ