ಮಹಾಭಾರತ ಮಹಾಕಾವ್ಯದ ಕುರುಕ್ಷೇತ್ರ ಯುದ್ಧದ ನಂತರ, ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ಇತರ ಋಷಿಗಳ ಸಲಹೆಯ ಮೇರೆಗೆ ಪಾಂಡವರು ತಮ್ಮ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬ್ರಾಹ್ಮನಾಹತ್ಯದ ಪಾಪಗಳ ನಿಮಿತ್ತ ಸಮಾಧಾನಪಡಿಸಬೇಕೆಂದು ಬಯಸಿದರು, ಆದರೆ ಯುದ್ಧದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಅವರಿಂದ ಕ್ಷಮೆಯನ್ನು ಕೋರಿ, ದೇವರು ಶಿವನ ಬಳಿ ಮೋಕ್ಷ ಪಡೆಯಲು ಮೊದಲು ಆಶೀರ್ವಾದಕ್ಕಾಗಿ ಪ್ರಾರ್ಥನೆ ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಆದರೆ ಯುದ್ಧದ ಅನ್ಯಾಯದ ಘಟನೆಗಳಿಗಾಗಿ ಅವರು ಅವರೊಂದಿಗೆ ಸಿಟ್ಟಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಶಿವ ಅವರನ್ನು ಮೋಕ್ಷಿಸಲು ಸಿದ್ಧವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವರು ಕಾಶಿ ಅವರನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗುವುದನ್ನು ತಪ್ಪಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಗುಪ್ತಾಕಶಿಗೆ ನಂದಿಯನ್ನು ಅಜ್ಞಾತವಾಗಿ ಹೋದರು. ಆದರೆ ಪಾಂಡವರು ಅವನನ್ನು ಗುಪ್ತಾಕಶಿಗೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿದರು ಮತ್ತು ನಂದಿಯ ಮಾರುವೇಷ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಅವನನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರು. ಎರಡನೇ ಪಾಂಡವ ಸಹೋದರನು ಬಾಲವನ್ನು ತನ್ನ ಬಾಲ ಮತ್ತು ಹಿಂಗಾಲುಗಳಿಂದ ಹಿಡಿದಿಡಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದಾಗ, ನಂದಿಯು ಗುಪ್ತಾಕಶಿಯಾದಿಂದ ನೆಲಕ್ಕೆ (ಮರೆಮಾಡಲು ಒಂದು ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ) ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು, ಆದರೆ ನಂತರ ಐದು ವಿಭಿನ್ನ ರೂಪಗಳಲ್ಲಿ ಶಿವನಾಗಿ ಮತ್ತೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡನು, ಅಂದರೆ ಕೇದಾರನಾಥದಲ್ಲಿ, ರುದ್ರನಾಥದಲ್ಲಿ ಮುಖ, ತುಂಗ್ನಾಥ್ನಲ್ಲಿ ಶಸ್ತ್ರಾಸ್ತ್ರ, ಮಧ್ಯಮಹೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೊಕ್ಕುಳ ಮತ್ತು ಹೊಟ್ಟೆ ಮತ್ತು ಕಲ್ಪೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ಬೀಗಗಳು. 
ದೇವಾಲಯದ ಗರ್ಭಾಗ್ರಿಯಾದಲ್ಲಿ ತ್ರಿಭುಜದ ಆಕಾರವನ್ನು ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಕೇದಾರನಾಥ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ, ಪಾಂಡವರ ಅನೇಕ ಚಿಹ್ನೆಗಳು ಇವೆ. ರಾಜ ಪಾ೦ಡು ಪಾಂಡಕೇಶ್ವರದಲ್ಲಿ ನಿಧನರಾದರು. ಇಲ್ಲಿನ ಬುಡಕಟ್ಟು ಜನರು "ಪಾಂಡವ ನೃತ್ಯ" ಎಂಬ ನೃತ್ಯವನ್ನು ಮಾಡುತ್ತಾರೆ. ಪಾಂಡವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋದ ಪರ್ವತದ ಮೇಲ್ಭಾಗವನ್ನು ಬದ್ರಿನಾಥ್ ನಿಂದ ನೆಲೆಸಿರುವ "ಸ್ವರ್ಗರೋಹಿನಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ದರ್ಮಾರಾಜ ಸ್ವಾರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೊರಟಾಗ, ಅವನ ಬೆರಳುಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದೊಂದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಬಿದ್ದಿತು. ಆ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ, ಧರ್ಮರಾಜನು ಶಿವಲಿಂಗವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು, ಇದು ಹೆಬ್ಬೆರಳಿನ ಗಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಮಶಿಶರೂಪ, ಶಂಕರ ಮತ್ತು ಭೀಮಾಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲು ಮಸೀದಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಹೋರಾಡಿದರು. ಭೀಮಾ ಪಶ್ಚಾತ್ತಾಪದಿಂದ ಹೊಡೆದನು. ಶಂಕರರ ದೇಹವನ್ನು ತುಪ್ಪದೊಂದಿಗೆ ಮಸಾಜ್ ಮಾಡಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಈ ಘಟನೆಯ ನೆನಪಿಗಾಗಿ, ಇಂದಿಗೂ ಸಹ, ಈ ತ್ರಿಕೋನ ಶಿವ ಜ್ಯೋತಿರ್ಲಿಂಗವನ್ನು ತುಪ್ಪದಿಂದ ಹೋರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ನೀರು ಮತ್ತು ಬೆಲ್ ಎಲೆಗಳನ್ನು ಪೂಜಾಕ್ಕಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ನರ-ನಾರಾಯಣ ಬದ್ರಿಕಾ ಗ್ರಾಮಕ್ಕೆ ಹೋದಾಗ ಮತ್ತು ಪಾರ್ಥಿವ ಪೂಜೆ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದಾಗ ಶಿವ ಅವರ ಮುಂದೆ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡರು. ಮಾನವಕುಲದ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ, ಶಿವನು ತನ್ನ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಉಳಿಯಬೇಕು ಎಂದು ನರ-ನಾರಾಯಣ ಬಯಸಿದ್ದರು. ಹಿಮದ ಹೊದಿಕೆಯ ಹಿಮಾಲಯದಲ್ಲಿ ಕೇದರ್ ಎಂಬ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಅವರ ಆಶಯವನ್ನು ನೀಡಿ, ಮಹೇಶ್ವರು ಅಲ್ಲಿಯೇ ಜ್ಯೋತಿಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು. ಇಲ್ಲಿ, ಅವರು ಕೆದಾರೇಶ್ವರ ಎಂದು ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ.

ಪುರಾಣ
ದೇವಾಲಯದ ಒಳಗೆ
ಆಡಳಿತ
ದೇವಾಲಯ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ