ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ, ಇನ್‌ಸ್ಟ್ರುಮೆಂಟಲ್ಲಿಸಮ್ ಎಂಬ ದೃಷ್ಠಿಕೋನವೆಂದರೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಕೇವಲ ಉಪಯುಕ್ತ ಸಾಧನಗಳಾಗಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಬೆಲೆಯನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸತ್ಯವನ್ನು ಬಿಂಬಿಸುತ್ತವೆಯೋ ಇಲ್ಲವೋ ಎಂಬುದರ ಆಧಾರಿತವಾಗಿ ಅಳೆಯಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಅವು ವಿವರಿಸುವುದರಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಮುನ್ಸೂಚನೆ ವಿಷಯದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿವೆ ಎಂಬುದರ ಮೇಲೆ ಅಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ಸ್‌ಟ್ರುಮೆಂಟಲಿಸಮ್‌ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ ಸತ್ಯವನ್ನು ಹೇಳುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಮಿಥ್ಯೆಗಳ ಅರ್ಥವೇನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದರ ಕುರಿತು ಒಂದು ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಉತ್ತರವನ್ನು ನೀಡುತ್ತದೆ.

ಸಿ.ಐ.ಲೇವಿಸ್‌ ನ "ಮೈಂಡ್ ಅಂಡ್ ದ ವರ್ಲ್ಡ್ ಆರ್ಡರ್: ಔಟ್‌ಲೈನ್ ಆಫ್ ಎ ಥಿಯರಿ ಆಫ್ ನಾಲೇಡ್ಜ್" ದಲ್ಲಿನ ಪ್ರಮುಖ ವಾದಗಳ ಒಂದೆಂದರೆ ವಿಜ್ಞಾನವು ಕೇವಲ ವಾಸ್ತವದ ನಕಲನ್ನು ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ ಆದರೆ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗಳೊಡನೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸಬೇಕು ಮತ್ತು ಆಯ್ಕೆಮಾಡಿದವುಗಳು ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಆಗಿರಬೇಕು, ಅಂದರೆ, ಅವುಗಳು ಪ್ರಶ್ನೆಮಾಡುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಲೇವಿಸ್‌ ಸ್ವಂತವಾಗಿ ಬೆಳೆಸಿದ ಬಹುಸಂಖ್ಯೆಯ ಮೋಡಲ್ ತರ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಗಮನಿಸಬೇಕಾದ ಒಂದು ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ. ಲೇವಿಸ್‌ನನ್ನು ಈ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಒಬ್ಬ 'ಪರಿಕಲ್ಪನಾತ್ಮಕ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿ' ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. (ಲೇವಿಸ್‌ 1929)

ಇನ್ನೊಂದು ಬೆಳವಣಿಗೆಯೆಂದರೆ ಚಾರ್ಲ್ಸ್ ಡಬ್ಲೂ. ಮೋರಿಸ್‌ ಮತ್ತು ರುಡಾಲ್ಫ್ ಕಾರ್ನಾಪ್‌ರ ಕೃತಿಗಳಲ್ಲಿ ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪ್ರಮಾಣವಾದ ಮತ್ತು ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಗಳ ಸಹಕಾರ. ಈ ಇಬ್ಬರು ಬರಹಗಾರರ ಮೇಲೆ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಪ್ರಭಾವವು ಅವರ ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದದ ಸೂತ್ರ ಸೇರಿರುವುದು ಮಾತ್ರವಾಗಿದೆ. ಇನ್ನೂ ವಿಸ್ತಾರವಾದ ಕಲ್ಪನೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕತಾವಾದಿಗಳು ಇವರನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುವುದಿಲ್ಲ.

ಡಬ್ಲೂ.ವಿ.ಕ್ವಿನ್‌ನ ಪ್ರಬಂಧ "ಟೂ ಡಾಗ್ಮಾಸ್ ಆಫ್ ಎಂಪಿರಿಸಿಸಮ್," 1951 ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಕಟಗೊಂಡಿತು, ಇದು ಇಪ್ಪತ್ತನೇ ಶತಮಾನದ ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಪದ್ಧತಿಯ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದ ಪ್ರಬಂಧಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾಗಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರಬಂಧವು ತಾರ್ಕಿಕ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷಪ್ರಮಾಣವಾದಿಗಳ ತಾತ್ವಿಕತೆಯ ಕೇಂದ್ರ ನಂಬಿಕೆಯ ಮೇಲೆ ನೀಡಿದ ಪೆಟ್ಟಾಗಿತ್ತು. ಶಬ್ದಗಳ ಅರ್ಥಗಳ ಮೌಲ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸತ್ಯವಾಗುವ ('ಎಲ್ಲ ಬ್ಯಾಚಲರ್‌ಗಳೂ ಅವಿವಾಹಿತರು') ವಿಶ್ಲೇಷಣಾತ್ಮಕ ಸತ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಾಸ್ತತವತೆಯ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾದ ಸಂಯೋಜಿತ ಸತ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಾಗಿತ್ತು. ಇನ್ನೊಂದೆಂದರೆ ಸರಳೀಕರಣವಾದ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವೆಂದರೆ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಅರ್ಥಪೂರ್ಣ ಹೇಳಿಕೆಯೂ ತನ್ನ ಅರ್ಥವನ್ನು ತಕ್ಷಣದ ಅನುಭವವನ್ನು ಕುರಿತು ಹೇಳುವ ಪದಗಳ ತಾರ್ಕಿಕ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ಪಡೆಯುತ್ತದೆ. ಕ್ವಿನ್‌ ನ ವಾದವು ಪಿಯರ್ಸ್‌ನ ಹೇಳಿಕೆಯಾದ ಸೂತ್ರಗಳು ಎ ಪ್ರಿಯರಿ ಸತ್ಯಗಳಲ್ಲ ಆದರೆ ಸಂಯೋಜಿತ ಹೇಳಿಕೆಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಮನಸ್ಸಿಗೆ ತರುತ್ತದೆ.

ಸತ್ಯ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಮೀಮಾಂಸೆಯ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದದ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ
ಮೂರ್ತೀಕರಣ-ವಿರೋಧದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು
ಇತರ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಭಾಗಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ