ರಂಗವಲ್ಲಿ ಕಲೆ ಭಾರತಕ್ಕೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದದ್ದು. ಕರ್ನಾಟಕದಲ್ಲಿ ಈ ಕಲೆಯನ್ನು ರಂಗೋಲಿ, ರಂಗೋಲೆಎಂದೂ ಗುಜರಾತಿನಲ್ಲಿ ಸತಿಯಾ ಎಂದೂ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಾಝ ಎಂದೂ ಆಂಧ್ರದಲ್ಲಿ ಮುಗ್ಗು ಎಂದೂ ತಮಿಳುನಾಡು ಹಾಗೂ ಕೇರಳಗಳಲ್ಲಿ ಕೋಲಂ ಎಂದೂ ಬಂಗಾಲದಲ್ಲಿ ಅಲ್ಪನಾ ಎಂದೂ ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರದಲ್ಲಿ ರಂಗೋಲಿ ಎಂದೂ ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷನ್ ಎಂದೂ ರಾಜಸ್ತಾನದಲ್ಲಿ ಮಂಡನಾ ಎಂದೂ ಒರಿಸ್ಸದಲ್ಲಿ ಝುಟಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ರಂಗವಲ್ಲಿ ಇಡುವ ಶೈಲಿ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಪ್ರದೇಶಕ್ಕೆ ಭಿನ್ನವಾಗಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವ ಪುಷ್ಪರಂಗೋಲಿಯ ವೈಭವವಂತೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ. ಕೇರಳದಲ್ಲಿ ಓಣಂ ಹಬ್ಬದ ವಿಶೇಷವಾಗಿರುವ ಪುಷ್ಪರಂಗೋಲಿಯ ವೈಭವವಂತೂ ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಿ ಹೊಂದಿದೆ.

ಭಾರತದ ಭೌಗೋಳಿಕತೆಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ರಂಗೋಲಿ, ಕರಾವಳಿ ಪ್ರದೇಶದ ರಂಗೋಲಿ ಅಥವಾ ಮೈದಾನ ಪ್ರದೇಶದ ರಂಗೋಲಿ ಇವುಗಳೆರಡರ ನಡುವಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳ ರಂಗೋಲಿ ಎಂದು ಮೂರು ವಿಧವಾಗಿ ವಿಭಜಿಸಬಹುದು. ರಂಗವಲ್ಲಿಯಲ್ಲಿ ಆಕೃತಿ, ಬಳ್ಳಿ ಹಾಗೂ ಇವೆರಡರ ಸಂಗಮವಿರುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಆಕೃತಿ ಪ್ರಧಾನ ರಂಗೋಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಪರ್ವತಗಳ ಸ್ಥಿರತೆ ಹಾಗೂ ಕಾಠಿಣ್ಯವನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ರೇಖಾಗಣಿತ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಚಿತ್ರಿತವಾಗುತ್ತದೆ. ರಾಜಸ್ತಾನ, ಉತ್ತರಪ್ರದೇಶದ, ಹಿಮಾಚಲಪ್ರದೇಶ, ಮಹಾರಾಷ್ಟ್ರ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ರಂಗೋಲಿಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಹೂವು, ಬಳ್ಳಿ, ಚಿಕ್ಕ ಚಿಕ್ಕ ರೇಖಾಚಿತ್ರಗಳು ಬಂಗಾಲ, ಬಿಹಾರ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಆಕೃತಿ, ಬಳ್ಳಿ, ಮಿಶ್ರವಾದಂಥವು ದಕ್ಷಿಣ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಾದ ಕರ್ನಾಟಕ, ಆಂಧ್ರ, ತಮಿಳುನಾಡು, ಕೇರಳಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. 

ಅನೇಕ ಸಂಸ್ಕೃತ ಕಾವ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿವಿಧ ರಿತಿಯ ರಂಗವಲ್ಲಿಯ ವಿವರಣೆಗಳಿವೆ. ಕನ್ನಡ `ಬಸವಪುರಾಣ'ದಲ್ಲಿ ರಂಗವಲ್ಲಿಯ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಕುರಿತು `ವೃಕ್ಷಂ ಲತೆ ಸ್ವಸ್ತಿಕಂ ಪದ್ಮರೇಖೆ ಗೃಹಲಕ್ಷಣಮೆನಿಪ್ಪ ಬಂಧಂ ರಂಗವಾಲಿಯಕ್ಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದೆ.

ಅರ್ಥ
ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿ
ಪ್ರಾಂತೀಯ ವೈವಿಧ್ಯ
ಇತಿಹಾಸ