ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ತಮ್ಮ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ತರ್ಕಬದ್ಧವಾಗಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಪ್ರಾಚೀನ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಸಮಕಾಲೀನ ಜನಾಂಗಶಾಸ್ತ್ರಗಳನ್ನು ಹೋಲಿಕೆಗೆ ಆಕರವಾಗಿ ಬಳಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ತಮ್ಮ ಹೊಸ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣ ಎಂದು ಸೊಫೊಕ್ಲಿಸ್‌ ರಚಿತ ಗ್ರೀಕ್‌ ದುರಂತಕಥೆ "ಈಡಿಪಸ್‌ ರೆಕ್ಸ್‌" ನ ಹೆಸರಿನಿಂದ ಕರೆದರು. "ನನ್ನಲ್ಲಿ ತಾಯಿಯ ಬಗ್ಗೆ ನಿರಂತರ ಪ್ರೇಮ ಹಾಗೂ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸೂಯೆ ಇದ್ದುದನ್ನು ಕಂಡುಕೊಂಡೆನು. ಈಗ ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ಬಾಲ್ಯದ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಎಂದೆನಿಸುತ್ತಿದೆ" ಎಂದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ ಹೇಳಿದರು. ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಈ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ ಮನಸ್ಸಿನ ಚಲನಶೀಲತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಲು ಯತ್ನಿಸಿದರು. ಪ್ರತಿ ಹಂತವು ಸ್ವಚ್ಛಂದ ಮನೋವೃತ್ತಿಯನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬಲ್ಲ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹಾಗೂ ಸದೃಢ ಅಹಂನಂತಹ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯತೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಪ್ರಾಪ್ತ ಲೈಂಗಿಕ ಪ್ರೌಢತೆ ಪಡೆಯುವಿಕೆಯ ಮುನ್ನಡೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (cf. "ಲೈಂಗಿಕತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಗೆಗಿನ ಮೂರು ಪ್ರಬಂಧಗಳು" ). ಅವರು ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯ ಮೂಲಕ ಹೇಗೆ ಜನರು ಅಗಮ್ಯಗಮನವನ್ನು ಇಷ್ಟಪಡುತ್ತಾರೆ ಹಾಗೂ ಅವರು ಅದನ್ನು ಏಕೆ ದಮನಿಸಲೇಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎಂಬ ತಮ್ಮ ಗ್ರಹಿಕೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಮನೋಲೈಂಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಾಗೂ ಅರಿವಿನ ಒಂದು ಸ್ಥಿತಿ ಎಂದು ವರ್ಣಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅವರು ಕುಲದೇವತಾ ಆರಾಧನಾ ಪದ್ಧತಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಮಾನವಶಾಸ್ತ್ರಗಳೆಡೆ ಗಮನ ಹರಿಸಿ, ಪಂಗಡಗಳಲ್ಲಿ ಈಡಿಪಸ್‌ ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯನ್ನು ಧರ್ಮಾಚರಣೆಯ ಮೂಲಕ ಬಗೆಹರಿಸಲು ಮಾಡುತ್ತಿದ್ದ ಚಟುವಟಿಕೆ ಎಂದು ತರ್ಕಿಸುತ್ತಾರೆ.

ನರವಿಕಾರದ ಮೂಲ ಕಾರಣ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಮೇಲೆ ನಡೆದ ಲೈಂಗಿಕ ದುರ್ಬಳಕೆ ಎಂಬ "ವ್ಯಾಮೋಹ ಸಿದ್ಧಾಂತ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ನಂತರ ಇದನ್ನು ಅಗತ್ಯ ವಿವರಣೆಗಳಿಲ್ಲದ ಕಾರಣ ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ಸಹಜವಾಗಿ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ ಬಾಲ್ಯದ ಲೈಂಗಿಕ ಅತ್ಯಾಚಾರದ ನೆನಪುಗಳು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಟ್ಟಿಗೆ ಕಲ್ಪಿತವಾಗಿದ್ದವೇ ಹೊರತು ನಿಜಘಟನೆಗಳ ಮೇಲೆ ಆಧಾರಿತವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ. ೧೮೯೦ರ ದಶಕದ ಕೊನೆಯವರೆಗೂ ನರವಿಕಾರಕ್ಕೆ ಲೈಂಗಿಕ ರೋಗನಿದಾನವನ್ನೇ ಆಶ್ರಯಿಸಿದ್ದ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌, ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣತೆಯಿಂದಾಗಿ ಭ್ರಮೆಯಲ್ಲಿರುವಿಕೆಯು ಉನ್ಮಾದ ಹಾಗೂ ಇತರೆ ನರವಿಕಾರ ಲಕ್ಷಣಗಳಿಗೆ ಕಾರಣ ಎಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚು ಗಮನ ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ತನ್ನ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸಿದ್ದರೂ ಕೂಡ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಕೆಲ ನರವಿಕಾರಪೀಡಿತರು ವಾಸ್ತವವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಬಾಲ್ಯದಲ್ಲಿ ತಂದೆಯವರಿಂದ ಲೈಂಗಿಕ ಪೀಡನೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದರೆಂದು ಗುರುತಿಸಿದ್ದರು. ಅವರು ತಮಗೆ ತಿಳಿದಂತೆ ಪೀಡನೆಗೊಳಗಾಗಿದ್ದ ಅನೇಕ ರೋಗಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಕೂಲಂಕುಷವಾಗಿ ಚರ್ಚಿಸಿದ್ದರು.

ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಕಾಮೇಚ್ಛೆಯನ್ನು, ಶುದ್ಧೀಕರಣ ಕಲ್ಪನೆಯ ಸಂಗ್ರಹಿತ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಿಂದ ಸೂಚಿತವಾಗುವ ವಸ್ತುವಿನ ಮೇಲೆ ತಮ್ಮ ಲಕ್ಷ್ಯವನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ನಿಗ್ರಹಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದು ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ನಂಬಿಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಅವರು, ಮಾನವನು ಜನ್ಮತಃ "ಬಹುವಿಧದ ವಿಕೃತಿಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದವನು", ಎಂದರೆ ಅನೇಕ ರೀತಿಯ ವಸ್ತುಗಳು ಮಾನವನಲ್ಲಿ ಆಹ್ಲಾದತೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಇದೇ ಆಧಾರದಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿದು ಅವರು ಮನುಷ್ಯರು ಬೆಳೆದಂತೆ ತಮ್ಮ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅನುಸಾರವಾಗಿ ವಿವಿಧ ಮತ್ತು ನಿಗದಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಮೇಲೆ ಆಕರ್ಷಣೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ—ಮೊದಲಿಗೆ ಬಾಯಿಯ ಹಂತ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಮಗುವು ಆರೈಕೆಯಿಂದ ಸಂಪ್ರೀತಿ ಹೊಂದುವಂತೆ), ನಂತರ ಗುದದ ಹಂತ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಂಬೆಗಾಲಿಡುವ ಮಕ್ಕಳು ಮಲ ವಿಸರ್ಜನೆಯಲ್ಲಿ ಅನುಭವಿಸುವ ಆನಂದ), ನಂತರ ಶಿಶ್ನದ ಹಂತ. ನಂತರ ಮಕ್ಕಳು ತಮ್ಮ ತಾಯಿಯನ್ನೇ ಕಾಮದ ವಸ್ತುವನ್ನಾಗಿ(ಈಡಿಪಸ್‌ ಮನಸ್ಸಂಕೀರ್ಣ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವ) ಆಶಿಸುವ ಹಂತಕ್ಕೂ ತಲುಪುತ್ತಾರೆ, ಆದರೆ ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಈ ಇಚ್ಛೆಯು ನಿಷೇಧಾತ್ಮಕವಾದುದರಿಂದ ಅದನ್ನು ದಮನಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದೂ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ವಾದಿಸಿದರು. ('ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾ ಸಂಕೀರ್ಣತೆ' ಎಂಬ ಪದವನ್ನು ಇದೇ ತರಹ ತಂದೆಯ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾಗುವ ಭಾವನೆಗೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಬಳಸುತ್ತಾರಾದರೂ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅದರ ಬ‌ಳಕೆಯನ್ನು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿಲ್ಲ.) ಮನೋಲೈಂಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ದಮನಾತ್ಮಕ ಅಥವಾ ಸುಪ್ತ ಅಗೋಚರ ಹಂತದ ನಂತರ ಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಾಯಕ್ಕೆ ಬರುವ ಜನನಾಂಗಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಹಂತ ಬರುತ್ತದೆ.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ನಿಲುವುಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಶಿಶ್ನ/ಪುರುಷಕೇಂದ್ರಿತವೆನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ಸುಪ್ತ ಆಸೆಯೆಂದರೆ ಪುರುಷ ಜನನಾಂಗ (ಶಿಶ್ನ). ಪುರುಷರು ಮತ್ತೋರ್ವ ಪುರುಷನ ಮುಂದೆ ಶಿಶ್ನದಿಂದ ಸಂಕೇತಿಸಲ್ಪಡುವ ತಮ್ಮ ಪುರುಷತ್ವವನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳುವ ಭಯದಲ್ಲಿರುತ್ತಾರೆ. ಸ್ತ್ರೀಯರು - ಕೈಗೂಡದ ಬಯಕೆಯಾದರೂ ಶಿಶ್ನವನ್ನು ಹೊಂದುವ ಬಯಕೆ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. ಇದರಿಂದಲೇ ಹುಡುಗರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಅಸಂತುಷ್ಟರಾಗಿರುತ್ತಾರೆ (ಪುರುಷತ್ವ ನಷ್ಟದ ಭಯದಿಂದ) ಮತ್ತು ಹುಡುಗಿಯರು ತಮ್ಮ ತಂದೆಯನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರಿಗೆ ಸ್ತ್ರೀ ಜನನಾಂಗಗಳ ಬಗ್ಗೆಯೂ ಸೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳಬಹುದಲ್ಲವೇ ಎಂದಾಗ ಅವರು "...ಸ್ತ್ರೀ ಜನನಾಂಗವು ತೆರಪಿನದ್ದಾದರೆ, ಶಿಶ್ನವು ಸಮ್ಮುಖದ್ದು ..." ಎಂದು ಪ್ರತಿಕ್ರಯಿಸಿದರು. 

ತತ್ವಜ್ಞಾನ
ರೋಗಿಗಳು
ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆ
ಮನೋಲೈಂಗಿಕ ಬೆಳವಣಿಗೆ