ಇಂದು ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ಕಾಣಸಿಗುವ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು 4 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಜೀವ ವಿಕಾಸದ ಫಲವಾಗಿದೆ. ಜೀವಿಗಳ ಮೂಲ ಉಗಮವನ್ನು ವಿಜ್ಞಾನ ನಿಖರವಾಗಿ ಗುರ್ತಿಸಿಲ್ಲ. ಆದರೂ, ಭೂಮಿ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸುಮಾರು ನೂರು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಜೀವಿಗಳು ನೆಲೆಗೊಂಡಿರಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನು ಕೆಲವು ಸಾಕ್ಷ್ಯಾಧಾರಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ. ಸುಮಾರು 600 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ, ಸಮಸ್ತ ವಲಯ ಆರ್ಕಿಯಾ, ಬ್ಯಾಕ್ಟೀರಿಯಾ, ಪ್ರೊಟೊಸೋವನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ಇದೇ ರೀತಿಯ ಏಕಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ಫಾನೆರೊಜೊಯಿಕ್‌ (ಕಳೆದ 540 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು) ಯುಗದಲ್ಲಿ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಇತಿಹಾಸ ಆರಂಭಗೊಂಡಿತು. - ಕ್ಯಾಂಬ್ರಿಯನ್‌ ಸ್ಫೋಟದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಬಹುಶಃ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಬಹುಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳ ಫೈಲಮ್‌(ಅವತಾರ) ಮೊದಲ ಬಾರಿಗೆ ಗೋಚರಿಸಿತು. ಆನಂತರದ 400 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜಾಗತಿಕ ವೈವಿಧ್ಯವು ಮಂದ ಗತಿ ತೋರಿತು. ಆದರೆ, ಅದು ಸಮೂಹ ಅಳಿವು ಎಂದು ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿ,ಜೀವಿಗಳ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಹಾನಿ ಸಹ ತೋರಿತು.
ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯ ದಾಖಲೆಯಲ್ಲಿ ಗೋಚರವಾದ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು, ಕೊನೆಯ ಕೆಲವು ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳು ಭೂಮಿಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿಯೇ ಮಹಾ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ಉದ್ಭವದ ಕಾಲವನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸದ್ಯದ ಭೌಗೋಳಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯ ವಿಂಗಡಣೆಯು ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಆಯ್ಕೆಯ ಲೋಪಗಳಿಂದ ಕೂಡಿರುವುದರಿಂದ ಬಹುತೇಕ ಪರಿಣಿತರು ಈ ವಾಖ್ಯಾನವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದು ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದಾಖಲೆಗಳಿಗೆ ಸರಿಯಾಗಲಾರದು ಎಂಬ ವಾದವೂ ಇದೆ. ಮಾನವ ನಿರ್ಮಿತ ವಸ್ತುಗಳ ಮಾದರಿ ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಆಧುನಿಕ ಜೀವವೈವಿಧ್ಯವು, 300 ದಶಲಕ್ಷ ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದಿನಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಭಿನ್ನವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ಕೆಲವರು (ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅಲ್ರಾಯ್‌ ಮತ್ತು ಇತರರು, 2001) ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ ಜೀವ ವೈವಿಧ್ಯದ ಅಂದಾಜುಗಳು 2 ದಶಲಕ್ಷಗಳಿಂದ 100 ದಶಲಕ್ಷ ಜಾತಿಗಳವರೆಗೂ ಕಾಣಸಿಗುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಅಂದಾಜಿನ ಸುಮಾರು 13-14 ದಶಲಕ್ಷ ಜೀವಿಪ್ರಭೇಧ. ಬಹುಪಾಲು ಸಂಧಿಪದಿಗಳಾಗಿದ್ದವು (ಆರ್ಥ್ರೊಪಾಡ್ಸ್‌). 
ಮನುಕುಲ ಆರಂಭ ಕಾಲವು ಸಾಮೂಹಿಕ ಅಳಿವಿನ ಕಾಲವೂ ಆಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಹಾಲಸೀನ್‌ ವಿನಾಶ ಘಟನೆ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪರಿಸರದ ಮೇಲೆ ಮಾನವನ ಪ್ರಭಾವ ಎಂದು ಹಲವು ಜೀವವಿಜ್ಞಾನಿಗಳು ಒಪ್ಪುತ್ತಾರೆ. ಮುಂದಿನ ನೂರು ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಅಳಿವಿನ ಪ್ರಮಾಣವು ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರಭೇಧಗಳ ಕಣ್ಮರೆಗೆ ಸಾಧ್ಯತೆ ತರಲಿದೆ. ಮನುಷ್ಯನ ಆಕ್ರಮಣ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಪ್ರಭಾವಿತವಾಗಿದೆ ಎಂದೂ ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ. 
ನವೀನ ತಳಿಗಳನ್ನು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಸಂಶೋಧಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ (ಪ್ರತಿ ವರ್ಷ ಸರಾಸರಿ ಸುಮಾರು 5ರಿಂದ 10,000 ಹೊಸ ಜಾತಿಗಳು); ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹು ಸಂಖ್ಯೆಯ ಕೀಟಗಳು). ಹಲವನ್ನು ಗುರ್ತಿಸಿದ್ದರೂ ಇನ್ನೂ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿಲ್ಲ (ಸುಮಾರು 90%ರಷ್ಟು ಸಂಧಿಪದಿಗಳ ವಿಂಗಡನೆ ಬಾಕಿ ಇದೆ ಎಂದು ಅಂದಾಜಾಗಿದೆ). ಭೂಮಿಯ ಮೇಲೆ ವಾಸಿಸುವ ವೈವಿಧ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಹಲವು ಪ್ರಭೇದಗಳು ಉಷ್ಣವಲಯದ ಕಾಡುಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. 

ವಿಕಾಸ
ಅಳತೆಗೋಲು
ನ್ಯಾಯಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಕೃಷಿ