ಮೌನೇಶ್ವರರ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ಶೇಷಪ್ಪ (ಹಾವಪ್ಪ), ಶೇಷಕ್ಕ (ಹಾವಕ್ಕ) ಎಂಬ ಉಲ್ಲೇಖ ಐತಿಹ್ಯವಾಗಿ ದೊರಕುತ್ತದೆ. ಆದರೆ, ಬಾಲ್ಯ-ಯೌವನಗಳನ್ನು ಹೇಗೆ ಕಳೆದರೆಂಬುದರ ಬಗೆಗೆ ದಾಖಲೆಗಳಿಲ್ಲ. ಇವರು ವಿಶ್ವಕರ್ಮರೆಂಬುದೇನೊ ನಿಶ್ಚಿತ. ಜಾನಪದದಲ್ಲೂ ಮೌನೇಶ್ವರರ ಬಾಲ್ಯದ ವಿವರಗಳು ಕ್ವಚಿತ್ತಾಗಿ ಬಂದಿವೆ. ಸುರಪುರ ತಾಲೂಕಿನ ಗೋನಾಳದಲ್ಲಿ ಹಾವಕ್ಕ-ಹಾವಪ್ಪ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಕರ್ಮ ದಂಪತಿಯಿದ್ದರು. ಅವರಿಗೆ ಬಹಳಕಾಲ ಮಕ್ಕಳಾಗಲಿಲ್ಲ. ಹಾವಕ್ಕ ಆ ಊರಿನ ಆದಿಲಿಂಗೇಶ್ವರ ದೈವಕ್ಕೆ ನಿತ್ಯವೂ ನಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದಳು. ಪ್ರತಿನಿತ್ಯ ಬೆಳಗ್ಗೆ ಗುಡಿಗೆ ಹೋಗಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಬರುತ್ತಿದ್ದಳು. ಗಂಡನಲ್ಲಿ ಇದು ಅನುಮಾನ ಹುಟ್ಟಿಸಿ, ಒಂದು ದಿನ ಆಕೆಯನ್ನು ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ ಗುಡಿಯ ಕಂಬದ ಮರೆಯಲ್ಲಿ ನಿಂತ. ಆ ದಿನ ಶೇಷಕ್ಕ ಸಂತಾನಕ್ಕಾಗಿ ದೇವರಲ್ಲಿ ಬೇಡುವುದೂ ಶಿವನು ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷನಾಗಿ ‘ನಾನೇ ನಿನ್ನ ಮಗನಾಗಿ ಬರುತ್ತೇನೆ’ ಎಂಬ ಮಾತೂ ಪ್ರತ್ಯಕ್ಷವಾಯಿತು. ಗಂಡನ ಅನುಮಾನವೂ ದೂರವಾಯಿತು. ಮರುದಿನ ಬೆಳಕು ಹರಿಯುವ ಹೊತ್ತಿಗೆ ಶೇಷಕ್ಕನ ಮಗ್ಗುಲಿನಲ್ಲಿ ಮಗು ಮಲಗಿತ್ತು. ಇದು ಜಾನಪದ ಕಥೆ. ಆದರೆ, ಮೌನೇಶ್ವರರು- ‘ಇಂದ್ರಿ ಸೂತಕದಿಂದ ಅಂದೆ ನಾನು ಜನಿಸಿದೆನು /ಇಂದು ನಾನು ಕೊಳೆಯಲೆ ಪ್ರಭುದೇವ ನಾ/ ಬಂದಂಥ ಭವಕೆ ಮಿತಿಯಿಲ್ಲ ಪ್ರಭುದೇವರ ನಾ/ ಹಿಂದಿಗಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಯ್ಯ ಬಸವಣ್ಣ’/ -ಎಂದು ವಚನವೊಂದರಲ್ಲಿ ಹೇಳಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಜಾನಪದ-ಪುರಾಣ ಮುಂತಾದುವು ಅಯೋನಿಜರೆಂದರೆ, ಮೌನೇಶ್ವರರ ವಚನವು ‘ಯೋನಿಜ’ರೆಂದು ಸಾರುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲ ಶರಣರು ಹೊಲೆಯೊಳಗಿಂದಲೇ ಜನ್ಮಿಸಿದರೆಂದು ಹೇಳುವ ಮೌನೇಶ್ವರರು ‘ಕುಲವನೆಲ್ಲಿ ಅರಸುವುದು?’ ಎಂಬ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ನಮಗೆ ಹಾಕುತ್ತಾರೆ. ಇವರು ಚಿಕ್ಕಂದೇ ತಂದೆ-ತಾಯಿಗಳನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡಿರಬೇಕು. ಇಂಥ ತಬ್ಬಲಿಯನ್ನು ಯಾರೋ ಕರೆದುಕೊಂಡು ಹೋಗಿ ಬೆಳೆಸಿರಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚಿದೆ. ಮೌನೇಶ್ವರರ ಇಂಗಿತದಂತೆ, ಲೌಕಿಕ ತಂದೆ-ತಾಯಿ ನೆಪಮಾತ್ರ; ಶರಣರೇ ನಿಜವಾದ ತಾಯ್ತಂದೆಗಳೆಂಬುದು ಇಲ್ಲಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧಾರ್ಥ.

ಸಂಪ್ರದಾಯ
ಜಾಗೃತಸ್ಥಾನ
ಜೀವನ
ಬಾಳ್ವೆಯೇ ಬೆಳಕು