ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರವು ವಿಶ್ವದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡ ಒಳನಾಡ ಜಲರಾಶಿಯಾಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಇದು ವಿಶ್ವದ ಒಟ್ಟಾರೆ ಸಾರಸ ನೀರಿನಲ್ಲಿ ಶೇಖಡಾ 40ರಿಂದ 44ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನ ಸಮುದ್ರತೀರವನ್ನು ಅಜೆರ್ಬೈಜಾನ್, ಇರಾನ್ , ಕಜಾಕ್ ಸ್ತಾನ್, ರಷ್ಯಾ , ಹಾಗು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನನ್ನು ಮೂರು ವಿಶಿಷ್ಟ ಬೌಗೋಳಿಕ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿದೆ: ಉತ್ತರ, ಮಧ್ಯ, ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್. ಉತ್ತರ-ಮಧ್ಯದ ಸೀಮೆಯು ಮಂಗಿಶ್ಲಕ್‌ನ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ, ಇದು ಚೆಚೆನ್ ದ್ವೀಪ ಹಾಗು ಕೇಪ್ ಟಿಯುಬ್-ಕರಗಾನ್ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ-ದಕ್ಷಿಣ ಸೀಮೆಯು ಅಪ್ಷೆರೋನ್‌ನ ಆರಂಭವಾಗಿದೆ, ಭೂಮಿಯ ರಾಚನಿಕ ಹುಟ್ಟಿನ ಜಲಜಶಿಲೆಯಾಗಿರುವ ಇದು ಜ್ಹಿಲೋಯಿ ದ್ವೀಪ ಹಾಗು ಕೇಪ್ ಕುಉಲಿ ಮೂಲಕ ಹಾದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಗರಬೋಗಜ್ಕೊಲ್ ಕೊಲ್ಲಿಯು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌‌ನ ಲವಣಾಂಶವಿರುವ ಪೂರ್ವದ ಒಳಹರಿವಿನ ಭಾಗವಾಗಿದೆ, ಇದು ತುರ್ಕಮೆನಿಸ್ತಾನ್ ದ ಒಂದು ಭಾಗವಾಗಿದೆ ಜೊತೆಗೆ ಭೂಸಂಧಿಯ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್‌ನಿಂದ ಕವಲನ್ನು ಒಡೆದು ಕೆಲವೊಂದು ಬಾರಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸರೋವರವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. 

ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳ ನಡುವಿನ ವಿಭಾಗಗಳು ಗಮನ ಸೆಳೆಯುತ್ತವೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮಾತ್ರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಮರಳದಂಡೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಇದು ಬಹಳ ಕಡಿಮೆ ಆಳದ ಲಕ್ಷಣದಿಂದ ಕೂಡಿದೆ; ಇದು ಕೇವಲ ಸರಾಸರಿ ರಷ್ಟು ಆಳದೊಂದಿಗೆ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಶೇಕಡಾ ಒಂದಕ್ಕಿಂದ ಕಡಿಮೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ. ಸಮುದ್ರವು ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಮಧ್ಯ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಎಡೆಗೆ ಹರಿದು ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಸರಾಸರಿ ಆಳ ರಷ್ಟಿದೆ. ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಅತ್ಯಂತ ಆಳವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಕ್ಕಿಂತ ಆಳವನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ಮಧ್ಯ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಒಟ್ಟಾರೆ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರಮವಾಗಿ ಶೇಕಡ 33 ಹಾಗು 66ರಷ್ಟು ಪ್ರಮಾಣವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದ ಉತ್ತರ ಭಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ಹೆಪ್ಪುಗಟ್ಟುತ್ತವೆ, ಜೊತೆಗೆ ಅತ್ಯಂತ ಶೀತಲ ಚಳಿಗಾಲದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ಹಿಮ ರಚನೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ಸುಮಾರು 130ಕ್ಕೂ ಅಧಿಕ ನದಿಗಳು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗೆ ಒಳಹರಿವನ್ನು ಒದಗಿಸುತ್ತದೆ, ಇದರಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ದೊಡ್ಡದೆಂದರೆ ವೋಲ್ಗ ನದಿ. ಎರಡನೇ ತುಂಬಿ ಹರಿಯುವ ನದಿಯೆಂದರೆ ಉರಾಲ್ ನದಿ, ಇದು ಉತ್ತರ ಭಾಗದಿಂದ ಹರಿಯುತ್ತದೆ, ಜೊತೆಗೆ ಸಮುದ್ರಕ್ಕೆ ಕುರ ನದಿಯು ಪಶ್ಚಿಮದಿಂದ ಹರಿದುಬರುತ್ತದೆ. ಹಿಂದೆ, ಪೂರ್ವದ ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯಾದ ಅಮು ದರ್ಯಾ (ಆಕ್ಸಸ್) ಹರಿವಿನ ದಿಕ್ಕನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸಿ,ಈಗ ಬತ್ತಿಹೋಗಿರುವ ನದಿತಳವಾದ ಉಜ್ಬೋಯ್ ನದಿ ಮೂಲಕ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹರಿಯುತ್ತಿತ್ತು. ಇದೆ ರೀತಿ ದೂರದ ಉತ್ತರದ ಸಿರ್ ದರ್ಯಾ ಕೂಡ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಹಲವಾರು ಸಣ್ಣ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನೂ ಸಹ ಹೊಂದಿದೆ; ಇವುಗಳು ಪ್ರಾಥಮಿಕವಾಗಿ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನೆಲೆಯಾಗಿವೆ ಜೊತೆಗೆ ಸರಿಸುಮಾರುಒಟ್ಟು ಭೂಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಹೊಂದಿವೆ. ಉತ್ತರ ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಗೆ ಮಗ್ಗುಲಲ್ಲಿರುವುದು ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ಡಿಪ್ರೆಷನ್ ಇದು ಸಮುದ್ರ ಮಟ್ಟಕ್ಕಿಂತ ಕೆಳಗಿರುವ ಭೂಪ್ರದೇಶ. ಮಧ್ಯ ಏಷಿಯದ ಹುಲ್ಲುಗಾವಲು ಪ್ರದೇಶವು ಈಶಾನ್ಯ ಕರಾವಳಿಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಚಾಚಿಕೊಂಡಿವೆ. ಕಾಕೇಸಸ್ ಪರ್ವತಗಳು ದಕ್ಷಿಣ ಕರಾವಳಿಯನ್ನು ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿವೆ. ಉತ್ತರ ಹಾಗು ಪೂರ್ವ ಎರಡರ ಬಯೋಮ್(ಪರಿಸರವ್ಯವಸ್ಥೆ) ಗಳು ತಂಪಾದ, ಭೂಖಂಡದ ಮರುಭೂಮಿಗಳಿಂದ ವಿಶಿಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ, ನೈಋತ್ಯ ಹಾಗು ದಕ್ಷಿಣದ ಹವಾಮಾನವು ಸಾಧಾರಣವಾಗಿ ಸುಖೋಷ್ಣವಾಗಿರುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಎತ್ತರದ ಪ್ರದೇಶಗಳು ಹಾಗು ಪರ್ವತ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಎರಡೂ ಇರುವ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಅಸಮವಾಗಿ ಎತ್ತರದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಕ್ಯಾಸ್ಪಿಯನ್ ನೊಂದಿಗೆ ಹವಾಮಾನದಲ್ಲಿನ ತೀವ್ರ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ಆ ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಅಧಿಕ ಜೈವಿಕ ವೈವಿಧ್ಯತೆಗೆ ದಾರಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದೆ.

ಹಿಂದೆ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಲಾದ ಕಾಲುವೆಗಳು
ಪ್ರಸಕ್ತದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿ
ಬೌಗೋಳಿಕತೆ
ಪ್ರಸಕ್ತ ಕಾಳಜಿಗಳು