ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಆಕಾರದ ಬಗ್ಗೆ ಅತ್ಯಂತ ತಳಹದಿಯ ತಿಳಿವಳಿಕೆ ಮತ್ತು ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ನಡವಳಿಕೆಯ ಕಾರ್ಯಗಳು ಫಲವತ್ತಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಾಣ ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಹೊಂದಿರುವ ಬಹುತೇಕ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮೆದುಳಿನ ಉಳಿದ ಯಾವುದೇ ಭಾಗಗಳಿಗಿಂತ ಜಾಸ್ತಿ ಆವರಿಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಕಲಿಕಾ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಸಾಧನಾ (ನಿರ್ವಹಣೆ) ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ನಡುವೆ ಮುಖ್ಯವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಯ ಅಥವಾ ಭಿನ್ನತೆಯನ್ನು ಕಾಣಬಹುದಾಗಿದೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಒಳಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಸೈನ್ಯಾಪ್ಟಿಕ್ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಸಿಟಿ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಬಲ್ಲ ಕ್ರೋಮೋಸೋನ್ ಜೋಡಿಗಳ ಸಂಯೋಜನವನ್ನು ಕಲಿಕೆ ಪಾತ್ರದಲ್ಲಿ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿರುವಂತೆ ಮಾಡುತ್ತವೆ. ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿನ ಸಂಕೇತದ ಕಾರ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಘಟಿಸುತ್ತಿರುವ ನಡವಳಿಕೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚು ಕೇಂದ್ರಿತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಹಲವು ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಲ್ಲಿ ಈ ಎರಡೂ ವಿಧಗಳನ್ನು ಗಣಿಕೀಕೃತ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮತ್ತು ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಬಳಸುತ್ತಿರುವಂತೆ ಅನುಕರಿಸಲಾಗಿದೆ ಎಂದು ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾಯಶಃ ಈ ಮೊದಲಿನ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾದ ಡಿಲೇ ಲೈನ್ ಹೈಪೋಥಿಸೀಸ್ ಅನ್ನು ವ್ಯಾಲೆಂಟಿನೊ ಬ್ರಿಟನ್ ಬರ್ಗ್ ಎಂಬಾತ ರೂಪಿಸಿದ. ಇದರ ಮೂಲ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಬ್ರಿಟನ್ ಬರ್ಗ್ ಎಂಬಾತ ಬರೆದ ಮತ್ತು 1958ರಲ್ಲಿ ಅಟ್ ವುಡ್ ಎಂಬಾತನು ಮಂಡಿಸಿದ ಸಂದೇಶಗಳ ನಿಧಾನ ಪ್ರಸರಣವು ಸಮಾನಾಂತರ ನೂಲಿನ ಜತೆಗೆ ಭವಿಷ್ಯವಾಣಿ ಹೇರುವುದನ್ನು ಮುಂದೂಡಿ, ಹಿಮ್ಮೆದುಳನ್ನು ಉಪಯೋಗಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಕೆಲ ಜಾಗಗಳಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಕೋಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾಲ ಬಾಂಧವ್ಯವನ್ನು ಪತ್ತೆಹಚ್ಚಲಾಯಿತು. ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ದತ್ತಾಂಶವು ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೂಲ ಗುಣವನ್ನು ಬೆಂಬಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಆದರೆ ಬ್ರಿಟನ್ ಬರ್ಗ್ ಮುಂದುವರಿಸುತ್ತಾ, ವರಿವರ್ತಿತ ರೂಪಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದ. ರಿಚರ್ಡ್ ಐವರಿ ಹೇಳುವಂತೆ, ಹಿಮ್ಮೆದುಳಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಅಗತ್ಯವಾದ ಕಾಲ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿಕೊಂಡಿರುವುದಾಗಿ ಊಹೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವ ಬಗ್ಗೆ ವಿವರಣೆ ನೀಡುತ್ತಾನೆ. ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿ ನಿರ್ವಹಣೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಪೆಲ್ಲಿಯೋನಿಜ್ ಮತ್ತು ಲಿನಾಸ್ ಎಂಬುವರ ಟೆನ್ಸರ್ ನೆಟವರ್ಕ್ ಥಿಯರಿಯು ಮುಂದುವರಿದ ಗಣಿತೀಯ ಸೂತ್ರದ ಯೋಜನೆಯಂತೆ ತಳಮಟ್ಟದ ಎಣಿಕೆಯನ್ನು ಕಿರುಮೆದುಳು ಮಾಡುವಂತಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು ಇಂದ್ರಿಯಗಳ ಮೂಲಕ ಸಂದೇಶವನ್ನು ಸ್ನಾಯುಚಲನೆಗೆ ಸಂದೇಶವನ್ನು ವರ್ಗಾಯಿಸಿ ಸಂಘಿಟವಾಗಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ. 

ಕಲಿಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಹಲವು ವಿಭಾಗಗಳು ಡೇವಿಡ್ ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಆಲ್ಬಸ್ ಎಂಬುವರ ಮೊದಲಿನ ಪ್ರಕಾಶನದಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿದ್ದವು. 1969ರಲ್ಲಿ ಮಾರ್ ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದಂತೆ, ಕಿರುಮೆದುಳು ದಾತುರೂಪವನ್ನು ಕಲಿಯಲು ಭೌತ ಚಲನೆಯ ಸಹಾಯದಿಂದ ಸುತ್ತಿದ ನೂಲಿನ ಜತೆ ಪಾಚಿಗಟ್ಟಿದ ನೂಲಿನ ಪ್ರವೇಶದ್ವಾರದಿಂದ ಪರಿವರ್ತಿಸಲ್ಪಡುತ್ತದೆ. ಸಂವೇದನೆ ಸಂದರ್ಭ ಇದನ್ನು ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಲ್ಬಸ್ ಮಂಡಿಸಿದಂತೆ, ಕಿರುಮೆದುಳು ಪರ್ಕಿಂಜೆ ಕೋಶಗಳ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆ ಇಂದ್ರಿಯ ಜ್ಞಾನ, ನರವ್ಯೂಹವು ಅಮೂರ್ತ ಕಲಿಕಾ ವಿಧಾನದಿಂದ ಪ್ರಭಾವಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟಿದೆ. ಮಾರ್ ಮತ್ತು ಆಲ್ಬಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಸಾಮಾನ್ಯ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಮಾರ್ ಹೇಳುವಂತೆ, ಸುತ್ತಿಕೊಂಡ ನೂಲಿನ ಕಾರ್ಯಚಟುವಟಿಕೆಯ ಕಾರಣದಿಂದ ಸಮಾನಾಂತರ ನೂಲಿನಲ್ಲಿ ಅಂಗರಚನಾಶಾಸ್ತ್ರವು ಶಕ್ತಿಯುತವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಅದರಂತೆ ಆಲ್ಬಸ್ ನ ಸಿದ್ಧಾಂತ ದುರ್ಬಲವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ. ಆಲ್ಬಸ್ ಸೂತ್ರೀಕರಿಸಿದಂತೆ, ಈತ ತನ್ನ ಮುದ್ರಣದ ಸಾಫ್ಟವೇರ್ ಅಂಕಗಣಿತ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಸಿಎಂಎಸಿ (ಸೆರೆಬೆಲ್ಲರ್ ಮಾಡೆಲ್ ಆರ್ಟಿಕ್ಯುಲೇಶನ್ ಕಂಟ್ರೋಲರ್) ಎಂದು ಕರೆದ. ಇದನ್ನು ಅಂಕಗಳ ಶಾಸ್ತ್ರದಿಂದ ಪರೀಕ್ಷಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಗ್ರ್ಯಾನ್ಯೂಲ್‌ ಜೀವಕೋಶಗಳು
ಆಳವಾದ ಕೇಂದ್ರ
ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಎಣಕೆ ಮಾದರಿಗಳು
ಮೊಸ್ಸಿ ಫೈಬರ್‌ಗಳು