೧೯೪೧ರ ಜೂನ್ ೨೨ರಂದು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ಜತೆ ಎರಡು ವರ್ಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಹಿಟ್ಲರ್ ಮಾಡಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಶಾಂತಿ ಒಪ್ಪಂದವನ್ನು ಮುರಿದ ಮೂರು ಮಿಲಿಯನ್ ಜರ್ಮನ್ ತುಕಡಿಗಳು ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡಿದವು. ಈ ಆಪರೇಶನ್ ಬಾರ್ಬರೋಸಾವನ್ನು ಹಿಟ್ಲರ್ ನಡೆಸಿದುದರ ಕಾರಣಗಳ ಬಗ್ಗೆ ಒಂದು ಐತಿಹಾಸಿಕ ಕಲಹವೇ ನಡೆದುಹೋಗಿದೆ. ಆಂದ್ರಿಯಾಸ್ ಹಿಲ್‌ಗ್ರುಬರ್‌ನಂತಹ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರ ಪ್ರಕಾರ ಆಪರೇಶನ್ ಬಾರ್ಬರೋಸಾ ಇಡೀ ಪ್ರಪಂಚವನ್ನು ಆಳಬೇಕೆಂದಿದ್ದ ಹಿಟ್ಲರ್ ೧೯೨೦ರಿಂದಲೇ ಆಯೋಜಿಸಿದ್ದ ಕ್ರಮಬದ್ಧ ಉಪಾಯದ ("ಸ್ಟೂಫೆನ್‌ಪ್ಲಾನ್" ) ಒಂದು ’ಹೆಜ್ಜೆ’ಮಾತ್ರವಾಗಿತ್ತು. ಜಾನ್ ಲುಕಾಚ್‌ನಂತಹ ಇತರ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರು ಹಿಟ್ಲರನಿಗೆ ಯಾವುದೇ "ಸ್ಟೂಫೆನ್‌ಪ್ಲಾನ್" ಇರಲಿಲ್ಲವೆಂದೂ, ಬ್ರಿಟನ್ ಶರಣಾಗಲು ಒಪ್ಪದಿದ್ದಾಗ ಹಿಟ್ಲರ್ "ತಾತ್ಕಾಲಿಕ" ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿ ಸೋವಿಯತ್ ಒಕ್ಕೂಟದ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಿದನೆಂದೂ ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ವಿನ್‌ಸ್ಟನ್ ಚರ್ಚಿಲ್‌ನಿಗೆ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಜತೆಸೇರಿ ಯುದ್ಧಕ್ಕಿಳಿಯಬಹುದೆಂಬ ಭರವಸೆಯಿತ್ತು ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟೀಶರ ಈ ಆಶಾಗೋಪುರವನ್ನು ಕೆಡವಿ ಅವರು ಶರಣಾಗತರಾಗುವಂತೆ ಮಾಡಲು ಹಿಟ್ಲರನಿಗಿದ್ದ ಒಂದೇ ಮಾರ್ಗವೆಂದರೆ ಬಾರ್ಬರೋಸಾ ಆಕ್ರಮಣ ಮತ್ತು ಇದೇ ಆತ ಸೋವಿಯೆತ್ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ಮಾಡಲು ನಿಜವಾದ ಕಾರಣವೆಂದು ಲುಕಾಚ್ ವಾದಿಸಿದ. ಲುಕಾಚನ ಪ್ರಕಾರ ಬಾರ್ಬರೋಸಾ ಆಕ್ರಮಣ ಸೋವಿಯೆತ್ ವಿರೋಧಿ ಅನ್ನುವದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಬ್ರಿಟೀಶರ ವಿಜಯದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಹುಸಿಗೊಳಿಸಿ ಅವರು ಶಾಂತಿಗೋಸ್ಕರ ತಹತಹಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬೇಕೆಂಬ ಹಿಟ್ಲರನ ಬ್ರಿಟಿಶ್-ವಿರೋಧೀ ಆಕಾಂಕ್ಷೆಯ ಮೊದಲ ಹೆಜ್ಜೆಯಾಗಿತ್ತು ಎನ್ನಬಹುದು. ಕ್ಲಾಸ್ ಹಿಲ್ಡರ್‌ಬ್ರಾಂಡ್ ದಾಖಲಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಟ್ಲರ್ ಮತ್ತು ಸ್ಟಾಲಿನ್ ೧೯೪೧ರಿಂದ ಒಬ್ಬರೊಬ್ಬರ ಮೇಲೆ ಆಕ್ರಮಣದ ಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ರೂಪಿಸತೊಡಗಿದ್ದರು. ಹಿಲ್ಡರ್‌ಬ್ರಾಂದನ ಹೇಳಿಕೆಯ ಪ್ರಕಾರ ೧೯೪೧ರ ವಸಂತದ ವೇಳೆಗೆ ಗಡಿಸೀಮೆಯ ಬಳಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ತುಕಡಿಗಳು ಜಮಾ ಆಗುತ್ತಿವೆಯೆಂಬ ಸುದ್ದಿ ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೆ ಹಿಟ್ಲರ್ ’"ಫ್ಲಖ್ಟ್ ನಾಶ್ ವಾರ್ನ್" ’(’ಮುನ್ನುಗ್ಗುವುದು’- ಎಂದರೆ ಅಪಾಯವಿದೆಯೆಂದು ತಿಳಿದ ಕೂಡಲೆ ಹಿಂದೆಸರಿಯುವ ಬದಲು ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಆಕ್ರಮಣ ಮಾಡುವದು) ಮಾಡಬೇಕೆಂದು ಆದೇಶ ಹೊರಡಿಸಿದ. ವಿಕ್ಟರ್ ಸ್ಯುವೊರೊವ್, ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ಟಾಪಿಶ್, ಜೋಕಿಮ್ ಹಾಫ್‌ಮನ್, ಅರ್ನ್ಸ್ಟ್ ನೋಲ್ಟೆ ಮತ್ತು ಡೇವಿಡ್ ಇರ್ವಿಂಗ್ ಮುಂತಾದ ವೈವಿಧಮಯ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞರನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೂರನೇ ಬಣದವರು ವಾದಿಸುವ ಪ್ರಕಾರ ಜರ್ಮನರು ಬಾರ್ಬರೋಸಾ ಅಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ನೀಡಿರುವ ಅಧಿಕೃತ ಕಾರಣವಾದ - ಜುಲೈ ೧೯೪೧ರಲ್ಲಿ ಆಗಬಹುದಾಗಿದ್ದ ಸೋವಿಯೆತ್ ದಾಳಿಯನ್ನು ಎದುರಿಸಲು ಹಿಟ್ಲರ್ ಬೇರೆ ವಿಧಿಯಿಲ್ಲದೆ ಕೈಗೊಂಡ ’ನಿವಾರಣಾ ಯುದ್ಧ’ವೇ ಬಾರ್ಬರೋಸಾ ಆಕ್ರಮಣಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು - ಎಂಬುದೇ ನಿಜವಾದ ಕಾರಣ. ಈ ವಾದವು ದೊಷಪೂರಿತವಾಗಿದೆಯೆಂದು ಎಲ್ಲೆಡೆ ಇದನ್ನು ಟೀಕಿಸಲಾಯಿತು. ಅಮೆರಿಕನ್ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಜೆರ್ಹಾರ್ಡ್ ವೀನ್‌ಬರ್ಗ್‌ ಒಮ್ಮೆ ಈ ’ನಿವಾರಣಾ ಯುದ್ಧ್ದ’ ವಾದದ ಪ್ರತಿಪಾದಕರನ್ನು ಅಜ್ಜಿಕತೆಗಳನ್ನು ನಿಜವೆಂದು ನಂಬುವವರಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದ್ದಾನೆ.
ಈ ದಂಡಯಾತ್ರೆಯಿಂದ ಬಾಲ್ಟಿಕ್ ರಾಜ್ಯಗಳು, ಬೆಲಾರುಸ್, ಉಕ್ರೇನ್ ಮೊದಲಾದ ಪ್ರದೇಶಗಳ ಮೇಲೆ ಜರ್ಮನಿಗೆ ಹಿಡಿತ ದೊರಕಿತು. ಹಿಂದಿರುಗಬಾರದೆಂದು ಸ್ತಾಲಿನ್ ಆದೇಶಿಸಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಸೋವಿಯೆತ್ ಸೇನಾತುಕಡಿಗಳನ್ನು ಸುತ್ತುವರೆದು ಧ್ವಂಸಮಾಡಲಾಯಿತು. ಹೀಗಿದ್ದರೂ ಸಹ ೧೯೪೧ರ ಡಿಸೆಂಬರಿನಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನರು ಮಾಸ್ಕೊ ತಲುಪಲು ಸ್ವಲ್ಪ ದೂರವಿದ್ದಂತೆಯೇ ರಷ್ಯನ್ ಚಳಿಗಾಲ ಮತ್ತು ಉಗ್ರವಾದ ಸೋವಿಯೆತ್ ಪ್ರತಿಭಟನೆಯ ದೆಸೆಯಿಂದಾಗಿ ತಮ್ಮ ಆಕ್ರಮಣವನ್ನು ತಡೆಹಿಡಿಯಬೇಕಾಯಿತು. ಹಿಟ್ಲರ್ ಬಯಸಿದ್ದಂತಹ ವೇಗದ ವಿಜಯವನ್ನು ಗಳಿಸಿಕೊಡಲು ಈ ಆಕ್ರಮಣವು ವಿಫಲವಾಯಿತು. ೧೯೪೧ರ್ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೮ರಂದು "ರೀಶ್‌ಫ್ಯೂರೆರ್‌-SS" ನ ಭೇಟಿನಿಗದಿ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವಂತೆ ಹೀನ್ರಿಕ್ ಹಿಮ್ಲರ್ ಹಿಟ್ಲರನನ್ನು ಭೇಟಿಯಾಗಿ "ರಷ್ಯಾದ ಯಹೂದಿಗಳನ್ನೇನು ಮಾಡೋಣ?" ಎಂದು ಕೇಳಿದಾಗ ಹಿಟ್ಲರ್ ಅದಕ್ಕೆ ಉತ್ತರವಾಗಿ ""ಆಲ್ಸ್ ಪಾರ್ಟಿಸಾನೆನ್ ಆಜ್ಯೂರಾಟೆನ್" "("ಅವರನ್ನೂ ಇತರ ಪಂಗಡದವರಂತೆ ನಿರ್ಮೂಲನ ಮಾಡು") ಎಂದು ಹೇಳಿದನೆಂಬುದಾಗಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇಸ್ರೇಲೀ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞ ಯೆಹುದಾ ಬಾಯರ್ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿರುವ ಪ್ರಕಾರ ಹಿಮ್ಲರನ ಪುಸ್ತಕದಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರುವ ಈ ಮಾತು ಹಿಟ್ಲರ್ ಹಾಲೋಕಾಸ್ಟ್ ಅನ್ನು ಆದೇಶಿಸಿದನೆಂಬುದಕ್ಕೆ ಯಾವುದೇ ಇತಿಹಾಸಜ್ಞನಿಗೆ ದೊರಕಬಹುದಾದ ಅತಿ ಹತ್ತಿರದ ದಾಖಲೆಯಾಗಿದೆ.

ಜಪಾನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಪರ್ಲ್ ಹಾರ್ಬರ್ ದಾಳಿ ಮತ್ತು ಹವಾಯಿಗಳ ಮೇಲೆ ದಾಳಿ ನಡೆಸಿದ ನಾಲ್ಕುದಿನಗಳ ನಂತರ ಮತ್ತು ನಾಝೀ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಾಸ್ಕೋ ಬಳಿಯ ದಾಳಿಯ ಆರು ದಿನಗಳ ನಂತರ ೧೯೪೧ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ೧೧ರಂದು ಹಿಟ್ಲರ್ ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ತೇಟ್ಸ್‌ನ ಮೇಲೆ ಯುದ್ಧ್ದಸಾರುವ ಪ್ರಕಟಣೆಯನ್ನು ಹೊರಡಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಆತ ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ(ಬ್ರಿಟಿಶ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ), ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಉದ್ಯಮ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಶಕ್ತಿ(ಯುನೈಟೆಡ್ ಸ್ತೇಟ್ಸ್) ಮತ್ತು ಪ್ರಪಂಚದ ಅತಿದೊಡ್ಡ ಸೇನೆ(ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟ)ಗಳನ್ನೊಳಗೊಂಡ ಮೈತ್ರಿ ಒಕ್ಖೂಟದ ವಿರುದ್ಧ ನಿಲ್ಲುವಂತಾಯಿತು.
೧೯೪೨ರ ಕೊನೆಯ ವೇಳೆಗೆ ಎಲ್ ಅಲಮೀನ್‌ನ ಎರಡನೇ ಕದನದಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯು ಸೋಲನ್ನಪ್ಪಿದ್ದರಿಂದ ಸುಯೆಜ್ ಕಾಲುವೆ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯ ಪಶ್ಚಿಮವನ್ನು ತನ್ನದಾಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಹಿಟ್ಲರನ ಯೋಜನೆ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ೧೯೪೩ರ ಫೆಬ್ರುವರಿಯಲ್ಲಿ ಜರ್ಮನರ ಆರನೇ ಸೇನೆಯ ವಿನಾಶದೊಂದಿಗೆ ಸ್ಟಾಲಿನ್‌ಗ್ರಾಡ್ ಕದನವು ಮುಕ್ತಾಯಗೊಂಡಿತು. ಆದರ ನಂತರ ನಡೆದದ್ದು ಕರ್ಸ್ಕ್ ಕದನ. ಹಿಟ್ಲರನ ಯುದ್ಧತಂತ್ರಗಳು ಹೆಚ್ಚುಹೆಚ್ಚು ವಿಫಲವಾಗತೊಡಗಿದವು ಹಾಗೂ ಆತನ ಕೆಡುತ್ತಿದ್ದ ಆರೋಗ್ಯದ ಜತೆಗೇ ಜರ್ಮನಿಯ ಮಿಲಿಟರಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯೂ ಹದಗೆಡುತ್ತಲೇ ಹೋಯಿತು. ಆತನ ಎಡಗೈ ನಡುಕವೂ ಈ ವೇಳೆಗೇ ವಿಪರೀತವಾಯಿತು. ಹಿಟ್ಲರನ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆ ಬರೆದ ಇಯಾನ್ ಕೆರ್ಶಾ ಮತ್ತಿತರರು ಹಿಟ್ಲರನಿಗೆ ಪಾರ್ಕಿನ್ಸನ್ಸ್ ರೋಗವಿತ್ತೆಂದು ನಂಬುತ್ತಾರೆ. ಆತನಿಗೆ ಸಿಫಿಲಿಸ್ ಇತ್ತೆಂದು ಕೂಡಾ ಕೆಲವೊಂದು ರೋಗಲಕ್ಷಣಗಳಿಂದ ಸಂಶಯ ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸಲಾಗಿದೆಯಾದರೂ ಈ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಬಲವಾದ ಆಧಾರಗಳು ದೊರಕಿಲ್ಲ.
ಸಿಸಿಲಿಯ ಮೇಲೆ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳು ೧೯೪೩ರಲ್ಲಿ ಆಕ್ರಮಣ (ಆಪರೇಶನ್ ಹಸ್ಕಿ) ಮಾಡಿದಾಗ ಪಿಯೆತ್ರೊ ಬಾದೋಗ್ಲಿಯೋ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗೆ ಶರಣಾದುದರಿಂದ ಮುಸೊಲಿನಿ ಪದಚ್ಯುತನಾಗಬೇಕಾಯಿತು. ೧೯೪೩ ಮತ್ತು ೧೯೪೪ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಸೋವಿಯೆತ್ ಒಕ್ಕೂಟವು ಹಿಟ್ಲರನ ಸೇನೆಯನ್ನು ಪೂರ್ವ ಗಡಿರೇಖೆಯುದ್ದಕ್ಕೂ ಹಿಂದೆ ತಳ್ಳತೊಡಗಿತು. ೧೯೪೪ರ ಜೂನ್ ೬ರಂದು ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಮಿತ್ರರಾಷ್ಟ್ರಗಳ ಸೇನೆಗಳು ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲೇ ಅತಿ ದೊಡ್ಡದೆನ್ನಿಸಿಕೊಂಡಿರುವ ಭೂಜಲಚರ ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆಯಾದ ಆಪರೇಶನ್ ಓವರ್‌ಲಾರ್ಡ್ ಅನ್ನು ನಡೆಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಉತ್ತರ ಫ್ರಾನ್ಸನ್ನು ತಲುಪಿದವು. ಜರ್ಮನ್ ಸೇನೆಯ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳಿಗೆ ಸೋಲು ಖಚಿತವೆಂದು ತಿಳಿದಿದ್ದರಿಂದ ಕೆಲವರು ಹಿಟ್ಲರನನ್ನು ಅಧಿಕಾರದಿಂದ ಕೆಳಕ್ಕಿಳಿಸಬೇಕೆಂದು ಹವಣಿಸತೊಡಗಿದರು. ೧೯೪೪ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಕ್ಲಾಸ್ ವಾನ್ ಸ್ಟಾಫೆನ್‌ಬರ್ಗ್ ಎಂಬಾತ ’ತೋಳದ ಗುಹೆ’( Wolfsschanze - Wolf's Lair) ಎಂದೇ ಹೆಸರಾಗಿದ್ದ ರಾಸ್ಟೆನ್‌ಬರ್ಗ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ಹಿಟ್ಲರನ ಫ್ಯೂರೆರ್ ಕೇಂದ್ರಕಚೇರಿಯಲ್ಲಿ ಬಾಂಬ್ ಇಟ್ಟು ಸ್ಫೋಟಿಸಿದರೂ ಹಿಟ್ಲರ್ ಕೂದಲೆಳೆಯ ಅಂತರದಿಂದ ಪಾರಾದನು. ಇದಾದ ನಂತರ ಹಿಟ್ಲರನ ನಿರ್ದಯವಾದ ಪ್ರತೀಕಾರಕ್ಕೆ ಸುಮಾರು ೪,೯೦೦ ಜನರು ಬಲಿಯಾದರು. ಹೆಚ್ಚಿನವರನ್ನು ಆಹಾರ ನೀಡದೆ ಏಕಾಂತ ಬಂಧನದಲ್ಲಿರಿಸಿ ನಂತರ ಮೆಲ್ಲನೆ ಉಸಿರುಗಟ್ಟಿಸಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ಈ ಮುಖ್ಯವಾದ ಬಂಡಾಯವನ್ನು ಹತ್ತಿಕ್ಕಲಾಯಿತಾದರೂ ಸಣ್ಣ ಸಣ್ಣ ಗುಂಪುಗಳು ಈ ದಿಸೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ನಡೆಸತೊಡಗಿದವು.
ಪರಂಪರೆ
ಆರೋಗ್ಯ
I ನೇ ಮಹಾಯುದ್ಧ
ಸೋಲಿನ ಹಾದಿ