ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಬೇರೆಯದೇ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಜೀವಕೋಶಗಳಿರುವ ಬಹುಕೋಶೀಯ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಮೂಲಕ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಡುವ ಜೀವಾಂಕುರ ಸಂತತಿ (ಜೈರ್ಮ್‌ಲೈನ್) ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು (ಇವನ್ನು ಗಳಿಸಿದ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಎಂದು ಸಹ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಎಂದು ವಿಭಜಿಸ ಬಹುದು. ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿಯ ಜೀವಕೋಶಗಳ ಹೊರಗೆ ಆಗುತ್ತವೆಯಾದ ಕಾರಣ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ಕೊಡಲ್ಪಡುವುದಿಲ್ಲ.

ಜೀವಾಂಕುರ ಸಂತತಿ ವ್ಯತ್ಯಯನವು ಸಂತತಿಯಲ್ಲಿನ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಯನಕ್ಕೆ (ಕಾಂಸ್ಟಿಟ್ಯುಶನಲ್ ಮ್ಯುಟೇಶನ್) ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ವ್ಯತ್ಯಯನವು ಜೀವಿಯ ಪ್ರತಿ ಜೀವಕೋಶದಲ್ಲಿಯೂ ಇರುತ್ತದೆ. ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಯನವು ಫಲೀಕರಣದ ತಕ್ಷಣದ ನಂತರದಲ್ಲಿಯೇ ಉಂಟಾಗ ಬಹುದು ಅಥವಾ ತಂದೆ ಯಾ ತಾಯಿಯ ಮೂಲಭೂತ ವ್ಯತ್ಯಯನದ ಮುಂದುವರಿಕೆ ಯಾಗಿರಬಹುದು. 

ಜೀವಾಂಕುರ ಮತ್ತು ದೈಹಿಕ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಬೇರೆಯದೇ ಜೀವಾಂಕುರ ಸಂತತಿ ಉತ್ಪಾದಿಸುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ವಿಶೇಷ ಜೀವಾಂಕುರ ಜೀವಕೋಶಗಳನ್ನು ಉತ್ಪನ್ನಮಾಡದ ಸಸ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಈ ವ್ಯತ್ಯಾಸ ಗೌಣವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಕುಡಿಯೊಡಿಯುವಿಕೆ ಮುಂತಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಅಲೈಂಗಿಕವಾಗಿ ಸಂತಾನೋತ್ಪತ್ತಿ ಮಾಡುವ ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಇಂತಹ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಸ್ಫಷ್ಟವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ತಂದೆ ಅಥವಾ ತಾಯಿಯ ಜೀವಾಂಕುರಗಳಿಂದ ಬರದ ವ್ಯತ್ಯಯನವನ್ನು ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 

ಡಿಪ್ಲಾಯಿಡ್ (ತಂದೆ ಮತ್ತು ತಾಯಿಯಿಂದ ಪಡೆದ ಜೋಡಿ ವರ್ಣತಂತುಗಳುಳ್ಳ ಜೀವಿಗಳು) ಜೀವಿಗಳು ವಂಶವಾಹಿಯೊಂದರ ಎರಡು ಅಲೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿನ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮೂರು ನಮೂನೆಗಳಾಗಿ ವಿಗಂಡಿಸ ಬಹುದು. 
ವನ್ಯನಮೂನೆ (ವೈಲ್ಡ್ ಟೈಪ್) ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಯನವಾಗದ ಜೀವಿಯಲ್ಲಿ ಎರಡೂ ಅಲೆಲ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಯಾವುದರಲ್ಲಿಯೂ ವ್ಯತ್ಯಯನ ಉಂಟಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. 
ಅನುವಂಶಿಕತೆಯ ಆಧಾರದ
ಡಿಎನ್ಎ ದುರಸ್ತಿ ಯಂತ್ರಾಗ ಒಳತರುವ ದೋಷ
ವಿಶೇಷ ವರ್ಗಗಳು
ಅರ್ಹತೆಯ ಪರಿಣಾಮದ ಹಂಚಿಕೆ