ಮಠ ಪ್ರಾರಂಭವಾದುದರ ಹಿಂದೆ ಸಣ್ಣದೊಂದು ಘಟಣೆ ಇದೆ. ೧೯೪೦ರ ಸುಮಾರಿಗೆ ಸಾಹುಕಾರ್ ವೆಂಕಟೇಶ ಪೈ ಎಂಬುವರು ಸೇವೆಯ ಆದರ್ಶವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಸ್ವಜಾತೀಯ ಬಡ ಮಕ್ಕಳ ಕಲ್ಯಾಣಕ್ಕಾಗಿ ಒಂದು ಬಾಲಕಾಶ್ರಮವನ್ನು ಹುಟ್ಟು ಹಾಕಿದ್ದರು. ಆ ಬಾಲಕಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಉಚಿತವಾಗಿ ಊಟ-ವಸತಿಗಳನ್ನು ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. ಆನಂತರ ಅದನ್ನು ವ್ಯವಸ್ಥಿವಾಗಿ ನಡೆಸಲು ಹಿಂದೂ ಸೇವಾ ಸಂಘ ಎಂಬ ವಿಶ್ವಸ್ಥ ಮಂಡಳಿಯನ್ನು ಮಾಡಿ ಅದಕ್ಕೆ ಬಾಲಕಾಶ್ರಮವನ್ನು ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು.ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠದ ಶಾಖೆಯೊಂದನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸುವಂತೆ ಮಂಗಳೂರಿನ ಜನತೆ ಮಾಡಿದ ಮನವಿಗೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಪ್ರಧಾನ ಕೇಂದ್ರವಾದ ಕಲಕತ್ತೆಯ ಬೇಲೂರು ಮಠದಿಂದ ಸ್ವಾಮಿ ವಿಮಲಾನಂದಜೀಯವರನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿಕೊಡಲಾಯಿತು. ಮೊದಲು ಲಾಲ್ ಬಾಗ್ ನ ಒಂದು ಬಾಡಿಗೆ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಮಠದ ಕಾರ್ಯ ಕಲಾಪಗಳು ಆರಂಭಗೊಂಡವು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿಮಲಾನಂದಜೀಯವರು ಕೆಲವು ಬ್ರಹ್ಮಚಾರಿಗಳ (ಸ್ವಾಮಿ ನಿಃಸ್ವಾನಂದಜೀ, ಸ್ವಾಮಿ ಶಕ್ರಾನಂದಜೀ ಹಾಗೂ ತಿರುವಳ್ಳದಲ್ಲಿರುವ ಸ್ವಾಮಿ ಸಮಗ್ರಾನಂದಜೀ) ಸಹಾಯದಿಂದ ಪೂಜೆ ಭಜನೆಗಳನ್ನೂ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನೂ ನಡೆಸುತ್ತ ಬಂದರು. ಸ್ವಾಮಿ ವಿಮಲಾನಂದಜೀಯವರು ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ನಲ್ಲಿ ಪ್ರವಚನ ನೀಡುತ್ತಿದ್ದವರು ಬಹಳ ಬೇಗ ಕನ್ನಡ ಕಲಿತು, ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ನೀಡತೊಡಗಿದರು. ಆಳವಾದ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞಾನ ಹೊಂದಿದ್ದ ಅವರು ಮಂಗಳೂರಿನಲ್ಲಿ ರಾಮಕೃಷ್ಣ-ವಿವೇಕಾನಂದ ವಿಚಾರಧಾರೆಯ ಪ್ರಚಾರಕ್ಕಾಗಿ ಶ್ರಮಿಸಿದರು. ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಹಿಂದೂ ಸಂಘದ ವತಿಯಿಂದ ತಮ್ಮ ಮಿತ್ರರೊಡನೆ ಬಾಲಕಾಶ್ರಮವನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಾಹುಕಾರ್ ವೆಂಕಟೇಶ್ ಪೈ ಅವರು ಅದನ್ನು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠಕ್ಕೆ ಒಪ್ಪಿಸಲು ತುಂಬು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಮುಂದೆ ಬಂದರು. ರಾವ್ ಬಹದ್ದೂರ್ ಡಾ. ಎಂ.ಕೇಶವ ಪೈ ಮತ್ತು ಡಾ.ಸಿ.ಪಿ. ಕಾಮತ್ ಮೊದಲಾದವರು ವೆಂಕಟೇಶ್ ಪೈ ಅವರ ಪ್ರಯತ್ನದ ಹಿಂದೆ ಇದ್ದರು. ಅದರಂತೆ, ದಿನಾಂಕ ೧೧-೮-೧೯೫೧ರಂದು ಬಾಲಕಾಶ್ರಮ ಮತ್ತು ಅದರ ಜೊತೆಗೆ ಏಳು ಎಕರೆಗಳಷ್ಟು ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹಾಗೂ ಅದರಲ್ಲಿದ್ದ ಸುಂದರ ಸುಸಜ್ವಿತ ಕಟ್ಟಡವನ್ನು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಹಾಸಂಘಕ್ಕೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿದರು. ಶ್ರೀ ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಠವು ಹಳೆಯ ಜಾಗದಲ್ಲಿ ನಡೆಸಿದಂತೆ ಪೂಜೆ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿತು. ಬಾಲಕಾಶ್ರಮವನ್ನು ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಶನ್ ನಡೆಸತೊಡಗಿತು.ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ವಿಮಲಾನಂದಜೀಯವರ ಸ್ಥಾನಕ್ಕೆ ಸ್ವಾಮಿ ಆದಿ ದೇವಾನಂದಜೀಯವರು ಆಶ್ರಮದ ಅಧ್ಯಕ್ಷರಾಗಿ ಆಗಮಿಸಿದರು. ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಮಿಷನ್ ಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಬಾಲಕಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಜೀವನದ ಜೊತೆಗೆ ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಹಾಗೂ ನೈತಿಕ ಶಿಕ್ಷಣವೂ ಕೂಡ ದೊರೆಯುವಂತಾಯಿತು. ಜಾತಿ ಮತ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ಇಲ್ಲಿ ಅವಕಾಶ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಸ್ಥಳೀಯ ಬಡಜನತೆಗೆ ವೈದ್ಯಕೀಯ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ಮನಗಂಡ ಆಶ್ರಮವು ದಿನಾಂಕ ೩೦-೪-೧೯೫೫ರಂದು ಉಚಿತ ಚಿಕಿತ್ಸಾಲಯವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿತು. ಮಂಗಳೂರಿನ ಗಣ್ಯ ವೈದರ ನೆರವಿನಿಂದ ಜಾತಿ ಭೇದವಿಲ್ಲದೆ ರೋಗಿಗಳ ಸೇವೆಗೆ ತನ್ನನ್ನು ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ವರ್ಷಗಳು ಕಳೆದಂತೆ ಬಾಲಕಾಶ್ರಮದ ಮಕ್ಕಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚತೊಡಗಿತು. ಮುಖ್ಯ ಕಟ್ಟಡದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯ ಕಲಾಪಗಳು ನಡೆಯುತ್ತಿದ್ದುದರಿಂದ ಬಾಲಕಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳ ಸಾಕಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗಾಗಿ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರ ಜನ್ಮ ಶತಾಬ್ದಿಯ ಸವಿನೆನಪಿಗಾಗಿ ೧೯೬೩ರಲ್ಲಿ ಬಾಲಕಾಶ್ರಮಕ್ಕೆ ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಕಟ್ಟಡದ ನಿರ್ಮಾಣವಾಯಿತು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳ ವಸತಿ, ಅಧ್ಯಯನ ಇತ್ಯಾದಿಗಳಿಗಾಗಿ ಸ್ಥಳಾವಕಾಶದ ಜೊತೆಗೆ ಸಾರ್ವಜನಿಕರಿಗಾಗಿ ಪಾಠ ಪ್ರವಚನಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವಂತೆ ಒಂದು ಸಭಾಗೃಹದ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನೂ ಈ ಕಟ್ಟಡಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಬಾಲಕಾಶ್ರಮದಲ್ಲಿ ಮಕ್ಕಳಿಗೆ ಯೋಗ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಸ್ವಾವಲಂಬನೆ, ಸಹಕಾರ ಮನೋಭಾವವನ್ನು ಬೆಳೆಸುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಶಿಸ್ತುಬದ್ಧ ಜೀವನ ನೈತಿಕ ಮತ್ತು ಆಧ್ಯಾತ್ಮಿಕ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಅವರಲ್ಲಿ ತುಂಬಲು ವಿಶೇಷ ಕಾಳಜಿ ವಹಿಸಲಾಯಿತು.

ಇತಿಹಾಸ
ಪ್ರಚಾರ ಕಾರ್ಯ
ಪುಸ್ತಕ ಮಳಿಗೆ
ಮಠದ ದಿನಚರಿ