ಇಂದಿನ ಭಾರತ, ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಮತ್ತು ಬಾಂಗ್ಲಾದೇಶ ಒಳಗೊಂಡ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಇಂಡಿಯಾ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ಎರಡು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ವಿಂಗಡಿಸಲಾಗಿತ್ತು.ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳನ್ನು ನೇರವಾಗಿ ಭಾರತದ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಜವಾಬ್ದಾರಿಗೆ ವಹಿಸಲಾಯಿತು.ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡ್ಡಿದ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ನೇಮಿಸಿದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರು ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತಿದ್ದರು.
1947 ರ ಆಗಸ್ಟ್ 15 ರಂದು, ಬ್ರಿಟೀಷರು ಭಾರತ ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನಗಳಿಗೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದರು. ಹಾಗೆಯೇ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತ ಅಥವಾ ಪಾಕಿಸ್ತಾನಕ್ಕೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳಲು ಉತ್ತೇಜನ ದೊರಕಿ ಐದು ನೂರು ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪಾಕಿಸ್ತಾನ ಕೆಲವು ಭಾಗಗಳು ಭಾರತದ ಭಾಗವಾಗಲು ಸಮ್ಮತಿಸಿದವು. ಭಾರತದ ಸಶಸ್ತ್ರ ಹಸ್ತಕ್ಷೇಪದಿಂದ ಭೂತಾನ್ ಮತ್ತು ಹೈದರಾಬಾದ್, ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಆರಿಸಿಕೊಂಡವು.

1947 ಮತ್ತು 1950ರ ನಡುವೆ ಅಧೀನ ರಾಜ್ಯಗಳ ಪ್ರದೇಶಗಳು ರಾಜಕೀಯವಾಗಿ ಭಾರತೀಯ ಯೂನಿಯನ್ ನಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಂಡವು ಹಾಗೂ ಹೆಚ್ಚು ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಲೀನಗೊಂಡವು; ಕೆಲವು ರಾಜರುಗಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟವು ಅಂತಹ ಪ್ರಾಂತಗಳೆಂದರೆ ರಾಜಪೂತ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ,ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ, ಮೈಸೂರು, ಹೈದರಾಬಾದ್, ಭೋಪಾಲ್, ಮತ್ತು ಬಿಲಾಸ್ಪುರ ಸೇರಿದಂತೆ ಕೆಲವು.

ಜನವರಿ 26,1950 ರಂದು ಜಾರಿಗೆ ಬಂದ ಹೊಸ ಭಾರತೀಯ ಸಂವಿಧಾನ ಭಾರತವನ್ನು ಸಾರ್ವಭೌಮ ಪ್ರಜಾಸತ್ತಾತ್ಮಕ ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿತು. ಗಣರಾಜ್ಯವನ್ನು ಒಂದು "ಸ್ಟೇಟ್ಸ್ ಆಫ್ ಯೂನಿಯನ್" ಎಂದು ಘೋಷಿಸಲಾಯಿತು [1950] ರ ಸಂವಿಧಾನವು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ವಿಧಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಿತು.

→ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಭಾರತದ ಮಾಜಿ ಗವರ್ನರ್ ಪ್ರಾಂತಗಳಾಗಿ ಎ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು, ಇವುಗಳನ್ನು ಚುನಾಯಿತ ಗವರ್ನರ್ ಮತ್ತು ರಾಜ್ಯ ಶಾಸಕಾಂಗವು ಆಳುತ್ತಿದ್ದವು. ಎ ಭಾಗದ ಒಂಬತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ಸಾಂ, ಬಿಹಾರ, ಮುಂಬಯಿ, ಮಧ್ಯಪ್ರದೇಶ (ಹಿಂದೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಪ್ರಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಬೇರಾರ್), ಮದ್ರಾಸ್, ಒಡಿಶಾ ( 2011 ರಲ್ಲಿ ಒಡಿಶಾ ಎಂದು ಮರುನಾಮಕರಣ) ಪಂಜಾಬ್ (ಹಿಂದೆ ಈಸ್ಟ್ ಪಂಜಾಬ್), ಉತ್ತರ ಪ್ರದೇಶ (ಹಿಂದೆ ಸಂಯುಕ್ತ ಪ್ರಾಂತ್ಯಗಳು), ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಬಂಗಾಳ ಇದ್ದವು.

→ಬಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಎಂಟು ರಾಜ್ಯಗಳಿದ್ದವು, ಇವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವದ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿದ್ದವು, ಮಾಜಿ ರಾಜರುಗಳ ರಾಜ್ಯಗಳು ಅಥವಾ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಶಾಸಕಾಂಗದಿಂದ ಚುನಾಯಿತನಾದ ಒಬ್ಬ ರಾಜಪ್ರಮುಖ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಈ ರಾಜಪ್ರಮುಖನನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿ ನೇಮಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಭಾಗ ಬಿ ರಾಜ್ಯಗಳಾಗಿ ಹೈದರಾಬಾದ್, ಜಮ್ಮು ಮತ್ತು ಕಾಶ್ಮೀರ, ಮಧ್ಯ ಭಾರತ, ಮೈಸೂರು, ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಪಿ ಇ ಪಿ ಎಸ್), ರಾಜಸ್ಥಾನ, ಸೌರಾಷ್ಟ್ರ ಮತ್ತು ತಿರುವಾಂಕೂರು-ಕೊಚ್ಚಿನ್ ಇದ್ದವು.

→ ಸಿ ಭಾಗದ ಹತ್ತು ರಾಜ್ಯಗಳನ್ನು ಭಾರತದ ರಾಷ್ಟ್ರಪತಿಯಿಂದ ನಿಯುಕ್ತರಾದ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತ ಆಳುತ್ತಿದ್ದರು. ಸಿ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯಗಳೆಂದರೆ ಅಜ್ಮೀರ, ಭೋಪಾಲ್, ಬಿಲಾಸ್ಪುರ, ಕೊಡಗು, ದೆಹಲಿ, ಹಿಮಾಚಲ ಪ್ರದೇಶ, ಕಚ್, ಮಣಿಪುರ, ತ್ರಿಪುರ, ಮತ್ತು ವಿಂಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಇದ್ದವು.

→ ಡಿ ಭಾಗದ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ನೇಮಿಸಿದ ಲೆಫ್ಟಿನೆಂಟ್ ಗವರ್ನರ್ ನೋಡಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು ಇದು ಅಂಡಮಾನ್ ಮತ್ತು ನಿಕೋಬಾರ್ ದ್ವೀಪಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು.
ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣಾ ಆಯೋಗ
"ರಾಜ್ಯಗಳ ಪುನರ್ವಿಂಗಡಣೆ ಆಯೋಗ"'
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ನಂತರ ರಾಜಕೀಯ ಏಕೀಕರಣ
ಇತರ ಶಾಸನ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಬದಲಾವಣೆಗಳು