ಆದಾಗ್ಯೂ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾವಾದಿಗಳ ಕಡೆಯಿಂದ ಬಂದ ಈ ಏಕಪಕ್ಷೀಯ ನಡೆಯು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ ತಪ್ಪು ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಹಾಕಲ್ಪಟ್ಟ ಕ್ರಮ ಎಂದು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸಾಬೀತಾಯಿತು. ವೇದಗಳಲ್ಲಿನ ನಂಬಿಕೆಯ ಕುರಿತಾದ ಓಲ್ಕಾಟ್‌ನ ಮುಕ್ತ ಶ್ರದ್ಧಾಘೋಷಣೆಯು ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರಿಂದ ಧನಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟು, ಬಹಿರಂಗವಾಗಿ ಮೆಚ್ಚುಗೆಗೆ ಒಳಗಾಗಿದ್ದರೂ ಸಹ, ಪ್ರೇತಗಳು, ಪ್ರೇತವಿದ್ಯೆಯ ಸಾಮರ್ಥ್ಯಗಳು, ಪವಾಡಗಳು ಮತ್ತು ಇತರ ಅತೀಂದ್ರಿಯ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾವಾದಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ನಂಬಿಕೆಗಳೂ ಸೇರಿದಂತೆ, ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾವಾದಿಗಳು ಹೊಂದಿರುವ ಮತಸಿದ್ಧಾಂತಗಳ ವಿವರಗಳ ಕುರಿತು ಅರಿವು ಮೂಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಓಲ್ಕಾಟ್ ಬಂದಿದ್ದಾಗ, ಶಿಕ್ಷಕನ ಪಾತ್ರವನ್ನೂ ವಹಿಸಿದ ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ವಿಷಯವೊಂದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಓಲ್ಕಾಟ್‌ಗೆ ಬುದ್ಧಿಹೇಳುವ ಕ್ಷಿಪ್ರಕ್ರಮವನ್ನೂ ಕೈಗೊಂಡರು. ಈ ಭೇಟಿಯ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಓರ್ವ ಸತ್ಯಾನ್ವೇಷಕನಿಗೆ ತಕ್ಕುದಲ್ಲದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ 'ಆಷಾಢಭೂತಿತನ' ಮತ್ತು 'ಮೂಢನಂಬಿಕೆ' ಎಂಬ ಪದಗಳನ್ನು ಓಲ್ಕಾಟ್‌ ಬಳಸಿದ್ದಕ್ಕಾಗಿ ಆತ ಸ್ವಾಮಿ ದಯಾನಂದರಿಂದ ಬುದ್ಧಿವಾದ ಹೇಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಗಿ ಬಂದಿತ್ತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿ ತಾವು ಹೊಂದಿದ್ದ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ಬಿಟ್ಟುಬಿಡಲು ಬ್ರಹ್ಮವಿದ್ಯಾವಾದಿಗಳಿಗೆ ಇಷ್ಟವಿರಲಿಲ್ಲ, ಮತ್ತು ಎರಡು ಸಮಾಜಗಳ ನಡುವೆ ಯಾವಾಗಲೂ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದ್ದ ಅಗಾಧ ಅಂತರವು, ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಲ್ಲರಿಗೂ ತಕ್ಷಣವೇ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಗೋಚರಿಸತೊಡಗಿತು. ಆದ್ದರಿಂದ, 1878ರ ಸೆಪ್ಟೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ತನ್ನ ಹಿಂದಿನ ಸ್ಥಾನಮಾನವಾದ ಒಂದು ಸ್ವತಂತ್ರ ಸಂಘಟನೆಯ ಪೂರ್ವಸ್ಥಿತಿಗೆ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿಯು ಮರಳಿತು. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಎರಡನೇ ಸಂಘಟನೆಯೊಂದನ್ನು ಏಕಕಾಲದಲ್ಲಿ ರೂಪಿಸಲಾಯಿತು ಮತ್ತು ಈಗಿನ ಪರಿಚಿತ ಹೆಸರಾದ 'ದಿ ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಆಫ್‌ ದಿ ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ್‌ ಆಫ್‌ ಆಯಾವರ್ತ' ಎಂಬುದನ್ನು ಅದಕ್ಕೆ ನೀಡಲಾಯಿತು. ಥಿಯಾಸಾಫಿಕಲ್‌ ಸೊಸೈಟಿ ಮತ್ತು ಆರ್ಯ ಸಮಾಜ ಈ ಎರಡರ ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಖೆಯಾಗಿ ಸ್ವತಃ ಉಳಿದುಕೊಳ್ಳಬೇಕಿದ್ದ ಹೊಸ ಸಮಾಜದ ಸದಸ್ಯತ್ವವು, ಎರಡೂ ಸಮಾಜಗಳೊಂದಿಗೆ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿಕೊಂಡ ಹೋಗಬಯಸುವ ಯಾವುದೇ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳಿಗೆ ಮುಕ್ತವಾಗಿ ತೆರೆದಿರುತ್ತದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಮ್ಮತಿಸಲಾಯಿತು.
ರಾಜಿಮಾಡಲಾಗದ ಭಿನ್ನಾಭಿಪ್ರಾಯಗಳು
ಅಹ್ಮದಾಬಾದ್‌ನಲ್ಲಿನ ಎರಡನೇ ಪ್ರಯತ್ನ
ಮರುಪರಿಗಣನೆ ಹಾಗೂ ಮರುಸಂಘಟನೆ
ಆರ್ಯ ಸಮಾಜದ ತತ್ತ್ವಗಳು