ನಿರಂತರ ಪರಿವರ್ಥನಶೀಲವಾದ ಜಗತ್ತಿನ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಮಾನವ, ವಿಕಾಸಪರವಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಸ್ಥುಲ ವಾಗಿ ಪರೀಕ್ಶಿಸಿದರೆ ಸಾಕು, ಸ್ಪಷ್ಟವಾದ ಚಿತ್ರಣವು ಮನದಟ್ಟಾಗುತ್ತದೆ. ದಟ್ಟಾರಣ್ಯಗಳಲ್ಲಿ, ಗುಹೆಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು ಹೀನ ಸಂಸ್ಕಾರವುಳ್ಳ ಮಾನವನೀಗ, ಭವ್ಯವಾದ ಕಟ್ಟದಗಳ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸವಾಗಿದ್ದು ಕೊಂಡು ಸುಸಂಸ್ಕ್ರುತನಾಗಿದ್ದಾನೆ ಅದರೊಂದಿಗೆ ತನಗೆ ಅವಶ್ಯಕವಾದ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಬೆಳೆಸಿ ಕೊಂಡಿದ್ದಾನೆ.ಇವೆಲ್ಲ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಚೆನ್ನಾಗಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದರೆ ಒಂದಂಶ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ವಿಶ್ವದ ಸ್ರಷ್ಟಿಯ ರಂಗದ ಪ್ರಯೋಗ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿ ಮಾನವನೂ ಒಂದು ಪ್ರಾಣಿಯೇ ಸರಿ. ಆದರೆ ಆ ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಈತನು ವಿಶಿಷ್ಟತೆ ಅವನ ದೇಹ ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವಂತೆ, ಅದರೊಳಗಿರುವ ಆಂತರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ವಿಚಾರಕ್ಕೂ ಆನ್ವಯವಗುತ್ತದೆ.ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿಂತ ಬರೆಯದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳ್ಳ ತೊಡಗಿದವು.ಮಾನವನ ಅನಂತ ಹೋರಾಟಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದ ಆ ಪ್ರಮುಖ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು "ಅಂತರಂಗದ ಅವಲೋಕನ" ಎಂದು ಕರೆಯಬಹುದು. ಇತರ ಪ್ರಾಣಿಗಳಿಗಿರುವಂತೆ ಈತನಿಗೂ ದೈಹಿಕ ತೃಷೆಗಳೆಲ್ಲವೂ ಉಂಟು. ಅವುಗಳನ್ನು ಈಡೇರಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಜೀವನದಲ್ಲಿ ಅಡವಳಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಆತನ ವಿವೇಚನೆ, ವಿವೇಕಗಳು ಕಂಡುಬರುತ್ತವೆ. ಇವೇ ನಿಜವಾಗಿ ಮನುಷ್ಯನನ್ನು ಕೇವಲ ಫ್ರಾಣೆತ್ವದಿಂದ ಮೇಲೆತ್ತಿರುವ ಗುಣಗಳು.

"ಧರ್ಮಎಂದರೇನು"
"ಷಡ್ದರ್ಶನಗಳು"
"ಧರ್ಮದ ಉಗಮ"
"ಜೈನಧರ್ಮ"