ಸರಕುಗಳು ಅಥವಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಖರೀದಿಸುವ ಗ್ರಾಹಕರ ನಿರ್ಧಾರದ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಂಥ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣೆಯನ್ನು ಅಸಂಖ್ಯಾತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಹಾರ್ವರ್ಡ್‌ ವಾಣಿಜ್ಯ ಶಿಕ್ಷಣ ಶಾಲೆಯಲ್ಲಿರುವ ಪ್ರಾಧ್ಯಾಪಕ ನೀಲ್ ಬೋರ್ಡನ್‌ 1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದರು. ಕಂಪನಿಯ ಈ ಎಲ್ಲಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೂ "ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಗಳ ಮಿಶ್ರಣ”ವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದು ಬೋರ್ಡನ್‌ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ವ್ಯಕ್ತ ಮಾಡಿದರು. ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಗಳ ಮಿಶ್ರಣವು ಉತ್ಪನ್ನ,ದರ ನಿಗದಿ, ಸ್ಥಳ ಮತ್ತು ಪ್ರಚಾರ-ಎಂಬ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ ಎಂದು ಮಿಚಿಗನ್‌ ಸ್ಟೇಟ್‌ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯದ ಪ್ರಾಧ್ಯಪಕ E. ಜೆರೊಮ್‌ ಮ್ಯಾಕ್‌ಕಾರ್ಥಿE. ಜೆರೊಮ್‌ ಮ್ಯಕ್‌ಕಾರ್ಥಿ 1960ರ ದಶಕದ ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿದರು.





ಈ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದ ಮಿಶ್ರಣ ಎಂದು ಸಂಬೋಧಿಸಲಾಗಿದೆ.ತನ್ನ ಉದ್ಯಮದ ಉನ್ನತಿಗಾಗಿ ಕುಶಲವಾಗಿ ಇದನ್ನು ಉದ್ಯಮಿಯು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ.

ಅಲ್ಪ ಮೌಲ್ಯದ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳು ತುಂಬ ಉಪಯುಕ್ತ. ಉದ್ಯಮೋತ್ಪನ್ನಗಳು, ಸೇವೆಗಳು, ಹೆಚ್ಚು ಮೌಲ್ಯದ ಗೃಹೋಪಯೋಗಿ ಸರಕುಗಳಿಗೆ ಈ ನಮೊನೆಯಲ್ಲಿ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯ ಅಗತ್ಯವಿದೆ. ಸೇವಾ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರು ಸೇವಾ ವೈಶಿಷ್ಟ್ಯವನ್ನು ರೂಢಿಸಿಕೊಳ್ಳ ಬೇಕು.

ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಥವಾ B2B ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮಿಗಳು ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಕರಾರಿನ ಒಪ್ಪಂದ ಮಾಡಿಕೊಂಡಂತೆ ಅಪ್ಪಟ ಸರಬರಾಜು ಸರಪಳಿ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕೆ ಬದ್ಧರಾಗಿರಬೇಕು. ಬಿಡಿ ಬಿಡಿಯಾಗಿ ನಡೆಸಲಾಗುವ ವ್ಯವಹಾರಕ್ಕಿಂಕಲೂ ಇಲ್ಲಿ ದೀರ್ಘಕಾಲೀನ ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮ ಸಂಬಂಧ ಮುಖ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ.

"ಸಂಸ್ಥೆಯ ಹೊರಗಿದ್ದುಕೊಂಡು ಒಳ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದು ವ್ಯಾಪಾರೋದ್ಯಮದ ಸಾರ ಸಂಗ್ರಹ. ಆದರೆ ಮೇಲೆ ಹೇಳಲಾದ ನಾಲ್ಕಂಶದ ಪದ್ಧತಿ ಪಾಲನೆಯು ಸಂಸ್ಥೆಯ ಒಳಗಿದ್ದು ಹೊರಗಿನದನ್ನು ಗಮನಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಅಪ್ರಜ್ಞಾಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಒತ್ತು ನೀಡುತ್ತದೆ-ಇದು ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಮಿತಿ" ಎಂದು "ರೈಡಿಂಗ್‌‌ ದಿ ವೇವ್ಸ್‌ ಆಫ್‌ ಚೇಂಚ್‌" ನಲ್ಲಿ (ಜೊಸ್ಸಿ-ಬ್ಯಾಸ್‌, 1988) ಮೊರ್ಗನ್ ವಿವರಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಸೇವೆ ಯನ್ನು ಒದಗಿಸುವಂಥ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪನ್ನ ಉದ್ಯಮಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಕೆಳಗೆ ಕಾಣಿಸಿದ ಮೂರು ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೇರಿಸಿ ಒಟ್ಟು ಏಳು ಅಂಶಗಳಾಗುತ್ತವೆ:<br>
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ - ಬೇಡಿಕೆಗಳ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರನ್ನು ಸಂತೃಪ್ತಿಗೊಳಿಸುವ ಮಾರ್ಗ<br>
ಭೌತಿಕ ಗೋಚರತೆ - ಖರೀದಿ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕನಿಗೆ ಗೋಚರಿಸುವ ಅಂಗಡಿಯ ಶೈಲಿ ಮತ್ತು ಉಂಟಾಗುವ ಖರೀದಿ ಅನುಭವ.<br>
ಜನ -ಜನರನ್ನು ಭೇಟಿ ಮಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕರೊಂದಿಗೆ ವ್ಯವಹರಿಸುವ ವೈಖರಿ.

ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ತೃಪ್ತಿಯನ್ನು ತಲಪಿದಾಗ, ಉತ್ಪನ್ನ ಮಾರಾಟದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವವರಿಗೆ ಮತ್ತು ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವವರಿಗೆ ಇಬ್ಬರಿಗೂ ಏಳು ಅಂಶಗಳು ಪ್ರಸ್ತುತವಾಗುತ್ತದೆ ಆ ಕಂಪನಿಗಳು ಮಾರುವ ಮಾರಾಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳು 7 ಅಂಶಗಳ ಸಂಬಂಧಹೊಂದಿದ್ದು, ಸೇವೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿದ್ದರೆ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಗಳಲ್ಲಿ ಗ್ರಾಹಕರು ಹೆಚ್ಚು ತೃಪ್ತಗೊಳ್ಳುವರು: ಆಗ ಗ್ರಾಹಕರು ಆ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿರುವ ಜನರರಿಂದ ಸೇವೆಯ ಮೂಲಕ ಸರಕಗಳನ್ನು ಪಡೆಯುವಾಗ ಮಾರಾಟಗಾರರ ನಡುವಿನ ವ್ಯತ್ಯಾಸವನ್ನು ಗ್ರಹಿಸುವರು.

ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌(=ಅತ್ತಿತ್ತಾಗದಂತೆ ಸರಕನ್ನು ಪೊಟ್ಟಣಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸುವುದು)ಎಂಬುದು ಉತ್ಪನ್ನದ ಒಂದು ಭಾಗವೇ ಆಗಿದೆ ಎಂದು ಅನೇಕ ಲೇಖಕರು ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ.ಕೆಲವು ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ (ಉದಾ:ಜಪಾನ್‌, ಚೀನಾ)ಮತ್ತು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ(ಸುಗಂಧ ದೃವ್ಯ, ಸೌಂದರ್ಯ ಸಾಧನ)ಪ್ಯಾಕೇಜಿಂಗ್‌ ಅತಿ ಮಹತ್ವದ್ದಾಗಿದೆ-ಎಷ್ಟೆಂದರೆ ಉತ್ಪನ್ನಕ್ಕಿಂತಲೂ ಮಹತ್ತರವಾದ ಮಣೆ ಅದಕ್ಕೆ.

ಸಂಸ್ಥೆ
ಮಾರಾಟ ಪ್ರಚಾರ
ನಾಲ್ಕಂಶದ ಸೂತ್ರ
ಉತ್ಪನ್ನ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ