ಭೀಮರಾಯನೊಡನೆ ನೂರಾರು ಸೈನಿಕರು ಪ್ರಾಣದ ಹಂಗು ತೊರೆದು ಹೋರಾಡಿದರು. ಭೀಮರಾಯನಲ್ಲಿದ್ದ ಗುಂಡುಗಳು ಮುಗಿಯುತ್ತ ಬಂದಿತು. ನಾಲ್ಕು . . .ಮೂರು ! ಇನ್ನುಳಿದುದು ಎರಡೇ ಎರಡು ! ಅದರಲ್ಲಿ ಮತ್ತೂ ಒಂದು ಸಿಡಿಯಿತು. ಮುನ್ನುಗ್ಗಿ ಬರಿತ್ತಿದ್ದ ಶತ್ರು ಸೈನಿಕ ಚೀರಿ ನೆಲಕ್ಕುರುಳಿದ. ಉಳಿದುದು ಒಂದೇ ಒಂದು! ಕೊನೆಯ ಗುಂಡು! ಭೀಮರಾಯ ತನ್ನೆದೆಗೆ ತಾನೇ ಹಾರಿಸಿಕೊಂಡ ! ಎಲ್ಲವೂ ಒಂದೇ ಕ್ಷಣ ! ಭೀಮರಾಯನ ಎದೆಯನ್ನು ಭೇದಿಸಿಕೊಂಡು ಗುಂಡು ಹಾರಿತು. ಹೋರಾಡುತ್ತಾ, ಹೋರಾಡುತ್ತಾ ರಣಕಲಿ ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾಯನು ವೀರನಂತೆ ಮಡಿದಿದ್ದನು. ಶತ್ರುಗಳ ಕೈಗೆ ಸಿಕ್ಕದೆ, ಶತ್ರುಗಳಿಂದ ಪ್ರಾಣ ಕಳೆದುಕೊಳ್ಳದೆ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಹೋರಾಡಿದ ಜೀವ ಒಂದು ಕಣ್ಮರೆಯಾಯಿತು.

ಆ ದಿನ ಮಧ್ಯಾಹ್ಯ ಹನ್ನೆರಡು ಗಂಟೆಗೆ ಆರಂಭವಾಗಿದ್ದ ಕದನ ಮೂರು ಗಂಟೆಗೇ ಮುಗಿದಿತ್ತು.

ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಮೆನಸೀಸನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಹೊರಟಿದ್ದ ಎಪ್ಪತ್ತನಾಲ್ಕನೆ ಹೈಲೆಂಡರ‍್ಸ್ ದಳದ ಒಂದು ಭಾಗ, ಕ್ಯಾಪ್ಟನ್ ಫೋರ್ಡನ ಮುಂದಾಳುತನದಲ್ಲಿ ಬಂದ ನಲವತ್ತೇಳನೆಯ ರೆಜಿಮೆಂಟಿನ ಕೆಲವು ಭಾಗದ ಸೈನಿಕರಿಗೆ ಅಲ್ಪಸ್ವಲ್ಪ ಸಾವು ನೋವುಗಳಾಗಿದ್ದವು. ಇದು ಬಿಟ್ಟರೆ ಸುಲಭವಾಗಿಯೇ ಕೊಪ್ಪಳದ ಕೋಟೆ ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾದಂತಾಯಿತು. ಆಂಗ್ಲ ಸೈನಿಕರು ಕೋಟೆಯೊಳಗೆ ಕೈಗೆಸಿಕ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಕೊಂದರು. ಭೀಮರಾಯನ ಕಡೆಯ ನೂರಾಐವತ್ತು ಮಂದಿ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು ಸೆರೆಸಿಕ್ಕರು. ಕೊಪ್ಪಳದ ಕೋಟೆಯಲ್ಲಿದ್ದ ಬೆಲೆಬಾಳುವ ವಸ್ತುಗಳೆಲ್ಲ ಶತ್ರುಗಳ ವಶವಾಯಿತು. ಭೀಮ ರಾಯನ ಕುಟುಂಬದವರನ್ನು ಹ್ಯೂಸನು ಬಂಧಿಸಿದನು. ಆಂಗ್ಲ ಸರಕಾರ ಭೀಮರಾಯನ ಇನಾಂ ಜಮೀನು ಹಾಗೂ ಉಳಿದ ಆಸ್ತಿಗಳನ್ನೆಲ್ಲ ಮುಟ್ಟುಗೋಲು ಹಾಕಿಕೊಂಡಿತು. ಆತನ ಕುಟುಂಬದಿಂದ ಏನೂ ತೊಂದರೆಯಿಲ್ಲ ಎಂಬುದು ನಂಬಿಗೆಯಾದನಂತರ ಅವರನ್ನು ಬಿಡುಗಡೆಮಾಡಿತು. ಆತನ ಹೆಂಡತಿ ಹಾಗೂ ಮಕ್ಕಳು ಬೀದಿ ಪಾಲಾಗಿ ನಿರ್ಗತಿಕರಾದರು. ಆಂಗ್ಲ ಸರಕಾರ ಮೂವತ್ತು ರೂಪಾಯಿಗಳ ಮಾಸಾಶನವನ್ನು ಭಿಕ್ಷೆಯಂತೆ ನೀಡಿ ತನ್ನ ಔದಾರ್ಯವನ್ನು ತೋರಿಸಿತು!

ಭೀಮರಾಯನ ನಂತರ ದೇಶದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಬಂಡಾಯಗಾರರಿಗೆ ಸಮರ್ಥ ನಾಯಕರಾರೂ ಇಲ್ಲ ವಾಯಿತು. ಹಾಗಾಗಿ ಬಂಡಾಯ ತಣ್ಣಗಾಯಿತು. ಇಂಗ್ಲಿಷರು ಸೆರೆಸಿಕ್ಕ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ರಾಯಚೂರಿನಲ್ಲಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವಿಚಾರಣೆ ಗೊಳಪಡಿಸಿದರು. ತಪ್ಪಿತಸ್ತರೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಿ ಎಪ್ಪತ್ತೇಳು ಮಂದಿಯನ್ನು ಗುಂಡಿಕ್ಕಿ ಕೊಲ್ಲಲಾಯಿತು. ನಲವತ್ತೇಳು ಮಂದಿಗೆ ಜೀವಾವಧಿ ಕಠಿಣ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು, ಇಪ್ಪತ್ತು ಮಂದಿಗೆ ಐದು ವರುಷಗಳ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು. ಭೀಮರಾಯನಿಗೆ ನೆರವಾಗಿದ್ದ ಎಲ್ಲ ದೇಸಾಯರಿಗೂ ಒಂದಲ್ಲ ಇನ್ನೊಂದು ರೀತಿಯ ಶಿಕ್ಷೆ ಯಾಯಿತು. ಮೊಹದೀನನಿಗೂ ಘಾಸಿ ಶಿಕ್ಷೆ ವಿಧಿಸಲಾಯಿತು.

ಇಷ್ಟೆ ಅಲ್ಲ ಆಂಗ್ಲರ ಮಾತನ್ನು ನಂಬಿ ಬಂಡಾಯದ ವಿವರವನ್ನೆಲ್ಲ ಹೊರಗೆಡಹಿದ್ದ ಭೀಮರಾಯನ ಗುಮಾಸ್ತ ನಾಗಿದ್ದ ಭೀಮರಾಯನೆಂಬುವನಿಗೂ ಸೆರೆವಾಸ ಪ್ರಾಪ್ತಿ ಯಾಯಿತು! ಹೀಗೆ ಮುಂಡರಗಿ ಭೀಮರಾಯನ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟ ವಿಫಲವಾಯಿತು. ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿದ್ದ ಸ್ವಾರ್ಥ, ಅನೈಕಮತ್ಯ, ಪರಸ್ಪರ ದ್ವೇಷಾಸೂಯೆಗಳಿಂದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಯೋಧರು ಹಚ್ಚಿದ್ದ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಜ್ವಾಲೆ ನಂದಿತು.

ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯನಿಷ್ಠ ಜೀವ ಆರಿತು
ಪಾರಾದರು
ಕಲೆಕ್ಟರನೊಡನೆ
ಶತ್ರುಗಳು ಬಂದರು