ಇಂದು ಬಹುತೇಕ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯೆಂದರೆ, ಒಂದೊಂದು ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸಂಸ್ಥೆಯೂ ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಅನೇಕ ಶಾಖೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುವುದು. ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಈ ಪದ್ಧತಿ ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬೆಳೆದಿದೆ. 19ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ತನಕವೂ ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಒಂದೊಂದೇ ಕಚೇರಿಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದುವು. ಅನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಜರಗಿದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಏಕರೂಪತಾ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಫಲವಾಗಿ ಅನೇಕ ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಕೂಡಿಕೊಂಡು ಕೆಲವೇ ಬೃಹತ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ಅಸ್ತಿತ್ವಕ್ಕೆ ಬಂದುವು. ಇಂದು ಇಂಗ್ಲೆಂಡಿನಲ್ಲಿ ಐದು ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ (ಮಿಡ್ ಲೆಂಡ್, ಬಾರ್ ಕ್ಲೇಸ್, ಲಾಯ್ ಡ್ಸ್, ವೆಸ್ಟ್ ಮಿನ್ ಸ್ಟರ್, ನ್ಯಾಷನಲ್ ಪ್ರೊವೆನ್ಷಿಯಲ್) ಅಧೀನದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಒಟ್ಟು ಸುಮಾರು 11,000 ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಕಚೇರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಸುಮಾರು 10,000 ಕಚೇರಿಗಳು ಇವೆ. ಐರೋಪ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲೂ ಅಮೆರಿಕ, ಕೆನಡ, ಆಸ್ಟ್ರೇಲಿಯ ಮತ್ತು ಭಾರತದಲ್ಲೂ ಈ ಪದ್ಧತಿ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗುತ್ತಿದೆ. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಇತ್ತೀಚೆಗೆ ಜರಗಿದ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಏಕರೂಪತಾ ಸಂಯೋಜನೆಗಳ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಹಾರಗಳು ಕೆಲವೇ ಬ್ಯಾಂಕು ಕಚೇರಿಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತಿದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ 1939ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಅನುಸೂಚಿತ (ಷೆಡ್ಯೂಲ್ಡ್) ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 39 ಮತ್ತು ಅನುನುಸೂಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 643 ಆಗಿದ್ದವು. 1946ರಲ್ಲಿ ಅವು ಅನುಕ್ರಮವಾಗಿ 77 ಮತ್ತು 542 ಆದುವು. ಹೀಗೆ ಬೃಹತ್ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಚಿಕ್ಕ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತ ಬಂದು 1972ರ ಮಾರ್ಚ್ ವೇಳೆಗೆ ಅನುಸೂಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 73ಕ್ಕೆ ಏರಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಶಾಖೆಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 11,541. ಅನುಸೂಚಿತ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಸಂಖ್ಯೆ 12ಕ್ಕೆ ಇಳಿದಿತ್ತು. ಅವುಗಳ ಒಟ್ಟು ಶಾಖೆಗಳು 149.

ಇಪ್ಪತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಶಾಖಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಕಾರಣಗಳು ಹಲವು: ಬೃಹದ್ಗಾತ್ರ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಸಾಧಿಸುವ ಮಿತವ್ಯಯಗಳು ಉದ್ಧರಿಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಇಡಬೇಕಾದ ನಗದು ಸಂಚಿತಿಯಲ್ಲಿ ಉಳಿತಾಯ, ಸ್ಥಳದಿಂದ ಸ್ಥಳಕ್ಕೆ ಅಲ್ಪ ವೆಚ್ಚದಲ್ಲಿ ಹಣದ ರವಾನೆ, ವ್ಯಾಪಕವಾದ ಕ್ಷೇತ್ರದಿಂದಾಗಿ ಒಂದು ಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಿದ ನಷ್ಟವನ್ನು ಇನ್ನೊಂದು ಪ್ರದೇಶದ ಲಾಭದಿಂದ ಸರಿಯಾಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ, ಆಡಳಿತದಲ್ಲಿ ದಕ್ಷತೆ, ದೇಶದ ಮೂಲೆಮೂಲೆಗಳಿಗೆ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಸೌಲಭಗಳ ವಿಸ್ತರಣೆ, ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಮೇಲೆ ಸರ್ಕಾರ ಯುಕ್ತ ಹತೋಟಿ ಹೊಂದುವ ಸೌಲಭ್ಯ-ಇವು ಅನುಕೂಲತೆಗಳು; ಆದರೆ ಶಾಖಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್‍ನಲ್ಲಿ ದೋಷಗಳೂ ಇಲ್ಲದಿಲ್ಲ. ಇದು ಸ್ಥಳೀಯ ಆವಶ್ಯಕತೆಗಳಿಗೆ ಗಮನ ಕೊಡುವ ಲಾಭವನ್ನೇ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿಯಾಗಿರುವ ಗೈರುಹಾಜರಿ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ಪದ್ಧತಿಯ ಬೆಳವಣಿಗೆಗೆ ಅವಕಾಶ ಮಾಡಿಕೊಡುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಆವಶ್ಯಕವಾಗಿರುವ ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಈ ಪದ್ಧತಿಯಲ್ಲಿ ಇರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಏಕಸ್ವಾಮ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕಿನ ಶಾಖೆಗಳು ಸ್ವೀಕರಿಸಿದ ಠೇವಣಿ ಹಣವನ್ನು ಕೇಂದ್ರ ಕಚೇರಿಗೆ ರವಾನಿಸಬೇಕಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಸ್ಥಳೀಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಕಾರ್ಯಗಳಿಗೆ ಆ ಹಣ ಒದಗಿ ಬರುವುದು ಕಷ್ಟವಾಗುತ್ತದೆ. ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಶಾಖೆಗಳು ಚದರಿಹೋಗುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳ ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ದುಸ್ತರವಾಗುತ್ತದೆ. ಮೇಲ್ವಿಚಾರಣೆ ಸರಿಯಾಗಿಲ್ಲದೆ. ಸಾಕಷ್ಟು ಅನುಭವ ಮತ್ತು ಅರ್ಹತೆಯಿಲ್ಲದ ನೌಕರರಿಂದ ನಿರ್ವಹಿಸಲ್ಪಡುವ ದೊಡ್ಡ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು ದಿವಾಳಿಯಾದರೆ ಇಡೀ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೆ ಹಾನಿ ಸಂಭವಿಸುತ್ತದೆ, ಶಾಖಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಶಾಖಾರಹಿತವಾದ ಸಣ್ಣ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳ ಬೆಳೆವಣೆಗೆಗೆ ಅಡ್ಡಿ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ.

ಕೇಂದ್ರೀಯ ಬ್ಯಾಂಕಿನ ವ್ಯಾಖ್ಯೆ
ಶಾಖಾ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್
ಮಿಶ್ರ ಬ್ಯಾಂಕಿಂಗ್
ಇತರ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳು