19ನೇ ಶತಮಾನದ ಆರಂಭದ ವೇಳೆಗೆ, ಆಫ್ಘಾನಿಸ್ತಾನದ ದುರಾನಿ ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯ, ಮತ್ತು ಮುಘಲರು ಹಾಗೂ ಆಫ್ಘನ್ನರ ಅಡಿಯಲ್ಲಿನ ನಾಲ್ಕು ಶತಮಾನಗಳ ಮುಸ್ಲಿಂ ಆಡಳಿತದ ನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ, ಜಯಶಾಲಿಯಾದ ಸಿಖ್‌ ಸೇನಾನಿಗಳಿಗೆ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯು ಹಸ್ತಾಂತರವಾಗಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೂ ಮುಂಚೆ 1780ರಲ್ಲಿ, ಜಮ್ಮುವಿನ ರಾಜನಾಗಿದ್ದ ರಣಜಿತ್‌ ದೇವ್‌ನ ಮರಣಾನಂತರ, ಜಮ್ಮು ರಾಜ್ಯವನ್ನು (ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ದಕ್ಷಿಣದ ಭಾಗ) ಲಾಹೋರ್‌ನ ರಣಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ನೇತೃತ್ವದಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರು ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಇದಾದ ನಂತರ, 1846ರವರೆಗೆ ಈ ಭಾಗವು ಸಿಖ್ಖರ ಅಧಿಕಾರದ ಬಲಕ್ಕೆ ಒಂದು ಅಧೀನರಾಜ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಟ್ಟಿತು. ಆನಂತರ, ರಣಜಿತ್ ದೇವ್‌ನ ಸೋದರಮೊಮ್ಮಗ ಗುಲಾಬ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನು, ರಣಜಿತ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಆಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಸೇವಾವಕಾಶವನ್ನು ಪಡೆದ. ನಂತರದ ಆಂದೋಳನಗಳಲ್ಲಿ, ಅದರಲ್ಲೂ ವಿಶೇಷವಾಗಿ 1819ರಲ್ಲಿ ಸಿಖ್ಖರ ಸೇನೆಯಿಂದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯ ಸೇರ್ಪಡೆಯಾಗುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆತ ತನ್ನ ಮಹತ್ವವನ್ನು ತೋರಿಸಿಕೊಂಡ. ಗುಲಾಬ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಈ ತೆರನಾದ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಆತನನ್ನು 1820ರಲ್ಲಿ ಜಮ್ಮುವಿನ ಮಂಡಲಾಧಿಪತಿಯನ್ನಾಗಿ ನೇಮಿಸಲಾಯಿತು.

ಝೊರಾವರ‍್ ಸಿಂಗ್ ಎಂಬ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರಿಯ ನೆರವಿನೊಂದಿಗೆ, ಜಮ್ಮುವಿನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ಈಶಾನ್ಯ ದಿಕ್ಕಿನಲ್ಲಿದ್ದ ಪ್ರದೇಶಗಳಾದ ಲಡಾಖ್‌ ಮತ್ತು ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್‌ಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರದಲ್ಲಿಯೇ ಗುಲಾಬ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಂಡ. 1845ರಲ್ಲಿ, ಮೊದಲನೇ ಆಂಗ್ಲೋ-ಸಿಖ್ ಯುದ್ಧವು ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು, ಮತ್ತು ಸರ‍್ ಹೆನ್ರಿ ಲಾರೆನ್ಸ್‌ನ ಓರ್ವ ಪ್ರಯೋಜನಕಾರಿ ಮಧ್ಯವರ್ತಿ ಹಾಗೂ ನಂಬಿಕಸ್ತ ಸಲಹೆಗಾರನಾಗಿ ಆತ ಕಾಣಿಸಿಕೊಂಡ ಸೋಬ್ರಾನ್‌ನ ಕದನದವರೆಗೆ (1846) ತಾನು ತಟಸ್ಥನಾಗಿರುವಂತೆ ಗುಲಾಬ್‌ ಸಿಂಗ್‌ ಸಂಚು ರೂಪಿಸಿದ.

ಎರಡು ಒಪ್ಪಂದಗಳು ತೀರ್ಮಾನವಾಗಿದ್ದವು. ಮೊದಲನೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ವೇಳೆಗೆ, ಒಂದು ಕೋಟಿ ರೂಪಾಯಿಗಳಷ್ಟಕ್ಕೆ ಸಮನಾದ ನಷ್ಟ ಪರಿಹಾರಧನವಾಗಿ, ಬಿಯಾಸ್‌ ಮತ್ತು ಇಂಡಸ್‌ ನಡುವಿನ ಬೆಟ್ಟದ ದೇಶಗಳನ್ನು ಲಾಹೋರ್‌ ಸಂಸ್ಥಾನವು ("ಅಂದರೆ" ಪಶ್ಚಿಮ ಪಂಜಾಬ್‌) ಬ್ರಿಟಿಷರಿಗೆ ಹಸ್ತಾಂತರಿಸಿತು; ಎರಡನೆಯ ಒಪ್ಪಂದದ ವೇಳೆಗೆ, ಇಂಡಸ್‌ನ ಪೂರ್ವ ಮತ್ತು ರಾವಿಯ ಪಶ್ಚಿಮದಲ್ಲಿ ಸ್ಥಿತವಾಗಿರುವ ಗುಡ್ಡಗಾಡು ಅಥವಾ ಪರ್ವತಶ್ರೇಣಿಯನ್ನೊಳಗೊಂಡ ದೇಶವನ್ನು ("ಅಂದರೆ" ಕಾಶ್ಮೀರದ ಕಣಿವೆ) 75 ಲಕ್ಷ ರೂಪಾಯಿಗಳಿಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷರು ಗುಲಾಬ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನಿಗೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. 1857ರಲ್ಲಿ ಗುಲಾಬ್‌ ಸಿಂಗ್‌ನ ಮರಣಾನಂತರ ಅವನ ಮಗ ರಣಬೀರ‍್ ಸಿಂಗ್‌ನು, ಹಂಝಾ, ಗಿಲ್‌ಗಿಟ್‌ ಮತ್ತು ನಗರ್‌ಗಳ ಅಮೀರನ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ರಾಜ್ಯಕ್ಕೆ ಸೇರಿಸಿದ.
"ಕಾಶ್ಮೀರ ಮತ್ತು ಜಮ್ಮುವಿನ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನ" ವು (ಆಗ ಇದನ್ನು ಹೀಗೆಯೇ ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು) 1820 ಮತ್ತು 1858ರ ನಡುವೆ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತು ಮತ್ತು "ಅದರ ಸಂಯೋಜನೆಯು ಒಂದು ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಕೃತಕವಾಗಿತ್ತು. ಅದರ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಸ್ವರೂಪ ಅಪೂರ್ಣವಾಗಿತ್ತು. ಅಂದರೆ, ತನ್ನದೇ ಆದ ಒಂದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಸುಸಂಬದ್ಧ ಗುರುತು ಅದಕ್ಕೆ ದಕ್ಕಲಿಲ್ಲ. ಭಿನ್ನಜಾತಿಯ ಮೂಲಗಳಿಂದ ಇದು ರೂಪುಗೊಂಡಿದ್ದೇ ಇದರ ಹಿಂದಿದ್ದ ಒಂದು ಆಂಶಿಕ ಕಾರಣವಾಗಿತ್ತು. ಮತ್ತೊಂದು ಆಂಶಿಕ ಕಾರಣವೆಂದರೆ, ಚಕ್ರಾಧಿಪತ್ಯದ ಮಿತಿಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಅದು ಅನುಭವಕ್ಕೆ ತಂದುಕೊಂಡ ನಿರಂಕುಶ ವರ್ತನೆಯಾಗಿತ್ತು." ಭಿನ್ನವಾದ ವಲಯಗಳು, ಧರ್ಮಗಳು, ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯತೆಗಳನ್ನು ಇದು ಸಂಯೋಜಿಸಿತು: ಪೂರ್ವಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಲಡಾಖ್‌ ಜನಾಂಗೀಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕವಾಗಿ ಟಿಬೆಟ್‌ನಂತೆಯೇ ಇತ್ತು ಹಾಗೂ ಇದರ ನಿವಾಸಿಗಳು ಬೌದ್ಧಧರ್ಮವನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿದರು; ದಕ್ಷಿಣ ಭಾಗದಲ್ಲಿ, ಹಿಂದೂಗಳು, ಮುಸ್ಲಿಮರು ಮತ್ತು ಸಿಖ್ಖರ ಸಮ್ಮಿಶ್ರ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಜಮ್ಮು ಹೊಂದಿತ್ತು; ಅತಿಹೆಚ್ಚಿನ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ತುಂಬಿತುಳುಕುತ್ತಿದ್ದ ಮಧ್ಯಭಾಗದ ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಯಲ್ಲಿ, "ಸುನ್ನಿ" ಮುಸ್ಲಿಮರ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಅಗಾಧ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿತ್ತಾದರೂ, ಪುಟ್ಟದಾಗಿದ್ದರೂ ಪ್ರಭಾವಶಾಲಿಯಾದ ಹಿಂದೂ ಅಲ್ಪಸಂಖ್ಯಾತರಾದ ಕಾಶ್ಮೀರಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರು ಅಥವಾ ಪಂಡಿತರು ಅಲ್ಲಿದ್ದರು; ಈಶಾನ್ಯ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ, ಜನನಿಬಿಡತೆ ಹೊಂದಿಲ್ಲದ ಬಾಲ್ಟಿಸ್ತಾನ್‌ನಲ್ಲಿ ಲಡಾಖ್‌ನೊಂದಿಗೆ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯು ಜನಾಂಗೀಯ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದರೂ, ಅದು ಅಭ್ಯಾಸಮಾಡಿದ್ದು "ಷಿಯಾ" ಇಸ್ಲಾಂನ ಆಚರಣೆಗಳನ್ನು; ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ, ನಿಬಿಡವಾದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದ ಗಿಲ್‌ಗಿಟ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ವೈವಿಧ್ಯಮಯ ಪ್ರದೇಶವಾಗಿದ್ದು, ಬಹುಪಾಲು "ಷಿಯಾ" ಸಮೂಹಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿತ್ತು; ಮತ್ತು ಪಶ್ಚಿಮ ಭಾಗದಲ್ಲಿದ್ದ ಪೂಂಛ್‌ ಪ್ರದೇಶವು ಮುಸ್ಲಿಮರಿಂದ ತುಂಬಿದ್ದರೂ, ಕಾಶ್ಮೀರ ಕಣಿವೆಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದ ಜನಾಂಗೀಯತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪಾಳಯದಲ್ಲಿ ಕಾಶ್ಮೀರವು ಗುರುತಿಸಿಕೊಂಡ 1857ರ ಭಾರತದ ದಂಗೆಯ ನಂತರ, ಮತ್ತು ಗ್ರೇಟ್‌ ಬ್ರಿಟನ್‌ ನೇರ ಆಡಳಿತವನ್ನು ವಹಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ, ಕಾಶ್ಮೀರದ ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನವು ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವದ ಅಡಿಯಲ್ಲಿ ಬಂದಿತು.

ಜನಸಂಖ್ಯಾ ವಿಚಾರ
ಪ್ರಸಕ್ತ ಸ್ಥಾನಮಾನ ಮತ್ತು ರಾಜಕೀಯ ವಿಭಾಗಗಳು
ಅರ್ಥ ವ್ಯವಸ್ಥೆ
ಸಿಖ್ ಆಡಳಿತ ಮತ್ತು ರಾಜ ಸಂಸ್ಥಾನ