ಅಜ್ಟೆಕ್ ಮತ್ತು ಇಂಕಾ ಅಧಿಕಾರ ವಹಿಸಿದ ನಂತರ ಮಾಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಚಕ್ರೀಯ ಮನೋವೃತ್ತಿಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ವಿಧಿಗಳು ಮತ್ತು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕ್ರಿಯಾವಿಧಾನಗಳು ಖಗೋಳ ಮತ್ತು ಗ್ರಹಗಳ ಮೂಲದ ಚಕ್ರದ ಮೇಲೆ ಸುತ್ತುವುದನ್ನು ಆಗ ಗಮನಿಸಲಾಗಿದೆ.ಅದಕ್ಕಾಗಿ ಅವರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಕೆತ್ತನೆ ಬರಹಗಳನ್ನೂ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮಾಯಾ ಯುಗದ ಅರ್ಚಕರು ಈ ಚಕ್ರೀಯ ವೇಳಾಪಟ್ಟಿಯನ್ನು ಅರ್ಥೈಸಿ ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಮುಂದಾಗುವ ಭವಿಷ್ಯದ ಮತ್ತು ಹಿಂದಿನ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಪ್ರವಾದಿಗಳಂತೆ ಅವರು ಹೇಳುತ್ತಿದ್ದರು.ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ಗಳಲ್ಲಿನ ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿ ಅವರು ಜ್ಯೋತಿಷ್ಯ ನುಡಿಯುತ್ತಿದ್ದರು. ನಿಶ್ಚಿತ ಕೆಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳ ನೆರವೇರಿಸಿದರೆ ಅವರು ಸ್ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಹೋಗುತ್ತಾರೆನ್ನುವುದು ಅವರ ಬಲವಾದ ನಂಬುಗೆಯಾಗಿತ್ತು.

ಮಾಯಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಮಾನವ ಬಲಿದಾನವೂ ಚಾಲ್ತಿಯಲ್ಲಿತ್ತು. ಕೆಲವು ಮಾಯಾ ಧಾರ್ಮಿಕ ಆಚರಣೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಕ್ತರ ಕೈಕಾಲು,ತೋಳುಗಳ ಅರ್ಪಣೆ ಅಥವಾ ಅರ್ಚಕರು ಭಕ್ತರ ಎದೆ ಬಗೆದು ದೇವರಿಗೆ ತ್ಯಾಗ ಬಲಿದಾನದ ಅರ್ಪಣೆ ಮಾಡುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವೂ ಇತ್ತು. ಇಂತಹ ತ್ಯಾಗ-ಬಲಿದಾನದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಸಚಿತ್ರ ಪಠ್ಯಗಳಲ್ಲಿ ಕೆತ್ತಲಾಗುವುದನ್ನು ಕೊಡೈಸಿಸ್ ಅಥವಾ ಸೂಚೀಕರಣ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಮಾಯಾಯುಗದ ಹಲವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಿ ವಿಧಾನಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿದ್ವಾಂಸರಿಗೆ ಇನ್ನೂ ನಿಖರ ಮಾಹಿತಿ ಇಲ್ಲದೇ ಇರುವುದು ಕೂಡ ಆಶ್ಚರ್ಯಕರವಾಗಿದೆ.ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಮೂರು ಲೋಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದ್ದು ಒಂದು ಭೂಮಿ,ಕೆಳ ಭಾಗದ ಪಾತಾಳಲೋಕ ಮತ್ತು ಮೇಲೆ ಸ್ವರ್ಗ ಲೋಕ ಎಂದು ಅವರು ನಂಬಿದ್ದರು.

ಮಾಯಾ ಕೆಳಲೋಕವನ್ನು ಆಳವಾದ ಗವಿಗಳ ಮೂಲಕ ತಳಮಟ್ಟದ ಸುರಂಗಗಳ ಮೂಲಕ ತಲುಪಬಹುದಾಗಿತ್ತು. ಇದನ್ನು ಮಾಯಾ ಯುಗದ ಮರಣ ದೇವತೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೊಳೆತು ಹೋದ ಜೀವಿಗಳು ನಿಭಾಹಿಸುತ್ತಿದ್ದವು. ಸೂರ್ಯ (ಕಿನಿಚ್ ಅಹುವಾ) ಮತ್ತು ಇಟ್ಜೆಮ್ನಾ ವೃದ್ಧ ದೇವತೆಗಳು ಮಾಯಾ ಯುಗದ ಆಕಾಶಗಳ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಆಳುತ್ತವೆ. ಮತ್ತೊಬ್ಬ ವೃದ್ಧ ಗಾಡ್ ಎಲ್ ಪಾತಾಳಲೋಕದ ಅರ್ಚಿತ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ರಾತ್ರಿ ಆಕಾಶವು ಎಲ್ಲಾ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳ ಕಾಣಲು ಕಿಂಡಿಯಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಆಕಾಶದಲ್ಲಿ ಕಾಣುವ ಹಲವು ನಕ್ಷತ್ರ ಪುಂಜಗಳನ್ನು ಮಾಯಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ದೇವರು ಮತ್ತು ಸ್ಥಳಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಲಾಗಿದೆ.ಋತುಗಳ ಜಾರುವಿಕೆಯ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಅಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇನ್ನುಳಿದ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗಿನ ಸಂಪರ್ಕದ ಕೊಂಡಿಯಾಗಿದೆ.

ಮಾಯಾ ದೇವತೆಗಳು ಅನಂತತೆ ಹೊಂದಿವೆ.ಅವುಗಳು ಒಂದಕ್ಕೊಂದು ಪರಸ್ಪರ ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಿಂದ ನಡೆಯುತ್ತವೆ. ಮಾಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳಲ್ಲಿ ಧಾರ್ಮಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳು ಈ ಅತಿಮಾನುಷ ಶಕ್ತಿಗಳು ನಿರಂತರವಾಗಿ ತಮ್ಮ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಿಸಿಕೊಂಡಿರುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರುತ್ತವೆ. ಒಳ್ಳೆತನ ಮತ್ತು ಕೆಡುಕು ಮಾಯಾ ದೇವರುಗಳಲ್ಲಿ ನಿರಂತರವಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ ದೇವರು ಕೇವಲ "ಒಳ್ಳೆತನ"ವನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ. ಋತುಗಳ ಸಂಭವಿಸುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲಿ ಮಾಯಾ ಸಂಪ್ರದಾಯವು ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಧಾನಗಳನ್ನು ಆಯಾ ಚಕ್ರೀಯತೆಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ.

ಗೋವಿನ ಜೋಳದ ಇಳುವರಿ,ಬಗೆಗಿನ ಜೀವನ ಚಕ್ರದ ಹೃದಯವು ಮಾಯಾ ನಂಬುಗೆಯಲ್ಲಡಗಿದೆ. ಇದನ್ನು ಮಾಯಾದ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ದೇವತೆ ಇದರ ನಂಬಿಕೆಗೆ ಪಾತ್ರವಾಗಿದೆ.ಈ ದೇವತೆ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಧಾರ್ಮಿಕ ವಿಗ್ರಹವಾಗಿದೆ. ಮಾಯಾ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಈ ಯುವ ದೇವತೆಯು ಅದರ ಕಲಾತ್ಮಕತೆಯನ್ನು ನಿರೂಪಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಮುಸುಕಿನ ಜೋಳದ ದೇವತೆಯು ಕ್ಲಾಸಿಕಲ್ ಮಾಯಾ ಯುಗದ ಜೀವನ ಶೈಲಿಯ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ.

ಕೆಲವು ವೇಳೆ ಈ ಬಹುದ್ದೇಶಿತ ದೇವರುಗಳು ಗಣಿತೀಯ ಸೂತ್ರ ಸಮೀಕರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ.ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಏನು ಇದೆ ಎಂಬುದರ ವಿವರಣೆ ಇದರಲ್ಲಿ ದೊರೆಯುತ್ತದೆ. ಪ್ರತಿ ದೇವರೂ ಅಕ್ಷರಶಃ ಒಂದು ಅಂಕಿ ಅಥವಾ ಒಂದು ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತಾನೆ.ಇದರ ಮೂಲಕ ಬಹುದ್ದೇಶಿತ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ಗಳನ್ನು ಕೂಡ ಮಾಡಲಾಗಿದೆ. ಇದಕ್ಕಾಗಿ ಹಲವು ಪ್ರಕಾರದ ಮಾಯಾ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ಗಳನ್ನು ರೂಪಿಸಲಾಗಿದೆ.ಇದರಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆ ಪಡೆದಿದ್ದಿ 260-ದಿನದ ಚಕ್ರ,ಒಂದು 365-ದಿನದ ವೇಳಾ ಚಕ್ರ,ಇದು ಸೌರ ವರ್ಷ ತೋರಿದರೆ,ಇನ್ನೊಂದು ಚಾಂದ್ರಮಾನದ ಗತಿವಿಧಿಗಳ ದಾಖಲಿಸುತ್ತದೆ.ಇದು ಶುಕ್ರಗ್ರಹದ ಖಗೋಳದ ಸಂಯುತಿ ಕಾಲಮಿತಿಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಿದೆ.

ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರೀಯವಾಗಿ ಮಾಯಾ ಯುಗಧರ್ಮವು ಹಿಂದಿನ ಆಗುಹೋಗುಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿವೇಚಿಸಿ ಅದನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತದೆ.ಇದರಿಂದಾಗಿ ವರ್ತಮಾನ ಹುಟ್ಟುತ್ತದೆ.ಭವಿಷ್ಯದ ಚಕ್ರೀಯ ವೇಳೆಯನ್ನೂ ಸಹ ಇದು ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಅದಲ್ಲದೇ 19 ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಾನ್ ಸಾಂತಾ ಕ್ರುಜ್ ನಲ್ಲಿನ ಕ್ರಿಶ್ಚಿಯನ್ ಧರ್ಮದ ಮೇಲೂ ಮಾಯಾ ಸಂಸ್ಕೃತಿ ತನ್ನ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವಲ್ಲಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿದೆ. 

ಅದರಲ್ಲಿ ಗ್ವಾಟೆ ಮಾಲಾದಲ್ಲಿನ ಕ'ಚೆ ಯು ಪಶ್ಚಿಮ ದ್ವೀಪಗಳಲ್ಲಿ ಒಂಬತ್ತು ತಿಂಗಳ ಕಾಲಾವಧಿ ಉಲ್ಲೇಖಿತವಾಗಿದೆ.ಅದು "ಅಜ್ಕ್ 'ಐಜೆ"' ಇದು 260-ದಿನಗಳ ಲೆಕ್ಕ ಇಡುವ ಪದ್ದತಿಯಾಗಿದೆ.ಈ ಕ್ಯಾಲಂಡರ್ ನ್ನು "ಚೊ'ಲಿಕ್" ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು.

ಧಾರ್ಮಿಕತೆ
ಕ್ಲಾಸಿಕ್ ಯುಗದ ಪೂರ್ವ ಕಾಲ
ವರ್ಗೀಕರಣ
ವಿನ್ಯಾಸ