ವೆಂಕಮಾಂಬರು ನಂದವಾರೀಕ ಎಂಬ ನಿಯೋಗಿ ಬ್ರಾಹ್ಮಣರ ಪಂತದಲ್ಲಿ ಹುಟ್ಟಿದರು. ಇವರು ೧೭೩೦ರಲ್ಲಿ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ತಾರಿಕೊಂಡ ಎಂಬ ಹಳ್ಳಿಯಲ್ಲಿ ಜನಿಸಿದ್ದರು. ಇವರ ತಂದೆ ಕೃಷ್ಣಮಾತ್ಯಾ ಮತ್ತು ತಾಯಿ ಮಾನ್ಗ್ ಮಾಂಬ. ವೆಂಕಮಾಂಬ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಿಂದಲೇ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರನ ಭಕ್ತರು. ಈಕೆಯ ಅಪಾರ ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಕಂಡು ಹಳ್ಳಿಯ ಜನರು ವೆಂಕಮಾಂಬನನ್ನು ಹುಚ್ಚಿ ಎಂದು ತಿಳಿದ್ದಿದರು. 
ವೆಂಕಮಾಂಬ ಚಿಕ್ಕವಯಸ್ಸಿನಲ್ಲೇ ಮದುವೆಯಾಗಿ ಗಂಡನನ್ನು ಕಳೆದುಕೊಂಡು ಬಾಲವಿಧವೆಯಾದರು. ಇವರು ದೇವರನ್ನೇ ತನ್ನ ಗಂಡನೆಂದು ಭಾವಿಸಿ ಮದುವೆ ಆಗಿರುವ ಹೆಂಗಸರಂತೆ ಅಲಂಕರಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಿದ್ದರು.
ಇವರು ಯೋಗ ವಿಜ್ಞಾನವನ್ನು ಅಚರಯ ಸುಬ್ರಮಣ್ಯನಯುಡು ಬಳಿ ಕಲಿತು ಯೋಗಿನಿಯಾದರು. ಇದರಿಂದ ಅವರು ಹಳಿಯಲ್ಲಿದ್ದ ಪುರೋಹಿತರ ಕೋಪಕ್ಕೆ ಗುರಿಯಾದರು. ನಂತರ ಇವರು ತಿರುಮಲಕ್ಕೆ ಬಂದು ನೆಲಸಿದರು. ಇವರ ಭಕ್ತಿಗೆ ಮೆಚ್ಚಿ ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯು ವೆಂಕಮಾಂಬ ರಚಿಸಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಕೇಳಲು ದೇವಾಲಯ ಮುಚ್ಚಿರುವ ವೇಳೆಯಲ್ಲೂ ಈಕೆಗಾಗಿ ದೇವಾಲಯವನ್ನು ತೆರೆಯುತ್ತಿದ್ದರು. ರಾತ್ರಿವೇಳೆ ವೆಂಕಮಾಂಬ ತಾನು ರಚಿಸಿರುವ ಹಾಡುಗಳನ್ನು ಹೇಳಿ ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಆರತಿ ಮಾಡಿ, ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಸ್ವಾಮಿಗೆ ಅರ್ಪಿಸುತ್ತಿದ್ದರು. ದೇವರ ಬಳಿ ಇರುವ ಮುತ್ತು ರತ್ನಗಳನ್ನು ಗಮನಿಸಿದ ದೇವಾಲಯದ ಪುರೋಹಿತರು ತನಿಖೆ ಆರಂಭಿಸಿದಾಗ ಇದು ವೆಂಕಮಾಂಬನ ಕೆಲಸವೆಂದು ತಿಳಿದು ಆಕೆಗೆ ಶಿಕ್ಷೆಯನ್ನು ವಿಧಿಸಲಾಯಿತ್ತು. ಆಕೆಯನ್ನು ತಿರುಮಲದಿಂದ ೧೫ ಮೈಲಿ ದೂರದಲ್ಲಿರುವ ತುಂಬೂರಕೇಣವೆಂಬ ಗುಹೆಯಲ್ಲಿ ಇರಿಸಲಾಯಿತು. ವೆಂಕಟೇಶ್ವರ ಸ್ವಾಮಿಯೇ ಆಕೆಯನ್ನು ಇರಿಸಿರುವ ಗುಹೆಯಿಂದ ದೇವಾಲಯದವರೆಗೆ ಸುರಂಗ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಆಕೆಯ ಭಕ್ತಿಯ ಸೇವೆ ಮುಂದುವರೆಯಲು ಅನುಕೂಲ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟರು. ಈ ರೀತಿ ರಾತ್ರಿ ಆರತಿ ಆರು ವರ್ಷದವರೆಗೆ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ನಂತರ ದೇವಾಲಯದ ಪುರೋಹಿತರಿಗೆ ತಮ್ಮ ತಪ್ಪಿನ ಅರಿವಾಗಿ, ಆಕೆಯ ಶ್ರದ್ಧೆ ಮತ್ತು ಭಕ್ತಿಯನ್ನು ಅರಿತು ಆಕೆಯನ್ನು ಶಿಕ್ಷೆಯಿಂದ ಮುಕ್ತಗೊಳಿಸಿದರು. ಆಕೆ ವಾಪಸ್ಸು ಬಂದ ಮೇಲೆ ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರ ಏಕಾಂತ ಸೇವೆಗೆ ಅನುವುಮಾಡಿಕೊಡಲಾಯಿತು.
ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರ ಸಮಾಧಿ ಇರುವ ಸುತ್ತಮುತ್ತಲಿನ ಜಾಗವನ್ನು ಶಾಲೆಯಾಗಿ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅವರ ಸಮಾಧಿಯನ್ನು ಶಾಲೆಯ ಮೈದಾನದಲ್ಲಿ ಈಗಲೂ ಪೂಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ಏಕಾಂತ ಸೇವೆ
ಬಾಲ್ಯ ಮತ್ತು ಜೀವನ
ವೆಂಕಮಾಂಬ ಅವರನ್ನು ಕುರಿತ ಚಲನಚಿತ್ರಗಳು
ರಚನೆಗಳು