ಅರಿವಿನ ವಿಜ್ಞಾನವು 1960 ಮತ್ತು 1970 ರ ದಶಕಗಳಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಒಳಗಾಯಿತು, ಕೆಲವರು ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ "ಅರಿವಿನ ಕ್ರಾಂತಿ" ಎಂದು ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವರ್ತನಾವಾದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿ ವಿವರಿಸಿದರು. ವರ್ತನಾವಾದದ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚೌಕಟ್ಟನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು, ಅರಿವಿನ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮಾನವ ಜ್ಞಾನವು ಕಲಿಕೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಹೇಗೆ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಮಿದುಳಿನ-ಆಧಾರಿತ ಕಲಿಕೆಗಳನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ವರ್ತನೆಯನ್ನು ಮೀರಿ ನೋಡುತ್ತವೆ. "ಎಲ್ಲಾ ಸಂವೇದನಾ ಇನ್ಪುಟ್ ಪರಿವರ್ತನೆ, ಕಡಿಮೆ, ವಿಸ್ತಾರವಾಗಿ, ಸಂಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿದೆ, ಮರುಪಡೆಯಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ಮಾನವ ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ" ಬಳಸಲ್ಪಡುವ ಎಲ್ಲಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳೆಂದು ಕಲಿಯುವುದನ್ನು ಇದು ಉಲ್ಲೇಖಿಸುತ್ತದೆ. ಅಟ್ಕಿನ್ಸನ್-ಶಿಫ್ರಿನ್ ಮೆಮೊರಿ ಮಾದರಿ ಮತ್ತು ಬಡ್ಡೆಲಿಯ ಕಾರ್ಮಿಕ ಸ್ಮರಣೆ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಚೌಕಟ್ಟುಗಳು ಎಂದು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಯಿತು. ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಮೇಲೆ ಗಣಕ ವಿಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಮಾಹಿತಿ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನವು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರಿದೆ. ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನಾ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡುವ ಸ್ಮರಣೆಯ ಜ್ಞಾನದ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಗಳು (ಮುಂಚಿನ ಅಲ್ಪಾವಧಿಯ ಮೆಮೊರಿ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ) ಮತ್ತು ದೀರ್ಘ-ಕಾಲದ ಸ್ಮರಣೆಗಳನ್ನು ಸುಗಮಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್ ಸೈನ್ಸ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ನೋಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕಿ ಮತ್ತೊಂದು ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಭಾವ. ಇಂದು ಸಂಶೋಧಕರು ಅರಿವಿನ ಲೋಡ್ , ಮಾಹಿತಿ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮದ ಮನಶಾಸ್ತ್ರದಂತಹ ವಿಷಯಗಳ ಮೇಲೆ ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತಿದ್ದಾರೆ. ಈ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಸೂಚನಾ ವಿನ್ಯಾಸವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. 

ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣವಾದ ಎರಡು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಶಾಲೆಗಳಿವೆ ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಅರಿವಿನ ಮತ್ತು ಸಾಮಾಜಿಕ ಜ್ಞಾನವಿಜ್ಞಾನಿಗಳಾಗಿವೆ. ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಚಿಂತನೆ ಅಥವಾ ಜ್ಞಾನಗ್ರಹಣದ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳುವಳಿಕೆಯನ್ನು ಕೇಂದ್ರೀಕರಿಸುತ್ತದೆ, ಆದರೆ ನಂತರದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾಜಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳನ್ನು ಅರಿವಿನ ಜೊತೆಗೆ ಕಲಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಈ ಎರಡು ಶಾಲೆಗಳು, ಕಲಿಕೆಯು ಒಂದು ನಡವಳಿಕೆ ಬದಲಾವಣೆಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಾಗಿರುವುದರಿಂದ ಆದರೆ ಕಲಿಯುವವರು ಬಳಸುವ ಮಾನಸಿಕ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಎಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಹಂಚಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. 

ವಸ್ತುಗಳು ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಲಿಯುವುದು
ಕಾಗ್ನಿಟಿವಿಸ್ಮ್
ವರ್ತನೆವಾದ
ವಿಷಯ