ದ್ವಾರಕೆಯ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯನ್ನು ಮೊದಲಿಗೆ ಡೆಕ್ಕೆನ್ ಶಿಕ್ಷಣಾಲಯ ನಡೆಸಿತ್ತು. ಡೆಕ್ಕನ್ ಶಿಕ್ಷಣಾಲಯದ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯ ನಂತರ ಡಾ || ಎಸ್.ಅರ್.ರಾವ್ ರವರ ತಂಡದ ಕಾರ್ಯಚರಣೆ ೧೯೮೩ ರಿಂದ ಶುರುವಾಯಿತು . ಈ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಯನ್ನು ಎಂ.ಎ.ಯು.ಎನ್.ಐ.ಒ (ಮೆರೈನ್ , ಆರ್ಚಿಯೋಲಾಜಿ ಅಫ಼್ ನ್ಯಾಶನಲ್ ಇನ್ಸ್ ಟಿಟ್ಯೊ ಟ್ ಆಫ಼್ ಒಶಿಯನೋಗ್ರಾಫ಼ಿ) ನಡೆಸಿತು.
ಈ ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಾಗಿ ಅವರು ಹಲವು ಅಧುನಿಕತಂತ್ರಜ್ಙಾನವಾದ ಈಕೊ-ಸೌಂಡರ್ಸ್,ಮಡ್ ಪೆನಿಟ್ರೇಟರ್ಸ್,ಸಬ್ ಬಾಟಮ್ ಪ್ರೊಫೈಲರ್ಸ್,ಮತ್ತು ಅಂಡರ್ ವಾಟರ್ ಮೆಟಲ್ ಡಿಟೆಕ್ಟಾರ್ಸ್ಗಳನ್ನು ಬಳಸಿದ್ದಾರೆ. ಡಾ|| ರಾವ್ ರವರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಮೊದಲಿಗೆ ಸಮುದ್ರದ ದಡದಲ್ಲಿಯೇ ಕೆಲವು ಕುರುಹುಗಳು ದೊರಕಿವೆ ನಂತರ ಸಮುದ್ರದೊಳಗಡೆ ೩೦ ಅಡಿ ಆಳದಲ್ಲಿ ಪರಿಶೀಲಿಸಿದಾಗ ೪ ಸಾವಿರ ಕಿ.ಮಿ. ದೂರದವರೆಗೂ ಈಡಿ ನಗರಿ ಕಂಡಿದೆ ಎಂದರು. ಈ ಅವಶೇಷಗಳ ಪ್ರಕಾರ ದ್ವಾರಕೆಯು ೧೦೪ ಕಿ.ಮಿ. ವಿಸ್ತಾರವಿದ್ದಿರಬಹುದೆಂದು ಹಾಗು ಕ್ರಿ.ಪೂ.೧೧೪೩ ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯು ಮುಳುಗಿರಬಹುದೆಂದು ಊಹಿಸಲಾಗಿದೆ. ಕಾರ್ಯಾಚರಣೆತಯನ್ನು ಹರಿವಂಶ,ಮಹಾಭಾರತಗಳಿಗೆ ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿರುವುದರಿಂದ ಅಲ್ಲಿ ಬರುವ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರಿಯ ವಿವರಣೆಯ ಜೊತೆಗೆ ಅನುಮೋದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ದ್ವಾರಕೆಯನ್ನು ಬಂಗಾರದ ನಗರಿಯೆಂದು ಮಹಾಭರತ,ಸ್ಕಂದಪುರಾಣ,ವಿಷ್ನು ಪುರಾಣ ಮತ್ತು ಹರಿವಂಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಳಿದ್ದಾರೆ. ಸಮುದ್ರದೊಳಗದಡೆಯ ಅನ್ವೇಶಣೆ,ಮಾಹಿತಿ ಮತ್ತು ಐಹಿಕ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಸಂಸ್ಕ್ರತ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡ ದ್ವಾರಕಾ ನಗರಿಯೊಡನೆ ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿ ನೋಡಿದರೆ ಅಲ್ಲಿಯೂ ಸಹ ದ್ವಾರಕ ನಗರಿಯು ಸಮುದ್ರದ ಸೆಳೆತಕ್ಕೆ ಸಿಲುಕಿ ಮುಳುಗಿ ಹೋಗಿರುವ ಬಗ್ಗೆ ಉಲ್ಲೇಖವಿದೆ. ಮಹಾಭರತದಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವಂತೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಮುದ್ರದಲ್ಲಿ ಅಲೆ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೀರಕ್ಕೆ ರಭಸವಾಗಿ ಬಡಿಯುತ್ತಿರುವಾಗ ಸಮುದ್ರದ ಅಂಚಿನ ಕಟ್ಟೆ ಹೊಡೆದು ನೀರು ದ್ವಾರಕೆಯೊಳಗೆ ನುಗ್ಗಿ ಇಡೀ ನಗರವನ್ನು ನುಂಗಿತು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ, ಮತ್ತು ರಾವ್ ರವರು ಹೇಳುವ ಪ್ರಕಾರ ಮಹಾಭಾರತಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳಿರುವ ನಗರಿಗೂ, ದೊರೆತಿರುವ ಅವಶೇಷಗಳಿಗು ಹೊಂದಾಣಿಕೆಯಾಗುತ್ತವೆ.

ದ್ವಾರಕ ನಗರಿಯು ಉತ್ತರದ ಸಂಕೋಧರದಿಂದ ಹಿಡಿದು ದಕ್ಷಿಣದ ಒಖಾಮಂಡಿಯವರೆಗು ಮತ್ತು ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ಪಿಂದರದವರೆಗೂ ವಿಸ್ತರಿಸಿತ್ತು. ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ೩೦ ರಿಂದ ೪೦ ಮಿ. ಎತ್ತರವಿರುವ ಗಿರಿಯನ್ನೇ ಮಹಾಭರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ರೈವತಕ ಗಿರಿಯೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ ಹಾಗೆಯೇ ಮಹಾಭರತದಲ್ಲಿ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿರುವ ಪ್ರಸಾದವು ದ್ವಾರಕೆಯ ಕೋಟೆಗೆ ಸೇರಿರಬಹುದೆಂದು ತೀರ್ಮಾನಿಸಲಾಗಿದೆ

ಹಿನ್ನುಡಿ
ಪರಿಚಯ
ಕಾರ್ಯಚರಣೆಗಳು
ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ದ್ವಾರಕೆಯ ಉಲ್ಲೇಖ