ಸಮಕಾಲೀನ ಕಾಗ್ನಿಟಿವ್‌ ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಅಖಾಡದಲ್ಲಿ ಸಾದೃಶ್ಯ ವಿಸ್ತೃತ ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಪ್ಲೇಟೋ ಹಾಗೂ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯ ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬಳಕೆಯಾಗುತ್ತಿದೆ. ಆದರೆ, ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಚೌಕಟ್ಟು ಒದಗಿಸಿದ್ದು ಮಾತ್ರ ಜೆಂಟನರ್ ಅವರ ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಥಿಯರಿ ೧೯೮೩).ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಇದೇ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ವಿಚಾರವನ್ನು ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ರೂಪಕ ಹಾಗೂ ಪರಿಕಲ್ಪನಾ ಬ್ಲೆಂಡಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತಕಾರರು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಮನೋವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಎರಡಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ, ಸಾದೃಶ್ಯವೆನ್ನುವುದು ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯದ ಘಟಕಗಳ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ಅಥವಾ ಜೋಡಣೆಯನ್ನು ನೆಚ್ಚಿಕೊಂಡಿದೆ. ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್‌ ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವೆ ಮಾತ್ರ ಕಂಡುಬರುವುದಿಲ್ಲ ಬದಲಿಗೆ, ವಸ್ತುಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಹಾಗೂ ಸಂಬಂಧಗಳ ಸಂಬಂಧದಲ್ಲೂ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ. ಸಂಪೂರ್ಣ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಆಖ್ಯಾನದ ಕಾರ್ಯನಿರ್ಧಾರ ಅಥವಾ ಲಕ್ಷ್ಯದ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧದ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತೊಡಗುತ್ತದೆ. ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮನೋವಿಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಕಷ್ಟು ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗಿದ್ದು ಗಮನಾರ್ಹ ಬೆಂಬಲವನ್ನೂ ಸಂಪಾದಿಸಿದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ವಿಜ್ಞಾನ ಹಾಗೂ ಕೃತ್ರಿಮ ಜ್ಞಾನಗಳೆರಡರಲ್ಲೂ ಅದು ಯಶಸ್ಸು ದಾಖಲಿಸಿದೆ(ಕೆಳಗೆ ನೋಡಿ). ಕೆಲವು ಅಧ್ಯಯನಗಳು ರೂಪಕ ಹಾಗೂ ಹೋಲಿಕೆಗಳಂಥ ಹಲವು ವಸ್ತುಗಳನ್ನ ಗ್ರಹಿಕೆಯ ಕ್ಷಿತಿಜವನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಿವೆ.

ಕೇಥ್ ಹೊಲ್ಯೋಕ್‌ ಹಾಗೂ ಪೌಲ್ ಥಗಾರ್ಡ್(೧೯೯೭) ಸ್ಟ್ರಕ್ಚರ್ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದೊಳಗೆಯೇ ತಮ್ಮ “ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಥಿಯರಿ”ಯನ್ನೂ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು.
ಅವರು ತಮ್ಮ ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಸಾದೃಶ್ಯದ “ಸುಸಂಬದ್ಧತೆ” ರಚನಾತ್ಮಕ ನಿರಂತರತೆ, ಸಂಜ್ಞಾ ಹೋಲಿಕೆ ಹಾಗೂ ಉದ್ದೇಶವನ್ನು ಕುರಿತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ವಾದ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಸಾದೃಶ್ಯ ಐಸೋಮಾರ್ಫಿಸಮ್‌ ಆದಾಗ, ಕೆಳ ಹಂತಗಳನ್ನು ದಾಖಲಿಸಿದರು ಕೂಡ ರಚನಾತ್ಮಕ ನಿರಂತರತೆ ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಲ್ ಆಗುತ್ತದೆ. ಅಮೂರ್ತತೆಯ ಯಾವ ಹಂತದಲ್ಲಾದರೂ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಎನ್ನುವುದು ಒಂದೇ ಬಗೆಯ ಘಟಕಗಳನ್ನು ಹಾಗೂ ಮೂಲಪಠ್ಯ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇರಬೇಕೆಂದು ಹೋಲಿಕೆ ಬಯಸುತ್ತದೆ. ಐಡೆಂಟಿಕಲ್ ಸಂಬಂಧಗಳು ಹಾಗೂ ಜೋಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಘಟಕಗಳು ಹಲವಾರು ಐಡೆಂಟಿಕಲ್ ಲಕ್ಷಣಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದರೆ ಅದನ್ನು ಮ್ಯಾಕ್ಸಿಮಲ್‌ ಎಂದುಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಸಮಸ್ಯೆಯನ್ನು ಆ ಕ್ಷಣದಲ್ಲಿ ಪರಿಹರಿಸಲು ಅನುವು ಮಾಡಿಕೊಡುವ ಸಾದೃಶ್ಯದ ಎಲ್ಲಾ ಬಗೆಯ ಉದ್ದೇಶಗಳೂ ಈವರೆಗೆ ಈಡೇರಿವೆ. ಒಂದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮೂಲಪಠ್ಯಗಳಿದ್ದಾಗ ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತ ತನ್ನದೇ ಆದ ಸಂಕಷ್ಟಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿದೆ ಆದರೆ ಅವೆಲ್ಲವುಗಳಿಂದ ಹೊರಬರುವ ದಾರಿಗಳೂ ಸಾಕಷ್ಟಿದ್ದವು. ಹಮ್ಮೆಲ್‌ ಹಾಗೂ ಹೊಲ್ಯೊಕ್ (೨೦೦೫) ನ್ಯೂರಲ್ ನೆಟ್‌ವರ್ಕ್‌ ವಾಸ್ತುಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಪರಿಧಿಯಲ್ಲಿಯೇ ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಮರುವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಿದರು. ಮಲ್ಟಿಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಬಹುತೇಕಸಮಸ್ಯೆಗಳು ಉದ್ಭವವಾಗಿದ್ದು ಅದರ ಹೋಲಿಕೆ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯಿಂದ. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನೋಡಿದರೆ ಸಾದೃಶ್ಯಕ್ಕೂ ಇದಕ್ಕೂ ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಾಸವೇನೂ ಇಲ್ಲ. 
ಅಮೂರ್ತತೆಯ ಕೆಲವು ಹಂತಗಳಲ್ಲಾದರೂ "ಐಡೆಂಟಿಕಲ್‌" ಎನ್ನಬಹುದಾದ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಅಥವಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಇರಲೇಬೇಕು ಎಂಬ ನಿಶ್ಚಿತ ಬೇಡಿಕೆ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಅಪ್ಲಿಕೇಶನ್‌ಗಳದ್ದು. ಮಾನವ ಸಾದೃಶ್ಯ ಇಲ್ಲ ಅಥವಾ ಗೋಚರಿಸುವ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲ. 

ಮಾರ್ಕ್‌ ಟಿ. ಕೀನೆ ಹಾಗೂ ಬ್ರೇಶಾ(೧೯೮೮) ತಮ್ಮ "ಇಂಕ್ರಿಮೆಂಟಲ್ ಅನಾಲಜಿ ಮಿಷಿನ್‌" (ಐಎಎಮ್‌) ಅನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿದರು. ಅವರ ಈ ಸುಧಾರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರತ ಮೆಮರಿ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್‌ಗಳು ಹಾಗೂ ರಚನಾತ್ಮಕ, ಸಂಜ್ಞಾ ಹಾಗೂ ಪ್ರಾಗ್ಮೆಟಿಕ್‌ ಕನ್‌ಸ್ಟ್ರೈಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಆ ಮೂಲಕ ಮೂಲ ಸಾದೃಶ್ಯವನ್ನು ಆಯ್ಕೆ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ ಹಾಗೂ ಬೇಸ್‌ ಹಾಗೂ ಲಕ್ಷ್ಯಗಳ ನಡುವಿನ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಸರಣಿಯ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸಲು ಸಹಾಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಹಲವಾರು ಅಧ್ಯಯನಗಳ ಮೂಲಕ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಸತ್ಯದ ಪ್ರಕಾರ, ಮಾನವ ಸಾದೃಶ್ಯವಾಚಿ ಮ್ಯಾಪಿಂಗ್ ಕಾರ್ಯಪರತೆಯ ಮೇಲೆ ಮಾಹಿತಿ ಮಂಡನಾ ಕ್ರಮದ ಪ್ರಭಾವ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿದೆ.

ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ಅನುಭವ
ಸಂಬಂಧದ ಗುರುತಿಸುವಿಕೆ
"ಮೂಲಪಠ್ಯ" ಹಾಗೂ "ಲಕ್ಷ್ಯ " ಶಬ್ದಗಳ ಬಳಕೆ
ಹಂಚಲ್ಪಟ್ಟ ರಚನೆ