ಬಿಳಿ (ಬಣ್ಣರಹಿತ) ವಜ್ರವನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಬೇರಾವುದೇ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ಅಂಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವಿಕೆಯ ಪದ್ಧತಿಗಳು ಆಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲ. 1950ರ ದಶಕದ ಆರಂಭದಲ್ಲಿ ಜೆಮಾಲಜಿಕಲ್‌ ಇನ್‌ಸ್ಟಿಟ್ಯೂಟ್‌ ಆಫ್‌ ಅಮೆರಿಕಾ (GIA) ಸಂಸ್ಥೆಯಿಂದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಒಂದು ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು ವಜ್ರಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಬರಿಗಣ್ಣುಗಳಿಂದ ನೋಡುವ ಮೂಲಕ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿತ್ತು. GIA ಪದ್ಧತಿಯು ವರ್ಗೀಕರಣಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪ್ರಮುಖ ನೂತನ ಪರಿಪಾಠವನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ವರ್ಗೀಕರಿಸುವಿಕೆಯ ಸ್ಫುಟತೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ 10x ವರ್ಧನವನ್ನು ಒಂದು ಮಾನದಂಡವಾಗಿ ಪರಿಚಯಿಸಿರುವುದು ಆ ನೂತನ ಪರಿಪಾಠವಾಗಿದೆ. ಇತರ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಈಗಲೂ ಕೇವಲ ಬರಿಗಣ್ಣುಗಳನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಂಡು (20/20 ದೃಷ್ಟಿ ಉಪಕರಣವನ್ನು ಧರಿಸಿಕೊಂಡು) ವರ್ಗೀಕರಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

ವಜ್ರವೊಂದನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಿಸಲು ಬಳಸಲಾಗುವ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಬಳಕೆದಾರನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ನೆರವಾಗಲು ಒಂದು ಜ್ಞಾಪಕ ಸಾಧನವನ್ನು ಪರಿಚಯಿಸಲಾಗಿದೆ. ವಜ್ರದ ಬಣ್ಣ (color), ಕತ್ತರಿಸಿದ ನಮೂನೆ (cut), ಸ್ಫುಟತೆ (clarity) ಮತ್ತು ಕ್ಯಾರಟ್‌ (carat) ಇವೇ ಆ ನಾಲ್ಕು ಅಂಶಗಳಾಗಿದ್ದು, ಇವನ್ನು ಒಟ್ಟಾರೆಯಾಗಿ "ನಾಲ್ಕು Cಗಳು" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಮಾರ್ಪಾಡಿನೊಂದಿಗೆ ಈ ವರ್ಗಗಳು ಎಲ್ಲಾ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳ ವರ್ಗೀಕರಿಸುವಿಕೆಯನ್ನು ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಉಪಯುಕ್ತವಾಗಬಹುದಾಗಿವೆ. ಈ ನಾಲ್ಕು ಮಾನದಂಡಗಳು, ತಾವು ಅನ್ವಯಿಸಲ್ಪಡುತ್ತಿರುವುದು ಬಣ್ಣದ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೋ ಅಥವಾ ಬಣ್ಣರಹಿತ ವಜ್ರಕ್ಕೋ ಎಂಬುದನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಬಗೆಬಗೆಯ ಪ್ರಭಾವವನ್ನು ತಮ್ಮೊಂದಿಗೆ ಹೊತ್ತೊಯ್ಯುತ್ತವೆ. ವಜ್ರಗಳಲ್ಲಿ, ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಾದರಿಯು ಮೌಲ್ಯದ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾದರೆ, ನಂತರದ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಸ್ಫುಟತೆ ಮತ್ತು ಬಣ್ಣಗಳು ಅಲಂಕರಿಸುತ್ತವೆ. ಮಿನುಗುವಿಕೆಯು ವಜ್ರಗಳ ಮೂಲಭೂತ ಲಕ್ಷಣವಾಗಿದೆ. ಬೆಳಕನ್ನು ಅದರ ಘಟಕಗಳಾದ ಕಾಮನಬಿಲ್ಲಿನ ಬಣ್ಣಗಳಿಗೆ ವಿಭಜಿಸುವುದು (ಹರಡಿಕೆ), ಉಜ್ಜ್ವಲವಾದ ಪುಟ್ಟಪುಟ್ಟ ತುಣುಕುಗಳಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಕಾಣಿಸುವುದು (ಮಿನುಗುವಿಕೆ) ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಕಣ್ಣಿಗೆ ತಲುಪಿಸುವುದು (ಉಜ್ಜ್ವಲ ಕಾಂತಿ) ಇವು ವಜ್ರದ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳಾಗಿವೆ.

ತನ್ನ ಒರಟಾದ ಸ್ಫಟಿಕದಂಥ ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ, ವಜ್ರವೊಂದು ಈ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳ ಪೈಕಿ ಯಾವುದನ್ನೂ ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇವೆಲ್ಲಾ ಹೊರಹೊಮ್ಮಲು ಅದಕ್ಕೆ ಸೂಕ್ತವಾದ ಆಕಾರಕೊಡುವಿಕೆಯು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಇದನ್ನು "ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಾದರಿ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಣ್ಣದ ವಜ್ರಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಬಣ್ಣವನ್ನು ಹೊಂದಿರುವ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಆ ಬಣ್ಣದ ಪರಿಶುದ್ಧತೆ ಮತ್ತು ಸೌಂದರ್ಯವು ಗುಣಮಟ್ಟದ ಪ್ರಧಾನ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಅಂಶವಾಗಿರುತ್ತದೆ.

ಬಣ್ಣದ ಕಲ್ಲೊಂದನ್ನು ಮೌಲ್ಯಯುತವಾಗಿಸುವ ವಿಶಿಷ್ಟ ಭೌತಿಕ ಲಕ್ಷಣಗಳೆಂದರೆ, ಬಣ್ಣ, ಕೊಂಚಮಟ್ಟಿಗಿನ ಸ್ಫುಟತೆ (ಪಚ್ಚೆಗಳು ಯಾವಾಗಲೂ ಒಂದು ಅನೇಕ ಒಳಗೂಡಿಸುವಿಕೆಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತವೆ), ಕತ್ತರಿಸಿದ ಮಾದರಿ, ಕಲ್ಲಿನೊಳಗಿರುವ ಬಣ್ಣ ವಲಯ ರಚನೆಯಂಥ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ದ್ಯುತಿ ವಿದ್ಯಮಾನ, ಮತ್ತು ಆಸ್ಟರಿಯಾ (ನಕ್ಷತ್ರ ಪರಿಣಾಮಗಳು). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒಂದು ಶಕ್ತಿಶಾಲಿಯಾದ ಪ್ರೇಮದ ಸ್ವರೂಪವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿನ ಆಸ್ಟರಿಯಾಕ್ಕೆ ಗ್ರೀಕರು ಅತೀವವಾದ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ನೀಡಿದ್ದರು, ಮತ್ತು ಟ್ರಾಯ್‌ನ ಹೆಲೆನ್‌ ನಕ್ಷತ್ರದ-ಕುರಂಗದ ಕಲ್ಲನ್ನು ಧರಿಸಿದ್ದಳು ಎಂಬುದು ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸಂಗತಿಯಾಗಿತ್ತು.

ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಐತಿಹಾಸಿಕವಾಗಿ ಪ್ರಶಸ್ತ ಕಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ಅರೆ-ಪ್ರಶಸ್ತ ಶಿಲೆಗಳು ಎಂಬುದಾಗಿ ವರ್ಗೀಕರಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು. ಇಂಥದೊಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನವು ಕಾಲಕ್ಕನುಗುಣವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವುದರ ಜೊತೆಗೆ ಸಂಸ್ಕೃತಿಗನುಗುಣವಾಗಿ ವ್ಯತ್ಯಯವಾಗುತ್ತದೆಯಾದ್ದರಿಂದ, "ಪ್ರಶಸ್ತ ಕಲ್ಲುಗಳು" ಎನಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಇರಬೇಕಾದ ಅಗತ್ಯ ಅಂಶಗಳೇನು ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರ್ಣಯಿಸುವುದು ಎಲ್ಲ ಸಮಯಗಳಲ್ಲೂ ಒಂದು ಕಷ್ಟಕರ ಸಂಗತಿಯಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿದೆ.

ವಜ್ರವು ಮಾತ್ರವೇ ಅಲ್ಲದೇ, ಮಾಣಿಕ್ಯ, ನೀಲಮಣಿ, ಪಚ್ಚೆ, ಮುತ್ತು (ನಿಷ್ಕೃಷ್ಟವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ಇದೊಂದು ರತ್ನದ ಕಲ್ಲಲ್ಲ) ಮತ್ತು ಕ್ಷೀರಸ್ಫಟಿಕ ಮೊದಲಾವುಗಳೂ ಸಹ ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ರತ್ನಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. 19ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಬ್ರೆಜಿಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಭಾರೀ ಪ್ರಮಾಣದ ಪದ್ಮರಾಗದ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಾಗುವವರೆಗೂ, ಪ್ರಾಚೀನ ಗ್ರೀಸ್‌ನ ಕಾಲದಿಂದಲೂ ಪದ್ಮರಾಗವೂ ಸಹ ಒಂದು "ಪ್ರಶಸ್ತ ಕಲ್ಲು" ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು. ಕಳೆದ ಶತಮಾನದಲ್ಲೂ ಸಹ ಕಡಲು ನೀಲಿ, ವಿಶಿಷ್ಟ ಪಚ್ಚೆಮಣಿ ಮತ್ತು ಕ್ಯಾಟ್‌'ಸ್‌ ಐನಂಥ ಕೆಲವೊಂದು ಕಲ್ಲುಗಳು ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಿದ್ದವು ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಅವು ಪ್ರಶಸ್ತವಾದ ಕಲ್ಲುಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದವು.

ಈ ಆಧುನಿಕ ಯುಗದಲ್ಲಿ ಇಂಥದೊಂದು ವೈಲಕ್ಷಣ್ಯವು ವ್ಯಾಪಾರಿ ವಲಯದಿಂದ ಮಾಡಲ್ಪಡುತ್ತಿಲ್ಲ. ವಿನ್ಯಾಸಕರ ಬ್ರಾಂಡ್‌ ಹೆಸರು, ಫ್ಯಾಷನ್‌ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು, ಮಾರುಕಟ್ಟೆ ಪೂರೈಕೆ, ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳು ಇತ್ಯಾದಿಗಳನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿ, ಅನೇಕ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳು ಅತ್ಯಂತ ದುಬಾರಿಯಾದ ರತ್ನಾಭರಣಗಳಲ್ಲಿಯೂ ಬಳಸಲ್ಪಡುತ್ತಿವೆ. ಅದೇನೇ ಇದ್ದರೂ, ವಜ್ರಗಳು, ಮಾಣಿಕ್ಯಗಳು, ನೀಲಮಣಿಗಳು ಮತ್ತು ಪಚ್ಚೆಗಳು ಈಗಲೂ ಕೂಡ ಒಂದು ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಯನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದು, ಅದು ಇತರ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಪ್ರತಿಷ್ಠೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿಸುತ್ತದೆ.

ರತ್ನದ ಅಭಿಜ್ಞರನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ ಗಣನೆಗೆ ಬಾರದಷ್ಟು ಪರಿಚಿತವಾಗಿರುವ, ರತ್ನದ ಗುಣಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಅತ್ಯಂತ ಅಪರೂಪವಾಗಿ ಸಂಭವಿಸುವಂಥ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವಿಸಲಾಗುವ ಅಪರೂಪದ ಅಥವಾ ಅಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ, 0}ಆಂಡಲ್ಯುಸೈಟ್‌, ಆಕ್ಸಿನೈಟ್‌, ಕ್ಯಾಸಿಟರೈಟ್‌, ಕ್ಲಿನೋಹ್ಯೂಮೈಟ್‌ ಮತ್ತು ಬಿಕ್ಸ್‌ಬೈಟ್‌ ಸೇರಿವೆ.

ರತ್ನಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಅಗಾಧವಾಗಿ ಏರಿಳಿಯಬಹುದು (ಟ್ಯಾಂಜನೈಟ್‌ ಬೆಲೆಯು ವರ್ಷಗಳಿಂದಲೂ ಇರುವಂತೆ) ಅಥವಾ ಸಾಕಷ್ಟು ಸ್ಥಿರವಾಗಿಯೂ ಇರಬಹುದು (ವಜ್ರಗಳ ಬೆಲೆಗಳು ಇರುವಂತೆ). ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ದೊಡ್ಡದಾದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾರಟ್‌ನ‌ ಬೆಲೆಗಳು ಸಣ್ಣದಾಗಿರುವ ಕಲ್ಲುಗಳ ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾರಟ್‌ನ ಬೆಲೆಗಳಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿನದಾಗಿವೆ, ಆದರೆ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗಾತ್ರಗಳ ಕಲ್ಲಿನ ಜನಪ್ರಿಯತೆಯು ಬೆಲೆಗಳ ಮೇಲೆ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಬಹುದು. ವಿಶಿಷ್ಟವೆನಿಸುವಂತೆ, ಒಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದ್ಮರಾಗಕ್ಕಾಗಿರುವ ಬೆಲೆಗಳು, ಪ್ರತಿ ಕ್ಯಾರಟ್‌ಗೆ 1USDನಷ್ಟು ಇರುವುದರಿಂದ ಮೊದಲ್ಗೊಂಡು, ಓರ್ವ ಸಂಗ್ರಾಹಕನ ಮೂರು ಕ್ಯಾರಟ್‌‌ನ, ಪಾರಿವಾಳದ-ರಕ್ತದ ಬಣ್ಣದಲ್ಲಿರುವ ಹೆಚ್ಚೂಕಮ್ಮಿ "ನಿಖರವಾದ" ಮಾಣಿಕ್ಯಕ್ಕಾಗಿರುವ 20,000-50,000USDವರೆಗೆ ಬೆಲೆಯವರೆಗೆ ತನ್ನ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿರಲು ಸಾಧ್ಯವಿದೆ.

ವಿಶಿಷ್ಟ ಲಕ್ಷಣಗಳು ಮತ್ತು ವರ್ಗೀಕರಣ
ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳ ಮೌಲ್ಯ
ರತ್ನದ ಕಲ್ಲುಗಳಿಗೆ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುವ ಸಂಸ್ಕರಣೆಗಳು
ಕತ್ತರಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಹೊಳಪು ನೀಡುವಿಕೆ