ಸತ್ವ - ರಜಸ್ಸು - ತಮಸ್ಸು ; 
ಸೌಕರ್ಯಕ್ಕಾಗಿ ಅವುಗಳನ್ನು ಗುಣಗಳೆನ್ನಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಕೃತಿಯ ಸ್ವರೂಪವೇ ಇವು ಮೂರು ಗುಣಗಳು. ಇದು ಪುರುಷನನ್ನು ಬಾಧಿಸುವುದರಿಂದ ಗುಣಗಳೆಂದಿದೆ. ಜಗತ್ತಿನ ಯಾವತ್ತೂ ಪದಾರ್ಥಗಳು ಈ ಮೂರೂ ಗುಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದೆ. 
ಅವನೇ ಜ್ಞಾತೃ -ತಿಳಿಯುವವನು, ಅವನನ್ನು ತಿಳಯಲಾಗವುದಿಲ್ಲ. ( ಎಂದರೆ ಜ್ಞಾತೃವಿಗೆ ಜ್ಞಾತೃವಾಗಲಾರ); ಆದರೆ ಇವನು -ಪುರುಷ -ನಿಷ್ಕ್ರಿಯ. ಉದಾಸೀನ ; ಅವನು ಕೇವಲ ಸಾಕ್ಷಿ ರೂಪ ; ಕೂಟಸ್ಥ ; ನಿತ್ಯ (ನಾಶವಿಲ್ಲದವನು, ನಿರ್ಗುಣ , ಸದಾ ಮುಕ್ತ, ಅಸಂಗ , ಅವಿಕಾರಿ (ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದದವನು) ; ಆತ್ಮ ದಂತೆ ಆನಂದ ರೂಪನಲ್ಲ ; 

ಮೊದಲು ಮಹತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿ, ಅದರಿಂದ ಅಹಂಕಾರ ಅದರಿಂದ ಪಂಚ ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳು , .ಏಕಾದಶ ಇಂದ್ರಿಯಗಳು, ಪಂಚ ತನ್ಮಾತ್ರೆಗಳಿಂದ ಪಂಚ ಭೂತಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುವುವು. 
ಸತ್ವಗುಣದ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯದಿಂದ (ವೈಕೃತ) ಪಂಚ ಜ್ಞಾನೇಂದ್ರಿಯ; ಪಂಚ ಕರ್ಮೇಂದ್ರಿಯ, ಮನಸ್ಸುಗಳ ಉತ್ಪತ್ತಿ 
ಮೂರು ತತ್ವಗಳು
ಮೂರುಗುಣಗಳು :
ಸಾಂಖ್ಯ ತತ್ವದ ಮೂಲ
ಸಾಂಖ್ಯ -ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಪರಿಚಯ