ಮಾನವಸಮಾಜ ಎಂದರೇನು, ಯಾವ ರೀತಿಯ ನಿಯಮಗಳು ಅದರ ಪ್ರಗತಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸುತ್ತವೆ, ಇವು ಯಾವುವು ಎಂದು ತಿಳಿದು ಇವನ್ನು ತನ್ನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಉಪಯೋಗಿಸಬಹುದು ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಒದಗಿಸುವ ಮಾಕ್ರ್ಸ್‍ವಾದಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಅಂಗ 'ಚಾರಿತ್ರಿಕ ಭೌತವಾದ. ಇದರ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿ ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಪ್ರಕೃತಿ ಮತ್ತು ಸಮಾಜ ಎರಡನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ಜಗತ್ತಿನ ಬಗೆಗೆ ಸಮಂಜಸವಾದ ಭೌತವಾದಿ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ರೂಪಿಸಲು ಇದರಿಂದ ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು. ಸಮಾಜ ಜೀವನದ ಭೌತವಾದಿ ಜೀವನವನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಿ ಅದರ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ತಿಳಿಯಪಡಿಸಿತು. ಸಮಾಜದ ಆರ್ಥಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು ಅದರ ಇತರ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಂದ ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸಿ ಮಾಕ್ರ್ಸ್ ಸಮಾಜದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಚಾರಿತ್ರಿಕ ರೂಪವನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸಿದ.

ಪ್ರಕೃತಿಯನ್ನು ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ವಿವೇಚಿಸುವಂತೆ ಸಮಾಜ ಜೀವನವನ್ನೂ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ವಿಶಿಷ್ಟ ದೃಷ್ಟಿಯಿಂದ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತವೆ. ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾನವನ ಉತ್ಪಾದನಾ ಶಕ್ತಿಗಳನ್ನೂ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಬಂಧಗಳನ್ನೂ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇತಿಹಾಸ ಮಾನವ ಸಮಾಜ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ಕಾಲಗಳಲ್ಲಿ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ತನ್ನ ವಿಷಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿವೆ. ಸೌಂದರ್ಯ ಮೀಮಾಂಸೆ ಮಾನವನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಕಲೆ, ಸಾಹಿತ್ಯ ಮುಂತಾದ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ವಿವಿಧ ಸಮಾಜಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ವಿವೇಚಿಸಿದ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿದ ಮಾತ್ರಕ್ಕೇ ನಮಗೆ ಸಮಾಜದ ಪೂರ್ಣ ಅರಿವು ಉಂಟಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸಮಾಜದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ಯಾವ ರೀತಿ ಸಮಾಜ ಜೀವನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಯಾವ ಒಂದು ಸಮಾಜ ಶಾಸ್ತ್ರವೂ ವಿವೇಚಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ನಿಯಮಗಳ ಪರಿಚಯವಿಲ್ಲದೇ ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲಾ ಅಂಗಗಳನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ಅದಕ್ಕೆ ಒಂದು ಜೀವಂತ ಅಸ್ತಿತ್ವವಿದೆ ಎಂದು ತೋರಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿಲ್ಲ.

ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದ ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ಸಮಾಜಗಳ ಮೂಲಾಧಾರವಾದ ಅಂದರೆ ಜನರು ತಮ್ಮ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ಕೈಗೊಳ್ಳಬೇಕಾದ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸಿ ಅದರ ಮೂಲಕ ಮಾನವ ಉತ್ಪಾದನಾ ವಿಧಿಯಲ್ಲಿ ಇತರರೊಡನೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ಸಂಬಂಧ ಹೊಂದಿರುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಬಂಧಗಳೇ ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಸಮಾಜದ ಮೂಲಾಧಾರ. ಇವೇ ಅದರ ಆರ್ಥಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸಿದವು. ಈ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಬಂಧಗಳ ಮೇಲೆಯೇ ಸಮಾಜದ ರಾಜಕೀಯ, ನ್ಯಾಯ, ಕಲೆ ಮುಂತಾದವು ರೂಪಿತವಾಗಿರುವುದಾಗಿದೆ.

ಉತ್ಪಾದನಾ ಶಕ್ತಿಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಂಬಂಧಗಳು ಉಂಟಾಗುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ತದನುಗುಣವಾಗಿಯೇ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ರೂಪುಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳಿಗೂ ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ನಿಯಮಗಳು ಪ್ರತಿಯೊಂದು ಹಂತದ ಸಾಮಾಜಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುತ್ತವೆ. ಇವಲ್ಲದೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ರಚನೆಗೆ ವಿಶಿಷ್ಟವಾದ ನಿಯಮಗಳಿಗೂ ಆಯಾ ಸಮಾಜ ಅಧೀನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಈ ವಿಶಿಷ್ಟ ನಿಯಮಗಳು ಆ ಸಮಾಜ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು, ಹೇಗೆ ಬೆಳೆಯಿತು ಮತ್ತು ಅದಕ್ಕಿಂತ ಉತ್ತಮಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಯಾವ ರೀತಿ ಬದಲಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ತಿಳಿಸುತ್ತವೆ.

ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿಯ ತನಕ ರೂಪುಗೊಂಡ ಸಾಮಾಜಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ರಚನೆಗಳಿವು: ಆದಿಕಾಲದ ಸಮತಾವಾದ ಸಮಾಜ, ಸಾಮಂತಶಾಹಿ ಸಮಾಜ ಮತ್ತು ಬಂಡವಾಳಶಾಹಿ ಸಮಾಜ. ಈ ಎಲ್ಲ ರಚನೆಗಳಲ್ಲೂ ಜನರು ಕೈಗೊಂಡ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಮೇಲ್ನೋಟಕ್ಕೆ ಯಾವ ರೀತಿಯ ವ್ಯವಸ್ಥೆಗೂ ಅಧೀನವಾಗಿಲ್ಲವೆಂದು ಕಂಡುಬಂದರೂ ಇವರ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳು ಒಂದು ವರ್ಗದ ಅಥವಾ ಗುಂಪಿನ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಾಗಿ ಪರಿಣಮಿಸಿ ಸಮಾಜದ ಸತತ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ಕಾರಣವಾದುದೆಂದು ಕಂಡುಬರುವುದು. ಇವೇ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ವರ್ಗ ಹೋರಾಟದ ಚಿಹ್ನೆಗಳು.

ವಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದದ ಪ್ರಭಾವ
ಸಮಾಜವಾದ
ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದಿ ಸಿದ್ಧಾಂತ
ಮಾರ್ಕ್ಸ್‌ನ ಕೃತಿಗಳು