ಮಹಾ ಮೊಘಲರ ಇಸ್ಲಾಮಿಕ್ ರಾಜವಂಶದ ಆಳ್ವಿಕೆಯು ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಅಭೂತಪೂರ್ವ ಸಂಪದಭಿವೃದ್ಧಿಯ ಶಕೆಯಾಗಿತ್ತು. ಸುಮಾರು 1800ರಲ್ಲಿ ಮೊಘಲ್ ಶಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಂಡಿತು. "ಭಾರತದ ಭಾಗಗಳ ಪೈಕಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಆಳ್ವಿಕೆ ಸುದೀರ್ಘಾವಧಿ ಅನುಭವಿಸಿದ ಭಾಗಗಳು ಇಂದು ಅತೀ ಬಡತನದಲ್ಲಿರುವ ಗಮನಾರ್ಹ ಸತ್ಯ ದೃಢಪಟ್ಟಿದೆ"ಎಂದು ಜವಾಹರಲಾಲ್ ನೆಹರೂ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ.

ವಸಾಹತುಶಾಹಿ ಖಾಸಗೀಕರಣಗಳು, ಉತ್ಪಾದಿತ ಅಥವಾ ನವೀಕೃತ ಭಾರತದ ಸರಕುಗಳ ಮೇಲೆ ನಿಯಂತ್ರಣಗಳು ಮತ್ತು ಸುಂಕಗಳು,ತೆರಿಗೆಗಳು ಮತ್ತು ನೇರ ಸ್ವಾಧೀನಗಳ ಮ‌ೂಲಕ ಭಾರತದ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಉದ್ದೇಶಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಕೈಗಾರೀಕರಣದಿಂದ ಕುಂಠಿತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.(ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಸ್ತ್ರೋದ್ಯಮಗಳು ಮತ್ತು ಲೋಹ-ಕೆಲಸ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ)ಎಂದು ಭಾಷಾಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಮತ್ತು ವಿಮರ್ಶಕ ನೋಮ್ ಚಾಮ್ಸ್ಕಿ ಹೇಳಿದ್ದಾರೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞ ಆಂಗಸ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಇಂತಹ ವಿವರಣೆಯು ಬೇಡಿಕೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನದಲ್ಲಿ ಪಾತ್ರವನ್ನು ಕಡೆಗಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭಾರತ 1830ರಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆ 9.5%ಗೆ ಪ್ರತಿಯಾಗಿ 17.6% ಕೈಗಾರಿಕೆ ಉತ್ಪಾದನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗಿದೆ. ಆದರೆ 1900ರಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ಪಾಲು ಬ್ರಿಟನ್ನಿನ 18.5% ವಿರುದ್ಧ 1.7% ಕುಂಠಿತವಾಯಿತು. ಭಾರತದ ಜನಸಂಖ್ಯೆ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆಯಲ್ಲಿ ತಲಾ ಬದಲಾವಣೆಯು ಇನ್ನಷ್ಟು ತೀವ್ರಗೊಂಡಿತು. ಏಕೆಂದರೆ,ಯುರೋಪ್- ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟನ್, ಜಗತ್ತಿನ ಉಳಿದ ರಾಷ್ಟ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿತವಾಗಿ ಕೈಗಾರೀಕರಣಗೊಂಡಿತು.ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟನ್ ನೀತಿಗಳ ಕಾರಣದಿಂದ ಹವಾಮಾನ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಗಳು ಉಲ್ಬಣಗೊಂಡು ಸಾಮ‌ೂಹಿಕ ಬರಗಾಲಗಳಿಗೆ ಆಸ್ಪದ ಕಲ್ಪಿಸಿತೆಂದು ಈ ಅಭಿಪ್ರಾಯ ಹೇಳುತ್ತದೆ.ಇವೆಲ್ಲವನ್ನೂ ಒಟ್ಟಿಗೆ ತೆಗೆದುಕೊಂಡರೆ ಭಾರತದ ವಸಾಹತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಸಿವು 30ರಿಂದ 60 ದಶಲಕ್ಷ ಜನರನ್ನು ಬಲಿತೆಗೆದುಕೊಂಡಿದೆ. ಸಮುದಾಯ ಧಾನ್ಯ ಬ್ಯಾಂಕುಗಳನ್ನು ಬಲವಂತದಿಂದ ನಿರುಪಯುಕ್ತಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು.ಸ್ಥಳೀಯ ಉಪಭೋಗಕ್ಕಿದ್ದ ಆಹಾರದ ಬೆಳಗಳ ಭೂಮಿಯನ್ನು ಹತ್ತಿ,ಅಫೀಮು,ಚಹಾ ಮತ್ತು ರಫ್ತಾಗುವ ಧಾನ್ಯ ಬಹುತೇಕ ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಮೇವಿನ ಧಾನ್ಯಕ್ಕೆ ಪರಿವರ್ತಿಸಲಾಯಿತು. 
ಆಂಗಸ್ ಮ್ಯಾಡಿಸನ್ ಪ್ರಕಾರ, ಅವರು "ನಿರುಪಯುಕ್ತ ಸೇನಾ ನಿರಂಕುಶವಾದವನ್ನು ಆಡಳಿತಶಾಹಿ ಮಿಲಿಟರಿ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಾಗಿ ಉಪಯುಕ್ತ ತಂತ್ರಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರ ಎಚ್ಚರಿಕೆಯ ವಿನ್ಯಾಸದಿಂದ ಬದಲಿಸಿದರು. ಇದು ಕಾನೂನು ಸುವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ದಕ್ಷತೆಯಿಂದ ಪಾಲಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಗಿಸಿತು. [...] ಹೊಸ ಮೇಲ್ವರ್ಗದ ಜನರು ಜನಾನ ಮತ್ತು ಅರಮನೆಗಳನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಳ್ಳದೇ, ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಮಸ್ಲಿನ್ ಉಡುಪುಗಳು,ಅಲಂಕೃತ ಕತ್ತಿಗಳನ್ನು ಧರಿಸದೇ ಉಪಭೋಗದ ನ‌ಮೂನೆ ಬದಲಾಯಿತು. ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಕರಕುಶಲ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಇದು ಸ್ವಲ್ಪ ನೋವಿನ ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡಿತು. ಮೊಘಲ್ ಭಾರತದ ಕಾಲಾವಧಿಯಲ್ಲಿ ಶೂನ್ಯಕ್ಕೆ ಸಮೀಪವಿದ್ದ ಉತ್ಪಾದಿತ ಬಂಡವಾಳದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳ ಉಂಟಾದ ಸಾಧ್ಯತೆ ಕಂಡುಬಂದಿರಬಹುದು : ರೈಲ್ವೆಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ನೀರಾವರಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವತಃ ಸರ್ಕಾರ ಉತ್ಪಾದಿತ ಬಂಡವಾಳವನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿತು. ಇದರ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ಕೃಷಿ ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕಾ ಉತ್ಪಾದನೆ ಎರಡರಲ್ಲೂ ಬೆಳವಣಿಗೆ ಉಂಟಾಯಿತು." 

ಬಡತನ ನಿವಾರಣೆಗೆ ಪ್ರಯತ್ನಗಳು
ಬ್ರಿಟಿಷ್ ಯುಗ
ಜಾತಿ ಪದ್ಧತಿ
ಬಡತನ ಅಂದಾಜುಗಳು