ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೇಶದ ಉದಯಗಿರಿ ಗುಹೆ ವರಾಹ ದೇವಸ್ಥಾನವಾಗಿದ್ದು, ಈ ಸ್ಥಳದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಶಾಸನಗಳ ಕಾರಣ ದೃಢವಾಗಿ ಕಾಲನಿರ್ಣಯವನ್ನು ಮಾಡಬಹುದಾಗಿದೆ. ಇಲ್ಲಿನ ಬೃಹತ್ ವರಾಹವು ಸುಮಾರು 400 ಮತ್ತು 410 ಸಿಇ ನಡುವಿನ ಕಾಲದ್ದಾಗಿದೆ. ಭೂದೇವಿಯನ್ನು ಸಂಕಷ್ಟದಿಂದ ಪಾರುಮಾಡಿದ ಮಹಾವಿಷ್ಣುವಿನ ಮನುಷ್ಯ ಮತ್ತು ಹಂದಿಯ ರೂಪದ ವರಾಹಾವತಾರವನ್ನು ವರ್ಣಿಸುತ್ತದೆ. ಭೂದೇವಿಗೆ ಮತ್ತು ಭೂವಾಸಿಗಳಿಗೆ ಉಪಟಳವನ್ನು ನೀಡುತ್ತಿದ್ದ ರಾಕ್ಷಸ ಮಾಡಿದ ಅಪಹರಣವನ್ನೂ, ವರಾಹನ ಭೂಸಂರಕ್ಷಣೆಯನ್ನೂ ಒಳಗೊಂಡ ವರಾಹದ ಕಥೆಯ ಚಿತ್ರಣವು ಇಲ್ಲಿದೆ. ಇದು ಸರಿ ಮತ್ತು ತಪ್ಪುಗಳ, ಒಳ್ಳೆಯ ವಿರುದ್ಧದ ದುಷ್ಟತನದ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಅಧರ್ಮದ ನಡುವಿನ ಯುದ್ಧದ ಸಂಕೇತವಾಗಿದೆ. ಬೃಹದಾಕಾರದ ವರಾಹದ ಶಿಲ್ಪವು ಭೂದೇವಿಯನ್ನು ವರಾಹದ ಕೋರೆಗಳ ಮೇಲಿರುವ ದೇವತೆ ಎಂದು ಚಿತ್ರಿಸುತ್ತದೆ. 4 ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಗೌರವಕ್ಕೆ ಪಾತ್ರವಾದ ಮಾನವೀಯ ಮೌಲ್ಯಗಳನ್ನು ಹಿಂದೂ ಗ್ರಂಥಗಳ ಉಲ್ಲೇಖಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ವರ್ಣಿಸಲಾಗಿದೆ.


ಸಾಂಕೇತಿಕತೆ
ಉದಯಗಿರಿ ಗುಹೆ ವರಾಹ
ಶಿಲ್ಪ ಮತ್ತು ದೇವಾಲಯಗಳು
ವ್ಯುತ್ಪತ್ತಿ