ಮಧ್ಯ ಅವಧಿಯ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯವು ಎರಡನೇ ಮಧ್ಯಂತರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕೊನೆಗೊಂಡಿತು, ಆದರೆ ರಾಷ್ಟ್ರವು ಥೀಬನ್‌ ರಾಜರಿಂದ ಪುನಾ ಒಗ್ಗೂಡಿತು, ಅವರು ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಮೊದಲ ಫೇರೋಗಳಾದರು. 
ಹೊಸ ಆಳ್ವಿಕೆಯಡಿಯಲ್ಲಿ, ಅಮುನ್‌ ಪ್ರಭತ್ವದ ಪರಮೋಚ್ಚ ದೇವರಾಯಿತು. ಸುದೀರ್ಘಕಾಲದಿಂದ ಅರಸುತನದ ಪೋಷಕ ದೇವರಾಗಿದ್ದ ರಾ ಜೊತೆ ಆತನನ್ನು ಸಮನ್ವಯಗೊಳಿಸಲಾಯಿತು. ಅಲ್ಲದೇ ಆತನ ಥೀಬ್ಸ್‌ನ ಕರ್ನನ್‌ನಲ್ಲಿದ್ದ ದೇವಾಲಯವು ಈಜಿಪ್ತ್‌‌ನ ಅತ್ಯಂತ ಮಹತ್ವದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಕೇಂದ್ರವಾಯಿತು. ಅಮುನ್‌ ದೇವರನ್ನು ಹೀಗೆ ಮೇಲೆತ್ತೆರಿಸಿದ್ದು ಭಾಗಶಃ ಥೀಬ್ಸ್‌ನ ಅತ್ಯಧಿಕ ಪ್ರಾಮುಖ್ಯತೆಯಿಂದಾಗಿ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚುತ್ತಿದ್ದ ವೃತ್ತಿಪರ ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿಯೂ ಆಗಿತ್ತು. ಅವರ ಸುಸಂಸ್ಕೃತವಾದ ದೇವತಾಶಾಸ್ತ್ರದ ಚರ್ಚೆಗಳು ಅಮುನ್‌ನ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಶಕ್ತಿಯ ಕುರಿತು ವಿವರವಾದ ಚರ್ಚೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿದವು. 
ಈ ಕಾಲಘಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಹೊರಗಿನ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳೊಂದಿಗೆ ಅಧಿಕಗೊಂಡ ಸಂಪರ್ಕವು ಅನೇಕ ಸಮೀಪ-ಪೂರ್ವದ ದೈವಗಳನ್ನು ಸ್ಮಾರಕಭವನಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವೀಕರಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಿತು. ಇದೇ ವೇಳೆಗೆ, ಸೋಲನ್ನುಂಡ ನ್ಯುಬಿಯನ್ನರು ಈಜಿಪ್ತಿನ ಧಾರ್ಮಿಕ ನಂಬಿಕೆಗಳನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿಸಿಕೊಂಡರು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಅಮುನ್‌ ದೇವರನ್ನು ತಮ್ಮದಾಗಿ ಸ್ವೀಕರಿಸಿದರು.

ಅಖೆನಟೆನ್‌ ರಾಜನಾಗಿ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದ ನಂತರ, ಅಮುನ್‌ ದೇವರ ಬದಲಿಗೆ ಅಟೆನ್‌ ಪ್ರಭುತ್ವದ ದೇವರಾಯಿತು. ಆಗ ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಧಾರ್ಮಿಕ ಶ್ರೇಣಿಯು ಛಿದ್ರಗೊಂಡಿತು. ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಆತ ಅನೇಕ ಬೇರೆ ದೇವರುಗಳ ಅಧಿಕೃತ ಪೂಜೆಯನ್ನು ತೊಡೆದುಹಾಕಿದ ಮತ್ತು ಈಜಿಪ್ತ್‌‌ನ ರಾಜಧಾನಿ ನಗರವನ್ನು ಅಮರ್ನದಲ್ಲಿರುವ ಹೊಸ ನಗರಕ್ಕೆ ಸ್ಥಳಾಂತರಿಸಿದ. ಈಜಿಪ್ತಿನ ಇತಿಹಾಸದ ಈ ಭಾಗವನ್ನು ಅಮರ್ನ ಅವಧಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಹೀಗೆ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ, ಅಖೆನಟೆನ್‌ ತನಗೆ ಆಭೂತಪೂರ್ವ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಕೊಟ್ಟುಕೊಂಡ: ಆತ ಮಾತ್ರವೇ ಅಟೆನ್‌ ದೇವರನ್ನು ಪೂಜಿಸಬಹುದಿತ್ತು ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ತಮ್ಮ ಪೂಜೆಯನ್ನು ಅವನತ್ತ ತಿರುಗಿಸಿದರು. ಅಟೆನಿಸ್ಟ್ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಉತ್ತಮವಾಗಿ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೊಂಡ ಪುರಾಣಸಾಹಿತ್ಯ ಮತ್ತು ಮರಣಾನಂತರದ ನಂಬಿಕೆಗಳ ಕೊರತೆ ಇತ್ತು. ಅಲ್ಲದೇ ಅಟೆನ್‌ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೇ ದೂರವುಳಿದು, ಅವೈಯಕ್ತಿಕವಾಗಿರುವಂತೆ ತೋರಿತು. ಹೀಗಾಗಿ ಈ ಹೊಸ ಶ್ರೇಣಿಯು ಅಷ್ಟಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಈಜಿಪ್ತಿಯನ್ನರ ಮನಮುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ. ಹೀಗೆ, ಅನೇಕರು ಪ್ರಾಯಶಃ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ದೇವರನ್ನು ಖಾಸಗಿಯಾಗಿ ಪೂಜಿಸುವುದನ್ನು ಮುಂದುವರೆಸಿದರು. ಹಾಗಿಲ್ಲದಿದ್ದರೆ, ಬೇರೆ ದೇವರಿಗೆ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಬೆಂಬಲವಿಲ್ಲದಿರುವುದು ಈಜಿಪ್ತಿನ ಸಮಾಜವನ್ನು ತೀವ್ರವಾಗಿ ಛಿದ್ರಗೊಳಿಸುತ್ತಿತ್ತು. ಅಖೆನಟೆನ್‌ನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳು ಹೀಗಾಗಿ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಧಾರ್ಮಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಪುನಾ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡರು ಮತ್ತು ಸಹಜವಾಗಿಯೇ ಅವರು ಎಲ್ಲ ಅಟೆನಿಸ್ಟ್‌ ಸ್ಮಾರಕಗಳನ್ನು ಕಿತ್ತುಹಾಕಿದರು.
ಅಮರ್ನ ಅವಧಿಗಿಂತ ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ, ಪ್ರಚಲಿತ ಧರ್ಮವು ದೇವರು ಮತ್ತು ಆರಾಧಕರ ಮಧ್ಯೆ ಹೆಚ್ಚು ವೈಯಕ್ತಿಕ ಸಂಬಂಧದತ್ತ ಒಲವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯನ್ನು ಅಖೆನಟೆನ್‌ನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು ತಿರುವುಮುರುವಾಗಿಸಿದವು. ಆದರೆ ಒಮ್ಮೆ ಸಾಂಪ್ರಾದಯಿಕ ಧರ್ಮವನ್ನು ಪುನಾಉಳಿಸಿಕೊಂಡ ನಂತರ, ಹಿಂದಿನ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಮರಳಿತು. ದೇವರು ನೇರವಾಗಿ ದೈನಂದಿನದ ಬದುಕಿನಲ್ಲಿ ಭಾಗಿಯಾಗಿದ್ದಾರೆ ಎಂದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಜನತೆ ನಂಬಲರಾಂಭಿಸಿದರು. ಪರಮೋಚ್ಚ ದೇವರಾದ ಅಮುನ್‌ ಮನುಷ್ಯರ ವಿಧಿಯ ಅಂತಿಮ ತೀರ್ಪುಗಾರ, ಈಜಿಪ್ತ್‌‌ನ್ನು ನೈಜವಾಗಿ ಆಳುವವನು ಎಂಬಂತೆ ನೋಡಲಾಯಿತು. ಇದಕ್ಕೆ ಅನುಗುಣವಾಗಿ ಫೇರೋ ಹೆಚ್ಚು ಮಾನವೀಯವಾಗಿ, ಕಡಿಮೆ ದೈವಿಕವಾಗಿ ಇದ್ದ. ನಿರ್ಧಾರ-ರೂಪಿಸುವ ವಿಧಾನಗಳಾಗಿ ನಿಮಿತ್ತಸ್ಥಾನಗಳ ಮಹತ್ವ ಹೆಚ್ಚಿತು, ಹಾಗೆಯೇ ನಿಮಿತ್ತಗಳನ್ನು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸುವವರ, ಪುರೋಹಿತವರ್ಗದ ಸಂಪತ್ತು ಹಾಗೂ ಪ್ರಭಾವವೂ ಅಧಿಕಗೊಂಡಿತು. ಈ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳು ಸಮಾಜದ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಸಂರಚನೆಯನ್ನು ಶಿಥಿಲಗೊಳಿಸಿದವು ಮತ್ತು ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ಪತನಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾದವು.
ಸ್ತೋತ್ರಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾರ್ಥನೆಗಳು
ಅಟನ್‌ವಾದ (ಅಟೆನಿಸಂ)
ಹೊಸ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ
ದೈವಿಕ ಫೇರೋ