ನದಿಯಿಂದಾದ ಆಗುವ ಸವೆತ ಅತಿ ತೀವ್ರಗತಿಯಲ್ಲಿ ಮುಂದುವರಿಯಲು ಅದು ಹರಿಯುವ ಪ್ರದೇಶದ ಇಳಿಜಾರೇ ಮುಖ್ಯಕಾರಣ. ಇದು ನದಿಯ ವೇಗವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದಲ್ಲದೆ ಅದಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ತ್ರಾಣವನ್ನು ಕೂಡ ಕೊಡುತ್ತದೆ. ವೇಗ ಎರಡರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಿದಲ್ಲಿ ಸವೆತ ನಾಲ್ಕು ಪಟ್ಟು ಹೆಚ್ಚುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆಯೇ ನೀರಿನ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಿದಂತೆ ಸವೆತದ ಪ್ರಮಾಣವೂ ಅಧಿಕಗೊಳ್ಳುತ್ತ ಹೋಗುವುದು. ಬೇಸಗೆಯಲ್ಲಿ ಬತ್ತಿಹೋದ ನಿರ್ವೀರ್ಯನದಿ ಮಳೆಗಾಲದ ಪ್ರವಾಹಕಾಲದಲ್ಲಿ ಅಷ್ಟೇ ವೀರ್ಯವತ್ತಾಗಿ ವಿನಾಶಕಾರಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಪರ್ವತಪ್ರದೇಶದಲ್ಲಿ ರಭಸವಾಗಿ ದುಮ್ಮಿಕ್ಕುವ ನದಿ ಬೃಹದಾಕಾರದ ಬಂಡೆಗಳನ್ನು ಸಡಿಲಿಸಿ ನುಚ್ಚುನುರಿ ಮಾಡುವುದು. ಈ ಶಿಲಾಛಿದ್ರಗಳನ್ನೇ ಆಯುಧಗಳಂತೆ ಉಪಯೋಗಿಸಿ ತನ್ನ ಪಾತ್ರದ ತಳವನ್ನೂ ದಂಡೆಗಳನ್ನೂ ಕೊರೆದು ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಪಂಜಾಬಿನ ಶತದ್ರು ಕಂದರ ಈ ಬಗೆಯದು. ಇದಲ್ಲದೆ ಅನುಕೂಲಕರವಾದ ಸನ್ನಿವೇಶ ಒದಗಿದಾಗ ಸಹ ನದಿ ಈ ಬಗೆಯ ಕಂದರಗಳನ್ನು ಇತರೆಡೆಗಳಲ್ಲೂ ನಿರ್ಮಿಸುವುದುಂಟು. ಚಂಬಲ್ ಕಂದರ ಹಾಗೂ ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶದ ಚಿತ್ರಾವತಿ ನದಿ ನಿರ್ಮಿಸಿರುವ ಗುಡಿಕೋಟೆಯ ಕಂದರವನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಸ್ಮರಿಸಬಹುದು. ಅಮೆರಿಕದ ಕಾಲರ್ಯಾಡೋ ಮತ್ತು ಅದರ ಉಪನದಿಗಳು ಬಲುಸುಂದರವಾದ ಗ್ರ್ಯಾಂಡ್ ಕಾನ್ಯಾನ್ ಎಂಬ ಕಂದರವನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಮಟ್ಟಸವಾದ ಬಗೆ ಬಗೆ ಬಣ್ಣದ ಜಲಜ ಶಿಲಾಸ್ತರಗಳಿವೆ. ಇವನ್ನು ಭೇದಿಸಿ ಹರಿಯುವ ನದಿ ಅಷ್ಟು ಗಡಸಾಗಿರದ ಮರಳು ಶಿಲಾಸ್ತರಗಳನ್ನು ಕೊರೆದು 16-20 ಕಿಮೀಗಳಷ್ಟು ಅಗಲವಾದ 300-400 ಮೀ ಅಡಿ ಆಳವಾದ ಕಂದರಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿ ಪ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಕೆಲವೆಡೆಯಲ್ಲಿ ಆಳ 1.6 ಕಿಮೀನಷ್ಟು ಮಾತ್ರ ಉಂಟು. ಕಣಿವೆಯ ಅಕ್ಕಪಕ್ಕಗಳು ಅನೇಕ ಕಡೆ ಬಲು ಕಡಿದಾಗಿರುವ ಕಾರಣ ನದಿ ಪಾತಾಳದಲ್ಲಿ ಹರಿಯುತ್ತಿರುವಂತೆ ಭಾಸವಾಗುತದೆ. ಅಲ್ಲದೆ ಇಲ್ಲಿರುವ ಮರಳುಶಿಲಾಸ್ತರಗಳು ಕೆಂಪು, ಹಳದಿ, ಕಂದು ಮತ್ತು ಹಸಿರು ಬಣ್ಣಗಳಿಂದ ಕೂಡಿದ್ದು ಅವುಗಳ ಮೇಲೆ ಬೀಳುವ ಸೂರ್ಯನ ಬೆಳಕು ನಿಸರ್ಗಸೌಂದರ್ಯವನ್ನು ಇಮ್ಮಡಿಸಿದೆ. ಈ ರಮ್ಯ ಕಂದರದ ಒಟ್ಟು ಉದ್ದ ಸುಮಾರು 320 ಕಿಮೀಗಳಷ್ಟಿದ್ದು ಅಗಲ ಹಲವೆಡೆ 12 ಕಿಮೀಗಳನ್ನೂ ಮೀರಿದೆ.
ಪ್ರವಾಹ
ನಾಗರಿಕತೆಗಳು
ಸಾಗಾಣಿಕೆ
ಭೂ ಸವೆತ