ರೋಮನ್ನರ ಪೂರ್ವಜರು ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಜನಸಮೂಹಕ್ಕೆ ಸೇರಿದವರು. ಇವರ ಭಾಷೆ ಲ್ಯಾಟಿನ್ ಎಂದು ತಿಳಿದು ಬರುತ್ತದೆ. ಕ್ರಿ.ಪೂ.ಸು.2000 ವೇಳೆಗೆ ಇವರು ಇಟಲಿಗೆ ಆಗಮಿಸಿದರು. ರೋಮಿನ ಪ್ರಾರಂಭದ ಇತಿಹಾಸದ ಬಗ್ಗೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿ ಲಭ್ಯವಿಲ್ಲ. ರೋಮನ್ ದಂತಕಥೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕ್ರಿ.ಪೂ. ಸು.753ರಲ್ಲಿ ರೋಮುಲಸ್ ಮತ್ತು ರೀಮಸ್ ಎಂಬ ಸಹೋದರರು ಇಟಲಿಯ ಟೈಬರ್ ನದಿ ದಡದಲ್ಲಿ ಪಾಲಟೈನ್ ಬೆಟ್ಟದ ಮೇಲೆ ರೋಮ್ ನಗರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ ರೆಂದು ಹೇಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಥಮ ದೊರೆ ರೋಮುಲಸ್ ತನ್ನ ಪ್ರಜೆಗಳನ್ನು ಪೆಟ್ರೀಷಿಯನ್ (ಶ್ರೀಮಂತರು) ಹಾಗೂ ಪ್ಲೇಬಿಯನ್ನ್ (ಜನಸಾಮಾನ್ಯರು) ರೆಂದು ವಿಭಾಗಿಸಿದ್ದ. ರೋಮುಲಸ್ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 717ರಲ್ಲಿ ಕಾಲವಾದ. ಇವನ ತರುವಾಯ ಆರು ದೊರೆಗಳು ರಾಜ್ಯವಾಳಿದರು. ಅವರು ನಿರಂಕುಶರೂ ಕ್ರೂರಿಗಳೂ ಆಗಿದ್ದು ಅವರ ಆಳಿಕೆ ಜನಪ್ರಿಯವಾಗಲಿಲ್ಲ. ಅವರ ಆಳಿಕೆಯಿಂದ ಬೇಸತ್ತ ರೋಮ್‍ನ ಜನತೆ ಕ್ರಿ.ಪೂ.509ರಲ್ಲಿ ಎಟ್ರೊಸ್ಕನ್ನರ ಕೊನೆಯದೊರೆ ಟಾರ್‍ಕ್ವಿನಸ್ ಸೂಪರ್‍ಬಸ್ ಎಂಬವವನ ವಿರುದ್ಧ ದಂಗೆ ಎದ್ದು ರಾಜತ್ವವನ್ನು ಕೊನೆಗಾಣಿಸಿ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ (ಗಣರಾಜ್ಯ) ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ 509 : ರಾಜಪ್ರಭುತ್ವ ರದ್ದಾದ ಅನಂತರ ರಿಪಬ್ಲಿಕ್ ಸರ್ಕಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಜಾರಿಗೆ ಬಂದಿತು. ಇದರಲ್ಲಿ ರಾಜನಿಗೆ ಬದಲಾಗಿ ಇಬ್ಬರು ಚುನಾಯಿತ ಪೆಟ್ರೀಷಿಯನ್ ವರ್ಗಕ್ಕೆ ಸೇರಿದ್ದ ಕಾನ್ಸುಲ್‍ರ್ ಗಳು ಆಡಳಿತ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದರು. ಇವರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಲು 300 ಸೆನೆಟ್ ಸದಸ್ಯರ ಜೊತೆಗೆ ಕೊಮಿಟಿಯ್ಯಾಕ್ಯೂರಿಯಾಟ ಮತ್ತು ಕೊಮಿಟಿಯಾ ಸೆಂಚುರಿಯಾಟ ಎಂಬ ಸಾಮಾನ್ಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ಸಭೆಗಳೂ ಇದ್ದವು. ಇದರಲ್ಲಿ ಪೆಟ್ರೀಷಿಯನ್ನರ ಪ್ರಭಾವ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದ್ದು ಸಾಮಾನ್ಯ ವರ್ಗದ ಪ್ಲೇಬಿಯನ್ನರಿಗೆ ಯಾವ ಪ್ರಾತಿನಿಧ್ಯವಿರಲಿಲ್ಲ. ಇದರಿಂದ ಪೆಟ್ರೀಷಿಯನ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲೇಬಿಯನ್ ವರ್ಗಗಳ ನಡುವೆ ಹೋರಾಟ ಆರಂಭವಾಗಿ ಇದು 2 ಶತಮಾನಗಳ ಕಾಲ ನಡೆದು ಕ್ರಿ.ಪೂ.287ರ ವೇಳೆಗೆ ಪ್ಲೇಬಿಯನ್ನರು ರಾಜಕೀಯ ಹಕ್ಕು ಗಳಿಸಿದರು.

ಈ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 489-266 ರೋಮ್ ಇಟಲಿಯ ಪರ್ಯಾಯ ದ್ವೀಪವನ್ನು ಗೆದ್ದು ತನ್ನ ಪ್ರಭುತ್ವ ಸ್ಥಾಪಿಸಿತು. ರೋಮ್‍ನ ಸಮರ್ಪಕ ಸೈನಿಕ ವ್ಯವಸ್ಥೆ ಹಾಗೂ ದಕ್ಷ ಆಡಳಿತ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯಿಂದ ಹೊಸ ಹೊಸ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಆಕ್ರಮಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ರೋಮ್‍ನ ಪ್ರತಿಯೊಬ್ಬ ಪ್ರಜೆ ಕನಿಷ್ಠ 16 ದಂಡಯಾತ್ರೆಗಳಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸಬೇಕೆಂಬ ನಿಯಮವಿತು. ಇವರ ಧೈರ್ಯೋತ್ಸಾಹ ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರಾಭಿಮಾನ ದೇಶದ ಕೀರ್ತಿ ಮತ್ತು ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಕಾರಣವಾಯಿತು. ಇಟಲಿಯ ಅಧೀನತೆಯ ಅನಂತರ ಹೊರ ರಾಜ್ಯವಾದ ಕಾರ್ಥೇಜ್ (ಆಫ್ರಿಕದ ಅಟ್ಲಾಂಟಿಕ್ ತೀರ ಪ್ರದೇಶದಿಂದ ಈಜಿಪ್ಟಿನ ಗಡಿಗಳವರೆಗೆ ತನ್ನ ಅಧಿಕಾರ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ್ದ ರಾಜ್ಯ) ಮೇಲೆ ದಾಳಿಮಾಡಿತು. ಕಾರ್ಥೇಜ್ ಯುದ್ಧ ಸಿಸಿಲಿಯಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಸಿಸಿಲಿ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಥೇಜ್ ವಶಪಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು 3 ಪ್ಯೂನಿಕ್ ಯುದ್ಧಗಳನ್ನು ರೋಮನ್ನರು ಮಾಡಬೇಕಾಯಿತು. ಕ್ರಿ. ಪೂ. 264-241ರವರೆಗೆ ಮೊದಲನೆಯ ಪ್ಯೂನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ನಡೆದು ಸಿಸಿಲಿ, ಸಾರ್ಡಿನಿಯ, ಕಾರ್ಶಿಕವನ್ನು ರೋಮ್ ಗೆದ್ದುಕೊಂಡಿತು. 2ನೆಯ ಪ್ಯೂನಿಕ್ ಯುದ್ಧ ಕ್ರಿ.ಪೂ.202ರ ವರೆಗೆ ಮುಂದುವರಿದು ರೋಮನ್ನರ ಸೈನಿಕ ಶಕ್ತಿಯಿಂದ ಕಾರ್ಥೇಜ್ ಸೋಲನ್ನನುಭವಿಸಿತು. ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಕ್ರಿ.ಪೂ. 149-146ರ ವರೆಗೆ 3ನೆಯ ಪ್ಯೂನಿಕ್ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಥೇಜ್‍ನ್ನು ರೋಮನ್ನರು ಧ್ವಂಸ ಮಾಡಿದರು. ಇದರಿಂದ ಮೆಡಿಟರೇನಿಯನ್ ಸಮುದ್ರದವರೆಗೆ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾಯಿತು. ಪ್ಯೂನಿಕ್ ಯುದ್ಧದ ಅವಧಿಯಲ್ಲೆ ರೋಮನ್ನರು ಪೌರ್ವಾತ್ಯ ರಾಜ್ಯಗಳಾದ ಮ್ಯಾಸಿಡೋನಿಯ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.148), ವಕಿಯನ್ (ಕ್ರಿ.ಪೂ.146)ನ್ನು ಗೆದ್ದರು. ಕ್ರಿ.ಪೂ. 50ರ ವೇಳೆಗೆ ರೋಮನ್ನರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಟರ್ಕಿಯವರೆಗೆ ಹಬ್ಬಿತಲ್ಲದೆ, ಈ ವಿಶಾಲ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ವಿಸ್ತರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅವರ ಸಂಸ್ಕøತಿಯೂ ಈ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಹರಡಿತು.

ಶ್ರೀಮಂತರು ಮತ್ತು ಬಡವರ ನಡುವೆ ಆರ್ಥಿಕ ಅಸಮಾನತೆಯ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಅಂತಃಕಲಹವುಂಟಾಯಿತು. ಈ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ನಿವಾರಿಸಲು ಕ್ರಿ.ಪೂ. 133 ರಿಂದ ಟೈಬೀರಿಯಸ್ ಗ್ರಾಕಸ್ ಮತ್ತು ಕೇಯಸ್ ಗ್ರಾಕಸ್ಸರು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದರು. ಇವರ ಮರಣದ ಅನಂತರ ರೋಮ್‍ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಬಲ ಸೇನಾ ನಾಯಕರು ಅಧಿಕಾರ ರೂಢರಾದರು. ಇವರಲ್ಲಿ ಮೇರಿಯಸ್ ಮತ್ತು ಸುಲ್ಲಾ ಪ್ರಮುಖರು. ಇವರಿಬ್ಬರಿಗೂ ನಡೆದ ಅಧಿಕಾರದ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ರೋಮನ್ನರು ಅಸುನೀಗಿದರು. ಮೇರಿಯಸ್ ಕಾಲವಾದ ಮೇಲೆ ಸುಲ್ಲಾ ಸರ್ವಾಧಿಕಾರಿಯಾಗಿ ರೋಮಿನಲ್ಲಿ ಶಾಂತಿ ಸ್ಥಾಪಿಸಿ, ಪೂರ್ವದಲ್ಲಿ ರೋಮನ್ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ಸ್ಥಾಪಿಸಿದ. ಇವನ ಅನಂತರ ಸಿಸಿರೋ, ಕ್ರಾಸಸ್, ಪಾಂಪೆ, ಜೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಅಧಿಕಾರಕ್ಕೆ ಬಂದರು. ಈ ನಾಯಕರಲ್ಲೆಲ್ಲ ಜ್ಯೂಲಿಯಸ್ ಸೀಸರ್ ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾದವ.

ಕಾನೂನು
ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ
ಆರಂಭದ ಇತಿಹಾಸ
ಸಾಹಿತ್ಯ