ಪೂರ್ವ ಆಫ್ರಿಕಾದ ಕೆಲವು ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಆರಂಭಿಕ ಮಾನವನ ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯ ಸಾಧ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಸೂಚಿಸುವ ಪುರಾವೆ ಒದಗಿಸುತ್ತವೆ. ಚೆಸೊವಾಂಜದಲ್ಲಿ ೧.೪೨ ದಶವಹಿಂ ಎಂದು ಅಂದಾಜಿಸಿದ ಗಟ್ಟಿಯಾದ ಮಣ್ಣಿನ ತುಣುಕುಗಳು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ವಿಶ್ಲೇಷಣೆಯು ಈ ರೀತಿ ಗಟ್ಟಿಯಾಗಲು ಮಣ್ಣನ್ನು ೪೦೦ °ಸೆ (೭೫೨ °ಎಫ್) ತಾಪಮಾನದವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸ ಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ ಎನ್ನುತ್ತದೆ. ಕೂಬಿ ಫೋರದ ಎರಡು ನಿವೇಶನಗಳಲ್ಲಿ ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ನ ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯ ಪುರಾವೆಗಳಿದ್ದು ಇದರ ಕಾಲಮಾನ ೧.೫ ದವಹಿಂ. ಇಲ್ಲಿ ಕೆಸರನ್ನು ೨೦೦ ರಿಂದ ೪೦೦ °ಸೆ (೩೯೨-೭೫೨ °ಎಫ್) ವರೆಗೂ ಕಾಯಿಸಿದ ಪುರಾವೆಗಳಿವೆ. ಕೀನ್ಯಾದ ಓಲೊರ್ಗೆಸೈಲೆಯಲ್ಲಿ “ಒಲೆಯಂತಹ ತಗ್ಗು” ಮತ್ತು ಸೂಕ್ಷ್ಮದರ್ಶಕದಲ್ಲಿ ನೋಡ ಬಹುದಾದ ಕಲ್ಲಿದ್ದಲು ಕಂಡುಬಂದಿವೆ. ಇದು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಪೊದೆಯ ಬೆಂಕಿಯಿಂದಲೂ ಆಗಬಲ್ಲದು. ಇತಿಯೋಪಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಲ್ಲಿನ ಪರಿಕರಗಳನ್ನು ಬಿಸುಪಿಗೆ ಒಡ್ಡಿದ ಕೆಲವು ಉದಾಹರಣೆಗಳಿವೆಯಾದರೂ ಅದು ಜ್ವಾಲಮುಖಿಯ ಬಿಸಿಯಿಂದಲೂ ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ ಆಗಬಹುದಾದ ಸಾಧ್ಯತೆಯೂ ಇದ್ದು ಪುರಾವೆ ಈ ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ಅನುಮಾನರಹಿತವಾಗಿ ಇಲ್ಲ.

೭,೯೦೦,೦೦ ರಿಂದ ೬,೯೦,೦೦೦ ವರುಷಗಳ ಹಿಂದೆ ಇಸ್ರೇಲ್‌ನಲ್ಲಿ ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್ ಅಥವಾ ಹೋ. ಎರ್ಗಸ್ಟರ್ ಬೆಂಕಿಯ ಹತೋಟಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸಿದ್ದ ಎಂದು ಪುರಾವೆಗಳು ಹೇಳುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ಇಂದಿನಂತೆ ಇದನ್ನು ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗಿದೆ. ಹೋ. ಎರೆಕ್ಟಸ್‌ ಆಹಾರವನ್ನು ಬೇಯುಸುತ್ತಿದ್ದ ಎಂಬುದರ ಪುರಾವೆಗಳು ೫ ಲಕ್ಷ ವರುಷಗಳಷ್ಟು ಹಿಂದಿನದು. ದಕ್ಷಿಣ ಆಫ್ರಿಕಾದ ವಂಡರ್‌ವೆರ್ಕ್ ಗವಿಯ ಸುಟ್ಟ ಮೂಳೆಗಳ ತುಂಡುಗಳು ಮತ್ತು ಸಸ್ಯದ ಬೂದಿಯ ಮರು ವಿಶ್ಲೇಷಣೆ ೧ ದವಹಿಂ ಮಾನವ ಬೆಂಕಿಯನ್ನು ಹತೋಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡಿದ್ದ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷಿ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗಿದೆ.
ಆಫ್ರಿಕಾದ ಹುಟ್ಟು
ಪರಿಕರ ಮತ್ತು ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ
ಮಾನವ ವಿಕಾಸದ ವಿವರಣೆ
ಬೆಂಕಿಯ ಬಳಕೆ