ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರ ಸಾಮರಸ್ಯವನ್ನು ಸ್ವರಮೇಳಗಳನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹಾಳುಗೆಡವಿದ್ದಾರೆ. ಇವುಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಯಿ ವರ್ಗಗಳ ಜೊತೆಯಲ್ಲಿ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಟರ್ಷಿಯನ್ ಅಥವಾ ಟರ್ಷಿಯಲ್ ಸ್ವರ ಸಾಮರಸ್ಯದಲ್ಲಿ ಆದ್ದರಿಂದ 3ನೇ ಸ್ವರದ ಸ್ಥಾಯಿಭೇದದ ನಂತರ ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಸ್ವರಮೇಳಗಳ ವಿವಿಧತೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕಿ ಮತ್ತು 3ನೇ ಸ್ವರದ ಉಚ್ಚ ಮತ್ತು ನೀಚ ಸ್ಥಾಯಿ ಭೇದಗಳ ನಡುವಿನ ಸ್ವರ ಸ್ಥಾಯಿ ಎಂದು ಹೆಸರಿಸಲಾಯಿತು. ಮೂಲ ಸ್ವರದಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿ, ನಂತರ ತೃತೀಯ ಸ್ವರವನ್ನು ಮೂಲಸ್ವರಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿಸಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಮಾದಿ ಸ್ವರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನ ಮೂಲಸ್ವರ (ಇದು ತ್ರಿಸ್ವರಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟ ತ್ರಿಸ್ವರ), ಇತ್ಯಾದಿ ಎಂದು ಗುರುತಿಸಲಾಯಿತು. ( ಸ್ವರಮೇಳದ ಇತರೆ ಪ್ರಕಾರಗಳನ್ನು ಮೂಲ ಸ್ವರದ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಅವುಗಳ ಸ್ವರಸ್ಥಾಯಿಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ಹೆಸರು ನೀಡಲಾಯಿತು. ಇದನ್ನು ಸಂಖ್ಯಾಧಾರಿತ ಸ್ವರಮೇಳಯನ್ನು ಅನುಸರಿಸಿ ನೀಡಲಾಗುತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ ಎಂಬುದನ್ನು ಗಮನಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.) ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ, ಸ್ವರಮೇಳವು ಕೊನೆಪಕ್ಷ 3 ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಹೊಂದಿರಬೇಕು. ಆಗ ಮಾತ್ರ ಅದನ್ನು ಸ್ವರಮೇಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೂ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ಇಬ್ಬರು ಸದಸ್ಯರೂ ಸ್ವರಮೇಳವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅತಿಮುಖ್ಯವಾಗಿ ರಾಕ್ ಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ (ಶಕ್ತಿಯುತ ಸ್ವರಮೇಳಗಳು ನೋಡಿ) ಇದು ಪರಿಗಣನೆಗೆ ಬರುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಮೇಳದಲ್ಲಿ ಮೂರು ಸದಸ್ಯರಿದ್ದರೆ ಅದನ್ನು ಸ್ವರತ್ರಯ ಮೇಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮೂರು ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ಮೂರು ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಅತ್ಯವಶ್ಯವಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ ( ನಾಲ್ಕನೆಯ ಮತ್ತು ಐದನೆಯ ಸ್ವರಸಾಂಗತ್ಯವು ಇತರೆ ಸ್ಥಾಯಿಭೇದಗಳ ಜತೆ ಸ್ವರಮೇಳವನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತದೆ). ಸ್ಥಾಯಿಭೇದಗಳ ಸಂಗ್ರಹದ ವಿಶಾಲತೆಗನುಗುಣವಾಗಿ ಇದು ನಿಂತಿದೆ. ಇದರಿಂದ ವಿವಿಧ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಸ್ವರಮೇಳವು ಹುಟ್ಟಿಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ. ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಮತ್ತು ಜಾಜ್ ಸ್ವರಸಂಗೀತದಲ್ಲಿ ಹಾಡುಗಾರರ ಮೂಲಸ್ವರದ ಹಲವಾರು ಕಾಲಮಿತಿಗಳು ಮತ್ತು ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ಅವರ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಸರಳವಾಗಿ ಮತ್ತು ಸಾಧ್ಯವಾಗುವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನಾಮಸೂಚಿ ಪದ್ಧತಿಯನ್ನು ಕಾಯ್ದುಕೊಳ್ಳವುದು, ಕೆಲವು ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಇಲ್ಲಿ ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ (ಅಂಕಪಟ್ಟಿ ರಚಿಸಬಾರದು). ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಸ್ವರಮೇಳ ಸದಸ್ಯರು ಸಿ, ಇ, ಮತ್ತು ಜಿ ಶ್ರುತಿಯನ್ನು ಸ್ವರತ್ರಯದ ಸಿ ಉಚ್ಚ ಸ್ಥರದಲ್ಲಿ ಹಾಡುತ್ತಾರೆ. ಇದನ್ನು ಸರಳ ಕೊರತೆಯಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿ ಸಿ ಸ್ವರಮೇಳ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಎ ಬಿ ಸ್ವರಮೇಳ (ಇದರಲ್ಲಿ ಎ-ತಪ್ಪು ಎಂದು ಉಚ್ಚರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ), ಎಬಿ, ಸಿ ಮತ್ತು ಇಬಿ ಸದಸ್ಯರನ್ನು ಇದು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಸಂಗೀತದ ಹಲವಾರು ವಿಧಗಳಲ್ಲಿ, ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಬರಾಕ್ ಮತ್ತು ಜಾಜ್ ಮಾದರಿಯ ಸಂಗೀತಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವರಮೇಳವು ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ದ್ವಿಗುಣಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ. ಹೆಚ್ಚಿನ ಸ್ವರಮೇಳ ಸದಸ್ಯರಿಂದ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಅಪಶ್ರುತಿಗೆ ಹೋಲುವ ಸ್ಥಾಯಿಭೇದವನ್ನು ಹುಟ್ಟುಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದು ಒಂದು ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿನ ಉಳಿದ ಸ್ವರಮೇಳ ಸದಸ್ಯರಿಗೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟಿರುತ್ತದೆ. ಟರ್ಷಿಯನ್ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಹಿನ್ನೆಲೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ವರಮೇಳವನ್ನು ರಚಿಸುವಾಗ ಮೂರನೇ ಹಂತವನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಸರಳವಾದ ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹಾಕುವ ಮೂಲಕ ಈಗಾಗಲೇ ಬಳಕೆಯಲ್ಲಿರುವ ಮೂಲ ಸ್ವರದ ಮೂರನೇ ಮತ್ತು ಐದನೇ ಮನೆಯನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇನ್ನೊಮ್ಮೆ ಮೂರನೇಯ ಮತ್ತು ಐದಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲಿನದನ್ನು ಬಳಕೆ ಮಾಡುವ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳದ ಸದಸ್ಯನನ್ನು ಬಳಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಏಳನೇಯದು ಮೂಲ ಸ್ವರಕ್ಕಿಂತ ತುಂಬಾ ಭಿನ್ನವಾಗಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಆದ್ದರಿಂದ ಇದನ್ನು ಸ್ವರಮೇಳದಲ್ಲಿ ಏಳನೇಯದು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ನಾಲ್ಕು-ಮಟ್ಟುಗಳ ಸ್ವರ ಮೇಳವನ್ನು "ಏಳನೇ ಸ್ವರಮೇಳ" ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಮೇಳವನ್ನು ರಚಿಸಲು ತೃತೀಯ ಶೃತಿಯ ಗುಂಪು (stacked) ವೈಯುಕ್ತಿಕ ವೈಶಾಲ್ಯತೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿದೆ. ಸ್ಥಾಯಿಭೇದವು ಮೂಲಸ್ವರ ಮತ್ತು ಸ್ವರಮೇಳದ ಸಪ್ತಸ್ವರವು ಉಚ್ಚ, ನೀಚ ಅಥವಾ ಒಂದು ಶ್ರುತ್ಯಂತರ ತಗ್ಗಿಸಿರುವುದರ ನಡುವೆ ಇದೆ. (ಸ್ಥಾಯಿಭೇದದ ಸ್ವರವನ್ನು ಸ್ವಲ್ಪ ಹೆಚ್ಚಿಸಿದಾಗ ಸಪ್ತಸ್ವರ ಮೂಲಸ್ವರವು ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾಗುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಈ ಕಾರಣದಿಂದ ಸ್ವರಮೇಳದ ಹೆಸರುಪದ್ಧತಿಯಿಂದ ಹೊರಹೋಗುತ್ತದೆ.) ಹೆಸರು ಪದ್ಧತಿಯು ಕೆಲ ನ್ಯೂನತೆಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ, ಸಿ7 ವು ಮೂಲಸ್ವರ, ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು ಪಂಚಮ ಶ್ರೇಣಿಯ ಸ್ವರಮೇಳವನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತು ಸಪ್ತಸ್ವರವು ಸಿ, ಇ, ಜಿ ಮತ್ತು ಬಿ ಬಿ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿಸುತ್ತದೆ. ಉಳಿದ ನಮೂನೆಯ ಸಪ್ತಸ್ವರ ಸ್ವರಮೇಳವು ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಹೆಸರು ನಮೂದಿಸಿರುತ್ತವೆ. ಅವುಗಳೆಂದರೆ ಸಿ ಉಚ್ಚ 7 (ಸಿ,ಇ, ಜಿ, ಬಿ), ಸಿ ಶ್ರುತಿ ಹೆಚ್ಚಳ 7 (ಇಲ್ಲಿ ಮೇಲಣ ಸ್ವರದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚಳವಾಗುವುದು ಪಂಚಮಶ್ರೇಣಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಸಪ್ತಶ್ರೇಣಿಗೆ ಅನ್ವಯವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. (ಅವುಗಳಾದ ಸಿ, ಇ, ಜಿ#, ಬಿಬಿ ಇತ್ಯಾದಿ). (ಹೆಸರುಗಳ ಕುರಿತು ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಾಹಿತಿಗಾಗಿ ಕಾರ್ಡ್ (ಸಂಗೀತ) ಅನ್ನು ನೋಡಿ)

ಮೂರನೇ ಶ್ರುತಿ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಮುಂದುವರಿಸಿದಾಗ ಏಳನೇ ಸ್ವರಮೇಳವು ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ವೃದ್ದಿಸುತ್ತದೆ. (ಅವುಗಳು ಸ್ವರಾಷ್ಟಕ ಶ್ರೇಣಿಗಿಂತ ಹೆಚ್ಚಿದ್ದಲ್ಲಿ ಮೂಲಸ್ವರದ ಮೇಲೆ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿ ಗುಂಪು ಆಗಿರುತ್ತದೆ.) 9ನೇ ಶ್ರೇಣಿ (ನವಕ)ಗಳು, 11ನೇ ಶ್ರೇಣಿ ಮತ್ತು 13ನೇ ಶ್ರೇಣಿಗಳು ಸ್ವರಮೇಳದ ಹೆಸರನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತದೆ. (ದ್ವಿತೀಯ ಮತ್ತು ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯನ್ನು ಹೊರತುಪಡಿಸಿ, ಸ್ವರಮೇಳದ ತೃತೀಯ ಶ್ರೇಣಿಯ ವಿಧಗಳನ್ನು ವಿಶಾಲವಾದ ಸ್ಥಾಯಿಭೇದವಾಗಿ ಗುಂಪಿನ ಮೇಲೆ ಹೆಸರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಸ್ವರಮೇಳದ ಸದಸ್ಯರ ಸಂಖ್ಯೆ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧರಿಸಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವರಮೇಳದ 9ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಲ್ಲಿ ಐದು ಸದಸ್ಯರು ಮಾತ್ರ ಇರುತ್ತಾರೆ. 9 ಜನ ಇರುವುದಿಲ್ಲ.) 13ನೇ ಶ್ರೇಣಿಯಾಚೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರು ಸ್ವರಮೇಳ ಸದಸ್ಯರು ಹಾಡನ್ನು ಪುನರ್ ಕೇಳುವಂತೆ ವಿಸ್ತೃತಪಡಿಸುತ್ತಾರೆ. ಮತ್ತು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಹೆಸರುಪದ್ಥತಿಯಿಂದ ಹೊರನಡೆಯುತ್ತಾರೆ. ಸಂಕೀರ್ಣ ಸ್ವರಮೇಳವು ವಿಸ್ತೃತ ಸ್ವರಮೇಳದ ತಳಹದಿಯಲ್ಲಿ ನಿಂತಿದ್ದು, ಜಾಜ್ ಸಂಗೀತದ ಪ್ರಖ್ಯಾತಿ ಮೇಲೆ ಹುಟ್ಟುಹಾಕಲಾಗಿದೆ.

ಪ್ರಾತಿನಿಧಿಕವಾಗಿ, ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಾಸ್ತ್ರೀಯ ಸಂಗೀತ ಕಲಿಕಾ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸ್ವರಮೇಳದ ಅಪಶ್ರುತಿಯನ್ನು (ಭಾವೋದ್ರೇಕದ ಸ್ವರಮೇಳ) ಸ್ವರಮೇಳವಾಗಿ ರೂಪಾಂತರಿಸಿ ಶ್ರುತಿಬದ್ಧ ಸ್ವರಮೇಳವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಾಟು ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಸ್ವರಮೇಳ ಅಥವಾ ಸ್ವರಸಂಗಾತದ ರಾಗವು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಿವಿಗೆ ಕೇಳಲು ಆಹ್ಲಾದಕರವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಯಾವಾಗ ಶ್ರುತಿ ಮತ್ತು ಅಪಶ್ರುತಿಗಳ ರಾಗದ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಏರ್ಪಟ್ಟಾಗ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯ ಪದದಲ್ಲಿ ಹೇಳಬೇಕಾದರೆ, ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಮತ್ತು ಶಾಂತತಾ ಭಾವಗಳ ನಡುವೆ ಸಮತೋಲನ ಏರ್ಪಟ್ಟ ಸಂದರ್ಭ ಇದು ಸಾಧ್ಯವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಕಾರಣದಿಂದಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ವೇಗವು ವಿಷಮಮೇಳವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸುತ್ತದೆ (ಗಾಯನ ಮಾಡಿದ ರಾಗಮೇಳದಲ್ಲಿ ಅಪಶ್ರುತಿ ಸೃಷ್ಟಿಸು) ಮತ್ತು ನಂತರ ದೃಢವಾಗಿರುವುದು.

ವಿಷಮಮೇಳದ ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಎಂದರೆ, ಶ್ರುತಿಬದ್ಧ ಸ್ವರಮೇಳದ ಕೃತಿಮಾಲೆಯನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ಅಪಶ್ರುತಿ ಸ್ವರಮೇಳದ ಜತೆ ಸೇರಿಸುವುದು. ಈ ಮಾರ್ಗದಿಂದ ಸಂಗೀತ ರಚನೆಕಾರ ರಕ್ಷಣಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕ ಸಂಗೀಕವನ್ನು ನಯವಾಗಿ, ಕೇಳುಗರಿಕೆ ಯಾವುದೇ ಅಡಚಣೆಯಾಗದಂತೆ ರಚಿಸುತ್ತಾನೆ. ಒಮ್ಮೆ ಈ ಹಾಡಿನ ತುಣುಕು ಅಂತಿಮಘಟ್ಟದ ಅರ್ಧಭಾಗ ತಲುಪಿದರೆ, ಕೇಳುಗರು ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ಕಡಿಮೆ ಮಾಡಿಕೊಂಡು ಶಾಂತತೆ ಅಳವಡಿಸಿಕೊಳ್ಳಲು ಈ ಹಾಡನ್ನು ಬಯಸುತ್ತಾರೆ. ಪ್ರಚಲಿತದಲ್ಲಿರುವ ಶ್ರುತಿಬದ್ಧ ಸ್ವರಮೇಳವನ್ನು ನುಡಿಸಿದಾಗ ಅದು ಹಿಂದಿನ ಸ್ವರಮೇಳದ ಭಾವೋದ್ರೇಕವನ್ನು ದೃಢಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಕೇಳುಗರಿಗೆ ಆಹ್ಲಾದಕರ ರಾಗ ನುಡಿಸಿದಲ್ಲಿ ಭಾವೋದ್ರೇಕವು ಕಡಿಮೆಯಾಗುತ್ತದೆ.

ವಾದ್ಯದ ಸ್ವರಮೇಳಗಳು ಮತ್ತು ಒತ್ತಡ
ವಿಧಗಳು
ಸ್ವರಪ್ರಾಸ ಮತ್ತು ಅಪಶ್ರುತಿಯಲ್ಲಿನ ಸಮತೋಲನ
ಅರ್ಥ ನಿರೂಪಣೆ, ಪದದ ಮೂಲ ಮತ್ತು ಬಳಕೆಯ ಇತಿಹಾಸ