ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಮನುಷ್ಯರು ಎರಡು ವೈರುಧ್ಯ ಹೊಂದಿರುವ ಪ್ರಮುಖ ಆಶಯಗಳನ್ನು ‌ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ : ಜೀವನ ಪ್ರೇರಣೆ (ಕಾಮೇಚ್ಛೆ/ಕಾಮ) (ಉಳಿಕೆ/ಅಸ್ತಿತ್ವ, ಪ್ರಜನನ, ಹಸಿವು, ಬಾಯಾರಿಕೆ, ಮತ್ತು ಕಾಮ) ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಪ್ರೇರಣೆ (ಸಾವಿನ ಸುಪ್ತಬಯಕೆ). ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಮನಶ್ಶಕ್ತಿ ಕೇಂದ್ರೀಕರಣದ ವಿವರಣೆಯ ಪ್ರಕಾರ ಜೀವೇಚ್ಛೆ ಎಂದೆನಿಸಿಕೊಳ್ಳುವ ಶಕ್ತಿಯು ಎಲ್ಲಾ ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ, ಜೀವೋತ್ಪತ್ತಿ ಪ್ರವೃತ್ತಿಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿರುತ್ತದೆ. ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆ (ಅಥವಾ ಮರಣದ ಮೂಲಪ್ರವೃತ್ತಿ), ಇದರ ಶಕ್ತಿಯನ್ನು ಜೀವವಿರೋಧಿತ್ವ ಎಂದರೆ ಎಲ್ಲಾ ಜೀವಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಹಜವಾಗಿರುವ ಸ್ತಬ್ಧತೆಗೆ ಬೇರೆ ಪದಗಳಲ್ಲಿ ಹೇಳುವುದಾದರೆ ನಿರ್ಜೀವ ಅಥವಾ ಸತ್ತ ಸ್ಥಿತಿಗೆ ಮರಳುವ ಇಚ್ಛೆ ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಸಾವಿನ ಸುಪ್ತ ಬಯಕೆಗಳ ಬಗ್ಗೆ ನಂತರದ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಿದ್ದುದರಿಂದ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಮ್ಮ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು "ಬಿಯಾಂಡ್‌ ದ ಪ್ಲೆಷರ್‌ ಪ್ರಿನ್ಸಿಪಲ್‌" ಎಂಬ ಪ್ರಬಂಧದಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ‌ಜೀವನ ಪ್ರೇರಣೆ ಹಾಗೂ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಗಳ ನಡುವಿನ ವಿರೋಧಾಭಾಸವನ್ನು ನಲಿವು ಹಾಗೂ ನೋವುಗಳೆಂದು ವರ್ಣಿಸುವ ಮೂಲಕ ಸರಿದೂಗಿಸಿದರು. ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ, ನೋವು ಎಂದರೆ ದೇಹವು ಪಡೆಯುವ ಪ್ರಚೋದನೆ. (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಚರ್ಮದ ಮೇಲ್ಮೈ ಮೇಲಿನ ವಿಪರೀತ ಘರ್ಷಣೆಯು ಸುಟ್ಟ ಸಂವೇದನೆ ಉಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ; ಅಥವಾ ವಿಪರೀತ ವಾಹನದಟ್ಟಣೆಯ ನಡುವೆಯಿದ್ದಾಗ ಕಂಡುಬರುವ ದೃಶ್ಯ ಸಂವೇದನೆ ವ್ಯಗ್ರತೆಯನ್ನುಂಟುಮಾಡುತ್ತದೆ.)

ಇದಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ, ನಲಿವಿಗೆ ಕಾರಣ ಪ್ರಚೋದನೆಯ ಇಳಿಕೆಯಾಗಿರುತ್ತದೆ (ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಒತ್ತಡದ ವಾತಾವರಣದಿಂದ ದೇಹವು ಪ್ರಶಾಂತ ವಾತಾವರಣವನ್ನು ಪ್ರವೇಶಿಸಿದಾಗ). ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಪ್ರಕಾರ ಪ್ರಚೋದನೆಯು ಇಳಿಕೆಯಾದಂತೆ ನಲಿವು ಹೆಚ್ಚಿತೆಂದರೆ, ನಲಿವಿನ ಸರ್ವೋತ್ಕೃಷ್ಟ ಅನುಭವವೆಂದರೆ ಶೂನ್ಯ ಪ್ರಚೋದನೆ ಅಥವಾ ಮರಣ. 

ಈ ಪ್ರತಿಪಾದನೆಯಿಂದ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಸುಪ್ತಾವಸ್ಥೆಯು ನೋವಿನ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸಿ ದೇಹವನ್ನು ಸಂವೇದನಾರಹಿತವನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲು ಅಥವಾ ನಿಶ್ಚೇತನಗೊಳಿಸುವ ಪ್ರವೃತ್ತಿ ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ಒಪ್ಪಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾರೆ. ದುಃಖದ ಅನುಭವಗಳನ್ನು ಪುನರಾವರ್ತಿಸುವ ಈ ಪ್ರಬಲ ಪ್ರಚೋದನೆಯೇ ದುಃಸ್ವಪ್ನಗಳು ಬೀಳಲು ಕಾರಣವಾಗಿವೆಯಲ್ಲದೇ, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ರ ಹಿಂದಿನ ಕನಸುಗಳು ಕೇವಲ ಆಹ್ಲಾದ, ಭ್ರಮೆ ಮತ್ತು ಬಯಕೆಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ ರೀತಿ ಎಂಬ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿದೆ. ಒಂದೆಡೆ, ಜೀವನ ಪ್ರವೃತ್ತಿಯು ವಿಪರೀತ ದುಃಖ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಅಪಾಯಗಳನ್ನು ದೂರವಿರಿಸುವ ಮೂಲಕ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೊಂದೆಡೆ, ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಯು ಅದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ವಿಪರೀತ ಆಹ್ಲಾದದ ಕಡೆಗೆ ಪ್ರೇರಿಸಿ ಸಾವಿನೆಡೆ ದಾರಿ ತೋರುತ್ತದೆ. ಸ್ವಪೀಡನೆ ಹಾಗೂ ಖಿನ್ನಸ್ವಪೀಡನೆಗಳ ಕುರಿತ ತನ್ನ ಜಿಜ್ಞಾಸೆಯಲ್ಲಿ ಆಹ್ಲಾದತೆ ಮತ್ತು ದುಃಖದ ಹಾಗೂ ಕಾಮ/ಜೀವನ ಮತ್ತು ಸಾವುಗಳ ನಡುವಿನ ಇಬ್ಬಂದಿತನದ ಬಗ್ಗೆ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದರು. ಕಾಮ ಹಾಗೂ ಸಾವಿನ ಸುಪ್ತ ಬಯಕೆಗಳ ನಡುವಿನ ತುಯ್ತವು ಅವರ ಚಿಂತನಾ ಶೈಲಿಯಲ್ಲಿ ಕ್ರಾಂತಿಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡಿತು.

ಈ ಆಲೋಚನಾ ವಿಧಾನವು ಆರ್ಥರ್‌ ಷೋಪೆನ್‌ಹಾರ್‌ ಮತ್ತು ಫ್ರೆಡ್‌ರಿಚ್‌ ನೀಟ್ಷೆರ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಹೋಲುತ್ತವೆ. ಷೋಪೆನ್‌ಹಾರ್‌ರ "ದ ವರ್ಲ್ಡ್‌ ಆಸ್‌ ವಿಲ್‌ ಅಂಡ್‌ ರೆಪ್ರೆಸೆಂಟೇಷನ್‌" ನಲ್ಲಿ ಮಂಡಿಸಲಾದ ನಿರಾಶಾಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಮನಸ್ಸಿನ ಜೀವನದೆಡೆಗಿನ ವೈರಾಗ್ಯದ ವಿವರಣೆಯು, ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌‌ರ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆಯೊಂದಿಗೆ ಅನೇಕ ಹಂತಗಳಲ್ಲಿ ಹೊಂದಿಕೆಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅದೇ ರೀತಿ, ಜೀವನ ಪ್ರೇರಣೆಯು ನೀಟ್ಷೆರ "ದ ಬರ್ತ್‌ ಆಫ್‌ ಟ್ರಾಜಿಡಿ" ಯಲ್ಲಿನ ವಿಷಯಲೋಲುಪತೆಯ ಕಲ್ಪನೆಗೆ ಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿ ಸಂವಾದಿಯಾಗಿದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ತನ್ನ ಸ್ವಂತ ಕಲ್ಪನೆಗಳಿಗೆ ಆಧಾರವಸ್ತುವನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಫ್ರಾಯ್ಡ್‌ ಅವರ ಲೇಖನಗಳ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಲಿಲ್ಲವೆಂದಿದ್ದಾರೆ.

ಆರಂಭಿಕ ಕಾರ್ಯಗಳು
ವೈದ್ಯಕೀಯ ಶಾಲೆ
ತತ್ವಜ್ಞಾನ
ಜೀವನ ಹಾಗೂ ಮರಣ ಪ್ರೇರಣೆ