ಪ್ರಾರಂಭದ ದಿನಗಳಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳನ್ನು ಆದ್ಯಾತ್ಮಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವುದಕ್ಕೆ ಇಚ್ಚಿಸಿದ್ದರು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ಅವರು ತಿಳಿದುಕೊಂಡಿರುವ ಮಾದರಿಯಲ್ಲಿ ಆದಷ್ಟು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಮಾರ್ಗಕ್ಕೆ ತರುವ ಇಚ್ಚೆ ಇತ್ತು. ನಿಷ್ಠುರವಾದ ಮತ್ತು ಆದರ್ಶವಾದ ಆದ್ಯಾತ್ಮವು ವಿಜ್ಞಾನದ ಪರೀಧಿಯಾಚೆ ಮನುಷ್ಯನಲ್ಲಿನ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಪ್ರಸ್ತುತಪಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಈ ಆದ್ಯಾತ್ಮಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ನಂತರ ಕಾಂಟ್ ಅವರಿಂದ ಉತ್ತೇಜಿತವಾದ ನಶ್ವರವಾದ ಇಲ್ಲವೆ, ಸಮಕಾಲೀನ ಜ್ಞಾನದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ಮತ್ತು ಸತ್ಯದೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುವಂತಹದ್ದು ಆಗಿದ್ದವು. ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳು ನಶ್ವರವಾದವನ್ನು ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವು ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಎ ಪ್ರಿಯರಿ ಮತ್ತು ನಂತರದ್ದನ್ನು ಅವಿಮರ್ಶಿತ ಘಟನಾವಳಿಗಳನ್ನು ಲೆಕ್ಕಕ್ಕೆ ತೆಗೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವ ಕಾರಣಕ್ಕೆ ಟೀಕಿಸಿದರು. ಬದಲಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದವು ಮಾನಸಿಕವಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೈವಿಕವಾಗಿ ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಅರಿತಿರುವ ಮತ್ತು ಅರಿವಿನ ನಡುವಿನ ಸಂಬಂಧ ಹೇಗೆ ಈ ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎನ್ನುವುದನ್ನು ಇದು ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. 

""ಯಲ್ಲಿ (1877) ಅಂತಃದೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಭಾವಾರ್ಥಗಳು ತಾತ್ವಿಕ (ಡೆಸ್ಕಾರ್ಟ್ಸ್ ಕಾಲದಿಂದ ಆದ್ಯಾತ್ಮದ ಸಿದ್ದ ಸೂತ್ರಗಳು) ತನಿಖೆಗೆ ನಿಜವಾದ ವಿಧಾನಗಳು ಎನ್ನುವ ವಾದವನ್ನು ಪಿಯರ್ಸ್ ಅಲ್ಲಗಳೆದರು. ಭಾವಾರ್ಥವು ದೋಷಪೂರಿತ ಕಾರಣತ್ವಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗಬಹುದು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಅನಂತವಾದದ ಕುರಿತ ನಮ್ಮ ಅಂತಃದೃಷ್ಟಿಯು ನಮ್ಮನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಆತ್ಮಪರೀಕ್ಷೆಯು ಬುದ್ಧಿಯ ಕುರಿತ ಇರುವ ಜ್ಞಾನಕ್ಕೆ ಪ್ರವೇಶಾವಕಾಶ ನೀಡುವುದಿಲ್ಲ. ಸ್ವಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನೊಂದಿಗೆ ನಮ್ಮ ಸಂವಾದದಿಂದ ಒಡಮೂಡಿರುವುದು ಆಗಿರುತ್ತದೆ ವಿನಃ ಸುತ್ತಲಿನ ಇತರ ಯಾವುದೇ ಮಾರ್ಗದಿಂದಲ್ಲ. (ಡಿ ವಾಲ್ 2005, ಪಿಪಿ.7-10) ಇದೇ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸಾರ್ವತ್ರಿಕವಾಗಿ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವು ಮನಃಶಾಸ್ತ್ರದ ತತ್ವಗಳಿಂದ ಉದೃತವಾಗಿರುವ ವಿಶೇಷ ವಿಜ್ಞಾನ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಹೇಳಿದರು. ನಾವು ಏನು ವಿಚಾರ "ಮಾಡಬೇಕು" ಎನ್ನುವುದಕ್ಕಿಂತ ನಾವು ಏನು ವಿಚಾರ "ಮಾಡುತ್ತೇವೆ" ಎನ್ನುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣ ಭಿನ್ನವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಇತರ ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ ಇದು ಅತ್ಯಂತ ಪ್ರಮುಖವಾದ ಅಸ್ವೀಕಾರ್ಹ ಸಂಗತಿಯಾಗಿದೆ.ಅವರು ನೈಸರ್ಗಿಕವಾದ ಮತ್ತು ಮಾನಸಿಕಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಕ ಹೆಚ್ಚು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ.

ಇದರ ಮತ್ತು ಇತರ ತಾತ್ವಿಕ ವಾದಗಳ ಮತ್ತು ನಿಸರ್ಗದ ಪ್ರತಿಬಿಂಬದ ಮೇಲೆ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ರಿಚರ್ಡ್ ರೋರ್ಟಿ ಹಲವಾರು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತಾತ್ವಿಕವಾದಿಗಳ ಪ್ರಯತ್ನಗಳಾದ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರಕ್ಕೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸ್ಥಳ ನಿಗದಿ ಮಾಡುವುದು ಸಂಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಸಂಬಂಧವಿಲ್ಲದ್ದು ಮತ್ತು ಕೆಲಬಾರಿ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ವಿಜ್ಞಾನಕ್ಕಿಂತ ಮೇಲ್ಪಟ್ಟದ್ದು ಎಂಬ ವಾದದ ಪ್ರಯತ್ನವನ್ನು ಅವರು ಟೀಕಿಸಿದರು. ನೈಸರ್ಗಿಕ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ನೈಸರ್ಗಿಕರಣಗೊಂಡ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರದ ಪ್ರಬಂಧ ಮೂಲಕ ಮರಳಿ ತರುವಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖರಾಗಿದ್ದ ಡಬ್ಲ್ಯೂ. ವಿ. ಕ್ವೈನ್ ಅವರು, ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಮತ್ತು ಕಾರ್ಟೇಸಿಯನ್ ಕನಸಾಗಿರುವ ಪೂರ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ನಿಶ್ಚಿತತೆಯನ್ನು ಟೀಕಿಸಿದರು. ಆಚರಣೆಯಲ್ಲಿ ಕನಸು ಆಸಾಧ್ಯವಾಗಿದ್ದು, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಇದು ತಪ್ಪು ದಾರಿಗೆ ಸೆಳೆಯಲ್ಪಟ್ಟಿದೆ. ಏಕೆಂದರೆ ಇದು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ವಿಚಾರಣೆಯಿಂದ ಜ್ಞಾನಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಇದು ಪ್ರತ್ಯೇಕಿಸುತ್ತದೆ. 

ಇತರ ವಾಸ್ತವವಾದಿಗಳು
ವಾಸ್ತವಿಕವಾದಿಯ ಕೇಂದ್ರ ಬಿಂದುಗಳು
ನಿಸರ್ಗವಾದ ಮತ್ತು ಆಂಟಿ-ಕಾರ್ಟಿಸೈನಿಸಂ
ವಿಜ್ಞಾನದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ