ಕೊಲ್ಲಾಪುರದ ಅತಿ ಪ್ರಸಿದ್ಧ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ 'ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ'ಅಥವಾ 'ಅಂಬಾಬಾಯಿ ದೇವಾಲಯ'ವೂ ಒಂದು. ಪುರಾಣೋಕ್ತ ೧೦೮ ಶಕ್ತಿ ಸ್ಥಳಗಳಲ್ಲಿ ಇದೂ ಒಂದು. ಕ್ರಿ.ಶ. ೭ ನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಚಾಲುಕ್ಯರ ರಾಜ, 'ಕರ್ಣದೇವ'ನು ಈ ದೇವಾಲಯ ನಿರ್ಮಾಣವನ್ನು ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದನು. ಮುಂದೆ ಕ್ರಿ.ಶ. ಒಂಭತ್ತನೆಯ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ 'ಶಿಲಾಹಾರ ಯಾದವ ರಾಜರು' ಇದನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದರು. ೪೦ ಕಿಲೋ ತೂಗುವ ಇಲ್ಲಿಯ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ಸ್ವಯಂಭೂ ಮೂರ್ತಿಯಾಗಿದ್ದು , ಇದನ್ನು ಯಾವುದೇ ಶಿಲ್ಪ ಕೃತಿಯಂತೆ ಕಟೆಯದೇ ಮೂಲ ರೂಪದಲ್ಲಿಯೇ ಉಳಿಸಿಕೊಂಡು ಬರಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರತಿ ಶುಕ್ರವಾರ ನಡೆಯುವ ಪಲ್ಲಕ್ಕಿ ಉತ್ಸವವಲ್ಲದೆ, ಚೈತ್ರ ಪೂರ್ಣಿಮೆ ಮತ್ತು ನವರಾತ್ರಿಯಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳಿರುತ್ತದೆ. ಬೆಳಿಗ ೫-೩೦ ಕ್ಕೆ 'ಕಾಕಡಾರತಿ'ಯಿಂದ ಆರಂಭವಾದ ದೇವಿಯ ಪೂಜಾವಿಧಾನಗಳು ಅಲಂಕಾರ ಆಭರಣಗಳ ಸಮರ್ಪಣೆಯೊಂದಿಗೆ ೧೨-೩೦ ಕ್ಕೆಲ್ಲಾ ಮಂಗಳಾರತಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಮತ್ತೆ ಸಂಜೆ ೭ ಗಂಟೆಗೆಲ್ಲಾ 'ಭೋಗಾರತಿ'ಯಾಗುತ್ತದೆ. ಅಸಂಖ್ಯಾತ ನೆರಿಗೆಗಳಿಂದೊಡಗೂಡಿದ ಸೀರೆಯನ್ನುಟ್ಟ ದೇವಿಯು ಇಲ್ಲಿ ಗದಾಧಾರಿಯಾಗಿ,ಬೆಳ್ಳಿಯ ಮಂಟಪದಲ್ಲಿ ವಿರಾಜಮಾನಳಾಗಿದ್ದಾಳೆ, ಮತ್ತು ಮನೋಹರವಾಗಿ ಭಕ್ತಿಗೆ ಪ್ರೇರಣೆಯಾಗಿದ್ದಾಳೆ. ಗರ್ಭಗುಡಿಗೆ ವೈಭವೋಪೇತವಾದ ಬಂಗಾರದ ತೋರಣವಿದೆ. ನವರಾತ್ರಿ ಹಾಗೂ ವಿಶೇಷ ಸಂದರ್ಭಗಳಲ್ಲಿ ವಿಶೇಷ ಪೂಜೆಗಳು ಆಯೋಜಿಸಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಇಲ್ಲಿ ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಸಂಗೀತೋತ್ಸವದಲ್ಲಿ ದೇಶದ ಪ್ರಖ್ಯಾತ ಸಂಗೀತಕಾರರು ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಾರೆ. ಅಂಬಾಬಾಯಿಯ ಉತ್ಸವ ಮೂರ್ತಿಯನ್ನು'ಟೇಮ್ಲಾಬಾಯಿಯ ದೇವಸ್ಥಾನ'ದವರೆವಿಗೂ ಮೆರವಣಿಗೆಯಲ್ಲಿ ಕೊಂಡೊಯ್ದು ಇಬ್ಬರನ್ನೂ ಕೂಡಿಸಿ ಪೂಜೆ ಮಾಡಲಾಗುವುದು.'ಟೇಮ್ಲಾಬಾಯಿಯೆಂಬ ದೇವಿ' ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಗೆ ಕೊಲ್ಹಾಸುರನ ಸಂಹಾರದಲ್ಲಿ ಸಹಾಯ ಮಾಡಿದಳೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಆದರೆ, ಮುಂದೆ ಈ ಸಹಾಯವನ್ನು ನೆನೆಯದೆ ಮರೆತದ್ದರಿಂದ ಗುಡ್ಡದ ಮೇಲೆ ಹೋಗಿ ನೆಲೆಸಿದಳೆಂಬ ಪ್ರತೀತಿಯಿದೆ. ಮಹಾವಿಷ್ಣುವೇ ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿಯ ರೂಪದಲ್ಲಿ ಇಲ್ಲಿ ನೆಲೆಸಿರುವುದರಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನು 'ದಕ್ಷಿಣ ಕಾಶಿ'ಯೆಂದೂ ಕರೆಯುವ ವಾಡಿಕೆಯಿದೆ. ದೇವಿಗೆ ಸಮರ್ಪಣೆ ಮಾಡಲು 'ಕಮಲ ಪುಷ್ಪ'ಗಳು ಇಲ್ಲಿ ಸಿಗುತ್ತವೆ.

ಮಹಾಲಕ್ಷ್ಮಿ ದೇವಾಲಯ
ಬಸ್ಸುಗಳು
ಕೊಲ್ಲಾಪುರ ಸಂಸ್ಥಾನ
ಸಂಚಾರ ವ್ಯವಸ್ಥೆ