ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಮತ್ತು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಎಂದು ಎರಡು ಭಾಗಗಳಾಗಿ ವಿಂಗಡಿಸಬಹುದು.

ಸೌರವ್ಯೂಹದ ಹೊರಗಿನಿಂದ ಬರುವ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳನ್ನು ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಾಗಿದ್ದು, ಈ ಕಿರಣಗಳು ತಾರೆಗಳ-ನಡುವಣ ಕಣ ಜೊತೆ ವರ್ತಿಸಿ(ಬೆರೆತು) ಆಗಿ ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಾಗುತ್ತವೆ 

ಉಳಿದ ಭಾಗವು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ನಡೆಯುವ ಭೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶೇಷಗಳಾದ ಭಾರವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳಿಂದಾಗಿದೆ. ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ಭೈಜಿಕ ಕ್ರಿಯೆಯ ಅವಶೇಷಗಳಲ್ಲದ ಇತರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಅಥವಾ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಉಗಮವಾದ ಮಹಾಸ್ಪೋಟ(ಬಿಗ್‍ಬ್ಯಾಂಗ್)ದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಉತ್ಪತ್ತಿಯಾದ ಪ್ರೈಮರಿ ಲೀಥಿಯಂ, ಬೆರಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್‍ಗಳಿಂದೆ. ಈ ಹಗುರ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಸೂರ್ಯನ ವಾತಾವರಣಕ್ಕಿಂತ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಸಮೃದ್ಧವಾಗಿರುತ್ತವೆ( ಅಂದಾಜು 1:100 ಕಣಗಳು). ಈ ಹಗುರ ಕಣಗಳು ಸೂರ್ಯನ ವಾತಾವರಣದಲ್ಲಿ, ಸೂರ್ಯನಲ್ಲಿರುವ ಹೀಲಿಯಂ ಕಣಗಳ 10 ಭಾಗವಿರುತ್ತವೆ.

ಈ ಬೃಹತ್ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ಮಾಧ್ಯಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳು ರೂಪುಗೊಂಡ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಅವಲಂಬಿಸಿರುತ್ತದೆ. ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿರುವ ಭಾರವಾದ ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು, ತಾರೆಗಳ-ನಡುವಣ ಕಣದೊಂದಿಗಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗಿ (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಯ ಮೂಲಕ) ಲಘುವಾದ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳಿರುವ ಲೀಥಿಯಂ, ಬೆರಿಲಿಯಂ ಮತ್ತು ಬೋರಾನ್‍ಗಳಾಗಿ ವಿಭಜನೆಯಾಗುತ್ತವೆ. Li ಮತ್ತು Be ಗಳ ಶಕ್ತಿಯ ರೋಹಿತವು ಇಂಗಾಲ ಮತ್ತು ಆಮ್ಲಜನಕಗಳಿಗಿಂತ ತೀಕ್ಷ್ಣವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚು ಶಕ್ತಿಯಿರುವ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಗ್ಯಾಲಕ್ಸಿಯ ಕಾಂತಕ್ಷೇತ್ರದ ಪ್ರಭಾವದಿಂದ ತಪ್ಪಿಸಿಕೊಳ್ಳುವುದರಿಂದ ಕಡಿಮೆ ಕಾಸ್ಮಿಕ್‌ ಕಿರಣದ ವಿದಳನಕ್ಕೊಳಪಡುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಕಬ್ಬಿಣ ,ನಿಕ್ಕಲ್ ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯಸ್‍ಗಳು ಮತ್ತು ತಾರೆಗಳ-ನಡುವಣ ಕಣಗಳ ನಡುವಿನ ಘರ್ಷಣೆಯಿಂದಾಗುವ ವಿದಳನ ಕ್ರಿಯೆಯಿಂದಾಗಿ ಸ್ಕ್ಯಾಂಡಿಯಂ, ಟಿಟ್ಯಾನಿಯಂ, ವನಾಡಿಯಂ ಮತ್ತು ಮ್ಯಾಂಗನೀಸ್ ಅಯಾನುಗಳು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳಲ್ಲಿ ಹೇರಳವಾಗಿರುತ್ತವೆ. (See ಪರಿಸರದ ವಿಕಿರಣಶೀಲತೆಯನ್ನು ನೋಡಿ#ನೈಸರ್ಗಿಕವಾಗಿ).

ಹಿಂದಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳ ಪ್ರಕಾರ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರವಾಹವು ಸ್ಥಿರವೆಂದು ಭಾವಿಸಲಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ, ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಂಶೋಧನೆಗಳು ಕಳೆದ ನಲವತ್ತು ಸಾವಿರ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ 1.5 ರಿಂದ 2 ಪಟ್ಟು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಕಿರಣಗಳ ಪ್ರಮಾಣ ಹೆಚ್ಚಾಗಿದೆ ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಒದಗಿಸಿವೆ.

ಪರಿಣಾಮಗಳು
ಸಂಯೋಜನೆ
ಕಂಡುಹಿಡಿಯುವುದು(ಡಿಟೆಕ್ಷನ್)
ವಾತಾವರಣದ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳಲ್ಲಿನ ಬದಲಾವಣೆಗಳು