ಲಿಖಿತ ಭಾಷೆಯನ್ನು ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಮತ್ತು ನಿಷ್ಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದು ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗಿದೆ. ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಕೆಲವು ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳು ಓದುವ, ಬರೆಯುವ, ಅರ್ಥಸೂಚಿಸುವ,ಕೇಳುವ ಮತ್ತು ಮಾತನಾಡುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಿವೆ. 1980ರ ದಶಕದೀಚೆಗೆ,ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವೆಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅದರ ಅರ್ಥ ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಒಂದು ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಮೌಲ್ಯಗಳೊಂದಿಗೆ ಏಕಸಾಲಿನಲ್ಲಿ ಸದಾ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ. ಪೂರ್ವಭಾವಿ ಕೆಲಸವು ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಸ್ವನಿಯಂತ್ರಣದಿಂದ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆಯೆಂದು ಅಭಿಪ್ರಾಯಪಟ್ಟಿದೆ.

ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ವಿಸ್ತರಿಸಬೇಕು ಎಂದು ಕೆಲವರು ವಾದಮಂಡಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ಇಂಗ್ಲೀಷ್ ಉಪನ್ಯಾಸಕರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಂಡಳಿ ಮತ್ತು ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ವಾಚನ ಕೂಟವು ಅರ್ಹತೆಗಳ ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕ ಪಟ್ಟಿಗೆ ಚಾಕ್ಷುಕ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಸೇರಿಸಿದೆ. ಇದೇ ರೀತಿ,ಸ್ಕಾಟ್‌ಲೆಂಡ್‌ನಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಕುಟುಂಬದ ಸದಸ್ಯರಾಗಿ, ನೌಕರರಾಗಿ, ಪೌರರಾಗಿ ಮತ್ತು ಜೀವಮಾನಪೂರ್ತಿ ಶಿಕ್ಷಣಾರ್ಥಿಗಳಾಗಿ, ಓದುವ ಮತ್ತು ಬರೆಯುವ ಹಾಗು ಗಣಿತಜ್ಞತೆಯನ್ನು ಬಳಸುವ ,ಮಾಹಿತಿಯನ್ನು ನಿಭಾಯಿಸುವ, ಕಲ್ಪನೆಗಳು ಮತ್ತು ಅಭಿಪ್ರಾಯಗಳನ್ನು ವ್ಯಕ್ತಪಡಿಸುವ, ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವ ಮತ್ತು ಸಮಸ್ಯೆಗಳನ್ನು ಬಿಡಿಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಎಂದು ವ್ಯಾಖ್ಯಾನಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಅನೇಕ ಸಮಾಜಗಳಲ್ಲಿ ಮೂಲ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಮಾನದಂಡವು ಸುದ್ದಿಪತ್ರಿಕೆಯನ್ನು ಓದುವುದಾಗಿದೆ. ವಾಣಿಜ್ಯದಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಸಮಾಜದಲ್ಲಿ ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಸಂವಹನದಲ್ಲಿ ಗಣಕಯಂತ್ರಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಇತರೆ ಅಂಕೀಯ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಅಗತ್ಯವು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಕಂಡುಬಂದಿದೆ. 1990ರ ದಶಕದಿಂದೀಚೆಗೆ ಅಂತರ್ಜಾಲವು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದಲ್ಲಿ ವ್ಯಾಪಕವಾಗಿ ಬಳಕೆಗೆ ಬಂದಾಗಿನಿಂದ, ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಯು ವೀಕ್ಷಕ ತಂತ್ರಾಂಶಗಳು(ವೆಬ್ ಬ್ರೌಸರ್) ಪದ ಸಂಸ್ಕರಣೆ ಕ್ರಮವಿಧಿಗಳು ಹಾಗು ಪಠ್ಯ ಸಂದೇಶಗಳು ಮುಂತಾದ ಸಾಧನಗಳನ್ನು ಬಳಸುವ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ ಎಂದು ಕೆಲವರು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಇದೇರೀತಿಯ ವಿಸ್ತರಿತ ಪರಿಣತಿಯ ಗುಂಪುಗಳನ್ನು ಬಹುಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಗಣಕಯಂತ್ರದ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಮಾಹಿತಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ,ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. 
ಕೆಲವು ವಿದ್ವಾಂಸರು ಬಹುಸಾಕ್ಷರತೆಗಳ ಕಲ್ಪನೆಯನ್ನು ಪ್ರಸ್ತಾಪಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಅವು ಕ್ರಿಯಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಅಲಂಕಾರಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

"ಕಲೆಗಳ ಸಾಕ್ಷರತೆ" ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳು ಅಮೆರಿಕ ಸಂಯುಕ್ತ ಸಂಸ್ಥಾನದ ಕೆಲವು ಕಡೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ.

ಶೈಕ್ಷಣಿಕ ವಲಯದಿಂದ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿರುವ ಇತರೆ ಪ್ರಕಾರಗಳು ವಿಮರ್ಶಾತ್ಮಕ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಮಾಧ್ಯಮ ಸಾಕ್ಷರತೆ, ಪರಿಸರ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಮತ್ತು ಆರೋಗ್ಯ ಸಾಕ್ಷರತೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ಸಾಕ್ಷ್ಯ ಆಧಾರಿತ ನಿರ್ಧಾರ ಕೈಗೊಳ್ಳುವಿಕೆ ಮೇಲೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮಹತ್ವ ಹಾಗು ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ರೇಖಾಚಿತ್ರ ಹಾಗು ಮಾಹಿತಿ, ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಬಳಕೆಯು ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಅತೀ ಮುಖ್ಯ ಅಂಶವಾಗಿದೆ.
ಅಂತಾರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಅಂಕಿಅಂಶ ಸಾಕ್ಷರತೆ ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಸಮಾಜದ ಎಲ್ಲ ಸದಸ್ಯರ ನಡುವೆ ಸಾಂಖ್ಯಿಕ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಉತ್ತೇಜನಕ್ಕೆ ಮುಡುಪಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಸಾಕ್ಷರತೆಯು ಸಂವಹನ ನಡೆಯುವ ಸಮುದಾಯದ ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ,ರಾಜಕೀಯ,ಐತಿಹಾಸಿಕ ಸನ್ನಿವೇಶಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆಯೆಂದು ವಾದಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಮನೆಯಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರ ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಸಂಪರ್ಕದಿಂದ ಸಾಕ್ಷರತೆಯ ಬಹುಮಟ್ಟಿನ ಪ್ರಯೋಜನಗಳು ಲಭ್ಯವಾಗುತ್ತವೆ ಎಂದು ಸತ್ಯವನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಿ, ಕೌಶಿಕ್ ಬಸು ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಫಾಸ್ಟರ್ ಕೃತಿಗಳಿಂದ ಆರಂಭಿಸಿ,ಅರ್ಥಶಾಸ್ತ್ರದ ಇತ್ತೀಚಿನ ಸಾಹಿತ್ಯವು 'ನಿಕಟ ಸಂಪರ್ಕದ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ' ಮತ್ತು 'ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ'ನ ನಡುವೆ ಭೇದ ಗುರುತಿಸುತ್ತದೆ. ಮೊದಲನೆಯದು, ಅನಕ್ಷರಸ್ಥ ವ್ಯಕ್ತಿ ಇತರೆ ಸಾಕ್ಷರ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಜತೆ ಮನೆಯೊಂದರಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವುದನ್ನು ಉಲ್ಲೇಖಿಸಿದೆ ಮತ್ತು ಎರಡನೆಯದು ಎಲ್ಲ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರಿಂದ ಕೂಡಿದ ಮನೆಯಲ್ಲಿ ವಾಸಿಸುವ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥನಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದೆ. ಬಡರಾಷ್ಟ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಅನೇಕ ಜನರು ಕೇವಲ ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು ಮಾತ್ರವಲ್ಲ, ಆದರೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕಗೊಂಡ(ಒಂಟಿ) ಅನಕ್ಷರಸ್ಥರು.

21ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷರತೆ
ಆರ್ಥಿಕ ಪರಿಣಾಮ
ವಿಶಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರಕ ಅರ್ಥನಿರೂಪಣೆಗಳು
ಸಾಕ್ಷರತೆ ಬೋಧನೆ