ಪ್ರತಿಯೊಂದು ರಾಜ್ಯದ ವಿಲೀನತೆ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಸಾಧನೋಪಾಯಗಳು ಹಾಗೂ ಅವುಗಳನ್ನು ಒಂದು ರಾಜಕೀಯ ಹಾಗೂ ಆಡಳಿತ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿ ಏಕೀಕರಣಗೊಳಿಸುವುದು ಸುಲಭವಾಗಿರಲಿಲ್ಲ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ವಿಲೀನ ಹೊಂದಿದೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ರಾಜ್ಯಗಳು ಪೈಪೋಟಿ ಮಾಡುವಂತಹ ಇತಿಹಾಸ ಹೊಂದಿದ್ದವು. ಹಿಂದಿನ ಕೇಂದ್ರೀಯ ಭಾರತ ಏಜೆನ್ಸಿಯಲ್ಲಿ, ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ವಿಲೀನ ಹೊಂದಿದ ರಾಜ್ಯಗಳ ಸಮೃದ್ಧ ಒಕ್ಕೂಟಕ್ಕೆ ವಿಂದ್ಯ ಪ್ರದೇಶ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಯಿತು, ರಾಜ್ಯಗಳ ಎರಡು ಗುಂಪುಗಳ ಮಧ್ಯೆಯ ಪೈಪೋಟಿಯು ಅತ್ಯಂತ ದುಷ್ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದ ಕಾರಣ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರವು ಆಡಳಿತಗಾರರಿಂದ ಹಳೆಯ ವಿಲೀನ ಕರಾರಿನ ಬದಲು ವಿಲೀನ ಒಪ್ಪಂದಕ್ಕೆ ಸಹಿ ಹಾಕಿಸಿಕೊಂಡು ನೇರವಾಗಿ ರಾಜ್ಯ ಮುಖ್ಯ ಆಯುಕ್ತರ ಹಿಡಿತಕ್ಕೊಳಪಡಿಸಿತು. ವಿಲೀನಕಾರರು ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ ಅಥವಾ ರಾಜ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆಯಿಂದ ನಿರೀಕ್ಷೆಗಳನ್ನು ಪಡೆಯಲಿಲ್ಲ. ೧೯೪೭ ರ ಡಿಸೆಂಬರ್ ನಲ್ಲಿ ಮೆನನ್ ಅವರು “ಜನಪ್ರಿಯ ಸರ್ಕಾರವನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕ್ರಿಯಾಶೀಲ ಹೆಜ್ಜೆ” ಇಡುವ ಅಗತ್ಯವಿದೆ ಎಂದು ರಾಜ್ಯಗಳ ಆಡಳಿತಗಾರರಿಗೆ ಸಲಹೆ ನೀಡಿದರು. ರಾಜ್ಯಗಳ ಇಲಾಖೆಯು ಈ ಸಲಹೆಯನ್ನು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿತು ಮತ್ತು ಅದನ್ನು ವಿಶೇಷ ಕರಾರಿನ ಮೂಲಕ ವಿಲೀನಕ್ಕೊಳಪಟ್ಟ ಸಮೃದ್ಧ ಒಕ್ಕೂಟದ ರಾಜಪ್ರಮುಖರ ಸಹಿ ಪಡೆದು ಕಾರ್ಯಗತಗೊಳಿಸಿ ಅವರನ್ನು ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ಪ್ರಭುತ್ವದ ಹಿಡಿತದಲ್ಲಿಟ್ಟಿತು. ಇದರರ್ಥ ಅವರ ಅಧಿಕಾರಗಳು ಹಿಂದಿನ ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಪ್ರಾಂತಗಳ ರಾಜ್ಯಪಾಲರಿಗೆ ವ್ಯತ್ಯಾಸವಿಲ್ಲದಂತೆ "ಡಿ ಫ್ಯಾಕ್ಟೋ" ಆಗಿತ್ತು, ಹೀಗೆ ಅವರ ಭೂ ಪ್ರದೇಶಗಳನ್ನು ಕೊಡುವುದರ ಮೂಲಕ ಇಂತಹುದೇ ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಿಮಾಣವನ್ನು ಭಾರತದ ಇನ್ನುಳಿದ ಜನರಿಗೆ ನೀಡಿದಂತೆ ನೀಡಲಾಯಿತು.

ಈ ಪದ್ಧತಿಯ ಪರಿಣಾಮವು ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯಾಪಕವಾದ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ರಾಜ್ಯದ ಮೇಲೆ ಸಮರ್ಥಿಸುವಂತೆಯೇ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ. ಇದು ಬ್ರಿಟೀಷ್ ಹೇಳಿಕೆಯಾದ ಪರಮಾಧಿಕಾರವು ಅಧಿಕಾರದ ಹಂಚಿಕೆಯಿಂದ ಕಳೆದುಹೋಗುತ್ತದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ನಿರಾಕರಿಸಿದಾಗ, ಕಾಂಗ್ರೆಸ್ ಯಾವಾಗಲೂ ಸ್ವತಂತ್ರ ಭಾರತವು ಪರಮಾಧಿಕಾರವನ್ನು ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ವಂಶ ಪಾರಂಪರ್ಯಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶ ನೀಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿತು.

ವಿಲೀನ ಪತ್ರ
ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವೀಕರಣ
ಜುನಾಘರ್
ಮೌಂಟ್‌‌ ಬ್ಯಾಟನ್‌ರ ಪಾತ್ರ