ಕೃಷ್ಣ ಮತ್ತು ವಿಷ್ಣುವಿಗಿರುವ ನಿಖರವಾದ ಸಂಬಂಧ, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಇವರಿಬ್ಬರಲ್ಲಿ ಯಾರು ಮೊದಲಿಗರು ಮತ್ತು ಯಾರು ಸುಮ್ಮುಮ್ ಬೋನಮ್, ಎಂಬುದು ವೈಷ್ಣವ ಸಿದ್ಧಾಂತದಲ್ಲಿ ಆಗಾಗ್ಗೆ ಬರುವ ಅತ್ಯಂತ ಚರ್ಚಾಸ್ಪದ ವಿವಾದವಾಗಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಪಂಚತ್ರಂತದಂತಹ ಕೆಲವು ಪ್ರಾಚೀನ ವೈಚಾರಿಕ ವಿದ್ಯಾಲಯಗಳಲ್ಲಿ , ವಸುದೇವ-ಕೃಷ್ಣನು ( ಕೃಷ್ಣನು ವಾಸುದೇವನ ಮಗ) ಎಲ್ಲಾ ಅವತಾರಗಳ ಮೂಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಇದು ಪರಮ ಅಂತಿಮ ಸತ್ಯಕ್ಕಿಂತ ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ ಹಾಗೂ ವಾಸುದೇವ ಮತ್ತು ಯಾವುದೇ ಇತರ ಪರಮಶ್ರೇಷ್ಠ ಸ್ವರೂಪಗಳಿಗಿಂತ ಇದು ಭಿನ್ನವಾಗಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ , ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾಗಿ ವಲ್ಲಭಾಚಾರ್ಯ ಹಾಗೂ ಚೈತನ್ಯ ರಿಗಿಂತ ದಕ್ಷಿಣ ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಮೊದಲು ಇದ್ದ ವೈಷ್ಣವಸಂಪ್ರದಾಯವು ಕೃಷ್ಣನನ್ನು ಕೆಲವು ಸಮಯಗಳಲ್ಲಿ ವಿಷ್ಣುವಿನ ಇತರ ಅವತಾರ ಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದು ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ಮಧ್ವ ಸಂಪ್ರದಾಯದಲ್ಲಿ , ಈತನನ್ನು ವಿಷ್ಣುವಿನ ಪರಿಪೂರ್ಣ ಅವತಾರ ಎನ್ನಲಾಗಿದೆ.
ಆದರೆ ಉಪನಿಷತ್ತುಗಳಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಭಾಗವತ ಪುರಾಣಗಳಲ್ಲಿ ಗೌಡಿಯಾ ಮೂಲದ ವಿವರಣೆಗಳಿರುವುದರಿಂದ ಅವತಾರ ದ ವಾಖ್ಯೆಯನ್ನು ಚೈತನ್ಯದ ಸನಾತನ ಗೋಸ್ವಾಮಿ ಯಲ್ಲಿ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಪಾರ-ವಾಸುದೇವರ ಮೂಲ
ಹೋಲಿಕೆ
ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು
ಬಾಹ್ಯ ಕೊಂಡಿಗಳು