ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದಾದ ಪ್ರಜ್ಞೆಯು ಮೂಲತಃ ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾದುದು ಮತ್ತು ವಸ್ತುಗಳು ಆ ಪ್ರಜ್ಞೆಯ ಸೃಷ್ಟಿ ಎಂದು ಪರಿಗಣಿಸುವವರು ಭಾವನಾವಾದಿಗಳು. ಇವರ ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಭೌತವಸ್ತುವಿಗಿಂತ ಮುಂಚಿನದು, ಜಗತ್ತಿನಲ್ಲಿರುವ ಎಲ್ಲಾ ವಸ್ತುಗಳಿಗೂ ಆಧಾರವಾದುದು, ಯಾವ ರೀತಿಯ ಪ್ರಜ್ಞೆ ಜಗತ್ತನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು ಕುರಿತು ಭಾವನಾವಾದಿಗಳಲ್ಲಿ ಒಮ್ಮತವಿಲ್ಲ. ವ್ಯಕ್ತಿಗತ ಭಾವನಾವಾದಿಗಳು (ಸಬ್ಜಕ್ಟೀವ್ ಐಡಿಯಲಿಸ್ಟ್) ವ್ಯಕ್ತಿಯ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಜಗತ್ತು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಯಿತು ಎಂದು ವಾದಿಸಿದರೆ ಮತ್ತೊಂದು ಗುಂಪಿನ ಭಾವನಾವಾದಿಗಳು ಈ ಜಗತ್ತು ಮನಸ್ಸಿನ ಹೊರಗಿನ ಚೈತನ್ಯದಿಂದ ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿದೆ ಎಂದು ವಾದಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರಿಗೆ ವಾಸ್ತವವಾದಿ ಭಾವನಾವಾದಿಗಳು (ಆಬ್ಜಕ್ಟಿವ್ ಐಡಿಯಲಿಸ್ಟ್) ಎಂದು ಹೆಸರು. ಇವರು ಈ ಹೊರಗಿರುವ ಚೈತನ್ಯವನ್ನು ವಿವಿಧ ಹೆಸರುಗಳಿಂದ ಕರೆಯುತ್ತಾರೆ. ಕೆಲವರು ಇದನ್ನು ಪರಮಪ್ರಜ್ಞೆ (ಅಬ್ಸೊಲ್ಯೂಟ್ ಸ್ಪಿರಿಟ್) ಎಂದೂ ಮತ್ತೆ ಕೆಲವರು ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಬಲ (ಯೂನಿವರ್ಸಲ್ ಫೋರ್ಸ್) ಎಂದೂ ಭಾವಿಸುತ್ತಾರೆ. ಇವರ ವಿವರಣೆಗಳು ಏನೇ ಇರಲಿ ಇವುಗಳಲ್ಲಿ ದೈವತ್ವ ಮತ್ತು ದೇವರು ಅಡಗಿರುವದನ್ನು ಸುಲಭವಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಬಹುದು.

ಮಾನವನ ಕುತೂಹಲವೇ ಅವನನ್ನು ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆಗೆ ಪ್ರೇರಿಸಿದ್ದು. ತಾನು ಜೀವಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಶ್ವ ಹೇಗೆ ಹುಟ್ಟಿತು, ಅದು ಎತ್ತ ಸಾಗುತ್ತಿದೆ ಮುಂತಾದ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳಿಗೆ ಉತ್ತರ ಕೊಡಲು ಅವನು ತನ್ನ ಸುತ್ತಣ ಜಗತ್ತನ್ನು ಜಾಗರೂಕತೆಯಿಂದ ನೋಡಲು ಯತ್ನಿಸಿದ. ಮಾನವನ ಶೈಶವಾವಸ್ಥೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಕೃತಿಯ ಬಗೆಗಿನ ಅವನ ತಿಳಿವು ಅಸ್ಪಷ್ಟವಾಗಿತ್ತು. ತನ್ನ ಜೀವನ ಸಾಗಿಸಲು ಅವನು ಕೈಗೊಂಡ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳೇ ಜ್ಞಾನಾರ್ಜನೆ ಮಾಡಲು ಸಹಾಯಕವಾದವು. ಅವನ ಮುಖ್ಯ ಗುರಿ ಜಗತ್ತನ್ನು ಅರಿಯುವುದೇ ಆಗಿದ್ದರಿಂದ ಅದನ್ನು ಸಾಧಿಸಲು ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ಗುರಿಯನ್ನು ಗಮನದಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಕೇವಲ ಗುರಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡ ಮಾತ್ರಕ್ಕೆ ಅವನು ಕೈಗೊಂಡ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಸಫಲತೆ ಹೊಂದುತ್ತಾನೆ ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಈ ಗುರಿ ಮುಟ್ಟಲು ಅವನು ಸರಿಯಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ಕಂಡುಕೊಳ್ಳಬೇಕಾಯಿತು. ಅವನು ಅಧ್ಯಯನ ಮಾಡಲು ಯಾವ ವಿಷಯವನ್ನು ಮುಂದಿಟ್ಟುಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೋ ಅದರ ಗುಣ ಮತ್ತು ಅದರ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳು ಅವನು ಅನುಸರಿಸಬೇಕಾದ ಮಾರ್ಗವನ್ನು ನಿರ್ಧರಿಸುತ್ತವೆ.

ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವು ವಿವಿಧ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ತಮ್ಮ ಪ್ರಾಯೋಗಿಕ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಸಾಧಿಸಿರುವ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಒಂದುಗೂಡಿಸಿ ತನ್ನದೇ ಆದ ಗ್ರಹಣ ವಿಧಾನವನ್ನು ಅಂದರೆ ದ್ವಂದ್ವಹೇತುಕ ಭೌತವಾದವನ್ನು (ಡಯಲೆಕ್ಟಿಕ್ ಮೆಟೀರಿಯಲಿಸಮ್) ಸೃಷ್ಟಿಸಿಕೊಂಡಿತು. ಇದರ ವಿಧಾನ ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳಿಗಿಂತ ಭಿನ್ನವಾದುದು. ಇದು ವಸ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಬೇರೆ ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ತಿಳಿವಿಗೆ ಕೀಲಿಕೈ ಆಗಿರುವುದಲ್ಲದೇ ಪ್ರಕೃತಿ, ಸಮಾಜ, ಆಲೋಚನೆ ಮುಂತಾದ ವಿಷಯಗಳನ್ನೂ ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧನವಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಜಗತ್ತನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರಿಯಲು ಕೂಡ ಕೀಲಿಕೈ.

ವಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದದ ಪ್ರಭಾವ
ಭಾವನಾದ
ಕಾರ್ಲ್‌ಮಾರ್ಕ್ಸ್
ಬೂರ್ಷ್ವಾಗಳು ಮತ್ತು ಶ್ರಮಜೀವಿಗಳು