ಐಎಎಸ್‌ ಸೇವೆಗಳ ಮೂಲಕ ರಾಜ್ಯಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವದ ಆಧಾರವನ್ನು ಗಟ್ಟಿಗೊಳಿಸಬೇಕಾಗಿದೆ;ಬಿರುಕು-ಭಿನ್ನತೆಗಳನ್ನು ಮೀರಿ, ಭಾರತ ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆ ಮತ್ತು ಭಾವೈಕ್ಯವನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸುತ್ತದೆ ಎಂಬ ಮಾತು ಇಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜನರನ್ನು ನಂಬಿಸುವುದು ಅಸಾಧ್ಯವೆನ್ನುವಷ್ಟು ಕಷ್ಟವಾಗಿದೆ. ಎಲ್ಲಾ ಕಾಲದಲ್ಲಿಯೂ ಸಮಕಾಲೀನತೆ ತರುವುದು ಸಾಧ್ಯವಾಗದು.ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಸಿಕ್ಕ ಕಾಲವೇ ಬೇರೆ,ಇಂದಿನ ಕಾಲವೇ ಬೇರೆ. ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಏನೇ ಇರಲಿ, ಎಲ್ಲಾ ಭಾರತೀಯರಲ್ಲಿಯೂ ಒಂದೇ ರಾಷ್ಟ್ರಕ್ಕೆ ಸೇರಿರುವುದು ಎಂಬ ಭಾವನೆ ಮೂಡಿಸುವಂತಹ ಐತಿಹಾಸಿಕ, ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಸಾಂಸ್ಕೃತಿಕ ಕಾರಣಗಳಿಗೆ ಹೋಲಿಸಿದಲ್ಲಿ, 
ರಾಷ್ಟ್ರದ ಏಕತೆಯನ್ನು ಸುಭದ್ರಗೊಳಿಸುವಲ್ಲಿ ಅಖಿಲ-ಭಾರತ ಸೇವೆಗಳ ಕೊಡುಗೆ ಬಹಳ ಮಹತ್ತರವಾದದ್ದು ಎಂದು ಹೇಳಲಾಗದು. ಉನ್ನತ ಮಟ್ಟದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯನ್ನು ಮೀಸಲುಗಳ ಮೂಲಕ ಇನ್ನಷ್ಟು ಪ್ರಾತಿನಿಧಿತ್ವ ತರುವ ಯತ್ನವು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯತ್ತ ಕೇವಲ ಸೀಮಿತ ಪ್ರಮಾಣದ ಯತ್ನವಾಗಿದೆ. ಇದು ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜದ ಸಾಮಾಜಿಕ, ಧಾರ್ಮಿಕ ಮತ್ತು ಜನಾಂಗೀಯ ಬಿರುಕುಗಳನ್ನು ಮುಚ್ಚುವಲ್ಲಿ ಕಿಂಚಿತ್ತೂ ನೆರವಾಗುವುದಿಲ್ಲ. ಜಾತಿ, ಧರ್ಮ ಮತ್ತು ಪ್ರಾದೇಶಿಕ ಪಕ್ಷಪಾತ ಹೊಂದಿರುವ ಇಂತಹ ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಆಡಳಿತವು ಹೇಗೆ ಉತ್ತಮವಾದ ಸಾಮಾನ್ಯ ಧ್ಯೇಯದತ್ತ ದೃಷ್ಟಿಯನ್ನು, ಯಾವ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ನೀಡಬಲ್ಲದು? ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಗಳು ಮತ್ತು ರಾಜಕಾರಣಿಗಳ ನಡುವಿನ ದೃಢರೇಖೆಯ ಏಕತೆಯು, ಜಾತಿಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ರಚನೆಯಾಗಿರುವ ರಾಜಕೀಯ ಪಕ್ಷಗಳೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವ ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಒಗ್ಗಟ್ಟನ್ನು ಮೀರುತ್ತದೆ. ಕೇವಲ ಸ್ವಾರ್ಥ ಅಥವಾ ವೃತ್ತಿಯಲ್ಲಿ ಮುನ್ನಡೆಯೇ ಏಕೈಕ ಉದ್ದೇಶವಾಗಿ ಮಾರ್ಪಡುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಹೆಚ್ಚು.

ಈ ವಿದ್ಯಮಾನವನ್ನು ವಿರೋಧಿಸುವ ದಕ್ಷ ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸಲಾರರು. ಏಕೆಂದರೆ ಇಂತಹ ದರಿದ್ರ, ಅತಿ ಭ್ರಷ್ಟ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯು ದಬ್ಬಾಳಿಕೆ, ಮಾನಸಿಕ ಹಿಂಸೆ, ಸ್ಥಳೀಯ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳಿಂದ ಒತ್ತಡ, ಪದೇ-ಪದೇ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹ-ಪ್ರೇರಿತ ವರ್ಗಾವಣೆಗಳು ಹಾಗೂ ಇಂತಹ ದಕ್ಷ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಕುಟುಂಬಗಳಿಗೆ ಜೀವಬೆದರಿಕೆ ಹಾಕುವವರಿಗೆ ಕುಮ್ಮಕ್ಕು ನೀಡುತ್ತವೆ. ಅಧಿಕಾರದ ದುರ್ಬಳಕೆ ಅಂತ್ಯಗೊಳಿಸಲು, ಅಖಿಲ ಭಾರತ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಕರ ನೇಮಕಾತಿಯಲ್ಲಿ ರಾಜ್ಯಗಳ ಮುಖ್ಯಮಂತ್ರಿಗಳ ಅಧಿಕಾರ ವ್ಯಾಪ್ತಿಯನ್ನು ಕಡಿಮೆಗೊಳಿಸಲು ಸದ್ಯದ ಮನಮೋಹನ ಸಿಂಗರ ಸರ್ಕಾರವು ನಿರ್ಧರಿಸಿದೆ. ಆದರೆ ಇಂತಹ ಪ್ರಜಾಪ್ರಭುತ್ವದಲ್ಲಿ ರಾಜಕಾರಣಿಗಳು ಈ ವಿಚಾರಗಳಲ್ಲಿ ಮಧ್ಯೆ ಮೂಗು ತೂರಿಸುತ್ತಲೇ ಇರುತ್ತಾರೆ. ಅತ್ಯುತ್ತಮ ಆಡಳಿತಕ್ಕಾಗಿ, ಲೋಕಸೇವಾ ಸಂಸ್ಥೆಗಳಲ್ಲಿ ಸುಧಾರಣೆ ತರಲು ರಾಜಕೀಯ ಪ್ರೋತ್ಸಾಹ ದೊರೆಯದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕವಾಗಿ ಸೂಕ್ತವಿನ್ಯಾಸ ಹೊಂದಿರುವ ಯಾವುದೇ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಲಿ, ಇದೇ ರೀತಿಯ ಒತ್ತಡ ಎದುರಿಸುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತಾ ನೀತಿಗಳಿಗೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳಲು ವಿಫಲವಾದ ಅಖಿಲ ಭಾರತೀಯ ಸೇವೆಗಳ ರದ್ದುಗೊಳಿಸುವಿಕೆಯು ಸೂಕ್ತ ಪರಿಹಾರ ಎನ್ನಲಾಗದು.ಇಂತಹ ನೀತಿಯಿಂದ ಯಾವುದೇ ಅದರಷ್ಟಕ್ಕದೇ ಪರಿಹಾರ ಸಿಗದು. ಇದೇನಾದರೂ ಜಾರಿಯಾದಲ್ಲಿ, ರಾಜ್ಯ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರವರ್ಧಮಾನಕ್ಕೆ ಬರುವರು. ಇವರು ಇನ್ನಷ್ಟು ಸಂಕುಚಿತ ಬುದ್ಧಿಯ ಸ್ವಭಾವ ತೋರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಐಎಎಸ್‌ನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುವ ಯತ್ನವು ಸುಲಭದ ಕೆಲಸವಲ್ಲ. ‌ ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ಸುಧಾರಣೆಗಳನ್ನು ತರಲು ರಚಿಸಲಾದ ಹಲವು ಆಯೋಗಗಳು, ಹಲವು ವರ್ಷಗಳಿಂದ ತಮ್ಮ ತಮ್ಮ ವರದಿ ಮತ್ತು ಶಿಫಾರಸುಗಳನ್ನು ಕಳುಹಿಸಿವೆ. ಆದರೂ ಈ ವರದಿಗಳು ಧೂಳು ಹೊದ್ದಿಕೊಂಡು ಮಲಗಿರುವ ಕಾರಣ, ಈ ಐಎಎಸ್‌ ಸಂಸ್ಥೆಗೆ ಯಾವುದೇ ಮೂಲಭೂತ ಬದಲಾವಣೆಯೂ ಆಗಿಲ್ಲ. ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಐಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು ಪ್ರಬಲ ಲಾಬಿ ರಚಿಸಿಕೊಂಡಿದ್ದಾರೆ. ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳ ಸುತ್ತಲಿನ ಸಾಂವಿಧಾನಿಕ ರಕ್ಷಣೆಯನ್ನು ತೆಗೆಯುವುದರ ಮೂಲಕ, ಅವರನ್ನು ಸಾರ್ವಜನಿಕರತ್ತ ಬಹಳಷ್ಟು ಜವಾಬ್ದಾರಿಯುತರನ್ನಾಗಿಸಲು ತರಲಾದ ಸುಧಾರಣಾತ್ಮಕ ಕ್ರಮಗಳಿವೆ.ಆದರೂ, ಇದರಿಂದಾಗಿ ಅವರ ಸ್ಥಾನಮಾನಕ್ಕೇನಾದರೂ ಅಪಾಯ ತರುವಂತಹ ಯಾವುದೇ ಪ್ರಸ್ತಾಪವನ್ನು ಸಾರಾಸಗಟಾಗಿ ತಳ್ಳಿಹಾಕುವ ಲಾಬಿಯೊಂದಿದೆ. ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಸೇವೆ ಒದಗಿಸುವಲ್ಲಿ ವಿಫಲರಾಗುವ ಅಧಿಕಾರಿಗಳು, ಅತಿ ಭ್ರಷ್ಟರು, ಪಕ್ಷಪಾತಿಗಳೂ ಸಹ ಆಗಿರುವ ಸಾಧ್ಯತೆ ಇದೆ. ಸಂವಿಧಾನವು ಒದಗಿಸುವ ನಿಗದಿತ ಅವಧಿಯ ಶ್ರೀರಕ್ಷೆಯ ಅನುಕೂಲ ಪಡೆಯುವರು ಸತ್ಯವಂತಿಕೆಯಿಂದ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾದುದು ಅಗತ್ಯವಾಗಿದೆ. ಸಂವಿಧಾನಕವಾದ ನಿಯಮಗಳಿಂದಾಗಿ ಐಎಎಸ್‌ ಅಧಿಕಾರಿಗಳನ್ನು ಉಚ್ಛಾಟಿಸುವುದು ಬಹಳ ಕಷ್ಟ.

ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಯ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯು, ಸದಸ್ಯರ ದಕ್ಷತೆಯನ್ನು ಖಚಿತಪಡಿಸುವುದಲ್ಲದೇ, ಪಟ್ಟಭದ್ರ ಹಿತಾಸಕ್ತಿಗಳನ್ನು ಮೀರಿ ಪ್ರಾಮಾಣಿಕವಾಗಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡಬೇಕಾಗಿತ್ತು. ಆದರೆ ಇಂದು, ವಿಮರ್ಶಕರು ಒಪ್ಪಿಕೊಂಡಿರುವ ಪ್ರಕಾರ, 'ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿ ವರ್ಗವು ಉತ್ಕೃಷ್ಟ ಎಂಬ ಕಾರಣಕ್ಕಾಗಿ ನಾವೂ ಅಧಿಕಾರಶಾಹಿಯಿಂದ ಬಹಳಷ್ಟು ನಿರೀಕ್ಷಿಸುತ್ತಿದ್ದೇವೆ. ಆದರೆ ಉತ್ಕೃಷ್ಟತೆಯೆಂಬುದು ನಿಷ್ಪಕ್ಷಪಾತ ಅಥವಾ ನ್ಯಾಯಯುತ ವರ್ತನೆಯ ಸಮಾನಪದಗಳಲ್ಲ' (ವೆಂಕಟರತ್ನಮ್‌, 2005). ಉನ್ನತಮಟ್ಟದ ನಾಗರಿಕ ಸೇವಾಧಿಕಾರಿಗಳ ಪಕ್ಷಪಾತವು, ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಯ ಧ್ಯೇಯಕ್ಕೆ ವಿರುದ್ಧವಾಗಿ ಹೋಗುತ್ತದೆ.ಹೀಗಾಗಿ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಧಿಕಾರಿಶಾಹಿಗಳು ಸಮವಾಗಿ ಏಕತೆಗೆ ಬದ್ದರಾಗುವಲ್ಲಿ ಪಾಲುದಾರಿಕೆ ಅವಶ್ಯವಾಗಿದೆ. ದೇಶ ಒಗ್ಗೂಡಿಸುವ ಐಎಎಸ್‌ನವರ ಪರಿಣಾಮಕಾರಿ ಶಕ್ತಿ-ಸಾಮರ್ಥವನ್ನು ಉತ್ತಮಗೊಳಿಸದಿದ್ದಲ್ಲಿ, ಹಾಗೂ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಏಕತೆಗಾಗಿ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡುವ ಬದಲು ಅವರ ಪಕ್ಷಪಾತದ ಧೋರಣೆ ಮುಂದುವರೆದರೆ ಈಗಿರುವ ಸಾಮಾಜಿಕ ಬಿರುಕು ಇನ್ನಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚಾಗುತ್ತದೆ; ಈ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯ ಮೂಲ ಧ್ಯೇಯವನ್ನೇ ಅನರ್ಥಗೊಳಿಸುತ್ತದೆ.



ಪದವಿ ಹುದ್ದೆ ಹೆಸರುಗಳು
ಸುಧಾರಣೆಯ ಅಗತ್ಯ
ನಾಗರಿಕ ಸೇವೆಗಳ ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ
ಸವಾಲುಗಳು