ಪಟಿಯಾಲ ಚರಿತ್ರೆಯು ಪೂರ್ವಿಕರಾದ, ಸಿಖ್ ಪಟಿಯಾಲ ರಾಜ ಮನೆತನದ, ಮೋಹನ್ ಸಿಂಗ್^^ರವರಿಂದ ಪ್ರಾರಂಭವಾಗುತ್ತದೆ. ನೆರೆಯವರಾದ ಭುಲ್ಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಧಲಿವಾಲಸ್ ( ಪ್ರಾಂತ್ಯದ ತಪ್ಪೇದಾರರು)ಗಳಿಂದ ಭಾಧಿಸಲ್ಪಟ್ಟವರು. ಅವರು ಮೋಹನ್ ಸಿಂಘನಿಗೆ ನೆಲೆಯೂರಲು ಅವಕಾಶವನ್ನೇ ಮಾಡಿಕೊಡಲಿಲ್ಲ. ಅವನು ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್^^ನ ಹಿಂಬಾಲಕ ಹಾಗು ಮೋಹನ್ ಪರವಾಗಿ ನಿವೇದಿಸಿಕೊಂಡನು. ಆದರೆ ಅದರಿಂದ ಏನೂ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗದಾಯಿತು. ಇದರ ಫಲವಾಗಿ ಗುರುಗಳ ಕಡೆಯವರಿಂದ ಭುಲ್ಲರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಧಲಿವಾಲಸ್ ಸೋತುಹೋದರು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಮೋಹನ್ 1627ರಲ್ಲಿ ಮೆಹರಾಜ್ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಗುರು ಹರಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗನ ಜೊತೆಗೂಡಿ 1631ರಲ್ಲಿ ಮಹರಾಜ ರಣರಂಗ ದಲ್ಲಿ ಮುಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಮೋಹನ್ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಮಾಡಿದನು. ತದನಂತರ ನಡೆದ ಯುದ್ಧದಲ್ಲಿ ಭಟ್ಟಿ ರಜಪೂತರು ಮೋಹನ್ ಮತ್ತು ಅವನ ಹಿರಿಯ ಮಗ ರೂಪ್ ಚಂದ್^^ನನ್ನು ಕೊಂದುಹಾಕಿದರು. (ಅವನನ್ನು ಸತತವಾಗಿ ಹಿಂಸಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿತ್ತು.) ಮೋಹನನ ಕಿರಿಯ ಮಗ ಕಾಲ,"ಚೌದ್ರಿಯತ್"^^ಅನ್ನು ಗೆದ್ದು, ರೂಪ್ ಚಂದನ ಮಗನಾದ ಪ್ಹುಲ್ ಸಿಂಗ್ ಜಟ್ತ್ ಮತ್ತು ಸಂಡಲಿಗೆ ಪೋಷಕನಾಗಿ ನಿಂತನು.

ಕಾಲ ಸತ್ತ ಮೇಲೆ, 1663ರಲ್ಲಿ ಮೆಹರಾಜನಿಂದ 5 ಮೈಲಿಗಳ ದೂರದಲ್ಲಿ (ಸಿಖ್ ಗುರುವಿನ ಆಶೀರ್ವಾದದೊಂದಿಗೆ ) ಪ್ಹುಲ್ ತನ್ನದೇ ಹಳ್ಳಿಯನ್ನು ನಿರ್ಮಿಸಿದನು. (ಪ್ಹುಲ್ ) ನಭ ಮತ್ತು ಜಿಂದ್ ಅವರ ವಂಶಾವಳಿಯನ್ನು ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚಿ ಸಿಖ್ ಪ್ಹುಲ್^^ಗೆ ಪೂಜನೀಯವಾಗಿದ್ದಾರೆ. ಇದು ಮೊದಲನೇ ಜಟ್ತ್ ಸಿಖ್ ಪಂಜಾಬಿನ ರಾಜಧಾನಿಯಾಗಿ ರಚನೆಯಾಯಿತು. "ಫುಲ್ಕಿಯನ್ " ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯದ ನಾಮಧೇಯವನ್ನು ಸಹಜವಾಗಿ ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಸ್ಥಾಪಕನಿಂದ ಪಡೆಯಿತು. ಅವರ ಒಬ್ಬ ಮಗ, ಚೋಟ ರಾಮ್ ಗ್^^ನಿಗೆ, ಗುರು ಗೋಬಿಂದ್ ಸಿಂಗ್ ಆಶೀರ್ವಾದ ಮತ್ತು ಜ್ಞಾನ ಸ್ನಾನ ದೊರೆಯಿತು. ಮುಘಲರ ವಿರುದ್ಧ ಭೀಕರ ಯುದ್ಧವನ್ನು ಬಂದ ಬಹಾದುರ್ 1714ರಲ್ಲಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಚೋಟ ರಾಮ ಸಿಂಗನ ಮಗ 'ಅಲ ಸಿಂಗ್'ನಾಯಕತ್ವವನ್ನು ವಹಿಸಿದನು. ನಾಯಕತ್ವ ವಹಿಸಿದ ಅಲ ಸಿಂಗ್ಹನು ದೂರದ್ರುಷ್ಟಿಯುಲ್ಲವನಾಗಿದ್ದು, ಧೈರ್ಯಶಾಲಿಯೂ ಆಗಿದ್ದನು.ಅಲ ಸಿಂಗನ ಮುಖ್ಯ ಸೇನಾನಿ, ಗುರ್ಬಕ್ಷ್ ಸಿಂಗ್ ಕಲೆಕನು, 30 ಹಳ್ಳಿಗಳ ಜಮೀನ್ದಾರಿ /0}ಯ ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಿದನು. ಅವನ ಕೈ-ಕೆಳಗಿನ ಉತ್ತರಾಧಿಕಾರಿಗಳಿಂದ, ಅವು ದೊಡ್ಡ ರಾಜ್ಯವಾಗಿ, ಉತ್ತರದಲ್ಲಿ ಶಿವಾಲಿಕ್ಸ್^^ವರೆಗೆ, ದಕ್ಷಿಣದಲ್ಲಿ ರಾಜಸ್ಥಾನದವರೆಗೆ ಹಾಗು ಯಮುನಾ ಮತ್ತು ಸಟ್ಲೆಜ್ ನದಿಯ ವಿಸ್ತಾರದವರೆವಿಗೂ ಸಂದರ್ಭಗಳನ್ನು ಎದುರಿಸಿ ಮುಖಾ ಮುಖಿಯಾಗಿಸಿತು.

18ನೇ ಶತಮಾನದ ಮಧ್ಯದಲ್ಲಿ, ತನ್ನ ಸಮಕಾಲೀನರಿಗಿಂತ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿ ಬಾಬಾ ಅಲ ಸಿಂಗ್^^ನು,ಮುಘಲರನ್ನು ಪಳಗಿಸಲು , ಆಫ್ಘನರು ಮತ್ತು ಮರಾಠರನ್ನು ತಹಬಂದಿಗೆ ತರಲು, ಹಾಗು ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಿ ಎದುರಿಸಿ, ನ್ಯುಕ್ಲಿಯಸ್ ಬರ್ನಾಲ ರಾಜ್ಯವನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ ಪಡಿಸಿದನು.
1763ರಲ್ಲಿ ಬಾಬಾ ಅಲ ಸಿಂಗ್ ^^ನು ಪಟಿಯಾಲ ಕೋಟೆಗೆ ಅಸ್ಥಿಭಾರವನ್ನು ಹಾಕಿದ್ದು, ಆ ಕೋಟೆಯೇ ಖಿಲ ಮುಬಾರಕ್ ಎಂದು ಕರೆಸಿಕೊಂಡಿದೆ. ಇಂದಿನ ಪಟಿಯಾಲ ನಗರ ಅದರ ಸುತ್ತ ಬೆಳೆಯಿತು. 1761ರಲ್ಲಿನ 3ನೇ ಪಾಣಿಪಟ್ ಕದನವಾದ ನಂತರ ಮರಾಠರು ಯುಧ್ಧದಲ್ಲಿ ಸೋತಮೇಲೆ, ಪಂಜಬಿನಾದ್ಯಂತ ಆಫ್ಘನರ ರಾಯಭಾರ ಮುಂದುವರೆಯಿತು. ಈ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲದ ರಾಜರು ಸಾರ್ವಭೌಮತ್ವವನ್ನು ಗಳಿಸಲು ಆರಂಭಿಸಿದರು. ಅಹ್ಮದ್ ಶಃ ಅಬ್ದಲಿ ಅಲ ಸಿಂಗ್^^ನ ಮೇಲೆ ಆಶೀರ್ವದಿಸಿ ಫುರ್ಮ್ ಮತ್ತು ಬ್ಯಾನರ್ ಅನ್ನು ಕರುಣಿಸಿದನು, ಮತ್ತು ಪಟಿಯಾಲದ ಮಹಾರಾಜ ಎಂದು ಬಿರುದನ್ನೂ ನೀಡಿದನು. ಅವನ ಮರಣಾನಂತರ , ಅವನ ಮೊಮ್ಮಗ ಅಮರ್ ಸಿಂಗ್ ಅಧಿಕಾರಕೆ ಬಂದು, ರಾಜ -ಐ -ರಾಜನ್ ಎಂದು ಬಿರುದಾಂಕಿತನಾದನು. ಅವನು ನಾಣ್ಯಗಳ ಮುದ್ರಣದಲ್ಲಿ ತೊಡಗಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

40 ವರ್ಷಗಳ ಕಾಲ ಸತತವಾಗಿ ಮುಘಲರ, ಆಫ್ಘನರ ಮತ್ತು ಮರಾಠರ ಹೋರಾಟದೊಂದಿಗೆ ಪಟಿಯಾಲದ ಗಡಿ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್^^ನ ಹಾದಿ ಧಗಧಗಿಸುತ್ತ ಪಟಿಯಾಲದ ಉತ್ತರ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಬ್ರಿಟಿಷರ ಪೂರ್ವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಸಾಕ್ಷಿಯಾದವು. ತನ್ನ ಅಸ್ಥಿತ್ವವನ್ನು ಉಳಿಸಿಕೊಳ್ಳಬೇಕು ಎಂಬ ಹಂಬಲದಲ್ಲಿ, ಸರಿಯಾದ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ಸರಿಯಾದ ನಿರ್ಧಾರವನ್ನು ತೆಗೆದುಕೊಂಡ ಪಟಿಯಾಲದ ದೊರೆ ಬ್ರಿಟಿಷರೊಂದಿಗೆ ಸಾಧನೆ ನಡೆಸಿ,1808ರಲ್ಲಿ ರಂಜಿತ್ ಸಿಂಗ್^^ನ ವಿರುಧ್ಧ ನಿಂತನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ ಭಾರತ ಉಪಖಂಡದಲ್ಲಿ ಬ್ರಿಟಿಷರ ಸಾಮ್ರಾಜ್ಯ ನಿರ್ಮಾಣದಲ್ಲಿ ಸಹವರ್ತಿಯಾಗಿ ನೆರವಾದರು. ಪಟಿಯಾಲದ ಆಡಳಿತಗಾರರಾದ, ಕರಂ ಸಿಂಗ್, ನರಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಮಹೇಂದ್ರ ಸಿಂಗ್, ರಜಿನ್ದೆರ್ ಸಿಂಗ್, ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ ಮತ್ತು ಯದ್ವಿಂದ್ರ ಸಿಂಗ್^^ರವರನ್ನು ಸಮಾನ ಗೌರವ ಮತ್ತು ಘನತೆಯಿಂದ ಬ್ರಿಟಿಷರು ನಡೆಸಿಕೊಂಡರು.

ಮಹಾರಾಜ ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ (ಆಡಳಿತ - 1900 ರಿಂದ 1938) ಪಟಿಯಾಲಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯತೆ ನೀಡಿ, ಭಾರತ ದೇಶದ ರಾಜಕೀಯ ಮತ್ತು ಅಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಕ್ರೀಡೆಯ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಪಟಿಯಾಲಕ್ಕೆ ಮನ್ನಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದನು. ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ನಾಯಿಯ ಗೂಡಿಗೆ ಆದ್ಯತೆ ನೀಡಿದ್ದು,ಮಹಾರಾಜ ಜಿಂದ್ ಇಬ್ಬರೂ ನಾಯಿಯ ತಳಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ ವಿಶೇಷ ಆಸಕ್ತಿಯನ್ನು ವಹಿಸಿದರು. ಅವನ ಮಗ ಮಹಾರಾಜ ಯದವಿಂದ್ರ ಸಿಂಗ್ ಭಾರತದ ಮೊದಲನೇ ರಾಜನಾಗಿ ಸಿಂಹಾಸನಾರೋಹಣಕ್ಕೆ ಒಡಂಬಡಿಕೆಯನ್ನು ಮಾಡಿಕೊಂಡನು. ಇದರಿಂದಾಗಿ 1947ರ ಸ್ವಾತಂತ್ರೋತ್ಸವದ ನಂತರ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಭಾವೈಕ್ಯತೆಗೆ ನಾಂದಿಯಾಯಿತು. ಅವನ ಸೇವೆಯನ್ನು ಗುರುತುಸಿ, ಹೊಸದಾಗಿ ರಚಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಪಟಿಯಾಲ ಮತ್ತು ಪೂರ್ವ ಪಂಜಾಬ್ ರಾಜ್ಯಗಳ ಒಕ್ಕೂಟದ (ಪಿ ಇ ಪಿ ಎಸ್ ಯು ) ರಾಜಪ್ರಮುಖನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. 1948ರ ಸ್ಥಾಪನೆಯಾದ ವರ್ಷದಿಂದ,1956ರಲ್ಲಿ ಪಂಜಾಬ್ ^^ನೊಂದಿಗೆ ಸೇರಿಕೊಳ್ಳುವವರೆವಿಗೂ ಇದು ಮುಂದುವರಿಯಿತು. ಪಟಿಯಾಲದ ಕೆಳಮುಖ ಪ್ರದೇಶವಾದ "ಅದಾಲತ್ ಬಜಾರ್ " , ಅಂದರೆ 'ನ್ಯಾಯಾಲಯ ಪ್ರಾಂಗಣ' ವನ್ನು ಆಡಳಿತ ವಿಭಾಗದ ಕಟ್ಟಡವಾಗಿ ಉಪಯೋಗಿಸಿಕೊಳ್ಳಲಾಯಿತು. ಕಾರಣವೆಂದರೆ ಅಲ್ಲಿನ ರಾಜ ಪ್ರಮುಖರಿಂದ, ಮಹಾರಾಜ ಭುಪಿಂದೆರ್ ಸಿಂಗ್ ವಯಸ್ಕ ವಯಸ್ಸಿಗೆ ಅಂದರೆ ತನ್ನ ಆಡಳಿತ ವಯಸ್ಸನ್ನು ತಲುಪುವವರೆಗೆ. ರಾಜ ಕುಟುಂಬದ ಜತ್ತ್ ನ ಸಿದ್ಹು ಕುಟುಂಬದವರು , ರಾಜಮಾತ ಮೊಹಿಂದೆರ್ ಕೌರ್^^ರವರು ಹಳೆಯ ಸದಸ್ಯರು.


ಇತಿಹಾಸ/ಚರಿತ್ರೆ
ಶಿಕ್ಷಣ/ವಿದ್ಯಾಭಾಸ
ಭೌಗೋಳಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರ/ಭೂಗೋಳ
ಜನಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರ/ಅಂಕಿಸಂಖ್ಯೆ