ಕೆಳಕಂಡ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳನ್ನು ಸ್ಪರ್ಧಿಯಾಗಿ ನೋಡಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು ರೋಗಲಕ್ಷಣದ ಗುರುತುಗಳನ್ನು ಕುರಿತು ವಿವಿಧ ಸಂಶೋಧನೆಯ ದೃಷ್ಟಿಕೋನ ಮತ್ತು ಹಿನ್ನೆಲೆ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡುತ್ತವೆ.

ಒಂದು ನೋಟ ಎಂಬುದು ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾದ ಆಟೋಮೇಟಿಸಿಟಿ/ಕಿರುಮೆದುಳು ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುತ್ತದೆ. ಇಲ್ಲಿ ಜೀವವಿಜ್ಞಾನವು ಕಿರುಮೆದುಳು ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾವು ಜನರನ್ನು ನಿಧಾನವಾಗಿ ನಿಷ್ಕ್ರೀಯಯರನ್ನಾಗಿಸುತ್ತದೆ ಮತ್ತು ಸಂವೇದನಾಶೀಲತೆಗೆ ತೊಂದರೆಯನ್ನುಂಟು ಮಾಡುತ್ತದೆ ಎಂದು ಪ್ರತಿಪಾದಿಸುತ್ತದೆ.

ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತದ ಪ್ರಕಾರ ಓದುವುದು ಕೃತಕ ಕ್ರಿಯೆಯಾಗಿದೆ ಮತ್ತು ಅಲ್ಪಕಾಲಾವಧಿ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ನಮ್ಮ ಕ್ರಾಂತಿಕಾರಕ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಇತಿಹಾಸದಲ್ಲಿ ಮನುಷ್ಯನಿಂದ ಬೆಳೆಸಿಕೊಂಡು ಬಂದುದಾಗಿದೆ.(ಡಲ್‌ಬಿ, ೧೯೮೬). ನೂರು ವರ್ಷಗಳ ಕೆಳಗೆ ಬಹುತೇಕ ಎಲ್ಲಾ ಪಾಶ್ಚಿಮಾತ್ಯ ಸಮಾಜಗಳು ಓದುವುದನ್ನು ಜನಸಮೂಹದ ಮುಖಾಂತರ ಪ್ರಚಾರ ಪಡಿಸಿದರು ಮತ್ತು ಅದರಿಂದ ನಮ್ಮ ಮೇಲೆ ಉಂಟಾದ ಪರಿಣಾಮವಾಗಿ ನಮ್ಮ ನಡುವಳಿಕೆಯನ್ನು ರೂಪಿಸುವ ಶಕ್ತಿ ದುರ್ಬಲವಾಯಿತು. ಪ್ರಪಂಚದ ಬಹಳಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ಇಂದಿಗೂ ಸಹ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯ ಬಹುಪಾಲಿನ ಜನರಿಗೆ ಓದುವುದಕ್ಕೆ ಅವಕಾಶವೇ ಇಲ್ಲವಾಗಿದೆ. "ರೋಗನಿದಾನ ಶಾಸ್ತ್ರ"ದಲ್ಲಿ ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾದ ಬಗ್ಗೆ ಯಾವುದೇ ಸಾಕ್ಷಿ ದೊರೆಯುವುದಿಲ್ಲ, ಆದರೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು ಕಿರುಮೆದುಳಿನಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುವ ಏರಿಳಿತಳು ಹಾಗೂ ವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಇದಕ್ಕೆ ಕಾರಣ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತವೆ. ಈ ರೀತಿಯ ಮುಖ್ಯವ್ಯತ್ಯಾಸಗಳು ಕೃತಕ ಚಟುವಟಿಕೆಯಾದ ಓದುವಿಕೆಯಿಂದ ಬಂದೊದಗಿದ ಪರಿಸ್ಥಿತಿಯಾಗಿದೆ. 

ಇದೊಂದು ಏಕೀಕೃತ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದ್ದು ಇದು ಮೇಲೆ ತಿಳಿಸಿದ ಎಲ್ಲ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳಿಂದ ಕಂಡುಕೊಂಡ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಕ್ರೋಡಿಕರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ದೃಶ್ಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯೀಕರಣಗೊಳಿಸುತ್ತ ಮ್ಯಾಗ್ನೊಸೆಲ್ಯೂಲರ್‌‍ ಸಿದ್ಧಾಂತವು, ಮ್ಯಾಗ್ನೊಸೆಲ್ಯೂಲರ್‌‍ನ ಅಸಾಮರ್ಥ್ಯವು ಕೇವಲ ದೃಶ್ಯ ಸಂಬಂಧೀ ಸಮಸ್ಯೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಕಾರಣವಾಗಿಲ್ಲ ಬದಲಾಗಿ ಇದು ಎಲ್ಲ ರೀತಿಯ ತೊಂದರೆಗಳಿಗೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಹೇಳುತ್ತಾರೆ.(ದೃಶ್ಯ,ಶೃವ್ಯ ಮತ್ತು ಸ್ಪರ್ಶ) 

ಯಾವ ವೇಗದಲ್ಲಿ ಒಬ್ಬ ವ್ಯಕ್ತಿವು ಪರಿಚಿತ ವಸ್ತುಗಳು ಅಥವಾ ಅಕ್ಷರಗಳನ್ನು ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತವಾಗಿ ಹೆಸರಿಸುವಲ್ಲಿತೊಡಗಿಸಿಕೊಳ್ಳುತ್ತಾನೆ ಎಂಬುವುದು ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾದ ಒಂದು ಪ್ರಬಲವಾದ ಭವಿಷ್ಯಸೂಚಕ. ನಿಧಾನ ಹೆಸರಿಸುವ ವೇಗವನ್ನು ಶಿಶುವಿಹಾರದಲ್ಲಿ ಗುರುತಿಸಲು ಸಾಧ್ಯ; ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಹೊಂದಿದ ವಯಸ್ಕರಲ್ಲಿ ನಿಧಾನ ಹೆಸರಿಸುವ ವೇಗ ಇರುತ್ತದೆ. 

ಹೆಸರಿಸುವ ವೇಗದ ಸಾಮರ್ಥ್ಯದ ಕೊರತೆಯು ತಾರ್ಕಿಕವಾಗಿ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಕ್ರಿಯೆಯ ಕೊರತೆಯಿಂದ ಭಿನ್ನವಾದುದಾಗಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಹೇಳುತ್ತದೆ. 

ವೋಲ್ಫ್‌ ನಾಲ್ಕು ರೀತಿಯ ಓದುಗರನ್ನು ಗುರುತಿಸುತ್ತಾರೆ: ಯಾವುದೇ ಕೊರತೆಯಿಲ್ಲದ ಓದುಗರು, ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಕ್ರಿಯೆ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಓದುಗರು, ಹೆಸರಿಸುವ ವೇಗದ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಓದುಗರು ಮತ್ತು ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಕೊರತೆಯಿರುವ ಓದುಗರು, ಅಂದರೆ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಮತ್ತು ಹೆಸರಿಸುವ ವೇಗದ ಕೊರತೆಯಿರುವವರು. ಎರಡೂ ರೀತಿಯ ಕೊರತೆಯಿರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ತೀವೃತರ ಓದುವಿಕೆಯ ದೌರ್ಬಲ್ಯವನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ. 

ಈ ಎರಡೂ ಕೊರತೆಗಳ ನಡುವಿನ ಬೇಧವು ಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಮಾರ್ಗದರ್ಶನೀಯ ಸಂಬಂಧಿ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಿದೆ. ದ್ವಿವಿಧ ಕೊರತೆ ಇರುವ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳು ಕೇವಲ ದ್ವನಿಗ್ರಹಣ ರೀತಿಯ ಕ್ರಿಯೆಯನ್ನು ಮಾತ್ರ ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ, ಅಂದರೆ ಅವರಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕೇವಲ ಒಂದುಭಾಗನ್ನು ಮಾತ್ರ ಅವರು ಪಡೆದುಕೊಳ್ಳುತ್ತಿರುತ್ತಾರೆ. 

ಗ್ರಾಹ್ಯ ದೃಶ್ಯ-ತಡೆ ಪ್ರತ್ಯೇಕತೆಯ ಪರಿಕಲ್ಪನೆಯು (ಅನಗತ್ಯ ದೃಶ್ಯವಿವರಣೆಗಳ ಸೋಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿನ ಕೊರತೆಯು ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬರುತ್ತದೆ ಅಥವಾ ದೃಶ್ಯ-ಶಬ್ಧ)ಈಗ ಇರುವ ತಾರ್ಕಿಕ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿದೆ. ಇದು ಹೆಚ್ಚಿನ ಸಂಶೋಧನಾತ್ಮಕ ಹಿನ್ನೆಲೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಹೊಂದಿರುವ ವ್ಯಕ್ತಿಯು ದೃಶ್ಯ ಸಂಬಂಧೀ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಳ್ಳುವಲ್ಲಿ ಅಂದರೆ ಉದಾಹರಣೆಗೆ ಚಲಿಸುವ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಹಲವಾರು ಅಡೆತಡೆಗಳು ಇದ್ದಾಗ ಗುರುತಿಸುವುದು. ಆದರೆ ಪ್ರಯೊಗಾತ್ಮಕವಾಗಿ ಕೈಗೊಂಡ ಪರೀಕ್ಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಲ್ಲಿರುವ ದೃಷ್ಟಿ ಸೆಳೆಯುವ ಇತರ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ತೆಗೆದಾಗ ಆ ವರ್ತನೆ ಕಂಡುಬರಲಿಲ್ಲ. ಸಂಶೋಧಕರು ತಾವು ದೃಶ್ಯಬೇಧ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಕೊಂಡದ್ದನ್ನು ಶೃವ್ಯ ಸಂಬಂಧಿ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಲ್ಲೂ ಹೊಂದಿಸಿ ನೋಡಲು ತೊಡಗಿದರು. ಕೊನೆಗೆ ಅವರು ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಗುಣಲಕ್ಷಣಗಳು ದೃಶ್ಯ ಮತ್ತು ಶೃವ್ಯ ಎರಡರಲ್ಲಿಯ ಅನಗತ್ಯ ಅಂಶಗಳನ್ನು ಸೋಸಿ ತೆಗೆಯುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗೆ ಇರುವ ತೊಂದರೆಯಿಂದ ಮತ್ತು ಅಗತ್ಯ ವಿಷಯಗಳನ್ನು ವರ್ಗೀಕರಣ ಮಾಡುವಲ್ಲಿ ಸಮಸ್ಯೆ ಇರುವುದರಿಂದಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ನಿರ್ಧರಿಸಿದರು. 

ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾವನ್ನು ಹೊಂದಿದ ಜನರು ಪ್ರತಿನಿಧಿಸುವಿಕೆಯಲ್ಲಿ , ಸೇರಿಸುವ ಮತ್ತು/ಅಥವಾ ಮಾತಾನಾಡುವ ಶಬ್ದಗಳ ಪುನಃ ಪ್ರಾಪ್ತಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ದಿಷ್ಟವಾದ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಹೊಂದಿರುತ್ತಾರೆ ಎಂದು ಸಮರ್ಥಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಹೊಂದಿದ ಜನರ ಓದುವ ದುರ್ಬಲತೆಯನ್ನು ಒಂದು ಅಕ್ಷರಮಾಲೆ ವ್ಯವಸ್ಥೆಯನ್ನು ಓದಲು ಕಲಿಯುಲು ಬೇಕಾಗುವ ದೃಶ್ಯ/ಧ್ವನಿಹೊಂದಿಕೆಯ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ಇದು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. 

ಶೀಘ್ರ ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಧ್ವನಿ ವಿಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಒಂದು ಪರ್ಯಾಯ ಸಿದ್ಧಾಂತ, ಲಘು ಅಥವಾ ಶೀಘ್ರವಾಗಿ ಬದಲಾಗುವ ಶಬ್ದಗಳ ಗ್ರಹಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಕೊರತೆ ನೆಲೆಸಿದೆ ಎಂದು ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಖಚಿತಪಡಿಸುತ್ತದೆ. ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಹೊಂದಿದ ಜನರ ಹಲವು ಧ್ವನಿಗ್ರಹಣ ವಿಷಯಗಳಲ್ಲಿನ ಕಳಪೆ ಪ್ರದರ್ಶನದ ಸಾಕ್ಷಿಯೇ ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತಕ್ಕೆ ಬೆಂಬಲ ನೀಡುತ್ತದೆ,ಇದು ಪುನರಾವರ್ತನೆಯ ತಾರತಮ್ಯ ಮತ್ತು ಮೆದುಳಿನ ಟೆಂಪೊರಲ್‌‍ ಅದೇಶಗಳ ನಿರ್ಧರಿಸುವುದನ್ನೂ ಸಹ ಒಳಗೊಂಡಿದೆ.

ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಅಧ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಹೆಚ್ಚು ಕಾಲ ನಿಲ್ಲುವ ಸಂಪ್ರದಾಯವನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಪ್ರತಿಬಿಂಬಿಸುತ್ತದೆ,ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ದುರ್ಬಲತೆಯು ಪಠ್ಯದ ಹಾಳೆಯ ಮೇಲೆ ಅಕ್ಷರಗಳ ಮತ್ತು ಪದಗಳ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ತೊಂದರೆಗಳನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಹಾಕುತ್ತದೆ. ಇದನ್ನು ಅಸ್ಥಿರ ದ್ವಿವಿದದೃಷ್ಟಿ, ಕಳಪೆ ದೃಶ್ಯ ಎಕತೆ, ಅಥವಾ ಹೆಚ್ಚಿದ ದೃಷ್ಟಿ ಗೋಚರ ಸಂದಣಿಯಿಂದ ತೆಗೆದು ಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ದೃಷ್ಟಿಗೋಚರ ಸಿದ್ಧಾಂತವು ಧ್ವನಿವಿಜ್ಞಾನದ ಕೊರತೆಯನ್ನು ಹೊರಗಿಡಲಿಲ್ಲ.
ಉಲ್ಬಣಿಸುತ್ತಿರುವ ಸ್ಥಿತಿಗಳು
ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾದ ಕುರಿತಾದ ಮುಂದುವರಿದ ಸಿದ್ಧಾಂತಗಳು
ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆಯ ಇತಿಹಾಸ
ಡಿಸ್ಲೆಕ್ಸಿಯಾ ಸಂಶೋಧನೆ