ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಹಿನ್ನಲೆ {ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್(CMB)}ವಿಕಿರಣದ ಶೋಧ ಮತ್ತು ಪುಷ್ಟೀಕರಣವನ್ನು 1964ರಲ್ಲಿ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಇದರಿಂದ ಕಾಸ್ಮಾಸ್ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ತತ್ವಕ್ಕೆ ಹೆಚ್ಚಿನ ಮನ್ನಣೆ ಸಿಕ್ಕಿತು. ಅಲ್ಲಿಂದಾಚೆಗೆ,CMB ಯ ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಿನ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರಗಳು ಇದನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚು ಪುಷ್ಟೀಕರಿಸಿ ಅದನ್ನು ಇನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಿತು. ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಹೆಸರುವಾಸಿಯಾದದ್ದು NASA ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಎಕ್ಸಪ್ಲೊರರ್ (COBE)(ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಹಿನ್ನಲೆ ಪರಿಶೋಧಕ). COBE, 2.726 K ಯಷ್ಟು ಶೇಷವಾದ ತಾಪಮಾನವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ಇದಲ್ಲದೆ, 1992ರಲ್ಲಿ ಪ್ರಥಮ ಬಾರಿಗೆ CMBಯಲ್ಲಿ 10 ರಷ್ಟರ ಒಂದು ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಏರಿಳಿತವನ್ನು(ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿ) ಕಂಡುಹಿಡಿಯಿತು. ನಂತರದ ದಶಕದಲ್ಲಿ, ಅನೇಕ ಭೂಮಿ-ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಬಲೂನ್ ಪ್ರಯೋಗಗಳಿಂದ CMB ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿ ಗಳನ್ನು ಇನ್ನೂ ಹೆಚ್ಚಾಗಿ ಆಭ್ಯಸಿಸಲಾಯಿತು. ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿಗಳ ಪವರ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ನಲ್ಲಿ ಉಂಟಾಗುವ ಮೊದಲ ಅಕೌಸ್ಟಿಕ್ ಪೀಕ್ ನ ಅಂಗುಲಾರ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಅನ್ನು ಅಳೆಯುವುದು, ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳ ಪ್ರಾಥಮಿಕ ಉದ್ದೇಶ. COBE ಗೆ ಇದನ್ನು ಅಳೆಯಲು ಬೇಕಾದಷ್ಟು ಪೃಥಕರಣವಿರಲಿಲ್ಲ(ರೇಸಲೂಷನ್). ಈ ಹಿಂದೆ 2000-2001, ಹಲವಾರು ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಅದರಲ್ಲಿ ಮುಖ್ಯವಾಗಿ BOOMERanG, ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿಗಳ ಅಗ್ಯುಲಾರ್ ಗಾತ್ರ (ಆಕಾಶದ ಮೇಲಿನ ಗಾತ್ರ) ಮಾಪನ ಮಾಡಿದ ಮೇಲೆ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡವು ಸರಿಸುಮಾರು ದೈಶಿಕವಾಗಿ ಚಪ್ಪಟೆ ಆಗಿದೆಯೆಂದು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲಾಯಿತು. ಹೆಚ್ಚಿದ ಸೂಕ್ಷ್ಮತೆಗಳಿಂದಾಗಿ ಮೊದಲ ಪೀಕ್(ತುದಿ) ಅನ್ನು 1990ರ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಲೆಕ್ಕಮಾಡಲಾಯಿತು, ಹಾಗು ನಂತರ 2000ರ ವೇಳೆಗೆ BOOMERanG ಪ್ರಯೋಗ ಸುಮಾರು ಒಂದು ಡಿಗ್ರಿಯಷ್ಟು ಪವರ್ (ಶಕ್ತಿಯ) ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು ವರದಿ ಮಾಡಿತು. ಈ ಪ್ರಯೋಗಗಳು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ (ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ) ಕಾಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಮಂಡಿಸಲಾಗಿದ್ದ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಸ್ಟ್ರಿಂಗ್ ಎಂಬ ಮುಖ್ಯ ತತ್ವವನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಇನ್ಪ್ಲೇಷನ್ ಸರಿಯಾದ ತತ್ವವನ್ನು ಎಂದು ಸೂಚಿಸಿತು. 

ಭೂಮಿ-ಮೇಲಿನ ಬಹಳಷ್ಟು ಇಂಟರ್ಪೆರೊಮೀಟರ್ ಗಳು ಏರಿಳಿತವನ್ನು ಹೆಚ್ಚು ನಿಖರವಾದ ಆನೇಕ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿದವು . ಇವುಗಳು : ವೆರಿ ಸ್ಮಾಲ್ ಅರೇ, ಡಿಗ್ರಿ ಆಂಗುಲಾರ್ ಸ್ಕೇಲ್ ಇಂಟರ್ಪೆರೊಮೀಟರ್ (DASI) ಮತ್ತು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ಇಮೇಜರ್ (CBI). CMBಯ ಪೋಲರೈಸೇಷನ್ (ಧ್ರುವೀಕರಣ)ಅನ್ನು DASI ಮೊದಲು ಪತ್ತೆ ಮಾಡಿತು
. CBI ಮೊದಲ ಇ-ಮೋಡ್ ಪೋಲರೈಸೇಷನ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ಅನ್ನು ನೀಡಿತು. ಇದರಿಂದ ಇದು ಟಿ-ಮೊಡ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ನೊಂದಿಗೆ ಕಲೆತಪ್ಪಿದೆ (ಔಟ್ ಆಫ್ ಫೇಸ್) ಎನ್ನುವುದಕ್ಕೆ ಪುರಾವೆ ನೀಡಿತು. COBE ನಂತರದ, ವಿಲ್ಕಿನ್ಸನ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿ ಪ್ರೋಬ್ (WMAP), CMB ಯ (ದೊಡ್ಡ-ಪ್ರಮಾಣದ) ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿಗಳ 2009ರವರೆಗಿನ ಬಹಳ ವಿವರಣಾತ್ಮಕ ಮಾಪನಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಿತು. WMAP ಮಾಪನಗಳು ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿಯ ಲಾಂಬ್ಡ-CDM ಮಾಡಲ್ (ಮಾದರಿ) ಎಂಬ ಮಾನಕ ಮಾದರಿಯನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಇದರ ಪ್ರಕಾರ ವಿಸೃತವಾದ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡ ಡಾರ್ಕ್ ಎನರ್ಜಿ ಯಿಂದ ಆವರಿಸಿದೆ. ಇದಕ್ಕೆ ಪೂರಕವಾಗಿ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್
ಮತ್ತು ಅಣುಗಳಿವೆ. ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಏರಿಳಿತಗಳನ್ನು, ಸರಿಸುಮಾರು ಪ್ರಮಾಣ ಸ್ಥಿರವಾದ ಗೌಸಿಯನ್, ಅಡಿಯಬಾಟಿಕ್ 
ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಗಳಿಂದ ಶ್ರೇಣಿಕೃತ ಪಡುತ್ತದೆ. ಈ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಮೂಲಗುಣಗಳನ್ನು ಐದು ನಿಯಮಗಳು ನಿರ್ಣಯಿಸುತ್ತವೆ: 
ದ್ರವ್ಯರಾಶಿಯ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಅಣುಗಳ ಸಾಂದ್ರತೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಯಸ್ಸು( ಆಥವಾ ಸಮನಾಗಿ, ಹಬ್ಬಲ್ ನಿಯತಾಂಕ 
, ಇಂದು), ಪ್ರಾರಂಭಿಕ ಏರಿಳಿತಗಳ ವೈಶಾಲ್ಯತೆ, ಹಾಗು ಅವುಗಳ ಸ್ಕೇಲ್ ಡಿಪೆಂಡೆನ್ಸ್. ಈ ಮಾದರಿಗೆ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಇನ್ಪ್ಲೇಷನ್ ನ ಅವಧಿಯ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ.
WMAP ಮಾಹಿತಿಯು ಹೆಚ್ಚು ಸಂಕೀರ್ಣವಾಗಿದ್ದ ಹಲವಾರು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಇನ್ಪ್ಲೇಷನ್ ಮಾದರಿಗಳನ್ನು ತಳ್ಳಿಹಾಕಿ, ಹಲವಾರು ಮಾದರಿಗಳ ಪೈಕಿ ಲಾಂಬ್ಡ-CDM ಮಾಡಲ್(ಮಾದರಿ) ಅನ್ನು ಸಮರ್ಥಿಸಿತು. 
ಒಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ, ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿ ತತ್ವ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಎಲ್ಲಾ ಖಗೋಳಿಕ ವೀಕ್ಷಣೆಗಳಿಗೆ ಅದರಲ್ಲೂ ಮುಖ್ವವಾಗಿ CMB ಯೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದಬೇಕು (ಕನ್ಕಾರ್ಡನ್ಸ್ ಮಾಡಲ್- ಸಮಾರಸ್ಯ ಮಾದರಿ). ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿಯ ಪ್ರಕಾರ CMB ಯನ್ನು ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ನಿಂದ ಹೊಮ್ಮಿದ ರೆಲಿಕ್ ರೇಡಿಯೆಷನ್ (ರೆಲಿಕ್ ವಿಕಿರಣ-ವಿದ್ಯುತ್ಕಾಂತೀಯ ವಿಕಿರಣದ ಒಂದು ಬಗೆ), ಪ್ರಾರಂಭದಲ್ಲಿ ಸಾವಿರಾರು ಕೆಲ್ವಿನ್ ಡಿಗ್ರಿಯಷ್ಟು ಇತ್ತು. ಕಳೆದ 13ಶತಕೋಟಿ ವರ್ಷದಲ್ಲಿ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ವಿಸ್ತರಣೆಯಿಂದಾಗಿ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಗೆ ರೆಡ್ ಶಿಫ್ಟ್ ಗೊಂಡಿದೆ. (ರೆಡ್ ಶಿಫ್ಟ್ : ಬಹಳ ದೂರದ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ಸುಧಿರ್ಘವಾದ ತರಂಗಾಂತರಗಳ ಕಡೆಗೆ ಆಗು ರೋಹಿತರೇಖೆಗಳ ಸ್ಥಾನಪಲ್ಲಟ (ರೋಹಿತದ ಕೆಂಪು ತುದಿಯ ಕಡೆಗೆ). CMB ಯ ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿಗಳನ್ನು ಪೋಟಾನ್-ಬ್ಯಾರಿಯಾನ್ ಪ್ಲಾಸ್ಮದ (CMB ಉತ್ಸರ್ಜನೆ ಯಾಗುವ ಮುನ್ನ, ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ಆದ 379,000 ವರ್ಷಗಳ ನಂತರ ಬ್ಯಾರಿಯಾನಿನಿಂದ ಪೋಟಾನ್ ಬೇರೆಗೊಳ್ಳುತ್ತದೆ)ಅಕೂಸ್ಟಿಕ್ ಆಸಿಲೇಷನ್ ಎಂದು ವಿವರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ, ಇದನ್ನು ಮೊದಲಿನ ಹಾಗೆ ಗುರುತ್ವವು ಮಾಡುತ್ತದೆ. ಸಾಮಾನ್ಯವಾದ ಬ್ಯಾರಿಯೊನಿಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ವಿಕಿರಣಕ್ಕೆ ಪ್ರಬಲವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುತ್ತದೆ, ವಾಖ್ಯಾನದ ಪ್ರಕಾರ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಎರಡರ ಆಸಿಲೇಷನ್ ಗಳ ಮೇಲೆ ಅದರ ಗುರುತ್ವದಿಂದಾಗಿ ಪ್ರಭಾವಬೀರುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಮ್ಯಾಟರ್ (ದ್ರವ್ಯದ) ನ ಎರಡು ಬಗೆಯು ಬೇರೆಬೇರೆ ಪರಿಣಾಮಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. CMB ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿಗಳ ಪವರ್ ಸ್ಪೆಕ್ಟ್ರಮ್ ದೊಡ್ಡ, ಮುಖ್ಯವಾದ ಪೀಕ್ (ತುದಿ) ಮತ್ತು ನಂತರದ ಚಿಕ್ಕ ಪೀಕ್ (ತುದಿ)ಗಳನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಪ್ರಸ್ತುತ 2009ರವರೆಗೆ, ಇದರ ಮೂರು ಪೀಕ್ ಗಳವರೆಗೆ (ತುದಿ) ನಿರೂಪಿತವಾಗಿದೆ. . ಪ್ರಮುಖವಾದ ಪೀಕ್ ನಮಗೆ ಬ್ಯಾರಿಯೊನಿಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಮಾಹಿತಿ ನೀಡಿದರೆ,ಮೂರನೇ ಪೀಕ್ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ನ ಸಾಂದ್ರತೆಯ ಬಗ್ಗೆ ತಿಳಿಸುವುದು. (ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್ ರೇಡಿಯೆಷನ್#ಪ್ರೈಮರಿ ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿ, ಯನ್ನು ನೋಡಿ).

ಡಾರ್ಕ್ ಫ್ಲೂಯಿಡ್
ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಹಿನ್ನಲೆ
ಗುರುತ್ವ ಮತ್ತು ಡೈನಾಮಿಕ್ ನಿಯಮಗಳಲ್ಲಿನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಗಳು
ಜನಪ್ರಿಯ ಸಂಸ್ಕೃತಿ