ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳನ್ನು ದೃಷ್ಟಿಯಲ್ಲಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಹೇಳುವುದಾದರೆ, ಗ್ರೀಸಿನ ಪ್ಲೂಟಾರ್ಕ್ (ಸು.ಕ್ರಿ.ಶ. 46-120?) ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಜನಕ ಎಂದು ವಿದ್ವಾಂಸರ ಅಭಿಪ್ರಾಯ. ತಾಮಸ್ ನಾರ್ತ್ (1535-1601) ಎಂಬಾತ ಪ್ಲೂಟಾರ್ಕ್‍ನ ಜೀವನಕಥೆಗಳನ್ನು ಇಂಗ್ಲಿಷಿಗೆ ಭಾಷಾಂತರಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರನ ಕೆಲವು ನಾಟಕಗಳಿಗೆ ಅವು ಕಥಾವಸ್ತುವನ್ನು ಒದಗಿಸಿದುವು. ಪ್ಲೂಟಾರ್ಕ್‍ನ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನಚಿತ್ರಗಳು ಆಧುನಿಕ ವ್ಯಕ್ತಿಚಿತ್ರಕ್ಕೆ ಮೂಲಮಾದರಿ. ಅಲ್ಲಿಂದ ಮುಂದೆ ಯೂರೋಪಿನ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷೆಗಳಾದ ಗ್ರೀಕ್, ಲ್ಯಾಟಿನ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯೂ ಅದರೊಂದಿಗೆ ಆತ್ಮಕಥೆಯೂ ಒಂದು ಸಾಹಿತ್ಯಪ್ರಕಾರವಾಗಿ ಬೆಳೆಯತೊಡಗಿತು.

ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಸಾಹಿತ್ಯದಲ್ಲಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಸಂಪ್ರದಾಯ ಐರ್ಲೆಂಡಿನ ಸಂತಚರಿತ್ರಕಾರ ಆ್ಯಡಮ್ನನ್ ರಚಿಸಿದ ಸಂತ ಕೊಲಂಬನ ಜೀವನ (ಕ್ತಿ.ಶ.690) ಎಂಬ ಕೃತಿಯಿಂದ ಮೊದಲಾಯಿತೆಂದು ತಿಳಿದುಬಂದಿದೆ. ಅನಂತರದ ಗಮನಾರ್ಹ ಚರಿತ್ರೆಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಯಲ್ಲಿ ಮರೆಯಲಾರದ ಹೆಸರುಗಳೆಂದರೆ ಸ್ಯಾಮ್ಯುಯೆಲ್ ಜಾನ್‍ಸನ್ (1700-1784) ಮತ್ತು ಜೇಮ್ಸ್ ಬಾಸ್‍ವೆಲ್ (1740-1795). ಜಾನ್‍ಸನ್ ತನಗಿಂತ ಹಿಂದೆ ಆಗಿಹೋದ ಕವಿಗಳ ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಜೀವನಪರಿಚಯವನ್ನು ದಿ ಲೈವ್ಸ್ ಆಫ್ ದಿ ಪೊಯೆಟ್ಸ್ ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟು, ಕವಿಗಳ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳ ರಚನೆಗೆ ಮಾರ್ಗದರ್ಶಕನಾದ. ಜಾನ್‍ಸನ್‍ನನ್ನು ಎಡೆಬಿಡದೆ ಹಿಂಬಾಲಿಸಿ, ಅವನ ಚರ್ಯೆಯ ವಿವರಗಳನ್ನು ಮಾತುಕತೆಯನ್ನು ಅಂದಂದೇ ಬರೆದಿಟ್ಟುಕೊಂಡು, ಬಾಸ್‍ವೆಲ್ ಬರೆದ ಜಾನ್‍ಸನ್‍ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಲೋಕವಿಖ್ಯಾತ ಕೃತಿ ಎನ್ನಿಸಿದೆ. ಈ ಕೃತಿ ತಾನೂ ಅಮರವಾಗಿ, ಕೃತಿನಾಯಕನನ್ನು ಅಮರನನ್ನಾಗಿ ಮಾಡಿದೆ. ಜಾನ್‍ಸನ್ ಬರೆದ ಗ್ರಂಥದ ಮಾದರಿಯ ಇನ್ನೊಂದು ಗ್ರಂಥ ಕೊಲ್‍ರಿಜ್ ಕವಿ ಬರೆದ ಬಯೋಗ್ರ್ಯಾಫಿಯ ಲಿಟರೇರಿಯ (ಸಾಹಿತ್ಯಲೋಕದ ಜೀವನ ಚರಿತ್ರೆಗಳು). ಇದರಲ್ಲಿ ಜೀವನವೃತ್ತಾಂತಕ್ಕಿಂತ ಕಾವ್ಯವಿಮರ್ಶೆಗೆ ಪ್ರಾಧಾನ್ಯ. ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಮಹಾರಾಣಿಯ ಕಾಲದಲ್ಲಿ (1837-1901) ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಬರೆವಣಿಗೆ ಹುಲುಸಾಗಿ ಸಾಗಿತು. ಈ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬರೆದವರಲ್ಲಿ ಲಾಕ್‍ಹಾರ್ಟ್ (1794-1854) ಸರ್ ಸಿಡ್ನಿ ಲೀ (1859-1874), ಲಿಟನ್ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಚಿ (1880-1932), ಹೆರಾಲ್ಡ್ ನಿಕಲ್‍ಸನ್ (1886-1968) ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರೆಂದೇ ಹೆಸರಾದವರು. ಸಿಡ್ನಿ ಲೀ ಷೇಕ್ಸ್‍ಪಿಯರನ ಹಾಗೂ ಏಳನೆಯ ಎಡ್ವರ್ಡ್ ದೊರೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ರಚಿಸಿದ್ದಾನೆ. ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಚಿಯ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ಕಾಲದ ಮಹನೀಯರನ್ನು ಕುರಿತ ಎಮಿನೆಂಟ್ ವಿಕ್ಟೋರಿಯನ್ಸ್ ಎಂಬ ಜೀವನಕಥಾಮಾಲಿಕೆ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧವಾದುದು. ಆ್ಯಂದ್ರೆ ಮಾರ್ವಾ ತನ್ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಮುಖಗಳು ಎಂಬ ಗ್ರಂಥದಲ್ಲಿ ಸ್ಟ್ರ್ಯಾಚಿಯ ಕಲೆಗಾರಿಕೆಯನ್ನು-ಅದರಲ್ಲಿಯೂ ವಿಕ್ಟೋರಿಯ ರಾಣಿಯನ್ನು ಕುರಿತ ಅವನ ಗ್ರಂಥದ ಗರಿಮೆಯನ್ನು-ಮುಕ್ತಕಂಠದಿಂದ ಹೊಗಳಿದ್ದಾನೆ. ಉಲ್ಲೇಖಾರ್ಹರಾದ ಇತರ ಜೀವನಚರಿತ್ರಕಾರರೆಂದರೆ-ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಡಿಕನ್ಸ್‍ನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಬರೆದಿರುವ ಕಾದಂಬರಿಕಾರ ಇ.ಎಂ. ಫಾರ್‍ಸ್ಟರ್, ಮೆಕಾಲೆಯ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಬರೆದಿರುವ ಜಾರ್ಜ್ ಆಟೋ ಟ್ರೆವಿಲ್ಯನ್ಸ್(1838-1928); ಗ್ಲಾಡ್‍ಸ್ಟನ್ನನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಹೆರಾಲ್ಡ್ ನಿಕಲ್‍ಸನ್ ಕಡೆಯ ಪಯಣ (ದಿ ಲ್ಯಾಸ್ಟ್ ಜರ್ನಿ) ಎಂಬ ಹೆಸರಿಟ್ಟು ಆಕರ್ಷಕವಾಗಿ ಬರೆದಿದ್ದಾನೆ. ಲಾರೆನ್ಸ್ ಬಿನ್ಯನ್ ಎಂಬ ಕವಿ ಬರೆದಿರುವ, ಅಕ್ಟರ್‍ನನ್ನು ಕುರಿತ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ, ಕಾವ್ಯಮಯವಾದ ಗದ್ಯದಲ್ಲಿದ್ದು, ಕಾದಂಬರಿ ಎಂಬ ಭ್ರಮೆಯನ್ನು ಹುಟ್ಟಿಸುತ್ತದೆ; ಇದನ್ನು ದೇಜಗೌ ಸೊಗಸಾಗಿ ಕನ್ನಡಕ್ಕೆ ಅನುವಾದ ಮಾಡಿದ್ದಾರೆ. ಮೋನಿಯರ್ ವಿಲಿಯಮ್ಸ್ (1819-1899) ಅವರು ಬುದ್ಧನ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯನ್ನು ಬರೆದ ಮೊದಲಿಗರಲ್ಲಿ ಗಣ್ಯರು. ಇಂಗ್ಲಿಷ್ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಯ ಪರಂಪರೆ ಬಹಳ ಪುರಾತನವಾದುದಾದರೂ ಆಧುನಿಕ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ 20ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲ ದಶಕದಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತೆಂದು ನಿಕಲ್‍ಸನ್ನನ ಹೇಳಿಕೆ. ಯೂರೋಪಿನ ಇತರ ಭಾಷೆಗಳ ಪೈಕಿ ಇಟಾಲಿಯನ್, ಫ್ರೆಂಚ್, ಜರ್ಮನ್ ಭಾಷೆಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆ ಗಮನಾರ್ಹವಾಗಿ ಬೆಳೆದುಬಂದಿದೆ. ಈ ದೇಶಗಳ ಕೆಲವರು ಇಂಗ್ಲಿಷಿನಲ್ಲಿ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳನ್ನು ಬರೆದಿದ್ದಾರೆ. ಫ್ರಾನ್ಸಿನ ಸಾಹಿತಿ ರಾಮ್ಯಾನ್ ರಾಲಾನ್(1860-1944) ರಾಮಕೃಷ್ಣ ಪರಮಹಂಸರನ್ನೂ ಸ್ವಾಮಿ ವಿವೇಕಾನಂದರನ್ನೂ ತಮ್ಮ ಕೃತಿಗಳ ಮೂಲಕ ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಿಗೆ ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿದ್ದಾರೆ. ಸ್ವತಃ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರನಾದ ಇಟಲಿಯ ವಸಾóರೀ ಎಂಬಾತ(1511-1574) ಯೂರೋಪಿನ ಪುನರುತ್ಥಾನಕಾಲದ ವರ್ಣಚಿತ್ರಕಾರರ ಜೀವನಚರಿತ್ರೆಗಳ ರಚನೆಯ ಮೂಲಕ ತುಂಬ ಪ್ರಸಿದ್ಧನಾಗಿದ್ದಾನೆ.

ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ದೇಶಗಳಲ್ಲಿ
ಕನ್ನಡದಲ್ಲಿ
ಸ್ವಾತಂತ್ರ್ಯ ಹೋರಾಟಗಾರರ ಬಗ್ಗೆ
ವಿಜ್ಞಾನಿಗಳ ಬಗ್ಗೆ