ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಎಂದರೇನು ಮತ್ತು ಅವುಗಳು ಎಲ್ಲಿ, ಹೇಗೆ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲ್ಪಟ್ಟು ಬೆಳಕಿಗೆ ಬಂದವು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಇತಿಹಾಸದ ಉದ್ದಗಲಕ್ಕೂ ಹಲವಾರು ವಿವರಣೆಗಳು ಮಂಡಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿವೆ. ಇವುಗಳ ಪೈಕಿಯ ಅನೇಕ ವಿವರಣೆಗಳು, ಜಾನಪದ ಕಥೆಗಳು ಅಥವಾ ಪುರಾಣಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿದ್ದವು. ಚೀನಾದಲ್ಲಿ, "ಹೋಮೋ ಎರೆಕ್ಟಸ್‌‌" ನ್ನು ಒಳಗೊಂಡಂತೆ ಪ್ರಾಚೀನ ಸಸ್ತನಿಗಳ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಮೂಳೆಗಳನ್ನು “ಡ್ರ್ಯಾಗನ್‌‌ ಮೂಳೆಗಳು” ಎಂಬುದಾಗಿ ಅನೇಕವೇಳೆ ತಪ್ಪಾಗಿ ಗ್ರಹಿಸಲಾಗಿತ್ತು ಮತ್ತು ಅವನ್ನು ಔಷಧಿ ಹಾಗೂ ಕಾಮೋತ್ತೇಜಕಗಳಾಗಿ ಬಳಸಲಾಗಿತ್ತು. ಪಾಶ್ಚಾತ್ಯ ಪ್ರಪಂಚದಲ್ಲಿ, ಪರ್ವತ ಪಾರ್ಶ್ವಗಳ ಮೇಲ್ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಯಾಗಿಸಲ್ಪಟ್ಟ ಸಮುದ್ರ ಜೀವಿಗಳ ಅಸ್ತಿತ್ವವನ್ನು, ಬೈಲಿನಲ್ಲಿರುವ ಜಲಪ್ರಳಯದ ಪುರಾವೆಯೆಂಬಂತೆ ಪರಿಗಣಿಸಲಾಯಿತು.

ಬಂಡೆಗಳಿಂದ ಪಡೆಯಲಾದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪುಗಳು ಸಮುದ್ರತೀರದಲ್ಲಿ ಕಂಡುಬಂದ ಕಪ್ಪೆಚಿಪ್ಪುಗಳನ್ನು ಹೋಲುವಂತಿದ್ದವು, ಹಾಗೂ ಸದರಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಹಿಂದೊಮ್ಮೆ ಜೀವಂತವಾಗಿದ್ದ ಪ್ರಾಣಿಗಳಾಗಿದ್ದುದನ್ನು ಸೂಚಿಸುತ್ತವೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಗ್ರೀಕ್‌‌ ವಿದ್ವಾಂಸ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌‌ ಅರಿತುಕೊಂಡ. ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಪ್ರಾಚೀನ ಜೀವದ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂಬ ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌‌ನ ಅಭಿಪ್ರಾಯವನ್ನು ಲಿಯೋನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ ಅನುಮೋದಿಸಿದ. 1027ರಲ್ಲಿ, ಇಬ್ನ್‌ ಸಿನಾ ಎಂಬ ಹೆಸರಿನ ಪರ್ಷಿಯಾದ ಭೂವಿಜ್ಞಾನಿಯು (ಯುರೋಪ್‌‌ನಲ್ಲಿ ಇವನು "ಅವಿಸೆನ್ನಾ" ಎಂದು ಚಿರಪರಿಚಿತನಾಗಿದ್ದ), ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಕಲ್ಲಾಗಿರುವಿಕೆಯು ಹೇಗೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದನ್ನು "ದಿ ಬುಕ್‌ ಆಫ್‌ ಹೀಲಿಂಗ್‌‌" ಎಂಬ ಕೃತಿಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ. ಆದಾಗ್ಯೂ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಸಾವಯವ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿವೆ ಎಂಬ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ಅವನು ತಿರಸ್ಕರಿಸಿದ. ಅರಿಸ್ಟಾಟಲ್‌‌ ಹಿಂದೆ ಇದನ್ನು ಆವಿಯುಕ್ತ ಬಾಷ್ಪೀಕರಣಗಳ ಪರಿಭಾಷೆಯಲ್ಲಿ ವಿವರಿಸಿದ್ದ; ಇದನ್ನು ಕಲ್ಲಾಗಿಸುವ ದ್ರವಗಳ ಸಿದ್ಧಾಂತವಾಗಿ ("ಸ್ಯೂಕಸ್‌ ಲ್ಯಾಪಿಡಿಫಿಕ್ಟಸ್‌‌" ) ಇಬ್ನ್‌ ಸಿನಾ ಮಾರ್ಪಡಿಸಿದ. ಈ ಸಿದ್ಧಾಂತವನ್ನು 14ನೇ ಶತಮಾನದಲ್ಲಿ ಸ್ಯಾಕ್ಸನಿಯ ಆಲ್ಬರ್ಟ್‌ ವಿಸ್ತರಿಸಿದ ಮತ್ತು 16ನೇ ಶತಮಾನದ ವೇಳೆಗೆ ಬಹುಪಾಲು ಪ್ರಕೃತಿ ಶಾಸ್ತ್ರಜ್ಞರು ಒಂದಷ್ಟು ಸ್ವರೂಪದಲ್ಲಿ ಇದನ್ನು ಅಂಗೀಕರಿಸಿದರು. ಸಸ್ಯಗಳು ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಗಳ ಕಲ್ಲಾಗುವಿಕೆಯಿಂದ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳು ಹುಟ್ಟುವುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ, ಇಬ್ನ್‌ ಸಿನಾ ಈ ಕೆಳಗಿನ ವಿವರಣೆಯನ್ನು ನೀಡಿದ:

ನವೋದಯ ಕಾಲದ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಕುರಿತಾದ ಹೆಚ್ಚು ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ದೃಷ್ಟಿಕೋನಗಳು ಹೊರಹೊಮ್ಮಿದವು. ಉದಾಹರಣೆಗೆ, ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಮೂಲಗಳಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಬೈಬಲಿನ ಪ್ರವಾಹ ನಿರೂಪಣೆಯನ್ನು ಒಂದು ವಿವರಣೆಯಾಗಿ ಬಳಸುವುದರಲ್ಲಿದ್ದ ಅಸಾಂಗತ್ಯಗಳನ್ನು ಲಿಯೋನಾರ್ಡೊ ಡಾ ವಿನ್ಸಿ ಗಮನಿಸಿದ:

ಇಂಗ್ಲಿಷ್‌ ಕಾಲುವೆಯ ಓರ್ವ ಎಂಜಿನಿಯರ್‌‌ ಆಗಿದ್ದ ವಿಲಿಯಂ ಸ್ಮಿತ್‌‌ (1769-1839) ಎಂಬಾತ, ವಿಭಿನ್ನ ಕಾಲಾವಧಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಂಡೆಗಳು (ಅಧಿನಿವೇಶನದ ನಿಯಮದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ) ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ವಿಭಿನ್ನ ಸಂಯೋಜನೆಗಳನ್ನು ಸಂರಕ್ಷಿಸಿರುವುದನ್ನು ವೀಕ್ಷಿಸಿದ; ಅಷ್ಟೇ ಅಲ್ಲ, ಒಂದು ನಿಯತವಾದ ಮತ್ತು ನಿರ್ಣಯಿಸಬಹುದಾದ ಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಈ ಸಂಯೋಜನೆಗಳು ಅನುಸರಿಸಿಕೊಂಡು ಬಂದಿರುವುದನ್ನೂ ಅವನು ಗಮನಿಸಿದ. ಅವನು ಕಂಡುಕೊಂಡ ಪ್ರಕಾರ, ದೂರದ ತಾಣಗಳಿಗೆ ಸೇರಿದ ಬಂಡೆಗಳ ನಡುವೆ, ಅವು ಹೊಂದಿರುವ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಆಧರಿಸಿ, ಪರಸ್ಪರ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಕಲ್ಪಿಸಲು ಸಾಧ್ಯವಿತ್ತು. ಇದಕ್ಕೆ ಆತ ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಕ್ರಮದ ತತ್ತ್ವ ಎಂಬುದಾಗಿ ಹೆಸರಿಸಿದ.

ಚಾರ್ಲ್ಸ್‌‌ ಡಾರ್ವಿನ್‌‌‌‌ಗೂ ಮೊದಲಿಗನಾಗಿ ಬಂದಿದ್ದ ಸ್ಮಿತ್‌‌ಗೆ ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಸನದ ಅರಿವಿರಲಿಲ್ಲ ಮತ್ತು ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಕ್ರಮವು ಏಕೆ ಸಂಭವಿಸಿತು ಎಂಬುದೂ ಅವನಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರಲಿಲ್ಲ. ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಅನುಕ್ರಮವು ಏಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿದೆ ಎಂಬುದನ್ನು ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಸನವು ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ: ವಿಭಿನ್ನ ಜೀವಿಗಳು ವಿಕಸನ ಹೊಂದಿ, ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದಿ, ನಶಿಸಿದಂತೆ, ತಮ್ಮ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳನ್ನು ಉಳಿಸಿ ಹೋಗುತ್ತವೆ. ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿಕಸನವು ಸಂಭವಿಸಿತ್ತು ಎಂಬುದಕ್ಕೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದಂತೆ ಡಾರ್ವಿನ್‌ನಿಂದ ಉಲ್ಲೇಖಿಸಲ್ಪಟ್ಟಿದ್ದ ಪುರಾವೆಯ ಪ್ರಧಾನ ತುಣುಕುಗಳ ಪೈಕಿ, ಪ್ರಾಣಿಕೋಟಿಯ ಅನುಕ್ರಮವು ಒಂದಾಗಿತ್ತು.

ಇದೇ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಜಾರ್ಜಸ್‌ ಕ್ಯುವಿಯರ್‌‌ ಎಂಬಾತ, ತಾನು ಪರೀಕ್ಷಿಸಿದ ಪ್ರಾಣಿ ಪಳೆಯುಳಿಕೆಗಳ ಪೈಕಿ ಎಲ್ಲವೂ ಅಲ್ಲದಿದ್ದರೂ ಅವುಗಳಲ್ಲಿ ಬಹುಭಾಗವು, ಈಗ ಅಸ್ತಿತ್ವದಲ್ಲಿಲ್ಲದ ಜಾತಿಗಳ ಅವಶೇಷಗಳಾಗಿದ್ದವು ಎಂದು ನಂಬಿದ. ಮಹೋತ್ಪಾತವಾದ ಎಂದು ಕರೆಯಲ್ಪಡುವ ಭೂವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಪಂಥದ ಚಿಂತನೆಯ ಓರ್ವ ಸಕ್ರಿಯ ಪ್ರತಿಪಾದಕನಾಗುವಲ್ಲಿ ಇದು ಕ್ಯುವಿಯರ್‌ಗೆ ದಾರಿಮಾಡಿಕೊಟ್ಟಿತು. ಜೀವಂತ ಮತ್ತು ಪಳೆಯುಳಿಕೆ ಆನೆಗಳ ಕುರಿತಾಗಿ 1796ರಲ್ಲಿ ಆತ ಮಂಡಿಸಿದ ಪ್ರೌಢಪ್ರಬಂಧದ ಅಂತ್ಯಭಾಗದಲ್ಲಿ ಆತ ಹೀಗೆ ಬರೆದ:

ವಿವರಣೆಗಳು
ಎರಕದ ಅಚ್ಚುಗಳು ಮತ್ತು ಕಾರಣೆ ಅಚ್ಚುಗಳು
ಜೀವಿವಿಜ್ಞಾನದ ವಿವರಣೆಗಳು
ಬದಲಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಪುನರ್‌‌ ಸ್ಫಟಿಕೀಕರಣ