ಡಯಲೆಕ್ಟಿಕ್ಸ್ ಎಂಬ ಪದ ಪುರಾತನ ಗ್ರೀಸ್‍ನಿಂದ ಬಂದುದು. ಅಲ್ಲಿಯ ತಾತ್ವಿಕರು ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಥವಾ ಚಿಂತನೆಯಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ವಿರೋಧಾಭಾಸಗಳನ್ನು ವಾದದ ಮೂಲಕ ಹೊರಗೆಡಹಿ ಸತ್ಯವನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸುತ್ತಿದ್ದ ವಿಧಾನವಿದು. ಹೆಗಲ್ ಭಾವನಾವಾದಿಯಾಗಿದ್ದರೂ ಈ ವಿಧಾನವನ್ನು ಜಗತ್ತಿನ ಸೃಷ್ಟಿ ಮತ್ತು ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ಉಪಯೋಗಿಸಿದ. ಈ ಜಗತ್ತು ನಿರಂತರವಾಗಿ ಬದಲಾವಣೆ ಹೊಂದುತ್ತಿರುತ್ತದೆ. ಹಳೆಯದು ನಿರ್ಮೂಲವಾಗಿ ಹೊಸದು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗುತ್ತದೆ. ಜಗತ್ತು ತಳಮಟ್ಟದಿಂದ ಕ್ರಮೇಣ ಮೇಲ್ಮಟ್ಟಕ್ಕೆ ಬೆಳೆಯುತ್ತ ಹೋಗುತ್ತದೆ. ಸತತವಾದ ಈ ಬದಲಾವಣೆಗೆ ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿರುವ ವೈರುಧ್ಯಗಳೇ ಕಾರಣ. ಈ ವೈರುದ್ಯಗಳ ಸಂಘರ್ಷಣೆಯೇ ಜಗತ್ತಿನ ಚಲನೆಗೆ ಮೂಲವಾಗಿರುವುದು ಎಂದು ಹೆಗಲ್ ಪ್ರತಿಪಾದಿಸಿದ, ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿರುವ ದ್ವಂದ್ವಗಳನ್ನು ಗುರುತಿಸಿದರೂ ಇದನ್ನು ವಸ್ತುವಿನ ಅಸ್ತಿತ್ವದಿಂದ ಕಂಡುಕೊಳ್ಳದೇ ಇವು ಕೇವಲ ಪ್ರಜ್ಞೆಯಿಂದ ಅಥವಾ ವಿಶ್ವಚೇತನದಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ ಎಂದು ಭಾವಿಸಿದ.

ಹೆಗಲನ ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಕೊರೆಯನ್ನು ಫೋಯರ್‍ಬಾಹ್ ಎತ್ತಿ ತೋರಿಸಿದ. ಇವನು ಹೆಗಲನ ಭಾವನಾವಾದಿ ಕಲ್ಪನೆಗಳನ್ನು ನಿರ್ಮೂಲಮಾಡಿ ಮನಸ್ಸು ಭೌತವಸ್ತುವಿನ ಅತ್ಯುನ್ನತ ಉತ್ಪನ್ನವೇ ಹೊರತು ಮನಸ್ಸಿನಿಂದ ಭೌತವಸ್ತು ಹುಟ್ಟಲಿಲ್ಲ ಎಂದು ವಾದಿಸಿದ. ಇದರಿಂದ ಅವನು ಹೆಗಲನ ಪದ್ಧತಿಯ ನ್ಯೂನ್ಯತೆಗಳನ್ನು ಎತ್ತಿತೋರಿಸಿ ಹೊಸ ತತ್ವ ರೂಪಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸಿದ. ಘೋಯರ್‍ಬಾಹ್ ಹೆಗಲನ ಗತಿ ತಾರ್ಕಿಕತೆಯನ್ನು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಅರ್ಥಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಲಿಲ್ಲ. ಆದ್ದರಿಂದ ಅವನ ಭೌತವಾದ ಚಿಂತನೆಯ ಸ್ವರೂಪದಿಂದ ಮುಂದುವರೆಯಲಿಲ್ಲ.

ಈ ಬಿಕ್ಕಟ್ಟನ್ನು ಮಾಕ್ರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಬಗೆಹರಿಸಿದರು. ದ್ವಂದ್ವಹೇತುಕ ತರ್ಕ ಮನಸ್ಸಿಗಷ್ಟೇ ಸೀಮಿತವಾಗಿಲ್ಲ, ಅದು ಪ್ರಪಂಚದ ಎಲ್ಲಾ ಮುಖಗಳಿಗೂ ಅಂದರೆ ಭೌತಜಗತ್ತು, ಮಾನಸಿಕ ಕ್ರಿಯೆ ಎಲ್ಲಕ್ಕೂ ಅನ್ವಯಿಸುತ್ತದೆ. ವಸ್ತುವಿನಲ್ಲಿ ಅಡಗಿರುವ ವಿರೋದಾಭಾಸಗಳನ್ನು ನಮ್ಮ ಬುದ್ಧಿ ಗ್ರಹಿಸಬಲ್ಲುದು. ಜಗತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಮೇಲೆ ಪ್ರಭಾವ ಬೀರುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಇವುಗಳ ಸ್ಪಷ್ಟ ತಿಳುವಳಿಕೆಯಿಂದ ಅರಿಯಬಹುದೆಂದು ಪ್ರಕಟಪಡಿಸಿದರು.

ಇದಿಷ್ಟನ್ನು ಹಿನ್ನೆಲೆಯಾಗಿಟ್ಟುಕೊಂಡು ಮಾಕ್ರ್ಸ್‍ವಾದ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ಪರಿಚಯ ಮಾಡಿಕೊಳ್ಳಬಹುದು. ಇದನ್ನು ವಿವರಿಸುವ ಮೊದಲು ಈ ಶಾಸ್ತ್ರ ಪರೀಕ್ಷಿಸುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳ ಹರವು ಮತ್ತು ಇದು ಚರ್ಚಿಸುವ ವಿಷಯಗಳ ತಿಳುವಳಿಕೆ ಅಗತ್ಯ.

ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ವಿಷಯಗಳು ಶತಮಾನಗಳಿಂದಲೂ ಬೆಳೆದು ಬರುತ್ತ ಸತತ ಬದಲಾವಣೆಗಳಿಗೆ ಒಳಗಾಗಿವೆ. ಮೊದಲು ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಮಾನವನ ಅಂದಿನ ಕಾಲದಲ್ಲಿ ಶೇಖರಿಸಿದ್ದ ಸಮಸ್ತ ಜ್ಞಾನವನ್ನೂ ಆವರಿಸಿತ್ತು. ಉತ್ಪಾದನೆಯೂ ವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಜ್ಞಾನವೂ ಬೆಳೆದಂತೆ ಭೌತವಿಜ್ಞಾನ, ರಸಾಯನ ವಿಜ್ಞಾನ, ಭೂಗರ್ಭ ವಿಜ್ಞಾನ, ಇತಿಹಾಸ ಮುಂತಾದ ವಿಶಿಷ್ಟ ಜ್ಞಾನ ಶಾಖೆಗಳು ಹುಟ್ಟಿಕೊಂಡವು. ಇವು ವಸ್ತುವಿನ ಬೇರೆ-ಬೇರೆ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ.

ಮಾಕ್ರ್ಸ್‍ವಾದಿ ತತ್ವವಾದರೋ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಎತ್ತಿದ ಮೂಲ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಬಗೆಹರಿಸಲು ಪ್ರಯತ್ನಿಸುತ್ತದೆ. ಚೇತನ ಮತ್ತು ಇರವಿನ ನಡುವಣ ಸಂಬಂಧವನ್ನು ಅದು ತನ್ನ ಅಧ್ಯಯನದ ವಿಷಯವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡಿದೆ. ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಯನ್ನು ಎಲ್ಲಾ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರಗಳೂ ಉತ್ತರಿಸಲೇಬೇಕು. ಮಾಕ್ರ್ಸವಾದಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರ ಒಂದೇ ಈ ಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಸರಿಯಾದ ಮತ್ತು ಸಮಂಜಸವಾದ ಉತ್ತರ ಒದಗಿಸಲು ಸಮರ್ಥವಾಗಿದೆ. ಮಾಕ್ರ್ಸ್‍ವಾದಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವನ್ನು ದ್ವಂದ್ವ ಹೇತುಕ ಭೌತವಾದವೆಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಪ್ರಶ್ನೆಗೆ ಉತ್ತರವೀಯಲು ವಸ್ತು ಮತ್ತು ಇರವು ಪೂರ್ವಭಾವಿಯಾದವು, ಮನಸ್ಸು ಕೇವಲ ಗೌಣವಾದುದು ಎಂಬುದನ್ನು ವಿಶದಪಡಿಸುವುದರ ಮೂಲಕ ಅದು ಭೌತವಾಗಿ ತತ್ವಶಾಸ್ತ್ರವಾಗುತ್ತದೆ. ಈ ಜಗತ್ತು ತಿಳಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾದಂತಹದ್ದು. ವಸ್ತು ಜಗತ್ತಿನ ಸತತ ಬದಲಾವಣೆ, ಬೆಳವಣಿಗೆ ಮತ್ತು ಮರುಹುಟ್ಟನ್ನು ವಿವೇಚಿಸುವುದರಿಂದ ಇದು ದ್ವಂದ್ವ ಹೇತುಕ ತರ್ಕವಾಗುತ್ತದೆ.

ತತ್ತ್ವಶಾಸ್ತ್ರದ ಮೂಲಪ್ರಶ್ನೆಯ ಸರಿಯಾದ ಉತ್ತರವನ್ನು ದ್ವಂದ್ವಹೇತುಕ ತರ್ಕವನ್ನು ಆಧಾರವಾಗಿ ಇಟ್ಟುಕೊಂಡು ಭೌತಪ್ರಪಂಚದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹುತ್ತದೆ. ಇತರ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳು ಸಹ ಭೌತಪ್ರಪಂಚದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಅವು ಆಯಾ ಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಸೀಮಿತವಾಗಿವೆ. ಮಾಕ್ರ್ಸ್‍ವಾದವಾದರೋ ಜಗತ್ತಿನ ಎಲ್ಲಾ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ಸಾಮಾನ್ಯ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಅಭ್ಯಾಸ ಮಾಡುತ್ತದೆ.

ಮಾಕ್ರ್ಸ್‍ವಾದವು ಅರಿವಿನ ವಿಧಾನವನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಸಹ ಪರಿಶೀಲಿಸುತ್ತದೆ. ಇವು ಬಾಹ್ಯ ಜಗತ್ತಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯನ್ನು ಪ್ರಭಾವಿಸುವ ನಿಯಮಗಳ ಪ್ರತಿಬಿಂಬವೇ ಆಗಿದೆ. ದ್ವಂದ್ವ ಹೇತುಕ ಭೌತವಾದ ಜನರಲ್ಲಿ ಈ ನಿಯಮಗಳ ಜ್ಞಾನವನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡುವುದಲ್ಲದೆ ಈ ಜಗತ್ತನ್ನು ಕ್ರಾಂತಿಪೂರ್ವಕವಾಗಿ ಯಾವ ರೀತಿ ಬದಲಾಯಿಸಬಹುದು ಎಂಬುದನ್ನೂ ತಿಳಿಸುತ್ತದೆ. ಆದ್ದರಿಂದಲೇ ಮಾಕ್ರ್ಸ್ `ಎಲ್ಲಾ ತಾತ್ವಿಕರೂ ಜಗತ್ತನ್ನು ವಿವರಿಸಿದ್ದಾರೆ. ಆದರೆ ಅದನ್ನು ಬದಲಾಯಿಸುವುದೇ ಮುಖ್ಯವಾದುದು ಎಂದು ಹೇಳಿದ್ದಾನೆ.

ಮಾಕ್ರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಎಂಗೆಲ್ಸ್ ಶ್ರಮಜೀವಗಳ ಹೋರಾಟದಲ್ಲಿ ಸಕ್ರಿಯವಾಗಿ ಪಾಲ್ಗೊಂಡದ್ದರಿಂದ ಈ ನಿಯಮಗಳನ್ನು ಹೊರಗೆಡಹಲು ಮತ್ತು ದ್ವಂದ್ವ ಹೇತುಕ ತತ್ವದ ಮೂಲಕ ವಸ್ತು ಸ್ಥಿತಿಯ ಸತ್ವವನ್ನು ಕಂಡುಹಿಡಿಯಲು ಸಾಧ್ಯವಾಯಿತು.

ಡಯಲೆಕ್ಟಿಕ್ಸ್
ಸಮಾಜವಾದ
ಭಾವನಾದ
ವಾರ್ಕ್ಸ್‌ವಾದದ ಪ್ರಭಾವ