</br>ಡಿಎನ್ಎ ನಕಲಾಗುವಿಕೆಯು ಬಹುತೇಕ ತೀರ ನಿಖರ ಆದರೆ ಕೆಲವೊಮ್ಮೆ ತಪ್ಪುಗಳೂ ಆಗಬಹುದು. ಇವನ್ನು ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌ಗಳು ಅಥವಾ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗಿದೆ. ಯೂಕ್ಯಾರಿಯೋಟ್‌ಗಳಲ್ಲಿನ ತಪ್ಪಿನ ದರ ತೀರ ಕಡಿಮೆ ಅದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ನಕಲಿಸುವುದು ೧೦-೮ ಅಥವಾ ಹತ್ತು ಕೋಟಿ ಸಲ ಆದರೆ ಒಂದು ಬಾರಿ ಆಗುವ ಸಂಭವ ಇದೆ. ಕೆಲವೊಂದು ಆರ್‌ಎನ್ಎ ವೈರಾಣುಗಳಲ್ಲಿ ಇದು ೧೦-೩ರಷ್ಟು ಹೆಚ್ಚು. ಪ್ರತಿ ಮಾನವ ಜೀನೋಮ್‌ನ ಪೀಳೆಗೆಯಲ್ಲಿ ಒಂದರಿಂದ ಎರಡು ಹೊಸ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಆಗುತ್ತವೆ. ಸಣ್ಣ ಮ್ಯುಟೇಶನ್‌ಗಳು ಡಿಎನ್ಎ ನಕಲಿಸುವಿಕೆ ಮತ್ತು ಡಿಎನ್ಎ ಜಕಂನಿಂದ ಆಗುತ್ತವೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಒಂದು ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ (ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ) ಬದಲಾವಣೆ ಆಗುವ ಪಾಯಿಂಟ್‌ ಮ್ಯುಟೇಶನ್ ಅಥವಾ ಬಿಂದು ವ್ಯತ್ಯಯನ ಮತ್ತು ಒಂದು ನ್ಯೂಕ್ಲಿಯೊಟೈಡ್ ಪ್ರತ್ಯಾಮ್ಲ ಸೇರಿಸುವ ಅಥವಾ ತೆಗೆದು ಹಾಕುವ ಫ್ರೇಮ್‌ ಶಿಪ್ಟ್ ಅಥವಾ ಚೌಕಟ್ಟು ಸರಿಸುವ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಸೇರಿವೆ. ಈ ಎರಡೂ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ವಂಶವಾಹಿಯ ಅರ್ಥಬದಲಾವಣೆ (ಕೊಡಾನನ್ನು ಭಿನ್ನ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲ ಸಂಕೇತಿಸುವಂತೆ ಮಾಡಬಹುದು) ಅಥವಾ ಅರ್ಥಹೀನ ಮಾಡಬಹುದು (ಮುಂಚೆಯೇ ನಿಲ್ಲಿಸು ಕೋಡಾನ್ ಬರುವುದು). ದೊಡ್ಡ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಮರುಜೋಡಣೆಯ ತಪ್ಪುಗಳಿಂದಾಗಿ ಎರಡಾಗಿ ನಕಲುಗೊಳ್ಳುವುದು, ಅಳಿಸಿ ಹಾಕುವುದು, ಮರುಹೊಂದಾಣಿಕೆ ಅಥವಾ ಕ್ರಮ ಹಿಂದುಮುಂದಾಗುವದನ್ನು ಒಳಗೊಂಡು ವರ್ಣತಂತುವಿನ ಅಸಹಜತೆಗೆ ಕಾರಣವಾಗ ಬಹುದು. ಜೊತೆಗೆ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳನ್ನು ಮೊದಲಿನಂತೆ ಮಾಡುವ ಡಿಎನ್ಎ ದುರಸ್ತಿಯ ಮೆಕಾನಿಸಂ ಅಣುವಿನ ಭೌತಿಕ ಜಕಂನ್ನು ದುರಸ್ತಿ ಮಾಡುವಾಗ ತಪ್ಪನ್ನು ಒಳ ತರಬಹುದು. ಅಲ್ಲಿ ಭೌತಿಕವಾಗಿ ಜಕಂ ಆದ ಅಣುವನ್ನು ಸರಿಪಡಿಸುವದು ಅದು ಮೊದಲಿದ್ದಂತೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕಿಂತ ಹೆಚ್ಚು ಮುಖ್ಯವಾಗಿರುತ್ತದೆ. ಎರಡು-ತಂತುಗಳು ಜೋಡಿ ತುಂಡಾದಾಗ ಮಾಡುವ ದುರಸ್ತಿ ಇದಕ್ಕೆ ಉದಾಹರಣೆ. 
</br>ಒಂದು ವಂಶವಾಹಿಯ ಹಲವು ಭಿನ್ನ ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಜೀವಸಂಕುಲದ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಲ್ಲಿ ‌ಇವೆ ಎಂದಾದಲ್ಲಿ ಅದನ್ನು ಪಾಲಿಮಾರ್ಫಿಕ್ ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬಹಳಷ್ಟು ಬೇರೆ ಬೇರೆ ವಂಶವಾಹಿಗಳು ಒಂದೇ ರೀತಿ ಕೆಲಸ ಮಾಡುತ್ತವೆ ಆದರೆ ಕೆಲವು ಅಲೆಲ್‌ಗಳು ಭಿನ್ನ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆ ಗುಣಗಳನ್ನು ಉಂಟುಮಾಡ ಬಹುದು. ಒಂದು ವಂಶವಾಹಿಯ ಬಹಳ ಸಾಮಾನ್ಯ ಅಲೆಲ್‌ಲನ್ನು ವನ್ಯ ನಮೂನೆ (ವೈಲ್ಡ್ ಟೈಪ್) ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ ವಿರಳ ಅಲೆಲ್‌ಗಳನ್ನು ಮುಟ್ಯಾಂಟ್‌ಗಳು ಎಂದು ಕರೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ. ಭಿನ್ನ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಸಾಕ್ಷೇಪಿಕ ಸಂಭವನೀಯತೆಯ ಅನುವಂಶಿಕ ವ್ಯತ್ಯಾಸವು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆ ಮತ್ತು ಜೆನೆಟಿಕ್‌ ಡ್ರಿಫ್ಟ್‌ನಿಂದ ಉಂಟಾಗುತ್ತದೆ. ವನ್ಯ ನಮೂನೆಯ ಅಲೆಲ್ ಹೆಚ್ಚು ಸಾಮಾನ್ಯವಲ್ಲದ ಅಲೆಲ್‌ಗಳ ಪೂರ್ವಜನಲ್ಲ ಅಥವಾ ಅದು ಹೆಚ್ಚು ಯೋಗ್ಯವಾದುದೂ ಆಗಬೇಕಿಲ್ಲ. 
</br>ವಂಶವಾಹಿಯೊಳಗಿನ ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ತಟಸ್ಥವಾದವು ಮತ್ತು ಇವು ಜೀವಿಯ ವ್ಯಕ್ತನಮೂನೆಯ ಮೇಲೆ ಯಾವ ಪರಿಣಾಮವನ್ನೂ ಬಿರುವುದಿಲ್ಲ (ನಿಶ್ಶಬ್ಧಕ ವ್ಯತ್ಯಯನ). ಕೆಲವು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲದ ಸರಣಿಯನ್ನು ಬದಲಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಏಕೆಂದರೆ ಒಂದಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಕೊಡಾನುಗಳು ಒಂದೇ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲವನ್ನು ಸಂಕೇತಿಸುತ್ತವೆ (ಸಮಾನಾರ್ಥಕ ವ್ಯತ್ಯಯನ). ವ್ಯತ್ಯಯನದಿಂದಾಗಿ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲದ ಸರಣಿ ಬದಲಾಗಿಯೂ ಸಹ ಪ್ರೋಟೀನ್ ಹೊಸ ಅಮಿನೊ ಆಮ್ಲದೊಂದಿಗೆಯೂ ಮೊದಲಿನ ಹಾಗೆಯೇ ಕೆಲಸ ಮಾಡಿದರೆ (ಉದಾಹರಣೆ ಸಂಪ್ರದಾಯಿಕ ವ್ಯತ್ಯಯ) ಅದನ್ನು ತಟಸ್ಥ ವ್ಯತ್ಯಯನದಲ್ಲಿ ಸೇರಿಸ ಬಹುದು. ಆದರೆ ಹಲವು ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕ ಅಥವಾ ಮಾರಕವೂ ಆಗಿರುತ್ತವೆ ಮತ್ತು ನೈಸರ್ಗಿಕ ಆಯ್ಕೆಯ ಮೂಲಕ ಜನಸಂಖ್ಯೆಯಿಂದ ಹೊರದೂಡಲ್ಪಡುತ್ತವೆ. ಜೆನೆಟಿಕ್ ಅಸಹಜತೆಗಳು ಹಾನಿಕಾರಕ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಜೀವಿಯೊಳಗೆ ತನ್ನಷ್ಟಕ್ಕೆ ತಾನೇ ಆದವು ಮತ್ತು ಅನುವಂಶಿಕವಾಗಿ ಮುಂದಿನ ಪೀಳಿಗೆಗೆ ದಾಟಬಲ್ಲವು. ಕೊನೆಯದಾಗಿ ಸಣ್ಣ ಪ್ರಮಾಣದ ವ್ಯತ್ಯಯನಗಳು ಉಪಯುಕ್ತವಾದವು ಮತ್ತು ಜೀವಿಯ ಯೋಗ್ಯತೆಯನ್ನು ಸುಧಾರಿಸುತ್ತವೆ. ಇವು ವಿಕಾಸದಲ್ಲಿ ಬಹುಮುಖ್ಯವಾದವು ಏಕೆಂದರೆ ಇವುಗಳ ಆಯ್ಕೆ ಜೀವಿಗಳು ಪರಿಸರಕ್ಕೆ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ವಿಕಾಸಕ್ಕೆ ಕಾರಣವಾಗುತ್ತವೆ.

ಆಧುನಿಕ ವಿಕಸನೀಯ ಸಂಯೋಜನೆ
ರಚನೆ ಮತ್ತು ಕಾರ್ಯಭಾರ
ವ್ಯತ್ಯಯನ
ಇತಿಹಾಸ