ಯಾವುದೇ ಹಣಕಾಸಿನ ವ್ಯವಹಾರದ ಘಟಕವನ್ನು ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರ ಅಥವಾ ಬುಕ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ಪದ್ದತಿಯಲ್ಲಿ ನಮೂದಿಸಲು ಈ ಡೆಬಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್ ಗಳು ವಹಿವಾಟಿನ ಸಂಕೇತಗಳಾಗಿವೆ.ಯಾವ ವಹಿವಾಟನ್ನು ಎಲ್ಲಿ ಮತ್ತು ಹೇಗೆ ದಾಖಲಿಸಬೇಕೆಂಬುದರ ಬಗ್ಗೆ ಈ ಪದ್ದತಿ ವಿವರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಲೆಕ್ಕಶಾಸ್ತ್ರದಲ್ಲಿ ಸಂಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ಇದನ್ನು '+'ಮತ್ತು ವ್ಯವಕಲನಕ್ಕಾಗಿ ಈ ಚಿನ್ಹೆ '-' ಗಳ ಬಳಸುವ ಬದಲಾಗಿ DR (ಡೆಬಿಟ್ ) ಅಥವಾ CR (ಕ್ರೆಡಿಟ್ )ಸಂಕೇತಗಳ ಬಳಸಿ ಲೆಕ್ಕಾಚಾರ ಮಾಡಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡಬಲ್ ಎಂಟ್ರಿ ಬುಕ್ ಕೀಪಿಂಗ್ ನಲ್ಲಿ ಡೆಬಿಟ್ ನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಖರ್ಚಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ,ಲಾಭ ಮತ್ತು ಇಕ್ವಿಟಿ ವಹಿವಾಟುಗಳ(ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯಗಳ) ಸಂಕೇತಿಸಲು ಸೂಚಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ಖಾತೆಯ ವಹಿವಾಟಿಗೆ ಸಂಬಂಧಿಸಿದರೆ ಪಡೆದ ಹಣದ ವ್ಯವಹಾರವನ್ನು ಡೆಬಿಟ್ ಎಂತಲೂ ಮತ್ತು ಹಣ ನೀಡಿಕೆಯನ್ನು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ವಹಿವಾಟು ಎನ್ನಲಾಗುತ್ತದೆ.
ಸಾಂಪ್ರದಾಯಿಕವಾಗಿ ಹಣಕಾಸಿನ ವಹಿವಾಟುಗಳನ್ನು ಎರಡು ವಿಂಗಡಿತ ವಿಭಾಗ,ಕಾಲಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ:ಡೆಬಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಎಡಭಾಗಕ್ಕೆ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಗಳನ್ನು ಬಲಭಾಗಕ್ಕೂ ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಡೆಬಿಟ್ಸ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ಸ್ ಗಳನ್ನು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಕಾಲಮ್ ಗಳಲ್ಲಿ ಇಡುವುದರಿಂದ ಅವುಗಳನ್ನು ಸ್ವತಂತ್ರವಾಗಿ ಅಲ್ಲದೇ ಸುಲಭವಾಗಿ ಒಟ್ಟು ಮೊತ್ತ ಕಂಡುಹಿಡಿಯಬಹುದು. ಒಟ್ಟು ಡೆಬಿಟ್ ಮೊತ್ತವು ಒಟ್ಟು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮೊತ್ತಕ್ಕಿಂತ ಕಡಿಮೆಯಾದರೆ ಉಳಿದ ಡೆಬಿಟ್ ಮೊತ್ತವನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಲೆಡ್ಜೆರ್ ಅಕೌಂಟ್ಸ್ ಗೆ ನಮೂದಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಈಗ ಈ ಸರ್ವಸಾಮಾನ್ಯ ಲೆಡ್ಜೆರ್ ಅಕೌಂಟ್ ಖಾತೆಯನ್ನು ಸದ್ಯ" ಸಮತೋಲನ"ಗೊಳಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಖಾತೆಯು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಮೌಲ್ಯದ ಬಾಕಿ ಇಲ್ಲವೆ ಡೆಬಿಟ್ ಮೌಲ್ಯದ ಬಾಕಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಆದರೆ ಎರಡನ್ನೂ ತೋರಿಸಲಾರದು.

ಡೆಬಿಟ್ ನ್ನು ಆಸ್ತಿ ಮತ್ತು ಖರ್ಚುಗಳಿಗಾಗಿ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ. ಇದನ್ನು ಪಾವತಿಸಬೇಕಾದ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕನ ನಿವ್ವಳ ಮೌಲ್ಯ(ಬಂಡವಾಳ)ಗುರುತಿಸಲೂ ಬಳಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆಸ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಖರ್ಚುಗಳು,ಹೆಚ್ಚಾದರೆ ಇದು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಡೆಬಿಟ್ ಪರಿಣಾಮ ಬೀರಿದರೆ;ಆಸ್ತಿಗಳಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ ಅಥವಾ ಖರ್ಚುವೆಚ್ಚಗಳು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಡೆಬಿಟ್ ಪರಿಣಾಮ ನೀಡುತ್ತವೆ. ಇನ್ನೊಂದು ಅರ್ಥದಲ್ಲಿ ನೀವು ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯವನ್ನು ಡೆಬಿಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ಅದು ಆಸ್ತಿ ಮೌಲ್ಯದಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳ ತೋರಿಸಲು,ಆದರೆ ನೀವು ಖರ್ಚಿನ ಖಾತೆಯನ್ನು ಡೆಬಿಟ್ ಮಾಡಿದಾಗ ನಿಮ್ಮ ಖರ್ಚು ಬಾಬತ್ತಿನ ಖಾತೆಯ ವೆಚ್ಚದ ಹೆಚ್ಚಳ ತೋರಿದಂತಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗಾಗಿ ಡೆಬಿಟ್ ನ್ನು ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗಾಗಿ ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕನ ನಿವ್ವಳ ಖಾತೆಗಾಗಿಯೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಆದಾಗ್ಯೂ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳು ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕನ ಎಕ್ವಿಟಿಗಳು ಖಾತೆಯ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ನಮೂದಾಗುತ್ತವೆ;ಆಗ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಖಾತೆಗೆ ಡೆಬಿಟ್ ನಮೂದಾದರೆ ಅಲ್ಲಿ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಕಾಣುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಮಾಲಿಕನ ಎಕ್ವಿಟಿ ಖಾತೆಗೆ ಡೆಬಿಟ್ ಎಂದರೆ ಮಾಲಿಕನ ಎಕ್ವಿಟಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಇಳಿಕೆ ಎಂದರ್ಥ. 

ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನ್ನು ಕೇವಲ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಮಾಲಿಕನ ಎಕ್ವಿಟಿ ಖಾತೆಗಳಿಗೆ ಮಾತ್ರ ಉಪಯೋಗಿಸುವುದಿಲ್ಲ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನ್ನು ಕೂಡಾ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮತ್ತು ವೆಚ್ಚಗಳ ಖಾತೆಗಳಿಗೂ ಉಪಯೋಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. 
ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಹೊಣೆಗಾರಿಕೆ ಖಾತೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನ ಅಗತ್ಯವಿದೆ.(ಈ ಉಳಿಕೆಯು ಪೂರಕ ಖಾತೆಗಳಲ್ಲಿ ದಾಖಲಾಗಿರಬೇಕು) ಅದೇ ರೀತಿ ಮಾಲಿಕನ ಎಕ್ವಿಟಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಹೆಚ್ಚಳವು ಮಾಲಿಕನ ಎಕ್ವಿಟಿ ಖಾತೆಗೆ ಒಂದು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನ ಅಗತ್ಯವನ್ನು ತೋರುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಖಾತೆಗೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಶಿಲ್ಕು ಡೆಬಿಟ್ ಆಗಿದ್ದರೆ ಇಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆಯನ್ನು ಸಂಬಂಧಿತ ಆಸ್ತಿ ಖಾತೆಗೆ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಎಂದು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹಾಗೆಯೇ ಒಂದು ಖರ್ಚಿನ ಖಾತೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಡೆಬಿಟ್ ಶಿಲ್ಕನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ,ಖರ್ಚಿನಲ್ಲಿನ ಇಳಿಕೆಯು ಖರ್ಚು ಬಾಬತ್ತಿನ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ನ್ನು ತೋರಿಸಬೇಕಾಗುತ್ತದೆ.

ಮುಂದಿನ ಪರಿಷ್ಕರಣೆಯಲ್ಲಿ ಅದಕ್ಕೆ ಪ್ರತಿ ಖಾತೆ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ದ ಭಾಗದಲ್ಲಿನ ಈ ವಹಿವಾಟು ಆಸ್ತಿಯ ಖಾತೆಯನ್ನು ದಾಖಲಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದು ಕೆಲಮಟ್ಟಿಗೆ ಹಾದಿ ತಪ್ಪಿಸುವಂತೆ ಇದೆ. ಈ ಪ್ರತಿ ಖಾತೆಯು ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಖಾತೆಗೆ ವ್ಯವಕಲನವಾಗುತ್ತದೆ. ಒಂದು ಆಸ್ತಿ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿ ಡೆಬಿಟ್ ಎಂಬುದು ಸಾಮಾನ್ಯ ಸಂಗತಿ;ಆದರೆ ಕೆಲವು ಅಪರೂಪದ ಸಂದರ್ಭದಲ್ಲಿ ಆಸ್ತಿ ಖಾತೆಯು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಬಾಕಿಯನ್ನು ತೋರಿಸುತ್ತದೆ. ಈ ಪ್ರಕರಣದಲ್ಲಿ ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಬಾಕಿ ಹೊಂದಿರುವ ಆಸ್ತಿ ಖಾತೆಯು ಪ್ರತಿ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ದ ಖಾತೆಯಾಗಿರುವುದಿಲ್ಲ. ಬ್ಯಾಂಕ್ ನಲ್ಲಿನ ಹಣವು ಒಂದು ಆಸ್ತಿ. ಅದು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಬಾಕಿ ತೋರಿಸುತ್ತಿದ್ದರೆ ಅದು ಒಂದು ಒವರ್ ಡ್ರಾಫ್ಟ್. (ಸಾಲಪಡೆದ ಖಾತೆಯಲ್ಲಿನ ಹಣ ಜಮೆ)ಹೀಗೆ ಇದು ಆಸ್ತಿ ಖಾತೆಯಿಂದ ಒಂದು ವ್ಯವಕಲನವೆಂದಾಗುತ್ತದೆ. ಉದಾಹರಣೆಗಾಗಿ ಸವಕಳಿಗಾಗಿ ತೆಗೆದಿಟ್ಟ ಭತ್ಯೆ ಮೊತ್ತ,ಇದನ್ನು ಸಂಬಂಧಿಸಿದ ಆಸ್ತಿ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ಕಳೆಯಲಾಗುತ್ತದೆ,ಅಂದರೆ ಫರ್ನೀಚರ್ಸ್ ಮತ್ತು ಫಿಕ್ಸ್ಚರ್ಫ್ಸ್ ಅಥವಾ ಯಂತ್ರೋಪಕರಣಗಳು ಅಥವಾ ಕಟ್ಟಡ;ಆದ್ದರಿಂದ ನಾವು ಈ ಸವಕಳಿ ಖಾತೆಗಾಗಿ ಭತ್ಯೆಯೊಂದನ್ನು ನಿಗದಿ ಮಾಡುತ್ತೇವೆ,ಮರದ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳಿಗೆ,ನಿಶ್ಚಿತ ಕಟ್ಟಡಗಳ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸಾಮಗ್ರಿಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ಈ ಮೊತ್ತವನ್ನು ತೆಗೆದಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.ಅಂದರೆ ಆಯಾಯ ಆಸ್ತಿಗಳ ಉಪಯೋಗ ಆಧರಿಸಿ ನಿಶ್ಚಿತ ಆಸ್ತಿಗಳ ಮೇಲೆ ನಿರ್ಧಿಷ್ಟ ಸವಕಳಿ ಭತ್ಯೆ ಕಾಯ್ದಿರಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಅಕೌಂಟ್ಸ್ ರಿಸೀವೆಬಲ್ ಗಳಿಗಾಗಿ ಬರದ ಬಾಕಿಗಾಗಿ ಭತ್ಯೆ ಅಥವಾ ವಸೂಲಾಗದ ಖಾತೆಗಳ ಸಲುವಾಗಿ ನಾವು ಪ್ರತಿ ಖಾತೆಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸುತ್ತೇವೆ. ಮಾರಾಟದ ವಹಿವಾಟಿನಲ್ಲಿ ನಾವು ಮಾರಾಟ ರಿಯಾಯ್ತಿಗಳನ್ನು ಮತ್ತು ಮಾರಾಟದ ವಾಪಸುಗಳ ಹಾಗು ಇನ್ನಿತರ ಭತ್ಯೆಗಳನ್ನು ಪ್ರತಿ ಖಾತೆಗಳೆಂದು ಪರಿಗಣಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಹೀಗೆ ಪ್ರತಿ ಅಥವಾ ವಿರುದ್ದದ ಖಾತೆಗಳೆಂದರೆ ಸಂಬಂಧಪಟ್ಟ ಖಾತೆಗಳಿಂದ ವ್ಯವಕಲನಗೊಳ್ಳುವ, ಕಳೆಯುವ ಖಾತೆಯಾಗಿವೆ.

ಇದರ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಣಾ ತತ್ವಗಳು
'T' ಅಕೌಂಟ್ (ಖಾತೆಗಳು
ಪರಿಚಯ
ಡೆಬಿಟ್ ಮತ್ತು ಕ್ರೆಡಿಟ್ ಪದಗಳ ಮೂಲ