೧೮೩೬ ರಲ್ಲಿ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ರಚನೆಯೊಂದಿಗೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಇತಿಹಾಸ ಪ್ರಾರಂಭವಾಯಿತು. ಇದು ಒಂದು ಸರ್ಕಾರೇತರ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದ್ದು, ಸ್ವಾಮ್ಯದ ಆಧಾರದ ಮೇಲೆ ನಡೆಯುತ್ತಿತ್ತು. ಚಂದಾದಾರಿಕೆಯಲ್ಲಿ ಜನರು ₹ ೩೦೦ (ಯುಎಸ್ $ ೪.೨೦) ಕೊಡುಗೆಯನ್ನು ನೀಡಿ ಮಾಲೀಕರಾಗಬಹುದಿತ್ತು. ಪ್ರಿನ್ಸ್ ದ್ವಾರಕಾನಾಥ್ ಟಾಗೋರ್ ಆ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಮೊದಲ ಮಾಲೀಕರಾಗಿದ್ದರು. ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿ ₹ ೩೦೦ ಗಮನಾರ್ಹ ಪ್ರಮಾಣವಾಗಿತ್ತು, ಆದ್ದರಿಂದ ಬಡ ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಿಗೆ ಮತ್ತು ಇತರರಿಗೆ ಕೆಲವು ಸಮಯದವರೆಗೆ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಉಚಿತ ಬಳಕೆಯನ್ನು ಅನುಮತಿಸಲಾಯಿತು.

ಆ ಸಮಯದಲ್ಲಿನ ಗವರ್ನರ್ ಜನರಲ್ ಲಾರ್ಡ್ ಮೆಟ್ಕಾಲ್ಫ್, ೪,೬೭೫ ಸಂಪುಟಗಳನ್ನು ಕೊಲ್ಕತ್ತಾದ ಫೋರ್ಟ್ ವಿಲಿಯಂನ ಗ್ರಂಥಾಲಯದಿಂದ ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕೆ ವರ್ಗಾಯಿಸಿದರು. ಇದು ಮತ್ತು ಕೆಲವು ವ್ಯಕ್ತಿಗಳ ಪುಸ್ತಕಗಳ ದೇಣಿಗೆಯಿಂದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವನ್ನು ವಿಶಿಷ್ಟ ರೀತಿಯಲ್ಲಿ ರೂಪುಗೊಳಿಸಿತು.

ಭಾರತೀಯ ಮತ್ತು ವಿದೇಶಿ ಪುಸ್ತಕಗಳು, ವಿಶೇಷವಾಗಿ ಬ್ರಿಟಿಷ್, ಗ್ರಂಥಾಲಯಕ್ಕಾಗಿ ಖರೀದಿಸಲ್ಪಟ್ಟವು. ದೇಣಿಗೆಗಳನ್ನು ನಿಯಮಿತವಾಗಿ ವ್ಯಕ್ತಿಗಳು ಮತ್ತು ಸರ್ಕಾರದ ಮೂಲಕ ಮಾಡಲಾಯಿತು. ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಪ್ರಪಂಚದ ಈ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಮೊದಲ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಒಂದು ವಿಶಿಷ್ಟ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿತ್ತು. ೧೯ ನೆಯ ಶತಮಾನದ ಮೊದಲಾರ್ಧದಲ್ಲಿ ಇಂತಹ ಸುಸಂಘಟಿತ ಮತ್ತು ಪರಿಣಾಮಕಾರಿಯಾಗಿ ನಡೆಸುತ್ತಿದ್ದ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಯುರೋಪ್ ನಲ್ಲಿಯೇ ಅಪರೂಪವಾಗಿತ್ತು.

ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯದ ಪ್ರಯತ್ನದಿಂದಾಗಿ, ಪ್ರಸ್ತುತ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯವು ಅದರ ಸಂಗ್ರಹಣೆಯಲ್ಲಿ ಹಲವು ಅಪರೂಪದ ಪುಸ್ತಕಗಳು ಮತ್ತು ನಿಯತಕಾಲಿಕಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯನ್ನು ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಗ್ರಂಥಾಲಯವಾಗಿ ಘೋಷಣೆ
ಕಲ್ಕತ್ತಾ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ಗ್ರಂಥಾಲಯ
ಸಿಪಿಎಲ್ ಮತ್ತು ಇಂಪೀರಿಯಲ್ ಲೈಬ್ರರಿಯ ಸೇರಿಕೆ
ಇತಿಹಾಸ