ಸಾರ್ವತ್ರಿಕ ಸಾಪೇಕ್ಷತೆಗೆ ಪರಿಹಾರ ಒದಗಿಸುವ ಫ್ರೈಡ್ಮಾನ್ ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿ ಯ ಪ್ರಮಿತಿಗಳ ಮಾಪನಗಳಿಗೆ ನೇರವಾಗಿ ಹೊಂದಿಕೊಳ್ಳುವ ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿಯ ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ಮಾದರಿಗೆ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಬಹಳ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರವಹಿಸುತ್ತದೆ. ಅದರಲ್ಲೂ ಪ್ರಮುಖ್ಯವಾಗಿ ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಹಿನ್ನಲೆ ಅನಿಸೊಟ್ರೊಪಿ ಗಳ ಮಾಪನವು ಪದಾರ್ಥಗಳ ಬಹಳಷ್ಟು ಅಂಶಗಳು ಪೋಟಾನ್ ಗಳೊಂದಿಗೆ ಗೊತ್ತಿರುವ ಬಲ(ಫೋರ್ಸ್) ಗಳಿಗಿಂತ ದುರ್ಬಲವಾಗಿ ಸ್ಪಂದಿಸುವುದರೊಂದಿಗೆ ಬ್ಯಾರಿಯೊನಿಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಗಳ ಸ್ಪಂದನೆಗಳಿಗೆ ತಾಳೆಯಾಗುತ್ತದೆ. 
ಹೀಗೆಯೆ, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಬೃಹತ್-ಪ್ರಮಾಣದ ಗಾತ್ರವನ್ನು ವಿವರಿಸಲು ದೊಡ್ಡ ಪ್ರಮಾಣದ ನಾನ್ ಬ್ಯಾರಿಯೊನಿಕ್ ಕೊಲ್ಡ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಅನ್ನು ಪರಿಗಣಿಸಲೆಬೇಕು. 

ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಕಾಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯು ಚಿಕ್ಕ ಕಾಯಗಳು ಮೊದಲು ಕುಸಿದು, ನಂತರ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳು, ತದನಂತರ ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ಸಮೂಹ ಹೀಗೆ ಕ್ರಮಬದ್ಧವಾಗಿ ಸಾಗುತ್ತದೆ, ಎಂದು ವೀಕ್ಷಣೆಗಳು ಸೂಚಿಸುತ್ತದೆ. ವಿಕಾಸವಾಗುತ್ತಿರುವ ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಕಾಯಗಳು ಕುಸಿಯುತ್ತಿದ್ದ ಹಾಗೆಯೇ ಗುರುತ್ವ ಬಂಧನದಿಂದಾಗಿ ಬ್ಯಾರಿಯೊನಿಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಗಳ ಶಾಖ ಹೆಚ್ಚಾಗುವುದರಿಂದ (ಹೀಟ್ಸ್ ಅಪ್), ಕಾಯಗಳು ಬೆಳಕು ಕೊಡತೊಡುಗುತ್ತವೆ (ಲೈಟ್ ಅಪ್); ಕಾಯಗಳು ಹೈಡ್ರೊಸ್ಟ್ಯಾಟಿಕ್ ಪ್ರೆಶರ್ ಬ್ಯಾಲೆನ್ಸ್ ಸ್ಥಿತಿಯನ್ನು ತಲುಪುತ್ತದೆ. ಬಿಗ್ ಬ್ಯಾಂಗ್ ನಿಂದಾಗಿ, ಸಾಧಾರಣವಾದ ಬ್ಯಾರಿಯೊನಿಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಕೂಡ ಬಹಳ ಹೆಚ್ಚಿನ ತಾಪಮಾನವನ್ನು, ಹಾಗು ಅತಿ ಹೆಚ್ಚು ಒತ್ತಡವನ್ನು ಹೊಂದಿದ್ದು, ಅದು ಜೀನ್ಸ್ ಇನ್ಸ್ಟೆಬಿಲಿಟಿಯ ಮೂಲಕ ಇನ್ನು ಕುಸಿತಗೊಂಡು ನಕ್ಷತ್ರಗಳಂತಹ ಚಿಕ್ಕ ಕಾಯಗಳು ರೂಪಗೊಳ್ಳುತ್ತವೆ. ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಕಾಯಗಳ ಘಟಕದಂತೆ (ಕಾಂಪಾಕ್ಟರ್) ವರ್ತಿಸುತ್ತದೆ. ಕಾಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಈ ಮಾದರಿಯು ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಕಾಣಿಸುವ ಕಾಯಗಳ ಸಂಖ್ಯಾಶಾಸ್ತ್ರಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳೊಂದಿಗೆ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ; ಅದೂ ಅಲ್ಲದೆ ಇದು ಕಾಸ್ಮಿಕ್ ಮೈಕ್ರೊವೇವ್ ಹಿನ್ನಲೆ (ಬ್ಯಾಕ್ ಗ್ರೌಂಡ್) ಮೂಲಕ ಮಾಡುವ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಊಹನಕ್ಕೂ ಸರಿಹೊಂದುತ್ತದೆ. 

ಕಾಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಯ ಈ "ಬಾಟಮ್-ಅಪ್" ಮಾದರಿ ಯಶಸ್ವಿಯಾಗಲು ಇದಕ್ಕೆ ಕೋಲ್ಡ್ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ನಂತಹ ಪದಾರ್ಥಗಳ ಅವಶ್ಯಕತೆಯಿದೆ. ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದಲ್ಲಿ ಕಾಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿಗೆ ಮಂಡಿಸಲಾಗಿರುವ ಕೋಲ್ಡ್ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಮಾದರಿ, ಸರಿಯೆಂದು ತೋರಿಸಲು ನೂರಾರು ಕೋಟಿ ಕಣಗಳ ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಗಳ ಕಂಪ್ಯೂಟರ್ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಗಳನ್ನು (ಕೆಲವು ನೈಜ ಸಂಗತಿ, ಸ್ಥಿತಿಗತಿಗಳು ಅಥವಾ ಪ್ರಕ್ರಿಯೆಯ ತದ್ರೂಪವನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿ ಅಂಥ ಸನ್ನಿವೇಶದಲ್ಲಿ ವಾಸ್ತವದ ಕಾರ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮಾಡುವುದಕ್ಕೆ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್(=ಅನುಕರಣೆ) ಎನ್ನುತ್ತಾರೆ) ಬಳಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ. ಹೀಗೆ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳನ್ನು, ಗೆಲಕ್ಸಿಗಳ ಸಮೀಕ್ಷೆಗಳಾದ: ಸ್ಲೋನ್ ಡಿಜಿಟಲ್ ಸ್ಕೈ ಸರ್ವೆ ಮತ್ತು 2dF ಗೆಲಕ್ಸಿ ರೆಡ್ ಶಿಫ್ಟ್ ಸರ್ವೆ ಇದರ ಜೊತೆಗೆ ಲೈಮಾನ್-ಆಲ್ಪಾ ಫಾರೆಸ್ಟ್ ಗಳ ಫಲಿತಾಂಶಗಳಿಗೂ ಅನ್ವಯಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇಂತಹ ಸಿಮ್ಯುಲೇಷನ್ ಬಳಸಿ ಮಾಡುವ ಆಧ್ಯಯನಗಳು, ಬ್ರಹ್ಮಾಂಡದ ಬ್ಯಾರಿಯಾನ್ ಮತ್ತು ಡಾರ್ಕ್ ಮ್ಯಾಟರ್ ಒಳಗೊಂಡ ಇತರೆ ಕಾಸ್ಮಾಲಜಿಯ ಪ್ರಮಿತಿಗಳನ್ನು ಮಾಪನ ಮಾಡುವ ಲಾಂಬ್ಡ-CDM ಮಾಡಲ್ ಅನ್ನು ತಯಾರಿಸಲು ಬಹಳ ಸಹಕಾರಿಯಾಗಿದೆ. 

ಪತ್ತೆ ಹಚ್ಚುವಿಕೆ
ಗೆಲಕ್ಸೀಯ ಭ್ರಮಣ ತಿರುವುಗಳು (ಗಲ್ಯಾಕ್ಟಿಕ್ ರೋಟೆಷನ್ ಕರ್ವ್ಸ್)
ವೀಕ್ಷಿತ ಸಾಕ್ಷಿಗಳು
ಕಾಯಗಳ ಸೃಷ್ಟಿ