ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯ ರಚನೆಯನ್ನು ಸಿಮೆಂಟೊಜೆನೆಸಿಸ್‌ ಎನ್ನಲಾಗುವುದು. ಇದು ಹಲ್ಲಿನ ಬೆಳವಣಿಗೆಯ ನಂತರದ ಹಂತದಲ್ಲಿ ಸಂಭವಿಸುವುದು. ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯ ರಚನೆಗೆ ಸಿಮೆಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಎಂಬ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕಾರಣ. ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯು ಎರಡು ರೀತಿಗಳಲ್ಲಿ ರಚನೆಯಾಗುವುದು: ಜೀವಕೋಶೀಯ ಮತ್ತು ವಿಭಜಿತವಾಗದ ಜೀವಕೋಶೀಯ-ಇತರೆ. acellular-ಅಂದರೆ ಯಾವ ಕೋಶೀಯತೆಯನ್ನು ಬೇರ್ಪಡಿಸಲಾಗದೋ ಅಥವಾ ಇಬ್ಭಾಗವಾಗದ ಜೀವಕೋಶ)

ಜೀವಕೋಶೀಯ-ಇತರ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯು ಮೊದಲು ರಚನೆಯಾಗುವುದು. ಸಿಮೆಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಕೋಶಕಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳಿಂದ ವಿಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ. ಹರ್ಟ್ವಿಗ್ಸ್‌ ಹೊರಪದರದ ಬೇರು ಕವಚ (ಎಚ್‌ಇಆರ್‌ಎಸ್‌) ಅವಸಾನವಾಗಲಾರಂಭಿಸಿದಾಗ, ಕೋಶಕಗಳ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಕೇವಲ ಹಲ್ಲಿನ ಬೇರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯ ತನಕ ತಲುಪಬಹುದು. ಸಿಮೆಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಬೇರಿನ ಮೇಲ್ಮೈಯಲ್ಲಿ ಲಂಬಗೋನದಲ್ಲಿ ಬಹಳ ನಯವಾದ ಕಲಾಜನ್‌ ಸಣ್ಣನಾರುಗಳನ್ನು ಸ್ರವಿಸುವವು, ನಂತರ ಅವು ಹಲ್ಲುಗಳಿಂದ ದೂರ ಸಾಗುವವು. ಸಿಮೆಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಚಲಿಸುವಾಗ, ಇನ್ನಷ್ಟು ಕಾಲಜನ್‌ ನಾರುಗಳು ಅಲ್ಲಿ ನಿಕ್ಷೇಪಗೊಂಡ, ನಾರುಗಳ ಕಟ್ಟುಗಳನ್ನು ಇನ್ನಷ್ಟು ಉದ್ದಗೊಳಿಸಿ ದಪ್ಪವಾಗಿಸುವುದು. ಮೂಳೆಯ ಸಯಲೊಪ್ರೊಟೀನ್‌ ಮತ್ತು ಆಸ್ಟಿಯೊಕ್ಯಾಲ್ಸಿನ್‌ ಸೇರಿದಂತೆ ಕಾಲಜನ್-‌ಅಲ್ಲದ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು ಸಹ ಸ್ರವಿಸಲಾಗುವುದು. ಜೀವಕೋಶೀಯ-ಇತರ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯಲ್ಲಿ ಸ್ರಾವವಾದ ಪ್ರೊಟೀನ್‌ಗಳು ಮತ್ತು ನಾರುಗಳ ಜೈವಿಕ ವಸ್ತುವಿದೆ. ಖನಿಜೀಕರಣವು ಆರಂಭವಾದಾಗ, ಸಿಮೆಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯಿಂದ ದೂರ ಸರಿಯುವವು. ಮೇಲ್ಮೈಯ ಮೇಲೆ ಉಳಿದಿರುವ ನಾರುಗಳು ಅಂತಿಮವಾಗಿ ಸೇರಿ ಪರಿದಂತೀಯ ಮೂಳೆನಾರು ರಚನೆಯಾಗುವುದು.

ಹಲ್ಲು ರಚನೆಯಲ್ಲಿ ಬಹಳಷ್ಟು ಭಾಗವು ಪೂರ್ಣವಾಗಿ ಹಾಗೂ ಮೇಲಿನ ಮತ್ತು ಕೆಳಗಿನ ಹಲ್ಲಿನ ಸಾಲುಗಳು ಪರಸ್ಪರ ಕೂಡಿ ಮುಚ್ಚಿಕೊಳ್ಳುವಿಕೆಯ ನಂತರ, ಜೀವಕೋಶೀಯ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯು ಬೆಳೆಯುವುದು. ಈ ತರಹದ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯು ಪರಿದಂತೀಯ ಮೂಳೆನಾರಿನ ನಾರು ಕಟ್ಟುಗಳ ಸುತ್ತಲೂ ಆವರಿಸುವುದು. ಜೀವಕೋಶೀಯ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯನ್ನು ರಚಿಸುತ್ತಿರುವ ಸಿಮೆಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳು ತಾವು ರಚಿಸುವ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಗಳಲ್ಲಿಯೇ ಸಿಕ್ಕಿಕೊಳ್ಳುವವು.

ರಚನೆಯ ಸಿಮೆಂಟೊಬ್ಲ್ಯಾಸ್ಟ್‌ಗಳ ಮೂಲವು, ಜೀವಕೋಶೀಯ ಹಲ್ಲುಗಾರೆ ಮತ್ತು ಜೀವಕೋಶೀಯ-ಇತರ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಗಳಿಗಾಗಿ ಭಿನ್ನವಾಗಿವೆ ಎಂದು ನಂಬಲಾಗಿದೆ. ಪ್ರಮುಖ ಪ್ರಚಲಿತ ಆಧಾರ ಕಲ್ಪನೆಗಳಲ್ಲಿ ಒಂದರ ಪ್ರಕಾರ, ಜೀವಕೋಶೀಯ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಮೂಳೆಯ ಪಕ್ಕದ ಭಾಗದಿಂದ ಸ್ಥಳಾಂತರಗೊಳ್ಳುವುದು; ಜೀವಕೋಶ-ಇತರ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯನ್ನು ರಚಿಸುವ ಜೀವಕೋಶಗಳು ಹಲ್ಲಿನ ಕೋಶಕದಿಂದ ಮೂಡಿಬರುವವು. ಅದೇನೇ ಇರಲಿ, ಒಂದೇ ಬೇರಿರುವ ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ ಜೀವಕೋಶೀಯ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯು ಸಾಮಾನ್ಯವಾಗಿ ಕಾಣಸಿಗುವುದಿಲ್ಲ. ದವಡೆಹಲ್ಲಿನ ಮುಂದುಗಡೆಯ ಹಲ್ಲುಗಳು ಮತ್ತು ದವಡೆ ಹಲ್ಲುಗಳಲ್ಲಿ, ಜೀವಕೋಶೀಯ ಹಲ್ಲುಗಾರೆಯು ಕೇವಲ ಶೃಂಗಕ್ಕೆ ಅತಿಸನಿಹದ ಬೇರಿನ ಭಾಗದಲ್ಲಿ ಹಾಗೂ ಬಹು-ಬೇರುಗಳ ನಡುವಣ ಅಂತರ-ಮೂಲಾಂಕುರದ-ಭಾಗಗಳಲ್ಲಿರುತ್ತದೆ.

ಹಲ್ಲುಗಾರೆ
ನರಗಳ ರಚನೆ
ಪ್ರಾಣಿಗಳಲ್ಲಿ ಹಲ್ಲು ಬೆಳವಣಿಗೆ
ಹಲ್ಲುಗೂಡು ಮೂಳೆ