தென்னாப்பிரிக்கா இந்த உலகின் பழமையான தொல்பொருள் ஆய்வுத் தளங்கள் சிலவற்றைக் கொண்டிருக்கிறது. ஸ்டெர்க்ஃபாண்டின், குரோம்திராய் மற்றும் மகபன்ஸ்கட் குகைகளில் உள்ள பரந்த அளவிற்கான புதைபடிவங்கள் பல்வேறு மனித இனங்கள் மூன்று மில்லியன் ஆண்டுகளுக்கு முன்பாகவே தென்னாப்பிரிக்காவில் வாழ்ந்திருக்கின்றன என்பதைக் காட்டுகின்றன. இவை "ஹோமோ ஹேபில்லிஸ்" , "ஹோமோ எரக்டஸ்" மற்றும் நவீன மனிதர்களான, "ஹோமோ சேபியன்கள்".

இரும்பு பயன்படுத்தும் விவசாயிகள் மற்றும் கால்நடை வளர்ப்பாளர்களாக இருந்த பான்டு-பேசும் மக்கள் குடியேற்றங்கள், கி. பி நான்கு அல்லது ஐந்தாம் நூற்றாண்டில் லிம்ப்போப்போ ஆற்றின் தெற்குப் பகுதியில் முன்பே இருந்திருக்கின்றன. அவர்கள் இடம்மாற்றப்பட்டும், போரிடப்பட்டும் மூல-கொய்சான் பேசுபவர்களை உள்வாங்கிக் கொண்டவர்களாகவும் இருந்தனர். பான்டு மக்கள் மெதுவாக தெற்கு நோக்கி நகர்ந்தனர். அண்மை கால குவாசூலு-நடால் பிரதேசத்து மிகப்பழமையான இரும்பு வேலைப்பாடுகள் 1050 ஆம் ஆண்டிலிருந்து இருந்துவருவதாக நம்பப்படுகிறது. தெற்கு பகுதியில் இருக்கும் குழு சோசா மக்கள் ஆவர், இவர்களுடைய மொழி பழங்கால கொய்சான் மக்களிடமிருந்து குறிப்பிட்ட மொழிசார் பண்பியல்புகளைப் பெற்றுக்கொண்டதாக இருக்கிறது. இந்த சோசா இன்று கிழக்கு கேப் பிரதேசத்தில் இருக்கும் கிரேட் ஃபிஷ் ஆற்றை எட்டினர். அவர்கள் புலம்பெயர்கையில், இந்த பெரிய இரும்பு யுக மக்கள்தொகையினர் இடமாற்றப்பட்டனர் அல்லது வேட்டைக்குழு சமூகங்களாக இருந்த பழங்கால மக்களினத்தோடு இணைந்துகொண்டனர்.
1487 ஆம் ஆண்டில், போர்ச்சுக்கீசிய கண்டுபிடிப்பாளரான பார்டலோமு டயஸ் ஆப்பிரிக்காவின் தெற்கு முனையை அடைந்த முதல் ஐரோப்பியரானார். தொடக்கத்தில் கேப் ஆஃப் ஸ்டார்ம்ஸ் என்று பெயரிடப்பட்டிருந்த இது இந்தியாவின் செல்வ வளத்திற்கு இட்டுச்செல்கிறது என்பதால் போர்ச்சுக்கீசிய அரசர் இரண்டாம் ஜான் என்பவரால் இதற்கு "கேபோ டா போவா எஸ்பரென்கோ" அல்லது நன்னம்பிக்கை முனை என்று மறுபெயரிட்டார். டயஸின் மாபெரும் நீண்ட கடல்பயணம் பின்னாளில் கேமியோவின் காவிய போர்ச்சுக்கீசிய கவிதையான "தி லூஸியட்ஸில்" (1572) அமரத்துவம் பெற்றது. 1652 ஆம் ஆண்டில் ஜேன் வான் ரீபீக் டச்சு கிழக்கிந்திய கம்பெனியின் சார்பாக நன்னம்பிக்கை முனையில் புதுப்பி மையம் ஒன்றை நிறுவினார். டச்சுக்காரர்கள் இந்தோனேசியா, மடகாஸ்கர் மற்றும் இந்தியாவிலிருந்து கேப் டவுனில் உள்ள காலனியவாதிகளுக்கான தொழிலாளர்களாக அடிமைகளை கொண்டுவந்தனர். அவர்கள் கிழக்கில் விரிவடைகையில், டச்சு குடியேறிகள் தென்மேற்காக பரவிய சோசா மக்களை ஃபிஷ் ஆற்றின் பிரதேசத்தில் எதிர்கொண்டனர். கேப் முன்னணி போர் என்று அழைக்கப்பட்ட தொடர்ச்சியான போர்கள் முக்கியமாக நிலம் மற்றும் கால்நடைகளின் மீது கொண்ட பற்றின் காரணமாகவே உருவாயின.

பிரித்தானியப் பேரரசு 1795 ஆம் ஆண்டில் நன்னம்பிக்கை முனைப் பகுதியைக் கைப்பற்றியது, முக்கியமாக புரட்சிகர பிரெஞ்சுக் கட்டுப்பாட்டில் விழுவதைத் தடுப்பதற்காக. ஆஸ்திரேலியா மற்றும் இந்தியாவிலான அதனுடைய நிலைகளைப் பாதுகாத்துக்கொள்ள பிரித்தானியப் பேரரசு தனது வணிகர்களின் நீண்ட கடல்பயணத்திற்கான இடைப்பட்ட துறைமுகமாக கேப் டவுனை பயன்படுத்திக்கொள்ள விரும்பியது. 1803 ஆம் ஆண்டில் டச்சுக்காரர்களுக்கு கேப் டவுனை பிரித்தானியப் பேரரசு திரும்ப வழங்கியது, ஆனால் வெகுவிரைவிலேயே டச்சுக் கிழக்கிந்திய கம்பெனி திவாலானது.

1806 ஆம் ஆண்டில் பிரித்தானியப் பேரரசு, கேப் காலனியை இணைத்துக்கொண்டது. பிரிட்டன், சோசாவிற்கு எதிரான முன்னணிப் போர்களை தொடர்ந்து நடத்தியது, ஃபிஷ் ஆற்றைச் சுற்றிலும் நிறுவப்பட்டிருந்த கோட்டை வரிசைகளின் வழியாக கிழக்கத்திய முன்னணியை கிழக்கு நோக்கி தள்ளியது. அவர்கள் பிரித்தானியக் குடியேற்றங்களை ஊக்குவித்ததன் மூலம் இந்தப் பிரதேசத்தை ஒன்றிணைத்துக்கொண்டனர். பிரிட்டனில் அப்போது இருந்த கொத்தடிமை அழிப்பு இயக்கங்களின் நெருக்கடி காரணமாக பிரித்தானியப் பாராளுமன்றம் முதலில் கொத்தடிமை வணிக சட்டம், 1807-யின் அடிப்படையில் அதனுடைய உலகளாவிய கொத்தடிமை வணிகத்தை நிறுத்தியது, பின்னர் கொத்தடிமைத்தன ஒழிப்புச் சட்டம், 1833-யின் மூலம் தன்னுடைய காலனி நாடுகள் அனைத்திலும் கொத்தடிமைத்தனத்தை ஒழித்தது.
19 ஆம் நூற்றாண்டின் முதல் இரண்டு பத்தாண்டுகளில் சூலு மக்கள் அதிகாரத்திற்கு வந்தனர் என்பதோடு அவர்களுடைய தலைவர் சாகாவின் கீழ் தங்களுடைய பிரதேசத்தையும் விரிவுபடுத்தினர். சாகாவின் சூறையாடல் 1820 ஆம் ஆண்டுகளில் உள்நாட்டு பீடபூமியை அழிக்கச்செய்த மெஃபகேனுக்கு ("நசுக்குதலுக்கு") மறைமுகமாக வழிவகுத்தது. சூலுவின் கிளையான மில்பாலே அவர்களுடைய தலைவர் மிலிலெகாஸியின் கீழ் ஹெவெல்டின் பெரும் பகுதி உட்பட மிகப்பெரிய பேரரசாக உருவானது.

1830 ஆம் ஆண்டுகளில் ஏறத்தாழ 12000 போயர்கள் (பின்னாளில் வூர்டிரெக்கர்ஸ் என்று அறியப்பட்டவர்கள்) கேப் காலனி பிரிட்டனின் கட்டுப்பாட்டிற்கு வரும் என்பதால் அங்கிருந்து வெளியேறினர். அவர்கள் எதிர்கால நடால், மத்திய ஆப்பிரிக்கப் பகுதி மற்றும் டிரான்ஸ்வால் பிரதேசத்திற்கும் குடிபெயர்ந்தனர். போயர்கள் போயர் குடியரசுகளை நிறுவினர்: தென்னாப்பிரிக்க குடியரசு (தற்போது கௌதாங், லிம்போபு, புமலங்கா மற்றும் வட மேற்குப் பிரதேசங்களாக இருப்பவை) மற்றும் ஆரஞ்சு ஃப்ரீ ஸ்டேட் (ஃப்ரீ ஸ்டேட்).

உள்நாட்டுப் பகுதியில் 1867 ஆம் ஆண்டில் வைரங்கள் கண்டுபிடிக்கப்பட்டதும், 1884 ஆம் ஆண்டில் தங்கம் கண்டுபிடிக்கப்பட்டதும் பொருளாதார வளர்ச்சியையும் இடப்பெயர்வையும் ஊக்குவித்தது. இது பூர்வகுடி மக்களின் ஐரோப்பிய-தென்னாப்பிரிக்க கொத்தடிமைத்தனத்தை தீவிரப்படுத்தியது. இந்த முக்கியமான பொருளாதார மூலாதாரங்களை கட்டுப்படுத்துவதற்கான போராட்டம் ஐரோப்பியர்களுக்கும் பூர்வகுடி மக்களுக்கும் இடையிலான மற்றும் போயர்களுக்கும் பிரிட்டிஷாருக்கும் இடையிலான காரணியாகவும் அமைந்தது.

முதல் போயர் போரின்போது (1880–1881) உள்ளூர் நிலைகளுக்கு நன்றாக பொருந்திப்போன கொரில்லா போர்முறை உத்திகளைப் பயன்படுத்தி போயர் குடியரசு வெற்றிகரமாக பிரித்தானிய ஆதிக்கத்தை தடுத்து நிறுத்தியது. இருப்பினும், பிரித்தானியர்கள் இரண்டாம் போயர் போரில் (1899–1902) பெரும் எண்ணிக்கையில், அதிக அனுபவத்தோடு மிகவும் பொருத்தமான உத்திகளோடு போருக்கு வந்தனர், இதில் பிரித்தானியர்கள் வெற்றிபெற்றனர்.

வரலாறு
விளையாட்டுகள்
சமுதாயமும் கலாச்சாரமும்
மதம்