விசித்திரக் கதைகள் என்பது வாய்வழிக் கதைகளின் பெரும் வகைப்பாட்டுக்குள் அமைந்த ஒரு தனித்துவமான வகையாக இருந்தாலும், ஒரு படைப்பு எவ்வாறு விசித்திரக் கதை எனக் குறிப்பிடலாம் என்பதற்கான வரையறையானது இன்றும் குறிப்பிடத்தக்க கருத்து வேறுபாடுகள் நிலவும் விஷயமாகவே உள்ளது. தேவதைகள் அல்லது பிற மாயாஜால கதாப்பாத்திரங்கள் என்பவை ஒரு விசித்திரக் கதைக்குத் தேவையான முக்கியக் கூறுகள் என்பது தெளிவு போன்று தோன்றும் நிலையில் இந்தச் சொல்லானது பிரெஞ்சுச் சொல்லான "conte de fées" என்பதிலிருந்து பெறப்பட்ட எளிய மொழிபெயர்ப்பிலிருந்தே உருவானது என்று பரிந்துரைக்கப்பட்டுள்ளது. இந்தச் சொல்லானது மெடாமே டி'அல்னாய் (Madame D'Aulnoy) அவர்களின் தொகுப்புகளில் 1697 ஆம் ஆண்டில் பயன்படுத்தப்பட்டது. பொதுவான சொல் பயன்பாடானது விசித்திரக் கதைகளையும் விநோத உயிரிகளைப் பற்றிய கதைகளையும் பிற வாய்வழிக் கதைகளையும் மாறி மாறிக் கலந்து குறிக்கப் பயன்படுத்துகிறது. மேலும், இக்கதைகளை வேறுபடுத்துவதற்கு தேவதைகள் மற்றும்/அல்லது அது போன்ற கற்பனை பாத்திரங்கள் (எ.கா., குட்டிச்சாத்தான்கள், குறும்புக்கார தேவதைகள், நட்பு தேவதைகள், பூதங்கள்) இருக்க வேண்டிய அளவு எது என்பதில் கல்வியாளர்களின் கருத்தும் வேறுபடுகின்றது. விளாடிமிர் ப்ராப் அவரது "வாய்வழிக் கதைகளின் உருவியலில்" , பல கதைகள் கற்பனையான அம்சங்கள் மற்றும் அதே சமயம் விலங்குகள் ஆகிய இரண்டையும் கொண்டுள்ளன என்ற அடிப்படையில் "விசித்திரக் கதைகள்" மற்றும் "பிராணிக் கதைகள்" ஆகியவற்றுக்கிடையே உள்ள பொதுவான வேறுபாட்டை விமர்சித்தார். இருப்பினும், அவரது பகுப்பாய்வுக்கான படைப்புகளைத் தேர்ந்தெடுக்க, ஃபோக் லோர் ஆர்னே-தாம்சன் 300-749 என வகைப்படுத்தப்பட்ட அனைத்து ரஷிய வாய்வழிக் கதைகளையும் பயன்படுத்தினார்—அவற்றை அது போன்ற ஒரு வேறுபாட்டை உருவாக்கிய ஒரு புத்தகப் பட்டியமைப்பில் பயன்படுத்தினார்—கதைகளின் ஒரு தெளிவான தொகுப்பைப் பெறுவதற்காக அவர் இதைச் செய்தார். அவரது பகுப்பாய்வு விசித்திரக் கதைகளை அவற்றின் கதை மூலக் கருத்துகளைப் பயன்படுத்தி அடையாளங்கண்டது, ஆனால் அது அந்தக் காரணத்திற்காகவே விமர்சனத்திற்குள்ளானது. அந்தப் பகுப்பாய்வில் எளிதில் ஒரு தேடலைக் கொண்டில்லாத கதைகளைச் சேர்த்துக்கொள்ள முடியாது, மேலும் அதே போன்ற கதைக் கருக் கூறுகள் பிற விசித்திரக் கதைகள் அல்லாத பிற கதைகளிலும் காணப்படுகின்றன என்ற கருத்தின் அடிப்படையில் அந்த விமர்சனம் இருந்தது.

ஸ்டித் தாம்சன் (Stith Thompson) குறிப்பிடுவது போல் விசித்திரக் கதைகளில் பொதுவாக தேவதைகளைக் காட்டிலும் பேசும் விலங்குகள் மற்றும் மாயாஜாலம் ஆகியவை அதிகமாக இருந்தது. இருப்பினும் பேசும் விலங்குகள் இருப்பதனாலேயே ஒரு கதை விசித்திரக் கதை என்று ஆகாது. குறிப்பாக கட்டுக்கதைகளில் இருப்பது போல் மனித முகத்தில் முகமூடியணிந்த பாத்திரமே விலங்கு என்பது கதைகளில் தெளிவாக்க தெரிவதைக் கூறலாம்.

ஜே. ஆர். ஆர். டாக்கின், அவரது "ஆன் ஃபேரி-ஸ்டோரிஸ்" (On Fairy-Stories) என்ற கட்டுரையில் இந்த வரையறையிலிருந்து "தேவதைகள்" என்பதை விடுவிக்கலாம் என்ற கருத்தை ஒப்புக்கொண்டார். அவர் விசித்திரக் கதைகள் என்பவை "மாயலோகம்", தேவலோகம் ஆகிய இடங்களிலுள்ள மனிதர்கள், விசித்திரக் கதை இளவரசர்கள் மற்றும் இளவரசிகள், குள்ளர்கள், குட்டிச்சாத்தான்கள் மற்றும் பிற மாயாஜாலக் கதாப்பாத்திரங்களின் சாகசங்கள் மட்டுமின்றி பல அதிசயங்கள் நிறைந்த கதைகளை வரையறுக்கிறார். இருப்பினும், அதே கட்டுரையில் பெரும்பாலும் விசித்திரக் கதைகள் எனக் கருதப்பட்டு வந்த கதைகள் விடுபட்டுள்ளன. அதற்கு "தி லில்லியாக் ஃபேரி புக்" (The Lilac Fairy Book) என்ற புத்தகத்தில் ஆண்டிரியூ லாங் சேர்த்திருந்த "தி மங்கி'ஸ் ஹார்ட்" என்ற கதையைக் குறிப்பிடலாம்.

பிற வகை வாய்வழிக் கதைகளிலிருந்து விசித்திரக் கதைகளை வேறுபடுத்தி அறிவதற்கான அம்சமாக மாயாஜாலம் என்பதை ஸ்டீவன் ஜோன்ஸ் கண்டார். டேவிட்சன் மற்றும் சௌத்ரி ஆகியோர் இந்த வகைக் கதை "உருமாற்றத்தை" முக்கிய அம்சமாக கருதினர். இந்த கதை கூறலில் இருக்க வேண்டிய கற்பனைகளைக் கருத வேண்டும் என ஜீன் சிரியாக் (Jean Chiriac) உளவியல் கண்ணோட்டத்தில் விவாதித்தார்.

சில வாய்வழிக் கதையாசிரியர்கள், இந்த வகைக் கதைகளைக் குறிக்க ஜெர்மானிய சொல்லான "மார்ச்சென்" அல்லது "வொண்டர் டேல்" (wonder tale) ஆகிய சொற்களைப் பயன்படுத்துவதற்கே முன்னுரிமையளிக்கின்றனர். இந்தப் பழக்கத்திற்கு தாம்சன் தனது 1977 ஆம் ஆண்டின் பதிப்பான "தி ஃபோக்டேல்" (The Folktale) புத்தகத்தில் வழங்கிய இந்த வரையறை வலுவூட்டியதாக இருந்தது: "அடுத்தடுத்த கருப்பொருள்கள் அல்லது கதைப் பகுதிகளைக் கொண்டு குறிப்பிட்ட நீளம் கொண்ட கதை". இந்தக் கதையானது ஒரு கற்பனையான உலகத்தில் நகரக்கூடியதாக இருக்கும். இதில் வரையறுக்கப்பட்ட இடமோ அல்லது வரையறுக்கப்பட்ட உயிரினங்களோ காணப்படாது. மேலும் பிரமாதமான அதிசயங்கள் நிறைந்ததாக இருக்கும். இந்த கற்பனையில் மட்டுமே இருக்கக்கூடிய இடத்தில் எதிரிகளை சாதாரணமாகக் கொன்றுபோட்டு, பேரரசுகளை வென்று இளவரசிகளை மணம் செய்துகொள்ளும் எளிய கதாநாயகர்கள்." விசித்திரக் கதைகளின் கதாப்பாத்திரங்கள் மற்றும் கருப்பொருள்கள் எளிமையானவை மற்றும் முன்மாதிரியும் ஆகும்: இளவரசிகள் மற்றும் முட்டாள் பெண்கள்; இளம் மகன்கள் மற்றும் பகட்டான இளவரசர்கள்: பேய்கள், பூதங்கள், ட்ரேகன்கள் மற்றும் நட்பு தேவதைகள்; துர்குணம் படைத்த மாற்றாந்தாய்கள் மற்றும் தீய கதாநாயகர்கள்; மந்திர சக்தி கொண்ட தாய்கள் மற்றும் பிற மாயாஜால உதவியாளர்கள், பேசும் குதிரைகள் அல்லது நரிகள் அல்லது பறவைகள்; கண்ணாடி மலைகள்; மற்றும் தடைகள் மற்றும் தடை மீறல்கள் ஆகிய விசித்திரமான அம்சங்கள் இடம்பெறும்.

அழகியல் மதிப்புகளைப் பொறுத்தவரை இலக்கியத்தில் "விரைவுத்தன்மை" என்பதற்கான பிரதான எடுத்துக்காட்டாக விசித்திரக் கதைகளை இட்டாலோ கால்வினோ (Italo Calvino) குறிப்பிட்டுள்ளார். அதற்கு அவர் அவற்றின் பொருளாதார சிறப்பு மற்றும் சுருக்கமான தெளிவு ஆகியவற்றையே காரணமாகக் கூறுகிறார்.

உருவியல்
வரையறை
நாட்டுப்புறப் படைப்புகள் மற்றும் எழுத்துவடிவம்
சமகால கதைகள்