அறிஞர் மிர்ட்சா எலியட் என்பவர் கருத்துப்படி, பல புராதன சமூகங்களில் காலம் பற்றிய புரிதல் சுழற்சி முறையில் அமைந்தது ஆகும். அதாவது மரபு புனைவுகளில் கூறப்படும் நிகழ்ச்சிகள் ஒரு குறிப்பிட்ட காலத்தில் மீண்டும் நிகழ்வதாகவும், அந்நிகழ்ச்சி தொடர்ந்து ஒரு சக்கரச் சுழற்சி போல் நடப்பதாகவும் அவர்கள் புரிந்தனர். இப்புரிதல் "cyclic sense of time" என அழைக்கப்படுகிறது.இத்தகைய காலச் சுழற்சி மூலம் அந்தப் புராதன சமூகங்கள் தமது ஆதிகால நிலைக்கு மீண்டும் மீண்டும் திரும்பிச் செல்லும் நிலை உருவாக்கப்பட்டது. இதை "முடிவுறா திரும்புகை" ("eternal return") என்று கூறுவர் கிறித்தவத்திலும் இத்தகைய காலச் சுழற்சி உள்ளது என எலியட் கூறுகிறார். அதாவது, இயேசு கிறித்துவின் வாழ்க்கை, அவர் புரிந்த செயல்கள், அவரது சாவு ஆகியவை காலத்தில் மீண்டும் மீண்டும் அடையாள முறையில் நிகழ்வதாக கிறித்தவர் அந்நிகழ்வுகளை நினைவுகூர்ந்து கொண்டாடுகின்றனர். இத்தகைய காலச் சுழற்சி முறை கிறித்தவத்தில் உள்ளதால் அதில் ஒரு மரபு புனைவு அம்சம் உள்ளது என்று எலியட் கூறுவார். 

அதே நேரத்தில், யூத-கிறித்தவ சிந்தனை ஒரு புதிய முறையையும் புகுத்தியுள்ளது. அது மிகவும் சிறப்பான ஒன்று. அதாவது, யூத-கிறித்தவ சிந்தனை நேர்கோடாகச் செல்லும் காலக் கணிப்பு முறையைப் புகுத்தியது. இதை "linear sense of time" என்பர். இதையே "வரலாற்றுக் காலக் கணிப்பு" ("historical time") எனவும் கூறலாம். கிறித்தவத்திப் பொறுத்தமட்டில், காலம் என்பது சுழற்சியாக மீண்டும் மீண்டும் வரும் காலம் அல்ல, மாறாக நேர்கோடாக முன்னேறிச் செல்லும் காலம் ஆகும். கடந்த காலம் மீண்டும் திரும்புவதில்லை; "முடிவுறா திரும்புகை"யும் இல்லை. 

கிறித்தவம் மனித வரலாற்றில் காலம் பற்றிய ஒரு புதுப் பார்வையைக் கொணர்ந்தது. வரலாறு என்பது பழைய நிகழ்வுகள் மீண்டும் மீண்டும் நடப்பது அன்று, புதிய காலம் தொடர்ந்து வருவதைக் குறிக்கும். எனவே கிறித்தவ மரபு புனைவின்படி, காலம் என்பது ஒரு குறிப்பிட்ட தொடக்கத்திலிருந்து தோன்றுகிறது; படைப்பு என்பது காலத்தில் நிகழ்ந்தது. காலத்தின் நடு நிகழ்வாக இயேசு கிறித்துவின் வாழ்வு, சாவு, உயிர்த்தெழுதல் அமைந்தது, காலம் தனது நிறைவை நோக்கி முன்னேறிச் செல்கின்றது.

ஹைன்ரிக் சிம்மர் ("Heinrich Zimmer") என்னும் அறிஞரும் மேற்கூறிய கருத்தை வலியுறுத்துகிறார். காலம் பற்றிய "நேர்கோடு" பார்வை கிறித்தவத்தில் எழுவதற்கு காலம் மற்றும் வரலாறு பற்றி புனித அகுஸ்தீன் வழங்கிய கருத்துகள் அடிப்படையாக அமைந்தன என்று சிம்மர் கூறுகிறார். மேலும் சிம்மர் கருத்துப்படி, சுழல் முறையில் காலத்தைப் புரிந்துகொள்ளும் பார்வை இந்து சமய மரபு புனைவுகளில் உள்ளது.

வரலாற்றுக் காலத்தில் நடந்த நிகழ்வுகளை மரபு புனைவு முறையில் புனித நிலைக்கு உயர்த்துகின்ற பாணி யூதத்திலும் கிறித்தவத்திலும் உள்ளது என்றும், அது இச்சமயங்களின் தனிப் பாங்கு என்றும் நீல் ஃபோர்சித் ("Neil Forsyth") என்னும் அறிஞர் கூறியுள்ளார்.

கிறித்தவ மரபு புனைவுகளில் வரும் சில கூறுகள்
நடுக்காலத்தில் எழுந்த கிறித்தவ மரபு புனைவுகள்
காலம் பற்றிய புரிதல்
இறக்கும் கடவுள்