தென்னிந்தியாவின் குறிப்பிட்ட கால அலையானது இலங்கையின் கலை, கட்டடக்கலை என்பவற்றிலும் தாக்கம் செலுத்தினாலும், 13 ஆம் நூற்றாண்டு காலப்பகுதியில் நினைவுச்சின்னக் கலை, கட்டடக்கலை ஆகியன நலிவுற்றன. 10 ஆம் நூற்றாண்டு காலப்பகுதிக்குரிய விஜயநகரப் பேரரசு கால மதுரை வகை கோயில்களை தமிழர் கட்டினர். மதுரைப் பாணி புகழ்மிக்க அமைப்பாக கோயில் வாயிலுக்கு மேலாக கோபுரம் அல்லது பாரிய சிற்பக்கலைக் கோபுரம், அலங்காரம் என்பன இடம்பெற்றன. யாழ்ப்பாண அரசின் ஆட்சிப் பகுதியில் முக்கிய சமய கட்டுமானங்களில் எதுவும் போர்த்துக்கேய அழிப்பிலிருந்து தப்பவில்லை.

தலைநகர் நல்லூர் கதவுகளுடனான நான்கு நுழைவாயில்களுடன் கட்டப்பட்டது. நான்கு நுழைவாயில்களில் நான்கு கோயில்களும் இரு பிரதான வீதிகளும் அமைந்திருந்தன. தற்போதுள்ள மீளமைக்கப்பட்ட கோயில்கள் போர்த்துக்கேயரால் பிடிக்கப்பட்டு கிறிஸ்தவ தேவாலயங்களை உருவாக்கியதால், மூல இடத்தில் அமைக்கப்படவில்லை. நகரின் மையப்பகுதியாக "முத்திரைச் சந்தை" காணப்பட, அதனைச் சுற்றி சதுர வடிவ அரண் அமைக்கப்பட்டிருந்தது. அங்கு அரசர்கள், பிராமணக் குருக்கள், படைவீரர், சேவை வழங்குனர் என்போருக்கான நேர்த்தியான கட்டடங்கள் அமைக்கப்பட்டிருந்தன. பழைய நல்லூர் கந்தசுவாமி கோயில் உயர்ந்த மதில்களுடன் பாதுகாப்புக் கோட்டையாகச் செயற்பட்டது. பொதுவாக, நகரம் இந்துப் பாரம்பரியத்துக்கு ஏற்ப பாரம்பரிய கோயில் நகரமாகத் திகழ்ந்தது.

வரலாற்றுச் சான்றுகள்
சரிவும் பின்னடைவும்
கட்டடக்கலை
பொருளாதரம்