அர்த்தநாரீசுவரரின் கருத்தாக்கம் வேத இலக்கியத்தின் உருவகங்களாக இருக்கும் யமன் - யமி, ஆதி படைப்பாளரான விஸ்வரூபா அல்லது பிரஜாபதி மற்றும் தீ-கடவுளான அக்னி ஆகியோரின் வேத விளக்கங்களால் "ஒரு பசுவுடன் கூடிய காளை" என்று ஈர்க்கப்பட்டிருக்கலாம் என நம்பப்படுகிறது. பிரகதாரண்யக உபநிடதத்தில் ஆத்மா ( "ஆன்மா") ஆண் போன்று புருஷர்களின் வடிவில் உள்ளது. மற்றும் ஆண் மற்றும் பெண் தொன்மங்கள் கிரேக்கம் ஹெர்மப்ரோடிடஸ் மற்றும் பிரிகியர்களின் அக்டிஸ்டிஸ் போன்றவற்றில் காணப்படுகிறது. 

புருஷா என்பவன் தன்னை ஆண், பெண் என இரண்டு பகுதிகளாகப் பிரித்துக் கொள்கிறான் என்றும், இரண்டு பகுதிகளும் ஒன்றிணைந்து, எல்லா உயிர்களையும் உருவாக்குகின்றன என்றும் பிரகதாரண்யக உபநிடதம் கூறுகிறது என்று அர்த்தநாரிசுவரர் குறித்த கதைகளில் சொல்லப்பட்டுள்ளது. சுவேதாசுவதர உபநிடத்தில் புராண அர்த்தநாரிசுவரரின் விதையால் உருத்திரன் தோன்றுகிறார். இவர் அனைத்து உலக உயிர்களைப் படைக்கும் புருஷா மற்றும் பிரகிருதியின் ஆணி வேராக விளங்குகிறார். இவர்கள் இருவரும் இணைந்து சம்க்யா தத்துவம் உருவாகியது. .இது சிவனின் ஆண்ட்ரோஜினஸ் தன்மையைக் குறிக்கிறது. அதனால் அவரை ஆண் மற்றும் பெண் என்று விவரிக்கிறது. 

'அர்த்தநாரிசுவர' என்ற கருத்து ஒரே நேரத்தில் குசான் பேரரசு மற்றும் கிரேக்க கலாச்சாரங்களில் தோன்றியது. இந்த உருவப்படம் குசான் சகாப்தத்தில் (பொ.ச. 30-375) உருவானது, ஆனால் குப்தர்களின் காலத்தில் (பொ.ச. 320-600) முழுமையடைந்தது. முதல் நூற்றாண்டின் நடுப்பகுதியில் மதுரா அருங்காட்சியகத்தில் குசான் காலத்து சிற்பத்தூணில் அரை ஆண், அரை பெண் உருவம் உள்ளது, மேலும் விஷ்ணு, கஜா லட்சுமி மற்றும் குபேரன் ஆகியோருடன் அடையாளம் காணப்பட்ட மற்ற மூன்று நபர்களும் உள்ளனர். 

ஆண் பாதி பழங்கால ரோமாபுரி மதத் தெய்வ விழாவில் இலிங்க உரு சார்ந்த அல்லது ஒரு "ஊர்த்துவலிங்க உருவம்" "அபய முத்திரை" சைகையுடனும், பெண்ணின் இடது பாதியில், ஒரு கையில் கண்ணாடியை வைத்திருக்கிறது மற்றும் வட்டமான மார்பகத்தைக் கொண்டுள்ளது கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளது. இது உலகளவில் அங்கீகரிக்கப்பட்ட அர்த்தநாரீசுவரரின் ஆரம்பகால பிரதிநிதித்துவம் ஆகும். ராஜ்காட்டில் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட ஆரம்பகால குசான் பேரரசின் அர்த்தநாரிசுவரின் தலைப் பகுதி மதுரா அருங்காட்சியகத்தில் காட்சிக்கு வைக்கப்பட்டுள்ளது. வலது ஆண் பாதியில் ஒரு மண்டை ஓடு மற்றும் பிறை நிலவுடன் முடி பொருத்தப்பட்டிருக்கிறது; இடது பெண் பாதியில் பூக்கள் அலங்கரிக்கப்பட்ட தலைமுடி நன்கு உள்ளது மற்றும் இடது புற செவியில் பத்ரா-குண்டலா (காதணி) அணிந்துள்ளது. முகத்தில் பொதுவான மூன்றாவது கண் உள்ளது . வைசாலியில் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட ஒரு டெரகோட்டா முத்திரையில் அரை மனிதன், அரை பெண் அம்சங்கள் உள்ளன. ஆரம்பகால குசான் படங்கள் அர்த்தநாரீசுவரரை எளிய இரண்டு ஆயுத வடிவத்தில் காட்டுகின்றன, ஆனால் பிற்கால நூல்கள் மற்றும் சிற்பங்கள் மிகவும் சிக்கலான உருவப்படத்தை சித்தரிக்கின்றன. 
அர்த்தநாரீசுவரரின் மூலம் கிரேக்க ஆசிரியர் சுடோபாயிஸ் என்பவரால் குறிப்பிடப்படுகிறது அவரின் (சி. 500 கி.பி.) மேற்கோளின் படி, பர்தனீஸ் என்பவர், இதைப் பற்றி இந்திய தூதரகத்தின் மூலமாகத் தெரிந்து கொண்டு, எலகாபலஸ் (சி. 154-222 கிபி)ஆட்சிகாலத்தில், சிரியா வில் (Emesa இன் அண்டோனியஸ்) (218-22 கி.பி.). ஒரு டெரகோட்டா ஆண்ட்ரோஜினஸ் மார்பளவு சிலை, தக்சசீலாவில் கண்டெடுக்கப்பட்டது என்பதை அறிந்தார். இது, சகர்கள் - பார்த்தியப் பேரரசு காலத்தைச் சேர்ந்தது எனவும் அந்தச் சிலை உருவம் பெண் மார்பகங்களுடன் தாடி வைத்த ஒரு மனிதனைக் காட்டுகிறது எனவும் கண்டறியப் பட்டுள்ளது.

சைவம் மற்றும் சாக்தம் ஆகிய இரண்டு முக்கிய இந்து மத தரப்பின் படி, அர்த்தநாரீசுவரின் உருவ அமைப்பு ஒரு முயற்சியாக சிவன் மற்றும் மகாதேவியின் உருவ அமைப்பிற்கு விளக்கமளிக்கப்பட்டுள்ளது. இதேபோன்ற ஒத்திசைவான உருவம் ஹரிஹரன் (மாலொருபாகன்), சிவன் மற்றும் விஷ்ணுவின் கலப்பு வடிவமாக , வைணவ பிரிவின் உச்ச தெய்வமாக உள்ளது. மேலும், இந்தியாவிலுள்ள தமிழ் நாட்டில், சங்கரன் கோயில் என்னுமிடத்தில் மாலொருபாகன் திரு உருவச்சிலை காணப்படுகிறது.

பிருங்கி முனிவரின் வரலாறு
கோயில்கள்
தோற்றம் மற்றும் ஆரம்ப படங்கள்
தொன்மம்