ஆங்கல மக்களுடனும் ஆங்கில இலக்கியத்துடனும் ஏற்பட்ட தொடர்பு, உருது மொழியிலும் இலக்கியத்திலும் பெரிய மாறுதல்களை உண்டாக்கிற்று. தற்கால உருதுக் கவிதையை உருவாக்கிய மௌலானா அல்தாப் ஹுசேன் ஹாலி (1837-1914) என்பவரும், மௌலானா முகமது ஹுசேன் ஆஜாத் (1836-1910) என்பவரும் ஆங்கில நூல்களின் மொழிபெயர்ப்புக்கள் வாயிலாக, ஆங்கில இலக்கியத்தின் அழகுகளை நன்கு உணர்ந்தவர்கள். அவர்கள் லாகூரில் கல்வித்துறைத் தலைவராயிருந்த கர்னல் ஹோல்ராயிடு என்பவரிடம் பணிசெய்யும் பேறு பெற்றிருந்தார்கள். அத்தலைவர் விருப்பப்படி அவர்கள் 1874-ல் ஒரு கவிஞர் கழகம் கூட்டி, அதில் கவிஞர்களை, முன்போல் செய்யுளின் அடி ஒன்றின் பாதியைக் கொடுத்து, எதுகைக்கும் சந்தத்துக்கும் தக்கவாறு முழுச் செய்யுளை இயற்றித் தரும் வழக்கத்தை விட்டுவிட்டு, இனிமேல் பல பொருள்களைப் பற்றிக் கவிதைகள் செய்யுமாறு வேண்டிக்கொண்டார்கள்.

ஹாலி மூடநம்பிக்கை , நடுநிலைமை, அருள், கடவுள், மழை போன்ற பல பொருள்களைப்பற்றிக் கவிதைகள் செய்து வழிகாட்டினார். இந்தப் புதிய இயக்கம் நாடோறும் வலுப்பெற்று வளர்ந்து வந்தது. இதன் காரணமாக உருதுக் கவிதையை, ஆங்கில முறையைத் தழுவிக் கற்பனை, கருத்து, நடை முதலியவற்றில் செழித்தோங்குமாறு பணிசெய்த கவிஞர்களுள் சிறந்தவர்கள் மௌலானா இஸ்மாயில் (1844-1917), முன்ஷி துர்க்கா சகாய சரூர் (1876-1910) நௌபாத்ராய நஜர் (1866-1923), பண்டிட் பிரிஜ் நாராயண் சக்பஸ்து (1882 - 1926), அக்பர் ஹுசேன் அக்பர் (1846-1921), டாக்டர் ஷேக் முகம்மது இக்பால் (1875 -1938) ஆகியவராவர். ஹாலி முஸ்லீம் மக்களிடையே மேனாட்டுக் கல்வியையும் பண்பாட்டையும் பரவச் செய்தார். அக்பர் மேனாட்டுக் கல்வியின் வாயிலாக முஸ்லிம் சமூகத்தினிடையே நுழைந்துவிட்ட சமூக, அரசியல், பண்பாட்டுத் தீமைகளை நகைச்சுவையுடன் கண்டித்தார். இக்பால் மேனாட்டுக் கருத்துக்கள், பண்பாடு முதலியவற்றை மதிப்பிட்ட பெரியார்களில் மிகச் சிறந்தவர். அவர் கீழ்நாட்டு மக்களுடைய குறைகளையும் உணர்ந்து கண்டித்தார். அவர் விடுதலையில் பெரிதும் விருப்பமுடையவர். அவர் விடுதலை, அமைதி, சகோதரத்துவம். சமத்துவம், முதலியவற்றை மக்களுக்கு எடுத்தோதினார். அவர் உருதிலும், பாரசீகத்திலும் கவிதைகள் இயற்றினார்.

மொகலாயப் பேரரசில்
உருது என்னும் பெயர்
ஆங்கிலத் தொடர்பு
மஸ்னவி