பல கண்டங்களிடையே பரவியுள்ள பொதுவான அம்சங்களை விவரிக்க இரண்டு தோற்றக் கோட்பாடுகள் முயற்சித்துள்ளன. ஒரு கதை உருவாவதற்கான மூலமாக ஏதேனும் ஒரு புள்ளி இருந்து பின்னர் அது பல நாடுகளுக்குப் பரவலாம் என்ற கோட்பாடு அதில் ஒன்றாகும். இது போன்ற விசித்திரக் கதைகள் பொதுவான மனித அனுபவத்திலிருந்து உருவாகின்றன என்பதால் அவை வெவ்வேறு பூர்வீகங்களில் தனித்தனியாக காணப்படலாம் என்பது மற்றொரு கோட்பாடாகும்.

ஒத்த கதைக் கருக்கள், பாத்திரங்கள் மற்றும் வடிவங்கள் கொண்ட விசித்திரக் கதைகள் வெவ்வேறு கலாச்சாரங்களில் பரவிக் காணப்படுகின்றன. பல ஆராய்ச்சியாளர்கள் வேறு நாடுகளில் இக்கதைகளைக் கேட்ட மக்கள் தங்கள் நாட்டில் சென்று இவற்றைப் பரப்பியிருக்கலாம் என்ற கருத்தைக் கொண்டுள்ளனர். இருப்பினும் வாய்வழி இயல்பினால் உய்த்தறிதலைத் தவிர்த்து வேறு விதங்களில் இவற்றின் தடத்தை அறிவது முடியாத காரியமாகிறது. எப்போதும் தெளிவற்றதாகவே இருக்கும் இவற்றின் பூர்விகத்தை வாய்வழிக் கதையாசிரியர்கள் அக ஆதாரங்களின் மூலம் தீர்மானிக்க முயற்சித்துள்ளனர்; ஜோசப் ஜேக்கப்ஸ், ஸ்காட்லாந்து கதையான "த ரைடர் ஆஃப் ரிட்டில்ஸை" (The Ridere of Riddles) க்ரிம் சகோதரர்களின் தொகுப்பான "த ரைடில்" என்ற கதைத் தொகுப்பின் ஒரு பதிப்பை ஒப்பிடுகிறார், அதன் மூலம் அவர் "த ரைடர் ஆஃப் ரைடில்ஸ்" கதையின் ஒரு கதாநாயகன் பல பெண்களைத் திருமணம் முடிக்குமாறு கதை முடிவதைக் குறிப்பிட்டு அது பண்டைய கால ஒரு மரபைக் காண்பிப்பதாக இருக்கலாம். ஆனால் "த ரைடில்" கதையில் எளிய ரைடில் மிகப் பழமையான தன்மையைக் கொண்டிருப்பதாக விவாதிக்கப்படலாம் எனக் கூறுகிறார்.

விசித்திரக் கதைகளை தங்கள் பூர்வீகத்தைச் சேர்ந்தவை என நிலைப்படுத்த முயற்சித்த "ஃபின்னிஷ்" (Finnish) வாய்வழிக் கதையாசிரியர்கள் (அல்லது வரலாற்று புவியியல்) அமைப்புகள், கருத்து முடிவிலான கருத்துகளையே கொண்டிருந்தன. சில நேரங்களில் குறிப்பாக வரம்புக்குட்பட்ட பகுதி மற்றும் காலத்தில் உள்ள தாக்கமானது தெளிவாக இருக்கும். க்ரிம் சகோதரர்கள் சேகரித்த பெர்ரட்டின் கதைகளில் இந்நிகழ்வைக் காணலாம். "லிட்டில் ப்ரியார்-ரோஸ்" கதை பர்ரெட்டின் "தூங்கும் அழகி" க் கதையிலிருந்து உருவானதாகத் தோன்றுகிறது. க்ரிம்ஸின் கதை தனிச்சார்புடைய ஜெர்மானிய மாற்று வகையாக இருப்பதாகவே தோன்றுகிறது. இதே போல், க்ரிம்ஸின் "லிட்டில் ரெட் ரைடிங் ஹுட்" கதையின் தொடக்கமும் பெர்ரட்டின் கதையின் தொடக்கமும் ஒன்று போல் இருப்பதால் அவற்றில் ஒன்றின் ஒன்றின் தாக்கம் இருப்பதாகத் தெரிகிறது—இருப்பினும் க்ரிம்ஸின் பதிப்பில் வேறு முடிவு உள்ளது (அது "உல்ஃப் அண்ட் த செவன் யங் கிட்ஸ்" கதையிலிருந்து உருவானதாக இருக்கலாம்).

விசித்திரக் கதைகள் அவற்றின் வடிவமைப்புகள், அவை கூறப்படும் நடை பாத்திரங்களின் சித்தரிப்பு மற்றும் அதன் சொந்த இடத்திற்குரிய அம்சங்கள் ஆகியவற்றின் தெரிவுகளால் அவற்றின் இருப்பிடத்தின் தாக்கத்தையும் கொண்டிருக்கும் போக்கைக் கொண்டுள்ளன.

தொகுப்புகள்
இந்த வகையின் வரலாறு
கலாச்சாரங்களுக்கிடையேயான பரவல்
வரையறை