இருபது வருடங்கள் வங்கத்தில் கோலோச்சிய பின்பு 1965ல் சலீல் சௌதுரி தென் எல்லையில் கேரள மண்ணுக்கு வந்தார். முதல் படம் செம்மீன். இன்றும் மலையாள இசையை பல வெளி மாநிலத்தவர் செம்மீனின் இசைமூலமே அடையாளம் காண்கிறார்கள் என்பது ஓர் உண்மை. ஏழு ராத்ரிகள், ஸ்வப்னம், நீலப்பொன்மான், நெல்லு, ராகம். ராசலீலா, ப்ரதீக்ஷா, அபராதி, துலாவர்ஷம் தொடங்கி தும்போலி, கடப்புரம் வரை அவர் 23 படங்களில் 106 பாடல்களை உருவாக்கியிருக்கிறார் . மற்றும் மூன்று படங்களுக்கு அவர் பின்னணி இசை மட்டும் அமைத்திருக்கிறார். அரவிந்தன் இயக்கிய 'வாஸ்துஹாரா' என்ற மலையாளப் படத்தில் இரு வங்கமொழிப் பாடல்களை சலீல் சௌதுரி இசையமைத்திருக்கிறார். சலீல் சௌதுரி இசையமைத்த சில படங்கள் வரவேயில்லை. பல படங்கள் மிகப்பெரிய பாக்ஸ் •பீஸ் தோல்விகள். ஆனாலும் அவரது இசை ஒளி மங்கவில்லை. பல படங்கள் இன்று அவரது பாடலாலேயே அறியப்படுகின்றன. சலீல் சௌதுரியின் புதியவகை இசைக்கு ஏற்பப் பாடலமைக்க மலையாள பாடலாசிரியர்கள் திணறினர் . பலசமயம் அபத்தமான வரிகளை எழுதினர். அவை மேலும் அபத்தமாகப் படமாக்கப்பட்டன. ஆனாலும் அப்பாடல்கள் மலையாள மனதுக்கு அன்னியமாகவில்லை. அவற்றின் இசையே அவ்வுணர்ச்சிகளை எளிய மலையாள மனதுக்குக் கூட அளித்தன. ஒரு பாடலில் வரிகளும் பின்னணி இசையும் கூடிமுயங்கி முழுமைசெய்துகொள்ளும் சித்திரம் அவரால்தான் மலையாளிக்கு அறிமுகமாயிற்று

சலீல் சௌதுரி பெரும்பாலான இசைக்கருவிகளை வாசிக்கத் தெரிந்தவர் என்பதை அவரது இசையில் ஏராளமான கருவிகள் எந்தவிதமான பிறழ்வும் இன்றி கூடி இசைவுகொள்வதன்மூலம் காணக்கிடைக்கிறது. 'தபலா முதல் சரோட் வரை, பியானோ முதல் பிகாலோ வரை அனைத்தையும் வாசிக்கத்தெரிந்த அபூர்வ மேதை' என்று சலீல் சௌதுரிவைப்பற்றி ராஜ்கபூர் ஒருமுறை சொன்னார். விசித்திரமான வாத்தியங்களைக்கூட இந்திய இசைக்கு ஏற்பப் பதப்படுத்தி இந்திய உணர்ச்சிகளை வெளிப்படுத்தி வழிகாட்டியவர் அவர். ஓபோ [Oboe] •ப்ரெஞ்ச் ஹார்ன், மாண்டலின், சாக்ஸ•போன் போன்றவற்றை அவர் பாடல்களில் பயன்படுத்தியுள்ள முறை அபூர்வமானது. குறிப்பாக சலீல் சௌதுரிக்கு, பார்க்க கிளாரினெட் போல இருக்கும் இரட்டை ரீட் வாத்தியமான ஓபோ மேலுள்ள காதல் ஆச்சரியமான ஒன்று. பலபாடல்களில் அதை அவர் பயன்படுத்தியுள்ளார்

மேலை இசை இந்துஸ்தானி இசை மற்றும் வங்க நாட்டுப்புற இசை ஆகியவற்றை நுட்பமாக ஊடுபாவாகக் கலந்து உருவாக்கப்பட்டவை அவரது பாடல்கள். பாடலின் திரைப்படத் தேவை, வணிக ரீதியான நிர்ப்பந்தங்கள் ஆகியவற்றுக்கு உட்பட்டுத் தன் தனித்தன்மையை இழக்காமல் படைப்பூக்கத்துடன் உருவாக்கப்பட்டவை அவரது பாடல்கள் என்பதுதான் குறிப்பாகச் சொல்லவேண்டியது. இன்று கலப்பிசை [ •ப்யூஷன்] மோஸ்தராக உள்ளது. சலீல் சௌதுரி அதற்கு முக்கியமான முன்னோடி. பாகேஸ்ரீ , கலாவதி, ஹமிர் கல்யாணி போன்ற ராகங்களுக்கு பின்னணி இசையாக மேலை நாட்டு இசையை அவர் அமைத்திருப்பதைக் காணலாம். அதேசமயம் அவர் மேலைநாட்டுப் பின்னணி இசையமைப்பு முறையைக் கண்மூடித்தனமாகப் பின்பற்றவும் இல்லை. சலீல் சௌதுரியின் இசையை எந்த ஒரு வகைமைக்குள்ளும் அடக்க இயலாது. " இசை எப்போதும் தன்னைக் கலைத்துக் கொண்டு மீள மீள புதுப்பித்துக் கொண்டு காலத்தின் தேவைக்கேற்பப் புதுவடிவங்கள் கொண்டு வளரவேண்டும். இல்லையென்றால் அது உறைந்து போய்விடும். ஆனால் முன் நகரும் உந்துதலில் நான் என் மரபை விட்டுவிடலாகாது என்பதே என் எண்ணமாகும்" சலீல் சௌதுரி தன் இசையின் அடிப்படை பற்றிச் சொன்னது இது.

இணைமெட்டைத் [ obligato ] திறமையாக பயன்படுத்துவது சலீல் சௌதுரியின் இசையின் முக்கியமான உத்தி. மைய மெட்டுக்கு எதிரான மெட்டு பலதிசைகளில் பிரிந்து வளர்ந்து பாடலை ஒரு பின்னலாக மாற்றிவிடும். மேலை மரபிசையில் ஒரு முக்கிய அம்சமாகக் கருதப்படும் கூறு இங்கே இசையை வளரச்செய்யும் கூறாக கையாளப்படுகிறது. அவரது எதிர் மெட்டுகள் ஓபோ மாண்டலின் போன்ற வாத்தியங்கள் வழியாகவும் கூட்டுக் குரல் தனிக் குரல்கள் வழியாகவும் மெட்டின் குறுக்காக ஊடுருவிச் செல்லும்போது நாம் இசையின் மாயத்தை அறிகிறோம்.

சலீல் சௌதுரி மெட்டுதான் பாடல் என்று உறுதியாக நம்பினார். கேட்பவர் முதலில் கவனிப்பது மெட்டைத்தான், மெட்டுதான் பாடலின் அடிப்படை என்றார் அவர். அவரே ஒரு சிறந்த பாடலாசிரியராக இருந்தாலும் ஒரு சரியான மெட்டை கண்டடைந்துவிட்டால் அதற்குரிய வரிகளை உருவாக்குவது பெரியவேலை இல்லை என்றே அவர் எண்ணினார். தன் மெட்டுகள் மீது அவருக்கு இருந்த அபாரமான பிடிப்பும் பயிற்சியும் காரணமாக வங்கத்தில் ஒரு துள்ளல் நடனத்துக்குப் போட்ட அதே மெட்டையே மலையாளத்தில் ஓரு உணர்ச்சிக் கொந்தளிப்புக்கும் போட அவரால் முடிந்தது. அவரது மலையாளப் பாடல்களில் பல சமயம் மலையாள மணம் இல்லை. இந்திப்பாடல்களில் இந்தி வாசனையும் குறைகிறது. ஆனாலும் அவை அவரது கனவுகள். ஆகவே அழியாத உணர்ச்சிகளினால் ஆனவை. அவ்வுணர்ச்சிகள் மானுடப் பொதுவானவை. இசை அவ்வுணச்சிகளின் மொழி. அதற்கு மொழி இல்லை. மொழியில் ஆழ வேரூன்றிய ஒரு கவிஞர் சலீல் சௌதுரி என்பதை நான் இங்கு நினைக்கவேண்டும். அவரது கவிதைகள் இன்றும் அழியாத முக்கியத்துவத்துடன் உள்ளன. ரவீந்திர பாரதி பல்கலையில் பாடமாக்கப்பட்டுள்ளன அவை. ஆனால் இசை என்பது மொழிகடந்தது என்று அவர் எண்ணினார்.

மரபுவாதிகளின் எதிர்ப்பை சலீல் சௌதுரி எதிர்கொள்ள வேண்டியிருந்தது. அவர் வங்க இசையை மேலைமயமாக்குகிறார் என்று சொல்லப்பட்டது. ஹார்மோனியமே மேலைநாட்டுக் கருவிதானே என்று சலீல் சௌதுரி அதற்குப் பதிலளித்தார். குரல் என்பது ஒரு பாடலின் ஒரு சிறு பகுதியே என்றார் சலீல் சௌதுரி. முன் நகர வாய்ப்பு அளிக்காத திறனாய்வு உதாசீனம் செய்யப்படவேண்டியது என்றார் அவர். 

சலீல் சௌதுரி மலையாளத்தில் இசையமைத்தபோது பாடலாசிரியர்களிடம் மோத நேர்ந்தது. அவர்கள் மெட்டுக்குப் பாடல் எழுதிப் பழக்கமில்லாதவர்கள் . மரபான யாப்பின் சொல்லாட்சிகளைக் கையாள்பவர்கள். சலீல் சௌதுரியின் மெட்டுகளுக்குப் பொருந்த அவர்கள் வரிகளை ஒடித்து மடக்கி மொழியை இம்சை செய்தனர். சலீல் சௌதுரி அதில் தெளிவாக இருந்தார். கவிதை என்பது கட்டுப்படுத்தப்பட்ட மொழியே என்பது அவரது எண்ணம். யாப்புக்கு கட்டுப்படலாமென்றால் ஏன் மெட்டுக்குக் கட்டுப்படலாகாது? தேவை சற்று இசையார்வம் மட்டுமே. தன் இறுதிக்காலத்தில் 'தம்புரான் 'என்ற படத்துக்கு இசையமைத்துவிட்டு சலீல் சௌதுரி சொன்னார் முதன்முறையாக மலையாளத்தில் தன் மெட்டும் பாட்டும் சரியானபடி இணைந்து வந்திருக்கிறது என்று. காரணம் அதற்குள் மெட்டுக்கு எழுத கவிஞர்கள் பழகிவிட்டிருந்தனர். அவ்விஷயத்தை மலையாளத்துக்குக் கொண்டுவந்ததே அவர்தான். 

சலீல் சௌதுரி மொழியறியாத மன்னா தேவ், லதா மங்கேஷ்கர் போன்றவர்களை மலையாளத்துக்குக் கொண்டுவந்தார் என்று குற்றம் சாட்டப்பட்டார். அதே சலீல் சௌதுரி தான் ஜேசுதாஸை வங்கமொழியிலும் பாடச்செய்தவர். மன்னா தேவ் பாடிப் புகழ்பெற்ற மலையாளப் பாடலான 'மானச மைனே வரூ' வின் வங்க வடிவத்தை ஜேசுதாஸ் பாடினார். அவரது போக்குக்குச் சிறந்த உதாரணம் இது. 

1958 ல் சலீல் சௌதுரி எழுதிய கட்டுரை ஒன்றில் 'இந்தியத் திரையிசையின் எதிர்காலம்' இந்திய திரை இசை மெட்டுகள் சார்ந்து பின்னணி இசைக்கு அதிக இடமளித்தபடி முன் நகரும் என்று சொல்லியிருந்தார். அவர் போட்ட பாதையில் ஆர். டி. பர்மன் போன்றவர்கள் முன் நகர்ந்தார்கள். மலையாள இசையில் சலீல் சௌதுரியின் உதவியாளர்களான கெ ஜெ ஜாய் , சியாம் போன்றவர்கள் முன் நகர்ந்தனர்.

அரசியல் ஆர்வம்
இளமைப் பருவம்
கேரளாவில்
தமிழ்த் திரைப்படங்களில் சவுதிரி