நவராத்திரி விழாவின் ஆறாம் நாளில் துர்க்கையை காத்யாயனி என்று ஆராதனை செய்வர். முன்னொரு காலத்தில் காதா என்ற முனிவருக்கு காதயா என்ற மகன் இருந்தான். கதா முனி கடும் தவம் செய்து துர்கையை மகளாக பெற்றார். அதனால் இவளுக்கு 'காத்யாயனி' என்ற பெயர் வந்தது. இவளையே மகிஷாசுர மர்த்தினி என்று கூறுவர்.

காத்யாயினியை மக்கள் மகள் வடிவாக வணங்குகின்றனர். இவளுக்கு அன்பு அதிகம். ஆனால் இவள் தீய சக்திகளை வேரோடு அழிப்பவள். இவள் பாவம் செய்பவரையும், அரக்க சக்திகளையும் கொல்பவள். இவளின் கருணை மக்களின் துயர்களை ஓடச் செய்யும். இவள் நான்கு கரம் கொண்டவள். ஒரு கரம் தாமரை மலர் ஏந்தியும், மறு கரம் ஒளி வீசும் வாள் ஏந்தி காணப்படும். இரண்டு கைகள் பக்தருக்கு அபயம் தரும் விதத்தில் உள்ளன.

யோகிகள் இவள் அருளை துணை கொண்டு ஆறாம் சக்ரமான 'ஆக்ன்யா' சக்ரத்தை அடைவர். இந்த சக்ரத்தை முக்கண் சக்கரம் என்று கூறுவர். இவளின் தியான மந்திரம் :

ஒளி வீசும் ஹசூஜ் (வாள்) கொண்டவளும், கம்பீரமான சிம்மத்தில் ஏறி தீய சக்திகளை அழிப்பவளாம் அன்னை
காத்யாயனி எனக்கு அருள் செய்ய வேண்டும் .

காத்யாயனி கோவில்கள் :

பிரம்மச்சாரிணி
சந்திரகாண்டா
காத்யாயனி
ஸ்கந்த மாதா