சைவ சமயம் இலிங்க வழிபாட்டில் தொடங்கியது. சிந்துவெளி நாகரிகத்தின் முத்திரைகளில் இலிங்க வழிபாட்டைக் குறிக்கும் சான்றுகள் உள்ளன. இதனை அம்மையப்பன் வழிபாடு என்பர். இலிங்கம் மக்களின் ஆண் பெண் உறவைக் காட்டுவது தவறான ஆரிய சித்தரிப்பாகும் . 

இந்தச் சமயம் தன் வளர்ச்சிப் பாதையில் பல மாறுதல்களைப் பெற்றது. ஆரியர் வருகைக்குப் பின்னர் சைவம் வேதாந்த நிலையைப் பெற்றது. இதனை வேதாந்தம் என்பர். இதில் சிவனைப் பற்றிய கதைகள் தோன்றின. இதனை விடுத்து, சிவத்தை பத்கி, பசு, பாசம் என முக்கோணப் பாங்கில் எண்ணிப் பார்த்தனர். சிந்தித்துக் கண்ட முடிவைச் சித்தாந்தம் என்றனர்.

என்றெல்லாம் இதனைப் பாகுபடுத்திப் பார்த்தனர். சிவஞான சித்தியார், சிவஞான போதம் முதலான நூல்கள் இவற்றை விரிவாகப் பேசுகின்றன.

அறிவுக் கண்ணோட்டம்
திருமந்திர விளக்கம்
வரலாறு
பசு (எ) உயிர்