சந்திரபானு இரண்டாவது தென் படையெடுப்பைத் தொடங்கியதும், பாண்டியர் சிங்களவருக்கு உதவி செய்து சந்திரபானுவை 1262 இல் கொன்று, படையெடுப்பை நடத்திய மந்திரியான ஆரியச் சக்கரவர்த்திகள் அவர்களால் அரசராக நியமிக்கப்பட்டனர். முஸ்லிம் படையெடுப்புக்களினால் பாண்டியர் அரசு பலவீனமானதும், ஆரியச் சக்கரவர்த்தி ஆட்சியாளர்கள் யாழ்ப்பாண அரசை விடுதலைமிக்க அரசாக மாற்றி, இலங்கையில் பிராந்திய சக்தியாக மாற்றினர். யாழ்ப்பாண அரசின் எல்லா அரசர்களும் கூழங்கைச் சக்கரவர்த்தியின் வழித்தோன்றல்களாக கருதப்பட்டனர். கூழங்கைச் சக்கரவர்த்தி கலிங்க மாகனாக சுவாமி ஞானப்பிரகாசர், முதலியார் இராசநாயகம் போன்றோரினால் அவர்களின் பாண்டிய வம்சாவளி குடும்பப் பெயருடன் அடையாளப்படுத்தப்பட்டனர்.

அரசியல் ரீதியாக, 13 ஆம் 14 ஆம் நூற்றாண்டுகளில் அரசு வல்லமையுள்ளதாகப் பரந்தபோது, எல்லாப் பிராந்திய அரசுகளும் அதற்கு கப்பம் செலுத்தின. ஆயினும், அது தென் இந்தியாவின் விஜயநகரத்தில் இருந்து ஆட்சி செய்த விஜயநகரப் பேரரசுடன் எதிர்க்க வேண்டி இருந்தது. அத்தோடு தென் இலங்கையின் கோட்டை இராச்சியத்துடனும் எதிர்க்க வேண்டி இருந்தது. இதனால் அரசு விஜயநகரப் பேரரசின் கீழ் வரவேண்டு ஏற்பட்டதுடன், 1450 முதல் 1467 வரையான காலப்பகுதியில் கோட்டை இராச்சியத்திடன் தன் விடுதலையை இழக்கவும் நேரிட்டது. கோட்டை இராச்சியத்தின் சிதைவு விஜயநகரப் பேரரசின் உடைவு என்பவற்றால், இது மீண்டும் உருவாக்கம் பெற்றது. இது மிகவும் நெருக்கமான வாணிப, அரசியல் தொடர்புகளை தென்னிந்திய தஞ்சை நாயக்கர்கள் அரசுடனும் கண்டி அரசுடனும் கோட்டை இராச்சியத்தின் பிளவுபட்ட அரசுடனும் கொண்டிருந்தது. இக்காலத்தில் இந்துக் கோயில்களின் உருவாக்கம், தமிழ், சமசுகிருத இலக்கிய செழுமை என்பன இடம் பெற்றன.

கலாச்சாரம்
சமயம்
இலக்கியம்
ஆரியச் சக்கரவர்த்திகள் வம்சம்