சில புற்றுநோய்கள் நோய்க்கிருமிகளுடன் தொடர்பு கொள்வதால் கிருமித்தொற்று ஏற்படலாம். பல புற்றுநோய்கள் அதிநுண்ணுயிரால் கிருமித்தொற்று மூலம் ஏற்படுவது; இது விலங்குகளைப் பொறுத்தவரை உண்மை, பறவை களுக்கு மட்டும் விதிவிலக்கு, ஆனால் மனிதர்களுக்கும் உண்மையாகும், ஏனென்றால் உலகில் 15% மனித இன புற்றுநோய்களுக்கு, அதிநுண்ணுயிரே காரணம். மனித இனத்திற்கு புற்றுநோய் விளைவிக்கும் முக்கிய அதி நுண்ணுயிர்கள் மனித பாப்பிலோமா நச்சுயிரி, ஹெபடைடிஸ் B மற்றும் ஹெபடைடிஸ் C அதிநுண்ணுயிரிகள், எப்ச்டேஇன்-பர்ர் அதிநுண்ணுயிரி , மனித T-லிம்போற்றோபிக் அதிநுண்ணுயிரி ஆகியவை ஆகும். சோதனையுடன் நோய் விபரவியல் தரவை ஆராய்வினால் அதினுண்ணியிரிகளின் புற்றுநோய்க் காரணிக்கான பங்கு தெரியவருகிறது மேலும் புகையிலைப்பயன்பாட்டுக்குப் பின் மனிதரில் புற்றுநோயைப் பரப்புவதற்கு இரண்டாம் இடம் வகிப்பதற்கு அவையே காரணம். அதிநுண்ணுயிரிகள் மூலம் தூண்டுதலுக்குள்ளான ட்யுமர்ஸ் (கட்டிகள்) இருவகைகளை சாரும், "கடுமையாக-உருமாறுபவை" அல்லது "மெதுவாக-உருமாறுபவை". கடுமையாக-உருமாறுபவையான அதிநுண்ணுயிரிகள், மிகையாகவும் விரைவாகவும் செயல் புரியும் தன்மை படைத்தவை, வைரல்-ஒன்கொஜனி என்றழைக்கப்படுபவை (v-onc), அத்துடன் பாதிப்படைந்த கலன் v-onc யுடன் தொடர்பு கொண்டதும் உருமாற்றம் அடைந்துவிடுகிறது. அதற்கு எதிர்மறையாக, மெதுவாக உருமாறும் அதிநுண்ணுயிரிகள், அதிநுண்ணுயிரி ஜெனோம் ஆனது தங்க இடம் அளிக்கும் ஜெநோமில் ஒரு ப்ரோடோ ஒன்கோஜினை நுழைக்கிறது. அதி நுண்ணுயிரி மேம்படுத்துனர் அல்லது இதர படியெடுத்தல் கட்டுப்பாட்டு தனிமங்கள் அப்போது அந்த ப்ரோடோ ஒன்கோஜீனிடம் மிகை வெளிப்பாடு செய்து விடுகின்றன. இதனால் கட்டுப்பாடில்லாத கலப்பகுப்பு ஏற்படுகிறது. அதிநுண்ணுயிரிகளை நுழைப்பதற்கான இடம் தனிப்பட்டதாக இல்லாததால், ஒரு ப்ரோடோ-ஓன்கோஜீனுக்கு (முன்னோடி-புற்றணுக்களுக்கு) அருகே நுழைப்பதற்கான வாய்ப்புக்கள் குறைவாகும், அதனால் மிகையாக உருமாறும் அதி நுண்ணுயிரிகளை விட மெதுவாக உருமாறும் அதிநுண்ணுயிரிகளில் மிகவும் தாமதித்தே கிருமித்தொற்று இடங்களில் ட்யுமர்ஸ் (கட்டிகள்) உருவாகும்.

ஹெபடைடிஸ் அதிநுண்ணுயிரிகள், அதில் ஹெபடைடிஸ் B மற்றும் ஹெபடைடிஸ் Cயும் சேரும், ஒரு நீடித்த அதிநுண்ணுயிரி கிருமித்தோற்றத்தை ஏற்படுத்துவதால் அதனால் ஹெபடைடிஸ் B நோயாளிகளுக்கு, கல்லீரல் புற்றுநோய் 0.47% அளவுக்கு ஆண்டொன்றில் விளைகிறது (குறிப்பாக ஆசியாவில், வட அமெரிக்காவில் குறைவாகவும்), மேலும் ஹெபடைடிஸ் C நோயாளிகளுக்கு அது 1.4% அளவுக்கு ஒவ்வொரு ஆண்டும் தென்படுகிறது. ஈரல் கரணைநோய், ஹெபடைடிஸ் நோய் காரணமோ, அல்லது குடிப்பதனாலோ வந்தாலும், கல்லீரல் புற்றுநோயுடன் தொடர்புடையது ஆகும். இரு நோய்களும் கலந்திருந்தால், அதனால் கல்லீரல் புற்றுநோய் ஏற்படும் வாய்ப்பு அதிகமாகிறது. வைரல் ஹெபடிடிஸ் பரவுதல் மேலும் நோய்வாய்ப்படுதல் போன்றவற்றின் பெரிய சுமைகளால், உலக அளவில், கல்லீரல் புற்றுநோய் என்பது மிகவும் பொதுவான, மிகவும் பயங்கரமான புற்றுநோயாகத் திகழ்கிறது.

புற்றுநோய் ஆராய்ச்சியில் நிகழ்ந்து வரும் முன்னேற்றம் காரணம் புற்றுநோயை தடுக்கும் தடுப்பூசி இப்போது கிடைக்கப்பெற்றுள்ளது.

2006 ஆம் ஆண்டில், அமெரிக்க உணவு மற்றும் மருந்து நிர்வாகம், ஒரு மனித பாபில்லோமா வைரஸ் கொண்ட தடுப்பூசியான கர்டாசில் என்பதைப் பயன்படுத்த அனுமதி வழங்கியது. இத்தடுப்பூசியானது நான்கு விதமான எச்பிவி வகையிலான புற்று நோயை கட்டுப்படுத்தும், அவை நாலும் சேர்ந்து 70% கழுத்துப்பட்டை புற்றுநோய் மற்றும் 90% இன உறுப்பு சார்ந்த மறுக்களுக்கும் காரணியாகும். மார்ச் 2007 அன்று, அமெரிக்க நோய்க் கட்டுப்பாடு மற்றும் தடுப்பு மையங்கள் (சிடிசி) அட்வைசரி கம்மிட்டீ ஒன் இம்முனைசேஷன் ப்ராக்டிசெஸ் (ஏசிஐபி ) அதிகாரபூர்வமாக 11–12 வயதுள்ள பெண் குழந்தைகள் இந்த தடுப்பூசியை போட்டுக்கொள்ளுமாறு கேட்டுக்கொண்டது, மேலும் 9 முதல் 26 வயது ஆனவர்கள் கூட இதை பயன்படுத்த ஊக்குவித்தது.

அதிநுண்ணுயிரிகள் அல்லாமல், பாக்டீரியா மற்றும் சில புற்றுநோய்களுக்கும் இடையே உள்ள இணைப்பை ஆராய்ச்சியாளர்கள் கண்டு பிடித்துள்ளனர். இதில் மிக முக்கியமான எடுத்துக்காட்டு, வயிற்றுச்சுவரில் ஏற்படும் நீண்ட நாள் பாதிப்பிற்கும், "ஹெளிகோபாக்டேர் பைலோரி" மற்றும் இரையக புற்றுநோய் இடையே உள்ள உறவு. "ஹெளிகோபாக்டேரா" ல் பாதிப்படைந்த சிலரே புற்றுநோய் பாதிப்புக்கு உள்ளாகிறார்கள் என்றாலும், இந்த நுண்ணுயிரி பொதுவானதாக இருப்பதால், இது போன்ற புற்றுநோய் வருவதற்கு அவையே காரணமாக இருக்கலாம்.

புற்றுநோய் எப்போதும் வலியை ஏற்படுத்துமா?
புறப்பரவியல்
அதிநுண்ணுயிரால் அல்லது நுண்ணுயிரால் கிருமித் தொற்று
வேதிப்பொருட்கள்