தட்பவெப்ப நிலை மாறுதல்களுக்கு மிகுந்த அளவில் உணர் திறன் கொண்ட சுட்டுதல்களில் ஒன்றாகப் பனியாறுகள் கருதப்படுகின்றன; தட்பவெப்ப நிலை குளிர்வடையும்போது (உதாரணமாக, சிறு பனிக்காலம் என்று அறியப்படும் கால கட்டததைப் போல) இவை முன்னேறுகின்றன மற்றும் அது வெப்பமடையும்போது பின்னோக்கிச் செலிகின்றன. இயற்கையாக விளையும் மாறுபடுதன்மை மற்றும் வெளியிலிருந்து வலிய உள்ளிடப்படும் மாறுதல்களைப் பன்மடங்காகிக் காட்டுவது ஆகிய இரண்டிற்குமே, பனியாறுகளின் இவ்வாறான வளர்ச்சியும், குறுக்கமும் பங்களிக்கிப்பதாக உள்ளன.

1970கள் துவங்கி உலகம் முழுமைக்குமான பனியாறுகளின் இருப்புப் பட்டியல் ஒன்று தொகுக்கப்பட்டுள்ளது. ஆரம்ப கட்டத்தில் பெரும்பாலும், வான்வழி எடுக்கப்பட்ட புகைப்படங்கள் மற்றும் வரை படங்களின் அடிப்படையிலேயே தொகுக்கப்பட்ட இது, தற்போது 240,000 கிமீ பரப்பளவில் உள்ள 100,000க்கும் மேலான பனியாறுகளின் விபரமான இருப்புப் பட்டியலாக விளைந்துள்ளது; ஆரம்பகட்ட கணிப்புக்களின்படி, 445,000 கிமீ பரப்பளவில் உள்ள பனியாறுகள் இன்னமும் கணக்கிடப்பட வேண்டியுள்ளன. பனியாற்றுப் பின்னடைவு மற்றும் பனியாறுகளின் மொத்தப் பரப்பளவு மீதம் ஆகியவை பற்றிய தரவுகளை ஒவ்வொரு வருடமும் உலகப் பனியாறு கண்காணிப்பு சேவை என்னும் நிறுவனம் திரட்டுகிறது. இந்தத் தரவுகளிலிருந்து, உலகெங்கும் உள்ள பனியாறுகள் குறிப்பிடத் தக்க அளவில் குறுகுவது அறியப்பட்டுள்ளது. இவற்றில் 1940களில் பனியாறுகளின் பின்னடைவுகள் மிகவும் வலியதாகவும், 1920கள் மற்றும் 1970கள் ஆகிய கால கட்டங்களில் நிலையான அல்லது வளரும் நிலைகளில் பனியாறுகள் இருந்ததாகவும், பின்னர் 1980களிலும், தற்காலத்திலும் மீண்டும் பின்னடைவு கொண்டுள்ளதாகவும் காணப்படுகிறது. மொத்தப் பரப்பளவு மீதத் தரவு என்பதானது, தொடர்ந்து 17 வருடங்களுக்குப் பனியாறு மொத்த பரப்பளவு மீதத்தின் மறிநிலை எண்ணைக் கொண்டுள்ளது.
பனிப்பாளம் உருவாதல் மற்றும் இடைப்பட்ட பனிப்பாள சுழற்சிகள் ஆகியவை, (ஏறத்தாழ மூன்று மில்லியன் வருடங்களுக்கு முன்னதான) பிலியோசின் காலத்தின் இடை நிலையிலிருந்து அதன் பிற்காலங்கள் வரை ஏற்பட்ட மிகவும் குறிப்பிடத் தக்க தட்ப வெப்ப நிலைச் செயற்பாடுகள் ஆகும். தற்போதுள்ள பனிப்பாள இடைக்காலமான (ஹொலொசின்) சுமார் 11,700 ஆண்டுகளாக நீடித்து வந்துள்ளது. கோள் பாதை மாறுபாடுகளினால் உருவாக்கப்பட்ட குறிப்பிடத் தக்க அளவிலான கடல் அளவு மாற்றங்கள், கண்டங்களின் பனிப்பரப்புகள் ஏறுவது மற்றும் குறைவது போன்ற பதிலிறுப்புகள் ஆகியவை தட்பவெப்ப நிலையை உருவாக்க உதவின. இருப்பினும், ஹென்ரிச் நிகழ்வு, டான்ஸ்கார்ட் ஓயெஸ்கர் நிகழ்வு மற்றும் யங்கர் ட்ரையாஸ் ஆகியவற்றை உள்ளிட்ட பிற மாற்றங்கள், அழுத்த விளைவு மற்றும் கோள்பாதை மாற்றங்கள்போல எவற்றின் பாதிப்பும் இல்லாதபோதும், பனிப்பாள மாற்றங்கள் எவ்வாறு தட்பவெப்ப நிலையைப் பாதிக்கக்கூடும் என்பதை விளக்கிக் காட்டுகின்றன.

பனியாறுகள் பின்னடையும்போது மொரைன் என்னும் மண்ணும் கற்களும் நிரம்பிய குவியலை விடுத்துச் செல்கின்றன; இவற்றிலிருந்து, பொக்கிஷத்திற்கு ஈடான - மிகச் சரியாகத் தேதியிடப்படக்கூடிய கனிமம் உள்ளிட்ட- உயிர்ப்பொருட்கூறுகள் கிடைக்கப் பெறுகின்றன. இவற்றிலிருந்து அந்தப் பனியாறு முன்னேறிய மற்றும் பின்னடைந்த கால கட்டங்களைப் பதிவு செய்ய முடிகிறது. 
இதைப் போன்றே, டெஃப்ரொனாலஜி எனப்படும், எரிமலைச் சாம்பலிலிருந்து கால கட்டத்தைக் கணிக்கும் உத்திகள் கொண்டு, மண்ணின் இருப்பிலிருந்து பனியாறுப் போர்வை இல்லாதிருப்பதைக் கண்டறிய முடியும் அல்லது எரிமலை விளிம்புச் சாம்பல் வண்டல்கள் கொண்டு அவற்றின் மிகச் சரியான காலகட்டத்தையும் அறிந்து கொள்ள முடியும்.

சரித்திர மற்றும் தொல்பொருள் ஆதாரம்
பனிக்கட்டி ஆறுகள்
பனிக்கட்டிகள்
தாவரம்