பழங்கால உலகைப் பற்றி அறியப்பட்ட பெரும்பாலானவை பழங்காலத்து வரலாற்றாளர்களின் சொந்தப் பதிவுகளில் இருந்து வருகின்றன. ஒவ்வொரு பண்டைய ஆசிரியரின் ஒருதலைபட்சங்களைக் கணக்கில் எடுத்துக்கொள்வது முக்கியம் என்றாலும், அவர்களின் பதிவுகள் பண்டைய கடந்த காலத்தை பற்றிய நமது புரிதலுக்கு அடிப்படையாகும். ஹெரோடோடஸ், துசி டைடஸ், அரியன், புளுடார்ச், பாலிபியஸ், சிமா கியான், சல்லுஸ்ட், லிவி, யோசபஸ், சுயேடோனியஸ் மற்றும் டாசிடஸ் ஆகியோர் மிகக் குறிப்பிடத்தகுந்த பண்டைய எழுத்தாளர்களில் சிலராவர்.

பண்டைய வரலாற்றை படிக்கும் ஒரு அடிப்படை சிரமம், பதிவு செய்யப்பட்ட வரலாறு மனித நிகழ்வுகளின் முழுமையையும் ஆவணப்படுத்த முடியாது. அந்த ஆவணங்களின் ஒரு பகுதி மட்டுமே இன்றைய தினம் கிடைக்கப்பெறுகின்றன. மேலும், இந்த கிடைக்கப்பெறும் பதிவுகளில் இருந்து பெறப்பட்ட தகவலின் நம்பகத்தன்மை கருதப்பட வேண்டும். சிலரே வரலாறுகளை எழுதுவதற்கு திறன் பெற்றவர்களாக இருந்தனர். ஏனெனில் பண்டைய வரலாற்றின் முடிவிற்குப் பிறகு நீண்ட காலம் வரை கல்வியறிவு கிட்டத்தட்ட எந்த கலாச்சாரத்திலும் பரவலாக இல்லை.

முதன் முதலில் அறியப்பட்ட முறைப்படுத்தப்பட்ட வரலாற்று சிந்தனை பண்டைய கிரேக்கத்தில் ஹலிகர்னசுசின் ஹெரோடோடசில் (484–அண். கி.மு. 425) இருந்து தொடங்கியது. ஏதென்ஸ் மற்றும் ஸ்பார்டாவிற்கும் இடையேயான போரின் பதிவில் துசிடைடஸ் தெய்வீகத் தன்மையை பெரும்பாலும் அகற்றினார். பிற்கால மேற்கத்திய வரலாற்று எழுத்துக்களுக்கு முன்னோடி அமைக்கும் பகுத்தறிவு அம்சத்தை உருவாக்கினார். ஒரு நிகழ்வின் காரணம் மற்றும் உடனடி தோற்றம் ஆகியவற்றிற்கும் இடையே வேறுபாடு காண்ட முதல் நபரும் இவரே ஆவார்.

ரோமானியப் பேரரசு பண்டைய உலகின் மிக அதிக கல்வியறிவு பெற்ற கலாச்சாரங்களில் ஒன்றாகும். ஆனால் அதன் மிக பரவலாக வாசிக்கப்பட்ட வரலாற்றாசிரியர்களால் எழுதப்பட்ட பல படைப்புகள் தொலைந்துவிட்டன. உதாரணமாக, லிவி, கி.மு. 1ம் நூற்றாண்டில் வாழ்ந்த ஒரு ரோமானிய வரலாற்றாசிரியர் “அப் உர்பே கான்டிடா” ("நகர நிறுவலில் இருந்து") என்ற ரோமின் வரலாறை எழுதினார். இது 144 தொகுதிகளாக எழுதப்பட்டது; ஆனால் தற்போது அதில் 35 தொகுதிகள் மட்டுமே எஞ்சியுள்ளன. எனினும் மற்ற தொகுதிகளின் குறுகிய சுருக்கங்கள் எஞ்சியுள்ளன. உண்மையில், எந்த பெரிய ரோமானிய வரலாற்றாளரின் பணியின் சிறுபகுதி மட்டுமே எஞ்சியுள்ளது.

முக்கிய நாகரீகங்கள்
வரலாற்றுக்கு முந்தைய பகுதி
தொல்லியல்
ஆதார நூல்கள்