இந்தியாவின் இறுதிகட்ட சுதந்திரத்திற்கான இத்தகைய தனித்தனி நிகழ்வுகள் மற்றும் கலகங்களின் பங்களிப்புகள் பற்றி உண்மையான மதிப்பீடு மற்றும் அவை சார்ந்த வெற்றி மற்றும் தோல்விகள் இன்னும் வரலாற்றாசியர்களின் விவாதத்திற்குரியவைகளாகவே இருக்கின்றன. சில வரலாற்றாசியர்கள் "வெள்ளையனே வெளியேறு இயக்கம்" முற்றிலும் தோல்வியடைந்ததாக குறிப்பிடுகின்றனர், அத்துடன் இந்தியாவில் பிரித்தானிய அதிகாரத்தை அதிகம் உலுக்கியதாக பிரித்தானிய இந்திய ஆயுதப் படைகளை குறிப்பிடுகின்றனர். நிச்சயமாக சுதந்திரத்தின்போது பிரித்தானிய பிரதமராக இருந்த கிளைமண்ட் அட்லி "வெள்ளையனே வெளியேறு" இயக்கத்தின் பங்களிப்பை குறைவானதாகவே கருதியிருப்பார், கலகங்களுக்கு கொடுக்கப்பட்ட பெரும் முக்கியத்துவம் மற்றும் ராயல் இந்திய ஆயுதப் படையினரிடை எழுந்த அதிருப்திகள் ஆகியவையே இந்தியாவை விட்டு வெளியேறுவது என்ற பிரிட்டிஷாரின் முடிவுக்கு இயக்கு சக்தியாக என்று குறிப்பிடுகின்றனர்.

கல்கத்தா உயர்நீதிமன்ற முன்னாள் தலைமை நீதிபதி பி.வி.சக்ரபர்த்தி எழுதிய கடிதத்திலிருந்து எடுக்கப்பட்ட பகுதி பின்வருமாறு:

நான் அங்கிருந்தபோது, போருக்குப் பிந்தைய பிரித்தானிய பிரதம மந்திரியாக இருந்த கிளைமண்ட் அட்லி இந்தியாவின் சுதந்திரத்திற்கு பொறுப்புடையவராக இருந்தார், இந்தியாவிற்கு வருகைபுரிந்த அவர் கல்கத்தா ராஜ் பவனில் இரண்டு நாட்கள் தங்கியிருந்தார். நான் அவரிடம் நேரடியாகவே இவ்வாறு கேட்டேன்: 'காந்தியின் வெள்ளையனே வெளியேறு இயக்கம் 1947 க்கும் வெகுமுன்னரே தோற்றுப்போய்விட்டது, பிரிட்டிஷார் இந்தியாவைவிட்டு வெகு விரைவாக வெளியேற வேண்டும் என்கிற அளவிற்கு இந்தியச் சூழ்நிலையில் எதுவும் இல்லை. பிறகு ஏன் அவர்கள் அப்படிச் செய்தார்கள்?’ அதற்கு பதிலாக அட்லி சில காரணங்களைக் குறிப்பிட்டார், அதில் முகமுக்கியமானது நேதாஜி சுபாஷ் சந்திரபோஸின் இந்திய தேசிய ராணுவத்தின் நடவடிக்கைகள், அது இந்தியாவில் பிரித்தானிய பேரரசின் அடித்தளத்தை ரொம்பவே பலவீனப்படுத்திவிட்டது, அத்துடன் ஆர்ஐஎன் கலகத்தினால் பிரிட்டிஷாருக்கு இந்திய ஆயுதப் படைகள் இனிமேலும் நம்பிக்கைக்கு உகந்ததாக இருக்காது என்பதை பிரிட்டிஷார் உணர்ந்துவிட்டனர். மகாத்மா காந்தியின் 1942 ஆம் ஆண்டு வெள்ளையனே வெளியேறு இயக்கம் இந்தியாவை விட்டு பிரிட்டிஷார் வெளியேறுவது என்ற முடிவில் எந்த அளவிற்கு செல்வாக்கு செலுத்தியது என்று நான் கேட்டபோது, அட்லி தனது உதடுகளை விரித்து ஒரு புன்முறுவலுடன் உற்று நோக்கியபடி மெதுவாகச் சொன்னார், 'மிகவும் குறைவு'. 
இருப்பினும், சட்டமறுப்பு இயக்கம் நேரடியாகவே இந்திய சுதந்திரத்தை வழிநடத்தியது என்பதற்கு எந்த அடிப்படையும் இல்லை. காந்தியின் பிரச்சாரங்கள்...இந்தியா சுதந்திரத்தை அடைவதற்கு கிட்டத்தட்ட பதினான்கு வருடங்களுக்கு முன்பே நீர்த்துப்போய்விட்டது...முதலாம் உலகப்போரின்போது ஆயுதக் கிளர்ச்சிகளின் மூலம் நாட்டை விடுதலை செய்வதற்கு போர்த்தளவாடங்கள் வடிவத்தில் ஜெர்மானியர்களின் அனுகூலத்தை இந்திய புரட்சியாளர்கள் கோரினர். ஆனால் இந்த முயற்சி வெற்றிபெறவில்லை. இரண்டாம் உலகப்போரின்போது சுபாஷ் போஸ் இதே முறையைப் பின்பற்றி இந்திய தேசிய ராணுவத்தை உருவாக்கினார். அற்புதமான திட்டமிடல் மற்றும் துவக்கநிலை வெற்றிகள் இருந்தபோதிலும் சுபாஷ் போஸின் வன்முறைப் பிரச்சாரம் தோற்றுப்போனது...இந்திய சுதந்திரத்திற்கான போர் ஐரோப்பாவில் ஹிட்லராலும், ஆசியாவில் ஜப்பானும் மறைமுகவாகவேனும் பிரிட்டனுக்கு எதிராக போர்புரிவதாக இருந்தது. இவை எதுவும் நேரடியாக வெற்றிபெறவில்லை, ஆனால் இந்தியாவிற்கு சுதந்திரம் பெற்றுத்தந்த மற்ற மூன்றின் ஒட்டுமொத்த விளைவுதான் இது என்பதை ஒருசிலர் மறுக்கின்றனர். குறிப்பாக, இந்திய தேசிய ராணுவத்தின் விசாரணையின்போது வெளிப்பட்டவை, அது இந்தியாவில் உருவாக்கிய எதிர்வினையானது ஏற்கனவே போரினால் வலுவிழந்திருந்த பிரிட்டிஷாரின் வெளியேறுவது என்ற திட்டத்தை உருவாக்கியது, இந்தியாவில் தங்கள் அதிகாரத்தைப் பாதுகாத்திடுவதற்கு சிப்பாய்களின் விசுவாத்தை இனிமேனும் சார்ந்திருக்க முடியாது என்பதும் காரணமாகும். இதுதான் அவர்கள் இந்தியாவை விட்டு வெளியேறுவது என்ற இறுதி முடிவிற்கு பெரும் தூண்டுதலாக இருந்திருக்க முடியும். .
இருப்பினும், சில இந்திய வரலாற்றாசிரியர்கள் உண்மையில் "வெள்ளையனே வெளியேறு" இயக்கமே இதைப் பெற்றுத்தந்தது என்று வாதிடுகின்றனர். பிந்தைய பார்வையை ஆதரிக்கும் விதமாக பேரரசின் பொருளாதார, அரசியல் மற்றும் ராணுவ வாழ்வாதாரத்தை உறி்ஞ்சிவிட்டது என்பதில் சந்தேகமே இல்லை, அத்துடன் சக்திவாய்ந்த இந்தியர்களின் எதிர்ப்பு பிரித்தானிய அரசாங்கத்தின் ஆன்மாவையும் விருப்பத்தையும் உலுக்கிவிட்டது. இருப்பினும், இதுபோன்ற வரலாற்றாசிரியர்கள் 1947 இல் அதிகாரத்தை மாற்றித்தந்த இந்திய விடுதலைப் போராட்டத்தில் புரட்சி இயக்கங்கள் இயக்கங்களின் பங்களிப்புகளை மறந்துவிடுகின்றனர். இந்தியாவை ஆட்சி செய்வதற்கான பிரித்தானிய பேரரசின் ஆன்மா மற்றும் விருப்பத்தை உலுக்கியது இந்தியர்களுக்கிடையே எழுந்த பொதுவான எதிர்ப்புணர்விற்கான சக்திமிகுந்த அழைப்பா அல்லது பிரித்தானிய இந்திய ஆயுதப் படைகளுக்கு இடையே உருவான கலகம் மற்றும் அடங்க மறுப்பதன் கொந்தளிப்பா என்று பார்த்தால், சுதந்திரம் பேரத்திற்கு இடமற்ற இலக்கு என்றும், ஒவ்வொரு நடவடிக்கையும் இந்த நெருப்பைப் பற்றவைக்க முடியும் என்றும் கூறலாம். முக்கிய காரணம் முன்னெப்போதும் இல்லாத அளவிற்கு முடிவாக சிந்தித்த மில்லியன்கணக்கான மக்கள் மட்டுமே என்று சந்தேகத்திற்கிடமில்லாமல் கூறலாம். மேலும், பிரித்தானிய மக்களும் பிரித்தானிய ராணுவமும் இந்தியாவில் அடக்குமுறையை ஏற்படுத்துவதற்கு விருப்பமற்றிருந்தது, பேரரசின் மற்ற பகுதிகள் தங்கள் சொந்த நாட்டிலேயும்கூட போரிலிருந்து மீள வேண்டியிருந்தது.

பின்புலம்
முதல் உலகப் போர்
பின்விளைவுகள்
முக்கியத்துவம்