மிர்ட்சா எலியட் என்பவர் கருத்துப்படி, நடுக்காலத்தில் மரபு புனைவுகள் பல எழுந்தன. ஒவ்வொரு குழுவும் தனக்கென்று புனைவுகளை உருவாக்கிக் கொண்டது. ஒரு குறிப்பிட்ட தொழில் செய்த குழு தான் தோன்றியது எவ்வாறு என்பதை விளக்க ஒரு மரபு புனைவை உருவாக்கிக்கொண்டது. அது அத்தொழிலில் ஈடுபடுவோருக்கு ஒரு முன்மாதிரியாக விளங்கியது. எடுத்துக்காட்டாக, போர்வீரர் குழுக்கள் தமக்கு முன்மாதிரியாக "லான்சலட்" ("Lancelot") "பார்சிபல்("Parsifal") போன்ற வீரர்கள் பற்றிய கதைப் புனைவுகளைத் தமது வீர செயல்களுக்கு முன்மாதிரியாகக் கொண்டனர். 

நடுக்காலத்தில் நாடோடிக் கவிஞர்கள் பலர் தோன்றினர். அவர்கள் "காதல் புனைவு"களை உருவாக்கி, அவற்றிற்கு இசை அமைத்துப் பாடினர். அப்புனைவுகளில் கிறித்தவ அம்சங்களும் இணைக்கப்பட்டன. 

நடுக்கால மரபு புனைவுளை ஆய்ந்தவர்களுள் ஒருவரான ஜோர்ஜ் எவ்ரி தமது "கிறித்தவ மரபு புனைவு" என்னும் நூலில் அவை பற்றிக் கூறுகிறார். இயேசுவின் அன்னையான மரியா, பிற புனிதர்கள் ஆகியோரின் வரலாற்றை எழுதும்போதும் மரபு புனைவுகள் அவற்றில் இடம்பெற்றன. எடுத்துக்காட்டாக, மரியாவின் பிறப்பு, மரியா சூசையை மணத்தல் ஆகிய நிகழ்ச்சிகளைக் கூறலாம். 

ஒரு மரபு புனைவுப்படி, மரியாவின் பாட்டியான அன்னா கருத்தரிக்க இயலாதிருந்தார். அன்னாவின் உருக்கமான வேண்டுதல் இறைவனை எட்டியது. வானதூதர் ஒருவர் அன்னாவிடம் வந்து, அவர் கவலைப்பட வேண்டியதில்லை என்றும், உலகம் முழுவதும் உயர்த்திப் போற்றவிருக்கின்ற ஒரு குழந்தை ("மரியா") அவருக்குப் பிறக்கும் என்றும் கூறிச்சென்றார். மரியா தம் இளமைப்பருவத்தில் கடின ஒறுத்தல் முயற்சிகளைக் கடைப்பிடித்தார்; வானதூதர்கள் அவருக்குத் தோன்றி அப்பத்தை உணவாகக் கொடுத்தனர். திருமுழுக்கு யோவானின் தந்தையான செக்கரியா என்பவருக்கு ஒரு வானதூதர் தோன்றி, அந்நாட்டுப் பகுதியில் மனைவியை இழந்து வாழ்ந்த அனைத்து ஆண்களையும் ஒருங்கே கூட்டிவரச் சொல்கிறார். அனைத்து ஆண்களும் கூடி வந்த இடத்தில் ஒரு அதிசய நிகழ்ச்சி நடக்கிறது. அங்கு வந்த யோசேப்பு கையில் பிடித்திருந்த கோல் தளிர்விட்டு, பூப்பூக்கிறது. இன்னொரு கதைப்படி, யோசேப்பின் கைக்கோலிலிருந்து ஒரு புறா வெளிப்படுகிறது.இந்த நிகழ்ச்சி வீரமாமுனிவர் இயற்றிய தேம்பாவணி காப்பியத்திலும் காணக்கிடப்பது குறிப்பிடத்தக்கது. 

நடுக்காலத்தில் தோன்றிய கிறித்தவ மரபு புனைவுகள் சில வேளைகளில் பேகனிய புனைவுகளிலிருந்தும் கடவுளர் மற்றும் வீரர்களின் வரலாறுகளிலிருந்தும் பெற்ற பல அம்சங்களை உள்ளடக்கியிருக்கின்றன. 

எடுத்துக்காட்டாக, புனித ஜோர்ஜியார் பற்றி கூறப்படுகின்ற புனைவைக் காட்டலாம். அப்புனைவிலும் அதுபோன்ற பிற புனிதர் பற்றிய புனைவுகளிலும் புனிதர்கள் அரக்கப் பாம்பை அழிக்கும் செய்தியைக் காணலாம். இச்செய்தி அதற்கும் முற்பட்ட காலத்தைச் சார்ந்த வேறு மரபு புனைவுளின் செய்தியை உள்ளடக்கியிருக்கின்றது. எடுத்துக்காட்டாக, உலகைப் படைத்துக் காக்கும் கடவுள் உலகத்தின் ஒழுங்கை குலைத்து அழிவுகொணர முயற்சி செய்கின்ற ஆதிகால ஒழுங்கின்மைக்கு எதிராகப் போராடி அதை அழிக்கின்றார். 

நடுக்காலத்தில் எழுந்த புனைவுகளான ஆர்தர் அரசர் மற்றும் "புனித கிண்ணம்" ("Holy Grail") போன்றவற்றில் கெல்டிக் கலாச்சாரத்தைச் சார்ந்த ஆவியுலக அம்சங்களோடு சிறிது கிறித்தவப் பூச்சும் கலந்துள்ளதாக மிர்ட்சா எலியட் என்னும் அறிஞர் கூறுகின்றார். 

நடுக்காலத்தில் எழுந்த கிறித்தவ மரபு புனைவுகள்
மெய்யியல் மற்றும் அரசியல் வளர்ச்சி பற்றிய கருத்து
வெள்ளப் பெருக்கு
இறக்கும் கடவுள்