ஜூனோ கோவில் இருந்த இடத்தில் மரியா கோவிலுக்கான அடிக்கல் அங்கிருந்த பிசான்சியத் துறவியர் இல்ல இடத்தில் இடப்பட்டதாக 574இல் எழுதப்பட்ட ஒரு குறிப்பு தெரிவிக்கிறது. கிரேக்க வழிபாட்டு முறை அங்கு நிலவியது. 9ஆம் நூற்றாண்டில் அக்கோவில் திருத்தந்தையின் கட்டுப்பாட்டுக்குள் வந்தது. அவர் அக்கோவிலைப் புனித ஆசீர்வாதப்பர் சபைத் துறவியரிடம் ஒப்படைத்தார். 

பின்னர் மரியா கோவில் புனித பிரான்சிசு சபைத் துறவியரிடம் 1249-1250இல் கொடுக்கப்பட்டது. அக்கால கட்டத்தில்தான் இக்கோவில் கட்டடம் உரோமை கலைவழிப் பாணியையும் கோத்திக் பாணியையும் பெற்றது. பண்டைய உரோமைக் கட்டடங்களிலிருந்து பெறப்பட்ட 22 பெரிய தூண்கள் தமக்குள் வேறுபட்டவையாக இருந்தாலும் இக்கோவில் கட்ட பயன்பட்டன. இன்று இப்பெரும் தூண்கள் கோவிலின் நடுநீள்பகுதியை அதன் பக்கப் பகுதிகளிலிருந்து பிரிக்கின்ற வளைவுகளைத் தாங்கும் வகையில் உள்ளன.

நடுக்காலத்தில் இக்கோவில் வளாகம் சமயம், சமூகம் சார்ந்த நிகழ்ச்சிகளை நிர்ணயிக்கும் மையமாக மாறியது. 14ஆம் நூற்றாண்டில் மக்களாட்சி உணர்வு மேலோங்கிய நிலையில் கோலா தி ரியேன்சோ (Cola di Rienzo) என்பவர் இக்கோவிலுக்கு இட்டுச் செல்கின்ற பிரமாண்டமான படிக்கட்டைத் திறந்துவைத்தார். அகன்று விரிந்த 124 படிகள் இக்கோவிலின் அழகைக் கூட்டுகின்றன. இப்படிக்கட்டை 1348இல் வடிவமைத்தவர் சிமோனே அந்த்ரேயோஸ்ஸி (Simone Andreozzi) என்னும் கட்டடக் கலைஞர் ஆவார். உரோமை நகரில் அழிவைக் கொணர்ந்த கொள்ளைநோயிலிருந்து மரியாவின் வேண்டுதலால் விடுதலை கிடைத்ததற்கு நன்றியாகக் கோவில் படிக்கட்டு அர்ப்பணிக்கப்பட்டதாக வரலாறு.

இன்றும் கூட "வானக பீட மரியா கோவில்" உரோமை ஆட்சிக் குழுவினர் மற்றும் மக்களின் கோவில் என்றே குறிக்கப்படுகிறது. மரியா கோவிலை அடுத்து கம்பிதோலியோ குன்றில் உரோமை நகராட்சி மன்றம் உள்ளது. சமயமும் சமூகமும் ஒன்றோடொன்று இணைந்தும் உரசியும் சமன்தேடும் வகையில் பண்டைய உரோமையில் செயல்பட்டதுபோல இன்றும் செயல்படுகின்றன என்பது இங்கே அடையாள முறையில் தெரிகிறது எனலாம். 

கோவிலுக்கு இட்டுச் செல்லும் படிக்கட்டு கரடுமுரடாகவும் செங்குத்தாக எழுவதாகவும் உள்ளது. அதற்கு மாறாக, உரோமை நகராட்சி மன்றத்திற்கு இட்டுச் செல்லும் படிக்கட்டோ பளபளப்பாகவும் எளிதாகக் காலெடுத்து வைத்துச் செல்லும் விதத்தில் மிக அகன்றும் உள்ளன. அதுபோல, கரடுமுரடான படிக்கட்டின் உச்சியில் வெறுமையான செங்கல்லால் கட்டப்பட்டு, யாதொரு அலங்காரமும் இன்றி மரியா கோவில் மலைபோல் எழுகிறது. கலையழகோடு சிறிதுசிறிதாக உயர்ந்துசெல்லும் ஓரச் சுவர்களைக் கொண்ட உரோமை நகராட்சி மன்ற படிக்கட்டு அகலமும் நீளமும் இசைவுற அமைந்த விரிவளாகத்திற்குப் பயணியரைக் கொண்டு சேர்க்கின்றது. அவ்விரிவளாகத்தை எழிலுற வடிவமைத்தவர் உலகப் புகழ் பெற்ற மைக்கலாஞ்சலோ என்னும் கலைஞர் ஆவார்.

மரியா கோவிலின் முகப்பு இன்று வெறுமையாகக் காட்சி தந்தாலும் முன்னர் கற்பதிகை ஓவியங்களாலும் சுவர்ச் சித்திரங்களாலும் அணிசெய்யப்பட்டிருந்தன என்று கலை வரலாற்றாசிரியர் கருதுகின்றனர். நடு வாயிலுக்கு மேலே தெரிகின்ற குழியில் ஒரு பெரிய கடிகாரம் 1412இல் வைக்கப்பட்டிருந்தது. பொதுமக்கள் நேரம் கணிக்க உரோமையில் அமைக்கப்பட்ட முதல் கடிகாரம் அதுவே.

கோவிலில் உள்ள கலைப் பொருள்கள்
கோவில் முகப்பும் கட்டடமும்
கோவில் எழுந்த வரலாறு
மரியா கோவிலின் உட்புற அமைப்பு