மெக்சிகோவிற்கு வந்த மார்த்தி கியூப விடுதலையை மட்டும் அன்றி அந்நாட்டின் குடிமக்களுக்கு இருந்த உள்ளூர் பிரட்சனைகளை பற்றியும் எழுத ஆரம்பித்தார். கூடவே தனது கவிதை, மொழிபெயர்ப்பு ஆகியவற்றோடு நாடகங்களையும் எழுத ஆரம்பித்தார். amor con amor se paga ("காதலோடு காதலைத் திருப்பிக் கொடு") எண்ற இவரது நாடகம் மெக்சிகோவின் முன்னனி நாடகக் குழுவால் தயாரிக்கப்பட்டு புகழ் பெற்றது. மெக்சிகோ வந்த ஒரே வருடத்திலேயே, மார்த்தி "கொரிசித்தா” எனப்படும் மெக்சிகோ எழுத்தாளர்கள் மற்றும் கலைகர்களுக்கான சங்கத்தில் உறுப்பினராக சேர்த்துக் கொள்ளப்பட்டார். இந்த சங்கத்திலேயே இவர் தனது எதிர்கால மனைவியான சயாசு பசானை சந்தித்தார்.

1877ல் தனது அடையாளத்தை மறைத்துக் கொண்டு, வேறு பெயரில் கியூபா சென்ற மார்த்தி, ஒரு மாதத்திற்கும் குறைவான நாட்களே அங்கு தங்கினார். பிறகு மெக்சிகோ வழியாக குவாத்தமாலா சென்ற மார்த்திக்கு அங்கு பேராசிரியர் பணி கிடைத்தது. சான் கார்லசு பல்கலைக்கழகத்தின் பிரென்ச்சு, ஆங்கிலம், இடாய்ச்சு மற்றும் இத்தாலிய இலக்கியம், வரலாறு, மற்றும் தத்துவம் ஆகிய துறைகளின் தலைவராக நியமிக்கப்பட்டார். இடையில் ஒரு முறை மெக்சிகோ சென்று திரும்பிய மார்த்தி, 1878ல் தனது தாயகமான கியூபாவிரற்கு வந்து சேர்ந்தார். தொடர்ந்து தனது காதலியான சயாசு பாசனை மணந்தார். அதே ஆண்டு அக்டோபர் மாதத்தில் மார்த்தி வின்னப்பித்த வழக்கறிங்கறாக பயிர்ச்சி பெறுவதர்க்கான வின்னப்பத்தை எசுப்பானிய அரசு நிராகரித்தது. எனவே பேராசிரியராக தனது வாழ்க்கயை தொடர்ந்தார்.

மெக்சிகோ மற்றும் குவாத்தமாலா
கியூப புரட்சி
மரணம்
நியூ யோர்க்