குர்ஜரா - பிரதிஹாரா பேரரசின் ஒரு பகுதியான இப்பிரதேசம் 1100 CE வரை வலிமை மிக்க பார்குஜார் அரசரால் ஆளப்பட்டு வந்தது.

1459 ஆம் ஆண்டில் ராத்தூர் குலத்தின் ராஜ்பூட் தளபதி ராவ் ஜோதா ஜோத்பூரை உருவாக்கினார். ஜோத்பூரை சுற்றியுள்ள அனைத்து ஆட்சி பரப்புகளையும் ராவ் ஜோதா வெற்றிகொண்டார். பின்னர் மார்வார் என்ற மாநிலத்தை நிறுவினார். ராவ் ஜோதா அருகில் இருந்த நகரமான மேண்ட்ரோவைச் சேர்ந்தவர் ஆவார். தொடக்கத்தில் மாநிலத்தின் தலைநகரமாக இந்த நகரம் கருதப்பட்டது. எனினும் ராவ் ஜோதா காலத்திலேயே விரைவில் சோத்பூர் தலைநகரானது. டெல்லியில் இருந்து குஜராத்திற்கு செல்லும் முக்கிய சாலை இணையும் இடத்தில் இந்நகரம் அமைந்துள்ளது. அபின், செம்பு, பட்டு, மிதியடிகள், ஈச்ச மரங்கள் மற்றும் காஃபி போன்ற பொருட்களின் வர்த்தகம் இந்நகரின் முக்கிய வருவாயாக இருக்கிறது.

இதன் முந்தைய வரலாற்றில் முகலாயப் பேரரசின் கீழ் ஒரு மானிய நிலமாக இந்த மாநிலம் மாறியது. இன்னும் கொடுக்கப்பட்டிருக்கும் ராஜ மரியாதையால் அவர்கள் சில உட்புற சுய ஆட்சியை அனுபவிக்கின்றனர். இந்த வரலாற்று காலத்தின் போது மகாராஜா ஜஸ்வண்ட் சிங் போன்ற பல்வேறு சிறப்புமிக்க தளபதிகளுடன் இந்த மாநிலத்தை முகலாயர்கள் அளித்தனர். உலகில் ஜோத்பூரின் பிரபலத்தின் காரணமாக அந்நகரம் மற்றும் அதன் மக்கள் பயனடைந்தனர். கலை மற்றும் கட்டடக்கலையின் புதிய பாணிகளின் மூலம் உள்ளூர் வர்த்தகர்களுக்கு அவர்கள் தோற்றம் மற்றும் வாய்ப்புகளை வழங்கினர். இதன் மூலம் இந்தியா முழுவதும் அவர்களது அடையாளத்தை ஏற்படுத்தினர்.

இந்த மாநிலத்தை (c.1679) ஒளரங்கசீப் குறிப்பாக சிறுபான்மையினரின் போலிக்காரணங்களால் தனதாக்கிக் கொண்டார். ஆனால் 1707 ஆம் ஆண்டில் ஒளரங்கசீப் இறந்த பிறகு இதன் சரியான அரசனின் ஆட்சிக்கு மீண்டும் சேர்க்கப்பட்டது. 1707 ஆம் ஆண்டுக்குப் பிறகு முகலாயப் பேரரசு படிப்படியாக சரியத்தொடங்கியது. ஆனால் உட்சதியால் சோத்பூர் நீதிமன்றத்திற்கு தீங்கிழைக்கப்பட்டது. ஆனால் இந்த சூழ்நிலைகளில் இருந்து ஆதாயமடையும் நோக்கில் நிலக்கிழார்களாக அப்பிரதேசத்தை ஆக்கிரமித்த முகலாயர்கள் மார்வார் வழிவந்தவர்களின் சச்சரவுகளையும் மற்றும் மராத்தாக்களின் குறிக்கீடையும் வரவேற்றனர். எனினும் நிலைப்புத் தன்மை மற்றும் அமைதிக்காக இது ஏற்படுத்தப்படவில்லை. 50 ஆண்டுகாலப் போர்கள் மற்றும் ஒப்பந்தங்கள் மாநிலத்தின் செல்வத்தை சீரழித்தன. இதனைப் பயன்படுத்திக் கொண்டு 1818 ஆம் ஆண்டில் ஆங்கிலேயருடன் நேச நாடுகளும் படையெடுத்து வந்தன.

ஆங்கிலேயர் ஆட்சி காலத்தின் போது ராஜ்புட்டனாவின் அனைத்து நிலப்பகுதியையும் விட அதிகமான நிலத்தை சோத்பூர் மாநிலம் கொண்டிருந்தது. அமைதி மற்றும் நிலைத்தன்மையின் கீழ் சோத்பூர் செழித்தோங்கியது. இது இந்த வரலாற்று காலத்தின் ஒரு தரக்குறியீடாக இருந்தது. இந்த மாநிலத்தின் நிலப்பகுதி 23543 mi² ஆக இருந்தது. மேலும் 1901 ஆம் ஆண்டில் இதன் மக்கள் தொகை 44,73,759 ஆக இருந்தது. இது ஒரு தோராயமான மதிப்பாக £35,29,000/ வருவாயைக் கொண்டிருக்கிறது. அதன் வணிகர்களான மார்வாரிகள் இந்தியா முழுவதிலும் வர்த்தகத்தில் ஆதிக்கம் செலுத்துபவர்களை அவர்களது இடத்தை ஆக்கிரமித்து வளர்ச்சிபெறவோ அல்லது ஒரு எல்லைக்கு மேல் வளர்ச்சி அடையவோ அனுமதிப்பதில்லை. 1947 ஆம் ஆண்டில் இந்தியா சுதந்திரம் அடைந்த பிறகு இந்த மாநிலம் இந்தியாவுடன் இணைக்கப்பட்டது மற்றும் ராஜஸ்தானின் இரண்டாவது நகரமாக சோத்பூர் விளங்கியது.

ஜோத்பூரின் மகாராஜா ஆட்சி செய்து வந்த கோர்வார் பிரதேசத்தின் மீது ஓஸ்வல் ஜெயின்கள் கவனம் செலுத்தினர். மேலும் ஓஸ்வல் ஜெயின்கள் அதிகப்படியான செல்வத்தை மற்றும் இரத்தினக் கற்களை ஜோத்பூரின் மகாராஜாவிற்கு நன்கொடையளித்ததன் மூலம் ஜோத்பூரின் வலிமையான அஸ்திவாரத்திற்கு முக்கியப் பங்காற்றியுள்ளனர். மேலும் செல்வ வளமிக்க ஓஸ்வல் ஜெயின் வணிகர்களை நாகர் செத் அல்லது பல்வேறு பிற கெளரவமான தலைப்புகளில் அழைத்து கெளரவிப்பதற்கு சோத்பூர் மகாராஜா இதனைப் பயன்படுத்துகிறார்.

பிரிவினையின் போது ஜோத்பூரை ஆட்சி செய்த ஹன்வண்ட் சிங் இந்தியாவுடன் சேர்வதற்கு விரும்பவில்லை. ஆனால் இறுதியில் சுதந்திர இந்தியாவில் ஜோத்பூரின் தலைநகர மையத்தின் பின்னால் உள்துறை அமைச்சர் சர்தார் வல்லபாய் பட்டேலின் சிறப்பான தலைமையில் இந்நகரம் இந்தியாவுடன் இணைக்கப்பட்டது. பின்பு மாநில மறுஅமைப்பு சட்டம் 1956 ஆம் ஆண்டுக்குப் பிறகு இது ராஜஸ்தான் மாநிலத்தின் ஒரு பகுதியாக மாற்றப்பட்டது.

புவியியல் மற்றும் பருவநிலை
வரலாறு
போக்குவரத்து
சமையற்கலை