உடற்கூற்றியல் அடிப்படையிலான தற்கால மனிதனின் மிகப் பழைய புதைபடிவப் பதிவுகள் எதியோப்பியாவில் கண்டுபிடிக்கப்பட்டுள்ளன. இதன்படி, அப்பகுதியில் மனிதர்கள் சுமார் 195,000 ஆண்டுகளுக்கு முன் தோன்றியதாகக் கருதப்படுகின்றது. உடற்கூற்றியலின் அடிப்படையில் தற்கால மனிதர்களை ஒத்திருந்தாலும், தொல்லியல் சான்றுகளின்படி அவர்களுடைய நடத்தைகள் முந்திய ஓமினிடுகளிலும் அதிகம் வேறுபட்டிருந்ததாகத் தெரியவில்லை. இவர்கள் முன்னரைப் போன்றே செப்பமற்ற கற்கருவிகளைப் பயன்படுத்தி வந்ததோடு, ஒப்பீட்டளவில் செயல்திறன் குறைந்த முறைகளைப் பயன்படுத்தியே வேட்டையாடி வந்தனர். எனினும், இற்றைக்குச் சுமார் 164,000 ஆண்டுகளுக்கு முன்பிருந்தே, மனிதர்களுடைய நடத்தைகள் கூடிய சிக்கல்தன்மை கொண்டவையாக மாறியிருந்தமைக்கான சான்றுகள் தென்னாபிரிக்காவில் கிடைத்துள்ளன. ஏறத்தாழ 50,000 ஆண்டுகளுக்கு முன் தற்கால மனிதனுக்குரிய முழுமையான நடத்தைகள் உருவாகிவிட்டதாகக் கருதப்படுகிறது. இக் காலத்தில், கடற்கரையை அண்டிய வாழ்க்கை முறைகளுக்கும், ஓட்டு மீன்களை உணவாகக் கொள்ளும் வழக்கத்துக்கு ஏற்ற கருவிகளின் சிக்கல்தன்மை வளர்ச்சிக்கும் சான்றுகள் தென்படுகின்றன. இந்த வாழ்க்கைமுறை, பனிக்கட்டிக்கால நிலைமைகளோடு தொடர்புடைய தட்பவெப்ப வாழிடச் சூழல் அழுத்தங்களுக்கான ஒரு எதிர்வினையாக இருக்கக்கூடும். இக்காலத்திய கற்கருவிகள் துல்லியமாக ஒரேமாதிரியான வடிவத்தில் மீண்டும் மீண்டும் செய்யப்பட்டவையாகக் காணப்படுகின்றன. எலும்புகள், விலங்குக் கொம்புகள் போன்றவற்றாலும் கருவிகள் செய்யப்பட்டன. அத்துடன் அக் காலத்துக் கருவிகள், பயன்பாட்டு அடிப்படையில் இலகுவாக வகைப்படுத்தக்கூடிய வகையிலும் உள்ளன. அவற்றை, எறிவதற்கான கூர்முனைகள், செதுக்குக் கருவிகள், கத்தி விளிம்புகள், துளைக் கருவிகள் என இலகுவாக அடையாளம் காண முடிகின்றது. பிள்ளைகளுக்கும், பிற குழு உறுப்பினர்களுக்கும், கருவிகளைச் செய்யக் கற்பிப்பது, மொழியின் துணை இல்லாவிட்டால் கடினமானது.

மொழியின் படிமலர்ச்சியில் மிகப் பெரிய முன்னேற்றம், திருத்தமற்ற, பிட்யின் போன்ற தொடர்புப் பரிமாற்ற முறையிலிருந்து, தற்கால மொழிகளையொத்த இலக்கணத்துடனும் தொடரியல் அம்சங்களுடனும் கூடிய கிரியோல் போன்ற மொழியாக மாறியது ஆகும். இத்தகைய ஒரு முன்னேற்றம், சடுதியான மரபணு மாற்றம் போன்றவற்றினால் ஏற்படக்கூடிய உயிரியல் மாற்றம் மூளையில் ஏற்பட்டிருந்தாலே சாத்தியம் எனச் சில அறிஞர்கள் கருதுகின்றனர். FOXP2 போன்ற மரபணு ஒன்று சடுதியான மாற்றத்துக்கு உட்பட்டிருக்கக் கூடும் என்றும், இதனால், மனிதருக்கு மொழியாற்றல் ஏற்பட்டிருக்கக் கூடும் என்றும் சிலர் கருத்துக்களை முன்வைத்து உள்ளனர். இத்தகைய ஒரு சடுதியான மாற்றம் 100,000 ஆண்டுகளுக்கு முந்திய காலப் பகுதிக்கும், 50,000 ஆண்டுகளுக்கு முந்திய காலப் பகுதிக்கும் இடையில் கிழக்கு ஆப்பிரிக்கப் பகுதியில் எங்கோ ஓரிடத்தில் ஏற்பட்டிருக்கலாம் என்பதற்கான சான்றுகள் உள்ளன.
இது சடுதியாகக் குறிப்பிடத்தக்க பல மாற்றங்களை ஏற்படுத்தியதைப் புதைபடிவப் பதிவுகள் காட்டுகின்றன. எனினும், மொழி படிப்படியாக ஆயிரக்கணக்கான ஆண்டுக் காலப்பகுதியில் வளர்ந்ததா அல்லது சடுதியாக உருவானதா என்பது இன்னும் சர்ச்சைக்கு உரியதாகவே உள்ளது.

புரோக்கா பகுதியும், வேர்னிக் பகுதியும் மனித மூளையிலும் காணப்படுகின்றன. முதல் பகுதி அறிதிறன்சார்ந்த (cognitive) செயற்பாடுகளிலும், நிலையான (perceptual) செயற்பாடுகளிலும் ஈடுபடுகின்றது. இரண்டாவது மொழித் திறமைக்கு உதவுகிறது. உயர் விலங்கினங்கள் தொடர்பில் குறிப்பிடப்பட்ட மூளைத்தண்டு, லிம்பிக் தொகுதி என்பன மனிதரிலும், சிரித்தல் அழுதல் போன்ற பேச்சு அல்லாத ஒலிகளைக் கட்டுப்படுத்துகின்றன. இது, மனித மொழியின் மையமாக, எல்லா உயர் விலங்குகளின் மூளையிலும் காணப்படும் நரம்புச் சுற்றுக்களின் மேம்பட்ட ஒரு அமைப்பே என்பதைக் காட்டுகிறது. இந்த மாற்றமும், இதனால் ஏற்பட்ட மொழிசார் தகவல் பரிமாற்றத்துக்கான திறனும் மனிதனுக்கே தனித்துவமான அம்சங்களாகத் தெரிகிறது. இது, மனிதர் உயர் விலங்குக் கால்வழியிலிருந்து பிரிந்த பின்னரே மொழித்திறன் உறுப்புக்கள் அவர்களுக்கு ஏற்பட்டதைக் காட்டுகிறது.

மனித மொழிக்கான உயிரியல் அடிப்படைகள்
பொதுமை இலக்கணம்
ஓமோ சாப்பியன்சு
மொழி அமைப்புக்கள்