மலேரியா இரண்டு கட்டமாக மனிதர்களுக்கு உருவாகிறது: எக்ஸோஎரித்ரோசைட்டிக் (exoerythrocytic) மற்றும் எரித்ரோசைடிக் (erythrocytic) கட்டம். எக்ஸோஎரித்ரோசைட்டிக் கட்டத்தில் ஈரலுக்குரிய அமைப்பில் அல்லது கல்லீரலில் நோய்த்தொற்று ஏற்படுகிறது. எரித்ரோசைட்டிக் கட்டத்தில் எரித்ரோசைடுகள் அல்லது இரத்த சிவப்பணுக்களில் நோய்த்தொற்று ஏற்படுகிறது. நோய்த்தொற்றுடைய ஒரு கொசு உணவை எடுத்துக்கொள்வதற்காக ஒரு நபரின் தோலைக் கடிக்கும் போது கொசுவின் உமிழ் நீருடன் சேர்ந்து வித்துயிரிகளும் இரத்த ஓட்டத்தில் நுழைந்து கல்லீரலுக்கு செல்கின்றன. மனிதர்களுக்குள் நுழைந்த 30 நிமிடங்களிலேயே வித்துயிர்கள் ஹெபட்டோசைட்டுகளுக்கு நோய்த்தொற்றை ஏற்படுத்தி 6 முதல் 15 நாட்களில் அறிகுறிகளற்றும் பாலிலி முறையிலும் பெருக்கமடையும். கல்லீரலுக்கு வந்த உடனேயே இந்த உயிரினங்கள் ஆயிரக்கணக்கான வளருயிரிகளாக பெருக்கமடைகின்றன. இவை பெருக்கமடைந்தவுடன் இரத்தத்தில் தப்பிச் சென்று இரத்த சிவப்பணுக்களுக்கு நோய்த்தொற்றை ஏற்படுத்துகின்றது. வாழ்க்கை சுழற்சியின் எரித்ரோசைட்டிக் நிலை இவ்வாறு ஆரம்பமாகிறது. நோய்த்தொற்றுடையவரின் கல்லீரல் உயிரணு செல் சவ்வின் மூலம் ஒட்டுண்ணிகள் அதனுடைய தோற்றத்தை மறைத்துக்கொண்டு கல்லீரலிலிருந்து தப்பிச் செல்கிறது.

இரத்த சிவப்பணுக்களில் ஒட்டுண்ணிகள் மேலும் பெருக்கமடைந்து புதிய இரத்த சிவப்பணுக்களுக்கு நோய்த்தொற்றை ஏற்படுத்துவதற்கு அதனுடைய ஊட்டுயிரிகளிலிருந்து பாலிலி முறையில் ஒரு குறிப்பிட்ட கால இடைவெளியில் வெளியாகிறது. இது போன்று பலப் பெருக்கமடையும் சுழற்சிகள் நடைபெறும். இது போன்று ஒரே சமயத்தில் பல வளருயிரிகள் தப்பிச் சென்று இரத்த சிவப்பணுக்களுக்கு நோய்த்தொற்றை ஏற்படுத்தும் போது முதல் நிலை காய்ச்சல் ஏற்படுகிறது.

சில "P. விவக்ஸ்" மற்றும் "P. ஓவலே" வித்துயிரிகள் எக்ஸோஎரித்ரோசைட்டிக் கட்ட வளருயிரிகளாக உடனடியாக மாறுவதில்லை. அதற்கு மாறாக இவை ஹிப்னோசோயட்டுகளை (hypnozoites) உற்பத்தி செய்து குறிப்பிட்ட மாதங்களிலிருந்து (பொதுவாக 6 முதல் 12 மாதங்கள் இருக்கலாம்) மூன்று வருடங்கள் வரையிலும் செயலற்றதாக இருக்கும். செயலற்றதாக இருந்த பிறகு அவை மறுபடியும் செயல்பட தொடங்கி வளருயிரிகளை உற்பத்தி செய்யும். மலேரியாவின் இந்த இரண்டு இனங்களின் நீண்ட நோய்க்காப்புக் காலத்திற்கும் காலத்தாமதத்துடன் நோய் மறுபடியும் ஏற்படுதலுக்கும் ஹிப்னோசோயட்டுகள் காரணமாக இருக்கின்றன.

உடலின் நோய் எதிர்ப்பு மண்டலத்தனால் ஒட்டுண்ணிகளை எதிர்த்துப் போராட முடியாது. ஏனெனில் கல்லீரல் மற்றும் இரத்த உயிரணுக்களில் மனிதனுள் இருக்கும் ஒட்டுண்ணியின் வாழ்க்கை சுழற்சி அமைந்திருக்கிறது. மேலும் தடுப்பாற்றல் முனைந்து காணல் திறனிற்கும் புலப்படாத வகையில் அமைந்துள்ளது. எனினும், நோய்த்தொற்றுடைய இரத்த உயிரணுக்கள் சுழற்சியின் போது மண்ணீரலில் அழிக்கப்பட்டுவிடும். இதை தவிர்ப்பதற்கு, "P. ஃபால்ஸிபாரம்" ஒட்டுண்ணிகள் நோய்த்தொற்றுடைய இரத்த உயிரணுக்களின் மேல் பரப்பில் ஒட்டும் தன்மையுடைய புரதங்களை வெளிக்காட்டுகிறது. இதனால் சிறிய இரத்த குழல்களின் சுவர்களில் இரத்த அணுக்கள் ஒட்டிக்கொள்கின்றன. இதன் மூலம் பொது சுற்றோட்டத்திலும் மண்ணீரலிலும் ஒட்டுண்ணிகளை இணைத்துவிடுகிறது. மலேரியாவின் இரத்த இழப்பு சோகை சிக்கலை அதிகரிப்பதற்கு இந்த ஒட்டும் தன்மையே முக்கிய காரணியாக இருக்கிறது. இந்த நோய்த்தொற்றுடைய இரத்த சிவப்பணுக்கள் அதிகமாக இணைந்ததன் காரணத்தினால் உயர் அகத்தோலியம் சார்ந்த நுண்சிரைகள் (சுற்றோட்ட மண்டலத்தின் மிகச்சிறிய கிளைகள்) அடைபட்டுவிடலாம். இந்த குழல்களில் அடைப்பானது நஞ்சுக்கொடி சார்ந்த மற்றும் பெருமூளை சம்பந்தப்பட்ட மலேரியா ஆகியவற்றின் அறிகுறிகளுக்குக் காரணமாக இருக்கலாம். பெருமூளை சம்பந்தப்பட்ட மலேரியாவில் இரத்த சிவப்பணுக்களின் இணைப்பினால் மூளை இரத்தத் தடையை அதிகரிக்க செய்து ஆழ்மயக்கத்தையும் (கோமா) ஏற்படுத்தலாம்.

இரத்த சிவப்பணு மேல் பரப்பிலுள்ள ஒட்டும் தன்மை கொண்ட புரதங்கள் (PfEMP1 என்று அழைக்கப்படும் "பிளாஸ்மோடியம் ஃபால்ஸிபாரத்திற்கான" எரித்ரோசைட் சவ்வு புரதம் 1) நோய் எதிர்ப்பு மண்டலத்திற்கு உட்பட்டவையாகவே இருப்பினும், அதனுடைய அதிகளவு வகைகள் இருப்பதன் காரணத்தினால் நல்ல தடுப்பாற்றல் இலக்குகளாக அவை கருதப்படுவதில்லை; ஒர் ஒற்றை ஒட்டுண்ணியில் குறைந்தது 60 வேறுபாடுகள் கொண்ட புரதங்களாவது இருக்கும் மற்றும் ஒட்டுண்ணி தொகுதிகளினுள் வரம்பற்ற வகைகளும் இருக்கின்றன. ஒரு திருடன் மாறுவேடங்களை மாற்றுவது போல் அல்லது ஓர் ஒற்றன் பல கடவுச்சீட்டுகளை வைத்திருப்பதுப் போல் ஒட்டுண்ணிகளும், PfEMP1 மேல் பரப்பு புரதங்களுக்கு இடையே எங்கு வேண்டுமானாலும் அதனுடைய தோற்றத்தை மாற்றிக்கொள்ளும் திறன் கொண்டதாக இருக்கிறது. இதன் மூலம் போராடி துரத்தும் நோய் எதிர்ப்பு மண்டலத்தை விட இது ஒரு படி முன்பு உள்ளது.

சில வளருயிரிகள் ஆண் மற்றும் பெண் புணரிச்செல்களாக மாறுகின்றன. நோய்த்தொற்றுடைய ஒரு நபரின் தோலை ஒரு கொசு கடிக்கும் போது இரத்தத்தினுள் உள்ள புணரிச்செல்களையும் சேர்த்து அந்த கொசு எடுத்துக்கொள்ளும் வாய்ப்பிருக்கிறது. ஒட்டுண்ணியின் கருத்தரித்தல் மற்றும் பாலியல் மறுசேர்க்கை கொசுவின் குடலில் நடைபெறுகிறது. இதனால் கொசு, நோயின் இறுதி ஊட்டுயிர் என்று வரையறுக்கப்படுகிறது. புதிய வித்துயிரிகள் உருவாகி கொசுவின் உமிழ் நீர்சுரப்பிகள் வழியாக பயணம் செய்து சுழற்சியை முழுமை செய்கின்றன. கொசுக்கள் கர்ப்பிணிகளை அதிகம் தாக்கக்கூடியதாக இருக்கின்றன. குழந்தை இறந்தே பிறத்தல், குழந்தை இறக்கும் பண்பு மற்றும் குழந்தை எடை குறைவாக பிறத்தல் ஆகியவை கர்ப்பிணிகளுக்கு மலேரியா ஏற்படுவதனால் உண்டாகிறது. குறிப்பாக "P. ஃபால்ஸிபாரம்" நோய்த்தொற்றின் காரணத்தினால் இவை ஏற்படுகின்றன. "P. விவக்ஸ்" போன்ற மற்ற இன நோய்த்தொற்றுகளும் இதற்கு காரணமாக இருக்கின்றன.

தாலசரத்தங்கள் (தாலசமீயாசிஸ்)
எச்எல்ஏ மற்றும் இண்டர்லியூக்கின்-4
நோய் பரப்பும் உயிரியைக் கட்டுப்படுத்துதல்
நோய் தோன்றும் முறை