பணவீக்கம் என்பது உண்மையில் நாணயத்தின் மதிப்பிறக்கத்தையே குறிக்கும். தங்கமானது நாணயமாகப் பயன்படுத்தப்படும் போது, அரசாங்கம் தங்க நாணயங்களைச் சேகரித்து, உருக்கி பின்னர் வெள்ளி, தாமிரம் அல்லது ஈயம் போன்ற பிற உலோகங்களுடன் கலந்து அதே பண மதிப்பில் வெளியிடுகிறது. தங்கத்துடன் பிற உலோகங்களைக் கலந்து செறிவைக் குறைப்பதன் மூலம், நாணயங்களைத் தயாரிக்கத் தேவைப்படும் தங்கத்தின் அளவை அதிகரிக்காமல், வெளியிடப்படும் மொத்த நாணயங்களின் எண்ணிக்கையை அதிகரிக்க அரசாங்கத்தால் முடிகிறது. இவ்விதமாக ஒரு நாணயத்திற்கான செலவு குறைக்கப்படுவதால், உரிமை வரி அதிகரிப்பால் அரசாங்கம் இலாபமடைகிறது. இந்த உத்தியினால் பண இருப்பு அதிகரிக்கப்படுகிறது, அதே நேரத்தில் ஒவ்வொரு நாணயத்தின் ஒப்பீட்டு மதிப்பும் குறைக்கப்படுகிறது. இந்த ஒப்பீட்டு மதிப்பு குறைவதால் நுகர்வோருக்கு, அதே மதிப்புள்ள பொருள் மற்றும் சேவைக்கு அதிக அளவு நாணயங்கள் தேவைப்படும். ஒவ்வொரு நாணயத்தின் மதிப்பும் குறையும் போது, இந்தப் பொருள்களும் சேவைகளும் விலையேற்றத்திற்குட்படும். 

19 ஆம் நூற்றாண்டில், பொருள்களின் விலை ஏற்றத்திற்கும் வீழ்ச்சிக்கும் காரணாமாக விளங்கும் மூன்று தனித்தனிக் காரணிகளை பொருளியலாளர்கள் வகைப்படுத்தினர்: பொருள்களின் "மதிப்பு" அல்லது வளங்கள் விலைகளில் ஏற்படும் மாற்றம், பின்னாளில் நாணயத்தில் உள்ள உலோக உள்ளடக்கத்தில் ஏற்படும் ஏற்ற இறக்கமான "பணத்தின் விலையில்" ஏற்படும் மாற்றம் மற்றும் நாணயத்திற்குச் சமமான பரிமாற்றப்படக்கூடிய உலோகத்தின் அளவை விட ஒப்பீட்டில் அதிகமாகிவிடும் மொத்தப் பணத்தின் அளவின் அதிகரிப்பினால் ஏற்படும் "நாணயத் தேய்மானம்" ஆகியவையாகும். அமெரிக்க உள்நாட்டுப் போர் நடைபெற்ற போது அச்சிடப்பட்ட தனியார் வங்கி நாணயத்தின் வளர்ச்சியைத் தொடர்ந்து, "பணவீக்கம்" என்ற சொல், பரிமாற்றக்கூடிய நாணயத்தின் அளவானது அந்தப் பரிமாற்றத்துக்குத் தேவையான உலோகத்தின் அளவை விட அதிகமாவதால் ஏற்படும் விளைவான "நாணயத் தேய்மானத்தை" நேரடியாகக் குறிப்பதானது. பின்னர் பணவீக்கம் என்ற இந்தச் சொல், பொருள்களின் விலையேற்றத்தைக் குறிக்காமல் நாணயத்தின் மதிப்பின் வீழ்ச்சியையே குறித்தது. 

வங்கி நோட்டுகளின் அதிக இருப்புக்கும் அவற்றின் மதிப்புக் குறைவதற்கும் உள்ள தொடர்பை டேவிட் ஹியூம் மற்றும் டேவிட் ரிக்கார்டோ போன்ற மரபார்ந்த பொருளியலாளர்கள் குறிப்பிட்டுள்ளனர், அவர்கள் பொருள்களின் விலையில் இந்த நாணய மதிப்புக் குறைவு (பின்னாளில் "பணம் சார்ந்த பணவீக்கம்" என்றழைக்கப்பட்டது) என்ன விளைவை (பின்னாளில் "விலை சார்ந்த பணவீக்கம்" என்றும் பின்னர் "பணவீக்கம்" என்றும் அழைக்கப்பட்டது) ஏற்படுத்தும் என்பது குறித்து ஆராய்ந்தும் விவாதித்தும் வந்தனர்.

வாழ்வினச் செலவுப் படி
பணவீக்கம் தோன்றும் முறைகள்
மூலங்கள்
கூலி மற்றும் விலைக் கட்டுப்பாடுகள்