தொல்லியல் கடந்தகால மனித நடத்தையை விளக்கும் புனரமைக்கும் முயற்சியில் தொல்பொருட்களை அகழ்வாராய்ச்சி மற்றும் ஆய்வு செய்தல் ஆகும். தொல்பொருள் ஆய்வாளர்கள் கடந்த காலத்தில் வாழ்ந்த மக்கள் எப்படி இருந்தார்கள் என்பதற்கான தடயங்களை, பழங்கால நகரங்களின் இடிபாடுகளை அகழ்வாய்வதின் மூலம் கண்டுபிடிக்கின்றனர். தொல்பொருள் ஆராய்ச்சியாளர்களால் கண்டுபிடிக்கப்பட்ட பழங்கால வரலாற்றின் சில முக்கியமான கண்டுபிடிப்புகள் கீழே கொடுக்கப்பட்டுள்ளன :

பண்டைய வரலாற்றின் காலவரிசை
பாரம்பரிய பழங்காலம்
தொல்லியல்
ஆர்மீனியா