பாட்டி ராஜ்புட் இனத்தை சேர்ந்தவர்கள், பாட்டி என்ற முன்னோர்களின் பெயர்களிலிருந்து தங்கள் பெயரை எடுத்துக் கொண்டவர்கள், பஞ்சாப்பில் பழங்குடியினராக இருந்த போது போர் வீரர்களாக புகழ் பெற்றவர்கள் ஆகியோர் பெரும்பாலும் ஜெய்சால்மரில் வசித்தனர். பிறகு இந்தக் குழுவானது தெற்கு நோக்கி பயணித்து இந்திய பாலைவனங்களில் அடைக்கலம் புகுந்தது. அன்று முதல் அந்த பாலைவனங்கள் அவர்களின் வாழிடமானது.
இந்த பகுதியானது குர்ஜார்-ப்ராதிஹாரா பேரரசின் ஒரு பகுதியாகவும் மற்றும் 11 ஆம் நூற்றாண்டு வரை பர்குஜார் என்ற அரசனால் ஆட்சி செய்யப்பட்டது. பாட்டி குடும்பத்தின் புகழ்பெற்ற இளவரசன் டியோராஜ், ஜெய்சல்மேர் வம்சத்தின் உண்மையான நிறுவனராக மதிக்கப்பட்டார் இவருடன் ராவல் பெயரும் தொடங்கப்பட்டது. 1156 ஆம் ஆண்டு டியோராஜ்லிருந்து ஆறாவது பின்னவரான ராவல் ஜெய்சால், கோட்டை மற்றும் ஜெய்சல்மேர் நகரத்தை நிறுவினார். அவர் தனது பழைய தலைநகரமான லோத்ருவாவை நீக்கி விட்டு ஜெய்சால்மரை புதிய தலைநகரமாக உருவாக்கினார் (லோத்ருவா, ஜெய்சால்மரிலிருந்து 15 கிமீ வட-மேற்கு திசையில் உள்ளது). 1293 ஆம் ஆண்டு பேரரசர் அலா-உத்-தின் கில்ஜியை பாட்டிகள் கோபமூட்டி அவரது படைகள் ஜெய்சாலமர் நகரம் மற்றும் கோட்டையை கைப்பற்ற காரணமாயினர். இதனால் சில நாட்களுக்கு இந்த இடம் தனித்து விடப்பட்ட‌து. தற்போது நன்கான சாஹிப் மாவட்டம் என்று அறியப்படும் தால்வாண்டிக்கு சில பாட்டிகள் இடம் பெயர்ந்தனர். நன்கான சாஹிப் (பஞ்சாப், பாகிஸ்தான்) மற்றும் மற்றவர்கள் பூட்டோ என்ற பெயருடன் லார்கானாவாக (சிந், பாகிஸ்தான்) குடியேறினர். நன்கான சாஹிப்பில், பாட்டி குழுக்கள் ராய் ஃபோகி மற்றும் ராய் புளர் பாட்டி வயதுவரிசையில் வந்தவர்களாக இருக்கலாம். இதற்கு பிறகு ராவல் சாஹல் சிங் காலம் வரை எதையும் பதிவு செய்ய இயலவில்லை. இவரது ஆட்சி காலத்தில் பாட்டிகளின் வரலாற்றில் புதிய சகாப்தம் ஏற்பட்டதாக முகலாயப் பேரரசர் சாஜஹான் தனது மேலாத்திக்கத்தில் இருந்த போது ஒப்புக் கொண்டார். ஜெய்சால்மரின் இளவரசர்கள் அக்கால கட்டத்தில் ஆட்சிக்கு வந்துவிட்டனர். ஆனால் அந்த காலம் முதல் 1762 ஆம் ஆண்டு ராவல் முல்ராஜை வாரிசாக ஏற்கும் வரை மாநிலத்தின் செல்வமானது சரிந்து, பெரும்பாலான அதிகாரவரம்புகளை இழந்தது. 1818 ஆம் ஆண்டில் முல்ராஜ் பிரிட்டிஷுடன் அரசியல் கூட்டில் இணைந்தார். 1887 ஆம் ஆண்டு பிறந்த மஹரவால் சலிவாஹன் 1891 ஆண்டு நாட்டுத்தலைமை மீது நாட்டம் கொண்டார்.

பாட்டி ராஜ்புட் குழுவின் ஆட்சியாளரான ஜெய்த்சிம்ஹாவை ஜெய்சல்மேர் மஹாராஜாக்களின் வம்சாவழியினர் தொடர்ந்தனர். ஜோத்புர் மற்றும் பிக்னீரை சேர்ந்த சக்திவாய்ந்த ரத்தோர் குழுக்கள் பாட்டி ராஜ்புட்டி இனத்தவரின் முக்கியமான எதிரிகளாக இருந்தார்கள். கோட்டைகள், குட்டைகள் அல்லது கால்நடைகள் போன்ற உடைமைப் பொருள்களுக்காக அவர்கள் போரிட்டுக் கொண்டனர். ஒட்டக சவாரி செய்யும் இந்தியர் மற்றும் ஆசிய வியாபாரிகள் பயணம் செய்த பாரம்பரிய வணிக வழியில் பயணம் செய்யும் நிறுத்தமாக ஜெய்சல்மேர் அமைந்திருந்தது. இந்த வழியானது இந்தியா மற்றும் மத்திய ஆசியா, எகிப்து, அரபியா, பெரிசியா, ஆப்பிரிக்கா மற்றும் மேற்குப் பகுதிகள் ஆகிய பகுதிகளை இணைத்தது.

ஜெய்சல்மேர் கோட்டை
வரலாறு
புவியியல்
இளவரசுக்குரிய ஜெய்சல்மேர்