1905 இல், வைஸ்ராயும் கவர்னர் ஜெனரலுமான (1899–1905) ஜார்ஜ் நதானியல் கர்ஸான், முதலாம் கெட்லஸ்டன் மார்க்யூ கர்ஸான், வங்காள இந்து அறிவுஜீவிகள் உள்ளூர் மற்றும் தேசிய அரசியலில் குறிப்பிடத்தகுந்த செல்வாக்கு செலுத்திய பெரும் மக்கள்தொகை அடர்த்தி மிகுந்த பகுதியில் நிர்வாகத்திறனை மேம்படுத்துவதற்காக வங்காளப் பிரிவினை (1905) உத்தரவிட்டார். இந்தப் பிரிவினை வங்காளிகளுக்கு அதிர்ச்சியூட்டியது. அரசாங்கம் இந்திய மக்களின் அபிப்பிராயத்தை கேட்கத் தவறியதோடு மட்டுமல்லாமல், அந்தச் செயல்பாடு பிரிட்டிஷாரின் பிரித்தாளும் சூழ்ச்சியை பிரதிபலிப்பதாகவும் இருந்தது. கொந்தளிப்பான சூழ்நிலை தெருக்களிலும் பத்திரிக்கைகளிலும் பரவியது, காங்கிரஸ் கட்சி "சுதேசி" கொள்கையின் கீழ் பிரித்தானிய தயாரிப்புகளை புறக்கணிக்கத் தொடங்கியது. மக்கள் ஒருவருக்கொருவர் தங்கள் கைகளில் ராக்கி கட்டிக்கொண்டும் "ஆரந்தன்" (உணவு எதுவும் சமைக்காமை) அனுசரித்தும் தங்கள் ஒற்றுமையை வெளிப்படுத்தினர்.

வங்காளப் பிரிவினையின்போது புதிய முறைகளிலான போராட்டம் அறிவிக்கப்பட்டது. இவை சுதேசி மற்றும் புறக்கணிப்பு போராட்டங்களுக்கு வழிவகுத்தது. காங்கிரஸ் வழிநடத்திய பிரித்தானிய பொருட்களை புறக்கணித்தல் போராட்டம் மிகவும் வெற்றிகரமாக அமைந்ததோடு சிப்பாய் கலகத்திலிருந்து வெளித்தெரியாத அளவிற்கு இருந்த பிரித்தானிய படைகளுக்கான எதிர்ப்பையும் வெளிக்கொணர்ந்தது. தொடர்ச்சியான வன்முறைகளும் கொந்தளிப்புகளும் நாட்டின் சில பகுதிகளில் ஏற்பட்டன (பார்க்க அலிப்பூர் குண்டுவெடிப்பு வழக்கு). பிரிட்டிஷார் 1909 இல் தொடர்ச்சியான அரசியலமைப்பு மறுசீரமைப்புகளை அறிவித்தும், பேரரச மற்றும் மாகாண சபைகளில் சில மிதவாதிகளை நியமித்தும் இந்தச் சூழ்நிலையத் தணிக்க முயற்சித்தனர். பிரிட்டிஷார் கூடுதல் நன்மதிப்பு நடத்தையாகக் கண்டது என்னவென்றால், 1911 இல் பேரரசரான ஐந்தாம் ஜார்ஜ் '[டெல்லி தர்பார்#1911 ஆம் ஆண்டு தர்பார்" (தங்கள் ஆட்சியாளர் மீதான விசுவாசத்தை வெளிப்படுத்துவதற்கான விஷயங்களுக்காக கூட்டப்படும் பாரம்பரிய மன்றம்) கலந்துகொள்வதற்காக இந்தியாவிற்கு வருகைபுரிந்தார், அச்சமயத்தில் அவர் வங்காளப் பிரிவினையை திரும்பப் பெற்றுக்கொள்வதாக அறிவித்ததோடு, பின்னாளில் புது டெல்லி ஆன டெல்லியின் வடக்குப்பகுதியில் உடனடியாக கட்டப்படவிருந்த புதிதாக திட்டமிடப்படும் நகரத்திற்கு தலைநகரத்தை கல்கத்தாவிலிருந்து மாற்றுவதாகவும் அறிவித்தார். இருப்பினும், 1912 ஆம் ஆண்டு டிசம்பர் 23 இல் நடத்தப்பட்ட இடமாற்ற விழாவானது, பின்னாளில் டெல்லி-லாகூர் சதித்திட்டம் என்று அறியப்பட்ட இந்திய வைஸ்ராய் சார்லஸ் ஹர்டிங்கை கொலைசெய்வதற்கு நடந்த முயற்சியாகக் குறிப்பிடப்பட்டது.

1857 ஆம் ஆண்டு இந்தியப் புரட்சி
வங்காளப் பிரிவினை
பின்புலம்
உப்புப் போராட்டம் மற்றும் கீழ்படியாமை