தட்சிணாமூர்த்தி அல்லது "ஞான தட்சிணாமூர்த்தி"' என்பவர் சிவன் குரு நிலையில் காணப்படுகின்ற அம்சமாகும். விழிப்புணர்வு, புரிதல், அறிவு போன்ற அனைத்தும் அறிந்தவர் என்ற நிலையில் அவர் கருதப்படுகிறார். இச்சிற்பமானது சிவனை ஒரு யோக, இசை, மற்றும் அறிவின் ஆசிரியராக இருந்து சாத்திரங்களை சீடர்களுக்கு விளக்கும்முகத்தான் அமைந்துள்ளது. அவர் அறிவின் கடவுளாகவும். தியானத்தை உணர்த்துபவராகவும் வழிபடப்படுகிறார். சிவனின் இவ்வகையான உருவ வழிபாடு இந்தியாவின் தென் மாநிலங்களில், குறிப்பாக தமிழகத்தில் பிரபலமானதாகும். "தட்சிணா" என்பது தென் திசையைக் குறிக்கும் நிலையில் இந்த சிற்பமானது பெரும்பாலும் தென் திசையை நோக்கியே, கருவறை கோஷ்டத்தில் காணப்படும்.

கிராமத் தெய்வங்கள்
தட்சிணாமூர்த்தி
துர்க்கை
நாயன்மார்கள்