ஈலியம் நியான், ஆர்கான் முதலான முதல் மூன்று மந்த வாயுக்கள், பிசுமத்தை அடுத்துள்ள குறுகிய அரைவாழ்வுக் கால ஆயுள் கொண்ட தனிமங்கள் தவிர, கிட்டத்தட்ட தனிம வரிசை அட்டவணையிலுள்ள எல்லா தனிமங்களுடனும், நைட்ரசன் வினைபுரிகிறது. இவ்வினைகளால் அளப்பரிய வெவ்வேறு பண்புகளும் பயன்பாடுகளும் கொண்ட இரட்டைச் சேர்மங்கள் உருவாகின்றன . பல இரட்டைச் சேர்மங்கள் அறியப்பட்டாலும் நைட்ரசன் ஐதரைடுகள், ஆக்சைடுகள் மற்றும் புளோரைடுகள் விதிவிலக்காகும். பல தனிமங்களுடன் பலவிகிதவியல் அளவுகளிலும் நைட்ரசன் இணைந்துள்ளது. (உதாரணம்: 9.2 < x < 25.3 அளவுகளுக்காக MnN, Mn6N5, Mn3N2, Mn2N, Mn4N மற்றும் MnxN). மேலும் இவற்றை உப்பு போன்றவை என்றும் வைரம் போன்றவை என்றும் வகைப்படுத்துகிறார்கள். பொதுவாக உலோகங்கள் நைட்ரசனுடன் அல்லது அமோனியாவுடன் நேரடியாக வினைபுரிவதால் இவ்வகை சேர்மங்கள் உருவாகின்றன. உலோக அமைடுகளின் வெப்பச் சிதைவு வினையினாலும் இவை உருவாகின்றன :
இச்செயல்முறை பல்வேறு வழிமுறைகளில் நடைபெறுகிறது. கார உலோகங்களும் காரமண் உலோகங்களும் மிகுந்த அயனிப்பண்புடைய நைட்ரைடுகளாகும். Li3N (Na, K, Rb, மற்றும் Cs தனிமங்களளும் M3N2 (M = Be, Mg, Ca, Sr, Ba) நிலையான நைட்ரைடுகளாக உருவாவதில்லை. மின்சுமை பகிர்வு நிறைவடையவில்லை என்றாலும் இவை N3− எதிமின் அயனியின் உப்புகளாகக் கருதப்படுகின்றன. எனினும், கார உலோக அசைடுகளும் KN3 யும் நேரியல் N3− எதிமின் அயனியின் உப்புகள் Sr(N3)2 மற்றும் Ba(N3)2 என்பது நன்கறிந்ததே ஆகும். அயனிப்பண்பு குறைந்த தொகுதி 11 முதல் 16 வரையிலான உலோகங்களின் அசைடுகள் சிக்கலான கட்டமைப்பைக் கொண்டுள்ளன. சிறு அதிர்ச்சிகளும் அவற்றை உடனடியாக வெடிக்கச் செய்கின்றன 

சயனோசன் ((CN)2), முப்பாசுபரசு பென்டாநைட்ரைடு (P3N5), இருகந்தக இருநைட்ரைடு (S2N2), நாற்கந்தக நான்குநைட்ரைடு (S4N4) உள்ளிட்ட பல சகபிணைப்பு இரட்டை நைட்ரைடுகள் அறியப்படுகின்றன. சகபிணைப்பு சிலிக்கன் நைட்ரைடு (Si3N4), சகபிணைப்பு செருமானியம் நைட்ரைடு (Ge3N4) போன்ற சேர்மங்களும் அறியப்படுகின்றன. குறிப்பாக சிலிக்கான் நைட்ரைடு சிட்டங்கட்டுதலுக்கு ஏற்ற ஒரு நம்பிக்கைக்குரிய பீங்கான் தயாரிப்புக்குப் பயன்படுகிறது. குறிப்பாக, குழு 13 நைட்ரைடுகள் பல குறைக்கடத்திகளாக செயற்படுகின்றன. கிராபைட்டும் வைரம், சிலிக்கான் கார்பைடு ஆகியனவற்றுடன் ஒத்த எலெக்ட்ரான் எண்ணிக்கையுடையனவாகவும், ஒத்த கட்டமைப்புக்களையும் கொண்டுள்ளன. குழுவின் கீழே செல்லச் செல்ல இவற்றின் பிணைப்புகள் சகபிணைப்பிலிருந்து அயனிப்பிணைப்பாகவும் உலோகப் பிணைப்பாகவும் மாற்றமடைகின்றன. குறிப்பாக B–N அலகு C–C பிணைப்புடன் ஒத்த எலக்ட்ரான் எண்ணிக்கையைப் பெற்று, போரானுக்கும் நைட்ரசனுக்கும் இடைபட்ட உருவளவை கார்பன் கொண்டுள்ளது. போரசீனில் உள்ள போரான்-நைட்ரசன் பிணைப்புக்கு இக்கோட்பாடு சரியாகப் பொருந்தவில்லை., எலக்ட்ரான் குறைவு காரணமாக போரான் எளிமையாக அணுக்கருநாட்ட தாக்கத்துக்கு உட்படுகிறது. முழுமையாக கார்பனைக் கொண்டுள்ள வளையங்களில் இது சாத்தியமில்லை .

நைட்ரைடுகளின் மிகப்பெரிய வகையாக சிற்றிடைவெளி நைட்ரைடு வகை உள்ளது. MN, M2N, M4N போன்ற வாய்ப்பாடுகளைக் கொண்டிருக்கும் இவ்வகை நைட்ரடுகளில், சிறிய நைட்ரசன் அணுக்கள் உலோகக் கனசதுரம் அல்லது அறுங்கோண நெருக்கப் பொதிவு கட்டமைப்புகளின் இடைவெளியில் பொருந்தி நிரம்பியுள்ளன. வேதியியலில் இவை மந்தமானவையாகவும், மிகவும் கடினமான, ஒளிபுகாதனவாகவும் காணப்படுகின்றன. 2500 °செல்சியசு வெப்பநிலைக்கு மேற்பட்ட உயர் வெப்பநிலைகளில் மட்டுமே இவை உருகும். மேலும் இவை உலோகங்கள் போல் மின்சாரத்தைக் கடத்துகின்றன. மிகவும் மெதுவாக நீராற்பகுப்பு அடைந்து அமோனியா அல்லது நைட்ரசனை கொடுக்கின்றன.

ஈனிகளில் நைட்ரைடு எதிர்மின் அயனியே (N3−)வலிமையான π கொடையாளி ஆகும். (O2−) நைட்ரைடுக்கு அடுத்த வலிமையான ஈனியாகும். நைட்ரிடோ அணைவுச் சேர்மங்கள் பொதுவாக அசைடுகளை வெப்பச் சிதைவுக்கு உட்படுத்தி அல்லது அமோனியாவை புரோட்டான் நீக்கம் செய்து தயாரிக்கப்படுகின்றன. இறுதியில் உள்ள {≡N}3− குழுவில் இவை ஈடுபடுகின்றன. நேரியல் அசைடு எதிர்மின் அயனி நைட்ரசு ஆக்சைடும் கார்பனீராக்சைடு, சயனேட்டுகள் போன்றவற்றுடன் ஒத்த எலக்ட்ரான் எண்ணிக்கை கொண்டு அணைவுச் சேர்மங்களைக் கொடுக்கிறது. கார்பனேட்டு, நைட்ரேட்டுகளுடன் ஒத்த எண்ணிக்கை கொண்டுள்ள நைட்ரைடுகளும் அறியப்படுகின்றன.

ஆலைடுகளும் ஆக்சோஆலைடுகளும்
பண்புகள்
நைட்ரைடுகள், அசைடுகள் மற்றும் நைட்ரிடோ அணைவுகள்
ஐசோடோப்புகள்