இந்திய விடுதலைக்குப்பின், 1960களில் கால மாற்றத்திற்கேற்ப சிறப்புக்காவல் நிறுவனத்தின் அமைப்பிலும், செயல்பாடுகளிலும் மாற்றம் தேவைப்பட்டது. 1946-ஆம் ஆண்டின் தில்லி சிறப்பு போலீஸ் படையின் கீழ், 1963-ஆம் ஆண்டு மத்திய உள்துறை அமைச்சகம் பிறப்பித்த நிர்வாக ஆணையின் காரணமாக ஏற்படுத்தப்பட்ட புலனாய்வு அமைப்புதான் சிபிஐ. இதற்கு மத்திய அமைச்சரவையோ அல்லது குடியரசுத் தலைவரோ ஒப்புதல் அளிக்கவில்லை.சி.பி.ஐ யின் முதல் இயக்குனராக திரு.டி.பி.கோஹ்லி பொறுப்பேற்றார் (ஏப்ரல்1,1963-மே31,1968). திரு.கோஹ்லி உத்திரப்பிரதேசம் மற்றும் மத்தியப்பிரதேச மாநிலங்களின் காவல்துறைகளில் உயர்பதவிகளை வகித்தவர்; பின்னர் சிறப்புக்காவல் துறையின் தலைமைக் காவல் ஆய்வாளராகப் பதவி உயர்வு அளிக்கப்பெற்றார். அவரது தொலைநோக்குப் பார்வையால் இவ்வமைப்பு மிகச்சிறந்த புலனாய்வு முகமையாக வளர்ச்சியடையத் தொடங்கியது. 

1987ஆம் ஆண்டு ஊழல் எதிர்ப்புப்பிரிவு மற்றும் குற்றப்பிரிவு(தனி) என்னும் இரண்டு சிறப்புப்பிரிவுகள் உருவாக்கப்பட்டன. பொருளாதாரக் குற்றங்கள் தவிர்த்து பொதுவான குற்றங்களிலும் கூடுதல் கவனம் செலுத்தும் வகையில் குற்றப்பிரிவு(தனி) உருவாக்கப்பட்டது. இந்திய அரசியலமைப்புச் சட்டப்படி, சி.பி.ஐ நடுவண் பட்டியலில் இருப்பதால், குற்றங்கள் நடைபெற்ற மாநிலங்களுக்கல்லாமல் நடுவணரசுக்கே அறிக்கை தாக்கல் செய்கிறது.

சிபிஐயின் உருவாக்கம்
சிபிஐ பாசறை
சிபிஐயின் உள்ளமைப்பு
சிறப்புக்காவல் நிறுவனம்