அணு நைட்ரசன் என்றும் அழைக்கப்படும் வீரிய நைட்ரசன், மூவியங்குறுப்பாக மூன்று இணையில்லா எலக்ட்ரான்களைக் கொண்டிருப்பதால் மிகவும் வினைத்திறன் மிக்கதாக உள்ளது, கட்டற்ற நைட்ரசன் அணுக்கள் எளிதாக பல தனிமங்களுடன் வினைபுரிந்து நைட்ரைடுகளை உருவாக்குகின்றன. கட்டற்ற இரண்டு நைட்ரசன் அணுக்கள் ஒன்றுடன் ஒன்று மோதி கிளர்வு நிலை N2 மூலக்கூறுகளை உருவாக்குகின்றன. இம்மோதலின் போது அதிக அளவு ஆற்றல் வெளியிடப்படுகிறது. கார்பனீராக்சைடு, தண்ணீர் போன்றவற்றில் சமபிளவு வினையில் CO மற்றும் O அல்லது OH மற்றும் H இயங்குறுப்புகள் தோன்றும் வினையை இது ஒத்துள்ளது. 0.1-2 மில்லிமீட்டர் பாதரச அழுத்தத்தில் நைட்ரசன் வாயு வழியாக மின்சாரத்தைச் செலுத்தும் போது மென்மஞ்சள் நிற ஒளிர்வுடன் அணு நைட்ரசன் உற்பத்தியாகிறது. மின்சாரம் செலுத்துவது நிறுத்திய பின்பும் பல நிமிடங்களுக்குப் பிறகு இவ்வொளிர்வு மெல்ல மறைகிறது .
அணு நைட்ரசன் பெரும் வினைத்திறன் கொண்டதாக இருக்கையில், அடிப்படை நைட்ரசன் வழக்கமாக N2 என்ற மூலக்கூறாக, டைநைட்ரசனாக தோன்றுகிறது. செந்தர நிலையில் இம் மூலக்கூறு நிறமற்று, மணமற்று மற்றும் சுவையற்று டையாகாந்த வாயுவாக உள்ளது -210 ° செல்சியசு வெப்பநிலையில் உருகுவதாகவும் -196 ° செல்சியசு வெப்பநிலையில் கொதிக்கும் பண்பையும் கொண்டுள்ளது . அறை வெப்பநிலையில் டைநைட்ரசன் பெரும்பாலும் வினைபுரிவதில்லை. ஆனால் இலித்தியம் உலோகத்துடனும் சில இடைநிலை உலோக அணைவுகளுடனும் வினைபுரிகிறது. ஏனெனில் இதில் இடம்பெற்றுள்ள தனித்துவமான N≡N முப்பிணைப்பு இதற்குக் காரணமாகும். முப்பிணைப்புகள் மிகவும் குறுகலானவையாகவும் அதிக பிரிகை ஆற்றல் மிக்கவையாகவும் வலிமையோடு உள்ளன. இங்கு பிணைப்பு நீளம் 109.76 பைக்கோ மீட்டர் மற்றும் பிரிகை ஆற்றல் 945.41கியூ/மோல் ஆகும். இதுவே டைநைட்ரசனின் மந்தவினைக்கு காரணமென்று விவரிக்கப்படுகிறது .

சில்படிகள், பலபடிகள் போன்ற பிற நைட்ரசன் வடிவங்கள் தோன்றவும் சாத்தியமுள்ளதாக அறியப்படுகிறது. அவைகளை செயற்கை முறையில் தொகுக்க முடிந்தால், அவற்றை மிக அதிக ஆற்றல் அடர்த்தி மிக்க சக்திவாய்ந்த உந்துபொருளாகவும் அல்லது வெடிபொருளாகவும் பயன்படுத்தப்படுத்த முடியும் . ஏனெனில் அவையாவும் டைநைட்ரசனாக சிதைவடைகின்றன. அவற்றினுடைய முப்பிணைப்பு, N≡N (பிணைப்பு ஆற்றல் 946 கியூ⋅மோல்−1) இரட்டைப் பிணைப்பு, N=N (பிணைப்பு ஆற்றல் 418 கியூ⋅மோல்−1) அல்லது ஒற்றைப் பிணைப்பு, N–N (பிணைப்பு ஆற்றல் 160 கியூ⋅மோல்−1) களை விட வலிமையானது ஆகும். உண்மையில் ஒற்றைப் பிணைப்பைக் காட்டிலும் முப்பிணைப்பின் ஆற்றல் மூன்று மடங்கு அதிகமானதாகும். பெரும்பாலான நடுநிலை பாலிநைட்ரசன்கள் சிதைவுக்கு எதிரான தடையை பெற்றிருப்பதில்லை என்பதுதான் ஒரு மிகப்பெரிய குறைபாடு ஆகும். ஒரு சில விதிவிலக்குகள் இருந்தாலும் அவற்றை தயாரிப்பது மிகவும் சவாலான ஒரு செயலாக உள்ளது. மாறாக, அசைடு (N−3), பென்டசீனியம் (N+5), பென்டசோலைடு போன்ற நேர்மின் அயனி மற்றும் எதிர்மின் அயனி பாலி நைட்ரசன்கள் இதை நன்றாக விளக்குகின்றன . உயர் அழுத்தம் (1.1 மில்லியன் வளிமண்டல அழுத்தம்) மற்றும் உயர் வெப்பநிலையில் (2000 கெல்வின் வெப்பநிலை)யில் வைரபணை செல்லில் இது உற்பத்தி செய்யப்படும்போது நைட்ரசன் ஒற்றை பிணைப்புடன் மறைவுறா கனசதுர படிக அமைப்பில் பலபடியாகிறது. வைரத்தைப் போல அமைப்புடன் வலிமையான சகப்பிணைப்பைக் கொண்டு நைட்ரசன் வைரம் என அழைக்கப்படுகிறது .

வளிமண்டல அழுத்தத்தில் மூலக்கூற்று நைட்ரசன் 77 கெல்வின் வெப்பநிலையில் (-195.79 பாகை செல்சியசு) திரவமாக சுருங்குகிறது. திண்ம நைட்ரஜன் இரு வேற்றுருக்களைக் கொண்டுள்ளது. அவற்றை ஆல்பா ,பீட்டா நைட்ரஜன் என்பர். 63 கெல்வின் வெப்பநிலையில் (-210.01 பாகை செல்சியசு) பீட்டா நைட்ரசன் என்ற புறவேற்றுமை வடிவத்தை அடைகிறது. 35.4 கெல்வின் வெப்பநிலையில் (−237.6 ° செல்சியசு) மற்றொரு புறவேற்றுமை வடிவமான ஆல்பா நைட்ரசனாக படிகமாகிறது.
திரவ நைட்ரஜன், தோற்றத்தில் தண்ணீரைப் போலவே ஆனால் தண்ணீரின் அடர்த்தியில் 80.8% அடர்த்தியைக் கொண்டிருக்கும் நிறமற்ற திரவமான திரவ நைட்ரசன் ஒரு பொதுவான உறைகலவை ஆகும். கொதி நிலையில் திரவ நைட்ரசனின் அடர்த்தி 0.808 கிராம்/மில்லி ஆகும். திடநைட்ரசன் பல படிகவியல் மாறுபாடுகளைக் கொண்டுள்ளது. புளூட்டோவின் மேற்பரப்பிலும் டிரைட்டன் போன்ற சூரியக் குடும்பத்தின் புறவெளி நிலவுகளிலும் திடநைட்ரசன் காணப்படுகிறது. குறைவான வெப்பநிலையிலும் கூட திட நைட்ரசன் ஆவியாகும் நிலையில் உள்ள இது பதங்கமாகி வளிமண்டலத்தை உருவாக்குகிறது அல்லது நைட்ரஜன் பனியாக மீண்டும் ஒடுக்கமடைகிறது. இது மிக பலவீனமாகவும் வெப்பநீரூற்று வடிவிலும் பாய்கிறது. துருவப்பனி முகடு மண்டல டிரைட்டன் வெந்நீர் ஊற்றிலிருந்து நைட்ரசன் வாயு வருகிறது .

ஆக்சைடுகள்
நைட்ரசன் வேதியியலும் சேர்மங்களும்
புறவேற்றுமை வடிவங்கள்
பாதுகாப்பு