கி.மு. 5 ஆம் நூற்றாண்டில் குடியேறிய பிராகிருதம் பேசும் மக்களுக்கு முன் இலங்கையில் பேசப்பட மொழி அறியப்படவில்லை. சிங்களத்தில் "'வேட்ட"' என்பதன் அர்த்தம் வேட்டையாடி உணவு முதலியவற்றை சேமிப்பதாகும். இலங்கையில் றோடிய மற்றும் கின்னறைய போன்ற வேட்டையாடும் மக்களும் இருந்தனர்.

வேடுவர்களை பற்றி முதலில் எழுதியவர் ரைக்லோப் வான் கொன்ச் (1663–1675), இவர் டச்சுக் கிழக்கிந்தியக் கம்பனியில் இலங்கையில் பணிப்பாளர் நாயகமாக பணிபுரிந்தர். அவர் வேடுவ மொழியானது தமிழ் மொழியிலும் பார்க்க சிங்கள மொழிக்கு நேருக்கமுடயதாக காணப்பட்டதாக கூறினர். 1681ஆம் ஆண்டு கண்டி ராஜ்யத்தில் கைதியாக இருந்த ராபர்ட் நொக்ஸ் என்ற ஆங்கிலேயர் வேடுவ மக்கள் சிங்கள மொழியையும் பயன்படுத்தினர் என்றார். 1686ஆம் ஆண்டு போர்த்துகீய துறவி பெர்னாண்டோ டி குயெரொஸ் வேடுவர்களை பற்றி எழுதிய தொகுப்பில் கூறியதாவது வேடுவ மொழி இலங்கையில் உள்ள வேறு மொழிகளில் இருந்து வேறுபட்டது. 1803ஆம் ஆண்டு ராபர்ட் பேர்சிவல் கூறியதாவது வேடுவ மக்கள் சிங்கள மக்களிடமும் தங்களுக்கு இடையில் சிங்களத்தை போன்ற ஒரு மொழியை பயன்படுத்தினர் என்று ஆகும்.எனினும் ஜான் டேவிஸ் 1831ஆம் ஆண்டு கூறியதாவது வேடுவர்கள் பேசிய மொழியில் உள்ள பெரும்பான்மையான சொற்களை சிங்கள மக்கள். 1848ஆம் ஆண்டு சார்லஸ் ப்ரிதம் கூறியதாவது வேடுவ மக்கள் தங்களிடையில் வேட்டா மொழியை பாவித்தனர் என்றும் வெளி மக்களிடம் சிங்களம் போன்ற ஓர் மொழியை கதைத்தனர் என்றும் கூறினார்.

பிரித்தானிய இலங்கையில் சேவையாற்றிய ஆங்கில அரசு ஊழியர் ஹுக்ஹ் நேவிள்ளே என்பவரே வேடுவ மொழியை முதலில் ஆராய்வதற்கு முயற்சி எடுத்தார். அவர் 'தி டேபிரோபனியன்' என்ற சஞ்சிகையில் பண்டைய இலங்கையை பற்றி அணைத்து விடயங்களையும் எழுதினார சொற்பிறப்பியல் மூலம் அவர் யுகித்ததவது வேடுவ மொழியானது பண்டைய சிங்கள மொழியின் ஒரு பிரிவான 'ஹெல' என்றாகும். இன்னுமோர் ஆங்கில அரசு ஊழியரும் 'அன்சிஎன்ட் சிலோன் (1909)' இன் நூலாசிரியருமான ஹென்றி பார்கர் கூறியதாவது பெரும்பாலான சொற்களை வேடுவ மொழி சிங்களத்திலிருந்து கடன் பெற்றுள்ளது என்றாகும். எனினும் சில சொற்கள் வேடுவ மொழிக்கே தனித்துவம் வாய்ந்ததென்றும் கூறினார். வில்லெம் கெய்கர் 1935ஆம் ஆண்டு கூறியதாவது வேடுவ மொழி அழிவை நெருங்குவதாகவும் அம்மொழியை மேலும் ஆராயவேண்டும் என்றாகும். இதனை அறிந்த மன்னிக்கு வ. சுகதபால தே சில்வா என்ற மொழியியலாளர் 1959ஆம் ஆண்டு தனது PhD ஆய்வறிக்கையில் வேடுவ மொழியை பற்றி விரிவான ஆய்வு ஒன்றை புத்தகமாக வெளியிட்டார். சமய அனுஷ்டானங்களின் போது சில மக்கள் வேடுவ மொழியை பயன்படுத்துவர். அனுராதபுரம் சார்ந்த வேடுவர்கள் சிங்கள் மொழியை பாவித்தாலும் சில மிருகங்களை குறிப்பதற்கு வேடுவ மொழியை பயன்படுத்துவர். 

ஆரம்ப மொழியியலாளர் மற்றும் பார்வையாளர்கள் இவ்விரு மொழியையும் ஒன்றென்றே கருதினர். வில்ஹெல்ம் கெஇகெர் வேடுவ மொழி சிங்கள மொழியின் ஒரு திரிவடைந்த ஒரு வடிவமாகும் என்றே கருதினார். 

அகராதி
இலக்கணம்
வரலாறு
எண்கள்