1227 இல் தனது இறப்பிற்கு முன் செங்கிஸ் கான் மங்கோலிய பேரரசை தனது நான்கு மகன்களுக்கு இடையில் ஒட்டு நிலங்களாக பிரித்தார். எனினும் பேரரசானது பெரிய கானின் தலைமையில் ஒன்றிணைந்து இருந்தது. மூத்த மகன் சூச்சி தான் ஆனால் அவர் செங்கிஸ்கான் இறப்பதற்கு ஆறு மாதங்களுக்கு முன்பே இறந்தார். மங்கோலியர்களால் ஆக்கிரமிக்கப்பட்டிருந்த மேற்கு கோடி பகுதிகள் சூச்சியின் மூத்த மகன்களான படு கான் மற்றும் ஓர்டா கானுக்கு கொடுக்கப்பட்டது. அந்த நிலங்கள் தற்கால தெற்கு உருசியா மற்றும் கசகஸ்தான் ஆகிய பகுதிகளை கொண்டிருந்தன. படு கான் நீல நாடோடி கூட்டத்திற்கும் மற்றும் ஓர்டா கான் வெள்ளை நாடோடி கூட்டத்திற்கும் தலைவர்கள் ஆயினர். 1235 இல் படு பெரிய தளபதி சுபுதையுடன் இணைந்து மேற்கு நோக்கிய படையெடுப்பைத் தொடங்கினார். ஆரம்பத்தில் பஷ்கிர்களை வென்ற அவர் 1236இல் வோல்கா பல்கேரியா மீதும் படையெடுத்தார். அங்கிருந்து சென்று 1237 இல் தற்கால உக்ரைனின் தெற்கு புல்வெளிகளில் சிலவற்றை கைப்பற்றினார். இதன் காரணமாக உள்ளூர் வாசிகளான குமன்கள் மேற்கு நோக்கி இடம்பெயர வைக்கப்பட்டனர். கிப்சாக் மற்றும் குமன்களுக்கு எதிரான ராணுவ படையெடுப்பானது மெர்கிடுகள் அவர்களிடம் தஞ்சம் அடைந்த போது சூச்சி மற்றும் சுபுதையின் தலைமையில் 1216–1218 காலகட்டத்தில் ஆரம்பிக்கப்பட்டது. 1239இல் பெரும்பகுதி குமன்கள் கிரிமிய தீபகற்பத்திலிருந்து துரத்தப்பட்டனர். அப்பகுதிகள் மங்கோலியப் பேரரசின் ஒட்டு நிலங்களாயின. எஞ்சிய கிரிமிய குமன்கள் கிரிமிய மலைகளில் பிழைத்து வாழ்ந்தனர். காலப்போக்கில் அவர்கள் கிரிமியாவில் இருந்த மற்ற குழுக்களுடன் (கிரேக்கர்கள், கோத்கள் மற்றும் மங்கோலியர்கள் உட்பட) இணைந்து கிரிமிய தாதர் மக்களை உருவாக்கினர். பின்னர் படு வடக்கு நோக்கிச் சென்று ருஸ் மீதான மங்கோலியப் படையெடுப்பைத் தொடங்கினார். மூன்று வருடங்களுக்குள் முன்னாள் கீவிய ருஸ் சமஸ்தானங்களை கட்டுப்பாட்டுக்குள் கொண்டுவந்தார். அதே நேரத்தில் அவரது சித்தப்பா மகன்கள் மோங்கே, கதன் மற்றும் குயுக் ஆகியோர் அலனியா நோக்கி முன்னேறினர்.

குமன்கள் தஞ்சமடைந்ததைக் காரணம் காட்டி மங்கோலியர்கள் மேற்கு நோக்கி தங்களது பயணத்தை தொடர்ந்தனர். போலந்து மற்றும் ஹங்கேரியில் லெக்னிகா மற்றும் மொஹி ஆகிய இடங்களில் யுத்தம் நடத்தினர். எனினும் 1241இல் ஒகோடி கான் மங்கோலிய தாயகத்தில் இறந்தார். அடுத்த கானை தேர்ந்தெடுக்கும் தேர்வில் கலந்து கொள்வதற்காக வியன்னா முற்றுகையிலிருந்து படு பின்வாங்கினார். பிற்காலத்தில் மங்கோலிய இராணுவங்கள் மேற்கில் இவ்வளவு தூரத்திற்கு பயணம் செய்யவே இல்லை. 1242 இல் ஹங்கேரி வழியாக பின்வாங்கினார். வரும் வழியில் பெஸ்ட் என்ற பகுதியை அழித்துவிட்டு பல்கேரியாவை அடிபணிய வைத்தார். படு தனது தலைநகரை சராய் நகரில் அமைத்தார். வோல்கா ஆற்றின் கீழ்ப் பகுதியை ஆட்சி செய்தார். கசர்களின் தலைநகரமான அடில், சராய் அமைந்த இடத்தில்தான் அமைந்திருந்தது. இதற்கு சில காலத்திற்கு முன் படு மற்றும் ஓர்டாவின் தம்பியான சிபனுக்கு சொந்த பெரிய உளூஸ் கொடுக்கப்பட்டது. சிபனின் உளூஸ் உரல் மலைகளின் கிழக்கில் ஓப் மற்றும் இர்திஸ் ஆறுகளுக்கு அருகில் அமைந்திருந்தது.

படுவின் அவையில் மொங்கோலிய மொழி மறுக்க முடியாத வகையில் பொதுப்பயன்பாட்டில் இருந்த போதிலும் தங்க நாடோடி கூட்டத்தின் பகுதிகளில் எழுதப்பட்ட சில மங்கோலிய நூல்களே எஞ்சியுள்ளன. இதற்கு முக்கியமான காரணம் அந்நேரத்தில் அவர்களிடையே இருந்த எழுத்தறிவின்மையே ஆகும். கிரிகரோவ் என்பவரின் கூற்றுப்படி "யர்லிக்" அல்லது கான்களின் கட்டளைகள் எனும் நூல் மங்கோலிய மொழியில் எழுதப்பட்டு பிறகு குமன் மொழிக்கு மொழிபெயர்க்கப்பட்டது. 14ஆம் நூற்றாண்டின் மத்தியில் இருந்து இருப்பதாக வயது கணக்கிடப்பட்ட அரேபிய-மங்கோலிய மற்றும் பாரசீக-மங்கோலிய அகராதிகள் மற்றும் எகிப்திய அடிமை சுல்தானகத்தின் உபயோகத்திற்கு உருவாக்கப்பட்ட அகராதிகள் தங்க நாடோடி கூட்டத்துடன் தொடர்பு கொள்ள அத்தகைய நூல்கள் நடைமுறை ரீதியாக தேவைப்பட்டன என்பதை நமக்கு உணர்த்துகின்றன. எகிப்திய அடிமை வம்ச சுல்தான்கள் பெற்றுக்கொண்ட அல்லது எழுதிய கடிதங்கள் மங்கோலிய மொழியிலேயே இருந்திருக்க வேண்டும் என நாம் ஒரு முடிவுக்கு வருவதே ஏற்கத் தகுந்ததாக இருக்கும். எது எப்படி இருந்த போதிலும் மொழி மற்றும் ஏன் சமூக-மொழி ரீதியான தாக்கங்கள் அதிகப்படியாக இருந்தன. மங்கோலியப் பேரரசின் கீழ் ஒன்றிணைந்த மங்கோலிய மற்றும் துருக்கிய மொழிகளில் இருந்து உருசியர்கள் ஆயிரக்கணக்கான வார்த்தைகள், சொற்றொடர்கள் மற்றும் பிற முக்கியமான மொழி ரீதியான சிறப்புகளை பயன்படுத்த ஆரம்பித்தனர்.

மங்கோலிய தோற்றம் (1225–1241)
வணிக பாதைகளில் ஒரு மாற்றம்
புவியியல் மற்றும் சமூகம்
பெரிய கான்களின் கீழ் ஆரம்ப கால ஆட்சியாளர்கள் (1241–1259)