பழநி மலையில் பல்வேறு சித்தர்களின் கால்பட்டதால் அம்மலை சித்தன் வாழ்வு எனப்படுகிறது. இங்கு அடங்கிய உள்ள போகர் என்னும் சித்தரின் தலைவர் சித்தநாதன் எனப்படுகிறார். இவர் ஒன்பது நஞ்சுகளை ஒருங்கிணைத்து உருவாக்கிய சிலையான தண்டபாணி இவ்வூரில் உறையும் இறைவர் ஆவார். இவரை சங்க இலக்கியம் கடியுண் கடவுள் என்கிறது. புதிதாக விளைந்த நெல்லை தைப்பூச நாளில் உழவர்கள் காவடியாகச் சுமந்துவந்து படைக்க, முருகன் அவற்றை கடித்து உண்டு பார்ப்பார் என்பதால் இப்பெயர் அவருக்கு வழங்கப்படுகிறது. அவ்வழக்கின் தொடர்ச்சியாக இன்றும் பக்தர்கள் தைபூச நாளன்று பாதயாத்திரையாக வந்து முருகனைத் தொழுகிறார்கள். 

அகத்தியர் ஆணைப்படி சிவகிரி, சத்தகிரி என்னும் இருமலைகளையும் காவடியில் வைத்து எடுத்துவந்த இடும்பன், இளப்பாற இங்கிருந்த நெல்லிக்காட்டில் வைத்தான். சிவகரியில் உள்ள குகா மரத்தடியில் குமரன் அமர, இடும்பனால் தனது காவடியைத் தூக்க முடியவில்லை. போருக்கு வந்த இடும்பனை, முருகன் வதைத்தார். அவனை இடும்பியின் வேண்டுகோளுக்கு இணங்கி இடும்பனை முருகன் உயிர்பித்தார். இடும்பனைப் போலவே தன்பக்தர்கள் காவடி சுமந்துவர, இடும்பன் அவ்வூருக்கு காவல் தெய்வமாக இருக்குமாறு முருகன் பணித்தார் என்பது தொன்மம். இவர் உறையும் கோயிலைக் கட்டியவர் சேரமன்னன் என்கிறது இவ்வூர் தலபுராணம். 

கைலாயத்தில் நாரதர் கொண்டுவந்த பழத்தால் ஏற்பட்ட பிரச்சனையில், சினம்கொண்ட முருகன் இங்குவந்து குடியேற, “ஞானப் பழம் நீ” என பார்வதி அழைக்க இத்தலம் பழநி ஆனது என்கிறது இவ்வூரின் தலபுராணம். பழனம் என்னும் வயல்கள் நிறைந்தது பழநி என்பது அறிஞர்கள் கருத்து. பொதினி என்னும் பெயர் மருவி "பழநி" ஆனது என்கிறது ஓர் ஆய்வு. நக்கீரர் தனது திருமுருகாற்றுப்படையில் இவ்வூரை திருவாவினன்குடி எனக் குறிக்கிறார். பழநி மலை என்பதை "பழ நிமலை" எனப் பிரித்து குற்றமற்ற பார்வதியின் மடியில் பிறந்த பெருமானே முருகன் எனப் பொருள் கூறுவார் கிருபானந்த வாரியார்.

இவ்வூரைப் பற்றி பழநிப் பிள்ளைத் தமிழ், பழநித் திருவாயிரம் ஆகிய சிற்றிலக்கியங்கள் உட்பட 1274 பாடல்கள் வண்ணச்சரபம் தண்டபாணி சுவாமிகள் பாடியிருக்கிறார். பழனாபுரி மாலை உள்ளிட்ட பல சிற்றிலக்கியங்களை மாம்பழக்கவிச்சிங்க நாவலர் பாடியுள்ளார். பாம்பன் சுவாமிகள் என்னும் குமரகுருதாச சுவாமிகள் தான் எழுதிய குமாரஸ்தவத்தில் பழநியைப் பற்றி பத்து சருக்கங்கள் பாடியுள்ளார். அருணகிரிநாதர் தனது திருப்புகழில் பழநியைப் பற்றிப் பல பாடல்களைப் பாடியுள்ளார். அவர் திருவேரகத்தைப் பற்றிய திருப்புகழிலிலும் பழநியைப் பற்றிப் பாடிய திருப்புகழ் பாடல் வருமாறு:

இயற்கை நடத்தும் இறைவழிபாடு!
நாறும் பூ நாதரே
கவலைக் கடலும் கருணைக் கடலும்!
மடிமீதிருக்கும் மலைவாசி!