பொ.மு. 500 ஆம் ஆண்டில், பாரசீகப் பேரரசின் கீழடங்கிய சிற்றரசாக புகாரா வரலாற்றில் நுழைந்தது. பிற்காலத்தில், அது மகா அலெக்சாண்டர், கிரேக்க அடிப்படையிலான செலூசியப் பேரரசு, கிரேக்க-பக்திரியன்கள், குசான் பேரரசு என்பவற்றினால் ஆளப்பட்டது. அக்காலத்தில் அது அநாகித்தா என்னும் பெண் கடவுளின் வழிபாட்டிடமாகத் திகழ்ந்ததுடன் அக்கடவுளின் ஆலயமும் அங்கிருந்தது. சரௌசான் பள்ளத்தாக்கினர் அக்காலத்தில் ஒவ்வொரு சந்திர மாதத்துக்கு ஒரு முறையுமெனத் தம் அநாகித்தாவின் பழைய சிலைகளை அக்கடவுளின் புதிய சிலைகளைக் கொண்டு மாற்றினர். அநாகித்தாவின் மோகு ஆலயத்துக்கு முன்னாலேயே வணிகப் பண்டிகை இடம்பெறுவதாயிருந்தது. அப்பண்டிகை அங்கிருந்த குடியிருப்பாளர் அனைவரும் தங்கி வாழ்ந்த நிலத்தின் வளத்துக்கு மிகத் தேவையாயிருந்தது. அவ்வணிகப் பண்டிகைகளின் காரணமாக, புகாரா சிறப்பு மிக்க வர்த்த நிலையமாக மாறியது. பண்டைக் காலத்தில் வார்க்கப்பட்ட மிகப் பெரிய தங்க நாணயமான கிரேக்க-பக்திரிய அரசன் இயூக்கிரத்திடேசு (பொ.மு. 170-145) என்வனின் 20-இசுத்தாத்தர் என்னும் 169.2 கிராம் நிறையுடை தங்க நாணயம் புகாராவிற் கண்டெடுக்கப்பட்டது. எனினும், அது பிற்காலத்தில் மூன்றாம் நெப்போலியன் என்பவனால் பாரிசு நகரின் பதக்கக் காப்பகம் என்னும் அருங்காட்சியகத்துக்கு உரித்தாக்கப்பட்டது.

பட்டுப் பாதையில் வணிகத்தை மிகப் பாதுகாப்பானதாக்கும நோக்கில், வடக்கத்திய இனக் குழுக்களை ஹான் மரபினர் (பொ.மு. 206 - பொ.கா. 220) துரத்தியடித்ததைத் தொடர்ந்து பட்டுப் பாதையிலான வணிகம் முன்னேறியதும், ஏற்கனவே வளமான நகராயிருந்த புகாரா மிகச் சிறந்த வணிகச் சந்தையாக மாறியது. பொ.மு. 350 கள் வரையில் அங்கு நடந்த பட்டு வணிகம் புகாராவின் மக்கட்டொகையைப் பெரிதும் கூடிச் செல்ல வைத்தது. குசான் பேரரசின் வீழ்ச்சியின் பின்னர் மொங்கோலியாவின் உவார் இனத்தினரின் ஆளுகையின் கீழ் புகாரா நகரம் வந்ததும் அதன் சிறப்புக் குன்றத் தொடங்கியது.

அரபியராற் கைப்பற்றப்படுவதற்கு முன்னர், சாசானியப் பேரரசின் கீழ் வாழ்ந்த ஆயினே மானீ, கிழக்கத்திய அசீரியத் திருச்சபை ஆகிய இரு சமயங்களினதும் அரணாக புகாரா விளங்கியது. ஏழாம் நூற்றாண்டின் பிற்பகுதி அல்லது எட்டாம் நூற்றாண்டின் முற்பகுதியைச் சேர்ந்த கிறித்தவ சமயச் சின்னங்களைக் கொண்ட ஏராளமான நாணயங்கள் புகாராவினுள்ளும் அதனைச் சூழவும் கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளன. ஏராளமான நாணயங்களில் சிலுவை போன்ற கிறித்தவ சமயச் சின்னங்கள் காணப்படுகின்றமை காரணமாக, அக்காலத்திய ஆட்சியாளர் கிறித்தவ சமயத்தைப் பின்பற்றியிருக்கலாம் என்ற கருத்தும் சிலரிடையே நிலவுகிறது. நடு ஆசியாவில் வேறெங்கும் காணப்படாதளவு மிகப் பெரும் எண்ணிக்கையிலான சிலுவைச் சின்னங்கள் கொண்ட நாணயங்கள் புகாராவிலேயே கண்டெடுக்கப்பட்டுள்ளன.

பொ.கா. 650 இல் இஸ்லாமியப் படைகள் வந்த போது, பல்லின, பல் சமயக் கூட்டு மக்களைக் கொண்ட நகரமாக புகாரா இருந்தது. இஸ்லாமியக் கலீபகத்தின் ஆட்சியின் கீழ் ஒரு நூற்றாண்டு கழிந்துவிட்ட நிலையிலும் கூட, புகாரா நகரத்தாரிற் பலரும் இஸ்லாத்திற்கு மாறாமல், தங்களது பழைய சமயங்களிலேயே இருந்தனர். நடு ஆசியாவில் மைய அரசொன்று இல்லாதிருந்தமையினால் எந்தவொரு சண்டையிலும் அரபியரால் மிக எளிதாகவே வெற்றி பெற முடிந்ததெனினும் அவர்களால் நடு ஆசிய ஆட்சிப் பகுதியைக் கட்டுப்பாட்டில் வைத்திருக்க முடியவில்லை. உண்மையில், சுகுதியக் கூட்டமைப்பின் ஏனைய சிற்றரசுகளைப் போலவே, புகாராவும் தாங் பேரரசுக்கு எதிராக இஸ்லாமியக் கலீபகத்தின் உதவியைப் பெற்றிருந்தனர். எவ்வாறெனினும், பொ.கா. 751 இல் தலாசுப் போர் நிகழும் வரையில் அரபிகள் உண்மையில் புகாராவை முழுமையாகக் கைப்பற்றியிருக்கவில்லை. அக்காலப் பகுதியில் புகாராவின் மிகச் செல்வாக்கான சமயமாக இஸ்லாம் மாறியது. இப்போது வரைக்கும் இஸ்லாமே புகாராவின் மிகச் செல்வாக்கான சமயமாகத் திகழ்கிறது.

உருசியப் புரட்சியும் அதன் பின்னரும்
புகாரா கானரசு
தொடக்க இசுலாமிய காலம்
பாரசீக, சாசானியப் பேரரசுகள்