யுகடான் தீபகற்பமானது 66 மில்லியன் ஆண்டுகளுக்கு முன்பு கிரேஸ்டேசியன் காலத்தின் முடிவில் 10 முதல் 15 கிலோமீட்டர் (6 முதல் 9 மைல்) விட்டம் கொண்ட  சிறுகோள் புவியைத் தாக்கியதால் உருவான சிக்சுலக் பள்ளத்தாக்கின் தளமாகும்.

யுகடான் தீபகற்பம் பண்டைய மாயா தாழ்நிலப்பகுதியின் பெருமளவு பகுதியை கொண்டிருந்ததுடன் பண்டைய மாயா நாகரிகத்தின் மையமாக இருந்தது. இத்தீபகற்பத்தில் சிச்சென் இட்சா, கோபா, துலம் ஆகிய நன்கு அறியப்பட்ட மாயா தொல்பொருள் இடங்கள் காணப்படுகின்றன. மாயா பழங்குடியினரின் வம்சாவளியைச் சேர்ந்தோர் மற்றும் மெசிடோஸ் பிராந்திய மக்கள் இங்கு கணிசமான அளவு வாழ்கிறார்கள். மேலும் மாயன் மொழியும் பரவலாக பேசப்படுகின்றன. இத் தீபகற்பத்தில் மெக்சிகன் மாநிலமான யுகடான், காம்பேச், குயின்டனா ரூ, பெலிஸ் மற்றும் குவாத்தாமாலாவின் பெட்டான் துறை பெரும் பகுதிகள் அமையப்பெற்றுள்ளது.

நீர்வளமும் தாவரங்களும்
நிலவியல்
வரலாறு
காலநிலை