பாமியான் மாகாணம் மௌரிய பேரரசால் வெற்றி கொள்ளப்பட்டது, இவ்வெற்றி சந்திரகுப்த மௌரியரின் தலமையில் நடந்தது. மௌரியர்களால் இப்பிரதேசத்தில் இந்து சமயம் மற்றும் பவுத்த மதம் ஆகியவை அறிமுகப்படுத்தப்பட்டன, மேலும் அவர்கள் மத்திய ஆசியாவில் இன்னும் பல பிரதேசங்களை உள்ளூர் பாக்டிரியன் படைகளிடம் இருந்து கைப்பற்றும் நோக்கத்துடன் திட்டமிட்டு இருந்தனர். இதனால் செலியூஷியா சந்திரகுப்த மௌரியருடன் சமாதான ஒப்பந்தம் செய்து கொண்டு, இந்துகுஷ் மலைகளுக்கு தெற்குப் பிரதேசத்தை மௌரியர்கள் கட்டுப்பாட்டில் விடுத்து, 500 யானைகளை பரிசாக அளித்தான்.
வடமேற்கில் தங்களை வலுப்படுத்திக் கொண்ட, சந்திரகுப்தர் நந்த பேரரசை கிழக்கு நோக்கி நகர்த்தினார். ஆப்கானிஸ்தான் நாட்டில் குறிப்பிடத்தக்க அளவில் பண்டைய புத்த மத பாரம்பரிய மற்றும் கலை மிச்சங்கள் பரந்த அளவிலான தொல்லியல் கண்டுபிடிப்புகள் மூலம் கண்டறியப்பட்டு பதிவு செய்யப்பட்டுள்ளன. வரலாற்றில் கௌதம புத்தர் (கி.மு 563 முதல் 483) தன் வாழ்நாளில் பால்க் பகுதிக்கு வரவில்லை என, தன் பதிவுகளில் கூறுகிறார் சுவான்சாங்.

இப்பிரதேசம் முன்பு அகாமனிசியப் பேரரசால் ஆளப்பட்டது. கி.மு 330 இல் பேரரசர் அலெக்சாந்தர் இப்பகுதியை வெற்றிகொண்டார், இதனால் செலூக்கிய பேரரசின் ஆட்சியின் கீழ் இப்பிரதேசம் வந்தது. இப்பிராந்தியத்தில் இந்து குஷ் மலைக்கு தெற்கிலுள்ள பகுதிகளை செலுகஸ் மௌரியப் பேரரசுக்கு விட்டுக் கொடுத்தான். மௌரியர்கள் இப்பகுதியில் பௌத்த மதத்தை அறிமுகப்படுத்தினர். இதனால் இங்கு பல பழங்கால பௌத்த பாரம்பரியக் களங்கள் உள்ளன. பாமியான் சமஸ்கிருதத்தில் "வர்மயானா" ("வண்ணமயமான") என அழைக்கப்பட்டது. பாமியான் நகரை நோக்கி பல பாறைகளில் புத்தர் சிலைகள் செதுக்கப்பட்டன. இதில் இரண்டு புத்தர் சிலைகள் முதன்மையானவை, தற்போது இவை பாமியன் புத்தர் சிலைகள் என அழைக்கப்படுகின்றன. இவை 55 மற்றும் 37 மீட்டர் உயரமுடையதாக உலகின் உயரமான புத்தர் சிலைகளுக்கு எடுத்துக் காட்டாக இருந்தன. இவை கி.பி 4 அல்லது 5 ஆம் நூற்றாண்டுகளில் செதுக்கப்பட்டவை. இவை பல ஆண்டுகளாக கலாச்சார முக்கியத்துவம்வாய்ந்த இடமாக இருந்து வந்தது. மேலும் இவை யுனெஸ்கோவால் உலக பாரம்பரியக் களமாக அறிவிக்கப்பட்டிருந்தது. 2001 மார்சில் இச்சிலைகள் தாலிபான்களால் சிலை வழிபாட்டார்களின் சின்னமாக அடையாளப்படுத்தப்பட்டு, விமான எதிர்ப்பு பீரங்கி மற்றும் வெடிபொருட்கள் ஆகியவற்றைக் கொண்டு தகர்க்க உத்தரவிட்டனது.
20 ஆம் நூற்றாண்டில் செய்த தொல்லியல் ஆய்வுகள் ஆப்கானிஸ்தானின் புவியியல் பகுதியில் கிழக்கு, மேற்கு, வடக்கு நோக்கி அதன் அண்டை நாடுகளுடன் கலாச்சாரம் மற்றும் வர்த்தகம் மூலம் நெருக்கமாக இணைக்கப்பட்டு இருந்தது என்று கூறுகிறது. பழைய கற்காலம், இடைக் கற்காலம், புதிய கற்காலம், வெண்கலக் காலம், இரும்புக் காலம் ஆகிய காலகட்டங்களைச் சேர்ந்த கைவினைப்பொருட்கள் ஆப்கானிஸ்தானில் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. கி.மு 3000 க்கு முற்பட்ட நகர நாகரீகம் பழங்கால நகரமான முண்டிகாக்கில் (காந்தகாருக்கு அருகில் நாட்டின் தெற்கில்) இருந்திருக்கலாம் என கருதப்படுகிறது. இது சிந்து சமவெளி நாகரீகத்துக்கு நெருங்கியதாக இருக்கலாம் எனக் கருதப்படுகிறது.
கி.மு 2000 ஆம் ஆண்டிற்குப் பின்னர், மத்திய ஆசியாவில் இருந்து அரை நாடோடி மக்கள் அலையென ஆப்கானிஸ்தானின் தெற்கு நோக்கி நகரத் தொடங்கினர். அவர்களில் பலர் இந்திய-ஐரோப்பிய மொழிகள் பேசிய இந்தோ ஈரானியர். இந்த பழங்குடியினர் பிறகு, தென் இந்தியா, தற்போதைய மேற்கு ஈரான் அமைந்துள்ள பகுதிகள், மற்றும் வடக்கு காஸ்பியன் கடல் பகுதி வழியாக ஐரோப்பா போன்ற இடங்களுக்கு இடம் பெயர்ந்தனர். இந்த பிராந்தியம் முழுக்க அரினா என்று அழைக்கப்பட்டது.

இந்த மக்கள் இந்தோ ஈரானிய கலாச்சாரத்தை பகிர்ந்து கொண்டனர். பண்டைய காஃபிரிஸ்தான் சமயம் இங்கு 19 ஆம் நூற்றாண்டுவரை பிழைத்திருந்தது. இன்னொரு சமயமான, சரத்துஸ்திர சமயம் தற்கால ஆப்கானிஸ்தானில் கி.மு 1800 - கி.மு 800 இடைப்பட்ட காலத்தில் தோன்றியதாகவும், இச்சமயத்தின் நிறுவனரான சரத்துஸ்தர் என்பவர் பால்க் பகுதியில் வாழ்ந்து மறைந்ததாக கருதப்படுகிறது. பழங்கால கிழக்கு ஈரானிய மொழிகள் இப்பகுதியில் ஜொராஸ்டிர மதம் செல்வாக்கில் உயர்ந்திருந்த காலகட்டத்தில் பேசப்பட்டிருக்கலாம் என கருதப்படுகிறது. கி.மு 6 ஆம் நூற்றாண்டின் நடுவில், அகாமனிசியப் பேரரசு இப்பகுதியின் கிழக்குப் பகுதி எல்லைக்குள் நுழைந்து கைப்பற்றியது. பாரசீக மன்னரான முதலாம் தரியு கல்லறையில் பொறிக்கப்பட்டுள்ள ஒரு கல்வெட்டில் அவர் வெற்றி கொண்ட 29 நாடுகளின் பட்டியலில் காபூல் பள்ளத்தாக்கு குறிப்பிடப்பட்டுள்ளது.

7 ஆம் நூற்றாண்டில், அரேபியர்கள் முதன்முதலாக வந்தனர், இதன்பிறகு அது 9 ஆம் நூற்றாண்டில் சபாரிய மூலம் இஸ்லாமியத்தின் பெயரில் வெற்றி கொள்ளப்படுவதற்கு முன் காபூலில் ஷாஹி கட்டுப்பாட்டின் கீழ் இருந்தது. இது 13 ஆம் நூற்றாண்டில் மங்கோலிய படையெடுப்பில் அவர்கள் வசம் வந்தது. இப்பகுதி பின்னர் தைமூரிதஸ், முகலாயர்களின், இல்கனடி என்ற அர்கான் கான் போன்றோரால் ஆளப்பட்டது.

மௌரிய பேரரசின் ஆட்சியில் பாமியான் மாகாணம்
போக்குவரத்து
வரலாறு
அரசியலும் ஆட்சியும்