சூழ்நிலைக் கோட்பாடும் தலைமைத்துவத்தின் குணவியல்புக் கோட்பாட்டிற்கு எதிர்வினையாகவே உருவாகியுள்ளது. சமூக அறிவியலாளர்கள் கார்லைல் குறிப்பிட்டதுபோல் வரலாறு என்பது பெரிய மனிதர்களின் குறுக்கீட்டு முடிவுகளுக்கும் மேலானது என்று வாதிடுகின்றனர். ஹெர்பர்ட் ஸ்பென்ஸர் (1884) " காலம்தான் எல்லாவற்றையும் தீர்மானிக்கிறதே தவிர மற்றவை அல்ல " என்று கூறியுள்ளார். இந்தக் கோட்பாடு மாறுபட்ட சூழ்நிலைகள் மாறுபட்ட குணவியல்களுக்கு அழைப்பு விடுக்கின்றன; இந்தக் குழுவின் கோட்பாடுகளின்படி, தலைவரின் ஒற்றை அனுகூலமான உளவியல் கூறு சுயவிவரம் என்று எதுவுமில்லை எனலாம். இந்தக் கோட்பாட்டின்படி, "ஒரு தலைவராக செயல்படுகையில் ஒரு தனிநபர் செய்வது அவர் செயல்படும் சூழ்நிலையின் குணவியல்புகளையே பெரிய அளவிற்கு சார்ந்திருக்கிறது."

சில கோட்பாட்டாளர்கள் குணவியல்பு மற்றும் சூழ்நிலை அணுகுமுறைகளை ஒன்றிணைக்கத் தொடங்கியுள்ளனர். லெவின் எட் அல்., ஆராய்ச்சியின் அடிப்படையில், கல்வியாளர்கள் தலைமைத்துவ சூழல்களின் விரிவாக்க மாதிரிகளை நெறிப்படுத்த தொடங்கியுள்ளதோடு, ஒவ்வொரு பாணியும் நன்றாக பயன்தருகின்ற சூழ்நிலைகளில் மூன்று தலைமைத்துவ பாணிகளை வரையறுத்து அடையாளம் காண்கின்றனர். உதாரணத்திற்கு, "அதிகாரத்துவ தலைமைத்துவ பாணி" குழப்பமான காலங்களில் அங்கீகாரத்தைப் பெறுகிறது, ஆனால் தினசரி நிர்வாகத்தில் அவற்றைப் பின்பற்றுபவர்களின் "இதயத்தையும் மனதையும்" வெற்றிகொள்வதில் தோற்றுப்போகிறது; "ஜனநாயக தலைமைத்துவ பாணி" ஒருமனதாக ஏற்றுக்கொள்ளப்பட வேண்டிய சூழல்களில் போதுமானதாக இருக்கிறது; இறுதியாக, "தாராளமய தலைமைத்துவ பாணி" இது வழங்கும் சுதந்திரத்தின் அளவிற்காக பாராட்டப்படுகிறது, ஆனால் தலைவர் இதற்கு "பொறுப்பேற்பது" இல்லை, அவர் காலங்கடந்த அல்லது இடைவிடாத நிறுவனத்தின் பிரச்சினைகளில் தோற்றுப்போனவராக கருதப்படலாம். ஆகவே, கோட்பாளர்கள் இந்த பாணியை, சில சமயங்களில் தற்செயல் கோட்பாடு என்று வகைப்படுத்துகின்ற சூழ்நிலைக்கு ஏற்ற பொருத்தப்பாடான தலைமைத்துவம் என்று வரையறுக்கின்றனர். சமீபத்திய ஆண்டுகளில் நான்கு தற்செயல் தலைமைத்துவ கோட்பாடுகள் மிகவும் குறிப்பிடத்தகுந்த வகையில் தோன்றியுள்ளன: ஃபீட்லர் தற்செயல் மாதிரி, வ்ரூம்-யெட்டன் முடிவெடுத்தல் மாதிரி, பாதை-இலக்கு கோட்பாடு மற்றும் ஹெர்ஸே-பிளான்சர்ட் சூழ்நிலைக் கோட்பாடு.

ஃபீட்லெர் தற்செயல் மாதிரி, "சூழ்நிலைத் தற்செயல்" என்று ஃபிரட் ஃபீட்லெர் அழைக்கின்ற தலைவரின் செயல்திறனை அடிப்படையாகக் கொண்டுள்ளது. இது தலைமைத்துவ பாணி மற்றும் சூழ்நிலையாக்க சாதகநிலைகள் (பின்னாளில் "சூழ்நிலையாக்க கட்டுப்பாடு" எனப்பட்டது) ஆகியவற்றின் விளைவால் ஏற்பட்டதாகும். இந்தக் கோட்பாடு இரண்டு வகையான தலைவர்களை வரையறுக்கிறது: குழுவினருடன் நல்ல உறவை வளர்த்துக்கொண்டு வேலையை செய்துமுடிக்க விழைபவர் ("உறவுநிலை-சார்ந்தது" ), மற்றும் வேலையை நடத்திச் செல்பவர் மீது மட்டும் பிரதான அக்கறை செலுத்துபவர்கள் ("வேலையை சார்ந்தது" ). ஃபீட்லெர் கூற்றுப்படி, லட்சியத் தலைவர் என்று யாருமில்லை. வேலை-சார்ந்த மற்றும் உறவுநிலை-சார்ந்த தலைவர்கள் இருவருமே அவர்களுடைய தலைமைத்துவ சார்புநிலை சூழ்நிலைக்குப் பொருந்தினால் சிறப்பாக செயல்படுபவர்களாக இருப்பர். நல்ல தலைவர்-உறுப்பினர் உறவுநிலை, சிறந்த முறையில் அமைக்கப்பட்ட வேலை மற்றும் சிறந்த முறையிலான தலைவர் பதவி அதிகாரம் இருக்கும் சூழ்நிலை ஒரு "சாதகமான சூழ்நிலையாக" கருதப்படுகிறது. வேலை-சார்ந்த தலைவர்கள் அதிக அளவிற்கு சாதகமான அல்லது பாதகமான சூழ்நிலைகளில் சிறப்பாக செயல்படுவதையும், உறவுநிலை-சார்ந்த தலைவர்கள் இந்த சூழ்நிலைகளில் நடுத்தரமான சாதகநிலை சூழ்நிலைகளில் சிறப்பாக செயல்படுகின்றனர் என்பதையும் ஃபீட்லெர் கண்டார்.

விக்டர் வ்ரூம், பிலிப் யெட்டனுடன் இணைந்தும் (1973) பின்னாளில் ஆர்தர் ஜாகோவுடனும்(1988), இணைந்தும் தலைமைத்துவ சூழ்நிலைகளை விளக்குவதற்கான வகைப்பாட்டு ஆய்வை உருவாக்கினார், தலைமைத்துவ மாதிரிகள் சூழ்நிலையாக்க மாறுபாடுகளோடு இணைகின்ற நெறிப்படுத்தப்பட்ட முடிவெடுக்கும் மாதிரியில் பயன்படுத்தப்படும் வகைப்பாட்டு ஆய்வு எந்த சூழ்நிலைக்கு எந்த அணுகுமுறை பொருத்தமானது என்பதை வரையறை செய்கிறது. இந்த அணுகுமுறை நவீனமானது, ஏனென்றால் ஒரே நிர்வாகி ஒவ்வொரு சூழ்நிலைக்குமான தனியியல்புகளைச் சார்ந்து வேறுபட்ட குழு முடிவெடுத்தல் அணுகுமுறையின் மீது நம்பிக்கை வைக்கலாம் என்ற கருத்தாக்கத்தை இது ஆதரிக்கிறது. இந்த மாதிரியானது பின்னாளில் சூழ்நிலையாக்க தற்செயல் கோட்பாடு என்று குறிப்பிடப்பட்டது.

தலைமைத்துவத்தின் பாதை-இலக்கு கோட்பாடு ராபர்ட் ஹவுஸ் (1971) என்பவரால் உருவாக்கப்பட்டது என்பதுடன், இது விக்டர் வ்ருமின் எதிர்பார்ப்பு கோட்பாட்டின் அடிப்படையில் அமைந்திருக்கிறது. ஹோலின் கூற்றுப்படி, இந்தக் கோட்பாட்டின் சாராம்சம் "திறன்மிக்கவர்களாக இருக்கவேண்டிய தலைவர்கள் பற்றாக்குறைகளை ஈடுசெய்வதற்கான முறையில் கீழ்மட்ட ஊழியர்கள், சுற்றுச்சூழல்கள் மற்றும் திறன்களை பூர்த்திசெய்கின்ற நடத்தைகளில் ஈடுபடுகின்ற சுய கோட்பாடாகும் என்பதுடன் இது கீழ்மட்ட ஊழியர்களின் திருப்தி மற்றும் தனிநபர்கள் மற்றும் வேலைக் குழுவின் செயல்திறனுக்கு பயன்படக்கூடியதுமாகும்". இந்தக் கோட்பாடு நான்கு தலைவர் நடத்தைகளை கண்டுபிடித்துள்ளது, "சாதனை சார்ந்தது" , "இயக்கப்போக்கானது" , "பங்கேற்புரீதியானது" மற்றும் "உதவிகரமானது" , இவை சுற்றுச்சூழல் காரணிகளுக்கும் பின்பற்றுவர் குணவியல்புகளுக்கும் தற்செயலானது. ஃபீட்லரின் தற்செயல் மாதிரிக்கு முரணாக, பாதை-இலக்கு மாதிரியானது நான்கு தலைமைத்துவ மாதிரிகள் நிலைத்தன்மையற்றது என்பதுடன், அந்தத் தலைவர்கள் சூழ்நிலைக்கு ஏற்ப இந்த நான்கில் எதை வேண்டுமானாலும் ஏற்றுக்கொள்ளலாம் என்று குறிப்பிடுகிறது. இந்த இரண்டையும் பாதை-இலக்கு மாதிரியானது சூழ்நிலையைப் பொறுத்து தற்செயல் கோட்பாடு என்று வகைப்படுத்தலாம், ஆனால் இந்தக் கோட்பாடு தலைவருக்கும் பின்பற்றுபவர்களுக்கும் இடையிலான பரஸ்பரத் தன்மையை வலியுறுத்துவதன் காரணமாக நடவடிக்கைத் தலைமைத்துவ கோட்பாடாகவும் வகைப்படுத்தலாம்.

ஹெர்ஸே மற்றும் பிளான்சர்டால் முன்மொழியப்பட்ட சூழ்நிலை தலைமைத்துவ மாதிரியானது நான்கு தலைமைத்துவ பாணிகளையும் நான்கு நிலைகளிலுள்ள பின்பற்றுபவர் மேம்பாட்டையும் குறிப்பிடுகிறது. செயல்திறனுக்கு இந்த மாதிரியானது தலைமைத்துவ-பாணி பின்பற்றுபவர்-மேம்பாட்டின் உரிய அளவிற்கு பொருந்திப்போக வேண்டும் என்று கருதுகிறது. இந்த மாதிரியில், தலைமைத்துவ நடத்தை தலைவரின் குணவியல்பு செயல்பாடாக மட்டுமல்லாமல் பின்பற்றுபவர்களின் குணவியல்பாகவும் ஆகிறது.

ஏகாதிபத்திய அல்லது அதிகாரமைய தலைவர்
பங்கேற்பு அல்லது ஜனநாயக தலைவர்கள்
சூழ்நிலை மற்றும் தற்செயல் கோட்பாடுகள்
தலைமைத்துவச் செயல்திறன்