நைஜர் ஆறு, கிர்(Gir) மற்றும் நி-கிர்(Ni-Gir) ஆகிய இரண்டு பண்டைய ஆறுகள் சேர்ந்து பய்ந்து, புவியியல் அமைப்பில் விசித்திரமான மாற்றங்களை வெளிப்படையாகக் கொண்டுள்ளது. திம்புக்டு (Timbuktu) அருகே உள்ள நதியின் தற்போதைய வளைகுடாவிற்கு மேற்கே நைஜர், மேற்கு திம்புக்டுவில் இருந்து வருகிறது. ஒரு முறை தாழ்ந்த பகுதியிலிருந்து வெளியேறிய, நைஜர் ஆறு திம்புக்டுக்கு தெற்கே தொடங்கி கினியா வளைகுடாவிற்கு தெற்கே ஓடியது. அப்பொழுது ஆற்று நீரானது, திம்புக்டுவிற்கு, கிழக்கு மற்றும் வடகிழக்கு பகுதிகளில் உள்ள உலர் ஏரிகளுக்குள் சென்று ஏரிகளை நிரப்பியது. காலப்போக்கில் தாழ்மட்ட நைஜர் ஆற்றின், ஆற்றெதிர் நீரோட்டத்தின் மூலம் இயற்கைக் காரணி மண்அரிப்பு ஏற்பட்டு நில மேற்பரப்பு தேய்ந்தது. இதனால் மேல் நைஜர், தாழ்மட்ட நைஜரால் கைப்பற்றப்பட்டது.

ஐரோப்பிய ஆய்வு
தூர்வாருதல் மற்றும் நதிப் போக்குவரத்து
சொற்பிறப்பியல்
அசாதாரண நீர்வழி