ஜெர்மானிய தத்துவவாதி, ஃப்ரெட்ரிக் நீட்சே என்பவருடன் நீலிசம் எப்போதும் தொடர்புப்படுத்தப்படுகிறது, அவர் நீலிசத்தின் விரிவான ஆய்வுகளையும், மேற்கத்திய கலாச்சாரத்தின் பரவலான நிகழ்வையையும் வழங்கினார். இதற்கான குறிப்புகள் தொடர்ந்து நீட்சேவின் எல்லா பணிகளிலும் தோன்றினாலும், அவர் இந்த சொல்லை பல்வேறு வழிகளில் பயன்படுத்தி வந்தார், பல பொருள்கள் மற்றும் நோக்கம் மற்றும் நேர்மறை, எதிர்மறை பாங்குகளிலும் பயன்படுத்தி வந்தார். நீலிசம் விவரிக்கப்படும் ஒரு பொதுவான வழியாவது, "நாம் எதை மதிப்பிட விரும்புகிறோம் (அல்லது மதிப்பிடுவது தேவை) என்பதற்கும் உலகம் எவ்வாறு இயங்குகிறது என்பதற்கும் இடையே உள்ள ஒத்திசையாத தன்மையின் பதட்டமான நிலைமை" என்று அவர் விவரிக்கிறார். உலகில் இருக்கக்கூடிய அல்லது வெகுகாலமாக இருப்பதாக நம்பப்பட்டு வந்த நோக்கம் அல்லது பொருள் உலகில் இல்லை என்று நாம் அறிந்து கொள்ளும்போது நாம் நம்மை ஒரு சிக்கலில் நுழைத்துக் கொள்கிறோம். கிறிஸ்தவத்தின் வீழ்ச்சி மற்றும் பொருள் சார்ந்த உலகத்தின் எழுச்சி ஆகியவற்றின் காரணமாக நீலிசம் என்பது நவீனகாலத்தின் ஒரு குணாம்சமாக மாறுகிறது என்றும் நீட்செ குறிப்பிடுகிறார், ஆனாலும் நீலிசத்தின் எழுச்சி இன்றும் முழுமையடையாததாகவும், இன்னும் ஜெயிக்க வேண்டியதாகவும் இருக்கிறது. நீட்சேவின் கையேடுகளில் (அவரின் மரணத்திற்கு பின் வெளியிடப்பட்டவை) வெளிப்படையாக நீலிசத்தின் சிக்கல் குறித்து குறிக்கப்பட்டிருந்தாலும், அதில் குறிப்பிடப்பட்டிருக்கும் பல சிக்கல்களுடனும் இணைந்திருப்பதாகவும், அவருடைய வெளியிடப்பட்ட பணிகளில் திரும்ப திரும்ப குறிப்பிடப்பட்டிருப்பதாகவும் இருக்கிறது.

நீட்சே, நீலிசத்தை உலகை வெறுமையாக்குதல் என்றும், மனித வாழ்வின் பொருள், நோக்கம் மற்றும் உண்மை அல்லது அவசியமான மதிப்பு ஆகியவற்றிலிருந்து வெறுமையாக்குவது என்றும் கூறுகிறார். நீட்சேவின் கருத்தியல் தத்துவத்தில் இந்த விளக்கம் காணப்படுகிறது, அல்லது அவருடைய மேற்கோளான ‘அறிவு' எப்போதும் யாரோ ஒருவரின் ஏதோ ஒன்று: அது எப்போதுமே கருத்தின் அடிப்படையிலேயே அமைந்துள்ளது, உண்மையாக இருப்பதில்லை என்பதன் அடிப்படையில் இது விளக்கப்படுகிறது. ஆனாலும், உலகை நாம் புரிந்து கொள்வதற்கும் அதற்கு பொருள் தருவதற்கும் பல புரிதல் வழிகள் இருக்கின்றன. புரிந்து கொள்ளுதல் என்பது இல்லாமல் நம்மால் எதையும் செய்ய முடியாது, உண்மையில் அது நமக்கு "தேவை" ப்படுகிற ஒன்றாகும். உலகை புரிந்து கொள்வதற்கான ஒரு வழி, அதனுடைய நியாயத்தின் அடிப்படையில் புரிந்து கொள்ள முயற்சிப்பதாகும், இதன் அடிப்படையிலேயே பெரும்பாலான நபர்கள் உலகைப் புரிந்து கொள்கின்றனர், குறிப்பாக அவர்களின் சொந்த எண்ணங்கள் மற்றும் செயல்களைப் பொறுத்து. நீட்சே வலுவான மற்றும் ஆரோக்கியமான நியாய உணர்வை விவரிக்கிறார், அதாவது ஒரு நபர் அதை தானே கட்டுகிறோம் என்று உணர்ந்திருக்கும் நிலையைக் குறிக்கிறார், வலுவற்ற நியாய உணர்வில் புரிந்து கொள்ளுதலானது புற காரணிகளிலிருந்து எழும். வலிமையின் அடிப்படையின்றி, நியாய உணர்வானது, நமக்கு பொருளை தருகிறது. அது உருவாக்கப்பட்டதாக இருந்தாலும் 'கருத்தில் சேர்க்கப்பட்டதாக' இருந்தாலும் அது நாம் வாழ்வை நடத்த உதவுகிறது. இந்த காரணங்களினால்தான், நீட்சே நீலிசத்தை "உண்மையான பொருளற்றநிலை" அல்லது "எதற்கும் பொருளில்லை" என்றவாறு குறிப்பிடுகிறார், மேலும் ஆபத்தானது என்றும் "மிகப்பெரிய ஆபத்து என்றும் கூறுகிறார்": மக்களின் வாழ்க்கை, ஆபத்துக்களை எதிர்கொள்வது மற்றும் வாழ்க்கையில் சந்திக்கும் கடின சூழல்கள் ஆகியவற்றைப் பற்றிய முழுமையான மதிப்பீடாகும் இது. எல்லா வகையான பொருள் அல்லது மதிப்புகளையும் அழிப்பது என்பது, தற்கொலை அல்லது ஒட்டுமொத்த படுகொலைக்கு வழிவகுக்கக்கூடும்.

நீட்சே தன்னுடைய பணிகளில், கிறிஸ்தவத்தை முக்கியமான தலைப்புகளில் ஒன்றாக விவரிக்கிறார், அவருடைய கையேடுகளில், முக்கியமாக 'ஐரோப்பிய நீலிசம்' என்ற தலைப்பின் கீழ் நீலிசத்தின் சிக்கல்கள் என்ற சூழலில் விரிவாக எழுதியிருக்கிறார். கிறிஸ்தவ நியாய உணர்வு தத்துவமானது மக்களுக்கு ஒரு உள்ளார்ந்த நம்பிக்கை, இறைவனிடத்தில் நம்பிக்கை ஆகியவற்றை தருகிறது (உலகில் உள்ள தீமைகளுக்கு காரணம் கூறுகிறது) மற்றும் இலக்கு அறிவுக்கான அடிப்படைகளை விவரிக்கிறது. இந்த கருத்தில், அடிப்படை அறிவு சாத்தியமான உலகை கட்டமைப்பதில், கிறிஸ்தவம் நீலிசம் மற்றும் பொருளற்றத்தன்மைக்கு எதிரான சிறந்த எதிர்பொருளாக இருக்கிறது. ஆனாலும், கிறிஸ்தவ தத்துவத்தில், அடிப்படை உண்மை நிலையானது அதனுடைய சரிசெய்யும் திறனாகும்: உண்மையை நோக்கிய முயற்சியில், கிறிஸ்தவம் மெல்ல மெல்ல ஒரு கட்டுமானமாகவும், தன்னுடைய சொந்த அழிவை நோக்கியும் செல்கிறது என்கிறார். எனவே, நீட்சே, நாம் கிறிஸ்தவ மதத்தை மிகவும் அதிகமாக வளர்த்துவிட்டோம், "நாம் அதிலிருந்து தொலைவில் தங்கியிருந்ததால் அல்ல அதற்கு மிக அருகில் இருந்ததால்" என்கிறார். இதே போல, கிறிஸ்தவ மதத்தின் சுய அழிப்புதன்மை மற்றொரு வகையான நீலிசத்தைத் தோற்றுவிக்கிறது. ஏனெனில், கிறிஸ்தவ மதம், தன்னைத்தானே ஒரு புரிதல் என்று கூறிக்கொள்ளும் புரிதலாக இருக்கிறது, நீட்சே இந்த மாற்றம் அதனை சந்தேகநிலையைத் தாண்டி கொண்டு செல்கிறது மற்றும் "எல்லா" பொருட்களின் நம்பகத்தன்மையையும் குலைக்கிறது. 

நீட்சேவின் நீலிசக் கருத்தை, பொருளற்றத் தன்மையின் அடிப்படையில் ஸ்டான்லி ரோஸ் என்பவர் கண்டறிகிறார், இதில் "எல்லாமே அனுமதிக்கப்பட்டது" என்று கூறுகிறார். இவரைப் பொறுத்தவரை, அதிக கருத்தியல் ரீதியான மதிப்புகளின் இழப்பு, உலகின் அடிப்படை உண்மை அல்லது மனித யோசனைகள் எல்லா மனித சிந்தனைகளும் மதிப்பற்றவை என்ற உணர்வு நிலையை உருவாக்குகிறது. இதனால், கொள்கைரீதியை மறுத்தலால் நீலிசம் உருவாகிறது, ஏனெனில் ஒன்றுபோன்ற சிந்தாந்தங்கள் மட்டுமே, நீலிசம் மறைமுகமாக கொண்டிருக்கும் முந்தைய தரநிலைகளைக் கொண்டிருக்கும். உலகை மதிப்பிடுவதற்கான ஆதாரமாக கிறிஸ்தவம் இல்லாத நிலை நீட்சேவின் பிரபல அபோரிசமான மேட்மேன் இன் "தி கே சயின்ஸ்" என்பதில் பிரதிபலித்தது. கடவுளின் மரணம், குறிப்பாக "நாம் அவரை கொன்றுவிட்டோம்" என்ற கூற்று, கிறிஸ்தவ தத்துவத்தில் உள்ள "சுயம்" -அழித்தல் என்பதுடன் ஒத்துபோகிறது: அறிவியலின் முன்னேற்றங்கள் காரணமாக, மனிதன் பரிணாம வளர்ச்சியின் ஒரு தயாரிப்பாக காண்பிக்கப்படுகிறான், பூமியானது எந்தவொரு சிறப்பான இடத்தையும் நட்சத்திரங்களின் மத்தியில் பெறவில்லை மற்றும் வரலாறு நேர்மறையானதாக இல்லை, கடவுளின் கிறிஸ்தவ உருவகம், இதன் பின்னரும் நியாய உணர்வின் அடிப்படையாக இருக்க முடியாது.

பொருள் இழப்பிற்கு எதிர்வினையாக செய்யப்படும் அம்மாதிரியான ஒரு எதிர்வினையை, நீட்சே 'செயல்படா நீலிசம்' என்று கூறுகிறார், அதை அவர் ஸ்கோபென்ஹாவர் மோசமானதை நினைக்கும் தத்துவம் என்று குறிப்பிடுகிறர். ஸ்கோபென்ஹவ்ரின் தத்துவமானது, நீட்சேவும் மேற்கத்திய புத்தமதம் என்று குறிப்பிடுகிறார், மேலும், ஒருவரை மனம் மற்றும் ஆசைகளிலிருந்து பிரிப்பதன் மூலம் கஷ்டப்படுவதைக் குறைக்க ஆலோசனை வழங்குகிறது. நீட்சே, இதனை சுயமறுப்பு கொள்கை என்றும் "ஏதுமில்லாத்தனத்திற்கான உந்துதல்" என்றும் குறிப்பிடுகிறார், இதனால் வாழ்க்கை அதிலிருந்தே விலகிவிடுகிறது, ஏனெனில் உலகில் பொருளுடைய எதுவும் இல்லை. உலகின் எல்லா மதிப்புகளிலிருந்து விலகி செல்லுதலே நீலிச பின் தொடர்பாளரின் பண்பாகும், ஆனாலும் இதில் ஒரு நீலிஸ்ட் சமநிலை அற்றவராக தோன்றுகிறார்:

நீலிசத்தின் சிக்கல் தொடர்பாக நீட்சேவின் தொடர்புபடுத்துதல் மிகுந்த சிக்கலான ஒன்றாகும். நீலிசத்தின் சிக்கலானது, மிகவும் ஆழமான தனிநபர் பாதிப்பு என்ற நோக்கில் அவர் அதனை அணுகுகிறார், இதனை அவர், நவீன உலகின் சிக்கலாகவும், தனிநபரின் "உள்ளுணர்வு" தொடர்பானது என்று குறிப்பிடுகிறார். மேலும், நீலிசத்தின் ஆபத்து மற்றும் அது வழங்கும் சாத்தியங்கள் ஆகியவற்றில் அவர் வலியுறுத்துகிறார். அவருடைய கூற்றான, "நான் புகழ்கிறேன், நீலிசத்தின் வருகையை நான் விமர்சிக்கவில்லை" என்று கூறுகிறார். இதுவே, மிகவும் பெரிய சிக்கல்களில் ஒன்றாக நம்பப்படுகிறது, மனித இனத்தின் மிக ஆழமான சுய பிரதிபலிப்பு இதுவாகும். இந்த சிக்கலிலிருந்து ஒரு மனிதன் வெளிவெருவதோ அல்லது, அந்த சிக்கலை முழுவதும் அறிந்து கொள்வதோ அந்த மனிதனின் திறனைப் பொருத்ததாகும்!" நீட்சேவைப் பொருத்தவரை, ஒரு கலாச்சாரத்திற்கு, உண்மையான அடிப்படை இருந்தால் மட்டுமே, நீலிசம் "வெல்லப்படும்" என்று கூறுகிறார். விரைவாக வருவதை மட்டுமே அவன் விரும்பினான், எனவே அதனுடைய உண்மையான வெளியேறுதலையும் அவன் விரைவுபடுத்த முடியும். 

கிறிஸ்தவ சுய அழிப்பின் காலத்தில், மற்றொரு வகையான நீலிசத்தின் வாய்ப்பு உருவாகக்கூடும் என்றும் கூறுகிறார், அதாவது ஒருவர் எல்லாம் அழிந்த பின்னரும், எல்லா மதிப்பு மற்றும் பொருள் ஆகியவற்றுக்கு பின்னரும், ஒன்றுமில்லாமையின் காரணமாக நிறைவடையாது. இந்த மாற்று, 'செயலில்' உள்ள நீலிசம் புதிதாக எதையும் உருவாக்குவதை அழிக்கும். இந்த வகை நீலிசமானது, "வலிமையின் ஒரு அடையாளம்" என்று நீட்சே குறிப்பிடுகிறார் அதாவது, பழைய நம்பிக்கைகள் மற்றும் புரிதல்கள் ஆகியவற்றை சுத்தமாக அழித்துவிட்டு, ஒருவரின் சொந்த நம்பிக்கைகள் மற்றும் புரிதல்களை உருவாக்குவதற்கான தன்னார்வ அழித்தல் என்று குறிப்பிடுகிறார், இது செயல்படா நிலை நீலிசத்தை விட வேறுபட்டது. தன்னார்வமாக மதிப்புகளை அழித்தல் மற்றும் புதிய பொருளைக் கட்டமைப்பதன் மூலம் நீலிச நிலையை வெல்லுதல், ஆகியவற்றின் காரணமாக இந்த நீலிசத்தை, நீட்சே பிற இடங்களில் குறிப்பிடுவது போன்று 'கட்டற்ற ஆன்மா' அல்லது "Übermensch" "தஸ் ஸ்போக் ஜராதுஸ்ட்ரா" மற்றும் "தி ஆன்டிகிரைஸ்ட்" , ஆகிய புத்தகங்களில் குறிப்பிடப்படும், வலிமையான தனிநபர் என்று குறிப்பிடலாம். இந்த தனிநபர் தன்னுடைய சொந்த மதிப்புகளின் மூலம் வாழ்கிறார் மற்றும் அவர்கள் வாழ்க்கையை கலையாக வாழத் தொடங்கினார்.

நீலிசத்தின் வடிவங்கள்
தொலைக்காட்சி
நீதியின் நீலிசம்
நீட்சே