இந்நோயின்போது நாளடைவில் பலகீனமாகி விட்ட நரம்பு மண்டலத்தை [[நுண்ணுயிர்|நுண்ணியிரிகள்]] தாக்குவதின் மூலமாகவோ அல்லது நேரடி நோய்ப்பிணியின் காரணமாகவோ விதவிதமான மூளைநரம்பு விளைவுகள் ஏற்படலாம்.

ஒருவகை ஓரணு ஒட்டுண்ணி நோய் (டாக்சாப்பிளாசுமம்) ஒரு செல் [[ஒட்டுண்ணி|ஒட்டுயிரியான]] "டாக்சோபிளாசுமா காண்ட்டையால் " ஏற்படுகிறது. இது பொதுவாக மூளையைத் தொற்றி டாக்சோபிளாசுமா மூளையழற்சியையும், [[கண்|கண்கள்]] மற்றும் [[நுரையீரல்|நுரையீரலின்]] வியாதிகளையும் ஏற்படுத்தவல்லது. கிரிப்டோகாக்கல் மெனிஞ்சைடிஸ் எனப்படும் மூளைச்சவ்வு அழற்சி "கிரிப்டோகாக்கஸ் நியோபார்மன்சு" எனும் காளான் [[மூளை]] மற்றும் [[தண்டுவடம்|தண்டுவடத்தை]] சூழ்ந்துள்ள மூளை உறையைத் தொற்றும்போது ஏற்படுகிறது. இது [[காய்ச்சல்]], [[தலைவலி]], [[மயக்கம்]], [[வாந்தி]] எடுக்கவேண்டும் என்ற உணர்வு மற்றும் [[வாந்தி|வாந்தியை]] ஏற்படுத்தலாம். நோயாளிகளுக்கு [[வலிப்பு]] மற்றும் மன குழப்பத்தையும் ஏற்படுத்தலாம். சிகிச்சை அளிக்கத் தவறினால் [[மரணம்|மரணமும்]] ஏற்படலாம்.

தீவிர பல்குவிய வெள்ளையணு மூளையழற்சி (PML) என்பது மூளையின் [[நரம்புவால்|நரம்பணுவால்]]களை சூழ்ந்துள்ள [[நரம்புறை|மையலின் நரம்புறையை]] படிப்படியாக அழித்து நரம்புகளில் அனிச்சை விளைவுக் கடத்தலைப் பாதிக்கும் [[நரம்புறை சிதைவு நோயாகும். இந்த நோயானது 70 சதவிகித மக்களிடையே [[நச்சுயிரி உட்புதைவு|உட்புதை]] நிலையையிலுள்ள நச்சுயிரியான [[ஜே சி வைரசு|ஜே சி வைர]]சால் நோயெதிர்ப்பு சக்தியற்ற எயிட்சு நோயாளிகளுக்கு ஏற்படுத்தப்படுகிறது. இந்நோய் விரைவாக முன்னேறி பெரும்பாலும் கண்டுபிடித்த சில மாதங்களுக்குள்ளேயே மரணத்தை ஏற்படுத்தவல்லது.

எயிட்சு மறதிநோய் தொகுப்பு என்பது எச் ஐ வி நோய்த்தொற்றால் தூண்டப்பட்டு எச் ஐ வி தொற்றிய மூளை, [[பெருவிழுங்கி|பெருவிழுங்கிகள்]] மற்றும் மைக்ரோகிளையாவின் நோயெதிர்ப்புத்திறன் ஊக்கத்தால் கிளர்ந்தெழும் ஒரு வளர்சிதைமாற்ற மூளையழற்சி நோயாகும். இவ்விதமான செல்கள் எச் ஐ வி யால் வளமாக தொற்றப்பட்டு நோயாளினதும் நச்சுயிரினதுமான நரம்புநச்சை சுரக்கின்றன. பிரத்தியேக நரம்புக் கோளாறுகள் எச் ஐ வி நோய் தொற்றி பல வருடங்கள் களித்து வெளிவந்து அறிவு, நடவடிக்கை மற்றும் வெளி நோக்கு நரம்பியக்கத் திறன் குறைபாடுகளைக் கொண்டிருக்கும். இவை குறைந்த "சி.டி.4" "டி" செல் அளவுகளையும் இரத்தத்தில் அதிக நச்சுயிரி சுமையையும் கொண்டிருக்கும்.

இதன் பரவல் மேற்கத்திய நாடுகளில் 10 -20 சதவிகிதமும் [[இந்தியா|இந்தியாவில்]] 1 -2 சதவிகிதமாகும். இந்த வித்தியாசம் எச் ஐ வி யின் உள்வகைகளைப் பொருத்ததாகும். எச் ஐ வி நோயாளிகளுக்கு பிந்தைய காலத்தில் எயிட்சுடன் தொடர்புடைய பித்து பிடிக்கக் கூடும். இது [[நரம்புத் தொகுதி|நரம்புகளின்]] அதிர்வுகடத்தும் பண்பின் இருமுனைக் கோளாறினால் ஏற்படும் பித்து நிகழ்வுகளைவிட அதிகமான எரிச்சலும், அறியும்சக்தி குறைபாடும், குறைவான வளமான மனநிலையையும் கொண்டிருக்கும். எச் ஐ வி யால் ஏற்படும் பித்து நாள்பட்டதாகவும் இருக்கும். பல்நோக்கு மருந்துகளாலான சிகிச்சையினால் இக்கூட்டு அறிகுறிகள் குறைவாகவே தென்படுகிறது.

எச் ஐ வி நோய் வேட்டை
நரம்பு மண்டல மற்றும் மனநல தொடர்பு
பிறப்பு சார்ந்த நோய் பரவுதல்
நோய்க் கட்டுப்பாட்டு மையத்தின் வகைப்பாட்டியல் முறை