சோமாஸ்கந்தர் என்ற சொல்லானது சிவன் பார்வதியுடனும், குழந்தை ‘கந்தனுடன் (முருகன்) இருப்பதைக் குறிக்கும். இச்சிற்பத்தில் சிவன் தன் துணைவரான பார்வதியுடனும், குழந்தையான கந்தனுடனும் அமர்ந்த நிலையில் காணப்படுவார். பெயர் சமஸ்கிருதமாக இருந்தால்கூட, கருத்தானது தமிழை அடிப்படையாகக் கொண்டாகும். வட இந்தியக் கோயில்களில் சோமாஸ்கந்தர் சிற்பங்களைக் காணமுடியாது. திருவாரூரிலுள்ள கோயிலில் மூலவராக சோமாஸ்கந்தர், தியாகராஜர் என்ற பெயரில் உள்ளார். தியாகராஜர் வழிபாட்டைக் கொண்ட அனைத்துக் கோயில்களிலும் சோமாஸ்கந்தர் தியாகராஜராக உள்ளார். சிற்ப அடிப்படையில் நோக்கும்போது ஒன்றாகத் தோன்றினாலும், சில வேறுபாடுகளைக் காணலாம். கட்டட அமைப்பில் நோக்கும்போது சோமாஸ்கந்தரின் உற்சவத் திருமேனிகளுக்கான தனி சன்னதிகளை தியாகராஜர் சன்னதி என்றே கூறுகின்றனர். சோழர் கால வளர்ச்சி வடிவமான, நடராஜரைப் போலன்றி, சோமாஸ்கந்தர் சிற்பம் சோழர் காலத்திற்கு முன்பாக பல்லவர் காலத்திலேயே இருந்து வந்துள்ளது. சோமாஸ்கந்தர் சிற்ப வளர்ச்சிக்கூறானது பல்லவர் காலத்தில் கி.பி.7ஆம் நூற்றாண்டில் தொடங்கியுள்ளதை பல்லவர் காலக் கோயில்களின் கருவறை வாயில்களின் அருகேக் காண முடியும். காஞ்சிபுரம் கைலாசநாதர் கோயில் உள்ளிட்ட பல கோயில்களில் அவ்வகையான 40 சிற்பங்கள் காணப்படுகின்றன. பெரும்பாலானவை ராஜசிம்ம பல்லவன் (கி.பி.700-728), மகேந்திர பல்லவன் (கி.பி.580-630), நரசிம்ம பல்லவன் (கி.பி.630-668) மற்றும் பரமேஸ்வர பல்லவன் (கி.பி.670-700 A.D) ஆகியோரின் காலத்தில் அமைக்கப்பட்டவையாகும். பல்லவர் காலத்தில் லிங்கத்திருமேனிக்குப் பதிலாக சோமாஸ்கந்தர் சிற்பம், யுனெஸ்கோ அங்கீகரித்த உலகப் பாரம்பரியக்களங்களில் ஒன்றான மகாபலிபுரம் கோயில் உள்ளிட்ட பல கோயில்களில் முக்கியமான இடத்தைப் பெற்றது. இருந்தாலும் சோமாஸ்கந்தர் வழிபாடு பிரபலமாகவில்லை. துணைச்சன்னதிகளிலேயே சோமாஸ்கந்தரைக் காணமுடிந்தது. சங்க இலக்கியங்களிலோ, கி.பி.7ஆம் நூற்றாண்டைச் சேர்ந்த தேவாரத்திலோ சோமாஸ்கந்தரைப் பற்றிய குறிப்பு காணப்படவில்லை. முக்கிய விழாக்களில் இடம்பெறுகின்ற நிலையில் சோமாஸ்கந்தரின் தொடர் முக்கியத்துவத்தை அறியலாம்.

இலிங்கோத்பவர்
பார்வதி
பிற சிற்பங்கள்
சோமாஸ்கந்தர்