இந்தியாவிலிருந்து ஆரம்ப காலத்தில் குடியேறியவர்கள் முதற்கொண்டு தொடர்ச்சியாக வரலாற்றை சைவ சமயம் இலங்கையில் கொண்டுள்ளது. பௌத்த சமயம் செயற்பாட்டில் இருந்தபோதுகூட இந்து சமய வழிபாடு பரவலாக ஏற்றுக் கொள்ளப்பட்டிருந்தது. இலங்கையில் சோழர் காலத்தில், கிட்டத்தட்ட 9 ஆம் 10 ஆம் நூற்றாண்டுகளில், அலுவலக சமயத் தகுதியை இந்து சமயம் பெற்றிருந்தது. சோழருக்குப் பின் ஆட்சி செய்த கலிங்க மாகன் அக்காலத்தில் சுதேச இலக்கிய இந்து மறுமலர்ச்சிக்கு உதவினான்.

யாழ்ப்பாண அரச காலத்தில் சைவம் அரச சமயமாக இருந்து எல்லாச் சலுகையையும் பெற்றுக் கொண்டது. இந்திய இந்து சமய யாத்திரைத்தலமாக மிகவும் அறியப்பட்ட இராமேசுவரம் கோயிலை தங்கள் மூதாதையர் பரிபாலித்ததன் நிமித்தம் ஆரியச்சக்கரவர்த்தி அரசு சைவம் தொடர்பில் அதற்குரிய சேவையைச் செய்வதிலும் பரிபாலிப்பதிலும் மிகவும் விழிப்புள்ளதாக இருந்தது. குறிப்பின்படி, அரசனின் தலைப்பு “சேது காவலன்”, அதாவது இராமேசுவரம் மற்றொரு பெயரான “சேது” என்பதைக் கொண்டிருந்ததாக ஊகிக்க முடிகிறது. “சேது” என்பது நாணயம், கல்வெட்டு அரச அடையாளமாக பயன்படுத்தப்பட்டது.
கோட்டை அரசின் சார்பாக யாழ்ப்பாண அரசை ஆண்ட சப்புமால் குமாரயா நல்லூர் கந்தசுவாமி கோவில் புனரமைப்பு அல்லது கட்டுமானத்திற்கு உதவினான். சிங்கை பரராசசேகரன் சத்தானந்தர் கோயில், வைகுந்தப் பிள்ளையார் கோயில், வீரகாளியம்மன் கோயில் ஆகியவற்றைக் கட்டினான். அவன் கட்டிய குளமான யமுனை ஏரியை, வட இந்தியாவிலுள்ள இந்துக்களினால் புனிதமாக கருதப்பட்ட யமுனை ஆறு தண்ணீரினால் நிரப்பினான். இவன் திருக்கோணேச்சரத்திற்கு அடிக்கடி சென்று தரிப்பவனும், முதலாம் சங்கிலியின் மகனும் அடுத்த அரசனுமாவான். அரசன் செயவீர சிங்கையாரியன் தற்போது "கோணேஸ்வரம் கோயிலின் ஸ்தல புராணம்" என்று அறியப்படும் "தக்சண கைலாச புராணம்" என்பதனை செய்யுள்களாக கோயிலின் பாரம்பரிய வரலாறாகத் தொகுத்தான். பெரிய கோயில்கள் சாதாரணமான அரசர்களினால் பராமரிக்கப்பட்டு, கோயிலில் வேலை செய்வோருக்கு அரச கருவூலத்திலிருந்து சம்பளம் கொடுக்கப்பட்டது. இந்தியாவிலும் இலங்கையின் பிற பகுதிகளிலும் போலல்லாது, சமய நிலைநாட்டல்கள் சுயாட்சி உள்ளதாகவும் பாரிய நில அறக்கொடையாகவும் வரிக்கு உட்பட்டதாகவும் இருந்தது.
சிவன் அதிகளவில் முதன்மையான ஏற்றுக் கொள்ளப்பட்டும், இலிங்கம், சிவனின் ஒட்டுமொத்த சின்னமாவும் இருந்ததோடு, புண்ணியத்தளங்கள் சிவனுக்கு அர்ப்பணிக்கப்பட்டு இருந்தன. ஏனைய இந்துக் கடவுள்களான முருகன், பிள்ளையார், காளி என்போரும் வழிபடப்பட்டனர். கிராமங்களில், கிராமத்துத் தெய்வமான கண்ணகி புகழ்பெற்று வழிபடப்பட்டதோடு, தெற்கிலுள்ள சிங்களவர் மத்தியிலும் கண்ணகி வழிபாடு பொதுவாகவிருந்தது. மந்திர நம்பிக்கை, தீய ஆவிகளின் இருப்பு ஆகியன தெற்கு ஆசியாவில் காணப்பட்டவாறே அங்கும் காணப்பட்டது.

அரசினுள் பல இந்துக் கோயில்கள் காணப்பட்டன. சில பாரிய வரலாற்று முக்கியத்துவத்தைக் கொண்டு, குறிப்பாக திருக்கோணமலையில் திருக்கோணேச்சரம், மன்னாரில்திருக்கேதீச்சரம், கீரிமலையில் நகுலேஸ்வரம் என்பவற்றோடு நூற்றுக்கணக்கான கோயில்கள் பிராந்தியத்தில் பரந்து காணப்பட்டன. தற்போதைய தென்னிந்தியாவில் உள்ளதைப் போன்ற கொண்டாட்டங்களும் திருவிழாக்களும் காணப்பட சில சிறிய மாற்றத்துடன் காணப்பட்டன. நாயன்மாரின் தேவாரம் வழிபாட்டில் பயன்படுத்தப்பட்டன. ஏப்ரல் மத்தியில் வரும் இந்து புதுவருட மிகவும் முக்கிய கொண்டாட்ட விழாவாகக் காணப்பட்டதோடு, நவராத்திரி, தீபாவளி, சிவராத்திரி, தைப்பொங்கல் என்பனவும் கொண்டாடப்பட்டன. இவற்றுடன், திருமணம், இழவு, பூப்பெய்தல் ஆகியன வாழ்க்கையில் பகுதியாக முக்கியத்துவம் பெற்று இருந்தன.

கிட்டத்தட்ட கி.பி 1550 காலப்பகுதியில் முதலாம் சங்கிலி பௌத்தர்களான சிங்களவர்களை யாழ்ப்பாணத்திலிருந்து வெளியேற்றி, அவர்களின் பல வழிபாட்டிடங்களை அழித்தான். வெளியேறாதிருந்த சிங்களவர்களினால் பௌத்தம் யாழ்ப்பாண அரசில் பாதுகாக்கப்பட்டது. நம்போட்டையில் குறிப்பிடப்பட்ட சில முக்கிய பௌத்த வழிபாட்டிடங்களாக நாகதீபம்,தெல்லிப்பளை, மல்லாகமம், மீனுவாங்கொமு, கதுருகொடை (கந்தரோடை) என்பன இருந்தாலும் நாகதீபத்தில் உள்ள பௌத்த விகாரை மட்டும் இப்போதும் காணப்படுகின்றது.

யாழ்ப்பாண அரசின் மக்கள் சமூக அமைப்பானது தென்னிந்தியாவில் இருந்தது போன்ற விவசாயம், நிலம் ஆகியவற்றின் அடிப்படையில் அமைந்த சாதி அமைப்பு காணப்பட்டது. இவ்வாறே தெற்கில் சிங்கள அரசுகளிலும் சமூக அமைப்பு காணப்பட்டது. அங்கு “கோவிகம” சாதியினர் ஆளும் குடும்பத்தினருக்கு குறைந்தவர்களாகக் கருதப்பட்டனர். ஆரியச்சக்கரவர்த்தி அரசர்களும் அவர்களது குடும்பத்தினரும் "பிராமண சத்திரியர்" தகுதி உடையவர், அதாவது சத்திரியர் வாழ்க்கையை பிராமணர் ஆக மாற்றியவர் என்று கருதுகின்றனர். "மடைப்பள்ளியர்" அரண்மனைக் காரியதரிசிகள், "அகம்படையார்" அரண்மனை ஊழியர்களாகவும் சிவியார் பல்லக்குக் காவுவோராக இருந்தனர். அரச படைகள் மற்றும் கடற்படை தளபதிகள் "கரையார்" சாதியிலிருந்து வந்தவர்கள், அவர்கள் முத்துத் துறையை கட்டுப்பாட்டில் வைத்திருந்தனர், அதன் தலைவர்கள் "பட்டங்கட்டியர்" மற்றும் "அடப்பனார்" என்று அழைக்கப்பட்டனர். முக்குவர் மற்றும் திமிலர் ஆகியோர் முத்து வர்த்தகத்தில் ஈடுபட்டனர். கிராமப்புற தலைவர்கள் மற்றும் வேளாண்மை சங்கங்களின் நிலப்பிரபுக்களாக இருந்த "உடையார்கள்", "வெள்ளாளார்" சாதியிலிருந்து வந்தவர்கள். உடையார்கள் திருட்டு போன்ற சட்டவிரோத நடவடிக்கைகளை கட்டுப்படுத்தினர் மற்றும் கிராமங்களுக்கு பொறுப்பானவர்கள். "அம்பட்டர்", "வண்ணார்", "கடையர்", "மாராயர்", "பறையர்", "நளவர்", "பள்ளர்" மற்றும் "பிராமணர்கள்" போன்ற பல்வேறு குழுக்கள் "குடிமக்கள்" எனப் பணியாற்றினார். அவர்கள் தொழிலில் முக்கிய காரணிகளாக இருந்தனர், மற்றும் திருமண மற்றும் இறுதி சடங்கு களத்தில் சிறப்பாக முக்கியத்துவம் பெற்றனர். "செட்டியார்" வர்த்தகர்களாகவும் இந்துக் கோயில்களின் சொந்தக்காரர்களாகவும் காணப்பட, பள்ளர், நளவர் சாதியினர் நிலமற்ற தொழிலாளிகளாகவும் நிலத்தை பண்படுத்துபவர்களாகவும் காணப்பட்டனர். "கம்மாளர்" என்றும் அறியப்படும் கைவினைஞர்கள் கொல்லர், தட்டார், தச்சர், கருமான் மற்றும் கன்னார் ஆகியோரால் உருவாக்கப்பட்டது.
கூலிப்படைவீரர்கள் இந்தியாவின் பல இன, சாதிப் பின்னனியில் இருந்து குறிப்பாக தெலுங்கர் (வடுகர்), கேரளாவின் மலையாளிகள் ஆகியோர் படைவீரர்களாக அரசர்களால் வரவழைக்கப்பட்டனர். முஸ்லிம் வர்த்தகர்களும் கடற்கொள்ளையரான மாப்பிளமார், சோனகர் ஆகிய இனத்தவர்கள் மற்றும் சிங்களவர்கள் என்போர் அரசில் வாழ்ந்தனர். அத்துடன் அரசு அரசியல் புரட்சியால் தோல்லியடைந்த தென்னிலங்கைப் போராட்டக்காரர்களில் அடைக்கலமாகவும் செயற்பட்டது. யாழ்ப்பாண அரசின்ஆரம்ப வரலாற்று இலக்கியமான, 14 ஆம் – 15 ஆம் நூற்றாண்டு "வையாபாடல்", 77 ஆம் செய்யுள் "பப்பர்வர்" (பர்பர், பொதுவாக ஆப்பிரிக்காவில் உள்ள இனக்குழுக்கள்), "குச்சிலியர்" (குஜராத்தியர்), "கோணர்" (அராபியர், முஸ்லிம் குதிரைப்படையாக நம்பப்படும்) ஆகியோர் "பல்லுவில்" சாதியின் கீழ் வகைப்படுத்தப்பட்டு பட்டியலிடப்பட்டுள்ளனர். "பல்லுவில்" அல்லது பல்லிவில் சாதி யாழ்ப்பாணத்திற்கு மட்டும் உரிய ஒன்றாகும். கி.பி 1790 இல் இடச்சுக்காரர்களினால் எடுக்கப்பட்ட யாழ்ப்பாண சனத்தொகை மதிப்பீட்டின்படி, 196 ஆண்கள் "பல்லுவில்" சாதியைச் சேர்ந்த வரிசெலுத்துவோர் ஆவர். இதனால் இடச்சுக் காலம் வரை அடையாளமும் தொழில் பிரிப்பும் இருந்தது என்று அறியலாம். ஆனால், சனத்தொகை மதிப்பீட்டின்படி , தனிச் சமூகமாக 492 சோனக ஆண்கள், அதாவது பொதுவாக முசுலிம்கள் அடையாளம் காணப்பட்டுள்ளனர்.

ஆரியச்சக்கரவர்த்தி ஆட்சிக்காலத்தில், சமூக சட்ட ஆட்சியானது சமூகத்தின் தாய் மரபாட்சி முறையையும் ஆழமான தந்தை மரபாட்சி முறை ஆட்சியையும் இணைத்துக் காணப்பட்டதாக அமைந்தது. இச்சட்டங்கள் உள்ளூர் முதலியார்களினால் மரபு வழக்காறுகளுக்கு ஏற்ப விளக்கப்பட்டு இணைந்து காணப்பட்டன. சில சந்தர்ப்பங்களில், குறிப்பாக தற்போதைய கேரளம், துளு நாடு ஆகியவற்றின் மருமககட்டயம் சட்டத்திற்கு ஒத்ததாக காணப்பட்டதாக அறிஞர்கள் சுட்டிக்காட்டினர். மரபுச் சட்டங்களில் பக்கத்து இந்திய இசுலாமிய, இந்துச் சட்டங்களும் தாக்கத்தை ஏற்படுத்தின. மரபுச் சட்டங்கள் பின்னர் தொகுக்கப்பட்டு 1707 இல் ஒல்லாந்தர் கால ஆட்சியில் "தேசவழமைச் சட்டம்" என அச்சுப்படுத்தப்பட்டது. ஆரம்ப மரபின் கீழான ஆட்சியில் பெண்களிடமிருந்து பெண்களுக்கு அவை சென்றன. ஆனால், சமூகம் தந்தை மரபாட்சிக்கு மாறியதும், அவை ஆணிடமிருந்து ஆணுக்குச் சென்றது. இதனால், முத்துசம் மகன்களுக்கும் வரதட்சணை பெண்களுக்கும் என அமைந்தது.

இலக்கியம்
ஆரியச் சக்கரவர்த்திகள் வம்சம்
சமயம்
சரிவும் பின்னடைவும்