[[File:Cannabis sativa leaf diagnostic venation 2012 01 23 0829 c.jpg|thumb|கேனபிஸ் சட்டைவா இலையின் அடிப்புறத்திலுள்ள நரம்பமைவு]]
"கஞ்சா" எனும் பேரினம் இதற்கு முன்னர் [[செந்தட்டி]] (உர்ட்டிகாசியே) அல்லது முசுக்கொட்டை (மோராசியே) குடும்பத்தைச் சேர்ந்தது என்று வகைப்படுத்தப்பட்டிருந்தது. பிறகு, யூமுலஸ் பேரினத்திலும் (hops), ஒரு தனிக் குடும்பமாக [[நார்க்கஞ்சா]] குடும்பத்தில் (குறிப்பாக கேனபேசியே) வைக்கப்பட்டிருந்தது. [[பசுங்கனிகம்|பசுங்கணிக டிஎன்ஏ]] தடுபகுதி (restriction site) ஆய்வுகள் மற்றும் [[டி.என்.ஏ வரன்முறையிடல்]] ஆய்வுகளை உள்ளடக்கிய அண்மைய தொகுதிவரலாற்று (phylogenetic) ஆய்வுகளின் முடிவுகள், கேனபேசியே எனுமாறு கூறப்படும் குடும்பம், முந்தைய செல்டிடேசியே குடும்பத்திலிருந்து வந்திருக்கக் கூடும் என்று கூறுகின்றன. அதாவது, இரண்டு குடும்பங்களும் இணைந்து ஒற்றை ஒரு வழி வந்த குடும்பமான பரவலான கேனபேசியே என்பதை உருவாக்கியிருக்ககூடும்.

வெவ்வேறு விதமான "கஞ்சா" வகைகள் இதுவரை எடுத்துரைக்கப்பட்டுள்ளன. மேலும், அவை பல்வேறு [[இனம் (உயிரியல்)|இனங்களாகவும்]], [[துணையினம்|துணையினங்களாகவும்]] வகுக்கப்பட்டுள்ளன. அல்லது சில நேரங்களில் அவை வெவ்வேறு [[தாவரப் பல்வகைமை|வகைகளாகவும்]] கொள்ளப்படுகின்றன:

"கஞ்சா" தாவரங்கள் டெர்பினோ-ஃபீனாலிக் என்ற தனித்தன்மையுடைய கானபினாய்டு சேர்மங்களை உற்பத்தி செய்கின்றன. இந்த கானபினாய்டுகளில் சிலவே கஞ்சாவை உட்கொள்கையில் உண்டாகும் "ஏற்றம்/கிசா (high)" எனும் நிலைக்குக் காரணமாகும். இதுவரை கஞ்சா செடியில் கிட்டத்தட்ட 483 தனித்தனி வேதிக் கூட்டுப்பொருள்கள் கண்டறியப்பட்டுள்ளன. மேலும் குறைந்தபட்சம் 85 வெவ்வேறு கனாபினாய்டுகள் தனியாகப் பிரித்தெடுக்கப்பட்டுள்ளன. அதிக அளவில் உற்பத்தி செய்யப்படும் இரண்டு கானபினாய்டுகள், ஒன்று கானபிடியோல் (சிபிடி / CBD) இன்னொன்று Δ-டெட்ராஹைய்ட்ரோகானபினால் (tetrahydrocannabinol / THC). இதில் டிஎச்சி மட்டுமே உளத்தூண்டு (psychoactive) தன்மையுடையது. 1970களின் தொடக்கத்திலிருந்தே கஞ்சா செடிகள் அவற்றின் வேதித்தோற்ற அமைப்பின் மூலம் வகைப்படுத்தப்பட்டு வருகின்றன. டிஎச்சி-க்கும் சிபிடி-க்கும் இடையே உள்ள விகிதம் வைத்தும் வகைப்படுத்தப்பட்டு வருகிறது. எப்படி இருந்தாலும், மொத்த கானபினாய்டு உற்பத்தி என்பது சுற்றுச்சூழல் காரணிகளை அடிப்படையாகக் கொண்டது. ஆனாலும் ஒரு தாவரத்தின் டிஎச்சி/சிபிடி விகிதம் மரபணு வழியே உறுதி செய்யப்பட்டு ஒரு செடியின் வாழ்நாள் முழுவதும் மாறாத்தன்மை கொண்டதாக இருக்கும். உளத்தூண்டா தன்மையுடைய கஞ்சா செடிகள் மிகவும் குறைந்த அளவு டிஎச்சி-யையும் மிக அதிக அளவுகளில் சிபிடி-ஐயும் உற்பத்தி செய்கின்றன. அதே உளத்தூண்டத்தகு / ஏற்றம் தரத்தகு கஞ்சா செடிகள் மிக அதிக அளவு டிஎச்சி-யையும் மிகக்குறைந்த அளவு சிபிடி-ஐயும் உற்பத்தி செய்கின்றன. இந்த இரண்டு வெவ்வேறு வேதித்தோற்றம் கொண்ட செடிகள் குறுக்கு- மகரந்தச்சேர்க்கை செய்யப்படும்போது, முதல் தலைமுறை ஆண் செடிகள் (F) இடைப்பட்ட வேதித்தோற்றத்தையும், இடைப்பட்ட சிபிடி டிஎச்சியையும் கொண்டிருக்கும். இந்தப் புதிய வேதித்தோற்றம் கொண்ட பெண் செடிகள் போதையூட்டப் போதுமான அளவு டிஎச்சியை உற்பத்தி செய்யும்.

[[File:Cannabis-vegetative-growth-00003.jpg|thumb|வளர் நிலையில் கஞ்சா செடியின் மேல்புறம்]]
உளத்தூண்டும் தன்மையுடையதோ இல்லாததோ, பயிரடப்பட்டதும் காட்டுவகைமையுமான "கஞ்சா" வகைகள் அதிகமான, ஒற்றை மாறி இனங்களைக் கொண்டுள்ளன. அல்லது இந்தக் குடும்பமே ஒரு பல்வகை இனத்தன்மையுடன் (polytypic) ஒன்றுக்கும் மேற்பட்ட இனங்களைக் கொண்டுள்ளதா எனும் விடயம் கிட்டத்தட்ட இரண்டு நூற்றாண்டுகளுக்கும் மேலாக ஒரு விவாதப்பொருளாக உள்ளது. இது மிகவும் சர்ச்சைக்குரிய ஒரு விடயம். ஏனெனில் [[இனம் (உயிரியல்)|இனம்]] என்பதற்கு இன்னும் உலக அளவில் ஒப்புக்கொள்ளக்கூடிய ஒரு வரையறை இல்லை. பெரிதும் ஒப்புக்கொள்ளப்பட்ட "இனம்" என்பதற்கான வரையறை ஆனது, "இனம் என்பது, தங்களுக்குள் கலந்து இளம் உயிரிகளை உருவாக்கக் கூடிய உயிரிகளின் தொகுதி" ஆகும்.
உடல் வழியே இனப்பெருக்கம் செய்யத்தக்கதுமான, ஆனால் உருவமைப்புபடியோ மரபணுப்படியோ விசாலமானதுமான மற்றும் புவியியல்படியும் சூழல்படியும் தனித்திருப்பவை, சிலநேரங்களில் தனி இனங்களாகக் கருதப்படுகின்றன. இனப்பெருக்கத்திற்கான உடலியல் தடைகள் "கஞ்சா"வில் நடப்பதாகத் தெரியவில்லை, மேலும் வெவ்வேறு மூலங்களில் இருந்து உள்ள செடிகள் பொதுவாக மலட்டுத்தன்மையுடன்தான் உள்ளன. எவ்வாறாயினும், மரபணுப் பரிமாற்றத்திற்கான புறக்காரணித் தடைகள் (இமயமலைத் தொடர் போன்ற காரணிகள்) "கஞ்சா" மரபணுத் தொகை மனிதக் காலடி அங்கு படுவதற்கு முன்பே, ஓர் இனஆக்கத்தில் முடிந்தது.

வகைபாட்டியல்
மேற்கோள்கள்
குரோமோசோம்களும் மரபணுத்தொகையும்
உயிரிவேதியியலும் போதையூட்டும் கூறுகளும்