இக்கோயில் 15 ம் நூற்றாண்டில் விஜயநகர பேரரசின், சங்கம வம்சத்தின் மன்னரான ஹரிஹர புக்க ராயாரால் கட்டப்பட்டது. இக்கோயில் வைஷ்ணவ மரபின்கீழ் கட்டப்பட்டது.

இக்கோயில் குறித்து ஒரு கதை நிலவுகிறது அதன்படி இந்த இடத்தில் அகத்தியர் வெங்கடேசருக்குக் கோயில் கட்ட விரும்பினார். ஆனால் சிலையில் ஒரு குறை. எத்தனையோ தடவை முயன்றும் சிலை முழுமை பெறவில்லை. அதனால் கோயிலை அவரால் அமைக்க முடியவில்லை.
அகத்தியர் சிவனை வேண்டி தவம் செய்ததில் அவரும் தோன்றி இது கையிலை போல உள்ளதால் விஷ்ணுவுக்கு உகந்த இடம் இல்லை என்று கூறவே, முனிவரும் மகேஸ்வரரைத் தன் தேவியுடன் அங்கேயே தங்குமாறு இறைஞ்சினார். சிவனும் , உமாமகேஸ்வரராக ஒரே கல்லில் ஓருருவாக எழுந்தருளினார். இங்கு மூலவர் அர்த்தநாரீஸ்வரராக காட்சி தருகிறார்.

இக்கோயில் குறித்து நிலவும் இரண்டாவது கதை பின்வருமாறு: இந்தப் பகுதியில் முற்காலத்தில் வாழ்ந்த சித்தப்பா என்னும் சிவ பக்தர் ஒருவர், இறைவனைக் காண வேண்டித் தவமிருந்தார். அவரது பக்தியை கண்டு மகிழ்ந்த இறைவன் புலி உருக் கொண்டு அவர் முன் தோன்றினார். வந்திருப்பவர் சிவனார் என்றுணர்ந்த சித்தப்பா ஆனந்தக் கூத்தாடினார். ‘நேனு சிவனே கண்டி (நான் சிவனை கண்டு கொண்டேன்) என்று கூவினார். அதுதான் நேனுகண்டி என்றாகி பின் யாகந்தி என்று மருவியது. ஒவ்வொரு ஆண்டும் இங்கு மகா சிவராத்திரி சிறப்பாக கொண்டாடப்படுகிறது, மேலும் ஆந்திரப் பிரதேசத்தைச் சேர்ந்த நிறைய பக்தர்கள் இங்கு வருகை தருகின்றனர். சிவன், பார்வதி மற்றும் நந்தி ஆகியோர் இந்த கோவிலில் முக்கிய தெய்வங்களாக உள்ளனர். இக்கோயில் கர்நுல் மாவட்டம் பங்கனப்பள்ளியில் இருந்து 14 கி.மீ. தொலைவில் உள்ளது. வீரபிரம்மேந்திர ஸ்வாமி சில காலம் இங்கு தங்கியிருந்து "கால ஞானம்" என்னும் நூலை இயற்றினார்.

பிரபலமாக உள்ள நம்பிக்கைகள்
காகங்கள் இல்லாமை
வளரும் நந்தி
கோயில் வரலாறு