பெந்தகோஸ்து இயக்கம் கிறித்தவ சபைகள் நடுவே தனித்தன்மையோடு உருவாகிட வழிவகுத்தவர்களுள் ஒருவர் சார்லஸ் ஃபாக்ஸ் பாராம் () என்பவர். தூய்மை இயக்கத்தின் தாக்கம் கொண்ட தனி நற்செய்திவாதியான இவர் நம்பிக்கை குணம் நல்கும் என்பதில் ஆழ்ந்த பிடிப்புடையவர். 1900இல் இவர் ஐக்கிய அமெரிக்காவின் கான்ஸாஸ் மாநிலத்தின் டொபேகா நகரில் "பெத்தேல் விவிலியப் பள்ளி" என்றொரு நிறுவனத்தைத் தொடங்கினார். அங்கே அவர், ஆவியின் வல்லமையால் பன்மொழி பேசுகின்ற கொடை தூய ஆவியில் திருமுழுக்குப் பெறுவதால் நிகழ்கிறது என்பதற்கு விவிலிய அடிப்படை உள்ளது என்றும் போதித்தார். 1901, சனவரி முதல் நாள், பெத்தேல் விவிலியப் பள்ளி மாணவர்கள் இரவு விழிப்பு மன்றாட்டு நடத்தியபின் இறைவேண்டல் செய்து தூய ஆவியில் திருமுழுக்குப் பெற்றதைத் தொடர்ந்து பன்மொழி பேசும் கொடையையும் பெற்றனர். அதே அனுபவமும் கொடையும் சிறிது நாள்களுக்குப் பின் பாராமுக்கும் கிடைத்தன. அதிலிருந்து பாரம் தாம் நிகழ்த்திய வழிபாட்டு நிகழ்ச்சிகளில் அதுபற்றிப் போதித்தார். அன்னிய மொழிகளை அற்புதமான விதத்தில் புரிந்துகொள்ளவும் பேசவும் ஆவி வரம் தருகிறார் என்றும், எனவே வெளிநாடுகளுக்கு நற்செய்திப் பரப்புரைக்காகச் செல்லும் மறைபரப்பாளர்கள் அன்னிய மொழிகளைக் கற்கவேண்டிய தேவையில்லை என்று பாராம் நம்பினார். 1901க்குப் பிறகு பாராம் டொபேகா விவிலியப் பள்ளியை மூடிவிட்டு, கான்ஸாஸ் மற்று மிசூரி மாநிலங்கள் முழுவதிலும் நான்கு ஆண்டுகளாக எழுப்புதல் கூட்டங்கள் நிகழ்த்தினார். நம்பிக்கை கொண்டோர் வாழ்வில் முதலில் மனமாற்றமும், பின்னர் புனிதமாதலும் நிகழ்வதைத் தொடர்ந்து மூன்றாவது அனுபவமாக ஆவியில் திருமுழுக்கு நிகழ்கிறது என்று அவர் போதித்தார். புனிதமாதல் வழியாக நம்பிக்கை கொண்டோர் கழுவப்படுகின்றனர் என்றும், ஆவியில் திருமுழுக்கு என்பது அவர்களை ஊழியத்திற்கு உறுதிப்படுத்துகிறது என்றும் பாராம் போதித்தார். 

ஐக்கிய அமெரிக்காவின் நடு-மேற்கு மாநிலங்களில் சார்லசு பாராம் மேற்கூறிய விதத்தில் போதித்த அதே காலகட்டத்தில், பிரித்தானியாவின் வேல்சு பிரதேசத்திலும் எழுப்புதல் கூட்டங்கள் நடந்தன (). அதனால் தீவிர நற்செய்திவாதிகள், குறிப்பாக ஐக்கிய அமெரிக்காவில், தூய ஆவி உலகம் அனைத்திலும் திருச்சபையை வேரோட்டமான விதத்தில் புதுப்பிக்கப் போகிறார் என்று எண்ணினர். இதைத் தொடர்ந்த ஆயிரக்கணக்கானோர் மனமாற்றம் பெற்று, பன்மொழி பேசுகின்ற கொடையையும் பெற்றனர். 

1905இல் சார்லசு பாராம் ஐக்கிய அமெரிக்காவின் டெக்சாஸ் மாநிலத்தின் ஹூஸ்டன் நகருக்குச் சென்று அங்கே ஒரு விவிலியப் பயிற்சிப் பள்ளி தொடங்கினார். அவருடைய மாணாக்கருள் ஒருவர் வில்லியம் ஜே. சேமர் (). ஒரு கண் பார்வை மட்டுமே கொண்டிருந்த இவர் கருப்பர் இனப் போதகர். சேமர் 1906இல் லாஸ் ஆஞ்செலசு நகருக்குச் சென்று, அங்கே மூன்று ஆண்டுகள் தொடர்ச்சியாகப் போதித்தார். அந்நிகழ்ச்சி "அசூசா வீதி எழுப்புதல்" ()என்று அழைக்கப்படுகிறது.

அசூசா நிகழ்ச்சிகளில் கருப்பரும் வெள்ளையரும் இனவேறுபாடின்றி, வரையறைகளுக்குக் கட்டுப்படாத விதத்தில் வழிபட்டனர். ஆவி அவர்களை எவ்வாறு தூண்டினாரோ அவ்வாறே மக்கள் போதிப்பதிலும், சாட்சிகூறுவதிலும், பன்மொழி பேசுவதிலும், பாடுவதிலும், ஆவியில் வீழ்தலிலும் ஈடுபட்டனர். இந்த எழுப்புதல் பற்றி பத்திரிகைகளும் பிற ஊடகங்களும் பரவலாகப் பேசத் தொடங்கின. இதனால் பல்லாயிரக் கணக்கானோர் அசூசா வழிபாட்டுத் தளத்திற்கு வந்தனர்; அங்கே நேரடி அனுபவத்தின் வழியாகப் பெற்றுக்கொண்ட "தீப்பொறியை" தமது சொந்த பணித்தளங்களுக்கு எடுத்துச் சென்றனர். ஆக, சார்லசு பாராம், டி.எல். மூடி போன்ற வெஸ்லிய போதகர்களின் எழுப்புதல்கள் ஏற்கனவே நிகழ்ந்திருந்தபோதிலும், ஐக்கிய அமெரிக்காவில் பெந்தகோஸ்து இயக்கம் ஊக்கத்தோடும் எழுச்சியோடும் தோற்றம் பெற்றது வில்லியம் சேமர் என்பவரின் "அசூசா வீதி எழுப்புதல்" நிகழ்ச்சியைத் தொடர்ந்துதான் என்று பொதுவாக ஏற்கப்படுகிறது.

வில்லியம் சேமர் நிகழ்த்திய எழுப்புதல் கூட்டங்களில் கருப்பரும் வெள்ளையரும் ஒருங்கே இணைந்து வழிபட்டார்கள். இம்முறையானது பெந்தகோஸ்து இயக்கத்தின் தொடக்க காலத்தின் ஒரு சிறப்பு அம்சமாக அமைந்ததோடு, அந்த இயக்கத்தின் வளர்ச்சி எம்முறையில் நிகழும் என்பதற்கு ஒரு அறிகுறியாகவும் அமையலாயிற்று. ஐக்கிய அமெரிக்காவில் நிலவிய இனப் பாகுபாடு முறை (), ஜிம் க்ரோ சட்டங்கள் (Jim Crow laws) ஆகியவற்றை எதிர்த்து சவால் விடுத்தனர் அவ்வியக்கத்தினர். 1920களுக்கு முன் "கிறித்துவில் தேவ சபை", க்ளீவ்லாந்து தேவ சபை", "பெந்தகோஸ்து புனிதநிலை சபை", "உலக பெந்தகோஸ்து சபைக்குழுக்கள்" போன்ற பல பெந்தகோஸ்து சபைகளிலும் கருப்பரும் வெள்ளையரும் இனவேறுபாடின்றி வழிபட்டனர். இனப் பாகுபாட்டு அமைப்புக்குக் கட்டுப்பட்டு இருக்க வேண்டும் என்ற சிந்தனை அமெரிக்காவில், குறிப்பாக தென் மாநிலங்களில் நிலவிய காலத்தில் இது நிகழ்ந்தது என்பது குறிப்பிடத் தக்கது. காலப் போக்கில், வட அமெரிக்காவில் பெந்தகோஸ்து இயக்கம் கருப்பருக்கென்றும் வெள்ளையருக்கென்றும் இரு வேறு கிளைகளாகப் பிரிந்தது. அப்போது கூட, இனப் பாகுபாடற்ற வழிபாடுகள் தொடரத்தான் செய்தன. என்றாலும், 1960களில் நிகழ்ந்த குடிசார் உரிமைகள் இயக்கம் தோன்றிய பிறகே இத்தகைய வழிபாடுகள் மீண்டும் பரவலாக நடைமுறைக்கு வந்தன. 

பெந்தகோஸ்து சபை இயக்கத்தின் தொடக்க காலத்தில் பெண்கள் சிறப்பான பங்களித்தனர். ஆவியார் எவருக்குச் சிறப்புக் கொடைகளைக் கொடுத்தாரோ, அவர் இயேசு கிறித்துவின் இரண்டாம் வருகைக்குத் தயாரிப்புச் செய்யும் வகையில் தாம் பெற்ற கொடைகளைப் பொறுப்புணர்வோடு செயல்படுத்தக் கடமைப்பட்டிருக்கிறார் என்ற துணிவின் அடிப்படையில், ஆவியில் திருமுழுக்குப் பெற்ற பெண்கள், மரபின் காரணமாக சில பணிகள் தங்களுக்கு மறுக்கப்பட்டிருந்தாலும், ஆவி வழங்குகின்ற வல்லமையால் அனைத்து ஊழியங்களிலும் ஈடுபட உரிமையோடு முன்வந்தார்கள்.சார்லசு பாராம் நடத்திய விவிலியக் கல்லூரியில் பயின்று, ஆவியில் திருமுழுக்குப் பெற்று, பன்மொழி பேசும் கொடையையும் பெற்ற முதல் பெண்மணி ஆக்னெஸ் ஓஸ்மான் ஆவார்.புளோரன்சு கிராஃபோர்டு, ஐடா ராபின்சன், ஏய்மீ செம்பிள் மக்ஃபீர்சன் போன்ற பெந்தகோஸ்து பெண்கள் புதிய சபைக்குழுக்களைத் தோற்றுவித்தார்கள். மற்றும் பல பெண்கள் குருக்களாகவும், துணைக் குருக்களாகவும் நற்செய்திப் பரப்புநர்களாகவும் ஊழியம் செய்தனர்.சில பெண்கள் ஆன்மிகப் பாடல்கள் எழுதினர், பெந்தகோஸ்து பிரசுரங்களை வெளியிட்டனர், விவிலியத்தைப் பயிற்றுவித்து, விவிலியப் பள்ளிகள் நடத்தினர். பெந்தகோஸ்து இயக்கத்தின் தொடக்க காலத்தில் பெரும்பான்மையாக மனம் மாறியவர்களும் வழிபாடுகளில் பங்கேற்றவர்களும் பெண்களே. அவர்கள் தாமாகவே பாடல்கள் பாடுவதிலும் சாட்சியம் பகர்வதிலும் பேரார்வம் காட்டினார்கள்.பிற்காலத்தில் பெண்கள் மரபுவழியான ஊழியங்களிலேயே அதிகமாகப் பணிபுரியலாயினர். குருக்களாகப் பணிபுரிவது குறைந்து, அவர்கள் துணைக்குரு நிலையில் தம் கணவர்-குருவோடு இணைந்து பணிபுரிந்தனர்; நற்செய்தியைப் பரப்பும் பணியில் ஈடுபட்டனர். 

தொடக்க கால பெந்தகோஸ்து இயக்கம் அமைதிக் கோட்பாட்டை ஆதரித்தது. இராணுவத்தில் பங்கேற்க மறுப்பதற்கான உரிமையையும் ஆதரித்தது.

சுருக்கமான வரலாறு
திருச்சடங்குகள்
தொடக்க கால எழுப்புதல்கள்: 1900–29
அடிப்படைக் கோட்பாடுகள்