டெல்லியானது உருது இலக்கியம் வளரும் நகரமாயிருந்தபோதிலும், நாளடைவில் இலட்சுமணபுரியும் அத்தகைய நகரமாக ஆகிவந்தது. அவுது நாட்டுநவாபுக்கள் கல்வியையும் கலையையும் பெரிதும் ஆதரித்துவந்தார்கள். டெல்லியிலிருந்தும் பிற ஊர்களிலிலிருந்தும் வந்த கவிஞர்களைத் தங்கள் சமஸ்தானத்தில் ஏற்று மகிழ்ந்தார்கள். சௌதா, மீர்சோஜ், மீர் ஹசன் போன்றவர்களை மிகுந்த அன்போடு வரவேற்று, உபசரித்து, வேண்டிய பரிசில் அளித்தார்கள், டெல்லியில் பிற்காலத்திலிருந்த முஸ்ஹபி (1750-1820), ஜுரத் (இ. 1810), இன்ஷா (இ. 1817) முதலியோர் இலட்சு மணபுரியில் போய்த் தங்கியிருந்தனர், இலட்சுமணபுரியில் கவிதைக் கழகங்கள் தோன்றின. பிரபுக்களும் பொதுமக்களும் கவிதைகளைச் சுவைத்து மகிழ்வதில் ஆழ்ந்து போயினர். இன்ஷா என்பவர் மிர்ஜா சுலைமான் ஷிக்கோஹ் என்னும் பிரபுவிடம் சென்று, தம்முடைய வினயத்தாலும் சாதுரியப் பாடல்களாலும் அப் பிரபுவின் தயவைப் பெற்று, அவரால் அதுவரைப் போற்றப்பட்ட முஸ்ஹபி என்னும் கவிஞருடைய நிலையைப் பெற்றார். இதனால் அவ்விரு புலவர்களிடையே மிகுந்த மனக்கசப்பு உண்டாயிற்று. இருவரும் அவர்களுடைய சீடர்களும் ஒருவரையொருவர் திட்டியும் கேலி செய்தும் செய்யுள்கள் எழுதிக் கொட்டினர். பிரபுக்களும் பொதுமக்களும் இந்த விபரீத வேடிக்கைகளைக் கண்டு களிப்புற்றனர்.

ஜுரஹத் கஜல்கள் செய்வதில், திறமையுடையவர் கசீதா போன்ற வேறுவகைப் பிரபந்தங்கள் செய்ய முயலவில்லை. அவர் காலத்தில் வாழ்ந்த மற்றப் புலவர்கள் தங்கள் செய்யுட்களைப் பாரசீக மொழியில் இயற்றினர். அக்காலத்து நவாபுக்களும் பிரபுக்களும் களியாட்டங்கள் அயர்ந்தபடியால் இவரும் அவற்றிற்கேற்ற காதற் கவிதைகளைச் செய்வதிலேயே பேர் பெற்றவராயிருந்தார். இந்த நிலையில் சஆதத்யார்கான் ரன்கீன் (1757-1855) என்பவரும், ஜான்சாகேப் என்று வழங்கிய மீர்யார் அலி கான் (இ. 1897) என்பவரும் ரீக்தி என்னும் புதுவகைக் கவிதையை இயற்றத் தொடங்கினர். ரன்கீன் இன்ஷாவின் நெருங்கிய நண்பராக இருந்தார். அவர் அழிகும் செல்வமும் வாய்ந்தவர் ; பரத்தையர், நடன மாதர்களிடையிலேயே அதிகமாகக் காணப்படுவார். ஜான் சாகேப் பெண்போல் உடை தரித்துப் பெண் குரலில் கவிஞர்கள் கூடிய அவையில் காதற் கவிதைகளைப் பாடுவார். இவருடைய கவிதைகளில் பெண்களின் உணர்ச்சிகள் மிகுதியாகக் காணப்படினும், அவை பெரியோர்களுடைய நன்மதிப்பைப் பெற முடியவில்லை.

டெல்லியிலிருந்த கவிஞர்கள் உணர்ச்சிகளை எளிய சொற்களாலாய செய்யுட்களில் வெளியிட்டனர். அவர்களுக்குக் கருத்தும் உணர்ச்சியுமே தலையாயவை. அவற்றிற்குப் பிற்பட்டவையே சொல்லழகும் கற்பனை நயமும். ஆனால் இலட்சுமணபுரியிலிருந்த கவிஞர்கள், அவர்களுள்ளும் முக்கியமாக ஷேக் இமாம் பக் ஷ் நாசிக் (இ. 1838) என்பவரும் அவருடைய மாணவர்களும் சொல்லணியிலேயே தங்கள் கவனத்தைச் செலுத்தினார்கள். அவர்களுக்குக் கருத்து முதன்மையல்ல, நடையே முதன்மை . அதன் காரணமாகக் கவிதையானது இயற்கையாக நிகழாமல் செயற்கையாகவே ஆயிற்று. இக் கவிஞர்கள் உயர்வு நவிற்சி போன்ற அணிகளிலேயே திளைத்தார்கள்.

டெல்லி நவாபுகள்
மஸ்னவி
அரசப் பரம்பரைக் கவிஞர்
மொகலாயப் பேரரசில்