சபை உரையாளர் மனித உழைப்பு பயனற்றது என்றோ, செல்வம் தேட வேண்டாம் என்றோ கூறவில்லை. அவற்றால் வாழ்க்கையில் பயனுண்டு என அவர் உணர்ந்தார். "என் முயற்சி அனைத்தும் எனக்கு மகிழ்ச்சியூட்டியது" என்று அவர் கூறுகிறார் (2:10). ஆயினும் உழைப்பும் உழைப்பினால் தேடப்படும் செல்வமும் எப்போதும் பலனளிப்பதில்லை. சேர்த்த செல்வத்தை யார்தான் தம்மோடு கொண்டுசெல்ல முடியும்? ஈட்டிய பொருளைத் தன் மக்களுக்கோ பிறருக்கோ விட்டுச் செல்வதுதான் மனித நிலை. சேர்த்த செல்வத்தை அனுபவிக்க முடியாத நிலையும் எழுகிறது.

நீதிநேர்மையைக் கடைப்பிடித்து வாழ்வோர் மேலோங்குகிறார்களா என்றால் அதுவுமில்லை. நீதி இவ்வுலகில் எப்போதும் வெற்றி அடைவதில்லை. உலகம் நீதியின்படி ஆளப்படுவதாகத் தெரியவில்லை.

இறுதியிலோ எல்லாருக்கும் நிகழ்வது சாவுதான். அது நல்லார்க்கும் பொல்லார்க்கும் பொதுவாயுள்ளது. "விதித்துள்ளபடிதான் எல்லாருக்கும் எல்லாம் நேரிடும். நேர்மையானவர்களுக்கும் பொல்லாதவர்களுக்கும், நல்லவர்களுக்கும் கெட்டவர்களுக்கும், மாசற்றவர்களுக்கும் மாசுள்ளவர்களுக்கும், பலிசெலுத்துகிறவர்களுக்கும் பலிசெலுத்தாதவர்களுக்கும் விதித்துள்ளபடிதான் நேரிடும்" (9:2).

ஆக, இம்மண்ணக வாழ்வுக்குப் பின் விண்ணக வாழ்வு உண்டா என்பது குறித்து இந்நூல் ஐயமே தெரிவிக்கிறது எனலாம். "மனிதரின் உயிர்மூச்சு மேலே போகிறது என்றும் விலங்குகளின் உயிர்மூச்சு கீழே தரைக்குள் இறங்குகிறது என்றும் யாரால் சொல்ல இயலும்?" என்று கேள்வி எழுப்புகிறார் நூலாசிரியர் (3:21). 

வாழ்க்கையின் முரண்பாடுகள்
சபை உரையாளர் நூல் பெயர்
வேறுபாடுகள்
வாழ்க்கைக்கு இலக்கு இல்லையா?