புறவன்கூடு என்பது உடலின் உள்ளாக இருக்கும் மென்மையான பாகங்கள், உடல் உறுப்புக்கள் அனைத்தையும் மூடி வெளிப்பக்கமாக இருந்து அவற்றிற்குப் பாதுகாப்பை வழங்குவதாகும். இது பொதுவாக பல முதுகெலும்பிலிகளில் காணப்படும். ஓட்டுடலிகள், பூச்சிகள் போன்றவற்றை உள்ளடக்கிய கணுக்காலிகளில் இருக்கும் புறவன்கூடு, அவற்றின் வெவ்வேறு வளர்ச்சி நிலைகளில் தோல்கழற்றல் (moulting) மூலம் அகற்றப்படும்.
பூச்சிகளில் இருக்கும் வன்கூடு அவற்றிற்குப் பாதுகாப்பை அளிப்பதுடன், அவற்றின் தசைகள் இணையும் மேற்பரப்பாகவும், அவற்றில் நீரிழப்பு ஏற்பட்டு உலர்ந்துவிடாமல் தடுக்கும் அமைப்பாகவும், சூழலுடன் தொடர்பு கொள்ளும் புலன் உறுப்பாகவும் தொழிற்படும். மெல்லுடலிகளிலும் புற வன்கூடு இவ்வகைச் செயற்பாடுகளை நிகழ்த்தினாலும் சூழலுடன் உறவுகொள்ளும் புலன் உறுப்பாகச் (பொறியாகச்) செயற்படுவதில்லை.

புறவன்கூடு வெவ்வேறு உயிரினங்களில் வெவ்வேறு பொருட்களினால் ஆனதாக இருக்கும். கணுக்காலிகளின் வன்கூடு கைட்டினால் ஆனதாகவும், பவளம், மெல்லுடலிகளில் இருக்கும் வன்கூடு கால்சியத்தினால் ஆனதாகவும், ஆரக்கதிரிகள் வகுப்பைச் சார்ந்த முன்னுயிரிகளின் வன்கூடு சிலிக்கேற்றினால் ஆனதாகவும் இருக்கும்.

புறவன்கூடு விலங்கின் ஒட்டுமொத்த பொருண்மையை ஒப்பிடும்போது மிகவும் பளுவாக அமையலாம். ஆனால், நிலத்தில் வாழும் விலங்கின் புறவன்கூடு ஒப்பீட்டளவில் நீர்வாழிகளை விட சிறியதாகவே இருக்கும். நீரில் எடை குறைவதால், நீரில் வாழும் விலங்குகள் பெரிய புறவன்கூடுகளைப் பெற்றுள்ளன. தென்பெரு மட்டி எனும் பசிபிக் கடலில் வாழும் மிகப் பெரிய உவர்நீர் மட்டியின் புறக்கூடு உருவிலும் எடையிலும் பாரியதாகும். "சிரிங்சு அருவானசு (Syrinx aruanus)" எனும் கடல்நத்தை மிகப் பெரிய புறக்கூட்டைப் பெற்றுள்ளது.

புறவன்கூடு
அகவன்கூடு
முதுகெலும்பிலிகள்
உயிர்க்கல வன்கூடுகள்