ஆர்.டி.லெய்ங், சில்வேனோ அரெயிடி, தியோடர் லிட்ஜ் மற்றும் பலர் , மன நோய்க்கான அறிகுறிகள் என்று கூறப்படுபவை, மிகு உணர்வு கொண்ட தனி நபர்கள் மீது சமூகமும், குறிப்பாக குடும்ப வாழ்க்கையும், சுமத்தும் அசாத்தியமான எதிர்பார்ப்புகளுக்கான புரிந்து கொள்ளப்படக் கூடிய எதிர் விளைவுகள்தாம் என்று வாதிடுகின்றனர். லெயிங்,அரெயிடி மற்றும் லிட்ஜ் ஆகியோர் ஒரு உளப்பிணி அனுபவத்தை அர்த்தமற்ற, வெறுமே அதன் கீழ்க் கோடிட்ட உளவியல் மற்றும் நரம்பியல் தொடர்பான அழுத்ததின் குறியீடு என்று சொல்வதை விட, அந்த அனுபவத்தின் "உட்பொருள்" மேல்விளக்கத்திற்குத் தகுதியானது என்று மதிப்பீடு செய்த வகையில் குறிப்பிடும்படியாக இருந்தனர். ஸ்கிசோஃப்ரினியா நோய் கண்டறியப்பட்ட 11 நபர்களின் மருத்துவ வரலாற்றை விவரித்த லெயிங், அவர்களது குடும்பம் மற்றும் வாழ்க்கை நிலை ஆகியவற்றின் பின்னணியில் பார்க்கும்போது, செயல்களின் உட்பொருள் மற்றும் அவர்களின் வாக்குமூலங்கள் அர்த்தமுள்ளதாகவும், தர்க்கரீதியாகவும் இருந்ததாக வாதிட்டார். 1956வது வருடம், பாலோ ஆல்டோ, கிரெகோரி பேட்ஸன் மற்றும் அவருடன் பணியாற்றிய பால் வால்ட்ஜ்விக், டொனால்ட் ஜாக்ஸன் மற்றும் ஜே ஹேலி, லெயிங்கின் பணியுடன் தொடர்பு கொண்ட முறையில் ஸ்கிசோஃப்ரினியா பற்றிய ஒரு புதிய கருத்தாக்கத்தை வெளியிட்டனர். இதில் ஒரு நபர் ஒரு இருபுறம் கட்டப்பட்ட சூழ்நிலையில் இருந்து இரண்டு வெவ்வேறான மாறுபட்ட செய்திகளைப் பெறுவதாக தெரிவித்தனர்.

எனவே, பித்து என்பதை இந்த மனவேதனையின் வெளிப்பாடாகவும், அதைத் துப்புரவாக்கும் அல்லது உருமாற்றம் செய்யும் ஒரு அனுபவம் என்பதாகவுமே மதிப்பிடப்பட வேண்டும்.
"ஸ்கிசோஃப்ரினியா மற்றும் குடும்பம்" மற்றும் "ஸ்கிசோஃப்ரினியா கோளாறுகளின் தோறறமும் அவற்றிற்கான சிகிச்சைகளும்" என்னும் புத்தகங்களில் லிட்ஜும் அவருடன் பணியாற்றியவர்களும், பெற்றோரின் நடத்தை, குழந்தைகளில் மன நோயை உருவாக்கலாம் என்று விளக்கினர்.

அரெயிடின், "ஸ்கிசோஃப்ரினியாவுக்கான மேல்விளக்கம் " என்னும் நூல், அமெரிக்க ஐக்கிய நாட்டில் 1975வது வருடம் அறிவியல் தேசிய புத்தக விருது பெற்றது.

ஜுலியன் ஜேய்னெஸ் தாம் 1976வது வருடம் எழுதிய ""இரட்டை அறை மனதின் உடைவில் உணர்வு நிலையின் தோற்றம்"" என்னும் புத்தகத்தில், வரலாற்றுக் காலத்தின் தொடக்கம் வரையிலும், ஸ்கிசோஃப்ரினியா அல்லது அதையொத்த ஒரு நிலை என்பது ஒரு சாதாரண மனித உணர்வு நிலையாகத்தான் இருந்தது என்று கூறினார். சாதாரணமான நிலையானது தினசரி நடவடிக்கைளுக்குப் பொருத்தமான ஒரு தாழ்ந்த பாதிப்பு நிலையைக் கொள்கிறது; இந்த நிலையில்,சிக்கலான நேரங்களில் "மர்மமான குரல்கள்" இடையூறு செய்து கட்டளைகள் இடும்போது இது "இரட்டை அறை மனது" என்ற வடிவத்தை மேற்கொள்கிறது. இதை ஆரம்ப கால மக்கள் கடவுளிடமிருந்து பெறப்பட்ட இடையூடுகள் என்பதாகப் புரிந்து கொண்டனர். ஷமானிஸம் தொடர்பான ஆராய்ச்சியாளர்கள், சில வகையான கலாசாரங்களில் ஸ்கிசோஃப்ரினியா அல்லது அதற்குத் தொடர்பான நிலைகள் தனிப்பட்ட ஒரு நபர் ஒரு ஷமன் என்று உருப்பெருவதற்கு வழி வகுக்கலாம் என தெரிவிக்கிறார். பல்வேறு நிதர்சனங்களுக்கு அணுகல் பெறுவது என்பது ஸ்கிசோஃப்ரினியாவில் அசாதாரணமான ஒன்று அல்ல; மேலும், பல ஷமானிய மரபுகளில் அது அடிப்படையான ஒரு அனுபவம்.

இதைப் போலவே, உளவியல் நிபுணர்கள் நோய் என்று குறிப்பிடக் கூடிய உணர்வு நிலையின் மாற்றப்பட்ட நிலைகளை, அவ்வப்போது நேரடியாகக் கொண்டு வரும் திறனை ஒரு ஷமான் பெற்றிருக்கக் கூடும்.

இதற்கு மாறாக, உளவியல் வரலாற்றாசிரியர்கள், உளவியலின் நோய் கண்டறிதலை ஏற்கின்றனர். இருப்பினும், தற்போதைய மன நோய்களுக்கான மருத்துவ மாதிரிகளைப் போல் அல்லாமல், ஆதிவாசி சமூகங்களின் வசதியற்ற குழந்தை வளர்ப்பு, ஷமானிய ஸ்கிசாய்ட் மனப்பாங்குகளின் காரணம் என்று அவர்கள் வாதிடக்கூடும். பால் கர்ட்ஸ் போன்ற மற்றும் பல விமர்சகர்கள், மதங்களில் பெரும் புள்ளிகளாகக் கருதப்பட்டவர்கள் உளப்பிணியை அனுபவித்து, குரல்களைக் கேட்டனர் என்றும், பெருமித உணர்வின் மருட்சியை வெளிப்படுத்தினர் என்றும் கூறப்படுவதை ஆமோதித்துள்ளனர்.

உளவியலாளரான டிம் க்ரோ, ஸ்கிசோஃப்ரினியா என்பது நமது மூளையின் இடது கோளம் மொழி ஆளுமை பெறுவதற்காக, நாம் கொடுக்கும் ஒரு பரிணாம விலை என்று வாதிடுகிறார். உளப்பிணி என்பது மூளையின் இடது கோளத்தின் வழக்கமான மேலாக்கச் செயல்பாடுகளைக் குறைத்து, வலது கோளத்தின் அதிக அளவிலான செயல்பாடுகளுடன் இது தொடர்புறுகிறது. நமது மொழித்திறன் என்பது இந்த அமைப்பு உடைபடும்போது பரிமாணம் பெற்றிருக்கலாம்.

மற்ற அணுகு முறைகள் ஸ்கிசோஃப்ரின்யாவை உளவியல் ரீதியாக பருப்பொருள் சார்ந்த நிகழ்வு என்பனவற்றிலிருந்து விலக்கப்பட்ட உணர்வு நிலை பற்றிய அறிதலும் அடையாளமும் புரிந்து கொள்ளப்படுவது மற்றும் பார்வை முறைமைகள் ஆகியவற்றுடன் தொடர்புள்ளாக்குகின்றன.

இந்த நோய்க்கு மூளையிலிருந்து பெறப்படும் நரம்பு மண்டல திசு சத்து (brain derived neutrophic) என்பதுடன் தொடர்பு உள்ளது .

காரணங்களாக கூறப்படும் மற்றவை
உருவக கலாசாரச் சித்தரிப்பு
உளவியல் ரீதியானவை
ஒரு சமுதாயக் கருத்தாக்கமாக ஸ்கிசோஃப்ரினியா