<MASK> ਰਾਜ ਦੇ ਪਤਨ ਅਤੇ ਸਿੱਖ ਸ਼ਕਤੀ ਦੇ ਉਭਾਰ ਵਿਚ ਇਸ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨੇ ਬਹੁਤ ਹੀ ਉਤੇਜਕ ਦ੍ਰਿਸ਼ ਦੇਖੇ। ਕੁਝ ਸਿੱਖ ਗੁਰੂਆਂ ਦਾ ਜ਼ਿਲ੍ਹੇ ਨਾਲ ਨੇੜਤਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਲਾਹੌਰ ਜ਼ਿਲੇ ਵਿਚ 1469 ਵਿਚ ਜਨਮੇ ਗੁਰੂ ਨਾਨਕ ਦੇਵ ਜੀ ਦਾ ਵਿਆਹ ਬਟਾਲਾ ਤਹਿਸੀਲ ਵਿਚ ਪੱਖੋਕੇ (ਡੇਰਾ ਬਾਬਾ ਨਾਨਕ) ਦੇ  ਖੱਤਰੀ ਮੂਲ ਚੰਦ ਦੀ ਧੀ ਸੁਲਖਣੀ ਨਾਲ 1485 ਵਿਚ ਹੋਇਆ ਸੀ। ਅਜੇ ਵੀ ਇਕ ਕੰਧ ਝੂਲਨਾ ਮਹਿਲ ਵਜੋਂ ਜਾਣੀ ਜਾਂਦੀ ਹੈ ਜੋ ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਵਿਚ ਝੂਲਦੀ ਹੈ। ਸਿੱਖ ਗੁਰੂ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦ ਜੀ ਨੇ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਗੋਬਿੰਦਪੁਰ  ਦੀ ਮੁੜ ਨੀਂਹ ਰੱਖੀ  ਜੋ ਪਹਿਲਾਂ ਰਾਹਿਲਾ ਦੇ ਨਾਮ ਨਾਲ ਜਾਣਿਆ ਜਾਂਦਾ ਸੀ।
ਗੁਰਦਾਸਪੁਰ ਜ਼ਿਲ੍ਹਾ
ਮੁਗਲ ਪੰਜਾਬ ਹੈ ਮਾਲਵੇ