Çocuğunuzun Siber Zorba Olup Olmadığını Anlamanız için 8 Soru
Siber zorbalık, dijital medya araçlarının kötü niyetli kullanımı sonucunda ortaya çıkmakta ve günümüzün kayda değer sorunları arasındadır. Yetkililere göre siber zorbalık daha çok çocuklar ve ergenler arasında gözlemlenmekte. Kasten veya kasıtlı olmadan bir kişiyi horlayıcı, incitici, küfürlü mesajlar ve yorumlar paylaşmak siber zorbalığın ilk akla gelen örneklerinden. Bugün itibariyle siber zorbalığı durdurmak zor olsa da hem kanunen hem de sağlık açısından irdelenmesi gereklidir.
Siber zorbalık nedir?
Siber zorbalık, dijital platformlar vasıtasıyla kendini savunamayacak, gücünü ispatlayamayacak bir kişiye veya gruba karşı, kötü niyetli olarak psikolojik, sosyolojik ve görsel olarak saldırgan tutumlar gösterilmesi şeklinde açıklanıyor. Siber zorbalığın sıklıkla karşılaşıldığı üç durum: saldıranın davranışını tekrar etmesi, birbirleri arasındaki güç dengesizliği, zarar verme maksadı taşınması. Yalnızca “kasıt” aramanın yeterli olmadığı açıktır çünkü çocuklar bazen şakalaşırken siber zorbalık yaptıklarının farkında değiller. Bu yüzden çocuklar siber zorbalık konusunda eğitilmelidirler. Siber zorbalık kimliğin açıkça belirtildiği bir eylem olarak görülmemeli. Sanal ortam, kişilerin kendilerini gizleyerek mesaj yoluyla tehdit ve hakaret etme şansı veriyor.
Türkiye’de karşılaşılan siber zorbalık çeşitleri neler?
- Çevrimiçi tartışma
- Sanal zarar ve sanal taciz
- İftira
- Dijital ortamda başka biri olma
- Çevrimiçi dışlanma
- Cinsellik dolu mesajlar
Siber zorbalık yapan gençler ve çocuklar yaptıklarıyla gurur duyabiliyor. Bu çocuklar arkadaşları tarafından beğenildiklerini ve kendilerini güçlü hissediyorlar. Bunu huy edinen çocuklar, yaşam tarzı olarak seçiyorlar. Arkadaş çevrelerini genişletmek, gruplarında ön plana çıkmak veya kendilerince intikam almak için yapıyorlar. İnternet bağlantısının olması ve hemen hemen herkes de olması sebebiyle mobil cihazlar bunu yapabilecekleri en kolay araçlar. Bunu cep telefonları üzerinden yapma ihtimali olan çocukların bu eğilimini ebeveynler telefon takip programları sayesinde gözetleyebilir. Bu tür yazılımlar yapılan paylaşımların ebeveyn denetimi altına alınmasını sağlar. Paylaşılan video, resim ve mesajlar görüntülenebilir. Cep telefonunda gezilen web siteleri kontrol edilebilir.
Çocuğunuz da siber zorba olabilir mi?
Buradaki soruları çocuğunuza sorduğunuzda eğer “evet” cevabı aldıklarınız olursa, durumu gözden geçirmelisiniz demektir:
1. Çevrimiçi olduğunda senin yerine geçen veya senmiş gibi davranan birini tanıyor musun? Sen hiç böyle bir şey denedin mi?
2. Sosyal ağlarında birisinden hiç kaba ve küfürlü mesaj aldın mı? Sen hiç başkasına böyle bir şey gönderdin mi?
3. Senden izin almadan fotoğrafını paylaşan oldu mu? Sen başkasının fotoğrafını izinsiz paylaştın mı?
4. Oyun oynarken veya çevrimiçi ortamlarda arkadaşlarından birini gruptan uzaklaştırdın mı? Peki seni dışlayan oldu mu?
5. Bir kişiden uygunsuz ve istemediğin herhangi bir mesaj içeriği aldın mı? Sen herhangi birine uygunsuz mesajlar yolladın mı?
6. Arkadaşlarından aranızda geçen özel sohbetleri başkalarıyla paylaşan var mı? Arkadaşının izni olmaksızın sen mesajlaşmalarını başkalarıyla paylaştın mı?
7. Sana, seni utandıracak, uygunsuz fotoğraf veya video gönderen var mı? Sen herhangi bir arkadaşına uygunsuz, onu utandıracak fotoğraf veya video hiç yolladın mı?
8. Sana hiçbir şey anlatmamasına rağmen siber zorbalığa maruz kaldığını düşündüğün birini tanıyor musun?