Yekta Kopan’ın hazırladığı ‘İpekli Mendil’ edebiyatımızın alfabetik hafızası gibi.
Edebi kavramlar sözlüğü
Kapağında kitabın özelliğini belirten yazı şu: “Öykümüzde Nesneler, Karakterler, Mekânlar ve Daha Fazlası”... Yazarken de yararlanacağımız bir çalışma. Çünkü bir kavramı anımsarsınız ama hangi metinde geçtiğini unutabilirsiniz. ‘İpekli Mendil’, bu unutuşlara yardımcı oluyor.
Maddelere baktığınızda, edebiyat tarihiyle, yazarlar sözlüğünün aynı metinde buluştuğunu fark edeceksiniz. Tanzimat’tan bugünün genç yazarlarına kadar gelen bir zamanda, bildiğiniz ya da bildiğinizi sandığınız birçok öyküyü, yazarı öğrenmiş olacaksınız.
Kuşkusuz, bu alıntıların bir işlevi de Türk öyküsünün süreklilik çizgisini izleyebilmek.
300 öyküden tarandı
Kitapta 300 farklı öyküden taranmış cümleler, bölümler var. İyi bir yöntemle alıntılanan metinle, o öykünün bütünü üzerine bilgi veriliyor. Böylece aradığınız kavramın yanı sıra öyküyü de okumuş oluyorsunuz.
Yazanlar, geniş bir ad toplamını oluşturuyor: Ayçın İnci’den Süreyya Duygu Yalçın’a kadar pek çok isim...
‘İpekli Mendil’, Sait Faik’in çok ünlü bir öyküsü. Kopan, ‘Su Gibi Fışkıran Bir İpekli Mendil’ başlıklı Önsöz’ünde kendi yazarlık serüveninden başlayıp kitabın hazırlanma serüvenini anlatıyor: “13-14 yaşındaydım. Kısacık bir öykü okudum. Her satırında öykünün bana sunduğu dünyada bir adım daha ilerleyerek, her satırında yazıdan oluşmuş bir evrende nefes almanın güzelliğine hayran olarak... Son iki paragrafa geldiğimde çoktan bir yumruk oturmuştu boğazıma. Derken o satırlar çıktı karşıma: “Ölmek üzereydi. Sımsıkı kapalı yumruğunu kapıcı açtı. Bu avucun içinden bir ipekli mendil su gibi fışkırdı.”
Kopan’ı etkileyen o öykü, bu kitabın nedeni sayılmalı. Tek bir üslup oluşturmayıp çok yazarlı bir kitap ortaya çıkmış. Çalışmanın çoğulcu yanını bu seçim tarzı sağlamış.
Acaba hangi eserdeydi?
‘İpekli Mendil’, unutuşlara, raflarda terk edilmiş kitapların yalnızlığına meydan okuyor; bu tavrıyla da sevdim çalışmayı. Okuduklarınızın can alıcı noktasını o maddeyi yazanın bakış açısından öğreneceksiniz. Bir yararı da şu olabilir: O kitabın bütününü okumak isteği uyandırabilir. Asıl görevi, bir kelimenin, deyişin, kavramın kahramanın ınhangi eserde olduğunu öğreneceksiniz.
İçeriği ve yöntemi konusunda biraz bilgi vereyim, bir tür okuma kılavuzu niteliği taşıyan notlar aldım: Alfabetik sıra gözetilmiş, A ile başlayıp Z ile bitiyor. Bir örnek vereyim: Ada, Sait Faik Abasıyanık’la başlayıp Zürafa Yokuşu ile bitiyor.
Sonunda bir yazar çizelgesi var. Masanızın üstünde bulunsun. Mutlaka okursunuz.