Yedinci kısım olan muhalefet, isnadın sevkİ esnasında vaki bir tağyir (değiştirme) sebebiyle meydana gelirse, bu değişikliği ihtiva eden hadise mudrecu’l-isnad denir. Mud-recu’l-isnadın muhtelif kısımları vardır.
Birincisi: Bir cemaat çeşitli isnadlarl a bir hadis rivayet eder. Bir başka ravi de, aynı hadisi bunlardan nakleder, fakat bütün isnadları, bu isnadlard an biri üzerinde toplar; ancak isnadlar arasındaki farkları belirtmez .
İkincisi: Bir ravinin elinde bir isnadla aldığı hadis metninin bir kısmı, bir başka isnadla da aynı hadisin tamamı vardır. Bir başka ravi, bu hadisi tam olarak ilk isnadla ondan rivayet eder.
Bu kısmın bir başka şekli de, ravinin, hadisin bir kısmını şeyhinden bizzat, tamamını da bir başkası vasıtasıyle ondan işitmesi, sonra da bu vasıtayı hazfedere k bütün hadisi şeyhinden rivayet etmesidir .
Üçüncüsü: Ravinin elinde iki muhtelif isnadla iki muhtelif hadis metni bulunması, bir başka ravinin bu iki hadisi
isnadlard an biriyle, yahut ta iki hadisten birini kendine has isnadla rivayet etmesi ve fakat diğer hadisten, birincisi nde bulunmaya n şeyleri buna ilave etmesidir .
Dördüncüsü: Ravinin isnadı sevketmes i, fakat metni zikretmed en önce bir arız dolayısıyle bir söz söylemesi; onu işiten bazı kimseleri n de bu sözün dolayısıyle bir söz söylemesi; onu işiten bazı kimseleri n de bu sözün o İsnadın metni olduğunu zannedip ondan rivayet etmelerid ir. Bunlar mudrecu’I-isnadm kısımlarıdır.
Mudrecu’I-metin ise, metinden olmayan sözlerin ona girmesidi r. Bu da bazan metnin başında, bazan ortasında ve bazan da sonunda olur. Sonunda olan diğerlerine nisbetle daha çoktur; çünkü mudrecu’l-metin, ya bir cümlenin diğer bir cümleye, yahut ta mevkuf denilen sahabe sözlerinin veya sahabeden sonrakile re ait sözlerin, hiçbir ayrıntı olmadan, merfu denilen Rasululla h’ın sözlerine atfıyle meydana gelir.
İdrac, ya dercoluna n miktarı asıl hadis metninden ayıran bir başka rivayetin gelmesiyl e, ya bizzat dereceden ravinin veya buna vakıf imamların açıklamasıyla, yahut ta dercoluna n kısmın Rasululla h tarafından söylenmesinin imkansız olmasıyla bilinir.
El-Hatibu’1-Bağdadi, mudrec hakkında bir kitap tasnif etmiştir. Bu kitap, tarafımızdan hulasa edilmiş ve iki misli veya daha fazla yeni bilgi eklenerek genişletilmiştir.