Bolat, Türkiye’nin Avrupa Yeşil Mutabakatı ve yeşil dönüşüm sürecine ahengi kapsamında atılan atımlara ait değerlendirmede bulundu.
Türkiye’nin en büyük ticaret ortağı Avrupa Birliği’nde (AB) Avrupa Yeşil Mutabakatı ile başlayan dönüşüm sürecini en başından beri yakından takip ettiklerini vurgulayan Bolat, bu sürece ait adımların vakitlice atılması emeliyle Ulusal Yeşil Mutabakat Aksiyon Planı’nı 2021 yılında yayımladıklarını anımsattı.
AB pazarı yakından takip ediliyor
AA’ya konuşan Bolat, bu husustaki çalışmaları ilgili tüm tarafların iştirakiyle kurulan 20 ihtisas çalışma kümesi aracılığıyla yürüttüklerini söz ederek şunları söz etti:
“Bu kapsamda, AB pazarına girişi etkileyecek mevzuat değişikliklerini yakinen takip ediyor ve gerekli mevzuat ahengi çalışmalarına sürat veriyoruz. Gümrük Birliği’nden kaynaklanan malların özgür dolanımı kapsamındaki haklarımıza halel gelmeyecek formda AB nezdinde diplomatik teşebbüsleri sürdürüyoruz. Başta değişen uygulamalardan birinci etapta etkilenecek bölümler olmak üzere güç ağır endüstrinin düşük karbonlu iktisada geçişi ve gerekli teknolojik dönüşüm muhtaçlığı, kaynak-etkin bir üretim yapısının tesis edilmesine yönelik döngüsel iktisada geçiş çalışmaları, pak ve inançlı güç arzının sağlanması, ulaştırma ve tarımda sürdürülebilirliğin sağlanması, yeşil dönüşümün kapsayıcı ve adil dönüşüm prensipleri çerçevesinde gerçekleştirilmesi üzere çok geniş bir yelpazedeki bahis başlıklarında eşgüdüm içinde çalışmalar yürütüyoruz.”
Altı dal için kritik tarih
Yeşil Mutabakat kapsamında Türkiye ticareti bakımından öne çıkan konuların başında sonda karbon düzenleme sisteminin (SKDM) geldiğine işaret eden Bolat, şöyle konuştu:
“SKDM’nin geçiş devri uygulaması 1 Ekim 2023 prestijiyle demir-çelik, alüminyum, çimento, gübre, elektrik ve hidrojen kesimleriyle başlayacak. İlgili kesimlerde 2022 yılında AB’ye ihracatımız 13,1 milyar dolar ve AB’nin kelam konusu eserlerin dünyaya ihracatındaki hissesi yüzde 41’dir. Uygulama, geçiş periyodunda emisyon raporlama yükümlülüğüyle başlayacak, karbon vergisi niteliği taşıyacak olan mali yükümlülükler ve dataların doğrulanması uygulaması ise 2026 yılında devreye alınacak.
Bu prestijle kısa vadedeki önceliklerimizden birini AB’nin raporlama metodolojisinin aşikâr olmasının çabucak ardından bölümümüzün uygulamaya süratli adaptasyonunu sağlayacak faaliyetler teşkil etmektedir. Bu mevzuda ihracatçılarımızla çalışmaları yakından yürütüyoruz.
Mali yükümlülüklerin başlayacağı ana periyoda de vakit kaybetmeden hazırlanmak ihracattaki rekabetçiliğimizi korumak ismine büyük değer taşımaktadır. Bu doğrultuda, hudutta karbon düzenlemesine tabi olacak öncelikli imalat sanayi bölümlerinde düşük karbonlu üretime yönelik yol haritaları hazırlıyoruz. Halihazırda demir-çelik, alüminyum, çimento ve gübre kesimleri için yol haritası çalışmaları tamamlanma etabına geldi.”
Etkin formda takip ediliyor
Bolat, yeşil dönüşüm sürecinde ihracatçıların en başta Ar-Ge ve yeni teknolojilerin adaptasyonu ile rekabet avantajı sağlayabileceğini belirterek, “Bu prestijle tekrar aksiyon planımız kapsamında ‘Yeşil Büyüme Teknoloji Yol Haritası’ çalışmaları sürdürüyoruz. SKDM’nin AB ile aramızdaki Gümrük Birliği başta olmak üzere ikili ve memleketler arası mutabakatlara tam uyumlu olması da bizim için kritik kıymet taşımaktadır. Bu emelle AB ile hem siyasi hem teknik seviyede işbirliği yürütüyor ve bahsin çok taraflı platformlarda da faal bir halde takibini yapıyoruz.” sözlerini kullandı.
Bakanlık olarak ayrıyeten bahse ait bilgilendirme ve eğitim çalışmalarına, özel kesim çatı kuruluşlarıyla işbirliği halinde devam ettiklerini anlatan Bolat, gelecek devirde raporlama uygulama temellerinin netleşmesiyle sistemli bilgilendirme faaliyetlerini de gerçekleştireceklerini söyledi.
Bolat, “Önümüzdeki periyotta, bu süreçte atacağımız her adımın ihracatımızdaki rekabetçiliğimizi ve global paha zincirlerindeki pozisyonumuzu geliştireceği şuuruyla Yeşil Mutabakat kapsamındaki çalışmalara tüm paydaşlarımızla yakın işbirliği içinde Bakanlık olarak öncülük etmeye devam edeceğiz.” değerlendirmesinde bulundu.
Yeni mevzuat hazırlanıyor
Emisyon ticaret sistemi uygulamalarına ait de bilgi veren Bolat, “Gerek ülkemiz net-sıfır emisyon maksadı gerekse sonda karbon düzeneği kapsamında oluşacak karbon maliyetinin ülke içinde tahsil edilerek AB’ye aktarılmasından çok, iktisadın yeşil dönüşümünü sağlayacak bir finansman kaynağına dönüştürülmesi maksadıyla Etraf, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığımızın ulusal seviyede bir emisyon ticaret sistemi kurulmasına yönelik çalışmaları devam ediyor. Bakanlığımızca kelam konusu çalışmalara etkin iştirak ve katkı sağlanmaktadır. Bu konuda taslak İklim Kanunu’nun çıkarılmasının akabinde emisyon ticaret sistemine yönelik ikincil mevzuatın süratle geliştirilmesini hedefliyoruz.” dedi.
Raporlama için özel çalışma
Bolat, Türkiye’deki ihracatçıların hudutta karbon sisteminin raporlamalarını yapmasını kolaylaştıracak altyapının kurulması için özel bölüm çatı kuruluşlarıyla birlikte tahlil odaklı sistemlerin tesisi için çalışmalar yürütülmesini hedeflediklerine dikkati çekerek, şöyle devam etti:
“Buna ilaveten ülkemizin endüstriden kaynaklı sera gazı emisyonlarının izlenmesine yönelik sistemin gereksinimlere nazaran geliştirilmesi çalışmalarını sürdürüyor, çevrim içi sistemin uygunlaştırılarak ülkemiz meri mevzuatına uyumluluğunun sağlanması hedefliyoruz. İlerleyen süreçte ülkemizde kurulması planlanan emisyon ticaret sistemine çevrim içi sistemin sağlıklı data sunabilmesine yönelik geliştirme çalışmalarının da yapılacağını belirtmek isterim.”
Avrupa Yeşil Mutabakatı ve hudutta karbon düzeneği uygulamasıyla ihraç edilen eserlerin karbon ayak izinin azaltılmasının mecburî kılındığına işaret eden Bolat, “İhracatçılarımızın yeşil dönüşüm maliyetlerinin azaltılması kapsamında gerekli dayanakların sağlanması noktasındaki çalışmalara ilgili kurumlarca başlanılmış bulunmaktadır.” diye konuştu.
Türk Eximbank ihracatçıyı hazırlıyor
Türkiye’de ulusal bir emisyon ticaret sistemi oluşturulması ve elde edilecek gelirlerin yeşil dönüşüme aktarılmasının ehemmiyet taşıdığını vurgulayan Bolat, şunları kaydetti:
“AB Yeşil Mutabakatı kapsamında 2026 yılında uygulanmaya başlanacak hudutta karbon vergisine ihracatçıları hazırlamak emeliyle Türk Eximbank, 10 milyon dolar ve üzeri yatırım kredisi müracaatlarının değerlendirilmesinde ve uluslar üstü kuruluşlardan yahut bu kuruluşların garantisiyle sağlanan kaynakların kullandırılmasında, çevresel ve toplumsal riskler ile ilgili kaynakların kurallarına ahengi kıymetlendirmektedir.
2,5 milyar avroluk fon sağlandı
Bu yaklaşımla ihracatçılarımıza kullandırılmak üzere son 3 yılda sürdürülebilirlik ilişkili olarak yurt dışı finansal kuruluşlar ve sendikasyon kredileri ile yaklaşık 2,5 milyar avro meblağında fon sağlanmıştır. Bu kapsamda Türk Eximbank, ISO standartlarına uygun olarak kredilerden kaynaklı karbon ayak izini hesaplayan birinci ve tek banka olarak Türk bankacılık dalına öncülük etmiştir. Sonda karbon vergisinden ihracatçıların en az düzeyde etkilenmeleri için hesaplamalar yapıyor ve bu alanda kullandırılmak üzere eser ve kaynak çeşitlendirme çalışmalarına devam ediyoruz.
Ayrıca, Avrupa Yeşil Mutabakatı kapsamında sürdürülebilir ve döngüsel iktisada ahenk sürecinde Bakanlığımızca mevzuat çalışmaları yakından takip ediliyor. Başta KOBİ’ler olmak üzere tüm firmalarımızın kaynak, süreç ve güç verimliliği, dijitalleşme üzere bahislerde muhtaçlık duyabilecekleri farkındalık, muhtaçlık tahlili, yol haritasının belirlenmesi, usul ve amaçların tespit edilmesi mevzularını içeren çalışmaları paydaşlarımızla birlikte yürütüyoruz.”