Atıf Efendi
- Doğum : 18.yy
- Ölüm : 27 Temmuz 1742
- Meslek : Şair, hattat
Atıf Efendi, Türk hattat ve şair. 18.yy.’ın meşhur Osmanlı hattat ve şairlerindendir. Kendi ismi ile kurduğu kütüphanesi vardır. Sultan I. Mahmud Han devrinde defterdar-ı şıkk-ı evvel ve maliyeci olarak çalışmıştır.
Hayatı
Adı, Mustafa Atıf’tır. İstanbul’un Bayezid Soğanağa Mahallesinde doğmuştur. Doğum tarihi bilinmemektedir. Atıf Efendinin; Mehmed Emin, Ahmed ve Ömer Vahid Efendi adlarında 3 oğlu vardır. Yüksek derecede devlet memurluğu yapan oğulları, Atıfzadeler diye tanınmıştır. Bu aile, Ömer Vahid Efendinin çocukları ile devam etmiştir. Atıf Efendi, zamanının meşhur alimlerinden ilim öğrenip icazet almıştır. Tahsilini tamamladıktan sonra defterdar İzzet Ali Paşa zamanında maliyecilik mesleğine girmiştir. Kısa zamanda kabiliyeti ve mahareti ile tanınmıştır. Ayrıca yazdığı kasideleri, güçlü bir şair olan İzzet Ali Paşaya takdim etmiştir. Şiirleri çok beğenilmiş, böylece kısa zamanda yükselip, defterdar mektupçusu ve hacegan olmuştur. 1739 yılında Avusturyalılar ile yapılan ve neticede Belgrad’ın sulhle alınmasına sebep olan diplomatik heyette bulunmuştur. 1741 yılında vazifesinden alınmış, bu azlini fırsat bilerek izin alıp, hacca gitmiştir. 1742 yılında hac dönüşünden sonra şıkk-ı evvel defterdarlığına tayin edilmiştir. Fakat çok geçmeden 26 Temmuz 1742 yılında sıtma hastalığından hayatını kaybetmiştir. Karacaahmed'de Ömer Zühdi Efendinin kabri yanına defnedilmiştir.
Çalışmaları
Atıf Efendi, devrinin değerli şairlerindendir. Bilhassa nazireleriyle meşhurdur. İzzet Ali Paşa ve diğer bazı şairlerin şiirlerine nazireler yazmıştır. Şiirler didaktik, öğretici mahiyettedir. Arapça, Farsça ve Türkçe kıymetli manzumeleri ile Türkçe bir Divan’ı vardır. Atıf Efendi, astronomi ilmine vakıftır. İkinci defterdarlık vazifesindeyken, devlete mali bakımdan sağlayacağı faydaları göz önüne alarak, Kameri sene yerine Şemsi sene kullanılması için bir gerekçe hazırlamıştır. Bunun üzerine 1740 yılından itibaren Şemsi sene kullanılmaya başlanmıştır. Hat sanatında keskin divani denilen bir hat tarzı oluşturmuştur. Atıf Efendinin en önemli eseri, kendi adıyla anılan kütüphanesidir. Bu kütüphanesi İstanbul’un Vefa semtinde olup, 1741 senesinde kurmuştur. İstanbul’un büyük vakıf kütüphanelerindendir. Kütüphanedeki kitaplar Atıf Efendi ve torunları tarafından temin edilmiştir. 1973'te Zeki Pakalın'ın ailesi tarafından bağışlanan zengin kitap kolleksiyonu da bu kütüphanede ayrı bir bölüm olarak muhafaza edilmektedir. 2585 yazma ve 231 basma kitap bulunmaktadır. Kitapların çoğu Arapçadır. Latin harfleri ile ise, 4941 Türkçe, bir miktar da İngilizce ve Fransızca olmak üzere toplam beş bin civarında kitap vardır.
beyaztarih.com'da yayınlanan makale, röportaj, özel dosyalar ve resimlerle tarih yayınlarının tüm yayın telifleri beyaztarih.com'a aittir. Kaynak gösterilmek suretiyle yapılan kısa alıntılar dışında içeriklerin tamamı kopyalanamaz ve çoğaltılamaz.
Kaynakçalar
Yeni Rehber Ansiklopedisi İstanbul:Türkiye Gazetesi
DİĞER ANSİKLOPEDİLER
-
-
Ziya Gökalp
Türk, şair, yazar ve siyasetçidir. Ziya Gökalp, 23 Mart 1876'da Diyarbakır'da dünyaya geldi. Asıl ismi Mehmet Ziya’dır. Babası, aslen Çermikli olan Vilayet Evrak Memuru Mehmet Tevfik Efendi, annesi Zeliha Hanım’dır. Babasını henüz lisedeyken 1890 senesinde, annesini ise 1923 senesinde kaybetmiştir. 1900 senesinde Diyarbakır’da amcasının kızıyla evlenmiş ve üç çocuk sahibi olmuştur.
-
Zeynep Hatun
Divan şiirinin bilinen ilk kadın şairi olan Zeynep Hatun, bu yönüyle Türk edebiyatında önemli bir yer edinerek tarihe adını yazdırdı. Birçok kaynağa göre Amasyalı olan Zeynep Hatun, babası Kadı Mehmed Çelebi’nin hem ilim hem de sanatla uğraşması ve bu konularda hassasiyet göstermesi nedeniyle iyi bir eğitim aldı. Arapça ve Farsça dillerinde kendini geliştirdiği, bununla birlikte Farsça’yı iyi derecede şiir yazabilecek kadar iyi kullandığı bilinmektedir. Aynı zamanda musiki ile de ilgilenen Zeynep Hatun, şarkılar yazarak besteler de yapmıştır.
-
Zağanos Paşa
Hayatının ilk yıllarına dair kesin bilgi bulunmayan ve kimi kaynaklara göre Rum, Arnavut veya Türk diye tanıtılan Zağanos Paşa, vakfiyesinde adının Zağanos b. Abdullah şeklinde geçmesinden dolayı devşirme olduğu bilinmektedir. Tarihi kayıtlara göre ilk resmi görevini haznedar başı olarak icra eden Zağanos Paşa’nın, II. Murad döneminde saraya alınıp yetiştirilmiş bir devlet adamı olduğu sanılmaktadır. Savaşlarda gösterdiği başarıdan dolayı II. Murad’ın veziri olan Zağanos Paşa’nın adı özellikle II. Murad’ın oğlu Iehine tahttan feragat ettiği dönemde ön plana çıkmaktadır. Bununla birlikte tahtın tek veliahtı olan II. Mehmed’e bağlanıp, II. Murad’ın tekrardan tahta dönmesi yönünde fikir beyan eden Çandarlı Halil Paşa’ya karşı siyasi bir tavır takındığı bilinmektedir. Bu siyasi kavganın ilk kazananı Çandarlı Halil Paşa olsa da, bir süre sonra tahta II. Mehmed’in tekrar geçmesi ve kızının II. Mehmed’le evlenmesinden dolayı Zağanos Paşa kariyerinin altın dönemlerini yaşadı.
-
KELAM
Su nasıl suya benzerse, bir milletin geleceği de geçmişine öyle benzer.
İbn Haldun