Kanada yerel basını bağımsızlığını nasıl koruyor? M.K.Eriç
Kanada'da yaşayan gazeteci Mustafa Kemal Eriç, Kanada'da yerel basının durumunu ve ayakta kalma yöntemlerini Medya Günlüğü için yazdı:
Demokrasilerde yerel yönetimlerin ve o yönetimlerin kimlere teslim edileceğini belirleyen yerel seçimlerin özel bir yeri olduğu söylenir durur. Ama bu seçimlerde yerel basının, ulusal basının genel seçimlerde oynadığı rolle orantılı bir etkiye sahip olduğu öne sürülebilir mi?
Türkiye'de yerel basın cumhuriyetin kuruluşundan 1990'lara kadar hep ikinci planda kaldı, bunun çeşitli nedenleri arasında herhalde en önemlisi, bağımsız bir ekonomik işletme olarak yerel gazeteleri besleyebilecek yerel bir reklam piyasasının olmayışıydı; varlıklarını sürdürebilen yerel gazeteler büyük ölçüde Basın İlan Kurumu'ndan elde edebildikleri sınırlı gelirle, yerel politikacıların nüfuz aracı olarak işlev görebildikleri ölçüde ayakta kalabiliyorlardı.
1990'li yılların sonuyla birlikte FM radyoların devreye girişi, ve hele de 2000'li yıllarda digital teknolojinin ucuzlamasıyla yerel TV kanallarının hızla yayılmasına zemin hazırlaması, zaten işlevsel olamayan yerel gazeteleri yok olma noktasına getirdi.
Bir çok Avrupa ülkesinde de yerel basının akıbeti çok farklı olmadı.
Buna karşılık Kuzey Amerika'da yerel gazeteler, TV ve İnternet'in reklam pazarında egemenlik kurma çabasına başarıyla karşı koymaya devam ediyor.
Sadece Kanada'da 800 dolayında yerel gazete yayın hayatını sürdürmekle kalmıyor, değişen piyasa koşullarına uyum sağlayarak karlı işletmeler olmaya devam ediyor. Nüfusları 600 ila 8 bin arasında değişen beldelerde yayınlanan bu gazetelerin en önemli özelliği , bir geleneği ve dolayısıyla edinilmiş alışkanlıkları sürdürüyor olmaları.
Söz konusu gazetelerin her birinin en az 80 yıllık tarihi var, bazıları bu uzun dönem boyunca yayınlanan tüm sayılarını dijital olarak arşive aktarmış durumda, bazıları ise arşivlerini tozlu ciltler halinde saklıyorlar, ve bu arşivleri sayesinde, başka hiç bir özellikleri olmasa bile, yayınlandıkları beldelerin kollektif belleği olarak el üstünde tutuluyorlar.
Elbette yerel gazetelerin yaşamasını sağlayan çok önemli bir etkeni görmezlikten gelmek yanlış olur: Otomobil kültürü.
Kuzey Amerika dev bir kıta ve motorlu araç kullanmak yaşamın olmazsa olmaz gerekiliklerinden biri. Özellikle kırsal bölgelerde toplu taşıma aracının bulunmadığı göz önüne alınırsa, motorlu araçların ne derece yaşamsal bir öneme sahip olduğu anlaşılabilir. İşte bu nedenledir ki, Kuzey Amerika'da nüfusu 5 binin üzerindeki her beldede , ABD'nin üç büyük otomotiv devi, Ford, General Motors ve Chrysler'den en az ikisinin bayileri bulunur.
Bunun yerel basın açısından önemi şuradadır ki, bu bayilikler her hafta yerel gazetelerde en az bir tam sayfa ilan vererek yerel basının yaşamını sürdürmesine en önemli katkıyı sağlarlar. Bu, gazetecilik mesleği açısından dışarıdan göründüğünden çok daha önemli bir rol oynar, çünkü o reklam gelirleri sayesinde yerel gazeteler politikacılara ödün vermeden işlerini yapmaları gerektiği gibi yaparlar, çoğunlukla….
Mustafa Kemal Eriç, Alberta-Kanada
10.4.2014