Sessizlik Helezoniyi Nedir ?
Binlerce yıllık insanlık tarihinde hiç umulmayan cemiyetlerde aniden alana gelen ihtilaller veya başkaldırılar tarihçi, sosyolog ve politika bilimcilerin başlıca araştırma ve merak mevzusu olmuştur. Hiç umulmayan ve dışarıdan somut bulgu taşımayan bu radikal mutasyonların yanı gizeme insanların diktatörlükler altında yaşananlara/dayatılanlara hiç itiraz etmeden hatta insanların yapılanlara destekledimeleri analistlerin yanıtını aradığı suallerin başında gelmektedir. Yukarıyada […]
Binlerce yıllık insanlık tarihinde hiç umulmayan cemiyetlerde aniden alana gelen ihtilaller veya başkaldırılar tarihçi, sosyolog ve politika bilimcilerin başlıca araştırma ve merak mevzusu olmuştur. Hiç umulmayan ve dışarıdan somut bulgu taşımayan bu radikal mutasyonların yanı gizeme insanların diktatörlükler altında yaşananlara/dayatılanlara hiç itiraz etmeden hatta insanların yapılanlara destekledimeleri analistlerin yanıtını aradığı suallerin başında gelmektedir. Yukarıyada zikredilen vaziyetlere dair hayli değişik yanıtlar verilse bu mevzuda rakamsız kuram ortaya atılmıştır ne var ki bunlardan bir tanesi mevzunun içinden gelen bir tarafından ortaya konulduğu için bahsi geçen gidişatı açıklaması bakımından daha geniş bir kabul görmüştür. Elisabeth Noelle-Neumann tarafından geliştirilen bu kuram esas olarak şu varsayımı ön sürüyor, fertler korundukları, doğru ve haklı olduğunu düşündükleri mevzuları, kabulleri eğer onları doğru bulacak bir cemiyetsel özgürlük etrafı yoksa bastırıp bunun bütün tersi fikirleri korunuyor görünürler. Fert burada kendi kıymet ve fikirlerini dışlanma ve cezalandırma fobisi nedeniyle bastırır ve cemiyetteki genel geçer temayül neyse bu güzergahta bir yaklaşım içine girer. Şahıs, ne zamanki yaşadığı politik ve sosyal civar fikir ve kabullerini serbestçe korunabileceği bir abuhavaya kavuşursa o zaman gerçekten özümsediği fikirleri ve sahip olduğu kimliği ifade eder.
Sessizlik helezoniyi cemiyetin tamamına dağılmış bir biçimde karşımıza çıkabileceği gibi ufak bir sınıftan, dükkanına, spor kulübünden partilere kadar kitle ilişkilerinin dominant olduğu yaşamın her alanında karşımıza çıkar.
Sessizlik helezonisini geçerli ve tesirli kılan unsurların başında onu ortaya atan sosyal psikolog ve politika bilimci Elisabeth Noelle-Neumann’ın yaşam macerayı gelmektedir. Neumann 1916 yılında Berlin’de dünyaya geldi. Gerek 1. Dünya Savaşının çalkantılı zamanları gerekse de sonrasında yükselişe geçen Alman milliyetçiliğinin tüm tesirlerini yaşamış ve faşizmin tüm kanlı suratıyla Avrupa’yı kasıp kavurduğu yıllarda Nazi yayın uzuvlarında yer almış ve faşizm propagandasının etkin bir parçası olmuştur. Amerikalıların Almanya’yı Nazi kontrolünden temizletmesiyle beraber Amerikalılarla çalışmayı öneri etmiş ancak karanlık geçmişi nedeniyle bu öneri yalanlanmıştır. Neumann ve eşi daha sonra Almanya’nın ilk kamuoyu araştırma işletmeyi olan, Allensbach Institüt für Demoskopie kurar. Neumann daha sonra Nazi sempatizanlığı zamanındaki kitle ve fert psikolojisindeki otoriteye ve kitleye uyma tavrının nedenlerini çevrelice tahlile başladı. Neumann’ın dikkatini celbeden mevzu yalnızca geçmişinde yaşadığı fikirsel çelişki değil; çağdaş demokrasilerde, tercihlerde ortaya çıkan açıklaması güç seçmen seçimleri ve tercih sonuçları Neumann için daha öncelikliydi. Neumann sessizlik helezoniyi kuramını oluşturmaya 1970’lerin başından itibaren adım attı. Neumann, “kamuoyu genel fikri nedir ve tercih neticelerindeki varsayım edilemez vaziyetlerin ana nedeni nedir” suallerinin yanıtlarını bulmaya odaklanmıştı. Neumann, kamuoyu görüşlerinin çok istikametli bir anlayış gelişiminin mahsulü olduğunu ve yarıyılsal olarak değişkenlik gösterdiğini ifade etmiştir. İncelediği ikinci sualin ise çok kompleks bir yanıtı olduğunu görmüştür.
Neumann kamu otoritesini elinde bulunduran unsurların medya ve eğitim müesseseleri aracılığıyla empoze ettiği fikirlerin, kabul ve bedellerin; ferdin sahip olduğu kabul, kıymet ve fikirleri bastırdığını görmüştür. Neumann, yaptığı saha araştırmalarından sonra elde ettiği doneleri bir tam olarak “sessizlik helezonisini” şu temel ilkeler çerçevesinde ifade etmiştir:
1-Fert kendi kıymet ve fikirlerinin cemiyet fikri nezdinde kabul görmeyeceğini kavradığında fikirlerine gizler ve genel geçer görüşleri kabullenmiş gibi bir görüntü verir.
2-Bireyin helezoniden çıkması, sessizlik helezonisini var eden fobi atmosferinin ufalamasıyla olasıdır. Bu vaziyette şahıs sahip olduğu hakikat fikirleri yiğitçe sahiplenmeye ve korunmaya başlar.
3-Cemiyetsel yosunu veya cemiyet fikri denilen kavramı var eden şey, kamu otoritesini elinde bulunduran eforların medya ve eğitim müesseseleri üzerinden devamlı olarak yinelediği iletilerdir.
4-Sessizlik helezoniyi rastgele ikili vaziyetleri değil, her cinsten cemiyette görülebilecek ve zaman içinde değişkenlik gösterebilecek bir olgudur. Bu bağlamda sessizlik helezoniyi bir düalite üzerine heyeti değildir.