Bu yayınımda sizlere tanıtmak istediğim eser Kore Edebiyatından dilimize orijinal dili Korece’den Göksel Türközü çevirisiyle kazandırılan Jeong You Jeong’un İyi Evlat isimli eseri. Doğan Kitap tarafından Haziran 2021 yılında yayınlanan İyi Evlat, Kore’de ilk kez 종의 기원 (Türlerin Kökeni) ismi ile 2016 yılında yayınlanmıştır.
Türkiye’de baskısının kapak tasarımına baktığımızda aslında bizi nasıl bir romanın beklediğini anlamak zor olmuyor. Elimizdeki bir cinayet romanı. Aile trajedisi ile birlikte tempoyu ve merak ögesini hep tetikte tutan gerilim dolu eser. Bu açıdan kitabın heyecanını kaçıracak ipuçlarını vermemeye çalışarak öyküsü hakkında biraz bilgi vermeye çalışacağım.
İyi Evlat kitabının baş karakteri küçüklüğünden beri annesi ve doktor teyzesinin kontrolü altında ilaç tedavisiyle normal bir yaşama adapte olmaya çalışan Han Yucin. Abisinin tersine içine kapanık bir çocuk olan Han Yucin, ailesinde yaşanan kayıplardan sonra annesi tarafından yapılan gözlemler sonucu bir doktor kontrolüne ihtiyaç duyulacak bir durumda buluyor kendisini. Yapılan kontrollerden sonra ömrü boyunca verilen ilaçların yanı sıra yoğun bir şekilde annesi tarafından gözetim altında tutulan bir çocuk. Yüzmeye olan üstün yeteneği ile madalyalar alan, spor yaparken herkesten uzaklaşıp kendi benliğini hisseden bu genç aslında bu yeteneğini sadece ilaçlarını almadığı zamanlarda yüceltebiliyor. Annesinden gizli bir şekilde ilaçlarını bıraktığı dönemlerde oldukça sağlıklı, enerjik ve normal hissediyor ancak 25 yaşına gelene kadar yaşadığı bazı ataklar onun hem fiziksel hem de ruhsal çöküntüsünde büyük rol oynuyor. Geçirdiği bu ataklar yüzünden de kendisine hastalığı hakkında hiçbir açıklama yapılmadığı için hastalığının “epilepsi” olduğunu düşünüyor. İlerleyen yaşlarda hukuk fakültesinde okuyan ve bu alanda yüksek lisans yapma aşamasındayken yaşadığı stres ile ilaç kullanmayı bıraktığında, geceleri annesi uyuduktan sonra gizlice evden kaçarak mahallede koşular yapmaya ve insanları gözlemlemeye başlıyor. İşte bu dönemde koşularından döndükten sonraki sabah kendisini evde üstü başı kan içerisinde ve keskin bir kan kokusu ile uyanırken buluyor. Ve geriye dönüp uyandığı gibi hatırlayamadığı olayların peşini zihninde tekrar canlandırıp sürerken bizler neler yaşandığına dair bilgi sahibi oluyoruz.
Roman Han Yucin’in uyandığı sabahtan itibaren yaklaşık 3 günlük bir süreyi ele alıyor. Hem neler olduğunu hatırlaması hem de kendisini toparlaması için bu 3 günlük sürenin nasıl geçtiğini öğreniyoruz. Yazarın verdiği detaylar, bazen kitabı okuduğumuz yerde buz gibi rüzgarlar estiren bazen burnumuza keskin kokuları getiren bir gerçekçilik içinde bir okuma sunuyor.
Jeong You Jeong, Kore’de gerilim türünde yayınladığı kitaplar ile ilgi çeken bir yazar. 1966 doğumlu yazar uzun bir süre hemşire ve sağlık alanında çalıştıktan sonra işlerinden istifa ederek yaşamını bir yazar olarak devam ettiriyor. Sağlık alanında çalıştığı aslında İyi Evlat isimli bu kitapta verilen bazı detaylardan da kendisini belli ediyor.
Yazar Jeong You Jeong’un İyi Evlat isimli kitabının yanı sıra Ekim 2022’de kendisinin dikkat çeken romanlarından Yedi Yıllık Karanlık isimli eseri Derya Çelik çevirisiyle Doğan Kitap tarafından Türkçe’de yayınlandı. Gelecek yayınlarımızda onun da tanıtımını yapmayı planlıyorum.
İyi Evlat isimli romanı okuduysanız değerli yorumlarınızı yorum olarak bekliyorum.
Bugünkü yazımda sizlere Kore Edebiyatından dilimize Göksel Türközü tarafından çevrilen ve Ekim 2020’de Doğan Kitap tarafından yayınlanan Koreli yazar Kim Yeon Su (김연수)’nun Mucize Çocuk (원더보이) isimli eserini tanıtmak istiyorum.
Kore Edebiyatı’nın modernist yazarlarından Kim Yeon Su’nun 2012’de Kore’de yayınladığı romanı Mucize Çocuk, içeriği açısından hem bireysel hem de toplumsal olarak Koreli kimliğinin nasıl oluşum gösterdiğine dair bir okuma sunuyor. Bireysel açıdan kitaba ismini veren Gim Conghun’un hikayesi, sıradan bir çocuğun onun “Mucize Çocuk” olarak adlandırılmasına sebep olan olaylar karşısında, hayatında meydana gelen kayıplar aracılığıyla kendi varoluş sebebini sorgulayan içsel bir hesaplaşma şeklinde okunabilir. Toplumsal açıdan ise Kore’nin Bak Conghi döneminde uygulanan Yuşin rejimine karşı demokrasi adına giriştikleri mücadelenin etkilerinin yansıdığı dönem ele alınmakta. Demokrasi hareketlerinin Kore’nin günümüzdeki durumuna gelebilmesi için taşıdığı önem, onun Koreli halk ve öğrenciler tarafından korunması ve uygulanması hususunda meydana geldiği için bu durum Koreli kimliğinin ayrılmaz parçalarından birisi. İşte Mucize Çocuk romanının arka planı bu demokrasi hareketi ve devletin baskısından oluşuyor.
Başta Gim Conghun olmak üzere onun hayatına roman boyunca giren her karakterin geçmişlerinde ve yaşadıkları 1980’li yıllarda unutulmayacak izler ve etkiler bırakan bu dönem kitabın arka kapağında da belirtildiği üzere Güney Kore’nin yakın geçmişine bir yolculuk sağlıyor.
Aslında bu dönem Mucize Çocuk kitabını kaleme alan Kim Yeon Su’nun da içinde büyüdüğü dönemin ta kendisi. 1970 yılında doğan yazar Sungkyunkwan Üniversitesi’nde İngiliz Edebiyatı bölümünden mezun olduktan sonra çeşitli eserleri Korece’ye çeviriyor. Ardından da yazın hayatına başlıyor. 2008’den 2009’a kadar Kore’de bir gençlere yönelik çıkan edebiyat dergisi olan Foot (풋)’ta seri şeklinde yayınladığı Mucize Çocuk’u 2012’de kitap olarak yayınlıyor.
Mucize Çocuk hem yalnızlık hem de başkaları ile empati kurma konusunda 15 yaşında bir çocuğun dünyasından okurları da kendilerini sorgulamaya iten, sonu açık uçlu bir şekilde biten bir roman.
Bu yazımda Korece öğrenenler ve Korece öğrenmeye ilgi duyanlar için gözden kaçırılmaması gereken bir eseri sizlere tanıtmak istiyorum. Daha önce pek çok yayınımızda Göksel Türközü hocanın çevirileriyle dilimize kazandırılan eserlerin tanıtımına yer vermiştik. Ayrıca kendisinin dil öğrenimi üzerine olan eserlerinden Korece ve Türkçe Arasındaki Benzerlikler üzerine de bir yayın yapmıştık. Bu yayınımızda ele alacağımız Çeviri Amaçlı Korece Atasözleri, Deyimler ve Hanca Dörtlemeler kitabı hem dil öğrenimi konusundaki yayınlarımızı tamamlayıcı nitelikte hem de çeviri eserleri yorumlama yönünden okuyucuları aydınlatacak yönde bir kitap olacak.
Genel okuyucu kitlesi olarak hepimiz Türk edebiyatından eserler okumayı sevdiğimiz gibi çeviri eserleri de mutlaka kitaplığımızda bulundurup okumalarımızı destekliyoruz. Bunlar kimi zaman edebi, kimi zaman akademik olabiliyor. Ancak her daim okumalarımızın sonunda çeviri hakkında yorum yapmak kaçınılmaz oluyor. Kimimiz çevirinin çok akıcı olduğunu belirtirken kimimiz ise okunmayı imkansız hale getirdiğinden dem vuruyoruz. Bazen de çevirmenine göre eser seçtiğimiz oluyor. Bunların arasında eleştiri yaptığımız çevirilerde neyi eksik buluyoruz diye baktığımızda, özellikle de Doğu Asya dillerinden yapılan çevirilerde, karşımıza en çok çıkan yorum kültürel ögeleri barındıran kelimelerin çevirisi konusu oluyor. Pek çok kez sizler de denk gelmiş veya aynı serzenişte bulunmuş olabilirsiniz. Bu ögelerin Türkçe’ye çevirisi konusunda ortak bir dil neden belirlenemiyor sorusu akıllara geliyor veya okuduğumuz eserdeki bir olaya dair internet araması yapmaya kalktığımızda o olaya çeviri yüzünden ulaşamadığımızda canımız sıkılıyor. Okuyucu açısından oldukça haklı serzenişler olsa da çevirmen açısından da bakmak gerekiyor bu konuda bence. Bir eseri Türkçe’ye kazandırırken özellikle Türk kültüründe olmayan sadece çevirisi yapılan dile ait kültürde bulunan ögelerin aktarılmasının ne denli zor olduğu aşikar. Aynı şekilde özel isimlerin kendi dillerinde söyleniş biçimlerine göre Türkçe’ye aktarılması konusunda romanizasyon da zorlayıcı. Bu açıdan dilimize büyük zahmetlerle çevrilen eserlerin çeviri sürecindeki arka planına biraz daha yakından bakmak ve hatta anlayışla bakmak gerekiyor. Bu anlayışı, daha doğrusu bu bakış açısını kendimize katabilmek, eserlerin aslında Türkçe’ye çevrilirken bunun sadece dilbilgisi kurallarından ibaret olmadığını ve çevirmenlerin o eseri bizlerin daha iyi anlayabilmesi ve kitabı o kültürün değerlerine göre okumamızı sağlayan bir süzgeçten geçirdiklerinin de farkına varmamızı sağlıyor.
İşte bu noktada elimizdeki Çeviri Amaçlı yazılan ve bir kültürü en iyi temsil eden ve başka dile çevrilmesi hepimizin kabul edeceği üzere oldukça zor olan atasözleri ve deyimler üzerine yazılan bu eser bir başvuru kitabı haline geliyor. Giriş kısmının ardından kitap ilk olarak Atasözleri ve Deyimsel İfadelerin Çeviri Etkinliğindeki Yeri başlığı ile Kore toplumunda atasözleri ve deyimlerinin kökenleri hakkında ve bunların kültürel olarak günlük hayattaki yerlerinden söze başlıyor. Hemen ardından kitap isminden de anlaşılabileceği üzere üç bölüme ayrılıyor. İlgisi olanlar için bu bölümlerin isimlerini şu şekilde paylaşmak isterim;
Korece Atasözleri
Türkçe Karşılığı olan Korece Atasözleri
Türkçe Karşılığı Deyim olan Korece Atasözleri
Türkçesiyle Zıt Fikirli Atasözleri
Korece Deyimler
Beden Kelimeleri ile İlgili Deyimler
İfadesi Farklı Anlamı Aynı Deyimler
Hanca Dörtlemeler
Seçilen her bir atasözü aşağıda örneğini görebileceğiniz hem Korece yani Hangıl şeklinde verildikten sonra, altında bu atasözünün Türkçe olarak okunuşu ve en sonunda da Türkçe karşılığı verilmiş durumda. Bunun ardından ise Korece atasözlerinin birebir kelime karşılığının Türkçe’ye çevirisi yapılarak ne anlama geldiği ve Türkçe’deki karşılığıyla ilişkisi açıklanmıştır.
Deyimler kısmında ise içerik olarak ikiye ayrıldığını yukarıdaki içindekiler tablosunda belirtmiştim. Beden ile ilgili olan deyimlerde birer tablo şeklinde Korece deyim, okunuşu, Korece asıl anlamı/ifadesi ve Türkçe’de karşılığı olan deyim verilmiştir. İfadesi farklı anlamı aynı olan deyimler ise tıpkı atasözleri gibi Korece versiyonu, Okunuşu ve Türkçe karşılığı şeklinde yazılarak altında açıklamaları verilmiştir.
Hanca Dörtlemeler kısmı kitabın en ilgi çekici kısımlarından biri. Kore kültürünün köklerini anlayabilmek için kesinlikle dikkate alınması gereken ve dilin içerisinde yüzyıllarca kullanılarak süre gelen Çince karakterleri yani Hanca’yı öğrenmek ve hatta çevirebilmek için harika bir rehber niteliğinde. Özellikle Korece içerisinde yer alan Hanca dörtlemeler Göksel Türközü’nün kitapta belirttiği üzere “Korelilerin tarihini, felsefesini, hatta yaşam bilgeliğini barındırıp sadece dört heceden oluşan” ifadelerdir. Toplamda 110 farklı dörtlemenin ele alındığı bu bölümde dörtlemenin Korece yazılışı-Hanca şeklinde yazılışı ve okunuşu yazıldıktan sonra alt bölümde anlamı ve Türkçe’deki karşılığı detaylı bir şekilde açıklanmıştır. Hemen altında ise dört hanca karakterin tek tek açıklamaları yapılmıştır.
Bir başucu eser niteliğinde olduğunu belirtmiştim değil mi? Okuması ve incelemesi oldukça keyifli olan bu eser 2018 yılında Likya Kitap tarafından yayınlanmış olup toplamda 243 sayfadan oluşmakta.
Kore kültürünün yapı taşlarını yakından tanımaya var mısınız?