Spirited Away yani Türkçesi ile Ruhların Kaçışı animasyon filmi 2001 yılında vizyona girmiştir, Japon menşeilidir. Anime severler ya da Japon kültürünü takip edenler tarafından üstad kabul edilen Hayao Miyazaki imzalıdır. Aslına bakarsanız, bir anime mi yoksa bir animasyon film mi, bunun ayrımını yapacak kadar bilgiye sahip değildim. Ufak bir araştırma ile Japonya’da üretilen her animasyon – çizgi eserin Anime olarak adlandırıldığını öğrendim. Ancak bu filmin yaratıcısı Hayao Miyazaki “anime” kelimesini sevmediği için Animasyon Filmi olarak yazmaya karar verdim.
Spirited Away Konusu
Hikâyemizin baş kahramanı Chihiro isminde genç bir Japon kızı. Başka bir şehire taşınıyorlar, bundan dolayı yeni bir okul, arkadaş çevresi falan derken canı biraz sıkkın. Anladığım kadarıyla bütün babalar aynı, kestirmeden gidelim derken kayboluyorlar ve kendilerini terkedilmiş bir Tema Eğlence Parkı‘nın girişinde buluyorlar. Baya maceraperest olan Chihiro’nun ailesi içeriyi gezmeye karar veriyorlar ve giriyorlar Tema Park’a. Bu babada bir haller var, içerde gezerlerken adam yaklaşık 500 metre ötedeki yemeğin kokusu alıyor ve daha içlere doğru ilerlemeye başlıyorlar.
Dedektör burunlu baba yemekleri buluyor, liseli ruhlu anne de aç, bunlar birlikte girişiyorlar yemeğe. Chihiro da etik meselelere takmış durumda “kimse yok ortada, yiyemezsiniz, yemeyin!” diyor ama dinleyen kim… Aslında etiğe taktığı falan yok, tırsıyor bizim Chihiro. Sıkılıyor anne, babasını beklemekten tek başına dolanıyor biraz içerde. Bir köprüden aşağı bakarken, tren görüyor. Sonra kafasını bi kaldırıyor Haku…
Haku yakalıyor bunu elinden, güneş batmadan nehri geçmesini istiyor. Chihiro hemen ailesinin yanına koşuyor durumu söylemek için ama o da ne? Annesiyle babası domuza dönüşmüş! OMAN TANREM! Mala bağlıyor tabii bizimki, sağa sola koşturuyor. Kaçarken, tekrar Haku bunu buluyor ve ruhlar dünyasında olduğunu anlatıyor. Onu bu diyara hapseden kişinin, ruhlar için işlettiği bir hamam binasına sokuyor?!? Chihiro burada çalışmaya başlıyor, Haku da ona annesi ve babasını buradan alıp kaçması için yardım ediyor. Bu süreçte tabii arkadaşları falan oluyor, en göze batanı ve filmin yüzlerinden birisi olan Faceless (Yüzsüz). Aşağıda tipini görebilirsiniz.
Spirited Away Yorumum
Animeleri çok sevdiğim söylenemez, absürd şeylere ilgi duymam pek. Ama bu Faceless denen arkadaşı internetin her yerinde görmeye başlayınca, ulan izlenesi bir şey herhalde diye açtım. Sanırım hayatımda hiçbir filmi simgelerine ayıracak kadar dikkatli izlemedim. Film benim için vakit öldürücü bir aktivitedir “mükemmel bir sanat filmi” diye bir film izlemedim asla ya da “tarihi mikemmel aktarıyor” diye izlemedim. Füze mi patladı, adam 3 saniyede 728364823 yumruk mu attı, çok mu komik ona bakarım ben filmlerde. Ama bir yerde -nerde hiç hatırlamıyorum- bu filme Hayao Miyazaki‘nin başyapıtı dendiğini okumuştum. Hayao Miyazaki sürekli duyduğum bir insandı ve izledim işte.
Film gayet göndermeli. Kendi yakaladıklarımdan bir kaçı şunlar;
- Bu ruhlar için olan hamamı işleten ruhun adı Yubaba. Kendisi iş kontratlarını çalışanların isimlerini onlardan alıp, çalışanlara yeni isimler vererek tutuyor. Kişiliklerini onlardan alıyor ve bir nevi kölesi yapıyor. Modern toplumu düşünelim. Ne istediğiniz, ne için çalıştığınız, ne ile çalıştığınız da size pompalanmıyor mu?
- Bir sahnede bu hamama çamurdan bir ruh geliyordu. Kimse ilgilenmek istemiyordu doğal olarak, olay da Chihiro‘ya patlıyordu. Sonradan bunun bir nehir ruhu olduğu, insanların çöplerinden dolayı çamura döndüğü ortaya çıkıyordu.
- Bu kadar tantana yaratan Faceless karakteri az gözüküyor demiştim başında ama izledikçe anladım bu karakteri de. Hayata en yakın karakter o’ydu. Yalnızlığı paylaşılsın diye hediyeler, altınlar dağıtıyordu ama kimse onun kim ve ne olduğuna bakmıyordu.
- Gene Faceless, yedikçe doymayan aksine acıkan günümüz sistemine bir göndermeydi bir kısımda.
- Kötülükten kurtulmak için iyiliğe kucak açmak, mikemmel somutlaştırılmış çünkü gerçekten kucak açıyor. İzlerseniz anlayacaksınız, spoiler vermeyeyim istiyorum
Benden bu kadar, izlemenizi tavsiye ederim. Büyük, küçük falan dinlemeyin çizgi olduğuna bakmayın. Ama dikkatli izleyin, her ne kadar Japon kültürünü taşısada göndermeler evrensel. Eminim sizin içinde bir kaç mesaj olacaktır. Meselâ yorumları okurken şunları öğrendim; Hamamlar eskiden genel ev olarak da kullanılıyormuş, Yubaba’nın kelime anlamı da “yaşlı hamamcı kadın” anlamına gelmesi falan. Bunlar kültürel ama genel anlamda baya evrensel mesajlar taşıyor.