İBRAHİM SEDİYANİ / HER TARAF
Okuyacağınız hadisede, bölünmüş, parçalanmış, aynı dili konuşan aileler arasına dikenli teller örülmüş coğrafyaların bütün öyküsü saklı. 57 yaşında ve yedi çocuk annesi Elmas Ana, Van’ın Başkale (Elbax) ilçesinde 37 yıldır “kimliksiz” yaşıyor
Sevgili Taraf okuyucuları için kaleme aldığımız “Çaldıran’ın 500. yıldönümünde Kürdistan’ın bölünmesini ve Şiî – Sünnî ihtilafını konuşmak” başlıklı bir önceki makalemizde (13.01.2014), yaşadığımız coğrafyanın son 500 yıllık kaderini şekillendiren 1514 Çaldıran Savaşı ile 1639 Kasr-ı Şirin Antlaşması’nı ele almış, bu iki tarihî hadisenin günümüze kadar olan siyasî, mezhebî, etnik ve sosyal olumsuz yansımalarını konuşmuştuk.
Kadim bir milletin ülkesini, topraklarını bölüp parçaladığı, aileler arasına sınırlar ve dikenli teller ördüğü için ve kadim bir dinin iki ayrı mezhebi arasına kin ve düşmanlık tohumları ektiği için yüzyıllardan beridir sorun olmaya devam edegelen bu tarihî hadiselerin, günümüzde yaşanan bireysel ve somut bir örneğini konuşacağız sizlerle.
Anlatacağımız hadise, evet, yaşlı bir kadının sorunu ve nihayetinde bir “aile meselesi” ancak, içinde bölünmüş, parçalanmış, aynı dili konuşan aileler arasına dikenli teller örülmüş coğrafyaların bütün öyküsü saklı.
37 yıl önce İran Kürdistan’ından Türkiye Kürdistan’ına gelin olarak gelen ve şu anda 57 yaşında olan bir kadın, Van’ın Başkale (Elbax) ilçesinde 37 yıldır “kimliksiz” yaşıyor. Eşi, sağır ve dilsiz. Kendisi “İran Kürd’ü”, beyi “Türkiye Kürd’ü” olan çiftin yedi çocuğu var ve üstelik, çocuklarına da kimlik verilmiyor. Aile, sırf bir “kimlik” sahibi olabilmek için 37 yıldır mücadele ediyor, ancak ne Türk devleti ne de İran devleti tarafından bir “nüfus cüzdanı” elde edebildiler.
1976 yılında Urmiye’den Van’a gelin olarak gelen ve 37 yıldır kendisine ve çocuklarına “vatandaşlık hakkı” verilmeyen 57 yaşındaki ve yedi çocuk annesiElmas Abdullâhzâdeî’nin yürek burkan ve “olmaz böyle şey” dedirten gerçek hikâyesi bu.
Ailenin dramını, Elmas Ana’nın Kıbrıs’ta üniversite okuyan 31 yaşındaki oğluVeli Güner’in “son umut” diye düşünerek eylül sonunda Lefkoşa’dan bana yazdığı mektup vesilesiyle öğrendim. Ve o günden beridir, Elmas Ana’nın sesini ve dramını ulaşabileceğim, sesimin yetişebileceği her vicdana duyurmaya çalışıyorum.
1956 İran- Urmiye- Hereke Köyü doğumlu olup 1976 yılında Van- Başkale- Aşağıdikmen Köyü nüfusuna kayıtlı sağır ve dilsiz olan Ömer Günerile evlenerek yedi çocuk sahibi olan Elmas Abdullâhzadeî, 37 yıldır Türkiye’de yaşamasına rağmen hâlen “Vatansız” olarak görülmektedir. Üstelik doğurduğu yedi çocuğunun hiçbirinin yasal olarak annesi görülmemektedir.
Hatta ailenin 1992’de doğan son çocuğu babanın üzerine dahi kaydedilmediği için bir süre öz ağabeyinin çocuğu olarak nüfusa kaydediliyor.
57 yaşındaki Elmas Ana ayrıca ağır hasta ve “kimliksiz” olduğu için tedavi edilemiyor, doktora gidemiyor, hiçbir hastaneye başvuramıyor. Ne İran’da ne Türkiye’de.
Elmas Ana, 1976 yılında (20 yaşındayken) İran’dan Türkiye’ye gelin geldikten üç yıl sonra İran’da devrim olduğu için (1979), orada bütün kimlikler ve nüfus kayıtları yenileniyor. Ancak devrim esnasında, üç yıldır Van’da sağır ve dilsiz bir insanla evli olup yaşayan Elmas Ana’nın “devrimden dolayı İran’daki tüm kimliklerin yenilenmesi gerektiği”nden haberi bile yok ve kimliğini değiştirip yenilemek için İran’a gidip başvurmadığı için, vatandaşlığı otomatikman siliniyor.
Van’da yaşayan Elmas Ana, yeni kurulan İran İslam Cumhuriyetidevletinde vatandaşlığı silindikten sonra, Türkiye Cumhuriyeti devleti nezdinde vatandaşlığa kabul edilmek için bir değil, beş değil, on beş değil, tam otuz yedi yıldır mücadele ediyor. Ve 37 yıldır çalmadık kapı, başvurmadık resmî makam bırakmadıkları hâlde, TC Cumhurbaşkanlığı’ndan ve İçişleri Bakanlığı’ndan tutun Van Valiliği’ne ve Başkale Kaymakamlığı’na varıncaya dek her yere başvurdukları, mektuplar yazdıkları hâlde, daha kendisine bir kimlik verilmiş değil.
Bu devlet böyle bir utancı daha ne kadar taşıyacak?
57 yaşındaki ve yedi çocuk annesi yaşlı bir kadına bir “nüfus cüzdanı”nı bile çok gören bir devlet, nasıl bir devlettir acaba? Gerçekten merak ediyorum.
Üstelik, ciddî sağlık sorunları yaşayan Elmas Ana, maddî olarak da tedavi olmakta zorlanırken ve vatandaşlık edinerek tedavisinde kolaylık sağlamayı beklerken, 37 yıldır yaşadığı Türkiye’ye “kaçak yollardan giriş yaptığı” iddiası ile kendisine 1000 TL para cezası kesiliyor, iyi mi?
Utanç verici bir olaydır bu. Ortada böylesine utanılacak, yüz kızartıcı bir durum var ama karşımızda yüzü kızaracak, hayâ duygularına sahip bir muhatap yok.
Yaşlı ve hasta olan Elmas Ana’ya bir kimlik çıkarabilmek için verdiğimiz mücadelede bir arpa boyu yol alamayışımızın sebeplerini doğrusu çok düşündük, lakin vicdanî bir sebep bulamadığımız gibi, mantıklı bir sebep de bulamadık.
Yoksa 57 yaşındaki hasta ve yaşlı bir kadının sizden bir “nüfus cüzdanı” talep etmesini de mi “Yükselen Türkiye’ye karşı komplo” olarak değerlendiriyorsunuz?
Bu “Yükselen Türkiye” nasıl bir Türkiye’dir ki, 37 yıldır kendi topraklarında yaşayan 57 yaşındaki bir kadına bir “nüfus cüzdanı” bile veremiyor?
Hasta olan Elmas Ana’yı “ABD ve İsrail’in başını çektiği küresel güçler”in mi kasten tedaviye zorladığını düşünüyorsunuz yoksa?
Ya da Elmas Ana’nın sağır ve dilsiz kocasının size karşı bir “askerî darbe planladığından” mı şüpheleniyorsunuz?
Eğer “Yaradılanı Yaradan’dan ötürü seven” hükümetimiz, “İran asıllı” Elmas Ana’ya kimlik vermek için illa da “rüşvet” istiyorsa, bilsin ki her “İranlı”,Reza gibi “rüşvetçi” değil.
İranlı asıllı rüşvetçi Reza’ya beş günde beş pasaport verebilen “Yükselen Türkiye”niz, İran asıllı Elmas Ana’ya 37 yıldır bir nüfus cüzdanı veremiyor mu?
Elmas Ana’nın ayakkabı kutusuna sakladığı milyonları da yok!
“Ayağının altında Cennet’i saklayan” Elmas Ana’nın sadece “duaları” var.
Onu kazanmak da herkese nasip olmaz.
*Yazar