Think tank, iş dünyası veya devlet politikaları konusunda, uzman bir grubun disiplinler arası çalışmalar yaparak düşünce ürettikleri bir yapıdır. Çoğu zaman kar amacı gütmeyen sivil toplum örgütleri olarak faaliyet gösterirler. Bir kısmı ise hükümetler, savunma grupları, şirketler tarafından desteklenirler veya projeleri ile ilgili danışmanlık ve araştırma çalışmalarından gelir elde ederler. Bir think tank (düşünce kuruluşu) sosyal politikalar, siyasi strateji, ekonomi, askeri, teknoloji ve kültür alanlarında çalışmalar yapabilir. Dünyada eğitim ve kalkınma alanında etkili düşünce tankları da mevcut.
Think tank kelimesi, bir grup insanın para kazanmadığı halde insanlığı ilgilendiren önemli konuları veya sorunları ele almak için tartıştığı, düşündüğü ve yazdığı toplulukları tanımlamak için kullanılır. Bir araştırma üniversitesi gibi düşünebilirsiniz fakat içinde hiç öğrenci yok asıl odaklanılan eylemler araştırmak ve düşünmek. İnternetteki kimi verilere göre A.B.D’de 1984 think tank vardır ve bu sayı dünyadaki think tank sayısının neredeyse üçte biri.
Düşünce tankları politik değişimler için tartışır ve lobi faaliyetleri yürütür.
Örnek vermek gerekirse :
Lexington Institute : Bu düşünce kuruluşunun üç önemli çalışma alanı ulusal güvenlik, eğitim reformu ve Küba ile ilişkilerdir.
Center for American Progress : Parolası, “Güçlü adil ve özgür bir Amerika için ilerleyici fikirler. Araştırma yaptığı alanlar ekonomi politikası, eğitim, sağlık ve sosyal politikalar.
Ahmet Davutoğlu Strtejik Derinlik kitabında think tank kuruluşlarının ülkemizde daha güçlü şekilde var olması gerektiğini savunuyordu. Ülkemizde düşünce tankı denilince ilk akla gelen kurumlardan biri ASAM. ASAM’ın sitesindeki açıklaması :
Avrasya Stratejik Araştırmalar Merkezi, Avrasya Bir Vakfı bünyesinde 1999 yılında kurulmuş olan düşünce tankı kuruluşudur. Özellikle Türkiye‘nin çevre bölgesi hakkında çalışmalar yürütür.
Cumhuriyet döneminin stratejik araştırmalar alanındaki ilk ve en büyük yatırımı olan ve gerek yurt içinde, gerek yurt dışında Türkiye’nin en önemli düşünce kuruluşu olarak kendini kabul ettirmiş olan ASAM, Türk bilim ve siyaset hayatına Türkiye Cumhuriyeti‘nin kuruluş ilkeleri temelinde özgün araştırmalar sunmak amacıyla çalışmalarını yürütmektedir. Hedefi ulusal güvenlik kültürünün oluşturulmasına, jeopolitik bilincin geliştirilmesine, kamu ve özel sektörün karar alma süreçlerine katkıda bulunmaktır.
ASAM, millî çıkarlar doğrultusunda özgürlük içinde araştırmalar yapan bir düşünce kuruluşudur. ASAM’ın araştırma sahası Türkiye dâhil bütün dünya olup, araştırma alanları, politik, ekonomik, sosyal, teknolojik, demografik, güvenlik, hukuki ve tarihî altyapıları kapsamaktadır.
Think tank sayısı kadar ne kadar etkili oldukları da önemli. Dünyadaki en etkili düşünce tankları arasında eğitimle ilgili çalışmalar yapanlar var. Buradaki sayfada en etkili think thank kuruluşları sıralanmış.