NLP Ve Nörolojik Düzeyler İle Kendini Tanı !
DEĞİŞİMİN DÜŞÜNCE DÜZEYLERİ (NLP’NİN YAŞAMA BAKIŞI)
İç tutarlılık sağlamak, NLP eğitim programlarının ve danışmanların hedeflerinden biridir. Kişiler kendileri için zorlayıcı hedefler belirleyerek, iç çatışmaları çözümleyerek, kişisel değişimi yönlendirerek aynı yaşam çizgisini sürdürmeyi başarır, tüm enerjilerini bu konuda yoğunlaştırabilir.
Bir şirketin başarılı olma olasılığı, tüm birimler aynı hedefe ulaşmak için işbirliği oluşturduğu zaman en yüksek düzeydedir. Aynı durum, bireyler için de geçerlidir. Bütünü oluşturan tüm parçalar aynı hedefe ulaşmaya çalışıyorsa, kişi edimlerinde başarılı olur. İç tutarlılıkla eş anlamlı olan bu durum ile değişimi birkaç düzeyde yönlendirmek mümkün olur.
NLP’nin uluslar arası düzeyde eğitimcilerinden biri olan Robert Dilts, antropolog Gregory Bateson’dan esinlenerek, değişimi yönlendirme konusu üzerinde bir model oluşturmuştur. “Değişimin Mantıksal Düzeyleri” adlı bu model, değişimin hangi düzeyde oluşabileceği üzerinde durur .
Bu model kişisel değişim, etkili öğrenme, iletişim ve güven kazanma açısından mükemmel derecede etkili olmaktadır. Bu katmanlar altı tanedir ve sırasıyla:
Çevre (Nerede, ne zaman, sonuçlar?) Davranış (Ne?) Yetenek (Nasıl?) İnançlar ve Değerler (Niçin?) Kimlik (Kim?) Ruhsal (Öz)
Çevre Düzeyi
Castenada’nın deyimiyle biz “ya şükrederiz, ya küfrederiz”. Teslimiyetçi, kaderci bir zihniyet bu. Bu bilinçaltında, vaktin çoğunun geçirildiği, tepkisel bir boyuttur. Evde, işte, yolda yapılanların çoğu düşünmeden kendiliğinden yapılan şeylerdir. Günlük yaşamda ise bu, bireyin sisteme tepki verdiği, ama tepkisinin söylenme seviyesini aşmadığı döngüdür. Etkili olan etkili olmaya devam ederken, pasifleşen daha çok pasifleşir. Bunun sıradan yaşamdaki uyarlamaları ise zamlara ya da trafik kazalarına söylenme, yaşamda bireyi etkileyen kişilere karşı tepkisini o anda ve yeteri kadar verememek şeklinde olur. Ya da küçük bir azınlık bu döngünün dışına çıkar. Kaderlerini kendi ellerine alır. Tepkide bulunmak yerine etkide bulunmayı seçer. Buna reaktif olmaktan proaktif olmaya geçiş denir .
Davranış Düzeyi
Bu boyutta bilinçli akıl devreye girer. Kişi neden-sonuç ilişkisi kurar. Bu etkiye verebileceği seçenekleri düşünür, bu seçeneklerin olası sonuçlarını tahmin eder ve davranışa geçer. Reaktiften proaktif boyuta geçiş yeri burasıdır .
Yetenek ve Kapasite Düzeyi
Burada çok tekrar edilen davranışlar alışkanlık haline gelir. Davranış boyutundaki bilinçli seviyeden yine bilinçaltına inilir burada . Örneğin, kişi araba kullanırken aynı zamanda yanındaki ile sohbet eder, radyoda kanal arayabilir. Bunları yaparken araba kullanılmasında hiçbir aksaklık olmaz. Adeta otomatik pilottaymış gibi hatasız olarak arabayı kullanır. Ama araba kullanmasını yeni öğrenen birisi bu işlemleri yapamaz. Tüm bilgisini (daha yetenek boyutuna çıkmadığı için) ve becerilerini arabayı hatasız kullanmaya harcadığı için başka bir iş yapmaya kalkışamaz.
Değer ve İnanç Düzeyi
Kişi bu boyutta “Niçin?” sorusunu sorar kendine. Bunu öğrenmeme gerek var mı?, bunu yapmama değer mi? soruları burada sorulur. Eğer cevap kendi içinde “Bunu yapmama değmez” olursa davranış boyutunda o işi yapmazsın. Burası kişinin yaşamı anlamlandırdığı boyuttur .
Kimlik Düzeyi
Burada kişinin kendini ilişkin inançları devreye girer. “Ben iyi bir babayım, ben iyi bir bankacıyım, ben kötü bir şoförüm, ben alkoliğim…” gibi. Bu boyut (pozitif yönde) ne kadar zenginse kişinin yaşamı da o denli zengin olacaktır. Ben kimim? Yaşamdaki amaçlarım, misyonum nedir? gibi sorular burada sorulur .
Kimlik boyutunda kişinin hayattaki rolleri de vardır. Kişi “Anne veya Baba”dır, “Ağabey-Abla-Kardeş”tir, iş yerinde “Müdür-Yönetici-Memur-İşçi”dir, “Akraba”dır, “Komşu”dur, “Vatandaş”tır, vb. . Kişi her bir rolünde ayrı bir yaşam seviyesinde olabilir. Kişinin amacı her bir rolünün gereğini en etkin bir şekilde yerine getirecek seviyede kendisini geliştirmek olmalıdır.
Ruhsal Düzey
İnsan kimliğinin derinliklerinde insanın özünü ve mistik kimliğini oluşturan, ruhsal boyut yatmaktadır. Bu boyut insanı anlamlaştıran, diğer varlıklardan ayıran, yaşamını ve kimliğini oluşturmada referans olarak kullanılan hayat felsefesinin özünü, misyonunu belirleyen boyut ve değişim seviyesi olarak adlandırılmaktadır .Kişi ruhsal boyutta yaşamın anlamını, evrenle, tanrı ile olan ilişkilerini araştırır .
Bu düzeye ulaşmanın ve yenilenmenin yolu meditasyon, dua, dini etkinlikler, hayır hizmetleri, bilgelerin yazdıklarını ve kutsal metinleri incelemektir. Bu yenilenmeler kalbin eğitiminde hayati bir rol oynar .