Türk Dişhekimliği Birliği (TDH), 21-27 Kasım 2022 Toplum Ağız Diş Sağlığı Haftası ve 22 Kasım 2022 Dişhekimliği Günü için yaptığı kapsamlı açıklamada diş hekimliği eğitimi ve mesleğin sorunlarıyla çözüm önerilerine yer verdi.
Sağlık Bakanlığı ile Yükseköğretim Kurulu tarafından 2008 yılında hazırlanan “Türkiye’de Sağlık Eğitimi ve Sağlık İnsan Gücü Raporu”ndaki sağlık çalışanlarının yeterli nicelikte, yüksek nitelikte, düzgün bir dağılımla, yerinde bir zamanlama ile ve doğru bir şekilde istihdam edilmesini öngören kriterlerin hatırlatıldığı açıklamada “Uygulamada diğer tüm mesleklerde olduğu gibi diş hekimliğinde de bu kriterlere göre planlama yapılmamaktadır” denildi.
İnsan gücü planlamasına dikkat çekilen açıklamada diş ve diş eti hastalıklarının diş hekimi sayısının artırılması ile çözülemeyeceği, koruyucu ve önleyici sağlık hizmetlerine öncelik veren, insan gücü planlamasını; ihtiyaç, talep ve nüfus kriterlerine göre belirleyen ulusal sağlık politikaları oluşturulmadan, diş ve diş eti hastalıklarının çağdaş ülke seviyelerine getirilmesinin mümkün olmadığı belirtildi.
Açıklamada diş hekimliği fakülte sayısı ve bu fakültelerdeki kontenjanların artışına dikkat çekilerek “2010 yılından itibaren diş hekimliği eğitimi alanında insan gücü planlaması ilkeleriyle bağdaşmayacak şekilde birbiri ardına diş hekimliği fakülteleri açılmış ve öğrenci kontenjanlarında kaygı verici artışlar yaşanmıştı” ifadelerine yer verildi.
5 YILDA REKOR KONTENJAN ARTIŞI
Avrupa ülkeleri ile Türkiye’deki diş hekimliği eğitim verilerinin karşılaştırıldığı açıklamada 2018 yılında 33 Avrupa ülkesindeki diş hekimliği fakültelerinin toplam sayısının 353, sadece Türkiye’deki diş hekimliği fakültelerinin sayısının ise 71 olduğu belirtildi. 33 ülkedeki toplam diş hekimliği bölümü öğrenci kontenjanı 14 bin 619 iken Türkiye’de aynı yıl diş hekimliğinde öğrenci kontenjanının 5 bin 784 olduğu ifade edilen açıklamada Türkiye’de 2021 yılında diş hekimliği fakülte sayısının 104’e, öğrenci kontenjanının ise 10 bin 460’a yükseldiği, 5 yıllık kontenjan artış oranının yüzde 137,46 ile rekor seviyeye ulaştığı kaydedildi.
TDB’nin açıklamasında diş hekimi ve bu alandaki öğretim üyesi sayıları da incelendi. Buna göre 2020-2021 öğretim yılında öğrenci sayısı 33 bin 875, profesör sayısı 734, doçent sayısı 387, doktor öğretim üyesi sayısı bin 187 iken 2021-2022 öğretim yılında öğrenci sayısı 39 bin 573’e, profesör sayısı 796’ya, doçent sayısı 498’e, doktor öğretim üyesi sayısı ise bin 369’a yükseldi. Ancak öğretim üyesi sayısındaki artış fakültelere eşit oranda yansımadı. TDB’nin açıklamasına göre 796 profesörün yüzde 70’inin 17 fakültede, yüzde 30’unun ise 87 fakültede görev yaptığı belirtildi. Üstelik; Alanya Alaaddin Keykubat Üniversitesi, Antalya Bilim Üniversitesi, Bingöl Üniversitesi, Bolu Abant İzzet Baysal Üniversitesi, Fırat Üniversitesi, Harran Üniversitesi, İnönü Üniversitesi, İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa, İzmir Tınaztepe Üniversitesi, Kafkas Üniversitesi, Karabük Üniversitesi, Karamanoğlu Mehmetbey Üniversitesi, Kütahya Sağlık Bilimleri Üniversitesi, Mersin Üniversitesi, Nevşehir Hacı Bektaş Veli Üniversitesi, Niğde Ömer Halisdemir Üniversitesi, Recep Tayyip Erdoğan Üniversitesi ve Van Yüzüncü Yıl Üniversitesi’nin diş hekimliği fakültelerinde profesör dahi bulunmuyor.
TÜRKİYE’DEKİ KONTENJAN ALMANYA’DAN 4 KAT FAZLA
Açıklamada diş hekimliğine dair Türkiye ve Almanya’daki veriler de karşılaştırıldı. Buna göre; Türkiye’deki diş hekimi sayısı 43 bin, diş hekimliği fakültesi sayısı 104, kontenjan sayısı 10 bin 460, asistan başına düşen öğrenci sayısı 14, profesör başına düşen öğrenci sayısı 46 iken Almanya’daki diş hekimi sayısı 40 bin, diş hekimliği fakültesi sayısı 31, kontenjan sayısı 2 bin 500, asistan başına düşen öğrenci sayısı 5, profesör başına düşen öğrenci sayısı ise 9 olarak tespit edildi.
Diş hekimliği fakültelerinin açılış seyrini de inceleyen TDH, Türkiye’de 2002’ye kadar 19 olan diş hekimliği fakültesi sayısının 2009’da 29’a, 2018’de 87’ye 2022’de ise 104’e yükseldiğine dikkat çekti.
Fakülte ve kontenjanlardaki artışa kıyasla öğretim üyesi sayısı ile mekân, donanım ve teknik altyapının aynı oranda iyileşmediği belirtilen açıklamada eğitim standardizasyonu konusunda soru işaretleri oluştuğu ifade edildi. Açıklamada “Özellikle YÖK’ün yeni diş hekimliği fakülteleri açılması ile ilgili belirlediği kuralların uygulanmasının takip edilmesi gerektiği açıktır. Bu anlamda ülkemizde oluşan eksikliklerin ivedilikle kapatılması açısından da mezuniyet sonrası eğitime olan ihtiyacı daha da artırmıştır. Mezuniyet sonrası eğitimin tüm dünyada zorunlu hale getirilmesine yönelik çalışmalar yoğunlaşmıştır” denildi. Belçika, Bulgaristan, Güney Kıbrıs, Çek Cumhuriyeti, Fransa, Macaristan, İtalya, Litvanya, Polonya, Romanya, Slovakya, Slovenya, İsviçre ve İngiltere’de sürekli eğitim zorunlu olarak uygulanıyor.
HER ANABİLİM DALI DOÇENTLİK SEVİYESİNDE TEMSİL EDİLSİN
Açıklamada diş hekimliği eğitiminin ve mesleğinin daha nitelikli hale gelebilmesi için fakülte ve kontenjan sayılarının artırılmaması, önlisans programlarının artırılması, YÖK’ün yeni diş hekimliği fakültesi açılmasına ilişkin belirlediği kuralların uygulanması, her anabilim dalı başkanlığının en az doçentlik seviyesinde temsil edilmesi, mezuniyet sonrası eğitimin zorunlu hale getirilmesi istendi.