Hamas grubunun 7 Ekim’de gerçekleştirdiği zulümler, dünya çapındaki birçok medyada bize kötü şöhretli Nazi “Einsatzgruppen”i hatırlattı ve bu gruba olan ilgiyi artırdı. Sayısal olarak bir karşılaştırma olmasa da vahşet ve vahşet bakımından birbirine benzerler. Öte yandan Naziler suçlarını gizlerken Hamas bunları göstermekle övünüyor.
Doğu Avrupa’da neredeyse 2.000.000 Yahudiyi vuran bu gezici görev grupları (Almanca “Einsatzgruppen”) kimlerdi? İkinci Dünya Savaşı’ndan sonra onlara ne oldu?
Netflix’in yakın zamanda yayınladığı mükemmel Alman belgeseli Silahlı Siviller: Unutulan Holokost bu konuyu ele alıyor ve açıklıyor. Manfred Oldenberg tarafından yönetildi ve Amerikalı tarihçi Christopher Browning’e dayanıyor. Bu konu 90’lı yıllarda araştırmacı Daniel Goldhagen tarafından da çalışılmıştı.
Film, sıradan adamlardan oluşan Hamburg Yedek Polis Taburu 101’e odaklanıyor: askere alındığı sırada Nazi ideolojisine sahip olmayan taksi şoförleri, tesisatçılar, marangozlar, fırıncılar, otobüs şoförleri, tüccarlar.
Belgesel, bu sıradan adamların birkaç ay içinde nasıl cani canavarlara dönüştüğünü araştırıyor.
101. Tabur, 83.000 Yahudinin toplu olarak katledilmesinden ve 43.000 Yahudinin ölüm kamplarına gönderilmesinden sorumluydu. Her görevi bir rutin gibi algılayıp alkole, partilere ve beyin yıkamaya sığındılar. Hepsi “kukla”ydı ve hiçbiri kendini sorumlu hissetmiyordu.
Belgeselin işaret ettiği en önemli şey, çok az kişinin toplu katliam operasyonlarına katılmayı reddetmesi, ancak emirlere uymayı reddedenlere ağır cezalar verildiğine dair hiçbir örnek bulunamadı. Sadece kendi gruplarından sosyal kınama aldılar. Örneğin, yaklaşık 500 kişiden yalnızca on iki erkeğin katılmayı reddettiği Josefow gettosu katliamı var.
Çarpık Nazi ideolojisi (bugünkü Hamas’ınki gibi) onları Yahudilerin aşağı bir ırk değil, ırk karşıtı olduklarına inandırmıştı. Faillerden biri şunu söylüyor: “Yahudileri insan olarak görmüyorduk.”
Savaştan sonra katiller hiçbir pişmanlık ya da suçluluk belirtisi göstermediler. Kendilerini bu durumun “çifte mağduru” olarak gördüler ve bunu şu gibi ifadelerle dile getirdiler: “Bizi şimdi kanun dışı olan eylemlerden dolayı yargılıyorlar ama o zaman yasaldı”, “Pis işleri birilerinin yapması gerekiyordu”, “Biz”. Yerine getirilmesi gereken tarihi bir görev vardı.”
Katliamlara katılan binlerce kişiden yalnızca birkaç fail mahkum edildi. Einsatzgruppen komutanlarının üçte ikisi yüksek öğrenim görmüş, üçte biri ise doktorasını tamamlamış ve birkaç dil biliyordu. Avukatlar, doktorlar ve hatta bir din adamı bile vardı.
Bu hikayeden, insan ırkının geri kalanına yönelik görevlerden bağımsız olarak teknik bilginin ne kadar zarar verebileceğini öğrenmeliyiz. Gelecekte “sıradan insanların” kitlesel cinayetler yaşamaması için, her türlü ayrımcılığa karşı sürekli tetikte olmamız gerekiyor.
Irkçılık ve kökten dincilik yılanının yumurtasını daha doğmadan kırmalıyız. Birlikte yaşama eğitiminden hepimiz sorumluyuz.