Bazı çocuklarda katılma nöbeti dediğimiz ağlama esnasında kızarma, morarma, bilinç kaybı, kas seğirmesi gibi durumlar ailelere korku saçan nöbetler yaşatır. Aslında temel sebebi bebeklerin o an nefeslerini tutması ve vücutlarında bayılmayla eş değer bir reaksiyon oluşturmalarıdır. Bu nöbetlerde beyin hasarı söz konusu değildir. Sizlere katılmanın nedeni, nasıl ve ne zaman geçeceği hakkında bilgiler vereceğiz.
Katılma Nöbeti Nedir?
Bebeklerde istediğinin yapılmaması, ani gelişen yüksek ses, yere düşme veya baş vurma durumunda katılma nöbetleri gözlenebilir. Bebeğin kendini nefessiz bırakması kalp ritminde yavaşlamaya, morarmalara ve nefessiz kalınan süreç arttıkça anlık bilinç kaybına neden olur. İlk evrede aileler sakinliğini korumayı başarsa da bilinç kaybı boyutuna gelindiğinde bebeğin sağlığından endişe ettikleri için panik başlar.
Panik olunmamalıdır, çünkü bilinç kaybı söz konusu ise bu bilinç kaybı bebeğinizin vücudunun onu korumak için uyguladığı bir yöntemdir. Bebek bilinç kaybı yaşadığında ağlama da kesileceğinden solunumu normale döner ve kısa bir sürede bilinç de açılır. Dışarıdan sara nöbeti gibi bir izlenim verse de vücutta yaşanan çok basit bir koruma refleksidir. Dolayısıyla beyinde geçici veya kalıcı bir hasar da bırakmaz.
Katılma nöbeti dünyada bebeklerin tahmini %4.4’ünde, ülkemizde ise %3.6’sında görülür. Prematürelerde katılma nöbeti çok nadir gözlenen bir durumdur. Yine bilinçsiz anneler önemli risk faktörüdür. Akraba evliliğinden dünyaya gelen çocuklarda daha sık görüldüğü de saptanmıştır. Ancak vakaların %25-30 civarında ailelerden pozitif öyküler dinlenmiş, aile kaynaklı olmadığı, fizyolojik kökenli olduğu saptanmıştır. Yine eğer bebek katılma nöbetiyle gelirse ilk bakılması gereken ailenin hikayesidir.
Bu nöbetler genellikle 12 aylıktan önce başlar. Sıklığının ve şiddetinin arttığı 16-18 ay arasındaki dönem ise ailenin en çok zorlanacağı dönemdir. Genellikle 4 yaşında son bulur, 6 yaşından sonra tekrarlanmaz. Bebekliğinde katılma nöbetleri geçiren çocuklar yetişkin dönemlerinde diğer bireylere göre bayılmaya daha yatkın olurlar. Bunun dışında bilinen kalıcı bir durum söz konusu değildir. Genetik faktör söz konusudur. Ailenin bir bireyinde veya birinci derece akrabalarda ve akraba çocuklarında katılma nöbeti gözlenmiş ise ailenin doğacak bebeklerinde de gözlenme riski diğer bebeklere göre daha yüksektir. Cinsiyete göre görülme sıklığı değişmez.
Katılma Nöbetleri İçin Neler Yapılabilir?
Öncelikle bilmelisiniz ki çocuğunuzda katılma nöbeti gözlemliyorsanız bunun birinci ve temel nedeni çocuğun kuvvetli bir ağlama ile istediğini elde edebiliyor olmasını görmesidir. Çocuğunuzu serbest bırakın ve sırf o an nöbetini geçirmek için istediğini vermeyin. Verdiğiniz takdirde yine ufak bir memnuniyetsizliği size katılma nöbeti olarak geri dönecek. Ayrıca bilinçlenmeli ve soğukkanlı olmalısınız.
Sizin ne kadar telaş olduğunuzu hissetmemeli. Hissettiği takdirde yine istediğini alana kadar durmayacaktır. Katılma nöbetleri çocuğunuza zarar vermez. Bilinç kaybı yaşadığı an soluma refleksi düzenlenecek ve saniyeler içinde kendine gelecektir. Bilinç kaybı yaşandığında burnuna yaklaşarak nefes alıp almadığını kontrol edin. Vücuduna oksijen girmesine izin vermişse korkulacak bir şey yok. Eğer nefes almıyorsa ve kendine gelmiyorsa o zaman hızla doktora gitmelisiniz. Ama iş bu raddeye gelmeden sakinliği korumakta fayda var.
Katılma nöbetinin kökeni çocuğunuzun canının yanması ise kucağınıza alıp dikkatini dağıtmalı, sakince okşayarak canının yandığını unutturmalısınız. Acıyan yerine dokunmayın ki sinir uçlarını uyararak dikkatini ilk etapta oraya vermeyin, çünkü biliyorsunuz ki amaç canının yandığını unutturmak. Canı yanmışsa, kanama şişlik ya da morluk oluşmuşsa nöbet bittikten sonra ilgisini başka yöne çekerken müdahale edin ki tekrar ağlamasına, sizin canını yaktığınızı size bu yolla anlatmaya çalışmasına gerek kalmasın.
Katılma söylediğimiz gibi bebeğinizdeki öğrenilmiş bir davranış bozukluğu. Önüne geçebilmek adına yapabileceğiniz tek şey soğukkanlı ve sakinleştirici bir tutum sergilemeniz. Katılma probleminin en etkili yöntemi siz ve sizin bilinçli yaklaşımlarınız. Eğer ağlıyor ve katılıyor diye istediğini verirseniz sadece bebeğinizde bu davranışın yer edinmesine sebebiyet verirsiniz. Sakin kalın; korkmayın, geçecektir.