Bilim insanları, günümüzdeki ve gelecekteki koronavirüs kaynaklı hastalıkları durdurmak için virüslerin ortak özelliklerinden yola çıkarak tek bir aşı yapmaya çalışıyorlar.
Covid-19’a neden olan virüs, 2003’te SARS ve akabinde 2009’da MERS’in akabinde, yirmi yıldan kısa bir mühlet içinde büyük bir milletlerarası halk sıhhati krizini tetikleyen üçüncü koronavirüs olma özelliğini taşıyor. Bu çeşit koronavirüsler hayvanlar ve beşerler ortasındaki temastan yayıldığından, bilim insanları gelecekte koronavirüslerden kaynaklanan öteki hastalıkların da görüleceğini kestirim ediyor.
2.5 MİLYAR STERLİN YATIRIM YAPILDI
NTV‘nin haberine nazaran bu yılın başlarında, bulaşıcı hastalıklara karşı aşılar geliştiren global bir iştirak olan Salgın Hazırlık Yenilikleri Koalisyonu (CEPI), ‘gelecekteki pandemi riskini azaltmak ve hatta ortadan kaldırmak’ için 2.5 milyar sterlin (yaklaşık 29 milyar Türk lirası) pahasında beş yıllık bir plan başlattı.
MUTASYONLARA KARŞI TESİRLİ OLACAK
Kelam konusu plan, daha bulaşıcı ve ölümcül olduğu düşünülen Güney Afrika ve Brezilya çeşitleri de dahil olmak üzere tüm koronavirüs varyantlarına karşı bir aşı geliştirmek için bir ABD şirketi olan VBI Vaccines ile 24 milyon sterlinlik bir paydaşlık içeriyor.
İngiliz hükümetinden 276 milyon sterlinlik fon alan CEPI, ayrıyeten SARS, MERS ve Covid-19 dahil olmak üzere çok çeşitli koronavirüslere karşı müdafaa sağlayabilecek ‘hepsi bir arada’ aşılar üzerinde çalışan araştırmacılardan teklifler istiyor.
Covid’19’un tetiklediği antikorlar SARS ve MERS’i notralize etti
Bununla birlikte, üniversal bir aşı arayışı, 2020’nin başlarında Covid-19 ile enfekte olmuş insanlardan alınan kan örneklerinin, SARS’a ve MERS’e neden olan virüsün başak proteinini nötralize edebilen antikorlar içerdiğinin bulunmasıyla başladı.
İNSAN DENEMELERİ BAŞLADI
Bu yılın nisan ayına kadar, onlarca koronavirüse karşı müdafaa potansiyeli olan bir aşının birinci insan denemeleri başladı.Diğer taraftan kelam konusu aşı,şimdiye kadar SARS, Covid-19, MERS ve yarasa koronavirüsleri de dahil olmak üzere çeşitli koronavirüslere ve ayrıyeten Delta varyantı üzere Covid-19 varyantlarına karşı farelerde tesirli olduğuna dair umut verici işaretler gösterdi.
ÜNİVERSAL AŞI NASIL ÇALIŞIYOR?
ABD’nin Maryland eyaletindeki Walter Reed Ordu Araştırma Enstitüsü’nden (WRAIR) Kayvon Modjarrad, sivri ferritin nano parçacığı (SpFN) içeren bir aşı geliştirdi. Kanda bulunan bir protein olan ferritinden elde edilen nano parçacıklar, koronavirüsün yüzeyinde başak proteinle ile birleştirildi. Modjarrad ve meslektaşları, koronavirus aşılarının bu sayede başak proteinin bağışıklık sistemimize birçok açıdan tekrar tekrar sunulduğunu söyledi.
Bu tekrarlama, koronavirüsün özgün versiyonunu değil, onun yeni varyantlarını ve 2003 yılında SARS pandemisine neden olan SARS-CoV virüsünü de hedefleyebilen ‘geniş nötralize edici antikor tepkileri’ üretmesine neden olduğunu söyledi.
Şu anda, insanlarda test edilen aşının, ayrıyeten MERS-CoV üzere öteki koronavirüslerden ek başak proteinlerinin eklenmesi planlanıyor.
Cumhuriyet