9 ay 10 gün süren maceranın sonunda, ilk günler hem anne hem de bebek için oldukça zordur. İkisi de birçok şeyi öğrenmek mecburiyetindedir. Yeni doğan bebeğin, nefes almak dahil bazı yaşamsal faaliyetleri öğrenmesinde, refleksleri ve içgüdüleri ona yardımcı olacaktır. Buna rağmen anne baba olarak ona destek olmak ve çevresel etkilerden korumak için yapmanız gereken önemli şeyler vardır.
Aranıza yeni katılan bebeğiniz, siz anne babalara tatlı birçok uğraşın yanında, bazı problemleri de beraberinde getirecektir. Tüm bu telaşlı günlere hazır olmanız için, doğuma hazırlandığınız gibi bebek bakımına ve doğum sonrası değişikliklere de en iyi şekilde hazırlanmanız gerekir.
Yeni doğan bebeğin görüntüsü nasıl olur?
Bebekler genellikle 3.300-3.600 gram ağırlığında 49-52 santimetre aralığında doğarlar. Yeni doğan bebekler genelde çirkindirler. Hatta bazen, “Bu benim bebeğim mi?” diye şaşkınlık geçirmenize bile sebep olabilirler. Sizin bildiğiniz sevimli bebeklere benzemeleri için biraz zamana ihtiyaçları vardır. Anne rahmine sığmak için aldıkları pozisyondan dolayı birden bire dik pozisyonda duramazlar.
Yeni doğan bebeklerin doğum zamanı onları birbirinden ayırır. Örneğin; prematüre yani erken doğmuş bir bebeğin özellikleriyle zamanında doğmuş ya da doğum zamanı geçmiş bebeğin özellikleri birbirinden farklıdır.
Prematüre yani 37. haftanın altında doğan bebeklerin ciltleri çok ince görünür, vücutlarında bolca küçük tüyler vardır. Ciltleri çok hassastır, kulak kepçeleri çok iyi gelişmemiştir. Ciltlerine dokunduğunuz anda leke ve iz kalabilir.
Buna karşılık 40 hafta ve üzeri doğan bebeklerin el ve ayakları yıkanmış çamaşır gibi buruş buruştur. El ve ayak içindeki çizgileri çok artmıştır. 42. hafta ve üzerinde doğmuş olan doğumu gecikmiş yani postmatür bebeklerin ise tırnakları uzun olur. Yeni doğdukları zamanlarda bile tırnakları kesilecek uzunluktadır.
Yeni doğan bebeklerin başları diğer vücut organlarına göre daha büyüktür. Baş kemikleri arasında bulunan boşluklara “bıngıldak” adı verilir. Doğumda 6 tane bıngıldak vardır. Bebeğin doğumunu kolaylaştırıp, beynin gelişimini sağlayan bıngıldaklar, doğumdan kısa bir süre sonra kapanır. En tepedeki bıngıldak çocuk ancak 1-1,5 yaşına geldiğinde kapanır. Yaz bebeklerinde daha erken, kış bebeklerinde daha geç kapanır. D vitamini alındığında zamanından daha erken de kapanabilir. Bu bölgede oluşan konakları çok ince bir tarakla, hafifçe yanlamasına tarayarak temizleyebilirsiniz. Ateşli bebeklerde bıngıldağın şişmesi iyi bir işaret değildir, mutlaka doktora götürülmesi gerekir.
Yeni doğan bebeklerin göz rengi genellikle koyu laciverttir. Göz rengindeki değişim 2 aylıktan 2 yaşına kadar sürebilir.
Mis kokulu bebek cildi
Bebeğin cildinin kıvrım yerlerinde, koltuk altları ve kasıklarda yapış yapış, süt kesiği gibi aslında bebeği dış etkenlerden koruyan, sürtünmeyi azaltan, krem sürmüşsünüz de kalmış gibi görünüm veren yağlı bir tabaka (verniks) vardır. Verniksin yüzde 80’i su, yüzde 20’si ise yağ ve proteinlerden oluşur. Bu tabaka bebeğin vücut ısısını ve deriyi travmalardan korur. Cildi nemli tutar, bebeği enfeksiyonlara karşı korur. Kesinlikle bebeği yıkayanlar tarafından temizlenmemelidir. Doğal bir koruyucu olan verniks, yaklaşık 48 saat içinde kendiliğinden emilir.
Bebeğinizin cildinde gerek temizleyici gerekse de koruyucu amaçla kullanılacak olan ürünlerin paraben, alkol, parfüm, SLS, SLES (Sodyum lauryl sülfat ve sodyum laureth sülfat) ve boya içermemesine özellikle dikkat edilmelidir.
Doğumdan hemen sonra mavi ile kırmızı karışımı olan renk, birkaç saat içinde tamamen kırmızıya döner. Üçüncü günden sonra bu kırmızılık “bebek teni” dediğimiz uçuk pembe rengine döner. Ciltteki aşırı solukluk, dudaklarda morluk; kansızlık ya da kalp hastalıklarının belirtisi olabilir.
İlk günlerdeki cilt sarılığı da ciltteki solgunluk kadar önemlidir. Mutlaka doktor kontrolü gerekir. Cildiyle birlikte göz aklarında görülebilen sarılık 10-15 gün kadar sürebilen yeni doğanın normal sarılığıdır. Sarılık baştan başlayıp, ayağa doğru ilerler. Yüz ve baştan başlayıp ayaklara kadar inmişse, çok yükselmiş demektir. Sarılığı dikkatle izlememek, “Her çocuk geçirir” deyip önemsememek, bazen ciddi hatalara yol açabilir. Sarılığın fazla çıkması durumunda bebekler hastanede tedavi altına alınır.
Yeni doğan bebeklerin yüzlerinde inci beyazı renginde, toplu iğne başı büyüklüğündeki oluşumlar tamamen zararsızdır. Zamanla kendiliğinden düzelir.
Bebeğinizin banyosunda amaç, ölü deri maddelerinin çıkarılmasıdır. Haftada 2-3 kez yıkanmalıdır. İçeriğinde SLS ve SLES, boya, parfüm içermeyen şampuanlar kullanılmalıdır. Pişik oluşumunu önlemek için bez bölgesi kuru tutulmalıdır. Bebekler için kullanılan ıslak pamuk mendillerin saflaştırılmış su ve doğal pamuk kullanılan, içeriğinde alkol, boya, parfüm ve sentetik lif içermeyen ürünlerden seçilmesi gerekir.
Yeni doğan cilt temizliği ve bakımı amacıyla kullanılan ürünlerin seçiminde ürünün adının “yeni doğan için” olmasından çok içeriğinin incelenmesi son derece önemlidir.
Bebeklerin de midesi bulanabilir!
Amniyon sıvısını ve diğer salgıları fazla yuttukları zaman bebeklerin ilk 48 saat içinde fazlaca mideleri bulanabilir. Beslenmek istemeyebilirler, midelerindeki sıvı şişkinlik yapabilir. Doktorun duruma göre bebeğin midesini boşaltması ve o sıvıyı oradan çekmesi gerekebilir.
Aysun Özpolat
Semerkand aile