Bir ekonomide para talebinin önemini ve nelere bağlı olduğunu açıklayabilmek
Paranın başlıca fonksiyonlarını bir önceki bölümde belirtmiştik. Öte yandan para bir değişim aracı olarak, herkes tarafından kabul edildiği için elde tutulmaktadır. Yine para, değerini yapıldığı madenden değil, halk arasındaki bir güvenden almaktadır.
Söz konusu bu özellikleri nedeni ile para bugün ile gelecek arasında bir bağdır. Bu nedenle de ekonomik her birim tarafından talep edilmektedir. Para talebi bir toplumda yaşayan bütün bireylerin ve kurumların yanlarında ya da kasalarında tutmak isledikleri para toplamıdır.
Bir toplumda yaşayan bireyler ve kurumlar sahip oldukları gelir ve servetlerinin bir kısmını yanlarında ya da her istedikleri anda elde edip harcayabilecekleri bir şekilde banka hesaplarında tutarlar. İşte bireylerin ve kurumların yanlarında, kasalarında ya da vadesiz banka hesaplarında bulundurdukları paraların toplamı o toplumun toplam para talebini oluşturur. İnsanlar ve kurumlar ellerinde para bulundurmak isterler. Çünkü bu suretle belirli olan veya belirsiz olup birden ortaya çıkan ihtiyaçlarını gidermeleri mümkün olur. Para hiçbir işleme gerek kalmaksızın doğrudan doğruya her türlü ihtiyacı gidermede kullanılabilecek tek vasıtadır.
Kişi ve kurumların para talebini değişik yazarlar değişik nedenlere bağlamaktadırlar. Örneğin Keynes’e göre bireyler şu üç nedenle para bulundururlar.
1. İşlem yapabilmek amacı ile: Bireyler ve kurumlar günlük alışverişlerini yapabilmek amacıyla yanlarında para bulundururlar. İşlem amacıyla bulundurulan para miktarına etki eden en önemli faktör gelir düzeyidir.
2. Önlem olarak: Birey ve kurumlar çeşitli risklerin ve belirsizliklerin getireceği sıkıntıları rahatlıkla aşmak amacıyla yanlarında para bulundururlar. Örneğin her aile muhtemel hastalıklara ya da aniden ortaya çıkabilecek ve harcama gerektirecek beklenmeyen durumlara karşı mutlaka bir miktar para bulundurur.
3. Spekülasyon amacı ile: Bireyler ve kurumlar bazı fiyat hareketlerinden yararlanmak ve çıkar sağlamak isterler. Bu amaçla yanlarında para bulundururlar. Friedman ise para talebini şu üç grup etkene bağlamıştır.
1. Eldeki servet.
2. Servetin muhafaza şekillerinin fiyatı ve getirisi.
3. Servet sahiplerinin zevk ve tercihleri.
Bir toplumun para talebi kavramı ile ne anlatılmak istenmektedir?