Ercan Kumcu: Halka açılanları iyi inceleyin
İSTİKRAR programı haberleriyle beraber geçen yılın sonuna doğru borsa coştu. Endeks 4.000'lerden 20.000'lere fırladı. Halka açılmak isteyen firmalar için de borsanın durumu iyi bir fırsat yarattı.
Ocak ayının ikinci yarısından beri borsanın tadı yok. Beklentiler bitti. Endeks de düşüyor. Yabancı yatırımcılar azar azar borsadan çıktılar. Yine de, oldukça fazla şirket halka açılıyor.
SPK'NIN GÖREVİ
Bir şirket halka açılabilmek için Sermaye Piyasası Kurulu'ndan (SPK) izin alır. SPK, halka açılmk isteyen şirketin, potansiyel yatırımcıya, şirketin mali durumu hakkındaki gerekli bilgileri doğru olarak vermesini sağlar.
Şirketin durumunu inceleyip kaça satın alınacağına yatırımcı karar verir. Yatırımcı bu işten anlamıyorsa anlayana sorar. Aracı kurumların sorumluluklarından biri de, karmaşık bilgileri herkesin anlayacağı bir biçimde yatırımcılara anlatmaktır.
SPK mali durumu çok kötü bir şirketin de halka açılmasına izin verebilir. Verilen bilgilerde şirketin mali durumunun kötü olduğu anlaşılıyorsa, SPK açısından bir sorun yoktur. Kötü şirketin hisse senedi ucuz olur. Fiyatın ne olacağına da piyasa karar verir.
SPK halka açılmasına izin verdi diye bir şirketin mali açıdan sağlam olduğu varsayımını yapmak yanlıştır. Tekrarlayalım. SPK halka açılmak isteyen bir şirketin sağlam ya da çürük olduğuna bakmaz. Verilen bilgilerin doğru olduğuna ve gerçeği yansıtıp yansıtmadığına bakar. Yapması gereken de budur.
Son zamanlarda halka açılan şirketlerin hepsinin olmasa da, çoğunun mali durumu bozuk. Kredi ile finansman bulamayan şirketler halka açılma yoluyla finansman bulmaya çalışıyorlar. Bu şirketlerin halka açılmasına aracılık eden aracı kurumlar da taahhüt ettikleri satışı gerçekleştirebilmek için yatırımcıyı yeterli bir şekilde aydınlatmıyorlar.
Şirket hakkındaki bilgiler doğru olarak açıklanıyor olsa da, sade vatandaş verilen bilgilerden şirketin gerçek durumunu anlamakta zorluk çekiyor. Bir anlamda, bu işlerden fazla anlamayan bireysel yatırımcılar aldanıyorlar, aldatılıyorlar.
Son halka açılmalarda hisse senetleri fiyatlarının bir günlük çıkıştan sonra paldır küldür düşmelerinin bir nedeni de aslında halka açılan şirketlerin mali durumlarının satıldıkları fiyatı haklı çıkaracak kadar iyi olmamalarından kaynaklanıyor.
TAVSİYELER
Yeni halka açılan şirketlerin hisse senetlerini almadan önce şirket hakkında iyi bilgi edinmeye çalışın. Doğru bilgileri, o şirketleri halka açan aracı kurumlardan değil, başka aracı kurumlardan alabilme olasılığı daha yüksektir. Çünkü, şirketi halka açan aracı kurumun hisse senetlerini size satmasından çıkarı vardır. Komisyon alacaktır. Halka açılmaya aracılık etmeyen aracı kurumlar sizlere daha yansız bilgiler verecektir.
Kısacası, dikkatli olmak lazım. Son zamanlarda sermayelerinin yüzde 10 ya da 20'sini halka açarak şirketler, bankalardan kredi olarak bulamadıkları finansmanı halkın bilgisizliğinden faydalanarak sağlamaktadırlar. Oyuna gelmeyin. İyi araştırma yapın. Ağzınız yanarsa, ‘‘Madem şirket kötüydü, neden halka açılmasına devlet izin verdi?’’ diye sormayın.