Gerçi daha çok para kazanmak için ‘insanlığı terk eden’ler için bir mana ifade etmeyecek, ama Birleşmiş Milletler (BM) bünyesindeki “Hükümetler arası İklim Değişikliği Paneli”nin (IPCC) hazırlayıp açıkladığı ‘çevre raporu’ son ikaz anlamı taşıyor.
66 ülkeden 234 bilim insanının 5 yıllık çalışmayla hazırladığı altıncı raporu Cenevre’de açıklanmış. Raporu değerlendiren İstanbul Üniversitesi-Cerrahpaşa Orman Fakültesi Öğretim Üyesi Prof. Dr. Yusuf Serengil, rapora göre son yıllarda global olarak görülen aşırı atmosferik olayların artışının şu ana kadar gerçekleşen 1,1 derecelik ısınmanın bir sonucu olduğuna dikkat çekmiş. Serengil, “IPCC bu konuda artık daha net konuşmakta. 1850’den günümüze gerçekleşen bu seviyedeki ısınma eğer yeni tedbirler alınmazsa 20 yıl içinde 1,5 derecenin üzerine hatta 2 dereceye çıkacak. Sıcaklık artışı buzulların erimesiyle sisteme daha fazla su girmesini, buharlaşmanın artmasını dolayısıyla atmosferde daha fazla su buharı bulunmasını sağlamakta. Bunun bir sonucu olarak ise bazı bölgelerde aşırı yağışları, bazılarında ise daha kurak dönemleri gözlemlemekteyiz” tesbitinde bulunmuş.
Serengil, şunları da söylemiş: “Bu senaryoların tümünde küresel ortalama sıcaklık 2050 yılına kadar 1,5 derecenin üzerine çıkacak. (...) Eğer toplam sera gazı emisyonlarının yüzde 80’ini gerçekleştiren gelişmiş 20 ülke emisyonlarını azaltmazsa 2 derecenin altı hedefi bir hayal. Basın toplantısında üç temel konu vurgulandı; şahit olduğumuz aşırı hava olaylarının nedeni emisyona sebep olan insan faaliyetleri, iklim değişikliği dünyadaki her bölgeyi etkilemekte, iklim değişikliğini durdurmanın tek yolu ciddî şekilde emisyonların azaltılması.” (aa, 10 Ağustos 2021)
Uzmanların da bilhassa dikkat çektiği üzere dünyayı kirleten ve sera gazının yüzde 80’ini yayan ‘gelişmiş 20 ülke’dir. Yani, bir bakıma dünyanın yaşanmaz hale gelmesinde baş sorumluları ‘zengin 20 ülke’dir. Bunlar, kendi koydukları kuralları ihlâl etmemiş olsa belki de dünya ve çevre bu hale gelmeyecekti.
İklim değişikliği, çevre, sıcaklığının artması gibi konulara bazıları gereken ehemmiyeti vermiyor. “Havalar ısınırsa klima açarız, serin yerlere gideriz” şeklinde düşünenler var. Bu düşünce eksik bilgiye dayanıyor. Tabiî ki dünyada sadece insanlar yaşamış olsa belki bu şekilde davranmak çare olabilirdi. Ama havaların 1 ya da 2 derece ısınması bizi doğrudan etkilemiyor olsa bile dünyada beraber yaşadığımız başka mahlûkları çok daha fazla etkiliyor. Müsilaj/ deniz salyası gündeme geldiğinde kamuoyu öğrendi ki, bunun bir sebebi de deniz suyunun ısınmasıymış. Deniz suyu ısındığında bazı balık türleri üreyemiyor ve neticede ‘zincir’ kopmuş oluyor. Aynı şekilde, kutuplarda havaların ısınması orada yaşayan penguenlerin üremesine mani oluyor ve belki de soylarının tükenme tehlikesi var. Hiç kimse, “Penguenlerin soyu tükenirse tükensin” diyemez. Çünkü bu durum dolaylı olarak insan hayatını da etkiler. Benzer şekilde yapılan yeni araştırmalara göre, ısınan okyanusların balıkların hayatta kalmaları üzerindeki baskıyı arttırdığı ve uyum sağlama yeteneklerini engellediğini ortaya koymuş. Çalışmada, ısınan suların balıklar için iki kat kötü olduğu, hem boyutlarının küçüldüğü hem de uygun ortamlara geçme yeteneklerinin zayıfladığı aktarılmış. Araştırmada, özellikle hamsi ve sardalyanın önümüzdeki on yıllarda neslinin tükenme tehlikesiyle karşı karşıya kalabileceği de hatırlatılmış. (ntv.com.tr, 11 Ağustos 2021)
Belki hamsinin yok olma ihtimalini duyan insanlar bu hususta daha dikkatli olur ve ‘son ikaz’lara kulak verir.
Netice olarak dünyada ve kâinatta yalnız yaşamadığımızı ve diğer mahlûkatla komşu ve arkadaş olduğumuzu idrak edersek çevreyi de, dünyayı da korumuş oluruz.