Hamileliğin ortalarında anne adayının dolaşımındaki kan miktarının artışı ayak ve bileklerde şişmelere yol açabilir. Gün içinde ayakları hafif yükselterek dinlenmek ve bol su içmek şikayetleri azaltıyor
21’inci haftada anne adayı ve bebek ne durumdadır?
Dr. Alper Mumcu: Bu haftada bebekteki hızlı büyüme biraz yavaşlar. Bu haftada en önemli olay kalp kasının güçlenmesidir. Bebeğin kalbi, kanı çok daha etkili şekilde pompalamaya başlar. Anne adayının dolaşımındaki kan miktarındaki artış nedeniyle özellikle tüm gün ayakta olan gebelerde akşamları ayaklarda ve ayak bileklerinde şişmeler olabilir. Bu tamamen normal bir durumdur. Gün içinde zaman zaman ayakları hafif yükselterek dinlenmek ve eğer mümkünse 2 saatten fazla ayakta kalmamak sorunu hafifletebilir. Bol su içmek bu yakınmaları artırmaz tam tersine azaltır. Bu nedenle anne adayları gün içinde bol bol su içmeyi ihmal etmemeli. Bu arada anne adaylarının haftada 1 kez tansiyonlarını ölçtürmesinde yarar var. Karın boşluğu içerisinde büyüyen rahmin diğer organlarla birlikte diyafram kasını da sıkıştırması sonucu pek çok gebe bu dönemde nefes darlığı ya da çabuk nefes nefese kalma sorunu yaşayabilir. Bu da gebeliğin normal sonuçlarından biridir. Gebelik ilerledikçe bu sıkıntılar artabilir. Anne adayları daha önce başlamamışsa bu haftadan itibaren demir desteğine başlamalı. Diyetle alılan demir gebelikte yeterli gelmez. Bu nedenle mutlaka dışarıdan destek alınmalı.
22’nci haftada ne tür değişiklikler olur?
Dr. Alper Mumcu: Anne adayları bebeğiyle konuşabilir, ona bir şeyler okuyabilir ya da şarkı söyleyebilir. Çünkü bebek artık annesini duyabilir. Hatta duymakla kalmaz seslere tepki de verebilir. Bu nedenle bebek gelişimi için yapılmış müzik CD'leri dinletilebilir. Anne karnında klasik müzik dinlemenin ruhsal gelişime olumlu yönde etkisi olduğunu iddia eden çalışmalar mevcut. Hatta bazı çalışmalar doğmadan önce annesinin ona okuduğu kitapları, doğduktan sonra emzirirken yeniden okuduğunda bebeğin daha güçlü emeceğini iddia ediyor. Bu haftada anne adayları bazen denge sağlamakta güçlük çektiğini fark edebilir. Karnın büyümesine bağlı olarak bel kavisi de içeri doğru genişler ve vücut denge merkezi yer değiştirir. Bünye buna aynı hızda uyum sağlayamadığından denge sağlamakta güçlük ortaya çıkar. Bu nedenle anne adaylarına evde yanlızken banyo yapmamalarını tavsiye ediyorum. Yine aynı nedenlerle dengeye dayalı sporlara da ara vermek gerekli. Gebelik hormonlarına bağlı olarak parmak eklemlerine kadar tüm eklemlerde gevşemeler olacaktır. Bu, anne adayına bel ağrısı şeklinde yansıyabilir. Bu haftalar hem denge sorunları hem de bel ağrıları nedeniyle yüksek topuklu ayakkabılara veda edilmesi gereken dönemlerdir. Gebeliğini geri kalan kısmında ortopedik ayakkabılar giymek rahatsızlıkları azaltacaktır.
23’üncü haftada bebek anne karnında ne durumdadır?
Dr. Alper Mumcu: Bebek artık tamamen minyatür bir insan görünümündedir. Kulak içinde yer alan minik kemikler tamamen sertleştiği için bebek çok iyi duyabilir. Dudakları iyice belirginleşir, ultrasonografide gülümsemesi fark edilebilir. Boyu 17-18 santimetre kadar olmuştur, kilosu ise 600 gram civarındadır. Gözleri tamamen gelişmiş olmasına rağmen renkli kısmı olan iris daha pigmente değildir, yani göz rengi belli değildir. Pankreas tam manasıyla olmasa bile insülin salgılamaya başlamıştır.
Bu dönemde anne adayı neler yaşar?
Dr. Alper Mumcu: 23’üncü haftada anne adayında sürekli bir kilo artışı söz konusudur. Bu dönemde aşerme adı verilen olay hızlanır. Fazla abartıya kaçmadan ufak tefek kaçamaklara izin verilebilir. Bacak krampları 20’li haftalarını yaşayan gebelerde sık görülür. Kalsiyum ve magnezyum alımı şikayetleri ve krampların sıklığını azaltacaktır. Kramp girdiğinde bacağınızı düz uzatıp eşinizden masaj yapmasını isteyebilirsiniz. Bir başka güzel olay ise artık bebeğinizin hareketlerinin eşinizin de hissedebilecek olmasıdır. Eşiniz elini karnınıza koyduğunda bebeğinizin hareketlerini çok rahat hissedebilir, hatta bu hareketler dışarıdan gözle bile fark edilebilir. Bunun nedeni bebeğin içinde bulunduğu amniyon sıvısının göreceli olarak fazla olmasıdır. Yani bebeğin hareket etmesi için çok geniş bir alan vardır. Bebek içerde taklalar atarcasına özgürce hareket eder! Hareketler bebeğin motor gelişimi yani kas güçlenmesi için çok önemlidir. Bu haftalarda yapılan ultrason incelemelerinde bebek makat gelişinden çok kısa bir süre sonra baş gelişe dönebilir. Bebeğin ters durması fazla önemli değildir.
BEBEĞİN GELİŞİMİ İÇİN MUTLAKA BALIK YİYİN
Yapılan çalışmalar Omega 3 yağ asitlerinin anne karnındaki bebeğin beyin, görmeyi sağlayan retinanın ve sinir sisteminin gelişimi aşamalarında önemli rol oynadığını gösteriyor. Ayrıca Omega 3’ün gebelik zehirlenmesi, erken doğum ve doğum sonrası depresyon risklerini azalttığı düşünülüyor. Gebelik sırasında besinler yoluyla yeterli miktarda omega 3 alınmadığında bebek gereksinim duyduğu bu maddeleri annenin depolarından kullanıyor.
Omega 3’lerin beyinde depolandığı düşünüldüğünden bu durumda tüm gebelik boyunca anne bir miktar beyin hücresi kaybına uğrayabilir. Omega 3 yağ asitlerinin aynı zamanda bebeğin büyümesine ve kilo almasına da yardımcı olduğu bu sayede düşük doğum ağırlığının önüne geçebildiği kabul ediliyor. Gebelik sırasında yeterli miktarda Omega 3 alan annelerin bebeklerinin uzun dönemde dikkat toplama yeteneklerinin daha fazla olduğu ve görme gelişimlerinin daha iyi olduğu da ileri sürülüyor.
Ayrıca Omega 3 alan annelerin bebeklerinin ileri dönemde daha az davranış problemi gösterdiği ve meme ile prostat kanserine yakalanma risklerinin daha azaldığı da ileri sürülüyor. Omega 3’ten en zengin besin maddesi balıktır. Özellikle uskumru, ringa balığı, sardalya, hamsi, somon ve ton balığı zengin omega 3 kaynaklarıdır. Omega 3 ıspanak, kara lahana, semizotu, keten tohumu, ayçekirdeği, ceviz gibi besinlerde de bulunuyor.
YARIN: Erken doğum riskine dikkat
HAZIRLAYAN: Özgür Gökmen Çelenk