Avrupa ülkeleri içinde özgür dolaşımı elde eden Schengen Anlaşması, Kovid-19 salgını sebebiyle 2 yıl süresince sıkıntılı bir süreçten geçerken 27’nci yaşına tedbirlerin kalkmaya başladığı bir dönemde giriyor.
Lüksemburg‘un Schengen nahiyesinde 14 Haziran 1985’te imzalanan ve 26 Mart 1995’te yürürlüğe giren Schengen Anlaşması pek fazlaca Avrupa ülkesi içinde sınır kontrollerini kaldırmış ve özgür seyahatin önünü açmıştı.
Schengen Bölgesi, Almanya, Avusturya, Belçika, Çekya, Danimarka, Estonya, Finlandiya, Fransa, Yunanistan, Macaristan, İtalya, Letonya, Litvanya, Lüksemburg, Malta, Hollanda, Polonya, Portekiz, Slovakya, Slovenya, İspanya, İsveç, İzlanda, Lihtenştayn, Norveç ve İsviçre‘den oluşuyor.
Söz mevzusu Schengen üyesi 26 ülke içinde sınır uygulamaları düzgüsel şartlarda yapılmıyor. Sadece, salgının başlamasıyla bu durum hızla değişmişti.
Üye ülkeler iç sınırları kamu güvenliği ve sağlığı şeklinde sebeplerle kapatabiliyor. Kovid-19’un yayılmasını önlemek amacıyla da pek fazlaca Avrupa ülkesi sınırlarını kapatma sonucu almıştı.
AB Komisyonu’nun son verilerine bakılırsa, mevcut durumda Kovid-19 sebebiyle Fransa sınır kontrolü uyguluyor. Salgın dışındaki nedenlerle de Almanya, Fransa, Norveç, Avusturya, Estonya, İsveç ve Danimarka resmi olarak geçici sınır kontrolleri uyguluyor.
Kovid-19 salgını ile Avrupa ülkeleri hızla sınırlarını kapatmıştı. Bu durum, AB’nin temelini oluşturan ve özgür dolaşım elde eden Schengen Anlaşması’nı tehdit etmişti.
Özgür dolaşımın durması bilhassa Avrupa’nın entegre tedarik zincirinde aksamalara, mal ve hizmetlerin akışında kesintilere niçin olmuştu.
Yoğun sığınmacı akınının yaşandığı 2015’te Avrupa ülkeleri, Schengen’i askıya almış, sınırlarını sıkı şekilde denetim etmeye başlayarak sığınmacıların geçişini engellemişti.
Rusya- Ukrayna savaşı sebebiyle fazlaca sayıda Ukraynalı sığınmacı AB ülkelerine geliyor.
Birleşmiş Milletler Sığınmacılar Yüksek Komiserliği verilerine bakılırsa, 24 Şubat- 22 Mart‘ta yarıdan fazlası Polonya’ya olmak suretiyle Ukrayna’dan 3 milyon 626 bin 546 sığınmacı komşu ülkelere geçti.
Ukrayna’dan komşu ülkelere giden mültecilerin yüz binlercesi de buradan öteki Avrupa ülkelerine geçiş yapıyor.
Önceki sığınmacı krizinde olduğu şeklinde Ukraynalılara yönelik bir engelleme uygulanmaması ise dikkati çekiyor.