Güncelleme:28.01.2023
Millî Eğitim Bakanlığı’na bağlı boş norm kadro bulunan okullarda, 657 sayılı Devlet Memurları Kanununun 4 üncü maddesinin (B) fıkrası kapsamında yeterli KPSS puanına sahip ve sözlü sınavda başarılı olan öğretmen adaylarından süreli sözleşme ile istihdam edilen öğretmenlere “sözleşmeli öğretmen” denmektedir.
Sözleşmeli öğretmenler, görev yaptıkları okullardaki emsal kadrolu alan öğretmenleri için öngörülen görev ve sorumlulukları yerine getirmekle yükümlüdür ve onlarla aynı maaş ve ek ders ücreti alırlar.
Sözleşmeli öğretmenlik yapanların, kadrolu öğretmenlerle bir çok hakları eşit olsa da bazı dezavantajları da bulunmaktadır.*
Sözleşme Süreleri
Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşme süreleri birer yıllık dönemler halinde en fazla 4 yıla kadar yapılır.
Sözleşmeli öğretmenler, bir ay önceden yazılı ihbar ile sözleşmeyi tek taraflı feshedebilir. Bu şekilde sözleşme fesheden öğretmenler, 1 yıl geçmedikçe tekrar sözleşmeli öğretmen olarak istihdam edilemezler.
Adaylık Süreci ve Kadrolu Öğretmenliğe Geçiş Hakkı
Sözleşmeli öğretmen olarak atananlar, kadrolu öğretmenler gibi adaylık sürecine tabi tutulurlar.
Sözleşmeli öğretmenlerden adaylık sürecinde başarılı olup dört yıllık sözleşmeli çalışma süresini tamamlayanlar, talepleri hâlinde görev yaptıkları eğitim kurumunda öğretmen kadrolarına atanır.
Öğretmen kadrolarına atananlar, aynı yerde en az iki yıl daha görev yapmak zorundadır. Bunlar hakkında tekrar aday öğretmenlik hükümleri uygulanmaz.
Atanma Dönemi
Yönetmelikte genel kural olarak sözleşmeli öğretmenlik pozisyonlarına Şubat döneminde atama yapılacağı belirtilmiş olmasına rağmen, MEB’in gerekli görüldüğü hâllerde bu dönem dışında da atama yapılabileceği hüküm altına alınmıştır. Uygulamada atama işlemleri yaz tatili döneminde de yapılmaktadır.
Sözleşmeli öğretmen alımına ilişkin ilanlar nerede yayınlanır?
Sözleşmeli öğretmenlik için başvuracaklarda aranacak şartlar, başvuruda bulunacakların nitelikleri, başvuru yeri, süresi, başvuruda bulunacaklardan istenecek belgeler, sözlü sınav, sınav sonuçlarının açıklanmasına yönelik süreler, itiraz süreleri ve atama ile uygulamaya ilişkin diğer hususlar Milli Eğitim Bakanlığınca ilan edilecek duyuruda belirtilir. Duyuru Bakanlığın resmi internet sitesinde ilan edilir.
Sözleşmeli öğretmenlik alım ilanlarına başvuru nereden yapılır?
Sözleşmeli Öğretmen Pozisyonlarına Başvuru Şartları
Sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere başvuruda bulunacaklarda, 657 sayılı Kanunun 48 incimaddesinde belirtilen genelşartların yanında aşağıdaki özelşartlar aranır:
a) Mezun olunan yükseköğretim programının, Bakanlığın öğretmenliğe atanacakların tespitine ilişkin kararına göre atama yapılacak alana uygun olması,
b) Öğretmenliğe kaynak teşkil eden yükseköğretim programlarından mezun olanların ihtiyacı karşılamadığı alanlara atanacaklar hariç, Bakanlıkça uygun görülen pedagojik formasyon eğitiminin başarıyla tamamlanmış olması,
c) Yurt dışındaki yükseköğretim kurumlarından mezun olanların, Yükseköğretim Kurulu Başkanlığınca yükseköğrenimlerinin ve/veya pedagojik formasyon belgelerinin yurt içindeki yükseköğretim kurumlarına veya programlarına denkliğinin kabul edilmiş olması,
ç) KPSS’den, atanacakları alanlar için belirlenen taban puan ve üzerinde puan almış olması,
d) Devlet memurluğundan veya öğretmenlik mesleğinden çıkarılmayı gerektiren bir ceza alınmamış olması.
Sözlü Sınav(Mülakat)
KPSS sonucunda her alan için oluşan puan sıralamasına göre en yüksek puan alandan başlamak üzere, alanlar için belirlenen kontenjan sayısının üç katı aday sözlü sınava çağrılır. Son sıradaki adayla aynı puana sahip olan adaylar da sözlü sınava çağrılır.
Sözlü sınav, adayların tercihleri de dikkate alınarak Bakanlıkça belirlenen sözlü sınav merkezlerinde yapılır.
Sözlü sınava katılmaya hak kazanan adaylardan yüz tam puan üzerinden 60 ve üzerinde puan alanlar başarılı sayılır ve sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere tercih yapma hakkına sahip olur.
Sözlü sınav konuları ve ağırlıkları
a) Eğitim bilimleri ve genel kültür: %20,
b) Bir konuyu kavrayıp özetleme, ifade yeteneği ve muhakeme gücü: %20,
c) İletişim becerileri, özgüveni ve ikna kabiliyeti: %20,
ç) Bilimsel ve teknolojik gelişmelere açıklığı: %20,
d) Topluluk önünde temsil yeteneği ve eğitimcilik nitelikleri: %20.
Atama başvurusu ve tercihler
Sözlü sınav sonrasında sözleşmeli öğretmenliğe atanmak üzere tercih hakkı kazananların atama başvuruları, elektronik ortamda e-devlet üzerinden alınır.
Sözleşmeli öğretmenliğe atanma isteğinde bulunanlara en fazla 40 tercih hakkı verilir.
Adaylar başvurularında, tercihleri dışına atanmayı kabul edip etmediklerini de belirtir.
Tercihi dışında atanmayı kabul etmediğini beyan eden aday, tercihlerine yerleştirilmediği takdirde atanma hakkını kazanamaz.
Tercihte bulunanların, tercih dışı seçenek olarak, “Tercihlerim dışındaki eğitim kurumlarına atanmak istemiyorum”, “Tercihlerim dışındaki eğitim kurumlarına atanmak istiyorum” seçeneklerinden birinin mutlaka işaretlemesi gerekiyor.
İhtiyaç fazlası sözleşmeli öğretmenlerin yer değiştirmeleri
Eğitim kurumu ve/veya bölüm kapanması, program değişikliği, bakanlık kararıyla bazı derslerin kaldırılması veya istihdam alanının daralması gibi nedenlerle öğretmen fazlalığı oluşması hâlinde, öncelikle sözleşmeli öğretmenler ihtiyaç fazlası öğretmen olarak değerlendirilir.
İhtiyaç fazlası konumda bulunan sözleşmeli öğretmenler, istekleri ve tercihleri de dikkate alınmak suretiyle atamaya esas puan üstünlüğüne göre il içinde alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına valiliklerce atanır.
İl içinde alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunmayanlar, istekleri ve tercihleri de dikkate alınmak suretiyle atamaya esas puan üstünlüğüne göre il dışında alanlarında öğretmen ihtiyacı bulunan eğitim kurumlarına Bakanlıkça atanır.
Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmeleri, bu fıkraya göre yapılması öngörülen görev yeri değişikliğini kabul etmemeleri hâlinde sona erer.
Askerlik ve Doğum Nedeniyle Ayrılanların Yeniden Hizmete Alınması
Doğum ve askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilen sözleşmeli öğretmenlerin pozisyonu saklı tutulur ve bunlar istekleri hâlinde ayrıldıkları eğitim kurumunda yeniden hizmete alınır.
Yeniden hizmete alınacak sözleşmeli öğretmenlerin;
a) Sözleşmelerinin feshi sebebiyle iş sonu tazminatı almamış olmaları,
b) Doğum sebebiyle hizmet sözleşmesini feshedenlerin, doğum izninin bitiminden itibaren en geç bir yıl; askerlik sebebiyle hizmet sözleşmesi feshedilenlerin ise terhis tarihinden itibaren en geç otuz gün içinde yeniden istihdam edilmek üzere yazılı talepte bulunmaları, gerekir.
Göreve dönmek için talepte bulunanlar, yazılı taleplerini takip eden en geç otuz gün içinde sözleşmeli öğretmenliğe döndürülür.
Sözleşmeli öğretmenler, hizmet sözleşmesi esaslarına aykırı hareket etmeleri nedeniyle sözleşmelerinin feshedilmesi veya sözleşme dönemi içinde sözleşmeyi tek taraflı feshetmeleri hâlinde, fesih tarihinden itibaren bir yıl geçmedikçe sözleşmeli öğretmen olarak atanmak üzere başvuruda bulunamaz.
Sözleşmeli öğretmen maaşı ve ek ders ücreti
Sözleşmeli öğretmenler, muadili kadrolu öğretmenler ile yaz ayları dahil aynı maaşı alırken; ek ders ücretlerinde, kadrolu öğretmenlere göre sgk kesintisi nedeniyle daha düşük ödeme almaktadır.
Özür durumu ataması
Sözleşmeli öğretmenlerin sözleşmesi devam ettiği sürece(4 yıl) ve kadroya geçtikten sonraki 2 yıl, eş durumu ve sağlık özrü gibi nedenlerle tayin olma hakki bulunmamaktadır.
İzinler
Sözleşmeli öğretmenler, yarıyıl ve yaz tatillerinde izinli sayılır, hastalık ve diğer mazeret izinleri dışında ayrıca yıllık izin kullanamazlar.
Sözleşmeli öğretmenlerin hastalık ve mazeret izinleri, Sözleşmeli Personel Çalıştırılmasına İlişkin Esaslarda belirlendiği şekilde verilir.
Sözleşmeli Öğretmenin Mazeret İzni Hakkı
Doğum izni
Kadın sözleşmeli personele doğum yapmasından önce 8 hafta ve doğum yaptığı tarihten itibaren 8 hafta olmak üzere toplam 16 hafta süre ile aylıklı izin verilir.
Çoğul gebelik halinde doğumdan önceki 8 haftalık süreye 2 hafta süre eklenir.
Sağlık durumu uygun olduğu takdirde hekimin onayı ile sözleşmeli personel isterse doğumdan önceki 3 haftaya kadar çalışabilir.
Bu durumda, sözleşmeli personelin çalıştığı süreler doğum sonrası sürelere eklenir.
Erkek sözleşmeli personele, isteği üzerine eşinin doğum yapması nedeniyle doğum tarihinden itibaren iki gün izin verilir.
Süt izni
Kadın sözleşmeli personele, bir yaşından küçük çocuklarını emzirmeleri için günde toplam bir buçuk saat süt izni verilir.
Evlilik izni
Sözleşmeli öğretmene, isteği üzerine kendisinin veya çocuğunun evlenmesi halinde evlilik tarihinden itibaren üç gün izin verilir.
Ölüm izni
Sözleşmeli öğretmene, isteği üzerine annesinin, babasının eşinin, çocuğunun veya kardeşinin ölümü halinde ölüm tarihinden itibaren üç gün izin verilir.
10 Güne Kadar Ücretli Mazeret İzni
Sözleşmeli öğretmene eğitim kurumu müdürü tarafından sözleşmede belirtilen haller dışındaki mazeretleri nedeniyle bir sözleşme dönemi içinde toplamda on günü geçmemek üzere ücretli mazeret izni verilebilir.
_______
*Sözleşmeli öğretmenlerin kadrolu öğretmenlere göre bazı dezavantajları:
•Sözleşmeli öğretmenlerin kadrolu öğretmenler gibi iş garantisi yoktur. Millî Eğitim Bakanlığı Öğretmen Atama ve Yer Değiştirme Yönetmeliğine göre her yıl yapılacak performans değerlendirmesinde başarılı olamayanların, sözleşmeleri tek taraflı olarak feshedilir.
•Sözleşmeli öğretmenlerin, atandıkları yerden kadrolu öğretmenliğe geçiş sürecinden sonraki süre dahil olmak üzere, 6 yıl geçmedikçe başka yerlere tayin hakları yoktur. (Bunun istisnası, ihtiyaç fazlası durumuna düşen öğretmenlerin başka okullara atanmasıdır.)
•Sözleşmeli öğretmenlik yapan kişiler kademe ve derece ilerlemesine tabii değilken kadrolu olan öğretmenler kadem ve derece ilerlemesine tabiidir.
•Sözleşmeli öğretmenlik yapan kişiler yönetici olarak görevlendirilemezken kadrolu olan öğretmenler yönetici olarak görevlendirilebilir.
•Sözleşmeli öğretmenlik yapan kişiler yolluk dışında harcırah alamazken kadrolu olan öğretmenler harcırah kanununa tabiidir.