İnsanlar niçin soluk alıp vermektedir? Düşüncelerinizi arkadaşlarınızla paylaşınız.
- Cevap: Vücudumuzun dışarıdan oksijen alıp vücutta oluşan karbondioksidi dışarı vermesine soluk alıp verme denir. Soluk alıp verme sırasında görevli yapı ve organların oluşturduğu sistem solunum sistemi olarak adlandırılır.
Şimdi sırayla solunum sistemini oluşturan yapı ve organların görevlerini öğrenelim. Solunum sisteminin ilk organı burundur. Burun alınan havanın ısıtılmasını, nemlendirilmesini ve temizlenmesini sağlar. Burundaki kılcal damarlar solunan havayı ısıtır, mukus tabakası ise nemlendirir. Burunda bulunan kıllar, alınan havadaki toz taneciklerini ve mikropları tutar. Bu nedenle burnumuzdaki kılları koparmak tehlikelidir.
Yutak, yenilen yemeğin yemek borusuna, alınan havanın soluk borusuna iletilmesini sağlar. Büyüklerinizden, ağızda yiyecek varken konuşulmaması gerektiğine dair uyarılar duymuşsunuzdur. Çünkü ağzınızda yiyecek varken konuştuğunuzda yediğiniz ve içtiğiniz besinler soluk borusuna geçebilir.
Yutağın soluk borusuna bağlandığı yerde esnek ve kıkırdak yapılı bir organ olan gırtlak bulunur. Gırtlak, yutaktan gelen havayı soluk borusuna iletir. Gırtlağın yapısında bulunan ses telleri sesin oluşmasını sağlar. Soluk borusu, gırtlaktan gelen havanın akciğerlere iletilmesini sağlayan kıkırdak yapılı bir organdır. Soluk borusu, yapısında bulunan ve üst üste dizilmiş kıkırdak halkalar sayesinde sürekli açık kalır. Bu durum soluk alış verişinin sürekli devam etmesini sağlar.
Bunları Biliyor musunuz?
Soluk borusunda bulunan mukus sıvısı ve tüylü yapılar, solunan hava içindeki mikrop ya da toz parçalarını tutarak balgam şeklinde dışarı atar. Havadaki oksijenin vücudumuza alınması, yaşamsal faaliyetlerimiz sonucunda oluşan karbondioksidin vücudumuzdan uzaklaştırılması akciğerlerde gerçekleşir. Akciğerler göğüs kafesinde bulunur. İnsan vücudunda sağda ve solda olmak üzere iki akciğer vardır. Akciğerlerin hacmi, vücuda hava girdiğinde artarken vücuttan dış ortama hava verildiğinde azalır. Soluk borusu vücudumuzda bronş adı verilen iki kola ayrılır. Bronşlar alınan havanın bronşcuklara iletilmesini sağlar. Bronşlardan biri sağ, diğeri sol akciğere gider. Bronşlar, akciğerlerin içinde dallanarak broşcukları oluşturur. Bronşcuklar alınan havanın alveol adı verilen hava keseciklerine iletilmesini sağlar.
- Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
Akciğerlerin altında bulunan diyafram kası ve çevresindeki kaburgalar arası kaslar, soluk alıp verme esnasında kasılıp gevşer. Bu sayede akciğerler genişleyip daralır.
Şimdi solunum sisteminin çalışma prensibini daha iyi anlamamızı sağlayacak bir model yapalım.
Araç Gereç: Pet şişe, makas, Y borusu, 3 adet balon, bant, paket lastiği, ip.
Deneyin Yapılışı:
1. Pet şişenin alt kısmını makasla keselim.
2. Pet şişenin kapağına makasla bir delik açalım.
3. Y borusunu, pet şişenin kapağına görseldeki gibi geçirelim.
4. Y borusunun uçlarına birer balon bantlayalım.
5. Üçüncü balonu, ağız kısmından keselim.
6. Balonu, kestiğimiz taraftan pet şişenin alt kısmına paket lastiği ile sabitleyelim.
7. Şişenin altına sabitlediğimiz balona bir ip bağlayalım.
8. Y borusunu üfleyelim. Şişenin içindeki balonun hareketini gözlemleyelim.
9. Şişenin altına geçirdiğimiz balonu, bağladığımız ipten tutarak aşağı doğru çekip bırakalım. Şişenin içindeki balonların hareketlerini gözlemleyelim.
Sonuç Çıkaralım
1. Modelde kullandığınız malzemeler solunum sistemindeki hangi yapı ve organlara karşılık gelmektedir?
- Cevap:
Y borusu: Soluk borusu
Pet şişe: Göğüs kafesini
Balon: Diyafram
2. Etkinliğin son aşamasında yaptığınız işlemler sonucunda balonlarda gözlemlediğiniz değişimler nelerdir?
- Cevap: Oluşturduğumuz modelde pet şişe içinde şişirilen balonları akciğerlere benzetebiliriz. Pet şişenin altına geçirdiğimiz balonu (diyaframı temsil eden) aşağı doğru çektiğimizde pet şişenin içindeki balonların (akciğerleri temsil eden) şiştiğini fark ettik. Aynı şekilde pet şişenin altındaki balonu bırakıp düzleştirdiğimizde ise balonların havasının indiğini gözlemledik.
Yaptığımız modelde alt kısmını kestiğimiz pet şişe göğüs kafesini, pet şişenin altına yerleştirdiğimiz balon diyaframı, Y borusunun üflediğimiz kısmı soluk borusunu temsil etmektedir. Oluşturduğumuz modelde pet şişe içinde şişirilen balonları akciğerlere benzetebiliriz. Pet şişenin altına geçirdiğimiz balonu (diyaframı temsil eden) aşağı doğru çektiğimizde pet şişenin içindeki balonların (akciğerleri temsil eden) şiştiğini fark ettik. Aynı şekilde pet şişenin altındaki balonu bırakıp düzleştirdiğimizde ise balonların havasının indiğini gözlemledik. Şimdi solunum sisteminde soluk alıp verme sırasında akciğerlerin, diyafram kasının ve kaburgalar arası kasların nasıl çalıştıklarını ve çalışırken ne gibi değişikliklere uğradıklarını öğrenelim.
Soluk alma anında;
1) Diyafram kası kasılarak düzleşir.
2) Kaburgalar arasındaki kaslar kasılır.
3) Göğüs boşluğunun hacmi artar.
4) Akciğerlerin hacmi artar.
5) Oksijen bakımından zengin hava akciğerlere geçer.
Soluk verme anında;
1) Diyafram kası gevşeyerek kubbeleşir.
2) Kaburgalar arasındaki kaslar gevşer.
3) Göğüs boşluğunun hacmi azalır.
4) Akciğerlerin hacmi azalır.
5) Karbondioksit vücuttan uzaklaştırılır.
- Cevap: Bu sayfada soru bulunmamaktadır.
“6. Sınıf Fen Bilimleri Ders Kitabı Anadol Yayınları Sayfa 63-64-65-66 Cevapları” beğendiyseniz sosyal medyada paylaşabilir ve aşağıda bulunan emojilerle duygularınızı ifade edebilirsiniz 🙂