CGTN / Freddie Reidy
Gezegenimizin geçen 12 ayda yaşadığı altüst oluşlar ortasında, koalisyon askerlerinin Afganistan'dan kargaşa içinde çekilmesinden bu yana bir yıl geçtiğine inanmak zor olabilir. Başkanlar Barack Obama, Donald Trump ve Joe Biden’ın açıkladıklarının aksine, Amerika Birleşik Devletleri (ABD) askerlerinin Afganistan'dan 2021’de çekilmesi küçük düşürücü bir şokla karşılandı. ABD'nin geri çekilmesinin yapısı ve hızı koalisyon ortaklarının Washington'dan destek almadan ülkede kalmalarını imkânsız hale getirdi.
11 Eylül terörist saldırılarının ertesinde Taliban liderliğinin sakladığına inanılan saldırıların faili El Kaide teröristlerinin arkasından 2001’de Afganistan'a girdikten sonra, tarihin kendini tekrar etmek üzere olması acımasız bir ironi. Washington bu ay başında 11 Eylül’ün kilit plancılarından biri olan Ayman El Zevahiri’yi öldürmek için bir hava saldırısı düzenledi. Zevahiri’nin El Kaide içinde üst düzey bir konumda olduğuna inanılıyordu. Bir trilyon ABD dolarının harcanmasına rağmen, ABD'nin desteklediği Eşref Gani hükümeti ancak Taliban iktidara yürümeden birkaç hafta önceye kadar ayakta kalabildi. Bunun ötesindeki gerçeklik ise, 20 yıldır koalisyon güçlerinin varlığına rağmen üst düzey bir El Kaide yetkilisi başkent içinde ikamet edebilmesiydi.
AFGANİSTAN “GIDA GÜVENSİZLİĞİ” İÇİNDE YAŞIYOR
ABD'nin bakış açısından, trajedinin bir parçası içeride olanların Taliban'ın iktidara dönme ihtimalinin farkında olmalarında yatıyor. Eski ABD Merkez Komutanı Kenneth F. McKenzine pazar günü Fox News’e yaptığı açıklamada, “çekilmeye karşı tavsiyede bulundum, benim önerim ve benim fikrim buydu ve bugün de aynı” diyerek, kendi tutumunun “küçük bir güçle ülkede kalabilme fırsatına sahip oldukları” şeklinde olduğunu söyledi. ABD için, böyle uyarıları göz ardı etmek öngörülebilir sonuçlar üretti, bu ABD liderliğindeki koalisyon için bilinmeyen gelecekteki tehditler olsa bile. 11 Eylül’den sonraki Irak, Afganistan ve Pakistan gibi savaş bölgelerinde koalisyonun 7 bin can kaybına ek olarak koalisyon güçlerini destekleyen Afganlılar geride bırakıldı ve şimdi Taliban'ın merhametine muhtaç olarak yaşıyorlar.
Hükümetteki radikal bir değişiklik genellikle benzersiz zorluklara neden olur fakat Taliban'ın iktidara geri gelmesi aynı zamanda Batı’nın ülkeye uyguladığı yaptırımların ağırlaştırdığı dramatik bir küresel ekonomik gerilemeyle aynı zamana denk geldi.
DÜNYA BANKASI AFGANİSTAN'A 150 MİLYON DOLARLIK YARDIM YAPTI
Financial Times’a göre, nüfusun yarısını oluşturan 20 milyon Afgan şimdi “ağır gıda güvensizliği” içinde yaşıyor. Ülkenin ithal gıdaya bağımlılığı dikkate alınırsa, kredi kıtlığı da şiddetli hissediliyor. Ama Batılı hükümetlerin kendilerini köşeye sıkıştırdığı söylenebilir. Eğer ABD el konulan varlıkları serbest bırakmayı ya da yaptırımları hafifletmeyi reddederse o zaman Taliban'ın resmi bir hükümet olarak tanınmayacağı ve içsel olarak zayıf hale geleceği şeklinde yanlış bir inanç var. Ancak böyle bir politikanın sonucu muhtemelen çok daha derin bir yoksulluğa düşmüş bir devlettir, bu da daha fazla aşırılığı ve terörist unsurları besler ve dikkate değer biçimde bölgeyi IŞİD’in yükselişi ile etkiler.
Yine de, bazı küçük umut ışıkları var. Dünya Bankası, Afgan ekonomisini istikrara kavuşturma ve Afganistan'daki zayıf grupları desteklemek için temmuz ayında ülkedeki kırsal ailelere 150 milyon dolarlık bir yardım yaptı.
Taliban liderliği de, ülke ekonomisini hayati fonlardan yoksun bırakan yolsuzlukla mücadele etmeye çalışıyor. Financial Times’ın alıntı yaptığı İngiltere Dışişleri Bakanlığının desteklediği bir çalışmaya göre Taliban sadece sınır ötesi ticaretteki rüşvette 1,4 milyar dolarlık bir “büyük azalma” sağladı. Buna rağmen, hangi ölçüyü kullanırsanız kullanın, Afganistan'daki savaşın sonucunu küçük düşürücü bir başarısızlıktan başka bir şey olarak görmek zor. Bir trilyon dolardan fazlaya mal olan, Batı dış politikasının inanılırlığını ciddi biçimde aşındıran ve daha da önemlisi Afganistan ve halkını acınası bir duruma mahkûm eden bir başarısızlık.