Sıfır günü (Zero Day) temelde aynı amaçla kullanılan ancak farklı durumları ifade debilen ilginç bir terimdir. Yazılım dünyasında sıfır günü, bahsi geçen yazılımın çıktığı gün kırılması, yani korsan versiyonunun yazılımın çıkış tarihiyle birlikte warezlerde yerini alması durumunda kullanılır. Film endüstrisinde de benzer bir durum vardır, filmin çıkış tarihiyle aynı zamanda korsanı çıkarsa sıfır günü terimi kullanılır.
Bizim ilgilendiğimiz alan ise güvenlik, güvenlikte sıfır günü terimi henüz önlemi alınmamış bir zararlı piyasaya çıkmışsa veya henüz üreticisi tarafından yaması çıkmamış bir yazılım açığı (exploit) varsa kullanılır. Mesela Microsoft geleneksel sıfır günleri ile meşhurdur. Belli aralıklarla, gerek işletim sistemi Windows’da, gerekse popüler ofis yazılımı MS Office’de sıfır günü açıkları görülür. Microsoft bir yama çıkartıp, kullanıcılara dağıtana kadar da internetin karanlık yüzü bu sıfır günlerinin etinden sütünden faydalanır.
Mesela ne yapar? Office bileşenlerinden Power Point’de bir kaç sıfır günü açığı olduğunu varsayalım (Hops, varsaymayalım, hazırda bir sürü kapatılmamış Power Point açığı var). Ve bu açığın kritik, sisteme uzaktan erişim sağlayan çok tehlikeli bir açık olduğunu varsayalım (Hops, durun bu da hazırda var). Peki haftada kaç adet, power point sunusu açıyorsunuz bilgisayarlarınızda?
Eğer size yollanan bu sunulardan biri bu açığı patlatmaya yönelik bir dosya ise, vay halinize. Çünkü ortalama bir kullanıcının bilgisayarında kurulu olan antivirüs yazılımının bu patlatmayı farkedeceğine dair hiç bir garanti yok elimizde. Hatta deneyimlerime göre milyonlarca kullanıcının bu açığa karşı hiç bir şekilde savunması olmadığını rahatlıkla söyleyebilirim. Kurulduğundan beri güncelenmeyen, kapalı tutulan, lisansı biten ama farkedilemeyen, bu tehtidi tanımayan antivirüs yazılımları da hesaba katıldığında hak vereceksiniz.
Peki örnek olarak verdiğimiz bu açıktan korunma yolları var mı? Vardır elbette, Microsoft genelde bu tür açıklar için “şüpheli dosyaları açmayın” gibi bir uyarı yapar (Tamam tamam, hops mops demiyorum, yukarıdaki açık için de yaptığı bu). Halbuki sen 500 dolara yakın bir para ödemişsindir Office denen yazılıma, ve bu tarz ciddi bir açık bulunduğunda bir hafta, bilemedin bir ayda falan bu açığın kapatılmasını beklemek sanıyorum ki bu paraya haksızlık olmaz (Hops, yukardaki açık 8 aydır duruyor).
Evet bu açıktan korunmanın yolları vardır, hem de çeşit çeşit. HIPS yazılımı, proaktif korunma yazılımları, Office için açık takibi yapan özel korunma yazılımları veya OpenOffice. OpenOffice nedirı Ms Office’in hemen hemen yaptığı her işi yapan ve pek sık açığı çıkmayan bir ofis paketi. Kaç para? Hiç para, bedava, beleş, free.
Şimdi aradan çatlak sesler duymaya baıladım; “Peeeh, sankim OpenOffice’e açık yok!” He var evet, ama kapatılmamış açığı yok. Peki, son bir kaç ayda, OpenOffice’i bilenler için söylüyorum, hangi ofis paketinin açıklarını daha çok duydunuz medyada? OpenOffice, Türkçe sayfalarda aratın, hatta ben Doctus’dan örnek vereyim. Aman aman çok ciddi, sistemleri öldüren, kafamıza taş yağdıracak açık bulunmuş OpenOffice’de. Biz Blog’da bunu haber yapmadık, ben burada da yapmadım. Ama iddia ediyorum tüm Türk haber siteleri bu haberi yaptı. Kaç tanesinin MS Office açığını haber yaptığı meçhul.
Peki bu ne, ben taraf mı tutuyorumı OpenOffice’i neden haber yapıyorsunuz mu diyorumı
Hayır tabii ki. OpenOffice’de, bu ortalığı yaygaraya veren açığın her hangi bir sisteme bulaşma ihtimali yok. Ecnebilerin “Proof of Concept” dediği, labaratuar ortamında test edilen ve ya geliştirilen bir zararlının OPenOffice’in bir yerlerinden sızabilmesi durumu. Hepi topu bu. Tıpatıp aynı durumda, buzdolaplarınıza veya kedi köpek gibi evcil hayvanlarınıza da girebilen virüsler var. (Kedi köpek derken dalga geçmiyorum, RFID denen şeye bakarsanız anlarsınız, yakın gelecekte kedinize köpeğinize barkod gibi bir şey takıp hangi damda sürttüğünü görebileceksiniz, ama ona da virüs girebiliyor. Bir bakmışsınız kediniz anavatanına, Van’a dönmeye karar vermiş.)
Evet OpenOffice için, toplamda dört, kapatılmamış hiç açık varken, ve açıklar yukarda belirttiğim formdayken ortalığı ayağa kaldıran bu medya neyin nesidir? Bir kısmı MS yalakasıdır, geri kalanı anlamadığı konuda haber yapacak kadar aptaldır. (Doğru düzgün bunun bir “proof of concept” açığı olduğunu yazanlar ve aynı zamanda düzenli bir şekilde MS açıklarını da haber yapanları tenzih ediyorum). Hele ki, MS Office açıkları çatır çatır ortalıkta gezinip milleti zombie’ye çevirirken ve teoride insanlar bu yazılıma 500 dolar öderken.
Peki sonuç?
Sonuç monuç yok, kullanın MS Office iyidir. sıfır günlerinde dosyaları açmayın tamamdır. Fax ile isteyin sunuları, power point’le mi doğdunuzı
Not: Bu yazıya sadece Sıfır günleri ile alakalı başlamııtım ve tamamen örnek vermek amacıyla, Secunia’dan rastgele seçtiğim bir yazılım olan Power Point ile bu noktaya gelmiştir. Örnekler Word, Excel, Outlook, Windows , Medaiplayer vs olarak çoğaltılabilir.