Hastanelerde ne kadar göz ardı edilse de ciddi bir mesele olan ilaç hataları biz hemşirelerin en çok korktuğu durumdur.
Araştırmalara göre her yıl bir milyondan fazla ilaç uygulama hatası yapılmakta ve 44-100 bine kadar insan bu nedenle ölmekte ne kadar büyük bir sayı değil mi?
Ülkemizde ilaç hatalarına yönelik kesin ve tutarlı araştırmalar ne yazık ki yok, bu nedenle belki de medyada çok görmüyoruz. Hemşirelik bölümlerinde çoğu zaman bir seçmeli ders olarak kalıyor. Aslında ilaç uygulamaları zorunlu bir ders olmalı ve bu konuyla ilgili araştırmalar daha da artmalı.
Hemşireler ilaç uygulama sürecinin en son halkası gibi düşünülse de ilaç uygulama hatalarında büyük bir sorumlulukla karşı karşıya kalıyoruz. Bu nedenle bu konuya bir aydınlık getirilmeli.
Tüm sağlık kuruluşlarında güvenli ilaç uygulaması hakkında eğitim verecek hemşireler, eczacılar ve doktorlar olmalı her biri kendi alanında akılcı ilaç uygulama eğitimleri hazırlamalı ve bu konuda gerekli araştırmalar yapmalı ki bu durumu daha çok önemseyelim.
Ben hemşire olduğumda ilaç hataları ile ilgili nasıl güvenli ilaç uygulanır, yanlış uygulama yaptığımızda neler yapmalıyız gibi tüm hemşireleri toplayıp bir eğitim hazırlamayı çok isterim. Göreve başladığımda bunu gerçekleştirmeyi umuyorum.
İlaç hatalarının önlenmesinde en önemli iyi uygulama; ilaç hatalarının bildirilmesi ve tartışılmasına yönelik cezalandırıcı olmayan bir sistemin kurulmasıdır. Çünkü tüm sağlık çalışanları ilaç uygulamasında hata yaptığında onu ört bas etmeye çalışıyor. Aksine bu insan hayatı asla ihmale gelmez. Sağlık çalışanı bu durumunu yetkili kişiye bildirmeli ve hatayı kim yaptı sorusu sormak yerine neden olduğuna odaklanarak çözümleme yapmalıyız. Kimse tek başına sorumlu tutulmamalı ve yaptırım ceza mahiyetinde olmamalıdır.
İlaç Hatalarının Önlemek İçin Öneriler
Bir ilaç piyasaya sürüldüğünde hemşire olarak ilaç uygulama sürecinin önemli bir basamağı olarak kesinlikle piyasaya yeni sürülen ilaçlar hakkında bilgilendirilmeliyiz. Bu sayede ilaç uygulama hakkındaki hatalarımızı önleyebiliriz.
Aynı zamanda biz hemşireler ağır çalışma koşulları nedeniyle yoruluyoruz ve bazen dikkat eksikliği nedeniyle ilaç doz hataları yapılabiliyoruz. Bunun çözümü uygun çalışma saatleriyle ve ilaç dozunu en az 2 hemşire onaylayarak uygulamak en doğrusu olacaktır.
Diğer bir hata ise; ilaçları uygulamadan kayıt altına almak doğru değildir. Aksine hiçbir ilaç hastaya uygulanmadan kayıt altına alınmamalı, belki hasta ilaç tedavisini reddedecek.
Bir hemşire her daim ilaç bilgisini tazelemelidir ve geliştirmelidir.
Hastalarımızın her daim ilaç ile ilgili soruları cevaplandırılmalıdır. Eğer oral bir ilaç alıyorsa onunla konuşarak ilacını alıp almadığı kontrol edilmelidir.
Hastanede kalış süreci boyunca ilaç uygulamalarına katılımı sağlanmalı ki evde de doğru ilaç alımını yapabilsin.
Taburculuk aşamasında ilacını ne zaman ne kadar alacağı ne zaman tekrar doktoruyla görüşmesi gerektiği gibi konularda bilgiler verilmelidir. Aynı zamanda ilacın temin edip edemeyeceği de sorulmalıdır.
Abaan, S.,(1997), Hekim İstemleri Ve Hemşirenin Yasal Sorumluluğu, CÜ Hemşirelik Yüksekokulu Dergisi, 1, 1-8.