Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Türkiye ile Mısır arasındaki ilişkilerin normalleşmesi için dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde istikşafi görüşmelerin yakında başlayabileceğini ve büyükelçi atamalarının yapılabileceğini duyurdu.
Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan, geçen hafta Doha’da Mısır Cumhurbaşkanı Abdulfettah es-Sisi ile yaptığı görüşmede yaşananların bir kısmını açıklarken, Dışişleri Bakanı Mevlüt Çavuşoğlu, Türkiye ile Mısır arasındaki ilişkilerin normalleşmesi için dışişleri bakan yardımcıları düzeyinde istikşafi görüşmelerin yakında başlayabileceğini ve büyükelçi atamalarının yapılabileceğini duyurdu.
Çavuşoğlu yaptığı açıklamada, “Mısır ile Bakan Yardımcıları arasındaki siyasi istişareler yakında tekrar yapılabilir.” Önümüzdeki aylarda bir büyükelçi atanabilir” dedi. Mayıs ve Eylül 2021’de Türkiye ile Mısır arasındaki ilişkilerin normalleştirilmesine ilişkin iki tur istikşafi görüşme Kahire ve Ankara’da yapıldı.
Mısır Dışişleri Bakanı Samih Shukri Ekim ayında yaptığı açıklamada, Türkiye ile istikşafi görüşmelerin uygulamalarında herhangi bir değişiklik olmadığı için sürdürülmediğini söyledi. Şukri, yabancı güçlerin Libya’yı henüz terk etmemiş olmasının endişe verici olduğuna ve bu amaca yönelik kararlı adımların atılmadığına işaret etti.
Libya’da kara, deniz ve hava üsleri bulunan Türkiye, geçtiğimiz ay Milli Birlik Hükümeti Başbakanı Abdülhamid Dibeybe ile askeri ve enerji alanlarında üç anlaşma imzaladı. Bu, Mısır, Yunanistan, Avrupa Birliği (AB) ve ABD’nin itirazlarının yanı sıra Libya içinde tepkilere yol açtı.
Müslüman Kardeşler’in 2013’te devrilmesinin ardından, Ankara’nın hareket liderlerini ve muhalif medya kuruluşlarını ağırlaması nedeniyle iki ülke arasındaki ilişkiler kötüleşti. AA muhabirinin haberine göre Konya Millet Bahçesi’nde düzenlenen etkinlikte gençlerle bir araya gelen Erdoğan, Sisi ile görüşmesine ilişkin şunları söyledi;
“Geçenlerde dokuz yıllık bir süreçte bir sorun yaşadık. O akşam özellikle Katar Emiri’nin müdahalesiyle bu adımı attık. O çileyi atlattıktan sonra Sisi Bey ile yarım saat 45 dakikalık dar bir görüşme gerçekleştirdik.
Şimdi alt kademedeki bakanlarımız gidiş-dönüşlere başlasın, sonra görüşmelerimizi genişletelim ve geliştirelim, bizim derdimiz sizlerin Türkiye ile aranızdaki bu kırgınlıkları, kırgınlıkları gidermektir. ‘Akdeniz’de Türkiye ile Mısır arasında böyle bir sorun olmasın’ dedik.
Çok farklı şeylerden bahsettik. Daha sonra aldığım bilgi ve haberler çerçevesinde kendisi bu görüşmeden çok memnun kalmış, biz de aynı mutluluk dileklerini iletmiştik. Şimdi süreç başladı, bakanlarımızla bir süreç devam edecek.”
Türkiye, 2013 yılında Yunanistan ve Güney Kıbrıs Rum Yönetimi ile iki sınır belirleme anlaşması imzalayan Mısır ile deniz sınırlarını çizmek istiyor. Bölgede enerji merkezi olmayı hedefleyen Türkiye’nin kıta sahanlığında Yunanistan ile sorunları var.
2020 yılında Doğu Akdeniz’de petrol ve doğal gaz arama faaliyetleri Yunanistan ve AB ile gerilimi artırdı. Türkiye, Akdeniz’in enerji kaynakları üzerinde Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti’ndeki Türkler kadar hakkı olduğu konusunda ısrar ediyor.
Ankara, Kasım 2019’da Fayez Sarraj başkanlığındaki eski Libya Ulusal Mutabakat Hükümeti ile iki mutabakat zaptı imzaladı. Ardından Ekim ayında Dibeybe hükümeti ile petrol, enerji ve hidrokarbon alanlarında iki mutabakat zaptı imzalandı. Ancak, iki mutabakat zaptı Libya Parlamentosu’ndan onay almadı ve bölgesel ve uluslararası düzeyde reddedildi.
Geçtiğimiz günlerde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda milletvekillerinin sorularını Cumhurbaşkanı Yardımcısı Fuat Oktay yanıtladı. Ortadoğu’da son dönemde yaşanan jeopolitik dönüşümün bölge ülkelerinin yaklaşımlarına da yansıdığını vurgulayan Oktay, şöyle devam etti;
“Ülkemizin bölgede işbirliğine öncelik veren tavrı, Birleşik Arap Emirlikleri (BAE), Suudi Arabistan ve İsrail ile ikili ilişkilerde yeni bir dönemin başlamasına neden olmuştur. Mısır ile ilişkilerin normalleşmesine yönelik temaslarımız, iki tarafın ortak iradesi, karşılıklı çıkarları ve karşılıklı saygı çerçevesinde devam etmektedir. Ülkemizin ve milletimizin çıkarları neyi gerektiriyorsa onu yaptık ve yapıyoruz.”
Cumhurbaşkanı Erdoğan, Konya’da yaptığı konuşmada BAE ile ilişkilerin çok iyi olduğunu vurgulayarak, “Umarım aramız düzelir. Elbette belli çevreleri rahatsız ediyoruz. Önümüzdeki dönemde Mısır gibi bu iş de Suriye ile aramıza girebilir. Siyasette dargınlık olmaz” dedi.
Türkiye, iki ülkeden iki heyet arasındaki istikşafi görüşmelerin ardından normal dönüşlerine hazırlık olarak Kahire ile ilişkileri iyileştirme girişiminin bir parçası olarak, yeni açıklamalar ve tavırlarla Mısır ile yeniden flört etti.
Açıklamalarında Türkiye-Mısır ilişkilerindeki gelişmeye övgüde bulunarak, iki ülke arasındaki ikinci tur müzakerelerde bir adım daha atıldığını belirterek, Türk Hava Yolları’nın Afrika’daki seferlerinin çoğunu Kahire’ye gerçekleştirdiğini söyledi.
Türk basınına göre Mısır halkına selamlarını ileten ve onları kardeş olarak nitelendiren Çelik, düzenlediği basın toplantısında Mısır ile ikili ilişkilerin yanı sıra “bölgesel konuların da konuşulması gereken konular arasında yer aldığını” belirtti. İktidar partisinin tüm lider ve üyeleriyle yaptığı tüm konferanslarda kullandığı “Rabia’a” sloganını terk etti.