METEOROLOJİ DERSİ. HAVA BASINCI. Prof.Dr. Ahmet ÖZTÜRK. Havanında bir ağırlığı vardır. Bunu Aristo söylemiş Galileo ispat etmiştir. Havanın kalınlığı ne kadar fazla ise ağırlığı dolayısıyla basıncı o kadar fazladır.
Download Policy: Content on the Website is provided to you AS IS for your information and personal use and may not be sold / licensed / shared on other websites without getting consent from its author.While downloading, if for some reason you are not able to download a presentation, the publisher may have deleted the file from their server.
METEOROLOJİ DERSİ
Prof.Dr. Ahmet ÖZTÜRK
Havanında bir ağırlığı vardır. Bunu Aristo söylemiş Galileo ispat etmiştir. Havanın kalınlığı ne kadar fazla ise ağırlığı dolayısıyla basıncı o kadar fazladır.
Yükseklere çıkıldıkça hava basıncı azalır. Ancak bu azalma orantılı değildir. Çünkü yukarılarda hafif gazlar olduğundan yukarıda basıncın değişimi daha azdır.
Deniz seviyesinde havanın basıncı, 760 mm Hg/cm2 basıncına eşdeğerdir. (Toricelli) (1643)
1 cm
1 cm
76 cm
760 mm Hg/cm2 =76 cm3 Hg/cm2
76 cm3 Hg/cm2 =76 cm3x13.6 g/cm3/cm2 = 1033.6 g/cm2
1033.6 g/cm2=1.0336 kg/cm2
1.0336 kg/cm2~1 kg/cm2 =1 Atm.
760 mm Hg = 1 bar = 1.0336 kg/cm2 =1 Atm.
4.1 Mutlak ve Rölatif Basınçlar
Basıncın mutlak sıfır noktasına göre ölçülmesine mutlak basınç denir. Atmosferik basıncın baz alınarak ölçülmesine ise rölatif basınç denir. Atmosfer basıncının altındaki basınç vakum olduğunu gösterir.
Mutlak basınç
Rölatif basınç
Atmosfer basıncı
Vakum
Mutlak sıfır
4.2 Hava Basıncının Ölçülmesi
Atmosferin mutlak basıncı (hava basıncı) barometre ile ölçülür. Islak ve kuru barometreler vardır.
İçindeki havası tamamen boşaltılmış bir boru, sıvının içerisine daldırıldığında, sıvı boru içinde atmosfer basıncına denk bir basınçla yükselir.
Bu durumda P0=PB dir. PB zaten atmosfer mutlak basıncını ifade eder. P0 ise P0=γxh (yükselen sıvı ağırlığı) eşitliği ile kolayca hesaplanabilir.
1.Yükseklik: Yukarı çıkıldıkça hava basıncı azalır.
2. Atmosfer yoğunluğu: Havanın yoğunluğu azsa hava basıncı azalır.
3.Sıcaklık: Sıcak Genleşme Yoğunluk azalır Basınç azalır.
4.Yer çekimi kuvveti: Dünyanın enlem derecesine göre yerçekimi değişiklik gösterdiğinden basınçta değişim gösterir.
4.3 Hava Basıncını Etkileyen Faktörler
4.4 Ölçülen Hava Basıncı Değeri Üzerinde Yapılan Düzeltmeler
İki hava basıncı karşılaştırılırken aynı bazda incelenmeleri için düzeltilirler.
1. Yükseklik düzeltmesi2. Yerçekimi düzeltmesi
3. Sıcaklık düzeltmesi4. Alet hata düzeltmesi
1.Yükseklik düzeltmesi: Belli yükseklikte okunan basınç değerinin deniz seviyesine indirgenerek yapıldığı düzeltmedir.
2.Yerçekimi düzeltmesi: Enlem derecesine göre yerçekimi değişiklik gösterdiği için, barometredeki civanın ağırlığı farklılık gösterir. Bu nedenle enlem derecesinde 450 baz alınarak düzeltme yapılır. Çeşitli tablolar vardır. Eklenecek ya da çıkarılacak değerler bu tablodan alınarak düzeltme yapılır.
3.Sıcaklık düzeltmesi: Sıcaklık civanın hacmini ve yoğunluğunu etkiler. Bu nedenle okunan değer 00C’ye indirgenir.
4.Alet hata düzeltmesi: Her aletin imalat sonunda bir hatası vardır. Hassas ölçümler sonucu bu hata aletin kataloğunda belirtilir. Okunan değer bu hataya göre düzeltilir.
Okunan değer sıcaklık d. yerçekimi d. alet hata d. = mahalli basınç
4.5 Aksiyon Merkezleri
Yeryüzünün farklı ısınmasından dolayı, hava basınçlarının değişiklik gösterdiği ve hava olaylarında etkin rol oynayan bazı merkezler oluşur. Bu merkezlere Aksiyon Merkezleri denir.
Siklon (Alçak basınç) Merkezleri: Sıcak karakterli olup kuzey yarım kürede saat yönünün tersi istikamete dönerler. Sıcak havanın yükselerek yoğunluk ve basıncını kaybetmesiyle oluşurlar.
Sıcak hava yoğunluk azalır basınç azalır = siklon merkezi
1018
1018
1012
1012
1006
1006
1000
1000
A
A
Kuzey yarım kürede Siklon (Alçak basınç) Merkezleri
Güney yarım kürede Siklon (Alçak basınç) Merkezleri
Antisiklon (Yüksek Basınç) Merkezleri: Soğuyan hava daralır ve yoğunlaşır. Basıncı artar. Böylece soğuk karakterli antisiklonlar oluşur. Rüzgarlar merkezden dışa doğrudur.
Soğuyan hava yoğunluk artar basınç artar = antisiklon merkezi
1000
1000
1006
1006
1012
1012
1018
1018
Y
Y
Kuzey yarım kürede Antisiklon (Yüksek basınç) Merkezleri
Güney yarım kürede Antisiklon (Yüksek basınç)Merkezleri
Antisiklon (Yüksek Basınç) Merkezleri
Siklon (Alçak basınç) Merkezleri
Örnek: Güney yarım kürede Siklon ve Antisiklon Merkezleri
Örnek: Güney yarım kürede Siklon ve Antisiklon Merkezleri