Kimyasal, ısı, elektrik kaynaklı vücudumuzun bir ısıya olması gerektiğinden fazla maruz kalınması sonucunda vücudumuzda oluşan doku bozulmalarına yanık denmektedir. Yanıkların 1. Derece, 2. Derece, 3. Derece yanıklar olarak üç farklı çeşidi bulunmaktadır. Yangın sonrasında vücutta meydana gelen bozulmalara bu dereceler göz önünde bulundurularak tanı koyulur ve tedaviye öyle geçilir.
Yanık Çeşitleri Nelerdir
Yangınlar vücutta oluşturduğu tahribata göre derecelendirilir ve tedavileri yangın çeşitlerine göre olmalıdır. Bunlar;
- 1. Derece yanıklar: alt deri ve derinin üst yüzeyinde pembe ya da kırmızı olacak şekilde görülen kızarıklıklar olur. Kişiye ağrı verir ve yanık bölgesinde hafif şişlik ve ödemler olabilir. En geç 48 saat içerisinde iyileşme görülebilir.
- 2. Derece yanıklar: deride 1. Ve 2. tabakayı tahrip eder ve içi su dolu bül yani halk dilinde kabarcıklar oluşur. Deri kendini yenilerse iyileşir ve ağrı seviyesi fazladır.
- 3. Derece yanıklar: derideki tüm tabakalar etkilenir. Bütün sinirler zarar göreceği için ağrı hissiyatı olmaz. Beyaz kuru yaralardan siyah renklere kadar çeşitli türleri vardır.
Yangından Çıkan Kişiye İlk Yardım
Yangından çıkan birine ilk yardım yapılmadan evvel, ilk yardım yapacak kişinin yangın çeşitleri ve yangın ilk yardım müdahale konusunda bilmesi gereken bazı bilgiler vardır. Bu bilgiler dahilinde hastalara müdahale yapılırsa hem yangının olası etkileri azaltılır hem de doğru bir müdahale sayesinde vücuttaki doku bozulmasının bir dereceye kadar yayılmasının önüne geçilir. Yanlış bir müdahalenin kişinin hayatını daha tehlikeli hale getireceği bilinerek yanlış hareketlerden kaçınılmalıdır. Yangından çıkan bir kişiye uygulanacak ilk yardım hizmeti şu şekilde olmalıdır.
Isı Kaynaklı Yangına Maruz Kalma
- Kişinin vücudundaki yanık hala devam ediyorsa kişinin paniğe kapılarak sağa sola koşmasına engel olunur.
- Hastanın ya da yaralının üzeri battaniye gibi bir örtü ile kapatılır ve yuvarlama işlemi yapılarak ateşin komple sönmesi sağlanır.
- Yaralının nabzı kontrol edilir.
- En az 20 dakika (yangın türüne göre) soğuk su altında hasta tutulur.
- Ödem yapabilecek takılar varsa hasta üzerinden çıkarılır.
- Tüm giysiler hastanın üzerinden çıkarılır.
- Deri sabunlu su yardımı ile yavaşça temizlenir.
- Vücut üzerinde su toplanmış yerler varsa asla patlatmaya çalışılmaz.
- Yanık bölgelere bandaj ile kapatma yapılamaz.
- Yanık üzeri temiz, kuru bir bez ile örtülür ve ilk müdahalede asla bir şey sürülmez.
- Yanıklar vücutta fazlaca oluşmuşsa ve sağlık kurumuna götürme şansı yoksa hasta da bulantı durumu kontrol edilir, bulantı yoksa yaralıya ağızdan sıvı verilerek vücuttaki ısı kaybı önlenir. (Tavsiye edilen sıvı karışımı 1lt su + 1 çay kaşağı olacak şekilde karbonat ve tuz)
- En yakın sağlık kuruluşu aranarak yardım beklenilir.
Kimyasal Kaynaklı Yangına Maruz Kalma
Eğer kimyasal yangınamaruz kalmış bir hastaya yardımda bulunmak istiyorsanız;
- Sakin ve soğukkanlılığınızı koruyarak yaralının derisine temas eden maddeyi hemen yaralıdan uzaklaştırmaya çalışmalısınızdır.
- Yaralın üstündeki giysiler bir kesici alet yardımı ile çıkarılmalıdır. Kesici bir alet yoksa yaralıyı incitmeden giysileri çıkarmaya özen göstermelisiniz.
- Yanık bölgesi oluşmuşsa basıncı düşük olacak şekilde en az 20 dakika bölge yavaş ve yumuşak olacak şekilde su ile yıkanmalıdır.
- Yaralı kişi battaniye tarzı örtü ile sarılmalıdır.
- En yakın sağlık kuruluşundan yardım istenilmelidir.
Elektrik Kaynaklı Yangına Maruz Kalma
Elektrik kaynaklı bir yangın sonrası ilk yardım sırasında yapılması gerekenler;
- Yaralı kişinin etrafında iseniz mutlaka sakinliğinizi korumalısınız.
- Elektriğe maruz kalan yaralıya dokunmadan önce bütün elektrik kaynaklarının kapalı olduğundan emin olmalısınız.
- Eğer kaynağı kapatamıyorsanız yalıtkan bir madde yardımı ile kişinin elektriğe olan teması kesilmelidir.
- Yaralı kişinin yaşamsal fonksiyonlarının çalışıp çalışmadığı kontrol edilmelidir. Bu esnada yaralı asla yerinden kaldırılmamalıdır.
- Hasar gören bir bölge mevcut ise örtü yardımı ile kapatılmalıdır.
- Tıbbi yardım gelene kadar beklenilmelidir.