ÇAY HAKKINDA 10 İLGİNÇ BİLGİ VE KEŞFİ
Dünyada sudan sonra en çok tüketilen 2 içecek. Çay ve Kahve. Kahveyi “KAHVE HAKKINDA 10 İLGİNÇ BİLGİ VE KEŞFİ” yazımda anlatmıştım.
GBT UĞUR ÇALIŞKAN GIDA TARIH BLOG TÜRKIYE ÇAY ÇAYIN KEŞFI ÇAY HAKKINDA 10 İLGINÇ BILGI KAFEIN POŞET ÇAY SOĞUK ÇAY OOLONG ÇAYI
Dünyada sudan sonra en çok tüketilen 2 içecek. Çay ve Kahve. Kahveyi “KAHVE HAKKINDA 10 İLGİNÇ BİLGİ VE KEŞFİ” yazımda anlatmıştım. Sıra geldi çaya. Türkiye, yıllık 259 bin ton ile dünyada en çok çay tüketilen 5. ülke konumunda. Gelin hep beraber çayı ve tarihini biraz tanıyalım.
ÇAY HAKKINDA 10 İLGİNÇ BİLGİ
1. Tedavi İçin Kullanılır
Çay aslında ilk keşfedildiği M.Ö. 26. Yüzyılda içecek olarak kullanılmıyordur. Belli başlı hastalıklar üzerinde o zaman ki şifacılar etkisi olduğunu düşünerek çiğnenerek tedavi amacıyla kullanılıyordu. Bu uygulama da keşfin olduğu yer yani Çin’de başlamıştı.
2. Bir Serveti İçmek
Dünya’nın en pahalı çaı Çin’de Da Hong Pao isimli çay bitkisinden elde edilir ve gramı 1400 dolar civarındadır. Bu bitkiden yapılan bir demlik çay ise yaklaşık olarak 10 bin dolara mal olmakta.
3. Mide Kanseri Riskinizi Azaltın
Çay ve kanser ile ilgili yapılan pek çok araştırma da olsa bunlardan en dikkat çekeni: Yeşil çay tüketimi ve mide kanseri arasındaki ilişkiyi ortaya çıkaran araştırmadır şüphesiz. Yeşil çay tüketen kişilerde tüketmeyenlere oranla %48 daha az mide kanseri riski gözlemlenmiştir. Buna rağmen dünya da yeşil çay tüketim oranı diğer çaylara göre %3’de kalmaktadır.
4. İlk Fabrika
Türkiye’de ilk çay fabrikası, 1947 yılında Rize’de kurulan Merkez Çay Fabrikası’dır. Yaş çay yarağı üretiminin artması sonucu fabrikaların kurulması kaçınılmaz olmuş. 1973’te 32, 1985’te 45 fabrikaya çıkmıştır bu oran.
5. Çay ve Kafein
Kafein çoğu bitkide olan metilksantin ismi verilen bir bileşik grubuna ait doğal bir maddedir. Uyarıcı özelliği olan kafein en çok çay, kahve, kola ve kakaoda bulunur. Büyük bir fincan çayda yaklaşık olarak 50 mg kafein bulunur. Bu kahvede 75 mg’dır.
6. Poşetler Efendisi Mr. Sullivan
İlk poşet çay üretiminde bugün gibi selüloz ve kitin karışımı doğal maddeler kullanılmıyordu. İlk poşet çay el yapımı kumaşlardan yapılmaktaydı. Poşet çay için ilk patent ise 1903 yılında verildiği düşünülse de kayıtlar ne değildir. Ancak ilk satan kişi 1904 yılında Amerika, New York Eyaleti’nde bulunan Tüccar Thomas Sullivan’dır. Kendi ürettiği poşet çayları daha o zamanlar bile dünyanın dört bir yanına satmayı başarmıştır. Bizim bildiğimiz lifli poşet çaylar ise William Hermanson tarafından daha sonra icat edilmiştir.
7. Buz Gibi Çay Kim İster?
Sıcak havalarda çay satmayı bir türlü beceremeyen Amerikalı Tüccar Richard Blechynden, bir gün artık yeter der ve kafasına parlak bir fikir gelir. Soğuk çay. Yine 1904 yılında ve yine Amerika’da bir çay mucidi daha doğmuştur böylelikle ve Ice Tea kavramını herkesin kullanımına sunmuştur.
8. Arafta Kalan Çay
Çay çeşitlerinden Oolong çayı artık Türkiye’de de gittikçe popüler olmaya başladı. Oolong çayı, işleme sırasındaki fermantasyon yarıda kesilerek üretiliyor ve siyah çay ile yeşil çay arasında olan bir çay olarak tanımlanıyor.
9. İnce Ama Neden İnce?
İnce belli bardakların aslında bütün olayı bilimselliğe dayanır. Soğuk havalarda içi ısıtması için yapılan çaylar ince belli bardakların sayesinde parmak uçları ile üst kısımlardan tutulabilecek ağırlıkta düşünülmüştür. Bardağın orta kısmı ise ellerle temas ettiğinde avucu yakmadan ve tam oturacak şekilde tasarlanmıştır. Kavisli olması sadece avuca oturması için değildir ama! Aynı zamanda çayın soğumasını da yavaşlatır bu yapı. Çay içerken kupa yerine ince belli kullanmanızı tavsiye ederiz.
10. Antioksidanladıklarımızdan mısınız?
Çayın bir de sağlık açısından antioksidan olma özelliği gibi bir avantajı söz konusu. İçerisinde bulunan flavonoidler, hücrelerin oksitlenip erken yaşlanmasını ve çalışmalarının etkilenmesini engelliyici maddelerdir. Düzenli çay içen kişiler ortalama olarak almaları gereken flavonoid miktarının %80’nini çaydan alabilmektedirler.
ÇAYIN TARİHİ
Sıra geldi çayın tarihindeki en önemli ana. Keşif. Aslında bununla ilgili ortalıkta dolaşan yaygın ve de genelde kabul gören oldukça ilginç bir mit var ve buna göre çay kahve gibi araştırılarak ve denenerek değil tamamen tesadüfi bir şekilde bulunmuştur. Mit’e bakacak olursak eğer:
“Yetenekli bir hükümdar olan ve bilim insanı olan Çin İmparatoru Shen Nung,
sıcak suyun sağlığa iyi geldiğine inanarak seyahatlerinden birinde rüzgarlı bir zamanda
kendisine sıcak su hazırlatmış. Çevreden rüzgâr ile gelen ve suyunun içerisine düştükten
sonra çok güzel kokular yaymaya başlayan birkaç yaprak görür, suyunun üzerinde ve
merak ederek tadına bakar ve hayran kalır. Pen Tsao isminde bir şifalı bitkileri konu alan
bir kitabı da olan hükümdar, bu bileşimin kendisini tazelediğini ve dinlendirdiğini yazmıştır
kitabında. Bu kazanın ardından çayına konan yaprağın kökenini ve yetiştiği yerleri de araştırmıştır.”
Bu aralar kimsenin ‘Çin’ kelimesini duymak istemediğini hepimiz az veya çok tahmin edebiliyoruz. Belki de araştırmaların İlk vakanın Eylül ayında İtalya’da doğrulandığını bilmek sizi bir nebze düşünceye sevk edebilir. Mevzu ne olursa olsun çay, Türk Kültürünün artık vazgeçilmez bir parçası.
Sizin de çayla ilgili bir anınıza veya yazmak istediğiniz bir şey varsa mutlaka yorumlara ekleyin!
KAYNAKLAR:
1) Yeni Fikirler Dergisi – Özel Sayı – 2017-01 – Çayın Yolculuğu
Sosyal Medyadan Takip Edin!