Sosyal Bilgiler, Performans Değerlendirme, Performans Görevi, Öğretmen Görüşleri, Öğrenci Görüşleri,
Bu araştırma, ilköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin, sosyal bilgiler dersinde performans görevine yönelik görüşlerini belirlemek ve değerlendirmek amacı ile karma desen kullanılarak gerçekleştirilmiştir. Çalışmanın nicel kısmını betimsel araştırma modellerinden genel tarama yöntemi, nitel kısmını ise görüşme tekniği oluşturmaktadır.
Araştırmanın nicel verileri, Şanlıurfa ili Halfeti ve Birecik ilçelerinde bulunan MEB’e bağlı ilköğretim okullarının dördüncü ve beşinci sınıfını okutan 255 sınıf öğretmeninden, elde edilmiştir. Araştırmanın nitel verileri ise, ankete katılan öğretmenler arasından amaçlı örnekleme yöntemlerinden, kolay ulaşılabilirlik durum örneklemesine göre belirlenen üç ilköğretim okulunda görev yapan ve gönüllülük esas alınarak seçilen beş dördüncü sınıf, beş beşinci sınıf öğretmeni olmak üzere toplam 10 öğretmen ve bu öğretmenlerin sınıflarından rastgele seçilen toplam 10 öğrenciden elde edilmiştir.
Anket formlarından elde edilen veriler bilgisayar ortamında SPSS istatistik paket programı kullanılarak araştırmacı tarafından çözümlenmiştir. Nicel verilerin alt amaçlar doğrultusunda frekans, yüzde ve aritmetik ortalamaları hesaplanarak betimsel analizleri yapılmıştır. Ayrıca görüşler arasındaki farklılıkların tespiti için bağımsız gruplar t-testi, tek yönlü varyans analizi ve Scheffe testi analizleri yapılmıştır. Öğretmenlerin ve öğrencilerin uygulama ile ilgili görüşlerini almak için yarı yapılandırılmış görüşme formu kullanılmış, sorulan sorulardan elde edilen veriler betimsel analiz yoluyla incelenmiş ve yorumlanmıştır.
Araştırma sonucunda;
1. Performans görevi ile öğretmenlerin, öğrencilerini her açıdan değerlendirebildikleri ve programdan kaldırılmasını istemedikleri ancak kendilerine verilen eğitimin yetersiz ve teorik olduğu, uygulamada sorun yaşandığı ve net bilgilere sahip olunmadığı, bu nedenle okullarda etkili olarak kullanılmadığı,
2. Performans görevinin öğrencilerde üst düzey zihinsel beceriler geliştirdiği, bu yolla öğrenilen bilgilerin gerçek yaşamda uygulandığı için öğretmenler tarafından olumlu karşılandığı, ancak ödevlerin değerlendirme ölçekleriyle değerlendirilmesinin zaman alması nedeniyle sıkıntı yaşandığı, ayrıca sosyal bilgiler öğretmen kılavuz kitaplarında verilen performans görevleri hakkında öğretmenlerin olumsuz düşüncelere sahip olduğu,
3. İlköğretim dördüncü ve beşinci sınıf öğretmenlerinin cinsiyete göre, sosyal bilgiler dersinde kullanılan performans görevine yönelik görüşleri arasında anlamlı düzeyde farklılık olmadığı, mesleki kıdemlerine göre ise görüşler arasında anlamlı düzeyde bir farklılık olduğu ve farklılığın hizmet yılı 21 ve üstü olan öğretmenlerin lehine olduğu,
4. Öğretmenlerin, performans görevi seçiminde öğrencilerin hazırbulunuşluk seviyeleri, kazanımın ve konunun dersteki önemi, sosyo-ekonomik ve kültürel çevre şartları, ödevlerin anlamlı, açık-anlaşılır ve yönergeli olması, verilen sürede tamamlanabilecek olması hususlarını gözettiği, aynı zamanda her öğrenciye bireysel farklılıkları göz ardı edilerek aynı ödevin verildiği,
5. Performans görevinin öğrenciyi araştırmaya yönelttiği ancak yapılan araştırmaların internetten aynen yazılması ve çok kısa zamanda tamamlanmasının ödevleri niteliksizleştirdiği, öğrencilerin ve velilerin konu hakkında bilinçsiz olduğu, yine de öğrencilerin performans görevi yapmayı istediği ancak ödev seçimi konusunda yeterince özgür bırakılmadığı ve değerlendirme sürecine katılmadığı belirlenmiştir.
Araştırmada elde edilen sonuçlar paralelinde; sosyal bilgiler dersinde kullanılan performans göreviyle ilgili; 2012-2013 eğitim-öğretim yılında uygulanacak eğitim sisteminde; öğretmen, öğrenci ve velilere uzman kişiler tarafından detaylı, uygulamalı ve pratik eğitim seminerlerinin verilmesi önerilmektedir. Ayrıca sınıf ya da okul bitirme performansları olması, merkezi sınav puanlarına ödev puanlarının eklenmesi gibi uygulamalarla performans görevine verilen önemin artacağı düşünülmektedir. Bunun yanında sosyal bilgiler öğretmen kılavuz kitaplarının güncellenerek içlerindeki ödevlerin çeşitlendirilmesi, performans görevi ödev havuzu oluşturulması ve her performans görevine özel tüm sınıf bazında kullanılabilecek değerlendirme ölçeklerinin geliştirilmesi performans görevinin işlevselliğini arttıracaktır. İşlevsel olarak kullanılan performans görevinin; performans derslikleri, sınıf performans köşeleri ya da performans görevi ders saatlerinin oluşturulması, aynı zamanda daha önce hazırlanmış performans görevlerinden örnek ödev arşivlerinin kurulması ile uygulanabilirliği arttırılabilir. Bu bağlamda MEB onaylı ödev sitelerinin oluşturulması, ailelerin performans görevi sürecine resmen katılmasının sağlanması ya da ailenin müdahale edemeyeceği performans görevlerinin hazırlanması, performans görevinin eğitimde etkili olarak kullanımına önemli katkılar sağlayabilir.