Anne adayları,özellikle gebelerin doğum öncesi yaptırdığı testlerden biri de Toxoplasma testleridir.Bu testler iki parametreden oluşur: Toxoplasma IG M ve Toxoplasma IG G.
Tahlil yorumlama hizmeti sunan Tahlil.com'a Toxoplasma testlerinin yorumlanması sıklıkla sorulmaktadır.Bu testleri ziyaretçilerimizin daha iyi anlayabilmeleri için Toxoplasma Gondii adı verilen protozoon ve yol açtığı enfeksiyon ve tanıda kullanılan avidite hakkında sizleri bilgilendirmek istedik.
Toxoplasma gondii, bütün dünyada yaygın olan bir protozoondur (tek hücreli mikroorganizmal-parazit). Dünya erişkin nüfusunun yaklaşık %35-40’ında bulunan bu protozoon hastalığı çeşitli klinik tablolar ile karşımıza çıkmaktadır.
Serolojik bulgular yani antikor düzeyleri insanın parazitle temasının yüksek oranda olduğunu gösteriyorsa da hastalık tablosu oldukça düşük orandadır.
Primer enfeksiyon, sağlıklı erişkinlerde genellikle asemptomatik seyrederken; nadiren ateş, halsizlik, boğaz ağrısı, baş ağrısı, makülopapüler döküntü ve lenfadenopati ile karakterize bir tablo oluşturur.
İnsana bulaşma daha çok enfekte kedi dışkısı ile kontamine yiyecekler, içecekler ve ellerle pişmemiş veya az pişmiş kistli etlerin yenmesi, çiğ yumurta ve çiğ süt içilmesi ile olduğu gibi kan transfüzyonu, organ transplantasyonu ve transplasental yolla da olmaktadır.
İmmün sistemi sağlam olan kişilerde kliniğin genellikle ağır olmamasına karşın, immün sistemi bozuk olanlarda ağır seyreden bir enfeksiyondur.Gebelerde düşüklere ve erken doğumlara, yeni doğanda ise kongenital toxoplasmosise sebep olması ile dikkatleri üzerinde toplayan önemli bir enfeksiyon hastalığıdır.
Toksoplazma enfeksiyonu gebeliğin ilk trimestirinde (üçaylık dönem) oluşması halinde fetüse geçiş riski ortalama %25 iken, son trimestirde bu oran %65’e çıkmaktadır.
Fetal enfeksiyon riski gebelik ilerledikçe artmakta (doğuma yakın %90-100); ancak klinik tablo erken gebelik dönemlerinde alınan enfeksiyonlarda daha ağır olmaktadır.
Anti-T.gondii antikorlarının avidite değerlerinin hamileliğin ilk trimestirinde IgG ve IgM antikorları ile beraber belirlenmesinin eski ya da yeni enfeksiyon ayırımının yapılmasında etkili olduğu gösterilmiştir.
IgG eskiden geçirilmiş enfeksiyonu, IgM yakınlarda geçirilmiş enfeksiyonu gösterir.
Kongenital toxoplasmosis, diğer yeni doğan enfeksiyonları ile karışabileceğinden klinik tanısı zordur.
Laboratuvar tanısında, anne adaylarının hamilelikten önce Toxoplasma antikorları bakımından sero-negatifken, hamilelik sırasında pozitifleşmesi önemlidir.
Hamilelik öncesi Toxoplasma antikorlarına bakılmayan ya da hamileliğin hemen başlangıcında değil de ilerleyen haftalarda toxoplasmosis yönünden incelenen gebelerde (ülkemizde ne yazık ki her iki durum da söz konusudur) anti-T.gondii IgG antikorlarının pozitif olması, kongenital toxoplasmosis riskini ortadan kaldırmaz.
Zira hasta etkeni gebelik esnasında almış fakat tetkik ilerleyen haftalarda yapıldığı için geçen süre içerisinde IgG antikorları pozitifleşmiş, IgM antikorları hala pozitif ya da negatifleşmiş olabilir.
Böylesi durumlarda hastalığın geçirilmiş bir enfeksiyon mu yoksa akut dönemde bir enfeksiyon mu olduğunun ayrımının yapılabilmesine katkıda bulunmak amacıyla hastada oluşmuş olan IgG antikorlarının avidite değerleri araştırılmaktadır.
Avidite değeri, aynı serum örneğinin üreye tabi tutulanı ile tutulmayanı arasındaki orandır. Kullanılan yönteme göre değişmekle birlikte, yüksek avidite değerine sahip olan bir kişinin enfeksiyonu en az 3-5 aydan önce aldığı söylenebilir.
Yüksek avidite değeri eski bir enfeksiyonun, düşük avidite değeri ise yeni bir enfeksiyonun göstergesi olarak kabul edilirken, düşük aviditeli antikorlar serumda aylarca kalabileceğinden düşük avidite değeri çıkmış bir sonuç her zaman yeni kazanılmış bir enfeksiyon anlamına gelmez.
Bu açıdan bakıldığında yüksek avidite değerine sahip bir sonucun daha değerli olduğu görülmektedir.
Yüksek aviditeli antikorlar son 3-5 ay içinde akut enfeksiyon geçirilmediğini göstermektedir. Avidite indeksi çeşitli yöntemlere göre değişmekle beraber genellikle kabul edilen değerler şöyledir;
0.2 ve daha altı = Düşük Avidite
0.2 – 0.3 = Şüpheli, ancak risk belirgin düşük lehine
0.3 üstü-0.44 = 0 Şüpheli, ancak risk belirgin yüksek lehine
0.45 ve daha üstü =Yüksek Avidite
Sifilis , frengi olarak da bilinen bir bakterinin neden olduğu tedavi edilmediğinde kronikleşen cinsel yolla bulaşan bir hastalıktır.Antibiyotik kullanımıyla tedavi edilebilmektedir.
Sifilis tanısında çeşitli tahlil yöntemleri kullanılmaktadır. Sifilisin (Frengi) tanısı özel mikroskopik ve histopatolojik inceleme yöntemleri ile etken bakterinin gösterilmesi ve serolojik testlerle konur.
Serolojik olarak kanda antikor araştıran testler yapılır. Primer sifilizden 4-8 hafta sonra pozitifleşen VDRL (Venereal Disease Reseach Laboratory) ve RPR (Rapid Plasma Reagin) testleri taramada ve tanıda en sık kullanılan tahlillerdir.Bu testler birçok laboratuvarda bulunmakta ve uygulanmaktadır.Ancak bu testlerle yalancı pozitiflik veya negatiflik olabilmektedir.
Kesin tanıda ise daha duyarlı ve özgül, ancak daha pahalı ve daha ayrıntılı olan ileri teknik gerektiren farklı tahlil yöntemleri kullanılmaktadır.Bu tahlil yöntemlerinin başlıcaları ise TPHA, FTA-ABS, PCR dır. Bunlar daha çok tanıyı doğrulamak amacı ile gelişmiş laboratuvarlarda çalışılmaktadır
Bebeğin doğumundan sonra yapılan bazı metabolik tarama testleri henüz belirtiler ortaya çıkmadan hastalığın saptanmasında yani erken teşhis için büyük önem içerir. Topuk kanı testi de böyle metabolik hastalıkların teşhisinde kullanılır.
Testin yapılması için en ideal zaman aralığı doğumdan sonraki 24-72 saat aralığıdır. Özellikle ilk 24 saat tavsiye edilmez çünkü bebeğin beslendikten sonra aldığı gıdaları parçalayabildiğini ya da parçalayamadığını görmek önemlidir. Ama 72 saatten sonra da bir hafta içinde test yapılabilir. Test ayak tabanının topuğa yakın bölgesinin dış kısımlarından alınarak yapılır. Kan alınmadan önce ayak hafifçe ısıtılmalıdır. Yaklaşık 2-2.4 mm derinlikte delinir. Alınan örnek 3 saat kurutulduktan sonra tarama merkezine gönderilir. Test ölü doğumlarda da yapılır ayrıca antibiyotik tedavisi alan bebeklerde ilaç kesildikten sonra test tekrarlanır.
Bu tarama ile bazı hastalıklar erken fark edilebilir. Bunlardan birincisi doğuştan hipotiroidizmdir. Tiroid bezinin yeterince çalışmamasından kaynaklanır. Fark edilmezse ilerde bebekte beyin hasarına neden olabilir. Türkiye’de her 3000 bebekten birinde görülür. İkincisi fenilketonüridir kanda fenilalanin parçalayan enzim çalışmadığından fenilalanin miktarı yükselir. İlerde zeka ve sinirsel gelişim geriliğine neden olabilir. Türkiye’de her 4000 bebekten birinde görülür. Üçüncüsü biyotinidaz eksikliğidir. Bebeklerde biyotin vitamini yani B vitamini eksikliği vardır. Teşhis edilmezse egzama, saç dökülmesi, bağışıklık sistemi yetersizlikleri, işitme kaybı veya denge bozukluklarıyla karşılaşılabilir. Bu hastalıkların önemli bölümünün tedavisi mümkündür ve erken fark edilmesi tedavi sürecine büyük katkı sağlar.