Gerilimin hiçbir zaman dinmediği Ortadoğu coğrafyası, son 10 yıldır Müslüman halkların ya katliamlara maruz kaldığı ya da birbirine kırdırıldığı vahim bir tablonun bilfiil tanığıdır. Ne hazindir ki “bizim” dediğimiz bu coğrafyaya dair söyleyecek sözümüz olmasını bırakın, daha doğru dürüst bir gündem takibimiz dahi mevcut değil. Bunun başlıca sebeplerinden biri bölgeye dair önemli olayları ve coğrafyaları hafızamızda yeşertecek kalıcı bilgi kaynaklarımızın oldukça sınırlı oluşu.
İslamî Analiz olarak, Ortadoğu’nun daha iyi anlaşılması ve güncel meselelerin daha takip edilebilir hale gelmesi için bölgeye dair sınırlı kaynaklarımıza bir katkı sunalım istedik.
Bu kapsamda, Ortadoğu’ya dair farklı kaynaklardan derlenen 40 harita üzerinden bir çalışma yapan Max Fisher’ın “40 haritada Ortadoğu” başlıklı çalışmasını Türkçeye kazandırarak okuyucularımızın istifadesine sunuyoruz. 5 Mayıs 2014’te yayımlanan bu çalışmada, Ortadoğu’nun tarihini, şu anki durumunu ve bölgede öne çıkan başlıca olayları anlamamıza imkân sağlayacak önemli haritalar paylaşılıyor.
Çalışmamızda tercümeye genel çerçevesiyle sadık kaldığımızı ve bazı tanım ve yorumlara katılmadığımızı peşinen söylemek istiyoruz. Yine bu çalışmada, son zamanlardaki en önemli gündem maddelerinden biri olan Irak-Şam İslam Devleti’ne (IŞİD) dair bir harita/bilgi de bulunmuyor. İslamî Analiz olarak biz de henüz çok değişken süreçlerin yaşandığı bu gündem maddesine dair, tablo netleşinceye kadar özel bir harita eklemeyi uygun görmediğimizi ve ileride birtakım ilavelerle bu çalışmayı zenginleştirebileceğimizi paylaşmak isteriz.
Uzun çabalar sonucu oluşturulan bu çalışmanın, Ortadoğu’nun daha iyi anlaşılması için bir katkı sunmasını ümit ediyoruz.
Ortadoğu Tarihi
Bereketli hilal, medeniyetin beşiği
Bu bölge insan medeniyetin doğum yeri değilse de, en azından insan medeniyetinin doğduğu yerlerden birisidir. Verimli toprağı yüzünden “bereketli hilal” olarak adlandırılır. “Hilal”, genel olarak bugünün Irak, Suriye, Ürdün ve İsrail-Filistin topraklarını kapsar. (Bazı tanımlamalar Mısır’daki Nil Nehri vadisini de içerir). İnsanlar M.Ö 9000 yıllarında burada çiftçilik yapmaya başladılar ve Sümerler M.Ö 2500 dolaylarında bugünün “ülke”sini andıran kendi siyasi sistemi ve yazılı hukuk kurallarıyla ilk kompleks toplumu inşa ettiler. Diğer bir deyişle Sümerliler ve Antik Romalılar arasında, bizimle Antik Romalılar arasındakinden daha geniş bir zaman dilimi vardır.