21. yüzyıldaki teknolojinin geldiği son nokta, diğer gezegenlerde yaşama ihtimalini arttırıyor. Uzayda kurulacak olan turizm tesisleri ve Mars yolculuğu, uzay araştırmalarının göz bebeği olmuş durumundu. Peki uzaydaki tıbbi işlemler nasıl olacak ? Stanford Üniversitesi’nde araştırma görevlisi ve ”Uzayda Ameliyat” adlı makalenin yazarı olan Sandip Panesar, bu soru hakkında bazı bilgiler verdi.
(NOT: Bu röportaj, Stanford Medicine’dan çevrilmiştir.)
Uzayda cerrahi işlemler yapmak nereden aklınıza geldi ?
Çocukluğumdan beri uzaya oldukça ilgi duymuşumdur. Bu ilgimi, doktor olduğum zamanlarda bile asla kaybetmedim. SpaceX ile ilgili bir makale okurken birden aklıma ‘Bu adamlar gerçekten Mars’a gidecek. Peki orada nasıl ameliyat yapacağız ?’ sorusu geldi. Mars’ta yaşam, uzak gelecekte görünse bile yolculukta yaşanacak olan travma, yaralanma ve çeşitli tıbbi sorunların tedavi edilmesi gerekiyordu. Ben de bu sebeple bu konuda çalışmaya başladım. Uzay yolculuklarında ne gibi sorunlar olabilir ?
İnsanlar, uzaya çıktıkları sırada büyük fizyolojik değişimler hissedecektir. Bunun dışında, vücutları daha fazla güne ışığına maruz kalacak. DNA’da hasar meydana gelebilir, yerçekimi farklılığı dolayısıyla kemiklerde sorun yaşanabilir ve basit hatalar yüzünden yaralanmalar yaşanabilir. Uzay yolculuğu sırasında, vücudumuzda ne gibi değişimler olur ?
En büyük değişim, vücut sıvılarının yeniden dağılımıdır. İnsan vücudu, dünyadaki yerçekimine alışıktır. Uzaydaki ortam; kan ve kafa basıncını, kalbimizin nabız sayısını etkiler. Ve özellikle yüzümüzde birkaç şişliğe neden olur. İlk anlarda vücut bağışıklık sistemi zayıflar, bu da çeşitli enfeksiyonları beraberinde getirebilir. Peki nasıl bir cerrahi alan oluşturulabilinir ?
Uzaydaki tesislerde, kamp tarzında yerler yapılabilinir. Uzay araçlarında ise tıbbi kapsüller olabilir. Teknolojinin geldiği son noktaya bakarsak, bu yerleri yapmak hiçte zor değil. Eğer uzun süreli yolculukları hedefliyorsak, cerrahi müdahaleleri de göz önüne almalıyız.
Tedavilerde nasıl ekipmanlar olabilir ? Robotlar kullanılabilinir mi ?
Mars 48 milyon mil uzakta ve radyo sinyallerinin ulaşması bazı anlarda mümkün değil. Bu nedenler uzaktan kontrol edilen robotlar ile cerrahi işlem yapmak imkansız. Bunun yerine kendi başına müdahalede bulunan robotlar veya birkaç uzman doktor, araçta bulunabilir. Son zamanlarda kendi başına bağırsak ameliyatı yapabilen robotlar, domuzlar üzerinde denendi. Elde edilen sonuç, çok olumlu olmuştu. 3D yazıcının organ tasarladığı bir çağda yaşıyoruz. Bu alet ile küçük boyutlarda olan ilaç, cerrahi alet, bandaj ve ultrason tarayıcı yapmamız lazım. Çünkü, yük ne kadar az olursa iş o kadar kolay olur. Siz uzayda cerrahi bir uzman olmak ister miydiniz ?
Henüz değil. Dünya’da tamamlamak istediğim birçok görevim var. Ancak, uzayda cerrahi çalışmaları asla göz ardı etmememiz lazım. Sadece Mars için değil, diğer gezegenlere de uzun süreli görevler hedefliyorsak bu çalışmaları yapmamız lazım.
Sandip Panesar
Kaynak: https://scopeblog.stanford.edu/2018/09/12/space-the-new-surgical-frontier-a-qa/
Editör / Yazar: Kuzey KILIÇ
Uzayın İlk Turisti Belli Oldu
Elon Musk’ın SpaceX şirketi adına düzenlediği basın toplantısında, Ay’a turist olarak gidecek ilk ismi açıkladı. 2023 yılında gerçekleşecek olan uçuşun yolcusu Japon milyarder Yusaku Maezawa olacak. Maezawa’nın yolculuğu bir hafta sürecek. Uzay araçları, Ay’ın yüzüne 200 kilometre yaklaşacak ardından, Ay’ın etrafında uçtuktan sonra Dünya’ya geri dönecek.
Elon Musk, uzay turizmi için çalışmalarını geçen sene başlatmış ve bu sene ilk turisti Ay’a göndermeyi planlamıştı. Ancak, roketlerde yaşanan bazı problemler ve teknik eksiklikten dolayı, yolculuk 2023 yılına ertelendi. Musk, uçuşta Falcon Heavy roketi yerine halen daha geliştirilmekte olan Big Falcon Rocket’in kullanılacağını açıkladı.
Yusaku Maezawa, 2023’te kendisiyle beraber 8 farklı sanatçıyı da Ay’a götürmek istiyor. Maezawa bu isimlerin ressam, müzisyen, mimar, heykeltıraş, yönetmen veya moda tasarımcısı olabileceğini söylüyor. Japon milyarder, 2023 uçuşu için tüm koltukları satın almış. Sanata olan aşkı ile bilinen ve ”#dearMoon” adlı bir proje başlatan Maezawa, 2.9 milyar dolarlık servete sahip. Maezawa, bu serveti sahip olduğu Zozotown adlı giyim şirketinden elde ediyor. 42 yaşındaki milyarder ”Ay’a giden ilk turist olmak benim için çok özel. Bu yolculuğu düşündükçe heyecanlanıyorum. Dünya’ya katkıda bulunmak ve barış ortamını da sağlamak istiyorum.” dedi.
Bir itici roket ve bir de uzay aracı olacak şekilde iki kısımdan oluşan BFR, 106 metre uzunluğa ve 9 metrelik genişliğe sahip. Gücünü roket motoru Raptor’dan alan dev koloni taşıyıcısı, Musk’ın ifadelerine göre nihai haliyle 100 kişilik taşıma kapasitesine sahip olacak. Uzay aracının bu şekilde tek seferde insanları Mars’a ve Ay’a taşıması bekleniyor.
Kaynak: https://www.scientias.nl/spacex-schiet-japanse-miljardair-naar-de-maan/
Editör / Yazar: Kuzey KILIÇ
Türk bilim insanları, bir nötron yıldızında olağan dışı kızıl ötesi emisyon yayılımı olduğunu belirledi
ABD’nin Pennsylvania Üniversitesi, Arizona Üniversitesi ile Türkiye’nin Sabancı Üniversitesinden bilim insanları, bir nötron yıldızında olağan dışı kızıl ötesi emisyon yayılımı olduğunu belirledi. Amerikan Havacılık ve Uzay Ajansının (NASA) internet sitesinde yer alan habere göre, ABD’nin Pennsylvania Üniversitesi, Arizona Üniversitesi ile Türkiye’nin Sabancı Üniversitesinden bilim insanları, “RX J0806.4-4123” adlı nötron yıldızının kızıl ötesi ışınlarının 28 milyar kilometre mesafeye kadar yayıldığını gözledi.
Hubble Uzay Teleskobu’nun kızıl ötesi enstrümanları kullanılarak yapılan gözlem, bugüne dek bir nötron yıldızında tespit edilen en geniş ölçekli yayılım olarak kayda geçti. Gök bilimciler, söz konusu etkinin iki sebepten kaynaklanabileceğini belirtti. Yıldızın çevresinde oluşan toz diskinin kızıl ötesi ışınları büyüteç etkisiyle çevreye doğru yaymış olabileceği ifade edildi. Öte yandan yıldızdan yayılan enerji yüklü rüzgarın komşu nötron yıldızları ile ara bölgedeki gazlarla etkileşerek kızıl ötesi yayılmayı uzatmış olabileceği de bildirildi.
Türk araştırmacıların katkısı ve Türkiye’nin desteği
Araştırma ekibinde Sabancı Üniversitesinden gök bilimciler Ünal Ertan ve Şirin Çalışkan yer aldı. TÜBİTAK tarafından da desteklenen araştırmanın sonuçları, “Astrophysical Journal” dergisinde yayımlandı. Nötron yıldızları normal yıldızların çekirdek bölgesinin göçmesiyle oluşuyor. Sürekli değişen titrek bir ışık yaydığından bu tür yıldızlara “pulsar” (atarca) adı veriliyor.
Kaynak: https://www.nasa.gov/feature/goddard/2018/hubble-uncovers-never-before-seen-features-around-a-neutron-star
ElonMusk, Ayın Etrafında İlk Özel Yolcuyu Uçurmak İçin Bir Misyon Başlatıyor
Spacex, Ay’ın etrafında uçacak özel bir yolcuyu taşıyan büyük bir Falcon uzay gemisi oluşturuyor. Firma geçtiğimiz hafta sonu dünyanın ilk özel yolcusunu ayın etrafında gezdirecek olan bir misyon başlatmayı planladığını duyurdu. ElonMusk bu hafta içerisinde Ay yolcusunun kim olacağıyla ilgili daha fazla ayrıntı paylaşacağını söyledi. Bununla beraber Musk’un verdiği ipucu yolcunun bir Japon olabileceğine işaret ediyor. Büyük Falcon roketi son iki yıldır Spacex’in Mars misyonu için hazırlanıyor.
Ancak Spacex tarafından geçtiğimiz hafta paylaşılan tasarım Musk’ın Mars misyonu için gösterdiğinden daha farklı. ElonMusk tarafından kurulan roket firması, ayın çevresinde ilk özel yolcuyu taşımayı planlıyor. Şirketin konuyla alakalı duyurusu geçtiğimiz Perşembe gecesi Twitter üzerinden geldi. Yolculuğu yapacak olan uzay gemisinin bir renderı da paylaşımda yer alıyordu. Firma yaptığı açıklamada BFR fırlatma araçlarının dünyanın etrafında dolaşacak olan ilk özel yolcuyla ilgili anlaşma sağlandığını belirtti. Spacex, uzaya yolculuk yapmayı hayal eden sıradan insanların bu erişimini sağlamak için önemli bir adım attığını ifade etti.
Firma bu hafta içerisinde yolcunun kimliğini açıklayacağını ve neden bu kişinin seyahat ettiğini de duyuracağını ifade etti. Bununla birlikte Spacex, sadece uçmak değil Ay’a iniş yapmak için de bir misyon başlattıklarını ifade etti. SpaceX CEO’su ElonMusk, Adelaide – Avustralya’da 29 Eylül 2017’de Uluslararası Uzay Kongresi’nde bir konuşma gerçekleştirdi. Musk, Mars’ta kalıcı, kendi kendini idame ettiren bir insan popülasyonununyaratılmasını desteklemek için çözülmesi gereken uzun vadeli teknik zorlukları detaylandırdı. SpaceX, daha önce Şubat 2017’de bir ay süren bir uçuş gerçekleştirdiğini açıklamıştı.
Bu planla, NASA’nın Apollo 13 astronotları tarafından alınana benzer bir yolla ayın etrafında iki özel vatandaşın (henüz isimsiz olan) uçurulması planlanıyordu. Aynı zamanda şirket, dünyadaki en güçlü operasyonel fırlatma sistemi olan FalconHeavy roketini ve astronotların 2019’un başlarında Ay’a iniş yapması için Crew Dragon kapsülünü kullanmayı da planlıyor. Ancak Spacex, Musk’ın da belirttiği gibi 2 yolcu değil, 1 yolcuyu Ay’ın etrafında uçuracak. Uçuş aracı hala prototip aşamasında ve henüz testleri tamamlanmamış olmasından dolayı firmanın hesaplamalarında sapma olabileceği düşünülüyor.
Kaynak: https://www.businessinsider.com.au/spacex-moon-mission-big-falcon-rocket-spaceship-2018-9
Uzayın İlk Turisti Belli Oldu
Türk bilim insanları, bir nötron yıldızında olağan dışı kızıl ötesi emisyon yayılımı olduğunu belirledi
Bilim insanları, kişilik türlerini 4 farklı kümede topladı
Düzenli Aspirin Kullanımı Yarardan Çok Zarar Veriyor
Kanada’da Mumyalanmış Kurt Bulundu
Bilim insanları, bilinçli rüya(Lucid rüya) görmenin yeni bir yöntemini keşfetti
Tesla’yı Çağın Çok İlerisinde Bir Bilim Adamı Yapan 10 Özelliği
Divan’ül Lügati’t Türk için öldürülen onlarca bilim insanı
Muhtemelen Hiç Duymadığınız Dünya Üzerindeki 10 Kayıp Kent
Tarihte Bilim İçin Hayatını Feda Etmiş 10 Bilim İnsanı
Öne Çıkanlar
-
Bilim2 hafta önce
Bilim insanları, bilinçli rüya(Lucid rüya) görmenin yeni bir yöntemini keşfetti
-
Bilim2 hafta önce
Tesla’yı Çağın Çok İlerisinde Bir Bilim Adamı Yapan 10 Özelliği
-
Bilim3 gün önce
Divan’ül Lügati’t Türk için öldürülen onlarca bilim insanı
-
Arkeoloji2 hafta önce
Muhtemelen Hiç Duymadığınız Dünya Üzerindeki 10 Kayıp Kent