Dolunayı sevmeyen var mı ya da dolunaydan etkilenmeyen? Ay, kültür ve inanç tarihinde, edebiyat ve mitolojide oldukça önemli bir yere sahip. Onu Tanrı yerine koyanlardan, sevgili olarak görenlere kadar pek çok anlamla iç içe düşünülmüştür. Hemen her dinin kutsal kitabında ayla ilgili önemli ifadeler bulabilirsiniz. Masalların olmazda olmazı yine aydır. Sevgilinin yüzü “ayın on dördü” gibi parlar. Şairler dolunayda ilhama gelir. Eskilerin deyimiyle mehtaba çıkmak doğanın bize bir hediyesi olan görsel bir şölene katılmak, psikolojik olarak yenilenme eşiği, duygusal olarak incelmek ve elbette biraz romantikleşmek anlamlarına gelir.
Bütün bu anlamlar bugün de varlığını sürdürüyor, fakat sanki dolunaya yüklediğimiz bu misyonlar her geçen gün daha da artmakta, fakat aynı zamanda yüzeyselleşmekte ve maddileşmekte. Kahve falını geçen gelecek hayallerinin işaretlerini aradığımız bir şeye dönüşmekte.
Evet astrolojiye ilgi artıyor, giderek toplumu geneline yayılıyor. Eskilerin müneccimlerinin yerini yıldız haritalarında ustalığına bizi ikna etmeye çalışan ve özellikle dolunayın her ay değişen etkilerinin önemine ve gerçekliğine hepimizi ikna etmeye çalışan çok sayıda “uzman” türemiş durumda. Demek ki bu konuya ciddi bir talep var! Şöyle bir Youtube’da dolaşın, mutlaka karşınıza bir burç yorumcusu, yıldız haritası ve falı bakıcısı mutlaka çıkacaktır.
İnsan bu ya en büyük derdi hep “bilmek” olmuş ve olmaya devam ediyor. Şimdi Beethowen’ın Ayışığı Sonatı’nı (Moonlight Sonata) açalım ve bakışlarımızı dolunaya çevirelim.
Dolunay ve ona atfedilen anlamlar:
- Yeni ay, yeni bir döngü, yeni umutlardır. Bu yüzden ayın bir tam dönüşünü noktalaması olarak dolunay, bir merhalenin bitip diğerinin başlayacağının sembolü olarak görülmüştür.
- O vakte kadar yapılanlarla yüzleşme ve hesaplaşma zamanıdır.
- Duygu ve düşüncelerdeki hassasiyet ve derinliğin zirve yapma vaktidir.
- Artan hassasiyetler dolayısıyla gerilimi de hat safhaya çıkması ve aklımızla ruhumuzun çatışmaya girdiği saatlerdir.
- Kendimizi yalnız hissetmekten alamadığımız ama bile isteye kendi köşemize çekildiğimiz günlerdir.
- Geceleri uyku alıp başını Kaf dağına kaçar, insan mecburen kendini dinlemeye yönelir.
- Yolların kesişme ve ayrılma eşiklerinin geçildiğine inanılır.
- Her yeniliğin bir bitişle başlaması dolayısıyla dolunay sürüp giden bazı şeylerin noktalanmasını da simgeler.
Tabii bir de dolunay şiirleri ve şarkıları var.
Ay Işığı Sonatı-Can Yücel
Alnımda bir ağustos böceği
Yapraktan bedenim
Ağaçtan bademim
Bu zincirinden boşanmış poyrazda
Uçuyoruz dolunaya doğru
Yel yepelek yelken kürek
Uçuyoruz ağaçlar evler duvarlar
Uçuyoruz peribacaları
Allaha emanet kula selamet
Toprak da ayaklandı
Bahçeler tarlalar
Çiçekleri sarı yeşilleriyle
Ardımızdan Kızlan’ daki yel değirmenleri
Alavra ‘ da doludizgin yaban eşekleri
Burunlar koylar bükler
Dağlarda ki devanaları
Balıkaşıran’ da kopuyoruz anakaradan
Uçuyoruz mehtapta
Acemaşıran faslı okumaya dolunayda.
Ay Işığı Yedir Bana/Ahmet Kaya Şarkısı
Titrek bir mum alevinin havaya bıraktığı bulanık bir is
Ve göz gözü görmez bir sis değildik biz
Beni bilimle anla iki gözüm, felsefeyle anla
Ve tarihle yargıla
Bal değildir ölüm bana, idam gül değildir bana
Geceler çok karanlık, gel düşümdeki sevgilim
Ay ışığı yedir bana
Bal değildir ölüm bana, idam gül değildir bana
Geceler çok karanlık, gel düşümdeki sevgilim
Ay ışığı yedir bana
Ahh… ben hasrete tutsağım, hasretler tutsak bana
Bıyığımdan gül sarkmaz, bıyık bırakmak yasak bana
Mahpus bana, sus bana, yağlık ilmek boynuma
Sevgili yerine, koynuma idamlar alır, idamlar alır yatarım
Ve sonra sabırla beklerim, bulutları çekersiniz üstümden
Suçsuzluğumun yargılayıcılarını yargılarsınız
Ve o güzel geleceği getirirsiniz bana
Ölüm tanımaz işte o zaman sevgim
Tırnaklarımı geçirip toprağın sırtına, doğrulurum
Gözlerimde güneş koşar
Ve çiçekler ekersiniz, çiçekler ekersiniz toprağıma
Duygu bana, öykü bana, roman gibi her an bana
Hücremde yalnızım gel, gel düşümdeki sevgilim…
….