Haklı bir nedeni yokken işinden ayrılan kişi, istifa etmiş sayılıyor. İstifa eden işçi bazı haklarını yitiriyor. Öyle ki işverenin zarar görmesi halinde tazminat bile ödeyebiliyor. Ancak tazminat ödemesi, yasal bildirim süresini bekleyen işçileri kapsamıyor. Yani 15 gün öncesinden istifa edeceğini söyleyen işçiden işverenin tazminat isteme hakkı yok.
İstifa eden işçinin 10 ay süre ile işsizlik maaşı alması mümkün mü? En fazla merak edilen konuların başında bu geliyor.
Haklı fesih
Aslında düzenleme net. İstisnaların olmaması durumunda istifa edene işsizlik maaşı yok. İstisna ise ‘haklı fesih’ durumu. Yani, maaşın ödenmemesi veya geç ödenmesi, gerçek ücretin saklanması, mobbing, işyerinde iyi niyet ve ahlak kurallarına uyulmaması, sağlık sorunları, işçiden onay almadan fazla mesai yaptırılması, SGK’ya ücretin düşük bildirilmesi, haklı fesih kapsamında değerlendiriliyor.
Noter aracılığıyla yapılmalı
Patronun hakaret etmesi, işverenin işçiye ya da aile üyelerinden birine karşı sataşmada bulunması veya gözdağı vermesi, patronun işçinin hak ettiği yıllık izni kullandırmaması, işçinin haklı bir nedenle sözleşmeyi feshedebilmesi mümkün. Ancak feshin bildirimi noter aracılığıyla yapılmalı.
Son 3 ayda 120 gün prim
İşsizlik maaşının alınabilmesi için son 3 yıl içinde farklı işyerlerinde de olsa en az 600 gün prim ödenmeli. İstifa etmeden önceki 120 günde de eksiksiz prim ödeme şartı var. Maaşın ödeneceği süre prime göre değişiyor. Son 3 yılda 600 gün primi olan çalışan 6 ay, 900 gün primi olan 8 ay ve 1080 gün primi olanlar 10 ay işsizlik maaşı alıyor.
812 ile 1623 lira arasında
İşsizlik maaşı çalışırken alınan maaşa göre değişiyor. Yüksek maaş alan çalışanların işsizlik ücreti yüksek. Ancak bunun da bir sınırı var. Sınır brüt asgari ücretin yüzde 80’i kadar. Yani bugün itibarıyla 1623 lira. En düşük asgari ücret de brüt asgari ücretin yüzde 40’ı olan 812 lira olarak uygulanıyor. Bu paradan yalnızca Damga Vergisi kesilebiliyor.
Emekliliği gelen alamaz
Emeklilik, 15 yıl 3600 gün şartı veya 25 yıl 4500 gün şartıyla işten ayrılanlar işsizlik maaşı alamaz. Askere gitmek için işten ayrılanlar da askere gidene kadarki sürede işsizlik maaşı alabiliyor. İşsizlik maaşının kalan kısmı ise askerden döndükten sonra alınabiliyor. İşsizlik maaşı için 30 gün içinde İşkur’a başvurmak gerekiyor. Geç başvuru yapılması durumunda alınacak maaşın süresinden düşülüyor.
Çocuk ve eş için sağlık
İşsizlik maaşı alanların Genel Sağlık Sigortası (GSS) primleri İşkur tarafından ödeniyor. Kendileri ve bakmakla yükümlü oldukları çocukları ve eşleri de devlet destekli sağlık hizmetinden yararlanıyor. Ancak bu süreler emeklilik hesabından sayılmıyor. İşsizlik maaşı alırken iş bulanlar hemen bunu İşkur’a bildirmek zorunda. Bildirmeyen tespit durumunda maaşı faiziyle geri öder.