

Bilgi:
Servas, kültürler arası barış ve hoşgörüyü kendine amaç edinen, kar amacı gütmeyen, ırk, dil, din, cinsiyet ayrımı gözetmeyen bir Sivil Toplum Örgütü’dür.
dükkanları, köprüleri hatta mezarları kastediyorum. Kentin kimliği kentin yaratıcıları olan insanlar olmadan anlaşılabilir mi? Bence anlaşılmaz. Bu felsefeden hareketle kenti tanımak ve anlamak için otellerde kalmak yerine insanların evlerinde kalmayı ve onlarla beraber kısa süre yaşamaya karar veriyoruz. Ailenin günlük hayat rutinine katılmak, kültürü, tarihi yerel insanların tecrübesi ve anlatımları ile öğrenmek kenti anlamamızı kolaylaştıracaktı. Bu olanağı bize Servas adlı kültürler arası barış örgütü sağlayacaktı. Bu organizasyona üye olanlar dünyanın her yerindeki üyelerin evlerinde kalabiliyorlar. Yolları, köyleri, ormanları, dereleri, sıradan insanları, bakkalları ya da sincapları yakından görebilmek için araba ile seyahat etmek gerekiyordu. Ne de olsa uçaklar her şeyin üstünden geçmekle yetiniyorlar. Ve sadece büyük şeyleri gösteriyorlar bize. Ve büyük şeyler çoğu zaman küçük şeylerin üzerini örtüyordu.


Bilgi:
Turing ve Otomobil Kurumunda Yapılacak İşlemler (Yarım Saat):
Yeşil Sigorta: 220 TL
Uluslar arası Ehliyet: 374 TL (1 yıllık)
http://www.turing.org.tr/tr/burolar.asp


Bilgi:
Çanakkale-İpsala Feribotu;
Araba başına 28 TL. Yazın her yarım saatte kalkıyor. Boğazı geçiş süresi 45 Dk.
seslerinin yerini alıyor. Ara sıra geçit töreni yapar gibi geçen bisiklet konvoylarını bizim Enis hayranlıkla izliyor. Peşlerinden gidiyor. Masamıza Ege’nin deniz lezzetleri geliyor. Ev yapımı şarapları Yunan aksanı ile Türkçe konuşan garson Ercüment getiriyor. Sofranın yıldızı kalamar dolma idi. Bu kentte Servas üyesi olmadığından yerelden bir insanla konuşma ihtiyacını Ercüment ile karşılıyoruz. Koyu Beşiktaşlı ve Çarşı hayranı olan Ercüment, bu kentte çok Türkün yaşadığını ve İstanbul’a fırsat buldukça gittiklerini anlatıyor. Gerçekten de ertesi gün bu kentten ayrılıp Selanik’e doğru yola
İzmirli olduğunu öğrenince hayat hikayesi daha da ilginç hale geliyor. Rudi annesinden kalan İzmir tencerelerini mutfağında sergiliyor. Evi müze gibi değil tamamen müze. Antikalar, eski fotoğraflar, gazete haberleri, 2 Dünya savaşından kalma haritalar, antika eşyalar, dünya liderlerinin büyük posterleri, halılar, deniz kabukları, taşlar ve daha bir sürü şey… Müze evi gezerken gayri ihtiyari sessizleşiyor ve eşyalara dokunmamaya çalışıyorduk. Piramitlerin gizli bölmelerine girmiş gibi hissediyoruz. Ancak kurcalamayı seven Enis için çok tehlikeli bir yerdeydik. Az sonra Enis bizi haklı çıkarıyor ve balkondan aşağı bir taş fırlatıyor. Ucuz atlatıyoruz. Rudi şehir turuna çıkarıyor bizi. Kitaptan bir şey anlatmayı gerekli görmüyordu. Ne de olsa kendisi bir tarih idi. Yaşadıklarını anlatması bize yeterince bilgi ve şaşkınlık sunuyordu. Şehrin 1. Dünya savaşında Fransız komutan ve yerli liderlerin işbirliği ile çirkin yapılaşması olduğu için kasten yakıldığını ve Paris örnek alınarak yeniden inşa edildiğini öğreniyoruz. Bu yüzden de Yunanistan’ın en düzenli ve en geniş caddelerinin Selanik’de olduğunu
belirtiyor. Gerçekten de öyle. Selanik İzmir’e benzetilir. Evet, gerçekten de benziyor. Deniz kenarına kurulu ve modern yapılar genelde sık inşa edilmişler. Kadifekale gibi bir kale de denize tepeden bakıyor. Ancak belirgin bir fark var. Kentin çevresini ormanlar kaplamaya devam ediyor ve kale içi Selanik’in en çekici bölgesi. İzmir hayatının en eski yerlerinden biri olan Kadifekale gibi hayatın dışına itilmiş durumdadır. Selanik’in kale içine şöyle bir göz attığımızda geleneksel mahalle hayatını, eski evleri ve dökük bir skodanın arkasında karpuz satan insanları fark ediyoruz. Şehir merkezinde ise eski bina namına bir Osmanlı hamamı ve meydanda Beyaz Kule (Lefkos Pirgos) dikkat çekiyor. Beyaz Kule dediğime bakmayın. Asıl ismi kanlı kale. Geçmişi kara bir kule. Yapı zindan olarak kullanılırken 1826’da Sultan II. Mahmud’un emri üzerine kuledeki tutukluların hepsi kılıçtan geçirilince adı, “Kan Kulesi” olarak değiştirilmiş. Bu kötü ününü hafızlardan silmek için ismi Beyaz Kule olarak değiştirilmiş.
kentleri tek ırk, tek din, tek dil yani tek kültüre mahkum ettiğini hayıflanarak konuşuyoruz. Neticede bahsi geçen tim kentler entelektüellerini ve muazzam dinamiklerini kaybetmiş oluyordu. İstemesek de seyahatimize devam etmek üzere Ansikopediyi çağrıştıran Rudi’den ayrılıyoruz.
yoksa kısa sürelerle çok yere gidip tüm yerlerin tadını azıcık almak mı daha iyi? Biz ikincisini tercih ediyoruz. Ancak bir farkla; kentleri kısa sürede ayrıntılı tanıma yöntemleri keşfediyoruz. Bunun için Servas üyeleri ve Internet bunu olanaklı kılıyor.
Gölün Çocuğu; Ohrid-Makedonya


Bilgi:
Selanik-Ohrid: 280 km
Makedonya’da benzin: 1.3 Euro
Otobanda girişlerde ve çıkışlarda ücret ödeniyor. 1.5 Euro ya da 300 Florin. Bozuklarınız hazır olsun.
Kalmak için apart evler en uygun seçenek.
Fiyat: 30-50 Euro/3-5 kişi kalabilir.
Dağlardan, deniz kenarından ve köy kıyılarından geçen bol dönemeçli yolu merakla izleyerek ilerliyoruz. Başka coğrafyalarda olma isteği insanoğlunu her zaman çok cezp etmiştir. Gözler ve ruh farklı renkleri, sesleri, taşları ve tatları her zaman arzu ediyor. Neden olsa her zaman göz önünde olan zaman içinde ruhu sıkar. Aklımı bu düşünceler sarmalarken Makedonya sınırına geldiğimizi fark ediyorum. Korkumuzun aksine gümrükte fazla bekletilmiyoruz. Zira gurbetçilerin tatil dönüşü henüz başlamamıştı. Bagaj ve kâğıt kontrolü nadiren yapılıyor. Tarımla uğraşan köylerden ve güzel evlerinin yanlarından geçiyoruz. Makedonya’nın ucuzluğu yüzlerimizi güldürüyor. Özellikle biranın ucuzluğuna şaşıp kalıyoruz. Köy marketinden gıda takviyesi yapıyoruz. Ormanların en muhteşemi ve hayranlık uyandıranlarını izleyerek Ohrid gölüne ve kasabasına varıyoruz. Bu kasaba-kent Amasra’nın
bozulmamış eski haline benziyor. Taraça şeklinde eski evler, uçurum kenarına kurulu, kentin her yerinden görünen Ortodoks kilisesi, tekneler, tarihi meydan, çarşının ortasında büyük bir cami ve yaşamak dışında başka işleri olmayan turistler ve yerli insanlar. Dinlenmek, yemek ve içmek için kanal boyunda göl manzaralı bir cafe&barda oturuyoruz. Fiyatlar düşük olduğundan korkmadan yiyip içiyoruz. Türkiye’de yaşaması güç bir his bu çünkü bizim memlekette içki içmeye para cezası var. İçki fiyatlarını aklınıza getirirseniz ne demek istediğimi anlarsınız. Birçok Avrupa ülkesinde bizim çay geleneğimize yakın içki geleneği ile karşılaşıyorum. Sıklıkla içilmesi, kültürün, günlük hayatın bir parçası olması ve ucuzluk açısından durum böyledir. Yeni bir memlekete gelince yerel içkinin tadına bakmadan olmaz. Mekan sahibinden Ohrid rakısı isteğince gülümsüyor ve beni içeri davet ediyor. Arada bir yerde bir shot ikram ediyor. Bizim boğma rakısına çok benziyor ama onlar incir üzüm yerine elma ya da erik kullanıyorlar. Sevimli, cana yakın ve yabancıya alışkın insanlar. Türk nüfusun yoğun olarak yaşadığı bir yer olan Ohrid’in sokaklarında gezinirken kulağınıza sizi gülümseten Türkçe aksanlı konuşmalar çalınıyor. Başı kapalı teyzelerle karşılaşıyorsunuz. Apartımızın sahibi yaşlı teyze birkaç yabancı dil biliyor, çarşıya pazara bisikletle gidiyor ve sizinle sohbet etmek için her fırsatı kullanıyor. Çok sevdiği Türk komşularını anlatıyor. Türklerin eskisinden daha huzurlu hissettiklerini, geniş haklara sahip olduklarını ve isterlerse kendi okullarında Türkçe eğitim alabildiklerini söylüyor. Sabahleyin minik bahçesinde bize şeker şerbeti yerine sütle yapılmış revani tatlısı ve kahve ikram ediyor. Kahvaltımızı yaparken bahçeden domatesleri sofraya getiriyor. Ohrid’in insanı kendi hayat akışına katan güler yüzlü bir havası var. Sanırım bunda kültürün ve suyun çok büyük bir etkisi var. Bize tanıdık gelen bazı özellikleri burada yaşamak da pek hoş bir şey. Mesela mahalle bakkalında yerli param çıkışmayınca teyze “sonra ödersin” diyor eli ile işaret ederek. Gülümseyerek çıkıyorum.
yaşamaya çalışan şık kıyafetli teyzeler, genç kızlar ve amcalar. Tepedeki ayini izlerken arkada
uzanan ve sonsuzluk hissi veren gölün manzarası dini duyguları daha da güçlendiriyor zannımca. Buraya çok yakın başka bir kilisede vaftiz ayinine denk geliyoruz. Bizim sünnet geleneğinin havası burada da esiyor. Özenle hazırlanmış çocuk ve etrafını çok heyecanlı, duygulu ve şık giyimli aile
yüzen müzikli restoranlarla karşılaşıyor ve pek şaşırıyoruz. Sular yeşil, yosunlu, berrak ve davetkar. Ancak bizim azmakta olduğu gibi burada yüzmeye izin verilmiyor. Doğayı rahatsız etmemek için.
İkili Kültürün Merkezi; Üsküp


Bilgi:
Ohrid-Üsküp: 180 km.
konuştuğunuzda Türkiye’de var olan T. Erdoğan karşıtlığına bir anlam veremiyorlar. Sanki siyaha beyaz diyormuşuz gibi tepkiler geliyor bize. Bir ara eleştirimiz arttığında çok tanıdık laflar geldi kulağımıza; “Çapulcular” J. Üsküp’ün merkezine gelince kentin Antakya gibi nehir (Vardar) ile ikiye ayrıldığını; bir yanda eski Üsküp diğer tarafta ise yeni Üsküp olduğunu görüyorsunuz. Eski Üsküp herhangi bir Anadolu kasabası gibi çarşı, camiler, dükkanlar, kahvehaneler ve lokantalardan oluşuyor. O kadar çok cami var ki sabah namazında ezan sesleri kaldığımız yerin (Viyana Motel) içinde kadar girip bizi uyandırdı. Bir anda nerede olduğumu hatırlayamadım. Melez bir kent özelliğini halen devam ettiriyor Üsküp. 500 bin nüfuslu kentte Makedonlar, Arnavutlar, Türkler, Romanlar, Boşnaklar ve Aromanyanlar yaşıyorlar.
Milenyum Haçına (66 metre) bakan heykeli Makedonya uluslaşması konusunda çok şey anlatıyor. Gece ve gündüz hayat burada canlı akıyor. Bu mekana geldiğimizde dolunay vardı. Taş köprünün gözleri arasından dolunayı, kenti izlemek ve öpüşen çiftlerin siluetleri kente büyülü bir hava katıyordu. Bir kahve alıp bu mucize görüntüyü hayranlıkla seyre daldık.
farklı bölgelere ve ülkelere sürüyorlar. Rehber hanım Komünist dönemde de mutsuz bir dönem geçirdiklerini üzüntü ve kızgınlıkla anlatıyor. Yani anlayacağınız Makedonlar ancak 1991 yılında bağımsız olduktan sonra rahat nefes alabiliyorlar. Bu yüzden bağımsızlık onlar için çok değerli bir şey. Muhteşem şekillerin çizili olduğu müze kubbesinin altında yer alan bağımsızlık ilanını gösteren belgeyi hüzünle izliyorum. Bunu elde etmek için bu kadar uzun ve acı bir yolculuğa gerek var mıydı?
Biraz Tarih Biraz Karmaşa Çok Eğlence; Belgrad


Bilgi:
Birkaç kişi ile beraber seyahate çıkmışsanız kalmak için en uygun yer apartman daireleridir. Avrupa’nın her yerinde yaygınlaşan bu tarz konaklama ile insan ev rahatlığını buluyor. Yemek pişirebiliyor ve kahvaltı yapabiliyor. Belgrad’ın kalbine hayatın dibine 15 dk. yürüme mesafesindeki tuttuğumuz dairenin (Apartman Park) fiyatı günlük 40 Euro. 4 kişi için çok makul değil mi?
Vakit kaybetmeden eski mahalleden kentin merkezine yollanıyoruz. İstiklal caddesi gibi ama daha geniş bir cadde üzerinde Belgrad’da görülmesi gereken şeylerin çoğu bulunuyor. Müzeler, meydanlar, sokak müzisyenleri, konserler, katedral, tarihi Moskova oteli ve cadde sonunda kentin kalesi kendilerine şahane yerler bulmuşlar. Kenti boydan boya kesen cadde Tuna Nehri kıyısındaki muhteşem kalede
Belgrat şehri ve solucan gibi kıvır kıvır Tuna Nehrinin başka bir nehir ile birleşmesi elbette ki seyre değer. Zamanınız darsa minik traktörün çektiği vagonlara binip bunların hepsini görebilirsiniz. Gece canlı olsun, geleneksel müzikli ve yemekli olsun istiyorsanız büyük tarihi tiyatro binasına (yukarıda anlattığım caddeye) birkaç dakika mesafedeki Skadarlija’ya gitmeniz lazım. Siyah taşlarla döşeli yolları, üzerinde salınan her daim şık giyimli insanları, çatal bıçak sesleri ve evlerin önünde akşamlayan yerel insanlarla beraber sürekli devinim olan turistik bir sokaktan bahsediyorum. Bu restoranlar sokağı turistik olduğundan doğal olarak her şey için daha çok ödemeniz gerekiyor. Turistlerin Skadarlija’da
yemek yiyip eğlendim deme maliyeti bayağı yüksek. Bu arada Belgrat’da pizza yemeli ve Helen (Yelen) birası içmelisiniz.


Bilgi:
Üsküp-Belgrad: 440 km.
Benzin: 1.20 Euro Lt.
1 Euro: 120 Sırp Dinarı
Hvala: Teşekkürler
pırtık olan 70 yaş civarındaki Momo’dan bahsediyorum. Girip çıkarken selamlaşmaya başladık. Bir ara elinde İngilizce bir kitap dil öğrenmeye çalıştığını fark ediyorum. Gözler ve yürekler güvenince bizim Momo anlatmaya çalışıyor. Aslen Karadağlı ve kitabı basılmış bir yazar. Ayrıca el yazısı ile yazdığı ve Amerika’ya oğluna gönderip daktilo ettirmekte olduğu dört kitabı daha varmış. Basılan kitabı 2. Dünya savaşı sırasında Karadağ’daki Müslüman Hıristiyanlar arasındaki dostluğu anlatıyor. Görüşlerinden dolayı hapiste yatmış. Yola çıkmak üzere olduğumuzu anlayınca hikayesini tam bitirmeden ayağa kalkıyor ve evine gidip Enis’e oyuncaklar getiriyor. Yavaş ve itina ile pillerini takıyor. Para lafını duymak istemiyor tabiî ki. “Parasız dost olalım” diyor. Aklıma not ediyorum. Defterime adresini yazıyor ve bir dahaki sefere onun yanında kalmamı istiyor. Yüzünden iyilik akan, sürekli saklı bir tebessüm taşıyan kamil bir insan hissi uyandırıyor içimde. Babamı hatırlıyorum.
İranlı dostum Muhammed’in dedikleri aklıma geliyor. “Seyahat sırasında benim için mekanlar değil insanlar ve kitaplar önceliklidir.” Momoyu tanıyınca Muhammed’e tekrar hak verdim. O anda tüm mekanlar hayalimden silindi sanki. Bir an önce Momo’yu anlatasım geliyor. Onu tekrar göreceğim.
Işıklarla Yanan Şehir; Budapeşte


Bilgi:
Macaristan gümrüğünde Vinetta denilen otoban kartı almanız lazım. 10 günlük kartın fiyatı 13 Euro. Ayrıca aynı yerde para da bozdurabilirsiniz.
1Euro: 315 Forint
Benzin: 1.2 Euro
boyunca bu kavramlarla sık sık haşır neşir oluyorum.
hiçbir anında başkasının toprağını almak normal karşılanmamıştır. Otobandan direk Servaslı ev sahibimiz Scaba’nın muhteşem evine varıyoruz. Sıra dışı bir iç tasarımı, sayısız odası, gökyüzüne açılan pencerelere sahip çatı katı ile şehir dışında sakin bir evdeyiz. Bahçesinde meyve ağaçları, çim alanı ve geri dönüşüm köşesi de olunca birçok insanın hayalindeki ev tamamlanmış oluyor. Evin sahibi Scaba yeni bir Servaslı ve biz onun ilk misafiriyiz. “Çocuklarımı evlendirdim. Eşimden de boşandım. Bu koca evi ne yapacağım derken kızımın teşviki ile Servaslı oldum. Bari dünya insanları gelip bu geniş evde kalsınlar” diye düşündüm. İş hayatının uzun bir dönemi Frankfurt’ta geçmiş olan bu düzenli, nazik ve bilgi dolu insan çok hızlı iş hayatını bir kenara atmayı başarmış. Ve sonunda sakin bir hayata başlamış. “Birkaç sene önce İspanya’ya hacca gittim ve dönüşümde yavaşlamam gerektiğini
anladım” diyor. İçimden Scaba’ya hak veriyorum. Bu hız neden? Acaba insanlar oradan oraya koşturunca çok şey yapıp yaşadıklarını daha mı iyi hissediyorlar? Bilmiyorum. Scaba şu anda hem evden yarı zamanlı çalışıyor hem de insanlara yardım amaçlı bir dernekte gönüllü görevler alıyor. İyi tasarlanmış planlaması ve içtenliği ile kısa sürede kendimizi evimizde imiş gibi hissediyoruz. Günler süren yolculuklar ve gezmelerden sonra sıcak bir eve ihtiyacımız vardı gerçekten. Akşam olunca “Budapeşte gece gezilmeli. Karanlıkta sadece güzel şeyler görünür” deyip bizi arabası ile kent turuna götürüyor. Tepelerden şehre baktığımızda Buda Nehri, ışıklı, devasa tarihi binalar, köprüler, ışık kıvılcımları ile titreyen Tuna nehrinin suları, uzun gezi tekneleri ile gerçek olmayan bir yerde hissediyoruz kendimizi. Bir filmin kahramanları gibi idik. Sonra kahramanlar meydanı, müzeler ve yanı başındaki gölün kıyısında yer alan kilise ve kaleye ulaşıyoruz. Göl kış aylarında donduruluyor
ve buz pistine dönüştürülüyormuş. Kahramanlar meydanında 1100 yıl önce orta Asya’dan buraya göç eden ilk atlı ekibin temsili heykellerini izliyoruz. Nazım Hikmet’in “Uzak Asya’dan gelip bir kısrak gibi uzanan bu memleket bizim” şiiri geliyor aklıma.
varlıklarını sürdürmüşler. Sanırım Orta Asya’dan gelmiş ve savaşçı olmalarının bunda büyük bir etkisi var. Ancak diğer yandan göçebelikten yerleşik hayata uyum sağlama ve her alanda şehir kültürünü oluşturmuş olmanın da etkisi var. Osmanlıların bu topraklardan ayrılması ile Macar yükselişi başlıyor. Avusturya-Macaristan imparatorluğu zamanında altın çağlarını yaşadıklarını ve saray gibi evlerin, parlamento binasının, müzelerin ve köprülerin o dönemin ürünü olduğunu öğreniyoruz. İlk metro sistemi İngiltere’den sonra 1896 yılında Macaristan’da kurulmuş. 1956’da Sovyet işgaline karşı geliştirdikleri direniş ile övünüyorlar. Komünizm sonrası dönemi ve AB katılımını yeni bir atılım dönemi olarak görüyorlar.


Bilgi: Budakart almanız durumunda 24 saat boyunca istediğiniz kadar toplu taşıma araçları ile seyahat edebiliyor, bazı müzelere, termal havuzlara, restoranlara, nehir turlarına indirimli ve ya da ücretsiz girebiliyorsunuz. Size verilecek kitapçıkta bu bilgilerin hepsine ulaşabiliyorsunuz.
içini yürüyerek geziyor kenti gece izlediğimiz noktadan bu defa gündüz seyrediyoruz. Muhteşem köprülerden yaya geçiyor Tuna (Danube) Nehrine daha yakından bakıyoruz. Eiffel tarafından tasarlanan Doğu Tren Garında biraz soluklanıyor ve Paris caddeleri örnek alınarak tasarlanmış geniş caddelerden geçiyoruz. Genelde düz ve çok uzun olan bu caddeler büyük bir anıt ya da heykelle bitiyor. Cadde başından cadde sonundaki devasa anot ve heykelleri seyretmek harika bir deneyim. Sokak festivalinde müziklerle dans ediyor yemek stantlarından bir şeyler atıştırıyoruz. Buradaki insanların yaşamın tadına vardıklarını ifade eden yüzleri, şen halleri ve havaya yayılan muhabbetleri beynimde başka çağrışımlar yapıyor. Aklıma Soma, Cumhurbaşkanlığı seçimleri, memleketimin kızgın suratları ve
IŞID geliyor. Hüzünleniyorum. Sanırım tüm sorunların kaynağında insanoğlunun kendini yaşayamaması yatıyor. İzmir’den tanıdığım bir salsa ekibi sahneye çıkınca kendime geliyor ve her zaman yaptığımız gibi yürekte acı varken eğlenebiliyorum. Gençler enfes bir gösteri Yapıyorlar. Kente doymak mümkün değil. Enis olmasa da biz bitkin düşmüştük. Evde Scaba ile uzun muhabbetlere devam ediyoruz.
Bugünün Dünyasında Masal Kenti olur mu?; Slovakya-Bratislava
selam veren Türkiyeli kamyonlarla bu defa mola yerinde karşılaşıyoruz. Bu defa farklı olan şey, kamyoncuların Antakyalı olmaları idi. Arabadan inip onlarla Arapça konuşunca elbette ki şok oldular. Ortak tanıdıklar ve akrabalar çıkıyor. Kamyonun mutfağından kahvaltılıklar çıkıyor. Özlemini duyduğumuz çay kaynamaya başlıyor. 3 aydır yolda olan Adnan çocuk özlemini Enis’le gideriyor. Enis’i kamyona çıkarıyor ve içini gezdiriyor. Telefonlar alınıyor, selamlar gönderiliyor ve yola devam ediyoruz. İnsan ne kadar evrensel düşünürse düşünsün memleketten uzakta iken aynı ülkeyi, kenti, havayı, kültürü ve hatta çelişkileri paylaştığın insanları görmekten mutlu oluyor. Neden acaba? Bu arada araba ile üstelik bebek ile bu kadar uzun yola çıkmak kamyoncuları ve karşılaştığımız bir çok Türkiyeliyi şaşırtıyor. Seyahat boyunca Türk plakalı başka bir otomobil göremeyince yaptığımız şeyin çok sıradan bir şey olmadığını daha iyi anlıyoruz.
karayolundan Slovakya’ya giriyoruz. Aynı zamanda Euro bölgesine de ayak basmış oluyoruz. Artık her ülkede para bozdurma derdimiz kalmıyor. Tuna nehri yine iki ülke arasındaki sınırı oluşturuyor ancak yeni bir ülkeye girdiğimizi fark etmiyoruz. Her türlü sınırın çok kalın çizgilerle hissedildiği bir ülkeden sınırların önemli olmadığı ya da gevşek olduğu coğrafyalara gelmek her Türkiyeli için şok edici olabiliyor. Bunu ilk defa yaşayan bir insan davranışlarını, hayallerini ve düşüncelerini yeni duruma uyarlamada zorluk çekebiliyor doğal olarak.


Bilgi:
Benzin: 1.5 Euro
Budapeşte-Bratislava: 200 km
girmez yine eski gösterişli binalar ve kale içi karşılıyor bizi. Hemen oracıkta kapalı bir araç parkı buluyoruz. Kent merkezlerinde arabadan kurtulmak müthiş bir özgürlük hissi veriyor. İçimizde şehri keşfetme heyecanı ile Züleyha hızlı bir şekilde kent ile ilgili aldığı notlara bakıyor ve harekete geçiyoruz. Kale içine dar kale kapısından giriyoruz. Sapasağlam kalabilen kaleden içeri girince ortaçağ insanlarını ve at arabalarını görmeyi umuyorsunuz doğal olarak. Ancak onların yerini turistlerin aldığını fark ediyorsunuz. Her Avrupa şehrinde olduğu gibi
restoranlar, hediyelik dükkanlar, publar, müzeler, kuleler, büyük meydanlar ve eskinin kokuları kale içlerinin olmazsa olmazlarını oluşturuyor. Kent turunu yine vagonlu traktörümsü bir araçla yapabiliyorsunuz. Ancak zaman ve enerjiniz varsa elbette ki salına salına gezmelisiniz. Kentin en ilgi çeken yönü beklemediğiniz yerde bitiveren ve bir şeyler anlatan sıra dışı heykeller. Mesela kanalizasyon kapağından yarım çıkmış bir işçi, kollarını bir bankın arkasında dayamış bir beyefendi ya da sokak başında fotoğraf çeken bir adamın heykeli. Çok yaratıcı, mizah yüklü ve düşündürücü tipler. Bu heykellerle beraber fotoğraf çekmek turistlerin en büyük fantezisini oluşturuyor. Bu arada Arap kökenli yerli insanların ve turistlerin çokluğu dikkatimi çekiyor. Tur rehberi ile anlaşamayan bir Filistinli gruba Arapça
tercümanlık yapıyorum. Çok mutlu oluyorlar. Bir yanda Gazzedeki Filistinliler diğer yanda Bratislava’daki turist Filistinliler. Hayat bu kadar tezadı nasıl kaldırabilir? Antakyalı olduğumu öğrenince annemin mutluluk seslerini çıkaran teyzeler etrafımı sarıyor ve Arapçanın en güzel kelimeleri ile sesleniyorlar bana. Şükren habibi (Teşekkürler canım)….
Keppler’in Kenti, Linz


Bilgi:
Benzin: 1.50 Euro
Bratislava-Linz: 270 km
Güler yüzlü ve mizah yüklü Walter ile eşi …….. ile kırk yıllık ahbaplar gibi sohbete dalıyoruz. Walter içki bankasını kasaya doldurup masaya koyuveriyor. Ev yapımı şaraplar ve likörlerin tatlarını baktırıyor. Çam kozalağı ve yeşil ceviz likörleri güçlü aromaları ile beni mest ediyor. Tariflerini alıyorum tabi ki. Bütün Servaslıların yaptığı gibi Walterlar da özel bir yemek hazırlamış, şehrin haritalarını, rehberlerini masaya dizmiş ve uzun sohbetler için zihnen hazırlık yapmışlar. Uzun bir gece. Okul sistemlerinden evliliklere kadar konuşmadığımız konu kalmıyor. Vücut dinlemek için alarm veriyor ancak biz onu dinlemiyoruz ve ev sahiplerimizle daha çok paylaşmak istiyoruz. Çok susamışken bir su kaynağı keşfetmiştik ve o yüzden doyuncaya kadar su içmek istedik. Öyle de yaptık.
sebep olmuş. Köprüyü geçip kentin meydanına ulaşıyoruz. Meydanda çok gösterişli olmayan bir anıt bulunuyor. Bu anıtın yerinde çok eskiden suçluları taşlamak, üzerlerine tükürmek ya da idam etmek için büyük bir platform varmış. Zamanla medeniyet gelişmiş ancak suç kavramı ortadan kalkmamış. Ancak suçluları cezalandırma işi gözlerden uzak bir noktaya taşınmış. Aynı meydanda bitpazarına denk geliyoruz. Etrafta sadece tarihi binaların olduğu bu mekanda ihtiyarla, bit pazarı ve eski eşyalar ilgi çekici bir görünü oluşturuyor.
zamanlarda farklı kıyafetlerle yemek yiyen insanlar, çalışan aşçılar, yamaklar, restoran sahipleri, sesler, fareler ve belki de kavgalar….
yaşamak isteyenlerle dolu idi. Sokakların ortasından eskinden bizim köylerde olduğu gibi arklardan sular da akıyor. İnsanlar tek ya da çift katlı bahçeli evlerde yaşıyorlar. Tuhafıma gelen bir şey fark ediyorum başım havada yürürken. Sanayileşmiş modern ülkeler yaşamın en doğal ve geleneksel halini yaşamaya çalışıyorlar. Bizim gibi ülkelerde ise en üst sınıftakilerin bir kısmı, orta sınıf ve köylüler apartman tarzı büyük binalarda yaşamayı tercih ediyorlar. Geçmişin zor kırsal yaşamı insanları hala korkutuyor sanırım.
ettikleri karavanlarına. Aracın ortasını bir anda sofraya dönüşüveriyor. Seyahat konusunda tecrübeli olan dostlar az para harcayarak çok eğlenme, gezme ve ziyafet çekme konularında uzmanlaşmış durumdalar. Sanırım insanlarımızın seyahat etme azlığının bir sebebi de seyahati ucuza getirebilme tecrübelerinin olmamasından kaynaklanıyor. Yemekten ve beş yıllık geçmiş özetinden sonra onlar dans etmeye devam ediyorlar. Bize de ev anahtarlarını verip eve gönderiyorlar. Servas insanları arasındaki bu güveni çok seviyorum. Yine orman kıyısında, karanlıklar içinde, yabancılara alışkın sessiz bir bahçeli ev karşılıyor bizleri. Ev bize hazırdı. Biz de yatmaya hazırdık. Kendimizi yatağa zor atıyoruz.
ağaçlarda koşuşturan sincapları buluyoruz. Termos ise çay ile doldurulmuş. Bize yazdıkları notta sabahın 3ünde eve geldiklerini ve geç kalkacaklarını öğreniyoruz. Yani onca yorgunluktan ve geç saate rağmen kahvaltımızı hazırlayıp yatağa gitmişlerdi. Böyle insanlar sevilmez mi? Ömür boyu dostluk kurulmaz mı?
savaş sonra yapılan uluslar arası mahkemeye kadar bütün aşamaların dokümanları sergileniyor. Tarihi sıraya göre, adım adım, odadan odaya geçerek, fotoğraflar, gerçek belgeler, filmler ve audio rehber sayesinde Nasyonal Sosyalist dönem ziyaretçilerin yüzüne sert bir tokat gibi iniyor. Burayı gezenlerin yüzlerindeki şaşkınlığı, utancı, hüznü ve ‘bu adam insanları nasıl bu kadar etki altına alabildi’ ifadelerini fark ediyorum.
dinliyorum. Bir halkın basireti ancak böyle bağlanabilirdi. Ve elbette propaganda’nın gücünü çok iyi biliyorum. Hitler’in subayları ve soykırıma katılan diğer suçluların Uluslar arası mahkemede yargılamalarını gösteren videolar ve ifade dosyalarını izlemek tüyler ürpertici bir şey. Uluslar arası mahkeme fikri ilk defa burada uygulanıyordu. Binanın son bölümde tramplen gibi bir platform Arena gibi bir yere çıkarıyor sizi. Çok yüksekten Hitler’in hayranlarına baktığı yerden bakıyoruz devasa alana. Hemen yanınızda alanın dolu halini gösteren siyah beyaz fotoğrafları görüyorsunuz. Ürkünç.
de çok ciddi bir şekilde. Biz ise tarihte olan kötü şeyleri unutmaya ya da unutturmaya çalışırız. Unutmak istemeyenleri de devlet ve bazen toplum cezalandırır. Bu merkeze öğrenci ve öğretmenlerin ücretsiz girmesi de unutturmama çabasına bağlıyorum. Bu durumdan biz de faydalanıyoruz. Tarih ancak bu kadar etkili öğretilebilirdi. Burayı gezen bir insan tarihten ders almayı öğreniyor, savaş karşıtı olma ihtimali yükseliyor ve barışın değerini daha iyi kavrıyor. Batı Avrupa’nın birçok tarih müzesinden çıkardığım sonuç bu. Amaç tarihlerini yüceltmek ve zaferleri ile övünmek değil savaşların yıkım olduğu gerçeğini göstermek. Bizim tarih öğretme anlayışımız geliyor aklıma. Geçmişin kahramanlıkları anlatıp yeni savaşlara yeni askerler yaratmaya çalışılıyor. Üzülüyorum.
sokaklarını dolanırken bir çok Avrupa şehrinde olduğu gibi tarihi binalar, mekanlar, köprüler, gelenekler, festivaller, yemekler, çeşitli yüzler ve çok kültürlü yaşam izlerine rastlıyoruz. Sokaklarda Türkçe ve Arapça Almanca’dan sonra en çok duyulan diller. Öğleden sonra Anja ve Norbert önde biz arkada kentin görünen ve görünmeyen yüzlerini tanımaya çalışıyoruz. Festival zamanı olduğu için müzikler ve gösteriler ortalığı şenlendirmiş durumda. Kardeş kent Venedik’in konuk olduğu festivalde Venedikli maskeli kadınlar ve kalabalık içinden endamlı bir şekilde geçişleri seyircileri mest ediyor. Saray gibi bir binanın içinde ve bahçesinde insanlar Venedik yemekleri ve müziklerinin tadını çıkarıyorlar. Taş yoldan kaleye çıkıp kente yukarıdan bakma zevkini her gittiğimiz yerde yapıyoruz. Tabi ki kale varsa. Bu sayede kenti kavramak ve beyinde ona bir alan vermek kolaylaşıyor. Kale ta
1100lerde Orta Asya’dan kalkıp buralara gelen Macarlara karşı inşa edilmiş. Yani Türkler Anadolu’ya doğru at sürerken Macarlar buralara göz koymuş. Burası küçük bir kale iken çeşitli tarihlerde büyütülüyor ya da planları değişiyor. İşte bugüne kadar yapılan tüm değişiklikleri anlatan üç boyutlu kale planı gösterisi bana çok ilgi çekici geliyor. Orijinal bir düşünce olup seyyahlara büyük bir öğrenme fırsatı sunuyor.
tarzı ile yapılan bu ortaçağ katedraline girer girmez 2. Dünya savaşı sırasında yıkılmış halini gösteren fotoğrafları görüyorum. O sırada savaş düşüncesinden kurtulmaya çalışan beynime bir darbe daha iniyor. Ve savaşla ilgili çarpıcı şeyler öğreniyorum. Bombardıman sırasında katedralin ismini taşıyan azizin mezarı zarar görmesin diye betonla kapatılmış. Savaş bitince üzerindeki beton itina ile kazınmış. Almanya tarihini bilen her insanın yaptığı sorgulamayı ben de yapıyor ve kendime şunu soruyorum; ‘iki dünya savaşında da yıkılıp harap olan bir ülke nasıl oluyor da şu an en gelişmiş ülkelerden biri olabiliyor?’
Gökdelenler Gölgesindeki Kent; Frankfurt
Frankfurt'a araba ile girdiğimizde kafam karıştı bir anda. Kentlerle ilgili geleneksel düşünme tarzımı
altüst eden sahneler çıktı karşıma. Hızla yol alırken aynı anda hem gökdelenler hem de kısa boylu geleneksel binalar gözümün önünde akıp geçti. Sonra çok yeşil caddeler, heykeller ve kenti bir kemer gibi kuşatan ormanlarla karşılaştık. Ezberlerimizi bozacak bir şehre geldiğimizi anlamıştım o anda. Seyahat'in en büyük gücü ezberleri sarsmak değil midir zaten? Kent dışına çocuklu Servas ailemize ulaşıyoruz. Bahçeli evin bahçesinde buluştuk. İki oğlan çocuğu trambolinde karşıladı bizi. Enis takıma hemen dahil oldu. Onlarla beraber zıplarken kahkahaları birbirlerine karıştı. Sonra büyük oğlanla İngilizce dilinde futbol oynadık. Farklı bir tecrübe idi. Alman anne ve İngiliz babadan dünyaya gelen iki sevimli çocuk iki dille büyütülüyorlar. Almanya'da İngiliz okuluna gidiyorlar. Enis de iki dille (Türkçe-Arapça) büyüdüğü için Servas çifti Larissa ve Alistar ile konuşacak çok şey
yakaladık. İki dille çocuk büyütmenin güzellikleri, farklılığı ve zorluklarını paylaştık. Kafamda bir konu kendini tekrar doğrulatmıştı. Çok dille çocuk yetiştirmek elbette mümkündür. Ve belki de çocuğu çok kültürlülük ile tanıştırmanın ilk adımıdır. Avrupa'da yaygın olan kış bahçesi tarzındaki salonda şarap ve muhabbet keyfini tekrar yaşıyoruz. Yine farklı dünyalardan gelmiş insanlar, yaşam hikayeleri, bilgiler ve kişilere özel davranış biçimleri. Larissa'nın lavaş ekmek, labne peyniri, roka ve tütsülenmiş somon balıktan yaptığı dürümler şahane idi. Ferdus hemen notunu alıyor. Eve dönünce yapılacaklar listesine alınıyor. Alistar bir Avrupa bankasında
Program Linki: https://www.facebook.com/groups/95345139652/
Ertesi gün Ailemizin hayat akışına uyup onlarla beraber havuza gidiyoruz. Havuzda arkadaşları ile konuşmak kültüre ve gündemlerine dair bilgiler almamızı sağladı. Çocuklar da pek eğlendi. Veda
edip kentin bize neler sakladığını bulmaya çalışıyoruz. Cam kaplamalı gökdelenlerin gölgelerinin düştüğü eski Frankfurt sokaklarında turist, göçmen, havada uçuşan onlarca farklı dil, yüz rengi, çok kültürlülüğün nimeti farklı lezzetler (en çok dönerciler), müzikler karşıladı bizleri. Çok alımlı olmayan Goethe'nin evini ziyaret ediyoruz. Main Nehri üzerindeki köprüden kenti gece ve gündüz izlemek beyninizde unutamayacağınız kareler bırakacak. Ve büyük ihtimalle Frankfurt ne zaman aklınıza gelse bu fotoğraf gelecek gözünüzün önüne. Almanlar eski kenti ile yeni kenti içine alan tezatlar şehri yaratmışlar. Tüm çok kültürlü kentler gibi Frankfurt da çok sürprizleri, sıra dışı insanları ve kokuları içinde barındırıyor. Keşfetmeli...
Ve Frankfurt'a’ veda etme zamanı gelmişti. Hollanda’nın kıyısından geçip Belçika’nın Limburg kentine gitmek üzere yola çıkıyoruz. Arkamızda dostlar ve sincaplar.
Madenler Bölgesi; Limburg
zamanlar başlıyordu yine. Deniz’in Alevi, Anadolu ve çağdaş dünya değerlerini sentezlemiş dünyası ‘doğulu mu batılı mı olmak gerekir’ sorusuna çok güzel bir cevaptır. Beynini, yaşamını ve çevresini yenilemek için sürekli devinim halinde olan Deniz’in rehberliği de çok başarılı. Bize gösterdiği eserleri sanki ilk defa görüyormuş gibi hayran hayran inceliyor. Tamamı ile yeşil enerji ile işleyen ve yeni yapılan belediye binasının en üst katına çıkarıyor bizi özel izinle. Bu yapı Belçikalı bir Fizikçi-Matematikçi olan Ingrid Daubechies adına yapılmış ve çatısında bulunan iki göz matematikçinin güzel gözlerini temsil etmektedir. Biz de o gözlerden kenti seyrediyoruz. Kentte ilk dikkat çeken eski madenden
kalan vinçler, binalar ve yer altından taşınan toprakların biriktirilmesinden oluşmuş tepeler. 1960larda babam ve amcamın da çalıştığı bu maden bölgesi 1990ların başlarında kapanmış. 1953te meydana gelen maden faciasında 150 kadar İtalyan madenci ölünce İtalyanlar işçi göndermeyi kesmiş. Bu durum Türkiyeli, Faslı ve Yunan işçilere kapıları açmış. Yani bir anlamda burada bulunuşumuza sebep olan şey o acı maden faciasıdır.
benziyor. İçinde dönemin Şövalye komutanlarının olduğu çok eski tablolar ve eşyalar büyüleyici bir hava yaratıyor. Duvar süslemeleri, büyük pencereler, oradan görünen doğa manzaraları, bodrum kattaki sütunlar ve döşemeler zamanın zevkini çok güzel bir şekilde yansıtmaktadır. Şato içerisinde Kan isimli ilgi çekici bir sergiye denk geliyoruz. Şatonun birçok salonu ve odası kullanılarak oluşturulmuş sergide kanı çağrıştıran birçok şey konmuş. 1. Dünya savaşından kalma kanlı gömlekler, şarap yapım edevatları, şarap kokusu ve şarap yapımını gösteren fantastik video, insan kanı, lazerli kan gösterisi, kesik parmak ve kanlı tablolar çok disiplinli bir sergi olduğunu gösteriyor. Bu sergiden
çıkıp Belçika’nın meşhur patates kızartmasını yemek biraz zor geldi doğal olarak.
sunuyor. Bu defa sofrada tarih, kültür, sanat, politika yok. Dedikodu yapıyoruz bol bol. Deniz’in kaş çatmalarına rağmen aile içi, köy ve Antakya ile ilgili komik dedikodularla çokça eğleniyoruz. Az sonra Ferah bize piyano çalıyor, Iris ise tüm ısrarlara rağmen gitarını tıngırdatmıyor bile. İris ve Ferahla beraber evde olmayan üçüncü kız Gamze’nin orkestra performanslarını video kaydından izliyoruz. Akademik ve müziksel başarı hikayesi olan 4 kız çocuklu sevimli kuzen ailesine konuk olmak mutluluk ve gurur veriyor.
Avrupa’nın ve Çikolatanın Başkenti; Brüksel
bira cenneti olan Belçika’da hemen hemen her köyün bir birası mevcut. Ancak en köklü ve en leziz biralar manastır biralarıdır. Bira yapım geleneği Belçika henüz bağımızı bir ülke olmadan önce 1100lü yıllarda başlıyor. Çok çeşidi olan biraları şişeleri ve özel bardakları çok dikkat çekicidir.
ve gücünü gösteriyor. Yine de mizah sever Belçikalılar ülkenin karışmamasını patatese bağlıyorlar.
(Grand Place) iniyoruz. Yukarıdan bakılınca bir arenaya hapsedilmiş izlemi veren binlerce turisti görürsünüz. Altın gibi parlayan binaların kimisi müze, bir tanesi belediye binası, kimisi ise otel olarak kullanılmaktadır. Ulusal müzede Belçika’nın eski hallerini gösteren haritalar, tablolar ve kabartmalar kentin geçirdiği evrimi göstermek açısından önemlidir. Müzede tüm dünya halklarının kıyafetlerini gösteren bir bölüm var. Ancak burada da mizah devreye girmiş. Kıyafetleri Belçika’nın simge çocuğu Manneken Pis (İşeyen çocuk) giymiş. Belçika’nın simgesi işeyen çocuk heykeli kentin her yerinde her kılıkta karşımıza çıkıyor. Efsaneye göre, 15. Yüzyılda düşmanlar Belçika surlarının
dibine dinamit koyarken Manneken Pis adlı bir çocuk onları görüyor ve dinamit tam patlamak üzere iken dinamit fitilinin üzerine işiyor ve böylece kenti kurtarıyor.
midyeli bir kent. Kentin insanı saran özgürlük havası hemen vücudunuza sirayet ediyor. Etrafınıza ve içinize baktığınızda sanki herkes istediğini yapıyormuş, keyfi yerindeymiş gibi hissediyorsunuz. Eğlenmeye hazır, aylak, yiyen-içen ve etrafa gülücükler saçan insanların şehri
bu. Kentin kalbinden biraz uzaklaşınca turistlerin olmadığı ve doğal hayat akışının yaşandığı caddelere geliyorsunuz. Heykeller, eski binalar ve sokak resimleri sizi sıklıkla karşılıyor. Adalet sarayına sokak asansörü ile çıkmalı ve Brüksel’i gören terasında bir şeyler atıştırıp (peynirli sandviç olabilir) Belçika birasından içebilirsiniz.
alakalı bir olay yaşanıyor. Belçika başbakanı Afgan mültecilerin sığınma talebini Afganistan’ın güvenli bir ülke olduğunu öne sürerek ret ediyor. Buna tepki gösteren mülteci hakları savunucuları Brüksel’den Gent’e (66 km) kadar yürüyüş düzenliyorlar. Yol üstünde Başbakan’ın evinin önünden geçerken posta kutusuna üstünde “madem Afganistan güvenli bir ülke o zaman bu ülkeye tatile gitmeye ne dersin” yazılı bir uçak bileti atıyorlar. Ne kadar yaratıcı bir eylem, değil mi?
Heyecanlandıran bir kenti tanırken ve yaşarken yorgun düşüyoruz yine. Ancak, bu durumda sizi sevdiğiniz kuzenleriniz evde bekliyorsa o yorgunluğu pek önemsemiyorsunuz. Brüksel’i tanıyan, yaşayan, kültürünü özümseyen ve onun bilgi birikiminden faydalanan kuzenler Hasret ve Gamze’ye vardığımızda onları lezzetleri hazırlarken buluyoruz. Aileleri gibi insanı rahat ettirmeyi iyi bilen, sohbetin her anında bilgilerini paylaşmayı seven, Belçika’daki Müslümanların sisteme entegre olmamasından sürekli şikayetlenen capcanlı kuzenlerle kırk yıldır görüşüyormuşuz gibi muhabbete dalıyoruz. Enis de Hasret’in sürekli ‘Zo fil’ (çok tatlı) demesiyle coşuyor. Oynaşıyor. Keyfine diyecek yok.
Antwerp’te Nazi Kampı; Breendonk
edilmiş bir ölüm kampındayız. Buraları dolaşırken olay sanki binlerce yıl önce olmuş gibi hissediyorsunuz. Ancak, idam sehpasının
yosunlu yaş tahtalarına ve koğuşlardaki ottan yapılma yataklara dokununca bunun çok yakın zamanda meydana geldiğini hissediyorsunuz. Çeşmelerin ve tuvaletlerin pas tutmuş demirleri bile tazeliğini koruyor. Belçika’daki bu kampta Nazi işgaline karşı yer altı örgütlenmeler ve direnişler yapan Belçikalı solcuların da kaldığını öğreniyoruz. Avrupa’nın trajedisi sadece 70 sene önce gerçekleşti. Yani çok yakın bir zaman önce idi. O yüzden insanlardaki utanç da şaşkınlık da halen çok taze.
nehrin içinden izlemek hiç bilmediğiniz bir masala dahil olmak gibi bir şey. Bir anda masalın önemli bir karakteri haline geliyorsunuz. Ve bu masaldan dışarı çıkmak istemiyorsunuz. Ancak masallarda sıkça rastlanmayan bir olay başınıza gelirse direnseniz bile o masaldan çıkmak zorunda kalıyorsunuz. Teknede iken sıkça yaşanan şiddetli bir yağmura tutulmak… Teknede çok renkli ve büyük şemsiyeler dağıtılıyor ancak nafile. Sular altımıza kadar ulaşıyor. Gent böyle bir kent imiş. Her an yağmur her an güneş. Çıkarken gözüme bir ilan çarpıyor. Nehre nazır 1150 tarihli satılık bir bina. Fiyatı 2 milyon Euro.
insanlar iki hafta boyunca kent meydanını işgal etmişler. Karar geri alınıncaya kadar. Ve sonunda istedikleri oluyor. Biraya zam yapmak Belçikalılara yapılabilecek bir şey mi?
Catharina’nın beni şaşırtan yönü Anneannesinden itibaren başlayan vejetaryen geleneğinin kendisinde de devam ediyor olmasıdır. Şimdi ise 2 yaşındaki çocuğunu da vejetaryen olarak büyütüyor. Çocuğa baktım sapasağlam duruyor. Annesi de sağlığının çok iyi olduğunu teyit ediyor. Demek oluyormuş. Recai’nin mahzeninde dünyanın farklı yerlerinden getirdiği şaraplar itina ile yerleştirmiş içilecekleri anı bekliyorlar. Bizim kısmetimize 2002 doğumlu Fransız şarabı düşüyor. Catarina’nın özenle hazırladığı Belçika yemekleri ile damağımızın unutamayacağı hoş tatlar bıraktı.
vardık. Buraya gelmenin de mükâfatını aldık. Kanallarla çevrili kent olan Brugge’ü tanıdık. Bu fantastik kent altın çağını 12. ve 15.yüzyıllar arasında kanalların açılması ile yaşamış. Kanallar tekneleri ve ticareti kentin içine kadar getirmiş. Uzun yıllar sonra kanallar balçıkla kapanmaya başlayınca ticaret duruyor ve kent gerilemeye başlıyor. Anahtar sözcük ticaret değil midir zaten? Tarihte ekonomik, siyasi, felsefi, edebi, mimari ve sayılamayacak yüzlerce şeyin gelişimi uluslar arası ticarete bağlı olmuş. O yüzden deniz ya da büyük nehirlerin kenarında kurulan kentler her zaman şanslıdır. Bu kentlerde yaşayanlar da denizin getirdiği dünya insanlarını tanımları sayesinde farklı kültürlere açık oluyor ve
bunlardan besleniyorlar. Bu sebeple liman kentlerinin kültürleri, milliyetleri, alışkanlıkları ve aşkları genelde kısa sürelidir.
dokunuşta devriliverecekmiş gibi duran renkli evler daha yakından bakmanız için sizi yanlarına davet ediyor. Görgüsüzlük edip evlerin içine dantelli pencerelerden göz atınca içerde yaşayan insanları görüyor ve günlük hayatlarının akışı içerisinde yaşıyorlar. O anda binaların logo ya da film seti değil gerçek olduklarının farkına varıyorsunuz. Devasa büyüklükte Market Square’de (Pazar Meydanı) bir kahve alıp yavaş hayat ritmini, faytonlarda gezen, etrafta dolanan ve sürekli fotoğraf çeken turistleri, yörenin meşhur yiyeceği olan kara tencerelerde midyeleri yiyen ve şarap içen insanları görebilirsiniz. Gün batımına yakın ortaya çıkan ve tarihi binaların üzerinde düşen altın sarısı ışık ile fotoğraf çekme şansını kaçırmayın derim. Sonuçlar etkileyici oluyor.
sokaklarında turizm dolaşıyor. Hayatın her anı turistler için programlanmış ve onların ritmi dikkate alınmış gibi hissediyorum. Sanki yerli insanlar başka yerlere taşınmış ve yerlerini zengin turistler almış gibi bir ortamla karşılaşıyorsunuz. Hayat da bu yüzden daha pahalı hale gelmiş. Ancak Gent öyle değil. Gent’in kendi doğal hayat ritmini görebiliyor, içine dahil olabiliyor ve sokaklarda sadece temiz beyaz yüzlü değil farklı renklerde insanlara rastlayabiliyorsunuz. Çok eski taş sokaklarda dolanırken mimari sizi her daim cezp edecek ve elbette kentte yaşatılan her şeye saygılı turizm
tanıyabilmiştik. Yüzünü incelemeye hazırlanıyorduk. Elleri, saçları ve parmaklarına dokunmamıştık bile. Yüreğinin içine dalmaya da hiç fırsatımız olmamıştı. Ancak yapacak bir şey. Bir daha buluşuncaya kadar uzaktan uzağa sevmeyi öğreneceğiz sevgiliyi, bu ülkeyi.
Almanya’nın Kırsal Hayatı: Engeltal
mesafedeki Engeltaltayız. Amacımız, hem kırsal yaşamın nasıl bir şey olduğunu gözlemlemek hem de Servaslı Protestan karı koca rahip ve rahibenin günlük hayatını paylaşmaktı. Eski evler, sessiz sokaklar, nadiren görünen insanlar ve elma dolu ağaçların olduğu bir hayata giriyoruz. Etrafa bakınca 1150 tarihli Manastır ve lojman köyün en yeni binası olarak görünüyor. Mathias, eşi Elka ve kızlar bizi kapıda karşılıyor. Heyecanlı. Aile ile beraber Kilise lojmanında kalacaktık. Kızlar odayı kapınca bana kilisesinin kütüphanesinde yatmak düştü. Şanslıydım. Ev sahipleri ile sohbete
dalmadan kütüphanenin raflarında buluyorum kendimi. 1700lerden kalma tarih ve toz kokan kitapları karıştırmak ve bazı kitapların Antakya ve Mardin ile ilgili olduklarını görmek şaşırtıyor. Sabrediyorum ve ailenin yanına üst kata çıkıyorum. Yanan odun sobasının yanında özenle hazırlanmış yemek sofrasında ve şarap eşliğinde uzun sohbetler başlıyor. Servasla seyahatin böyle bir özelliği vardır. Akşam yemekleri ayin kadar özeldir ve uzun sohbetler için özellikle planlanır. Mathias Doğu kültürlerine ilgi duyan, Mardin’deki Mor Gabrial kilisesindeki eski kitapları okumak için Süryanice öğrenmeye çalışan, Antakya’nın Medeniyetler Korosunu köyüne getirtmeye çalışan, meraklı, tane tane konuşan,
dingin ve yüzünde her daim bir gülümseme olan yeryüzü dostu bir insan. Gece boyunca Ortodoks, Katolik, Protestan inançları arasındaki farkları anlattılar. Az bilgi sahibi oldukları Aleviliği de biz anlatmaya çalıştık. Müslümanların Avrupa’daki durumunu ve Almanların tutumlarını konuşmak da faydalı bir deneyimdi. Ancak en çok Türkiye kültürleri, hayatı ve siyasal durum hakkında paylaştığımız bilgiler ev sahiplerimizi tatmin etti. Bir ara bize şöyle dedi; “buradaki Türklerden bu kadar derinlemesine bilgiler alamıyoruz. Zaten uzun sohbetleri yakalamak da çok zor oluyor”. Bu kadar büyük bir Türkiyeli nüfusa-üstelik eğitimli oranı da artan-rağmen Almanlarla iletişimin iyi düzeyde olamaması beni şaşırtıyor. Bu arada bu hafta içinde 18 yaşına basan kızları Servas üyesi
olmuş ve bir yıl boyunca tek başına gerçekleştireceği Avustralya seyahatine çıkmaya hazırlanıyordu. Birçok gelişmiş ülkede var olan Gap Year (Ara Yıl) uygulaması ile gençler liseden sonra eğitime bir yıl ara veriyor ve seyahat ederek hayatta neler yapmak istediklerine karar veriyorlar. Ve genelde seyahat sırasında part time çalışarak masraflarını karşılıyorlar. Gece muhabbetti geç bitti ve ben kitapların arasında uyumaya gittim. Uyuyamadım. Kitapların arasında gece kurdu oldum. Kıtır kıtır sesleri çıkararak raftan rafa dolandım.
çanların yanına kadar çıkıyoruz. O yükseklikten ve sabahın temiz saatinde yeşillikler içinde resim gibi çizilmiş güzelim evleri izlemek huzur verdi. Köy fırınından ekmek ve köy yumurtası alıyoruz. Fırıncı ile sabah muhabbeti yapıyoruz. Yavaş yavaş. Mathias Köy dışına yürürken şöyle diyor; “Gençler büyük şehirde yaşamayı tercih edince buralar boşaldı. Tarım da bitti.” Tanıdık cümlelerdi bunlar. Demek bu sorun sadece Türkiye’de yokmuş. Gençler ne olursa olsun büyük şehrin büyüsünü, olanaklarını ve hızlı hayatını yaşamak istiyorlar. Köyde Katolik kilisesini görüyoruz. Daha küçük ve daha gösterişsiz olması bizi şaşırtıyor. Normalde Katolik kiliseleri ihtişamlı Protestan kiliseleri sade olmaları gerekmiyor muydu? Mathias hikayeyi anlatıyor bize. 1. Dünya savaşından sonra doğu
ülkelerinden gelen Katolik göçmenleri devlet kaynaşsınlar diye Protestan köylerine yerleştiriyorlar. Gelenler fakir olduğundan yapılan kilise de doğal olarak küçük ve gösterişsiz oluyor. Yani anlayacağınız ekonomik durum çoğu zaman yaptığı gibi burada da dini geleneği esnetmiş.
fotoğrafları fark ediyorum. Kıyafetler ve saçlar sıra dışı duruyorlar. Tek tek anlatıyor Mathias; anne-baba, babaanne-anneanne, büyük baba büyük anane. Hem kendisinin hem de eşinin birkaç kuşak aile fotoğrafları idi bunlar. Yine aklıma bir not düşüyor. Arşivleme, biriktirme, geçmişin tecrübesini ve bilgisini bugüne taşıma geleneği Batı medeniyetini ileriye taşıyan en büyük etkenlerden birisi olsa gerek.
Kentin Kendisi Müze; Viyana
dünyanın en yaşanabilir 2. Şehir seçilmiş (1. Melbourne).
önünde Yoga yapan, resim çizen ve müzik icra eden insanlar. Kısa süreli bir yürüyüş esnasında müzeler alanı, belediye sarayı ve katedralin önünden geçiyoruz. Her birisi hayretler içinde bırakıyor bizi. Cezp ediyor. Görsel şölenler sunuyor ancak yine de rahatsız edici düşünceler sarıyor her yanımı. Bu ihtişamın yaratılması için harcanan emek ve para başka yerlerde kullanılamaz mıydı? O dönemde yokluk içinde yaşayan büyük bir insan kitlesi varken bu kadar şatafat ve masraf haksızlık değil mi?
Her yerde kurulan stantlarda yörede üretilen geleneksel doğal oyuncaklar, takılar, elbiseler ve adını bilmediğim bir sürü ürün görüyorum. Meydanın ortasında ise bu ovada yetişen ve sezonun hasadı olan sebzeler sergileniyor. Patates, lahana, havuç, pırasa, vs. Hemen yanda ise geleneksel kıyafeti ile patates güzeli seçilen şirin kız duruyor. Avrupa’da fark ettiğim bir şey var. Hemen hemen her şeyin bir festivali düzenleniyor. Almanya’da orman festivaline bile rastlamıştım bir ara. Aslında amaç bir şeyleri kutlamaktan çok eğlenmek, yemek içmek ve hayatın ciddi yüzünü bir süreliğine unutmaktır.
iş buldum. Şu anda bir Alman-Türk derneğinde Türklerin uyumu üzerine projeler yapıyorum. Buradaki Müslümanların yerel insanlarla ilişkileri çok sınırlı durumdadır. Bunu kırmaya çalışıyoruz”. Arife ve Nihat uyum sorunu yaşamaması için çocuklarını göçmenlerin çoğunlukta olduğu yakın okul yerine yerel çocukların olduğu uzak okula gönderiyor. TV’de de birçok Türk ailenin aksine Türk kanalları yerine yerel kanallar açık. Ancak diğer yandan çocuklar da güzel bir Türkçe konuşuyorlar. Başı kapalı olan, kendinden emin, çalışkan ve kararlı bir kişilik olan Arife uyum konusunda güzel bir örnek olarak karşımıza çıkıyor. Viyana doğumlu ve aynı şekilde Tokatlı olan Nihat ise Viyana’nın
sosyal devlet politikalarını çok beğeniyor. “Burada iş kaybetme korkum yok. İşimden ayrılsam bile hayat standartlarımda çok fazla bir gerileme olmuyor. Devlet bize bakıyor” diyor. Sözü Arife alıyor ve konuyu daha ciddi bir noktaya çekiyor, “burada yalnızlıktan çok şikayetçiğim. İnsanlar birbirine gitmiyor. Yıllardır bize gelen ilk yatılı misafir sizlersiniz.” Çağımızın hastalığı. Yalnızlık. Gelişmenin, modernleşmenin ve sosyal devlet anlayışının sonucu olarak ortaya çıkan bu kimseye ihtiyacım yok tavrı yalnızlığı doğurmuş. Biz de ise insanlar ailelerine ve arkadaşlarına çok muhtaç olabiliyorlar. O yüzden kısmen de olsa yalnızlık o kadar tehdit edici bir düzeyde değildir. Yine de bu yolda hızla ilerlemekteyiz. Hem bireyselleşme, kişisel özgürlükler hem de sıkı aile, arkadaş ve komşu ilişkileri… Mümkün değil mi?
taşıyan bir insan. O da Avusturya’nın sosyal devlet politikalarını ve çok kültürlülüğe verdiği önemi seviyor. Viyana’nın daha ferah ve yabancı dostu olmasının sebebi olarak Kızıl Şehir olmasını gösteriyor. Ne demek istediğini hemen anlıyorum tabiî ki. Kent sol geleneğe sahip ve belediye on yıllardır sol partinin yönetiminde bulunmaktadır. Bir ara umumi bir tuvalete gidiyor ve beni gülümseten bir şey görüyorum. Ücret şöyle yazıyor; Büyük 1 Euro Küçük 50 Cent. Yıllar öncesinin Türkiye’si geliyor aklıma. Tuvaletlerde aynı ücretlendirme vardı. Vay be… Christian’ın yanına sokakta yaşayanların çıkardığı bir gazeteyi satan orta yaşlı bir adam yaklaşıyor. Aniden samimi bir şekilde Almanca konuşmaya başlıyorlar. Sonradan öğreniyorum ki bu adam 15 sene önce mülteci kampında Christian’ın yardımcı olduğu Sierre Leonalı eski bir mülteci. Birbirlerinin adlarını dahi hatırlamaları beni çok şaşırtıyor.
Son Durak Bir Köyde; Janoshalma-Macaristan
dönemden kalma minik arabalar, yaşlılar ve bisikletliler karşıladı. Yabancının pek gelmediği ıssız ve durgun bir köydeydik. Az sonra ev sahibimiz Miklos bir elinde meyve kovası diğer eli ile bisikleti sürer halde yanımıza geliyor. Üstü başı kir pas içinde. Bizi eve sokarken terlik ücreti istiyor. Sarsılmış bir şekilde birbirimize bakıyor ve ne diyeceğimizi bilemiyoruz. Miklos ısrar ediyor. Biz çaresiz tamam diyor ve içeri giriyoruz. Ve bize terlikleri gösteriyor. Bunlar Budapeşte’deki Servaslı ev sahibimiz Csaba’da unuttuğumuz terliklerdi. Bu kadar ciddi bir adam bizi fena işletmişti. Ancak nasıl olur da bu terlikler buraya kadar gelebilmişlerdi? Şöyle olmuş. Miklos ve eşi biz gelmeden birkaç gün önce Servas üyesi olan Csaba’nın kızında kalmışlar. Csaba da oradaymış. Miklos’a geleceğimizi orada söylemişler ve böyle bir oyun yapmaya o zaman karar vermişler. Çok akıllıca bir senaryo ve iyi oyuncu Miklos bizden tam puan alıyor. Unutulacak gibi değil. O andan itibaren Ferdus bu olayı anlatıp anlatıp tepkilerimizi taklit etti. Dalgasını geçti. Kahkahalar susmadı.
tarım işi yapıyor. Beni halen kullanmakta olduğu 35 yıllık Lada markalı arabasının şoför koltuğuna oturtuyor. Heyecanlanıyorum. Otomobil değil de başka bir alet sürüyormuş gibi hissediyorum. Garajındaki bisiklet babasından kalma ve hala kullanıyor. 47 yıllık. Ev de duvar ustası olarak ömrünü tamamlayan babasından kalma. Terasta Macar birası yudumlarken Ağustos ayında üşüyor ve yaklaşan yağmuru izliyoruz. Karşıda eski kilisenin ışıkları kim bilir kaç yüz yıldır parlıyor. Miklos köy hayatının güzelliklerini anlatıyor. Budapeşte’nin büyüklüğünden, pahalılığından ve kalabalığından şikayet ediyor. Şöyle devam ediyor; “Benim yetiştirdiklerim varken Budapeşte’de para verip meyve ya da sebze satın almak çok zoruma gidiyor”. Bu duygu bana da çok tanıdık geliyor. Macar erik rakısı ve şarabı daha birçok muhabbetin yolunu açıyor. Bu saatte bir Macar köyünde, bu evde ve yeni tanıdığım bir insanla içten sohbetler… Garip hissediyor insan.