Evrim Ağacı'ndan Bir Kitap Daha Geliyor: Şüphecilik Kitabı
Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.
Not: Bu yazı kişisel bir anlatıdır, bu nedenle diğer yazılarımızdan farklılık gösterebilir.
Editörlüğünü Çağrı M. Bakırcı'nın üstlendiği Evrenin Karanlığında Evrimin Işığı (2017) kitabını aldıktan sonra daha öncesinde kaleme aldığım Skeptikler Kılavuzu makalesini açıp "Bunu neden bir kitap haline getirmiyoruz?" diye düşünmüştüm. 2012 senesinde Skeptikler sayfasını kurduğumdan beri (Evrim Ağacı'na geçiş sürecinde yayından kaldırdım) hayallerimden biri her zaman bir kitap çıkarmaktı ve bunu gerçekleştirmek için de doğrudan -hazır bu konuda tecrübe kazanmış olan- Çağrı'yla görüştüm. Onca yoğunluğuna rağmen iki saniye bile sürmeden "Yapalım!" demesiyle iş ciddiye bindi. Zaten bilimsel metodolojiyi ve hatalı iddiaları ele alma konusunda bir eser hazırlamayı düşünüyordu, bu sebeple daha iyi bir zamanlama olamazdı sanırım.
Evrim Ağacı platformun sahtebilim ve bilimsel şüphecilik köşesiyle ilgilendiğim için, tüm bölümlerin omurgasını oluşturmam daha doğru olacaktı, böylece Çağrı da bunların üzerinden rahatlıkla geçecek, bildiklerini ekleyecek ve yazılanları revize edecekti. Onun değerli bilgi birikimi ve katkıları olmadan çok eksik bir iş yapmış olurdum. Her bakımdan eşit derecelerde iki yazarın da emeğinden çıkacak bir çalışma haline dönüştü. Benim bu kitap içerisinde eleştirdiğim konulara eskiden inanmış olmam ve Çağrı'nın akademik hayattaki ilerlemeleri ve bilimle iç içe olması bu çalışmayı ne fazla katı ne de fazla yumuşak yapmıştır. Bu yüzden kitabın sadece bilimseverler ve şüpheciler için değil, her okura hitap edecek şekilde hazırlandığını söyleyebilirim. Elbette tüm bu uğraşlara rağmen beğenmeyenlerin, eleştirenlerin ve hatta kötüleyenlerin çıkabilecek olması gayet doğaldır (hayatta hiçbir şey kusursuz değildir). Amacımız okurlardan beğeni kazanmaktan ziyade Türkiye'deki tartışma masasına yeni argümanlar getirebilmektir.
Bu çalışmanın içeriğinde antik eserlerden kayıp şehirlere, gizemli varlıklardan mistik güçlere kadar geniş bir yelpaze yer almaktadır. Bunları anlatan, savunan ve bilim-dışı açıklamalara sarılan nice kitaplar bulunmaktadır zaten. Bu yüzden biz de aynı konulara eleştirisel yaklaşan ve kapsamlı olan bir kitabın raflarda yer edinmesini istedik.
Kitabın Yazım Süreci
Belki de her yazar gibi ekranın başında otururken boş bir sayfaya bakındım ve "Nasıl başlamalıyım?" gibi bir soruyla aklımı meşgul tuttum. İlk kelime yazılabilse, zaten gerisi gelecekti... Üzerinde uzunca bir süre düşündükten sonra "200 sayfayı geçer mi? Sanmıyorum..." diye kendimi yetersiz hissetmiştim. Yine de sosyal yaşantımızla birlikte iş ve eğitim hayatlarımıza odaklanırken, yorulmak bilmeden geceleri dahi çalıştık. Belki de küçük bir kafenin aylık masrafını kapatacak kadar kahve tükettik... Bu son kısmı biraz abartmış olabilirim, ama ne demek istediğimi anlamışsınızdır.
Ele aldığımız konuların bir kısmı halihazırda yayınladığımız birkaç makalede zaten mevcut, bazı okurlar da "Bu konuyu zaten biliyorum, es geçeyim" deme ihtiyacı olabilir, ancak bunları olduğu gibi kitaba aktarmak yerine her birini sanki yeniden yazıyormuşuz gibi baştan başladık. Bu yazım sürecinde bilmediğimiz yeni şeyler öğrendik, yanlışlarımız varsa düzelttik, en son gelişmelerden faydalandık ve çok daha kapsamlı bir çalışmayı ortaya çıktı. Bir bölümü tamamladıktan sonra eklenecek başka bir şeyin kalmadığını düşünerek gece başımızı yastığa koyunca ya da seyahat ederken camdan dışarıyı seyredince "Şunu da mı ekleseydim?" gibi binlerce fikirle dolup taştık, daha sonra hatırlamak amacıyla notlar aldık. Açık alanda koşan atların attıkları hızlı adımlar gibi klavyede durmak bilmeyen parmaklarımızla 200 sayfa endişesini aşıp en nihayetinde 500 sayfaya doğru ilerledik! İnanın biz de bu durum karşısında şaşırdık, hesaplarımızı iki kere kontrol ettik, üstelik o kadar "Bu detaya gerek yok" diyerek kırptığımız yerlere rağmen. Anlatılacak o kadar çok konu, ele alınabilecek o kadar çok iddia vardı ki, ister inanın ister inanmayın, bu çalışma bu kadar detaya rağmen bir "Her Şeyin Kitabı" olmaktansa bir "Giriş Kitabı" niteliğinde oldu, çünkü her bir konu başlı başına bir kitabı hak edecek kadar detaylıydı.
Birçok kez geriye döndük, yazılan koca bir bölümü yetersiz bulup silerek baştan yazdık, yazım kurallarına ve detaylara dikkat etmek için de elimizden geleni yaptık. Mutlaka bütün bunlara rağmen gözümüzden kaçan bir şeyler olmuştur, ama her açıdan emeğimize değdiğini düşünüyorum. Böyle bir işe kalkışmanın tahmin edemediğiniz kadar apayrı bir zorluğu vardı, çünkü kitabı ele alırken "baştan sona doğru" bir ilerleme söz konusu değil. Geriye ve ileriye dönük çalışarak adeta 500 sayfalık bir makale düzenliyor gibi hissediyorsunuz. Daha öncesinde kitap yazmış kişiler ve/veya tez hazırlamış öğrenciler neyden bahsettiğimizi iyi anlıyordur. Takibimizi kolaylaştırmak için alttaki tablo gibi çizelgeler oluşturduk:
Fark edeceğiniz gibi tabloda "1. Kitap" diye belirtilen bir başlık bulunuyor. Bir önceki kitabın uzunluğundan (600+ sayfa) dolayı bazı okurların ilettiği "Keşke 2 kitap halinde yayınlasaydınız..." şeklindeki yorumları dikkate alarak bu çalışmayı tek bir kitap halinde yayınlayıp yayınlamama konusunda epey düşündük. En nihayetinde 2 kitap olmasını daha uygun bulduk (tahminen ilk kitap 300+ sayfa, ikinci kitap 200+ sayfa), üstelik bunlar bir de "Büyük Baskı" olarak ayarlanacak. Eğer Çağrı'nın ilk kitabı olan Evrim Kuramı ve Mekanizmaları (2014) gibi "Küçük Baskı" olarak ayarlamış olsaydık, toplamda 900+ sayfalık bir eser ortaya çıkacaktı ki biz bile konusu ne olursa olsun bu kadar uzun bir kitabı okumaktan çekinirdik!
Buna rağmen, birbirimizle haberleşmek için mesaj kutularımız dolup taştı, bu kitabı da baştan sona kadar birçok kez gözden geçirdik. Ama yine de sadece okunması açısından daha kolay olsun diye değil, (1) daha ucuz olması, (2) sıkıcı olmaması ve (3) taşınabilir olması açısından ikiye ayırmak verebileceğimiz en mantıklı karardı.
Sıkıcı olup olmaması konusuna da değinmek gerekirse, mümkün oldukça ağır terimlerden kaçındık ve gündelik hayattan örnekler vererek sadece aydınlatıcı değil, aynı zamanda sizleri gülümsetecek bilgiler de ekledik (bunu söylerken alaylı ve hakaret içerikli yazdığımızı ima etmiyoruz). Amaç bir şeyler öğretmekse, okuru sıkmamak ve uyutmamak gerekir. Aksine okurun bir sonraki sayfayı merakla çevirmesini sağlayacak şekilde hazırlamak lazım. Ancak, konu bilim olunca elbette arada bazı pür dikkatle okunması ve kavranılması gereken bölümler bulunacaktır. Bunun için de sakin ve en az yarım saat (aslen 1 saati daha çok tavsiye ederiz) okumak için vakit ayırabileceğiniz bir mekanda olmanız uygun olacaktır. Sadeleştirmek için epey uğraştık ve özen gösterdik, ancak takdir her türlü sizindir. Ayrıca belirtmekte de fayda var ki her iki kitabın içinde -telif hakları kontrol edilerek- 100'e yakın görsel bulunmaktadır (çünkü görsellik hem daha az sıkıcı olmasını sağlar hem de anlattıklarımızın okurun aklında canlanmasını kolaylaştırır). Birkaç grafik tasarımcıyla çalışarak kendi görsellerimizi de oluşturduk ve bilgilerimizi de denetime tabi tutmak için değerli kişilerden oluşan bir grubun kontrol etmesini rica ettik. Bu kişileri Önsöz'de "Teşekkürler" başlığı altında görebileceksiniz.
Daha şimdiden, gelecek kitap projelerimiz nasıl olsun diye kendi aramızda görüşüyoruz ve fikirlerimizi geliştirmeye devam ediyoruz. Ancak sizin destekleriniz olmadan da bunların çoğu gerçekleştirilemezdi. Sadece işin maddi kısmından bahsetmiyorum, gösterdiğiniz ilgi ve alaka da bizler için çok değerlidir. Siz var oldukça biz de var olacağız ve daha nice projelerle karşınıza çıkacağız.
Şimdiden, herkese iyi okumalar dilerim...
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci