Diyabetik ayak yaraları belirtileri ve tedavisi
Şeker hastalığı (diyabet), bazı sorun ve sorumluluklara sebep olan ve başladıktan sonra yaşam boyu devam eden bir hastalıktır. Diyabetik ayak, şeker hastalığının en önemli ve en ağır komplikasyonlarından biridir.
Şeker hastası olan kişilerin ortalama %50’si geri kalan yaşamları süresince diyabetik ayak (ayak lezyonları) gelişme riski altındadır. Bu nedenle tıbbi açıdan, sosyal açıdan ve ekonomik açıdan şeker hastalığında yaşanan ayak problemleri oldukça önemlidir.
Şeker hastalarında ayak yaralarına neden olan faktörler
Kan şekeri yükseldiği zaman ayaklarda problemler başlayabilir. Hastalar bu yaraları içeriden gelen bir sorun olarak görürler. Fakat bu yaralar dışarıdan gelen travmalara veya enfeksiyonel sorunlara bağlı gelişir. Örneğin, ayakkabıların vurması, sıkması ve batması gibi nedenlerden ayaklarda ülser gelişir. Bu ülserleşme akut hale gelen ve bütün ayağı, bacağı etkileyen gangren oluşumuna kadar gidebilir.
Şeker hastalığı tanısı konulan bir kişide şeker hastalığı ile yaşam süreci başlar ve bu süreç ne kadar erken başlar ise ayakların etkilenmesi o kadar fazla olur. Ayakların etkilenmesinde iki temel bozukluk ön plandadır.
Birinci bozukluk nöropati (sinirlerde meydana gelen tahribat), ikincisi ya hemen başlar ve etkisi hemen görülen ya da yavaş yavaş ortaya çıkan damar bozukluğudur. Bu durum sonucu hastaların ayaklarında deformasyonlar (bozulmalar) ve hissizlik nedeni ile yaralanmalar ortaya çıkar veya hastalar hissizlik olduğu için, ayakta oluşacak travmalara ve yaralanmalara dikkat etmezler.
Şeker hastalarında ayak yaraları belirtileri
Şeker hastalığının neden olduğu ayak ülserlerinde belirtiler, ayakta basınç, ağrı, kesik, yanık ve yaralanmaları hissetmeme sorunu başlayabilir. Kesik, yanık ve yaralanmalar sonrası ayak ülserleri meydana gelir.
Bazı mikropların ve mantarların çoğalması şeker hastalığında daha fazla görülür. Bakteri ve mantar iltihaplanarak daha ciddi sorunlara yol açabilir. Sinir hasarı nedeni ile kaslarda güçsüzlük başlar. Bu durum deride, yumuşak dokuda, kemik ve eklemlerde rahatsızlıklara neden olur. Bu hasarlar başladığında koşu, futbol ve benzeri aktiviteler ayaklara daha fazla zarar verebilir.
Diyebette ayaklarda oluşan hastalıklar, ayak mantarı enfeksiyonu, ayak nasırları, iltihaplı şişme, ayakta şekil bozukluğu, tırnak batması, ayakta morarma, deride çatlaklar, derin ya da yüzeysel ayak yaraları, kemik enfeksiyonu (osteomiyelid) ve gangren gibi ayak sorunlarına sebep olabilir.
Şeker hastalarında oluşan ayak yaralarının tedavisi
Diyabetik ayak tedavisi, ayakta oluşan yara ve enfeksiyonun türü, derinliği ve büyüklüğüne uygun tedavi seçeneği uygulanır. Diyabetik ayak tedavisi, uzmanlar tarafından endokrinoloji, dermatoloji, plastik cerrah, kalp ve damar cerrah, ortopedi uzmanı, enfeksiyon hastalıkları uzmanı gibi uzmanlar tarafından değerlendirilir ve soruna yönelik tedavi planı yapılır.
En önemli tedavi kan şekeri kontrolünün devamlı olarak sağlanmasıdır. Bu kontrolün sağlanması için, öncelikle diyet programının düzenlenmesi ve şeker hastalığına yönelik alınan tedavinin gözden geçirilmesi gerekir. Bu nedenle şeker hastalığı olan bireylerin düzenli olarak kontrollerine gitmeleri ve ayak bakımına dikkat etmeleri gereklidir.
Şeker hastaları ayak yaralarından nasıl korunmalı?Şeker hastalarında ayak bakımı, ayaklar üşüdüğü için sobaya yakın tutmak yanlış çünkü his kaybı olabileceğinden ayaklar yanabilir. Dışarıda çıplak ayakla dolaşmak ayak yaraları açısından sakıncalıdır. Açık ve ayağı rahatsız eden ayakkabı giymek ayaklarda yara oluşmasına neden olabilir.
Ayakkabı seçiminde önü düz ve kapalı ayağın rahat edeceği ayakkabı seçimi yapılmalıdır ve giyilecek ayakkabı tabanlık ile desteklenmelidir. Ayakkabının içten dikişli olmaması ve asla çorapsız giyilmemelidir. Ayakkabının içinde herhangi bir cisim bulunmamasına dikkat etmek gereklidir.
Şeker hastalarının, mümkün olduğunca her gün en az 40 dakika tempolu yürüyüş yapmaları, özel üretilmiş yürüyüş ayakkabısı giymeleri, yazlık ayakkabılardan uzak durmaları, parmak arası terlikler giymemeleri, ayaklarını ve parmaklarını her akşam düzenli olarak ılık suda beyaz sabun kullanarak ve sıcaklığını dirsek ile kontrol ederek yıkamaları, yıkadıktan sonra vazelin benzeri kremler işle deri yumuşatılmalı, ayaklar her gün gözden geçirilmeli ve kırmızılık, morluk, şişlik, su toplaması, yara ve benzeri sorunların varlığı kontrol edilmelidir.
Tırnaklar çok uzatılmamalı ve keserken çok dibinden kesilmemeli, pamuklu ve yünlü çorap giyilmeli, sigaradan kesinlikle uzak durulmalıdır. Bütün bu anlatılanları uymak, düzenli kontrollere gitmek, beslenmeye dikkat etmek, doktorun önerdiği yaşam tarzını yaşam süresince ciddiye almak şeker hastalarının başlıca görevleridir.