2.1.2. Sekonder Hücre Kültürü: Maksimum 50 defa pasajı gerçekleştirilebilen ve normal diploid kromozom sayısına sahip hücrelerden elde edilerek hazırlanan kültürlere denilmektedir. 2.1.3. Sürekli Hücre Kültürü: Kromozom sayıları sabit olamamakla beraber genel olarak kanser hücrelerinin kültüre edilmesiyle hazırlanmakta olup aynı zamanda laboratuvar ortamında değişim gösterebilmektedirler. Bu kültüre bilim dünyasında ölümsüz hücreler olarak kabul edilen ve günümüzde kanser çalışmalarında halen kullanılmakta olan insan serviks karsinoma (HeLa) hücreleri örnek verilebilir. 2.2.Büyüme Tiplerine Göre Hücreler 2.2.1. Adherent Hücreler: En bilinen örnekleri arasında bağ dokusu ve fibroblast hücreleri verilen, kültür kabına tutunma bağımlılığı ile kültüre edildikleri flask yada diğer kültür kaplarına yapışarak monolayer (tek tabaka) halinde gelişim gösteren hücrelerin tamamını kapsamaktadır. Split edilmek istendiğinde enzim(tripsin) yada mekanik kuvvet (kazıma) yardımıyla kültür kabından (flask, petri, well plate, vb.) kaldırılarak, besiyeri ile santrifüj sonrasında süspanse form kazandırılmış olup diğer flasklara aktarılmaktadır. Şekil 6: Monolayer büyüme gösteren hüceler 2.2.2. Süspanse Hücreler : Adherent hücrelerden farklı bir gelişim gösteren bu hücreler, tutunma bağımlılığı olamayan, kültür kaplarına yapışma eğiliminde bulunmadan çoğalım göstermektedirler. Başka flasklara aktarılmak istediğinde, herhangi bir enzime veya mekanik uygulamaya ihtiyaç duymadan aktarım sağlanabilmektedir. Bulunduğu ortamla bağlantı kurmadan çoğalabilen kan hücreleri örnek olarak verilebilmektedir. Şekil 7: Yüzeye tutunmadan, besi ortamında askıda büyüyen hücreler
Tablo 1: Adherent- süspanse hücre karşılaştırması Süspanse Hücreler Tutunma bağımlısı olmayan tüm hücre hatlarına uygun, Kültürün seyreltilmesi büyümeyi teşvik edecek şekilde etkilemektedir. Hücrelerin konsantrasyon seviyeleri büyüme sınırını belirlemektedir. Adherent Hücreler Başta primer(birincil) kültür tipi dahil olmakla beraber çoğu hücre tipi için uygun, İnverted mikroskopta görsel gözlemlenmesi kolay, Yüzey alanı büyüme oranlarını sınırlamaktadır. 3.HÜCRE KÜLTÜRÜ LABORATUVARI Hücre kültürü laboratuvarında yapılan eylemi ciddiye almak ve güvenlik uyarılarına dikkat kesilmek olmazsa olmazdır. Bu ortamda meydana gelebilecek dikkatsizlikler ve kural ihlalleri ciddi sağlık problemlerine yol açabileceğinden, kişi sadece kendi güvenliği için değil laboratuvarda çalışan başka insanları da tehlikeye atmaktan sakınmalıdır. (Hücre kültürü çeviri) 3.a.Aseptik teknikler Aseptik teknikler kültür ortamının stabil olmasını sağlamak, mikroorganizmaların ve çeşitli bulaşkanların kontaminasyonunu önlemek amacıyla gerçekleştirilen teknik uygulamalardır. Bir hücre kültüründe yapılan çalışmaların en sağlıklı şekilde gerçekleştirilebilmesi için kontaminasyon riskinin en aza indirgenmesi şarttır. Kültür ortamının kontaminasyona uğraması steril olmayan solüsyonlar ve pipet uçları, düzenli olarak sterilize edilmeyen kaynaklanmaktadır. Aseptik tekniğin unsurları steril bir çalışma alanı, kişisel hijyen, steril reaktifler, medyum ve steril kullanımdır. (Hücre kültürü çeviri). 3.b.Steril Çalışma Alanı Havadaki toz parçacıklarından ve partiküllerden (öksürme, hapşırma ve sporlar vs.) korunmanın en iyi ve elverişli yolu biyogüvenlik kabinlerinin kullanılmasıdır. Steril bir çalışma ortamı için; • Biyogüvenlik kabinleri kapı ve pencerelerden, laboratuvardaki personel geçiş trafiğinden en az şekilde etkilenebilecek bir yere kurulmalıdır. • Çalışma ortamı olabildiğince düzenli olmalı ve depolama alanı olarak kullanılmamalıdır. • Ortam çalışmadan önce ve sonra düzenli olarak %70 etanol ile dezenfekte edilmelidir. Özellikle herhangi bir solüsyonun dökülmesi halinde alan temizlenmelidir. • Hücre kültürü kabini içerisinde ateş ile çalışmak önerilmemektedir. • Biyogüvenlik kabininin yapılan çalışmada sürekli kapanıp açılması uygun değildir. Uzun süre çalışılmayacaksa kapatılmalıdır (Cell culture basics). 3.c.Personel Hijyeni Yapılacak çalışmaya başlanmadan önce ve sonra mutlaka ellerinizi yıkamanız gerekmektedir. Ayrıca tehlikeli kimyasallardan korunmak için laboratuvar önlüğü giyilmeli ve steril laboratuvar eldiveni takılmalıdır (Cell culture basics).