İran ülkesi özellikleri nelerdir?
İran ülkemizin en önemli komşu devletlerinden bir tanesi olması ve Ortadoğu’nun önemli ülkelerinden birisi olmasından dolayı hem dünya üzerinde hem de ülkemiz insanları arasında en çok bilinen ülkelerden bir tanesidir. Birçok özelliği ilgi çekici bir ülke olan İran ülkesinin bu özellikleri aşağıya maddeler halinde verilmiştir.
-İran ülkemizin komşuları içerisinde ülkemiz de dahil en büyük toprağa sahip ülkesidir. Toprak büyüklüğü yaklaşık olarak 1.648.000 kilometrekaredir (Ülkemiz topraklarının yaklaşık olarak iki katı bir toprak büyüklüğüne sahiptir)
-Başkenti “Tahran” dır.
-Ülkede tek resmi dil bulunmakta olup buda “Farsça”dır. Farsça haricinde ülkede konuşulan bölgesel diller ise Arapça, Azerice, Kürtçe, Beluçça ve Türkmence gibi diller yer almaktadır.
-İran ülkesi çok eskiye dayanan bir medeniyetten gelmiştir. Eski Medeniyetler olan Medler ve Persler İranlıların atalarıdır.
-İran’ın resmi dini İslam’dır.
-İran para birimi olarak “İran Riyali”ni kullanmaktadır.
-İran Cumhuriyeti 1979 yılında Humeyni tarafından gerçekleştirilen İran devrimi sonucunda 1 Nisan 1979 yılında ilan edilmiştir. İran özellikle Şah Pehlevi döneminde yani Humeyni’den bir önceki dönemde oldukça çağdaş ve dışa dönük bir ülke iken dini yönden yapılan devrim sonucunda günümüzdeki şekline bürünmüştür.
-İran Şii nüfusun toplam nüfusa oranının en çok olduğu ülkedir.
-İran ülkemizin komşuları içinde yine en çok nüfusa sahip olan ülkesi konumunda olup toplam nüfusu ülkemiz nüfusuna oldukça yakın bir sayıda olup yaklaşık olarak 82.000.000 civarındadır (2016 yılı verileri)
-İran ülkesinin nüfus yoğunluğu kilometrekareye 48-50 kişi aralığındadır.
-İran’ın yönetim şekli Cumhuriyet olup “Teokratik” yapıya sahiptir.
-İran’ın kuzey sınırında Hazar denizine, Güneyde Basra körfezine ve Umman körfezine sınırları bulunmaktadır.
-İran ülkesi dünyadaki en dağlık ülkelerden bir tanesidir. Yüksekliği 5000 metreye yaklaşan dağları bulunmakla birlikte özellikle Demavent dağının yüksekliği 5604 metre ile çevresindeki en yüksek dağ olma özelliğindedir. Ayrıca aralarında Kafkas, Zagros, Elburz gibi önemli sıradağların yer aldığı birçok dağa sahiptir.
-İran iklimi kurak bir iklimdir. Sadece Hazar denizi kıyılarında subtropikal iklim görülür. Kışları da özellikle iç ve dağlık kesimlerde sıfır derecenin altında seyreder.
-İran ülkesinde önemli büyüklükte çöllerde bulunmaktadır. Bu çöller içinde yaklaşık olarak 800 kilometre uzunluğunda olan ve genişliği ise 300 kilometreyi aşan, büyüklüğünün ise 77,600 kilometrekareye sahip olduğu “Kebir Çölü” bulunmaktadır. Bu çöl Elburz dağlarından başlayarak Lut çölüne kadar devam etmektedir. İran platosunun içerisinde yer almaktadır. Yani yaklaşık olarak İran topraklarının 1/20’sinden daha büyük bir alanı kaplamaktadır.
-İran dağlık bir ülke olması sebebiyle bitki örtüsü genel olarak bozkır ve ormanlardan oluşmaktadır.
-İran dünyanın en önemli petrol ihracı yapan ülkelerinden bir tanesidir. Petrol ülkenin en önemli gelir kaynağıdır. Dünyadaki petrol rezervi en yüksek olan ilk 5 ülke arasında olduğu tahmin edilmektedir.
-İran petrol ile birlikte dünyadaki en büyük ikinci doğalgaz rezervine sahip ülkesidir.
-İran tarihi çok eskilere dayanan bir ülke olması sebebiyle tarihi miras bakımından zengin ülkelerden bir tanesidir.
-İran ülkesinde resmi tatil Cuma günüdür.
-İran ülkesinde çay ve nargile neredeyse her yerde bulunmaktadır.
-İran da kravat neredeyse hiç bir kimse tarafından takılmamaktadır.
-İran “İdam” cezasının olduğu ve uygulandığı bir ülkedir.
-İran aynı zamanda orta doğunun en büyük ordularından birisine sahip bulunmaktadır.
1-Farslar (Toplam nüfusun %60’lık kısmını oluşturmaktadır)
2-Azeriler (%15)
3-Kürtler (%10)
4-Lurlar (%6)
5-Araplar (%2)
6-Kaşkay Türkleri (%2)
7-Beluciler (%2)
Ülkenin kuzeybatı kısmında “İran Ezarbaycanı” olarak adlandırılan bölge Ülkenin Farslardan sonra en büyük kitleye sahip olan Azerilerin yaşadığı yoğun bölgeye verilen isimdir.
İran nüfusunun dini dağılımı ve yapısı nedir?
İran nüfusunun neredeyse tamamına yakını Müslüman’dır.
1-Şii (İran halkının %90’lık kısmı Şii’dir. Bu oran ile dünyadaki Şii oranının ülke nüfusuna göre en yüksek olduğu ülke konumundadır)
2-Sünni (Ülke nüfusunun yaklaşık olarak %8’lik kısmı Sünni’dir)
3-Diğer inançlar (%2)
1-Azerbaycan (Kuzeybatı komşusu-432 kilometrelik sınır komşusu)
2-Ermenistan (Kuzeybatı komşusu-35 kilometrelik sınırı vardır)
3-Türkmenistan (Kuzeydoğu komşusu 992 kilometrelik sınır komşusu)
4-Pakistan (Doğu komşusu 909 kilometrelik sınır komşusu)
5-Afganistan (Doğu komşusu sınır uzunluğu 936 kilometre)
6-Türkiye (Batı komşusu sınır uzunluğu 499 kilometre)
7-Irak (Batı komşusu-sınır uzunluğu 1458 kilometredir. En uzun sınırı Irak ülkesi iledir)
1-Persopolis şehri
2-Nakş-ı Cihan Meydanı
3-Isfahan şehri
4-Keşm Adası
5-Tebriz şehri
6-Hz.Ali’nin iki oğlunun türbesi bulunan Eynali Dağı (Tebriz’e 15 kilometre mesafede)
7-İmam Meydanı ve İmam cami (İsfahan şehrinde)
8-Kırk Sütün Sarayı
9-Cuma Camii (İsfahan Şehri)
10-Ali Camii ve Minaresi (İsfahan Şehri)
11-Zurhane
12-Kerim Han Kalesi
13-Şah-e Çarağ Türbesi
14-Tebriz yeraltı mezarlığı ve kazı alanları
15-Mavi Cami (Tebriz Şehrinde)
İran ülkesinde 31 adet ostana adı verilen eyalet veya il bulunmaktadır.
Tahran (Tahran nüfusu 15 milyondan fazla olan bir metropol olup, İran’ın en çok nüfusa sahip şehridir ve başkentidir)
Kum
Merkezi
Kazvin
Gilan
Erdebil
Zencan
Doğu Azerbaycan
Batı Azerbaycan
Kürdistan
Hamedan
Kirmanşah
İlam
Luristan
Huzistan
Çaharmahal ve Bahtiyari
Kohkiluye ve Buyer Ahmed
Buşehr
Fars
Hürmüzgan
Sistan ve Belûcistan
Kirman
Yezd
İsfahan
Semnan
Mazenderan
Gülistan
Kuzey Horasan
Razavi Horasan (Razavi Horosan Eyaleti Tahrandan sonra en çok nüfusa sahip olan ikinci eyaletidir)
Güney Horasan
Elburz
Yararlanılan kaynaklar:
wikipedia.org
İran belgeseli