HUKUK ALANINDA YAPILAN İNKILÂPLAR
Cumhuriyet Dönemi’nden önceki hukuk sistemi ile Cumhuriyet ilan edildikten sonra kurulan yeni hukuk sistemi birbirinden apayrı iki sistemdir desek yanılmış olmayız. Cumhuriyet Dönemi’nden önceki yargılamalar incelendiğinde adil yargılanma hakkının doğru bir biçimde kullanılabildiği söylenemez.
Bu dönemde yargılama işi din adamları tarafından yürütülmekteydi. Bu din adamları ise kadı olarak adlandırılmaktaydı. Kadı adı verilen yargıçlar önlerine gelen uyuşmazlıkları dini kurallara göre çözümlemekteydi. Yargılamalar ise Şeriye Mahkemeleri’nde yürütülmekteydi. Cumhuriyetin ilan edilmesi ile birlikte ise tüm bu konularda değişikliklere gidildiği görülmektedir.
Hukuk alanında inkılapların yapılmasının birçok nedeni vardır. Bunlardan başlıcası çift başlılığın yarattığı sorunların çözülmesi istemidir. Çünkü öncesinde örfi ve şeri hukuk olmak üzere iki ayrı hukuk sistemi vardı. Haliyle bu iki hukuk sistemi arasındaki farklı kurallar sebebi ile birtakım problemler yaşanmaktaydı.
Bunun yanı sıra bir dine ait farklı mezheplerden insanların bulunması ya da Müslüman olmayan insanların şeri hukuk kurallarına göre yargılanması durumunda ortaya çıkan sonuçlar adil bir yargılanma olmadığının göstergesiydi. Kadın hakları konusunda ise bir düzenleme bulunmaması ise o dönemde belki de hukuk alanında en büyük eksikliktir. Tüm bu sorunları çözmek ve yeni Türkiye’ye çağdaş ve laik bir karakter kazandırmak için hukuk alanında büyük inkılaplar yapılması yoluna gidilmiştir.
Yapılan İnkılaplar Nelerdir ?
Bahsetiğimiz gibi bu alanda birçok inkılap yapılmış olsa da başlıca olanları belirtmekte fayda vardır. Bunlar;
- Şeriye Mahkemeleri’nin kaldırılması,
- Medeni Kanunu’nun kabulü,
- Borçlar Kanunu’nun kabulü,
- Türk Ceza Kanunu’nun kabulü,
- Hukuk Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun kabulü,
- Ceza Muhakemeleri Usulü Kanunu’nun kabulü,
- İcra iflas Kanunu’nun kabulü ve
- Kara ve Deniz Ticareti Kanunu’nun kabulüdür.
Bir ülkede başarıl bir biçimde hukuki yeniliklerin sağlanması için buna uygun bir zeminin bulunması gereklidir. Bu zemini hazırlamak amacıyla öncelikle siyasi birtakım devrimlerin yapıldığı bilinir. Cumhuriyet ile birlikte de öncelikle siyasi devrimler yapılarak daha sonra hukuk alanındaki inkılaplara geçilmiştir.
Türk Medeni Kanunu
Türk Medeni Kanunu tamamıyla Türklere ait bir kanun olacak şekilde oluşturulmamıştır. Bu kanun 1926 yılında o dönemde yürürlükte bulunan İsviçre Medeni Kanunu’nun bizim milletimize uygun bir şekilde uyarlanması ile oluşturulmuştur.
Ancak İsviçre Medeni Kanunu’nun bu konuda seçilmesi tesadüfi bir durum değildir. Bu kanunun dili açık ve anlaşılır olduğu için, ayrıca özgürlükçü, laik ve kadın- erkek eşitliğine önem veren bir kanun olduğu için Türk illeti adına uygulanması uygun olarak görülmüştür. Yeni medeni kanun ile evlenme, boşanma, velayet gibi konularda daha önce uygulamada olmayan kadın ve erkek arasında eşitlik prensibinin geçerli olduğu gözlemlenmektedir.
Hukuk alanındaki inkılapların önemli olanlarından bir tanesi de tekke ve zaviyelerin kapatılmasıdır.30 Kasım 1925’te verilen bir karar ile ülkedeki tüm tekke ve zaviyeler kapatılmıştır. Bunun sebebi ise dinin bahane edilerek insanların sömürülmesinin engellenmesi ve laik bir Türkiye Devleti’nin oluşturulması istenmesidir.
Tüm bu yeniliklere uygun çağdaş hukukçular yetiştirilmesi ve ülkenin yargılama alanında bağımsız ve tarafsız olması için dürüst hukukçulara gerek duyulması sebebiyle de 1925 yılında Ankara Üniversitesi Hukuk Fakültesi açılmış, ardından ise barolar ve mahkemeler kurulmuştur. Tüm bu yenilikler ile yönetimde ve yargılamada keyfiliğin önüne geçilmeye başlanmıştır.