Türkiye’de nüfusun yüzde 12’sinin engelli olduğu tahmin ediliyor ve bu 8 milyonun üzerinde bir sayıyı ifade ediyor. Engelli olmak, hayatın devam ettirilmesinde bazı zorluklar yaşattığı gibi, birçok engelli grubu için iş bulmayı da neredeyse imkânsız hale getirebiliyor.
İş hayatımın son yıllarında, gerek iş yerimdeki deneyimlerim, gerek katıldığım sempozyumlardaki edinimlerim, gerekse içinde bulunduğum bazı projelerde yaşadıklarımdan, engellilerin iş hayatına kazandırılması ve bilişimin buna katkısı üzerine kafa yorma ve tecrübe kazanma imkânı buldum. Hem duyarlılığın ve bilgi seviyesinin arttırılması ve bu sayede engelli istihdamının artırılabilmesi için BThaber’de ayda bir yazacağım. Bu fırsat için kendilerine çok teşekkür ediyorum.
Yukarıda belirttiğim üzere, engelliler iş bulmakta büyük zorluk çekiyorlar. Her engelli grubu için farklı zorluklar ve bazen de bahaneler ortaya çıkıyor. Paradigmamız engelli olmanın bir dezavantaj olduğunu söylüyor bize. Bu yüzden de önyargılı davranabiliyoruz. Peki, acaba bazı durumlarda engellerin bir eksiklik ifade etmediği, hatta avantaj da sağlayabildiği söz konusu olabilir mi?
Size çok çarpıcı ve ümit verici bir örnek vermek istiyorum.
Son yıllarda Almanya’da Asperger Sendromu (AS) olan kişiler aranmaya başladı. Asperger sendromu otizmin bir çeşidi olup, başlıca özellikleri olarak sosyal etkileşimde bozukluklar, stereotipik ve sınırlı ilgi ve eylemler, gürültü ve renklere karşı duyarlılık sayılabilir. Bu özelliklerden dolayı bu kişiler ekip çalışmasına hiç uygun değildirler, yani alıştığımız şirketlerde kabul görmezler. Peki, Almanya’da bu kişiler neden aranıyor?
Engellilerin hep eksik olan özelliklerine bakıyoruz ve güçlü yönlerini göz ardı ediyoruz. AS olan kişilerin diğer özellikleri ise uzun süre odaklanmak, detayı sevmek, mükemmeliyetçi olmak, tekrarlanan işlerden sıkılmamak. Bunlar tam da yazılım geliştiren şirketlerin aradığı özellikler. Bu yüzden Almanların yazılım devi SAP programlama ve yazılım test bölümlerinde istihdam etmek üzere, bu özelliklere sahip 650 kişi arıyor. SAP bu arayışı bir ilk değil, Berlin’deki Auticon şirketi 2011 yılından beri AS olan çalışanlara sahip ve çok olumlu tecrübelerinden dolayı sayılarını artırdıklarını söylüyorlar. Almanya’da 250 bin Asperger sendromlu var ve SAP şirketinin arayışı onlara büyük ümit veriyor. Kervana yeni katılan şirketlerden biri de Vodafone. Umuyorum kısa zamanda bu liste hızla uzayacak ve Türkiye’den şirketler de bu listede yer alacaktır.
Tabii ki bu kişilere işyerinde uygun şartların sağlanması gerekiyor. İş tanımlarının çok net olmasına ihtiyaçları var. Çalışma ortamlarında pastel renkler hâkim olmalı, mümkünse gürültü olmamalı. İşe ilk başladıklarında, bir yetkilinin kişisel ilgisi, şirkete uyumu hızlandırıyor. Bu çalışanların getireceği faydayı yaşamak istiyorsak, bu ön yatırımı yapmamız gerekiyor.
Bu örnek bana büyük ümit veriyor, çünkü çaba gösterilirse bu alanda bilişim engelleri avantaja dönüştürebiliyor.