Değerli dostlar Bolu İzzet Baysal Üniversitesinde bir zamanlar birlikte çalıştığım bir akademisyen arkadaşım, daha önce termodinamik olarak açıklamaya çalıştığım fakirlik ve zenginlik konusunda da bir yazı yazmamı benden rica etti. Ben de bu arkadaşın ricasını kırmayarak bugün sizlerle fakirlik ve zenginlik üzerine düşüncelerimi paylaşmak istedim. Dolayısıyla, fakirlik nedir? Zenginlik nedir? Bu kavramları nasıl tanımlamak gerekir? Bunların mutlak noktaları var mı? Bilimsel bakışın bu konuda ortaya koyduğu değerler nelerdir? Gibi soruların yanıtlarını bulmaya çalışacağız.
Fakirlik ve zenginlik izafidir. Zamana ve mekâna göre değişir. Biz bu konuda da her zaman olduğu gibi, yine termodinamiğin yasalarından yararlanacağız. Bu gün yararlanacağımız yasa termodinamiğin üçüncü yasasıdır. Bu yasa, entropinin mutlak olarak hesaplanmasına olanak sağlayan bir yasadır. Böyle bir yasanın varlığı, entropi gibi kaotik bir olgunun hesaplanmasına imkân vermesi açısından, özellikle biz mühendisler için büyük bir şans. Entropinin entropi olarak tanımlanması gibi bir şey.
Değerli dostlar, termodinamiğin üçüncü yasası; kimyasal olarak homojen ve mükemmel kristal yapıda olan maddelerin mutlak sıfır sıcaklığındaki (-273,15 °C) entropilerinin sıfır olduğunu ifade eder. Bu sıcaklık, aynı zamanda 0 K (sıfır Kelvin) olarak da tanımlanır. Bu sıcaklık noktasında bulunan malzemelerin sıcaklıkları yoktur. Bunun üzerinde bulunan maddelerin sıcaklık olgusuna sahip oldukları da söylenebilir. Diğer bir ifade ile bu noktanın üzerindeki sıcaklığa sahip olan tüm maddeler sıcaktır denilebilir. Bir anlamda termodinamikte soğuk kavramı 0 K üzeri için yoktur. Sıfırın üzeri sıcaktır.
Dostlar, yine termodinamiğin üçüncü yasasına göre, sınırlı sayıda uygulamalarla mutlak sıfır sıcaklığına ulaşmak da mümkün değildir. Bunun anlamı, aynı yasaya göre bu noktaya erişmenin olanaksız olduğu gerçeğidir. Zira bu nokta, aynı zamanda hareketin bir anlamda yaşamın da olmadığı noktadır. Burası bir anlamda termal olarak maddesel ölümün olduğu noktadır. Günümüzde laboratuvar koşullarında erişebilen en düşük sıcaklık 0,001 K; bakır çekirdekleri ile de 0,000001 K hatta maddenin kuantum etkileri gösterdiği 100 piko Kelvin yani 0,0000000001 K gibi sıcaklıklara erişilebilse de 0 K yani -273,15 °C noktasına erişimin imkânsızlığı, bu yasanın ortaya koyduğu bir gerçekliktir.
Termodinamiğin yasaları, fiziksel dünyada olduğu gibi sosyal, ekonomik ve diğer alanlarda da bir sınır ortaya koymaktadır. Ekonomistlere göre, termodinamiğin üçüncü yasasının ekonomi dünyasındaki yansıması; en fakir ortamlarda bile bir zenginliğin olduğu ve yaşamda mutlak yoksulluğun olamayacağı gerçeğini yansıttığı şeklinde ifade edilmektedir.
Değerli dostlar, mutlak sıfır noktasında bulunan maddelerin iç enerjileri olsa da sıcaklıkları yoktur. O noktada madde soğuktur. Onun üzerindeki her noktada ise sıcaktır.
Bu yasanın ekonomi dünyasındaki yansıması olan bu açıklama, gerçekten çok anlamlıdır. En fakir dediğimiz alanlarda veya toplumlarda bile mutlaka bir zenginlik vardır. Tüm mesele, bu zenginliği görebilmek ve onu ortaya çıkararak, insanlığın hizmetine sunabilmektedir. Zenginlikler zaman zaman toplumların aleyhine olacak şekilde, bir çatışma aracı haline getirilip kullanılsa da bu onun önemli olduğu gerçeğini değiştirmeyecektir.
Termodinamiğin üçüncü yasası, fakirliğe sınır getirmiştir. Adeta mutlak fakirliği engellemiştir. Aynı yasa, mutlak zenginlik için bir sınır getirmemiş olsa da termodinamiğin ikinci yasası mutlak zenginlik için aslında bir sınır getirmiştir. Termodinamiğin ikinci yasasına göre, ısı enerjisi şeklinde ortaya çıkan enerjilerin tamamı elektrik gibi enerjilere dönüştürülememektedir. Bu dönüşümde bir dönüşüm sınırı veya limiti vardır. Dolayısıyla bu ilkeden hareket eden ekonomistler, bu yasının ekonometrinin ilk temel prensibi olduğunu kabul ederek, değerlerin de bir dönüşüm limitinin olduğu ilkesini ortaya koymuşlardır.
Bu bakımdan, yaşadığımız hem şu dünyamızda hem de dünyamızın içinde bulunduğu şu evrende, mutlak fakirlik gibi mutlak zenginliğin de olmadığı gerçeğini, termodinamik yasaları bize adeta ilan etmektedir. Ben bu gerçeği, gitmiş olduğum pek çok ülkede gözlemedim. Çok zengin batı ülkelerinde bile fakir olarak kabul edilen ülkelerde bulunan bazı zenginliklerin olmadığına bizzat şahit oldum. Örneğin pek çok gelişmiş batı ülkelerinin, daha fakir ülkelerin sahip olduğu doğal kaynaklar, iklime ve tarıma dayalı ürünlere vs. sahip olmadığı bir gerçektir. Bu yüzden Yunus´un ifade ettiği gibi ne varlığa çok sevinmemek ne de yokluğa çok yerinmemek gerçeği, termodinamik açısından da ortaya konmaktadır. Kaldı ki yokluk diye bir kavramın da olmadığı ayrı bir gerçek olarak termodinamiğin üçüncü yasası tarafından ifade edilen bir evrensel gerçeklik olarak karşımızda durmaktadır.
Dostlar, sonuç olarak nasıl ki fakirlik içinde zenginlik varsa benzer şeklide, zenginlik içinde de fakirlik vardır. Fakirlik ve zenginlik, zenginlik ve fakirlik adeta yan yana hatta iç içe. Birbirinin yanında ve içinde. Nereden baktığımıza ve nereye baktığımıza bağlı olarak…
Bugünlük de bu kadar…
Süleyman ERDOĞAN email@example.com
Adres : Turgut Reis Mahallesiİlgi Sok. Şehit İsmal Uygun ApNo:22/A Kocasinan / KAYSERİTelefon : 0 352 235 63 63Fax : 0 352 235 84 74
KANALIMIZA ABONE OL