Transkript
1
2 2 İklim Adaleti İçin Kasım da Gerze de Buluşmaya Çağırıyoruz İklim değişikliği tüm dünya canlılarının en önemli sorunu olarak önümüzde duruyor yılı sonrasında iklim değişikliği konusunda devletlerin ve şirketlerin alacağı tavırla ilgili BM İklim Değişikliği zirveleri hızlı bir biçimde karar üretmeye çalışıyor. BM İklim Değişikliği 16. Konferansı (16. COP) görüşmesi de bu bağlamda Meksika Cancun da gerçekleştirilecek. Bu zirveye Türkiye Hükümeti de katılacak. Kyoto Protokolü nün imzalanması sonrasında Türkiye nin kömüre dayalı enerji sistemlerinden, bu bağlamda da termik santrallerden vazgeçmesi beklenirken, Türkiye önümüzdeki yıllarda 50 civarında termik santral yapılması için kolları sıvadı. Ancak, Türkiye de bizler enerjin demokratik planlanması yoluyla enerji sorunun aşılabileceğini düşünüyoruz. İklim değişikliğine yol açan plansız enerji sistemi yerine, toplum ve doğa ile uyumlu bir yaşam için yıllardır termik santraller başta olmak üzere kirli enerji sistemlerine karşı mücadele ediyoruz. Bu nedenle de iklim değişikliği konusunda aktif bir tutum içinde olmamız gereken bir dönemden geçiyoruz. Türkiye nin ve Dünyanın geleceğini yakından ilgilendiren bu dönemeçte Türkiye de tabandan gelen biz demokrasi güçleri olarak, ekolojik geleceğimizi ön plana alarak Türkiye nin enerji konusundaki politikalarını belirlemek ve uluslararası buluşmalara taşımak için bir araya geliyoruz. Bu nedenle Gerze de ekolojik bir yaşamdan yana tavır koyan tüm demokratik kitle örgütleri ile bir araya geliyoruz. 22 Nisan 2010 tarihinde Bolivya da bir araya gelen dünya halkları, iklim değişikliği konusunun devletlerin ve şirketlerin müzakere süreçlerine bırakılamayacak kadar önemli bir noktaya geldiğinin altını çizdi. Bizlerde bu noktadan hareketle, uluslararası bir hukuk sisteminin yaratılması için, enerji, tarım, kentleşme geleceğimizi tartışacağız. 29 Kasım-10 Aralık 2010 tarihleri arasında Cancun da düzenlenecek Birleşmiş Milletler İklim Değişikliği Çerçeve Sözleşmesi (UNFCCC) 16. Taraflar Konferansı (COP16) için bir araya geliyor. Kopenhag da gerçekleşen COP 15 hükümetlerin mevcut iklim kaosunun kökleşmiş sebepleri ile başa çıkacak kapasitelerinin olmadığını gösterdi. İklim değişikliğinin sorumlusu hükümetlere ve şirketlere mahkûm olmadığımızı göstermek için birlikte eylem ve mücadele örgütleyelim. Bu toplantılardan çıkacak sonuçları da Cancun ve sonrasındaki BM Zirvelerinde dünya halkları ile birlikte örgütlemeyi düşünüyoruz. Biliyoruz ki iklim adaleti sorunu sadece bizim sorunumuz değildir. Milyarlarca insanın kaderini etkileyen bir sorundur. Kirli ve atık üretme üzerinden biçimlenen bu enerji sistemleri dışında Türkiye nin enerjiyi planlayarak yeni bir gelecek kurgulamasının adımlarını atmak istiyoruz. Gerze başta olmak üzere Türkiye nin pek çok bölgesinde Amasra da, Yalova da, Zonguldak ta, Çanakkale de, Bursa da, Balıkesir de, Afşin de, Silopi de, Erzin de, Sugözün de milyonlarca insanın benzer bir kaderi paylaştığını biliyoruz. Bizler, insanlığın ve doğanın geleceğini düşünerek, tabandan gelen bir demokrasi anlayışı içinde, enerjinin demokratik planlaması yoluyla, tüketim ve üretim alışkanlıklarımızı değiştirerek Türkiye nin yaşanılabilir bir yer haline gelmesini sağlayabiliriz. Bu süreç içinde bulunan tüm kurum, kuruluş ve kişilerle birlikte yaratacağımız ortak talepler manzumesi için Kasım tarihlerinde tüm duyarlı toplum kesimlerini Gerze de buluşmaya davet ediyoruz. ekoloji kolektifi adına sahibi ve sorumlu yazı işleri müdürü: Emre Baturay Altınok dergi editörü: Fevzi Özlüer I grafik tasarım ve uygulama: Harman Saner, Samet Zeydan I ön ve arka kapak: Derya Ülker inkılap sokak 26/4 kızılay/ankara, / telefon: (0312) faks: (0312) yayım tarihi: kasım 2010 basım yeri: Kitap Matbaacılık Sanayi ve Tic. LTD. ŞTİ., Davutpaşa Cad. no: 123 K:1 Topkapı/İstanbul Tel: (0212)
3 Dünya da Ekoloji Mücadelesi Yükseliyor 3 Sırma Özdem Biyolojik Çeşitlilik Sözleşmesi 10.Taraflar Konferansı, Ekim 2010 tarihleri arasında Japonya nın Nagoya ilinde gerçekleştirildi. Konferans salonlarının hükümet temsilcilerini ağırladığı dakikalarda uluslararası çiftçi örgütü La Via Campesina nın öncülüğünü yaptığı binlerce insan yaşam üzerinde kurulan patentleri, terminatör gen kullanımını, yerel halkların izni olmaksızın doğa varlıkları üzerinde tasarrufta bulunulmasını ve biyolojik çeşitlilik ve iklim değişikliğine karşı geliştiren her tür piyasa mekanizması çözümünü protesto ettiler. Bu protestolar sürerken, 200 devletin çevre bakanlıkları Nagoya toplantısı ile Birleşmiş Milletlerin biyolojik çeşitlilik kayıplarının önümüzdeki yıllarda yaratacağı ciddi sonuçlarının boyutlarını ve bu sonuçlara karşı BM nin yeni stratejisini belirlemek üzere müzakelere başlamıştı. Bu müzakereler sonucunda çıkan Nagoya Deklarasyonu nun taraflar tarafından onaylanması halinde 2020 yılında yürürlüğe gireceği düşünüldüğünde salondakilerin sokaktakilerin talepleri konusundaki tavırlarını anlamak güç değil. Küba, Venezuella ve Bolivya nın görüşmelerin yetersiz olduğunu ve fakat karşı çıkılmasında bir fayda görmemeleri de Nagoya dan da köktenci bir çözüm arayışı çıkmayacağı, halkların acil sorunlarına karşı somut çözüm umutlarının yine önümüzdeki 10 yıl sonraya devrettiğini anlıyoruz. Sermaye Tedirgin BM nin ekim ayının sonlarında yayımladığı raporda ise iş dünyası açısından, türlerin ve ekosistemlerin kaybının yarattığı finansal risklerin uluslararası terörizmin yarattığından daha büyük bir tehlikeyi içerdiği ne yerildi. Buna göre BM biyolojik çeşitlilik sorununun finans dünyası, sigortacılık ve bankalar açısından yarattığı mali yükün 50 milyar doları bulabileceğinden yakınıyor ve buna karşı mümkün olduğunca dışsallıkların içselleştirilmesini öneriyor. Ancak yaşanınla küresel yıkımı da bir yatırım alanı haline getiren şirketler, biyolojik çeşitlilik konferansı gibi uluslararası toplantılarda devletlerle birlikte yükümlülük altına girmekten kaçıyor. Yaşam, Direniş ve Çevresel Adalet İçin Uluslararası Yürüyüş Sosyal ve ekonomik yıkımdan etkilenen binin üzerinde kadın ve erkek; çiftçi ve yerli; kentte ve kırda yaşayan insan, cancun/mexico da 5 kafile halinde yürüyüş yaparak 29 Kasım- 10 Aralık 2010 tarihleri arasında BM İklim Değişikliği Taslak Sözleşmesini görüşmek üzere toplanan umarsız egemen ülkeleri ve kapitalistleri protesto etmeyi planlıyorlar. Bu yürüyüş, Çevresinden Etkilenen İnsanların Ulusal Meclisi tarafından, Uluslararası Çiftçi Hareketi La Via Campesina tarafından ve Birleşik Devletler, Kanada ve Meksika da yer alan pek çok farklı hareket tarafından organize edilerek ilk olarak San Luis Potosi, Guadalajara ve Acapulco da başlayıp diğer kır, kent ve öğrenci hareketleri ile birleşerek 30 Kasımda çevresel ve sosyal adalet talebini sunmak üzere yapılacak. Diğer iki yürüyüş korteji ise Oaxaca ve Chiapas dan yola çıkıp 3 aralıkta Cancun da olmak üzere La Via Campesina tarafından organize edilen Çiftçilerin ve Yerlilerin Kampı nın açılış törenlerine katılacak. Dipten Gelenlerin Sesi Büyüyor İkizdere nin sit alanı ilan edilmesi, Senoz vadisinin sit yapılmamasının itirazı, Munzur Vadisi ndeki baraj karşıtı hukuki kazanımlar, son düzlükte Tabiatı Koruma Kanunu ile göğüslenmek isteniyor. Nükleer karşıtları yargılanırken, Derelerin kardeşliği temsilcilerinin her açıklaması adım adım izlenirken, yeni güvenlik konseptinin hangi zeminde tarif edildiğini iyi görmek gerekir. Suyun Ticarileştirilmesi Hayır Platformu nun İstanbul daki buluşmasından da bir kez daha anlıyoruz ki Türkiye de çevre mücadelesi giderek bir ekoloji mücadelesi haline dönüşüyor ve uluslararası alanda da muadillerini bulmaya başlıyor. Hükümetin çevre mücadelelerini yalıtma süreçleri karşısında daha fazla ortak mücadeleye dünden daha fazla ihtiyacımız var.
4 4 Tabiatı ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu Tasarısı: Yabancılaşma, Mülksüzleştirme* Ekoloji Kolektifi Derneği Değerlendirmesi doğa koruma Kamu Yönetiminde 2000 li yıllarla birlikte yaşanan dönüşüm etkisini Doğa Koruma alanında da gösterdi. Tabiatı ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu Tasarısının ekim ayının son haftasında meclis gündemine taşınması ile Kamu Yönetimi Temel Kanunu Tasarısı olarak bilinen ve tüm kamu yönetimini düzenleyen Kanun döneminde yaşanan tartışmaları bir kez daha hatırlama zorunluluğu doğdu. Kamuoyunda her ne kadar milli parkların, sitlerin ortadan kaldırılacağı yönünde bir propaganda üzerinden kanuna karşı set oluşturulmaya çalışılsa da bu tartışmalar hem gerçeği yansıtmaktan uzak, hem de yaşanan dönüşümü açıklama konusunda bir ipucu vermekte yetersiz kalıyor. Kültür Doğa dan Kopartılıyor Türkiye nin 100 yılı aşkın koruma pratiği dikkate alındığında, kültürel ve doğa varlıklarının bir arada korunmasını esas alan bir koruma yaklaşımı gelişmiş ve bu konuda zayıf da olsa uygulama tarzları olgunlaşmıştır. Söz konusu ettiğimiz Tabiat Kanunu ile getirilen ilk düzenlemenin esasının, kültür varlıklarının korunması ile doğa varlıklarının korunmasının birbirinden ayrılmasına yönelik hukuki, idari ve siyasi bir düzenlemeye yöneldiği anlaşılıyor. Kültür varlıkları, Kültür ve Turizm Bakanlığı nın uhdesinde doğa varlıklarının ise Çevre ve Orman Bakanlığı nca korunmasıkullanılmasına yönelik bir alt yapı oluşturulmak istenmiş. Bu anlamıyla da doğa varlıkları, tarihten ve kültürden kopartıldığı gibi diğer yandan da kültür varlıkları kapsamında bırakılan arkeolojik ve tarihi sitlerdeki varlıklar doğadan kopartılmıştır. Kültür varlıkları salt bir binaya, bir mekâna indirgenmektedir. Böylesine bir düzenlemenin gerekçesi olarak Kültür ve Tabiat Varlıklarını Koruma Kurullarının doğa varlıklarını korumaya yönelik teknik yetersizlikleri, bütçe sorunları gösterilmiş olsa da işin esası gözlerden kaçırılmaktadır. Soru şudur, Nasıl olacak da kültür varlıkları ve doğa varlıkları birbirinden ayrılacaktır? Pek çok arkeolojik bölge aynı zamanda doğal sit alanı niteliğindedir. Bu alanlardan hangisini kim koruyacaktır? Sistem kurma arzusu ile yola çıkan uyum sürecinin aktörleri yeni bir yetki karmaşasının, korumamanın alt yapısını oluşturmaktadır. Soruyu burada bırakmadan ilerleyelim. Kanun Tasarısına göre bir alan birden fazla koruma statüsüne sahip olamayacaktır. Bir alan bu Kanun çerçevesinde Koruma Alanı, Korunan Alan..vb statüde koruma alanı ilan edildiyse başka bir koruma statüsünden yararlanamayacaktır. Bu durumda bir alan gen kaynağı alanı ilan edildiyse aynı alan, kuş koruma alanı ilan edilemeyecektir. Ya da bir alan kuş koruma alanı ilan edildiyse aynı alan arkeolojik sit alanı ilan edilemeyecektir. Bu şekilde bir alanın koruma statüsünün de esnekleştirilmesi kolaylaşacaktır. Tabi böyle bir statüden kurtulmak da eski koruma rejiminden çok kolay olacaktır. Kültür varlıkları ile doğa varlıklarını ayrıştırarak koruma ve kullanma dengesinin sağlanmasına yönelik bir politika ilk etkisini yetki karmaşasında yaratacak, bu sorun doğanın ve kültür varlıklarının esnekleşerek daha korumasız bir biçimde kullanılmasının önünü açacaktır. Tabi kültürün, doğa olandan yalıtılarak bir taş yığını olarak görülmesi de yıllarca iktidardakilerin ağzından dökülen sözcüklerin yasa haline geldiğinin de ilanı olarak görülmelidir. Yeniden Temellük Kültür ve doğa varlıkları birbirinden ayrıştırılarak bir koruma rejimi oluşturulmaya çalışılırken, kanunu amaç maddesinde kanunun kara, kıyı, sucul ve deniz alanlarındaki ulusal ve uluslararası öneme sahip tabii değerlerin, biyolojik çeşitliliğin ve peyzajın muhafazası doğrultusunda koruma kullanma dengesinin sürdürülebilirliğinin sağlanacağı vurgulanıyor. Burada peyzaj ile vurgulanan kırsal ve kentsel peyzaj değerleri olduğu anlaşılıyor. Bu anlamda da kentsel alanlarda da kentsel peysaj alanlarında da bu kanunun uygulanmasının önünde her hangi bir engel yok. Zaten Kanun un ikinci maddesinde belirtilen Boğaziçi Kanunu ile Gelibolu Yarımadası Tarihi Milli Parkı Kanunu dışında bu kanunun uygulanacağı hükme bağlanıyor. Bu nedenle bu Kanun un temel ve kanunlar üstü bir kanun niteliğinde tasarlandığı anlaşılıyor. Bu bağlamda da belirtmek gerekir ki, kentsel değerlerin kullanılmasında da bu Kanun un ilkeleri hayat bulacak. Sit kavramını arkeolojik ve tarihi sit olarak daraltan ve doğal sitler için yeni koruma-kullanma dengesi rejimi öngören bu kanun tasarısının belirsiz kavramları arasında kentsel alana doğru genişleyen dili, planlama kavramını da bu yeniden temellik siyasetinin bir unsuru olarak kurguladığı anlaşılıyor. Ekolojik alan yönetimini, bu anlamda alanın makro değerlerinin belirlenmesi sürecini de bakanlığın inisiyatifine ve kurullara havale ettikten sonra, çevre düzeni planlarında da korumaya yönelik planların kullanılması gerektiğini vaz ediyor. Tabi bu zorunluluk alanının ilkelerine uymak kaydıyla. * Ekoloji Kolektifi nin tarihinde Tabiatı ve Biyolojik Çeşitliliği Koruma Kanunu Tasarısı gündemi ile yaptığı çalışma toplantısının sonuç metnidir. Bu metin, Nimet Özgönül, Ilgın Özkaya Özlüer, Ceren Gamze Yaşar, Fevzi Özlüer tarafından kaleme alınmıştır. Derneğimizin konuyla ilgili ayrıntılı raporu kasım ayı içinde açıklanacaktır.
5 5 İlkeler: Koruma mı Kullanma mı? İlklerin düzenlendiği kanunun 4. maddesi, Tabiat, biyolojik çeşitlilik ve peyzaj değerlerinin muhafazası ile sürdürülebilir kullanımının sağlanmasına ilişkin, korunan alanlarda koruma ve kullanım kararlarının uzun devreli gelişme planları veya her tür ve ölçekteki planlar ile belirlenmesi esastır. Biçiminde başlıyor. İlk ilke, ilk söz önemlidir. Bu anlamda temel ilke olarak malum sürdürülebilir kalkınma ekseninde, doğa ve kültür varlıklarının nasıl piyasalaştırılacağının temel ilke olarak benimsenmesi tüm gerçekliği açığa çıkartıyor. Oysaki bu kanun gerçekten bir koruma niteliği taşısaydı ya da onların deyişiyle koruma kullanma dengesini sağlama amacı olsaydı temel ilke olarak, 4. maddenin f bendi ile başlaması gerekirdi. Buna göre de temel ilke, Tabii yaşama alanlarında; peyzajın, biyolojik çeşitliliğin ve ekosistemlerin korunması, devamlılıklarının sağlanması, iyileştirilmesi ve bu alanlardaki bitki ve hayvan türlerinin muhafazası temel ilke olmalıydı. Ama kanun yapıcı sözünü ve niyetini hiç gizlemeden, ilkelerin temel giriş cümlesini, korumayı lağvedecek biçimde düzenlemiştir. Tabiat Kanun u Üstün Kamu Yararı İradesini Ele Alıyor Korunacak alanlarda verilen izinlerle ilgili Kanun un 15. maddesinde ki düzenlemeye göre, Tabiatı koruma alanları, yaban hayatı koruma sahaları, gen koruma alanlarında ve korunan alanların mutlak koruma bölgelerinde hiçbir kullanıma izin verilemez, intifa ve irtifak hakkı tesis edilemez. Ancak, bu alanlarda ülke düzeyinde, üstün kamu yararı ve stratejik kullanımı gerektiren kullanma izni, intifa ve irtifak hakkı Bakanlar Kurulu kararı ile verilebilir. Birinci ve ikinci fıkralara göre verilebilecek izne dayanarak gerçek ve tüzelkişiler lehine tesis edilecek intifa veya irtifak hakkı süresi yirmi dokuz yılı geçemez. Ancak, Bakanlığın uygun görmesi halinde bu süre kırk dokuz yıla kadar uzatılabilir. Hazinenin özel mülkiyetindeki taşınmazlarla ilgili olarak Maliye Bakanlığının uygun görüşü alınır denilmektedir. Türlerin ve tabii yaşama alanlarının korunması ve ekolojik etki değerlendirmesi başlıklı 16. maddede de Korunması gereken yabani bitki ve hayvan türleri ile yaşama ortamları ile ilgili plan, proje ve faaliyetlerin muhtemel etkileri için ekolojik etki değerlendirmesi yaptırılır. Bu tür ve habitatları tahrip eden faaliyetlere izin verilmez. Ancak, üstün kamu yararı bulunması halinde tahrip unsurlarını en aza indirecek tedbirlerin alınması şartıyla Bakanlıkça izin verilebilir. Bu durumda Bakanlık biyolojik çeşitlilik üzerindeki etkiyi telafi edici tedbirleri alır veya aldırır. Biçiminde düzenlenmiştir. İstisna yaratmanın genel bir düzenleme biçimi haline aldığı bu norm tekniğinde dikkat edileceği gibi Kanun, kamu yararını değil üstün kamu yararını esas alarak düzenleme yapmıştır. Üstün kamu yararı kavramı daha önce yargı kararlarıyla hukuk dünyasında içtihat haline gelmiştir. Yarışan iki hak olduğunda, yargı, çevre sağlığından çevre hakkından yana tavır alarak mahkeme kararlarında üstün kamu yararını ön plana alarak kararlar vermişti. Şimdi siyasi iktidar üstüm kamu yararı kavramı üzerinde hegemonya kuruyor. Bu konuda, ben karar veririm diyor. Anayasa değişikliği ile birlikte düşündüğümüzde, düzenlemede kamu yararının ve üstün kamu yararının ne olacağını biz karar veririz denilmektedir. Her türlü habitat ve doğa alanında tahribatı en aza indirerek bu alanların kullanma hakkının devrini düzenleyen Yasa, aynı zamanda yıllardır genetik zenginliği, doğal görünümü şirketler içinde iyi bir yatırım alanı olarak görülüyor. Mülksüzleştirme Özel olarak korunan yabani bitki ve hayvan türleri ve yaşama alanları başlıklı 17. maddenin 3. fıkrasında Korunan alanlarda endüstriyel kullanıma konu edilecek yabani bitki ve hayvan türlerinin tabii ortamlarından toplanması, kullanılması ve elverişli bir konumda muhafaza edilmeleri için gerekli tedbirler Bakanlıkça alınır veya aldırılır. deniliyor. Kanun bu düzenlemesi daha önce Tohumculuk Hakkında Kanun da olduğu gibi kırsal alanda yaşayanların bir hakkını daha elinden alıyor. İlaç, tohum, gıda sanayinin önemli hammaddelerinin kanun doğrultusunda şirketler tarafından yapılmasına yönelik düzenleme yapılıyor. Dağlardan tıbbi bitki toplayarak köy pazarlarında geçim sağlama devri kapanıyor. İlaç ve genetik endüstrisi gen kaynağı niteliğindeki alanların denetimini sağlayacak biçimde, Bakanlık eliyle bir serbesti düzeninin olanağına kavuşuyor. Gelirler Başlıklı 28. maddede de Kamu kurum ve kuruluşları hariç olmak üzere korunan alanlardaki izin haklarına dayanılarak yapılacak her türlü tesislerden proje bedeli tutarının %3 ü oranında tahsil olunacak bedeller. Sadece bu düzenlemenin kendisi bile yaşanacak olumsuzlukların habercisidir. Tüm genetik varlıklar, ekolojik açıdan hassas bölgeler bu madde doğrultusunda ticari işletme baskısı altında kalacaktır. Merkezi yerde büfe açmaktansa, merkezi yerde milli park kapatmak daha iyi bir yatırım olacaktır. İşletme yetkisinin devrini düzenleyen 34. maddede ise Tür ve habitatların korunması için gerektiğinde işletme yetkisi, talepte bulunmaları halinde il özel idarelerine, belediyelere, bu Kanunun amacına uygun faaliyetleri yürütmek üzere kurulan vakıf veya derneklere Bakan onayı ile devredilebilir. Denilmektedir. Burada ilk dikkat etmemiz gereken husus, devir yetkisinin Bakan eliyle yapılmasıdır. Bu kamu yönetiminde tek adam anlayışının aygınlaşmasına yol açacaktır. Bakana yakın olmak, bu işletme devirlerini almak için bir avantaj saplayacaktır. Bu şekilde bir düzenleme, yıllardır doğa koruma alanında çalışan pek çok dernek ve vakfın daha fazla iktidar dolayımlı siyaset üretmesine yol açacaktır. Hele ki koruma kullanma dengesinin bürokratlardan oluşan kurullar eliyle yapıldığı göz önüne alındığında, koruma sürecinden toplumun zayıf kesimlerinin ve doğanın kovulduğu anlaşılmaktadır.
6 6 ekososyalist forum Ekolojik Dünya İçin Tartışma Notları: Kestirme Yanıtlarımız Yok, Politik İddiamız Var Göksu Deniz İstanbul da 1-4 Temmuz 2010 tarihleri arasında gerçekleştirilen Ekososyalist Forum öncesinde, 5 hazırlık toplantısı gerçekleştirdik. İstanbul, Bursa, İzmir, Ankara, Ulukışla da gerçekleştirdiğimiz toplantılar ile ekososyalizm mücadelesini tabandan bir siyasal hareket olarak örgütlemek için yaklaşık iki yıldır harcadığımız çabanın somut durumu hakkında fikir sahibi olduk. Toplantıları 40 a yakın yerel ve ulusal örgüt, toplamda da 300 kişi ile bu tartışmaları yürüttük. Bu tartışma toplantılarıyla ilgili tüm belgeleri ekolojistler.org sitesinden yayınladık, burada da forum hazırlık toplantılarında öne çıkan tartışmalar üzerinden bir değerlendirme sunuyoruz. Ekososyalist Bildirge, 2009 yılında Belem Dünya Sosyal Forumu kapsamında yapılan Ekososyalist Forumda kabul edilmişti. Pek çok sol, sosyalist çevre için ekolojik kriz konusunda kestirimde bulunma süreci hızlanıyor. Artık geç kapitalistleşmiş ülkelerin solcuları da ekoloji alanında örgütlenmenin önemini görmüş görünüyor. En kötüsünden bu alanda bir kitle tabanı olduğunu varsayıyorlar. Ancak ekososyalistlerin, temel meselesi teorik ve pratik bir güncellenmedir. Kendilerini sorunun yakıcılığı ve güncelliği gibi a priori bir zemine hapsetmeden, süreçle daha ontolojik bir yerden ilişkileniyorlar. Ama solun geneli için ekolojist pratikleri kavrayacak biçimde şu sorunun yanıtını vermek gerekiyor: Neden ekososyalist bir foruma ihtiyaç var? Türkiye de yürütülen ekoloji mücadelesi, hem sol hareketler hem de dünya deneyimleri için önemli katkılar sunabilecek nitelikte ve yoğunlukta gelişiyor. Bu sorunlar temelinde ekolojik kriz etrafında, antikapitalist ve enternasyonel bir mücadele sürecini oldukça önemli görüyoruz. Bu süreçte doğanın ve insanın sömürüsüne karşı nasıl bir siyaset tarzı geliştirilmelidir sorusuna yanıt arıyoruz. Bu bağlamda da ekolojik toplumun kurumsal olarak inşasına yönelik politik önermeler geliştirebilmeliyi umuyoruz. Bu süreçte geçen yıl ekososyalist iletişim ağı oluşturuldu. Bu ağ üzerinden iletişim devam ediyor ve ekososyalislerin Belem Bildirgesi ne de bu iletişim ağı üzerinden imza toplandı, dünya ile
7 eş zamanlı olarak bu süreç örgütleniyor. Ekososyalist mücadelenin fikri gelişmesi devam ediyor ve bu nedenle tabanı genişletmek ve tartışmaları derinleştirmeye çalışıyoruz. Ekoloji mücadelesinin içinde temelde üç sorun alanı ile uğraşıyoruz. Bu mücadele alanının, yerelci ve tepki hareketi taşıyan çalışmaların birbirleri ile eklemlenmesi için antikapitalist bir politik hatta çekilmesi amacıyla yapılması gerekenler; mikro milliyetçi ve hemşehrilik zemininde büyümeye çalışan hareketlerin milliyetçiliklerin ötesinde enternasyonel ve farklılık içinde birliği esas alacak zeminlerin nasıl yaratılması gerektiği ve yerel örgütlenmelerde statü ve hiyerarşilerin kurumsallaşmasını engelleyecek heteroseksist siyasete karşı kadın ve erkeklerin eşit temsil ve karar alma süreçlerinin nasıl örgütlenmesi gerektiği önemli sorun alanlarıdır. Bu anlamda ekoloji mücadelesinin tabandan, kendi özörgütlülüğünü inşaya yönelmiş, meclis tarzında çalışan örgütlenmelere ihtiyaç duyduğunu, hareketlerin, emek mücadelesi cephesi içinde ekolojist bir sosyalizm için verecekleri mücadelenin antikapitalist, milliyetçilikleri aşan ve kadın erkek eşitliğini esas alan bir tarzda geliştirilebildiği sürece bu mücadelelerin büyümesinin yolunun açılabileceğini biliyoruz. Bu nedenle ekoloji mücadelesinin, çevre mücadelesine indirgenemeyeceğini, bu mücadelenin yeni dünyanın bugünden kurulması için politik, örgütsel ve ideolojik birikimin sağlanması üzerine kafa yoruyoruz. ASF sonrasında da ekososyalistler olarak, hareketlerin hareketi için tüm çabayı sarfetmeye devam ettik. Avrupa Eksosyalist Forum sürecine hazırlık toplantılarında da bu politik eğilimimiz doğrultusunda çalışmalar yaptık. Ankara da gerçekleştirdiğimiz hazırlık toplantısında, Uluslararası Ekososyalist Ağ Yürütme Kurulu Üyesi Klaus Engert, ekososyalist hareketlerin birbirleriyle ilişki kurması, enternasyonalist bir tarzda anti kapitalist mücadele verilmesi için çaba sarfetmeleri gerektiğini vurguladı. Bu bağlamda da Bolivya da gerçekleştirilen, Dünya Halkları İklim Değişikliği Zirvesi nin, ekososyalistlerin politik olarak da doğrulandığının ve sosyalizmin ekolojist bir karakter taşıması gerektiğinin öneminin altını çizdi. İklim değişikliği sorununun her gün giderek daha fazla etkisini hissettirdiği, Bolivya da Cocohambo da eriyen buzulları işaret etmek için Morales in bu toplantıyı bu bölgede topladığını işaret etti. Konuşması sırasında, üretimcilik ve tüketimciliğe dayanan toplumun değer yargıları ile hesaplaşarak, yaratılan bir ihtiyaçlar sistemi üzerine kurulu kapitalizmden kurtulmak için, doğa içinde bir varlık olarak, doğa ile birlikte özgürleşmenin yolunun kapitalizmden ve köhneleşmiş üretim araçlarından, tüketim kültüründen kurtulmak olduğunu vurguladı. Bunun için hem gündelik hayatımızı hem de kendi üretim ve tüketim tarzımızı köklü değişikliklere zorlayacak bir politik ve gündelik değişimin yaşamak için kaçınılmaz olduğunu vurguladı. Bu süreçte, ekososyalistlerin forumlar yoluyla kendi politik ve örgütsel olanaklarını tartışabilecekleri zeminlerin yerel mücadele ağlarının zenginleştirilmesi ile gelişebileceğinin altını çizdi. Mustafa Bayram Mısır ise, Ekososyalist Manifesto nun ilanından itibaren ekososyalizmin sosyalist mücadeleye katkısının, türdeşleştirmeye dayalı evrenselci algının fikren ve politik olarak kırılmasına olanak sağlaması -kozmopolitizm- ve bu anlamda da hiçbir türün bir diğerinden üstün olmadığı insan varlığını -türcülük eleştirisi- ve hiyerarşik düşünme alışkanlıklarını köktenci bir tarzda eleştirdiğinin altını çizdi. Kozmopolit bir dünyada bitkilerin, dillerin, kültürlerin çeşitliliğini sağlayacak yegane sistemin kapitalizmi aşamayı hedef almış ve türcülükle politik olarak da hesaplaşmış ekolojist sosyalist bir bakış olacağını vurguladı. Bursa da ki hazırlık toplantısı sırasında Doğader adına Caner Gökbayrak ın yaptığı Kapitalizmin Can Damarı: Tüketim konulu sunumda ise ekososyalist politikanın diğer bir yönelimi açığa çıkarıldı. Gökbayrak, reklamlar, kredi kartları cazip ödeme koşulları ile tüketime yönlendiren insanlar, kapitalizmin var oluşunun temel dayanak noktası durumuna getirilmiştir, dedi. Dünya kaynaklarının bu tüketimi karşılama noktasında aşırı zorlanmakta, çevre 7 ve doğa hızla yıkıma uğratılmakta ve kirletilmektedir. Gelişmiş ülkelerdeki sıradan bir vatandaşın tükettiği kadar dünyadaki tüm insanların tüketmesi durumunda dünya kaynaklarının buna yetmeyeceği ve dünya gibi 5 gezegene daha gereksinim duyulacağı hesaplanmıştır. Kapitalizm, teknolojik gelişimi, tüketimi arttırmakta ana kaldıraç olarak kullanmaktadır. Toplum, farkında olmadan tüketim canavarı durumuna getirilmiştir. Kapitalimin başta ucuz insan gücü kullanımı olmak üzere üretim süreçlerini optimize etmesiyle, bol ve ucuz ürünlerin pazara çıkmasına yol açmakta ve bu da tüketimi hızlandırarak çevresel kirlilik ve yıkımlara neden olmaktadır. Kapitalizmin, son icadı olan kullan-at ürünleri çeşitlendirerek günlük yaşantımıza daha çok sokmasıyla tüketim son evresine erişmiş olmaktadır, diyerek bu alanda güncel politik sorumluluklarımız olduğunu vurguladı. Bursa daki Forumun açık kürsü ve söyleşi bölümünde ise bu olumsuz yönelişin karşısında düşlediğimiz Başka bir dünya mümkün sloganının temelinde özgür, paylaşımcı ve doğayla uyumlu bir gelecek söylemiyle nasıl bir dünya düşlendiği ortaya konulması gerektiği vurgulandı. Aşırı tüketimin bağlı olduğu aşırı üretim ve üretimin temel ögesi işgücü kullanımında resmi günlük 8 saat çalışma yerine 5-6 saatlik çalışmayla herkese iş, sağlıklı, dengeli ve doğayla uyumlu bir yaşamın mümkün olacağı ilkesi üzerinden çalışma yürütülebileceği önerisi geliştirildi. İzmir deki forumun açılış konuşmasını Ekoloji Kolektifi adına yapan Fevzi Özlüer, Kopenhag Zirvesi nin başarısızlığı sonrasında ortaya çıkan İklim Adaleti Hareketi ne ve Bolivya da gerçekleştirilen Dünya Halkları Konferansı na dikkat çekti. Ekososyalist bir çalışma olarak eksenlerine emek ve doğa sömürüsünü aldıklarını belirttiği konuşmasında bugün ekolojik krizi karakterize eden bu ikili sömürüye karşı anti kapitalist mücadele yürütülmelidir dedi. Ekolojik krize karşı, enternasyonel bir mücadelenin zorunlu olduğunu vurgulayan Özlüer, yereldeki mücadelelerin, öncelikle milliyetçilik ve hemşehrilik sınırları içerisinde, sorunu yalnızca kendi coğrafyasından uzaklaştırmak
8 8 üzerine kurulduğunu; bunun ise yerele hapsolmuşluk sonucunu doğurduğunu belirtti. Bu mücadelelerin antikapitalist bir tarzda ve emek-doğa sömürüsü ekseninde örgütlendiği takdirde, kendi sınırlarının ötesine geçebileceğini belirtti. İkinci sorunun ise yerel kimi iktidar odaklarının, sorunu merkezden tanıdık üzerinden çözmeye ve şirketlerle müzakere süreci üzerinden ilerlemeye çalıştıklarını ancak yaşanan pratiklerin müzakere ile bir sonuca varılamadığını gösterdiğini ifade etti. Diğer bir sorunun ise yerel mücadelelerin doğrudan statü örgütleyen yapılar şeklinde kurulması olduğunu ekleyerek; mücadelenin tanımlanmasındaki sorunun bu yapılar içerisinde örgüt içi hiyerarşi ve kadın-erkek arası eşitsizlikler üzerine kurulduğunu söyleyerek heteroseksist siyasetin burada da aynen tekrarlandığını vurguladı. Bunu çevreciliğin sınırı olarak vurgulayan Özlüer, bu anlamda yürütmemiz gereken mücadele çevreci mücadele değil ekososyalizm mücadelesidir, dedi. Bu anlamda da ekolojik krize karşı bir mücadelenin emek doğa sömürüsü ekseninde yürütülmesi sürecinde kapitalizmi aşacak bir ekososyalist perspektifin, bununla birlikte milliyetçiliği aşan bir enternasyonalizmin, kadın ve erkek arasındaki egemen cinsiyetçi siyaseti aşan bir politikanın örgütlenmesinin önemini vurguladı. Buna örnek olarak Ulukışla da yürütülen altın madeni karşıtı hareket sürecinde, çevre platformu şeklinde değil, köy meclisi şeklinde örgütlenmeyi tercih ettiklerini dile getirdi. Özlüer, köy meclislerinin yerel iktidar odaklarını denetleyen bir organ ve ikili iktidar modeli oluşturarak baskı niteliğinde etki oluşturduklarını; köy meclislerinin yanı sıra dört köyde kadın meclisleri oluşturduklarını da söyledi. Köy meclislerinin yereldeki etkilerine örnek olarak da, Hasangazi de yaşanan mücadeleyi gösterdi. 23 Nisan boykotunun halkın mevcut değerleri açısından oldukça ileri bir adım olduğunu söyledi. Jandarmanın gözaltına aldığı köylülerin, çocukların 23 Nisan törenlerine katılmaması, kutlamaların protesto edilmesi sayesinde serbest bırakıldıklarını ve altın madeninin de meclislerin meşru direnişiyle başka yere taşındığını sözlerine ekledi. Dünyada kapitalizmin maden alanında sermaye birikimi gerçekleştirerek varlık alanı elde etmeye çalıştığını söyleyen Özlüer, bu anlamda da altın madeni karşıtı hareketin ancak kapitalizm karşıtı bir söylemle varlık bulabileceğini vurguladı. Fevzi Özlüer in ardından söz alan EDP İzmir İl Başkanı Arif Ali Cangı, yaşamın yok edilmesinin politik bir tercih olduğunu ifade ederek, kaşla göz arasında meclisten geçirilen yeni Maden Yasası nın neoliberal politikaların hâkimiyet kurma çabasının bir ürünü olduğunu belirtti. Cangı, yasayla oluşturulan kurulun, karar alırken maden rezervinin işletilmesine öncelik vereceğini, kurulun verdiği kararın maden yararına değil de kamu yararına öncelik vermesi halinde ise kamu kurumunun madenci şirketin o ana kadar yaptığı bütün masrafları karşılamak yükümlülüğü altına gireceğini belirtti. Maden şirketlerinin yatırımlarını bu şekilde ve yasal olarak güvence altına aldığını sözlerine ekleyen Cangı, kapitalizmin mülkiyet hakkını kutsadığını, ancak köylülerin mülkiyet hakkını yok saydığını; liberalizmin kendi getirdiği değerleri bile kendine göre uygulamaya devam ettiğini ifade etti. Tüm bunlara karşın kapsamlı bir ekoloji politikasının oluşturulması gerekliliğini söyleyen Cangı, ekoloji mücadelesini politikleştirmekten korkulmaması gerektiğini aksi takdirde barbarlık düzeninde hiçbirimizin yaşama şansının kalmayacağını vurguladı. Arif Ali Cangı nın ardından EGEÇEP ve İnay Vicdan Hareketi adına söz alan Muammer Sakaryalı, ekolojik kriz ve toplumsal hareketlerin birlikteliğine dair mevcut durumdan bahsetti. Doğanın küresel bir saldırıyla karşı karşıya olduğunu ve büyük bir pazar olarak görüldüğünü, ağacın, suyun, tohumun da bu pazarın metası olarak görüldüğünü söyledi. Mücadele öznelerinin ortak hareket etmesi gerektiğini belirten Sakaryalı, insanların can acıma sırası kendisine gelene dek ses çıkarmadığını; 12 Eylül den bu yana bir atalet hali olduğunu ifade etti. Demokrasiyi yaşatmanın yolunun canı yanan insanların mücadelesini mayalandırmaktan geçtiğinin altını çizdi. Mücadelemiz ortak, kurtuluşumuz bir söylemi üzerinden bir örgütlenmenin gerekliliğini vurguladı. Toplantının serbest kürsü kısmında söz alan Üzüm-Sen Genel Başkanı Adnan Çobanoğlu, küresel sermayenin gıda egemenliğini ele geçirmek için en başta tarımı ele geçirdiğini; üreticilerin toprağa ve tohuma sahip çıkmaları için üretimden pazarlamaya kadar şirketlerin egemenliğine karşı savaşmaları ve kendi egemenliklerini kurmaları gerektiğini, çözümün yine ekolojinin kendisinde olduğunu, gıda tekellerine karşı ayakta kalabilmek için örgütlü mücadelenin önemini vurguladı. EGEÇEP Yürütme Kurulu üyesi Ertuğrul Barka ise, kapitalist düzen içerisinde ekolojik terimleri de doğru kullanmanın gerekliliğinden bahsederek küresel ısınma ve iklim değişikliği kavramları üzerinden somutlaştırmalar yaptı ve ekolojist bir mücadelede parti kurmanın şart olduğunu vurguladı. EGEÇEP ve Elele Hareketi üyesi Mehmet Şahin de örgütlülük tartışmasını İzmir den ASF ye taşıma umutlarının olduğunu belirtti. Ekoloji Kolektifi adına Hande Atay ise ekososyalizmi, insanı emeğine ve üretime yabancılaştırarak işgücü haline getiren diğer yandan doğayı sonsuz bir girdi olarak hammadde ve kaynak olarak kullanan kapitalizme karşı bir emek mücadelesi olarak tanımlamamıza rağmen, kendi sosyalist çevremize bile bunu anlatamadığımızı, emek mücadelesinden dışlandığımızı ve buna nasıl bir çözüm bulabileceğimiz üzerine de düşünmemiz gerektiğini ifade etti. Sunum ve katkıların ardından İzmir deki Forum un soru yanıt kısmında, Küba daki GDO uygulamaları tartışmaları ile 2. Enternasyonal, dayanakları ve geleneksel sosyalizm özeleştirileri üzerinden devam etti. Ayrıca ekososyalist politika üzerinden kurulacak bir partinin siyaset alanında yerini alması fikri ile ekoloji mücadelesinin politikleştirilerek yereldeki mücadelelerin ortaklaştırılması gerektiği vurgusu yapıldı.
9 9 Ekososyalist Forum: Mücadelenin Yeniden İnşası* Ekososyalist Forumda mücadelenin yeniden inşası başlığı altında iki oturum yapıldı. Bunlardan biri Sermayenin Dünyasına Karşı Ekolojik Bir Dünya diğeri ise İklim Adaleti İçin Nasıl Bir Politika ve Mücadele idi. Bu tartışmalar aynı zamanda bugün yürütülen iklim adaleti koordinasyonunun da olgunlaştığı temel tartışma alanıydı. Avrupa Sosyal Forumu Kapsamında Ekososyalist Forum, Ekolojik Toplumun Kurumsal Yeniden İnşası, Mücadelenin Yeniden İnşası ve Geleceğin Yeniden İnşası Başlıkları altında düzenlendi. Ekoloji Kolektifi, Gerze Belediyesi, Dikili Belediyesi, Doğader, EGEÇEP, Artvin Dereleri Platformu, Bartın Platformu, Antalya Isparta Burdur Dereleri Gönlünce Aksın Çevre Platformu, Bolkar Dağları Platformu, Hasangazi Köy Meclisi, Porsuk Köy Meclisi, Saklıkent Koruma Platformu, Silopi Çevre Platformu, Ankara Dersimliler Derneği, Cilo Doğa Derneği, imece Toplumun Şehircilik Hareketi, Ziraat Mühendisleri Odası, Loç Vadisi Koruma Platformu bu oturumun katılımcısı örgütlerdi. Bu konuda öncelikle, Mehmet Ali Diri Yeşil Gerze Çevre Paltformu, Gerze, Sinop; Hüseyin Özçelik- Hasangazi Köy Meclisi, Bolkar Dağları Platformu, Niğde; Caner Gökbayrak-Doğader, Bursa ; Hande Atay - Ekoloji Kolektifi, İzmir; Kader Garip Gazioğlu, Cilo Doğa Derneği, Hakkari; Recai Çakır - Bartın Platformu, Bartın söz aldılar. Sermayenin Dünyasına karşı Ekolojik Bir Dünya tartışmasının ardından öğleden sonra, İklim Adaleti İçin Nasıl Bir Politika ve Mücadele başlığı ile bir tartışma yürütüldü. Bu oturumda sırasıyla, Adnan Çobanoğlu- Üzüm Üreticileri Sendikası, Manisa, Hediye Gündüz- Antalya Isparta Burdur Dereleri Gönlünce Aksın Çevre Platformu, Antalya, Hüseyin Acar- Derelerin Kardeşliği Platformu, Rize, Murat Işık- Ankara Dersimliler Derneği, Ankara Bora Sarıca, Saklıkent Koruma Platformu, Muğla söz aldı. * Ekososyalist Forumun tartışma notları Akın Atauz tarafından derlenmiş, Caner Gökbayrak Hande Atay, Cömert Erdem, Fevzi Özlüer tarafından redaksiyon yapılmıştır.
10 10 Mehmet Ali Diri * Biz bu mücadeleye başladığımızda termik santral nedir bilmiyorduk. Günde ton kömür yakmaya çalıştıklarını öğrendiğimizde inanamadık. Oysa daha 1956 yılında Gerze, tamamen bir kez yanmış, yanma hakkını bitirmiş şimdi yeniden yakmaya çalışıyorlardı. Fakat hiçbir zorluktan çekinmedik, içtenliğimizi bırakmadık. Bizi hiç yalnız bırakmayan Belediye Başkanımız var, bir milletvekilimiz vardı. Onlarla bu mücadeleyi yürütüyoruz. Önümüzdeki hafta Ankara bir yürüyüş planladık. Büyük eylemler yaparak maalesef hala başaramadığımız ulusal basınımızın dikkatini çekmeye çalışıyoruz. Ne derece başarılı olduk bilmiyorum. İlk büyük adımın sorunun bilincine varılması olduğu ortadadır. Ülkemizin doğal yaşam alanlarından en önemlilerinden biri sulak alanlardır. Ülkemizde toplam alanı bir milyon hektarı aşan sulak alanlar bulunmaktadır. Gerek ekolojik dengenin sağlanmasında gerekse biyolojik çeşitliliğin korunmasında büyük önem taşıyan sulak alanların Türkiye de halen büyük tehlike ile karşı karşıyadır. Geçmiş yıllarda pek çok sulak alanımızı tarım toprağı kazanmak ve hastalıkların önlenmesi için kurutulmuştur. Sulak alanlarımızda su dengesinin bozulması ve kirlenmesiyle ekolojik yapıları olumsuz etkilenmektedir. Oysa bu alanlar ormanlar, meralar canlı türlerini barındırmak ve soylarını sürdürmek yönünden önemlidir. Ormanlarımız yangınlar nedeniyle büyük zararlar görmüştür. Ormanların yok edilmesi sonucu su ve rüzgarın neden olduğu erozyon nedeniyle ülke * Yeşil Gerze Çevre Platformu - Gerze-Sinop topraklarının %13,86 fazla düzeyde, %20 si orta düzeyde, %62 si de düşük düzeyde erozyona maruz kalmaktadır. Su kirliliği, Hava kirliliği, Toprak kirliliği ve yanlış arazi kullanımı, çöp, atıklar ve kanalizasyon sorunları Türkiye de katlanarak devam etmektedir. Ülkemizde geniş, iklimsel ve yağış yelpazesi değişik karakterlerde ekosistemlerin varlığı, üç farklı floratif bölgenin çakıştığı yerde bulunması, kuş göç yollarının Anadolu üzerinden geçmesi Türkiye nin doğal ve hayvan varlığı yönünden çevresindeki diğer ülkelere göre belirgin bir çeşitlilik ve zenginlik sonucunu doğurmuştur. Öyle ki, Anadolu aynı zamanda yeryüzünün en önemli gen merkezlerinden biridir. Kültürü yapılan birçok bitkinin ana vatanı durumundadır. Çiçekli bitkilerde 9000 endemik bitki türü ile tüm Avrupa nın endemik bitki sayısından daha fazladır. Ayrıca ülkemizde 120 civarında memeli, 450 civarında kuş, 130 civarında sürüngen ve 300 civarında balık türü bulunmaktadır. Ne yazık ki bu türlerin pek çoğunun soyu tehlike altındadır. Günümüzde birçok su kaynağımız kirlilik tehdit altında bulunmaktadır Yıllık Kalkınma Planı, su havzalarını kullanma ülkemizdeki göl ve denizlerin kirliliğinin hızla artmakta olduğu dikkat çekilmişti. Artıca BM Çevre Örgütü tarafından açıklanan raporunda, dünyanın tatlı su kaynaklarının yarısına yakınının kirlendiği belirtilmiştir. 1 cm kalınlığında toprak ancak birkaç yüzyılda oluşur. Hava, su, kirliliği ve tarımsal kirlilik toprakta yük oluşturan kirlenmelerdir. Bugün dünyayı iki büyük tehlike beklemektedir. Bunlardan biri güneş enerjisinin tükenmesi olup, bütün dünyanın yaşamını sona erdirecek bir yapıdadır. Böyle bir durumda yapılması gereken dünyayı terk edip yaşamaya elverişli bir gezegen keşfetmektir. Dünyayı bekleyen 2. büyük tehlike de kapitalist üretim sisteminin dünya ile birlikte üstünde yaşayan canlıları erken bir ölümün eşiğine taşımasıdır. Arkadaşlar çevre sorunlarının asıl ortaya çıkış nedeni kapitalist üretim sistemidir. İnsana değer vermeyen bir sistemin doğaya değer vermesi mümkün değildir. Dünyada her yıl ortalama 11 milyon çocuk hava kirliliği nedeniyle ölmektedir. Yeryüzündeki canlı türlerinin beşte biri yirmi yıl içinde yok olacaktır. 1,2 milyar insan temiz içme suyundan yoksundur. Yağmur ormanlar kapitalist yağma tarafından yok olmaktadır. Küresel iklim değişimi yaşamı tehdit etmektedir. Ozon tabakası görevini yapmakta zorlanır hale gelmiştir. Kapitalizmin son yıllarda termik santral üretmek konusunda hevesi hepiniz tarafından bilinmektedir. Bir günde ton katı yakıt yakılacak olup çıkan gazların tonlarca olan miktarlarını söyleyip sizleri daha fazla sıkmak istemiyorum. İnsanoğlunun en temel hakkı olan yaşama hakkı, nefes alma hakkı olsa gerekir. Termik santrallerden çıkan atıkların çevre üzerine etkileri olduğu gibi insanlar üzerinde de etkileri hepinizin bildiğini düşünüyoruz. Arkadaşlar, geleceğimiz için birazcık geç kaldık ancak zararın neresinden dönersek kardır şeklinde hareket etme düşüncesiyle mücadelemize devam etmemiz gerektiğine inanıyoruz.
11 11 Hüseyin Özçelik * Merhaba arkadaşlar hepinizi saygıyla selamlıyorum. Türkiye nin her yanında olduğu gibi bizim bölgemizde de siyanür ile altın üretme tesisleri kurmak istiyorlar. Oraya gidenler bilirler. İsminden de anlaşılacağı gibi Bolkar yani karın bol olduğu dağdır, alt eteklerine de yerleşim birimleri vardır. İşte bu şirketler oraya gözlerini dikmişler o güzelim doğayı yok edecek bir süreci başlatmışlardır. Bu bölgede şirket bir işletme kurmak için başvuruda bulundu. İşletmeyi kuracakları yer özellikle su üzerinde 3-5 köyün su gözelerinde yani içme suyun çıktığı yerin tam üzerindedir. Şirket sahiplerine dedim ki, Kardeşim hangi akılla buraya böyle bir işletme kuruyorsunuz. Bu ülke bizim, bu yol bizim ve bu işletmeyi kuracağınız yerin altında köylerin içme suyu var. Siz bu işletmeyi kurduğunuzda ne kadar önlem alırsanız alın, su baskını olabilir deprem olabilir havuz çatlasa atıkların kaçacağı yer içme sularına karışacak ve yok olup gidecektir. Fakat bu şirketlerin bir huyu var. Burasını işletmek benim hakkım bu memleketin güvenlik güçleri benim güvenliğimi sağlamak zorunda siz bu memleketi terkedin dercesine tutum içersindeler. Biz de dedik ki, Hayır. Bu güne kadar bu işler böyle yürüdüyse de birilerinin size dur demesi gerekiyor. Bu DURu da biz diyeceğiz size. Neye mal olursa olsun bu işletmeyi yapamayacaksınız. dedik. Devletin güvenlik güçlerini bize karşı kullandılar. Hem de büyük bir güçle kullandılar. Büyük bir güçle bölgeye geldiler. Biz tabi ki bunların haberini almıştık. Biz de özellikle iki köyün bütün vatandaşı 7 den 70 e herkes büyük bir güç birliği yaptık, Jandarmaya karşı koyduk. Jandarma komutanına dedim ki Kardeşim sizin ne işiniz var burada. Siz kimi koruyorsunuz. Siz de giremeyeceksiniz. Hani bu vatan bizimdi. Birileri buralara geliyor, tarlalarımıza giriyor yerimizden yurdumdan etmeye çalışıyor. Dediler ki Aradan çıkın, müdahale etmeyin. Edersek ne olacak dedim. Sonuçlarına katlanırsınız dediler. O zaman siz de katlanırsınız biz de katlanırız. dedim. Tartıştık Jandarma o gün bölgeye giremediler. Biz şirketi kovduk, kovduk ama başka bölgeye gittiler. Ordaki köylülere gittik konuştuk. Dedim ki Size yardımcı olacağız ama taşıma suyla değirmen dönmez. Siz ilerleyeceksiniz biz birlikte kovacağız. Şirket sahipleri, Jandarma ve köyün muhtarı köylüyü korkutmuşlar. Ama bu süreç mücadelelerin birlikteliğiyle Türkiye yi özgürleştirecek. Caner Gökbayrak Biz 2005 te DOĞADER i kurduktan sonra her türlü çevre sorunu üzerine çalışma yürüttük. Termik santraller, çimento fabrikaları, çöp yakma tesisleri, milli parklar, tarım alanların amaç dışı kullanımına kadar ve daha bunun dışında pek çok alanda çalıştık. Ama bugün dönüp geriye baktığımızda şöyle bir düşünce bizim karşımıza çıktı. Neden bu gibi sorunların üzerine gidip mücadele etmek zorunda kalıyoruz? Bunları hepbirlikte düşündüğümüzde aslında tek bir sonuca varıyoruz. O da kapitalizmin temel direği aşırı tüketim. Bugün bir tişörtü 5 TL ye satın alabiliyorsunuz. Bu tişörtün bizim satın alacağımız duruma gelene kadar aşamalarını düşündüğümüzde bile çarpıcı bir tabloyla karşılaşırız. Pamuğun tarlada ilaçlanması, sulanması, toplanması, fabrikaya taşınması boyanması suların kirletilmesi, dokunması, kesilmesi biçilmesi, dikilmesi, paketlenmesi ve bunların hepsi için gerekli olan termik santrallerde üretilmiş elektrik enerjisi ve ulaşımda kullanılan petrol türevleri, üretimde ortaya çıkan kimyasal kirlilik işte bunların hepsini birden düşündüğümüzde tek bir tşörtün bile 5 TL nin çok üzerinde ekolojik maliyetinin olduğunu görürüz. Tüketilen her ürün haliyle pek çok doğal kaynağın kullanımıyla ürün haline geliyor. Aşırı tüketim olgusu aslında bizi bu doğal kaynakların kullanımıyla ortaya çıkan sorunları yaşatmaya itiyor. Bir elli yıl önceye göre çok daha fazla tüketen durumdayız. İşte biz burada çevre mücadelesinde birşeyleri değiştirmeye çabalarken aşırı * Hasangazi Köy Meclisi - Ulukışla Niğde ** DOĞADER- Doğayı ve Çevreyi Koruma Derneği - Bursa
12 12 tüketim olgusunu da bilince çıkartmamız gerekiyor. Şöyle bir düşündürme sistemine ihtiyacımız var. İnsanların, en küçük, en basit kendi için sözde ihtiyaç olarak gördüğü şeyi satın alırken bile çevresel sorumluluğu düşünerek satın almasını sağlayan bilinç düzeyinde olmasını sağlamamız gerekiyor. Bu çevresel sorumluluğu yani Ben bunu alıyorum ama bununla birlikte bu alacağım şey ürün haline gelene kadar ortaya çıkan tüm kirletici ve doğaya zararlı etmenleri de satın alıyorum. Bu nedenle, bu alacağım şeye gerçekten gereksinimim var mı? sorusunu kendisine sordurmamız gerekiyor. Olayın ikinci boyutu teknoloji boyutudur. Teknoloji ürünler bizleri kendine o kadar bağlıyor ki o aldığımız teknolojik ürünü kısa süreler içinde yenilerini tekrar tekrar almak zorunda kalıyoruz. Örneğin hepimizin evinde önceden CRT televizyonlar vardı. LCD ve Plazma televizyonlar piyasaya çıktığında şu anda en son teknoloji olarak sahneye çıkan LED TV lerin prototipleri üretilmiş olarak ellerinde vardı. LED TV lerin çok daha az enerji kullanımı, çok yüksek çüzünürlük, daga hafif ve daha ince olmaları gibi avantajları var. Ancak dünya çapında TV üreten onlarca şirket yıllar boyunca LCD ve Plazma Tv leri bizlere sattılar. Bunları bizlere satarken bu TV üreticilerinin inanın her birinin şöyle çevreciyiz, işte böyle enerji tasarrufu sağladıklarını kanıtlamaya çalışıyorlardı. Oysa LED Tv ler bundan yıllar önce satışa sunulabilirdi. Üretilmiş teknoloji, belli bir pazarlama stratejisiyle tüketime sunulmaktadır. Bu pazarlama stratejisi bizlerin daha fazla tüketmeye yönlendiriyor. Şu anda piyasada en çok 4 çekirdekli mikroişlemciler bulunuyor. Oysa mikroişlemci üreten lider bir firma 24 çekirdekli tek bir mikroişlemci ile çalışan bir bilgisayarı iki yıl önce tanıtarak sunum yapmıştı. Yani bu firmanın elinde 24 çekirdekli mikro işlemciyle çalışan bir bilgisayar var ama bunu hemen şimdi değil bir beş yıl içinde ara düzeylerdeki çekirdek sayılarını arttırarak 24 çekirdekli mikroişlemci düzeyine taşıyacak. Yıllar önce video almak istiyordum. Almak istiyordum ama bir de VCD denen compact disklere kayıt yapan videolar çıkacağını bir yerlerde okumuştum. Ben normal kasetli video almak yerine VCD almak için 2 yıl bekledim. Sonunda baktım olacak gibi değil gittim kasetli video aldım. Ben videoyu aldıktan 8 yıl sonra VCD ler piyasaya çıktı ve zamanla yaygınlaştı. Kapitalizmin amacı bana önce kasetli video sonra VCD ardından DVD ve Blueray sistemde kayıt yapılmış görüntüleri izleten aygıtları aldırmaktır. Bu süreç insanı, kapitalizmin varoluş nedeni olan tüketimin sürekli artışına ve sürdürülmesine zemin hazırlayan figüran durumuna sokar. Teknoloji alanındaki aşırı tüketime hizmet eden politikalar bununla da sınırlı değildir. Herhangi bir teknolojik ürün bozulduğunda bunu ancak garanti, süresi içinde onarımını sağlama şansınız bulunmaktadır. Garanti süresi içinde bile onarımı size zahmetli bir iki ay bekleme süresi yaşatır. Ürün, garanti süresi dışında kalmışsa bozulan parça için çıkartılan fiyat çoğunlukla sizi yeni bir ürünü almaya zorlayacak türden yüksek boyutta olacaktır. Sistem her yolla bizim daha çok tüketmemiz için kurgulanmıştır. Kapitalizm varolmak için sürekli büyümek ve daha çok tükettirmek zorunda olan bir sistemdir. Bir işletmenin başındaki bir yönetici eğer geçen yıla göre aynı sayıda ürün satmışsa kendini başarısız sayar. Bu şu demektir. Aynı sayıda ürün satsa bile rakipleri daha çok satarak onu geçmiş olabilir. Peki dünyanın kaynakları işleyen bu sistem için yeterli mi? Tüketimin bu düzeyde artışın sürekliliği sağlanabilir mi? Yeryüzündeki 6,5 milyar insan, ABD li sıradan bir vatandaş kadar tüketse bu dünyanın kaynakları yetmeyecek dünya gibi 5 gezegene daha ihtiyacımız olacaktır. Her üretimde aşırı bir kaynak kullanımı var. Ama bir de üretimi daha da arttırmaya çabalayan bir sistem yani kapitalizm var karşımızda. Bizler çevresel sorunlarla uğraşırken aşırı tüketim sorununa daha doğrusu kapitalist yaşam biçimi konusunu sorgulayıp çözümler aramak zorundayız. Biz bunu yapmadığımız sürece çevre sorunları daha da hızlı artacak. Başka bir dünyayı konuşmalıyız artık. Başka bir dünyayı doğayla uyumlu, eşit ve paylaşımcı bir yaşamı kurgulamalıyız. Teşekkür ederim.
13 13 Hande Atay * Sermayenin Dünyasına Karşı Ekolojik Dünya sorusunun yanıtını devletlerin şirketleştiği, yurttaşların tüketicileştiği bir dünya da arıyoruz. Ekolojik kriz genişlerken her şeyi parçalıyor. Sermaye büyürken, önce yayılıyor, merkezileşiyor ve vahşileşiyor. Kendi meşruluğunu kendi yasaları ile güçlendiriyor. Şiddet tekelini kuruyor ve genişletiyor. Çevre mücadelelerini hukukla sınırlıyoruz ama verilen kararalar da bir türlü uygulanamıyor. Kapitalizmin kendi çizdiği liberal özgürlük alanı içerisinde de çevreye hak kılıfı tanınmıyor. Temeli Stockholm Konferansıyla atılan ve Sürdürülebilir Kalkınma Zirvesi ile kendini ilan eden kalkınma taraftarlığına dönüştürülüyor. Şimdi ise egemen sürdürülebilir kalkınma görüşü, kapitalizmin sürekli büyüme ihtiyacına yön veriyor. Bununla birlikte bu kalkınmacı söylem, 3. Dünya ülkelerinde elit tabakanın egemenliğinde kuruluyor. Kamu hizmetleri özelleştiriliyor. Kamusal alanlar çokuluslu şirketler lehine daraltılmaya devam ediyor. Yargı kararları da bu uygulamalara başarılı engeller yaratamıyor. Elde edilen kazanımlar da yine hukukun kendisi üzerinden çöpe atılıyor. Maden yasası bunun en önemli örneklerinden biri. Hukuk mantığında yalnızca temel hak ve özgürlüklerin kanunla sınırlanması mümkünken yeni maden kanunuyla madencilik faaliyetlerinin ancak kanunla sınırlanabileceği düzenleniyor. Bu da sermaye faaliyetlerinin nasıl temel hak ve özgürlük güvencesine sahip olduğunun altında yatan algıyı gösteriyor. Hukuk kuralları yetmiyor, yargılamalarda da turuncu sendikalarıyla kendi cephesini kuruyor. Bergama mücadelesi bir hukuk mücadelesi ve ironisi hala devam ediyor. Aliağa da tüm yargı kararlarına rağmen kaçıncı termik santral için ÇED olumlu raporu alındı artık takip bile edilemiyor. Kesilen ağaçlar, siyanürle yıkanan topraklar, sakat doğan ya da telef olan hayvanlar vs. insan ve doğa ile ilgili riskler sermayeyi tabi ki ilgilendirmiyor. Kapitalizmin yeşil versiyonları bu sorunları çözemiyor. Kapitalizmin amacı ne olursa olsun büyümek. Şimdi de çevre üzerinden kendine bir kar alanı kuruyor. Yeşil kapitalizm istihdam ve sürdürülebilirlik maskeleriyle ekolojik krizi daha da derinleştiriyor. Çevre mücadeleleri de bu alanda sessiz kalıyor, sermayenin şiddet tekelinin altında kalıyor. Çevre, siyasetten ayrı tutulması gereken bir kavramdır diyen yapıların egemenliğinde, doğa korunamıyor. Sermaye büyürken, çevre örgütlerini de siyasetten yalıtacak tarzlar gelişiyor. Sermaye, siyaseti ve her şeyi kullanmak zorunda. Sermayenin egemenliğini şiddet yoluyla kuruyor. Emek güçlerini ve sendikaları karşı karşıya getiriyorlar. Çözüm önerileri kapitalizm içerisinden getirildiği için işlevsiz kalıyor. Çevre mücadelelerinde hukukla yetinme, tanıdık milletvekilleri ile sorun çözme yaklaşımı kifayetsiz ve dipsiz bir yola sürüklüyor mücadeleyi. Kadınlar veya diğer cinsel yönelimleri olanlar bu örgütlenmelerde öncelik alamıyor, kendilerini ortaya çıkartamıyorlar. Yerel örgütlenmelerin ulusalcı-milliyetçi bir çerçeve üzerinden tanımlanması kapitalizmin savaş, terör, faşizm sarkacını beslemeye devam ediyor. Çevre hareketleri sistem ezberlerinin küçük modeli olarak örgütleniyor. Emeği işgücü, doğayı hammadde olarak kullanan kapitalizm egemenliğini büyütürken bizi emek ve doğa sömürüsünün eşzamanlı işleyen süreçler olduğu sonucuna götürüyor. Bazı çevre hareketleri antikapitalist olduğunu söylüyor ama ekososyalist olduğunu söyleyemiyor. Verdiğimiz mücadele emek ve doğa sömürüsüne karşı bir mücadeleyken sosyalist çevreler de emek mücadelemizi görmezden gelip, bizi sadece ufak yerel hareketler olarak görüyorlar. Kapitalizmin yarattığı yıkıma karşı bir uygarlık öngörümüz ise bu başlıklara yanıt vererek açığa çıkacak. Kapitalizm ne doğayı koruyabilir ne de emeği geliştirebilir. Kapitalizm ileri bir üretim biçimi değildir. İstihdam, sürdürülebilirlik savunularıyla gelen kapitalizm; insanı emeğine yabancılaştıran ve toplumsal eşitsizlikleri yaratan da kapitalizm. Kapitalizm sırf bu yüzden bile çözüm üretebilecek durumda değildir. Emeği ve doğayı birlikte özgürleştirmek bizim gelecek kuşaklarımıza karşı da yükümlülüğümüz. O yüzden artık yerel yakınmalarına hapsolmak yerine özeleştiri yapıp eşitlikçi, demokratik ve radikal bir ortak söz söylemenin zamanı gelmiştir. * Ekoloji Kolektifi - İzmir
14 14 Kader Gazioğlu * * Cilo Doğa Derneği - Hakkari ** Bartın Platformu Amasra - Bartın Hakkari de ki doğal yapının tahrip edilmesi vb gibi konular üzerinden durmak istiyorum. Orada tahrip edilmiş ve sular altında bırakılması düşünülen şeyler hakkında konuşacağım. Bizim oraya 11 tane baraj yapılması düşünülüyor. Dernek olarak bunların önüne geçmeye çalışıyoruz. Genelde Zap vadisi üzerinden kurulacak bu barajlar. Orada az da olsa bir tarım yapılıyordu. Bütün tarım alanları bu nedenle sular altında kalacak. Bu insanlar- köyler zaten yerinden edilmiş ve göç ettirilmiş olan köylerdi. Baraj da kurulursa oralara asla geri dönemeyeceklerdir. Cilo bölgesinde birçok bitki yok olmuş durumdadır. Bizim oralarda yoğun savaş oluyor. Dağlarda hala patlayacak mayınlar var. Cilo daki buzullar yıldır dururken erimeye başladı. Hem iklim değişikliği hem de savaş bu durumu giderek kötüleştiriyor Şu anda buzullar parçalanıyor. Bu küresel ısınmaya da bağlıdır ancak oradaki savaşın da doğaya çok fazla kötü etkisi var. Özellikle barajlar sadece güvenlik amacıyla sınırda kuruluyor. Aslında başka Hiçbir yararı da olmayacak. Orada sudan bir duvar kurulmaya çalışılıyor. Zap vadesindeki barajlar Keldani Kilisesi ni de, manastırları da yok edecek. Birçok bitki türü artık çıkmıyor. Eskiden oradaki insanlar daha az hasta oluyordu. Onların kullandığı bir çok bitki artık yok olma tehlikesiyle karşı karşıya. Önceleri o bitkiler o insanlar için çok fazla önem taşımıyordu. Ama şimdi giderek görüyorlar. Otlu peynir yapmakta kullanılan otlar artık çok az kaldı. Ormanlar yakılıyor ve bu savaşın bir boyutu. Orası zaten savaş bölgesi insanlara bu ortamda birşeyler anlatılması çok daha zor oluyor. Biz belediye ile birlikte mesela çöp toplama konusunda dernek olarak çalışıyoruz. Şu anda şehrin ortasından geçen ırmak kanalizasyon olarak kullanılıyor. Bölgedeki savaş koşulları altında insanların yaşama yeniden tutunması için yaşadıkları canlılara sahip çıkması gerekiyor. Bunun için de hem kent içinde hem de doğadaki yaşama sahip çıkmak için uğraşıyoruz. Recai Çakır Mücadelelerin nasıl ortaklaştırılabileceği önemli bir sorun olarak önümüzde durmaktadır. Amasra iç turizm açısından potansiyeli olan bir yerdir. Burada termik santrallere Müsaade edilmiyor tarım ve turizm için ayrılmış bir bölge. Ancak Hattat Holding firması, daha öngördüğü sürelerin aşılmasına rağmen, kendisi için karlı olan termik santralin yapımına başlamaya çalışıyor. Bu santrallerin etkilerini anlatmayacağım. Küre Dağları milli parkına oldukça yakın ve burası da birinci derecede etkilenecek bir yer. Çevre Bakanlığı nın yüzbinlik planında termik santral olmamasına rağmen, Bakanlık ÇED başvurusunu kabul ediyor. Anlıyoruz ki yeni bir mobil santral karşıtı mücadele gereklidir. Bartın da mobil santral kişinin sokağa inmesiyle engellenmişti. Bunlarla birlikte, şirket bölgede termik santral kurmak için bölgedeki kömür yataklarını işleteceğini ve istihdam yaracağı üzerinden politika yapıyor. Oysa şirket, kömür çıkartmak yerine, kömürü ithal ederse çok kısa zamanda daha fazla kar elde edecek. Biz şirketin, madenlerin geliştirilmesine çalışacağına ihtimal vermiyoruz. Şirketin iddiası çevre dostu bir santral yapmak. Siyaset bu konuda, (tabandan belirlenen bir siyaset olmadığı için) iktidar partisi şimdilik pasif durumda. Eğer sorunu ekonomik sistem ve ekolojik merkezli ifade etmeye çalıştığımızda başarılı olamıyoruz. Oysa, bu somut durumda insanların neye karşı olması gerektiğini böyle somut durumlar üzerinden kurabilirsek siyasi çalışma başarılı olabilir. İnsanlara bir yerden dokunmak zorundasınız. Birde insanların ekmeğini havasını suyunu korumak zorundasınız. Bu da siyasi tercihlerin nasıl yapılması gerektiği konusunda açılan bir pencere olacaktır. Böylece halk, sözünüze kulaklarını açacaktır. Ekolojik kriz şirketlerin de gündeminde. Sermayenin krizi doğayı fiziksel olarak tüketmekten ve kendisini büyütememekten kaynaklanıyor. Krizi yaratan unsurlar, emeğin mücadelesi değil. Yaşam sınırlarımız içinde iradi müdahaleyi daha fazla zorlamalıyız. Salondan Kader Hanıma bir sorum olacak, hayvancılığın bölgede yok olmasını tetikleyen, et fiyatlarını etkileyen şey nedir? Kader Gazioğlu Hayvan çeşidi azalıyor ve hayvanların beslendiği otlar da yangınlardan yok oluyor. Buzulların azalması da bitkilerin
15 yeşermesini engelliyor. İnsanlar yaylalara çıkamıyor ve göç artıyor. Bunların toplamında da hayvancılık bitiyor. Murat Işık- Ankara Dersimliler Derneği Bu ülkede yaşanan sorun, gıdaya ulaşamamayı da beraberinde getiriyor, temiz su ve havanın da etkilenmesine neden oluyor. Yayla yasaklarını anlatan bir film var. Dersim de ki bir aşiret yaylaya çıkartılmıyor. Hem tarım ve hayvancılığın tasfiyesi var hem de kürt ulusal sorunun da etkisi var, içinden geçtiğimiz çatışmalı süreç buna neden oluyor. Salondan Hayvancılığın bitirilmesi neye bağlı? Ülkeyi dış ekonomiye açan Özal ekonomisi değil mi hayvancılığı bitiren? Murat Işık Sorunun bir bölümü neoliberal politikalardan kaynaklanıyor. Ama diğer yandan da güvenlik konsepti de hayvancılığı ve tarımı vb yi bitiriyor. Kara mayınlarının önemli bir kısmı burada var. Güvenlik için mayın döşüyorlar. İnsanlar dağa nasıl çıkacaklar hayvan otlatmaya? Biyolojik çeşitlilikte azalma da bu nedenle oluyor. Arif Ali Cangı İkili iktidar sorunu ve Kürt sorunu denildiğinde bir gerilim yaşanıyor. O bölgede bir savaş var. Bunu kabul etmeliyiz. Kekik toplayan köylüler öldürüldü. Genel Kurmay da bunu savunmak için yayla yasağı kalktığı için bu olay yaşanıyor dedi. Alianoi baraj altında kalacak ama adı Efes olsaydı bu baraj altında kalmayacaktı, diyor bölgeden bir yurttaş. Ayni şey daha da kötü bir biçimde Hasankeyf için de söz konusu. Türkiye de Kürt sorunu tartışılamadıkça sosyalizm, emek ve çevre politikalarını da tartışamayız. Ben şiddet karşıtı bir insanım, ama şiddete de başvurulabileceği söylendi, mücadelenin sınırlarını bu nedenle doğru tanımlamak gerekir. Hande Atay ÇED toplantısına engel olmanın tek yolu, o toplantıyı yaptırmamaktır. Ya da kepçelerle ve makinelerle geldiklerinde ve üzerimize saldırdıklarında ne yapacağız? Şiddeti her şeye ad olarak veriyorlar. Bizim kendimizi savunmamıza da şiddet diyeceklerdir. Fevzi Özlüer Halk kendi sorunlarına sahip çıkmalıdır. Halk ile pragmatist bir mücadele birliğini doğru bulmuyorum. Biz onların devrimci ruhlarını kabartıyoruz, onlar da bizim evlerimizi yapıyorlar diye 80 öncesi kaç mahalle yaptı solcular. Peki ne oldu? Benzer bir sorunla karşılaşıyoruz. Herkes kendi havasını, suyunu korusun, hiçbir mücadele kendini toplumun yerine ikame etmesin, mücadele halkın kendisi olsun. Halk adına konuşmak ve onun adına şimdilik kömüre karşı değilim demek benzer bir pragmatizmle bizi karşı karşıya bırakıyor. Bu nedenle örgütümüz adına konuşacak bir temsile yaslanmalıyız. Genel çıkarı temsil ediyormuşçasına siyaset yaptığımızda, söylenmesi gereken ve yapılması gerekeni de yapmamaya başlıyoruz. O zaman kömür meselesi ile de daha iyi hesaplaşılır. Halk 80 m2 yerine 110 m2 ev istediği için bizimle birlikteymiş gibi yapıyorsa, burada yanlış bir şey var. Bu durumda özeleştiri verip sahici bir ilişki kurma tarzı başarmalıyız. Bizi birleştiren şey antikapitalist, sömürüye karşı bir mücadele olmalı ama çıkarbirliği üzerinden kurulacak ilişkilerde ortaya çıkacak pragmatizmi asla ortadan kaldıramayız. Recai Çakır İdeolojik olarak başka bir tartışma nasıl açılabileceği farklı bir şey. İstihdam sorununu karşımıza almak için bu konuyu açmayalım diye taktik konum alıyoruz. Kömüre karşı değiliz ama termik santrale karşıyız diyoruz. Bir birey olarak ben kömür çıkartmasına da karşı olduğum halde örgüt adına bunları söyleyemem. Caner Gökbayrak İnsanların devletle kendisi arasındaki çelişkinin farkına varmalarını sağlayacak bir çalışma yapılabilir. Tüketim toplumu değerlerine ve insanlığın geleceğinin yok edildiğine vurgu yapmak zorundayız. Bu nedenle termik olmasın ama kömür üretimi yapılsın demek, 15 gerçek bir politik zemin sunmuyor bize. Fevzi Özlüer Enerji konusu bütünlüklü ele alınmadan pek bir sorun zaten çözülmüş olmaz. Bu nedenle mesele enerji üretim meselesine de indirgenemez. Bu meseleler bir iklim adaleti meselesi olarak tartışılıyor. Bolivya Koçabamba zirvesi bunun yolunu açtı. İklim değişikliği konusundaki mücadelenin paydaşı olarak termik santral sorununu kavradığımızda, daha ileri bir noktaya taşıyabiliriz tartışmayı. Selçuk Balamir Bu mücadeleler dünyanın her yerinde oluyor. Bolivya da önce Amerikan firmasını kovdu, sonra hükümeti devirdi, şimdi sosyalist bir hükümet kuruldu. Hindistan örneğinde Maoistler devreye giriyor. Küresel bir sistem var ama pek çok yerde küresel olduğunun farkında değil. Bunun farkında olmasını sağlamak gerekiyor. Bu açıdan önerimiz, 12 Ekim 2010 tarihindeki eylemin bir parçası olmak olacak. Bu tarih, Colombus un Amerika yı keşfinin tarihidir. Bu nedenle Latin Amerika bu tarihi küresel bir eylem günü olarak belirledi. Buna nasıl eklemlenebiliriz? Burada paralel çalışma imkânlarının olabileceği bir gün olacak. Bunu bulunduğumuz yerde bile yapabiliriz. Kendi sorunumuz neyse, bununla ilgili bir engellemeyi o hafta içinde yapmak, dünya çapında bir etki yaratmak mümkün olacaktır. Su, gıda ve altyapı sorunlarımızın artık beraber olduğu ve bunların yapılmasında söz hakkının bizde olduğunu söylememiz mümkün olabilir. Eğer ortak kaynaklarımız bizim kontrolümüzde olursa, belki daha az çalışarak da bunu yapabiliriz. Ekonomi kavramımızı sadece ilerlemeye bağlayamayız. Salondan Mücadelede halkı arkamıza almazsak başarılı olamayız. Bunu anlatmak için olumsuz örnekleri gösterek daha iyi anlatırız. Amasra için Yatağan ın örnek olduğunu düşünüyorum.
16 16 yer altından notlar İklim Adaleti İçin Nasıl Bir Politika ve Mücadele Türkiye de iklim adaleti, konusunda neler yapılabilir ve bu mücadeleleri ortak bir biçimde yapabilir miyiz? İkinci oturumda temel olarak bu öneriler üzerine tartışamalr yürütüldü Adnan Çobanoğlu- Üzüm Sen, Manisa; Hediye Gündüz- Antalya Isparta Burdur Dereleri Gönlünce Aksın Çevre Platformu; Hüseyin Acar- Derelerin Kardeşliği Platformu, Rize; Murat Işık- Ankara Dersimliler Derneği sırasıyla konuştular. Adnan Çobanoğlu* Türkiye de ve dünyada enerji açığı olduğu ve buna karşı çözüm önerileri konuşuluyor. Daha az enerji, tüketim ve hava kirliliğine yönelik de Kyoto metni savunuluyor ve ilk çerçeve metini hükümete imzalaması için baskı yapan politikalar belirliyoruz. Böyle bir politikayı sol ve çiftçi örgütleri yürütmektedirler. En çok enerji kullanan ve en çok karbon salınımı yürüten sektör tarımdır. Atmosferin kirlenmesinde en önemli payı tarım oluşturmaktadır. Bu çiftçilik, kapitalist çiftliklere dönüştüğünde kirlenme oranları daha da artıyor. Geleneksel tarımda çürük bitkiler ve gübrenin toprağa karışımıyla toprak zenginleşir ama toprağın kendisi çok fazla karbon emme özelliği taşır. Endüstriyel tarım ise daha çok ender gübre yapay katkı maddeleri koymayı önerir; 1 ha (?) toprakta 2 ton a yakın canlı bulunur. Toprağı hiçe sayan bu yaklaşım, toprağı canlı olarak görmez ve daha iyi verim için toprağa inorganik katkılar yapar. Diğer taraftan da bu yaklaşım, yerel pazarları yok ediyor. Bunun için yeni tohumlar ve tohum üretimini şirketleştirmek için yasalar çıkarttırıyor ve böylece geleneksel tarımların yok edilmesini ve bu alanlara hâkimiyetin artırılmasını sağlıyor. Çok uzun mesafeden gelen meyvelerin taşınması ve depolanması ve korunup pazara getirilmesi için harcanan enerjinin hesabı yapılmıyor. Diğer taraftan da enerji açığı olduğu * Üzüm Üreticileri Sendikası Manisa için yeni santraller/barajlar yapılması gibi kafaları alt üst edecek alternatifler üretiyorlar. Temiz enerji diye sunulan güneş enerjisi veya rüzgar enerjisi ne kadar temiz? Yol yapımındaki taşıma hatları vb ne kadar temiz? Bio-yakıt denilen ve daha az çevre kirlettiği iddia edilen yakıt türü nerede üretiliyor? İnsanların beslenmesi için kullanılması gereken araziler ve bu bitkilerin yetiştirilmesi için her türlü inorganik kullanım ve bunların enerjiye çevrilmesi için kullanılan suları ilaçlarla kirletirken; diğer zararlılara daha çok negatif etkide bulunuyor. Ayrıca bu bitkilerin genetik yapısı değiştiriliyor; (kanola başta olmak üzere) GDO lar üretiliyor. Seçenekler konusunda bizi seçeneksiz bırakıyorlar. Bir tarafta güneş ve rüzgar, diğer tarafta nükleer santraller, termik santraller vb. Böyle bir tercihe gerek var mı? Mevcut üretilen enerjiler bile insanların ihtiyacını karşılayacak düzeyden daha fazlasına sahip. Tarımın bu şekilde olması yerine yerel üretimler haline gelmesi ve şirket tarımına hayır denilmesi durumunda, politikalarımızı sadece yerellerdeki mücadelelere çevireceğiz. Veyahut da, daha global bir tutum içine gireceğiz. Tarımın şirketleşmesine hayır dememiz, bizi küresel sermayenin tarım sektörüne karşı bir yere koyuyor. Ayrıca unutmamalı ki küçük köylü tarımı dünyayı soğutan bir yapıdadır.
17 17 Bu politikayı kabul ettiğinizde başka türlü düşünmeye başlayabilirsiniz. Kyota da daha az kirleten ülkeler karbon satın alınabileceğini söylüyor. Yani parası olan kirletsin gibi bir mantık geçerli. Dünyanın ısınmasını önlemek için karbon üretimine ve kirlenmeye karşı durmalıyız. Depremler, yer altı sularının azalmasıyla ortaya çıkan boşluklar artıyor, hortumlar yoğunlaşıyor, buzulların azalmasıyla yeni bakteri ve hastalıklar ortaya çıkmaya başlıyor. Bizim çok daha global ve daha ortaklaştırıcı bir tutum almamız gerekiyor. Gelişmiş ülkelerin borçları vardır ve enerji üretimlerini ve tüketimlerini azaltmak zorundadırlar. Topraktaki canlı miktarındaki iyileştirmenin bile dünyadaki kirlenmeyi azaltıcı bir etkisi var, organik atıkların toprakla buluşması sağlanırsa, bundaki küçük bir başarı bile önemli bir katkı sağlar. Geleneksel köylü tarımının desteklenmesi gerekir. Şeker pancarını yasakladılar bizde bu Cumhuriyetle birlikte uygarlaşma getirmiştir. Bu kombinalarda tiyatro ve sineması varken; bugün hayvansal üretim sanayileşmiştir. Sanayileşmiş hayvan gübresinden gübre de olmuyor artık. Yabancı otların gelişmesine neden oluyorlar ve verim artışı yerine daha çok azalmaya neden oluyorlar. Kapitalizmin ortaya çıkarttığı sorunları çözmeye yönelmemiz gerekiyor. Hüseyin Acar * Benim gelmemdeki amaç çevredeki su sorunudur. Doğu Karadeniz, Artvin den başlayıp orduya kadar gelen bir bölgedir. Bizim bölgenin özellikleri, bitki örtüsü ve herşeyiyle kıt kanaat geçinir ama bitki türleri bakımından çok zengindir. 3.5 yıldır bizim oraya gelenler önce bize ümit verdi ve iş sahası olacak diye düşündük. Bu kadar hidroelektrik santral yapılmasına değmez diye düşünüyoruz. Halk bu konudaki mücadelesini sürdürüyor. Bazı kararlar da alındı ve hukuk mücadelesi de devam ediyor. Avukatımız öldürüldü. Sit alanı olma özelliği kaybettirilmiştir denildi ve 22 şirkete bir tane kazma vurdurmadık, üst yoldan geldiler ve bize göre uygun tekniklerle onlarla mücadele ediyoruz. Jandarma ve güvenlik şirketleri ile gelmeye çalıştılar. Onlara da gereken dersleri verdik. Böyle bir mücadeleyi sürdürüyoruz. Yumurtalı taşlı sopalı saldırılarla hiç yaptırmadık. Çevre için verilen her türlü mücadelenin yanındayız. Sermaye de boş durmuyor. Hepimiz birer damlayız. Derelere, çaylara, akarsulara dönüşmek zorundayız. Bu bakanları da o sularda boğmalıyız. İnsanların su kullanımına karşı biz de mücadele veriyoruz. Su üzerine çok oyunlar oynanıyor. Doğu Karadeniz de eko-sistem adına böcekler adına mücadele ediyoruz. Karadeniz in akarsuyu Güney Doğu ya akacak diyorlar; bizden su gidiyor ve oradan doğalgaz ve gaz geliyor. Böyle olursa olabilir. Biz yerel mücadeleyi yaparken, vatandaş Karadeniz in ticari meta yapılıp satılmasına izin vermeyecek. Bize ne olup-olmadığı iyi anlatılmalıdır. Akdeniz in sularını Suriye ye vereceğiz deniliyor. Bu suları pet şişelerde de satacağız, borularla da satacağız. Biz suyun ticari bir mal olmadığını söylüyoruz. Biz 80 nin üzerinde örgüt olduk Derelerin Kardeşliği ile. Sigortasız çalıştırılan işçilerden, oluşan kazalardan çok daha büyük kayıplar veriliyor. İçme suyumuz tehdit altında. Trabzon da şebeke suyu yok oldu, atılan dinamitlerle dere hiç görülmüyor, aşağılara kaçmış. Bir tek ağaç kalmayacak. Bu sular yok edilince ne olacak? Benekli alabalık bir tek bizim bölgede var ve bunların birçoğu öldürülüyor. Artvin-Borçka ilçesinde şirketin saatleri takılıyor. Halkın çatılarında silahlarla, taşlarla nöbet tutuluyor. Bizim can güvenliğimiz ne kadar varsa, şirketin de o kadar güvenliği olur. * Derelerin Kardeşliği Platformu Fındıklı - Rize
18 18 Bora Sarıca * Daha yolun başındayız, mücadelemiz yeni başlıyor. Saklıkent kanyonu Fethiye ye 25 km. iken, alan, bizim haberimiz olmadan daraltılarak iki ucundan 2 HES projesi yapıldı. Saklıkent adı anılmadan tarihi ad olan Burgular adı kullanılmış. Nükleer istemiyoruz, HES yapılsın deniliyor ama her ikisini de yapacaklar. Hukuk mücadelesine de katılmıyorum. Kanunları yaptıkça yenilerini de yaparak kazanırlar. Eğer biz köylüleri mücadele içine sokabilirsek, kimse orada hiçbir şey yapamaz. Sorun bir suyun mülkiyetini elde etme/ gasp etme sorunudur. Su bizimdir ve satılabilecek bir meta değildir. Bunun için toplu halde bir çalışma yapabiliriz. Bir internet ağı üzerinden bir çalışmaya geçmeliyiz. Ne yaptık, ne yapabiliriz? Su meclisi var ve kurulmuş örgütlenmeler var. Her davanın bir maliyeti var. Bir bedel gerekiyor. Bu bedel, köylerden imece usulü ile toplanıyor. Bu bütün Türkiye den toplanabilse sorunlar çözülecek. Özellikle mücadele için gereken masrafları toparlama işini dilenci gibi yapmaktansa başka nasıl yapabileceğimizi bulmamız gerekiyor. Benim ilk etapta aklıma gelenler bunlar. Hediye Gündüz- Antalya Burdur Isparta Dereleri Gönlünce Aksın Platformu Antalya Örgütlenmede nasıl bir süreç yaşıyoruz? Küresel ısınma gerçeği ve seller, meyvelerin vb heba olması. İlk defa çevre hareketinin önünde bütüncül bir sorun var ve bunu nasıl kullanacağız? * Saklıkent Koruma Platformu Muğla Önce madencilik olayları tek tek olurken şimdi hepsi birlikte ilerliyor, su ile ilgili mücadeleler vs. Türkiye nin dört bir yanında aynı sorunlar var. Bunları nasıl örgütleyeceğiz? Karadeniz den, Akdeniz den, en doğuya kadar birçok örgütle tanıştık. Şimdi daha temel sorunlar üzerinden konuşmalıyız. Antalya da toplam 9 HES olduğunu anladık. Isparta, Antalya gibi yerlerde de aynı sorunlar var, şimdi biz daha bölgesel bir örgütlenme istiyoruz. Belki daha şirketin adamları yöreye bile gelmeden biz gittik. Şirketle yüz yüze gelmemiş olanlara durumu anlatmak çok zor. Bir rapor hazırladık neden karşıyız; halkla neden karşı olduğumuza dair konuştuk. Bu konularda halkın daha heyecanlı olduğunu ve altyapısının hazır olduğunu gördük. Öncelikle demokrasi dendiğinde halk çok daha dikkatli dinliyor; o yüzden HES lerin neden demokratik olmadığını anlatıyoruz. ÇED raporunun neden önemli olduğunu anlatıyoruz. İkinci konu özelleştirme. Küreselleştirmeyle birlikte bu konuyu çok dikkatli dinliyorlar. Üçüncüsü de enerji sorunu. En iyi bilgilendirmemiz gereken konu enerji modelleri. Hem nasıl enerji elde edildiği, hem de bunun dünya boyutunda nasıl örgütlendiği konusu iyi anlatılmalı. HES lerden ve madenlerden ötürü canı çok yanan bir çok insan var Türkiye de. Peki oranlı başarı örnekleri var mı? Kurşunlu örneğinde biz 1617 taş ocağını püskürttük. En çok da kadınlar uğraştı. Her türlü çevre sorunundan muzdarip yaşayanları nasıl ortak bir çevre mücadelesi etrafında birleştirebiliriz? Bugün için en önemli soru budur. Mesela Almanya da nükleer karşıtı mücadelelerden sonra bilinç birden bire üst düzeye sıçrıyor ve yeşiller partisi doğuyor. Şu anda sol örgütlere de çok fazla iş düşüyor. Türkiye de solun çok ciddi bir mücadele geçmişi var. Ama çevre mücadelesi de önemli. Bu mücadeleleri birleştirebilirsek yeni bir aşamaya evrilebileceğiz. Küresel ısınmanın arkasından gelecekleri bilmiyoruz. Antalya da anormal bir sıcakla karşılaştım. Böyle bir evde 1 günden fazla yaşamaya imkân yok. Öyle bir evde nasıl yaşayacağınızı düşünmek gerek. Nasıl bir ev, köye mi dönüş, kent nasıl olacak, yavaş şehirler mi? Bu konuları gündemimize alıp topluma modelleri sunabilmeliyiz. Dünyadaki evrimler hep böyle zor süreçlerin ardından gelmiştir. Devrimler de öyledir. Ülkede bu süreç var. Bunu bulmak için gardlarımızı indirmemiz gerekir. Bu mücadelenin içinde belki de bir çoğumuz telef olacağız. Bu nedenle birbirimizin elinden tutmamız gerekecektir. Dostluklardan güç almalıyız. Umutsuz dönemi umuda çevirmeliyiz. Köylerde yaşadığımız şeyler çok umut verici. Köylere/ kırsala daha fazla elimizi uzatmalıyız. O alanda mevcut yapının içinden çıkabilecek bir yapı yok. O büyük devrimlerin ardında büyük bir heyecan, dünya ve insan aşkı vardır. Murat Işık Belli bir tartışma olgunluğuna ulaştık. Kapitalist bir kar hırsı var ve bu emekçi halk ve doğa üzerinde büyük bir tahribat yaratıyor. Bu devletle ve hukukla inanılmaz biçimde üzerimize geliyor ve biz buna karşı koyamıyoruz, ezilen
19 19 halklar, sınıflar, kadınlar vs. en fazla ezilen kesimler biziz. Kapitalizm, işçileşme süreciyle birlikte ve yarattığı artı değerle, daha fazla kârhırs-işle doğayı da azgınca sömürmeye başladı. Şu anda iklim bunalımlarıyla yaşanamaz bir gezegene doğru gidiyoruz. Bunun temelinde kapitalizm var. İçilebilir su kaynağı, kentleşme, nükleer santraller vb gibi pek çok sorun var. Ama yerel önceliklerimiz de var. Bütün dünyada yerli halklar mücadele ediyor. Yerel halklar kendi özgünlükleriyle kendi kültür ve coğrafyalarını korumak adına bunu yapıyorlar. Yereli reddedemeyiz, biz de elbette kendi yerelimizi anlatacağız. Çünkü bir kürt elbette öncelikle kendini anlatmak zorundadır. Bizim tüm farklılıklarımızı bir zenginlik olarak görmemiz gerekiyor. Tekçi bir çevre kuramayız. Kendi sorunundan menkul bir mücadele de yapamayız. Bunun gideceği yer mikro-milliyetçilik ve faşizmdir. Almanya da da bu böyle olmuştur zaten. Bu değerler üzerine bir ortaklaşma olmalıdır. Yerel mücadeleler desteklenmelidir. Allionoi veya Hasankeyf aynıdır. Bu acılar üzerinde ortaklaşmadıkça birleşemeyiz de. Karadeniz dereleri üzerinde yapılan tahribat geri dönülemezdir. Bu Dersim de de aynıdır. Ama burada aynı zamanda bir kimlik sorunu da vardır. Burada askeri amaçlı yapılan hidroelektrik santaller vardır. Barajların yapılma nedeni, Hakkari de tampon bölge oluşturmaktır. Mesela Cudi de 2 gündür süren bir orman yangını var ama kimse bilmiyor. İlk mücadele gidilip Zap suyu üzerine yapıldı ve onların yol bulması, su bulması için gidip o köprüyü yaptılar. Bu barış ve demokrasi mücadelesidir aynı zamanda. Çevreciler bunun dilini mutlaka yaratmak zorundadır. Ekoloji Kolektifi Uluslararası Ekolojik Adalet Mahkemesi kurulmasını istiyor, diktatörlerin hiç birini mahkemeye çıkartamıyorsunuz. Bu mahkemeleri arttırmalıyız. HES mücadelesi, madenciler vb farklı ama sistem üzerimize topyekün ve koordine geliyor. Bunun üzerine süratle ve hep birlikte gidilmesi gerekiyor. Fevzi Özlüer Eninde sonunda kavramamız gereken şey de bu. Ülke çapında mücadeleyi güçlendiremedikçe çeşitli yollardan bölgelere girme araçlarını geliştirebiliyorlar. Bergama örneğinde görüldüğü gibi insanları bir süre sonra karşı karşıya getirip, birbirlerine bile kırdırabiliyorlar. Bu tipte bir araya gelip yerel mücadeleleri konuştuğumuz pek çok toplantı yapılıyor. Ama sıra süreci geliştirecek tartışmalara gelince sınırlı kalınıyor. Ekolojik mücadelenin Türkiye geneline yayılmasında zorluklar yaşıyoruz. Ve geriye dönüp bakıyoruz; mücadeleyi yayma çabamızda ne kadar başarılı olduk? Türkiye genelinde bölgelere kapanmış mücadelelerle karşı karşıyayız. Bölgeler birbirini çok fazla tanımadığı gibi, kendine özgü sorunlarıyla da mücadele ediyor. Örneğin kadınların kendilerini örgüt içerisinde var etme sorunu gibi. Yerel örgütlerde güçlü bir erkek egemenliği görüyoruz; ataerkil düzen bu yerel örgütler içerisinde de tekrarlanıyor. Tabi bunun istisnaları da var. Özellikle Doğu da ve Akdeniz de politik bakış açısı sayesinde kadınlara eşitlikçi bir konumda yer verilmesi daha gelişmiş bir düzeyde. Kürt sorunu kaynaklı politikalar nedeniyle hidroelektrik santrallerin algılanması da daha farklı oluyor. Bazı toplantıların sadece HES ve çevre sorunu ile sınırlı tutulması talebi bunun getirilerinden biri. Oysaki bazı yapılar sadece askeri amaçla ve güvenlik güdüsüyle yapılıyor fakat bunun farkındalığı sağlanmadıkça da asgari noktalarda dahi birleşilemiyor. Endüstriyel tarım politikaları daha fazla HES gerektiriyor ve bunun gibi birçok faktörün birbiriyle olan bağlantısı iklim adaleti temelindeki sorunları tam olarak anlamaya engel oluyor. Oysa sorun sadece bir enerji sorunu değil. Sorun artık 2 dereyi verelim 4 dereyi kurtaralım gibi stratejilerle ele alınabilecek bir boyut da taşımıyor. Endüstriyel tarım ve termik santraller, dünyadaki iklim değişikliği karşısında uluslararası hukuk sistemi Kopenhag da görüldüğü gibi etkisiz kalıyor. Artık tabandan daha güçlü daha kitlesel tepkileri yükselmesi gerekiyor. Örneğin Bolivya da Cochabamba da kişinin katıldığı ve iklim adalet mahkemesi, çoğulcu-demokratik bir mücadele gerekliliği gibi konular ön plana çıktı. Bu farklı kültürler ve farklı inançların bir arada yaşamaya yönelik iradesini ve dayanışmasını ortaya çıkardı ve iklim adaleti süreciyle Cochabamba da yeni bir politik hareketlilik başlamış oldu. Hediye Gündüz Bütün sol hareketi buluşturmak için bu hareketin düşüncesini geliştirmeliyiz.
20 20 Dostlukları paylaşmayı bir biçimde pekiştirmeliyiz. Bu somut birleşmeyi nasıl sağlayacağız? Adnan Çobanoğlu Su, enerji ve gıda egemenliğinin şirketlerin eline geçmesi gibi bir sorun yaşanıyor. Suyun egemenliğinin ele geçirilmesi için su hapsediliyor. Şimdi HES ler Osmanlı dönemindeki eski demiryolu yapımı anlayışıyla yapılıyor. Bu sadece Türkiye nin sorunu değil. Su bir meta haline getiriliyor. Şimdi su kavgaları çıkmaya başladı. Mesela Tibet örneği. Su kaynakları sadece Çin e verilmek istenmiyor. Bu farklı mücadelelerin ortak bir perspektiften geçmesi gerekiyor. AKP nin önceki anayasa taslağında yap-işlet-devret anlayışı biraz da su için kurulmuştu. Köylü küreselleşmeyi, gıda devlerini, ilaç şirketlerini vb biliyor. Ama mücadeleyi örgütleyen arkadaşların vuracakları noktaları ortaklaştırmaları birinci başarı noktasıdır. Türkiye dışındaki bu mücadelelerle de birlikte bakabilmeliyiz. Politik yönelime de böyle bakmalıyız. Çevre problemi değil, yaşamsal bir sorun bu birçok ülke için. Bergama da kazandığımız tek şey bu tür sorunlar karşısında direniş düşüncesi oldu. Düşmanın kim olduğunu bilmek ve örgütlemek herşeyden daha önemlidir. Erdem Vardar - Ayvalık Yerellerin kendilerini ulusallaştırmasında en önemli sorun onların acı çektikleri konuda hareketlenmeleri. Hareket büyüyüp sönüyor, büyüyüp sönüyor. Bu mesajın çok daha kapsamlı verilmesiyle bu sorunu aşabiliriz. Bunu yapamadığımız sürece çok önemli bir değişim ve bilinç imkanını kaçırıyoruz. BP nin Meksika körfezindeki en büyük felaket de bizim bildirimize girmeli. Bu uluslararası bir toplantı olduğu için, nasıl bir karşı duruş olabilecek bilmiyorum. Belki bütün petrol şirketlerine isyan zamanı geldi. Ersin Gün - İstanbul Turizmin de aynı biçimde bir çevre sorunu olarak ele alınması gerek. Ekolojik sorunlar sadece su sorunundan ibaret değil. Nepal de trekking alanları var. Orada başka bir şey yaptırmazlar. Suya ek olarak bunu da yazmalıyız. Tarım arazilerinin amaç dışı kullanılması engellenmeli. Munzur un başında bir su şirketi kurulmuş ve şişelenip pazarlanan bir su kaynağı yaratılması bile inanılmaz. Hapishane gibi bir fabrika yapmışlar. Doğaya tırtıl salınmış ormanların yok edilmesi amacıyla ve bu operasyonlarda kullanılan silahlardan biri. Ayvalık önerisine destek veriyorum: mücadelelerin ortak yönlerine önem verilmeli. İşten atılanlar bizim başımıza geldiğinde benzer şeylerin başına gelen insanların yanında olmayı öğrendiler. Bu sorunların yakın olduğu yerlerin beraberliğini sağlayan ve sorunların birbiriyle ilişkisini gösterecek, yaşamın metalaştırılarak pazara sürülmesi ve yeni bir adalet ve yeni bir uluslararası hukuk ve adalet istemek gerekiyor. Yerel hareketlerin renkleri ancak böylece ortaya çıkartılabilir.