Ödemiş’in coğrafi işareti patateste üreticinin yıllarca zarar etmesi istatistiklere de yansıdı. Ödemiş’te patates üretimi 5 yılda yaklaşık 55 bin ton azaldı. 2013 yılında 90 bin dekar olan yıllık patates üretim alanı 2018 yılı itibariyle 80 bin dekara geriledi.
Türkiye, patateste ithalat için 20 Nisan’a kadar uygulanacak sıfır Gümrük Vergisi’ni konuşurken rakamlar da patateste ithalat noktasına nasıl gelindiğini gözler önüne seriyor. 2002 yılından bu yana coğrafi işaretli ürünü patates olan Ödemiş’te İzmir Tarım ve Orman İl Müdürlüğü verilerine göre patates üretimi son 5 yılda hızla düşüşe geçti.
ÜRETİM %16 AZALDI
2013 yılında yılda iki ürün şeklinde toplam 90 bin dekar alanda patates ekimi yapılan Ödemiş’te 342 bin ton ürün elde edilirken 2018 yılında ekim alanı yaklaşık 80 bin dekara üretim de 287 bin tona geriledi. 2013 yılına göre patates ekim alanları yaklaşık %11, üretim miktarı da %16 azaldı. Ödemiş’te patates üretiminde 5 yılda yaşanan azalma Türkiye’nin 20 Nisan’a kadar ithal edeceği 200 bin ton patatesin %27,5’ine karşılık geliyor.
KİRAZ’DA DA ÜRETİM AZALDI
İzmir’in en çok patates üreten ilçesi olan Ödemiş’i takip eden Kiraz’da da üreticiler geride kalan 5 yılda patatesten uzaklaştı. 2013 yılında 50 bin ton patates üretilen Kiraz’da bu rakam 21 bin tona geriledi. İzmir’in toplam patates üretimi de 2013 yılında 433 bin ton iken 342 bin ton civarına indi.
Bir bardak çay içmek için 5 ila 10 kilo arasında patates satmak zorunda kaldığı 2010’lu yıllarla birlikte artan maliyetler üreticinin patatesten uzaklaşmasında ana etken olurken çoğunlukla patates ekip zarar eden üreticiler çareyi başka alanlarda aramaya başladı. Birçok üretici süt hayvancılığına yönelirken tarım alanlarına yem ihtiyacını karşılamak daha fazla mısır ekilmeye başladı. Hayvancılığın yanı sıra üreticiler kornişon salatalık gibi ürünlerle emeğinin karşılığını aradı.
Bölge üreticisinin bir zamanlar yaygın olan pamuktan ve tütünden olduğu gibi patatesten de uzaklaşmaması için atılması gereken somut adımlar ve doğru politikalar, yıllardır ziraat mühendisleri ve tarım yazarları tarafından dile getirilse de gelinen nokta üretimin azalması şeklinde oldu.
Başar Uçar