Bağlanma stillerinin hayatımızın birçok alanında etkisi bulunduğundan “Bağlanma Stilleri” yazımızda bahsetmiştik. Cinsellik de bu alanlardan biri. Seks deneyimi bireysel, rastlantısal ya da bağ kurarak yaşanabiliyor. Bağlanma stilleri genel olarak insanların kurdukları ilişkilerle ilgili beklentilerini ve davranışlarını şekillendirdikleri için seks davranışları üzerinde de belirgin etkiler gösterebiliyorlar. Erken çocukluk döneminde yaşanan deneyimler ilerleyen yaşlarda insanların cinselliği nasıl yaşadığını, cinsel tatmin düzeylerini ve partnerlerine yaşattıkları cinsel deneyimi etkileyebiliyor1.
Güvenli bağlanma stiline sahip insanlar sekste karşılıklı cinsel tatmini ve yakınlığı önemsedikleri için genelde bağlılık ve romantizm içeren seksi tercih ediyorlar. Partnerleriyle yaşadıkları cinsellikte bağlılıkla ilgili sorunlar kafalarını kurcalamıyor ve cinsel performansları ile ilgili kaygılar taşımıyorlar. Böylece kendi ihtiyaçlarını gözetirken partnerlerinin ihtiyaçlarına da cevap verebiliyorlar. Bu sayede cinsel hayatlarındaki tatmin, ilişkilerini de pozitif yönde etkiliyor. Tüm bunlara bağlı olarak ilişkilerinin kalitesi ve süresi artıyor.
Bağlanma kaygısı yüksek olan kişiler ise partnerleriyle seks yaparken aynı zamanda güven ve sevgi ihtiyaçlarını tatmin etmek istiyorlar. Bunun yanı sıra bağlanmayla ilgili olan kaygılarını ve güvensizliklerini seks üzerinden dindirmeye çalışıyorlar. Kurulan bağ içerisinde sürekli kendilerini güvende hissetme ihtiyacı duymaları genel kaygılarını da arttırıyor. Bu da kendilerini özgür bırakamamalarına ve bu yüzden de seksten aldıkları zevkin azalmasına yol açıyor. Cinselliği haz almaktan ziyade partnerlerini mutlu etmek, ilişkilerini güçlendirmek veya yakınlığı arttırmak için bir araç olarak kullanabiliyorlar. Partnerlerini memnun etmek için kendi seks arzularından vazgeçebiliyor ve kendi ihtiyaçlarını görmezden gelebiliyorlar. Bu sebeple de cinsel uyum üzerinden partnerlerine tutunmaya çalışırken kendilerini istemedikleri cinsel aktiviteler içerisinde bulabiliyorlar. Maalesef bu durum cinsel yolla bulaşan hastalıklar, istenmeyen hamilelik gibi riskli ve hasar verici durumlar içerisinde kalmalarına da neden olabiliyor.
Bağlanma kaçınması yüksek olan insanlar ise güvenli ve kaygılı bağlanan insanlara göre duygusallık içeren seksi daha az tercih ediyorlar. Seksin yakınlaştırıcı ve samimi yanları onları rahatsız hissettiriyor. Partnerleriyle yakınlık kurmaktan kaçınıyorlar ve onların ihtiyaçlarını daha az gözetiyorlar. Aksine, kendi ihtiyaçlarını ön plana alan bir cinsel hayatları ve cinsellik anlayışları oluyor. Bazıları için cinsellik negatif duygulardan kaçmak veya kendine kendi değerini kanıtlamak amacıyla da yaşanabiliyor. Bu stratejilerin yanında yakınlıktan kaçmak için başka stratejiler de kullanıyorlar. Bunlardan biri, partnerle seks yapmak yerine mastürbasyon yapmak olabiliyor. Bütün bu saydığımız sebepler aslında bağlanma kaçınması yüksek olan insanların neden geçici cinsel ilişkileri tercih ettiklerini açıklıyor. Buna ek olarak, bağlanma kaçınması yüksek insanların psikolojik olarak güvenme ve fiziksel dokunuştan doğan oksitosin salınımından yararlanmalarının güvenli bağlanan insanlara göre zor olduğu düşünülüyor2. Bu da bağ kurma süreçlerine olumsuz yansıyarak sağlıklı ve mutlu bir ilişki kurmayı ve sürdürmeyi daha da zorlaştırıyor.
Seks davranışı insan biyolojisinin, psikolojisinin ve kültürel normların tam kesişiminde bulunuyor. Bağlanma stilleri insanların cinsel karşılaşmalar dışında ne istediklerini, ihtiyaçlarını nasıl karşıladıklarını açıklarken aynı zamanda seksin ilişkilerindeki rolünü de açıklamaya yardımcı oluyor. Bağlanma stillerinin oluşturduğu yelpazede, cinsel davranışlarımız bu yelpazenin neresinde olduğumuza, kültürel normlarımıza, ilişki içerisinde veya ilişki dışarısında seks yapıp yapmadığımıza göre değişim gösteriyor.
Yazan: Ande Ömeroğlu
Düzenleyen: Gizem Sürenkök
Kaynaklar
[1] Birnbaum, G. E. (2015). Like a Horse and Carriage? The Dynamic Interplay of Attachment and Sexuality During Relationship Development. European Psychologist, 20(4), 265-274.
[2] Zayas, V., Merill, S., Hazan, C. (2015). Fooled around and fell in love: The role of sex in adult romantic attachment formation. To appear in Jeffry A. Simpson and W. Steven Rholes. Attachment Theory and Research: New Directions and Emerging Themes. Guilford Publishing, 32-33.