Türkiye-Rusya ilişkileri gerildi. Bu gerginlik Suriye konusunda belirginleşti. Türkiye’nin Suriye politikası ile Rusya’nın Suriye politikası tamamen zıddı. Bu durum da, iki ülkeyi karşı karşıya getirdi. Sertleşen bu ilişkilerin iki ülke arasında son yıllarda iyice artan ticari faaliyetlere ne zaman ve ne kadar etki edeceği ise merak konusu oldu.
Aylardır şımarıkça ve küstahça Türk hava sahasını ihlal eden ve her defasında da yapılan ihlalin kötü niyetli olmadığı ve Türkiye ile olan dostluğu zedelemeyeceği vurgusu yapılıyordu. Böyle söylense bile bu, Suriye bataklığında bu tür açıklamaların “adeta kulağa fısıldanır gibi” algılandığı gerçeğini değiştirmiyordu. Rus uçaklarının, Türkiye’nin uyarılarına ve samimi gayretlerine rağmen devam eden ihlalleri, geçtiğimiz günlerde tekrarlanmış, yine defalarca uyarı yapıldıktan sonra bir adet Rus savaş uçağı düşürülmüştü.
Rusya’nın aylardan beri sürdürdüğü tacizi görmezden gelmesi, “taciz” olarak düşünmemesi Türkiye açısından çok da matah bir durum değildir. Dahası, Türkiye’ye karşı yapılmış olan bu tür taciz ve hareketleri, Türkiye’nin “taciz olarak kabul etmesi” dahi Rusya’yı kızdırmıştır. Rusların, Türkiye’yi dost sayabilme arzu ve isteğinin sınırları da, tam da bu durumda ortaya çıkmaktadır. Bu bakış açısı çok yakınlığı ifade edeceği gibi, çok güçlü bir ülkenin çok zayıf bir ülkeye davranış biçimini de ortaya koyabilmektedir. Bu durumu ise olay sonrasındaki gelişmeler ve duruşlar belirleyecektir. Düşürülen uçağından sonra üst düzey yöneticileri tarafından yapılan açıklamalarda, esas niyetleri açığa çıkmış ve tarihi düşmanlığın dışa vurumu açıkça ortaya çıkmıştır. Olayın gelişimine bakıldığında, izlenen politika biraz da tarafsız bir gözlemle incelendiğinde, Rusya’nın, tarihi ve kültürel sebeplerle bu uçağının düşürülmesine kadar gelişen süreci planlamış olabileceği bile, akla ve mantığa yatkın görünüyor.
Rusya Uluslararası Komite Başkanı Konstantin Kosaçev’in, Rusya Başbakanı Dmitri Medvedev’in ve Putin’in yaptıkları açıklamaların satır aralarında Türkiye’ye yönelik düşmanlık için epey malzeme biriktirdikleri ve uzunca bir zaman sabır gösterdikleri de anlaşılıyor. Buna bir de, Rusya’nın Çeçenistan Özerk Bölgesi lideri Ramazan Kadirov’un, Türkiye’nin Rus savaş uçağını düşürmesini “ihanet” olarak niteleyerek, Ankara’nın bu olaydan dolayı pişman olacağını söylemesi de eklenince, fotoğrafın tamamı ortaya çıkmış oluyor.
Rus uçağının düşürülmesi Türkiye ile Rusya arasındaki ortak projelerden vazgeçilmesi sonucunu doğurabilir. Türk şirketlerin Rusya’daki pazar paylarını kaybetmesiyle de sonuçlanabilir. Hatta Rus hükümetinin internet sitesinde yer alan yazılı açıklamasında belirtildiği gibi, bu nedenle Türk şirketlerinin Rusya’daki pazarı kaybedebileceği tehditleri de gerçekleşebilir. Ancak bu durum sadece Türkiye için zarar yapmaz. Aynı şey Rusya için de geçerlidir. Avrupa Birliği ülkelerinin Rusya için koydukları ambargo, halen hafifletilmiş bile değildir. Ve doğalgazın en iyi ve en yüksek fiyatlı müşterisinin de Türkiye olduğu bir diğer gerçektir.
Türkiye tükettiği doğalgazın yarısını Rusya’dan satın alıyor. Geçen Gazprom’a 10 milyar dolarlık ödeme yapıldı. Bu durum bahane edilerek misilleme için iki ülke arasındaki enerji ilişkileri hedef alınıyorsa, bunun ani gelişmiş bir karar olmadığı anlaşılır. Hele, Rusya’nın gözü olay öncesi ve esnasındaki gerçek durumu görmek yerine, bize vereceği zararı tek taraflı olarak görüyorsa, bu çok daha manidardır. Ve bu karardan sadece bir tek şey anlaşılır. O da Ruslar için “Türklere düşmanlık” zaten hep varmış, kısa süreli bir aradan sonra “yeniden geri dönmüş.” Son 24 saatte Rus tarafının diplomatik teamül ve terbiyeden yoksun açıklamalarından, “Moskof’un tarihsel kini yeniden hortlamıştır” demek mümkündür.
Rusya’nın askeri gücünü abartarak,”ne olacak halimiz” şeklindeki görüşleri seslendirenlere ‘Sovyetler Birliği ile Finlandiya arasındaki o müthiş Kış Savaşı’nı hatırlatırım.