Büyük Selçuklu Sultanı Melik Şah Celalüddevle Kimdir?
1054 yılında doğdu. Babası Alparslan’ın hükümdarlığı döneminde küçük yaşta olmasına karşın valilik görevinde bulundu ve devlet yönetimde deneyim kazandı. Alparslan 1065 yılında Maveraünnehir seferi sırasında Melik Şah ve kardeşi Arslan Şah’ı Gazneli ve Karahanlı prensesleriyle evlendirerek bu devletlerle akrabalık bağı kurdu. 1072 yılında babasının aniden öldürülmesi üzerine Melik Şah tartışmasız olarak büyük sultan ilan edildi. Alparslan’ın veziri olan Nizamülmülk vezirliğine devam etti.
Melik Şah döneminde Büyük Selçuklu İmparatorluğu en geniş sınırlarına ulaştı. Adaleti ve hoşgörüsüyle tanınan Melik Şah’ın amacı bir dünya egemenliği kurmaktı. Toplumsal ve dinsel işlerde hoşgörülü bir hükümdar olan Melik Şah, yeni yasalar çıkararak mülkiyet işlerini düzenledi. Bilim ve Sanat adamlarını korudu.
Melik Şah, Kavurd ayaklanmasını bastırdıktan sonra ilk doğu seferine çıkarak Gazne ve Karahanlıları barış yapmaya zorladı. Malazgirt Meydan Savaşı’ndan sonra barışı bozan Bizans’a karşı Anadolu’nun fethine karar verdi. Bizans imparatoru, Selçuklulara karşı yeni birlikler oluşturarak mücadeleye girdiyse de Türk süvarileri kısa zamanda Sapanca ile İznik gölüne ve Marmara’ya dayandılar. Daha Tuğrul Bey zamanında kurulan imparatorluk, Melik Şah döneminde daha da gelişti. Hicaz, Yemen ve Aden alındı. Kafkasya seferine çıkan hükümdar, Karadeniz’e ulaştı. Fatimilerle yapılan mücadeleler de sürmekteydi. Selçuklu komutanları Suriye, Lübnan ve Filistin’in fethedildi. Bu arada Anadolu Selçuklu sultanı Süleyman Şah ile Suriye Sultanı Tutuş arasıdaki savaşta Süleyman Şah öldü. Gerekli olan yeniden düzenleme işi ve yeni atamalar büyük sultan Melik Şah tarafından yahıldı. Sultan Melik Şah 1088 yılında Bağdat’ı ziyaret etti. Halife El Muktedi, Melik Şah’a iki kılıç kuşattı. Melik Şah tarafından başkent yapılan İsfahan’dan Terken Hatun ile birlikte gelen Melik Şah’ın kızı Mahmelek, halifeyle evlendirildi. Bu arada Melik Şah yeniden doğu seferine çıkarak, Gaznelilerle Karahanlıların batı ve doğu kolunu Selçuklulara bağladı. Böylece devletin sınırları doğuda Çin seddine yaklaştı.
Melik Şah son yıllarında Batıni sorununun çözümüyle uğraştı. Fatimi Şii halifeliğinden de destek gören Hasan Sabbah, Alamut kalesini üs yaparak devlet adamlarına karşı suikastlar düzenledi. Büyük vezir Nizamülmülk, Hasan Sabbah’ın adamları tarafından öldürüldü. Bu olaydan kısa bir süre sonra Melik Şah’ın 1092 yılında bir olasılığa göre zehirlenerek öldürülmesi üzerine Hasan Sabbah’la yapılan mücadele sonuca ulaşamadı.