MEHMET KOCABIYIK
Türkiye’de coronavirüs istatistikleri ve endişesi her geçen gün büyüyor. Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, ilk vakayı 11 Mart’ta “bir kişi” olarak açıkladı. İki gün sonra sayı 5'e yükseldi. Bakan Koca, diğer 4 kişinin de ilk vakanın yakın çevresinden olduğunu bildirdi.
İlk vakanın duyurulmasının üzerinden yaklaşık bir hafta sonra 20 Mart’ta vaka sayısının 359, hayatını kaybedenlerin sayısı ise 4 olarak açıklandı. Vaka sayısında yaşanan artış, ölüm sayısının 4’e çıkması vatandaşlarda tedirginliği artırdı. Sokaklar boş, hijyen malzemesi ise bulunamıyor.
Coronavirüs Bilim Kurulu Üyesi Prof. Dr. Alpay Azap, salgın ile ilgili Twitter hesabından açıklamalarda bulundu. Türkiye'nin kritik eşiğe ulaştığını ifade eden Azap, "Az test yaptığımızı, hastaların yüzde 20'sinin hastaneye gelip tanı aldığını düşünürsek kritik eşiğe günler önce ulaşmış olmamız da olası. Hong Kong, Singapur olma şansımızı kaybettik. Bundan sonra tüm enerjimizi İtalya olmamaya harcamalıyız." dedi.
Yoğun tedbirler art arda geliyor
Türkiye’de salgının ilk vakanın tespitinin ardından yurt sathına yayılmaya başlaması üzerine, alınan tedbirler adım adım ağırlaştırılıyor.
YÖK, üniversitelerin tıp fakültesi hastaneleri ile tıp fakültesi sağlık, uygulama ve araştırma merkezlerinde görev yapan bütün personelin yasal mazeretleri hariç yıllık izinlerinin durdurulması kararı aldı.
Türkiye uçuş yasağı koyduğu ülke sayısını 14’ten 20’ye çıkardı. İngiltere, İsviçre, Arabistan, Mısır, İrlanda ve Birleşik Arap Emirlikleri’ne de uçuşlar 21 Nisan’a kadar yasaklandı. Ülkeye girişler de iyice kısıtlandı.
“Umreden gelenler” dahil yurt dışından gelenler öğrenci yurtlarında 14 günlük karantinaya alınmaya başladı. Diyanet İşleri Başkanı Ali Erbaş, önce cami ve mescitlerde cemaatle namaz kılınmasına ara verilmesinin kararlaştırıldığını açıkladı. Sonra camilerin Mevlit ve Cuma namazlarına kapatılma kararı çıktı.
Adalet Bakanlığı, 60 yaş üstü hakim ve savcıların izinli sayılacağını duyurdu. Tutuklu ve zorunlu işler haricinde duruşmalar ertelendi. Gül’ün açıklamasına göre hafta sonu noterlik uygulaması da durduruldu. Bu arada, huzurevlerinin tamamına mücbir sebepler hariç ziyaretçi kısıtlaması getirildi.
İçişleri Bakanlığı, “ek genelgesi” yayınlayarak “tiyatro, sinema, müzikli lokanta, kahvehane, internet kafe, kapalı çocuk oyun alanlarının faaliyetlerinin durdurulacağını” açıkladı. STK genel kurulları başta, toplu olarak bir araya gelinen her türlü toplantı ertelendi.
Coronavirüs Bilim Kurulu toplantısının ardından güncel duruma ilişkin açıklamalarda bulunan Sağlık Bakanı Fahrettin Koca, vatandaşlardan mümkün olduğu kadar evlerinden çıkmamalarını istedi. Koca, yurt dışından gelecek olanları da uyardı: “Şimdi mücadelenin yeni safhasındayız. Yaşlılara ve kronik hastalığı olanlara karşı dikkatli olalım. En hassas grup bu gruptur. Yurt dışındaki vatandaşlarımıza sesleniyorum; Türkiye’ye dönmekte ısrarcı olmayalım. Gelirlerse 14 gün karantina altında tutulacaklarını bilsinler.”
Mahkumlar için önerge
HDP Milletvekili ve TBMM İnsan Hakları İnceleme Komisyonu üyesi Ömer Faruk Gergerlioğlu tüm tutukluluk ve hükümlülüklerin bir yıl ertelenmesini içeren kanun teklifini Meclise sundu. Gergerlioğlu, “Cezaevlerindeki insanları rahatlatmak lazım. Cezaevinde kalan İran’dan 70 bin, Bahreyn de bin 500 civarında kişi tahliye edildi. Türkiye’de de böyle olmalı. İlk başta sağlık bakımından riskli gruptaki mahkumların tahliye edilmesi düşünülmeli. Yaşlı hastalar, bebekli ve çocuklu anneler, hasta mahkumlar. ‘Cezaevlerine bu bulaşmaz’ demek son derece cahilce bir yaklaşım” dedi.
Dünyadaki korkutucu tablo
Coronavirüs salgınının önü alınamıyor. Coronavirüsü salgınında dünya genelinde vaka sayısı 20 Mart itibariyle 240 bini aştı, ölü sayısı da 10 binin üzerine çıktı. Dünya Sağlık Örgütü, “Corona Şüphesi Taşıyan Her Vakaya Test Yapın” çağrısı yaptı. Bazı ülkeler alınan tedbirlerin uygulanması için orduyu göreve çağırdı. Dünyada en fazla vaka sayısı Çin'de; ardından İtalya ve İspanya geliyordu ki, 19 Martta İtalya, “ölümler” bakımından Çin’i geçti...
Aşı ve ilaç çalışmaları umut oldu
Çinli araştırmacılar, Japonya tarafından geliştirilen grip ilacı Favipiravir'in corona virüs tedavisinde etkili olduğunu klinik çalışmalarla kanıtladıklarını açıkladı. Semptomları gerilettiği tespit edilen ilaç, virüsün tedavisinde kullanılacak.
Fransa’da sıtma hastalığında kullanılan klorokin ilacının da hastalık üzerinde etkili olduğu deneysel tedaviyi kabul eden hastalar üzerinde kanıtlandı. Öte yandan ABD kobaylar üzerinde aşı denemelerini yaptı. Aşının işe yaradığını duyuran ABD’li yetkililer deneysel tedaviyi kabul eden hastalar üzerinde de aşıyı denemeye hazırlanıyor.
UNICEF’İN CORONAVİRÜS AÇIKLAMASI
* 400-500 mikrohücre çapına sahip.
* Boyutları büyük bir virüstür.
* Herhangi bir maske bile virüsün girişini engeller.
* Virüs havaya değil, yere yerleşir, bu nedenle hava yoluyla bulaşma ihtimali düşüktür.
* Corona virüsü, metal bir yüzeye bulaştığında 12 saat yaşayacak, bu yüzden ellerinizi sabun ve su ile yıkamak bile yeterli olacaktır.
* Kumaşlara bulaştığında Coronavirüsü 9 saat kalır, bu yüzden kıyafetleri yıkamak veya iki saat güneşe maruz bırakmak onu öldürmek için yeterlidir.
* Virüs 10 dakika boyunca ellerde yaşar, bu nedenle cep boyutlarındaki alkol ve dezenfektanları cepte taşımak ve sık sık önlem amaçlı kullanmak faydalı olacaktır.
* Virüs 26-27 ° C sıcaklığa maruz kaldığında öldüğü için, sıcak bölgelerde yaşayamamaktadır. Ayrıca sıcak su ve sıcak içecekler içmek ve güneşe maruz kalmak yeterince iyidir.
* Dondurmadan uzak durmak, soğuk yiyecekler ve içecekler tercih etmemek önemlidir.
* Ilık su ve tuzla gargara yapmak virüsü bademciklerde iken öldürür ve akciğerlere geçmesini önler.
* Bu talimatlara uymak virüsü önlemek için önemlidir.
“KÜRESEL EKONOMİYE MALİYETİ OLACAK”
Zeki Hozer (Dr.) –Global Sağlık Ekonomisinde iş stratejilerinin radikal değişikliklere doğru gittiği sıra dışı günleri yaşıyoruz. Asıl faktör Covit 19 Pandemisi olarak görülse bile özellikle ülkelerin demografik yapısı ile hızla gelişen teknoloji, bu değişimi indüklemekte. Normalde, küresel sağlık harcamaları her yıl ortalama %5 artmakta idi ve bu yılsonu itibariyle beklenen 11 trilyon dolarlık harcamanın olması şeklinde idi. Bu rakamın, Pandemi nedeni ile %50 artması bekleniyor. IMF, bir trilyon dolarlık destek paketini şimdiden deklare etmiş durumda. Ülkeler de 5 ila 50 milyar dolarlık ek kaynakları hazırda bulunduruyorlar.
Covit 19 ile mücadele kapsamında, bir çok ülkede olduğu gibi, AVM ve lokantalar dışında tüm mekanlar kapatıldı. Türkiye’de 1.2 trilyon dolarları bulan perakende ciroları küresel boyutta 30 trilyon doları aşmakta. Dünyada medya ve eğlence sektörü ise 2 trilyon dolar. Ülkemiz için bu rakam 3.5 milyar dolarları buluyor. Turizm sezonunun da bir ay geç başlatılacağı daha önceden açıklanmıştı. Şimdilik rezervasyon iptalleri ve talep ertelemeleri söz konusu.
Dünya’da, birçok kamu ve özel kuruluş, homeoffice şeklinde evden çalışma sistemini devreye sokmuş durumda. Okulların tatil edilmesi ile de internet üzerinden yaygın eğitimlerin devreye gireceği bir sömestre yaşayacağız.
Bütün bunlar, Covit 19 pandemisi sona erdiğinde, yepyeni bir sosyoekonomik değişimin sancıları olarak yeniden tasarlanacak. İş ve endüstri dünyasından, sağlık altyapısı ve küresel ilişkilere kadar yeniden yapılanmanın söz konusu olacağı bir zaman yaşayacağız.
Her ne kadar dijital altyapının küresel dinamikleri, biyolojik bir ajan olan coronavirüsü ile sarsılmışsa da, maksimum Dünya Gayrı Safi Milli Hasılasının %10’unu bile bulmayan bir maliyetle, pandeminin ekonomik maliyetlerinden kurtulduğumuzda, bir sonraki küresel salgınlara bağışık yeni yapılanmalar ve organizasyonlarla, insanlık güzel yarınlara olan yolculuğuna devam edecektir.
Şimdilik vatandaşlarımıza, önümüzdeki üç hafta için, dünyayı paralizi eden Covit 19 ile mücadele için, kişisel hijyene ek olarak etkili bir sosyal izolasyon öneriyor ve Sağlık Bakanlığı resmi açıklamaları dışında kulaklarını her türlü diş enformasyona kapatmalarını tavsiye ediyoruz.
“YAPILAN TEST SAYISINI ARTTIRMAK VE YAYGINLAŞTIRMAK ZORUNDAYIZ”
Prof. Dr. Funda Barlık Obuz (İzmir Tabip Odası Başkanı) –İzmir’deki hastanelerin bir kısmı yapılması gerektiği gibi poliklinikleri ile coronavirüs bakım yerlerini birbirinden ayırdı. Fakat polikliniklerini aynı şekilde devam ettirip gelen hastalara normal şartlar altında gibi bakmaya devam eden hastaneler de var. Bu durum sağlık çalışanlarını zorda bırakan bir durumdur. Üstüne ekipman ve koruyucu malzemelerde de eksiklikler yaşanıyor.
Dün yapılan, “İlk olarak Aile Sağlığı Merkez’lerine (ASM) gidin” açıklaması ASM’leri de zor durumda bıraktı. Koruyucu malzeme eksiklikleri var, çocuk ve gebe izlemleri yapılıyor. Bu sebeplerden ötürü ASM’lerde ciddi sorunlar yaşama ihtimalimiz var.
Türkiye’de şu ana kadar 10 bin civarında test yapıldığı söyleniyor ama örneğin; Güney Kore’de günde 20 bin test yapıldığı bilgilerini alıyoruz. Test ne kadar çok yapılabilirse bu vakalar da o kadar tespit ve izole edilir. Ne kadar çok test yaparsak bu virüsün yayılmasını da o derece engellemiş oluruz. Oysa siz test yapmadığınız her hastayı negatif kabul ediyorsunuz. Üstelik hastalığın ilk başlarında yapılan test negatif çıkabiliyor. Bu sebeple testi 2 – 3 kez tekrarlamak gerekebiliyor. Görüntüleme ve radyolojik bulguları; klinik bulguları pozitif çıkan hastalar virüslü sayılmayabiliyor. Bu şekilde coronavirüsün bulgularını gösterdiği halde tedavisine başlanmayan çok hastamız var.
Açıklık ilkesi kabul edilmeli ve halka hastalığın Türkiye’deki durumu tüm açıklığıyla aktarılmalıdır. Halktan hiçbir şey saklanmamalı ve test sayısı arttırılmalıdır. Dünya Sağlık Örgütü’nün vurguladığı daha çok test yapmak vurgusu; toplumdaki vakaları doğru saptayıp onları izole etmek açısından çok önemlidir. Coronavirüs şüphesiyle gelecek hastaların tamamıyla ayrı hastanelerde kontrol edilmesi ve o hastane ve çalışanlarının da tüm tedbirlerinin buna göre alınması gerekmektedir. Bunu yapmaya başlayan hastanelerimiz var örneğin İzmir’de 9 Eylül Hastanesi bunu yapmaya başladı. Fakat aynı uygulamanın Türkiye’de özel ya da kamu fark etmeksizin tüm hastanelerde yapılması gerekiyor. Sağlık çalışanlarını korumak zorundayız.