Hayatınızın en önemli ve belki de en heyecanlı kararlarından biri olan mesleğinizi seçme ya da değiştirme kararı verdiniz ve pilot olmak istiyorsunuz! “İyi hoş da nasıl olacak? Bu nasıl bir süreç?” diyorsanız ya da sadece “Bu pilotların da işi zor; Acaba hangi yollardan geçerek bu mesleği icra ediyorlar?” diye düşünüyorsanız bu yazı tam da size göre olabilir.
Pilot lisansı alınmasına ilişkin kurallar, uçmak istediğiniz hava aracının tipine (helikopterler, uçaklar, balonlar, planörler gibi) göre değişkenlik göstermekle birlikte ne tür uçuşlar gerçekleştirmek istediğinizi de seçmeniz lisans eğitiminiz için önemlidir.
Halihazırda sivil havacılıkta başlıca 3 tür lisans türü vardır:
Hususi Pilot Lisansı – PPL (Private Pilot Licence):
Herhangi bir hava taşıtında ticari olmamak şartıyla pilotluk yapılmasına imkan kılan pilot lisansıdır. Çok motorlu veya çok pilotlu uçaklarda uçabilmek; gece uçuşu yapabilmek veya maddî kazanç sağlamak amacıyla uçuş yapabilmek için PPL lisansına ilaveten çeşitli lisans ve derecelendirmelerin (rating) edinilmesi gerekir.
Ticari Pilot Lisansı – CPL (Commercial Pilot Licence):
PPL’den farklı olarak pilotun yaptığı uçuşlardan para kazanmasına olanak sağlar. ICAO(Uluslararası Sivil Havacılık Kurumu)’ya göre CPL alabilmek için iyi derecede İngilizce bilmek, PPL sahibi olmak, gerekli uçuş eğitimini tamamlamak, en az 300 deniz mili (nm) meydanlar arası (cross country) uçuş yapmak, 1. sınıf uçuş muayenesini ve sınavları başarıyla geçmek gerekir.
Uçak, helikopter, balon gibi farklı hava taşıtları için farklı CPL’ler mevcut olmakla birlikte bazı ülkelerde “kaptan pilot” unvanını kullanabilmek için en az CPL sahibi olmak gereklidir.
Havayolu Nakliye Pilotu Lisansı – ATPL (Airline Transport Pilot Licence):
ATP lisansı edinebilmek için öncelikle PPL ve CPL elde etmek gerekmektedir.Bu lisansa sahip olan pilotlar diğer lisanslardan farklı olarak 9 yolcudan fazla kapasitesi olan uçaklarda da kaptan olabilirler.
Bu süreçte lisans türlerine göre bazı ayrıntılar farklılık göstermekle birlikte pilot olmak 5 temel unsurdan oluşmaktadır. Bunlar:
- Kişinin pilot olmasına engel olacak herhangi bir sağlık probleminin bulunmaması (Astım, diyabet ve renk körlüğü gibi durumlar pilotluğa engel sağlık problemleri arasındadır.)
- Gerekli teorik bilgilerin karşılanması
- Uçuş eğitiminin tamamlanmış olması
- Uçuş tecrübesi
- Uçuş sınavının başarıyla tamamlanmış olması
Uçuş eğitimi almak için Türk Sivil Havacılık Mevzuatı’na göre lise mezunu olmak yeterli ancak havayolu işletmeleri çoğunlukla üniversite mezunu pilot almayı tercih etmektedir. Ayrıca tüm lisans türlerinde pilot olmak isteyenlerin iyi derece İngilizce bilmesi gerekir. Kariyerini pilotluk mesleği üzerine yapmak isteyen ve sonrasında havayollarında çalışmak isteyenlerin eğitimleri ortalama 18 ay sürmektedir. (Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından onaylanmış uçuş eğitimi veren organizasyonların listesi için tıklayabilirsiniz.)
Ankara, İstanbul ve İzmir’de uçuş okulları bulunan, PPL(Hususi Pilot Lisansı) ve ATPL(Havayolu Nakliye Pilotu Lisansı) almayı düşünüyorsanız gerekli eğitimleri almak için başvurabileceğiniz Türk Hava Kurumu Uçuş Akademisi’ne göre PPL Lisansı almak isteyen kişinin en az lise ya da dengi bir okuldan mezun olmuş ve 18 yaşının üstünde olması gerekmektedir. ATPL uçak pilotluğu lisansı almayı düşünen kişinin ise en az yüksek öğretim/lisans mezunu olması ya da en azından lisans öğrencisi olması gerekmekle birlikte en az orta seviyede (intermediate) İngilizce bilmesi ve bunu belgeyle ibraz etmesi gerekmektedir.
Bunların dışında kişinin Sivil Havacılık Genel Müdürlüğü tarafından yetkilendirilmiş olan sağlık kurullarından alınmış, geçerli (PPL için 2. sınıf, ATPL için 1.sınıf olmak üzere) sağlık raporu alması gerekmektedir.
Gerek CPL eğitimi veren uçuş okulları gerekse birçok havayolu günümüzde pilotları işe alırken veya CPL eğitimine başlarken “Aptitude Test” diye de bilinen yetenek testine tabi tutmaktadırlar. Bu yetenek testlerinin içerikleri hakkında bazı bilgilere bu linke tıklayarak ulaşabilirsiniz. Bu testlerden başarılı olmak için adayın görsel hafıza, duyu organları arasındaki koordinasyon, konsantrasyon, temel fizik kavramları, üç boyutlu düşünme, algılama hızı ve geçici bellek gibi kriterler ölçülmektedir. Türk Havayolları’nın alım süreci ve uygulanan testler hakkında detaylı bilgi için yazarlarımızdan Gülin Tuğçe Çomak’ın “Pilot Aday Adayı” yazısına göz atabilirsiniz.
Bunlar gözünüzü korkutmuş olabilir ancak korkmanıza gerek yok. THK Uçuş Akademisi der ki: “Eğer uçmak için çocukluktan beri devam eden bir arzunuz varsa veya gelişen havacılık sektörü sizde böyle bir istek doğurmuşsa yeterli altyapınız vardır.” Göklerde olmaya gönül verdiyseniz bu zorlu gibi gözüken yolculuk bile size keyifli gelecektir.
Daha yoğun bilgi için ayrıca Uçak Pilotu Lisans Yönetmeliği ‘ne de göz atmanızı öneririm.
“İstikbal göklerdedir.”
M.Kemal Atatürk
Yazan: Melis Tunç
Kaynakça:
Uçak pilotu lisans yönetmeliği (SHY-1) Resmî Gazete. 6 Haziran 2006.