GENEL TESİS;
Antik stadyum tesisleri günümüz spor tesisleri için esas teşkil etmektedir. İç oyun alanı etrafında uluslararası atletizm kurallarına uygun koşu pistleri bulunan 79×109 m boyutunda futbol sahasıdır. Oyun sahası ana formu antik ovale yakın elipstir. Stadyum genelde kısmen gömülüdür ve bundan dolayı, kazanılan zemin dolgudur. Şehir planlaması açısından spor tesislerine iyi ulaşım ve toplu ulaşım sağlanmalıdır. Tren, otobüs, tramvay durakları ve büyük park yerleri planlamada dikkate alınmalıdır. Duman, koku ve gürültü oluşması yüzünden sanayi yerlerine yakın olmamalıdır. Kapalı ve açık tesisler farklı spor çeşitlerini içermeli ve şehir yüzey kullanım planlarına uyum sağlamalıdır.
Antik stadyumların aksı değişik müsabaka zamanlarına uygun olarak ve seyircilerin çoğunun güneşin arka taraflarında kalması için, batı-doğu veya güney-kuzey istikametinde; Avrupa’da da kuzeydoğudan güneybatıya kadardır.
Açık girişler doğu tarafındadır. Arka tarafında seyirci akımının farklı stadyum girişlerine dağıldığı ön kısımdaki gişelerle genelde merdivenlerin üstünden tribünlerin yarı yüksekliğiyle stadyumun gerisindeki sıralara ulaşılır. Oturma sıralarının basamak yüksekliği Vitruv’a göre akustik açıdan 1:2 oranında olmalıdır. Hoparlör kullanımında rampadan iyi bir görüş sağlamak esastır.
Buna uygun olarak çapraz oturma düzenlemesinde her bir 2. arka sıradan kafalar üstünden ilk sıra görünür olarak tasarlanmalıdır. Bu şekilde parabolik eğri sağlanmalıdır. Dairesel segmanın uzun tarafı en iyi görüş alanıdır.
Giriş ve merdivenlerin genişlikleri seyirci kalabalığına göre hesaplanmalıdır. Gerekli merdiven eni, belli bir seyirci sayısı ve stadyumun boşaltılması için arzu edilen zaman açısını içeren formül şöyledir:
m olarak merdiven genişliği: seyirci sayısı/ (saniye olarak boşaltma zamanı x 1,25)
Seyirciler için sıhhi odalar seyirci kısmında uygun yerde yapılmalıdır. Her bir 20 000 seyirci için bir oda grubu gereklidir. 15 m2 tedavi ve dinlenme odası, 2 m2 depo odası ve 2 adet tuvalet bulundurulmalıdır. 30 000 kişilik tesislerde güvenlik organları için 15 m2’lik oda öngörülmelidir. Ana tribünde oyun sahasına iyi bir şekilde görüş mesafesi bulunan spiker kabinleri gerekir. Her bir kabin 15 m2 olmalıdır. Her 5 spiker kabininin arkasında 4 m2’lik şalter odası tasarlanmalıdır. Her 4 seyirci için park yeri gerekir. Yüzeyde özel otobüsler için park yerleri düşünülmelidir.
SEYİRCİ TESİSLERİ;
Sportif faaliyetler öğleden sonra yapıldığından, seyirci oturma yerlerinin batı tarafında olması en uygunudur. Seyirci yerlerinin çok sıralı düzenlemesinde görüş açısının iyileştirilmesi için yeterli yükseltme yapılmalıdır. 20 ayakta sıra yerleri olan veya 10 oturma sıralı küçük tesislerde 1:2 oranında kademe tasarlanması gerekir. Diğer tüm tesislerde bu parabolikler uygulanmalıdır. Burada oturma ve ayaktaki yerlerin yükseltilmesi görüş çizgisinin konstrüksiyonu ile sağlanır. Yükseltme ayaktaki yerlerde 12 cm ve oturma yerlerinde 15 cm olmalıdır.
OTURMA YERLERİ;
Oturma yerleri için yer gereksinimi aşağıdaki gibi hesaplanır:
Oturma yeri genişliği 0,5 m
Oturma yeri derinliği 0,8 m
Bunların;
Oturma yüzeyi 0,35 m
Ulaşım yüzeyi 0,45 m
Gerek tekli gerekse sıra halinde oturma yeri öngörülür. Arkalıklı oturma yerleri yüksek konfor sağlamaktadır.
Giriş ve çıkış yerlerinin düzenlenmesine bağlı sıralar:
Bir geçidin her bir yanında dik olarak yükselmediği halde 48 yer
dik yükseldiği halde 36 yer
Oturma yerleri ve ayaktaki yerler bölümlere ayrılmalıdır. Her 750 yerde en az 1 m olmak koşuluyla acil çıkış koridoru yapılmalıdır.
AYAKTA DURMA YERLERİ;
Ayakta yer için yer gereksinimi aşağıdaki gibi hesaplanır:
Ayakta yer genişliği 0,5 m
Ayakta yer derinliği 0,4 m
Stadyumun aynı anda doldurulması ve boşaltılması sırasındaki tehlikeli yığılmaları önlemek için ayakta durulan kısmı ortalama 2500 yerden oluşan gruplara veya bloklara bölmek gerekir. Bu bloklar ayrı olarak kapanabilir ve sınırlamalarla emniyet altına alınabilir olmalıdır. Ayakta yer blokunun dahilinde dalga kıran çapraz olarak düzenlenmelidir. Her bir tekli yerden gözükebilecek max. 10 ayakta basamakta 1,10 m yüksekliğinde korkuluk yapılması şarttır.
Şeref Tribünü: Büyük tesislerdeki kapalı şeref locası için mobil oturaklar öngörülür.
Tribün Çatısı: Bir çok oturma yerinin üstünün kapatılmasına özen gösterilmelidir.
ÇEŞİTLİ SPOR AKTİVİTELERİNİN BİR ARADA YAPILABİLECEĞİ MEKANLAR;
Kaynak: mimar.cc