Bilim ve Ütopya: Tüm canlıların ortaya çıkışının, var oluşunun ve doğasının tek bir genel yasaya dayandığını söylüyorsunuz. Nedir bu yasa? Kısaca anlatır mısınız?
Evrendeki değişimi yöneten genel yasaya göre doğa, kalıcı yapılar oluşturmaya yönelir. Değişen her şey değişmeyen bir yapıya ulaşana kadar değişmeye devam eder. Bu durumu şöyle adlandırabiliriz; değişim kalıcı yapılara doğru yönelir. Ancak süreklilik sadece enerji bakımından kararlılığı değil aynı zamanda kendini kopyalama bakımından da kararlılığı ifade eder. Kendini kopyalayan şeyler süreklidir. Çünkü kendi kopyalarını oluşturmaya devam ederler.
Addy Pross: Kimyanın yaşamın doğuşuyla ilgisi nedir?
Her şey! Sonuç olarak tüm biyolojik sistemler moleküllerden ve molekül kümelerinden meydana gelir. Ancak en önemlisi ilk (ve en basit) canlılar olan bakteri hücreleri pre-biyotik kimyasal varlıklardan kimyasal bir süreç sonucu meydana geldi. Bu nedenle yaşamın özündeki gizemin altında ister istemez kimya yatar (bazı biyologlar bundan rahatsız olsa bile!)
Canlı varlıkları karmaşık kılan nedir? Canlı ve cansız varlıkların karmaşıklıklarının arasındaki farklar nelerdir?
Varoluşun evrimsel sürecinde yer alan olaylardan biri de karmaşıklaşma sürecidir. İlk kimyasal sistem muhtemelen daha basitti, hali hazırda en basit canlılar bile oldukça karmaşık. Kütlede dokuz katlık bir artıştan bahsediyoruz, bu artış bir miktar kimyasal malzemenin yüzlerce fil sürüsüne dönüşmesine (karmaşıklaşmasına) eşittir! Ancak bu özel bir karmaşıklıktır, örgütlü bir karmaşıklıktır ve her bileşenin görevini tam olarak yerine getirmesi için doğru yerde bulunması gerekir. Diğer yandan, cansız dünyasında karmaşıklık, bir çöp yığınındakine benzer rastgele karmaşıklıktır, yani birbirlerinden tamamen farklı.
Hücrenin yalnızca kimyâger değil aynı zamanda hünerli bir fizikçi olduğunu belirtiyorsunuz. Bu ne anlama geliyor?
Hücre; çoğalma, enerji iletimi, transkripsiyon ve translasyon gibi pek çok kimyasal görevi yerine getirir. Ancak aynı zamanda hücre fiziksel gereksinimleri de gidermesi gerekir. Örneğin hücreye şeklini veren sitoiskelet, formunu ve katılığını devamlı değiştirerek o an gerek duyulan hücresel görevleri yerine getiren dinamik bir yapıdır. Böylece evrimsel süreç maddenin fiziksel ve kimyasal özelliklerinden faydalanmayı öğrenir.
Addy PROSS
Söyleşi: Emrah MARAŞO
Çeviri: Seher YOLCU
Söyleşinin tamamı Bilim ve Ütopya'nın ocak 2018 sayısında!