ATATÜRK’Ü TAŞIYAN İSTİMBOTUN HİKÂYESİ KARTAL’IN TARİHİ GÖREVLERİ
Yarım saatliğine yapılan bu deniz yolculuğunun vasıtası olan Enterprise (sonraki adıyla Kartal) istimbotu, günümüze kadar hayatta kalabilmiştir. Bugün hurda vaziyette, geride bıraktığı 106 yıllık hayata inat Tuzla kıyılarında tuzlu sudan kopmamaya ve söküme gitmeye direniyor.
1911 yılında Hollanda’da Rotterdam yakınlarındaki Slikkerveer’deki Wed.C. Boyle & Zonen Tersanesi'nde Fransız bir firma için Enterprise ismi ile inşa edilir. Birinci Dünya Savaşı’nın sonuna doğru 1917 yılının Nisan ayında Fransız Deniz Kuvvetleri tarafından el koyulan istimbot, bu dönemde EgeDoğu Akdeniz bölgesinde kullanılır. Mondros Ateşkesi sırasında İstanbul’da bulunan 80 tonluk 22 metre boyundaki bu tekne, 1920 yılında yani milli mücadele başlarında tekrar Française de Remorquage, de Pilotage & de Sauvetage S.A, isimli firmaya iade edilir. Ancak bu kez İstanbul’dan Pandermalis isimli bir firma ortağı daha vardır. Milli Mücadele kazanılır ve Cumhuriyet ilan edilir. Enterprise, Seyr-i Sefain idaresince satın alınır ve ismi Kartal yapılır. Artık bir Türk gemisidir. Yarım Kartal, 1 Temmuz 1933 tarihinde Seyr-i Sefain idaresi yerine Devlet Deniz Yolları kurulunca İstanbul Liman İşletmesine devredilir. 1 Ocak 1938’de yeni adresi, Denizbank Umum Müdürlüğü İstanbul Liman İşletmesi’dir. 1 Temmuz 1939’da Devlet Demiryolları’na, 1 Mayıs 1944’te tekrar Deniz Yolları’na, 1 Mart 1952’de Denizcilik Bankası TAO İstanbul Liman İşletmesi’ne devredilir. Bu arada tarihi görevlerde bulunur. 14 Temmuz 1942’de Çanakkale Boğaz çıkışında mayına çarparak batan Atılay denizaltısının arama ve kurtarma faaliyetlerinde görev alır. Haliç Tersanesi’nde birkaç kez büyük onarıma girer ve tadilat geçirir. O esnada şekli değişir.
İstanbul Limanı’nda Türk sancağı altında binlerce gemiye manevrasında ve yedeklenmesinde yardım eden Kartal, 1974 yılında 63 yaşında devletten emekli olur. Artık yeni sahibi bir özel sektör firmasıdır. Kartal II adıyla tadilat geçirir. İngiliz 1911 yapımı sitimli mütenavip ana makinesi sökülür ve yerine Skoda marka modern dizel makine takılır. Bu süreçte de pek çok kurtarma operasyonunda vazife alır. 2015 yılında tam 104 yaşında artık Mavi Vatan sularına elveda der. Tamamen sökülür. 2016 yılında Deniz Adamı Arif Ertik ve Milliyet Gazetesi muhabiri Gökhan Karakaş’ın girişimleriyle Kartal, sonunu beklediği sularda bulundu.
Kartal, yüce Türk ulusuna düşmanlık besleyenlere direnmenin somut bir abidesi olarak müze gemi statüsünde sonsuza kadar korunmalıdır.