Organik ürünler gerçekten güvenilir mi? Bir ürünün organik olduğunu acaba nasıl anlarız ? Peki doğal gıda ile organik gıda arasında ne gibi farklar var? İşte, tüketicilerimizde en çok kafa karışıklığına neden olan sorular... Bu hafta bu soruların cevapları üzerinde duracağız aynı zamanda organik ürünlerde sertifikasyon işleminden bahsedeceğiz.
Üretici bir firmanın organik üretim yapabilmesi için öncelikle bir kontrol sertifikasyon kuruluşu (KSK) ile sözleşme yapması, KSK tarafından da üretimin tüm aşamalarının kontrol edilmesi gerekmektedir. Türkiye’de Gıda Tarım ve Hayvancılık Bakanlığı tarafından, akreditasyonu sağlanmış 28 tane kontrol kuruluşu bulunmaktadır. Bunların bir bölümü yurt dışı kaynaklı olup bir bölümü de yerli kontrol kuruluşlarıdır. Bu kuruluşlar; IMO, ECOCERT, ECOTAR, ICEA, CERES, ORSER, ANADOLU EKOLOJİK ÜRÜNLER, TURKGAP TARIM UYGULAMLARI, NISSERT, IMC, ANKA GLOBAL, EGETAR, BIO INSPECTA, NOPCERT, BAŞAK EKOLOJİK ÜRÜNLER, CTR, ICCS, LİKYA, EKOINSPEKT, BCS, CONTROL UNION (CU), ECOS, ETKO, KALITEST, ORTAR, KAYOS, BIOBEL, ve TUSCERT’ tir. Bu kuruluşlar, TR 5262 sayılı organik tarım kanunun, 27676 sayılı resmi gazetede belirtilen, organik tarım esasları ve uygulamasına ilişkin yönetmelikler kapsamında sertifikasyon işlemi yapmaktadırlar.
Sertifikalandırma işleminin basamakları şu şekildedir;
- Üretici firmanın KSK’ya başavurusu ve denetim kuruluşunun üretici firmayı uygun bulması durumunda sözleşmenin hazırlanması (Uygunluk koşullarını detaylı olarak, Organik Tarım Esasları ve Uygulamasına İlişkin Yönetmelikte görmek için tıklayınız.)
- Üretim yapacak olan firmanın şirket evrakları ve sözleşmeyi kontrol kuruluşuna vermesi
- Üretici tarafından verilen bilgilerin, KSK tarafından OTBİS’e (Organik Tarım Bilgi İşlem Sistemi) girilmesi
- Risk durumlarına göre arazi ve işlem kontrollerinin yapılması (Risk durum analizi üründen ürüne farklılık gösterir)
- Yapılan işletme ve arazi kontrollerinin raporlandırılması ve sertifikasyon birimine sunulması
- KSK tarafından eksikliklerin üretici firmaya bildirilmesi
- Eksikliklerin tamamlanması sonucu sertifikanın hazırlanması
KSK tarafından hazırlanan sertifika master sertifika (müteşebbis sertifikası)’dır. Master Sertifika, üretici firmanın hangi ürünler ürettiğini ve hangi aşamada organik olduğunu belirten matbu dökümandır. Sonrasında ise her fatura karşılığında KSK tarafından ürün sertifikası düzenlenir. Kontrol ve Sertifikasyon kuruluşunun üretici firmaada yaptığı kontroller belirtilmiştir.
ORGANİK TARIMDA GEÇİŞ DÖNEMİ
Organik ürün üretimine başlandığında, ürünlere hemen organik diyemeyiz çünkü aynı topraklarda daha önce konvansiyonel ürünler yetiştirilmiş olabilir. Bu yüzden bir geçiş süreci olacaktır. Geçiş süreci organik üretime başlanmasından, organik ürünün belgelendirilmesine kadar geçen dönemdir.
Tek yıllık bitkilerde, geçiş süreci EKİM TARİHİNDEN itibarinden 2 takvim yılıdır. Tek yıllık ürünlere örnek olarak sebze ve bakliyatlar verilebilir. Çok yıllık bitkilerde geçiş süreci ise HASAT TARİHİNDEN itibaren 3 takvim yılıdır. Çok yıllık bitkilere de meyveler örnek verilebilir.
ORGANİK ÜRÜN ile DOĞAL ÜRÜN ARASINDAKİ FARK
Tüketiciler tarafından çok karıştırılan bir konudur. Doğal ürün ile Organik ürün aynı şey değildir. Organik ürünlerin her aşaması kontrol edilir ve denetlenir. Doğal ürünlerin ise her aşaması denetim ve kontrolden geçmez. Bir ürünün organik olduğunu ispatlayabiliriz fakat doğal olduğunu ispatlayamayız.
Bir örnek üzerinden gidelim ve kekiği ele alalım. Organik kekik demek, KSK tarafından kontrolü yapılmış, resmi makamlarca toplama izni alınmış, toplayıcılarının kontrol edildiği ve etiketlemesinin sertifikasyon kuruluşu tarafından kontrol edildiği üründür. Doğal kekikte ise, aşırı toplamayla ilgili bir kısıt yoktur. Bölgedeki kirlilik kaynaklarının denetimi ve kontrolü resmi kuruluşça yapılmaz sertifika gerektirmez ve etiketli olarak satılmaz.
Organik ürünleri alırken dikkat edilmelidir. Ürünün organik olduğu mutlaka paket üzerindeki etikette belirtilmeli, paketlerin üzerinde TC 5262 sayılı tarım kanunu ve ilgili yönetmeliğe dair ibareler olmalıdır. Ayrıca aldığınız ürünün üzerinde Tarım, Gıda ve Hayvancılık Bakanlığı’nın ORGANİK TARIM logosu ile KONTROL KURULUŞUNUN logosu bulunmalıdır. Organik ürünleri aldığınız yerlerden ürünlerin organik sertifikasını sormak sizin hakkınızdır.