İslam geleneğinde, Arabi aylardan Şaban ayının on beşinci gecesi Berat Kandili olarak kutlanmaktadır. Önümüzdeki (7 Nisan 2020) Salı günü (yarın) akşamı Berat Kandilidir. Bu gece Cenâb-ı Hakkın umuma af ilan ettiği bir gecedir.
Bu Âdetullah’ı (Yüce Allah’ın umuma af ilanını) örnek alarak;
Özellikle 15 Temmuz’dan önce Din-i Mübin-i İslama hizmet (samimi) niyeti ile yapılmış, ancak sonradan devletimizin kendisine karşı işlenmiş suç saydığı işleri yaptıkları gerekçesiyle mahkum edilenlere;
Ayrıca Doğu ve Güneydoğu’da aldatılmış, kandırılmış devlete karşı suç işlemiş ama şimdi tövbekar olmuş herkese (Meclis’e sevk edilen yeni infaz düzenlemesi yasası ile) devletimizin umumi af ilan etmesi; beklenti, dilek ve dualarımız var.
Toplumsal barışın, kucaklaşmanın ve helallaşmanın mevsimi, hatta tam zamanıdır.
Kandiller ve benzeri geceler; iman, ibadet ve düşünce hayatımız bakımından kendimizi yenilememiz, geçmişimizi muhasebe etmemiz, geleceğimizi planlama ve ümitlerimizi tazelememiz için büyük bir fırsattır.
Tanım
Berat, Arapça berâet kelimesinin Türkçeleşmiş halidir.
Berâet; iki şey arasında ilişki olmaması, kişinin herhangi bir yükümlülükten kurtulması veya yükümlülüğün bulunmaması anlamındadır.
Istılah olarak berat ise, Allah’ın affı ve bağışlaması, günah, borç ve cezadan kurtulmak gibi anlamlara gelmektedir.
Bu gecede Allâh’ın affı ve bağışlamasının çok olacağı müjdelendiğinden, bu geceye “Berat Gecesi” denilmiştir.
Berat Gecesi
Yollardaki trafik levhaları ve işaretleri gibi, manevi hayatımızda da belirgin dönüm noktaları vardır. Bunlar, belirli mübarek günler, geceler (kandiller) ve bayramlardır.
Berat gecesi, Ramazan ayını müjdeleyen son mübarek gecedir.
Ayrıca bir kısım âlimlerin, kıblenin Kudüs’teki Mescid-i Aksâ’dan, Mekke’deki Kâbe istikametine çevrilmesinin (kıblenin tahvili), hicretin ikinci yılında Berat gecesinde vuku bulduğunu kabul etmeleri;
Hendek savaşının bu gecede Yüce Allah’ın müslümanlara yardımı ve nüsrati ile muzafferiyetle sonuçlanması, bu geceye ayrı bir önem kazandırmaktadır.
Berât Kandili, kalbimizin en derin yerinden Allah’a doğru bir yol açma zamanıdır. Rabbimize yönelip rahmet ve mağfiret dilemenin, tövbe etmenin, tam vaktidir.
Kur’an-ı Kerim’de; “De ki, Ey kendilerinin aleyhine aşırı giden kullarım! Allah’ın rahmetinden ümidinizi kesmeyin. Şüphesiz Allah bütün günahları affeder. Çünkü O, çok bağışlayandır, çok merhamet edendir” (Zümer, 39/53) buyurulmaktadır.
Berat Gecesini ihya etmek
Korona virüs nedeni ile evlerimizdeyiz. Tabiri caiz ise bu yıl, üç ayların az bir kısmı hariç nerede ise tamamını mecburi riyazetle geçirmek zorunda müslümanlar!
Tasavvuf erbabının halvet¸ çile¸ erbaîn tabirleri ifade ettikleri riyazet, nefis mücahedesi için tam fırsat bu dönem.
Camilerde topluca ihya proğramları yapılmayacak, evlerimizdeyiz. Peki bu gece neler yaparak bu Berat kandilini ihya edeceğiz? İşte kısaca bundan bahsedelim.
Nefis muhasebesini yapmak, tefekkür etmekle,
Berat kandilinin aydınlattığı manevi ortam, bizlere dengeli bir hayat kurma bilinci sağlamakta, kendimizi gözden geçirme ve yenileme imkanı sunmaktadır.
Bu mübarek geceyi değerlendirmenin en temel şartı; hayatın karmaşasından biraz olsun kendimizi kurtarıp kulluğumuzu sorgulamaktır.
Ne ile meşgulüm, hangi uğurda yaşıyorum, niyetlerim ve amellerim beni nereye götürüyor diye kendimize sormaktır.
Ahir ve akibetimizi düşünerek kendimize çeki düzen vermektir.
İç dünyamıza dönmek, geçmişimizin muhasebesini yapmak, tefekkür etmektir.
Rabbimize itaatkâr bir kul ve iyi bir insan olmaya söz vermektir.
Nefsimizin esaretinden kurtulmak, hata ve günahlarımızdan pişmanlık duymaktır.
Nitekim Kur’an-ı Kerim’de Cenâb-ı Hak Peygamberimize hitaben şöyle buyurmaktadır: “Ayetlerimize inananlar sana geldiğinde onlara de ki: ‘Selam size! Rabbiniz merhamet etmeyi bir lütuf olarak kendine yazdı. Gerçek şu ki, sizden kim bilmeyerek bir kötülük yapar da ardından tövbe edip kendisini düzeltirse, bilsin ki Allah çok bağışlayan, çok merhamet edendir.” (En’âm 6/54).
Virüs salgınına karşı dua ile,
Bu gece müslümanlarca kutsal sayılmış, diğer gecelerden farklı bir şekilde ihya edilmesi, daha fazla ibadet edilmesi gelenek halini almıştır.
Yüce Allah bu gecede ilahi rahmetini bol bol indirdiği, rızık ve şifâ, af ve afiyet kapılarını sonuna kadar açarak bizleri sonsuz ikramlarına davet ettiği rivayet edilmektedir.
Şöyle ki; Hz. Peygamber, “Şâbanın ortasında gece ibadet ediniz, gündüz oruç tutunuz. Allah o gece güneşin batmasıyla dünya semasında tecelli eder ve fecir doğana kadar, ‘Yok mu benden af isteyen onu affedeyim, yok mu benden rızık isteyen ona rızık vereyim, yok mu benden bir hastalık ve musibete uğrayıp da şifa isteyen, ona şifa ve afiyet vereyim, yok mu şöyle, yok mu böyle!….. der” buyurmuştur. (İbn Mâce, “İḳāme”, 191).
Onun için insanları kırıp, geçiren bu salgının yok olması için, bu virüse yakalananların şifa bulması için, vefat edenlerin af mağfiret olunması için Yüce Rabbimize dua edip yalvaralım.
Hz. Peygamber’in, “Allah Teâlâ -rahmetiyle- Şâbanın on beşinci gecesi, Benî Kelb kabilesi koyunlarının tüyleri sayısından daha fazla kişiyi af edip, bağışlar” buyurduğu rivayet edilmiştir. (Tirmizî, “Ṣavm”, 39; İbn Mâce, “İḳāme”, 191).
Hadis kitaplarında, bu hadislere yer veren Tirmizî ve İbn Mâce, bunların sened yönünden zayıf olduğuna da işaret etmektedirler.
Ancak zayıf da olsa bu hadisler terğib (bir kimseyi bir işi yapmaya özendirmek, teşvik etmek) açısından değerlendirilebilinir.
Bu yüzden, idrak ettiğimiz berat gecesinde; hepimiz Yüce Allah’ın Kur’an’da kendisinden ümit kesmememizi isteyen ve bizleri affedeceğini müjdeleyen mesajlarına kulak vererek;
Bu geceyi, tövbe, dua ve ibadetle ihya edebiliriz.
Berat gecesinde yüz rekat namazı var mı?
Gazzâlî, bu gece her rekatında Fâtiha sûresinden sonra on bir İhlâs sûresi okunmak suretiyle kılınacak yüz rekat namaz nakletmektedir, (İḥyâʾ, I, 203).
Bu namazın bid‘at olduğunu kaydeden hadis otoritesi İmam-ı Nevevî; bu konuda Ḳūtü’l-ḳulûb ve İḥyâʾü ʿulûmi’d-dîn’de (Gazali’in eserleri) geçen rivayetin, aslı ve kaynağı olmadığını beyan etmiştir. (el-Mecmûʿ, IV, 56).
Ali el-Kārî de bu rivayetin uydurma olduğunu belirterek Berat gecesi namazının h.400 (m.1010) yılından sonra Kudüs’te ortaya çıktığını kaydetmektedir. (el-Esrârü’l-merfûʿa, s. 462).
Dolayısı ile, Berat Gecesinde kılınacak yüz rekatlık böyle bir namaz yoktur. Ayrıca fıtrata da aykırıdır.
Sonuç olarak;
Berat Kandili, biz müslümanlar için öze dönüş ve Ramazan ayına hazırlık adına nefis mühasebesi yapma vesilesidir.
Bu gecede, bilâkayd-u şart Allah rızası için ibadet-ü taat ile kulluğun manevi atmosferine girerek;
Cenâb-ı Hakk’ın ihsan ve ikram ettiği feyiz ve bereketin lezzetine, tadına varmak;
Yalnız Allah’tan isteyeceğimiz yardım taleplerimizin, İstiğfar, af, bağışlanma, kurtuluş, rızık, şifa, afiyet vb, dualarımızın, manevi mutluluğunu ve huzurunu yaşamaktır.
Bu gece münasebetiyle, içimizdeki manevi duyguların sesine kulak vererek günahlarımıza tövbe etmeli, yakınlarımız, ölmüşlerimiz, geçmişlerimiz, devletimiz, milletimiz, tüm Müslümanlar ve bütün insanlık için bu virüs salgınından kurtulmak adına Allah’a dua ve niyazda bulunmalıyız.
Berat Gecesinin aziz milletimize, İslam âlemine ve bütün insanlığa hayırlara, şifa ve afiyetlere sağlıklı ve mutlu günlere vesile olmasını Cenâb-ı Hak’tan niyaz ediyoruz.
Vesselam.
Kaynaklar:
T.D.V, İslam Ansiklopedisi,”Berat Gecesi”, mad.