Türk Eğitim Sen Amasya Şubesi Amasya ayağını gerçekleştirdiği TÜRKİYE'DE MESLEKİ ve TEKNİK EĞİTİM: MEVCUT DURUM, SORUNLAR ve ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAYI'nın Ankara'da gerçekleşen ikinci etabında Amasya İlini Şehit Gültekin Tırpan MTAL Başmuavini Mustafa TANKUŞ temsil etti. Mustafa TANKUŞ, Amasya'da yapılan çalıştayın aşağıdaki sonuç raporunu Ankara'da şöyle sundu:
TÜRKİYE’DE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM: MEVCUT DURUM, SORUNLAR VE ÇÖZÜM ÖNERİLERİ ÇALIŞTAY RAPORU MART 2019
ÖNSÖZ
Bir ülkenin çağdaş medeniyetler düzeyine ulaşması ancak eğitim ile sağlanabilir. Eğitim politikaları dinamik olduğunda ancak çağın gerektiği donanımları mümkün kılar. Ulu Önder Mustafa Kemal ATATÜRK’ün işaret ettiği üzere Türk Milletini muasır medeniyetler seviyesine çıkarmak amacıyla hizmet veren, “Önce ülkem, sonra ilkem” diyerek Türk Eğitim Sisteminin ve ülkemizin eğitim faaliyetlerinin daha ileriye, daha iyiye ulaşması için çalışmaktan bir an olsun vazgeçmeyen bir eğitim sendikası, Türk Eğitim Sen olarak üretmeye, çaba göstermeye devam ediyoruz. Milli Eğitim Bakanlığı tarafından Ekim 2018’de açıklanan 2023 Eğitim Vizyonu’nun hayata geçirilmesi ve başarılı olması için de Türk Eğitim Sen olarak elimizden geleni yapmaya devam ediyoruz. Bu doğrultuda Türk Eğitim Sen Genel Merkezi öncülüğünde Türk Eğitim Sen Amasya Şubesi olarak 2 Mart 2019 Cumartesi günü “Mesleki ve Teknik Eğitim Çalıştayı”nı gerçekleştirdik. Bilgisi ve tecrübesi ile değerli katkılarını sunan tüm katılımcılarımıza, Amasya İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Amasya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı, Amasya Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı ve Amasya Üniversitesi’ne teşekkür ediyor ve çalıştay raporunu sizlere sunmaktan mutluluk duyuyoruz.
Türk Eğitim Sen Amasya Şube Başkanı
Kamil TERZİ
SUNUŞ
“Türkiye’de Mesleki ve Teknik Eğitim: Mevcut Durum, Sorunlar ve Çözüm Önerileri Çalıştayı” Türk Eğitim Sen Amasya Şubesi tarafından 02.03.2019 tarihinde gerçekleştirilmiştir. Çalıştaya Amasya İl Milli Eğitim Müdürlüğü, Amasya Ticaret ve Sanayi Odası Başkanlığı, Amasya Esnaf ve Sanatkarlar Odası Başkanlığı ve Amasya Üniversitesi destek vermiştir. Çalıştayda 41 katılımcı iki oturumda, üç ayrı komisyonda, dört farklı başlık altında fikir alışverişinde bulunduğu ve mesleki ve teknik eğitimin mevcut durumu, sorunları ve çözüm önerileri tartışılmış ve sonuç olarak aşağıda özetlenen maddeler rapor olarak sunulmuştur.
1.OTURUM: 3308 SAYILI MESLEKİ EĞİTİM KANUNU VE İLGİLİ DİĞER MEVZUATIN GÖZDEN GEÇİRİLMESİ
⦁ Güncel sorunları çözemediği, farklı seviyedeki mesleki eğitimleri tam olarak kapsamadığı göz önüne alınarak, mesleki eğitimin her kademesini (Orta öğretim- Yüksek Öğretim) kapsayan yeni bir kanuna ihtiyaç vardır.
⦁ 3308 sayılı kanunun uygulanmasında stajyer öğrencilerin ücretlerinin devlet katkı payı da dâhil olmak üzere ödenmediği ve bu konu hakkında yaptırımların yetersiz kaldığı gözlemlenmektedir. Kanunda, işletmede mesleki eğitim uygulamaları açısından, yükseköğretimi de içine alan yeni düzenlemeler yapılmalıdır.
⦁ Meslek örgütleri arasındaki koordinasyonun sürekli olarak devam etmesi sağlanarak bununla ilgili düzenlemenin yapılması ve alt komisyonlara gerekli bilgilerin verilerek paylaşımının sağlanması gerekmektedir.
⦁ Öğrencilerin önceki öğrenimlerinin değerlendirilerek Mesleki Yeterlilik Belgesi olanların istihdam edilmesi, belgesiz istihdamın önüne geçilmesi için gerekli yasal düzenlemelerin yapılması. Ayrıca meslek lisesi mezunlarının kendi alanında istihdam edilmesi durumunda asgari ücret baz alınarak belli oranlarda arttırılmış taban ücret verilmesinin kanunlaştırılması gerekmektedir.
2. OTURUM ORTA ÖĞRETİM DÜZEYİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM
Eğitim-Öğretim
Okulda Eğitim
⦁ Meslek liselerinde haftalık ders saati sayıları öğrencilerin motivasyonunu olumsuz etkilemekte olup sosyal faaliyetlere bulunma imkânı da vermemektedir. Haftalık ders saatlerinin azaltılması, ders sürelerinin azaltılması daha mutlu, huzurlu ve verimli bir eğitim ortamı oluşturacaktır.
⦁ Alanında uzmanlaşmış meslek liselerine tekrar dönüş yapılması ve meslek liselerinin isimlerinin tanınırlığı ve bilinirliliği hatırlatması açısından, güncel terimler kullanılarak (örneğin; Tıbbi Bilimler Meslek Lisesi, Ekonomi Meslek Lisesi, Tarım Teknolojisi Lisesi gibi ) yeniden isimlendirilmesi gerekmektedir.
⦁ Mesleki eğitim veren orta öğretim ve yükseköğretim kurumlarında uygun olmayan alan/dal açma hususunda mevcut yanlış politikaların belirlenmesi gerekir. Sektör temsilcileri ile işbirliği ile ihtiyaca dönük alanlar/dallar açılmalıdır.
⦁ Ortaokullarda mesleki teknik eğitime yapılan yönlendirmelerin yetersizliği görülmektedir. Meslek liselerinin orta kısımlarını tekrar açılması çalışması yapılması ve ortaokullarda el beceri laboratuvarlarının açılması ve değişik mesleklerin tanıtıldığı derslerin konulması gereklidir.
⦁ Kaynaştırma öğrencilerinin mesleki teknik liselere yönlendirilmesi durumunda öğrencinin hangi alanlara uygun olduğunun belirlenmesi gerekmektedir. Kurulan komisyonlara meslek öğretmenleri de alınmalı, öğrencilerin özel durumlarına göre alan/alanlar belirlenmeli, uygun alanlara yerleştirilmesi sağlanmalıdır.
⦁ Meslek liselerini akademik başarısı yüksek öğrencilerin tercih etmesini sağlamak için gerekli tanıtımların yapılması, okul bütçelerine tanıtım / reklam maliyetleri için ödenek tahsisinin sağlanması
⦁ Mühendislik programlarının öğrenci alımlarında kendi alanını tercih eden meslek liseliler için belli oranda (% 50 gibi) kontenjan açılması, böylelikle ortaokulda mühendis olma kararı alan öğrencilerin meslek liselerine yöneltilmesi.
⦁ Öğretmenlerin alanlarında hizmet içi eğitime katılma zorunluluğu getirilmeli, meslek öğretmenlerinin uygulamalı eğitimlere katılımlarının sağlanmalı, sektör içinde mahalli hizmet içi faaliyetlerin arttırılmalıdır.
⦁ Aynı bölgede ve ilçede birden çok alan aynı tür okullar birleştirilmeli bunların sayıları bir veya en çok ikiye indirilmelidir.
İşbaşı Eğitim;
⦁ Özel sektör okul işbirliğinin etkin olarak sağlanamaması, uygulama laboratuvarlarının etkinleştirilmesi, teknolojik gelişmeler paralelinde yenilenmesi gereklidir.
⦁ Özel sektör işletmelerinin mesleki eğitime destek vermemesi bir sorundur. Destek vermeyen işletmelere meslek odalarının yaptırım uygulaması gerekmektedir. Döner sermayeli okul sayısının arttırılması, mevcut döner sermayeli okullarda ise döner sermayenin daha etkin kullanılması gerekmektedir. İşletmelerin belirli limitler doğrultusunda stajyer çalıştırmaması konusunda cezai müeyyidelerin uygulanmaması ve denetimlerin yetersiz kaldığı görülmektedir.
⦁ İşletmede beceri eğitimi uygulamasında uygulanan haftanın iki ( 2 ) günü okula diğer üç ( 3 ) günü ise işletmeye gitmesi öğrenciler açısından okula ve işletmeye uyum sağlama problemleri yaratmaktadır bunu yerine öğrencilerin guruplara ayrılarak ya da tamamının yarım dönem tam gün işletmeye gitmeleri sağlanması yönünde çalışmalar ve yasal düzenlemeler yapılmalıdır.
Donatım ve Finansman
⦁ Donatım ihtiyaçlarının karşılanması, meslek liseleri arasında ortak kullanım sağlanabilir. Meslek odalarından destek alınmalıdır.
⦁ Temrinlik ödenekleri yetersizdir. Döner sermaye gelirleri okul bütçesine yansıtılmalıdır.
Öğretim programları ve materyalleri
⦁ Alan/dalların günümüz şartlarında güncelliğini yitirdiği görülmektedir ve bazılarının kapatılarak yenilerinin açılması gerekmektedir.
⦁ Eğitim programları sadeleştirilerek, branşlaşma ve çıktıların daha görülebilir hale getirilmesi gerekmektedir.
⦁ Müfredatlar, sektör ihtiyaçlarını karşılamamaktadır. Sektör görüşleri de müfredata yansıtılmalıdır.
⦁ Müfredatların günün gereklerini tam olarak yansıtmadığı, bazı ders saatlerinin çok fazla bazılarının ise yetersiz olduğu görülmektedir. Bu da mesleki eğitimi aksatmaktadır.
Öğretmen yetiştirme ve öğretmen seçimi;
⦁ Mevcut öğretmen yetiştiren kurumlarda formasyona dayalı eğitimler yetersiz olmaktadır. Sektöre uygun hizmet içi eğitimlerin mesleki kariyerlerine etkilerinin arttırılması, bu yönde kararlar alınması gerekmektedir.
⦁ Öğrenci- öğretmen arasında iletişim kopukluğu olduğu gözlenmektedir. Öğretmenlerin psikososyal yönden yeterliliklerinin üst düzeye çıkarılması gereklidir.
⦁ Branş dışında öğretmen atamaların yapılmamalıdır.
⦁ Öğretmen meslek kanun ivedilikle çıkartılmalıdır.
⦁ Okul Müdürleri teknik ve meslek dersi öğretmenlerinden seçilmelidir.
⦁ Bir okul içerisindeki müdür yardımcılarının çoğunluğu meslek öğretmenlerinden seçilmelidir.
⦁ İL MEM’lerde mesleki ve teknik eğitime bakan birimin şube müdürünün meslek/teknik öğretmen olması şartı getirilmelidir.
⦁ Meslek ve teknik öğretmen yetiştirilmek üzere, ülke geneli en az bir Teknik Eğitim Fakültesi açılmalıdır.
3.OTURUM YÜKSEKÖĞRETİM DÜZEYİNDE MESLEKİ VE TEKNİK EĞİTİM
⦁ Lisans programı olmayan özel nitelikli alanlar için sektörden deneyimli kişilerin ders verebilmesi için yasal mevzuat oluşturulmalıdır.
⦁ Meslek lisesi öğrencilerinin alan dersleri dışında sayısal dersler konusunda da eğitimlerine ağırlık verilmelidir.
⦁ Meslek yüksekokullarındaki eğitim süresinin dönem olarak uzatılması, haftalık ders saati aynı kalarak program yoğunluğunun azaltılması gereklidir.
⦁ Müfredatlar sektör ihtiyaçları ve teknolojik gelişmeler doğrultusunda revize edilmelidir.
⦁ Mühendislik programlarında, aynı alanın devamı niteliğinde olan programlara, meslek liseleri için kontenjan ayrılmalıdır.
⦁ Mühendislik müfredat programları hazırlanırken meslek liselerinin müfredatları incelenerek, gereksiz tekrarlardan kaçınılmalıdır.
⦁ Meslek liseleri, yüksekokullar ve fakülteler arasında müfredat birliği olmalı, her kademede birbirini tamamlayan bir müfredat hazırlanmalıdır.
⦁ Meslek liseleri ile üniversiteler arasında işbirliğinin üst düzeye taşınması için çalışmalar yapılmalıdır.
4.OTURUM OKUL SEKTÖR İLİŞKİLERİ
⦁ Bölgesel toplantılar ile bölge ihtiyaçlarına uygun dersler ve programlar seçilmelidir.
⦁ Okul-sanayi protokolleri yapılmalıdır. Özel sektörün stajyer alması konusunda belli bir yüzde belirlenmeli ve bu şartın yaptırımının olmalıdır.
⦁ Staj ücretlerinin ödenmemesi durumunda iş yerlerine kanuni yaptırımlar uygulanmalıdır.
⦁ Okul-işletme işbirliğinin artırılmasına dönük faaliyetler yapılmalıdır.
⦁ Yükseköğrenim kurumlarında oluşturulan kurullara sektör temsilcileri de dâhil edilmelidir.