İçindekiler
- 1 Polikistik Over Sendromu Tanısı Nasıl Konulur?
- 2 Polikistik Over Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
- 3 Polikistik Over Sendromu Kısırlığa Yol Açar Mı?
- 4 Polikistik Over Sendromu Diyeti
- 5 Polikistik Over Sendromu Diyeti Nasıl Yapılır?
- 6 Polikistik Over Sendromu Diyetinde Neler Yenmeli?
- 7 Polikistik Over Sendromu Diyeti Neden Gereklidir?
- 8 Her Adet Düzensizliği Polikistik Over Sendromu Belirtisi Midir?
Polikistik over sendromu, temelde kadınlarda görülmekte olan hormonal bir bozukluktan kaynaklanan sendromdur. Bu sendrom sebebi ile kanda bulunan androjen isimli hormonların artışına bağlı olarak sivilcelenme, saç dökülmesi, yağlanma ve tüylenme gibi problemler de görülebilmektedir.
Hormonal bozukluklardan kaynaklanan polikistik over sendromunda, yumurtalıklar tarafından androjen hormonunun fazla salgılanması söz konusudur ve bu durum beraberinde pek çok başka rahatsızlıkların yaşanmasına neden olabilmektedir. Dolayısı ile polikistik over sendromunun erken dönemde teşhis edilmesi ve tedaviye başlanması oldukça önemlidir. Bu sebeple, polikistik over sendromunun habercisi olabilecek belirtiler iyi gözlemlenmelidir. Polikistik over kistinin belirtileri ise şunlardır:
- Uzun süre regl olamama
- Uzun aralıklarla regl olma
- Kısa sürede kilo artışı
- Saç dökülmesi
- Tüylenme
- Özellikle yüz bölgede yağlanma
- Sivilcelenme
Polkistik over sendromunun bu belirtileri dışında; depresyon ve kısırlık gibi belirtileri de bulunmaktadır. Daha net bir anlatım ile; polikistik over sendromu, kısırlığa yol açabildiği gibi kısırlığın nedeni de olabilmektedir. Fakat, polikistik over sendromuna sahip çoğu kadın, tedavi eşliğinde hamile kalabilmektedir.
Polikistik Over Sendromu Tanısı Nasıl Konulur?
Polikistik over sendromu şüphesinde, tanının konulmasında öncelikle doktor tarafından hastanın öyküsü dinlenir ve klinik değerlendirmeler yapılır. Ardından, hastalardan kan örnekleri alınarak tam kan sayımı ve hormon testi yapılır. Özellikle kanda bulunan androjen hormonunun seviyesi ve LH ile FSH hormonlarının seviyesi polikistik over sendrounun teşhisinde önem taşımaktadır. Çünkü, polikistik over sendromu olan bir kadındaki FSH ve LH hormonları yaklaşık olarak 3 iken, diğer kadınlarda daha yüksektir.
Polikistik over sendromu, kadın sağlığını tehdit eden çok ciddi bir rahatsızlık değildir fakat kesinlikle tedavisinin yapılması gerekmektedir. Çünkü yumurtalıkların bu sendromdan etkilenme seviyeleri birbirinden farklıdır ve sendrom ileri seviyeye ulaştığında yumurtalıklar, rahim içerisine düzensiz olarak düşmektedir. Sendrom, tedavi edilmeyip daha ileri seviyelere ulaştığında ise hiçbir şekilde yumurta üretimi olmayabilir. Bu durum da kısırlığın ta kendisidir.
Polikistik Over Sendromu Nasıl Tedavi Edilir?
Polikistik over sendromu teşhisinde öncelikle kişinin üreme sisteminde bir bozukluk olup olmadığına bakılır ve bu sonuca göre tedavi şekli belirlenir. Genelikle polikistik over sendromunda kullanılan ilaç; vücuttaki hormon dengesinin sağlanması için doğum kontrol hapıdır. Bu ilaç, kişilere kan testi sonuçlarının uygun olması durumunda verilmektedir.
Polikistik over sendromu, tedavi edilmediği zaman obezite ve tip 2 diyabet gibi rahatsızlıkların baş göstermesine neden olmaktadır. Aynı zamanda, hamile kalınamamasına da neden olabilmektedir. Bu sebeple, bu sendromun teşhis ve tedavi edilmesi büyük önem taşımaktadır.
Polkistik over kisti rahatsızlığının tedavi edilmesi, diğer rahatsızlık ve hastalıkların gerçekleşme riskini azaltmaktadır. Çünkü polkistik over sendromuna sahip olan kadinlarin, kalp hastalığına ya da şeker hastalığına ileriki yıllarda yakalama riski yüksektir. Yapılan araştırmalarda, polikistik over tedavisi yapılmamış olan kadınların bu söz konusu hastalıklara daha çok yakalandığı tespit edilmiştir. Bu sebeple, polkistik over kisti her ne kadar jinekoloji anlamında hayati bir riskin yaşanmasına neden olmasa da, başka hayati hastalıkların gerçekleşmesine neden olabilmektedir. Bu durumda; şeker hastalığına yakalanarak ömür boyu insülin ilacı kullanmak zorunda kalmamak için ve kalp hastalığına yakalanarak ciddi bir sürece girmemek için polikistik over sendromunun tedavi edilmesi gerekmektedir.
Yumurtalıklarda bulanan polikistik kistin tamamı ile yok edilmesi ve ortadan kaldırılması genellikle mümkün değildir fakat tamamen iyileşme görülen vakalar da bulunmaktadır. Fakat yapılan ilaç tedavileri sonunda ve uyarma teknikleri ile yumurtalıkların yumurta üretmesi sağlanabilmektedir.
Polikistik Over Sendromu Kısırlığa Yol Açar Mı?
Polikistik over sendromu, ileri seviyede gerçekleştiği zaman ve tedavi edilmediği zaman kısırlığa neden olabilmektedir. Dolayısı ile denilebilir ki; polikistik over kısırlık nedenlerinden bir tanesi olarak karşımıza çıkmaktadır.
Polikistik over sendromlu kadınlarda, yumurtlama meydana gelmemektedir. Üremenin olması, yumurtlamanın gerçekleşmesine bağlı olduğundan dolayı bu sendroma sahip olan kadınların ebeveyn olabilmek için tedavi görmesi gerekmektedir. Çünkü kadının yumurtlayamaması nedeni ile yine kadınlarda bulunan tüplerde sperm ile buluşulduğunda döllenme durumu gerçekleşmemektedir. Bu sebeple, tüp bebek tedavisi bir seçenek olmaktadır.
Polikistik over sendromu rahatsızlığı olan her kadının, kısırlık problemi ile karşılaşacağına dair kesin bir tıbbi veri bulunmamaktadır. Çoğu polikistik overli kadın, polikistik over sendromuna sahip olduğunu bile bilmeden gebe kalabilmektedir. Dolayısı ile her polikistik over hastası kadının aynı zamanda kısır olduğu düşüncesi tamamen yanlış ve tıbbi olarak asılsızdır.
Polikistik over sendromu olan kadınların, hamile kalabilmesi için tek seçeneği tüp bebek tedavisi görmesi değildir. Bu tanının konduğu her kadına öncelikle içinde bulunduğu duruma göre ilaçlı tedavi uygulanır ve polikistiklerin yokolması beklenir, sendromun geçmesi beklenir. Bu tedavide genel olarak aynı zamanda bir korunma yöntemi olan, regl dönemini ve yumurtlamayı düzenleyen doğum kontrol hapları kullanılır. Bu ilaçlı tedavinin yanıt vermemesi durumunda hastalara tüp bebek tedavisi önerilir.
Polikistik over kistinin net ve kesin olarak sebebi bilinmemektir fakat yaşam tarzının bu sendrom üzerinde etkisinin büyük olduğu bilinmektedir. Bu sebeple, yaşam tarzının düzenlenmesi ve hatta beslenme tarzının olumlu yönde değiştirilmesi önerilmektedir. Daha sağlıklı beslenerek ve daha stressiz bir yaşam tarzı benimsenerek sendromun tedavi sürecine hasta da aktif olarak katılabilmektedir.
Polikistik Over Sendromu Diyeti
Polikistik over sendromu yani kısaltılmış adı ile PCOS, kadınlarda görülen hormonal bir bozukluk; yumurtalıkların düzgün çalışmaması durumudur. En yaygın görüldüğü yaş; 15 ile 50 yaş aralığıdır. Polikistik over sendromu, progesteron ve östrojen hormonlarını üretmekte olan üreme organlarını etkilemekte, regl döngüsünde bozuklukların yaşanmasına ve bununla birlikte farklı rahatsızlıkların yaşanmasına neden olmaktadır. Fakat bu sendromun neden olduğu durumlar tam olarak bilinememektedir; genetik yatkınlığımın büyük ölçüde etkili olduğu iddia edilmektedir. Nedeni tam olarak bilinmeyen polikistik over sendromunun beslenme alışkanlıklarından ve kötü beslenmeden de kaynaklandığı iddia edilmektedir. Bu nedenle, son zamanlarda polikistik over sendromu diyeti, bu sendroma sahip kişilere uygulanmakta ve doktorlar tarafından tavsiye edilmektedir.
Polikistik Over Sendromu Diyeti Nasıl Yapılır?
Polikistik over sendromu diyeti, temel olarak aşırı kilo alımına engel olmayı ve kilo kontrolünü sağlamayı amaçlayan sağlıklı bir diyet şeklidir. Bu diyet sayesinde, insülin düzeyi dengelenebilmekte ve polikistik over sendromunun semptomları hafifletilebilmektedir. Fakat her polikistik over sendromu diyeti kişiye özel olmalıdır ve beslenme uzmanlarınca hazırlanıp uygulanmalıdır.
Genel olarak sağlıklı bir PCOS diyetinde olması gerekenler şunlardır:
- Karbonhidrat
- Protein
- Yağ
- Düşük glisemik besin
İnsülin hormonu yağ ve karbonhidratı kontrol ettiği için bu sendroma sahip kadınların karbonhidrat tüketmemesi gerektiği düşünülmektedir fakat bu yanlış bir bilgidir. Dolayısı ile beslenme planından karbonhidrat çıkarılmamalı, miktarı sadece azaltılmalıdır.
Polikistik over sendromu diyeti dâhilinde protein alımı da önem taşımaktadır. Bu diyette protein, karbonhidrat ile birlikte dengeli olarak alınmalıdır. Bu durum, kan şekerinin dengede kalması için önemlidir.
Bu diyette karbonhidrat miktarı azaltılacağı için yağ miktarını biraz yükseltmekte yarar bulunmaktadır. Çünkü doymuş yağlar, bu sendromun tedavisinde etkilidir. Ayrıca, glisemik indeksi yüksek olan besinler, PCOS hastalarına tavsiye edilememekte, onun yerine düşük glisemik besinler tavsiye edilmektedir.
Polikistik Over Sendromu Diyetinde Neler Yenmeli?
Polikistik over sendromu diyeti listesinde yer alması ve kişilerce tüketilmesi tabsiye edilen besinler şunlardır:
- Lif oranı yüksek besinler
- İçeriğinde zengin protein kaynağı bulunan besinler
- Antiinflamatuar olan besinler
- Yağlı tohumlar
Lif oranı yüksek olan besinler, sindirimi yavaşlatmakta ve ani kan şekerinin yükselmesinin önüne geçer. Bu sebeple insülin direnci ile mücadele edilmesine aracılık eder. Dolayısı ile PCOS hastalarının çilek, armut, mercimek, kuru fasülye, brüksel lahanası ve benzeri gibi lif içerikli besinleri tüketmesi tavsiye edilmektedir.
İçeriğinde zengin proyein kaynağı bulunam besinler, kan şekerinin daha geç yükselmesini sağlamaktadır ve bu sebeple balık çeşitlerinin, yumurtanın, kırmızı et ve tavuğun tüketilmesi tavsiye edilir.
Antiinflamatuar içerikli besinler, vücutta iltihaplanma riskini düşüren besinlerdir. Bu nedenle sarımsak, soğan, zerdeçal ve zeytinyağı gibi besinlerin tüketilmesi önerilmektedir.
Son olarak; yağlı tohumlar tokluk hissi verdiği için ve kan şekerinin hızlı yükselmesine engel olduğu için tavsiye edilmektedir.
Polikistik Over Sendromu Diyeti Neden Gereklidir?
Polikistik over sendromu olan kadınların bir çoğunda, insülin direnci de görülebilmektedir. Bu durum, polikistik overli kadınların kilo verememesine neden olabilmektedir. Bu sebeple, insülin direnci bulunan kadınlara polikistik over sendromu diyeti yapması ve bununla birlikte çeşitli egzersizleri de yapması önerilir.
Fazla kilolar, polikistik overli kadınların genel sağlık durumunu etkilemekte, hayatî bir riske neden olmasa da yaşam kalitesine olumsuz olaral etki edebilmektedir. Bu sebeple, bu sendroma sahip olan kadınların ideal kilolarında olması önerilmektedir.
Aşırı kilolar, herhangi bir rahatsızlığı bulunmayan kişiler için de oldukça sağlıksızdır. Çünkü aşırı kilolar, zaman içerisinde iç organların rahatsızlanmasına, kolestrol ve kalp hastalığı gibi hastalıkların baş göstermesine neden olmaktadır. Polikistik overli kadınların ise aşırı kilolu olması da bu riski arttırmaktadır.
Her Adet Düzensizliği Polikistik Over Sendromu Belirtisi Midir?
Ergenlik çağından menopoza kadar olan dönemde her kadın, her ay düzenli olarak regl olmaktadır. Genel itibari ile yaşanması beklenen budur fakat bazı durumlarda, bazı kadınlar düzenli olarak regl olamamaktadır. Bu durumun her yaşanmasında yani adet düzensizliği yaşayan her kadının belli aralıklarla regl olamamasında, direkt olarak polikistik over sendromu şüphesine düşmek oldukça yanlıştır. Çünkü regl olamamanın polikistik over sendromu dışında pek çok sebebi olabilmektedir. Örneğin; mevsim geçişleri, kadınların içinde bulunduğu stres durumu, beslenme alışkanlıkları gibi sebepler regl düzeninde bozukluklara neden olabilmektedir. Bu sebepler dışında, regl düzeninin bozulmasına daha ciddi nedenler de sebep olabilmektedir.
Polikistik over kistleri, hayatî tehlikesi bulunmayan kist türleridir ve adet düzensiliklerine neden olabilir. Bunun dışında, kötü huylu kistler ve çikolata kistleri de kadınların regl düzeninin bozulmasına hatta ve hatta uzun süre regl olunmamasına bile neden olabilmektedir.
Menopoz, regl düzeninin bozulmasına neden olan ve zaman içinde tamamen mens durumunun bitmesine denmektedir. Menepoza giren kadınlar, bir daha regl olamamakta ve gebe kalamamaktadır. Toplumumuzda, ancak yaşı ilerlemiş olan kadınların menopoza girdiği yanılgısı bulunmaktadır. Fakat gerçek şudur ki; 30’lu yaşlardaki kadınlar da menopoza girebilmektedir. Erken yaşta menopoza giren kadınlara, çeşitli ilaçlı tedavileri uygulanmakta ve menopozun ertelenmesi sağlanmaktadır. Bu sebeple, adet düzensizliğinin yaşanması durumunda yapılması gereken ilk şey; alanında uzman bir jinekoloji doktoruna başvurmaktır. Böylelikle, regl düzensizliğinin nedenleri açık bir şekilde ortaya konulur ve gerekli olan tedavi süreci başlatılır. Aksi takdirde, erken yaşta menopoza girilmesi ya da kötü huylu tümörler nedeni ile yumurtalık kaybının yaşanması söz konusu olabilmektedir.