Rus ve İngiliz kışkırtmaları sonucunda meydana gelen isyan ve katliamlar karşısında Osmanlı hükümeti, herhangi bir önleme başvurmaksızın Ermeni Patriği, Ermeni milletvekilleri ve Ermeni cemaatinin ileri gelenlerine “Ermenilerin Müslümanları arkadan vurmaya ve katletmeye devam etmeleri halinde gerekli önlemleri alacağını” bildirmekle yetinmişti. Takvimler 24 Nisan 1915’i gösteriyordu. Ermeni Komiteleri kapatılarak, yöneticilerinden 2345 kişi devlet aleyhine faaliyette bulunmak suçundan tutuklanmıştı. Tutuklanmalarla başlayan bu hikaye tehcire kadar uzayan bir serüvene dönüştü. Bu yüzden, Ermeniler 1915 olaylarını her 24 Nisan’da “soykırım”ın yıl dönümünü anarlar.
24 Nisan’a yaklaşmakta olduğumuz şu günlerde, Amerika Birleşik Devletleri’nde yaşayan Ermeni diasporasının bir hamlesi olarak ABD Senatosu’na 1915 olayları ile ilgili Ermeni iddialarını destekleyen bir tasarı sunuldu.
Ermeni lobisinin güçlü destekçileri olarak bilinen Demokrat Partinin New Jersey Senatörü Robert Menendez ve Cumhuriyetçi Partinin İllinois Senatörü Mark Kirk tarafından sunulan tasarıda, Washington yönetimine 1915 olaylarını “soykırım” olarak tanıması çağrısında bulunuluyor.
Menendez, konuyla alakalı yaptığı bir açıklamada, Ermeni iddialarının “tarihi bir gerçek” olduğunu belirtirken, Kirk ise “tasarının, ABD’nin insan hakları konusundaki ahlaki liderliğini güçlendirdiğini” öne sürdü.
Senato Dış İlişkiler Komitesi’ne sevk edilmek üzere sunulan tasarı, burada görüşülüp kabul edilirse Senato Genel Kurulu’nun gündemine getirilmesi söz konusu olacak. Ancak karar tasarısının, kabul edilse bile bağlayıcı özelliği bulunmuyor. Geçen yıl Haziran ayında da benzer bir tasarı ABD Temsilciler Meclisi’ne sunulmuştu.
Görünen o ki, Amerika’daki Ermeni diasporasının bu işin peşini bırakacağı yok. Yasanın bağlayıcılığının olup olmamasından ziyade onun temsili olarak varlığı bile büyük anlam ifade ediyor. Türkiye’ye 1915 olaylarını “soykırım” olarak kabul ettirene kadar, her yandan baskıyı arttırmaya devam edeceklerdir.
Peki, Türkiye tüm bu olaylara karşı nasıl bir tutum sergilemeli? Amerika ile birçok alanda yürütülmeye çalışılan stratejik ortaklıklar elbette ki bu tasarı ile köşeye bırakılacak değil. Fakat bir yandan da Türkiye’nin konuyla ilgili duruşunu belirlemesi ve bundan sonraki dönemlerde ona göre hareket etmesi gerekecek.
Büşra Nur ÖZGÜLER
UİÇ Stajyeri