2. Grup: Et Grubu.
Koyun, kuzu, dana, tavuk, hindi, balık, yani bütün etleri bu gruba alıyoruz. Türkiye'de beslenme durumu neyle ölçülür? İnsanların ne kadar et tüketebildiğiyle ölçülür?
"Eti çok yiyorsa iyi beslendi, az yiyorsa kötü beslendi" şeklinde bir bakış açısı da var ki bu da çok yanlış. Protein ve kan yapıcı demir, B12 vitamini, folikasit içermesi ile önemli bir grup. Ama diğer besin öğelerinden örneğin kalsiyumdan, magnezyumdan eksik.
Et, tavuk, balık, yumurta hayvansal kaynaklı protein içermesi yönünden önemlidir. Hayvansal kaynaklı proteinlerdeki amino asit dizilimi insan organizmasına uygundur. 22 adet amino asit elzem amino asit olarak tanımlanmıştır. İnsan vücudunda yapılamaz bunları dışarıdan almak gerekir. Bu nedenle yanına bitkisel kaynakları eklemeliyiz. Kuru baklagiller (kuru fasulye, nohut, barbunya, mercimek, börülce vb.) ceviz, fındık, fıstık, badem gibi sert kabuklu yağlı tohumları da öneririz, bunlar da bitkisel kökenli protein kaynaklarıdır.
Bunların özelliği; proteinden zengin olmaları, posa içermeleri, mineral, vitamin ve antioksidan içermeleri ile önemlidirler. Proteinler temel besin öğeleridir, insan yaşamında önemleri büyüktür. Bu grup bütün B vitaminlerinden, çinkodan, magnezyumdan zengindir.
Şimdi "bunların hangisini tüketelim?" diye sorabilirsiniz.
Kişiler yalnız bu gruptan eti tüketirse, magnezyumu nereden alacak? O zaman bu grubun içinde kuru baklagilleri, ve sert kabuklu yağlı tohumları da tüketmek gerekiyor. Yani bir dengeden söz ediyorum. Bazı gazete veya dergilerde ya da televizyonlarda yanlış bilgiler var. Örneğin tavuk eti, magnezyumdan da, D vitamininden her şeyden zengin diye bir şey okudum. Bu yanlış bir bilgi. Bunu öğrenen halk kolay kolay unutmuyor. Çoğu zaman bize ısrarla doğru olduğunu söyletmeye çalışıyor insanlar. Doğruyu öğretmek yanlışı düzeltmekten daha kolay. Eğer sadece et, balık, tavuk tüketirseniz, yeterli miktarda magnezyum alamazsınız, yeterli potasyum alamazsınız. Bunun yanında, çok önemli, posa yahut da lif dediğimiz, bağırsakların çalışmasına etkin olan maddeleri alamazsınız. O zaman ne yapmamız gerekir? Günde iki porsiyon alacaksak, bunun biri hayvansal kaynaklı, birisi de bitkisel kaynaklı, kuru baklagiller, ceviz, fındık, fıstık ve benzeri yiyecekleri almamız şeklinde olmalı.
Bu örneklerden bir tanesine geçen gün şahit oldum. Bir TV kanalında bir Prof. Dr. "Etler E vitamininden zengindir." diyor. Hayır, ette yeterince E vitamini bulunmaz, mutlaka ya kuru baklagilleri, ya ceviz, fındık, fıstık gibi yiyecekleri tüketeceksin ki E vitamini almış olabilesin.
Bazı söylemler çok kanıtsız. Örneğin; yine bir bilim insanı "hiç et yemeye gerek yok, "süte hiç gerek yok, kalsiyumu diğer kaynaklardan da sağlayabilirsiniz" diyor. Bu her şeyi ile yanlış. Sütün içeriğini her detayını biliyoruz. İçinde kalsiyum olduğuna kehanet etmiyoruz, bilimsel verilere bakarız biz. Eğer yeterince süt tüketilmezse, kalsiyum gereksinmesi kolay kolay karşılanamaz, ya da çok zor karşılanır.
Bir reklam var, beni hem üzüyor hem de denetlenmemesine şaşırıyorum. Soya sütünün kalsiyumu, sütten dört kat daha fazla. Buna inanmak mümkün değil. Soya bitkisi analiz edildi ve içeriği saptandı buna hiç bakmaz mısınız? Kalsiyum miktarı yok denecek kadar az, şaka gibi ama olsa olsa içine kalsiyum karbonat eklenmiştir diye düşünüyor insan, doğal olarak içinde kalsiyum bulunmadığını bilimsel olarak biliyoruz.
***
5. Bölümün konusu:
SAĞLIKLI BESLENMEDE TEMEL İLKELER (5)
Besin Grupları.
Sadece bitkisel kaynakları yesek ne olur?
Besin Grupları!
1. Grup: Süt ve süt ürünleri:
Niye sütü ayrı bir gruba alıyoruz? Sütte protein, B vitamini, A vitamini var, ama demirden yetersiz. O zaman demiri yeterli alabilmek için, başka bir besin türü tüketmen gerekiyor. Kemiklerin gelişimi, sağlığının korunması, osteoporozdan (kemik erimesinden) korunmak için, mutlaka günde 2 su bardağı süt veya yoğurt tüketmek her birey için zorunludur. Bunu tüketim ile kalsiyum gereksinmesi karşılanabilir. Özellikle ergenlik çağında, çocuklar süt ve yoğurt gibi süt grubu besinleri çok tüketirlerse, kemiğin mineral içeriği doruk noktaya erişir, menopoz (adetten kesilme) sonrası, 50 yaş sonrası kemik erimesinin hızı hiçbir zaman osteoporoz/kemik erimesi oluşturacak duruma gelmeyebilir. Bu önemli bir halk sağlığı sorunudur. Şu günler süte yapılan saldırıyı anlamak hiç zor değil, sektörün tüketim oyunu apaçık görünüyor.
2. Grup: Et Grubu.