YÖNETİM KURULUNUN VE GENEL KURULUN DEVREDİLMEZ YETKİLERİ
A. GÜNDEM
TTK’da öngörülen Yönetim Kurulunun devredilmez yetkileri ve ancak Genel Kurul kararı ile alınabilecek kararlar hakkında görüşümüz talep edilmiştir. Konuya
ilişkin TTK ve diğer ilgili mevzuat kapsamında değerlendirmelerimiz aşağıda bilgilerinize sunulmuştur;
B. HUKUKİ GÖRÜŞLERİMİZ
B.1. YÖNETİM KURULU
1- Yönetim Kurulu’nun Yönetim ve Temsil Yetkileri TTK kapsamında Anonim Şirket’lerde Yönetim Kurulları’nın (YK) genel olarak kanundan kaynaklı iki ayrı görev ve yetki alanları vardır. YK şirketin yönetim organı ve yasal temsilcisidir. Yönetim kavramı ve temsil kavramı birbirinden oldukça farklı kavramlar olup, sorumlulukları ve devir şartları da kanunda ayrı ayrı düzenlenmiştir.
1.1. Yönetim Kavramı;
Anonim Şirket’lerde yönetim yetkisi, şirketin yönetim kurulunun belirlediği politikalara göre idare edilmesi ve işletilmesidir. Yönetim yetkisi şirketin iç ilişkilerini
ilgilendirir. Yönetim yetkisi devredilmediği sürece, tüm yönetim kurulu üyelerine aittir. Yönetim kurulu (tek üyeden oluşsa dahi) yönetim görev ve yetkisini kurul olarak yerine getirir (TTK 365). Ayrıca, TTK’nın 374/I’inci maddesi de bu hükmü desteklemektedir. Bu anlamda yönetim yetkisi, gerek şirket işlerinin yürütülmesini gerekse ortaklarla şirket arasındaki ilişkilerin düzenlenmesini kapsar (1).
1.2. Temsil Kavramı;
Yukarıda da ifade edildiği gibi Yönetim Kurulu’nun kanundan kaynaklı ikinci yetkisi temsil yetkisidir. Temsil yetkisi yönetim yetkisinden farklı olarak dış ilişkide anlam ifade eden bir kavramdır. Buna göre temsil kavram olarak; yapılan işlemlerde, ortaklık tüzel kişisini hak sahibi yapabilme ve borç altına sokabilme yetkisini ifade eder (2) . TTK’nın 365’inci maddesine göre anonim şirketlerde YK ortaklığın kanuni temsilcisidir. Bu sıfatın sonucu olarak da dış ilişkide ortaklığı 3. kişilere karşı YK temsil etmektedir. Aslında temsil yetkisi çok genel bir ifade ile, şirket adına imza atabilme ve şirket adına taahhütte bulunabilme yetkisi olarak da ifade edilebilir.
2- Yönetim Kurulunun Devredilmez Yetkileri
Her ne kadar TTK Yönetim Kurulu’nun temsil ve yönetim yetkilerinden bir kısmının yapılacak bir iç yönerge ile YK üyeleri ve 3. Kişiler arasında devrine izin
verse dahi, kanun bazı yetkileri hiçbir şekilde devredilemeyeceğini düzenlemiştir. Devredilemeyecek bu yetki ve sorumluluklar TTK’nın “Devredilmez Görev ve Yetkiler” başlıklı 375’nci maddesinde şöyle sıralanmıştır;
a) Şirketin üst düzeyde yönetimi ve bunlarla ilgili talimatların verilmesi.
b) Şirket yönetim teşkilatının belirlenmesi.
c) Muhasebe, finans denetimi ve şirketin yönetiminin gerektirdiği ölçüde, finansal planlama için gerekli düzenin kurulması.
d) Müdürlerin ve aynı işleve sahip kişiler ile imza yetkisini haiz bulunanların atanmaları ve görevden alınmaları.
e) Yönetimle görevli kişilerin, özellikle kanunlara, esas sözleşmeye, iç yönergelere ve yönetim kurulunun yazılı talimatlarına uygun hareket edip etmediklerinin üst gözetimi.
f) Pay, yönetim kurulu karar ve genel kurul toplantı ve müzakere defterlerinin tutulması, yıllık faaliyet raporunun ve kurumsal yönetim açıklamasının düzenlenmesi ve genel kurula sunulması, genel kurul toplantılarının hazırlanması ve genel kurul kararlarının yürütülmesi.
g) Borca batıklık durumunun varlığında mahkemeye bildirimde bulunulması.” Sonuç olarak yetki devri olsun ya da olmasın Yönetim Kurulu üyeleri yukarıda
sayılan bu işlemlerle yükümlü ve sonuçları ile sorumlu olacaklardır.
B.2. GENEL KURUL
TTK 407’ye göre Genel Kurul pay sahiplerinin şirket işlerine ilişkin haklarını kullandıkları organdır. Ortaklar oy haklarını genel kurul dışında kullanamazlar.(3) Genel Kurulun işlevi şirket iradesinin oluşumu ile sınırlıdır. Hiçbir temsil yetkisi yoktur. Genel Kurul’un şirket yönetimine ilişkin de yetkisi yoktur; esas sözleşmeyle dahi bu görev Genel Kurul’a bırakılamaz. (4)
1- Genel Kurul’un Devredilmez Görev ve Yetkiler;
TTK 408’de Genel Kurul’un devredilmez görev ve yetkileri yer almaktadır.
Buna göre;
(1) Genel kurul, kanunda ve esas sözleşmede açıkça öngörülmüş bulunan hâllerde karar alır.
(2) Çeşitli hükümlerde öngörülmüş bulunan devredilemez görevler ve yetkiler saklı kalmak üzere, genel kurula ait aşağıdaki görevler ve yetkiler devredilemez:
a) Esas sözleşmenin değiştirilmesi.
b) Yönetim kurulu üyelerinin seçimi, süreleri, ücretleri ile huzur hakkı, ikramiye ve prim gibi haklarının belirlenmesi, ibraları hakkında karar verilmesi ve görevden alınmaları.
c) Kanunda öngörülen istisnalar dışında denetçinin seçimi ile görevden alınması.
d) Finansal tablolara, yönetim kurulunun yıllık raporuna, yıllık kâr üzerinde tasarrufa, kâr payları ile kazanç paylarının belirlenmesine, yedek akçenin sermayeye veya dağıtılacak kâra katılması dâhil, kullanılmasına dair kararların alınması.
e) Kanunda öngörülen istisnalar dışında şirketin feshi.
f) Önemli miktarda şirket varlığının toptan satışı.
(3) Tek pay sahipli anonim şirketlerde bu pay sahibi genel kurulun tüm yetkilerine sahiptir. Tek pay sahibinin genel kurul sıfatıyla alacağı kararların geçerlilik
kazanabilmeleri için yazılı olmaları şarttır.
Madde metninde yer alan hususlar dışında TTK’nın sair maddelerinde de devredilmez yetkileri düzenlenmiştir.
1- Yönetim Kurulu üyelerinin rekabet yasağının kaldırılması hususu(TTK 396) başka bir deyişle; Yönetim Kurulu üyelerinin şirket konusuna giren ticari türünden işlemi kendi veya başkası hesabına yapması veya bu tür işle uğraşan şirkete sınırsız sorumlu ortak olarak girmesi ve şirketle kendisi ya da başkası adına işlem yapması veya bu tür bir işle uğraşan şirkete sınırsız ortak olarak girmesine izin verilmesi kararının alınması yalnızca genel kurul kararı ile olabilir.
2- Şirket birleşmesi, bölünmesi, nevi değişikliği kararlarının alınması,
3- Sermayenin üçte ikisinin karşılıksız kalması halinde bu sermayeyle yetinilmesi veya sermayeni tamamlanması(376)
4- Tasfiye memuru atanması, görevden alınması(536,537)
5- Tasfiyede önemli miktarda aktifin toptan satışı,
6- Yönetim Kurulu üyeleri aleyhine sorumluluk davası açılması kararının alınması(555)
7- İbra(558) (5)
2- Genel Kurul’un Yönetim Kurulu’na Devredebildiği Görev ve Yetkiler; Genel Kurul’un yukarıda sayılmayan yani devredilmez olarak kanunda nitelenmemiş olan tüm görev ve yetkileri Yönetim Kurulu’na devredilebilir. Genel Kurula esas sözleşme ile verilmiş yetkiler daha sonra alınacak bir Genel Kurul kararı ile Yönetim Kurulu’na devredilebilecektir.
1 TEKİNALP, Ünal; Tek Kişilik Anonim Ortaklık I, Tek Pay Sahipli Anonim Ortaklık, İstanbul-2012, s. 117
2 POROY/TEKİNALP/ÇAMOĞLU, Ortaklıklar Hukuku I, İstanbul-2014, s.388
3 BİLGİLİ/DEMİRKAPI, Şirketler Hukuku, Bursa 2013, s259
4 TEKİNALP, Ünal; Tek Kişilik Anonim Ortaklık I, Tek Pay Sahipli Anonim Ortaklık, İstanbul-2012,blm 13-06
5 KARAHAN, Sami, Şirketler Hukuku, İstanbul 2013, syf 527,528.