İran, kadınlar için yaşamın en zor olduğu düşünülen ülkeler arasında geliyor. İran Kültür Bakanlığı’nın davetiyle gittiğimiz Tahran’da özellikle kadınların iş hayatına katılımına yönelik uygulamaları inceledik. İki büyük kurum İranlı ve zor durumdaki kadınları meslek sahibi yapmak için tüm gücüyle çalışıyor. 8 yılda 17 bin kadına eğitim verilmiş, aralarından 300 işkadını çıkmış.
İRAN’DA boşanmış ve geçim sıkıntısı olan kadınlar, 3 yıllık bir eğitimin ardından meslek sahibi oluyor. Kadınları Güçlendirme Merkezi, 22 bölgede faaliyet gösteriyor. Eşini kaybeden, boşanmış ve ailesini geçindirmek zorunda olan kadınlar bu eğitim merkezlerine başvuruyor. Kadınlar eğer çalışma hayatında var olmak istiyorlarsa 3 yıllık müşavirlik eğitimine alınıyor. Eğer çalışmak istemiyorlarsa müşavirlik eğitimi gören kadınların ürettiklerini özel pazarlarda satıyorlar.
SİGORTALANIYORLAR
İran Kültür Bakanlığı’nın davetiyle gittiğimiz İran’da kadınlar için uygulanan sosyal politikalar hakkında bilgi aldık. İran’da ilk olarak Kadınları Güçlendirme Merkezi’nde daha çok ihtiyaç sahibi kadınlara yönelik sosyal politikalar hakkında açıklamalar yapıldı. Almanya’da eğitim gören Merkezin Başkanı Fahimeh Firouzfar, kadınların gücünün hükümetlere bağlı olmadığını söyledi. Tahran Belediyesi’nin eşini kaybeden, boşanmış, ancak ailesini geçindirmek zorunda olanlar için bir merkez kurduğunu belirten Firouzhar, merkeze gelen kadınların telegramları olduğunu ve buradan iletişime geçildiğini anlatarak, şunları söyledi:
“Eğitim veriyoruz sonra iş yaratıyoruz. Sermaye olarak para ya da malzeme veriyoruz sonra bize geri ödüyorlar. Sisteme bütün aileyi kaydediyoruz. Eşi ölenlerin kız ve erkek çocukları da takip ediliyor. Kız çocuk evlenirse 5 yıl müşavirliği devam ediyor. Plan bütün aile için. Kaydedilen bilgilerle bir bölgede kaç kişi yaşıyor görebiliyoruz. Belediyeden mekan aldık. Müşavirlik için yani eğitim için gelen kadınlar dışında bir de iş yaptıracak kadınların başvuruyorlar. Yeteneği olup olmadığı kontrol ediliyor. Eğitim gören kadınların sigortalaması gerekiyor. Eğer 3 ay içinde eğitim gören kadınlar sigortalanmazsa verilen mekan geri alınıyor.”
300 İŞKADINI ÇIKTI
Roser merkezleri olarak adlandırılan bu merkezlere, eğitim görmek istemeyen kadınlar da başvurabiliyor. Bu kadınlar eğitim merkezlerinde üretilen ürünleri satıyorlar. Bunun için kredi veriliyor. Evlerinden hiç çıkamayan kadınlara eğitim süresinin daha kısa olduğu programlar uygulanıyor. Verilen eğitimler çoğunlukla gümüş tasarım, tekstil gibi konulardan oluşuyor.
Firouzfar, son 8 yılda 17 bin kadına eğitim verildiğini belirterek, bunun 13 bininin eğitiminin tamamlandığını, 4 bininin ise eğitiminin devam ettiğini kaydetti. Şimdiye kadar eğitim verilmiş kadınlar içinden 300’ünün kendi işinin sahibi olduğunu ifade eden Firouzfar, ülkede bilinen bir çocuk markasının bu kadınlar arasından çıktığını bildirdi.
5 BİN TAKSİ VE SERVİSÇİ KADIN ŞOFÖR
BİR başka yardım kuruluşu olan İmam Humeyni Yardım Müessesi Başkanı Fatma Rehber, 3 milyon kişiye yardım ettiklerini, bunun yüzde 60’ının kadınlardan, 1 milyon 200 bininin yaşlı erkeklerden oluştuğunu söyledi. Yardım edilen kişilerin hesaplarına para yatırıldığını, kira yardımı yapıldığını anlatan Rehber, köylerdeki eski evleri yenilediklerini ifade etti. Kadınların iş sahibi olması için de projeler yürüttüklerini dile getiren Rehber, araba üreten bir fabrika ile anlaşma yaptıklarını, anlaşmayla; 5 bin araba alınacağını, araba bedelinin yüzde 33’ünün dernek tarafından karşılanacağını, kalan kısmın da kadınlar tarafından ödeneceğini anlattı. Rehber, “Kadınlar kadın taksici seçebiliyor. Okul servislerinde de genellikle kadınlar tercih ediliyor. Arabayı alacaklar için sertifika şartı aranacak. Ruhsal bakımdan da sağlıklı olup olmadıklarına bakılacak. Kendi şehirlerinde çalışabilecek” dedi. Bu yardım merkezinin bütçesinin yüzde 66’sı devlet bütçesinden, kalanı bağışlardan karşılanıyor. Başkanını ise dini lider atıyor.