Çoğunlukla tüp bebek tedavisi için başvuran çiftler genel olarak kısırlık tanısı konmuş, ya da çocuk sahibi olmayı ertelemiş olan çiftlerden oluşmaktadır. Özellikle kişideki kısırlık sorununa bir hastalık gibi bakıldığı zaman tedavisi çok daha kolay olmaktadır. Çünkü kısırlık tedavisi olan çiftlere pek çok tedavi yöntemi denenmektedir.
Ancak bu tedaviler hastalığın başarısızlığı ya da başarılı olabilmektedir, ayrıca belirli bir oran da yoktur. Oysa tüp bebek tedavisi uygulanan bu yöntemler den farklıdır ve belli aşamaların kaydedilmesi gerekmektedir. Genellikle tüp bebek tedavisi olacak hastalar için belli başlı bazı şartların oluşması gerekmektedir.
Tüp bebek tedavisi için uygun olan hastalardaki aranılan özellikler nelerdir?
Özellikle hastanın tüplerinin kapalı olması ya da dış gebelik sonucun da tüplerin alınması, enfeksiyon durumu olan kişiler tüp bebek tedavisi için en uygun olan adaylardır.
Anne adayının tüplerinin açık olmasına rağmen karın bölgesinden bir cerrahi işlem geçirmiş kişiler, hem endometriozis hem de enfeksiyona bağlı olarak karın içi yapışıklık sebebi ile tüpler ve yumurtaları arasın da işlev bozuklukları oluşan hastalara tüp bebek tedavisi uygulanabilmektedir.
Anne dayın da endometrioma, kanser ya da yumurtalık kisti hastalıkları sebebi ile yumurtalıkların fonksiyonlarını azaltabilecek ameliyat geçiren hastalar.
polikistik over hastalığı söz konusu olan kişiler, yumurta kalitesi ve sayısı ileri yaşa bağlı olarak azalmış olan hastalar,
Açıklanamayan kısırlık sebebi ve diğer sebebi açıklanamayan vakalarda öncelikli olarak aşılama yöntemi uygulanmaktadır. Eğer bunun sonucun da cevap alınmaz ise hastaya tüp bebek tedavisi denenmektedir.
Genellikle çiftler de ilişkiye girememe durumu mesela vajinismus, erkekler de ise boşalma ile alakalı olan problemli hastalar,
Yapılan semen analizi sonrasın da erkek de hiç sperme ulaşılamamasın da, bu hastalık genel olarak” azospermi “olarak isimlendirilmektedir. Bu sebeple erkek hastanın da testisinden cerrahi işlem uygulanılarak sperm elde edilmesi ile tüp bebek tedavileri denenebilir.
Çoğunlukla erkek hastaların bazıların da ergenlik ya da erişkinlik dönemin de iken geçirilen ateşli hastalıklar veya kabakulak hastalıkları sebebi ile sperm üretimin de bazı bozukluklar meydana gelmektedir ve tüp bebek tedavisi uygulanması gerekir.
Erkek hastalar da inmemiş testis durumların da ise cerrahi işlem ile sperm elde edilerek anne adayına enjekte edilerek tüp bebek tedavisi uygulanır.
Çifte denenen diğer tedavi yöntemlerinin cevap vermemesi sonucun da, bu hastalara tüp bebek tedavisi uygulanmalıdır.
Bağışıklık sistemin de herhangi bir problem yaşayan kişiler için de tüp bebek tevdisi uygulanmaktadır.
Erkek hastalar da testis tümörüne bağlı olarak operasyon geçirmiş kişiler. özellikle kanser hastalıkları sebebi ile radyoterapi ve kemoterapi alan erkek hastalar, özellikle kanser hastalıkları ile alakalı olarak ameliyat geçirmiş olan hastalara mutlaka tedaviye başlanmadan önce spermlerinin alınarak dondurulması gerektiği konusun da bilgi verilmelidir.
Eğer genetik olarak bir sorun ile karşı karşıya kalmış hastalar varsa bu hastalar için de tüp bebek tedavileri uygulanabilmektedir.
Kimlere tüp bebek tedavisi uygulanamaz?
Aşağıdaki videoda tüp bebek kimlere uygulanmaz hakkında bilgi vermeye çalıştım\
Hiç sperm hücresi bulunamayan erkek adaylara,
Testislerinden elde edilen örneklerde hiç sperm hücresi olmayan erkeklerde,
Yumurtalıklardan artık yumurta hücresi elde edilemeyen kadınlara,
Menopoz dönemine girmiş olan kadınlara,
Yumurtalıkları cerrahi operasyonlarla alınmış olan kadınlara,
Rahmi alınmış olan kadınlara, tüp bebek tedavisi uygulanamamaktadır.
Tüp bebek tedavisinin uygulanabilmesi için çiftlerde çeşitli şartlar aranmaktadır. Anne adayının yaşı kaç olursa olsun; hormon değerlerinin yetersiz ya da dengesiz olması durumunda tüp bebek tedavisiyle gebelik oldukça zor elde edilmektedir. Bu sebeple de başarı şansı düşük olan hastalara çeşitli durumlarda tüp bebek uygulanmaması daha mantıklı olabilmektedir.
Tüp bebek kimlere uygulanır?
Bu yardımcı üreme yöntemi genel olarak; sperm sayısı 10 milyonun altında olan baba adaylarına uygulanmaktadır. Bununla beraber ilerlemiş derecede sperm şekil bozukluğu olan hastalara, tüpleri tıkalı kadınlara ve diğer kısırlık sebeplerine göre uygulanabilmektedir.
Tüp bebek tedavisinde erkek adaylar; kadınlardan yumurta toplanacağı gün sperm örneği verir. Bu aşamada, erkek adayının kadına tedavi yapıldığı her muayenede destek vermesi oldukça önemlidir. Tüp bebek tedavisinde tercih edilecek yöntemler de başarı şansını etkiler. Bazı hastalar için kısa protokol uygun iken, bazı hastalara uzun protokol ya da ilaçsız tüp bebek uygulanması gerekebilir.
Tüp bebekte standart tedavi yöntemi:
Standart yöntemde; anne adayından adetin 21. Günü yumurtalıkların baskılanmasını sağlayan ilaç tedavisine başlanmaktadır. Daha sonra ise hasta sık sık kontrole gider ve hormon testleri yapılır. Yapılan bu testler ve ultrason muayeneleri sayesinde yumurtalıkların durumu tespit edilir. Yumurtalıklara uygulanan baskılanma tedavisine karşı cevap iyi ise, uyarıcı iğnelere başlanır.
Bu iğneler sayesinde; yumurtanın salgıladığı östradiol değerleri takip edilir. Bu aşamadan sonra birden fazla yumurta hücresinin elde edilmesi için tedavi başlar. Yumurtalar 18 mm çapına ulaştığında, çatlatma iğnesi yapılır. Bu iğne yapıldıktan 36 saat sonra ise yumurtalar toplanır. Yumurta hücreleri foliküllerin içerisindedir. Yani foliküller toplanır ve ardından yumurta hücreleri alınır. Yumurta toplama aşaması ile eş zamanlı olarak baba adayından sperm örneği alınır. Sperm hücresi olmayan baba adaylarından Mikro TESE yöntemiyle sperm bulunması söz konusudur.
Döllenme kontrolü nedir?
Elde edilen yumurta ve sperm hücreleri, laboratuar ortamında mikroenjeksiyon ya da klasik yöntemle döllendilir. Döllendirilmeden önce en kaliteli yumurta ve sperm hücresinin seçilmesi için laboratuar işlemleri başlar. Embriyolar oluşturulduktan sonra, inkübatör adı verilen bir kültür ortamına alınır. Bu kültür ortamında 3-5 gün değerlendirilen embriyoların sık sık kontrol edilmesi gerekmektedir. Embriyoskop yöntemi sayesinde, embriyolar, inkübatörlerin içerisindeki kameralı sistem sayesinde dış ortama maruz bırakılmadan kontrol edilebilmektedir. Tüp bebek tedavisinde; embriyo transferinden önce bol bol sıvı tüketimi yapılmalıdır.
Mikroenjeksiyon (ICSI) nedir, kimlere uygulanır?
Şiddetli erkek kısırlığı için devrim sayılan bir yöntem olan mikroenjeksiyon, sperm sayısı az olan, sperm hareketliliği yetersiz olan ve şekil bozukluklarının söz konusu olduğu durumlarda uygulanan bir yöntemdir. Mikroenjeksiyon yöntemi sayesinde, şiddetli kısırlık sorunu olan erkek adaylar baba olma şansına sahiptir.
Yardımcı üreme yöntemlerinde, sperm hücrelerinin çeşitli sebeplerle kadın yumurtasına ulaşamadığı ya da dölleme yapamadığı durumlarda, mikroenjeksiyon yöntemine başvurulmaktadır.
Mikroenjeksiyon yöntemi geliştirilmeden önce, erkek kısırlıkları için varikosel ameliyatları uygulanmakta idi. Ancak bu ameliyatların kısırlık konusunda ne kadar etkili olduğu hiçbir zaman kanıtlanamadı. Bu sebeple de günümüzde rutin olarak uygulanmamaktadır.
Mikroenjeksiyon (ICSI) nedir?
Klasik tüp bebek yönteminde, seçilen en kaliteli yumurta hücresinin çevresine sperm hücreleri bırakılır. Bu durumda da spermler arasından yalnızca biri yumurtayı kendiliğinden döller. Oluşan embriyo, anne adayının rahmine transfer edilir.
Mikroenjeksiyon yönteminde ise erkek adaydan Mikro TESE ya da klasik yöntemlerle alınan sperm hücreleri arasından en kaliteli olanı seçilir. Ardından da enjeksiyon yöntemi ile yumurta hücresinin içerisine transfer edilir. Yani döllenme, uzman tarafından gerçekleştirilir. Başarı şansı, klasik yönteme göre daha fazladır. Diğer aşamalarda ise herhangi bir farklılık söz konusu değildir.
Kimlere uygulanabilir?
Mikroenjeksiyon yöntemi, genel olarak 3 sorun mevcudiyetinde uygulanmaktadır. Bunlar:
1. Sperm sayısının az olması
2. Sperm hareketliliğinin eksik olması
3. Sperm şekillerinin (morfoloji) bozuk olması
Mikroenjeksiyon yönteminde döllenme şansı, elde edilen sperm sayısı ile ilgili olmamaktadır. Menide bulunan tek bir sperm hücresiyle dahi döllenme gerçekleştirilebilir. Sperm hücrelerinin hareketliliğinin yetersiz olduğu durumlardaysa mikroenjeksiyon ile spermlerin yumurta zarını aşmaktaki zorluğu çözülmektedir.
Sperm şekillerindeki bozukluklar da kısırlık nedeni olarak karşımıza çıkmaktadır. Bu durumda uygulanan tüp bebek tedavilerinde de döllenme oranı düşük olabilmektedir. Mikroenjeksiyon tekniği uygulamalarında sperm şekilleri, döllenme ve gebelik oranları üzerinde olumsuz etki göstermez.
Tüp bebekle gerçekleşen hamilelik ile doğal yolla gerçekleşen hamilelik arasında fark var mıdır?
Tüp bebek tedavisinde, yumurta ve sperm hücresinin döllenmesi, laboratuar şartlarında yapılmaktadır. Normal gebelikte ise döllenme, kadının tüplerinin içerisinde meydana gelir. Bu aşamadan sonra oluşan gebelikler, doğal yöntemlerle de tüp bebek yöntemiyle de aynıdır.
Tüp bebek sonucu dünyaya gelen ve doğal yöntemler sonucu dünyaya gelen bebekler arasında herhangi bir farklılık yoktur. Gebelik dönemleri de doğal gebeliklerde olduğu gibi devam etmektedir. Düşük ya da erken doğum tehdidi gibi bazı özel durumlar dışında tüp bebek ile gebe kalan kadınların normal yaşamlarına devam etmelerinde sakınca yoktur.
Tüp bebek ile normal gebelikteki düşük riski aynı mıdır?
Tüp bebek tedavisinde düşük riski, normal gebeliklere göre daha fazladır. Ancak bu duruma yol açan, tüp bebek tedavi yöntemleri değil, çiftin kısırlık sebepleridir. Kısırlığa yol açan faktörler, düşük riskinin artmasına yol açabilir.