İdlib’te Muhaliflerin Güç Savaşı
İdlib bölgesinde son günlerde önemli ölçekte çatışmalar yaşanmaktadır. Heyet Tahrir uş Şam (HTŞ) ile Cephe Tahrir Suriye (CTS) arasında yaşanan çatışmalar bölgedeki güç dengesini ve kontrol alanların yeniden şekillenmesine sebep oldu. Cephe Tahrir Suriye Ahrar uş Şam ve Nureddin Zengi Hareketi’nin birleşmesi sonucu kurulan yeni bir yapılanmadır. Fakat bu birleşim tam manası ile fiili bir birliktelikten çok, savunma paktı olarak ele alınmalıdır. Nitekim Nureddin Zengi Hareketi Heyet Tahrir uş Şam’ın kendisine saldırmasını beklemekteydi ve Ahrar uş Şam ile savunma paktına girerek önlem almaya çalışmıştır.
Diğer taraftan Heyet Tahrir uş Şam zamanında eski Nusra, Ceys el Ahrar, Fecr el İslam, Liva ul Hak, Ceys el Sünne, Ensaruddin ve Nureddin Zengi Hareketin birleşmesi sonucunda kurulmuştu. Zamanla Heyet Tahrir uş Şam’dan eski Nusra haricinde tüm gruplar HTŞ’den ayrılmıştır. Ayrıca eski Nusra içerisinde bulunan bazı gruplar, merkezi El-Kaide ile HTŞ arasında yaşanan gerilim sonrasında HTŞ’den ayrılmış ve El-Kaide ile bağların koparılmasını ret etmiştir.
Cephe Tahrir Suriye’nin kurulmasının ertesi günü HTŞ ve CTS arasında batı Halep bölgesinde çatışmalar yaşanmaya başlanılmıştır. İki taraf karşılıklı birbirlerini suçlamıştır. İki taraf da karşı tarafı saldırgan kesim olarak göstermeye çalışmıştır. CTS; HTŞ’yi bir aydır 6 farklı kampta askerlerini Nureddin Zengi’ye saldırmak üzere eğittiği yönündeki iddialar ile suçlamıştır. CTS kaynakların eğitimin bitiş tarihi olarak belirttikleri günün ertesi sabahında çatışmaların başlamış olması önemli bir detaydır. Diğer yandan HTŞ; Nureddin Zengi Hareketi’ni YPG ile beraber hareket eden Ceys el Suvvar örgütü ile işbirliği yapmakla suçlamıştır. İddialara göre Ceys el Suvvar militanları YPG’den ayrılıp Nureddin Zengi Hareketi’ne katılmış ve HTŞ’ye saldırmıştır. Ceys el Suvvar militanların YPG’den ayrılıp Nureddin Zengi bölgesine kaçtığı video görüntüleri ile kesinleşmiştir. Fakat gelen Ceys el Suvvar militanların sayıları azdır ve Nureddin Zengi Hareketi onların gözetimini 4 tanınmış Şeyh’e devrettiğini söylemektedir. Nureddin Zengi Hareketi’ne yönelik ithamlar PKK ile işbirliğine kadar ilerlemiştir. Nureddin Zengi Hareketi’nin geçmişte pragmatik davranarak, kendi çıkarını gözeten birçok oluşumda yer aldığı bilinmektedir.
Şeyh Muheysini, Şeyh Ulyani, Şeyh Abdurrezzak Mehdi ve Şeyh Muhammed Sadek’in arabuluculuk girişimleri başarısız olmuştur. HTŞ’nin bu girişimi ret etmesi taraflar arası bağımsız mahkeme yolunu kapatmıştır ve hangi ithamların doğru ve hangilerin yalan olduğu ortaya çıkmamıştır. CTS; kendilerinin 4 tanınmış Şeyh’in bağımsız mahkemesini kabul ettiklerini ve HTŞ’nin de kabul etmesine kadar HTŞ’ye yönelik saldırılarına devam edeceklerini söylemişlerdir.
HTŞ hedef tahtasına sadece batı Halep’te bulunan Nureddin Zengi Hareketi’ni koyarken, Nureddin Zengi ile savunma paktı yapan Ahrar uş Şam ise çatışmalara katılmıştır. Böylelikle çatışmalar tüm İdlib bölgesine yayılmış, HTŞ Nureddin Zengi ve Ahrar uş Şam tarafından çembere alınmıştır. Bu durum karşısında HTŞ Güney İdlib bölgesinden geri çekilmek zorunda kalmıştır. İlerleyen günlerde Ahrar uş Şam birlikleri batı Halep kırsalına ulaşmış ve HTŞ batı Halep bölgelerinden çekilmek zorunda kalmıştır. Atme sınır kapısını kaybedip Bab el Hava sınır kapısına doğru geri çekilen HTŞ birlikleri tekrar toparlanmış ve karşı saldırıya geçmiştir.
HTŞ’nin karşı saldırısına Türkistan İslam Partisi’nin de katılması sonucunda, CTS batı Halep’te ele geçirdiği bölgelerin çoğunu kaybetmiş ve ayrıca Kuzey İdlib’te bazı bölgeler HTŞ tarafından ele geçirilmiştir. CTS kaynakları, Türkistan İslam Partisi (TİP) ile CTS arasında önceden yapılan görüşmelere göre TİC tarafsız kalmayı vaad ettiği söylenmektedir. Fakat TİP yaptığı resmi beyanda tarafsız kalacaklarını ama çatışmaların HTŞ’yi yok etme derecesine geldiği takdirde, HTŞ’nin yanında yer alacaklarını beyan etmiştir. Nitekim bazı kaynakların belirttiğine göre TİP içerisinde iki ayrı kanat bulunmaktadır. Bir kanat tarafsız kalırken, diğer HTŞ yanlısı kanat çatışmalara katılmıştır. TİP’nin katılıp katılmadığı yönünde TİP tarafından resmi beyanat bulunmamaktadır. Fakat HTŞ ve CTS kaynakları TİP’nin çatışmalara katıldığını doğrulamaktadır.
Diğer yandan İdlib bölgesinde bulunan ÖSO grupların da çatışmalarda taraf olmadığı görülmektedir. Ceys el Nasr ve Ceys el İzze çatışmalarda tarafsız kalırken, HTŞ’nin Morek ve Han Şeyhun gibi beldeleri bu gruplara devrettiği görüldü. Ayrıca İdlib’teki en büyük gruplardan olan Feylak uş Şam da tarafsız kalmayı tercih etti. Anadan ve civarındaki bölgelerdeki HTŞ birlikleri çatışmalara karışmamak için Feylak uş Şam’a katıldı ve tarafsızlığını ilan etti. Diğer tarafsız kalan grup ise Ceys el Ahrar’dır. Zamanında Ahrar uş Şam’dan ayrılıp HTŞ’yi kuran gruplardan olan Ceys el Ahrar, sonrasında HTŞ’den ayrılmış ve tek başına yoluna devam etmiştir. Çatışmalar esnasında HTŞ içerisinde tarafsız kalmak isteyen birçok birlik HTŞ’den ayrılıp Ceys el Ahrar’a katılmıştır.
İdlib’teki sivil halkın çatışmalara olan bakış açısı muğlaktır. Birçok bölgenin CTS tarafından ele geçirilmesi sonrasında HTŞ aleyhine gösteriler düzenlenmiştir. Fakat HTŞ’nin aynı bölgeleri geri alması sonrasında halkın içerisinde HTŞ yanlısı gösteriler olmuştur. Halk gösterileri açısından öne çıkan üç belde Atarib, Marat el Numan ve Serakip’tir. Marat el Numan halkı CTS tarafından ele geçirilmeden önce de HTŞ’ye karşı gösteriler düzenlemekteydi. CTS tarafından ele geçirilmesinden sonra ise gösteriler büyük kitleler halinde devam etmiştir. Atarib beldesi ise çatışmalar esnasında gösteriler düzenleyerek HTŞ’nin bölgeden çıkmasını sağlamıştır ve geri dönmeye çalışan HTŞ birliklerine karşı gösteriler devam etmektedir. Diğer yandan Serakıp beldesinde HTŞ’ye karşı büyük çaplı gösteriler düzenlenilmiştir.