Basit usule tabi olmanın genel şartları şunlardır: (193 Sayılı G.V.K. 46. ve Müteakip Md.)
1) Kendi işinde bilfiil çalışmak veya bulunmak; iş sahibinin işinde yardımcı işçi ve çırak kullanması, seyahat, hastalık, ihtiyarlık, askerlik, tutukluluk ve hükümlülük gibi zaruri ayrılmalar dolayısıyla geçici olarak bilfiil işinin başında bulunamaması bu şartı bozmaz. Ölüm halinde iş sahibinin dul eşi veya küçük çocukları namına işe devam olunduğu takdirde, bunların bilfiil işin başında bulunup bulunmamalarına bakılmaz.
2) İşyeri mülkiyetinin iş sahibine ait olması halinde emsal kira bedeli, kiralanmış olması halinde yıllık kira bedeli toplamı Büyükşehir Belediye sınırları içinde (01.01.2014 tarihinden itibaren 5.500-TL) 1.1.2015 tarihinden itibaren 6.000,00 TL ’yi, diğer yerlerde (2014 yılı için 3.800-TL) 01.01.2015 tarihinden itibaren 4.000-TL’yi aşmamak,
3) Ticari, zirai veya mesleki faaliyetleri dolayısıyla gerçek usulde Gelir Vergisine tabi olmamak.
Belediyelere işgaliye harcı ödemek suretiyle ticari faaliyette bulunan mükellefler diğer şartları da taşımaları halinde, işyeri kirasına ilişkin şart aranmaksızın basit usulde vergilendirmeden yararlanacaktır.
Basit usule tabi olmanın özel şartları şunlardır:
- Satın aldıkları malları olduğu gibi veya işledikten sonra satanların yıllık alımları tutarının (2014 yılı için 77.000-TL) 01.01.2015 tarihinden itibaren 84.000-TL’yi veya yıllık satışları tutarının (2014 yılı için 110.000-TL) 01.01.2015 tarihinden itibaren 120.000-TL’yi aşmaması.
- (1) numaralı bentte yazılı olanların dışındaki işlerle uğraşanların bir yıl içinde elde ettikleri gayrisafi iş hâsılatının, (2014 yılı için 38.000-TL.) 01.01.2015 tarihinden itibaren 40.000-TL’yi aşmaması.
- (1) ve (2) numaralı bentlerde yazılı işlerin birlikte yapılması halinde, yıllık satış tutarı ile iş hâsılatı toplamının (2014 yılı için 77.000-TL.) 01.01.2015 tarihinden itibaren 84.000-TL’yi aşmaması.
*Milli piyango bileti, akaryakıt, şeker, içki (bira ve şarap hariç), ispirto , sigara, tütün ve bunlar gibi kar hadleri emsallerine göre bariz şekilde düşük olarak tespit edilmiş bulunan emtia için, yukarıda sayılan birinci ve üçüncü şartlarda yer alan hadler yerine ilgili bakanlıkların mütalaası alınmak suretiyle, Maliye Bakanlığı tarafından belirlenecek alım satım hadleri uygulanır.
Ortaklıklarda Aranacak Genel ve Özel Şartlar
1.Faaliyetin Ortaklık Halinde Yürütülmesi
Ortaklıkların basit usule tabi olup olmadığının tespitinde, GVK’nun 48’inci maddesinde yazılı iş hacmi ölçüleriyle 47’inci maddesinde yazılı yıllık kira bedelleri toplu olarak, diğer koşullar ortakların her biri için tek tek aranır. Ortaklıklarda, ortakların birinin gerçek usule tabi olması diğer ortakları da gerçek usule tabi hale getirir.
2.Faaliyetin Birden Fazla işe Ortak Olunmak Suretiyle Yürütülmesi
Bir mükellefin birden fazla ortaklıkta hissesinin bulunması durumunda, ortaklıklardaki paylarına düşen işyeri kirası ve iş hacmi ölçüleri tek tek toplanır ve böylece basit usulden yararlanabilme şartlarının aşılıp aşılmadığı tespit edilir.
3.Faaliyetin şahsi iş Yanında Başka işe Ortak Olarak Yürütülmesi
Adi ortaklık halinde çalışanların aynı zamanda şahsi bir işle de iştigal etmeleri durumunda tespit, GVK’nun 47’nci maddesinin 2 numaralı bendi ile 48’inci maddesinde yer alan ölçülerden şahsi işine ait olanlara, ortaklıklardan payına düşen kısmın ilave edilmesiyle yapılır.


Örnek: Bay (A), Muğla’da Bay (B) ile Adi ortaklık kurmuştur. Bay (A) nın hissesi %50, Bay (B) nin hissesi %50 dir. Ortaklığa ait işyeri kira tutarı 01.01.2014 tarihi itibarıyla 6.000 TL olup, 2014 yılındaki alışları 90.000 TL, satışları ise 105.000 TL dir. Ayrıca Bay (A) nın kendine ait işletmesi nedeniyle 2.000 TL kira ödemesi, 40.000 TL mal alışı bulunmaktadır.
Basit Usulde Ticari Kazancın Tespiti
Basit usulde ticari kazanç, bir hesap dönemi içinde elde edilen hasılat ile giderler ve satılan malların alış bedelleri arasındaki müspet farktır. Kazancın bu şekilde tespiti sırasında emtia ticareti ile uğraşanlarca
- Hesap dönemi sonundaki emtia mevcudunun değeri hasılata,
- Hesap dönemi başındaki emtia mevcudunun değeri giderlere,
ilave edilecektir.
Ancak, kullanılan sabit kıymetler gider yazılmayacak ve üzerlerinden amortisman hesaplanmayacaktır. Ayrıca basit usulde vergilendirilen mükellefler, geçici vergi ödemeyeceklerdir.
|ÖRNEK: Ardahan ilinde bakkallık faaliyetinde bulunan ve basit usulde vergilendirilen Bay (E)’nin işletme hesabı özeti aşağıdaki gibidir:


Dönem başı mal mevcudu 10.000 TL
Dönem içi alışlar 25.000 TL
Giderler 7.000 TL
Dönem hasılatı 51.000 TL
Dönem sonu mal mevcudu 9.000 TL
(Dönem hasılatı + Dönem sonu mal mevcudu) – (Dönem başı mal mevcudu + Dönem içi alışlar + Giderler)= Kar/ Zarar
( 51.000 + 9.000 ) – ( 10.000 + 25.000 + 7.000) = 18.000 TL
Basit Usulden Gerçek Usule Geçiş
– Basit usule tabi olmanın şartlarından herhangi birini takvim yılı içinde kaybedenler, ertesi takvim yılı başından itibaren,
– yeni işe başlayanlar ise işe başlama tarihinden itibaren gerçek usulde vergilendirilmektedir.
-Basit usulün şartlarını haiz olanlardan, bu usulden yararlanmak istemediklerini yazı ile bildirenler dilekçelerinde belirttikleri tarihten veya izleyen takvim yılı başından itibaren gerçek usulde vergilendirileceklerdir.
Gerçek usulden basit usule geçiş
Gerçek usulde vergilendirilen mükelleflerin;
– Gelir Vergisi Kanununun 47 nci maddesinde yazılı şartları topluca taşıması,
– Arka arkaya iki hesap dönemi iş hacminin Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yazılı hadlerden düşük olması,
– Yazılı talepte bulunması
halinde, bu şartların gerçekleşmesini takip eden takvim yılından başlayarak basit usule geçmeleri mümkün bulunmaktadır.
İşin eş ve/veya çocuklara devri halinde iş hacminin hesabında devirden önceki süreler de dikkate alınacaktır.
√ Yazılı talebin bağlı olunan vergi dairesine izleyen yılın ocak ayının başından otuzbirinci günün akşamına kadar yapılması gerekmektedir.
Şartların taşınması halinde basit usulde mükellefiyet Ocak ayı başından itibaren tesis edilecektir.
Süresinde yazılı talepte bulunmayan gerçek usule tabi mükelleflerin, kendi istekleri ile gerçek usulde vergilendirmeyi seçtikleri kabul edilerek bu usulde vergilendirmeye devam edilecektir.
≥ Sahte veya muhteviyatı itibarıyla yanıltıcı belge düzenledikleri tespit edilen mükellefler hiç bir suretle basit usule dönemeyeceklerdir.


Örnek: İzmir İlinde kuaförlük faaliyeti nedeniyle öteden beri gerçek usulde vergilendirilen Bayan (N)’nin 2012 ve 2013 yıllarında elde ettiği iş hâsılatı, ilgili yıllar için Gelir Vergisi Kanununun 48 inci maddesinde yer alan hâsılat haddinin altında gerçekleşmiştir. Bayan (N)’nin, diğer şartları da topluca taşıması ve 2014 yılının Ocak ayının başından otuz birinci günü akşamına kadar bağlı bulunduğu vergi dairesine yazılı olarak başvurması kaydıyla 01.01.2014 tarihinden itibaren basit usulde vergilendirmeden yararlanması mümkündür.
İşini Terk Eden Mükelleflerin Durumu
Gerçek usulde vergilendirilenler ile basit usulün şartlarını kaybeden mükelleflerin;
-İşin terk edilmesi veya eş ve/veya çocuklara devredilmesi hallerinde ilgisine göre terk veya devir tarihini takip eden yılın başından itibaren iki yıl geçmedikçe basit usule dönmeleri mümkün değildir.
-Gerçek usulde vergilendirildiği veya vergilendirilmesi gerektiği faaliyetini 1/1/2012 tarihinden önce terk eden mükellefler için iki yıllık sürenin hesaplanmasına 1/1/2012 tarihinden itibaren başlanacaktır.
Basit Usulden Yararlanamayacak Olanlar
- Kollektif şirket ortaklarıyla, komandit şirketlerin komandite ortakları,
- İkrazat işiyle uğraşanlar,
- Sarraflar ile kıymetli maden ve mücevherat alım satımı ile uğraşanlar,
- Gelir Vergisi Kanununun 94’üncü maddesinin birinci fıkrasında sayılan kişi ve kurumlara karşı inşaat ve onarma işini taahhüt edenler ile bu mükelleflere karşı derece derece taahhütte bulunanlar,
- Sigorta prodüktörleri,
- Her türlü ilan ve reklam işiyle uğraşanlar veya bu işlere tavassut edenler,
- Gayrimenkul ve gemi alım ve satımı ile uğraşanlar,
- Tavassut işi yapanlar (dayı başılar hariç),
- Maden işletmeleri, taş ve kireç ocakları, kum ve çakıl istihsal yerleri, tuğla ve kiremit harmanları işletenler,
- Şehirlerarası yük ve yolcu taşımacılığı yapanlar ile treyler çekici ve benzerlerinin sahip veya işleticileri, (Yapısı itibariyle sürücüsünden başka ondört ve daha aşağı oturma yeri olan ve insan taşımaya mahsus motorlu kara taşıtları ile yolcu taşıyanlar hariç)
- Zirai mahsul satın alarak bu mahsulleri kısmen veya tamamen tüketici dışında kalanlara satan ticaret erbabı
- Her türlü televizyon, video, radyo, teyp, müzik seti, diskçalar, kamera, bilgisayar, soğutucu, çamaşır ve bulaşık makinası, elektrikli süpürge, elektronik müzik aletleri, elektrikli dikiş makinası ile elektrikle çalışan benzeri eşyaların alım-satımı ve üretimi ile uğraşan mükellefler
- Büyükşehir belediyesi olan illerin (Erzurum, Diyarbakır, Sakarya ve 5216 sayılı Büyükşehir Belediyesi Kanunu ile Büyükşehir Belediyesi sınırları içerisine alınan yerlerden, yeni bağlanan mahallelerle birlikte 2000 yılı genel nüfus sayımındaki nüfusu 30.000’den az olan yerler İle 12.11.2012 tarih ve 6360 sayılı kanunla büyükşehir belediyesi kurulan Aydın, Balıkesir, Denizli, Hatay, Malatya, Manisa, Kahramanmaraş, Mardin, Muğla, Ordu, Tekirdağ, Trabzon, Şanlıurfa ve Van illeri ile büyükşehir belediyesi sınırları içerisine alınan yerler hariç) mücavir alan sınırları dahil olmak üzere Büyükşehir Belediye sınırları içinde faaliyette bulunanlardan;
- Her türlü emtia imalatı ile uğraşanlar,
- Her türlü emtia alım-satımı ile uğraşanlar,
- inşaat ile ilgili her türlü işlerle uğraşanlar,
- Motorlu taşıtların her türlü bakım ve onarım işleriyle uğraşanlar,
- Lokanta ve benzeri hizmet işletmelerini işletenler,
- Eğlence ve istirahat yerlerini işletenler,