Sanayi alanında faaliyet gösterip tasarım projeleri gerçekleştiren veya Bakanlar Kurulunca belirlenen NACE kodlarına sahip, mevzuatta belirtilen "tasarım projesi"ne uyumlu faaliyetler gerçekleştiren firmalar bu kapsama girerler. Bakanlar Kurulunca belirlenen NACE kodları ise şöyledir: 59.11 - Sinema Filmi, Video ve Televizyon Programları Yapım Faaliyetleri, 59.12 - Sinema Filmi, Video ve Televizyon Programları Çekim Sonrası Faaliyetleri, 74.10 - Uzmanlaşmış Tasarım Faaliyetleri (74.10.03 hariç), 90.02 - Gösteri Sanatlarını Destekleyici Faaliyetler. İlgili Bakanlar Kuruluna ulaşmak için tıklayınız.
Mevzuatta belirtilen tanıma göre "Sanayi alanında ve Bakanlar Kurulunun uygun göreceği diğer alanlarda katma değer ve rekabet avantajı yaratma potansiyeli bulunan, ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaştırmaya yönelik yenilikçi faaliyetlerin" tümü tasarım faaliyetleri kapsamındadır.
5746 sayılı Kanunun Uygulama Yönetmeliği-Madde 6'da belirtilen faaliyetlerdir.
Yönetmeliğe ulaşmak için tıklayınız.
Moda veya koleksiyon tasarımı, ürün veya ürünlerin işlevselliğini artırma, geliştirme, iyileştirme ve farklılaşmaya yönelik yenilikçi faaliyetleri kapsıyor ise tasarım faaliyetleri destek kapsamına girmektedir.
Bu faaliyetlerin nihai olarak hedeflenen ürünün işlevselliğine katkısı ortaya konduğu sürece tasarım faaliyeti kapsamında değerlendirilebilirler.
Tasarım Merkezi başvurusunda bulunmak için tamamlanan ve devam eden projeleri sunmak zorunludur. Planlanan projelerin sunumu ise; portalda girişi için yer olsa da zorunlu değildir. Bununla birlikte planlanan projeler ile ilgili yapılacak bir bilgilendirme, değerlendirme heyetinin firmanın tasarım ile ilgili vizyon, misyon ve sürdürülebilirlik yaklaşımını daha iyi algılamasını sağlayacaktır.
Sanayi alanında ve Bakanlar Kurulu Kararı ile belirlenen sanayi dışı alanlarda faaliyet gösteren tüm firmaların, ürünlerinde katma değer ve rekabet avantajı yaratan, ürün işlevselliğini arttıran, geliştiren, farklılaştıran ve iyileştiren tüm projeler tasarım projesi olarak kabul edilmektedir. Bu projeleri gereçekleştiren firmalar da tasarım merkezi olabilecek firmalardır.
Bir tasarım projesinde amaç, kapsam, süre, bütçe ve çıktı belli olmalı, bu proje ile ürünün işlevselliğine katkı sağlanmalı ve bu fayda somut bir şekilde ortaya konmalıdır. Sadece görsel veya desen değişiklikleri tasarım projesi olarak kabul edilememektedir.
5746 sayılı Kanun kapsamında tasarım merkezlerinde değerlendirilmeye alınabilecek tasarım faaliyetlerinin ürün tasarımı ile ilişkisi olması gerekmektedir. Tek başına süreç ve metod tasarımı, tasarım faaliyeti olarak kabul edilmemekle birlikte bu alanda yapılacak tasarım faaliyetleri eğer ürünün işlevselliğinde iyileştirme, farklılaştırma, artırma veya geliştirme meydana getiriyorsa merkezde desteklenebilecek faaliyetlerdir.
5746 sayılı Kanun kapsamında desteklenecek tasarım faaliyetleri içerisinde 74.10.02 NACE Kodu ile belirtilen "Diğer uzmanlaşmış tasarım faaliyetleri (tekstil, giyim, ayakkabı gibi kişisel eşyalar ve ev eşyaları tasarımı ile endüstriyel tasarım dahil)" bulunmaktadır. Söz konusu tasarım faaliyeti ürünün işlevselliğini arttırmaya, geliştirmeye, farklılaştırmaya ve iyileştirmeye yönelik yenilikçi bir faaliyetse eğer tasarım faaliyeti olarak kabul edilebilir.
İşlevsellik; işlevsel olma durumunu ifade etmektedir. Kanunda tasarım faaliyetinin tanımı yapılırken belirtilen ürünün işlevselliğinden kasıt ise; ürün veya ürünlerin gördüğü iş, iş görme yetisi, görev ve fonksiyonlarıdır. İşlevsellik, her bir ürün bazında farklılık gösterebilir.
Tasarım Merkezinde gerçekleştirilecek tasarım projeleri, süresi, bütçesi, amacı, genel ve teknik tanımı olacak şekilde proje kurgusu ile oluşturulmalıdır. Projelendirilen tasarım faaliyetlerinin sonucunda ortaya çıkacak çıktının nihai ürün/hizmetin işlevselliğine katkısı ortaya konulduğu takdirde ve bu faaliyetlerin sürekliliği sağlandığı müddetçe tasarım merkezi gereklilikleri yerine getirilmiş olacaktır.
Nace Rev. 2'ye göre 5746 sayılı Kanun kapsamına giren faaliyet kodları 74.10 - Uzmanlaşmış Tasarım Faaliyetleri (74.10.03 hariç) dir. Uzmanlaşmış tasarım faaliyetlerinin alt kırılımları ise; 74.10.01 - İç mimarların faaliyetleri (iç dekorasyon dahil) ve 74.10.02 - Diğer uzmanlaşmış tasarım faaliyetleri (tekstil, giyim, ayakkabı gibi kişisel eşyalar ve ev eşyaları tasarımı ile endüstriyel tasarım dahil, iç mimarların ve uzmanlaşmış grafik tasarımcıların faaliyetleri hariç) olmak üzere sınıflandırılmıştır.
5746 sayılı Kanun kapsamında teşvike konu tasarım projelerinde ortaya çıkacak nihai ürünün, ürünün işlevselliğine katkı sağlayacak olması yani modasal etkinin ürünün işlevselliğinde pozitif etki yaratması ve bu etkinin projelendirilmesi, kanunun sağlamış olduğu destek ve teşvikten yararlanabilmek için yeterlidir.
Tasarım Merkezi başvurusunda bulunmak için sahip olunması gereken bir proje alt/üst limit sayısı bulunmamaktadır. Firma istediği proje sayısı ile başvuruda bulunabilir. Önemli olan nokta; minimum TZE değerlerine ulaşabilmek ve sürdürülebilir bir proje yaratma, geliştirme ve yönetim kültürüne sahip olmaktır. Projeler Ar-Ge veya Tasarım Merkezi başvurusu sırasında değerlendirilmektedir.
Tasarım faaliyetinden kasıt sadece endüstriyel tasarım faaliyetleri değildir. Ürünün işlevselliğini arttırmaya, geliştirmeye, farklılaştırmaya ve iyileştirmeye yönelik yenilikçi tüm tasarım faaliyetleri mevzuat kapsamında desteklenen faaliyetlerdir. Söz konusu faaliyetlerin ürüne yönelik olması beklenmektedir.
Tasarım projelerinin bir parçası olacak şekilde prototip üretimi projelerin içerisinde yer alabilir ve Tasarım Merkezlerinde prototip ürün imalatı yapılabilir. Söz konusu tasarım projeleri/ faaliyetleri, ürünün işlevselliğini arttırmaya, geliştirmeye, farklılaştırmaya ve iyileştirmeye yönelik yenilikçi bir faaliyetse eğer tasarım faaliyeti olarak kabul edilebilecektir.
5746 sayılı Kanun kapsamında destek ve teşvike konu tasarım faaliyetleri; ürünün işlevselliğini arttırmaya, geliştirmeye, farklılaştırmaya ve iyileştirmeye yönelik yenilikçi faaliyetlerdir.
Türkiye'nin ilk tasarım merkezlerinden biri inşaat sektöründe faaliyet gösteren bir firmadır. Tasarım Merkezinde projelendirilen tasarım faaliyetleri için belirlenen bir ölçek bulunmamaktadır. Projelerin bina/yapının işlevselliğine katkısı ortaya konacak şekilde hazırlanması ve sunulması gerekmektedir.
Tasarım Merkezlerinde prototip ürün imalatı yapılabilir. Tasarım projelerinin bir parçası olacak şekilde prototip üretimi projelerin içerisinde yer alabilir.
Söz konusu faaliyetler, ürünün işlevselliğini arttırmaya, geliştirmeye, farklılaştırmaya ve iyileştirmeye yönelik yenilikçi bir faaliyetse eğer tasarım faaliyeti olarak kabul edilebilir.
Tasarım Merkezlerinde değerlendirilmeye alınabilecek tasarım faaliyetlerinin ürün tasarımı ile ilişkisi olması gerekmektedir. Söz konusu faaliyetler sonucu ortaya çıkacak nihai ürün, ürünün işlevselliğine katkıda bulunacaksa eğer tasarım projesi olarak kabul edilebilecektir.
Sayın İlgili,
Ekim 2019 itibariyle faal olan 352 Tasarım Merkezi'nden 18'i inşaat sektöründe faaliyet göstermektedir. Söz konusu Tasarım Merkezleri içerisinde mimari ve mühendislik proje hizmetleri veren firmalar da bulunmaktadır. Tasarım Merkezinde gerçekleştirilecek projelerin, binanın ya da yapının işlevselliğine katkısı ortaya konacak şekilde hazırlanması ve sunulması gerekmektedir. Ayrıca Tasarım Merkezi olmak için gereken kriterlerden biri; tasarım faaliyetlerinin Türkiye içerisinde gerçekleştirilmesidir.
Bununla birlikte SGK'lı olmayan kişiler asgari TZE personeli olarak değerlendirilebilir fakat firma ortaklarının TZE Tasarım Personeli olarak gösterilmesi Sanayi ve Teknoloji Bakanlığı tarafından çok olumlu karşılanmamaktadır. Bu şekilde yapılan başvurularda firma ortakları hariç tutularak asgari TZE'ye ulaşması beklenebilir. Ayrıca asgari sayı olan 10 TZE personelle başvuru yapmak Tasarım Merkezi'nin sürdürülebilirliği noktasında sorun yaşanmasına sebep olabilecektir.