Gebeliğin rahim dışında farklı bir bölgeye yerleşmiş olmasıdır.
Tüm gebeliklerin %1’inde gebelik rahim dışında farklı bir doku içine yerleşmektedir. Birçok dış gebelik olgusunda embriyo (erken dönemdeki bebeğe verilen isim) tüplere tutunur ve orada gelişimine devam eder.
AŞAĞIYA İN
1
Dış Gebelik Kimlerde Daha Sık Gözlenir?
Tüplerin herhangi bir neden ile
hasarlandığı durumlarda dış gebelik ihtimali artar. Bu duruma en sık yol açan
nedenler tüplere ilişkin geçirilmiş enfeksiyonlar veya operasyonlardır. Ayrıca
daha önce dış gebelik geçirmek, sigara ve gebe kalmak için alınan tedaviler de
dış gebelik ihtimalini artırmaktadır.
Bazı gebelikten korunma
yöntemlerinin de dış gebelik ihtimalini artırdığı bilinmektedir. Tüplerin
bağlandığı olgularda nadiren gebelik gelişebilir ki, böyle bir durum varlığında
dış gebelik olasılığı yüksektir ve mutlaka doktorunuzla görüşmelisiniz. Ayrıca
rahim içi araç (spiral) varlığında da dış gebelik ihtimali artmaktadır.
2
Dış Gebeliğin Bulguları Nelerdir?
Gebelik rahim dışında da
yerleşmiş olsa, benzer gebelik bulguları gözlenebilir. Adet gecikmesi ve
bulantılar hastaların bir kısmında gözlenmektedir. Bununla birlikte dış gebelik
olmasına rağmen vajinadan kanama varlığında hastalar yanlış bir kanı ile adet gördüklerini
düşünebilirler. Bu nedenle adet görmüş olmak dış gebelik ihtimalini ortadan
kaldırmaz. Dış gebelikte en sık gözlenen bulgu ağrıdır ve genellikle alt karın
veya kasık ağrısı şeklindedir. Eğer dış gebelik kitlesi karın içinde yırtılacak
olursa, şiddetli bir ağrı ile birlikte baş dönmesi ve bayılma gerçekleşebilir.
3
Dış Gebelik Tanısı Nasıl Konur?
İlk önce gebelik olup olmadığı
belirlenmelidir. Bazen aynı bulguları veren başka bir tablo ile klinik durum
karışabilir. Bu nedenle öncelikle kanda gebelik testi (beta-hCG) yapılarak
gebelik var mı, yok mu anlaşılmalıdır. Eğer gebelik testi pozitif ise,
gebeliğin rahim içinde mi, dışında mı olduğunu anlamak için ultrason (ses
dalgaları ile doku ve organların değerlendirildiği bir test) yapılmalıdır. Eğer
rahim içinde gebelik yok ise muhtemelen bir dış gebelik söz konusudur. Bazı
durumlarda dış gebelik tanısı çok kolaylıkla konabilirken, bazı durumlarda
testlerin tekrar edilmesi gerekebilir.
4
Dış Gebelik Nasıl Tedavi Edilir?
Dış gebelikler çok nadiren kendiliğinden
ortadan kaybolur. Ayrıca bir dış gebeliğin olması gereken yere, yani rahim
içine nakledilmesi de mümkün olmadığından bulunduğu yerden ilaçlar veya cerrahi
yöntemler ile çıkarılması gerekmektedir. Tedavi şekli hastanın bulgularına,
embriyonun büyüklüğüne ve testlerin sonuçlarına bağlı olarak değişir.
İlaç tedavisi (Metotreksat): Embriyonun büyümesini durdurarak,
küçülmesini ve kaybolmasını sağlar. Kas içine enjeksiyon şeklinde tek bir
seferde uygulanabileceği gibi birkaç gün ara ile birkaç ilaç uygulaması
yapılabilir. Enjeksiyon sonrası karın ağrısı ve kramplar olabilir. Böyle bir
durumda ağrı kesici almadan doktorunuza danışın, çünkü bazı ağrı kesiciler
ilacın etkinliğini değiştirebilir. İlaç tedavisi öncelikli yaklaşım olmakla
birlikte, hastanın durumunun ilaç almaya uygun olması gerekmektedir. Ayrıca
ilaç tedavisi genel olarak cerrahi tedaviye göre daha uzun sürede sonuç verir.
Tedavinin sonuçları kanda gebelik testi (beta-hCG) ile takip
edilir. Beta-hCG düzeyi sıfırlanıncaya kadar takibe devam edilmelidir. Bazen
ilaç tedavisine rağmen dış gebelik kitlesinde büyüme ve yırtılarak kanama
meydana gelebilir; böyle bir durumda acil ameliyat gereksinimi vardır.
Cerrahi tedavi: Ameliyat ile embriyonun bulunduğu yerden alınmasıdır.
Özellikle dış gebeliğin karın içinde yırtıldığı ve karın içine kanamanın olduğu
durumlarda cerrahi tedavi gereklidir. Bazen hastalar ilaç tedavisine uygun
olmayabilir, ilaç tedavisi etkisiz kalabilir veya hasta uzun süreli bir takip
yerine hızlı sonuç veren cerrahi tedaviyi yeğleyebilir. Böyle bir durumun
varlığında da cerrahi tedavi uygulanmaktadır.
Dış gebelik için cerrahi işlemler açık veya kapalı (laparoskopik)
olarak yapılabilir. Laparoskopik yöntem açık cerrahi ile karşılaştırıldığında
daha az ağrıya neden olurken, iyileşme daha kısa sürede gerçekleşir.
Ameliyat esnasında dış gebeliğin yerleşmiş olduğu organın
(sıklıkla tüpler) onarılması mümkün ise onarım gerçekleştirilir. Ancak
onarılamayacak kadar hasarlı bir tüp varlığında doktorunuz embriyo ile birlikte
tüpleri de alabilir. Bu durumda, aynı yerden tekrar dış gebelik oluşmasının
önüne geçilmiş olur. Ayrıca başka gebelik istemeyen hastalar için de, ameliyat
esnasında diğer tüpün bağlanması ile etkin bir korunma sağlanmış olur. Nadiren
cerrahi sonrasında karın içinde bebeğe ait dokular kalmış olabilir. Bu durum
beta-hCG takibi ile anlaşılır ve metotreksat ile tedavi edilir.
5
Dış Gebelikten Korunmak Mümkün Mü?
Birçok olgu için dış gebeliği
önlemek mümkün değildir. Bununla birlikte dış gebeliğe neden olabilecek
etkenlerin ortadan kaldırılması veya azaltılması ile dış gebeliğin önlenmesi
mümkün olabilir. Bunun için;
cinsel yolla bulaşan hastalıklardan kaçınmak,
sigarayı bırakmak,
spiral varsa başka bir korunma yöntemini kullanmak faydalı
olabilir.
6
Dış Gebelik Geçirdim, İlerde Bebeğim Olabilir Mi?
Dış gebelik geçiren pek çok
kadın, sonraki gebeliklerinde normal bir gebelik geçirip, çocuk sahibi
olmaktadır. Ancak daha önce dış gebelik geçiren kadınlarda yeniden dış gebelik
ihtimali daha yüksek olduğundan, gebe kaldığınızda mutlaka doktorunuz ile
görüşün ve mevcut gebelik için her şeyin yolunda olduğundan emin olun.