Defansif tıp, hekimlerin, tıbben herhangi bir gerekliliği olmamasına rağmen, hastalardan testler, ek araştırmalar istemeleri (pozitif defansif tıp) ya da yüksek riskli hastaları muayeneden kaçınmaları (negatif defansif tıp) şeklinde ortaya çıkan tıbbi davranışlar olarak tanımlanmaktadır.
1970’li yıllardan itibaren, özellikle Amerika Birleşik Devletleri’nde yapılan çalışmalar, hekimlerin defansif tıp uygulamalarına yönelmelerindeki asıl amacın, kendilerini ‘malpraktis’ olarak adlandırılan tıbbi uygulama hatalarını konu alan davalardan korumak olduğunu ortaya koymuştur.
Defansif tıbbi uygulamaları, hastalarda fiziksel ve ekonomik zararlar oluşmasına neden olabilmekte; ekonomik olumsuzluklar ve sağlık hizmetlerinin yürütülmesinde aksaklıklar meydana gelmesine yol açabilmektedir. Çoğunluğu hasta haklarına aykırı olan ve tıbbi etik dışı ve yasal sorumluluk doğurucu unsurlarla ortaya çıkan bu tür davranışlar, hekimlerin de hukuki ve cezai sorumluluğunu gündeme getirebilmektedir.
Ülkemizde; defansif tıp uygulamalarının farkına varılması ve literatürde tartışılması oldukça yeni olmakla birlikte; 5237 Sayılı Türk Ceza Kanunu’nun yürürlüğe girmesi ile hekimlerin yasal sorumluluk baskısı hissetmeye başladıkları da bir gerçektir. Tıbbın uygulanması ya da uygulanan tıbbın değerlendirilmesinin tıp biliminin yanı sıra hukuki ilke ve prensiplerin de dahil olduğu bir boyutta gerçekleştirilmesi gerekmektedir.
Bu gerçekler ışığında, hekimlerin mesleklerini uygularken tıbbi bilgi ve beceriler yanında, mesleklerine dair hukuki bilgi ve düzenlemelere de hakim olmaları zorunluluğu göz önüne alınarak, 4. Sektör Buluşmaları düzenlenmiştir. Konunun uzmanlarının katıldığı panel 24 Şubat 2017 Cuma günü Acıbadem Üniversitesi'nde gerçekleşmiştir.
Oturum başkanlığını Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanı Prof. Dr. Oğuz Polat yaptığı panelde Türk Perinataloji Derneği Başkan Yardımcısı Prof. Dr. Murat Yayla, konuya klinik bakış açısıyla ve örneklerle değinmiştir. MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı Prof. Dr. Havva Karagöz, uygulamada karşılaşılan pozitif ve negatif defansif tıp örneklerine hukuki açıdan değerlendirme getirmiştir. Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı’ndan Dr. Eyüp Sabri Tezcan, konuya kamunun bakış açısını ve yapılan çalışmaları anlatmıştır.
Panel, katılımcıların sorularıyla sona ermiştir.
Konuşmacılar:
- Prof. Dr. Oğuz Polat, Acıbadem Üniversitesi Tıp Fakültesi Adli Tıp Anabilim Dalı Başkanı
- Prof. Dr. Murat Yayla, Türk Perinataloji Derneği Başkan Yardımcısı
- Prof. Dr. Havva Karagöz, MEF Üniversitesi Hukuk Fakültesi Dekanı
- Dr. Eyüp Sabri Tezcan, Sosyal Güvenlik Kurumu Sağlık Hizmetleri Daire Başkanlığı
Sunumlar: