... konulu sunumlar: "SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ"— Sunum transkripti:
1 SU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜ T.C.ORMAN VE SU İŞLERİ BAKANLIĞISU YÖNETİMİ GENEL MÜDÜRLÜĞÜYASAL ÇERÇEVESİ, MEVCUT DURUM VE GELECEKTEKİ BEKLENTİLERMERİÇ NEHİR HAVZASI’NIN DEĞERLENDİRİLMESİ
2 SUNUM PLANI1. MERİÇ NEHRİ HAVZASI 1.1 Genel Tanım 1.2 Yaşanan Sorunlar 1.3 Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler Ve Yapılan Anlaşmalar 2. AB MEVZUATININ YAPTIRIMLARI 3. SONUÇLAR ve DEĞERLENDİRME 4.ÖNERİLER
3 1. MERİÇ NEHRİ HAVZASI 1.1 Genel Bilgiler Balkanlarda, Avrupa’nın Güney Doğusunda yer almaktadırTürkiye’de “Meriç”, Yunanistan’da “Evros”, Bulgaristan’da “Maritsa”Kıyıdaş Ülkeler: Bulgaristan (Yukarı K.)Yunanistan (Aşağı K.)Türkiye (Aşağı K.)Yaklaşık km2 drenaj alanı;km2’si Türkiyekm2’si Bulgaristan2 000 km2’si Yunanistan
4 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI 1.1 Genel Bilgiler TUNCAToplam uzunluk: 280 kmTürkiye: 40 kmÜlkemize girdiği noktadaki su potansiyeli: 673 hm3/yılMERİÇToplam uzunluk: 492 kmBulgaristan: 305 kmTürk-Yunan sınırı: 187 kmÜlkemize girdiği noktadaki su potansiyeli: hm3/yılARDAToplam uzunluk: 203 kmBulgaristan: 178 kmYunanistan : 30 kmTürkiye: 300 mÜlkemize girdiği noktadaki su potansiyeli: hm3/yılKIZIL NEHİRToplam uzunluk: 89 kmYunanistan : 33 kmMeriç ile Birleştiği yerdeki su potansiyeli: hm3/yılERGENEToplam uzunluk: 283 kmTamamı TürkiyeDenize dökülmeden 30 km önce Meriç’e katılırSu Potansiyeli: hm3/yılMeriç Nehrinin Ege Denizine döküldüğü yerdeki yıllık su potansiyeli hm3/yıl
5 Meriç Deltası-Gala Gölü 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.1 Genel BilgilerMeriç Nehri’nin Ege Denizine döküldüğü yerde çeşitli kıyı gölleri ve lagünleri içeren 188 km2’lik bir delta oluşmuştur. (150km2’si Yunanistan)Delta, barındırdığı 300’e yakın kuş türüyle ekolojik olarak çok önemli bir yere sahiptir.Deltanın Yunanistan sınırları içerisinde kalan bölümü Ramsar sözleşmesi ile korunan bir alandır.Meriç Deltası-Gala Gölü
6 1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2 Havzada Yaşanan Temel SorunlarHavzada Yaşanan Temel SorunlarTaşkınlarSu kirliliğiKuraklık
7 1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2 Havzada Yaşanan Temel SorunlarTaşkın;Şiddetli yağışlar,Kar örtüsünün erimesiKıyı Erozyonu,Sediment birikimi ve kum adacıklarının oluşumu ile nehir yataklarının kapasitelerinin azalmasıBarajlarda yeterli taşkın depolama hacimlerinin bırakılmamasıBelgelenen ilk taşkın; Plovdiv,1866 taşkınıDönüm noktası: 2005 yılı 4 kez ard arda yaşanan taşkınlar2005,2006,2007 taşkınları en etkili ve en fazla hasara yol açan taşkınlar2005 taşkını: yoğun yağışlar, , Ivailovgrad Barajının taşması
8 1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar2005 Şubat Mart tarihlerinde yaşanan taşkınlar sonucu; Edirne civarında ha tarım arazisi ve birçok ev sular altında kalmış ve köprüler yıkılmıştır. Yaklaşık 50 milyon Dolarlık bir zarar oluşmuştur.20062005Edirne Merkez-Tunca Köprüsü Şubat 2010Edirne Şehir Merkezi-tunca Köprüsü Şubat 2010Bulga resmi ziyarette bulunulmuş, orda bu 50 milyon ifadesi kullanılmış
9 1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar2005 yılında yaşanan 4 taşkından 3’ü son 21 yılın en yüksek taşkınıEdirne Merkez, Meriç Nehri , Maksimum ortalama Debi
10 1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar11 – 20 Mart 2006 taşkını debi ve süreç olarak son 22 yılın en büyük taşkını; yaklaşık ha tarım arazisi sular altında kalmıştır8-20 Şubat 2010 taşkınlarında yaklaşık ha tarım arazisi sular altında kalmıştır.2006 taşkınlarda Meriç Nehri İpsala’da ise m3/s pik debi2007; Plovdiv ve Svilengrad istasyon verilerinin değerlendirilmesi, Arda Nehri Ivoylavgrad’dan bırakılan su miktarlarını öğrenilmesinin faydası olmuşturEdirne Merkez, Meriç Nehri , Maksimum ortalama Debi
11 1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2 Havzada Yaşanan Temel SorunlarSu Kirliliği;Türkiye “Meriç-Ergene Havza Koruma Eylem Planı”nda, endüstriyel faaliyetler, tarım faaliyetleri ve arıtılmamış evsel atıksular;Bulgaristan “Doğu Ege Nehir Havza Bölgesi Havza Yönetim Planı”nda; kentsel atıksular ve tarım faaliyetlerinden kaynaklı kirlilik ile madencilik faaliyetlerinden kaynaklı metal kirliliğiYunanistan “Trakya Nehir Havza Bölgesi Havza Yönetim Planı”nda, tarım alanları, endüstriyel kirlilik ve küçük topluluklardan kaynaklı atık sular havzadaki başlıca kirlilik kaynakları olarak belirtilmiştir.Ayrıca havzadaki erozyon sonucu oluşan yüksek sediment yükleri kum adacıklarının oluşmasına yol açmaktadır
12 1.2 Havzada Yaşanan Temel Sorunlar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2 Havzada Yaşanan Temel SorunlarKuraklık;Bulgaristan’ın, Meriç Nehri ve yan kolları üzerinde yer alan barajlarında suyu depolaması ve sulama amacıyla kullanması , bahar ve yaz aylarında Türkiye’ye gelen suda azalmaya ve sulama suyu sıkıntısı yaşanmasına neden olmaktadır.Yaz aylarında tatlı suyun azalması ile, deniz suyu Meriç Nehri’ne ulaşmakta, sudaki tuz miktarının artmasına neden olmaktadır.Çeltik tarımında susuzluk sebebiyle ciddi kayıplar oluşmuştur. Türkiye, 1993 yılında yaşanan kurak dönemde, Bulgaristan’dan 12 cent/m3 fiyatla su satın alarak sulama suyu ihtiyacını karşılamak durumunda kalmıştır
13 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan AnlaşmalarYapılan AnlaşmalarTürkiye-YunanistanTürk-Yunan sınırını oluşturan ana belge 1923 tarihli “Lozan Antlaşması” dır. Antlaşmaya göre;Meriç Nehri’nin başlıca ana kolunun orta hattı sınır çizgisi olarak belirtilmiştir.Oluşturulan “Tahdidi Hudut Komisyonu” tarafından arazi üzerine işaretleme çalışmaları yapılarak sınır belirlenmiştir.1926’da imzalanan protokol ile su yatağının değişmesi halinde sınır çizgisinin değişmeyip sabit kalacağı kararı alınarak, sınır sabitleştirilmiştir=sınır belirleme komisyonuYatağın deişmesiyle sınırın deişip deişmeyeceği komisyona bırakılmış
14 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar1934 yılında Türkiye ve Yunanistan arasında imzalanan “Meriç-Evros Nehri’nin Her İki Kıyısında Yapılacak Hidrolik Tesisatın Tanzimine Müteallik İtilaf” Anlaşması;Mevcut Su Tesislerine ilişkin hükümlerNehrin her iki yakasına taşkın koruma ve erozyon kontrol için yapılacak inşaatların esaslarını,Nehir yatağının korunması için topografik veri alış-verişini,Bir tesisin inşa edilmeden önce karşı tarafa bildirilmesi,konularını içermektedir.Meriçte yaşanan taşkınlar sonucu oluşan kıyı oyulmalarına karşı tesis yapma zorunluluğu ortaya çıkmış
15 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar1963 yılında imzalanan “Türk-Yunan Trakya Hududunun Mühim Kısmını Tayin eden Meriç Nehri Mecrasının Islahı Dolayısıyla Hudut Tahsisine İlişkin Protokol” ile;Karşılıklı bilgi verme,Yapılacak inşaat çalışmaları nedeniyle arazi değişimiNehir yatağının tanzimi ve kıyıların aşınmasını önleme,Masraflara katılma ve yardım,Diğer tarafa önemli zarar vermeme sorumluluğu yüklenmiştir.Anlaşmazlıkların oluşması durumunda ise çözüm için “Karma Teknik Komisyon“ kurulmasını öngörmüştür.1963 protokolü uygulamaya koyulmamış doğrumu?
16 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar1926 Protokolüne uygun olarak hududun yeniden işaretlenmesi amacıyla “Türkiye Cumhuriyeti Hükümeti ile Yunanistan Krallık Hükümeti Arasında Trakya Hududunun İşaretlenmesi Hakkında Anaprotokol” ve ekleri idari ve teknik protokoller, 7 Aralık tarihinde Ankara'da imzalanmıştır.Bu çalışmaları yapmak üzere “Türk - Yunan Hududunu işaretleme Müşterek Komisyonu”nun kurulması öngörülmüştür2000 yılında imzalanan “Çevrenin Korunması Hakkında Mutabakat Muhtırası” kapsamında;İki tarafın da bilimsel, teknik ve hukuksal bilgileri paylaşması,Çevresel korumaya ilişkin çeşitli alanlarda işbirliğinin yapılmasıKıbrıs ve devamında Ege’de kıta sahanlığı, karasuları sınırı gibi önemli sorunların ortaya çıkmasıyla birlikte, Trakya hududunun işaretlenmesi konusu geri planda kalmıştır, protokollerin onaylanması da ertelenmiştir
17 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar14 Mayıs 2010 tarihinde Mülga Türkiye Çevre ve Orman Bakanlığı ile Yunanistan Çevre, Enerji, İklim Değişikliği Bakanlığı arasında Çevre ve İklim Değişikliği alanında İşbirliği yapılması konusunda “Ortak Bildirge” Atina’da imzalanmıştır. Bildirge kapsamında;Meriç Nehrinde tek bir taşkın risk yönetim planı olması için bir Ortak Geçici Komite Kurulması hususu yer almaktadır.Türk ve Yunan heyetlerinin katılımıyla 02 Kasım 2010 tarihinde Ankara’da Ortak Geçici Komite kurulmuş, görev tanımı belirlenmiş ve ilk toplantısı 30 Mayıs 2011 tarihinde Atina'da yapılmıştırToplantı kapsamında kurulmasına karar verilen çalışma grubunun ilk toplantısı Haziran 2011, ikincisi Eylül 2011 tarihinde yapılmıştır14 mayıs 2010da YDİK da kuruldu4 mart 2013 YDİK toplantısı
18 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan AnlaşmalarTürkiye- Bulgaristan;28 Aralık 1967 tarihinde Ankara’da “Türkiye Cumhuriyeti ile BulgaristanHalk Cumhuriyeti Arasında Hudut Olaylarının Önlenmesi ve Halli ileHudut İşaretlerinin Bakımı Hakkında Anlaşma” imzalanmıştır.İki ülke arasında sınır olaylarının önlenmesi, çözümlenmesi ve sınır işaretlerinin bakımı1968 tarihinde “Türkiye Cumhuriyeti ile Bulgaristan Halk Cumhuriyeti Arasında İki Memleket Topraklarından Akan Nehirlerin Sularından Faydalanmada İşbirliği Yapılması Konusunda Anlaşma” imzalanmıştır.İki tarafa da faydalı olacak girişimlere ilişkin işbirliği yapmak,Nehirlerde inşa edilen yada işletilen tesislerin karşı tarafa zarar vermemesi,Taşkınlarla ilgili bilgi değişiminin hızlıca yapılmasısınır olayları: “Hudut işaretlerinin yerlerinin değiştirilmesi, hasara uğratılması veya tahribi”, “Karşı tarafın muvafakati olmadan hudut nehirlerinde talveg hattının değiştirilmesine sebep olacak teslislerin inşası”, “Hudut nehirlerinde geceleri balık avcılığı” olayları yer almaktadır. Bununla birlikte, talveg hattını değiştirecek tesislerin inşası ve gece balık avcılığı yasaklanmış olmuştur.
19 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar1975 yılında ise iki ülke arasında “Türkiye Cumhuriyeti ile Bulgaristan Halk Cumhuriyeti Arasında Uzun Vadeli Ekonomik, Teknik, Sınai ve Bilimsel İşbirliği Anlaşması” imzalanmıştır.Ekonomik İşbirliği alanları arasında sınıraşan ve sınır oluşturan nehirlerin sularının kullanımı ile gerçekleştirilebilecek enerji üretimi ve sulama projeleri yer almıştır.1993 yılında iki ülke arasında “1993 Kuraklığının olumsuz Etkilerinin Azaltılması için Su Alanında İşbirliği ve Yardım Anlaşması” imzalanmıştır. Söz konusu anlaşma ile;Türkiye sadece bir kereye mahsus Bulgaristan’a 0.12 $/m3 su ödeyerek 13 gün süreyle Tunca Nehrinden ek sulama suyu almıştır.
20 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar1998 yılında ise iki ülke arasında enerji ve altyapı sektörlerinde işbirliğine ilişkin anlaşma imzalanmıştır. Anlaşma;Bulgaristan’ın Arda Nehrinde 3 yeni barajın inşası ve eski barajların ıslahı çalışmalarını da kapsayan iki önemli altyapı projesi için Türk Firmalarıyla anlaşmasını,Karşılığında Türkiye‘nin Bulgaristan’dan belli ücret karşılığında belli miktarda elektrik almasını öngörmekteydi.2002 yılında Devlet Su İşleri Genel Müdürlüğü (DSİ) ile Bulgaristan Hidroloji ve Meteoroloji Enstitüsü (NIMH) arasındaki protokol ile;Meriç Nehri üzerinde Svilengrad/Bulgaristan ’da uzaktan algılamalı akım gözlem istasyonunun kurulmuştur1999 yılında başlatıldı aslındaAncak, 1998 anlaşması yapılan Türk firmasının finansal zorluklar geçirmesiyle birlikte proje planlama aşamasından ileri gidemedi.Türkiye de 2003 yılı itibariyle Bulgaristan’dan elektrik almayı sonlandırdı.
21 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalarİkili ilişkilerin gündeminde bulunan bazı meselelere çözüm bulunması amacıyla 2008 yılında Ortak Teknik Komisyon kurulmuştur.İlk toplantı 2009 Ankara, son toplantı 2013 Sofya’da gerçekleştirilmiştirBulgaristan Yüksek Düzeyli İşbirliği Konseyi Toplantıları kapsamında, 20 Mart 2012 tarihinde Ankara’da "Su Kaynakları Alanında İşbirliği Ortak Deklarasyonu” imzalanmıştır.Deklarasyonun hedefi sınıraşan nehir havzalarındaki işbirliğinin arttırılması ve geliştirilmesidirTürk-Bulgar Uzmanlar ilk Toplantısı Mayıs 2013 tarihlerinde Bulgaristan’da, ikinci toplantı ise Mayıs 2014 tarihlerinde Edirne’de gerçekleştirilmiştirTaşkın yönetimi teknik çalışma grubu sçd teknik çalışma grubu kurulmasına karar vermişler
22 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan AnlaşmalarYunanistan-Bulgaristan;Yunanistan ve Bulgaristan arasındaki sınıraşan su yönetimi Helsinki Sözleşmesi ve AB direktifleri çatısı altında gelişmektedir1964 yılında müşterek yüzeysel su kaynaklarının ortaklaşa kullanımı ve yönetimine ilişkin anlaşma imzalanmıştır.1971 yılında ise iki ülke arasında, hidroelektrik enerjisi ve Meriç Sularının diğer kullanımlarına ilişkin konularla ilgilenmek üzere bir Yunan-Bulgar Komitenin kurulması amacıyla bir anlaşma imzalanmıştır
23 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar1990 yılında Yunanistan ve Bulgaristan arasında imzalanan protokol kapsamında Yunanistan-Bulgaristan Ortak uzmanlar komitesi kurulmuştur.2005 yılında iki ülke arasında, çevre koruma ve sınıraşan suların işbirliği hakkında bir anlaşma imzalamıştır.2011 yılı Mayıs Ayında, su kaynaklarının korunmasına ilişkin işbirliğini geliştirmek üzere Ortak Bulgar-Yunan Çalışma Grubu kurulmuştur.SÇD ve Taşkın Direktifinin aktarılmasına ilişkin yasal konular, Direktiflerin her iki ülkede de uygulanmasına destek olunması, su kalitesinin izlenmesi, su kaynaklarının değerlendirilmesi ve taşkın erken uyarı sistemleri gibi konular ile ilgili çalışmaların yürütülmesi
24 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan AnlaşmalarHAVZADA GERÇEKLEŞTİRİLEN ORTAK PROJELERMeriç taşkınları arasında 2005 yılı taşkını dönüm noktası olarak kabul edilebilir.Yaşanan taşkınlar, Meriç ve Tunca’daki mevcut AGİ’lerin çalışmadığını göstermiştir.2005 taşkınlarının hemen ardından DSİ ile Bulgaristan Hidroloji ve Meteoroloji Enstitüsü arasında bir protokol imzalanmıştır. Protokol kapsamında DSİ tarafından;Arda’da Ivoylavgrad Barajı mansabında, Meriç’te Plovdiv ve Svilengrad’da, Tunca Nehri üzerinde Elhova’da akım gözlem istasyonları uzaktan algılamalı olarak kurulmuştur.
25 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar1. “Meriç Nehir Havzasında Taşkınlar, Taşkın Etkilerinin Azaltılması için Risk Analizi ve Değerlendirmesi ile Bilgilerin Paylaşımı Projesi” kapsamında;Meriç’e, Kızıl Nehir’e ve Haskova/Bulgaristan’a gözlem istasyonları kurulmuştur. Ölçülen tüm veriler Edirne ve Plovdiv’e kurulan dağıtıcılara aktarılmıştır.2. “Türkiye-Bulgaristan Sınır Ötesi İşbirliği Bölgesinde Taşkın Tahmini İçin Kapasite Geliştirilmesi ve Taşkın Kontrolü” ProjesiTürkiye ve Bulgaristan sınırındaki nehirlerde, Bulgaristan’ın kuracağı taşkın tahmini ve erken uyarı sistemi ile koordineli bir şekilde çalışacak bir sistemin kurulması,
26 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan AnlaşmalarTaşkın tahmini ve erken uyarı sistemi için Meriç ve Tunca nehirlerinde 4 adet (Suakacağı, Değirmenyanı, Kirişhane ve Kapıkule) tam otomatik hidrometeorolojik istasyon tesisinin kurulması,Meriç Nehri üzerinde kendi ülke sınırlarımız içindeki yaklaşık 7.5 km’lik kısımda nehir yatağı düzenlenmesi,Edirne’de Meriç ve Tunca nehirleri arasında 1275 m uzunluğunda ve 20 metre genişliğinde bir bağlantı kanalının açılması gerçekleştirilmiştir.3. “ Bulgaristan- Türkiye Sınır Ötesi İşbirliği Bölgesinde TaşkınTahmini İçin Kapasite Geliştirilmesi” Projesi
27 1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan Anlaşmalar 1.MERİÇ NEHRİ HAVZASI1.2.Kıyıdaş Ülkeler Arası İlişkiler ve Yapılan AnlaşmalarAralık-2007 Haziran tarihlerinde Bulgaristan ile Yunanistan arasında “Arda Nehri’nde Su Kalite Yönetimi konusunda Teknik Destek Projesi “gerçekleştirilmiştir5. “EVROS2010/2010 Yılında, Avrupa Birliği'nde Taşkın Tehdidi Altındaki Bölgelerde Etkin Önlem Ve Ortak İşletim Simülasyonu ile Taşkın Yönetimi" Projesi ise Bulgaristan-Yunanistan Sınırötesi bölgesinde gerçekleştirilen bir projedir.6. Bulgaristan ile Yunanistan arasında gerçekleştirilen “Sınırötesi Bölgede Taşkın Riskinin En Aza İndirilmesi Amacıyla Arda Nehir Havzası’nda Taşkın Uyarı Sisteminin Kurulması Projesi“ ise 20 Mart 2012 tarihinde başlatılmış olup, 19 Mart 2014 tarihinde sona ermiştir.
28 2. AB MEVZUATININ YAPTIRIMLARI Yapılan işbirlikleri sorunların çözümünde yetersiz kalmakta Bulgaristan’ın işbirliğinin geliştirilmesi konusunda ikna edilmesi önem taşımaktadırSÇD ve Taşkın Direktifi kıyıdaşlar arası koordinasyon öneriyor ancak kesin bir yaptırımı bulunmamaktadırSÇD 12. Madde ve Taşkın Direktifi 8.Madde; üye ülkelerin kendi sularının yönetimi (SÇD) veya taşkın risk yönetimine (Taşkın Direktifi) etkisi olan bir hususu tespit ettiğinde ve bu konunun o üye ülke tarafından çözümlenemediği durumda, ülkenin bu durumu Komisyona ve ilgili ülkelere bildirebileceği yer almaktadır.Avrupa Topluluğu Adalet Divanı (ATAD);AB’nin Anlaşma hükümlerinin, yasalarının ve AB müktesebatının üye devletlerce uygulanıp uygulanmadığını denetler2007 yılında onaylanan Lizbon Anlaşması ile ATAD’ın ismi Avrupa Birliği Adalet Divanı (ABAD) olarak değiştirilmiştirİhlal Davaları; Üye Devletin AB yasaları kapsamındaki mecburiyetlerini yerine getirmemesiABİHA Madde 258: Komisyon üye devletlerden birinin Topluluk hukukundan doğan bir yükümlülüğü yerine getirmediği kanısında varırsa ATAD’a dava açabilir
29 2. AB MEVZUATININ YAPTIRIMLARI 1980’li yılların sonlarında, ülkelerin ihlal kararlarına uymaması ciddi bir problem haline gelmiştir.Bu nedenle, Maastricht Antlaşması ile, ihlal kararı sonucuna uymayan üye devletlere süreli para cezası ve/veya maktu para cezası tarzı mali yaptırımların uygulaması getirilmiştir.Lizbon Anlaşması ile ise, öngörülen yaptırım rejimi sertleştirilmiştir.
30 2. AB MEVZUATININ YAPTIRIMLARI Üye Ülkelere Uygulanan Maddi YaptırımlarYıllarÜlke2000Yunanistan2003İspanya2005Fransa20062008Portekiz, Fransa2009Yunanistan (3 kez)2011Yunanistan, İtalya2012İrlanda (2 kez), İspanya2013Belçika, Çek Cumhuriyeti, Lüksemburg, İsveç
31 2. AB MEVZUATININ YAPTIRIMLARI 2000 yılında Yunanistan’a ve 2005 yılında Fransa’ya uygulanan para cezalarıYunanistan’a karşı 4 Temmuz 2000 tarihli Divan kararı ile ilk kez divan ABİHA’nın 260. Maddesine dayanarak bir üye devlete para cezası vermiştir.Chania/Girit bölgesindeki atıkların bertarafına ilişkin problemler1992 yılı Davası tarih ve 75/442/EEC Sayılı Atık Direktifi 1978 tarih ve 78/319/EEC Sayılı Zehirli ve Tehlikeli Atık DirektifleriDivanın Yunanistan aleyhine 2000 yılında verdiği karar: Yunanistan’ın günlük Euro para cezası ödemesiYunanistan, bu miktarı 2001 yılına kadar ödemiştir.
32 2. AB MEVZUATININ YAPTIRIMLARI Fransa aleyhine 12 Temmuz 2005 tarihli Divan kararı (Case-304/02) ile ilk defa bir ülkeye hem defaten ödenecek para cezası hem de periyodik olarak ödenecek para cezası aynı anda verilmiştirKüçük Balıkların (koruyucu ve düzenleyici önlemlerin öngördüğünden daha küçük boyuttaki balıklar) satışına izin verilmesiKomisyon , Divandan günlük Euro gecikmeye bağlı para cezası vermesini talep etmiştir.Divan, Fransa’nın hem 12 Temmuz 2005 tarihinden itibaren, 1991 kararını tam olarak uygulayana kadar 6 aylık dönemler için yaklaşık 58 milyon Euro süreli para cezası, hem de 20 milyon Euro maktu tutar ödemesine karar vermiştir
33 3. SONUÇLAR ve DEĞERLENDİRME Meriç Nehir Havzası, su kaynaklarına ilişkin yaşanılan sorunlar bakımından AB ülkeleri ile benzerlik göstermektedir.Üç kıyıdaş ülkenin de yer aldığı bir anlaşma henüz yapılmamıştır.Üç kıyıdaş ülkenin de yer aldığı sürekli bir organizasyon yapısı bulunmamaktadır.Bulgaristan, verilerin paylaşımı, taşkın erken uyarı sistemlerinin kurulması gibi konularda işbirliğine yanaşırken, barajların işletilme şekli ya da havza sularının kullanımına ilişkin konulardan kaçınmaktadırkıyıdaş ülkelerin gereksinimleri ve uğradıkları zararları dikkate alacak şekilde kullanımı gibi hakça ve makul kullanım gözetilmiyor. Mutlak egemenlik-harmon doktrini var
34 3. SONUÇLAR ve DEĞERLENDİRME SÇD 13. ve Taşkın Direktifi 8. madde kapsamında, topluluk sınırlarını aşan bir sınıraşan nehir havzasında kıyıdaş ülkelerin tek bir nehir havzası yönetim planı ve tek bir taşkın risk yönetimi planı oluşturmak için çabalamaları gerektiği belirtilmektedir. Fakat herhangi bir yaptırımdan bahsedilmemektedir.Bulgaristan ortak planların oluşturulması konusunda herhangi bir çaba içerisine girmediği gibi, ülkemizin ve Yunanistan’ın işbirliği çağrılarına da karşılık vermemektedir.Bulgaristan, her iki direktifin de gerektirdiği gibi ortak planların oluşturulmasına ilişkin herhangi bir çaba içerisine girmediği gibi, ülkemizin ve Yunanistan’ın işbirliği çağrılarına da karşılık vermemektedir.
35 3. SONUÇLAR ve DEĞERLENDİRME Direktifler kapsamında, bir üye ülkenin, kendi sularının yönetimine (SÇD) veya taşkın risk yönetimine (Taşkın D.) etkisi olan bir hususu tespit ettiğinde bu durumu Komisyona ve ilgili ülkelere bildirebileceği ifade edilmektedir.Bu doğrultuda, komisyonunun açtığı dava sonucunda ABAD bir üye devletin direktife yada AB mevzuatına uymamasından dolayı uyguladığı yaptırımları incelenmiştir.ABAD ilk kez 2000 yılında Yunanistan’a bir para cezası yaptırımında bulunmuş, bu tarihten günümüze kadar verilen cezalar devam etmiştirVerilen yüksek maddi cezalar nedeniyle ülkeler bir an önce yükümlülüklerini yerine getirmeye çabalamaktadır
36 4. ÖNERİLERSu kirliliğine ilişkin konuların yapılan işbirliklerinde yer alması, su kalitesine ilişkin ortak izleme çalışmalarının gerçekleştirilmesi veya su kalitesine ilişkin mevcut veri alışverişinin arttırılması gerekmektedir.Taşkınla ilgili konuların veri paylaşımı, taşkın erken uyarı sistemlerinin kurulması konularıyla sınırlı kalmaması, barajların işletilmesi ya da havza sularının kullanımı gibi konuları da kapsaması önem arz etmektedir.Üç kıyıdaş ülkenin de içinde yer aldığı bir anlaşma veya işbirliğinin gerçekleştirilmesi gerekmektedirKısa vade hususların mevcut işbirliği ortamlarında sıklıkla gündeme getirilmesinde fayda görülmektedir.
37 4. ÖNERİLERKısa vadede, ülkeler arası koordinasyonu sağlayacak, su kaynaklarının hakça, makul ve adil kullanımını teşvik ve koordine edecek, nehir havza yönetim planı ve taşkın risk yönetim planlarının en azında koordineli şekilde yürütülmesini sağlayacak bir oluşumun gerçekleştirilmesi faydalı olacaktır.Meriç Nehir Havzası ve tüm sınıraşan nehir havzalarındaki bilgi eksiklikleri giderilmesi gerekmektedirMevcut verilerde veri karışıklığının giderilmesi gerekmektedir.Türkiye sınıraşan su politikası sadece savunma şeklinde kalmamalıHavzaya özgü verilerin yokluğunda, görüşülen konular havada kalacak, farklı taraflardan bilgiye dayalı olmayan farklı rakamlar ileri sürülecek, sadece ülkelerin çıkarları ön planda olacak.Ülkemizde havzaların tüm yönleriyle ele alındığı Nehir Havza Yönetim Planlarının hazırlanacak olması bu bakımdan olumlu bir sonuç doğuracaktır.İlgili kişi, kurum, akademisyenlerin bir araya gelerek bu verilerin netleştirilmesi
38 4. ÖNERİLERMeriç Nehir Havzası’nda olduğu gibi Fırat-Dicle Havzası dışındaki diğer sınıraşan havzalarımızda yaşanan mağduriyet çeşitli platformlarda dile getirilmelidir.Ülkemizin Meriç Nehri’nde Bulgaristan’dan dolayı uğradığı zararları uygun yerlerde devamlı bir şekilde dile getirmesi, konunun komisyonun dikkatine sunulması bakımından büyük önem arz etmektedir.AB’ye üyelikle birlikte komisyonun ya da Ülkemizin başvurusu üzerine Bulgaristan’a uygulanabilecek maddi yaptırımlarla ülkenin işbirliği yapmaya zorunlu duruma getirilmesi önemli bir çözüm yolu olarak görülmektedir.