4-Coğrafyaya Bağlı Türleşme
Yayılış esas alınarak türleşmenin tanımlanması gelenekseldir ve üç kategoride tanımlanır. Bunlar bir coğrafik bariyerle ayrılan populasyonların farklı alanlarda farklılaşmasını ifade eden allopatrik türleşme, coğrafik bir bariyerle yayılış alanları ayrılmadan veya aynı alanda farklılaşmayı tanımlayan simpatrik türleşme ve yayılış alanlarının kısmen örtüşmesi ya da yan yana iki populasyonun farklılaşmasını tanımlayan parapatrik türleşme olarak tanımlanır.
Bu modeller aşağıdaki şekilde şematize edilmiştir. Yayılış alanı esaslı üç türleşme biçimi, iki veya daha fazla kökendeş populasyonun türleşme sırasındaki yayılışını, türleşme sonrasında ya da günümüzdeki yayılışlarını değil, tanımlar. Kökendeş taksonların günümüzdeki yayılışları türleşme sürecindeki yayılışları ile benzer olabileceği gibi olmaması da olasıdır. Sözgelimi alloptarik bir türleşme sonrasında allopatrik olarak farklılaşmış türler tekrar yayılışlarını genişleterek simpatrik veya parapatrik hale gelebilirler. Tersi durumlar da olasıdır. Dolayısıyla güncel yayılış şekli doğrudan türleşme sürecindeki yayılış şeklini birebir yansıtmadığını bilmek önemlidir. Yine de allopatrik yayılışların çoğunun allopatrik bir türleşmeye işaret etmesi olasıdır. Aşağıda yayılış bazlı türleşme modelleri tartışılırken farklılaşma sürecindeki yayılışlar düşünülerek tanımlanmıştır.