Tüp Bebek Kaç Yaşına Kadar Uygulanabilir?
Tüp bebek tedavisi, başarı oranlarının en yüksek olduğu yardımcı üreme yöntemleridir. Ancak tedavide başarıyı etkileyen birçok faktör bulunmaktadır. Bu faktörün başında ise kadının yaşı gelmektedir.
Yaşı 35 ve daha genç olan kadınlarda tüp bebek tedavisinde başarı şansı, 40 yaş ve üzeri kadınlara göre daha fazladır. Doğurganlık yetisi, 35 yaş ve üzeri olan kadınlarda azalmaktadır. Bu sebeple de doğal gebeliklerde olduğu gibi, tüp bebek tedavilerinde de yaş faktörü oldukça önemlidir. Tüp bebek tedavilerinde yaş sınırlaması bulunmasa dahi ileri yaşlarda başarı şansı %1’e kadar düşebilmektedir.
Uygulanan tedavi yöntemleri, teknoloji sayesinde başarı şansının arttırılması ve geliştirilen yeni yöntemler çocuk sahibi olma şansını arttırsa da kadın yaşı konusunda yapılabilecekler sınırlıdır.
Kadının yaşı tüp bebek tedavisini nasıl etkiler?
Tüp bebek tedavisinin uygulanmasını gerektiren kısırlık sorununda; çeşitli durumlarda erkek sorumlu olabilirken, çeşitli durumlarda da kadın kaynaklı kısırlık sebepleri ön plana çıkmaktadır. Tedavinin başarı şansını etkileyen en önemli unsur ise, kadının yaşıdır. Kısırlık sorunu erkek kaynaklı olsa dahi, kadının yaşının ileri olması durumunda, tedavide başarı elde etme şansı azalabilir.
Kız çocukları, dünyaya yaklaşık olarak 1 milyon yumurtalık rezervi gelmektedir. Bu oran, ergenlik dönemine kadar 300 binlere kadar düşmektedir. Menopoz döneminde yumurtalıkların işlevi ve yumurta sayısı bitmektedir. Bu sebeple de kadınlar artık menopoz döneminde adet kanaması yaşamamaktadır. Bu azalma, 35 yaşından sonra daha belirgin hale gelmektedir. Yaş ilerledikçe yalnızca yumurta sayısı azalmaz, yumurtalar kalite bakımından da düşmektedir.
Kadının yaşının ilerlemesi durumunda, gebelik oluşsa dahi çeşitli risklerin görülme oranı da artmaktadır. Yapılan araştırmalar ve uygulamalar göstermektedir ki, 35 yaşından sonra tüp bebek şansı azalmakta, 37 yaşından sonra ise hızlı bir düşüş göstermektedir. 38-39 yaş arasında hamile kalan bir bayanla 18-34 yaş arasında hamile kalan bir bayanın düşük yapma riski %43 fazla iken, bu oran 40-42 yaşları arasında 2 katına çıkmaktadır.
44 yaşından sonra ise yapılan tüp bebek tedavilerinde düşük riski, bebekte anomali olma riski, fiziksel olarak sorunların yaşanma riski ise oldukça fazla olduğu için bazı uzmanlar bu yaştan sonra tüp bebek tedavisi yapılmasını etik bulmamaktadır.
Menopoza yaklaşan kadınlarda gebelik şansı
Menopoz, 45-55 yaşları arasında, kadının adetten kesildiği fizyolojik bir süreçtir. Türkiye’de menopoza girme yaşı genel olarak 45’tir. Menopoza 40 yaşından önce girilmesi ise ‘’erken menopoz’’ olarak adlandırılır. Menopoz yaşı genetik olarak belirlense de sigara kullanımı, beslenme alışkanlıklarının düzensiz olması, geçirilen hastalık ya da operasyonlar gibi faktörler yumurtalıkların daha erken tükenmesine yol açabilmektedir.
Erken menopozun birçok sebebi olabilmektedir. Erken menopoza yol açan en büyük faktör ise genetiktir. İnsanın her türlü özelliğini belirleyen genler, kadının menopoz yaşında da belirleyici rol oynamaktadır.
Menopoz dönemine giren kadınların gebelik şansı yoktur. Tüp bebek ya da diğer yardımcı üreme yöntemleri ile gebeliğin sağlanması mümkün değildir. Ancak yumurtaların dondurulması ya da taşıyıcı annelik gibi yöntemlerle kadının gebe kalması düşük ihtimallerle sağlanabilir.
Tüp bebek yöntemi nedir?
Bir sene boyunca, düzenli ve korunmasız cinsel ilişkiye girilmesine rağmen gebelik sağlanamadığı durumlarda kısırlık sorunları akla gelmektedir. Kısırlık tedavileri arasında en yaygın olarak uygulanan yöntem ise tüp bebek tedavisidir. Tüp bebek tedavisinde kadının yumurtaları ve erkeğin sperm hücreleri laboratuar ortamında döllendirilir ve anne adayının rahmine transfer edilir. Tüp bebek tedavisinde başarının sağlanması için birçok yöntem geliştirilmiştir. Bu tedavi sayesinde kısırlık sorunlarının %80’i çözülebilmektedir. Fakat tüp bebek tedavisinde de maalesef yüzde yüz başarı şansı bulunmamaktadır. Özellikle de kadının yaşının ilerlediği durumlarda herhangi bir tedavi yöntemi ile yumurtalıkların eski haline döndürülmesi ve gebelik sağlanması mümkün olmamaktadır.
Tüp bebek tedavisine uygun olan çiftlerin yaklaşık olarak %60’ında başarılı sonuçlar elde edilmektedir. Fakat başarılı sonuçlar elde edilememesinin sebeplerinden birisi de yaş faktörüdür.
Tüp bebek uygulamasında yaş sınırı var mıdır?
Tedavide anne adayının yaşı, başarı kapsamında en büyük rollerden birini oynamaktadır. Bunun sebebi ise yaş ilerledikçe yumurtalık rezervlerinin azalması, yumurtaların kalite bakımından düşmesi ve bu sebeplerden dolayı da embriyonun tutunamamasıdır. Genel olarak yumurtlama kapasitesi yeterli olan 35 yaş üstü kadınlarda da tüp bebek yöntemiyle başarılı sonuç elde etmek mümkündür. Ancak bu noktada önemli olan, başarı elde edilme şansı olsa da, 20’li yaşlara göre daha düşük olduğudur. Özellikle de 40 yaşından sonra başarı oranları ciddi olarak düşmektedir.
Kadınlara adetin 2. Ya da 3. Günü uygulanan ultrasonografi ve hormon testleri uygulanmaktadır. Bu testlerin sonucunda yumurtalıkların durumu tespit edilmektedir. Şayet yumurtalık rezervleri iyi durumda ise 45 yaşına kadar tüp bebek tedavisi uygulanabilir. Ancak çeşitli durumlarda kadının yaşı henüz 35 ve altı olsa dahi yumurtalık rezervleri iyi durumda olmayabilir. Bu durumda da tüp bebek tedavisinde başarı şansı düşüktür. Fakat yaşı 35ten yüksek olan kadınlarda uygulama yapılmadan önce genetik tanı yöntemi ile araştırmalar yapılarak gebeliğin oluşmasından sonra kromozomlar ve genlerin gerekli özellikleri taşıyabilecek olgunlukta olup olmadıkları kontrol edilmektedir.
Genetik tanı yöntemleri ile yaş faktörünün getireceği riskler giderilebilir mi?
Tüp bebek tedavisinin başarıya ulaşması ve gebeliğin gerçekleşebilmesi için tüp bebek tedavisi gibi yardımcı üreme yöntemlerinden faydalanmak gerekmektedir. İleri yaşlarda olan kadınlar için başarı elde etme şansını arttırmak için de genetik tanı yöntemlerine başvurulur. Bu sayede olası bir gebelikte hangi sorunlarla karşılaşılabileceği tespit edilmiş olur. Bununla beraber, yumurta hücrelerinin döllenme ve sonrasında gebelik oluşturabilecek olgunlukta olup olmadığının kontrolü sağlanır.
Genetik tanı yöntemlerinde gelişen embriyolar, transfer edilmeden önce genetik açıdan incelenir. Bu sayede hastalıklı olan ya da DNA bakımından kalitesiz olan embriyolar elenerek anne adayına sağlıklı embriyo transferi sağlanır. Bazı durumlarda genç kadınlarda dahi yumurtalık rezervinin hızla azaldığının görülmesi genetik tanının kadınlarda neden bu kadar önemli olduğunu göstermektedir. Bu sayede çiftlerin gebelik konusunda daha gerçekçi ihtimallere göre düşünmeleri sağlanarak ileride yaşanacak psikolojik sorunlarında önüne geçilmiş olacaktır.
Genetik tanı yöntemleri, ileri yaş sebebiyle yaşanabilecek olumsuzlukların önüne geçilmesine yardımcı olabilmektedir.