Dünya coğrafyasında kültür ve medeniyet tarihimizi ekranlara getiren Devr-i Alem belgesel yayıncılık ekibi olarak şimdi de İngiltere’deyiz. 28 Mayıs 4 Haziran 2013 tarihlerinde “Fatih ve Fetih Konulu” konferans vermek ve belgesel çekmek üzere İngiltere’ye gittik. İngiltere’de yaşayan birçok Türk’le konuştuk. İslam medeniyeti, Osmanlı – İngiliz ilişkileri, Anadolu kültürleri festivali ve Osmanlı şehitlikler ile ilgili araştırmalar yaptık. İngiltre’de yaşayan Türkler Türkiye’yi çok yakından takip ediyorlar. Türkiye’de olan bitene anında yorum yapıyorlar. Hemen belirtelim Kıbrıslı Türklerle birlikte İngiltere’de 5 yüz bine yakın Türk yaşıyor. Birçokları orta halli iş adamı 10 bine yakın üniversite öğrencisi dil eğitimi için bu ülkede bulunuyor. Birçokları İngiliz vatandaşı. 5 milyona yakın Müslüman var. 2000’e yakın Camii ibadete açık.
İngiltere’de bulunduğum süre içerisinde başta Türkiye Cumhuriyeti Devletinin Londra Büyükelçisi Ünal Çeviköz olmak üzere yüzlerce yetkili yetkisiz işadamı, esnaf ve emekli Türk vatandaşla görüştüm. İngiltere caddelerinde gezerken mutlaka Türkçe konuşan birine rastlıyorsunuz.
İngiltere’de Türk İslam Kültür Vakfı ve İngiltere Maraton Türk Okulu’nun daveti ile İstanbul’un Fethi konferansına katılıp 300’den fazla davetliye konuşma yaptım. Sivil toplum örgütlerini ziyaret ettim. İngiltere’nin birçok bölgesini gezerek belgesel çekimleri gerçekleştirdim. Türk medyasının önemli isimleriyle konuşup, Londra Türk radyosunun canlı yayın programına konuk oldum.
İngiltere’de parasız basıp dağıtılan 5’e yakın gazete var. Türk medyasının önemli isimlerinden 30 yıldır İngiltere’de gazetecilik yapan Mustafa Köker Bey ile İngiltere ve Türkiye’yi değerlendiren bir söyleşi yaptım. Yarı resmi Türkiye’nin önemli kuruluşu olan Yunus emre Kültür Merkezi Koordinatörü Mevlit Bey’i makamında ziyaret edip çalışmaları hakkında bilgeler aldım.
Türkiye’nin İngiltere Büyükelçisi Ünal Çeviköz ile Londra’daki Büyükelçilik makamında uzun bir söyleşi yaparak Türkiye- İngiltere ilişkilerinin dünden bugüne, bugünden geleceğini sayın Büyükelçinin açıklamalarıyla Devri Alem kameralarına kaydettim. Büyükelçi sayın Çeviköz ile yaptığım söyleşi ve diğer İngiltere ile ilgili ayrıntılı gezi yazımı sizlerle bölümler halinde paylaşmak istiyorum.
Hem hemen görüştüğüm herkes Türkiye’nin ekonomik ve siyasi olarak dünya çıpandan güçlenmesinden mutlu. Ekonomik krizin kasıp kavurduğu İngiltere’de bazı Türklerin Türkiye’de yatırım yapmak üzere geri döndüklerini öğrendim.
Geçmişte İngiltere’de zenci gençlerin Londra’nın birçok bölgesini yakıp yıktıklarını eylemin gerçekleştiği caddeye beni götürerek bu cadde tamamen yanmış, birçok kişi ölmüştü. Dükkânlar yağmalanmış, insanlar tartaklanmıştı. İngiltere devleti bu eylemcileri tek tek yakalayıp hepsini mahkûm etti. Hatta 15 yaşındaki bir gencin birkaç ay önce eyleme çağrı mahiyetinde sanal medya üzerinden tweet atmasını devlet ciddi bir şekilde takip edip bu gence yaşı küçük olmasına rağmen mahkeme 4 yıl mahkûmiyetine hükmetmesine kamuoyunun tepki göstermesi üzerine İngiltere Başbakanın şu açıklamasını benimle paylaştılar: “Eğer siz suç işleyecek kadar büyükseniz mahkemede size ceza verecek kadar büyük görür. Hiç kimse suç işleyemez, insanları isyana teşvik edemez.”
İngiltere’de birçok asayiş olayı yaşanıyor. Asayiş olayının yaşandığını polis araçlarının ortalığı yıkıp yakan, siren seslerinden anlıyorsunuz. Abartmıyorum her 10 dakikada bir bulunduğunuz yerden acı acı siren çalan polis araçlarını görüyor, en ummadığınız yerde polis kontrollerine rastlıyorsunuz. İngiltere genelinde güvenliği sağlamak için 50 milyondan fazla kamera ile her yer kontrol ediliyor. Tam bir sıkıyönetim hâkim. Bu olup bitenleri her nedense İngiltere medyası fazla yazılmıyor ve vermiyor. Beni gezdiren rehberin İngiltere’nin tam bir polis devleti olduğunu değişik örneklerle ve başından geçen acı bir olayla nakletti.
İNGİLİZLERİN SÖMÜRÜ DÜZENİ VE İSLAMDA FETİH KÜLTÜRÜ
İngiltere Türk-İslam kültür vakfı ve sivil toplum örgütlerinin daveti ile Fatih ve Fetih konulu konferansımda fethin ne anlama geldiğini, fethin gönüleri feth etmek olduğunu açıklayarak, fetih ile sömürü arasında ki ayrışmayı net bir şekilde ortaya koydum. Fetih kültür tarihimizin önemli bir taşı. Bugün Türk-İslam coğrafyasında fetih kültürünün halen izleri yaşıyor. Türkistan coğrafyası, Horasan, Selçuklu, Osmanlı ve Endülüs medeniyetinde ki fetih kültürü ile İngilizler ve Hristiyan Avrupa’nın sömürü kültürünü çok iyi anlamak gerekiyor. Bu kültürü çok iyi anlamak gerekiyor. Sömürüye dayalı ingiliz kültürünün dünyadaki yaptığı mezalim çok açık ortada. İşte İngilizlerin tarih boyu sömürdüğü ükelerle ilgili bir araştırmayı sizlerle payalaşıyorum.
İngilizler 170 ülke sömürdü
Sömürgeci İngilizler şimdiye kadar dünyanın 170 ülkesini sömürdü Dünyadaki 192 ülkeden sadece 22 sinin tarih içinde hiçbir dönem İngiliz sömürgesi altında yaşamadığı ortaya çıktı.
İngilizler sömürgeci kimlikleriyle bilinir. Yeni yayınlanan bir kitapta, İngilizlerin sömürgeci kimliğiyle ilgili ilginç veriler ortaya koyuldu
İngilizlerin dünyanın yüzde 90’nı işgal ettiği belirtildi. Britanya İmparatorluğu’nun dünyanın varoluşundan bu yana hiç işgal edemediği ülke sayısı ise sadece 22.
İngiliz tarihçi Stuart Laycock’un yeni yayınladığı “All the Countries We’ve Ever Invaded: And the Few Never Got Round To” (İşgal Ettiğimiz Tüm Ülkeler: Ve Hiçbir Zaman Ayak Basamadıklarımız) adlı kitabında, tarihleri boyunca İngiliz sömürgeciliği altında yaşamamış 22 ülke şöyle sıralandı: Andora, Belarus, Bolivya, Burundi, Orta Afrika Cumhuriyeti, Çad, Kongo Cumhuriyeti, Guatemala, Fildişi Sahillleri, Kırgızistan, Liechtenstein, Lüksemburg, Mali, Marshall Adaları, Monaco, Moğalistan, Paraguay, İsveç, Tacikistan, Özbekistan, Vatikan ve Sao Temo Adaları.
İngiliz tarihçi Stuart Laycock, kitabını yazmadan önce tüm ülkeleri alfabetik sıraya göre araştırarak, buralarda İngiliz izlerini aradı.
İngiliz İmparatorluğu tarafından resmi olarak işgal edilmemiş ancak tarihin herhangi bir döneminde İngiliz korsanlar, İngiliz hükümetinin izniyle korsanlık yapanlar ve silahlı kaşifler tarafından kısa bir süre de olsa ele geçirilen topraklar da Stuart Laycock’un kitabında işgal edilmiş bölgeler ya da ülkeler olarak yer aldı.
Daha önce Roma tarihiyle ilgili bir kitap yayınlayan Stuart Laycock, yeni kitabına 11 yaşındaki oğlu Frederick’in “İngilizler kaç ülke işgal etti” sorusunun ilham kaynağı olduğunu söyledi.
İki yıl süren bir araştırma sonrasında oğlu Frederick’in sorusuna cevap verebildiğini belirten Stuart Laycock, “İngiliz sömürgeciliği konusunda iyi bir bilgi birikimine sahip olduğumu sanıyordum ancak araştırdıkça, aklımın ucuna dahi gelmeyecek bölgelerin bile bir şekilde İngilizler tarafından kısa süreli de olsa işgal edildiğini gördüm. Bu durum beni şoke etti” dedi.
Diğer ülkelerin de benzer bir kitap yazabileceğini belirten Stuart Laycock, “Ancak onların listelerinin bu kadar uzun olacağını sanmıyorum” şeklinde konuştu.
İNGİLTERE’DE CAMİİLERE BÜYÜK İLGİ
İngiltere’de İslam medeniyeti belgesel çekimlerimizi gerçekleştirirken birçok Camii’yi ziyaret ettim. İngiltere’de Osmanlı’nın son yıllarında İngiliz devleti İstanbul’dan bir kilise yeri ister, buna karşılıkta Osmanlı’ya bir Camii yeri verilir. İngilizler kilisesini 1900’lü yıllarda Beyoğlun’da yaparlar. Ama Osmanlı yıkıldığı için Londora Camii yapılamamıştır. 1940’lı yıllarda İngiliz hükümeti Türkiye hükümetine başvurarak Londra’da Camii yerlerinin olduğunu söylerler. Ancak tek parti ve Milli Şef dönemdir. Türkiye hükümeti Camii yerini kabül etmez. Bunun yerine Londra’da yaşayan diğer Müslüman ülklerin Büyükelçiliklerin tahsisi edilir ve büyük bir Camii yapılır. Londra’da bu Camii’yi ziyaret edip belgesel görüntülerini çekiyor, Camii’nin Pakistanlı olan halkla ilişkiler müdüründen bilgiler alıyoruz. Bu Camii’ye hergün birçok ingiliz geliyor. Yılda 5000’e yakın İngiliz İslamiyeti kabül ediyorlar.
Londra’da bu Camii’den başka Türkiye tarafından yapılan Süleymaniye Camii, muhteşem mimarisi ve elif misali minaresi ile göz ve gönül okşayıcı. Camii’nin içerisi İznik çinileri ve Osmanlı motfleri ile donatılmış Camii’de Ezan’- Muhammediyemizi dinliyoruz. Ayrıca bu Cammi’de Orta Afrikalı bir ailenin dini niha merasiminide takip edip belgesel görüntüler çekiyoruz.
İngiltere’de Türkler tarafından 1980’li yıllarda yapılan Camii’yi Kıbrıslı bir hayırseverin Havra’yı satın alarak yaptırdığı Ramazanı Şerif Camii ve Azizi’ye Camii’nin belgesel görüntülerini çekerek tarihe not düşüyoruz. Camiiler İngiltere’de Müslümanlarım manevi sigortası. Çok sayıda Kilise’ninde Camii olduğunu öğreniyoruz. İngiltere’nin öenmli medya kuruluşlarında Kiliselere kimsenin gitmediğini, Camii’nin Cuma günü gençler tarafından doldurulduğunu yazıyordu.
İngiltere’de Kiliseler Camii oluyor
Tüm dünyada olduğu gibi İngiltere’de de İslam,
hızla yayılıyor. Geçmiş dönemlerde İslam’a dair pek bir iz bulunmayan ülkede, günümüzde 1600’den fazla cami ile İslami merkez bulunuyor.
Nüfusun yüzde yetmişi Hristiyan olan ülkede halk, ahlaki ve dini bir çöküntü yaşamakta. Ziyaretçisi olmayıp bir bir kapanan kiliseler, Müslümanlar tarafından ya kiralanarak veya satın alınarak camiye çevriliyor. Öyle ki, yapılan ibadetin yanı sıra her yaştan insana verilen eğitimle bu camiler, neredeyse ülkede ikinci bir okul görevi görüyor
İngiltere’ye 20. yüzyılın ortalarından itibaren çalıştırılmak üzere getirilen Müslümanlar, kendileri ile beraber kültürlerini ve dini inançlarını da Britanya kıtasına taşıdılar. İlk zamanlar çok ciddi sıkıntılarla karşılaşmalarına rağmen İngiltere’deki Hristiyan mezhepler arasındaki çatışmalar arasında bir Müslüman olarak ayakta kalmayı başardılar.
İngiltere’de 1600 cami var
Nüfusun yüzde yetmişi Hrıstiyan olan İngiltere’de, 1960 yılında 55 bin civarında kilise ve sadece birkaç tane cami varken, bugün kilise sayısı 46 bin civarında ve cami sayısı 1600’dan fazla. İngiliz halkı her geçen gün kiliseden biraz daha soğumakta ve yeni arayışlar içine girmektedir. Her geçen gün daha da önemini yitiren kiliseler bir bir kapanmakta ve kapılarına kilit vurulmaktadır. Kapanan kiliseler ya kiralanarak, ya da satın alınarak Müslümanlar tarafından camiye çevrilmektedir. Camiye dönüştürülen kilise sayısı 2007 yılı itibariyle üç yüzden fazla. Yasa ile koruma altına alınan kiliselerin dış mimarisine müdahale edilemediği için ilginç tablolar da ortaya çıkmıyor değil. Mesela camiye çevrilen kiliselerin dış tarafındaki haç ve Hrıstiyanlığa ait figürlerin yanı sıra Müslümanların duvarlara astıkları büyükçe Allah (cc) ve Muhammed (a.s) yazıları görenlerin dikkatini çekiyor. Yan yana cami ve kiliseleri görmek mümkün olduğu gibi yarısı cami diğer yarısı kilise olarak kullanılan mekânları da görmek mümkün.
Müslümanların toplum içinde suç işleme oranı neredeyse sıfır
İngiltere’de ahlaki çöküntü, uyuşturucu ve alkol bağımlılığı endişe verici boyutlara ulaşmış durumda. Bu durum, yetkili mercileri toplumun ıslahı noktasında ciddi arayışlara sürüklüyor. Buna karşın dinini tam anlamıyla yaşayan Müslümanlardaki ahlaki erdemlilik, Müslüman toplum içindeki suç işleme oranlarının oldukça düşük olması ve uyum sorunlarının yok denecek kadar az olması, İslam’ın önemini ve aynı zamanda Müslümanların sorumluluklarını artırıyor. Bunun farkında olan İslami dernek, vakıf, cami ve organizasyonlar, üzerlerine düşen görevleri yapmanın gayreti içindedirler. Müslümanlar ülke içinde gösterdikleri faaliyetleri ile hem kendileri ve hem de çürümeye yüz tutmuş İngiliz toplumunun ayakta kalmasına önemli katkıda bulunmaktadırlar. Bunun farkında olan İngiliz hükümet yetkilileri de her fırsatta Müslümanların İngiliz toplumunun bir parçası olduğunu dile getirmeyi ihmal etmiyor ve Müslümanları göz ardı etmiyor.
İslam’dan uzaklaşanlar kaybediyor
Diğer yandan, Müslüman ülkelerden gelip İngiltere’ye yerleşen ve İslam’dan uzaklaşan insanların karıştıkları suç oranları İngilizlerden oldukça fazla. İslam’ın kıymetini bilemeyip nefislerinin esiri olan, yozlaşıp dünya malının ardına düşen Müslümanlar toplum için ciddi sorun haline gelmektedirler. Bu durumun farkına varan bir kesim Müslümanlar, ‘biz gittik para kazanalım derken çok şeyi kaybettik. Bari çocuklarımız bu toplumda eriyip gitmesin’ diyerek çocuklarını İslami oluşumlara yönlendirmektedirler.
Camilerde verilen eğitim neredeyse okullardaki gibi
İngiltere’de camiler, toplumun merkezinde yer alan birer sosyal-kültür merkezleridirler. Sosyal hayatın en önemli törenleri camilerde gerçekleştirilir. Düğünler camilerde yapılmakta, önemli toplantılar burada icra edilmekte, cami üyeliği ciddi anlamda sosyal ve siyasi manalar ifade etmektedir. Sadece yaz tatilinde değil neredeyse hemen hergün okul sonrası akşam saatlerinde çocuklara Kur’an dersi ve İslami eğitim aktarıldığı için ikinci bir okul pozisyonundadırlar. İngiltere’deki bütün cami ve İslami oluşumlar özelde kendi ülkelerinden gelen halklara, genelde ise İngiltere’de yaşayan tüm Müslümanlara ve gayrimüslimlere yönelik hummalı bir çalışma içindedirler. Sorumluluklarının farkında olan Müslümanlar birbirleri ile dayanışma içinde hareket etmektedirler. Bu tavırları ile hem birbirlerine faydalı olmakta, hem de yaşadıkları toplum içinde pozisyonlarını güçlendirmektedirler.
George Galloway, Müslümanların oyları ile bu bölgeden seçildi
İngiltere’de Müslüman nüfusun en yoğun olduğu bölgelerden biri Doğu Londra’daki Tower Hamlets bölgesidir. Bu bölgede 100 binden fazla Müslüman yaşıyor. Bölgenin belediye başkanı Müslüman olan Ahmed Ömer, belediye lideri ise Lutfur Rahman’dır. (Başkan önemli toplantılara başkanlık yaparken, lider idare işler ile uğraşır.) Yine dünyaca ünlü savaş karşıtı George Galloway Müslümanların oyları ile bağımsız olarak bu bölgeden seçilerek meclise girdi. Ayrıca İngiltere genelinde 200’ün üzerinde Müslüman belediye meclis üyesi var.
İslami medya da boş durmuyor
Bununla beraber İslami medya da boş durmuyor. Britanya genelinde 32 İslami radyo, Müslümanların ihtiyaçlarına cevap vermek için 24 saat kesintisiz yayın yapıyor. Müzik programları, eğitim, sağlık ve diğer programları ile hem bu yöndeki açığı kapatıyor, hem de İslami davet ve hizmet açısından bulunmaz bir fırsatı değerlendiriyorlar. Ayrıca İslam Channel, Peace TV ve Noor TV başta olmak üzere İngiltere’deki Müslümanlara ait TV kanalları, İslam adına güzel programları ile tüm İngiltere toplumunu bilinçlendirmeye yönelik faaliyetlerde bulunuyor.
Güney Londra Camisi ve Müslüman merkezi
Bölgenin ve İngiltere’nin en büyük cami ve oluşumlarından biri olan East London Mosque and Muslim Centre (Güney Londra Camisi ve Müslüman Merkezi) İslam ve Müslümanlar adına ülke insanlarına önemli hizmetler sunmaktadır. Görüştüğümüz cami yetkilileri çalışmaları ile ilgili özetle şunları söylediler:
-Herkese açık hizmetler
-Yerel kurumlarla birlikte sağlık, eğitim ve iş imkânları sağlamak
-Müslüman ve Müslüman olmayanlara yönelik İslami öğrenme ve anlamaya yönelik çalışmalar
-Hizmet yoluyla toplumun ekonomik, sosyal, politik ve kültürel gelişimine katkıda bulunmak
-Tower Hamlets, camiler birliğine bağlı bir cami olarak bölgedeki diğer bütün camilerle birlikte koordineli olarak değişik ülkelerden gelen Müslümanlara hizmet sunuyor.
-Özellikle gençlerin eğitimi üzerinde ciddiyetle durmakta, bununla gençleri davranış bozuklukları, uyuşturucu ve alkol bağımlılığı ile şiddet kültüründen uzak tutmak
-Çocukların gelişimi, terbiyesi ve eğitimi ile ilgili yoğun programlar sunmak
-Yetişkin erkek ve bayanlara yönelik özel eğitim programlarının yanı sıra temiz ve nezih bir ortamda sosyal aktivite imkanları sunmak.
Yedi bin kişilik camide bayram namazları beş ayrı cemaat halinde kılınmaktadır. Öğle, ikindi ve akşam namazlarında ezan sesli olarak okunmaktadır. Sadece Cuma namazında değil, beş vakit namazda dahi cami neredeyse dolup taşıyor. Yanı başındaki yedi katlı İslami merkez, sağında ve solundaki İslami kaset ve kitapçılar ve çevredeki Müslümanların çokluğu ile de adeta bir Müslüman şehrini andırıyor.
Regent camisi
Regent camisi, yoğunluğun çok olduğu, yabancıların İslam ve Müslümanlar ile ilgili merak ettikleri sorularını cevaplamak için başvurdukları Londra’daki önemli camilerden biridir. Günün her vaktinde yoğunluğun azalmadığı camide, Yusuf İslam’ın da aralarında bulunduğu birçok tanınmış Müslüman şahsiyet tarafından özellikle İngilizce konuşan Müslümanlara yönelik programlar düzenlenmektedir.
Edmonton Camisi
Edmonton Camisi 3000 kişilik kapasitesi ile bölgede yaşayan Müslümanlara hizmet veren büyük camilerden biridir. Hala restorasyon çalışmaları devam eden camide yoğun olarak İslami çalışmalar durmaksızın devam etmektedir.
-Kur’an-ı Kerim ve Arapça kursları
-İngilizce kursları
-İslami sohbetler
-Yeterli olmadığı için Cuma namazları iki kere, bayram namazları da 2-3 kere kılınmaktadır.
-Dini eğitim programları hizmetlerden sadece birkaçı.
(Kaynak: BİNGÖL Karlova ilçesi web sitesi.. Doğru Haber
İNGİLTERE’DE OSMANLI İZLERİ…
İngiltere’de belgesle çekimlerimizi sürdürürken Osmanlı izlerinide araştırıyoruz. Güneşli bir günde Londra’nın Güneyi’nde Poşmont ve Gosport liman kentine gitmek üzere yola çıkıyoruz. Amacımız Osmanlı deniz şehitlerinin bulunduğu şehitliği ziyaret etmek. Bu şehrin anlamı ayyıldızlı hilal. Şehitliği bulmak için birçok mezarlığa giriyoruz. Mezarlarlıkların girişinde hilal ve yıldız dikkatlerimizi çekiyor. Hele hilal ve yıldızlı mezar taşları bizi derinde etkiliyor. Bir İngiliz Hristiyan’a ait olan hilalli yıldızlı mezar taşının belgesel görüntülerini çekerek, Gosport kenti sahilinde ki şehitlerimizi ziyaret ediyoruz. Ayyıldızlı bayrağımızın nazlı nazlı dalgalandığı Manş denizi ve Atlas okyanusu sahilinde ki şehtilerimizin ruhuna fatiha okuyor, 24 şehidimize ait mezarların tek tek belgesel görüntülerini çekiyoruz. Bu bölgenin şehir arması ayyıldızl hilal olmasının tarihi nedenleri de var. İşte Abdülhamis Han’ın büyük devlet adamı olduğununda bir belgesi. Yapılan araştırmayıda irlikte okuyalım.
Abdülhamid neden futbol takımı kurdurdu?
İngiltere’nin Porsmouth Adası’nda Osmanlı izleri… Abdülhamid’in İngiltere’de kurdurduğu futbol takımı ile ilgili araştırmalar yaptık.
İngiltere gezimizin en önemli duraklarından birisi Porstmouth adası oldu. Porsmouth Adası Türkiye’de kendini daha çok futbolla duyurdu. Türkiye’de sadece futbolla bilinen bir ada oysa ki tarihi mirasımız için çok önemli bir geçmişe sahip. Bugün Porstmouth’a gittiğinzde Ulu Hakan Abdülhamit’in eserlerini görmek. Devri Alem farkıyla Abdülhamit Han tarafından burada yapılan tarihi hizmeti sizler için paylaşıyoruz. Porsmouth´u kuran siyasi ve askeri dehanın amacı neydi? En eski Türk futbol takımı Beşiktaş mıdır? Şimdi bu soruların cevaplarını sizler için aralayacağız.
2.Abdülhamid´in dehası zamanla anlaşılıyor. Osmanlı, spora da el atmıştı. Porsmouth´u kuran siyasi ve askeri dehanın amacı neydi? En eski Türk takımı Beşiktaş mıdır? Ambleminde ay-yıldız olan diğer takımlar…
Portsmouth FC, İngiltere’de mücadele eden bir futbol takımıdır. Portsmouth şehrinin güneyinde yer almaktadır. Asıl takma adları Pompey olmasına rağmen, The Blues (Maviler) ya da The Blue Army (Mavi Ordu) diye de anılmaktadırlar. Kulübün sahibi Nepal asıllı Hong Kong´lu Balram Chainrai´dir. Kulübün İngiltere´deki son başarısı 2008 Federasyon kupası şampiyonluğudur. Ezeli rakipleri şu an Premier Ligde mücadele etmekte olan Southampton kulübüdür.
II. ABDÜLHAMİD İLE OLAN İLİŞKİSİ
Araştırmacı-Yazar Oktan Keleş, yaptığı araştırmada önemli bilgilere yer verdi. Osmanlı Devleti’nin son dönemlerinde İngiltere’nin Osmanlı topraklarında kültürel ve sportif faaliyetleri bahane ederek istihbarat çalışması yaptığını, dönemin padişahı 2. Abdülhamit’in de buna karşılık aynı yöntemle istihbarat çalışmaları için İngiltere’de Portsmouth Kulübü’nün bu yönünün bugüne kadar deşifre olmadığını belirten Keleş, “Portsmouth Kulübü’nden Osmanlı Devleti yeteri kadar faydalanmıştır. İngiltere bu ilişkiyi asla çözememiştir. Biz açıklayana kadar da fark etmemiştir. Burada istihbarat sadece adı anılan kulüp ile sınırlı değil, özellikle transferlerde de istihbarat çalışmaları devam etmiştir. Bir futbolcu gittiği takımda da istihbarat çalışmalarını sürdürmüştür. O yüzden Portsmouth, işin görünen yüzüdür” diye konuştu. Bugün Pourtsmouth´un ambleminde bulunan hilal ve yıldız, II.Abdulhamit Han´ın tuğrasının bir kopyasıdır.
ADADAKİ DİĞER AY-YILDIZLI TAKIM: DROGHEDA UNITED
İrlanda Premier Ligi´nde mücadele eden Drogheda United takımının ambleminde de ay-yıldız yer alıyor.
Bir süre önce Türkiye´ye resmi ziyaret gerçekleştiren İrlanda Cumhurbaşkanı Mary McAleese, 1847 yılında 1 milyon İrlandalı´nın hayatını kaybettiği Büyük Açlık döneminde Osmanlı Devleti´nin içi gıda dolu 3 gemisini Drogheda limanına gönderdiğini hatırlatarak, ´´İrlanda halkı bu eşine az rastlanır bonkörlük girişimini asla unutmadı ve bunun sonucunda sizin bayrağınızdaki semboller, bu güzel yıldız ve hilali bölgenin sembolü haline getirdiler. Hatta futbol takımının formalarının üzerinde de bu güzel Türk sembollerini görüyoruz´´ demişti.
EN ESKİ TÜRK TAKIMI
Fakat yurt dışında hiç tartışma götürmeyecek şekilde Osmanlı´nın hilal ve yıldızından esinlenerek kurulmuş kulüpler de var. Bunlardan biri de tamamen Flemenler tarafından kurulan Belçika´nın, RFC Turkania (Genç Türkler Birliği) takımı. Faymonville kasabasının takımı olan ve 1798´de kurulan Turkania´nin ambleminde bugün Türk bayrağının aynısı yer alıyor. Maçlara ay-yıldızlı formalarıyla çıkıyorlar. Kentte her yıl yapılan Türk Festivaline de Avrupa´nın değişik ülkelerinden gurbetçilerimiz de katılıyor. Osmanlı´ya karşı yapılacak haçlı savaşına destek vermedikleri için dışlanan ve aşağılama amacıyla, “Türk” diye damgalanan Belçikalılar, “Bunu bir onur ve iltifat kabul ederek” o günden beri köylerinde Türk bayrağını dalgalandırmışlar. Almanlar, Belçika´yı işgal ettiklerinde de Türk bayrağını gördükleri için o köye dokunmadıkları köylüler tarafından anlatılmaktadır.
Evet tarihimiz daha bilmediğimiz bir çok gerçeklerle dolu. Osmanlı Devleti sadece kurulduğu ve hükmettiği yerlerle sınırlı olmadığını dünyanın her yerinde göstermekte. Bizler Tayland’a, Çin’e, İngiltere’ye bile gittiğimizde bunu çok rahat görebiliyoruz. Tarihimiz daha ortaya çıkarılmayı bekleyen bir çok gerçeklerle dolu.
İNGİLTREDE UNUTULAN TÜRK ŞEHİTLİĞİ
Türk televizyon kanalları içinde ilk kez İngiltere’nin Manş denizi ve Atlas okyanusu sahilindeki Gosport Limanın’daki Türk şehitliğinde araştırma yapıp belgesel çektik. Londra’ya 180 km. mesafedeki Poşumant kenti Gosport limanında 1851 yılında şehit olan Türk denizcilerinin mezarlarını bulup belgesel çektikten sonra Bu bölge ile ilgili araştırma yaptık. Şehitlikle ilgili Türk akademisyenler tarafından yapılan ilmi araştırmalar özetle şöyle.
İNGİLTERE’DE FATİHA BEKLEYEN ŞEHİTLER…
Birinci cihan harbinden sonra İngiltere ‘de bir çok esir kampı bulunuyordu. İngiltere’nin Manş denizi ve Atlas okyanusu sahilindeki Poşumunto kentinin Gosprto limanı Emniyet Müdürlüğü olarak kullanılan yapının karşısındaki arsa, savaş esirleri için önce esir kampı, daha sonra kabristan olarak kullanılmıştır. Ancak bu inancı doğrulayan hiçbir belge yoktur, arkeolojik kazı da yapılmamıştır. Toplumsal Tarih Dergisi’nin (25/09/2004 sayısında Zeynep AYGEN imzası ile yer alan bilimsel makale’ de şehitlikle ve bölge ile ilgili çok önemli açıklamalar yer almakta. Makale özetle şöyle
…” İngiltere´nin güneyindeki Gosport kentinde yer alan Haslar Hastanesi, 1996´ya kadar İngiliz Kraliyet Donanmasına aitti. Bu hastanenin kabristanının bir bölümü ise bir Türk şehitliğine ayrılmıştır. Şehitliğin varlığına ilişkin iki olasılık öne sürülmektedir: Bunlardan biri 18. yüzyılın sonunda Gosport´a gelen Osmanlı gemilerinin mürettebatının feci bir salgın hastalık sonunda şehit düşerek İngiltere topraklarına defnedilmiş olabilecekleri, diğeri ise Gosport´ta bir dönemde gerçekten bir Türk kolonisinin yaşamış olması olasılığı!
Güney İngiltere´de, 13. yüzyıl başlarında, karşı kıyısındaki Portsmouth Limanı´nın işlevini bütünlemek ve bölgede güvenli bir denetim noktası oluşturmak amacıyla kurulan Gosport´un geçmişi hakkında farklı görüşler vardır.
Efsaneye göre burası kentin kurucusu Kral Stephen´in kardeşi Piskopos Henry de Blois´i yakalandığı şiddetli bir fırtınadan kurtaran limandır ve piskopos bu limana God´s Port (Tanrı´nın (limanı) adını vermiştir.
Dilbilimciler ise kentin adının Eski İngilizcede kaz anlamına gelen gosa ve kökeni Latin olan, liman anlamındaki portus kelimelerinden türediğini savunmaktadırlar. Ancak kentin, günümüzde de halk arasında yaygın olan diğer bir adı da “Turk Town” yani “Türk Kenti”dir.
Gosport doğumlu halk ozanı Cyril Towney´e göre Gosportlular kendilerini her zaman Türk olarak tanımlamışlardır. Towney ile bu konuda görüşmüş olan folklor uzmanı J. E. Mann bir Gosportlu olarak kendisinin de anımsayabildiği en erken yaştan bu yana bu gizemli bağlantıyı bildiğini, ancak yerel yazılı kaynaklardan hiç birinde bu ada rastlanmadığını belirtmektedir.
Mann´ın bu konuya ilişkin bulduğu tek belge imzasız bir elyazmasıdır. Bu belgede Gosport´un Türklerle olan ilişkisinin Haçlı Seferlerine dayandığı, İngilizlerin Anadolu´dan beraberlerinde getirdikleri savaş esirlerinden dolayı, kente bu takma adın verildiği belirtilmektedir .
Günümüzde Gosport´ta yaygın olan bir inanca göre, Gosport Emniyet Müdürlüğü olarak kullanılan yapının karşısındaki boş arsa, bu savaş esirleri için önce esir kampı, daha sonra da kabristan olarak kullanılmıştır. Ancak bu inancı doğrulayan hiçbir belge yoktur, arsada da herhangi bir arkeolojik kazı da yapılmamıştır.
Buna karşın Gosport´ta 1745´ten bu yana hizmet veren Haslar Hastahanesi´nin Türkler ile olan ilişkisi belgelenebilir bir gerçektir. 1996´ya kadar İngiliz Kraliyet Donanmasına ait olan bu hastahanenin kabristanının bir bölümü Türk şehitliğine ayrılmıştır.
Şehitlik, Gosport Kenti Tanıtım Sitesi´nde “Kabristan İçinde Kabristan” adıyla geçer ve varlığına ilişkin iki olasılık öne sürülür. Bunlardan ilki, o dönemde İngiliz Kraliyet Donanmasının Gosport´a gelen Osmanlı gemilerinin mürettebatının feci bir salgın hastalık sonunda şehit düşüp İngiltere topraklarında defnedilmelerine ilişkindir. Diğer sav ise Gosport´ta bir dönemde gerçekten bir Türk kolonisinin yaşamış olması olasılığıdır.
Bu savlardan her ikisi birden geçerli olabilir. Savlardan ilki halen Haslar Kraliyet Hastahanesi´ne ait olan Clayhall Deniz Askeri Mezarlığında bulunan mezar taşları tarafından kısmen doğrulanmaktadır.
Taşların tümü 1850-1851 yıllarına aittir, çoğunluğu 1851 tarihlidir. Örneğin “Sirag-i Bahri Komutanı Süvari Mehmet Kaptan”ın taşı 20 Mart 1851, “Mirat-ı Zafer´den Bölük Emini Süleyman”ın taşı 27 Nisan 1851 tarihlerini taşımaktadır. 1850 tarihli üç taşın dışında, şehitlikteki diğer taşlardaki tarihler de 1851 yılının Ocak ile Mayıs ayları arasındadır. Aynı yılın içinde, beş aylık bir zaman diliminde, 23 Türk denizcisinin birden vefat etmiş olması ancak salgın bir hastalık ile açıklanabilir.
Gerçekten de bu dönemde Gosport ve karşı kıyıda yer alan Portsmouth´daki sağlık koşulları son derece kötüdür. Örneğin 1849 yazında Portsmouth´da baş gösteren bir kolera salgını, bini aşkın kişinin yaşamına mal olmuştur. Kanalizasyon sisteminden yoksun, dok işçilerinin üst üste yığılarak yaşadığı sağlıksız mahallelerde, altyapı çalışmaları ancak 1854´ten sonra başlatılabilmiştir.
Kolera ya da benzeri bir salgın hastalığın 1850-1851´de Gosport´a da sıçramış olması akla yatkındır. Haslar Hastanesi defin kayıtları içinde Türk denizcilerinin adlarına rastlanmamaktadır. Ancak halen yürütülmekte olan bir araştırma, gerek gemilerin seyir defterlerinin, gerekse hastanenin hasta yatış kayıtlarının bu konuya bir açıklık getireceğini göstermektedir.
Şehitliğin ilk yeri bugün bulunduğu yer değildir. Daha önce hastane arazisinin güney batı bölgesi içinde yer alan Bahriye Mezarlığı´nın bir bölümünü oluşturmaktadır. İşe yeni başlayan cerrahlara Hastanenin tarihçesi ile ilgili bilgi vermek üzere hazırlanmış 1906 tarihli bir belgeye göre, hastanenin ´Zymotic Hospital´ binasının yapımı dolayısıyla, Türk mezar taşları ve naaşları, 1902´de Alver Gölü kıyısındaki yeni yerlerine taşınmışlardır.
1985´te Genelkurmay Başkanlığı tarafından başlatılan bir çalışma sonucunda restorasyonu yapılan Şehitlik, Türk Deniz Şehitleri günü olan 4 Nisan 1993´te törenle açılmıştır.
Özgün taşların çoğu bu dönemde yenilenmiş olmalıdır. Şehitlikte halen üç adet özgün mezar taşı bulunmaktadır. Bunlardan biri ´kullu nefsun zâikatul mevt´ ibaresi ile başlayıp şehitlikte yatan tüm ´asakir-i İslam´dan merhumin´in ruhları için el Fatiha´ ile her iki gemi mürettebatından, bu şehitlikte yatanların tümüne birden ithaf edilmiştir.
Burada ilginç olan diğer bir nokta ise bu taşın üzerinde yer alan ay yıldızın bir yandan Türk-Osmanlı geleneğini çağrıştırırken aynı zamanda Gosport´un karşısında yer alan Portsmouth kentinin sembolü olması ve günümüzde de bu özelliğini sürdürmesidir.
Diğer taş ise ´Huve´l hallaku´l bâki-La ilahe illâllah Muhammed resulullah´ ibaresi ile başlamakta ve ´Liman Reis-i-zâde Mehmed Kapudan ruhu için el Fatiha´ ile sona ermektedir ve yalnızca Sirag-i Bahri´nin komutanı Mehmet Kaptan´a adanmıştır . Taşların ilki ´Muharrem 1268´ ikincisi ise ´fi 24 Câ 1267´ tarihlidir. Bu tarihler miladi 1851´e denk düşmektedir.
Dönemin İngiliz gazeteleri Türk gemileri ve bunlarda bulunan zabit ve deniz erlerinin Portsmouth´a çıktıklarında nasıl ilgi odağı olduklarını tüm ayrıntıları ile yansıtmaktadır:
Portsmouth Limanı´nda bulunan iki Türk firkateyninin subayları geçen hafta Sir Godfrey Webster´in rehberliğinde, Portsmouth Tersanesi ve Clarence Kızakhanesi´nin hemen tüm bölümlerini ziyaret etmiş bulunmaktadırlar.
Kaptan´ın haricinde tümünün üniformaları İngilizlerden kopya edilmiştir ve koyu lacivert setre, mavi pantolon, kemer ve kılıçtan oluşmaktadır. Bunların deniz erleri de sık sık karaya çıkmışlardır.
Tümü de mavi pantolon ve kahverengi ceketten oluşan üniformaları yine kısmen İngiliz modasına uygun giyinmiş olup, bu onları asıl özgün ´pitoresk´ görünümlerinden yoksun bırakmaktadır. Bunların karada hatırı sayılır miktarda para harcadıkları gözlemlenmiştir.
Bu yazının çıkmış olduğu gazetenin bir Londra gazetesi olması, Türk gemilerinin bölgede nasıl bir ilgi odağı oluşturmuş olduklarının göstergesidir. Ancak belli ki Tanzimat sonrası yeni giyim anlayışı, levent, giysileri giymiş Türk denizcileri görme beklentisi içinde kıyıya doluşmuş olan İngilizleri düş kırıklığına uğratmıştır.
Yazının devamında, Türklerin erzak alışverişi yaptıkları, gemileri ziyaret etmek isteyen İngilizlere çok nazik davrandıkları, ancak Cuma ve Cumartesi günlerini dinî inançları nedeniyle ibadete ayırdıkları ve bu günlerde ziyaretçi kabul etmedikleri belirtilmektedir.
Yine aynı gazetenin daha sonraki bir tarihte yayınlanan bir nüshasına göre, 1851 Mayısında o bölgeden geçen ve Osmanlı Sefiri Musurus Paşa´yı getiren diğer bir Türk gemisi Spithead´den geçerken, orada demirlemiş bulunan Türk gemilerini selamlamıştır. Gosport´a yakın bir liman olan Spithead adı, Türk firkateynlerinin demirlemiş oldukları coğrafi noktayı tam olarak belirlemektedir.
Tüm bu bilgiler dönemin Türk kaynaklarınca da doğrulanmaktadır. Örneğin Mirat-ı Zafer´in komutanı Mustafa Bey on altı sahifelik raporunda askerlere ´İngiliz usulü top talimi´ öğretildiğini, Portsmouth´da 6.5 ay kaldıklarını, bazılarının hastalanıp vefat ettiğini ve hastahane yakınında, Türklere tahsis edilmiş bir arsaya defnedildiklerini anlatmaktadır.
Bu iki geminin Türkiye-İngiltere arası güzergâhı, yukarıda sözü geçen raporda tanımlanmış, Portsmouth´daki yerel bir gazete de bu konuda okurlarını aydınlatmıştır. Gazetenin 19 Ekim 1850 tarihli sayısında gemilerin, 28 Eylülde Cebel-i Tarık´a ulaştıkları, burada 3 Ekim´e kadar uygun bir rüzgâr bekledikleri ve ancak ondan sonra yola çıkabildikleri belirtilmektedir.
Sonuç olarak gemiler, Ekim 1850 ile Ağustos 1851 arasında bölgede kalmışlar, mürettebatın bir bölümü burada şehit olmuş, geri kalanları ise yurda dönmüştür. Aralarında Gosport´ta kalıp yerleşenler olup olmadığı ve bu gelişmenin Gosport´un ´Türk Kenti´ olarak anılmasıyla ilgisi araştırmanın devamında ortaya çıkacaktır.
Bölgede Türkler ile ilgili diğer bir ad da ´HMS Sultan´ dır. Halen bir yer adı olan ve burada bulunan bir Kraliyet Donanması okuluna adını veren HMS (Her Majesty´s Ship: Majestelerinin gemisi) Sultan, aslında bir geminin adıdır. Adı daha önce ´Triumph´ olan geminin adı, 1870 yılında Sultan Abdülaziz´in İngiltere´yi ziyareti nedeniyle ´Sultan´ olarak değiştirilmiştir.
Bölgedeki Türk izlerinin tümü denizcilik ile sınırlı değildir. Örneğin Fort Nelson Kalesi´nde yer alan Kraliyet Silah Müzesi´nin koleksiyonunun en değerli parçalarından biri de 1464 tarihli bir Türk topudur .
19. yüzyılda Çanakkale Boğazı´nda koruma amaçlı olarak kullanılmakta olan bu tarihî top 1868´de General Sir John Lafroy´un girişimi üzerine Osmanlı Devleti tarafından İngiltere´ye hediye edilmiştir. Aslında bu girişim 1857´de yapılmış, fakat önce yanlışlıkla 1708 tarihli başka bir top gönderilmiş, yanlışlık daha sonra düzeltilmiştir. Ancak bu yanlış gönderilen top da İngiltere´de kalmış ve Müze´nin koleksiyonunda katılmıştır.
İngiltere´de Gosport ve Portsmouth´un içinde yer aldığı Hampshire Bölgesi Londra ile bağlantılı önemli limanlara sahip olduğundan, araştırmalar derinleştikçe buradan Osmanlı-Büyük Britanya ilişkilerinin tarihine yeni boyutlar getirebilecek daha pek çok belge, eser ve anı gün ışığına çıkabilecektir.
- Bu araştırma Türkiye´de Deniz Müzesi, İngiltere´de Royal Armouries Museum, Haslar Hospital ve Portsmouth Arşivlerinde gerçekleştirilmiştir. Bu kurumlara ve sualtı araştırmacısı Selçuk Kolay ile Royal Submarine Museum´dan George Malcomson´a teşekkür ederim. Dr. Zeynep Aygen, Portsmouth Üniversitesi, öğretim üyesi
İNGİLTERE’DE ŞEHİT OSMANLI ÖĞRENCİ MEZARLARI
İngiltere’de bir başka şehitlik de Portsmouth şehrinde bulunuyor. Başkent londraya lakın bir yerde bulana bu şehitlik Cumhurbaşkanı Abdullah Gül’ün ziyaretiyle gündeme geldi. İngiltere’deki Osmanlı Şehitliği’nin ilk sakini Arif Bey’di. Osmanlı’dan, İngiltere’ye giden ilk eğitim grubunun içinde bulunan Arif Bey, hastalığı nedeniyle vefat etmiş ve Portsmouth’da defnedilmişti.
Portsmouth şehrindeki Osmanlı Şehitliği’nin bundan sonraki sakinleri de İngiltere’ye eğitime gidenr ve orada hayatını kaybeden Osmanlı subaylarından oluşuyor.
1830 yıllında devlet burslusu olarak gönderilmeye başlayan öğrencilerin Avrupa’daki ilk adresleri Paris olmuştu. Londra’ya tahsil amacıyla ilk öğrenci grubunun gittiği tarih ise 1835. Bu grupta 16 subay öğrenci vardı. Bunlar topçu, mühendis, piyade ve bahriyeli subaylardan oluşuyordu. Ve tamamı Woolwich Kraliyet Harp Akademisinde eğitim almışlardı. Bunlardan Selim, Tahir ve Mahmud topçuluk, Halil ve İbrahim topçu mühendisliği alanlarında eğitim gördü. Diğer öğrenciler ise Lağımcı Miralayı Bekir ve Kaymakamı Emin, Eşref, Yunus, Derviş, Enis, Yusuf, Ahmed, Arif, Necip ve Eyüp’tü. Mühendishane-i Berri Hümayun’dan giden bu öğrencilerden Bekir ve Emin Mühendishane subayı diğerleri ise öğrencileridirler.
Fakat İngiltere’de eğitim alan bu ilk gruptan herkes geri dönememişti. Mühendishane-i Berri Hümayun öğrencilerinden olarak İngiltere’ye giden Arif’in 1836 yılı başlarında ağır bir hastalığa yakalandığı haberi gelmiştir. Bunun üzerine kendisinin 16 Nisan 1836’da Dersaadet’e geri getirilmesine ve yerine başka bir öğrencinin gönderilmesine karar verilmişti. Fakat Arif Bey’in ömrü memleketine geri dönmeye yetmemişti. 10 Ağustos 1836 tarihinde 20 yaşındayken vefat eden Arif Bey, Portsmouth Woolwich’de defnedildi ve Osmanlı Şehitliği’nin ilk sakini oldu. Sonraki dönemde de denizcilik ya da havacılık eğitimine giden giden grupların içinde de dönemeyenler olmuş ve onlar da bu şehitlikte son yolculuklarına çıktı. ( ‘Kaynak:www.dunyabulteni.net)
DÜNYA’NIN EN BÜYÜK MÜZELERİNDEN BRİTİSH MUSEUM
Devr-i Âlem kameraları British Museum’da.İngiltere’nin Londra şehrinde dünyanın her yanından getirilen seçkin Eskiçağ eserleri ve etnografya koleksiyonlarını kapsayan müze İngilizlerin sömürü, hırsızlık ve kültür soygununu da gösteriyor. Müzeyi hiç bir ücret ödemeden rahatlıkla gezip belgesel çekimleri yapıyoruz. Müze’nin kuruluş hikâyesi bihaylı ilginç.
British Museum, hekim ve doğabilimci Sir Hans Sloane’un (1660-1753) biriktirdiği ünlü bir kitap, elyazması ve doğa tarihi nesneleri koleksiyonunun hükümet tarafından satın alınmasıyla 1753’te kuruldu. Oxford kontları Edward ve Robert Harley’nin daha önce miras bıraktıkları önemli elyazması kütüphanesi ve Sir Robert Bruce Cotton’ın (1571-1631) bağışlamış olduğu elyazmaları, sikkeler ve antikalar da Sloane koleksiyonuna katıldı. II. George’un, Krallık Kütüphanesi’ni 1757’de armağan etmesin iki yıl sonra müze, Bloomsbury’deki Montagu House’da halka açıldı.
19. yüzyılda arkeolojiye ilgi artınca, British Museum, armağan, satın alma yada özellikle Anadolu’dan çalma ve kaçırma yoluyla Eskiçağ’la ilgili paha biçilmez yapıtlar elde etti. Atina Akropolis’indeki klasik Yunan heykellerinin 1816’da elde edilmesi buna örnek verilebilir. 1823’te III. George’un kütüphanesinin alınmasıyla genişleyen koleksiyon için daha geniş bir yer ihtiyacı doğunca, tasarımını Sir Robert Smirke’ün yaptığı günümüzdeki yapı, 1847’de Montagu House’un yerini aldı. Müzenin başkütüphanecisi Sir Anthony Panizzi’nin çizdiği planlara göre yapılan dev kubbeli kütüphane on yıl sonra tamamlandı. Müzenin doğal tarih koleksiyonu, 1883’te Güney Kensington’a taşınarak Doğa Tarihi Müzesi (Natural History Museum) adını aldı. British Museum’daki ve öbür kütüphanelerdeki elyazması ve basılı kitap koleksiyonlarının bir araya getirilmesiyle de 1973’te British Library (Britanyalı Kütüphanesi) oluşturuldu…
British Museum koleksiyonları dört ana bölümde toplanmıştır: Eskiçağ yapıtları bölümü; sikkeler ve madalyalar bölümü; baskılar ve çizimler bölümü; günümüzde ayrı bir yapıda bulunan “Museum of Mankind” (“İnsanlık Müzesi”) adı verilen etnografi bölümü.
Eskiçağ yapıtları bölümü, Mısır, Batı Asya, Eski Yunan ve Antik Roma, Tarihöncesi İngiltere, Ortaçağ ve Doğu yapıtlarından oluşan ayrı ayrı koleksiyonları kapsar. Müzedeki ünlü yapıtlar arasında, Mısır hiyerogliflerinin Reşit Taşı, Asurbanipal’ın Ninova’daki sarayından gelme Asur kabartmaları, Bodrum’daki Mausoleion’dan frizler, Sutton Hoo Gemi Mezarlığı, tunç ve fil dişinden Afrika heykelcikleri sayılabilir. (Kaynak vikepedi.)
FİRAVUN’UN 4700 YILLIK ÇÜRÜMEYEN CESEDİ..
Londra da Biritish Müzyum’da Firavun’un çürümeyen cesedi’nin belgesel görüntülerini çekiyoruz. Londra’da British Museum’u herkes gezmeli. Müze’de Furauna ait olduğu bilinen mumya gerçekten insanlar için büyük bir ibret. Müze’de secde edercesine duruyor.
Kuran’da helak edilişi ve ibret için bedeninin korunacağı anlatılan firavunun fotoğraf ve kamera görüntülerini çekip belgeselleştirerek tarihe not düşüp zamana noterlik yapıyoruz.Furavun ile ilgili kuranı kerim’de yer alan ayetler’den bir kısmını yazım’da sizlerle paylaşmak istiyorum.
Yunus Suresi 90. 91. ve 92. Ayetler:
“İsrailoğullarını denizden geçirdik. Firavun da, askerleriyle birlikte zulmetmek ve saldırmak üzere, derhal onları takibe koyuldu. Nihayet boğulmak üzere iken, “İsrailoğulları’nın iman ettiğinden başka hiçbir ilâh olmadığına inandım. Ben de müslümanlardanım.” dedi.
Şimdi mi?! Oysa daha önce isyan etmiş ve bozgunculardan olmuştun.
Biz de bugün bedenini, arkandan geleceklere ibret olman için, kurtaracağız. Çünkü insanlardan birçoğu âyetlerimizden gerçekten habersizdir.”
1144 yılında vefat eden Zemahşerî, Yûnus Sûresinin sözkonusu âyetinin tefsirini, kendisinden 8 asır sonra bulunacak olan cesedi âdeta görür gibi yapiyordu:
“Seni, deniz kenarında bir köşeye atacağız. Cesedini tam, noksansız ve bozulmamış halde, çıplak ve elbisesiz olarak, senden asırlar sonra geleceklere bir ibret olmak üzere koruyacağız.” (Kessaf Tefsiri, Cilt 2, S. 251/252)
Bu olay Kuran-ı Kerimde şöyle anlatılmaktadır:
“Bunun üzerine ‘asanı denize vur’ diye vahyettik. Vurunca parçalandı, herbiri kocaman bir dağ oldu.” (Şuara, 63)
“İsrailoğullarını denizden (salimen karşı tarafa) geçirdik” (Yunus, 90)
“Denizi de (karşı yakaya geçtikten sonra, sana açılan yolu da kapamayıp) açık bırak; çünkü onlar (açık görecekleri bu yola girip) bir ordu halinde boğulmuş olacaklardır.” (Duhan, 24)
“Firavun ordusuyla onları takip etti. Deniz de onları içine alıverdi. Hem de ne alış.” (Taha, 78)
“Firavun ve askerleri İsrailoğullarını takip ederken, denizin ayrılmış olan sularını dehşetle görmüşler fakat kin ve düşmanlıklarından dolayı bir anlık tereddütten sonra onlar da deniz içinde açılan yola girerek takibe devam etmişlerdi. Ancak denizin ayrılmış olan suları tekrar birleşmeye başlamış ve sonunda firavunla birlikte bütün ordusu, tek bir kişi dahi kurtulamadan sulara gömülmüştür.” (Şuara, 65-66)
Firavun Cesedi Secde Eder halde bulunmuştu
Bizler gibi bir çok meraklı turist mumya cesedin başında saatlerce durup ibret nazarı ile bakıyor. Her ne kadar İngilizler bu cesedin sıradan bir kişiye ait olduğunu ve günümüze kadar doğal yollarla korunduğunu iddia etseler de, bize gibi bir çok Müslüman ve inananlara göre bu Hz. Musa’ya inanmayan ve O’nu takip ederken ordusuyla birlikte denizde boğularak helak edilen zalim firavundur. Nil nehri yatağında kumlar içinde bulunan Cesedin yaşı ve bulunduğu yer de bunu doğruluyor. Yakın bir zamana kadar müzeyi gezenler bu cesedin secde pozisyonunda olduğunu söylüyorlar. Daha sonra yan yatırılmış. Gerçekten görenler ve izleyenler için büyük ibret alınacak bir durum..
FATİH SULTAN MEHMET HANIN ŞAHI TOPU İNGİLTRE’DE..
İslam medeniyeti ve kültür mirasımızla ilgili bir çok eser ingiliz müzelerinde bulunuyor. Fatih Sultan mehmet han’ın İstanbulu fetih ederken kullandığı ünlü Şahi topu 1929 yılında Rotunda Müzesinden, Londra Kulesi Müzesine, oradan da şimdi bulunduğu Fort Nelson Müzesine nakledilerek ziyaretçiler tarafından büyük ilgi ile izlenmektedir.
Fatih’in şahi topları, Şahi Osmanlı İmparatorluğu döneminde yapılıp kullanılmış özel bir savaş topudur. Şuan Avrupanın en önemli savaş toplarının başında gelir. İstanbul’un fethinde ve 19. yüzyıla kadar Çanakkale Boğazı’nda koruma amaçlı olarak da kullanılmıştır. Yapımı üç ay süren, çizimlerini Fatih Sultan Mehmed Han’ın önderliğinde Türk mühendislerinden Mimar Muslihiddin Ağa , Saruca Paşa yaptığı topun dökümünü Macar asıllı Urban Usta adlı bir dökümcü yapmıştır. Bunun yanında döküm ustası olarak Cenevizli Donar Usta diye birisinden de bahsedilir. Urban’ın döktüğü top ve diğer toplar 1452 senesi Ocak ayının sonlarında Edirne’den yola çıkarılmış ve ancak iki ay sonra İstanbul önlerine getirilebilmiştir.
Fatih Sultan Mehmed’in İstanbul’u almak için döktürdüğü büyük top “şahi” adını taşır. Şahi Topunun özellikleri Üç ayda dökülen bu topun büyüklüğü ve çapı hakkında muasır tarihçiler muhtelif bilgiler vermektedirler. Françes; uzunluğu 5,5 metre, dış çevresi 2 metre 74 cm (9 kadem), yarı çapı 92 cm (kutru 3 kadem ) ağırlığı 18 ton kadardır demektedir. Top 544 kg (1200 libre) bazılarına göre de 680 kg (1500 libre) gülleler atıyor, bu gülleler 1,883 km (1 mil) mesafeye kadar giderek 1 metre 83 cm (6 kadem) derinliğinde toprağa gömülüyordu. Topun sesi 24 km ( 13 mil) mesafeden duyulmaktaydı.
ŞAHİ TOPU İNGİLTRE’YE NASIL GİTTİ?
1464′te Fatih Sultan Mehmet toplardan kırk iki tanesini Çanakkale Boğazı’nın savunması için Çanakkale Boğazı’na göndermiştir. Yüzyıllarca kullanılmadan kalan toplar 1807 yılında İngiliz donanmasına karşı kullanılmış ve beklenenin aksine kusursuz şekilde çalışan toplar bir İngiliz gemisini vurmuş ve 60 denizciyi öldümüştür. Bir tanesi İngiltere’de, bir diğeri de İtalya’dadır. Günümüzde Fatih döneminden 6 tane top kalmıştır. Bunların en büyüğü olan ve İstanbul’da, Boğazlar’da kullanılan “şahi” bugün İngiltere’dedir. Diğer toplar ise Harbiye’deki askeri müze bahçesinde olup bunların çapı daha küçüktür. Şahi Topunun İngiltere’ye Verilme Hadisesi 19. yüzyıla kadar Çanakkale Boğazı’nda koruma amaçlı olarak kullanılan bu tarihî top, General Sir John Lafroy’un girişimi ve 60 yıl süren çabanın sonucunda, Osmanlı Devleti tarafından, Sultan Abdülaziz’in İngiltere’yi ziyaretinden bir yıl önce, 1866 yılında İngiltere’ye hediye edilmiş. İngiliz devletinin topu satın alarak İngiltere-ye götürme çabaları, Kraliçe Victoria-nın, Sultan Abdülaziz’den topu yine istemesi ve bundan bir yıl sonra da Abdülaziz-in topu hediye olarak göndermesiyle sonuçlanmış. Kilitbahir-den Londra-ya nakledilen topun bu kadar çok istenmesinin sebebi ise Avrupa-nın en önemli topuna ev sahipliği yapmak arzusu olarak ifade ediliyor.
ŞAHİ TOPU HANGİ MÜZE’DE?
Şahi”, 1929 yılında Rotunda Müzesinden, Londra Kulesi Müzesine, oradan da şimdi bulunduğu Fort Nelson Müzesine naklediliyor. 4 asır boyunca Osmanlı ordularını yenilmez kılan ve düşmana korku salan ”şahi”, şimdilerde müze yetkilileri tarafından ziyaretçilere, orta çağ teknolojisinin başyapıtı ve müzenin en değerli parçası olarak takdim ediliyor. FATİH SULTAN MEHMED HAN’ın kendi icadı olan ŞAHİ toplarının daha sık ateş edebilmesi için Topların içlerini yağlattığını, böylelikle ancak 8 saatte bir Ateş edebilen topların 4 Saatte bir ateş İçin hazır hale gelebildiğini, bu yöntemle %100 verim alındığını, Bu kısa süre içinde düşmana tamir fırsatının verilmediği için fethin gerçekleşmesindeki önemli unsurlardan biri olduğunu, Bununla kendisinin Balistik alanında büyük bir deha olduğunun kanıtlandığını….
(Kaynak:www.ceddimizosmanli.net)
İNGİLTERE’NİN BRİTİSH MÜZESİNE TÜRKİYE AMBARGOSU..
İngiltere’nin başkenti Londra’da en çok etkilendiğim yerlerden birisi ünlü British Museum oldu. Hiç bir ücret ödemeden elimizde kameramız müzede belgesel çekimleri yaptık. Müze başlı başına belgesel çekilecek bir yer. Saatler süren müze gezisinde dünyanın birçok yerinden getirilen eserlerle müze dolduruluşmuş.
Türkiye, Anadolu’dan kaçırılan tarihi eserleri iade etmeyen ünlü İngiliz ve Amerikan müzelerinin geçici sergilerine parça vermeme kararı aldı. Bu kararla zora giren müzeler arasında Metropolitan ve British Museum var.
Yayın şirketi Umberto Allemandi bünyesindeki Londra merkezli kültür sanat dergisi The Art Newspaper, mart sayısında, Türkiye’nin geri istediği eserler iade edilene dek Amerikan ve İngiliz müzelerinin geçici sergilerine eser ödünç vermeyi durdurduğunu yazdı. Derginin haberine göre Londra’daki dünyaca ünlü British Museum, 15 Nisan 2012’ye kadar sürecek “Hac: İslam’ın Kalbine Yolculuk” sergisi için Topkapı Sarayı’ndan, Türbeler Müzesi’yle Türk ve İslam Eserleri Müzesi’nden toplam 35 adet eseri geçici olarak sergilemek üzere istedi.
Varolan anlaşmalar aracılığıyla Türkiye’den geçici sergiler için ödünç eser alabilen müze, serginin açılmasına az bir zaman kala Türk resmi makamlarından “Hayır” cevabını aldı. Dergi, Kültür Bakanlığı’nın eserlerin gönderilmesini engellediğini öne sürerek “Türkiye’nin Anadolu’dan kaçırılan eserlerin iadesi konusunda giderek genişleyen kampanyasının bir parçası olarak, söz konusu eserleri koleksiyonunda bulunduran müzelere eser verilmesi önleniyor” dedi.
Türkiye, British Museum’un milattan önce birinci yüzyıla ait üzerinde Kral Antiochus’un Herakles-Verenthragna’yı selamlarken tasvir edildiği zeytinyağı üretmede kullanılan mermer silindiri istiyor. Adıyaman Selik beldesi yakınlarında bir tarlada 1882’de bulunan 1 metre 23 santim yüksekliğinde ortası delik silindir, bölgede çalışmasına izin verilen Mezopatamya uzmanı ünlü İngiliz arkeolog Leonard Woolley tarafından 1911’de satın alındı. Woolley, 1. Dünya Savaşı’nın karmaşası içerinde eseri Suriye götürdü. 1927’de Suriye’yi mandacı güç olarak yöneten Fransa’nın izniyle silindir British Museum’a satıldı.
Haberde “2005’te Türkiye eserin iadesini talep etse de bu talepte ısrarcı olunmadı. İki ülke arasında da eser ödünç verme işlemleri devam etti” ifadelerine yer verildi. Dergiye konuşan müzenin sözcüsü, uzun hazırlıkla meydana getirilen serginin başarısı için sorunu çözme yolundaki girişimleri şöyle anlattı: “Silindirin geri verilmesi için müze görüşmeye hazırdı. Fakat mütevelli heyeti mülkiyetin transferini istemedi.”
Sergiyi askıya aldılar
Londra’daki The Victoria and Albert Museum da Türkiye’den gelecek eserlerin kritik önemde olduğu “Osmanlılar” sergisini, anlaşmazlık nedeniyle askıya aldı. 2014’te açılması planlanan ve İstanbul’un fethinden 19. yüzyılın sonlarına dek Osmanlı sanatının gelişimini ele alacak serginin hazırlıklarının durdurulmasının nedeni; Sidamara lahitinden çalınan Eros’un başı… İstanbul Arkeoloji Müzesi’nde sergilenen, milattan önce üçüncü yüzyıla ait Sidamara lahitinden 1882’de İngiliz arkeolog Charles Wilson tarafından koparılan aşk tanrısı Eros’un başı, 1933’den beri Londra’daki müzede sergileniyor. Müze sözcüsü, Wilson’ın ailesinin Eros’un başını müzeye bağışladığını anımsatarak “müzenin eserin mülkiyetini devredemeyeceğini” öne sürdü. Sözcü, “iade sorununun halledilmesiyle serginin hazırlıklarının ilerleyeceğini umut ettiğini” belirtti.
Türkiye’nin Londra Kültür ve Turizm Müşaviri Tolga Tüylüoğlu, British Museum ve The Victoria and Albert Museum’dan iki eserin iadesinin istendiğini doğruladı. Tüylüoğlu, İngiliz ve Türk sanat kurumları arasındaki “iyi ilişkileri” vurgularken, Türk hükümetinin “sergilere ödünç eserleri tartışmadan önce” antik iki parçayla ilgili meselenin çözümünü istediğini belirtti.
TÜRKİYE’NİN LONDRA BÜYÜKELÇİSİ ÜNAL ÇEVİKÖZ’LE TARİHİ SÖYLEŞİ
İngiltere ve Lonra’da belgesel çekimlerimizin önemli bir yer tutan Türkiye’nin Londra Büyüleçliği oldu. Ünal Çeviközl’le makamında görüştük. Sayın Büyükelçi bizler çok önemki bilgiler verdi. Türkiye Londra ilişkileri, ekonomi, kültürel, ticari, siyasi ve sosyal ilişkiler hakkında çok öenmli bilgiler aldık. Büyükelçi sayın Çeviköz yıllar önce İrlandalıların Osmanlı’dan istedikleri yardım ve Osmanlı’nın İrlanda’ya yaptığı gıda ve nakdi yardımın İrlanda’da halen takdirle anlatıldığı bizere aktardı. Kendisinin İrlanda’ya yaptığı bir gezide İrlandalı bşr rehberi Büyükekçi’ye Osmanlı devletinin 1847’de yaptığı yardım ile ilgili çok özel bilgiler verdiğini söyledi. Londra’nın merkezinde olan Büyükelçiliğinin önündeki ayyıldızlı bayrağımız diğer ülke bayrakları ile birlikte dalgalanıyor. Büüykelçi Çeviköz’e Osmanlı devletinin İrlanda’ya yaptığı yardıma İrlandalıların yazdığı teşekkür mektbunun orjinal bir kopyasını hediye ediyoruz. Yardımlarla ilgili Yedi Kıta dergisinde yer alan bilgileri özetle sizlerle paylaşıyorum.
İRLANDA’DAN OSMANLIYA YARDIM ÇAĞRISI…
Osmanlı padişahlarının kahramanlığı kadar ihsan ve keremleri de nam salmıştı tarihe. Meydanda kılıcıyla adalet dağıtan onlarca Osmanoğlu, tahtına kurulduğunda kerem eliyle bir sebil gibi merhamet ve inayet akıtıyordu. Tarihin şahitlik ettiği onlarca vak’a hepimizin hafızalarında yer etmiştir eminiz. Eman dileyene zerre kadar fenalık erişmedi onların eliyle; hiçbir düşkün, hiçbir mağdur da kapılarından boş dönmedi hiçbir zaman.
Osmanlıların yed-i merhamet ve keremleri yalnız dostlar için uzanmamıştı. Onlar yakın uzak, dost düşman atılan yer yardım çığlığına kulak kabartmışlardı. Bu çığlık İrlanda’dan atılmış olsa bile!
Neredeyse on asır kadar İngilizler eliyle maruz kaldıkları baskı, sırf mezhepleri (İrlandalılar, Protestan İngilizlerin aksine Katolik’ti) sebebiyle uğradıkları zulüm ve bütün bu sıkıntılardan kurtulmak için zorunlu göçler İrlandalıları gitgide perişan etmişti. 1840’lı yıllarda başlarına gelen ve yaklaşık 7 yıl boyunca ahaliyi perişan eden kıtlık (Patates kıtlığı; patates İrlandalıların ürettikleri, bir kısmını tüketip, bir kısmını da ihraç ettikleri gıda maddesiydi…) adeta tuz biber olmuştu süregelen onca felakete. İrlandalılar çareyi Avrupalı hemcinslerinden yardım istemekte buldular. Kim, ne derece yardımcı oldu ayrıntılarıyla malumumuz değil, fakat aslı ve tercümesini buraya derc ettiğimiz mektuptan anlaşılıyor ki devrin padişahı Sultan Abdülmecid Han bu talihsiz halka 1.000 sterlin değerinde nakdî yardımda bulunmuştu. Araştırmalarımızı genişletince gördük ki Osmanlı sultanının maksadı aslında 10.000 sterlin ederinde bir yardımmış; fakat İngiliz kraliçesi Victoria mani olmuş buna. Sebep, kendisinin sadece 2.000 sterlin yardımda bulunacak olmasıymış! Hatta bu para ianesinden başka ve kraliçenin bütün itirazlarına rağmen gemiler dolusu gıda yardımı da göndermiş Osmanlı. İngilizler ne kadar karşı çıktılarsa da, gemilerimizi limanlara almak istemedilerse de padişahın itaatkâr ve hayırhah bendeleri verilen görevi hakkıyla ifaya muvaffak olmuşlar; gemiler İrlanda’nın Drogheda limanına boşaltmışlar yüklerini.
İrlandalı eşraf ve ulular tarafından kaleme alınan bu mektupta (1847) görülüyor ki onlar kendilerine ötelerden uzatılan yardım elini derin bir minnet hissiyle karşılıyor ve padişaha, bütün İrlanda halkı adına teşekkür ediyorlar. Bir ibret ve insanlık vesikası karşısındayız! Dillerimiz tutuk hayretten; fakat derinden bir nida zorluyor dudaklarımızı: “Padişahım çok yaşa!” (Kaynak: Yedikıta Dergisi 33. Sayfa Yaza: Harun Tuncer)
İRLANDA’DAN GELEN MEKTUBUN TÜRKÇE TERCÜMLESİ
Osmanlı Hükümdarı Haşmetlü Abdülmecid Han Hazretleri’ne,
Dileriz memnuniyetinizi mucip olur efendim..
Aşağıda imzası bulunan biz İrlanda eşrafı, ekâbiri ve ahalisi siz zât-ı devletlerinin mağdur ve perişan İrlandalılara karşı gösterdiğiniz alaka ve geniş kereminiz dolayısıyla minnet ve en derin şükranlarımızı arz için müsaade istirham ediyoruz. Yine ahalimiz adına bizlerin ihtiyaçlarının görülmesi ve acımızın hafifletilmesi için siz zât-ı şahaneleri tarafından yapılan 1,000 sterlinlik nakdî yardım sebebiyle teşekküre cesaret eyliyoruz.
Hikmet-i İlâhi memleketimizi başlıca gıda maddesinden (patates) mahrum etti; ahalimizi hiçbir medeni millete isabet etmeyen kıtlığa düçâr eyledi. Bu çetin zamanda felaketzede İrlandalıların kendilerini ve ailelerini açlıktan kurtarmak için kendilerinden daha az belaya uğrayan diğer ülkelerin kerem ve ihsanına el açmaktan başka çaresi kalmadı. Siz zât-ı âlîleri yapılan bu çağrıya cevap verdiniz ve musibetle boğuşan biz hemcinslerine yardım etmeleri hususunda Avrupalı diğer büyük milletlere örnek oldunuz.
Onlarca ırkdaşımızı yok olmaktan kurtaran bu vakitlice ve cömert yardımınız için İrlanda ahalisi adına zât-ı şahanelerine minnet ve şükranlarımızı arza müsaade rica ediyor ve hükm ü fermanınız altında ve kereminize nail olan geniş toprakların bize isabet eden bu kıtlık ve musibetten masun (korunmuş, emin) olmasını umuyoruz.
OSMANLI İNGİLİZ SAVAŞLARI
Tarih boyu Osmanlı-İngiliz İlişkilei hem inişli-çıkışlı olmuştur. Türkiye Cumhuriyeti dönemindede bu ilişkler aynen sürüyor. Son yıllarda Türk-İngiliz ilişkileri çok iyi seviyede. Bugün bu ilişkilerin iyi olması, geçmişte yapılan savaşlardan ders ve ibret alındığı için. Özellikle 1. Cihan harbinde büyük savaşlar gerçekleşmiş. Bu savaşlarda çok sayıda Osmanlı askeri şehit olurken, 220 bin asker esir düşmüş. Esir düşen Osmanlı askerlerinin 150 bine yakını İngilizler tarafından, sömürge ülkelerinde ki esir kamplarında toplanmış ve zorla çalıştırılmış. Bugün bu esir kampları ile ilgili yeni yeni belgeler çıkyor. Birinci Cihan Harninde çok sayıda İngiliz askerleri de savaşlarda ölmüş. Birinci Cihan Harbinin dışında ilk Osmanlı İngiliz savaşı 1807 yılında gerçekleşmiş. Şimdi kısaca bu savaş ile bilgileri sizlerle paylaşalım.
İlk Osmanlı-İngiliz Savaşı
Osmanlılarla-İngilizler arasında değişik adlarla birçok savaş yapıldı. Ancak tarihe özel olarak Osmanlı – Büyük Britanya Savaşı, veya Osmanlı – İngiliz Savaşı, 1807 – 1809 yılları arasında gerçekleşti, Bu savaş Napolyon Savaşları’nın bir parçasıdır.
Savaş öncesi Osmanlı Büyükelçisi olan Horace Sébastiani, Fransa Cumhuriyeti’nin Sırbistan’da çıkan isyanı bastırmaya yardım etmesi karşılığında, Osmanlı’nın boğazları Fransız gemilerin açarak, Rusya İmparatorluğu’na savaş açmasını teklif etti. Bunun üzerine Osmanlılar Ruslara savaş ilan etti. Bunu duyan Büyük Britanya hükümeti, Osmanlılar’ın Horace Sébastiani’yi sınırdışı etmesi, Tuna Prensliği’ni Ruslara vermesi ve Fransızlara savaş ilan etmesi için ultimatom verdi. Osmanlılar ultimatoma kulak asmadı.
Bunun üzerine Büyük Britanya, Osmanlılara savaş ilan etti. 1807 yılında Büyük Britanya, Çanakkale Operasyonu’na başladı. 19 Şubat 1807’de, Sör John Duckworth komutası altında Britanya Donanması, Çanakkale’yi ve Gelibolu’yu işgal etti. Bunu takiben Büyük Britanya, İstanbul’a ilerlemeye başladı. Marmara Denizi’nde Osmanlı Donanması’nı yendi. Donanma, İstanbul Boğazı’na varınca, buradaki sert savunmayla karşılaştı. Dolayısıyla, ağır kayıplar vererek geri çekildi.
Operasyonun başarısızlığı nedeniyle, Büyük Britanya hükümeti İskenderiye Operasyonu yapılmasına karar verdi. 16 Mart’ta, İskenderiye’ye çıkarma yapıldı. Ancak burada Kavalalı Mehmet Ali Paşa’nın güçlü savunması, Büyük Britanya’ya ağır kayıp verdirtti. Dolayısıyla, Büyük Britanya buradan da geri çekildi.
Savaş sırasında, Osmanlılar Fransızlardan az miktarda yardım alabilmişti. O yüzden de, 1809 yılında Kale-i Sultaniye Antlaşması’yla savaşı sonlandırdı.( Kaynak: Vikipedia asnsiklopedisi)
BÜYÜK TARİHÇİ YILMAZ ÖZTUNA’NIN TARİH ANSİKLOPEDİSİ’NDEN İNGİLTERE İLGİLİ TARİHİ BİLGİLER…
Osmanlı-İngiliz ilişkileri ilgili birçok ansiklopedik bilgi var. Biz İngiltere ile çekimlerimizde merhum Yılmaz Öztuna’nın tarihi ansiklopedisindeki bilgilerden yararlandık. Bu bilgiler ile yaptığımız derlemeyi aşağıda sizlerle paylaşarak belgesel çekimlerimize İngiltere’de devam ediyoruz.
İNGİLTERE (BÜYÜK BRİTANYA)…
Avrupa’da bir büyük devlet.
-6 devletten oluşan bir federasyon ve tam adı: Büyük Britanya ve Kuzey İrlanda Birleşik Krallığı,
– Kısaca Birleşik Krallık’tır. (United Knigdom of Great Britain and Northern İreland)
– İngiltere, bu devletin adı olarak çok yaygındır.
– Asıl İngiltere ise, federasyonun büyük ülkesi olan ülkedir.
Başkent: Londra( London)
Resmi Dili: İngilizce,
NATO VE OECO üyesi ve Commen wealth denen Britanya Milletler Topluluğunun lideridir.
Hürriyetçi demokrasi ile yönetilen meşruti krallıktır.
Orta Çağ’dan beri büyük devletler arasındadır.
Bugün ayrıca sömürge elinde, Avrupa dışı 5 kıtada topraklar tutmaktadır.
İngiltere hükümdarı, Common Wealth’ın başkanı olmaktan başka İngiltere dışında 16 devletin de hükümdarı sayılmaktadır.
Stratejik kuvvetlere sahip 5 dünya devletlerinden biridir.
Devlet, Büyük Britanya adası ile İrlanda adasının bir kısmı üzerinde kurulmuştur. Batı Avrupa’nın kuzey kesimindedir.
İngilizler derken… gerçekten Anglo- Saksonlar kastedilir.
Anglo Saksonlar üç kavimden oluşur: İngilizler, İskoçlar ve Galliler. Bugün hepsi İngilizce konuşurlar; daha doğrusu İngilizler, diğer ikisine dillerini kabul ettirmişlerdir.
Birleşik krallıkta olduğu gibi ABD, Kanada, Avustralya, Yeni Zelenda, kısmen Güney Afrika,
Anglo- Sakson devletleridir ve İngilizce konuşurlar. Bu tablo da son iki asrın eseridir. Latince’nin başaramadığını İngilizce gerçekleştirmiştir.
Büyük Britanya ve İrlanda adalarının, ilk halkları Kelt kabileleridir.
Bilhassa İngiltere’de Brötonlar ve İskoçya’da Piktler, Kelt kabileleri olarak bu adalarda devlet kurmaksızın yaşamışlardır.
Keltler de adaların yerlisi olmayıp kıtadan göçen Arilerdir.
M.Ö. I. Asırda Roma istilası başlamış, bu suretle adaya Latin nüfus da girmiştir.
VI. asırda iki Germen kavmi, Saksonya’dan Saksonlar ve Şleşvig’den Angller adyı istila etmişler, Keltlik izlerini silmeye başlamışlardır. Bu iki kavim Germen lehçeleri konuşmaktadırlar veAnglo-Sakson diye anılan oluşmayı sağlamışlardır.
– 1071 arasında Danimarka, İngiltere’yi ele geçirmiş ve miktar Dan nüfusu da adaya yerleşmiştir ki, onlar da bir Germen kavmidir.
– 1066’da Norman istilası dene mühim hadise olmuştur. Bir Germen kavmi olan Normanlar, bu sırada Fransızca konuşuyorlardı ve Kuzey Fransa’da Normandiy’a’dan geliyorlardı.
– Bu suretle Fransızca bir kaç asır, İngiltere’nin resmi dili olmuş ve bugün de İngilizce’de kullanılan binlerce kelime dile girmiş ve daha çıkmamıştır.
– Bu suretle Angl+ Sakson+Dan+Norman adlı Germen kavimleri ile (bu sonuncusu bir Latin dili olan Fransızca konuşan Germenler), bir mikdar Latin ve ülkenin en eski halkı olan Keltler(Brötonlar) karışmış, Anglo- Sakson kavmi doğmuştur. Gerçek Anglo Saksonlar aslında sadece İngilizlerdir.
– İskoçlar, İrler (İrlandalılar) ve Galliler, o derecede Germen kanı almadıkları için, Keltiklerini muhafaza etmişlerdir. Hiç bir zaman fazla Germen kanı almamışlar, fakat siyasi faktörler neticesinde İngiliz dilini kabul etmişlerdir.
– Hala küçük gruplarca konuşulan Galce (Kimri dili), Monsk dili( Man adasında) Ers dili (İskoçya’da ve İrce gibi Kelt dilleri , İngilizce’ye mukavemet edememişlerdir.
– Bu suretle önce Galliler, sonra İskoçlar ve İrler, dil bakımından İngilizleşmişlerdir.
– İrler’i tamamen bu akıbetten koruyan mezhep bakımından Anglo- Saksonlar’dan ayrı olmaları (Katolik) kadar, başka bir adada yaşamalarıdır.
– Birleşik Krallık: Bu adı taşıyan devlet şu federe birimlerden oluşur:
1- İngiltere Krallığı
2- Galler (Wales) Krallığı
3- İskoçya krallığı
4- Man Adası
5- Channel (Angol Nmorman) Adaları,
-Avrupa İngiltere’sinde buna Cebeli Tarık’ı eklemek gerekir.Cebel-i tarık boğazı İngiltere toprağıdır.
-Bugün de(1981) İngiltere, Avrupa dışı bazı toprakları elinde tutmaktadır. İstikla verilmesi kesinleşen Brunei dışında bunların toplamı 25.063km2’dir.
-Avrupa dışındaki 5 kıtada da bugün İngiliz toprakları vardır.
İngiltere hükümdarı bugün de, Büyük Britanya dışında 15 devletin hükümdarı kabul edilir. Bu 15 devlet “genel vali” denen devlet başkanlarınca temsil edilir.
-Küçük Anglo Sakson Krallıkları 815’te 7 Krallık İngiltere Krallığı şeklinde birleşmiştir. İngiltere ye Hıristiyanlık VI. Asırda tamamen yerleşmiştir.
Fransız asıllı İngiltere Kralı Arslan Yürekli Richard, 3. Haçlı seferinde baş çekmiş ve Filistin’de Salahaddin Eyyubi ile savaşmış, Kıbrıs’ı Bizans’tan almıştır.
– O Doğu’da iken naib olan kardeşi John kral olunca Magna Carta’yı yayınlayarak kralın soyluların ve halkın haklarını çizmiş ve bir bakıma demokrasinin temellerini atmıştır.
– Büyük Britanya adasında 34 kontluğa ayrılmış İngiltere Krallığına, magna Carta’nın yayınlandığı yıllarda (1215), ayrı bir Kelt devleti olarak yaşayan Galler prensliğiydi ilhak edildi.( 1282)
– 844’te kurulan bu devlet 438 yıl yaşamış ve 19 prens tahta çıkmıştır. Adanın kuzeyinde İskoçya krallığı ise IX. Asır ortalarında kurulmuş, 1603’e kadar yaşamıştır.
– 5 asır Roma İmparatorluğu’nun eyaleti olan İngiltere (M.Ö. 57-M.S. 450), bu çağda yeterli Latin tesiri alamadığı halde…
TARİH BOYU OSMANLI İNGİLİZ İLİŞKİLERİ
– XVI. Asırda Osmanlı Devleti İspanya’ya yutulmaması için İngilter’yi destekledi.
– XVII. Asır boyunca Türk korsanları İngiltere ve İrlanda’ya pek çok sefer yaptılar ve Bristol Limanı ağzında Lund Adası’nı çeyrek asırdan fazla deniz üssü olarak işgal ettiler.
– İngiliz donanması henüz Türk Atlantik filosunu kendi karasularından söküp atacak çizgiye gelememişti.
– Buradan kalkan Türkler Amerika sahilllerine de akınlar yaptılar.
– XVIII. Asırda münasebetler dostça idi.
– XVI. Asır sonlarından itibaren İngiltere İstanbul’da bir büyükelçi ile temsil ediliyordu.
– Türk daimi büyükelçiliği ise Londra’da ancak 1793’te kuruldu (İlk Büyükelçi Yusuf Agâh Efendi, 1793-7).
– 1800’de Fransızlar’dan Malta’yı alan İngilizler, Akdeniz’e sokuldular.
– 1802’de Bab-ı Ali İngiliz gemilerin Karadenize girme izni verdi.
– 1907’de İngiltere’ye harp ilan edildi. Bu suretle 1396 Niğbolu Muharebesinden beri ilk defa olarak Türkiye ile İngiltere resmen savaştı. Ancak bu geçiçi oldu.
– 1880’e kadar bütün XIX. asır boyunca İngiltere Umumiyetle Osmanlı İmparatorluğu’nu destekledi.
– Bu politikayı William Pitt, Avam Kamarasında: “Türk İmparatorluğu’nun bütünlüğünün İngiltere’yi ilgilendirmediğini iddia eden milletvekili ile münakaşa bile etmem” cümlesiyle açmıştır. Bu politikanın sebepleri kısaca şöyledir:
– Osmanlı İmparatorluğu’nun toprak kaybekmesinden Rusya ile Fransa faydalanacaklar ve İngiltere’nin can damarı olan Hindistan yolu üzerindeki Türk ülkeleri bu iki rakip sömürgeci devlete geçecekti.
– Bununla berarebr İngiltere, Yunan İhtilalilini desteklemiş ve Navarin’de Türk donanmasının yakılmasına Fransız ve Rus donanmalarıyla birlikte katılmıştır. (1827)
– Bunun üzerine Bab-ı Ali Yunan Krallığının kurulmasına razı olmak zorunda kalmıştır.
– 1853’te Kırım Savaşı başlayınca İngiltere Rusya’nın karşısında tek başına kalan Türkiye’nin durumundan telaşlanmış ve Reşid Paşa’nın mahirane manevralarıla Türkiye’nin yanında savaşa girmiştir.
– Bunun sonunda 1856 Paris Antlaşması, Türk İmparatorluğunun sınırlarını kegalet altına almıştır.
– Daha önce Mehmet Ali Paşa isyanında ondan önce Napoleon’un Mısır’ı istilasında İngiltere Mısır’ın Osmanlı Devletine dönmesinde yardımcı olmuştur. Mısır’ı koparmak isteyen Fransa ile arası açılmıştır.
– Süveyş Kanalı’nı Fransızlar açmış, fakat sonunda kanalın hisse senetlerini İngiltere satın almıştır.
– 1877-78 Rus-Türk savaşında Türkiye’yi yalnız bırakmakla beraber II. Abdulhamit’in de mahirane politikası ile İngiltere, Rusya’nın Osmanlıyı Balkanlardan söküp atmasına izin engellemiştir.
– 1878 Berlin Antlaşmasındaki hizmetleri karşılığı kendisine Kıbrıs adası kiralanmıştır.
– Daha önce 1839’da Aden İskelesini de işgal eden İngiltere, bu suretle belli başlı deniz duraklarını ele geçirmeye devam etmiştir.
– Buna karşılık, İngiliz dostu olmayan Abdülaziz’in tahttan indirilmesini hazırlayan darbeyi düzenleyenler, yalnız İngiltere’nin muvafakatını almışlardır.(1876)
– İngiltere aynı tarzda bir oyunu Otuzbir Mart Vakası’nda II. Abdülhamit’e karşı da tekrarlamıştır.(1909)
– 1880’den itibaren Türk-İngiliz münasebetlerinini bozulduğu ve sonra hiçbir zaman düzelmediği söylenebilir.
– Liberal Başbakan (1868-74/1886+1892-4) Gladstone’un mutaassıb bir Türk ve İslam düşmanı olmasında bunun rolü vardır.
– Buna karşılık II. Abdülhamit (1876-1909) ihtiyatla da olsa gittikçe Almanya’ya yaklaşmıştır.
– Bu devirde Almanya’nın İngiltere’nin en büyük rakibi olması, Osmanlı Devleti ile arasını büsbütün açmıştır.
– Bundan sonra İngiltere,Rusya’yı bile geride bırakarak, Osmanlı saltanat ve hilafetinin en büyük düşmanı kesilmiştir.
– Zira kendisi Türkiye’den büyük tek islam devleti haline gelmiştir.
– Britanya İmparatorluğu’nda yaşayan müslümanların sayısı, Osmanlı imparatorluğundakileri geçiyordu.
– İngiliz sömürgesi islam ülkelerinin camilerinde de her Cuma günü padişah adına hutbe okunuyordu.
– Üstelik II. Abdülhamit, Hindistan ve İngiliz sömürgelerini ajanları ile doldurmuştu.
– Bu suretle İngiltere’de, ne şekilde olursa olsun Osmanoğulları’ndan islam halifeliğini alarak, ciddi bir askeri kuvvet teşkil eden tek Müslüman kavim olan Türklerin islam dünyasındaki ve müslümanlar sultasını kırmak fikri yerleşmiştir.
– Afrika’yı istila eden İngiliz sömürgeci, kaşif ve misyonerlerinin ancak Türk bayrağı açarak yerlilerin aralarına girebilmeleri de, İNGİLİZLER’e ağır gelmişti (aynı hileyi, daha XV. Asrın sonunda Vasco da Gama kullanmıştı.)
– 1882’de Mısırlı askeri işgali altın alan ve hi.in hukuki statüye dayanmaksızın, Osmanlı İmparatorluğu’nun bir parçası olmakta devam eden bu ülkeden askerini çekmiyor.
– Sudan’ı istila eden İngiltere, bu suretle tam manasıyla Türk İmparatorluğu ile karşı karşıya gelmiştir.
– 1914 sonunda Türkiye, İngiltere’ye karşı savaşa girince, Mısır, Sudan ve Kıbrıs’ı ilhak ederek Osmanlı İmparatorluğu ile ilgilerini kesmiştir.
– Gene bu yıllarda Güney Arabistan ve Basra Körfezi’nin Osmanlı tebaası şeyhlerini parayla kandırırak, yavaş yavaş kendine bağlamıştır.
– Bu suretle Osmanlı Türkiyesini geniş ölçüde kemirmiştir.
– Osmanlı’nın gittikçe daha fazla Almanya ve Avursturya- Macaristan’la ticari münasebetlerini genişletmesi de, İngiliz ticaretine ağır darbeler vurmuştur.
– Aynı devirde Afganistan’ı da dışarıya karşı tecrit edip nüfuzu altına almıştır. Öyle ki 1914’te Cihan Savaşı başlarken yeryüzünde İstiklal sahibi sadece 3 müslüman devlet (Türkiye, İran, Afganistan) kalmıştı ve sonuncusu sayılmasa da olurdu.
– Keza Asya’da da müstakil devlet olarak sadece Türkiye, Japonya, İran, Afganistan, Çin ve Siyam kalmıştı.
– Afrika’da da yalnız iki müstakil devlet vardı.( Habeşistan ve Liberya)
– İngiltere, Güney Afrika’daki Flaman yani Avrupalı devletlere bile müsamaha edememiş, asrın başında çok kanlı Boer savaşlarından sonra bu devletleri (Transval ve Oranj) ilhak etmişti. Öylesine bir yağma furyası idi ki, 1918’de doruk noktasına ulaşmıştır.
1. CİHAN SAVAŞI’INDA TÜRK –İNGİLİZ DÜŞMANLIĞI
Zaten Türk Batılılaşma hareketi kültür ve edebiyatta Fransızca’ya dayanıyordu. Tanzimat devlet ve fikir adamlarının en büyük kısmı Fransızca bildikleri, sonraları Almanca da yayıldığı halde, İngilizce bilenler azdı, bilhassa Türk deniz subayları bu dili öğreniyorlardı. İngiliz edebiyatından ancak Shekespeare’in Türk edebiyatına tesiri olduğu söylenebilir. Kültür alışında Anglo- Sakson tesiri Türkiye’de asgari idi. I.CİHAN SAVAŞI VE SONRASINDA İNGİLTERE, AMANSIZ TÜRK DÜŞMANI OLAN BAŞBAKANI LOYD GEORGE’un da tesiriyle, Türkiye ve Türkler ne derece kötü emelleri olduğunu açığa vurdu.
Bu savaşta Britanya İmparatorluğu 750.000 ölü, 1.500.000 yaralı verdi ve 8 milyar altın harcadı.
Lloyd Georg’un söylediğine göre bu kayıpların yarıdan fazlası Türklerin yani Osmanlı devletinin yüzünden oldu. Zira Çanakkale düşürülemediği için savaş 2 yıl daha, yani yarı yarıya uzadı. Savaş içinde İrlanda’da çıkan ihtilali İngilizler, büyük şiddetle bastırdılar.
Buna rağmen 1921’de İrlanda’ya büyük ölçüde otonomi tanımaya mecbur oldular.
Türklerin İzmir’e girmesi ve Yunan ordusunun Anadolu’da imhası üzerine de Llyod Georg istifa etti.
Diğer taraftan Hindistan’da, Türk milli mücadesi için büyük hareketler oldu. Bir çok Hindistan eyaletinde İngilizler büyük müşkillere uğradılar. Bazılarında çok kan döktüler. Fakat Hindistan istiklalini II. Cihan Savaşı’na geciktirmeye muvaffak oldular. Ama 1922’de Mısır’a, 1927’de Irak’a, 1931’de 4 dominyonuna ( Kanada, Güney Amerika, Avustralya, Yeni Zelenda), İstiklal tanımaya mecbur kaldı. Fakat hiçbiriyle girift münasebetlerini kesmedi.
Bu suretle 1919’a doğru doruk noktasına ulaşan Britanya Cihan Devleti’nin tarih kanunlarına da uygun olarak, hemen doruk noktasından itibaren dağılmaya başladığı görülmektedir.
1925’te Musul Meselesi’nde Türkiyeye büyük bir oyun oynadı.
Hitlerin iktidarını ve Almanya’nın gelişmesini önleyemedi. I. Cihan Savaşı’nda yaptığı haksızlıkların faturalarını birer ikişer ödemek durumunda kaldı.
II. CİHAN SAVAŞI VE SONRASI
II. Cihan Savaşı, Fransa derecesinde olmamakla beraber, İngiltere’yi hazırlıksız yakalamıştı.
Churchill, nadir görülen bir azim, enerji ve akıllılıkla savaşı yönetti. Ancak gerek artık dünyanın birinci devleti olmaktan çıkmış bir Britanya İmpataroluğunu yönetmesi, gerek müfrit Alman düşmanlığı, gerek İngiltere’yi kurtardığı için minnetttar olduğu müttefiki Roosevelt’e gerekli şekilde, tesir edememesi, savaşın sonunda adil ve makul bir dünyanın oluşmasını engelledi.
İngiliz milleti, tarihinin en sert ve tehlikeli savaşını kazanan Churchill’i 1945 seçimlerinde düşürerek, İşçi Partisine oy verdi. ( Kaynak: Yılmaz Öztuna Tarih Ansiklopedisi)
DEVR-İ ALEM LONDRA ANADOLU KÜLTÜRLERİ FESTİVALİN’DE
Festivaller, toplantılar ve konferanslar kültürümüzün en önemli unsurlarıdır. İstanbul’un Fethi ve Fatih Sultan Mehmed Han’ı anmak üzere gittiğimiz Londra’da bizi en çok Anadolu kültürleri festivali etkiledi. Hergün büyük bir parkta düzenlenen festivalde Türk-İslam geleneği ve birçok değerlerimiz tanıtılıyor. Bufestivalarden birini sizler adına takip ediyor, ekrana getiritoruz.
İngiltere’de Türk İslam medeniyeti ile ilgili araştırmalarımıza devam ediyoruz. Devr-i Alem Belgesel yayıncılık kameralarını şimdi’ de İngiltere’nin başkenti Londra’da her yıl düzenlenen ve geleneksel hale gelen Anadolu Kültür Festivaline çeviriyoruz. Her yıl Haziran ayında Londra’ nın merkezinde büyük bir park’da organize edilen Festival Binlerce Türk, Müslüman ve İngiliz in büyük ilgi ile gezdiği Anadolu Kültürleri Festivalin açılış kurdelasını İngiliz Lordlar kamarası Üyesi Barones Meral Ece, Muhafazakar Parti Enfield Milletvekili Nick de Bois, Türkiye’nin Londra Büyükelçisi Ünal Çeviköz ve KKTC Londra Temsilcisi Oya Tuncalı birlikte kesti.
Bursa Belediyesi Mehter takımının yürüyüş ve konseriyle başlayan Anadolu Yaz Kültür Festivali’nin açılışına İngiliz Lordlar Kamarası üyeleri ve milletvekilleri, Türkiye’den AK Parti İstanbul Milletvekili Gülay Dalyan, Türkiye’nin Londra Büyükelçisi Ünal Çeviköz, KKTC Londra Temsilcisi Oya Tuncalı, Türkiye’nin Londra Başkonsolosu Ahmet Demirok, Tanıtma Fonu ve Yurtdışındaki Türkler ve Kardeş Topluluklar başkanlığı yetkilileri katıldı.
İngiltere’nin başkenti Londra’da kurulan Süleymaniye Kültür Merkezi ile Anadolu Toplum Derneği tarafından ortaklaşa düzenlenen festivalde 40 farklı çadırda Anadolu kültürünü tanıtan etkinliklere yer verildi.. Bursa Mehter Takımı ve Konya Mevlana Sema Grubu’nun ilk günkü gösterileri büyük ilgi gördü.
Açılışa katılan konuklar, festivalin farklı toplumları bir araya getirdiğini belirterek, katkıda bulunanlara teşekkür ettiler.
Geleneksel hale gelen festivalde yağlı güreş turnuvaları ve Karagöz ile Hacivat gösterileri de düzenlenecek. Festivalin ikinci günü yapılacak güreş turnuvasında Londra Güreş Ağası seçildi.
İngiltere’de yaşayan bir çok Türk Aile çocuklarıyla birlikte eğlenme ve piknik yapma imkânı sunulan festivalde, kuzu çevirme ve kebap standları yer aldı, Anadolu mutfağının farklı lezzetleri çadırlarda ziyaretçilerin damak zevkine sunuldu. ‘Emine Beder’le Yemek Yarışması’nda bu yıl da hanımların leziz yemek ve tatlıları yarıştı.
Festivalde ayrıca sanatçılar tarafından geleneksel saray sanatları, el sanatları ve Anadolu’nun farklı yörelerine has sanat gösterileri, atölye çalışmaları da gerçekleştirildi.