OHAL döneminde çıkarılan 676 sayılı KHK ile devlet memurluğu için aranan şartlara hakkında güvenlik soruşturması yapılmış olması da eklendi. Güvenlik soruşturmasından geçemeyenlere, haklarında başka bir karar olmasa bile 'bir şeylerle bağlantısı olabilir' diye özel sektörde de iş verilmiyor. BBC Türkçe'den Fundanur Öztürk bu kişilerin durumunu araştırdı.
OHAL'de güvenlik soruşturmasından geçemeyenler: Neden reddedildiğime dair hiçbir fikrim yok
15 Temmuz sonrasında ilan edilen Olağanüstü hal (OHAL)ile şu ana dek güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan 1000'den fazla doktor ve 300'ün üzerinde öğretmen var.
Çok tartışılan 676 sayılı Kanun Hükmünde Kararname (KHK) ile devlet memurluğuna alınacaklarda aranan şartlara "Güvenlik soruşturması ve/veya arşiv araştırması yapılmış olmak" ibaresi dahil edilmişti.
Soruşturmadan geçemeyenler kaygılı; neden geçemedikleriyle ilgili bir açıklama alamamaktan şikayetçiler ve bu kararın diğer iş başvurularına engel olmasından korkuyorlar....
Memur adaylığı sürecinde hakkında yürütülen güvenlik soruşturması olumsuz sonuçlanan genç bir hemşire, şunları paylaşıyor:
"Güvenlik soruşturmasından ret aldığımdan beri uyku yüzü görmeden, şehir şehir dolaşıp iş başvurusunda bulunuyorum. Fakat başvurduğum özel hastanelerde, 'Kesin bir şeyle bağlantın var ki; memur olamadın' ithamıyla karşılaşıyorum."
Çok sayıda kişi bu hemşireyle aynı durumu yaşamaya devam ediyor.
Her bakanlık bünyesine katacağı yeni memur adayları hakkında ilk önce ilgili istihbarat birimlerinden güvenlik soruşturması talep ettikten sonra atama gerçekleştiriyor.
Güvenlik soruşturmasının olumsuz sonuçlanması halinde kişiler, hangi değerlendirmeler sonucu memuriyete uygun olmadıkları bilgisini öğrenemiyor...
Memur-Sen Başkanvekili Mehmet Memiş, güvenlik soruşturmalarının titizlikle ilerlediğini ve bu soruşturmaların kamuda çalışacak personel profili için çok önemli olduğunu paylaşıyor.
İçişleri Bakanlığı ise, "Güvenlik soruşturması kriterleri gizli bir yöntem olduğu için bilgisinin verilmesi uygun görülmemiştir" diyor.
Sağlık Bakanlığı tarafından genç hemşireye gönderilen mektupta şu ifadeler var:
"KPSS-2017/5 sonucuna göre yerleştiğiniz sözleşmeli personel pozisyonuna, 657 sayılı Devlet Memurları Kanunu'nun 48'inci maddesinin birinci fıkrasının A bendindeki atama şartlarını taşımadığınız anlaşıldığından, atamanız yapılamamıştır."
BBC Türkçe'ye konuşan bir başka hemşire de, "neden memuriyete uygun olmadığıma dair hiçbir bilgim yok" diyor ve ekliyor:
"Ne devam eden bir mahkemem, ne de bir kere emniyete gidip ifade vermişliğim var. Bize gelen yazıda hiçbir gerekçe yazmıyor. Açıkçası neden ret aldığımı öğrenmek için avukat tutacak maddi durumum da yok."
Aynı durumdaki kişilerin çoğu gibi bu hemşire de, OHAL'de kamudan ve meslekten ihraç edilen ve sayısı 100 binlerle tarif edilen kişinin mahalle baskısına neden olduğunu anlatıyor:
"Memur olamadığınız için insanlar size farklı gözle bakmaya başlıyor. 'İlla ki bir şey vardır ki elemişlerdir' diyorlar. Tek bildiğim, 25 yaşındayım ve ortada 25 yıllık bir emeğim var."
"KPSS sınavına çalıştığım dönemde bir ay boyunca üniversitenin kütüphanesinde yattım. Şimdi bunların hepsini hiçe sayıyorlar. 'Ne için' diye soruyorsunuz, cevap yok."
Aylar süren beklemenin ardından güvenlik soruşturması olumsuz gelen meslek grupları arasında doktorlar da var.
Türk Tabipler Birliği Merkez Konseyi Başkanı Prof. Dr. Raşit Tükel'e göre, doktorların güvenlik soruşturması nedeniyle mesleğe hiç başlayamaması, ihraç edilmekten daha olumsuz sonuçlara neden oluyor:
"Kamuda iki yıl mecburi hizmet yapılmadığı zaman, herhangi bir özel kuruluşta dahi hekimlik yapmanız mümkün değil. Altı senelik zor bir eğitimi tamamlamış ve hekim olmuş bir kişiye bir anda mesleğini hiçbir zaman ve hiçbir yerde yapamayacağı söyleniyor. Bu açıdan ihraç edilmekten daha olumsuz bir durum oluşturuyor."
"Eğer görevine başlamasını engelleyecek herhangi bir cezası yoksa, mesleğini yapmasıyla güvenlik soruşturmasının bu anlamda bir ilişkisi yok. Öte yandan güvenlik soruşturması olumsuz gelen birçok hekimin de gizlilik derecesi olan bir yerde çalışmayacağını biliyoruz. Yanlışla başlayan bu süreç, yeni yanlışlar doğuruyor."
Memur-Sen'den Memiş’e göre, güvenlik soruşturmalarını gerekli ve adil:
"Hem FETÖ hem de PKK terör örgütüyle bağlantısı olan ve devlete zarar vereceğine inanılan insanların kamuya atanmaması için yapılan güvenlik soruşturmalarını doğru buluyor ve önemsiyoruz.
"Devletimiz tamamen keyfiyetle, kendisine iş olsun diye bunları yapmaz. İstihbarat kaynakları var ve bu kaynaklardan edindiği bilgileri titizlikle irdeliyor. İnsanları haksızlığa uğratmamak için bir kez araştırdığını birkaç kez daha gözden geçiriyor ve süreç bu yüzden uzun sürüyor."