Ahmet Hamdi Tanpınar Türk edebiyatının en değerli isimleri arasında yer almaktadır. Bu yazımızda Ahmet Hamdi Tanpınar kimdir? sorusuna yanıt vereceğimiz gibi ünlü yazarın hayatı, şiir ve sanat anlayışı üzerine de bilgilere değineceğiz.
Ahmet Hamdi Tanpınar Kimdir?
Ahmet Hamdi Tanpınar 23 Haziran 1901’de İstanbul’da doğmuştur. Babasının adı Hüseyin Fikri Efendi ‘dir. Babasının işi vesilesiyle birçok yer gezmiştir. Müzik ve resme ilgi duymasına rağmen Yahya Kemal Beyatlı ile tanışınca kendisini edebiyata vermiştir. Yahya Kemal Beyatlı onun öğretmenidir ve divan şiirine eğilimi,bilgisi çok sevdiği ve saydığı hocası sayesinde gelişmiştir.
Ahmet Hamdi Tanpınar edebiyat fakültesini bitirdikten sonra ülkenin çeşitli yerinde öğretmenlik yapmaya başlar. Erzurum, Ankara ve Konya onun için önemli şehirlerden biridir. Öğretmenliği sadece edebiyat üzerine şekillenmemiştir. Sanat tarihi ve estetik derslerini de Güzel sanatlar Akademisi’nde vermiştir. Daha sonra İstanbul Edebiyat Fakültesi’nde profesör olarak çalışmıştır. Ama sonraları görevinden istifa etmiş ve siyasete atılmıştır. Maraş milletvekili olarak görevini sürdürmüştür.
Kısa süre sonra beklediğini bulamayan Ahmet Hamdi öğretmenlik hayatına devam etmiştir ve İstanbul Üniversitesi Edebiyat Fakültesi’nde görevinin başındayken hakkın rahmetine kavuşmuştur. Hayatı hakkında önemli kısımları tuttuğu günlükten öğreniyoruz. En büyük korkusu eserlerini tamamlayamadan ölmektir. Ama ne yazık ki Aydaki Kadın adlı eseri ölümünden sonra basılmıştır.
Ahmet Hamdi Tanpınar’ın Şiir ve Sanat Anlayışı
Ahmet Hamdi çok yönlü bir yazar olarak bilinir. Sadece roman değil öykü, makale, deneme, araştırma ve şiir türünde eserler verip edebiyat dünyasına damgasını vurmuştur. Şiirlerini Ahmet Haşim ve Yahya Kemal Beyatlı’dan etkilenerek yazmıştır. Bu iki şair Ahmet Hamdi’nin hayatında büyük önem taşır. Daha sonra yazar, Fransız sembolistlerden etkilenmiştir. Özellikle de Boudelaire yazarlık hayatında onun için önemli bir yer kaplamaktadır. Tanpınar için şairlik oldukça önem taşır. En titiz davrandığı edebi türdür ve hocasına benzeyip taklitçi durmamak adına çok titiz davranmıştır. İlk şiirlerini hece ölçüsü ile yazmış olsa da sonraları serbest ölçünün rüzgarına kapılmıştır.
Ahmet Hamdi Tanpınar için şiirde ahenk her şeydir. Çünkü bu ahenk aynı zamanda müzikaliteyi (musiki) şiire sokmak demektir (Tıpkı Ahmet Haşim ve Yahya Kemal gibi). Müzik, hayatının her döneminde yer almıştır sanatçımızın. Tutkunu olduğu Bethoven ‘dan anlıyoruz onun için müzik ne demektir. İşte sevdiği bu sanat dalını edebiyata harmanlamıştır. Ayrıca Ahmet Hamdi Tanpınar’ın eserlerinde bazı motifler göze çarpmaktadır. Rüya, bilinçaltı geçmişe dönme isteği, eşik, musiki ve zaman kavramı. Her eserlerinde bu motifleri bulmak büyük bir olasılıktır.
Romanlarında ise konu daha çok geçmişe özlem ve mutluluğu bulma çabalarıdır ve mutlaka bir çatışma görülür. Bu çatışmaların ve arada kalmışlığın doğurduğu bireysel bunalım ve psikoloji üzerinde durur sanatçı.
Eserleri yapmacıklıktan uzak samimi ve içtendir. Her bir kelimenin yeri hesaplıdır.
Bunların yanında edebiyat tarihi alanında da adından çok söz ettirecek bir eser yazar:19. Asır Türk Edebiyatı Tarihi.
Eserleri
Mahur Beste
Huzur
Saatleri Ayarlama Enstitüsü
Sahnenin Dışındakiler
Aydaki Kadın
Abdullah Efendi’nin Rüyaları
Beş şehir
Edebiyat tarihinin en önemli yazarlarından biri olan Ahmet Hamdi Tanpınar hakkında bilgi verdiğimiz bu yazımızın ardından Rıfat Ilgaz içeriğimizi de okumak isteyebilirsiniz.