Ayet-el Kürsi Kur’an-ı Kerim ayetlerinin şahıdır. Bu ayeti kerimenin hem ayetlerin şahı olmasından dolayı hem de tevhid akidesini esaslı bir şekilde işlemesinden dolayı tefsiri de oldukça önemlidir. Ayet-el Kürsi tefsiri yapan âlimlerin çoğu bu ayeti kerime üzerinde özellikle durmuş ve Ayet-el Kürsi’yi özenli bir şekilde açıklamışlardır.
Ayet-el Kürsi Tefsiri
- Allahu la ilahe illa
O öyle bir Allah’tır ki O’ndan başka ilah yoktur. Bu ayeti kerimede başka dinlerde ve inançlarda yer alan Tanrı düşüncesinin aksine tamamen bir olan ve eşi benzeri olmayan bir Allah düşüncesi vardır. İslam düşüncesinin temeli olan Allah kavramı bütün yanlış anlayışları düzelten ve gerçek tanrı düşüncesini anlatan niteliktedir. Allah tek ve bir olan ibadet edilmeye layık olan tanrıdır.
- Hüvel hayyul kayyum
O diri olandır yani hayydır. Burada insanların canlı olmayan bir varlığa taparak nasıl büyük bir yanlış içerisine girdikleri anlatılmaktadır. Hayy yani diri olmayan bir yaratıcı hiçbir şeyi yaratma kudretine sahip değildir. Ancak Allahu Teâlâ diri olma özelliği ile hem var olan bir tanrı hem de diğer canlıları yaratabilecek bir tanrı olma özelliğini kendisinde taşımaktadır.
Hayy yani diri olan Allahu Teâlâ aynı zamanda kendi kendine yönetebilen, yöneten olan Kayyumdur. Allahu Teâlâ’nın yaratmış olduğu hiçbir canlı kendi kendini yönetemez. Ancak Allahu Teâlâ yönetici olmasından dolayı her şeyi yönetir. Ayrıca Allahu Teâlâ’nın yönetmiş olduğu hiçbir canlı da Allahu Teâlâ’ya dayanmadan var olamaz, yaşayamaz.
- Lâ te’huzühû sinetün ve lâ nevm
Kayyum sıfatı ile birlikte her şeyi yöneten olma vasfını kendisinde taşıyan Allahu Teâlâ’nın bu özelliğini pekiştirici olan ayetin devamı budur. Allahu Teâlâ madem yöneticidir. O zaman yönetenin sürekli uyanık kalması gerekir. Bu ayeti kerimede de Allahu Teâlâ’nın ne uyuduğu ne de uyukladığı söylenmektedir.
- Lehû mâ fis-semâvâti vemâ fil erd
Göklerde ve yerlerde olanların hepsi O’nundur. Bu ayeti kerimede mutlak bir gerçeklik vardır. Her şeyin sahibi olduğunu vurgulayan Allahu Teâlâ mülkün tek sahibidir. Bu özelliği nedeniyle Allah’a ortak koşmak mümkün değildir. Allah her zaman ve her yerde bir ve tektir.
- Menzellezî yeşfeu indehû illâ biiznihi.
O’nun izni olmaksızın kim şefaat edebilir? Bu ayeti kerimede Allahu Teâlâ ve O’nun yarattıklarının arasına kesin bir çizgi koyulmaktadır. Kul aciz ve Allahu Teâlâ’nın izni olmadan hiçbir şey yapamayacak kadar güçsüzdür. Ancak Allahu Teâlâ bütün yöneticilik ve tanrılık vasıfları ile birlikte izin verebilecek tek mercidir. Bu ayeti kerime insana durması gereken yeri bildirmektedir.
- Ya’lemü mâ beyne eydîhim vemâ halfehüm velâ yühîtûne bişey’in min ilmihî illâ bimâ şâe vesia kürsiyyühüssemâvâti vel erd.
İnsanların yapmış olduklarını, önlerinde ve arkalarında olanı ve olup biten her şeyi bilir. Onlar ise O’nun bilgisinin sadece istenilen kadarını kavrayabilirler. Bu ayete göre kulların önünde ve arkasında olanı yani önceden ve sonradan yaşayacaklarını bilen Allahu Teâlâ’dır. Bu nedenle Allahu Teâlâ kulları hakkında bilinmeyenleri dahi bilendir. Kulların içlerinden geçenleri dahi bilen Allahu Teâlâ aynı zamanda bu bilgiden istediği kadarını kullarına bildirmektedir. Yani kullar geçmişte yaşadıkları olayların görünen yüzlerini bildikleri gibi gelecekte yaşayacaklarını da sadece tahmin edebilirler. Bu ibareler Allahu Teâlâ’yı kulların ilminin kat kat üzerinde bir ile sahip olması ve her şeyi bilen olması sıfatı ile vasıflandırmaktadır. Allah’ın kürsüsü göklerdedir ve onu korumak, gözetlemek Allahu Teâlâ’ya zor gelmeyecektir. Burada kürsi kelimesi hem taht hem ilim hem kuvvet hem de saltanatı simgelemektedir. Allahu Teâlâ ise bütün arşın sahibi olarak bunların hepsine sahiptir. Bunların her birine sahip olmak ve arşı kontrol etmek ise Allah’a zor gelmez.
- Velâ yeûdühü hıfzuhumâ ve hüvel aliyyül azîm.
Allahu Teâlâ tek sahip olarak her şeyi korur ve gözetler. Bu O’na zor gelmez. Çünkü Allahu Teâlâ’nın gücü, kudreti, ilmi bütün bu şeylerden kat kat fazladır. Bu ayeti kerimede Allahu Teâlâ yüce ve ulu olan tek ilah olarak anlatılmıştır. Diğer ayetlerin tamamlayıcısı olan bu ayette Allahu Teâlâ’nın bütün gücü ve ihtişamı insanların kalplerine işlercesine anlatılmaktadır ve vicdanlara asıl büyük olan Allah’tır dedirtmektedir.
Kaynaklar
(1)Seyyid Kutub, Fi Zilali’l Kur’an
(2)Diyaet, Kur’an Yolu
(3)Celaleyn Tefsiri
(4)Elmalılı Hamdi Yazır, Hak Dini Kur’an Dili
(5)Sabuni, Safvetü’t Tefasir