1 Çankaya Üniversitesi-İİBF Bahar Yarıyılı Dr. Ahmet OZANSOY
2 Deflasyon nedir? Cari fiyat seviyesinde, toplam arzın toplam talepten fazla olmasından kaynaklanan istikrarsızlık durumuna deflasyon denir. Deflasyon dönemlerinde ekonomide duraklama başlar, fiyatlar ve istihdam düşer. Maliye politikasının doğuşu deflasyon dönemlerinde olmuştur. Deflasyon dönemlerinde fiyatların, yatırımların ve istihdamın düşmesine yol açan eksikliklerin tamamlanması yada giderilmesi yönünde politikalar uygulandığından bu politikalara telafi edici maliye politikaları denilmektedir.
3 Maliye politikası toplam talebi nasıl artırır? Telafi edici maliye politikaları ile sağlanan mali genişleme toplam talebi 2 şekilde artırır: 1- Vergilerin değişmeden kamu alımlarının artması Toplam talebi doğrudan artırır. 2- Vergilerin azaltılması ve transfer ödemelerinin artırılması Bu politikalar harcanabilir geliri artırmak yoluyla toplam talebi artırır.
4 Ekonomide toplam arz fazlası neden oluşur? 1- Kısa devreli (devri) dalgalanmalar Ekonominin yapısından kaynaklanan sürekli dalgalanmalardır. Üretim, milli gelir ve istihdam hacmi sürekli zikzak çizer. İktisadi devre refahtan başlar, daralma, çöküntü, canlanma safhasından geçerek tekrar refaha döner. 6 Refah 4 2 Canlanma Daralma 0 Çöküntü Kategori 1 Kategori 2 Kategori 3 Kategori 4
5 Kısa devreli (devri) dalgalanmalar Dalgalanmalar kapitalizmin doğasında olmakla birlikte, dalgalanmaların nedeni, ekonomik aktörlerin aldıkları kararlar ve davranışlarıdır. Müteşebbisler, üretim hacmini belirlerken gelecek hakkındaki beklentilerine göre hareket ederler. Gelecekte talebin yüksek olacağı ancak üretim maliyetlerinin de artmayacağı düşünülüyorsa beklenen kâr marjı yükseleceğinden üretim hacmi artacaktır. Aksi durumda üretim hacmi azalacaktır. Üretim hacminin artması ya da azalması talebe bağlı olduğundan, üretimi artıracak yatırım mallarına olan talep tüketim talebinden doğan türev bir taleptir. Refah devrelerinin sonuna doğru ekonomi tam istihdama yaklaşacağından, azalan verimler kanunu gereğince maliyetler artıp, kâr marjı düşmeye başlayacaktır. Bu durum daralma evresine geçişi başlatacaktır.
6 Fiyatlar İstihdam Kâr Marjı Fiyat azalışları bir noktada durur Toplam Yatırım Hacmi Gelecek hakkındaki bekleyiş olumluya döner Ücretler İstihdam Üretim Yatırım hacminin düşmesi nedeniyle biriken fonlar nedeniyle Faiz
7 Ekonomide toplam arz fazlası neden oluşur? 2- Üretimin fiziki hudutlarına ulaşılması (Olgun Ekonomiler Kuramı) Gelişmiş ekonomilerde gelir düzeyi yüksektir. Tüketim harcamaları belli bir düzeyden sonra artmayacağı için istihdam seviyesi yatırım harcamalarının miktarına bağlı olacaktır. Ancak yatırım harcamaları da bazı sebeplerle artırılamayabilir: a. Yatırım yapacak toprak kalmaması b. Üretimin, büyüme yoluyla artırılamaması c. Yeni doğal kaynakların bulunmaması d. Nüfus artışlarının durması e. Piyasadaki monopolcü firmaların üretim teknolojilerini yenilememeleri
8 Kamu harcamaları, ait olduğu dönem için bir talep unsuru olduğundan, kısa dönemde talep canlanması için etkili bir araçtır. Cari harcamalar doğrudan etkili Yatırım harcamaları doğrudan etkili Transfer harcamaları dolaylı etkili
9 Kısa dönemde, durgunluğun önlenmesi için yapılan harcamalarda yatırımlara ağırlık verilmesi daha tutarlıdır. Çünkü, canlanan talep enflasyonist etki yapar. Sonraki dönemlerde üretim artışlarını da beraberinde getirecek yatırımlara ağırlık verilmesi daha doğru olur.
10 Durgunlukla mücadelede uygulanan maliye politikası, iktisat politikası amaçları arasında fazlaca çatışma yaratmaz. Harcamalar Üretim ve Büyüme Sosyal transferler Gelir dağılımı adaletsizliği
11 Depresyonla Mücadelede Kamu Harcamaları Politikası Daralmadan Depresyona Geçiş Depresyondan Canlanmaya Geçiş
12 Daralmadan Depresyona Geçiş Girişimciler Tüketiciler Borçlarını öder, stoklarını azaltır, aşınan sermaye ve teçhizatlarını yenilemez. Tüketimlerini kısar, borçlarını öder, likiditelerini artırırlar. Daralma genişler, milli gelir düşer, işsizlik artar, bankalarda borç verilecek fonlar kredi talebi yetersizliği nedeniyle artar.
13 Telafi edici harcamaların, gelir akımında iddihara (yastık altına) giden sızmaları asgariye indirecek ve bu harcamaların milli geliri artırıcı etkilerini azamiye çıkaracak şekilde dizayn edilmesi gerekir. Bunun için yapılması gerekenler şunlardır:
14 1- Telafi edici harcamalar, açık bütçelerle (borçlanarak) finanse edilmelidir. Yapılan harcamalar, vergilerle finanse edilirse halkın elindeki para alınıp devletçe harcanmış demektir ve ekonominin bütünü açısından toplamda gerçek bir harcama artışı olmamış olur. Ancak atıl fonlar vergilendirilebilir. Zira böylece toplanan vergi marjinal tüketim eğilimi yüksek olan kesimlere aktarılarak ekonomiye kazandırılır. Ancak bu fonların çekilmesi, faiz oranını yükselterek yatırımlara engel olabilir.
15 2- Borçlanmalar, hususi harcamaları asgari düzeyde etkilemelidir. Devlet; özel şahıslara değil, bankalara borçlanmalıdır. Böylece kaydî para imkânı nedeniyle ödünç verilebilecek fonlarda bir daralma meydana gelmez. Para arzı artar. 3- Telafi edici harcamalar, girişimcileri gelecek hakkındaki bekleyişlerinde karamsarlığa düşürmemelidir. Devlet; özel şahıslara değil, bankalara borçlanmalıdır. Böylece kaydî para imkânı nedeniyle ödünç verilebilecek fonlarda bir daralma meydana gelmez. Para arzı artar.
16 4- Ekonomiye akıtılacak parasal akımlar yastık altına gitmemelidir. Kamu harcamalarının, toplumun düşük gelir gruplarının gelir ve harcamalarını artıracak şekilde yürütülmeleri gerekir. Bayındırlık harcamaları (karayolu, sulama tesisi, elektrik santrali vs.) yüksek finansman gerektirdiğinden tüketim ve yatırım harcamalarını önemli ölçüde artırır.
17 Depresyondan Canlanmaya Geçiş Depresyondan canlanmaya geçiş aşamasında, kamu harcamalarının yapılmasında dikkat edilmesi gereken hususlar şunlardır: 1- Telafi edici harcamaların boyutu, deflasyon boşluğunu giderici miktarla sınırlı olmalıdır. Canlanma aşamasının başında kamu harcamaları hemen kısılırsa, ekonomi tekrar depresyona düşebilir. İş alemindeki hava düzelinceye kadar kamu harcamaları devam etmelidir.
18 2- Kamu harcamaları, yavaş yavaş azaltılmalıdır. Canlanma oldukça, aynı oranda kamu harcamaları yavaş yavaş azaltılmalıdır. Ekonomi tam istihdama yaklaştıkça telafi edici harcamalardan kaçınılmalı, sadece zorunlu harcamalar yapılmalıdır. 3- Milli gelir ve istihdam düzeyini yükseltecek şekilde kamu harcamaları yapılmalıdır. Girişimcilerin beklentileri iyileştikçe artan tüketim ve yatırım harcamaları, çarpan ve hızlandıran prensibini harekete geçirerek iyileşmeyi hızlandırır.
19 4- İş çevresinde güven sağlanmalıdır. Güveni ölçmek hem zordur, hem de kişiden kişiye değişir. Mali ve teknik önlemlerin doğru olması güveni artırabilir ancak bazen izlenen politikanın doğruluğu ya da yanlışlığıyla ilgisi olmaksızın da değişebilir. Halk, izlenen politikaların ekonomik bakımdan faydalı ve zorunlu olduğunu bilmeli ve buna inanmalıdır.
20 Olgun ekonomilerde refah devresi, tam çalışmanın altında gerçekleşir ve kısa ömürlüdür. Depresyonlar ise sık tekerrür eder ve uzun sürer. Bu sebeple olgun ekonomilerde, refah dönemlerinde bile açık bütçe tercih edilir. Olgun ekonomilerde toplam talepteki yetersizlik, yatırımların tasarruflara göre azlığından ileri gelir. Bu nedenle tasarruf-yatırım dengesinin kurulması için; Yatırımlara göre fazla olan tasarruflar, tüketime yönlendirilebilir. Yatırım teşvikleri ile yatırım hacmi genişletilebilir. Hem tüketim hem de yatırım harcamaları artırılabilir. Her üçünde de amaç, atıl fonları aktifleştirmektir.
21 Fonlar aktif hale getirilirken; İş hayatındaki güven hissi sarsılmamalı Bütçe açıklarının, girişimcilerin gelecek hakkındaki bekleyişlerini olumsuzlaştırmasına izin verilmemeli. Kontrolsüz ve sınırsız olmamak kaydıyla, böyle ekonomilerde bütçe açıklarından korkmaya gerek yoktur. Zira, borçlanma faizleri milli gelirdeki artışları geçmedikçe, bu harcamaların milli gelir üzerinde genişletici etkisi vardır. Ancak unutulmamalıdır ki, kendiliğinden tam istihdama ulaşamayan ekonomilerde, kamu harcamalarının kaldıraç etkisi düşüktür. Bu nedenle olgun ekonomilerde, sadece telafi edici harcamalarla ekonomiyi tam çalışma seviyesine taşımak çok zordur.
22 Milli geliri artırmak için yapılan kamu harcamalarının miktarı kadar bileşimi de önemlidir. Bu nedenle belirli bir plan ve program dahilinde rasyonel harcamalar yapılmalıdır. Telafi edici kamu harcamalarından azami fayda sağlamak için: Devlet harcamalarının, ekonomiyi canlandırmaya yönelik yapıldığı, halk tarafından bilinmelidir. Aksi halde, gelecek hakkındaki bekleyişler kötümsere döner. Harcama programı azami dikkatle ve daralma başlamadan önce hazırlanmalı ve istenildiği anda uygulamaya hazır hale getirilmelidir. Harcama zamanı, yeri, türü vs. belli olmalıdır. Diğer politikalarla uyumu sağlanmalıdır.
23 Depresyonla mücadele yapılacak telafi edici harcamalar, başlıca üç tür altında belirtilebilir: Sosyal Yardımlar Mali Yardımlar ve Transfer Ödemeleri Yatırım Harcamaları
24 Sosyal yardımlar, bundan faydalananların bir şey yapmasına gerek olmaksızın devletçe sağlanan karşılıksız yardımlardır. Yaşlılara, engellilere, bakım çağında çocuğu olan fakirlere vs. yardım yapılır. Sosyal yardımların hemen tamamı tüketime yönelir. Bu yönüyle gerçek bir telafi edici harcama niteliğindedir. Sosyal yardımlar; toplam talebi toplam arz seviyesine yükseltmek bakımından, tüketim meyli düşük olan tabakalardan toplanan fonları, tüketim meyli yüksek tabakalara aktararak devlet harcamalarının gelir yaratıcı etkilerini artırırlar. Ancak, sosyal yardımlar üretim faaliyeti karşılığı verilmediğinden, ekonomiye iktisadi israf yüklerler. Bu yüzden karşılıksız verilmek yerine üretime yönlendirilerek verilmeleri daha faydalıdır.
25 En önemli transfer harcamalarından biri işsizlik yardımıdır. İşsizlik yardımı, kamu gelirlerinden değil, işçiler, işverenler ve devletin işsizlik sigortası için ödediği primlerden karşılanır. İşsizlik ücreti alabilmek için belli süre işsiz kalmak şarttır. İşsizlik yardımları, genelde sosyal yardımlardan biraz daha yüksek olur ve özellikle işçi ücretlerinin yüksek olduğu ülkelerde, tamamı hemen tüketime gitmez, bir kısmı tasarruf edilir. Belli bir süre sonra işsizlik yardımı kesileceğinden, bu tasarruf isteği artar. Bu nedenle işsizlik ödemelerinin genişletici etkileri sosyal yardımlar kadar yüksek değildir. Ancak işsizlik sigortasının varlığı, normal dönemde işçilerin ihtiyaten tasarruf miktarını azaltır. Öte yandan işsizlik sigortası, duraklama devrelerinde işçi harcamalarının düşmesine engel olur. Bu nedenle uzun vadede sosyal yardımlara tercih edilir.
26 Yatırım harcamalarının özelliği karşılıklı ve reel olmalarıdır. Bu harcamalar genellikle bayındırlık harcamaları olarak karşımıza çıkar. Küçük projelerle (yol bakımı, şehir güzelleştirmesi, anıt, stadyum, park, bahçe vs. yapımı) ilgili bayındırlık harcamaları Bunlar genellikle emek-yoğun yatırımlardır ve işsizlere iş sağlar. Büyük projelerle (baraj, karayolu, büyük inşaat giderleri vs.) ilgili bayındırlık harcamaları Bunlar genellikle sermaye-yoğun yatırımlardır. Harcamaların çoğu sermaye ve teçhizat giderleridir. Bu alanlarda yapılan kamu harcamalarının, pek çok sektörü harekete geçirdiği düşünülerek daha genel kapsamlı duraklama evrelerinde başvurulmalıdır.
27 Büyük bayındırlık projelerine harcanan paranın tamamı ücret olmadığından, geri ekonomiye dönüşte sızmalar olur. Ancak, sosyal yardımlardan farklı olarak ikincil, üçüncül döngülerde ekonomiye dönüş daha yüksektir. Bu bakımdan sosyal yardımlardan daha az etkili değillerdir. Ancak dikkat edilmesi gereken husus, bu yatırımların uzun vadede özel sektör yatırımlarıyla rekabete girişecek nitelikte olmaması, aksine özel yatırımları artırıcı etki yaratmasına imkân sağlanmasıdır. Örneğin, elektrik, yol, sağlık vs. yatırımları özel sektörü teşvik eder.
28 Bayındırlık harcamaları planlanırken, bölge ve memleket ekonomisi göz önünde bulundurularak planlama yapılmalıdır. Ertelenebilir nitelikte olan bayındırlık harcamaları refah devrelerinde yapılmamalı, duraklama devreleri beklenmelidir. Bayındırlık harcamalarına uygun zamanda başlanılmalı ve uygun zamanda bitirilmelidir. Duraklama dönemlerinde küçük, depresyon dönemlerinde büyük bayındırlık yatırımları yapılması daha rasyoneldir.
29 Deflasyonla Mücadelede Kamu Harcamaları Deflasyon boşluğunu hesaplamanın güçlüğü (Tam istihdam MG düzeyi- Cari MG düzeyi)/paranın tedavül hızı Deflasyon boşluğunu telafi etmesi için yapılan kamu harcamalarının gelir yaratıcı etkilerinin ölçülmesi (iyimserlik/kötümserlik)
30 Vergi, satınalma gücünün mükelleften devlete aktarılmasıdır. Dolayısıyla yatırım ve tüketim mallarına olan ferdi talebi azaltır. Depresyon dönemlerinde vergi politikasının amacı, vergi indirimleri yoluyla bireylerin satınalma gücünü ve özel harcamaları artırmaktır. Devri hareketlerle mücadeleye yönelen vergi politikasının amacı; milli gelir düzeyi tam istihdamın altındayken özel tüketim ve yatırım harcamalarını artırmak, tam istihdama ulaşılınca ise özel tüketim ve yatırım harcamalarını kısmaktır.
31 Devri hareketlerle mücadelede vergi politikasının amacı Tam istihdamın altında Tam İstihdamda Özel yatırım harcamaları Özel tüketim harcamaları Özel yatırım harcamaları Özel tüketim harcamaları
32 Genel satış ve özel tüketim harcamaları üzerinden alınan vergilerin indirilmesi Gelir vergilerinde istisna hadlerinin yükseltilmesi ve en az gelir dilimlerindeki vergi oranlarının indirilmesi Kurumlar vergisi ile şahsi gelir vergisi tarifelerinin yüksek gelir dilimlerinde indirilmesi (yatırımcıların gelecek hakkındaki beklentilerini iyileştirmek yoluyla yatırım harcamalarını artırması) Teşvik edici vergi politikasının uygulanması
33 Verginin Yansıma Durumu Genel olarak gelir vergileri yansıtılamazken, harcama vergileri fiyat mekanizması yoluyla yansıtılabilir. Herhangi bir verginin, toplam talep üzerinde yaratacağı etkiyi tahmin edebilmek için, o verginin yansıması hakkında bilgi sahibi olunması şarttır. Tüketim malları talebini artırmak istiyorsak Harcama vergileri Yatırım malları talebini artırmak istiyorsak Gelir vergileri
34 Verginin Konusu Depresyonla mücadelede vergi politikasının başarılı olabilmesi için, verginin konusu itibariyle geniş olması gerekir. Şahsi gelir vergileri ve Harcama vergileri Elverişli Emlak vergisi Veraset ve intikal vergisi Muamele vergileri Elverişsiz
35 Verginin İndirimlerinin Zamanı Vergi politikasıyla müdahale edilmek istenen şey, satın alma gücü olduğuna göre, vergi indirimleri gelirin ele geçeceği zaman yapılmalıdır. Gelir vergileri, sonraki yıl ödendiğinden, yeni oranın önceki yıl matrahlarına uygulanması daha uygundur. Vergi indirimlerinin, depresyon ve iktisadi hayattaki karamsarlık yaygınlaşmadan yapılması başarı şansını artırır.
36 Vergi Ahenkleştirmesi Vergilerin konjonktüre göre ayarlanmaları zordur. Halk da vergilerdeki değişikliklere kolaylıkla uyum sağlayamaz. Bu nedenle depresyon dönemlerinde tüm vergilerle değil, sadece birkaç vergiyle oynanmalı, bu oynama da istisna ve muafiyetlerle vergi oranlarına dayanmalıdır. Uygulanan vergi politikası, iş aleminin güvenini sarsmamalıdır. Vergi indirimi yoluyla sağlanan satın alma gücü, piyasaya yönlendirilemezse, tasarrufu artırarak deflasyonu besleyebilir.
37 Her iki politika da depresyonla mücadelede sınırlı kalmaya mahkumdur. Zira, her ikisinin de doğal sonucu devlet borçlarının artmasıdır. Bu da iş aleminde güvenin sarsılması sonucunu doğurabilir. Depresyon zamanında başlanan işleri enflasyon zamanında hemen kısmak mümkün olmadığı gibi, vergi indirimlerini de hemen kaldırmak mümkün olamaz. Zira vergi artırımı yapmak, politik olarak zordur.
38 Vergi Politikasının Avantajları Vergi indirimleri kamu harcamalarından farklı olarak kamu ekonomisinin genişlemesine sebep olmaz. Bu yüzden iş alemi, kamu harcamalarının artırılmasına gösterdiği tepkiyi göstermez. En uygun harcama projelerinin hazırlanması ve uygulanması zaman alabilir. Kamu harcamalarının artırılması, idari giderleri de artırır. Vergi indiriminde böyle bir sonuç doğmaz.
39 Vergi Politikasının Avantajları Vergi indirimleri ile ilgili kanun tasarılarını parlamentodan geçirmek, yeni harcamalarla ilgili tasarıları geçirmekten daha kolaydır. Vergi indirimleri, şahısların satın alma gücünü doğrudan artırır, kamu harcamaları ise dolaylı refah artışı sağlar.
40 Kamu Harcamaları Politikasının Avantajları Gelir vergisi indirimleri tasarrufların artmasına sebep olabilir, oysa kamu harcamaları (özellikle transferler) marjinal tüketim eğilimi yüksek kesimlere yönelik olduğundan tüketim harcamalarını doğrudan artırır. Vergi indirimleri, tek başına depresyonu gidermeye yeterli olamaz. Menfi vergi politikası ile desteklenme gerekebilir. Bu da zaten, transfer harcaması demektir.
41 Depresyon, yatırım imkânlarının daralması ve ödünç verilebilecek fonların artması/birikmesi anlamına geldiğinden depresyon dönemlerinde ekonomide atıl fonlar bulunur. Devlet, yatırıma gitmeyen bu atıl fonları borçlanmak suretiyle iktisadi hayata aktarabilirse, depresyondan çıkışı da hızlandırmış olur. Ancak borçlanmanın şahısların tüketimine mani olmayacak şekilde yapılması gerekir. Bu yüzden ticaret bankalarından borçlanma düşük düzeyde tutulmalıdır, aksi halde canlanma safhasında bu bankaların kredi politikalarını kontrol etmek güçleşir. Devlet, depresyon dönemlerinde vadesi gelen borçlarını itfa etmek yerine, vadelerini uzatmayı tercih etmelidir. Zira devlet borçlarının amortismanı deflasyonisttir.
42 1- İktisadi teşhiste ve telafi edici maliye politikasını en uygun zamanda uygulamaya koyma güçlüğü (hesaplama güçlükleri, tahmin güçlükleri, uygulamadaki politik güçlükler vs.) 2- Maliye politikasının belirsizliğinden doğan güçlükler (Yol haritasının olmaması ya da halka açıklanmaması, politikalara duyulan güvenin azalması) 3- Maliye politikasının finansmanından doğan güçlükler (Borçlanmanın miktarının abartılması, faiz hadlerinin yükselmesinin özel yatırımları azaltması, emisyonla borçlanmanın yarattığı istikrarsızlık korkusu) 4- Mahalli idareler maliyesini devlet maliyesi ile ahenkleştirmekten doğan güçlükler
43 Stagflasyon nedir? Stagflasyon; deflasyon ve enflasyon kavramlarının birleştirilmesiyle oluşturulmuş ve durgunluk içinde enflasyon anlamına gelen bir kavramdır. Ekonomide daralma ve küçülme dönemlerinde görülen enflasyon halidir. Oysa Klasikler ve Keynesyenler ekonomide işsizlik ya da enflasyonun olacağı ve bunların birbirleriyle ters yönlü bir ilişki içerisinde olduklarını kabul ediyorlardı. Stagflasyon; eksik kapasite ve işsizliğin yanı sıra, talep artışına rağmen üretim kapasitesinin genişleyememesi sonucu doğar. Genellikle az gelişmiş ülkelerde görülmekle birlikte, daha az da olsa gelişmiş ülkelerde de görülebilir.
44 Sermaye yoğun teknolojilerin ve uzmanlaşmanın artması, sabit maliyetleri artırarak yatırımın başabaş noktasını geciktirmiştir. Bu durum finansman yüküne katlanabilecek büyük ölçekli işletme ve çok uluslu şirketlerin hakimiyetini artırmıştır. Tarım sektöründe de küçük işletmelerin maliyet yapısı, büyük ölçekli işletmelerle rekabet edemez hale gelmiştir. Bu durumda yeni firmaların sektöre girmesi ya da küçük firmaların kapasite genişletmesi zorlaşmıştır. Yani üretim, kısa dönem esnekliğini yitirmiştir. Oysa iletişim ve reklam sektöründeki gelişmler, talebi sürekli artış yönünde desteklemektedir. İşsizliği azaltmaya yönelik genel bir politika enflasyonu; anti-enflasyonist bir politika ise işsizliği artıracağından stagflasyonla mücadele için mikroekonomik bir bakışla seçici politikaların uygulanması gerekir. Sektörel politikalar faydalı olabilir.
45 1- Telafi edici harcama politikaları sadece konjonktürel değil, aynı zamanda iktisadi kaynakların rasyonel dağılımını sağlayıcı niteliktedir. Bu yönüyle aynı zamanda kalkınma politikasıdır. 2- İşsizliğin giderilmesi ve tam istihdama yaklaşılması politikası, endüstriler ve sektörler arası ilişkilerin dikkate alınmasını zorunlu kılar. 3- Depresyonla mücadelede emek yoğun küçük bayındırlık harcamaları, özel tüketim harcamaları, sosyal yardımlar, para ve kredi politikası etkileri bakımından birbirini tamamlayacak şekilde kullanılmalıdır. 4- Tecrübeli bir maliye idaresi mutlaka gereklidir.
46 5- Büyük bayındırlık harcamaları artırılmalı, vergi indirimlerine gidilmeli, atıl fonlar devlet borçlanması ile aktif hale getirilmeli ve devlet borçları itfa edilmeden vadeleri uzatılmalıdır. 6- İş çevresinin ve halkın politikalara olan güveni sağlanmalıdır. 7- Depresyonla mücadelede kullanılan maliye politikası, para politikası ve kambiyo politikasıyla uyumlu olmalıdır. 8- Büyük bayındırlık harcamaları artırılmalı, vergi indirimlerine gidilmeli, atıl fonlar devlet borçlanması ile aktif hale getirilmeli ve devlet borçları itfa edilmeden vadeleri uzatılmalıdır. 9- Değişen ekonomik koşullar, telafi edici politikaların da değiştirilmesini gerektirir.
SORU SETİ 11 MİKTAR TEORİSİ TOPLAM ARZ VE TALEP ENFLASYON KLASİK VE KEYNEZYEN YAKLAŞIMLAR PARA Problem 1 (KMS-2001) Kısa dönem toplam arz eğrisinin pozitif eğimli olmasının nedeni aşağıdakilerden hangisidir?
1-John Maynard Keynes in en önemli eseri ve bu eserin içeriği nedir? İstihdam Faiz ve Paranın Genel Teorisi, makro iktisadın kökenini oluşturur. 2-Keynes in geliştirdiği görüş nedir? Toplam talebin istihdamı
Ders Notları Dr. Murat ASLAN Bu notlar; Prof. Dr. ABUZER PINAR ın MALĠYE POLĠTĠKASI ders kitabından faydalanılarak hazırlanmıştır. genişleme trend Daralma Kriz, küçülme 12,00 Reel Büyüme Hızı Oranı 1950-2008
MALİYE POLİTİKASI Maliye politikasında klasik görüşten sapmalar özellikle 1930 yılından sonra önem kazanmaya başlamıştır. Para arzı, IS-LM eğrileri analizinde LM eğrisini hareket ettiren bir değişkendir.
İÇİNDEKİLER Sayfa ÖNSÖZ... v İÇİNDEKİLER... vi GENEL EKONOMİ 1. Ekonominin Tanımı ve Kapsamı... 1 1.1. Ekonomide Kıtlık ve Tercih... 1 1.2. Ekonominin Tanımı... 3 1.3. Ekonomi Biliminde Yöntem... 4 1.4.
POLİTİKANOTU Mart2011 N201139 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp Kalkan 1 Politika Analisti, Ekonomi Etütleri Cari Açığın Sebebini Merak Eden Bütçeye Baksın Cari açık, uzun yıllardan
1. Her arz kendi talebini yaratır. şeklindeki Say Yasasını aşağıdaki iktisatçılardan hangisi kabul etmiştir? A İKTİSAT 5. Mikroiktisadi analizde, esas olarak reel ücretlerin dikkate alınmasının en önemli
GENEL DEĞERLENDİRME Küresel kriz sonrası özellikle gelişmiş ülkelerde iktisadi faaliyeti iyileştirmeye yönelik alınan tedbirler sonucunda küresel iktisadi koşulların bir önceki Rapor dönemine kıyasla olumlu
İçindekiler Önsöz İçindekiler Ayrım I. Genel Çerçeve 1 Bölüm 1. Makro Ekonomiye Giriş 3 1.1. Ekonominin Tanımlanması ve Bir Bilim Olarak Ekonomi 4 1.2. Ekonomi Teorisi ve Politikası 5 1.3. Makro Ekonomi
IS LM MODELİ ÇALIŞMA SORULARI Soru KPSS 2001 Otonom tüketim harcamalarının artması aşağıdakilerin hangisine neden olur? a) Denge üretim düzeyinin artmasına, LM eğrisinin sağa doğru kaymasına b) Denge üretim
İÇİNDEKİLER BÖLÜM I MAKROEKONOMİYE GENEL BİR BAKIŞ Giriş... 1 1. Makroekonomi Kuramı... 1 2. Makroekonomi Politikası... 2 2.1. Makroekonomi Politikasının Amaçları... 2 2.1.1. Yüksek Üretim ve Çalışma Düzeyi...
SORU SETİ 7 IS-LM MODELİ Problem 1 (KMS-2001) Marjinal tüketim eğiliminin düşük olması aşağıdakilerden hangisini gösterir? A) LM eğrisinin göreli olarak yatık olduğunu B) LM eğrisinin göreli olarak dik
2015 2017 Yılları Bütçesinin Makroekonomik Çerçevede Değerlendirilmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi Kıvanç
MAKROEKONOMİK ANALİZİN ALTYAPISI: TEMEL MAKROEKONOMİK İLİŞKİLER Bu ünite tamamlandığında; o Ekonomik karar birimlerini ve faaliyetlerini ortaya koyabileceğiz o Ekonomik faaliyetlerin bileşenlerini sıralayabileceğiz
Çankaya Üniversitesi-İİBF 2011-2012 Bahar Yarıyılı Dr. Ahmet OZANSOY Hazine kelimesi 2 anlam taşır: Birinci anlamı; kişi, kurum veya devletlerin sahip oldukları taşınır ve taşınmaz değerli mal varlıkları
Enflasyon ve Maliye Politikası Enflasyon ve Maliye Politikası Doç. Dr. Erdal Gümüş Eskişehir Osmangazi Üniversitesi İktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi Maliye Bölümü Tanım: Cari fiyat seviyesinde toplam
PARANIN MAKRO EKONOMİDEKİ ROLÜ 1-PARA TALEBİ, PARA ARZI VE FAİZ HADDİ (KEYNESYEN FAİZ TEORİSİ) Klasik ve neoklasik ekonomistlerce öne sürülen faiz teorisinde, faiz haddi, tasarruf arzı ve yatırım talebinin
Kamu Kesimi: Yasama Merkezî Yönetim Genel Bütçeye Dahil Yürütme Yargı Kamu Kesimi Mahallî Yönetim Kamu İktisadî Teşebbüsleri Katma Bütçeli Vakıflar Gen. Müd. Karayolları Gen. Müd. DSİ Üniversiteler İKT442
1 Enflasyon ve Maliye Politikası Tanım: Cari fiyat seviyesinde toplam talebin toplam arzdan fazla olmasıdır. P TT > TA Enflasyon belli bir ekonomide belirli bir dönemde fiyatlar genel düzeyindeki sürekli
T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2014 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 11 EKİM 2013 İÇİNDEKİLER GENEL
İÇİNDEKİLER ÖNSÖZ III Bölüm 1 MAKRO EKONOMİNİN DOĞUŞU ve TEMEL KAVRAMLAR 11 1.1.Makro Ekonominin Doğuşu 12 1.1.1.Makro Ekonominin Doğuş Süreci 12 1.1.2.Mikro ve Makro Ekonomi Ayrımı 15 1.1.3.Makro Analiz
ENFLASYON (Genel bakış) Gazi Üniversitesi Ekonometri Bölümü -KADİR ÖZKAN - SUNUM KİTLESİ: İKTİSADİ İDARİ BİLİMLER ÖĞRENCİLERİ 1 ENFLASYON NEDİR? Latince bir kelime olan "enflasyon", şişkinlik ya da genişleme
T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 T.C. KALKINMA BAKANLIĞI 2015 YILI PROGRAMI GENEL EKONOMİK HEDEFLER VE YATIRIMLAR 15 EKİM 2014 İÇİNDEKİLER GENEL
Finansal Piyasa Dinamikleri Yekta NAZLI email@example.com Neleri İşleyeceğiz? Finansal Sistemin Resmi Makro Göstergeler ve Yorumlanması Para ve Maliye Politikaları Merkez Bankası ve Piyasalar Finansal Piyasalardaki
2005 YILI İLERLEME RAPORU VE KATILIM ORTAKLIĞI BELGESİNİN KOPENHAG EKONOMİK KRİTERLERİ ÇERÇEVESİNDE ÖN DEĞERLENDİRMESİ TEPAV EPRI Dış Politika Etütleri AB Çalışma Grubu 9 Kasım 2005 Ankara Zeynep Songülen
İçindekiler kısa tablosu Önsöz x Rehberli Tur xii Kutulanmış Malzeme xiv Yazarlar Hakkında xx BİRİNCİ KISIM Giriş 1 İktisat ve ekonomi 2 2 Ekonomik analiz araçları 22 3 Arz, talep ve piyasa 42 İKİNCİ KISIM
BÖLÜM 9 Ekonomik Dalgalanmalara Giriş Çıktı ve istihdamdaki kısa dönemli dalgalanmalara iş çevrimleri diyoruz Bu bölümde ekonomik dalgalanmaları açıklamaya çalışıyoruz ve nasıl kontrol edilebileceklerini
BÖLÜM-2 İKTİSAT POLİTİKASININ AMACI Prof.Dr. Abuzer Pınar ın kitabından faydalanılarak üretilmiştir. 1 2 İktisat Politikası: Belirli ekonomik amaçlara ulaşmak için iktisadi araçların kullanılmasıdır. Ekonomik
Ekonomi II 19.Para ve Bankacılık Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 2 19.1.Paranın Tanımı ve Fonksiyonları Para,
Bölüm 12 Rasyonel Beklentiler Teorisinin Politika Yansımaları ve Enflasyonla Mücadele Geçen haftaki derste rasyonel beklentiler kavramını açıklamış ve bu kavramla birlikte ortaya çıkan Yeni Klasik ve Yeni
BANKA KREDİLERİ EĞİLİM ANKETİ OCAK - MART 216 8 NİSAN 216 İstatistik Genel Müdürlüğü Reel Sektör Verileri Müdürlüğü İÇİNDEKİLER Sayfa ANKET SONUÇLARININ GENEL DEĞERLENDİRMESİ i TABLOLAR Tablo 1 İşletmelere
Kıvanç Duru 2015 Yılı Merkezi Yönetim Bütçe Programı Değerlendirmesi Ankara Üniversitesi Sosyal Bilimler Enstitüsü İktisadi ve Mali Analiz Yüksek Lisansı Bütçe Uygulamaları ve Mali Mevzuat Dersi 2015 YILI
Ödemeler Dengesi Doç. Dr. Dilek Seymen Araş. Gör. Aslı Seda Bilman 1 Plan Ödemeler Dengesi, tanım, kapsamı Ana Hesap Grupları Cari Denge, Sermaye Hesabı Dengesi Farklı Ödemeler Dengesi Tanımları Otonom
Sayı: 2015-16 BASIN DUYURUSU 3 Mart 2015 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Şubat 2015 Enflasyon Gelişmeleri 1. Ocak ayında tüketici fiyatları yüzde 1,10 oranında artmış ve yıllık
5.4 Makro Açıdan Diğer Önemli Konular 5.4.1 Nominal ve Reel Değer Ayrımı Nominal ve reel ayrımı makro açıdan önemli bir analiz basamağıdır. Çünkü nominal değerler kullanılarak verilecek kararlar ve tespitler
FİNANSAL SERBESTLEŞME VE FİNANSAL KRİZLER 4 Prof. Dr. Yıldırım Beyazıt ÖNAL 6. HAFTA 4. GELİŞMEKTE OLAN ÜLKELERE ULUSLAR ARASI FON HAREKETLERİ Gelişmekte olan ülkeler, son 25 yılda ekonomik olarak oldukça
Sayı: 2016-25 BASIN DUYURUSU 31 Mayıs 2016 PARA POLİTİKASI KURULU TOPLANTI ÖZETİ Toplantı Tarihi: 24 Mayıs 2016 Enflasyon Gelişmeleri 1. Nisan ayında tüketici fiyatları yüzde 0,78 oranında artmış ve yıllık
18 Eylül 2009 CUMA Resmî Gazete Sayı : 27353 KURUL KARARI Yüksek Planlama Kurulundan: Tarih : 17/9/2009 Karar No : 2009/29 Konu : Orta Vadeli Mali Plan. Yüksek Planlama Kurulunca; Maliye Bakanlığının 14/9/2009
Erdoğan Karahan Yeminli Mali Müşavir İstanbul Denetim ve YMM AŞ. Genel Müdürü firstname.lastname@example.org YENİ TEŞVİK YASASININ AVANTAJLARINDAN DAHA YÜKSEK ORANLARDA YARARLANMAK İÇİN SON GÜN 31.12.2013
DEĞERLENDİRMENOTU Nisan2012 N201124 tepav Türkiye Ekonomi Politikaları Araştırma Vakfı Sarp KALKAN 1 Analist, Ekonomi Etütleri Tasarruf kamudan başlar Türkiye nin cari açık sorunu ve bunun altında yatan
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SERMAYE PİYASALARI VE FİNANSAL KURUMLAR
İktisat Anabilim Dalı- Tezsiz Yüksek Lisans (Uzaktan Eğitim) Programı Ders İçerikleri 1. Yıl - Güz 1. Yarıyıl Ders Planı Mikroekonomik Analiz I IKT751 1 3 + 0 8 Piyasa, Bütçe, Tercihler, Fayda, Tercih,
ALAN BİLGİSİ TESTİ MALİYE MALİYE ALANINA AİT SORULARIN CEVAPLARINI CEVAP KÂĞIDINIZDA BU ALANLA İLGİLİ YERE İŞARETLEYİNİZ. 121. Doğal tekel nedir? A) Doğal kaynakların devletin tekelinde olmasıdır. B) Piyasa
Klasik & Keynesyen İktisat Çalışma Soruları. 1-Genel teoriye göre effektif talep ile ilgili hangisi yanlıştır? a)milli Gelir seviyesini effektif talep belirler b)sermayenin marjinal etkinliği artarsa effektif
15.433 YATIRIM Ders 19: Menkul Kıymet Analizi Bahar 2003 Giriş Piyasada gözlemlediğimiz fiyatlar nasıl açıklanır? Etkin bir piyasada, fiyat kamuya açık olan tüm bilgileri yansıtır. Piyasa bilgisini piyasa
Ekonomi II 20.Para Teorisi ve Politikası Doç.Dr.Tufan BAL Not:Bu sunun hazırlanmasında büyük oranda Prof.Dr.Tümay ERTEK in Temel Ekonomi kitabından faydalanılmıştır. 20.1.Para Teorisi Para miktarındaki
Merkez Bankası 1998 Yılı İlk Üç Aylık Para Programı Gerçekleşmesi ve İkinci Üç Aylık Para Programı Uygulaması Gazi Erçel Başkan Türkiye Cumhuriyet Merkez Bankası 1 Nisan 1998 Ankara I. Giriş Ocak ayı başında
MAKROEKONOMİ - 2. HAFTA Ekonomik Faaliyetlerin Döngüsü Mal ve Hizmetler C HANEHALKLARI Tüketim Harcamaları Faktör Ödemeleri B A FİRMALAR Üretim Faktörleri GSYH ÖLÇME YÖNTEMLERI Üretim Yöntemi: Firmaların
Makro Veri Ödemeler Dengesi: Cari açık yeni rekorda İbrahim Aksoy Ekonomist Tel: +90 212 334 91 04 E-mail: email@example.com Cari denge Aralık ta 7,5 milyar $ rekor açık verirken, rakam, piyasa
BİRİNCİ SEVİYE ÖRNEK SORULARI EKONOMİ SORU 1: Tam rekabet ortamında faaliyet gösteren bir firmanın kısa dönem toplam maliyet fonksiyonu; STC = 5Q 2 + 5Q + 10 dur. Bu firma tarafından piyasaya sürülen ürünün
Türkiye de Motorlu Taşıtlardan Alınan Vergi ve Harçların Yerel Yönetim Bütçeleri Açısından Değerlendirilmesi Prof. Dr. Ahmet Burçin YERELİ Arş.Gör. Emre ATSAN Motorlu Taşıtların Vergilendirilmesi Motorlu
CARİ AÇIK NEREYE KADAR? Prof. Dr. Doğan CANSIZLAR ANKARA - 14 Aralık 2011 1 Türkiye Ekonomisindeki Bazı Eşitlikler -Ekonomik Büyüme = Artan Dış Açık -Artan Dış Açık = Artan Dış Borçlanma -Artan Dış Borçlanma
BÖLÜM 10 TOPLAM TALEP I: IS-LM MODELİNİN OLUŞTURULMASI IS-LM Modelinin Oluşturulması Klasik teori 1929 ekonomik krizine çare üretemedi Teoriye göre çıktı, faktör arzına ve teknolojiye bağlıydı Bunlar ise
Gazi Üniversitesi Endüstri Mühendisliği Bölümü ENM 307 Mühendislik Ekonomisi Ders Sorumlusu: Prof. Dr. Zülal GÜNGÖR Oda No:850 Telefon: 231 74 00/2850 E-mail: firstname.lastname@example.org Gazi Üniversitesi Endüstri
İÇİNDEKİLER BİRİNCİ BÖLÜM: KALKINMA VE AZGELİŞMİŞLİK... 1 Kalkınma Ekonomisine Olan Güncel İlgi... 1 Kalkınma Kavramı ve Terminolojisi... 1 Büyüme ve Kalkınma... 1 Kalkınma Terminolojisi... 2 Dünyada Gelir
PARA, FAİZ VE MİLLİ GELİR: IS-LM MODELİ Bu bölümde faiz oranlarının belirlenmesi ile faizin denge milli gelir düzeyinin belirlenmesi üzerindeki rolü incelenecektir. IS LM modeli, İngiliz iktisatçılar John
NUROLBANK 2011 YILI ÜÇÜNCÜ ÇEYREK ARA DÖNEM FAALİYET RAPORU ORTAKLIK YAPISI VE SERMAYEYE İLİŞKİN DEĞİŞİKLİKLER Bankamızın 30.09.2011 itibarıyla ortaklık yapısı ve paylarında herhangi bir değişiklik gerçekleşmemiştir.
2014 EKİM SEKTÖREL inşaat SEKTÖRÜ 2015 YILI ÖNGÖRÜLERİ Nurel KILIÇ OECD verilerine göre, 2017 yılında Türkiye, Çin ve Hindistan dan sonra en yüksek büyüme oranına sahip üçüncü ülke olacaktır. Sabit fiyatlarla
DÜNYA EKONOMİSİNDE ÇÖKÜŞ VE KRİZİN TÜRKİYE YE ETKİLERİ 26 Şubat 2009 İstanbul Petrol-İş Kapitalizm Kapitalist ekonominin iki temel özelliği; Sermayenin çıkarı olarak üretim Piyasanın anarşik yapısı - Çok
EKONOMİ SORULARI VE CEVAPLARI SORU 1: Aşağıdakilerden hangisi, marjinal maliyet düzeyini etkilemeden, oluşturulan yeni fiyat düzeyi ile monopolün sosyal maliyetini gidermeye yönelik bir politikadır? A)
Mühendislik Ekonomisi Dersin Koordinatörü Prof. Dr. Orhan TORKUL Dersi Verenler Yrd. Doç. Dr. Alper GÖKSU Yrd. Doç. Dr. Abdülkadir HIZIROĞLU Yrd. Doç. Dr. Tijen ÖVER ÖZÇELİK Dr. Halil İbrahim CEBECİ Dersin
Nüfus Yaşlanması ve Yaşlılığın Finansmanı Prof. Dr. Serdar SAYAN TOBB Ekonomi ve Teknoloji Üniversitesi 4. Türkiye Nüfusbilim Kongresi Ankara 6 Kasım 2015 Yaşlılık (Emeklilik) Sigortası Türkiye de çalışanların
1. Büyüme Kutupları nın, altyapı yatırımları ve dışsal ekonomiler yoluyla yaratacağı etkiler nedeniyle kalkınmanın önünde bir engel olduğunu belirten iktisatçı aşağıdakilerden hangisidir? A) F. Perroux
HAZİNE MÜSTEŞARLIĞI EKONOMİK ARAŞTIRMALAR GENEL MÜDÜRLÜĞÜ AYLIK EKONOMİK GÖSTERGELER EKİM 2015 Hazine Müsteşarlığı Matbaası Ankara, 22 Ekim 2015 İÇİNDEKİLER TEMEL EKONOMİK GÖSTERGELER i I. ÜRETİM I.1.1.
Büyüme, Tasarruf-Yatırım ve Finansal Sektörün Rolü Hüseyin Aydın Yönetim Kurulu Başkanı Büyüme: Yatırım ve Tasarrufun Fonksiyonu Büyüme : Büyümenin Temel Unsuru : Üretimin Temel Faktörleri : Üretimin Diğer
DİKKATİNİZE: BURADA SADECE ÖZETİN İLK ÜNİTESİ SİZE ÖRNEK OLARAK GÖSTERİLMİŞTİR. ÖZETİN TAMAMININ KAÇ SAYFA OLDUĞUNU ÜNİTELERİ İÇİNDEKİLER BÖLÜMÜNDEN GÖREBİLİRSİNİZ. SOSYAL POLİTİKA II KISA ÖZET KOLAYAOF
MAKRO İKTİSAT SORULARI- I 1. Bir ekonomide belli bir dönemde üretilen bütün nihai mal ve hizmetlerin piyasa değerine ne ad verilir? A) Gayri Safi Milli Hasıla B) Gayri Safi Yurtiçi Hasıla C) Safi Milli
BÖLÜM 5 Açık Ekonomi Açık Ekonomi Önceki bölümlerde kapalı ekonomi varsayımı yaptık Bu varsayımı terk ediyoruz çünkü ekonomilerin çoğu dışa açıktır. Kapalı ve açık ekonomiler arasındaki fark açık ekonomide
Finansal Krizler ve Türkiye Deneyimi Nazlı Çalıkoğlu 11103567 Aslı Kazdağlı 10103545 Finansal Krizler İkinci Dünya Savaşı ndan sonra başlayıp 1990 sonrasında ivme kazanan ulusal ve uluslararası finansal
T.C. KALKINMA BAKANLIĞI Türkiye Ekonomisinde Dönüşüm Erhan USTA Müsteşar Yardımcısı 29 Şubat 2012 3. İzmir Ulusal Ekonomi Kongresi 1970 li Yıllar : Dünya 1971 yılında Bretton Woods sisteminin çöküşü Gelişmekte
Çankaya Üniversitesi-İİBF 2011-2012 Bahar Yarıyılı Dr. Ahmet OZANSOY Maliye politikasının doğuşu ve gelişimi Maliye politikasının konusu ve amaçları Maliye politikasının araçları ve yürütülmesi Kamunun
AĞUSTOS 2015 DÜNYA EKONOMİSİ 2015 yılının Ağustos ayında; küresel ekonomiye olan güvensizlik ortamının sürdüğü ve buna bağlı olarak riskten kaçınma eğiliminin artış gösterdiği görülmektedir. 2008 krizi
ENFLASYONU DÜŞÜRME PROGRAMI VE KÜÇÜK VE ORTA BOY İŞLETMELER GAZİ ERÇEL BAŞKAN TÜRKİYE CUMHURİYET MERKEZ BANKASI 31 AĞUSTOS 2000 İZMİR Dünya genelinde özellikle 1980 li yıllarda artarak devam eden globalleşme
EKONOMİK VE MALİ POLİTİKA GENEL BAŞKAN YARDIMCILIĞI Eylül 2011, No:1 Bu sayıda; Ağustos ayı Enflasyon Gelişmeleri, Merkez Bankasının banka ekonomistleri ile gerçekleştirdiği toplantı ve Temmuz ayı sanayi
KPSS MALİYE KAMU HARCAMALARI 1. Kamu Harcamalarının Tanımı: Dar anlamda: para olarak yapılan harcamaların tamamıdır. Geniş anlamda: devletçe yapılan tüm işlerin maliyetine giren unsurların tümüdür. Yani,