Türkiye’de saatte 12 kişi sigara nedeniyle ölüyor
Dünya Sağlık Örgütü verilerine göre, her yıl 4,9 milyon kişi sigaraya bağlı hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor. Türkiye’de ise sigaradan dolayı saatte 12 kişi ölüyor. Sigaraya bağımlı sayısı 17 milyon. Her bağımlılıkta olduğu gibi sigarayı bırakmak için de destek almak çok önemli. Çünkü, sigara içenlerin yüzde 80’e yakını bırakmak istiyor. Fakat destek almadan sigarayı bırakanların oranı yüzde 3-5’i geçmiyor.
Memorial Antalya Hastanesi Göğüs Hastalıkları Bölümü’nden Uzm. Dr. Mehmet Parlak, 9 Şubat Dünya Sigarayı Bırakma Günü nedeniyle, sigaraya ilişkin istatistikleri paylaştı, önerilerde bulundu.
Dünya ve Türkiye’de durum
Dünya Sağlık Örgütü (WHO) verilerine göre, her yıl 4,9 milyon kişi sigaradan kaynaklanan hastalıklar nedeniyle hayatını kaybediyor. 2025 yılında bu rakamın 10 milyona çıkması bekleniyor. Bu rakamın 7 milyonunun Türkiye gibi gelişmekte olan ülkelerde olacağı belirtiliyor. Ülkemizde 17 milyon kişi sigara bağımlısı. Yılda 100 bin yani günde 300 ve bir saatte 12 kişi, sigaranın etkileri nedeniyle zamansız yaşama veda ediyor.
İlk nefesten 20 gün sonra bağımlı
Sigarada bağımlılık yapan nikotin 10 saniye içinde beyindeki reseptörlere ulaşarak esrar, eroin ve kokain kullanımındaki etkiyi gösterir. Nikotin beyne ulaşır ulaşmaz keyif veren, konsantrasyonun ve hafıza yeteneklerinin artmasını sağlayan dopamin ve noradrenalin salınımına yol açar. Bu keyif verici etkiler, kişiyi sigara içmeye devam etmeye yönlendirir. İlk nefesten 20 gün sonra insanlar fiziksel ve psikolojik bağımlı hale gelir. Ve 2 saatte bir nikotin alınmazsa huzursuzluk, uykusuzluk, sinirlilik, titreme, çarpıntı ve baş ağrısı gibi nikotin yoksunluk sendromu yaşar.
Sağlık sorunları çıktığında iş işten geçmiş oluyor
Sigaranın kalıcı zararları uzun süre sonra ortaya çıkmaktadır. Sağlık sorunları kendini gösterdiğinde ise geç kalınmış olur. Sigara içenlerde, içmeyenlere göre akciğer kapasitesinde yılda 2 misli bir düşüş yaşanmaktadır. KOAH, 40’lı yaşlarda ortalama 10 paket yıl sigara kullanan kişilerde ortaya çıkmaktadır.
Sigara içenlerde kalp krizi geçirme riski 3 kat artmaktadır. 65 yaş öncesinde kalp damar tıkanıklığı nedeniyle olan ölümlerin yarısı sigara yüzündendir..
Erkeklerde tüm kanser türlerine bağlı ölümlerin yüzde 35’i, kadınlarda ise yüzde 15’inin nedeni sigaradır. Akciğer kanserine bağlı ölümlerin ise yüzde 95 nedeni sigaradır. Yüksek akciğer kanseri riski, sigara bırakıldıktan 7 sene sonra normale dönmektedir. Sigara içenlerde akciğer kanseri dışında ağız, dil ve dudak, gırtlak-yemek borusu, pankreas, böbrek, mesane, prostat ve rahim ağzı kanseri görülmektedir. Hiç içmediği halde dumana maruz kalanlarda ise enfeksiyon, solunum yolları rahatsızlıkları, KOAH ve kanser riskleri artmaktadır. Sigara ayrıca erken doğum, düşük, yeni doğanlarda düşük vücut ağırlığı, kısırlık ve doğum kontrol hapı kullananlarda kalp krizi geçirme riskini artırmaktadır.
Destek almadan bırakanların oranı sadece yüzde 3-5
Sigarayı bırakmaktan çok, bırakmaya karar verme aşaması zorlu oluyor. Ve bu nedenle kesinlikle destek alarak bırakmaya çalışmak büyük önem taşıyor.
Sigara içen insanların yüzde 80’e yakını sigarayı bırakmak ister. Bunların yüzde 20-30’u, her sene dener. Fakat destek almadan sigarayı bırakanların oranı yalnızca yüzde 3-5 arasındadır. Fiziksel bağımlılığı kırmak için kişiyi 2-3 ay içerisinde sigaradan birden ve tamamen ayırmak gereklidir. Sigarayı bırakma ilaç tedavisi, hekim kontrolü ve danışmanlığında uygulanmalıdır.