Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın eşi Emine Erdoğan’ın himayesinde Çevre ve Şehircilik Bakanlığı tarafından başlatılan Sıfır Atık Projesi, halk arasında kağıt toplayıcısı olarak anılan atık toplayıcıları tedirgin etti. CHP Ankara Milletvekili Levent Gök konuyu bir soru önergesiyle Meclis’e taşırken, Adana’daki Atık Toplayıcılar ve Geri Dönüşüm İşçileri Derneği Başkanı Mehmet Karaca “Atık toplayıcılar olmadan Sıfır Atık Projesi olmaz” dedi.
CHP Ankara Milletvekili Levent Gök, Sıfır Atık Projesi nedeniyle sıkıntılı günler yaşayan, halk arasında kağıt toplayıcısı olarak anılan geri dönüşüm işçilerinin durumunu Meclis gündemine taşıdı.
“Sokak emekçilerine verilen sözler tutulmalı”
Çevre ve Şehircilik Bakanı Murat Kurum tarafından yazılı olarak cevaplandırılması için bir soru önergesi veren Gök, şunları kaydetti:
“Türkiye’de atıkların taşınması ve geri dönüşümünde, halk arasında kâğıt toplayıcısı olarak anılan yurttaşlarımızın önemli bir rolü bulunmaktadır. Sıfır atık projesi kapsamında kamusal ve toplu kullanımdaki alanların atıkları odak noktalarda toplanmak suretiyle geri dönüşüm sürecinde değerlendirilecektir.
Proje hayata geçtikten sonra sokakta çalışan geri dönüşüm işçilerinin akıbeti belirsiz olmakla birlikte, bu kişilerin istihdam edilerek, üniformalı çalışan durumuna geçeceği yalnızca bir söylemden ibarettir. Sözü geçen sokak emekçilerinin güvence altına alınması ve sıfır atık projesi sebebiyle geçim kapılarının kapanmaması için gereken yasal güvencelerin verilmesi, verilen sözlerin arkasında durulması gerekmektedir.”
Türkiye’deki geri dönüşüm işçilerinin sayısı
CHP’li Levent Gök, soru önergesinde şu sorularına yanıt istedi:
“Türkiye’de kaç adet geri dönüşüm işçisi bulunmaktadır? Kaç geri dönüşüm işçisi sigortalı olarak çalışmaktadır?
Sıfır atık projesinin tamamlanmasıyla belediye ve ilgili kurumlarda kadroya alınacak geri dönüşüm işçisi sayısını açıklar mısınız?
2014, 2015, 2016, 2017 ve 2018 yıllarında çalışma esnasında kaç geri dönüşüm işçisi hayatını kaybetmiştir?
2014, 2015, 2016, 2017 ve 2018 yıllarında geri dönüşüm işçilerinin geri dönüşüme kazandırdığı atık miktarlarını açıklar mısınız?”
“Atık toplayıcılar olmadan Sıfır Atık Projesi olmaz”
Sıfır Atık Projesi kapsamında değerlendirmelerde bulunan Atık Toplayıcılar ve Geri Dönüşüm İşçileri Derneği Başkanı Mehmet Karaca ise Adana’da sayısı 3 bin olan atık toplayıcılarının her yıl milyonlarca ton atığı sokaklardan toplayarak ekonomiye kazandırdığını söyledi.
Kentte aylık 9 bin ton, yılda ise 108 bin ton atığın toplayıcılar tarafından ayrıştırıldığını anlatan Karaca, “3 bin atık toplayıcı Adana’da 24 saat boyunca, haftanın 7 günü atık topluyor, bu atıkları aracı firmalara götürüyorlar. Firmalar bunun yüzde 10 ila 20’sini kayıt altına alıyor. Bu veriler de hükümete gidiyor. Atık toplayıcılar bu projeyi zaten 40 yıldır uyguluyor. 40 yıldır çöpe giden atık malzemeleri hammadde olarak ülke ekonomisine kazandırıyor. Ülke ekonomisine can veriyor. Atık toplayıcılar olmadan Sıfır Atık Projesi olmayacağına inanıyoruz. Yönetmelikte atık toplayıcıların da yerinin olması gerektiğini düşünüyoruz” dedi.
Kayıt dışı atık, milyonlarca dolarlık kayıp!
Kayıt dışı atıkların milyonlarca dolar kayıp oluşturduğunu anlatan Karaca, şöyle konuştu:
“Sadece burada sokaktan toplama sistemi değil; Kayseri, Marmaris, Batman, Hatay ve birçok ilde atık toplayıcılar çöplerde, çöp döküm sahalarında evlerden toplanmayan, yerinde ayrıştırılmayan ambalaj atıklarını ayrıştırıp ekonomiye kazandırıyor. Sadece sokaklarda değil çöplerde de atık toplayıcılar devreye giriyor, hammaddeyi ekonomiye kazandırıyor. Bu kendiliğinden gelişen bir organizasyon. Bu arkadaşlarımız ailecek bu işi yapıyor. Herkes kendi istihdamını sağlıyor. Kendi işini yapıp, evine ekmeğini götürüyor. Bunların erken emeklilik haklarının olması lazım, sosyal güvencesinin olması lazım. Sıfır Atık Projesi ile bu kardeşlerimiz inşallah yönetmeliğe girer ve devletle, belediyelerle, firmalarla ortak çalışırlar. Sosyal hak, emeklilik hakkı ve geleceği olur.”
Atık toplayarak iki çocuğunu okutuyor
Atık toplayıcısı 40 yaşındaki İsa Çetinkaya ise, 2 çocuğunu okuttuğunu ve kirada oturduğunu belirterek, şunları söyledi:
“Sıfır Atık Projesi ile bize el atılmasını istiyoruz. Bu sokakları biz topluyoruz, geri dönüşümcüler değil. Bizim sırtımızdan paraları götürüyorlar. Biz ise evimize ekmek götürdüğümüzde bile onu elimizden alıyorlar. Marketler bize karton veriyordu, onları tehdit ediyorlar, ‘Verirseniz ceza yazarız’ diye. O bizim hakkımız, bizim rızkımızdır. Geri dönüşümcülerin çocukları lüks okullarda okurken, eğlenirken, biz ise çöpten çıkan ekmeği eve götürüyoruz. Cumhurbaşkanımıza sesleniyorum, bizim durumumuza el atmasını istiyorum. Bir geri dönüşümcünün oğlu gibi giyinip çocuklarımla gezemiyorum ” diye konuştu.
DHA