Cemil YAMAN
USGBC LEED® Faculty™, LEED AP
BREEAM Assessor
ERKE Sürdürülebilir Bina Tasarım ve Danışmanlık
Klasik binaların veya standartlar kapsamında yapılmış olan binaların çevresel etkileri oldukça yüksektir. Dünyamızda yapı sektörü, enerji ve malzemenin %70’ni, suyun %17’sini, ormanların %25’ni tüketirler ve CO2 emisyonunun %33’ne neden olurlar. Bu nedenle, binaların çevresel etkilerini azaltmak; yeşil arazileri, enerjiyi, suyu ve malzemeleri daha verimli kullanmak için ÇEVRE DOSTU, SÜRDÜRÜLEBİLİR, YEŞİL BİNA konsepti geliştirilmiştir.
Klasik binalara nazaran çevre dostu binalarda daha az enerji ve su tüketimi oluşmaktadır. Bununla birlikte, bina kullanıcılarının konforunu ve sağlığını korumak amaçlı düşük emisyonlu malzemeler kullanılmakla beraber taze hava miktarı ve kalitesi yüksek tutulmaktadır. Ayrıca çevre etkilerini azaltmak için sahaya gelen yağmur suyu, rezervuar veya peyzaj alanlarında kullanılmak üzere toplanmakta veya yer altı su kaynaklarını korumak amaçlı doğrudan toprağa verilmektedir. Klasik binalara göre ulaşımdan ve bireysel otomobil kullanımından dolayı CO2 emisyonu ve yakıt tüketimi düşük seviyededir. Yeşil ve açık alanların çok olduğu, ışık kirliliğinin olmadığı binalardır.
Yukarıda belirtmiş olduğumuz faydalardan dolayı; Türkiye’de yeşil bina, sürdürülebilir bina, veya diğer bir deyişle çevre dostu binaların sayısı hızla artıyor. Enerji tüketiminde %24-50, su tüketiminde %50, atıkların azaltılmasında ve değerlendirilmesinde %70 ‘ e varan fayda sağlayan ve böylece işletme maliyetlerini büyük oranda düşüren yeşil binalar yatırımcılar için vazgeçilmez hale geldi ülkemizde. Özellikle son iki yıldır sayıları hızla artan yeşil binalar bundan sonra yeni yapılacak Endüstri, Otel, Ofis, AVM, Hastane gibi ticari binalar ve konut binaları için vazgeçilmez bir uygulama konsepti olacaktır. Projenin büyüklüğü ne olursa olsun sağladığı birçok ekonomik ve sosyal faydalardan dolayı yeşil bina, inşaat sektöründeki yatırımcılarımızın ilgisini çekmektedir.
Yeşil bina kriterleri yeni binalarda dikkate alındığı gibi mevcut binalarda da dikkate alınabilir. Mevcut binalarda sürdürülebilir satın alma politikalarının geliştirilmesi, işletme maliyetlerinin azaltılması (enerji ve su tüketiminin düşürülmesi), çevreci yaklaşımların dikkate alınması ile mevcut binalar yeşil binalara dönüştürülebilir.
Bir taraftan bu kriterlerin uygulandığı, yeşil ve sürdürülebilir binaların sayısı Türkiye’de hızla artarken, diğer taraftan yeşil bina maliyetleri hakkında doğru-yanlış çeşitli rakamlar, yüzdeler ve görüşler ileri sürülmektedir. Doğru rakamlar ancak yeşil bina uygulaması yapmış yatırımcılardan ve bu konuda yatırımcılara destek olan tecrübeli yeşil bina danışmanlarından alınmalıdır.
Danışmanlığını yapmış olduğumuz 45 ‘e yakın yeşil bina projesinde edinmiş olduğumuz tecrübeye göre yeşil binanın özellikle LEED ALTIN ve BREEAM ÇOK İYİ seviyesine kadar ilave bir maliyet oluşturmadığıdır. Yatırımcının mevcut bütçesi kapsamında ilave bir maliyet oluşturmadan birçok fayda sağlayan yeşil bina konsepti klasik inşaat projelerine rahatlıkla uygulanabilir.
Yeni binalarda yeşil bina kriterlerinin dikkate alınması ile tasarım, ihale ve uygulama fazları için oluşturulmuş zaman planları hiçbir şekilde olumsuz etkilenmemekte ve projelerde herhangi bir gecikmeye neden olmamaktadır. Tabi ki bunun için tecrübeli yeşil bina danışmanları ile çalışmak yatırımcının faydasına olacaktır.
Yeşil bina sayısının artması ile inşaat sektöründe yeşil malzemelerin kullanımı da artacaktır; üreticiler de piyasada pazar paylarını artırmak için bu ürünleri üretmek isteyecekler ve ek bir maliyet yansıtmaksızın müşterilerinin kullanımına sunacaklardır. Halihazırda, piyasada klasik malzemelere göre maliyet farkı olmaksızın VOC değeri düşük boya, yapıştırıcı, yalıtım malzemeleri, geri dönüştürülmüş zemin ve tavan döşemeleri, yenilenebilir çeşitli zemin kaplamaları (mantar, linolyum gibi), urea-formaldait içermeyen kompozit malzemeler ve CRI sertifikalı halı gibi ürün ve malzemeleri tedarik etmek mümkündür.
Tüm bu malzemelerin tanıtımını yapmak ve tedarikçi firmalar ile inşaat yatırımcılarını bir araya getirmek üzere kurulmuş olan www.yeşilmalzemeler.com.tr web-sayfası bu sektörde Türkiye’de bir ilki başarmıştır. İnşaat Yatırımcıları, yeşil binalarında kullanmak üzere malzeme, ürün ve sistemler ile ilgili tüm ihtiyaçlarını bu siteden karşılamaktadırlar.
Hindistan ve Kanada’ya özgü LEED sertifikaları olduğu gibi Türk inşaat sektörüne uygun yerel şartların dikkate alındığı bir yeşil bina sertifika sisteminin geliştirilmesinde fayda vardır. Mevcut yeşil bina sertifika sistemlerinin (LEED/BREEAM) takip edilmesinde bir sorun yok, ancak tabiki, yerel yeşil bina sertifikasının olması ve yerel yeşil kriterlerin takip edilmesi daha doğru olacaktır. Bunun için ÇEDBİK tarafından bazı çalışmalar sürdürülüyor. ÇEDBİK başkanı Sayın Haluk Sur Bey’in liderliğinde bir Türk yeşil bina sertifika sisteminin geliştirildiğini ve kısa zamanda Türk inşaat sektörünün kullanımına sunulacağını biliyorum. Çalışmalarından dolayı kendilerini ve değerli ekibini kutluyorum.