Gemilerde çalışmış zabitlerin çoğu framo pompa sistemi konusunda az da olsa bilgi sahibidir. Biz yine de denizciliğe yeni başlamış olanların akıllarındaki framo pompa sistemi nedir? Framo pompa nasıl çalışır? gibi konuları açıklamak için bu yazımızı düzenledik. Umarım faydalı olur.
Framo Pompa Sistemi Nedir?
Aslında Framo ismi çok da terimsel bir kelime değil. Bu sistemi ortaya çıkaran kişinin ismi ve soy isminin harflerinden oluşuyor. FRAnk MOhn ismindeki kişinin geliştirmiş olduğu bu sistem ile, ana bir hidrolik ünitesindeki yağ basıncı ile sistem üzerindeki çeşitli tip ve ebatlardaki pompaların çalıştırılması ilkesine dayanan bir sistemdir Framo Pompa Sistemi.
Framo Sistemi Nasıl Çalışır?
Aşağıda sistem ekipmanlarını ve bileşenlerini tanıdıkça framo pompa sistemi nasıl beylikdüzü escort çalışır? sorusuna kendiniz de yanıt bulabileceksiniz ama kısaca özetlememiz gerekirse, hidrolik güç ünitelerinde basınçlandırılmış olan yüksek basınçlı hidrol,k yağlarımız, framo pompa üzerinde bulunan hidrolik motora ulaşır ve burada akış kontrolünden geçen yağ istenilen devirde hidrolik motor şaftını çevirmeye başlar. Hidrolik motor şaftına bağlı olan bir santrifüj pompa yardımı ile de transfer etmek istediğimiz akışkanı, ilgili tanktan başka yere transfer etmiş oluruz. Yüksek basınç özelliği kullanılmış olan ve hidrolik motorda işini tamamlayan yağ bu sefer dönüş hattında düşük basınçlı yağ olarak toplanarak tekrar devreyi takip ederek hidrolik güç ünitesi üzerinde bulunan yağ tankına tekrar dönerek çevrimini tamamlar. Bu da framo pompaların çalışma prensibi olarak size yardımcı olur umarım.
Framo sistemi özellikle tanker tipi gemilerde, tek bir merkezden kullanımı, escort bayan ekipmanlarının halkali escort kolay ulaşılabilir ve anlaşılabilir olması, karmaşık olmaması gibi nedenlerden ötürü yaygın ve tercih edilir şekilde kullanılmaktadır.
Santrifüj Pompaların Yapısı
Framo Pompa Sistemlerinin çalışmalarını anlamamız için sistem içerisinde bulunan pompaların yapısını ve çalışma prensiplerini iyi bilmemiz gerekmektedir. Burada en başından santrifüj pompaların çalışma prensibini anlatmayacağım elbette. Bunun için daha önce hazırlamış olduğum Santrifüj Pompa Çalışma Prensibi sayfama giderek detaylı bilgileri edinebilirsiniz. Orada bakım videolarına dahi ulaşabileceğiniz çok geniş ve anlaşılır dilde yazılmış dokümanlar da var elbette.
Genel olarak santrifüj pompaların yapısından bahsedecek olursak;
*Impeller , yani akışkanın transferi için gerekli hareket ile hız-hacim-hareket dengesini sağlayan radyal hareketli eleman,
*Impeller’i çevreleyen Volut Hücresi (salyangoz adını verdiğimiz yapı)
*Prime Mover , adını verdiğimiz , impellerin dönmesini sağlayan enerji kaynağına ulaşmış oluyoruz.
Santrifüj Pompaların Çalışmasını özetlemek gerekirse, prime mover’dan impellere aktarılan radyal hareket impellerin kendi etrafında dönmesini sağlayacak hareketi verir. Salyangoz şekline benzeyen volüt hücresi içinde konumlandırılan bu impeller hareketi, kanatlarına gelen akışkanın merkezkaç etkisi ile volüt hücresi çeperlerinde birikmesini sağlar.
Aslında santrifüj pompaların çalışma prensibi basit bir Bernoulli Teorisidir. Hız düşer, basınç artar. Böylece pompa transfer görevini tamamlamış olur.
Framo Pompa Sistemi Bileşenleri
Framo Pompa Sistemlerinin tek merkezden üretilen hidrolik yağ basıncı ile oluştuğunu, bu basıncın da pompaların hareketlerini sağlamak için kullanıldığını daha önce de belirtmiştik. O zaman ana konular halinde Framo Sistemi Bileşenlerini inceleyelim.
1-Hidrolik Motor
Salyangoz içerisinde bulunan impellerin radyal hareketini yapabilmesi için bir gücün onu tetiklemesi, dönme eğilimi göstermesi gerekir. Elektrik motorlarında bu hareket elektriksel endüklenme ile, türbin destekli motorlarda buhar gücü ile sağlanırken Framo Pompalarında bu güç hidrolik yağ basıncı ile sağlanmaktadır.
Hidrolik motor burada basınçlandırılmış hidrolik yağın basıncını Bernolli Denkleminde bahsedildiği gibi hıza çevirerek dairesel hareket sağlar. Yani yüksek basınçlı hidrolik yağ, hidrolik motor vasıtası ile kinetik enerjiye dönüştürülmüş olur.
Yüksek basınçlı hidrolik yağ motora girer, buradaki şaftı çevirirken enerjisini şaftın dönmesine harcar ve düşük basınçlı hidrolik yağ olarak geri döner. Buradaki şaftın dönmesi ile şafta bağlı olan impeller de dönmüş olur. Bu kadar basit.
2-Güç Üniteleri ( Power Packs)
Hidrolik motorun şaftı döndürmesi için yüksek basınçlı hidrolik yağ gereksinimi olduğunu üst konuda anlatmıştık. İşte hidrolik motorların şaftı döndürmesi için gerekli olan yüksek basınç güç üniteleri dediğimiz power packs ler tarafından üretilmektedir.
Hidrolik Güç Ünitesi de aşağıdaki bileşenlerden oluşmaktadır;
*Hidrolik Yağ Tankı,
*Elektrik Motoru,
*Sistem dönüş devresinden gelen düşük basınçlı yağı yüksek basınçlı yağ haline getirecek yüksek basınç pompası
Framo Pompa Sistemlerinde dikkat edilmesi gereken en önemli noktalardan bir tanesi de sistemde yeteri kadar yağ olduğuna emin olmak, sistemi yağsız bırakıp hava yaptırmamak gerekmektedir. Eğer sistem yağsız kalırsa ve hava ile çalışırsa, pompalar zarar görecektir. Bahsettiğimiz yağsız kalma durumu 2 nedenden dolayı meydana gelebilir;
a)Hidrolik güç ünitesi yağ tankında yağ kalmamış olabilir,
b)Hidrolik güç üniteleri üzerindeki yüksek basınç pompaları emici devresi üzerinde kapalı kalmış emme valfleri olabilir.
Framo Sistemi Emniyet Mekanizması
Bu durumlara karşı Framo Sisteminin de kendini emniyete alma sistemleri mevcuttur. Bunlar hem kapalı kalmış emme valfi uyarısı ve düşük yağ seviye uyarısıdır. Yağ seviyesinin kritik bir noktaya gelmeden müdahale edilmesi için hem düşük yağ seviyesi uyarısı (low level alarm) hem de çok çok düşük yağ seviyesi uyarısı (low low level alarm) olarak 2 kademe olarak yapılmıştır.
3-Koferdam ve Devre Temizlik Aralığı (Cofferdam – Purging )
Bir hidrolik pompanın iç yapısını detaylı inceleyelim
Resimde de gördüğünüz gibi kırmızı ile gelen devre yüksek basınç devresi, onun etrafındaki sarı bölüm, düşük basınca gelmiş dönüş yağ devresidir. Bu kesit halinde görünen devre aslında aşağıda şekilde görüldüğü gibi birbiri içerisinden geçmekte olan boru şeklindedir.
Framo Sisteminde pompalar tank içerisinde konumlandırıldığından dolayı pompaların çalışması için kullanılan hidrolik yağ ile, yük olarak taşınan akışkan maddenin her durumda birbirine karışma riski bulunuyor. İkisi de birbirinin içerisine karışırsa, birbirlerinin yapısal özelliklerini bozabileceğinden dolayı özel bir sızdırmazlık sistemi ile korunmaktalar. Ama bu sistemin de zarar görmesi durumunda işletmecilerin bunu önceden farkedip önlem almaları gerekmektedir. İşte koferdam bu görevi yapmaktadır. Eğer kaçak bir durum var ise koferdama birikecek, belirli aralıklarla da kontrol edildiğinde koferdamdan gelen maddeye göre kaçağın nereden olduğu tespit edilecektir.
4-STC Valfi ( Akış Kontrol Valfi)
Speed Torque Controller yani dönüş hızı kontrolcüsü adı verilen bu valf ile hidrolik motora gelen yüksek basınçlı yağ direk olarak şaftın dönmesine sunulmaz, akış kontrol valfi ile hangi devir ile dönüleceğine karar verilir. Bu sayede aynı zamanda debi ayarlaması da yapılmış olur.
Akış kontrol valfi ana olarak kargo kontrol odasından kumanda edilmesi esastır ama acil durumlarda müdahale edilebilmesi için pompa üzerinden de lokal olarak kumanda edilebilir. Aşağıdaki fotoğrafta Framo Pompası STC Valfi Lokal kontrol yerini görebilirsiniz.
5- Besleme Pompası
Framo Sistemi çalışsın veya çalışmasın, devre içerisindeki sirkülasyonun sürekli olarak devam etmesi gerekmektedir. Böylece sisteme nem karışması ve hava karışması engellenmiş olacaktır. Sistem devrede değilken ortalama 5 bar basınçta besleme pompası devrede çalışarak bu görevi yerine getirir.
6-Isıtma ve Soğutma Sistemi
Özellikle ana teması yağ olan bir sistemde yağdan en yüksek performansı alabilmek için optimum sıcaklık değerlerinde çalıştırılması gerekmektedir. Ne çok yüksek, ne de çok düşük. Çok düşük sıcaklıklar parçaların yüksek basınç ve vibrasyonlu çalışmasına neden olurken, fazla sıcak yağ ile çalışma da sızdırmazlık elemanları başta olmak üzere yağın bozulmasına kadar giden bazı ciddi sorunlara sebep olabilmektedir. Aşağıdaki resimde Framo Sistemi Optimum yağ işletme sıcaklık aralıklarına ilişkin bilgileri bulabilirsiniz ama esas olan sizin çalıştığınız sisteme ait kataloglarda yazan verilerdir.
7-Acil Durum Durdurma Butonları
Framo Sistemi Bileşenlerinden en son bileşen de acil durum stop butonudur. Sistemin öngöremediği, operasyon anında oluşabilecek olumsuz durumlarda sistemi durdurmak için sistemin olduğu farklı lokasyonlara acil durum durdurma butonları yerleştirilmiştir. Kontrol dışında gelişen bir olayda, personelin müdahale etmesi beklenmektedir.