Bir çocuğu bilim insanı olmaya yönlendiren etkenler nedir?
‘Meraklı Zihinler’, Richard Dawkins’ten Steven Pinker’a, Howard Gardner’dan Daniel Dennet’a ve Ray Kurzweil’a, önde gelen yirmi yedi bilim insanı ve düşünürün, çocukken bilimden nasıl etkilendiklerine dair anılarını barındırıyor.
Örneğin Richard Dawkins, okuduğu Doktor Dolittle kitabının çok etkisinde kalmış.
David Buss, hayatın bazı gerçeklerini New Jersey’de bir kamyon durağında çalışırken öğrenmiş.
Kozmos âşığı Janna Levin, evrenin ucuna yolculuk etme hayalleri kurmuş.
Nicholas Humphrey, bilim insanları hanedanlığının üyesi olarak doğmuş olmanın getirdiği üstünlüklerden bol bol yararlanmış.
Robert Sapolsky, sık sık Bronx Hayvanat Bahçesi’ne gitmiş ve bir dağ gorili olmak istemiş.
Judith Harris’i, yaşıtları arasında yaşadığı yalıtılmışlık ve yalnızlığının bilime yönlendirmiş.
Bu ve bunun gibi pek çok anı barındıran, ayrıca tutkulu ve içten oluşuyla dikkat çeken kitap, bilime ilgi duyan okurları güdüleyecek, onlara ilham verecek türden.
- Künye: John Brockman – Meraklı Zihinler, çeviren: Ülker İnce, Pegasus Yayınları, bilim, 272 sayfa, 2020
Harvard Üniversitesi Psikoloji Bölümü öğretim üyesi, dil ve zihin konusunda yaptığı önemli çalışmalarla bilinen Steven Pinker ‘Boş Sayfa’da, modern yaşamdaki insan doğası kavramının ahlaksal, duygusal ve siyasal boyutlarını irdeliyor.
Pinker, insan zihninin boş bir sayfa olduğu ve aile, toplum gibi faktörler tarafından şekillendirildiği egemen görüşünü, kültürün her şey olmadığı karşı teziyle yanıtlıyor.
Söz konusu egemen görüşün, insanlığın devasa boyutlardaki toplum mühendisliği projeleriyle yeniden şekillendirilebileceği gibi gaddarlıkları da beraberinde getirdiğini savunan Pinker, zihin, beyin, gen ve evrim alanlarında gerçekleştirilen keşiflerden hareketle, insan doğasını yeniden tanımlamaya koyuluyor.
- Künye: Steven Pinker – Boş Sayfa, çeviren: Mehmet Doğan, Boğaziçi Üniversitesi Yayınevi, psikoloji, 581 sayfa
Dil, uygarlık tarihinin en belirleyici unsurudur.
Başka bir deyişle dil olmadan, medeniyetten bahsedemeyiz.
Harvard’ta dil ve zihin uzmanı olarak çalışan Steven Pinker’ın bu ödüllü çalışması, dilin ortaya çıkışının zihinsel dinamiklerini ayrıntılı bir şekilde ortaya koymasıyla, bu alanda okunabilecek en yetkin çalışmalardan.
Kitapta,
- Dilin nasıl işlediği,
- Çocukların dili öğrenme süreçleri,
- Dilin değişim dinamikleri,
- Beynin dili hesaplama yöntemleri,
- Evrimsel sürecin dil ve zihnin gelişimi üzerindeki etkileri,
- Bir insani içgüdü olarak dilin rolü,
- Ve bunun gibi pek çok konu aydınlatılıyor.
Kitap, dilin gelişimi hakkındaki güncel araştırmalar ile Noam Chomsky gibi dilbilimcilerin fikirlerini içermesiyle de çok önemli.
- Künye: Steven Pinker – Dil İçgüdüsü: Zihin Dili Nasıl Meydana Getirir, çeviren: Feray İlgün, Bilge Kültür Sanat Yayınları, dilbilim, 544 sayfa, 2018
Bilim insanları ile aydınlar, tümüyle apayrı entelektüel sınıfları mı temsil ediyor?
Bu çalışmada tanımlandığı haliyle “üçüncü kültür aydını” kavramı, sadece bir alanda yetkin olan bir entelektüeli değil, hem nesillerin düşüncelerini de şekillendirecek yetkinliğe sahip hem de bilim alanında da sağlam bir perspektife sahip entelektüeli kastediyor.
Aydın rolünü iletişimi de içerecek şekilde genişleten bu nitelikli kitabın yazarları, klasik entelektüelin bilimle arasına koyduğu mesafenin bugün kabul edilemez olduğunu savunuyor.
Yazarlar burada, insanın ve evrenin evrimini, zihin felsefesini, yeni karmaşıklık bilimini ve bunun gibi, felsefenin ve bilimin şu an gündeminde bulunan birçok konuyu irdeliyor.
Kitaba katkıda bulunan isimler ise şöyle: Stephen Jay Gould, Richard Dawkins, Geogre C. Williams, Steve Jones, Steven Pinker, Marvin Minsky, DanielC. Dennett, Roger Penrose, Murray Gell-Mann, Stuart Kauffman, C. G. Langton, J. Donye Farmer, Alan Guth, Paul Davies, Lee Smolin, Martin Rees ve Daniel Hillis.
- Künye: Kolektif – Üçüncü Kültür, editör: John Brockman, çeviren: Yelda Türedi, Alfa Yayınları