VERMEYİNCE MABUD, NEYLESİN SULTAN MAHMUTSatır Arası Hikayeler, Serdar Tuncer
Sultan Mahmut kılık kıyafetini değiştirip dolaşmaya başlamış. Dolaşırken bir kahvehaneye girmiş oturmuş. Herkes bir şeyler istiyor: Tıkandı baba, çay getir Tıkandı baba, oralet getir. Bu durum Sultan Mahmut’un dikkatini çekmiş Hele baba anlat bakalım, nedir bu Tıkandı baba meselesi? Uzun mesele evlat, demiş. Tıkandı baba Anlat baba anlat merak ettim deyip çekmiş sandalyeyi. Tıkandı baba da peki deyip başlamış anlatmaya;
Bir gece rüyamda birçok insan gördüm ve her birinin bir çeşmesi vardı ve hepsi de akıyordu. Benimki de akıyordu ama az akıyordu.
“Benimki de onlarınki kadar aksın” diye içimden geçirdim. Bir çomak aldım ve oluğu açmaya çalıştım. Ben uğraşırken çomak kırıldı ve akan su damlamaya başladı. Bu sefer içimden ” Onlarınki kadar akmasada olur, yeter ki eskisi kadar aksın” dedim ve uğraşırken oluk tamamen tıkandı ve hiç akmamaya başladı. Ben yine açmak için uğraşırken Cebrail göründü ve Tıkandı baba, tıkandı.
Uğraşma artık, dedi. O gün bu gün adım “Tıkandı baba” ya çıktı ve hangi işe elimi attıysam olmadı. Şimdide burada çaycılık yapıp geçinmeye çalışıyoruz. Tıkandı baba nın anlattıkları Sultan Mahmut un dikkatini çekmiş. Çayını içtikten sonra dışarı çıkmış ve adamlarına; Her gün bu adama bir tepsi baklava getireceksiniz. Her dilimin altında bir altın koyacaksınız ve bir ay boyunca buna devam edeceksiniz.
Sultan Mahmut un adamları peki demişler ve ertesi akşam bir tepsi baklavayı getirmişler. Tıkandı baba ya baklavaları vermişler. Tıkandı baba baklavayı almış , bakmış baklava nefis. ” Uzun zamandır tatlı da yiyememiştik. Şöyle ağız tadıyla bir güzel yiyelim” diye içinden geçirmiş. Baklava tepsisini almış evin yolunu tutmuş. Yolda giderken “Ben en iyisi bu baklavayı satayım evin ihtiyaçlarını gidereyim” demiş ve işlek bir yol kenarına geçip başlamış bağırmaya Taze baklava, güzel baklava !
Bu esnada oradan geçen bir Yahudi baklavaları beğenmiş. Üç aşağı beş yukarı anlaşmışlar ve Tıkandı baba baklavayı satıp elde ettiği para ile evin ihtiyaçlarının bir kısmını karşılamış. Yahudi baklavayı alıp evine gitmiş. Bir dilim baklava almış yerken ağzına bir şey gelmiş. Bir bakmış ki altın.
Şaşırmış, diğer dilim diğer dilim derken bir bakmış her dilimin altında altın. Ertesi akşam Yahudi acaba yine gelir mi diye aynı yere geçip başlamış beklemeye. Sultanın adamları ertesi akşam yine bir tepsi baklavayı getirmişler. Tıkandı baba yine baklavayı satıp evin diğer ihtiyaçlarını karşılamak için aynı yere gitmiş. Yahudi hiçbir şey olmamış gibi Baba baklavan güzeldi.
Biraz indirim yaparsan her akşam senden alırım, demiş. Tıkandı baba da Peki demiş ve anlaşmışlar. Tıkandı babaya her akşam baklavalar gelmiş ve Yahudi de her akşam Tıkandı baba dan baklavaları satın almış. Aradan bir ay geçince Sultan Mahmut ; Bizim Tıkandı baba ya bir bakalım, deyip Tıkandı babanın yanına gitmiş. Bu sefer padişah kıyafetleri ile içeri girmiş.
Girmiş girmesine ama birde ne görsün bizim tıkandı baba eskisi gibi darmadağın. Sultan; Tıkandı baba sana baklavalar gelmedi? mi, demiş – Geldi sultanım – Peki ne yaptın sen o kadar baklavayı? – Efendim satıp evin ihtiyaçlarını giderdim, sağolasınız, duacınızım. Sultan şöyle bir tebessüm etmiş. – Anlaşıldı Tıkandı baba anlaşıldı, hadi benle gel, deyip almış ve Devletin hazine odasına götürmüş. – Baba şuradan küreği al ve hazinenin içine daldır küreğine ne kadar gelirse hepsi senindir, demiş.
Tıkandı baba o heyecanla küreği tersten hazinenin içine bir daldırıp çıkarmış ama bir tane altın küreğin ucunda düştü düşecek. Sultan demiş; – Baba senin buradan da nasibin yok. Sen bizim şu askerlerle beraber git onlar sana ne yapacağını anlatırlar demiş ve askerlerden birini çağırmış – Alın bu adamı Üsküdar ın en güzel yerine götürün ve bir tane taş beğensin. O taşı ne kadar uzağa atarsa o mesafe arasını ona verin demiş. Padişahın adamları “peki” deyip adamı alıp Üsküdar’a götürmüşler.
Baba hele şuradan bir taş beğen bakalım, demişler. Baba, – Niçin, demiş. Askerler – Hele sen bir beğen bakalım demişler. Baba şu yamuk, bu küçük, derken kocaman bir kayayı beğenip almış eline – Ne olacak şimdi, demiş – Baba sen bu taşı atacaksın ne kadar uzağa giderse o mesafe arasını padişahımız sana bağışladı. Demiş. adam taşı kaldırmış tam atacakken taş elinden kayıp başına düşmüş. Adamcağız oracıkta ölmüş. Askerler bu durumu Padişaha haber vermişler. İşte o zaman Sultan Mahmut o meşhur sözünü söylemiş: “VERMEYİNCE MABUD, NEYLESİN SULTAN MAHMUT”
Üsküdar kitap fuarında çok sevdiğim şair Yavuz Bülent Bakileri, kitaplarının olduğu stantta görünce heyecanlanıp, bir kitabını alıp, ayaküstü kendisiyle sohbet ettikten sonra imzalattırmıştım. Sohbeti, tok ve güçlü ses tonuyla, kelimeleri özenle seçmesiyle insanın içine adeta huzur veren bir büyüye sahipti. 1976da Kültür Bakanlığı tarafından , Şiir festivaline Türkiyeyi temsilen Yugoslavyanın Struga şehrine gönderildiğini ve döndükten sonra bir dostunun tam 2 sene süren ısrarı üzerine buradaki anılarını kitaba geçirmeye karar verdiğini ve kitap hakkında bir Azeri dostunun “Mene göre, her Türk, Üsküpten Kosovaya kitabını okumalıdır. Amma, onu okuduktan sonra, ağlamayan Türk’e de men Türk demerem.” dediğini anlattı yine de bana imzalı kitabını uzatırken, benim okurken ağlamamamı temenni ettiğini söyledi . Ama ne mümkün! Anadolunun bağrından yüzyıllar önce koparılıp, balkanlara, üsküpe, kosovaya, priştinaya yerleştirilen özbeöz Türk kardeşlerimizin Türkiye hasreti ile yanıp tutuşurken, bu topraklardan burdaki soydaşlarından bir haber beklerken, içlerndeki aşk ve sevgi bir atardamar gibi atarken, oralarda zulüm altında, itilmişlik dışlanmışlık altında, yine de Evladı Fatihan olduklarının bilinciyle bir an olsun o topraklardan ayrılmayı düşünmeyerek varoluşlarına devam ederlerken, bizim ise onların varlığından bihaber olduğumuzu içim sızlaya sızlaya, gözlerim dola dola okudum. İyi ki varsın Yavuz Bülent Bakiler, iyi ki yazmışsın. İyi ki o güzel Türkçenin üstadısın. Ben ki 2 küçük çocukla 4 günde bitirdim bence herkes okusun.
Önce ellerinizden ısrarcı bir çocuk gibi kavrıyor inançlı kurşun askerin iç burkan öyküsü. Daha sonra öğreniyorsunuz ki Çanakkale'ye de koşmuş bir kurşun asker. Ve bu öyle bir kurşun asker ki, bilemezsiniz bir aşk nişanesi mi, yoksa yalnızca bilinmeze sürüklenen bir askerin cebinden Andersen'i selamlayan tesirli bir metafor mu? Siz bir sayfa çevirip, inatçı Kereban Ağa'nın Üsküdar yolculuğunu keyifle izlerken, Kereban Ağa'ya ilham olan Jules Verne'in adını kaldırır bir grup Fransız milliyetçisi Bakırköy'deki bir parktan. Bir şair tutuklanır ötede ve ona hayran bir öğrencinin talaşlı paçalarla adımlanan tozlu oyuncak atölyesinde bir Müjdat Gezen yetişiverir. Ve belki pek yakınlarında bu oyuncak atölyesinin o masalsı savaşların acısını, kanının kıvamını ve dehşetini hissettiren asker figürleri satan Japon dükkanı vardır üzerine, ''Harp ü darp insanların inhisarındandır. Oyuncaklar birbirini öldürmezler.'' yazılan, aynı tutsak şair tarafından.
''Çocukluk nedir? Nerededir?'', sorularına cevap olan her öykünün arasında, bir alıntı iliştirir cebimize: ''Bir coşkudur çocukluk, bir umuttur en tazesinden, bir sevgidir saf, dahası bir aşktır en sakınılasından. İster sokakta, ister sıcak, büyük ve güvenli bir aile ortamında geçsin, küçücük mutlulukların cennetidir çocukluk. Kiminde bir çikolataya, kiminde bir oyuncağa, kimindeyse yalnızca bir kucaklamaya bakar, yüzlerine yayılan eşsiz kocaman gülümseyiş. Bir renktir çocukluk. Her çocukluk başka bir renk dünyada... Ve bir oyundur çocukluk. Bir oyun çocukluk...''
Zor çocuklukları işaret eder bizlere, Anne Frank'i ve o eşsiz hayalgücü sayesinde tahtadan atı söğüt dalı, tahtadan atı Kalamış'taki Truva Atı olanları... Tahta atın ''kent oyuncağı'' olmasından ötürü bir küçük serzeniş niteliğinde olan şu Bedri Rahmi dizelerine de yer verir:
''Onlara çiçek götürmeyelim
Kolonya sürsünler
Taylarımızı, sıpalarımızı anlatmak için
Nefeslerimizi tüketmeyelim:
Tahtadan atları var binsiler...''
Her akşamüstü oyuncakçı, camekanından çocuk ellerinin izlerini silermiş, bir bakmışız ki bir babanın özlem dolu dizelerinde de bir çocuk elinin izi kalıvermiş:
''Eski takvim hesabıyle
bu sabah başladı bahar.
Geri geldi Mehmed'ime
yolladığım oyuncaklar.
Kurulmamış zembereği
küskün duruyor kamyonet,
yüzdüremedi leğende
beyaz kotrasını Memet.''
Birbirini bu denli tamamlayan anlatı ve alıntılarla dolu sayfalar arasında, ilk kez Sunay Akın okuyan bir okur olarak tarihi; dalın birinin üzerinden, kesinlikle hesaplı bir adımla, diğerine konarak, geçmiş ve gelecek iç içe görmek, benim için müthiş keyifli idi. Merak içinde izlediğiniz bir olayı bir anda kesip, size bambaşka görününen bir olayla devam ediyor. Ancak sonunda nitelikli araştırma ve kalemle hepsi bir oluyor, bağlanıyor.
Zemberekler, zıpzıplar, tahtadan atlar, oyuncak ayılar, kağıttan uçaklar ve gemiler arasında bir baştan bir başa gezdirdi tarih şeridini okuruna. Bu nitelikte bir gezintiye ihtiyacı olanlar için biçilmiş kaftandır.
Sabahattin Ali Kimdir?
25 Şubat 1907 tarihinde Gümülcine / İğridere'de doğdu. İlköğrenimini Üsküdar, Çanakkale ve Edremit'te yaptı (1921). Balıkesir Muallim Mektebi'ni bitirdi (1927). Aynı yıl Yozgat Cumhuriyet İlkolulu'na öğretmen oldu. Milli Eğitim Bakanlığı bursuyla 1928'de Almanya'ya gitti. 1930 yılı mart ayında yurda döndü. Aydın ve Konya'da öğretmenlik yaptı. Resimli Ay dergisinde öykülerini yayınlamaya başladı.
Atatürk'e hakaret ettiği gerekçesiyle tutuklandı (1932). Bir yıla hüküm giydi. Konya ve Sinop hapishanelerinde yattı. 1933 yılında memuriyet kaydı silindi. Cumhuriyet'in onuncu yıl dönümünde çıkarılan afla hapisten çıktı (29 Ekim 1933). Yeniden memur olabilmesi için bağlılığını ispatlaması istendi. Bu amaçla 15 Ocak 1934 tarihli Varlık dergisinde (13. Sayı) "Benim Aşkım" başlıklı, Atatürk'e övgü şiiri yayınladı. Karşılığında MEB Talim Terbiye Dairesi Mümeyyizliği'ne atandı (30 Eylül 1934). 1937'deki askerliğini takiben, önce Ankara Musiki Muallim Mektebi Türkçe öğretmenliğine, ardından çevirmen, öğretmen ve dramaturg olarak çalışacağı Devlet Konservatuarı'na atandı (1938).
1945'de Yeni Dünya gazetesinin, 1946'da Marko Paşa'nın neşrine katıldı. Marko Paşa'daki yazıları yüzünden çeşitli kovuşturmalara uğradı. Bunlardan birinden yedi ay hüküm giydi. 1948'de Zincirli Hürriyet'teki bir yazısından dolayı yine hakkında kovuşturma açıldı. Nakliyeciliğe başladı. 1 Nisan 1948 tarihinde yurt dışına kaçma girişimi sırasında öldürüldü. Cesedi öldürülüşünden iki buçuk ay sonra (16 Haziran 1948) bulundu.
İstanbul-Elbistanbul
Sanki bir kabus gibi kabus olur geceler
Ve yahut kovalıyor beni bin bir cüceler
Sen uzaksın ben yakın bütün mevzu bu şifre
Hasretin huysuzluğu eder aşkı deşifre
Sanki bir mevzu gece
Kelimeler bin hece
Gece değil de sanki
Cevapsız bir bilmece
Artık denizler taştı gözlerimin yaşından
Sensiz dertlerim gitmez ah şu deli başımdan
Sırtımı koyamadım kuş tüyü bir döşeğe
Adım atsam geçemem tahta ahşap eşiğe
Mavi Kara Deniz’in
Dalgaları şahlanır
Kayıkçılar Üsküdar
Eşiğin de vahlanır
İstanbul boğazından Üsküdar’ı izlerim
Üsküdar’ı gördükçe boş yalıyı özlerim
İstanbul yedi tepe yedi ayrı minare
İstanbul’u görünce hayran kaldım mimara
Geceler aydınlatır
Her vakit gündüzümü
Üsküdar’dan izlerim
Yıldızlı gök yüzünü
Evet boyut değişti şiirim mısrasında
Yârim beni görür mü bu gece rüyasında
Ah İstanbul, İstanbul bekle beni İstanbul
Yüreğim de olsan da uzak mesafe ve yol
Balıklar sırtarıyor
Mavi Kara Deniz’de
Periler ne arıyor
Ahşaptan evimizde
Günaydın ey yeni gün gece nereye gitti
Gece bana küstü mü beni neden terk etti
Sıralanır dertlerim Top kapı sarayında
Ve trenlerin sesi gıcırtılar rayında
Üç kıtayı bağlayan bir mısradır İstanbul
Sevgilim İstanbul’da, Sılam’da Elbistanbul
Her ikisi bir cevher sanki çeyiz sandığı
İkisi de mücevher gönüllerin yandığı
Ey İstanbul, İstanbul
Sılamsın Elbistanbul
Ceyhan’ın pınarından
Bir tarih, bir destan bul
Muhterem Taş 2
Canım İstanbulÇile, Necip Fazıl Kısakürek
Ruhumu eritip de kalıpta dondurmuşlar;
Onu İstanbul diye toprağa kondurmuşlar.
İçimde tüten bir şey; hava, renk, eda, iklim;
O benim, zaman, mekan aşıp geçmiş sevgilim.
Çiçeği altın yaldız, suyu telli pulludur;
Ay ve güneş ezelden iki İstanbulludur.
Denizle toprak, yalnız onda ermiş visale,
Ve kavuşmuş rüyalar, onda, onda misale.
İstanbul benim canım;
Vatanım da vatanım...
İstanbul,
İstanbul...
Tarihin gözleri var, surlarda delik delik;
Servi, endamlı servi, ahirete perdelik...
Bulutta şaha kalkmış Fatih'ten kalma kır at;
Pırlantadan kubbeler, belki bir milyar kırat...
Şahadet parmağıdır göğe doğru minare;
Her nakışta o mana: Öleceğiz ne çare? ..
Hayattan canlı ölüm, günahtan baskın rahmet;
Beyoğlu tepinirken ağlar Karacaahmet...
O manayı bul da bul!
İlle İstanbul'da bul!
İstanbul,
İstanbul...
Boğaz gümüş bir mangal, kaynatır serinliği;
Çamlıca'da, yerdedir göklerin derinliği.
Oynak sular yalının alt katına misafir;
Yeni dünyadan mahzun, resimde eski sefir.
Her akşam camlarında yangın çıkan Üsküdar,
Perili ahşap konak, koca bir şehir kadar...
Bir ses, bilemem tanbur gibi mi, ud gibi mi?
Cumbalı odalarda inletir ' Katibim'i...
Kadını keskin bıçak,
Taze kan gibi sıcak.
İstanbul,
İstanbul...
Yedi tepe üstünde zaman bir gergef işler!
Yedi renk, yedi sesten sayısız belirişler...
Eyüp öksüz, Kadıköy süslü, Moda kurumlu,
Adada rüzgar, uçan eteklerden sorumlu.
Her şafak Hisarlarda oklar çıkar yayından
Hala çığlıklar gelir Topkapı Sarayından.
Ana gibi yar olmaz, İstanbul gibi diyar;
Güleni şöyle dursun, ağlayanı bahtiyar...
Gecesi sünbül kokan
Türkçesi bülbül kokan,
İstanbul,
İstanbul...
Necip Fazıl Kısakürek
"Hangi Cepheden Gelirse Gelsin, Emperyalizmin Aleyhindeyiz" Adlı YazıdanMarkopaşa Yazıları ve Ötekiler, Sabahattin Ali (Sayfa 167 - Yapı Kredi Yayınları)
"Ve hakikatler, kolay kolay hazmedilmiyor. Atı alan Üsküdar'ı geçtikten sonra, dostu düşmanı seçmek, Hanya'yı Konya'yı anlamak para etmez."
Normal şartlarda 2 saatte bitirilebilecek bir kitap. Naif ve sorgulatan bir Mustafa Kutlu hikayesi. Engine aşık bir Süheyla. Paraya aşık bir Engin. Süheyladan ayrılıp zengin olmak için zengin bir kızla nişanlanan Enginin, nişanlandığını öğrendiği gün, içini sıkan , içine bir yumru gibi oturan hüznü Üsküdar sahilinde yenmeye çalışırken duyduğu ses “Hayyelalfelah” (haydi kurtuluşa) üzerine içinde kabaran merhamet ve kendini sorgulama duyguları ağır basan Süheylanın Müslüman oluşu, eşyalarını, kıyafetlerini, kendisine hizmet etmeyen tüm fazlalıkları -tokasını bile- hayatından çıkarışı, Allaha yaraşır kul olmaya çabalayışı, yıllar sonra Enginle karşılaşı, onu reddedişi... modernleşme yolunda bolca tüketim çılgınlığımızı, bolca israfımızı, gereksiz birikimlermizi, yapılmayan infaklarımızı ve neden yaratıldığımızdan bihaber oluşumuzu sorgulatan kitap.