Şeker, masum görünen canavar. Çoğu zaman ona kıyamıyoruz bile. Peki ya gerçekten şekerin zararlarını biliyor muyuz? Ya da hiç şekeri bırakma gibi bir sürece dahil oldunuz mu? Gelin hep birlikte bu masum canavarı yakından tanıyalım ve ondan nasıl kurtulabileceğimizin yanıtını arayalım.
Tatlı Bir Bağımlılık
İstatistiklere göre bir insan günde 22 çay kaşığı tüketirken bu insan ergenlik çağındaysa tam 32 çay kaşığına kadar çıkabiliyor. Yoksa siz de bağımlılardan birisi misiniz? Gelin vücudumuzu bu bağımlılıktan kurtaralım ve onu sağlıklı hale getirelim. Şekeri fazla tüketmenin insana kilo aldırdığını herkes bilir peki ya diğer önemli sorunları ne yapacağız? Şekeri bırakarak vücumuzdaki yağları daha hızlı yakabilir, daha iyi hissedebilir ve çok daha sağlıklı bir birey haline gelebiliriz.
Şekeri Bırakma Serüvenim
Şekeri bırakma serüvenimin başlangıcı ergenlik dönemimin başına kadar uzanıyor. Bir sabah uyandım ve çaya artık o tadını sevmediğim, bana zarar veren o şekeri katmadım. İlk başlarda çayın tadı acayip geldi çünkü şekeri sadece çayımdan çıkarmıştım. Zamanla vücudumda çokça alerji ve sivilce yapan şekerli gıdaları da azalttım. Artık şekersiz yiyecekler çokta tatsız gelmiyordu. Aynı dönemde annemin yemeklerde tuzu azaltması da benim için güzel bir zamanlama oldu. Artık fazlasının hayli gereksiz olduğu şeker ve tuza hayatımda daha az yer ayırmıştım. Tabi şekeri tamamen bırakmak mümkün olmadı, zaman ilerledi ister istemez şekeri tükettim ama sınırlarını aşmadan tüketmeye gayret gösterdim. Gün boyu okulda veya dershanede olmam şeker diyetimde bana zorluk yaşattı fakat üniversite yıllarıma yakınlaştıkça şeker çok daha hızlı bir şekilde hayatımdan çıktı.
Üniversite başladı, bir akşam aklıma takıldı ben az da olsa bu kolayı neden yeniden tüketmeye başladım? O gün gazlı içeceklerin tümünü bıraktım (şekersiz maden suyu hariç). Uzun bir zaman geçti ve tatilde evime dönünce maalesef o lanet kolayı az da olsa yine tükettim ama o da hafta 1 kere hatta çoğu zaman hiç tüketmedim. Zaman ilerledikçe çikolata ve bisküvi çeşitlerinin büyük kısmından tiksinmeye başladım ve onları da birkaç tür hariç tüketmiyorum. Canım çok çektiğinde ne mi yapıyorum? Çok basit, ürün paketini alıyorum ve arkasındaki şeker miktarını okuyorum ardından o kadar şekeri küp şeker olarak veya toz şeker olarak tükettiğimi düşünüyorum… Sonuç ortada, tiksiniyorsunuz. Tabi bazı durumlarda çok fazla tatlı isteği geliyor o tür istekleri karşılamak için şeker oranı düşük gıdaları tercih ediyorum.
Şeker Nasıl Bırakabiliriz?
Şimdiye kadar hiç bir uzman havasında ilerlemedim, ilerlemeyeceğim de. Şekerin zararlı olduğunu zaten az çok anlattım, hali hazırda zararlı olduğunu sizlerde biliyorsunuz. O zaman ne duruyorsunuz? Haydi şekeri bırakma etkinliğimiz başlasın. Uyarmadı deme, süreç aslında çok basit. Yukarıda benim uyguladığım tekniği uygulayabilirsiniz eğer sizde işe yaramazsa kendi sağlığınızı düşünün ve yemekte minimalizm felsefesini uygulayarak ihtiyacınız olmayan şeyleri tüketmeyin.
Şeker ve Kahve’de Şeker / Gazlı İçecekler
Belki de en basit başlangıç. Çay ve kahveden şekeri çıkarıyoruz, çok ama çok kısa bir zamanda çayın tadının çok daha hoş olduğunu anlayacaksınız; kahveyi şekersiz tercih edenlerin oranı zaten yüksek, zaten şekersiz kahve amacına daha uygun. Bunları yaptık tamam sırada gazlı içecekler var. Gazlı içeceklerin hepsini çıkarmıyoruz tabi ki hayatımızdan sadece “şekerli” olanları. Ee kaç tane kaldı ki diyeceksiniz, bilmem sanırım sadece bir tane o da “şekersiz maden suyu“. Zaten doğru olan da bu, yıllarca tükettik de ne oldu? En fazla yemekten sonra şiştik.
Aman dikkat ben gazlı içecekleri bırakamıyorum bu yüzden en azından “diyet gazlı içecekler” tüketeyim demeyin. Diyet etiketine sahip gazlı içecekler, şekerli içeceklere göre kat be kat zararlı. Bilim insanları bile bunu kanıtlamış, diyet adı altında satılan bu zehirler hem kalp krizi riskini arttırıyor hem de üreme ile ilgili sıkıntılar yaşatıyor. Kan basıncı üzerinde yaptığı ciddi değişikler de bir başka neden.
“Şekersiz Yemek” Tercihi
Nam-ı diğer “kalorisiz” yiyecek ve içecekler. Bunlarda aynı zehir. Tıpkı diyet gazlı içecekler gibi yarardan çok zarar sağlıyor. Hem o kalorisiz yiyeceklerde yağı azaltınca kötü tat vermesinin nasıl engellendiğini araştırdınız mı? Cevabı basit tabi ki “glikoz” ile. Tüketmemek için yeterli olan tek bir neden. Kendinizi ben şeker tüketmedim, daha az yağ tükettim diye kandırabilirsiniz ama sevgili vücudumuz buna kanar mı?
Meyveler ve Meyve Suları!
“Yok artık canım sen de. Meyve ve meyve suyu ne alaka? Haydi meyve suları hazır olarak almadık diyelim, evde sıktığımızı da mı içmeyelim? Meyveleri hiç sormuyorum.” dediğinizi duyar gibiyim. Evet yanlış söylemediniz. Öncelikle can alıcı noktadan bahsedeyim, meyveler. Meyvenin ne zararı olabilir? Aslında evet yok ama unutmayın her şey kararında iyidir, fazlası zararlıdır. Şekeri bırakma sürecinde yapay tatlandırıcılar yerine doğal diye tabir ettiğimiz meyveleri haddinden fazla tüketirseniz karaciğerdeki fruktoz (meyve şekeri) birikimini artırır. Doğal olarak karaciğerimiz bize pek hoş bir cevap vermez. Trigliserit adı verilen bir yağ olarak bize geri dönüş yapar. Bu yağın zararlarını daha sonra genişçe araştırıp işleyebilirim ama kolesterol kadar tehlikeli olduğu bilinen bir gerçek. Günde bir haydi bilemedin iki porsiyon meyve yeter hatta fazla bile. 🙂
Peki ya meyve suları? Hiç ondan bahsetmedin, aynı şey meyve suları için de geçerli. Öncelikle hazır meyve suyu olayına girmeden evde yapılan meyve sularından bahsedeyim. Aynı şekilde onu da kararında içmek yeterli, fazlası benzer zararlara sahip. Aynı zamanda meyvenin doğal yapısında bulunan tüm lifleri ezmemiz ve onu tüketmemiz onun besin değerini neredeyse hiçe kadar indirger.
Bu Kadar Mı?
Liste yapar gibi gereksiz yere uzatmaya gerek yok. Kısaca şekerin zararlarını ve şekeri nasıl bırakabileceğinizin bazı ayrıntılarını paylaştım. Dediğim gibi bunları sıfıra indirgemek biraz zorlu süreç benim gibi sıfıra indirgemek yerine ayda birkaç tane ile kendinizi sınırlandıracak noktaya gelmeniz bile çok ama çok büyük bir başarı. Unutmadan aldığınız her gıdanın arkasındaki o yazıları dikkatlice okuyun, şeker birçok gıdada mevcut hatta adı şeker olarak bile belirtilmiyor.
Şeker yerine en çok kullanılan isimler: Sakaroz, esmer şeker, mısır şurubu, nişasta bazlı sıvı şeker, dekstroz, sorbitol, mannitol, xylitol, früktoz, meyve şurubu, glikoz, glikoz şurubu, bal, invert şeker, laktoz, maltoz, akçaağaç şurubu, melas, şeker şurubu, turbinado, amazake.
Bunu bile bizlerden gizliyorlar vay arkadaş!
Şeker ile İlgili Belgesel
Unutmadan şuraya ekleyeyim. Şeker ile ilgili daha fazla teknik ve günlük detay istiyorsanız Google Beyefendi üzerinden araştırma yapabileceğiniz gibi “That Sugar Film” isimli belgeseli de izleyerek birçok şey öğrenebilirsiniz. Film şeklinde olması ve Türkçe seçeneğinin olması büyük bir rahatlık. Ayrıca minimalizm belgeselini izlemeniz size dolaylı yoldan katkı sağlayacaktır. Ayrıca bu yazıyı yazmam için bana ilham veren Yeşilist sitesine sonsuz teşekkürler.