HR. SYS, 2880/14_1
Devlet i Aleyye i Osmaniyye
Cenevre Başşehbenderliği
Numara:
175-1373
Gazette de Lausanne hakkında harp matbû‘ât karârgâhına.
Hariciye Nezâret i Celîlesi Cânib i Âlîsine
Ma‘rûz ı çâker i kemîneleridir ki
Memâlik i Osmâniyyedeki ahvâl i umûmiyyenin kesb i vehâmet eylediği me’âlinde Tribune nâm İtalya gazetesinde neşredilen bir takım erâcîfin red ve tekzîbi ve Avrupa efkâr ı umûmiyyesinin tenvîr ve tashîhi emeliyle 8 Ağustos sene 915 tarihli ve 69463-217 numaralı tahrîrât ı fahîmânelerine merbûtan irsâl ve İsviçre cerâ’id i mahalliyesinde tab‘ ettirilmesi emir buyurulan tekzîbnâme i resmî cerâ’id i mu‘tebere idârehânelerine gönderilmiş ise de henüz hiç birisi tarafından tab‘ edilmemiştir. Bugün “Gazette de Lausanne” Baş Muharriri Mösyö Sekreta’nın imzâsıyla vürûd edip bir sûreti leffen takdîm i pîşgâh ı sâmîleri kılınan mektupta mütâla‘asından da ma‘lûm ı fahîmâneleri olacağı vechile tekzîbnâme i mezkûrenin dercinden istinkâf olunması husûsundaki esbâb tezkâr kılınmakta ve fakat Gazette de Lausanne’ın Memâlik i Osmâniyye’ye idhâline müsâ‘ade edilirse tarafımızdan mersûl teblîğnâmelerin derc olunacağı va‘d olunmakta olduğundan İsviçre Romand Matbû‘âtı meyânında bir mevki‘ i mümtâz işgâl eden cerîde i mezkûrede ara sıra lehimizde teblîğât ı resmiye şekli altında makâlelerin neşrini te’mîn edeceği mütâla‘asına binâ’en mezkûr gazetenin Memâlik i Osmâniyye’ye idhâline müsâ‘ade olunması ve bu cihetin tatbîki münâsib görülmediği takdirde gazete idârehânesine İstanbul’daki bâyi‘lere tevzî‘ olunmak üzre irâ’e olunacak adrese hergün iki üçyüz nüsha yollaması şıklarından birinin tercîhi husûsu tensîb i âlî i hıdiv i efhamîleri buyurulduğu takdîrde ol-vechile hareket ve Mösyö Sekretan ile bu bâbda müzâkerât icrâ etmek üzre ta‘lîmât ı âliye i âsafânelerine müntazır bulunduğumu arza mücâseret eylerim. Ol-bâbda emr ü fermân hazret i veliyyü’l-emrindir.
Fî 1 Eylül sene 915
Cenevre Başşehbenderi
Bende
İmza
Muhâsım ve bî-taraf devletler cerâ’idinin Memâlik i Osmâniyye’ye idhâli esâsen hükûmet i askeriyece men‘ edilmiş olduğu cihetle menâfi‘ i Osmâniyye hilâfında bir takım neşriyâtta bulunan ve Ermeni meselesi propagandacılarına âlet olan İsviçre gazetelerinin hiçbirisinin Dersa‘âdet’e idhâline müsâ‘ade i‘tâsı bi’t-tab‘ câ’iz olamıyacağından İsviçre matbû‘âtında lehimizde teblîğât ı resmiye şekli altında makâlât neşrinin vesâ’it i sâ’ire ile te’mîni keyfiyetinin istihsâline sarf ı makderet eylemesi zımnında Cenevre Başşehbenderliğine ta‘lîmât ı ekîde i‘tâsı muktezîdir.
Fî 31 Ağustos sene 331
HR. SYS, 2880/14_2
Bâb ı Âlî
Hariciye Nezâreti
Umûr ı Siyâsiyye Müdüriyyet i Umûmiyyesi
Mühimme Kalemi
21 Elül sene 915
218-71496
Hulâsa: İsviçre’de elde edilecek gazeteler.
Cenevre Başşehbenderi Ziya Beyefendiye
1 Eylül 915 tarihli ve1373-175 husûsî numaralı tahrîrât ı behiyyeleri ile “Gazette de Lausanne” Gazetesi Ser Muharriri Mösyö “Sekreta”nın mektûbunu ve ona melfûf sûretini mütâla‘a eyledim. Teblîğlerimizin mezkûr gazetede neşrolunabilmesi için gazetesinin Memâlik i Osmâniyye’ye idhâline müsâ‘ade olunması hakkında mûmâ ileyh tarafından der-meyân olunan şartı menâfi‘imize muvâfık bulmadım. Çünkü “Gazette de Lausanne”teblîğlerimiz veyâ tekzîblerimizle aynı zamanda aleyhimizde makâle ve haberler neşredeceğinden istihsâli arzû olunan fâ’ideden ziyâde mazarratı dâ’î olacaktır. Binâ’en alâ zâlik başka bir çare bulmanızı meselâ nakden biraz fedâkârlık etmek sûretiyle te’mîn i maksat edilmesine himmet eylemenizi tavsiye ederim.
Özet
Asılsız Ermeni iddialarını çürütmek ve Avrupa kamuoyunu aydınlatmak amacıyla İsviçre gazeteleri nezdinde yapılan girişimler.
1915.9.1
HR.SYS 2880/14 Belge No: 1,2
kaynak: T.C. başbakanlık devlet arşivleri genel müdürlüğü.