Uğruna öldüğün şey midir seni özgürleştiren?Hande Kara
Kendisi de bir Kırım Türkü olan Cengiz Dağcı’nın 1956 tarihli romanı Korkunç Yıllar’dan esinlenerek beyazperdeye uyarlanan Kırımlı, aslına bakarsanız, günümüzde kolektif bir sürgüne atıfta bulunan bir kavram olarak kullanılan diaspora kelimesinin, peliküle yansımış hali. Tarihin henüz tozlanmamış sayfalarından kopup gelen, ancak çoğumuzun da bilmediği Kırım Türkleri’nin mücadelesini anlatan Kırımlı, bu yolda üstüne düşeni fazlasıyla yapıyor. Reklam kökenli yönetmen Burak Cem Arlıer, daha önce çektiği belgesel tadındaki Türk Pasaportu ile Cannes’da ve Adana Film Festivali’nde adını duyurmuştu. Yine 2. Dünya Savaşı’nda yaşanan, Türk diplomatların kurtarıp Türk Pasaportu sahibi yaptıkları Museviler’in yaşadıklarını anlatan belgesel de beğenilmiş, tarihe ışık tutan bir çalışma olarak görülmüştü. Arlıer, bu kez çok daha büyük bir prodüksiyonda elini taşın altına koymuş, ancak sonuç değişmemiş. Kırımlı bir çok açıdan emsallerinin üzerinde bir yapım olarak yönetmenin filmografisine yazılıyor.
Murat Yıldırım ve Selma Ergeç’in başrolleri paylaştığı Kırımlı’da; 2. Dünya Savaşı sırasında Nazi Almanyası için Sovyet Sosyalist Cumhuriyetler Birliği’ne karşı savaşan Kırımlı askerlerden oluşan ve Mavi Alay olarak bilinen askeri birliğin kuruluşuna ve Kırım için Almanlar adına savaşmalarına şahit oluyoruz. Tarihi araştırmalarda yer alan, ancak genel olarak üstü kapalı geçilen Mavi Alay’ın, Almanya için savaşmalarına destek ve teşvik olan taraf ise, bu kurgu hikayede yer almıyor. Cehennem Kapısı olarak anılan Uman Esir Kampı’nda esir olarak alınan ve buradan bir yolunu bulup, komutanın emir eri olmayı başarıp, Kırım’ı kurtarmak için Naziler adına savaşmaya başlayan Sadık Komutan, savaşın yıkıcılığında bir de kalbini kaptırıyor direnişçi bir kıza.
Renk dokusu oldukça etkileyici olan Kırımlı’nın görüntü yönetmenliğini Feza Çaldıran üstlenmiş. Görüntü yönetimi kadar, filmin sanat yönetimi de oldukça başarılı. Bu ikisinin birleşimi ve oyuncuların da katkısıyla, Kırımlı izleyiciye gerçeklik vaat ediyor ve vaadini yerine getiriyor.
Almanca bilmemesine rağmen, filmin büyük bölümünde Almanca konuşan Murat Yıldırım ve ona eşlik eden Selma Ergeç’in oyunculukları, Yıldırım'ınki ezbere bir oyun olmasına rağmen, teklemiyor. Kadronun parlayan ismi ise Türk asıllı Alman oyuncu Baki Davrak. Daha önce Yaşamın Kıyısında, Bizim Büyük Çaresizliğimiz ve Lola + Bilidikid gibi filmlerde de yer alan Davrak, adeta karşınızda gerçek bir Nazi askeri varmışçasına hareket ediyor perdede. Filmin müziklerine imza atan Tuna Hizmetli’nin bestelediği Ölüm Marşı da tüyleri diken diken ediyor.
Genel olarak başarılı bir kadroya sahip olan Kırımlı’nın tek eksiği, hikayenin kurgusal kısmından ve senaryodaki ufak tefek tökezlemelerden kaynaklanıyor. Zira Kırımlı, benzeri bir çok yerli filme prodüksiyon anlamında fark atıyor ve hem son yıllarda çekilmiş en iyi dönem filmlerinden, hem de haftanın izlenecek filmlerinden biri olmayı başarıyor.
twitter.com/simulationone