bir kesimin temelden sahiplendiği bir kesimin cepheden hayır dediği eğitimin tabularından olan zorunlu eğitim nedir ? nereden çıkmış ? neden var? sorularına cevap arayacağımız listeyle. bu süreç içerisinde eğitimin değişimini, politik kimliğini, felsefesini de görmüş olacağı.
- protestan reformu, ilk olarak bugünkü modern almanya’ya bağlı bazı bölgelerde, daha sonra avrupa ve ABD, erkek ve kız çocukları için, zorunlu eğitim sisteminin kurulmasına teşvik etmiştir. martin luther’in “An die Ratsherren aller Städte deutschen Landes” (1524) adlı eseri, tüm cemaatlerin İncil’i kendi başlarına okuyabilmeleri için zorunlu eğitim çağrısı yapmıştır. kutsal roma imparatorluğu’nun güney-batı bölgelerinde yaşayan protestanlar, kısa bir süre sonra bu çağrıya uydular.
- 1559’da alman württemberg, erkekler için zorunlu eğitim sistemini kurdu.
- 1592’de, alman dukalığı pfalz-zweibrücken, kızlar ve erkekler için zorunlu eğitim sistemine izin veren dünyanın ilk toprakları haline geldi ve ardından 1598’de kutsal roma imparatorluğu’nun özgür şehri olan ve şu anda modern fransa’nın bir parçası olan strasbourg tarafından bu uygulama hayata geçirildi.
- iskoçya’da, 1616’da yürürlüğe giren okullaşma kanunu, cemaat üyeleri tarafından yapılan ödemeler doğrultusunda her cemaate okul kurma yetkisi verdi. iskoç parlamentosu, kanunu 1633 eğitim yasası ile onayladı ve gerekli finansmanı sağlamak için yerel toprağa dayanan bir vergi sistemi oluşturdu.
- amerika birleşik devletleri’nde, 1620’de plymouth kolonisini kuran ayrılıkçı kongregasyonalistler, ailelere çocuklarına okuma ve yazmayı öğretmeyi zorunlu kıldılar.
- massachusetts körfezi kolonisinde 1642, 1647 ve 1648’de massachusetts okul kanunları adı altında yapılan üç yasama, genel olarak birleşik devletler’de zorunlu eğitimin ilk adımları olarak görülmektedir. özellikle 1647 kanunu, 50’den fazla aileye sahip her kasabada bir öğretmen tutmalarını ve 100’den fazla ailenin olduğu her kasabada bir okulun kurulmasını şart koşuyordu. Puritan’ın öğrenme gayreti, eğitim kurumlarının erken ve hızlı yükselişine yansımıştır; örneğin harvard college, 1636 gibi erken bir tarihte kurulmuştur.
- prusya, 1763 yılında modern zorunlu eğitim sistemini uygulamaya koymuştur. johann julius hecker tarafından yazılmış generall and schulreglement, tüm genç vatandaşların, kız çocukların ve erkek çocukların 5 – 14 yaşları arasında eğitim görmesini ve devlet tarafından sağlanan bir ders kitabı müfredatı aracılığıyla din, şarkı söyleme, okuma ve yazma temelinde temel bir bakış açısı sağlamasını istemiştir. öğretmenlerden ve eski askerlerden, yerel vatandaşların ve belediyelerin katkılarının yanı sıra yaşamak için İpek böceği yetiştirmeleri istenmiştir. prusya modeline dayanan zorunlu eğitim sistemi, kademeli olarak diğer ülkelere yayılmıştır. danimarka, norveç, isveç’in yanı sıra rus imparatorluğu’na bağlı olan estonya, finlandiya ve letonya tarafından hızlıca kabul edilmiş, ancak Rusya bu modeli reddetmiştir.
- birleşik krallık, üst sınıfın eğitim ayrıcalıklarını savunması nedeniyle zorunlu eğitim sistemini kurma sürecini yavaşlatmıştır. ingiltere ve galler’de, 1870 ilköğretim eğitim yasası, yeterli koşulları bulunmayan bölgelerde okul açarak zorunlu eğitimin yolunu açmıştır.
- fransa, birleşik krallık gibi zorunlu eğitim sunma konusunda yavaş davranmıştır. bunun nedeni olarak, laik devlet ve katolik Kiliseler arasında bir çatışma çıkması ve sonuç olarak anti-klerikalizm savunucuları ve katolik politik partilerin arasında bir gerilime yol açması gösterilebilir. 1881’de kabul edilen jules ferry kanunlarının ilk bölümü, ilköğretimi kızlar ve erkekler için ücretsiz yapmıştır; yerel idare ve departmanlar bunun finanse edilmesi konusunda ortak bir sorumluluğu vardı. 1882’de jules ferry kanunlarının ikinci bölümü, 13 yaşına kadar kız ve erkek çocukları için eğitimi zorunlu hale getirmiştir. 1936’da üst yaş sınırı 14’e, 1959’da 16’ya çıkarılmıştır.
- günümüzde insan hakları ve çocuk hakları ayrıca ulusal yasalarda çocuğun eğitim hakkına vurgu yapılırken zorunlu eğitimden dolayı çocuğunu okula göndermeyen aileleri cezalandıran yasalar da vardır.
- ilk önce dinsel ihtiyaçlarla çıkan zorunlu eğitim artık günümüzde tamamen egemen siyasetlerin ve kapitalizmin hizmetinde görünmektedir. kimi özgürlükçü devletlere göre katı, ideolojik eğitim içeriğine sahip uygulamalarda günümüzde mevcuttur. zorunlu eğitim tamamen egemen ideolojilerin aygıtı gibi görünmektedir. ve en büyük eleştiri aldığı yer burasıdır.
ayrıca;
• Özgürlük ve bağımsızlığı ihlal eder.
• Bir kişinin çocuğunu okula gönderip göndermemesi bireysel bir tercih olmalıdır.
• Çocuk haklarına zarar vermektedir.
• Ebeveynlerin haklarını çiğnemektedir.
• Örtülü olarak otoriteye itaati öğretir.
• Çocukların bireysel gelişimleri dayatılan bu yapı içerisinde gelişemez.
• İşçi ve tüketicilerden oluşan pasif ve itaatkar bir nüfus yaratır.
tarihte ilk eğitim alanların toplumun üst sınıfı olduğunu hatırlarsak ve günümüzde her ne kadar zorunlu eğitim herkese açık olsa da yine üst sınıfların eğitimden aldıkları daha fazladır, öndedirler. fırsat eşitliği vb ilkelerden söz edilse de bunun gerçekçiliğinin çok az olduğu görülmektedir. zorunlu eğitimle de dayatılan bir içeriğin, tutumun insanlarda “istendik bir davranış”a yöneltmek olduğudur.