Sınırda Kişilik Bozukluğu Nedir?
Sınırda kişilik bozukluğu, duyguları etkili bir şekilde yönetememe ve kontrol edememe üzerine odaklanan ciddi bir akıl hastalığıdır. Bozukluk bazen tüm ilişkileri etkiler bazen sadece tek ilişki bağlamında ortaya çıkar. Genellikle ergenlik veya erken yetişkinlik döneminde başlar.
Sınırda Kişilik Bozukluğu Teşhisi
Sınırda kişilik bozukluğu da dahil olmak üzere kişilik bozuklukları aşağıdakilere göre teşhis edilir:
Doktorunuz veya akıl sağlığı sağlayıcınızla detaylı görüşme
Anketleri tamamlamayı içeren psikolojik değerlendirme
Tıp geçmişinize yönelik bilgi ve test
İşaret ve semptomlarınızın tartışılması
Sınırda kişilik bozukluğu tanısı genellikle erişkinlerde değil çocuklarda veya gençlerde görülür. Çünkü sınırda kişilik bozukluğunun belirti ve semptomları yaşlandıkça azalarak düzelebilir.
Sınırda Kişilik Bozukluğu Tedavisi
Sınırda kişilik bozukluğu ağırlıklı olarak psikoterapi ile tedavi edilir, ancak ilaç da eklenebilir. Güvenliğiniz tehlikede ise doktorunuz hastaneye yatırma önerisinde bulunabilir.
Tedavi, durumunuzu yönetmek ve başa çıkmak için gerekli becerileri öğrenmenize yardımcı olabilir. Ayrıca, sıklıkla depresyon veya madde kötüye kullanımı gibi sınırda kişilik bozukluğu ile birlikte ortaya çıkan herhangi bir zihinsel sağlık bozukluğu bu rahatsızlıkla birlikte tedavi edilmek zorundadır. Tedavi ile kendinizi daha iyi hissedebilir ve daha istikrarlı ve huzurlu bir hayat yaşayabilirsiniz.
Psikoterapi
Psikoterapi, konuşma terapisi olarak da adlandırılır. Sınırda kişilik bozukluğu için temel bir tedavi yaklaşımıdır. Terapistiniz, ihtiyaçlarınızı en iyi şekilde karşılamak için terapi türünü uyarlayabilir. Psikoterapinin hedefleri size yardımcı olmaktır:
Geçerli fonksiyon yeteneğinize odaklanmanıza yardımcı olur.
Rahatsız edici duyguları yönetmeyi öğrenmenize yardımcı olur.
Duygulara göre davranmak yerine duyguları gözlemlemenize yardımcı olarak dürtülerinizi azaltmanızı sağlar.
Duygularınızı ve başkalarının duygularını fark ederek ilişkileri geliştirmeye yardımcı olur.
Etkili olduğu tespit edilen psikoterapi türleri şunlardır:
Diyalektik davranış terapisi (DBT): DBT, özellikle sınırda kişilik bozukluğunu tedavi etmek için tasarlanmış grup ve bireysel terapi içerir. DBT, duygularınızı nasıl idare edeceğinizi, sıkıntılarınızı nasıl tolere edeceğinizi ve ilişkileri nasıl geliştireceğinizi öğretmek için beceri temelli bir yaklaşım kullanır.
Şema odaklı tedavi: Şema odaklı terapi bireysel veya grup halinde yapılabilir. Hayatta kalmak için faydalı olabilecek, ancak bir yetişkin olarak hayatınızın birçok alanında incitici olan olumsuz yaşam örüntülerine yol açan karşılanmamış ihtiyaçları tanımlamanıza yardımcı olabilir. Terapi, pozitif yaşam biçimlerini geliştirmek için ihtiyaçlarınızı sağlıklı bir şekilde karşılamanıza yardımcı olmaya odaklanır.
Zihinselleştirme temelli tedavi (MBT): MBT, herhangi bir anda kendi düşüncelerinizi ve hislerinizi tanımlamanıza ve duruma alternatif bir bakış açısı oluşturmanıza yardımcı olan bir konuşma terapisidir. MBT, tepki vermeden önce düşünmeyi vurgular.
Duygusal öngörülebilirlik ve problem çözme için eğitim sistemleri: Seanslar, aile üyeleriniz, bakıcılarınız, arkadaşlarınız veya önemli gördüğünüz başka yakınlarınızı tedaviye dahil eden gruplar halinde çalışmayı içeren 20 haftalık bir tedavidir. Diğer psikoterapi türlerine ek olarak seanslar kullanılır.
Aktarım odaklı psikoterapi (TFP): Ayrıca psikodinamik psikoterapi olarak adlandırılan TFP, siz ve terapistiniz arasındaki ilişkiyi geliştirerek duygularınızı ve kişiler arası zorluklarınızı anlamanıza yardımcı olmayı amaçlamaktadır. Daha sonra bu bilgileri devam eden durumlara uygularsınız.
İyi psikiyatri yönetimi: Bu tedavi yaklaşımı, vak’a yönetimi, iş ya da okul katılımı beklentisi ile tedaviye dayanır. Duygular için kişiler arası bağlamı göz önünde bulundurarak duygusal olarak zor anları hissettirmeye odaklanır. İlaçları, grupları, aile eğitimini ve bireysel terapiyi bütünleştirebilir.
İlaçlar
Her ne kadar özellikle sınırda kişilik bozukluğunun tedavisi için herhangi bir ilaç onaylanmamış olsa da, bazı ilaçlar semptomlarla, depresyon, dürtüsellik, saldırganlık ya da anksiyete gibi sorunlarla birlikte yönetilebilir. İlaçlar antidepresanlar, antipsikotikler veya duygudurum stabilize edici elemanlar içerebilir.
Hastaneye yatırma
Bazen, bir psikiyatri hastanesinde veya klinikte daha yoğun tedaviye ihtiyacınız olabilir. Hastanede yatma, kendini yaralamadan da koruyabilir veya intihar düşüncelerini veya davranışlarını ele alabilir.
Kurtarma zaman alır
Duygularınızı, düşüncelerinizi ve davranışlarınızı yönetmeyi öğrenmek zaman alır. Çoğu insan önemli ölçüde iyileşir, ancak her zaman sınırda kişilik bozukluğu belirtileriyle boğuşabilirsiniz. Semptomların daha iyi veya daha kötü olduğu zamanlar yaşayabilirsiniz. Ancak tedavi, işlev görme yeteneğinizi geliştirebilir ve kendiniz hakkında daha iyi hissetmenize yardımcı olabilir.
Sınırda Kişilik Bozukluğu ile Başa Çıkmak ve Destek
Sınırda kişilik bozukluğu ile ilişkili belirtiler, siz ve etrafınızdakiler için stresli ve zorlayıcı olabilir. Duygularınızın, düşüncelerinizin ve davranışlarınızın zarar verici olduğunun farkında olabilirsiniz, ancak bunları yönetemezsiniz.
Profesyonel tedavi almanın yanı sıra, durumunuzla başa çıkabilmenize yardımcı olacak yöntemler edinebilirsiniz:
Bozukluk hakkında bilgi edinin, böylece nedenlerini ve tedavilerini anlayın.
Öfke patlamaları veya dürtüsel davranışları neyin tetikleyebileceğini öğrenin.
Profesyonel yardım alın ve tedavi planınıza bağlı kalın – tüm terapi seanslarına katılın ve talimatlara göre ilaç alın
Bir daha ki sefere bir kriz meydana geldiğinde ne yapacağına dair bir plan geliştirmek için ruh sağlığı sağlayıcınızla çalışın
Madde kötüye kullanımı gibi ilgili sorunlara yönelik de tedavi alın
Sizi anlamasını ve desteklemesini sağlamak için tedavinize yakınınızdaki kişileri dahil etmeyi düşünün.
Nefes alma teknikleri ve farkındalık meditasyonu gibi baş etme becerilerini uygulayarak yoğun duyguları yönetin
Duygularınızı başkalarını zorlamayacak veya terk etmesine neden olmayacak şekilde yönetmeyi ve kararsızlığı tetikleyecek durumlardan uzak kalmayı öğrenerek, kendiniz ve başkaları için sınırlar belirleyin.
İnsanların sizin hakkında neler hissettiği veya ne düşündüğü hakkında varsayımlarda bulunmayın
Analizleri ve deneyimleri paylaşmak için aynı bozukluğa sahip insanlara ulaşın
Sizi anlayabilen ve saygı duyan insanlardan oluşan bir destek sistemi oluşturun
Sağlıklı bir diyet yemek, fiziksel olarak aktif olma ve sosyal etkinliklere katılma gibi sağlıklı bir yaşam tarzına sahip olun
Rahatsızlık için kendinizi suçlamayın, ama tedavi görmek için sorumluluğunuzu kabul edin