Terleme-Çekim Teorisi ve Kohezyon
Uzun gövdeli ağaçlarda suyun taşınmasında kök basıncı ve kılcallığın birinci derecede etkili olmadığı, ancak yardımcı bir kuvvet olduğu bilinmektedir. Terleme-çekim kuvveti ve kohezyon suyun yükseklere taşınmasında geçerliliği en çok kabul edilen kuramdır.
Yapraklarda fotosentez ve terleme sırasında tüketilen su, yaprak hücrelerinin ozmotik basıncının artmasına ve bitkinin üst kısımlarında bir çekme (emme) kuvvetinin doğmasına neden olur. Oluşan bu çekme kuvveti hidrojen bağları ile birbirine bağlı su moleküllerinin ksilemde kopmayan bir sütun şeklinde ilerlemesini sağlar. Böylece yaprak hücreleri, ksilemde suyun çekilmesini sağlarken kaybolan suyun yerine de emici tüylerle topraktan su emilir (Şekil 1.18).
Su molekülleri ksilemde taşınırken birbirine ve ksilem çeperi¬ne tutunur. Su moleküllerinin hidrojen bağlarıyla birbirine tutun¬masına kohezyon denir. Suyun yapraklar tarafından emilerek yukarı doğru çekilmesi kohezyon yardımıyla gerçekleşir. Kohez-yonla Eucalyptus (okaliptus), Sequoia (sekoya) gibi dünyanın en uzun gövdeli ağaçlarında bile su çok yükseklere kadar çıkmak¬tadır (Resim 1.25).