Depresyon, insan yaşamında birçok alanda olumsuz etkilere sahip bir duygudurum bozukluğudur. Gözardı edilen ve herhangi bir destek alınmayan depresyon, şiddetine bağlı olarak insan yaşamına çeşitli düzeylerde etki eder. Hafif
veya orta düzeyli depresyon geçiren insanların bazıları kendi kendilerine iyileşebilmektedirler. İlaçsız ve hiçbir terapi
almadan iyileşebilen kişiler, ilaç tedavisi ve psikoterapi alan kişilere göre daha geç toparlanmaktadırlar. Majör depresyon dediğimiz klinik depresyonda ise, ilaç tedavisi alınması zorunludur. İlaç tedavisi ile bir nebze toparlanma sağlandıktan sonra psikoterapi de faydalı olacaktır. Majör depresyonda ilaç tedavisi olmadan psikoterapiyle ya da sadece günlük aktivite ve spor yaparak iyileşme olmamaktadır. Bunun nedeni, majör depresyondaki kişinin sinir sitemindeki dengenin önemli ölçüde bozulmuş olmasıdır. Hafif ve orta düzeyli depresyondaki kişiler ilaç tedavisi veya psikoterapi ile toparlanıp iyileşebilirken, bunların bazıları hiçbir tedavi almadan kendi çabalarıyla iyileşebilirken majör depresyonda bundan bahsetmek çok güçtür.
Depresyon İlerler mi?
Depresyonunuzla ilgili hiçbir yardım almadığınızda yaşamınızda bazı olumsuz etkilerin daha belirginleştiğini fark edersiniz. Bedenlerimizde doğuştan iyileşmeye çabalayan bir yapı vardır. Depresyondayken de bedenlerimiz bu durumdan kurtulmamız için bu iyileşmeyi sağlamak için çaba gösterir. Bedenlerimizin iyileşme yönündeki tüm çabaları, problem belli bir seviyede iken işe yarar. Problem büyüyüp de dev bir soruna dönüştüğünde, bedenlerimizdeki iyileşme çabası hiçbir işe yaramaz. Bu yüzden, depresyon ilerler mi sorusuna cevap verirken bu nokta da göz önünde bulundurulmalıdır.
Depresyon İlerlerse Ne Olur?
Depresyonun kişide yarattığı ve herkesin kendi durumuna özgü olarak yaşadığı rahatsızlıklar, acılar, hüzün ve keder duyguları, suçluluk, utanç ve suçluluk, depresyonun ilerlemesiyle daha da artar. Bu olumsuz hisler ve duygular, zaten depresyonun kendi içinde barındırdığı özellikleridir ve zaman içinde herhangi bir yardım alınmadığında ve depresyon görmezden gelindiğinde, tümünde artışlar görülebilecektir.
Majör depresyonun insan yaşamı üzerindeki en büyük tehdidi, kendine zarar verme düşünceleri ile ilgilidir. Depresyondaki insan yaşamın ne denli acılı olduğuna, geleceğin bugünden farklı olmayacağına, hatta daha zor günler geçireceğine inanır. Depresyondayken hissettiğimiz olumsuz duygular ve hisler, depresyon etkisiyle oluşur ve yine depresyonun etkisi sonucu şiddetlenir. “Bugün hissettiğin acı ve sıkıntılar gelecekte de devam edecek. Hatta daha da kötüleşecek. O zaman napacaksın?” sözü depresyondaki kişinin düşüncesi değil, depresyonun dayattığı gerçekdışı ve olumsuz düşünme biçiminin bir ürünüdür. Bu tip düşünceler kişinin kendine zarar verme veya intihar düşüncelerini tetikler. Kendine zarar vermenin ya da yaşamını sonlandırmanın “tek çare” olduğuna inanma yönünde eğilimi depresyon yaratır ve buna karşı çok dikkatli olunması gerekir. Depresyon normal düşünmeyi engeller ve anormal ve dengesi düşünmeye teşvik eder.
Eşle ve çocuklarla ilişkilere zarar verir. Depresyonun en belirgin zararlarından biri de, kişinin yaşamındaki yakın kişilerle kurduğu ilişkilere zarar vermesidir. Depresyondaki insanlar kendi üzüntüleri ve acılarıyla mücadele etmeye çalışırken eş ve çocuklarla ilişkiler daha yüzeysel ve kısa süreli olur. Genellikle yalnız kalınır ve bu insanlarla zaman geçirilmez. Depresyondaki kişiler yeni dünyaya gelen bebekleriyle zaman geçirmez. Okul çağındaki çocuğunun ödevini yapmasına yardımcı olacak gücü kendinde bulamaz. Eşin ve çocukların ihtiyaçlarını göremez, fark edemez, ve bir nevi ihmal eder. Burada saydıklarımız sonucunda bu kişilerle ilişkiler ileride telafisi çok zor olan hasarlar alır.
Depresyon öğrencilerin okula gitmelerine, derslere katılmalarına, sınavlara hazırlanıp girmelerine engel olur. İşe gitmeye, çalışıp üretmeye engeldir depresyon. Yaşama, çalışmaya, gelişmeye yönelik motivasyonu kırma etkisine de sahiptir. Üzgün, yorgun, tükenmiş bir haldeyken insan evindeki basit ev işlerini dahi yapmakta zorlanır, zamanla tümden bırakır.
Depresyon bazı kişilerde kendiliğinden geçse de çoğu durumda uzman yardımı alma ihtiyacı görülür. Yardım alınmadığında ya da görmezden gelindiğinde yukarıda özetle ifade ettiğim olumsuz sonuçlar görülür.
Klinik Psikolog Serhat Damar