query: เกาะฮาวาย ตั้งอยู่ที่มหาสมุทรใด?

title: หมู่เกาะฮาวาย

text: หมู่เกาะฮาวาย</b>เป็นกลุ่มเกาะที่ประกอบด้วย 8 เกาะใหญ่, อะทอลล์, เกาะเล็ก ๆ และภูเขาใต้ทะเลในมหาสมุทรแปซิฟิกเหนือ ทอดตัวยาวเป็นระยะทาง 2,400 กิโลเมตรจากเกาะฮาวายทางตอนใต้ไปถึงอะทอลล์เคอร์ทางตอนเหนือ ในอดีตชาวยุโรปและชาวอเมริกันเรียกกลุ่มเกาะนี้ว่า"หมู่เกาะแซนวิช"อันเป็นชื่อที่เจมส์ คุกตั้งให้เพื่อเป็นเกรียติแก่จอห์น มอนทากิว เอิร์ลที่ 4 แห่งแซนด์วิช ปัจจุบันเรียกชื่อว่าหมู่เกาะฮาวายตามชื่อของเกาะที่ใหญ่ที่สุดในกลุ่มเกาะนี้

title: เจมส์ คุก

text: เจมส์ คุก (27 ตุลาคม ค.ศ. 1728 - 14 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1779) เป็นนักสำรวจและนักเดินเรือชาวอังกฤษ และยังเป็นนักทำแผนที่อีกด้วย เขาได้เดินทางไปยังมหาสมุทรแปซิฟิกสามครั้ง ซึ่งก็ได้ทำแผนที่แนวชายฝั่งไว้ส่วนใหญ่ กัปตัน เจมส์ คุก เป็นบุคคลหนึ่งที่ได้เข้ามาสำรวจประเทศออสเตรเลีย และยึดออสเตรเลียเป็นอาณานิคมของอังกฤษ เป็นผู้ค้นพบเกาะฮาวายนอกจากนี้เขายังเป็นผู้คนพบเกาะอีกหลายแห่ง เช่น เกาะนิวซิแลนด์ เป็นต้น เจมส์ คุก ถูกฆ่าตายระหว่างการต่อสู้กับชนพื้นเมืองฮาวาย ที่อ่าวเกียลาคีกัว เกาะฮาวายในปี ค.ศ. 1779

title: ลาดตีนทวีป

text: ลาดตีนทวีป () เป็นบริเวณที่ต่อเนื่องจากลาดทวีปไปจนถึงพื้นท้องสมุทร (seabed) มีลักษณะเป็นที่ราบเรียบและอาจมีความชันเล็กน้อย และอาจมีบางส่วนลึกหรือเป็นที่สูงต่ำ เกิดจากการตกทับถมของตะกอนต่าง ๆ ที่พัดพามากับกระแสน้ำ บ้างปรากฏเป็นเขาก้นสมุทร (abyssal hill) ไม่สูงมาก พบได้ทั่วไป บางส่วนของลาดตีนทวีปนั้นก็มีความราบเรียบเท่ากันกับพื้นท้องมหาสมุทรที่เป็นพื้นที่ของมหาสมุทรนั้นมีลักษณะภูมิประเทศหลากหลายอันได้แก่ สันเขา ที่ราบสูง แอ่ง ภูเขา เช่น เทือกเขากลางสมุทรแอตแลนติก ซึ่งทอดยาวจากไอซ์แลนด์ลงมาเกือบถึงทวีปแอนตาร์กติก มีบางตอนสูงขึ้นมาเหนือน้ำทะเลกลายเป็นเกาะ เช่น หมู่เกาะอะโซร์สหรือหมู่เกาะฮาวาย ลักษณะภูมิประเทศอื่น ๆ ได้แก่ ภูเขาใต้ทะเล พบที่พื้นท้องมหาสมุทร บางลูกมียอดตัด เรียกว่า เขายอดราบใต้สมุทร (guyout) พบมากบริเวณตอนกลางและด้านตะวันตกของมหาสมุทรแปซิฟิกระหว่างหมู่เกาะมาเรียนากับหมู่เกาะฮาวาย สำหรับยอดเขายอดราบใต้สมุทรนั้นมักอยู่ที่ระดับน้ำลึก 1,200–1,800 เมตร

title: ท่าอากาศยานนานาชาติโฮโนลูลู

text: ท่าอากาศยานนานาชาติโฮโนลูลู (Honolulu International Airport) ตั้งอยู่ที่โฮโนลูลู รัฐฮาวาย รองรับการจราจรทั้งเส้นทางภายในหมู่เกาะฮาวาย และเส้นทางสู่ประเทศริมมหาสมุทรแปซิฟิก นอกจากนี้ยังเป็นท่าอากาศยานหลักของฮาวาเอียนแอร์ไลน์ และอะโลฮาแอร์ไลน์

title: รัฐฮาวาย

text: รัฐฮาวาย(มลรัฐฮาวาย)[1] (English: Hawaii, pronounced/həˈwaɪ i/(deprecated template), ภาษาฮาวาย: Hawaiʻi) เป็นรัฐในสหรัฐอเมริกาตั้งอยู่ในหมู่เกาะฮาวายในมหาสมุทรแปซิฟิก ฮาวายได้รวมเข้ากับสหรัฐอเมริกาเป็นลำดับสุดท้ายคือลำดับที่ 50 ในวันที่ 21 สิงหาคม พ.ศ. 2502 (ค.ศ. 1959) โดยฮาวายตั้งห่างจากชายฝั่งสหรัฐอเมริกาประมาณ 3,700 กม. (2,300 ไมล์) แต่เดิมฮาวายถูกเรียกว่า "หมู่เกาะแซนด์วิช" (Sandwich Islands) ตั้งโดย เจมส์ คุก เมื่อล่องเรือมาพบเกาะในปี พ.ศ. 2321 (ค.ศ. 1778)

title: แผ่นดินไหวในอิยาเปล พ.ศ. 2558

text: ศูนย์เตือนภัยสึนามิแปซิฟิกในโฮโนลูลู รัฐฮาวาย ได้ประกาศเตือนภัยคลื่นสึนามิบริเวณชายฝั่งของชิลีและเปรูหลังเกิดแผ่นดินไหว 6 นาที ซึ่งต่อมาได้คาดการณ์ความสูงของคลื่นว่าจะสูงมากกว่า 3 เมตรบริเวณชายฝั่งชิลี 1–3 เมตรบริเวณหมู่เกาะเฟรนช์โปลินีเซีย ซึ่งห่างออกไปในมหาสมุทรแปซิฟิกกว่า 7,800 กิโลเมตร 0.3–1 เมตรบริเวณชายฝั่งทวีปอเมริกาใต้ (นอกจากชิลี) และหมู่เกาะในโอเชียเนีย และต่ำกว่า 0.3 เมตรสำหรับชายฝั่งแปซิฟิกนอกเหนือจากที่กล่าวมา ประกาศดังกล่าวครอบคลุมพื้นที่ทั้งมหาสมุทรแปซิฟิกและแจ้งเตือนไปยังประเทศเอกวาดอร์ เปรู นิวซีแลนด์ ฟีจี หมู่เกาะโซโลมอน รัฐฮาวาย และรัฐแคลิฟอร์เนีย ความสูงของคลื่นสึนามิที่กระทบแนวชายฝั่งของแคว้นโกกิมโบ ประเทศชิลี วัดได้ 4.5 เมตร คลื่นทำให้เกิดน้ำท่วมในเมืองโกกิมโบ ตองกอย และกองกอง (ใกล้กับบัลปาราอิโซ) ทางการชิลีได้อพยพประชาชนที่อาศัยอยู่ริมชายฝั่งราวหนึ่งล้านคน

title: ปลาตะคองจุดเหลือง

text: มีขนาดโดยเฉลี่ย 20 เซนติเมตร แต่พบใหญ่ที่สุดได้ถึง 75 เซนติเมตร น้ำหนัก 6.6 กิโลกรัม เป็นปลาที่อาศัยอยู่ตามลำพังหรือเป็นฝูงตั้งแต่แนวปะการัง จนถึงชายฝั่งจนถึงหิ้งไหล่ทวีป ในมหาสมุทรแปซิฟิกและมหาสมุทรอินเดีย ตั้งแต่โมซัมบิก จนถึงฮาวาย, หมู่เกาะเซเชลส์ และหมู่เกาะเรบียาคีเคโด ในน่านน้ำไทยพบได้ทั้งฝั่งอ่าวไทยและอันดามัน

title: ธงประจำรัฐฮาวาย

text: ธงประจำรัฐฮาวาย (ฮาวาย: "Ka Hae Hawaii") มีลักษณะมีธงชาติสหราชอาณาจักรอยู่มุมขวา แถบมีอยู่ 3 สี คือ สีแดง สีน้ำเงิน และสีขาว มีทั้งหมด 8 แถบ แสดงถึงเกาะที่อยู่ที่รัฐฮาวายทั้งหมด 8 เกาะ (เกาะฮาวาย, เกาะเมาอี, เกาะลาไน, เกาะโมโลไก, เกาะโอวาฮู, เกาะเคาไอ, เกาะคาโฮโอลาเว และเกาะนิอิฮาว) ธงมีพื้นที่อัตราส่วน 01:02 ส่วน แต่ที่ใช้กันทั่วไปมีอัตราส่วน 03:05 และ 02:03 ส่วน

title: แซนฟอร์ด บี. โดล

text: รัฐบาลของโดลต้องประสบกับปัญหา หลายคนพยายามที่จะฟื้นคืนสถาบันพระมหากษัตริย์รวมถึงการกบฏติดอาวุธเมื่อวันที่ที่ 24 มกราคม พ.ศ. 2438 คณะปฏิวัติ นำโดยรอเบิร์ต วิลเลียม วิลคอกซ์ และผู้สมรู้ร่วมคิดอื่น ๆ ถูกจับและถูกตัดสินประหารชีวิต ต่อมาสมเด็จพระราชินีนาถทรงสละราชสมบัติและสาบานว่าจะจงรักภักดีต่อสาธารณรัฐฮาวายในเดือนกุมภาพันธ์ ในขณะที่ภายใต้การจับกุมพระองค์เขียนว่า "ข้าพเจ้าขอทำอย่างเต็มที่และยอมรับอย่างแจ่มแจ้งและประกาศว่ารัฐบาลของสาธารณรัฐฮาวายเป็นเพียงรัฐบาลเดียวที่ถูกต้องตามกฎหมายของหมู่เกาะฮาวาย และช่วงปลายสถาบันพระมหากษัตริย์มาถึงในที่สุดและสิ้นสุดลงตลอดไป และไม่ขอให้ความถูกต้องตามกฎหมายหรือที่เกิดขึ้นจริงใด ๆ ที่มีผลบังคับใช้หรือผลใด ๆ"

title: มาสค์ไรเดอร์โกสต์

text:
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของพระเจ้าคาเมคาเมฮา ที่1 หมู่เกาะฮาวายเกิดจากแนวภูเขาไฟโผล่ขึ้นกลางมหาสมุทรแปซิฟิกทอดยาวต่อเนื่องกันเป็นลูกโซ่ ประกอบด้วยเกาะขนาดใหญ่ที่ปรากฏให้เห็นตามแผนที่ทางภูมิศาสตร์ 8 เกาะและเกาะเล็กเกาะน้อยอีก 124 เกาะ แรกเริ่มเดิมทีเป็นถิ่นอาศัยของชาวพื้นเมืองโปลินีเชียนที่อพยพถ่ายเทข้ามไปมาระหว่างเกาะแก่งต่างๆ ในมหาสมุทรแปซิฟิก หมู่เกาะฮาวายแต่เก่าก่อนแยกกันปกครอง ต่อมาภายหลังพระเจ้าคาเมฮาเมฮามหาราช (King Kamehameha the Great) ได้รวบรวมหมู่เกาะเหล่านี้เข้าเป็นอาณาจักรเดียวกันเรียกว่าราชอาณาจักรฮาวาย ปกครองต่อเนื่องสืบมาจนสิ้นรัชกาลในปี ค.ศ. 1872 หรือ พ.ศ. 2415 อันตรงกับรัชสมัยของพระปิยมหาราชของกรุงสยาม
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของ สเปเชียล โอเร่
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของ พีทาโกรัส เป็นนักคณิตศาสตร์และนักปราชญ์ชาวกรีกโบราณ, เป็นที่รู้จักในนามเจ้าของทฤษฎีบทพีทาโกรัส
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของกาลิเลโอ กาลิเลโอ กาลิเลอี เป็นชาวทัสกันหรือชาวอิตาลี ซึ่งมีบทบาทสำคัญอย่างยิ่งในการปฏิวัติวิทยาศาสตร์ ผลงานของกาลิเลโอมีมากมาย งานที่โดดเด่นเช่นการพัฒนาเทคนิคของกล้องโทรทรรศน์และผลสังเกตการณ์ทางดาราศาสตร์ที่สำคัญจากกล้องโทรทรรศน์ที่พัฒนามากขึ้น
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของวินเลียม เชคสเปียร์ เป็นกวีและนักเขียนบทละครชาวอังกฤษ ได้รับยกย่องทั่วไปว่าเป็นนักเขียนผู้ยิ่งใหญ่ของอังกฤษและของโลก มักเรียกขานกันว่าเขาเป็นกวีแห่งชาติของอังกฤษ
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของ คริสโตเฟอร์ โคลัมบัส, กริสโตบัล โกลอน, คริสโตโฟรุส โกลุมบุส หรือ กริสตอโฟโร โกลอมโบ เป็นนักทำแผนที่ นักสำรวจ นักเดินเรือ และพ่อค้า
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของ ฟลอเรนซ์ ไนติงเกล ได้รับการขนานนามและเป็นที่รู้จักว่า "สุภาพสตรีแห่งดวงประทีป" เนื่องจากภาพลักษณ์ติดตาของผู้คนที่เห็นกิจวัตรการตรวจดูแลผู้ได้รับบาดเจ็บแม้ยามค่ำคืน และถือว่าเป็นผู้บุกเบิกด้านพยาบาลศาสตร์ยุคใหม่
ร่างต่อสู้ของ(ดาร์ค)โกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของ นโปเลี่ยน โบนาปาร์ต เป็นนายพลในช่วงการปฏิวัติฝรั่งเศส ดำรงตำแหน่งกงสุลเอกของฝรั่งเศส
ร่างต่อสู้ของโกสต์ ที่ใช้พลังจากวิญญาณของ ชาลส์ โรเบิร์ต ดาร์วิน เป็นนักธรรมชาติวิทยาชาวอังกฤษ ผู้ทำการปฏิวัติความเชื่อเดิม ๆ เกี่ยวกับที่มาของสิ่งมีชีวิต และเสนอทฤษฎีซึ่งเป็นทั้งรากฐานของทฤษฎีวิวัฒนาการสมัยใหม่ และหลักการพื้นฐานของกลไกการคัดเลือกโดยธรรมชาติ

title: พระเจ้าคาเมฮาเมฮาที่ 1 แห่งฮาวาย

title: คิริสมาส

text: เกาะคิริสมาส () หรือ เกาะคริสต์มาส () เป็นเกาะในประเทศคิริบาส เป็นเกาะหนึ่งในหมู่เกาะไลน์ ตั้งอยู่ตอนกลางของมหาสมุทรแปซิฟิก ทางตอนใต้ของหมู่เกาะฮาวาย เป็นเกาะปะการังวงแหวนอะทอลล์ใหญ่ที่สุดในมหาสมุทรแปซิฟิก มีเนื้อที่ 322 ตร.กม. อะทอลล์มีเส้นรอบวงยาวประมาณ 150 กม. (93 ไมล์) ส่วนลากูนขยายไปถึง 48 กม. (30 ไมล์) เป็นสถานที่โด่งดังเรื่องการตกปลา และกิจกรรมดูนกและการโต้คลื่น

title: หมู่เกาะฮาวาย

text: หมวดหมู่:เกาะในฮาวาย หมวดหมู่:กลุ่มเกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก หมวดหมู่:ภูมิภาคที่ถูกแบ่งแยก หมวดหมู่:สมุทรศาสตร์กายภาพ

title: มหาสมุทรแปซิฟิก

text: โปลินีเซียเป็นพื้นที่ ๆ ใหญ่ที่สุดซึ่งนับตั้งแต่หมู่เกาะฮาวายทางเหนือไปจนถึงนิวซีแลนด์ทางใต้และยังรวมตูวาลู โตเกเลา ซามัว ตองกาและหมู่เกาะเคอร์ดเด็คทางตะวันตก ตรงกลางมีหมู่เกาะคุก หมู่เกาะโซไซเอตีและหมู่เกาะออสแตส ทางตะวันออกมีหมู่เกาะมาร์เคซัส ตูอาโมตัส หมู่เกาะแกมบีเออรืและเกาะอีสเตอร์[19]

title: เผือก

text: เผือกเป็นพืชที่มีถิ่นกำเนิดในเอเชียตะวันออกเฉียงใต้ หรือตอนใต้ของเอเชียกลาง ปัจจุบันใช้ปลูกเป็นพืชอาหารในหมู่เกาะเวสต์อินดีสต์ แอฟริกาและเอเชีย เป็นอาหารหลักในหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก และปาปัวนิวกินี รวมทั้งชาวเกาะในอินโดนีเซีย เผือกรับประทานได้หลายส่วน โดยหัว หัวย่อย ไหล ใบและก้านใบเมื่อต้มสุกสามารถรับประทานได้ แป้งจากเผือกรับประทานทั้งเป็นอาหารหลักและอาหารว่าง ใช้ใบเผือกห่อปลาเค็มหรืออาหารอื่นก่อนนำไปนึ่ง ในฮาวายนำหัวเผือกมาต้ม ตำให้ละเอียด ปล่อยให้เกิดการหมัก กลายเป็นอาหารที่เรียก "ปอย"

title: มหาสมุทรแปซิฟิก

text: หมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกมีสี่ประเภทคือเกาะริมทวีป เกาะสูง พืดหินปะการังและเกาะต่ำ เกาะริมทวีปเช่นกาะนิวกินี เกาะของนิวซีแลนด์และฟิลิปปินส์เกาะเหล่านี้จะมีพื้นที่ใต้น้ำบางส่วนเชือมต่อกับทวีปใกล้เคียง เกาะสูงจะเป็นเกาะที่เกิดจากภูเขาไฟเช่นหมู่เกาะฮาวายและหมู่เกาะโซโลมอน[20]

title: เกาะแคโรไลน์

text: เกาะแคโรไลน์ตั้งอยู่ใกล้ปลายทิศตะวันออกเฉียงใต้ของหมู่เกาะไลน์ ทอดข้ามเส้นศูนย์สูตรอยู่ทางใต้ห่างจากหมู่เกาะฮาวาย 1,500 กม. ในมหาสมุทรแปซิฟิกกลาง เป็นเกาะที่เกิดจากการทับถมของทรายและหินปูนบนแนวปะการัง เกาะมีรูปจันทร์เสี้ยวเล็กน้อย มีพื้นที่ 3.76 ตารางกิโลเมตร ประกอบด้วยเกาะเล็ก 39 เกาะล้อมรอบลากูนแคบ ๆ ขนาด 8.7 × 1.2 กิโลเมตร หรือมีพื้นที่ 6.3 ตารางกิโลเมตร อะทอลล์มีขนาดซึ่งนับรวมแผ่นดิน ลากูนและปะการังแนวราบมีขนาดทั้งสิ้น 13 × 2.5 กิโลเมตร หรือพื้นที่ 24 ตารางกิโลเมตร เกาะเล็กมีความสูงเพียง 6 เมตรจากระดับน้ำทะเล ตามวิถีของเส้นแบ่งเขตวันสากล เกาะแคโรไลน์เป็นจุดตะวันออกสุดบนโลก

title: วัฒนธรรมแลพีตา

text: ชาวแลพีตาอาจเป็นกลุ่มคนที่มีความเจริญรุ่งเรืองสูงสุดในการนำทางและการเดินเรือในสมัยนั้น จากการเดินทางหาเกาะสำหรับการอยู่อาศัยในหมู่เกาะมหาสมุทรแปซิฟิกที่กว้างใหญ่ ทายาทของชาวแลพีตาคือคนในกลุ่มพอลินีเซียในปัจจุบันที่ลงหลักปักฐานตั้งแต่ฮาวายจนถึงเกาะอีสเตอร์ นอกจากนี้ยังเป็นไปได้ว่าผู้คนในวัฒนธรรมแลพีตาอาจเคยเดินทางถึงทวีปอเมริกาใต้

title: สาเก (พรรณไม้)

text: สาเก หรือขนุนสำปะลอ (; , มาลายาลัม: "kada-chakkai", ฮาวาย: "อุลุ", อินโดนีเซีย: "สุกุน" ตากาลอก: "โคโล") เป็นไม้ผลพื้นเมืองของหมู่เกาะในมหาสมุทรอินเดียตะวันออก และมหาสมุทรแปซิฟิกตะวันตก ต่อมาจึงแพร่หลายไปยังหมู่เกาะอินดีสตะวันตก และปลูกแพร่หลายทั่วไปในภูมิภาคเขตร้อน

title: โรเบิร์ต หลุยส์ สตีเวนสัน

text: ในช่วงสุดท้ายของชีวิต สตีเวนสันได้ล่องเรือไปตามมหาสมุทรแปซิฟิก และพำนักที่หมู่เกาะฮาวาย, หมู่เกาะตาฮีตี, นิวซีแลนด์ และที่หมู่เกาะซามัว จนกระทั่งเสียชีวิตที่นั่นเมื่อ พ.ศ. 2437 ด้วยอาการเลือดออกในสมอง รวมอายุได้ 44 ปี

title: สหรัฐ

text: สหรัฐแผ่นดินใหญ่มีพื้นที่ 7,663,940.6 ตารางกิโลเมตร รัฐอะแลสกา ซึ่งมีประเทศแคนาดาคั่นสหรัฐแผ่นดินใหญ่ เป็นรัฐที่ใหญ่ที่สุด มีขนาด 1,717,856.2 ตารางกิโลเมตร รัฐฮาวายซึ่งเป็นกลุ่มเกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกกลาง อยู่ทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของทวีปอเมริกาเหนือ มีพื้นที่ 28,311 ตารางกิโลเมตร[176] ดินแดนที่มีประชากรอาศัยของสหรัฐ ได้แก่ ปวยร์โตรีโก อเมริกันซามัว กวม หมู่เกาะนอร์เทิร์นมาเรียนาและหมู่เกาะเวอร์จินรวมมีพื้นที่ 23,789 ตารางกิโลเมตร[177]

title: เกาะฮาวาย

text: เกาะฮาวาย หรือเรียกว่า เกาะใหญ่ เป็นเกาะใหญ่สุดในหมู่เกาะฮาวาย ตั้งอยู่ทางตะวันออกเฉียงใต้สุด มีพื้นที่ 10,430 ตารางกิโลเมตร ซึ่งใหญ่กว่าทุกเกาะในกลุ่มเกาะฮาวายรวมกัน และเป็นเกาะใหญ่สุดในสหรัฐอเมริกา เกาะนี้มีขอบเขตเทียบเท่าเคาน์ตีฮาวายในรัฐฮาวาย เกาะฮาวายรู้จักกันในชื่อ "เกาะใหญ่" เพื่อลดความสับสนระหว่างชื่อเกาะกับรัฐ

title: งูดินหางยาว

text: งูดินในสกุลนี้ มีแท่งกระดูกอยู่ภายในถุงพีนิสซึ่งแตกต่างจากของสกุลอื่นที่มีเฉพาะตัวถุงพีนิส และในชนิด "R. braminus" มีชุดโครโมโซมเป็นไตรพลอยด์ และมีกระบวนการเกิดโดยไม่มีการปฏิสนธิได้ ซึ่งเป็นปัจจัยที่ทำให้เกิดการแพร่กระจายพันธุ์ของงูดินนี้กว้างมากเนื่องจากไข่ติดไปกับรากของต้นไม้ที่ถูกนำไปในพื้นที่อื่นรวมทั้งเกาะกลางมหาสมุทร เช่น หมู่้เกาะฮาวาย หรือเกาะมาดากัสการ์

title: ถั่วผีทะเล

text: พืชชนิดนี้เป็นพืชทนเค็มพบทั่วไปตามชายหาดของเขตร้อน เช่นที่ฮาวาย และเกาะอีกหลายเกาะในมหาสมุทรแปซิฟิก Puerto Rico และหมู่เกาะในทะเลแคริบเบียน ชายฝั่งที่บราซิล ชายฝั่งทางมหาสมุทรแอตแลนติกและมหาสมุทรอินเดียวของแอฟริกา มาดากัสการ์ เซเชลส์ อินเดียและศรีลังกา คาบสมุทรอินโดจีน และเกาะไหหลำ มาเลเซีย, และชายฝั่งของออสเตรเลียในควีนส์แลนด์และนอร์ทเทิร์น เทอร์ริทอร์รี

title: ภาษาฮาวาย

text: ภาษาฮาวาย (Hawaiian: "Ōlelo Hawaii") เป็นภาษาในกลุ่มภาษาโพลินีเซียซึ่งได้ชื่อภาษามาจากเกาะฮาวาย เกาะที่ใหญ่ที่สุดในหมู่เกาะมหาสมุทรแปซิฟิกเขตร้อนตอนเหนือ ภาษาฮาวายและภาษาอังกฤษเป็นภาษาราชการของมลรัฐฮาวาย พระเจ้าคาเมฮาเมฮาที่ 3ได้สถาปนารัฐธรรมนูญที่เขียนขึ้นเป็นภาษาฮาวายครั้งแรกในปี ค.ศ. 1839 และ 1840

title: งู

text: งูสามารถพบได้ในทุกทวีปยกเว้นแอนตาร์กติกา เกาะขนาดเล็ก และเกาะใหญ่บ้างเกาะเช่น เกาะไอร์แลนด์ ไอซ์แลนด์ กรีนแลนด์ หมู่เกาะฮาวาย หมู่เกาะของนิวซีแลนด์และหมู่เกาะขนาดเล็กในมหาสมุทรแอตแลนติกและมหาสมุทรแปซิฟิกตอนกลาง[3] นอกจากนี้ยังมีงูทะเลแพร่กระจ่ายไปทั่วมหาสมุทรอินเดียและมหาสมุทรแปซิฟิก กว่า 20 วงศ์ 520 สกุลและประมาณ 3,600 ชนิดที่ได้รับการยอมรับในปัจจุบัน[4][5] งูมีหลายขนาดตั้งแต่ 10.4 ซม อย่างงูเส้นด้ายบาร์เบโดส[6]ไปจนถึง 6 เมตรในงูเหลือม[7] นอกจากนี้ยังมีการค้นพบฟอสซิลของไททันโอโบอา แซร์อาโฮนเอนซิสที่มีความยาวถึง 12.8 เมตร[8] มีแนวคิดว่างูน่าจะวิวัฒนาการมาจากกิ้งก่าขุดโพร่งและกิ้งก่าที่อาศัยอยู่ในน้ำช่วงยุคครีเทเชียสตามการสันนิฐานจากซากดึกดำบรรพ์ยุคแรกเริ่มที่อาศัยอยู่ช่วง 143 ถึง 167 ล้านปีก่อน[9] และเริ่มมีความหลากหลายและวิวัฒนาการเป็นสมันใหม่ในช่วงสมัยพาลีโอซีน (66-56 ล้านปีก่อน)

title: คิงแมนรีฟ

text: คิงแมนรีฟ () เป็นหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนเหนือ อยู่ระหว่างอเมริกันซามัวและรัฐฮาวาย มีพื้นที่ทั้งหมด 1 ตารางกิโลเมตร บนเกาะมีทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญคือสัตว์น้ำ คิงแมนรีฟเป็นแนวปะการังขนาดเล็ก จึงเป็นเกาะที่ไม่มีคนอาศัยอยู่แน่นอนและไม่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจ

title: สหรัฐ

text: การตั้งถิ่นฐานหมู่เกาะฮาวายครั้งแรกเกิดขึ้นเมื่อใดนั้นยังเป็นหัวข้อการถกเถียงที่ยังดำเนินอยู่[44] หลักฐานโบราณคดีดูเหมือนบ่งชี้ว่ามีนิคมตั้งแต่ปี 124[45] ระหว่างการเดินเรือครั้งที่สามและครั้งสุดท้าย กัปตันเจมส์ คุกเป็นชาวยุโรปคนแรกที่เริ่มการติดต่อกับฮาวายอยางเป็นทางการ[46] หลังการขึ้นฝั่งครั้งแรกในเดือนมกราคม 1778 ที่ท่าไวเมีย เกาะคาไว คุกตั้งชื่อกลุ่มเกาะนี้วา "หมู่เกาะแซนด์วิช" ตามเอิร์ลที่ 4 แห่งแซนด์วิช รักษาราชการรัฐมนตรีว่าการกระทรวงทหารเรือของราชนาวีบริติช[47]

title: จอห์นสตันอะทอลล์

text: จอห์นสตันอะทอลล์ () เป็นหมู่เกาะในมหาสมุทรแปซิฟิกตอนเหนือ อยู่ทาง 1328 กิโลเมตรจากทางทิศตะวันตกเฉียงใต้ของโฮโนลูลูของฮาวาย มีพื้นที่ทั้งหมด 2.63 ตารางกิโลเมตร บนเกาะมีทรัพยากรธรรมชาติที่สำคัญคือมูลค้างคาว จอห์นสตันอะทอลล์เป็นเกาะที่ไม่มีคนอาศัยอยู่แน่นอน ไม่มีกิจกรรมทางเศรษฐกิจ จอห์นสตันอะทอลล์ยังมีสนามบินอยู่หนึ่งแห่ง และมีท่าเรืออยู่บนเกาะจอห์นสตัน

title: นกร่อนทะเลหางแดง

text: นกร่อนทะเลหางแดงทำรังบนเกาะในมหาสมุทรเป็นอาณานิคมขนาดใหญ่จากหมู่เกาะฮาวายถึงเกาะอีสเตอร์และข้ามไปถึงประเทศมอริเชียสและเรอูนียง มีการกระจายพันธุ์เป็นวงกว้าง เคยมีการพบนกที่ใส่ห่วงขาจากฮาวายไกลถึงประเทศญี่ปุ่นและประเทศฟิลิปปินส์ มีพิสัยจากทะเลแดงถึงประเทศนิวซีแลนด์และประเทศชิลี


query: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส เกิดเมื่อไหร่?

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส (Eleftherios Venizelos; ชื่อเต็ม: อีเลฟเทรีออส คีรีอาคู เวนิเซลอส ;Elefthérios Kyriákou Venizélos, กรีก: Ἐλευθέριος Κυριάκου Βενιζέλος ; 23 สิงหาคม ค.ศ. 1864 - 18 มีนาคม ค.ศ. 1936) เป็นผู้นำชาวกรีกที่ประสบความสำเร็จในขบวนการปลดปล่อยชาติกรีกและเป็นรัฐบุรุษที่มีเสน่ห์ในช่วงยุคต้นคริสต์ศตวรรษที่ 20 ซึ่งเป็นที่จดจำจากการส่งเสริมนโยบายแนวเสรีนิยมประชาธิปไตย[1][2][3] เขาได้รับการเลือกตั้งเป็นนายกรัฐมนตรีแห่งกรีซหลายสมัย โดยดำรงตำแหน่งระหว่างค.ศ. 1910 ถึงค.ศ. 1920 และตั้งแต่ค.ศ. 1928 ถึงค.ศ. 1932 เวนิเซลอสเป็นผู้มีอิทธิพลอย่างลึกซึ้งในกิจการทั้งภายในและภายนอกของกรีซ ซึ่งทำให้เขาได้รับการขนานนามว่าเป็น "ผู้สร้างกรีซสมัยใหม่"[4] และยังคงเป็นที่รู้จักกันอย่างกว้างขวางในฐานะ "เอ็ทนาร์ช" (Ethnarch)

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: “เป็นวันที่สำคัญในเดือนกุมภาพันธ์ ค.ศ. 1897 เมื่อ...เขาปฏิเสธคำสั่งของมหาอำนาจผู้ปกครองและมีวลีที่งดงามในหนังสือพิมพ์กรีกว่า "ท้าทายกองทัพเรือแห่งยุโรป"[27]”

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในวันที่ 6 มีนาคม ค.ศ. 1901 ในรายงาน เขาได้เปิดเผยเหตุผลที่บังคับให้เขาลาออกจากตำแหน่งเพื่อได้เป็นข้าหลวงใหญ่ แต่ข่าวได้ถูกแพร่ออกไป ในวันที่ 20 มีนาคม เวนิเซลอสถูกปลดเพราะ "เขาไม่ได้มีอำนาจในการสนับสนุนในความคิดที่ตรงข้ามกับของข้าหลวง"[37][40] ต่อจากนี้ เวนิเซลอสได้ยอมรับเป็นหัวหน้าฝ่ายตรงข้ามของเจ้าชาย ต่อไปอีกสามปี เขาดำเนินการทำให้เกิดความขัดแย้งทางการเมืองอย่างหนักจนการบริหารกลายเป็นอัมพาตจริงๆและเกิดความตึงเครียดครอบงำเกาะ ทำให้เกิดเหตุการณ์ที่หลีกเลี่ยงไม่ได้ในเดือนมีนาคม ค.ศ. 1905 เกิดการปฏิวัติเทริโซ ที่ซึ่งเขาได้เป็นหัวหน้าผู้ก่อการ

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: “ในวันที่ 20 กุมภาพันธ์ [เขา]ได้ถูกสั่งจากผู้บัญชาการเรือให้ลดธงลง และให้สลายกองทัพกบฏ เขาปฏิเสธ![25]”

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: “เวนิเซลอสมุ่งหน้าสู่ท่าเซาดา ที่ซึ่งเรือรบจอดทอดสมออยู่และเขาได้อธิบายว่า "คุณมีปืนใหญ่ ก็ยิงไป! แต่ธงของเราจะไม่ลดลงมา"... [หลังจากธงถูกยิง] เวนิเซลอสได้วิ่งไปข้างหน้าแต่เพื่อนของเขาได้หยุดเขาไว้ ทำไมถึงเสี่ยงชีวิตที่มีค่าอย่างไร้ประโยชน์ด้วยเล่า?[26]”

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: Media related to Main Page at Wikimedia Commons

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: เจ้าชายจอร์จทรงตัดสินพระทัยเดินทางไปยังยุโรปและทรงประกาศจ่อประชาชนชาวครีตันว่า "เมื่อข้าพเจ้าเดินทางไปยุโรป ข้าพเจ้าจะทวงถามมหาอำนาจถึงเรื่องการผนวก และข้าพเจ้าหวังว่าจะประสบความสำเร็จได้ด้วยเครือข่ายครอบครัวของข้าพเจ้า"[38] แถลงการณ์นี้ทรงมีถึงประชาชนโดยไม่ผ่านการรับรู้หรือความเห็นชอบจากคณะกรรมการ เวนิเซลอสได้กล่าวว่าเจ้าชายทรงปฏิบัติพระองค์ไม่เป็นที่เหมาะสมในการที่ทรงให้ความหวังแก่ประชาชนในบางสิ่งบางอย่างที่เป็นไปไม่ได้ในขณะนั้น ซึ่งเป็นไปตามที่เวนิเซลอสคาดการณ์ไว้ ในช่วงที่เจ้าชายเสด็จประพาส มหาอำนาจได้ปฏิเสธตำร้องขอของพระองค์[37][38]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: การพ่ายแพ้ของกรีซในสงครามกรีซ-ตุรกี ได้สูญเสียพื้นที่ขนาดเล็กที่เส้นพรมแดนเทสซาลีตอนเหนือและชดใช้ค่าปฏิกรรมสงคราม 4,000,000 ปอนด์[33] ซึ่งกลายเป็นชัยชนะทางการทูต กลุ่มมหาอำนาจ (สหราชอาณาจักร, ฝรั่งเศส, รัสเซีย และอิตาลี) ตามมาด้วยเกิดการสังหารหมู่ในฮีราคลีออนในวันที่ 25 สิงหาคม[16][35][36]ได้กำหนดทางออกสุดท้ายของ "ปัญหาครีตัน" คือ ครีตได้ถูกประกาศเป็นรัฐอิสระภายใต้อำนาจของซูเซอเรนออตโตมัน

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: เวนิเซลอสมีบทบาทสำคัญในการแก้ปัญหานี้ ไม่เพียงแต่เป็นผู้นำกบฏครีตันแต่ยังเป็นนักการทูตที่เชี่ยวชาญโดยการสื่อสารกับนายพลเรือของมหาอำนาจบ่อยๆ[36] มหาอำนาจทั้งสี่ยอมรับการบริหารของครีต และเจ้าชายจอร์จแห่งกรีซ พระโอรสองค์ที่สองในพระเจ้าจอร์จที่ 1 แห่งกรีซ ทรงเป็นข้าหลวงใหญ่ โดยเวนิเซลอสดำรงตำแหน่งเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมตั้งแต่ค.ศ. 1899 ถึงค.ศ. 1901[37]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: มหาอำนาจได้ส่งบันทึกข้อความทางวาจาไปยังรัฐบาลกรีซและจักรวรรดิออตโตมันในวันที่ 2 มีนาคม เพื่อเสนอหนทางที่เป็นไปได้ในการแก้ไข "ปัญหาครีตัน" ซึ่งครีตจะกลายเป็นรัฐอิสระภายใต้อำนาจของสุลต่าน[8] ทางประตูวิจิตรของออตโตมันได้ตอบรับในวันที่ 5 มีนาคม โดยยอมรับข้อเสนอในหลักการ แต่ในวันที่ 8 มีนาคม รัฐบาลกรีซได้ปฏิเสธข้อเสนอที่ไม่น่าพอใจและยืนยันว่าการรวมครีตเข้ากับกรีซคือหนทางเดียวเท่านั้น

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: เขาใช้เวลาในปีสุดท้ายของการศึกษาในระดับมัธยมศึกษาที่โรงเรียนในเออร์มูโปลี เกาะซีรอส ซึ่งเขาได้รับประกาศนียบัตรในปีค.ศ. 1880 ในปีค.ศ. 1881 เขาเข้าศึกษาที่มหาวิทยาลัยเอเธนส์ ในสำนักนิติศาสตร์ และได้รับปริญญาในด้านนิติศาสตร์ด้วยคะแนนยอดเยี่ยม เขาได้กลับมายังครีตในปีค.ศ. 1886 และทำงานในฐานะทนายความที่ชาเนีย ตลอดชีวิตของเขาเขายังคงรักในการอ่านอย่างต่อเนื่องและได้รับการพัฒนาทักษะด้านภาษาอังกฤษ, ภาษาอิตาเลียน, ภาษาเยอรมันและภาษาฝรั่งเศส[6]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: “ภายใต้การทูตที่ราบรื่นของวันนี้คือ นักปฏิวัติ ผู้ซึ่งแหย่ให้พวกเติร์กออกจากเกาะครีต และหัวหน้าผู้กล้าซึ่งพักอยู่กับกลุ่มกบฏน้อยๆบนยอดเนินเขาคาเนีย และเขาทำการท้าทายกงสุลและกองทัพเรือของทุก[มหา]อำนาจ![28]”

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: เวนิเซลอสกล่าวปาฐกถาในงานเลี้ยงที่จัดขึ้นเพื่อเป็นเกียรติแก่เขาโดยสื่อต่างประเทศในการประชุมสันติภาพ ปีค.ศ. 1919[42][43]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: หมวดหมู่:บุคคลที่เกิดในปี พ.ศ. 2407 หมวดหมู่:ชาวกรีก หมวดหมู่:ประเทศกรีซ หมวดหมู่:นายกรัฐมนตรีกรีซ หมวดหมู่:บุคคลจากครีต หมวดหมู่:เกาะครีต

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: จากการปฏิวัติยังเติร์ก บัลแกเรียได้ประกาศเอกราชจากจักรวรรดิออตโตมันในวันที่ 5 ตุลาคม ค.ศ. 1908 และในวันถัดมา จักรพรรดิออสเตรีย จักรพรรดิฟรันซ์ โยเซฟที่ 1 ทรงประกาศผนวกบอสเนียและเฮอร์เซโกวินา ด้วยเหตุการณ์เหล่านี้ ในวันเดียวกัน ชาวครีตันได้ลุกฮือขึ้น พลเรือนหลายพันคนในชาเนียและพื้นที่รอบๆได้ชุมนุมกัน ซึ่งเวนิเซลอสได้ประกาศรวมครีตเข้ากับกรีซ โดยมีการติดต่อกับรัฐบาลที่เอเธนส์ ไซมิสได้เดินทางไปยังกรีซก่อนที่จะเกิดการชุมนุม

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในวันที่ 10 มีนาคม ค.ศ. 1905 กลุ่มกบฏได้รวมตัวกันที่เทริโซและประกาศ "การรวมสหภาพทางการเมืองกับกรีซภายใต้รัฐธรรมนูญเสรีฉบับเดียว"[41] การแก้ไขปัญหาได้ถูกส่งไปยังมหาอำนาจ ที่ซึ่งกำลังถกเถียงถึงข้อตกลงชั่วคราวที่ไม่ชอบด้วยกฎหมายซึ่งกำลังขัดขวางการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจของเกาะ และทางออกเดียวในการแก้ไข "ปัญหาครีตัน" คือการรวมเข้ากับกรีซ ข้าหลวงใหญ่พร้อมความเห็นชอบจากมหาอำนาจได้ตอบไปยังกลุ่มกบฏว่าจะนำกำลังทหารเข้ามาปราบปราม[37] อย่างไรก็ตาม ผู้แทนหลายคนได้มาเข้าร่วมกับเวนิเซลอส กงสุลของมหาอำนาจหลังได้พบกับเวนิเซลอสที่มอร์นีส์โดยพยายามจะบรรลุข้อตกลงการเจรจา แต่ก็ไม่เป็นผล คณะรัฐบาลปฏิวัติได้เรียกร้องว่าครีตควรจะมีระบอบการปกครองที่คล้ายคลึงกับรูเมเลียตะวันออก ในวันที่ 18 กรกฎาคม มหาอำนาจได้ประกาศกฎอัยการศึก แต่นั่นก็ไม่สามารถยับยั้งกลุ่มกบฏได้ ในวันที่ 15 สิงหาคม การประชุมประจำที่ชาเนียได้ลงมติเห็นชอบการปฏิรูปที่เวนิเซลอสเสนอมากที่สุด กงสุลของมหาอำนาจได้พบกับเวนิเซลอสอีกครั้งและยอมรับการปฏิรูปที่เขาเสนอ สิ่งนี้นำไปสู่จุดสิ้นสุดกบฏเทริโซ และการลาออกจากตำแหน่งของเจ้าชายจอร์จในฐานะข้าหลวงใหญ่ มหาอำนาจได้มอบหมายอำนาจในการเลือกข้าหลวงของเกาะคนใหม่แก่พระเจ้าจอร์จที่ 1 แห่งกรีซ ทำให้อำนาจในการปกครองโดยพฤตินัยของจักรวรรดิออตโตมันเป็นอันโมฆะ อดีตนายกรัฐมนตรีกรีซ อเล็กซานดรอส ไซมิส ได้ถูกเลือกให้เป็นข้าหลวงใหญ่ และเจ้าหน้าที่และนายทหารชั้นประทวนชาวกรีกได้รับอนุญาตให้ดำเนินการในองค์กรกองทหารครีต ทันทีที่องค์กรกองทหารได้รับการจัดตั้ง ทหารต่างชาติได้ถอนกำลังออกจากเกาะ นี้ถือเป็นชัยชนะส่วนบุคคลของเวนิเซลอส ที่ได้มีชื่อเสียงไม่เพียงแต่ในกรีซแต่ในยุโรปด้วย[37]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: สถานการณ์ในครีตช่วงต้นชีวิตของเวนิเซลอสเป็นที่ราบรื่น จักรวรรดิออตโตมันถูกบั่นทอนทำลายด้วยการปฏิรูปซึ่งอยู่ภายใต้ความกดดันของนานาชาติ ในขณะที่ชาวครีตปรารถนาที่จะเห็นสุลต่านอับดุล ฮามิดที่ 2 ทรงละทิ้ง "พวกนอกรีตที่น่ารังเกียจ"[8] ภายใต้เงื่อนไขที่ไม่แน่นอนเหล่านี้ เวนิเซลอสได้เข้าสู่วงการการเมืองด้วยการเลือกตั้งในวันที่ 2 เมษายน ค.ศ. 1889 ในฐานะที่เป็นสมาชิกพรรคเสรีนิยมของเกาะ[7] ในฐานะผู้แทน เขาได้ประสบความสำเร็จจากการพูดที่มีคารมคมคายและความคิดเห็นที่รุนแรงของเขา[9]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในเดือนพฤษภาคม ค.ศ. 1909 จำนวนเจ้าหน้าที่ในกองทัพกรีกได้ลอกเลียนแบบมาจากกลุ่มยังเติร์กในคณะกรรมาธิการสหภาพและความก้าวหน้า ที่พยายามจะปฏิรู๔ปรัฐบาลแห่งชาติของประเทศและจัดระเบียบกองทัพ ดังนั้นจึงเป็นการสร้างสันนิบาตกองทัพ สันนิบาตนี้ในเดือนสิงหาคม ค.ศ. 1909 ย้ายตั้งพักแรมอยู่ชานกรุงเอเธนส์ที่โกวดี ด้วยกันกับผู้สนับสนุนของพวกเขาได้บีบบังคับให้รัฐบาลของดีมิทริออส รอลลิสลาออก และจัดตั้งรัฐบาลใหม่ภายใต้นายกรัฐมนตรีคนใหม่คือ คีเรียโควลิส มัฟโรมิชาลิส เป็นการเข้ารับตำแหน่งภายใต้แรงกดดันทางทหารโดยตรงเหนือสภา แต่การสนับสนุนของสาธารณชนต่อสันนิบาตได้จางหายไปอย่างรวดเร็วเมื่อเห็นได้ชัดว่าเจ้าหน้าที่ไม่ได้ทราบถึงวิธีการที่จะตอบสนองความต้องการของพวกเขา[44] ภาวะทางตันทางการเมืองยังคงดำรงอยู่ต่อไปจนกระทั่งสันนิบาตได้เชิญเวนิเซลอสจากเกาะครีตเข้ามาดำเนินการในฐานะผู้นำ[45] เวนิเซลอสไปยังเอเธนส์หลังจากปรึกษาหารือกับสันนิบาตและกับผู้แทนในการเมืองโลก เขาเสนอจัดตั้งรัฐบาลใหม่และปฏิรูปรัฐสภากรีซ ข้อเสนอของเขาได้รับการพิจารณาจากพระมหากษัตริย์และนักการเมืองกรีกที่เป็นอันตรายต่อการสถาปนาการเมือง อย่างไรก็ตาม พระเจ้าจอร์จที่ 1 ทรงเกรงว่าจะเกิดวิกฤตการณ์มากขึ้น ทรงเรียกประชุมสภาและผู้นำทางการเมือง และทรงแนะนำให้พวกเขายอมรับข้อเสนอของเวนิเซลอส หลังจากมีการเลื่อนเวลาออกไปมาก พระมหากษัตริย์ทรงเห็นชอบที่จะแต่งตั้งให้สเตฟานอส ดรากูมิส (ซึ่งได้รับการชี้นำจากเวนิเซลอส) จัดตั้งรัฐบาลใหม่ที่จะนำประเทศไปสู่การเลือกตั้งอีกครั้งเมื่อสันนิบาตได้ถูกยุบเลิกไป[46] ในการเลือกตั้งวันที่ 8 สิงหาคม ค.ศ. 1910 เหล่าผู้สมัครอิสระได้ที่นั่งในรัฐสภาเกือบครึ่ง ซึ่งจะกลายเป็นผู้มาใหม่ในฉากการเมืองกรีก แม้จะมีข้อสงสัยในการเป็นพลเมืองกรีกที่ถูกต้องของเวนิเซลอส และด้วยไม่มีการเลือกตั้งในแบบรายบุคคลที่สิ้นสุดที่ผู้เลือกตั้งสูงสุดในอัตติกา เขาได้รับการจัดตั้งให้เป็นผู้นำของฝ่ายอิสระในทันทีและดังนั้นเขาจึงตั้งพรรคการเมือง คือ พรรคโกมมาไฟเลฟทีรอน (พรรคเสรินิยม) ไม่นานหลังจากการเลือกตั้ง เขาเรียกร้องให้จัดการเลือกตั้งใหม่ด้วยหวังที่จะชนะเสียงข้างมาก พรรคเก่าได้ประกาศคว่ำบาตรการเลือกตั้งครั้งใหม่และในวันที่ 28 พฤศจิกายน ค.ศ. 1910 พรรคของเวนิเซลอสชนะการเลือกตั้ง 300 ที่นั่งจาก 362 ที่นั่งในรัฐสภา โดยเป็นการที่พลเรือนได้รับการเลือกตั้งเข้ามาในฉากการเมืองใหม่มากที่สุด[44] เวนิเซลอสจัดตั้งรัฐบาลและเริ่มปฏิรูปเศรษฐกิจ, การเมืองและกิจการระดับประเทศ

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ความขัดแย้งยังคงเกิดขึ้นในประเด็นอื่นอีกเมื่อ เจ้าชายมีพระประสงค์ที่จะสร้างพระราชวัง แต่เวนิเซลอสได้คัดค้านอย่างแข็งขันเพราะนั่นหมายถึงการทำให้การปกครองจะถูกจัดการอย่างถาวร ชาวครีตันได้ยอมรับเพียงชั่วคราวจนกว่าจะพบทางออกสุดท้าย[37] ความสัมพันธ์ของทั้งสองเป็นที่ขุ่นเคืองมากขึ้นและเวนิเซลอสได้ยืนยันอีกครั้งในการลาออกจากตำแหน่งของเขา[39]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: เจ้าชายจอร์จทรงได้รับการแต่งตั้งให้เป็นข้าหลวงใหญ่แห่งครีตเป็นระยะเวลา 3 ปี[37] ในวันที่ 13 ธันวาคม ค.ศ. 1898 พระองค์ได้เสด็จมาถึงชาเนีย ที่ซึ่งทรงได้รับการต้อนรับอย่างคาดไม่ถึง ในวันที่ 27 เมษายน ค.ศ. 1899 ข้าหลวงใหญ่ทรงแต่งตั้งคณะกรรมการบริหารอันประกอบด้วยผู้นำชาวครีตัน เวนิเซลอสได้ดำรงเป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมและคณะกรรมการที่เหลือได้เริ่มต้นที่จะก่อตั้งรัฐขึ้นมา หลังจากที่เวนิเซลอสได้ผ่านตัวบทกฎหมายออกมาในวันที่ 18 พฤษภาคม ค.ศ. 1900 ความขัดแย้งระหว่างเขาและเจ้าชายจอร์จได้เกิดขึ้น

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: การชุมนุมได้ถูกเรียกรวมพลขึ้นและประกาศความเป็นอิสระของครีต ข้าราชการได้สาบานตนต่อหน้าพระนามพระเจ้าจอร์จที่ 1 แห่งกรีซ ในขณะที่สมาชิกทั้งห้าของคณะกรรมการบริหารได้ถูกจัดตั้งขึ้น ด้วยอำนาจในการควบคุมเกาะนี้ในพระนามของพระมหากษัตริย์ และด้วยกฎหมายของรัฐกรีก ประธานคณะกรรมการคือ อันโตนิออส มิเชลิดากิส และเวนิเซลอสได้เป็นรัฐมนตรีว่าการกระทรวงยุติธรรมและการต่างประเทศ ในเดือนเมษายน ค.ศ. 1910 ได้มีการประชุมครั้งใหม่และเวนิเซลอสได้รับเลือกให้เป็นประธานและจากนั้นคือนายกรัฐมนตรี ทหารต่างชาติทั้งหมดได้ออกไปจากครีตและอำนาจทั้งหมดได้ถ่ายโอนมายังรัฐบาลของเวนิเซลอส

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในคริสต์ศตวรรษที่ 18 บรรพบุรุษของเวนิเซลอส ชื่อว่า คราฟวาตัส อาศัยอยู่ที่เมืองมีสตราส์ ในเพโลพอนนีสตอนใต้ ในช่วงที่จักรวรรดิออตโตมันเข้ารุกรานคาบสมุทรในปีค.ศ. 1770 สมาชิกคนหนึ่งของครอบครัวคราฟวาตัส นามว่า เวนิเซลอส คราฟวาตัส ซึ่งเป็นน้องชายคนสุดท้องของครอบครัว ได้เตรียมการหลบหนีไปยังครีตและลงหลักปักฐานที่นั่นด้วยตัวเอง ลูกชายของเขาไเละงนามสกุลของบรรพบุรุษและเรียกนามสกุลตนเองว่า เวนิเซลอส ครอบครัวมีต้นกำเนิดเป็นชาวลาโคเนีย, ชาวมานีออทและชาวครีตัน[6]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: เวนิเซลอสพยายามเดินหน้าตามโครงการปฏิรูปของเขาในด้านอุดมการณ์ทางการเมืองและสังคม, การศึกษาและวรรณกรรม โดยการประนีประนอมความขัดแย้งที่เกิดขึ้นบ่อยครั้งอย่างเป็นรูปธรรม ในด้านการศึกษา ตัวอย่างเช่นพลวัตในปัจจุบันได้นิยมใช้ภาษาพูด ดีโมทิกิ ได้กระตุ้นปฏิกิริยาอนุรักษนิยม ซึ่งนำไปสู่การตัดสินใจในรัฐธรรมนูญ (มาตรา 107) ที่เห็นด้วยกับภาษาทางการที่ "บริสุทธิ์" คือ ภาษาคาทาเรวูซา ซึ่งมีลักษณะกลับไปยังยุคคลาสสิก[47]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในสงครามโลกครั้งที่หนึ่ง (ค.ศ. 1914 - 1918) เขาได้นำกรีซไปเข้ากับฝ่ายสัมพันธมิตร เพื่อขยายพรมแดนกรีก อย่างไรก็ตาม ด้วยนโยบายต่างประเทศที่สนับสนุนฝ่ายสัมพันธมิตรได้ทำให้เขามีความขัดแย้งโดยตรงกับสถาบันพระมหากษัตริย์ ซึ่งก่อให้เกิดความแตกแยกแห่งชาติ ความแตกแยกนี้ได้ก่อให้เกิดการแบ่งขั้วในหมู่ประชาชนระหว่างฝ่ายกษัตริย์นิยมและกลุ่มนิยมเวนิเซลอส (Venizelists; เวนิเซลิสต์) และเกิดการต่อสู้เพื่อแย่งชิงอำนาจระหว่างทั้งสองกลุ่มที่ได้บั่นทอนทำลายการเมืองและชีวิตทางสังคมของกรีซมาเป็นเวลานานหลายทศวรรษ[5] ต่อมาฝ่ายสัมพันธมิตรได้รับชัยชนะ เวนิเซลอสได้รับดินแดนใหม่ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในอานาโตเลีย ซึ่งทำให้แนวคิดกรีกเมกาลีใกล้เคียงความเป็นจริงยิ่งขึ้น แม้ว่าเขาจะประสบความสำเร็จ แต่เวนิเซลอสได้พ่ายแพ้การเลือกตั้งในปีค.ศ. 1920 ซึ่งในที่สุดทำให้กรีซพ่ายแพ้ในสงครามกรีก-ตุรกี (1919 - 1922) เวนิเซลอสซึ่งได้เนรเทศตัวเองออกไป ได้เป็นตัวแทนของกรีซในการเจรจาที่นำไปสู่การลงนามในสนธิสัญญาโลซานและข้อตกลงการแลกเปลี่ยนร่วมกันในระดับประชากรระหว่างกรีซและตุรกี

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในเย็นวันเดียวกันกับการยิงปืนถล่ม เวนิเซลอสได้เขียนข้อความประท้วงไปยังผู้บัญชาการกองทัพเรือต่างชาติ ซึ่งลงนามโดยหัวหน้าทั้งหมดที่อยู่ที่อาโกรตีรี เขาเขียนว่ากลุ่มกบฏจะคงรักษาฐานที่มั่นไว้จนกว่าทุกๆคนถูกฆ่าโดยการสุนปืนใหญ่ของกองทัพเรือยุโรปจนหมดสิ้นแล้วเพื่อจะไม่ยอมให้พวกเติร์กยังคงดำรงอยู่ในครีต[29] ข้อความได้รั่วไหลอย่างจงใจไปยังหนังสือพิมพ์ต่างประเทศ ซึ่งได้สร้างความรู้สึกทั้งในกรีซและในยุโรป ที่ซึ่งมีความคิดในเรื่องของชาวคริสต์ ผู้ต้องการเสรีภาพของเขา ได้ถูกโจมตีโดยกองทัพเรือของชาวคริสต์ด้วยกัน ทำให้เกิดความขุ่นเคืองเป็นอันมาก ความเห็นใจทั่วทั้งยุโรปตะวันตกต่อคริสต์ศาสนิกชนในครีตได้เป็นที่ประจักษ์และได้เกิดเสียงปรบมือสรรเสริญแก่ชาวกรีกเป็นจำนวนมาก[23]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: Check date values in: |date= (help) Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help) Unknown parameter |coauthors= ignored (|author= suggested) (help)

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในเดือนมกราคม ค.ศ. 1897 ความรุนแรงและความวุ่นวายได้ทวีมากขึ้นบนเกาะ ทำให้เกิดการแบ่งเป็นสองขั้ว การสังหารหมู่ประชากรที่นับถือศาสนาคริสต์ได้เกิดขึ้นในชาเนีย[13][14][15][16]และเรทีมโน[16][17][18] รัฐบาลกรีกได้รับแรงกดดันจากประชาชน การไม่ยอมอ่อนข้อกับสถานะทางการเมือง กลุ่มชาตินิยมแบบสุดโต่งคือกลุ่มเอ็ทนีกิ เอไทเรเอีย (Ethniki Etaireia)ที่เกิดขึ้น[19] และความไม่พอใจที่มหาอำนาจไม่เต็มใจเข้าแทรกแซง ทำให้รัฐบาลกรีกได้ตัดสินใจที่จะส่งเรือรบและบุคลากรทางกองทัพเพื่อปกป้องชาวกรีกครีตัน[20] มหาอำนาจไม่มีทางเลือกอื่นและจะดำเนินการยึดครองเกาะ แต่ก็สายไปแล้ว กองทัพกรีกประมาณ 2,000 นายได้ขึ้นฝั่งที่โคลิมวารีในวันที่ 3 กุมภาพันธ์ ค.ศ. 1897[21] และภายใต้การบังคับบัญชาของพันเอกทีโมลีออน วัสซอส ได้ประกาศว่าเขายึดเกาะนี้ "ในนามของพระมหากษัตริย์แห่งเฮลลีนส์" และนั่นคือการประกาศรวมครีตเข้ากับกรีซ[22] สิ่งนี้ทำให้เกิดการลุกฮือขึ้นทั่วทั้งเกาะในทันที มหาอำนาจตัดสินใจปิดล้อมครีตด้วยกองทัพเรือและกองทัพบก ดังนั้นจึงสามารถหยุดกองทัพกรีกที่กำลังจะเข้าเมืองชาเนียได้[23]

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: เวนิเซลอสในฐานะที่เป็นตัวแทนของกองกำลังกบฏได้พบกับนายพลเรือของมหาอำนาจบนเรือรบรัสเซียในวันที่ 7 มีนาคม ค.ศ. 1897 แม้ว่าจะไม่มีความคืบหน้าในการพบปะกันครั้งนี้ เขาได้ชักชวนให้นายพลพาเขาไปรอบเกาะภายใต้การคุ้มครองเพื่อสำรวจความคิดเห็นประชาชนเกี่ยวกับคำถามว่าความเป็นอิสระหรือการรวมเป็นสหภาพเดียวกับกรีซ[30] ในขณะที่ประชากรชาวครีตันส่วนใหญ่แรกเริ่มสนับสนุนการรวมเป็นสหภาพ แต่เหตุการณ์ที่เกิดขึ้นในเทสซาลีได้เปลี่ยนความคิดเห็นของประชาชนไปเป็นการเป็นรัฐอิสระโดยทันที

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: อีเลฟเทริออสเกิดที่มอร์นีส์ ใกล้เมืองชาเนีย (มักรู้จักในนามว่า คาเนีย) ครีต ในสมัยที่ออตโตมันครอบครอง เป็นบุตรของคีรีอาคอส เวนิเซลอส พ่อค้าและนักปฏิวัติชาวครีต[7] เมื่อเกิดการปฏิวัติครีตปีค.ศ. 1866 ครอบครัวเวนิเซลอสได้หลบหนีไปยังเกาะซีรอส เนื่องจากการที่บิดาของเขามีส่วนร่วมในการก่อการปฏิวัติ[6] พวกเขาไม่ได้รับอนุญาตให้กลับมายังครีตและอาศัยอยูที่ซีรอสจนถึงปีค.ศ. 1872 เมื่อสุลต่านอับดุล อะซีซทรงพระราชทานอภัยโทษ

title: อีเลฟเทริออส เวนิเซลอส

text: ในช่วงเวลาที่เวนิเซลอสยังดำรงตำแหน่งอยู่ ได้ประสบความสำเร็จในการฟื้นฟูความสัมพันธ์ในระดับปกติกับประเทศเพื่อนบ้านของกรีซและได้ขยายการปฏิรูปรัฐธรรมนูญและเศรษฐกิจ ในปีค.ศ. 1935 เวนิเซลอสได้เปลี่ยนแนวคิดหลังจากการเกษียณอายุราชการโดยการสนับสนุนการรัฐประหารโดยกองทัพ และเขาได้จัดตั้งสาธารณรัฐเฮเลนิกที่สองที่มีความอ่อนแอและล้มเหลวอย่างรุนแรง


query: เบรคABSใช้งานระบบอะไร?

title: ระบบเบรกป้องกันล้อล็อก

text: ระบบเบรกป้องกันล้อล็อก (English: anti-lock braking system; ตัวย่อ: ABS) เป็นระบบความปลอดภัยซึ่งป้องกันปัญหาการลื่นไถลในขณะเบรก โดยมิให้ล้อของยานยนต์เกิดการล็อกหรือหยุดหมุนระหว่างการเบรก

title: Yamaha FZ8 และ FZ8 Fazer

text:
ล้อเป็นล้ออลูมิเนียมหล่อ (Aluminium die cast) 5 ก้านล้อหน้าเป็นล้อเดียวกับรถ Yamaha FZ1 Fazer ใช้ยางขนาด 120/70ZR17M/C เหมือนรถ Super sport และ Super bike ทั่วไป ในขณะที่ล้อหลังจะต่างกับ Yamaha FZ1 Fazer เนื่องจากใช้ขนาดเดียวกับรถ Yamaha FZ6 Fazer ที่ 180/55ZR17M/C
ดิสค์เบรกคู่หน้าเป็นขนาด 310 มม.แบบลอยทำงานคู่กับคาลิเปอร์ 4 ลูกสูบแบบชิ้นเดียวซึ่งมีการเปลี่ยนรูปน้อยในขณะเบรค(ต้านแรงสะท้านกลับได้ดีกว่าหลายชิ้น) ดิสค์เบรกหลังเป็นแบบธรรมดาไม่ใช่แบบลอยขนาด 267 มม.ทำงานคู่กับคาลิเปอร์แบบ 1 ลูกสูบ ระบบเบรกป้องกันล้อล็อก จะมีเฉพาะ FZ8 Fazer สำหรับรุ่น Naked ไม่มีรุ่น ABS

title: เมอร์เซเดส-เบนซ์ เอส-คลาส

text: โฉมนี้ มีการใช้ระบบแอนตี้ล็อกเบรก (ABS) เป็นครั้งแรกและระบบถุงลมนิรภัยสำหรับคนขับ(Airbag) เป็นครั้งแรกเช่นกันในรุ่น 450SEL 6.9 ซึ่งเป็นเรือธงของโฉมนี้ นอกจากนี้ W116 ยังได้รับรางวัลชนะเลิศรถยนต์ยุโรปยอดเยี่ยมแห่งปี (European Car of the Year) ประจำปี พ.ศ. 2517

title: บีเอ็มดับเบิลยู 7 ซีรีส์

text: E23 มีเอกลักษณ์เด่นในเรื่องความล้ำยุค ล้ำสมัยมากแม้เมื่อเทียบกับรถระดับหรูอีกหลายยี่ห้อ ซึ่งเป็นเอกลักษณ์เด่นของ 7 ซีรีส์มาจนถึงปัจจุบัน ตัวอย่างความทันสมัยของ E23 ที่บีเอ็มดับเบิลยูนำมาใช้ เมื่อเทียบกับยี่ห้ออื่น คือเช่น เครื่องยนต์แบบหัวฉีด, ระบบเบรกแบบ ABS, ถุงลมนิรภัยฝั่งคนขับ, ระบบกระจกไฟฟ้า และเกียร์อัตโนมัติแบบ 4 สปีด เป็นต้น (ซึ่งแทบทั้งหมดมีในรถทั่วไปในปัจจุบัน แต่แทบจะหาไม่ได้เลยแม้แต่อย่างเดียวในรถที่ขายเมื่อ 30 ปีก่อน) นอกจากนี้ ยังมีระบบ Power seat เก้าอี้ไฟฟ้า ปรับเบาะโดยใช้ระบบไฟฟ้า รวมทั้งระบบทำความร้อนในเบาะนั่ง ซึ่งยังหาไม่ได้แม้แต่ในรถยุคปัจจุบัน

title: การพิมพ์ 3 มิติ

text:
ระบบฉีดเส้นวัสดุ (extrusion deposition) ได้แก่ FDM (Fused Deposit Modeling) หรือ FFF (Fused Filament Fabrication) เป็นรูปแบบการพิมพ์ 3มิติ ที่นิยมใช้กันมากที่สุดในปัจจุบันเนื่องจากการใช้งานที่ง่าย มีหลักการทำงานคือ การหลอมเส้นวัสดุให้กลายเป็นของเหลวแล้วฉีดออกมาเป็นเส้นผ่านหัวฉีด (Nozzle) (ในลักษณะเดียวกับปืนกาวที่ใช้กันทั่วไป) หัวฉีดของเครื่องพิมพ์จะวาดเส้นพลาสติกที่ถูกฉีดออกมาเป็นรูปร่างในระนาบแนวนอน เมื่อเสร็จชั้นหนึ่งๆก็จะพิมพ์ในชั้นต่อๆไป (layers) จำนวนชั้นเป็นไปตามความสูงของแบบ และ ความละเอียดในการพิมพ์
พลาสติกเป็นวัสดุที่ใช้กันมากที่สุดสำหรับการพิมพ์ระบบนี้ ได้แก่ โพลีเอทิลีนอะครีโลไนไตรล์ (ABS), โพลีคาร์บอเนต (PC), โพลีคลอรีน (PLA), โพลีเอทิลีนความหนาแน่นสูง (HDPE), PC / ABS polyphenylsulfone (PPSU) และโพลิสไตรีนรับแรงกระแทกสูง (HIPS) ทั้งนี้วัสดุรองรับต้องมีส่วนผสมที่ทำให้ละลายน้ำได้หรือสามารถแกะออกจากวัสดุพิมพ์ได้ง่าย

title: Yamaha XT1200Z Super Ténéré

text:
รถมอเตอร์ไซด์ Yamaha XT1200Z Super Ténéré เป็นจักรยานยนต์บิ๊กไบค์ที่ผลิตโดยยามาฮ่า (Yamaha motor corporation) เปิดตัวสู่ตลาดเมื่อปี2010 (2553) ที่งาน Turkish bike show จัดที่เมืองอิสตันบูล,ประเทศตุรกี เป็นรถมอเตอร์ไซค์
adventure touringรุ่นล่าสุดของค่ายยามาฮ่า. ชื่อรุ่น (เทเนเร่) นั้นตั้งตามชื่อเขตทะเลทรายตอนกลางด้านใต้ของทะเลทรายสะฮารา ใช้เครื่องยนต์ระบายความร้อนด้วยน้ำ (liquid-cooled), สี่จังหวะ (4-strokes), ระบบหัวฉีด (fuel-injected),
1,199 cc (73.2 cu in) เครื่องยนต์ parallel-twin แบบ 270-degree crankshaft กับห้องเกียร์ six-speed เพลาท้ายขับด้วย shaft นอกจากนี้, ยังมีระบบป้องกันล้อหมุนฟรีแบบหลายโหมด (multi-mode traction control system) และ electronic throttle control
(YCC-T) พร้อมด้วยmode off-road, ตัวเลือกปรับ engine mapping, และ combined brakes with ABS
คอนเซ็ปการพัฒนาของรถคือ "Ultimate Gear for Intercontinental Adventure"สำหรับ traction control system ได้รับการพัฒนามาจากรถแข่ง
Yamaha YRF-M1 โดยมีทั้งหมด3โหมด TCS1 แบบมาตรฐาน, TCS2 แบบควบคุมอย่างมีประสิทธิภาพสูง (ทางลื่นมาก), OFF ปิดระบบป้องกันล้อหมุนฟรี.
นอกจากนี้ยังมีระบบเปลี่ยน engine mappping ตามสภาพการขับขี่ D mode เปลี่ยนการเปิดวาล์วลิ้นปีกผีเสื้อและปรับการตอบสนองให้เหมาะสม, S-mode ดึงประสิทธิภาพของเครื่องยนต์และการตอบสนองอย่างรวดเร็ว และสุดท้ายคือ T-mode ปรับการตอบสนองของเครื่องยนต์ให้เหมาะกับการขี่ระยะทางไกลแบบทัวริ่งและการขับขี่ในเมือง.
Update ถึงปีล่าสุดรุ่นปี2013

title: มิตซูบิชิ แลนเซอร์ อีโวลูชัน

text: รุ่นที่ 7 ยังใช้เครื่องยนต์ 4G63 แต่ปรับปรุงระบบทางเดินไอเสียให้ระบายไอเสียได้ดีขึ้น มีแรงม้าสูงสุด 280 แรงม้า แรงบิดสูงสุด 39.4 กิโลกรัม-เมตร ส่งกำลังด้วยเกียร์ธรรมดา 5 จังหวะ ระบบขับเคลื่อนเปลี่ยนมาใช้ระบบ Active Center Differential แทนระบบ Viscous Coupling ติดตั้งระบบไฮดรอลิกควบคู่กับระบบคลัตช์หลายแผ่น และติดตั้งระบบเรกแบบ ABS และระบบกระจายแรงเบรก EBD มีระบบลดความร้อนของจานเบรก และวาล์วปรับแรงดันน้ำมันเบรก Pressure Control Value;PVC

title: Yamaha FZ1 Fazer

text: ระบบเบรกป้องกันล้อล็อก ABS จะมีเฉพาะรถ spec ยุโรปเท่านั้น สำหรับในอเมริกาและตลาดอื่นๆจะมีแต่รุ่นไม่มีระบบเบรก ABS. เนื่องจากเป็นความชื่นชอบของผู้ใช้ในตลาดอเมริกาว่าระบบ ABS ไม่มีความจำเป็น.

title: โตโยต้า วีออส

text: วีออส โฉมปี 2559 ที่ใช้เครื่องยนต์ 2NR-FBE มีระบบความปลอดภัยในทุกรุ่นย่อยเป็นอุปกรณ์มาตรฐานจากโรงงาน เช่น ระบบ ABS, EBD, BA, VSC พร้อมสวิตช์ เปิด - ปิด การทำงาน อยู่บริเวณฝั่งคนขับ, ระบบป้องกันล้อหมุนฟรี TRC และถุงลมนิรภัยคู่หน้า

title: โตโยต้า ฟอร์จูนเนอร์

text: ส่วนระบบความปลอดภัยมีระบบช่วยออกตัวบนทางลาดชัน HAC (Hill-start Assist Control), ระบบควบคุมการส่ายของส่วนพ่วงท้าย TSC (Trailer Sway Control), ระบบป้องกันล้อหมุนฟรี TRC (Traction Control), ระบบควบคุมการทรงตัว VSC (Vehicle Stability Control), ระบบเบรก ABS (Anti-lock Braking System), ระบบเสริมแรงเบรก BA (Brake Assist), ระบบกระจายแรงเบรก EBD (Electronic Brake-force Distribution), กล้องมองหลัง (ยกเว้นรุ่น 2.4G MT), เซ็นเซอร์กะระยะการถอยหลัง (เฉพาะรุ่น 2.4G MT), ใช้โครงสร้างนิรภัย GOA ช่วยดูดซับแรงกระแทกเสริมความแข็งแกร่งให้กับบริเวณห้องโดยสาร, ระบบถุงลมเสริมความปลอดภัย 7 จุด, พวงมาลัยแบบยุบตัวได้, ระบบสัญญาณเตือนการโจรกรรม TDS (Theft Deterrent System)

title: ตรรกศาสตร์คลุมเครือ

text: ระบบย่อยในยานพาหนะ เช่น ระบบห้ามล้อแบบกันล้อตาย (ABS) และ อุปกรณ์คงความเร็วรถ (en:cruise control) เครื่องปรับอากาศ (Air conditioners) เครื่องประมวลภาพเคลื่อนไหว MASSIVE (MASSIVE) ใช้ในภาพยนตร์ The Lord of the Rings (Lord of the Rings) เพื่อแสดงภาพเคลื่อนไหวของกองทหารขนาดใหญ่ ที่หหารมีการเคลื่อนไหวแบบสุ่มแต่มีแบบแผน กล้องถ่ายรูป การประมวลผลภาพดิจิทัล เช่นใช้ในการตรวจจับขอบ (en:edge detection) หม้อหุงข้าว เครื่องล้างจาน ลิฟท์ เครื่องซักผ้า ปัญญาประดิษฐ์ ในวิดีโอเกม ใช้ในการกรองภาษา สำหรับข้อความบนกระดานและห้องสนทนา บนอินเทอร์เน็ต

text: ในกรณีที่เกิดการสร้างแรงดันแบบแอ็คทีฟ ในปี พ.ศ. 2552 Honda ได้นำ ABS ร่วมที่ควบคุมด้วยอิเล็กทรอนิกส์มาใช้กับรถจักรยานยนต์สปอร์ตที่มีสมรรถนะสูงซึ่งเบรกด้วยไวร์เทคโนโลยี (Wire Technology) แรงเบรกที่ผู้ขับขี่ใช้จะถูกวัดโดยเซ็นเซอร์ตรวจจับแรงดันและส่งข้อมูลไปที่ ECU ซึ่งจะคำนวณการกระจายแรงดันที่เหมาะสมเพื่อป้องกันล้อล็อกและให้แรงหน่วงที่ดีที่สุดเท่าที่เป็นไปได้โดยอาศัยข้อมูลจากเซ็นเซอร์ตรวจจับความเร็วที่ล้อด้วย จากผลการคำนวณที่ได้นี้ มอเตอร์ที่แต่ละล้อจะสั่งให้ปั๊มทำงานโดยสร้างและควบคุมแรงดันเบรกที่ล้อ ระบบนี้ให้เวลาตอบสนองที่ดีเนื่องจากฟังก์ชันการทำงานแบบ Brake to Wire

title: โตโยต้า พริอุส

text: โตโยต้า พริอุส ใช้เครื่องยนต์ Atkinson Cycle 4 สูบ 1.8 ลิตร ส่วนระบบความปลอดภัยมีระบบ VSC/TRC/ABS/EBD และถุงลมนิรภัย 7 จุด

title: โตโยต้า วีออส

text: รุ่นปรับโฉมปี 2560 ของโตโยต้า วีออส เปิดตัวเมื่อวันที่ 23 มกราคม พ.ศ. 2560 ตามหลังประเทศจีน โดยมีกระจังหน้าแบบใหม่ที่เหมือนโตโยต้า วีออส โฉมจีน และโตโยต้า คัมรี่โฉม XV60 ที่เปิดตัวไปก่อนหน้า ใช้เครื่องยนต์ 2NR-FBE เหมือนรุ่นปรับโฉมปี 2559 และมีระบบความปลอดภัย เช่น กระจกมองข้างปรับและพับเก็บด้วยไฟฟ้าพร้อมไฟเลี้ยว, ABS, EBD, BA, VSC พร้อมสวิตช์ เปิด - ปิด การทำงาน อยู่บริเวณฝั่งคนขับ, ระบบป้องกันล้อหมุนฟรี TRC และถุงลมนิรภัยคู่หน้า ในทุกรุ่นย่อย ซึ่งตั้งแต่รุ่น E ขึ้นไปจะมีไฟตัดหมอกหน้าและเซนเซอร์กะระยะด้านท้ายเป็นอุปกรณ์มาตรฐาน และตั้งแต่รุ่น G ขึ้นไปจะมีจอสัมผัสขนาด 7 นิ้วเป็นอุปกรณ์มาตรฐาน มีราคาเปลี่ยนแปลงดังนี้

title: ฮาเลย์เดวิดสัน สตรีทบ็อบ

text: มีระบบเบรก ABS เป็นตัวเลือก. ใช้ Shock absorber ของ Showa (ข้อมูลจากปี 2013)

title: โตโยต้า ยาริส

text: เครื่องยนต์ได้ใช้เครื่องยนต์ 1.2 ลิตร รหัส 3NR-FE เหมือนกับรุ่นแฮทช์แบ็ก ส่วนความปลอดภัยนั้นได้มีถุงลมนิรภัย 7 จุดและระบบเบรกป้องกันล้อล็อก ระบบกระจายแรงเบรก ระบบเสริมแรงเบรก ระบบควบคุมการทรงตัว ระบบป้องกันการลื่นไหลและระบบช่วยออกตัวบนทางลาดชัน (ABS, EBD, BA, VSC, TRC, HAC) ในทุกรุ่นย่อย[20]

title: โตโยต้า เซียนต้า

text: โฉมนี้ได้ใช้เครื่องยนต์เบนซิน 1.5 ลิตร VVT-i มีพละกำลัง 109 แรงม้า ที่แรงบิด 6,000 รอบต่อนาที ส่งกำลังด้วยเกียร์อัตโนมัติ CVT ซึ่งเป็นเครื่องยนต์เดียวกับโตโยต้า วีออส ส่วนระบบ ABS และ EBD มีใให้ในทุกรุ่น

title: แอสตันมาร์ติน แวนควิซ

text: แอสตันมาร์ติน วี12 แวนควิซ สามารถให้กำลังสูงสุดถึง 456 PS (335 kW; 450 bhp) และแรงบิดสูงสุด 540 N·m (400 lb·ft) ใช้ระบบเกียร์ธรรมดาอิเล็กโทรไฮดรออิก 6 จังหวะ ( Electrohydraulic manual ) ระบบเบรกแบบ เอบีเอส (ABS)

text:
ระบบ Motorcycle Integral Braking (MIB) จาก Continental Teves และ eCBS (CBS อิเล็กทรอนิสก์) ใน ABS สำหรับรถจักรยานยนต์จาก Bosch ก็เป็นอีกวิธีหนึ่ง ระบบเหล่านี้อาศัยการทำงานของปั๊มและวาล์ว ด้วยการติดตั้งวาล์วเพิ่มเติม ปั๊มที่มีสมรรถนะสูงกว่า และมอเตอร์ที่มีพลังมากกว่า ระบบจะสามารถสร้างแรงดันได้อย่างมาก แรงดันเบรกจากผู้ขับขี่สามารถวัดได้ด้วยเซ็นเซอร์ตรวจจับแรงดันที่มือเบรกและคันเหยียบเบรก ปั๊มสามารถสร้างแรงดันเพิ่มเติมเพื่อปรับให้เข้ากับสภาพการขับขี่ นอกจากนี้ มีการออกแบบระบบ Partial Integral Braking สำหรับการทำงานในทิศทางเดียวคือ หน้าหลัง หรือหลังหน้า ในขณะที่ระบบ Fully Integral Braking จะสามารถทำงานได้แบบสองทิศทางคือ หน้าหลัง และหลังหน้า
เนื่องจากระบบเหล่านี้ควบคุมด้วยอิเล็กทรอนิกส์และสามารถสร้างแรงดันได้มาก จึงทำให้ผู้ขับขี่มีโอกาสปรับพฤติกรรมการเบรกรถจักรยานยนต์ ผู้ขับขี่ที่มีประสบการณ์สามารถปิดการทำงานของ CBS และ ABS ได้ และเลือกโหมดการควบคุมแบบต่างๆ ที่มีระดับสูงขึ้นหรือต่ำลงได้ เช่น โหมดฝนตกหรือโหมดลื่นในรถรุ่น BMW S1000RR
รายงานจากสภาความปลอดภัยด้านการขนส่งของยุโรป (European Transport Safety Council) แสดงให้เห็นว่าการขี่รถจักรยานยนต์มีอันตรายกว่าการขับรถยนต์ถึง 20 เท่าเมื่อขับขี่ในระยะทางที่เท่ากัน และอุบัติเหตุในประเทศเยอรมนีตั้งแต่ปี พ.ศ. 2533 ถึง พ.ศ. 2554 แสดงให้เห็นว่าอัตราการเสียชีวิตจากการจราจรทั้งหมดลดลงอย่างมาก (11,000 เหลือ 4,009) แต่อัตราการเสียชีวิตจากรถจักรยานยนต์ยังคงเท่าเดิม
สถาบันประกันเพื่อความปลอดภัยบนทางหลวง (Insurance Institute for Highway Safety - IIHS) ได้ทำการศึกษาประสิทธิภาพของ ABS สำหรับรถจักรยานยนต์ และสรุปว่ารถจักรยานยนต์ขนาดมากกว่า 250 ซีซีที่ติดตั้ง ABS มีแนวโน้มที่จะเกิดอุบัติเหตุอันนำไปสู่การเสียชีวิตน้อยลง 37% และผลการศึกษาของหน่วยบริหารจัดการถนนของสวีเดน (Swedish Road Administration) สรุปว่ารถจักรยานยนต์ขนาดมากกว่า 125 ซีซีสามารถหลีกเลี่ยงอุบัติเหตุร้ายแรงและนำไปสู่การเสียชีวิตได้ด้วยการใช้ ABS สำหรับรถจักรยานยนต์
ผลการศึกษาเหล่านี้ทำให้คณะกรรมาธิการยุโรปริเริ่มกระบวนการทางกฎหมายในปี พ.ศ. 2553 ซึ่งผ่านการอนุมัติในปี พ.ศ. 2555 และนำไปสู่การติดตั้ง ABS กับรถจักรยานยนต์ขนาดมากกว่า 125 ซีซีตั้งแต่ปี พ.ศ. 2559 เป็นต้นไป องค์กรต่างๆ เช่น Federation International de l’Automobile และ Institute of Advanced Motorists (IAM) ได้เรียกร้องให้มีการใช้กฎหมายฉบับนี้ในปี พ.ศ. 2558 ในทางตรงข้าม ผู้ขี่รถจักรยานยนต์บางรายกลับคัดค้านการบังคับใช้ ABS กับรถจักรยานยนต์ทุกรุ่น เพราะต้องการให้ยกเว้นการใช้ระบบนี้กับการขี่แบบอ็อฟโรด ในปี พ.ศ. 2554 สหประชาชาติได้ประกาศ “ทศวรรษแห่งความปลอดภัยทางถนน” (Decade of Action for Road Safety) จนถึงปี พ.ศ. 2563 โดยมีเป้าหมายหลักเพื่อรักษาชีวิตของคน 5 ล้านคนจากความร่วมมือของประเทศต่างๆ ทั่วโลก หนึ่งในแผนนี้ก็คือการกระตุ้นให้มีการใช้เทคโนโลยีที่มีประสิทธิภาพเพื่อหลีกเลี่ยงอุบัติเหตุ เช่น ระบบควบคุมเสถียรภาพในการทรงตัว (Electronic Stability Control) และระบบเบรกป้องกันล้อล็อกสำหรับรถจักรยานยนต์

title: รถพลังงานไฟฟ้า

text: รถไฟฟ้า มิตซูบิชิ ไอมีฟ (i-MiEV) มีระบบตรวจจับการรั่วไหลไฟฟ้าภายในรถเพราะถึงแม้ว่าแรงดันไฟฟ้าที่ใช้ในการขับเคลื่อนมีกำลังมากถึง 330 โวลต์ ซึ่งหากตรวจพบว่ากระแสไฟฟ้าเกินหรือเกิดการผิดปกติเครื่องจะหยุดทำงาน ต้องเรียกช่างผู้ชำนาญการจากทางบริษัทมาตรวจสอบเท่านั้น ในส่วนของหน้าจอแสดงผลจะมีการประเมิน และคำนวณอัตราเร่งกับกระแสไฟฟ้าที่มีอยู่ซึ่งเป็นตัวช่วยให้เราสามารถวางแผนการเดินทางได้เป็นอย่างดี นอกจากนั้นผู้ผลิตได้ติดตั้งเข็มขัดนิรภัยแบบสามจุด พร้อมติดตั้งระบบเบรกและระบบป้องกันล้อล็อกตาย ABS (Anti-lock braking system) พร้อมติดตั้ง ถุงลมนิรภัย (AirBag) เหมือนรถยนต์ที่ใช้น้ำมันเป็นพลังงาน โดยสามารถขับลุยน้ำได้ที่ความสูงระดับ 30 เซนติเมตรอย่างปลอดภัย

text: ระบบเบรกป้องกันล้อล็อกสำหรับรถจักรยานยนต์ ช่วยป้องกันไม่ให้ล้อรถเกิดการล็อกในขณะเบรก หน่วย ABS จะปรับแรงดันที่ถ่ายทอดผ่านน้ำมันเบรกโดยอาศัยข้อมูลจากเซ็นเซอร์ตรวจจับความเร็วที่ล้อเพื่อให้ล้อยึดเกาะถนนได้ดีและไม่ล้ม (ด้วยการรักษาความหน่วง) ระบบ ABS สำหรับรถจักรยานยนต์จะช่วยให้ผู้ขับขี่รักษาเสถียรภาพในระหว่างการเบรกและลดระยะการหยุด (Stopping Distance) จึงช่วยให้รถยึดเกาะถนนได้ดีแม้จะแล่นอยู่บนพื้นผิวที่มีความเสียดทานต่ำก็ตาม ABS รุ่นก่อนๆ นำมาจากรถยนต์ แต่ ABS ในปัจจุบันเป็นผลมาจากการวิจัยโดยเน้นคุณสมบัติเฉพาะของรถจักรยานยนต์ทั้งในเรื่องขนาด น้ำหนัก และฟังก์ชันการทำงาน ขั้นต่อไปก็คือระบบสนับสนุนเมื่อรถเบรกในระหว่างเข้าโค้ง องค์กรระดับประเทศและระหว่างประเทศประเมินว่าระบบ ABS สำหรับรถจักรยานยนต์เป็นปัจจัยสำคัญที่จะเพิ่มความปลอดภัยและลดจำนวนการเกิดอุบัติเหตุของรถจักรยานยนต์ คณะกรรมาธิการยุโรป (European Commission) ได้อนุมัติกฎหมายในปี พ.ศ. 2555 กำหนดให้ติดตั้งระบบ ABS กับรถจักรยานยนต์ทุกคันที่มีขนาดเกิน 125 ซีซี ซึ่งจะมีผลบังคับใช้ตั้งแต่วันที่ 1 มกราคม พ.ศ. 2559 เป็นต้นไป

title: ทาทา นาโน

text: ทาทา นาโน ใช้เครื่องยนตร์ขนาด 624 ซีซี ระบบเกียร์ 4 สปีด ซินโครเมต 4 จังหวะ 4 ประตู 5 ที่นั่ง เป็นรถที่ไม่มีถุงลมนิรภัยและระบบเบรกป้องกันล้อล็อก (ABS)

title: ฟอร์ด เฟียสตา

text: เฟียสตารุ่นที่ 4 ได้รับการออกแบบใหม่ให้มีความโค้งมนรอบขึ้น เหลี่ยมมุมต่างๆ ถูกแทนที่ด้วยลายเส้นโค้ง ทำให้ลู่ลมได้ดีขึ้น ช่องระบายอากาศด้านล่างถูกเปลี่ยนใหม่, มีแผงไฟขนาดใหญ่ขึ้น, ระบบกันสะเทือนด้านหน้าออกแบบใหม่โดยใช้เหล็กเสริมกันโครง, และด้านหลังมีการออกแบบคานบิดใหม่และติดตั้งระบบควบคุมการยึดเกาะ Traction Control เพื่อเพิ่มความสามารถในการทรงตัว, มีการติดตั้งระบบเบรกแบบ ABS 4 Channel, เครื่องยนต์ใหม่ ประหยัดน้ำมันและปล่อยไอเสียในระดับต่ำ จนได้รางวัล รถยนต์สีเขียว

title: ทาทา อาเรีย

text: ทาทา อาเรีย ใช้เครื่องยนต์ DICOR ดีเซล 4 สูบ DOHC 16 วาล์ว 2,200 ซีซี 140 แรงม้า แรงบิดสูงสุด 320 นิวตันเมตร พร้อมล้อช่วยแรงแบบ Dual Mass Flywheel จากทาทา ซีนอน ระบบเกียร์เป็นเกียร์ธรรมดา 5 สปีด มีระบบขับเคลื่อน 4 ล้อ Torque-on-Demand ระบบล็อกความเร็วอัตโนมัติ หรือ Cruise Control และเป็นรถยนต์สัญชาติอินเดียรุ่นแรกที่มีระบบนำทาง GPS Navigation System ติดตั้งจากโรงงาน บนแผงหน้าปัด มีระบบควมคุมการทรงตัว ESP พร้อม Traction Control ถุงลมนิรภัย 6 ใบ ระบบเบรก ABS พร้อม EBD ติดตั้งบนโครงสร้างตัวถังแบบ Hydroforming อีกด้วย โดยทาทา อาเรีย มีฐานการประกอบที่ประเทศอินเดีย

title: เอสเอสซี แอโร

text: เอสเอสซี แอโร ไม่ได้จำหน่ายรถพร้อมกับระบบอิเล็กโทรนิกช่วยเหลือผู้ขับ (Driver aids) เช่น ระบบเบรกป้องกันล้อล็อก (ABS) และระบบป้องกันล้อหมุนฟรี (TRC) อ้างจากคำพูดของ เจรอด เชลบี (Jerod Shelby) ผู้ก่อตั้ง เชลบี ซูเปอร์คาร์ ที่กล่าวไว้ว่า "ปรัชญาการออกแบบรถเบื้องต้น คือการออกแบบและสร้างรถให้คนขับ ผมจึงต้องการให้คุณไม่เพียงแต่ใช้เท้าขวาเป็นอย่างเดียว แต่คุณต้องสามารถควบคุมพวงมาลัยพร้อมกับคันเร่งที่ประสานงานกันได้ดีด้วย"

title: BMW K1600

text:
BMW K1600 GT และ GTL มีระบบ ABS และระบบ Dynamic traction control (DTC) แบบเดียวกับ BMW s1000RR DTC นั้นสามารถเลือกโหมดและปิดระบบได้. เฟรมนั้นเป็นเฟรมอะลูมิเนียมน้ำหนักเบามีส่วนด้านหน้าเป็นแมกนีเซียมน้ำหนักรวมเพียง 15 กิโลกรัม. ระบบขับเคลื่อนสุดท้ายเป็นระบบขับเคลื่อนด้วยเพลา. ช่วงล่างหลังเป็นแบบ BMW Motorrad Paralever ซึ่งถูกออกแบบให้ผลของการเคลื่อนที่แนวดิ่งที่เกิดมาจากแรงบิดที่เพลาและล้อ (Shaft effect หรือ Shaft jacking effect) ไม่มีผล ซึ่งช่วงล่างแบบ Monolever (รถจักรยานยนต์ทั่วไป) จะมี shaft jack effect เข้ามาเกี่ยวข้อง ทำให้ล้อเกาะถนนมากยิ่งขึ้น. ช่วงล่างยังเป็นระบบปรับได้ด้วยไฟฟ้า (electronically adjustable suspension (ESA II)) สามารถปรับค่าซึมซับแรงกระแทก (Damping) โดยการเลือก mode การขับขี่
รถรุ่นนี้มีไฟหน้าปรับระดับสูงต่ำได้ (Leveling headlight) ซึ่งจะปรับระดับไฟหน้าตามการโยกหน้าหลังของรถเป็นอุปกรณ์มาตรฐาน แต่ก็มี Adaptive headlight ซึ่งเป็นระบบไฟหน้าส่องสว่างที่ปรับองศาการสาดส่องตามการเลี้ยวของคันบังคับเลี้ยว. เมื่อรถเลี้ยว,มีเซ็นเซอร์จับองศาการเลี้ยวส่งสัญญาณไปยังสมองกลเพื่อจะสั่งงาน Servo มอเตอร์เพื่อหมุนไฟหน้า โดยที่ไฟหน้าจะหันไปตามทิศทางโค้งทำให้ผู้ขับขี่สามารถเห็นทัศนวิสัยดีขึ้นกว่าไฟหน้าแบบปรกติเป็นอุปกรณ์เสริม. ซึ่งเป็นรถมอเตอร์ไซค์รุ่นแรกในโลกที่นำระบบนี้มาใช้. ที่แฮนด์จับกับเบาะนั่งติดตั้งฮีทเตอร์เพื่อความอบอุ่นสำหรับเมืองหนาว. มี Cruise control เป็นอุปกรณ์มาตรฐาน. นอกจากนี้กระจกบังลมหน้าก็สามารถปรับได้ด้วยระบบไฟฟ้า. มีระบบเครื่องเสียง, CD และ Aux ผ่าน USB. ระบบต่อโทรศัพท์และแฮนฟรีผ่าน bluetooth. การทำงานของเครื่องยนต์และช่วงล่างสามารถเลือกปรับ mode ผ่านหน้าจอ 5.7 นิ้วโดยปรับที่สวิทซ์ที่คันบังคับเลี้ยว. มีลำโพงติดตั้งบริเวณแฟริ่ง. มีระบบตรวจวัดแรงดันลมยางตลอดเวลาโดยการดูที่หน้าจอมอนิเตอร์ (Tire pressure monitoring system). มีระบบนำทาง GPS ของ BMW สั่งงานได้ที่คันบังคับเลี้ยวเป็นอุปกรณ์เสริม นอกจากนี้ยังมีกันขโมยและเซ็นทรัลล๊อค.

text:
เซ็นเซอร์ตรวจจับความเร็วที่ล้อหน้าและล้อหลังจะวัดความเร็วรอบของแต่ละล้ออย่างสม่ำเสมอ และส่งข้อมูลนี้ไปที่หน่วยควบคุมอิเล็กทรอนิกส์ (ECU) ซึ่งจะทำหน้าที่ตรวจจับว่าความหน่วงของล้อแต่ละข้างต่ำกว่าเกณฑ์ที่กำหนดหรือไม่ และการลื่นไถลของเบรกสูงกว่าเปอร์เซ็นต์ที่กำหนดและเข้าสู่ระยะไร้เสถียรภาพ (Instable Zone) หรือไม่โดยคำนวณข้อมูลที่ได้จากล้อทั้งสองข้าง สิ่งเหล่านี้เป็นตัวชี้วัดว่ามีความเป็นไปได้สูงที่ล้อจะล็อก เพื่อป้องกันความผิดปกติเหล่านี้ ECU จะส่งสัญญาณไปยังหน่วยไฮดรอลิกเพื่อคงหรือลดแรงดัน หลังจากสัญญาณแสดงว่ากลับมาอยู่ในระยะที่มีเสถียรภาพ (Stable Zone) แล้ว แรงดันจะเพิ่มขึ้นอีกครั้ง ระบบ ABS รุ่นก่อนๆ ใช้ลูกสูบควบคุมแรงดันในน้ำมันเบรก ส่วนรุ่นใหม่จะควบคุมแรงดันด้วยการเปิดและปิดโซเลนอยด์วาล์วอย่างรวดเร็ว ในขณะที่หลักการพื้นฐานและลักษณะทางสถาปัตยกรรมได้มาจาก ABS สำหรับรถยนต์โดยสาร ลักษณะทั่วไปของรถจักรยานยนต์ก็ยังได้รับการนำมาพิจารณาด้วยในระหว่างกระบวนการพัฒนาและประยุกต์ใช้ ซึ่งลักษณะอย่างหนึ่งก็คือ การเปลี่ยนโหลดที่ล้อซึ่งกำลังหมุนในระหว่างการเบรก เมื่อเปรียบเทียบกับรถยนต์แล้ว การเปลี่ยนแปลงโหลดที่ล้อรถจักรยานยนต์จะมีมากกว่าซึ่งอาจทำให้ล้อลอยขึ้นลงได้ และจะยิ่งเกิดขึ้นได้ง่ายหากระบบรองรับช่วงล่างอ่อน ในบางระบบนั้นล้อหลังจะมีฟังก์ชันลดการทะยานของล้อ เมื่อตรวจจับตัวชี้วัดการทะยานของล้อหลังได้ ระบบจะปล่อยแรงดันเบรกที่ล้อหน้าเพื่อลดพฤติกรรมนี้ ความแตกต่างอีกประการหนึ่งก็คือ ในกรณีของรถจักรยานยนต์ ล้อหน้ามีความสำคัญกับเสถียรภาพในการขับขี่มากกว่าล้อหลัง ถ้าล้อหน้าล็อกที่ระหว่าง 0.2-0.7 วินาที จะสูญเสียแรงในการรักษารูปทรงและทิศทาง (Gyrostatic Force) และรถจักรยานยนต์จะเริ่มแกว่งเพราะอิทธิพลของแรงด้านข้างเพิ่มขึ้นและกระทำต่อแนวสัมผัสที่ล้อ รถจักรยานยนต์จะเริ่มไม่มีเสถียรภาพและล้มลงได้
ระบบลูกสูบ ระบบนี้จะปล่อยแรงดันผ่านการเคลื่อนที่ของลูกสูบชนิดสปริง (Spring-Tensioned Piston) เมื่อปล่อยแรงดัน มอเตอร์แบบเส้นตรง (Linear Motor) จะดึงลูกสูบพลันเจอร์กลับ และเปิดช่องให้น้ำมันไหลเข้า ระบบนี้ใช้ใน ABS I (2531) และ ABS II (2536) ของ BMW ABS II มีความแตกต่างเรื่องขนาดและแผ่นคลัตช์ที่ควบคุมด้วยอิเล็กทรอนิกส์จะติดตั้งบนเพลาแทนที่จะเป็นพลันเจอร์ เซ็นเซอร์ตรวจจับการเคลื่อนที่จะบันทึกระยะการเดินทางของลูกสูบเพื่อให้หน่วยควบคุมสามารถทำงานได้แม่นยำยิ่งขึ้น Honda ก็ใช้ระบบควบคุมแรงดันนี้กับ Big Sports และ Touring Bike เช่นกัน

title: Yamaha XT1200Z Super Ténéré

text: มีข้อคิดเห็นและข้อเสนอแนะจากผู้ใช้บางคนว่าระบบเบรกABSของ super tenere ไม่สามารถที่จะเลือกที่จะปิดระบบชั่วคราวได้ ทำให้คนที่ชอบขับแบบมอเตอร์คลอสซึ่งบางครั้งต้องการระยะเบรกที่มากกว่าปรกติ (ไถลไปกับพื้น) เพื่อความสนุกได้คอมเม้นต์ทางยามาฮ่า. ทางยามาฮ่าตอบกลับว่าเนื่องจากเบรกรถ super tenereนั้นดีมาก (so powerful). อาจจะดีเกินไปในบางจังหวะทำให้ล้อล๊อคง่ายในทางฝุ่น. ทางยามาฮ่าเลยไม่ได้ทำให้ disable ABS ได้.

text:
BMW ได้จำหน่ายระบบ ABS อิเล็กทรอนิกส์/ไฮดรอลิกสำหรับรถจักรยานยนต์เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2531 สิบปีหลังจากที่ Daimler Benz และ Bosch ได้เปิดตัวระบบ ABS สำหรับรถยนต์สี่ล้อรุ่นแรกเพื่อการผลิตรถยนต์ซีรีส์ต่างๆ รถจักรยานยนต์ซีรีส์ K-100 ของ BMW สามารถเลือกติดตั้งระบบ ABS 1 ซึ่งมีน้ำหนัก 11 กก. ได้ ระบบนี้ได้รับการพัฒนาร่วมกับ FAG Kugelfischer และควบคุมแรงดันในวงจรเบรกผ่านลูกสูบพลันเจอร์
ผู้ผลิตรายแรกของญี่ปุ่นที่จำหน่ายรถจักรยานยนต์ซึ่งติดตั้งระบบ ABS คือ Honda โดยสามารถเลือกติดตั้งชุด ABS อิเล็กทรอนิกส์/ไฮดรอลิกกับรุ่น ST1100 ในปี พ.ศ. 2535 ผู้ผลิตอุปกรณ์ดั้งเดิม (OEM) รายที่สองของญี่ปุ่นคือ Yamaha ซึ่งติดตั้งระบบ ABS กับรถจักรยานยนต์รุ่น GTS 1000 ในปีเดียวกัน Suzuki เปิดตัวรถจักรยานยนต์รุ่น Bandit ที่ติดตั้งระบบ ABS เป็นครั้งแรกในปี พ.ศ. 2540 Continental นำเสนอระบบ Motorcycle Integral Braking (MIB) เป็นครั้งแรกเมื่อปี พ.ศ. 2549 โดยพัฒนาภายใต้ความร่วมมือกับ BMW มีน้ำหนัก 2.3 กก. ในขณะที่ระบบ ABSสำหรับรถจักรยานยนต์รุ่นแรกมีน้ำหนักประมาณ 11 กก. ระบบ ABS รุ่นปัจจุบัน (พ.ศ. 2554) ที่นำเสนอโดย Bosch ในปี พ.ศ. 2552 มีน้ำหนักเพียง 0.7 กก. (ABS ฐาน) และ 1.6 กก. (ABS เสริม) พร้อมเบรกในตัว

text:
ระบบวาล์วและปั๊ม ชิ้นส่วนสำคัญที่เป็นส่วนหนึ่งในระบบควบคุมแรงดัน ได้แก่ โซเลนอยด์วาล์วทางเข้าและทางออก ปั๊ม มอเตอร์ ถังพัก จำนวนวาล์วในแต่ละรุ่นจะแตกต่างกันขึ้นอยู่กับฟังก์ชันการทำงานเพิ่มเติมและจำนวนเบรกแชนแนล (Brake Channel) ขดลวดจะทำงานกับวาล์ทางเข้าและทางออกตามข้อมูลที่ได้รับจาก ECU ในระหว่างที่มีการปล่อยแรงดัน น้ำมันเบรกจะเก็บอยู่ในถังพัก สำหรับการทำงานในระบบเปิดนี้ น้ำมันเบรกจะถูกส่งกลับไปยังวงจรเบรกผ่านปั๊มที่ควบคุมโดยมอเตอร์ซึ่งจะรับรู้ผ่านจังหวะการทำงานที่มือเบรก
ล้อหน้าและหลังของรถจักรยานยนต์จะถูกควบคุมแยกจากกันซึ่งแตกต่างจากรถยนต์ เครื่องบิน หรือรถไฟ ถ้าผู้ขับขี่เบรกด้วยล้อหน้าหรือล้อหลัง ล้อที่เบรกมักจะล็อกเร็วขึ้นราวกับว่าใช้เบรกทั้งสองล้อ ระบบเบรกร่วม (Combined Braking System) จะกระจายแรงเบรกไปที่ล้อซึ่งไม่มีการเบรกด้วยเพื่อลดความเป็นไปได้ที่จะเกิดล้อล็อก เพิ่มแรงหน่วง และลดการโยนตัวของช่วงล่าง
ที่ CBS แต่ละจุด แรงเบรกที่คันเหยียบเบรกล้อหลังจะกระจายไปที่ล้อหน้าในเวลาเดียวกัน วาล์วหน่วงจะตัดแรงดันไฮดรอลิกเพื่อให้มั่นใจว่าเมื่อมีการเบรก จะเกิดแรงดันที่ล้อหน้าด้วย Honda ได้ติดตั้ง Single CBS กับรถรุ่น GL1200 ในปี พ.ศ. 2525
สำหรับรถจักรยานยนต์สปอร์ตที่มีขนาดใหญ่ขึ้นและมีจานเบรกด้านหน้าสองจุด Honda ได้ติดตั้งระบบ Dual CBS เป็นครั้งแรกกับรถรุ่น CBR1000F ในปี พ.ศ. 2536 โดยแรงดันเบรกที่ด้านหน้าจะส่งมาที่ล้อหลังและในทางกลับกัน ถ้าใช้มือเบรกหน้า จะเกิดแรงดันที่ 4 จาก 6 พ็อตในก้ามปูเบรก 2 ตัวที่ด้านหน้า แม่ปั๊มเบรกตัวที่สอง (Secondary Master Cylinder) ที่ล้อหน้าจะกระจายแรงดันที่เหลือไปที่ล้อหลังผ่านวาล์วควบคุมชนิดแบ่งสัดส่วนแรงดัน (Proportional Control Valve) และกระทำกับก้ามปูเบรกสองในสามตัว ในกรณีที่มีการเบรกอย่างแรงที่ล้อหลัง แรงที่เกิดขึ้นก็จะกระจายไปที่ล้อหน้า 2 ใน 6 พ็อตด้วย
CBS ช่วยลดอันตรายจากการเกิดล้อล็อกและล้มลง แต่ในบางสถานการณ์ก็เป็นไปได้ที่ CBS จะทำให้เกิดการล้ม ถ้าแรงดันเบรกกระจายจากล้อหลังไปล้อหน้าและแรงเสียดทานที่พื้นผิวเปลี่ยนแปลงกะทันหัน (เช่น แอ่งน้ำ น้ำแข็งบนพื้นถนน) ล้อหน้าอาจล็อกจนเหลือแต่เบรกหลังเท่านั้นที่ทำงาน ทำให้สูญเสียการทรงตัวและล้มลงได้ สามารถหลีกเลี่ยงเหตุการณ์นี้ได้โดยใช้ CBS และ ABS ร่วมกันในรถจักรยานยนต์ มีหลากหลายวิธีในการผสมผสานทั้งสองระบบ ในกรณีที่ไม่เกิดการสร้างแรงดันแบบแอ็คทีฟ สำหรับ Single Version แชนแนลที่สามจะเชื่อมต่อกับวงจรที่ล้อหลังผ่านวาล์วหน่วงไปยังเบรกหน้า เมื่อเบรกอย่างแรงที่ล้อหลังเพียงอย่างเดียวหรือทั้งสองล้อ น้ำมันเบรกจะส่งไปยังวงจรเบรกผ่านตัววัดความเร็วที่ล้อ และแรงดันจะถูกปรับตามความเร็วล้อและการลื่นไถลเมื่อเบรก ใน Dual Version จะใช้ Honda Dual CBS ร่วมกับแม่ปั๊มเบรกตัวที่สอง และวาล์วควบคุมชนิดแบ่งสัดส่วนแรงดันกับ Piston ABS ซึ่งมีตัวคุม (Modulator) คอยควบคุมแรงดันในแต่ละจุด[11]

title: ปัญหาปี ค.ศ. 2038

text: ในการขนส่งเช่นเครื่องบินหรือรถยนต์ส่วนใหญ่จะใช้ระบบฝังตัว ซึ่งในระบบฝังตัวของยานยนต์นี้ รวมไปถึงระบบเบรกอัตโนมัติ (ABS), ระบบควบคุมอิเล็กทรอนิกส์ (ESC/ESP), ระบบควบคุมแรง (TCS) และการขับเคลื่อนอัตโนมัติแบบ 4 ล้อ ส่วนเครื่องบินจะได้รับผลกระทบในด้านของระบบระบุพิกัด รวมถึงระบบนำทางด้วย อย่างไรก็ดี ไม่ได้หมายความว่าทุกระบบจะต้องเกิดข้อผิดพลาดโดยที่จะไร้ทางแก้ไข ในหลาย ๆ ระบบไม่ต้องการใช้วันที่ หรืออาจต้องการเพียงความแตกต่างของวันเวลา ซึ่งจะทำให้ไม่เกิดปัญหามากเท่าที่ควร ทำให้กรณีนี้เป็นการออกมาตรฐานตามกฎหมายขึ้น เช่น ซีเออาร์บี (CARB)


query: ใครเป็นผู้แต่งการ์ตูนชุดเรื่องดราก้อนบอล?

title: ดราก้อนบอล

text: ดราก้อนบอล () เป็นการ์ตูนญี่ปุ่น ผลงานของอากิระ โทริยาม่า ลงพิมพ์ในนิตยสารโชเนนจัมป์ตั้งแต่ พ.ศ. 2527 - พ.ศ. 2538 และรวมเป็นฉบับรวมเล่มได้ 42 เล่ม ในประเทศไทยเคยลงตีพิมพ์ใน ทาเล้นท์ และ ซีโร่ ในช่วงก่อนที่มีลิขสิทธิ์การ์ตูน และหลังจากนั้นได้ตีพิมพ์ในหนังสือการ์ตูนบูม ภายใต้ลิขสิทธิ์ของบริษัท เนชั่น เอ็ดดูเทนเมนท์ จำกัด

title: ฟรีเซอร์

text: ฟรีเซอร์ (フリーザ, Frieza) เป็นตัวละครการ์ตูนจากซีรีส์ ดราก้อนบอล และและมีบทบาทปรากฏอนิเมะดราก้อนบอล Z, ดราก้อนบอล GT และดราก้อนบอล ซูเปอร์

title: ดราก้อนบอล (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)

text: เนื้อเรื่องของดราก้อนบอลอ้างอิงมาจากนิยายจีนเรื่องไซอิ๋ว โดยมีชื่อตัวละครเดียวกันคือหงอคง(โกคู)

title: ดราก้อนบอล ซูเปอร์ โบรลี่

text: ดราก้อนบอล ซูเปอร์ โบรลี่ (; ) เป็นภาพยนตร์แอนิเมชันแอ็คชั่นจากประเทศญี่ปุ่น จากการ์ตูนญี่ปุ่น ดราก้อนบอล เป็นภาพยนตร์ลำดับที่ 20

title: ดราก้อนบอล GT

text: ที่โลก ปังจัดการโจรปล้นธนาคารในเมือง ซึ่งปังก็โตขึ้นจากภาคที่แล้ว เมื่อโกคูมาถึงปังก็ประหลาดใจว่าเป็นใคร หากแต่เซียนเต่ามาทักโกคู ซึ่งโกคูมีศักดิ์เป็นปู่ของปังทำให้ปังเองรู้สึกแปลกๆที่รู้ว่าคุณปู่ของตนกลายเป็นเด็กและตัวเล็กกว่าปังซะอีก พอมาถึงบ้าน จีจี้เสียใจที่สามีกลายเป็นเด็ก แต่ท่านจอมเทพมาบอกข่าวร้ายว่า ดราก้อนบอลดาวดำนั้นเป็นดราก้อนบอลรุ่นแรกที่พระเจ้าสมัยที่ยังไม่ได้แยกร่างกับราชาปีศาจพิคโกโร่ทำขึ้น เมื่อใช้แล้วดราก้อนบอลทั้ง 7 จะกระจายไปในอวกาศ พวกโกคูจำเป็นที่จะต้องตามไปรวบรวมดราก้อนบอลทั้ง 7 ลูกกลับมาที่โลกภายใน 1 ปีมิฉะนั้นโลกจะพินาศ

title: ดราก้อนเควสต์

text: ดราก้อนเควสต์ ( ; ) หรือชื่อการตลาดในทวีปอเมริกาเหนือคือ Dragon Warrior เป็นหนึ่งในซีรีส์เกมเล่นตามบทบาทที่ขายดีที่สุด สร้างโดยสตูดิโอ Armor Project ของยูจิ โฮะริอิ และมีศิลปินผู้วาดเกมคือ อะกิระ โทะริยะมะ นักวาดการ์ตูนเรื่อง "ดราก้อนบอล" เกมดราก้อนเควสต์ถูกวางจำหน่ายในประเทศญี่ปุ่นโดยสแควร์เอนิกซ์ ส่วนในต่างประเทศวางจำหน่ายโดยบริษัทนินเท็นโด โดยภาคแรกได้ถูกวางจำหน่ายในปี ค.ศ. 1986 และจนถึงปัจจุบันได้ทำออกมาแล้วจำนวน 10 ภาคหลัก ซึ่งยังมีการนำในแต่ละภาคออกไปทำเป็นอะนิเมะหรือมังงะเสริมด้วยเช่นกัน โดยอะนิเมะมีชื่อเรื่องว่า "ไดตะลุยแดนเวทมนตร์"

title: ดราก้อนบอล

text: และในปี พ.ศ. 2552 ดราก้อนบอล ได้ถูกนำมาสร้างใหม่ขึ้นอีกครั้งในชื่อว่า ดราก้อนบอล ไค โดยจะนำเนื้อหาของภาค ดราก้อนบอล Z มาสร้างใหม่ในระบบ High Definition Television (โทรทัศน์ความละเอียดสูง) เนื้อหาจะถูกตัดต่อใหม่ ให้กระชับฉับไวขึ้น เสียงประกอบ และ ดนตรี จะแต่งขึ้นมาใหม่ทั้งหมดให้เหมาะกับยุคนี้ แต่ยังคงใช้นักพากย์เดิม และจะเริ่มออกอากาศในวันอาทิตย์ที่ 5 เมษายน พ.ศ. 2552 เวลา 09.00 น. (ตามเวลาประเทศญี่ปุ่น) ทางช่อง ฟูจิทีวี ดราก้อนบอลนั้นได้รับความนิยมทั่วโลกสูงมากจนหนังสือการ์ตูนดราก้อนบอลตีพิมพ์ พ.ส.2527-2538 มีทั้งหมด42เล่มยอดขายรวมเล่ม240ล้านเล่มทั่วโลกยอดขายอันดับสองรองเพียงวันพีชเท่านั้น. ดราก้อนบอลเป็นหนึ่งไนการ์ตูนอันน้อยนิด ที่ยอดขายรายเล่มดีกว่าวันพีชโดยยอดรายเล่มเฉลี่ยอยู่ที่ 5.7 ล้านเล่มต่อเล่ม

title: ดราก้อนบอล ซูเปอร์ โบรลี่

text: ต่อมาเมื่อวันที่ 9 กรฏาคม ค.ศ. 2018 ได้ประกาศชื่อเรื่องว่า ดราก้อนบอล ซูเปอร์ โบรลี่ ซึ่งได้นำตัวละครที่ชื่อ โบรลี่ ศัตรูจากภาพยนตร์ ดราก้อนบอล Z เดอะมูวี่ ร้อนแรงสุดขั้วศึกระเบิดซูเปอร์ไซย่า, การกลับมาของโบรลี่ และ การกลับมาของสุดยอดนักรบไบโอโบรลี่ เข้ามาอยู่ในเนื้อเรื่องหลักของการ์ตูนชุดนี้ พร้อมทั้งนำตัวละครจากดราก้อนบอลไมนัสและตัวละครใหม่จากภาพยนตร์ อย่างแม่ของโกคูชื่อกิเนะ, ลูกน้องฟรีเซอร์ คิโคโนะ, เบอริบลู, จิไร, เลโม และชาวไซย่าชื่อบีทส์

title: ดราก้อนบอล ซูเปอร์

text: ดราก้อนบอล ซูเปอร์ ซีรีส์ชุดใหม่ของดราก้อนบอล โดยผู้เขียนเรื่องต้นฉบับอย่างอากิระ โทริยาม่าได้กลับมาเขียนเนื้อเรื่องอีกครั้ง โดยภาคนี้ได้ดำเนินต่อจากดราก้อนบอล Z หลังจบศึกบู และได้นำเนื้อหาจากภาพยนตร์ ดราก้อนบอล Z ศึกสงครามเทพเจ้า และ ดราก้อนบอล Z การคืนชีพของฟรีเซอร์ มาเล่าเรื่องและขยายความใหม่อีกครั้งเพื่อเชื่อมโยงเข้าสู่เนื้อหาใหม่ที่จะปรากฏในซีรีส์นี้ คือ ช่วงะหว่าง 10 ปี ก่อนที่โกคูพบอูบุ (จอมมารบูกลับชาติมาเกิดใหม่)

title: ดราก้อนบอล ซูเปอร์

text: ดราก้อนบอล ซูเปอร์ () เป็นซีรีส์การ์ตูนชุดดราก้อนบอล แต่งเรื่องโดย อากิระ โทริยามะ และเป็นอนิเมะชุดที่ 5 ของซีรีส์ ออกอากาศครั้งแรกเมื่อวันที่ 5 กรกฎาคม 2558 ต่อจากดราก้อนบอล ไค ทางช่องฟูจิทีวีของญี่ปุ่น

title: รายชื่อตัวละครในดราก้อนบอล

text:
การ์ตูนเรื่อง ดราก้อนบอล มีตัวละครมากมาย โดยสร้างจากจินตนาการของนักวาดการ์ตูนชาวญี่ปุ่นชื่อ อากิระ โทริยามา (ซึ่งในภาค GT ถือเป็นจักรวาลที่แยกออกไป และในภาค Movie จนถึง "ดราก้อนบอล Z เดอะมูฟวี่ 13: ฤทธิ์หมัดมังกรถล่มโลก" นั่นถือไม่รวมอยู่ในไทม์ไลน์หลักของเนื้อเรื่อง Dragonball) โดยรายชื่อต่อไปนี้เป็นรายชื่อของตัวละครที่ปรากฏในการ์ตูนเรื่องนี้ดูรายละเอียดเกี่ยวกับ ตัวละครจากหมู่บ้านเพนกวิน ได้ที่ดร.สลัมป์ กับหนูน้อยอาราเล่#ตัวละคร ("ในหัวข้อ ตัวละครที่ปรากฏในการ์ตูนเรื่องดราก้อนบอล")
ปรากฏตัวใน"ดราก้อนบอล Z เดอะ มูฟวี่ # 1" ซึ่งมีรายชื่อดังต่อไปนี้ :

title: ดราก้อนบอล Z

text: ดราก้อนบอล Z () เป็นภาพยนตร์อนิเมะ ภาคต่อของการ์ตูนเรื่องดราก้อนบอล เริ่มออกอากาศใน ประเทศญี่ปุ่น ทางสถานีฟูจิทีวี ตั้งแต่วันที่ 26 เมษายน พ.ศ. 2532 ถึง 31 มกราคม พ.ศ. 2539 รวมความยาวทั้งสิ้น 291 ตอน นอกจากนั้นยังมีภาพยนตร์อีก 13 ตอน และมีตอนพิเศษทางโทรทัศน์อีก 2 ตอน

title: เซลล์ (ดราก้อนบอล)

text: เซลล์ หรือ เซล เป็นตัวละครการ์ตูนจากการ์ตูนเรื่องดราก้อนบอล ให้เสียงพากย์โดยโนะริโอะ วะกะโมะโตะ

title: รายชื่อตอนในดราก้อนบอล GT

text: ทาง โมเดิร์นไนน์การ์ตูน ได้นำเพลงประกอบบางเพลงของการ์ตูนเรื่องมาใช้ และแต่งคำร้องใหม่เองเป็นภาษาไทย 2 เพลง รวมในอัลบั้ม "เพลงฮิตการ์ตูน 9 ชุด ปาร์ตี้การ์ตูนดัง" วางจำหน่ายเมื่อเดือนกันยายน พ.ศ. 2544 ในรูปแบบเทปคาสเซ็ท และ CD Audio

title: ดราก้อนบอล (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)

text: ขณะที่โกคูตามหาดราก้อนบอลสี่ดาวที่เป็นของดูต่างหน้าแทนคุณปู่ ก็ได้เจอกับดราก้อนบอลลูกอื่นๆด้วย แต่ก็มีอุปสรรคคือกองทัพเรดริ้บบ้อนแสนชั่วร้ายและมีกำลังมหาศาล ที่ต้องการจะรวบรวมดราก้อนบอลเช่นกัน โกคูจึงต้องต่อสู้เพื่อปกป้องดราก้อนบอลและเพื่อนช่วยเหลือชาวบ้านที่ถูกรังแก คนของกองทัพเรดริ้บบ้อนถูกโกคูปราบไปเป็นจำนวนมาก กองทัพจึงได้ส่งนักฆ่าอันดับหนึ่งที่ชื่อเต๋าไปไปมาจัดการโกคูและชิงดราก้อนบอล ซึ่งในขณะนั้นโกคูอยู่ที่ดินแดนศักดิ์สิทธิ์ที่มีชื่อว่าหอคอยคาริน ได้พบกับเด็กน้อยชาวพื้นเมืองชื่ออุป้าและพ่อของเขา ซึ่งทำหน้าที่ปกป้องดินแดนศักดิ์สิทธิ์แห่งนี้ เต๋าไปไปฆ่าพ่อของอุป้าและเล่นงานโกคูปางตาย โชคดีที่ดราก้อนบอลของโกคูที่ใส่ไว้ในอกเสื้อช่วยป้องกันโกคูเอาไว้ได้ อุป้าเล่าให้โกคูฟังว่าหอคอยคารินที่สูงเสียดฟ้านี้มีตำนานว่าถ้าใครปีนขึ้นไปถึงจุดสูงสุดได้จะพบกับเทพเจ้าและทำให้แข็งแกร่งขึ้น โกคูจึงตัดสินใจปีนหอคอยเพื่อจะได้เก่งขึ้นกลับมาสู้กับเต๋าไปไป ในที่สุดที่ยอดหอคอยนั้นก็ได้พบกันท่านคาริน หลังจากผ่านการทดสอบอย่างหนักหน่วงจากท่านคาริน โกคูก็ได้ดื่มน้ำศักดิ์สิทธิ์ เมื่อเจอกับเต๋าไปไปอีกครั้งโกคูก็เป็นฝ่ายชนะจนได้ และเพื่ออุป้าโกคูตัดสินใจที่จะรวบรวมดราก้อนบอลให้ครบ 7 ลูกอีกครั้งเพื่อขอพรให้พ่อของอุป้าฟื้นคืนชีพ โกคูถล่มกองทัพเรดริ้บบ้อนจนราบคาบด้วยตัวคนเดียว ได้ดราก้อนบอลมา 6 ลูก แต่ลูกสุดท้ายเรดาร์กลับหาไม่เจอ เซียนเต่าบอกว่าให้ไปหาแม่เฒ่าหมอดู ซึ่งก็คือพี่สาวของเซียนเต่า แม่เฒ่าหมอดูบอกว่าต้องสู้กับนักสู้ 5 คนถ้าชนะหมดจะทำนายให้ ซึ่งคู่ต่อสู้คนสุดท้ายก็คือ ปู่โกฮัง นั่นเองทำให้โกคูดีใจตื้นตันที่ได้พบอีกครั้ง ปู่โกฮังบอกว่าตนเป็นวิญญาณ ลงมาที่โลกมนุษย์ได้ 1 วันซึ่งก็คือวันที่โกคูมาหาแม่เฒ่านั่นเอง แม่เฒ่าได้ทำนายว่าดราก้อนบอลลูกสุดท้าย อยู่กับปิลาฟวายร้ายเจ้าเก่านั่นเอง เมื่อได้ครบ 7 ลูก โกคูก็ขอพรจากเทพมังกรให้พ่อของอุป้าฟื้นคืนชีพได้สำเร็จ เมื่อเรื่องทุกอย่างเรียบร้อยราบรื่น ยามุชาขอร้องเซียนเต่าให้ช่วยฝึกฝนให้เขาด้วยอีกคน ส่วนโกคูเซียนเต่าบอกว่าไม่มีอะไรจะสอนเขาแล้ว ให้ออกไปผจญภัยฝึกฝนด้วยตัวเอง แล้วให้มาเจอกันในศึกชิงจ้าวยุทธภพครั้งหน้าในอีก 3 ปี

title: ตัวร้ายที่มีพลังพิเศษ

text: ตัวร้ายที่มีพลังพิเศษในสื่ออื่นที่ไม่ใช่หนังสือการ์ตูนเช่น Ernst Stavro Blofeld จากเรื่องชุด"เจมส์ บอนด์", ดาร์ธ เวเดอร์จาก"สตาร์ วอร์ส", เดอะ มาสเตอร์ จากเรื่องชุด "ดอกเตอร์ฮู", ลอร์ดโวลเดอมอร์ จากเรื่องชุด "แฮร์รี่ พอตเตอร์", ศาสตราจารย์มอริอาร์ตีจาก "เชอร์ล็อก โฮมส์" และฟรีเซอร์จาก "ดราก้อนบอล" เป็นต้น

title: ดราก้อนบอล (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)

text: ดราก้อนบอล () ภาพยนตร์อนิเมะ ที่มาจากหนังสือการ์ตูนดราก้อนบอล วาดและแต่งเรื่องด้วย อากิระ โทริยามะ ผลิตโดยบริษัทโตเอโดกะ (ปัจจุบันเป็น โตเอแอนิเมชัน) มีทั้งหมด 153 ตอนโดยฉายในญี่ปุ่นตั้งแต่ 26 กุมภาพันธ์ พ.ศ. 2529 ถึง 12 เมษายน พ.ศ. 2532

title: ดราก้อนบอล ไค

text: ดราก้อนบอล ไค () เป็นภาพยนตร์อนิเมะของซีรีส์ดราก้อนบอลจากผลงานของ อากิระ โทริยามะ โดยซีรีส์นี้เป็นซีรีส์ครบรอบวาระ 20 ปีจากการออกอากาศเรื่อง ดราก้อนบอล Z โดยกลับมาทำใหม่ในระบบ High Definition Television (โทรทัศน์ความละเอียดสูง) เนื้อหาจะถูกตัดต่อใหม่ ให้กระชับฉับไวขึ้น เสียงประกอบ และ ดนตรี จะแต่งขึ้นมาใหม่ทั้งหมดให้เหมาะกับยุคนี้ แต่ยังคงใช้นักพากย์เดิมและใช้นักพากย์ใหม่ด้วย

title: ดราก้อนบอล

text: ดราก้อนบอล GT (Dragon Ball GT) (ค.ศ.1996-1997) ในตอนแรกนั้นอนิเมะเรื่องนี้ดำเนินเรื่องต่อจากภาค Z แต่เป็นเรื่องที่แต่งขึ้นมาสำหรับแอนิเมชันโดยเฉพาะ และภายหลังได้ประกาศว่าไม่เกี่ยวข้องกับฉบับหนังสือการ์ตูนและถือว่าเป็นจักรวาลคู่ขนานกับดราก้อนบอล Z อย่างสิ้นเชิง โดยเรื่องที่ต่อจากดราก้อนบอล Z จริงๆคือดราก้อนบอลซุเปอร์นั่นเอง

title: โอเมกา เชนรง

text: โอเมก้าเชนรง ตัวละครจากการ์ตูนชุดเรื่องดราก้อนบอล เป็นดราก้อนบอลลูกที่1มีพลังที่แข็งแกร่งมากสามารถรวมร่างดราก้อนบอลทั้ง6ลูกมารวมกันสุดท้ายด้วยแรงกำลังของฟรีเซอร์ซึ่งมาจากนรกได้รวมร่างเข้ากับโงกุนจึงให้ทั้งโลกต่างๆมารวมพลังกันโดยใช้ลูกบอลเก็งกิกำจัดโอเมก้าเซนรอนได้ในที่สุดโอเมก้าเชนรงได้สูญสายไป

title: ดราก้อนบอล (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)

text: กาลครั้งหนึ่ง มีเด็กชายผู้มีชื่อว่าซุนโกคู อาศัยอยู่ในป่าลึก มีลักษณะพิเศษตรงที่มีหางเหมือนลิง และมีพละกำลังที่มากกว่าคนปกติ อีกทั้งยังมีฝีมือในด้านการต่อสู้ที่ซุนโกฮัง ผู้เป็นปู่บุญธรรมได้ฝึกไว้ให้ วันหนึ่งเขาได้พบกับเด็กสาวที่ชื่อ บูลม่า เธอได้เล่าเรื่องต่างๆของลูกแก้วที่ตนตามหา และโกคูเองก็มีอยู่ลูกหนึ่งซึ่งเป็นของดูต่างหน้าของปู่โกฮังที่เสียไป ซึ่งก็คือดราก้อนบอล ลูกแก้วที่มีดาวอยู่ภายใน ถ้ารวบรวมดราก้อนบอลได้ครบ 7 ลูกจะมีเทพมังกรปรากฏตัว และจะบันดาลพรให้เป็นจริงหนึ่งประการ ซึ่งการพบกันของเด็กทั้ง 2 คนนับได้ว่าเป็นจุดเริ่มต้นของตำนานดราก้อนบอลเลยทีเดียว

title: เบจิตโต้

text: เบจิตโต้ () ตัวละครจากการ์ตูนชุดเรื่องดราก้อนบอล คือ ร่างรวมด้วยโปตาร่าของโงกุนกับเบจิต้า ภายหลังเบจิตโต้ได้แปลง

title: ดราก้อนบอล (ภาพยนตร์ชุดทางโทรทัศน์)

text: ดราก้อนบอล Z ดราก้อนบอล GT ดราก้อนบอล ไค ดราก้อนบอล ซูเปอร์

title: ดราก้อน ชิริว

text: ดราก้อน ชิริว () ตัวละครหลักจากการ์ตูนเรื่องเซนต์เซย่า ถูกส่งไปฝึกวิชาที่เทือกเขาโกโรโฮ ประเทศจีน โดยมี ไลบร้า โดโก หรือ ท่านผู้เฒ่า โกลด์เซนต์ประจำราศีตุลเป็นอาจารย์ เมื่อฝึกวิชาสำเร็จ ชิริวจึงได้เป็นผู้ครอบครองชุดคล็อธดราก้อน

title: ซาร์ด

text: นอกจากซาร์ดจะแต่งเพลงสำหรับตัวเองแล้ว ซาร์ดยังแต่งเพลงสำหรับนักร้องเจป็อปอื่น ๆ ด้วยเช่นกัน เช่น ฟิลออฟวิว วานด์ส ดีน รวมไปถึง เติ้ง ลี่จวิน นักร้องไต้หวันอีกด้วย ตัวอย่างของเพลงที่เธอแต่งและร้องร่วมกับนักร้องคนอื่น เช่น ซิงเกิล ฮาเตชินาอิยูเมะโวะ () ที่ซาร์ดร้องร่วมกับกลุ่มเจป็อปอื่น ๆ อาทิ วานด์ส ซิก เรฟ รวมไปถึงอดีตนักเบสบอลใน ตำนานของญี่ปุ่น ชิเกะโอะ นากาชิมะ เพลงที่ซาร์ดแต่งมักถูกนำไปใช้ประกอบการ์ตูนและรายการอื่น ๆ อยู่บ่อยครั้ง ไม่ว่าจะเป็นเพลงที่ซาร์ดร้องเองหรือไม่ก็ตาม เช่น ดราก้อนบอล GT ยอดนักสืบจิ๋วโคนัน ยอดกุ๊กแดนมังกร และสแลมดังก์ รวมถึงวิดีโอเกม โทคิเมคิเมโมเรียล 3 ตัวอย่างของเพลงในกลุ่มนี้คือเพลง ดังดัง โคะโคะโระฮิกะเระเตะกุ () ซึ่งใช้ในอะนิเมะเรื่องดราก้อนบอล GT ร้องโดยฟิลออฟวิว เป็นเพลงที่อิซุมิเป็นผู้แต่งคำร้องให้ ซึ่งซาร์ดนำมาร้องเป็นเวอร์ชันของตัวเองในอัลบั้ม ทูเดย์อีสอนาเธอร์เดย์ (Today Is Another Day)

title: ดราก้อนบอล อีโวลูชั่น เปิดตำนานใหม่ นักสู้กู้โลก

text: ภาพยนตร์สร้างจากการ์ตูนเรื่องดราก้อนบอล ของ อากิระ โทริยามา โดยเนื้อเรื่องเริ่มต้นจากต้นเรื่องจนถึงตอนต่อสู้กับจอมมารพิคโคโรเพลง Rule ขับร้องวิดีโวิดีโออโดย อายูมิ ฮามาซากิ

title: ดราก้อนบอล

text: ดราก้อนบอล (ภาคแรก) (Dragon Ball) (ค.ศ.1986-1989) ดำเนินเรื่องตามฉบับหนังสือการ์ตูน นับตั้งแต่เริ่มเรื่องจนถึงการแต่งงานของโกคู ดราก้อนบอล Z (Dragon Ball Z) ดำเนินเรื่องตามฉบับหนังสือการ์ตูนต่อจนจบเล่ม 42 ในภาคจอมมารบู สำหรับภาคแอนิเมชั่น ดราก้อนบอล Z ได้ถูกแบ่ง ออกเป็น 16 sagas

title: ดราก้อนบอล

text: ในภาค Dragon Ball GT โกคูสามารถแปลงร่างเป็นซูเปอร์ไซย่าขั้นที่ 4 ได้ รวมทั้งรวมร่างกับเบจิตาและต่อสู้จนถึงที่สุดกับเทพเจ้ามังกร แต่สุดท้ายโกคูก็พลาดท่าและกลายร่างกลับเป็นเด็ก แต่โกคูก็สามารถปราบกับเทพเจ้ามังกรได้สำเร็จเป็นเพราะว่าเขาใช้พลังบอลเกงกิ ซึ่งขอรับพลังเพิ่มเติมมาจากประชากรทั้งจักรวาล เมื่อเทพมังกรที่ชั่วร้ายได้ตายไป ดราก้อนบอลก็กลายสภาพกลับมาเป็นเหมือนเดิม จากนั้นเทพเจ้ามังกรก็ออกมาโดยที่ไม่ได้มีใครอัญเชิญ เทพมังกรรักษาโกคูให้หาย และกล่าวว่าดราก้อนบอลนั้นถูกใช้บ่อยมากเกินไป ทำให้ไม่สามารถคลายพลังงานด้านลบได้ทัน เทพเจ้ามังกรจึงต้องออกไปจากโลกนี้เป็นเวลา 100 ปี เพื่อไม่ให้ถูกรบกวนอีก ซึ่งโกคูก็ได้ขอพรทั้งสุดท้ายให้ชุบชีวิตผู้คนที่ถูกฆ่าตายไป ซึ่งเทพเจ้ามังกรก็ยินดีทำตาม จากนั้นก็ชวนให้โกคูออกเดินทางไปด้วยกัน โกคูก็กระโดดขี่หลังเทพเจ้ามังกรจากไป โดยระหว่างนั้นก็ขอแวะบ้านผู้เฒ่าเต่าเพื่อบอกลา และไปเยี่ยมพิโคโล่ที่นรกด้วย จากนั้นดราก้อนบอลทั้ง 7 ก็ได้เข้าไปอยู่ในตัวของโกคู

title: ดราก้อนบอล

text: ในฉบับหนังสือการ์ตูนนั้น ได้ใช้ชื่อ ดราก้อนบอล ตลอดทั้งเรื่อง แต่ฉบับภาพยนตร์การ์ตูนได้ใช้ชื่อแตกต่างกันดังนี้

title: อากิระ โทริยามะ

text: อากิระ โทริยามะ () (เกิด 5 เมษายน พ.ศ. 2498 เมืองคิโยซุ จังหวัดไอจิ) เป็น นักวาดการ์ตูนชาวญี่ปุ่น มีชื่อเสียงจากการ์ตูนเรื่อง ดร.สลัมป์กับหนูน้อยอาราเล่ ในปี พ.ศ. 2521 ได้ตีพิมพ์ในหนังสือการ์ตูนรายสัปดาห์ โชเนนจัมป์ และได้เป็นที่รู้จักกันดีจากเรื่อง ดราก้อนบอล ซึ่งตีพิมพ์เป็นเวลา 11 ปี จากปี พ.ศ. 2527 ถึง พ.ศ. 2538 รวมทั้งหมด 42 เล่ม ซึ่งความสำเร็จของดราก้อนบอล ได้มีการนำไปสร้างเป็นการ์ตูนโทรทัศน์ วิดีโอเกมส์ และสินค้าจำนวนมาก

title: ดราก้อนบอล GT


query: สมองของมนุษย์จะใหญ่กว่าของสัตว์ใช่หรือไม่?

title: สมองมนุษย์

text: สมองมนุษย์</b>มีโครงสร้างทั่วไปเหมือนสมองของสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่น แต่มีเปลือกสมองพัฒนามากกว่าสัตว์ชนิดอื่น สัตว์ใหญ่อย่างวาฬและช้างมีสมองใหญ่กว่าในเชิงสัมบูรณ์ แต่เมื่อเทียบกับขนาดกายแล้ว สมองมนุษย์ใหญ่เป็นเกือบสองเท่าของสมองโลมาปากขวดและใหญ่เป็นสามเท่าของสมองชิมแปนซี การขยายส่วนมากมาจากเปลือกสมอง โดยเฉพาะอย่างยิ่งกลีบหน้า ซึ่งสัมพันธ์กับการทำหน้าที่บริหาร เช่น การควบคุมตน การวางแผน การให้เหตุผลและความคิดนามธรรม ส่วนของเปลือกสมองที่ทำหน้าที่มองเห็น คือ เปลือกสมองส่วนการเห็น ยังใหญ่มากในมนุษย์ด้วย

title: โลก (ดาวเคราะห์)

text: ระหว่างมหายุคนีโอโปรเทอโรโซอิก (750 และ 580ล้านปีก่อน) บริเวณส่วนใหญ่ของโลกถูกน้ำแข็งปกคลุม สมมติฐานนี้ชื่อ "โลกก้อนหิมะ" และมีความน่าสนใจเป็นพิเศษเนื่องจากเป็นเหตุการณ์ที่เกิดขึ้นก่อนการระเบิดแคมเบรียน เมื่อสิ่งมีชีวิตมีความซับซ้อนเพิ่มขึ้นอย่างสำคัญ[60] นับจากการระเบิดแคมเบรียนราว 535ล้านปีก่อน เกิดการสูญพันธุ์ของสิ่งมีชีวิตครั้งใหญ่ห้าครั้ง[61] เหตุการณ์สูญพันธุ์ครั้งล่าสุดเกิดขึ้นเมื่อ 66ล้านปีก่อนเมื่อการพุ่งชนของดาวเคราะห์น้อยเป็นเหตุให้เกิดการสูญพันธุ์ของไดโนเสาร์ (ที่ไม่ใช่นก) และสัตว์เลื้อยคลานขนาดใหญ่อื่น ๆ แต่สัตว์ขนาดเล็กบางส่วนเหลือรอดมาได้เช่นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมซึ่งมีลักษณะคล้ายหนู ตลอด 66ล้านปีต่อมา สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมได้แตกแขนงออกไปมากมาย และเมื่อหลายล้านปีที่แล้ว สัตว์คล้ายลิงใหญ่ไม่มีหางแอฟริกา เช่น Orrorin tugenensis มีความสามารถยืนด้วยลำตัวตั้งตรง[62] ทำให้สามารถใช้เครื่องมือและเกื้อหนุนการสื่อสารระหว่างกัน นำมาซึ่งโภชนาการและการกระตุ้นที่จำเป็นสำหรับสมองขนาดใหญ่ขึ้น นำไปสู่วิวัฒนาการของเผ่าพันธุ์มนุษย์ การพัฒนาเกษตรกรรมและอารยธรรมในเวลาต่อมา ช่วยให้มนุษย์มีอิทธิพลต่อโลกและธรรมชาติ และมีจำนวนของสิ่งมีชีวิตอื่นซึ่งยังมีผลมาจนทุกวันนี้[63]

title: Homo habilis

text: ผู้ชำนาญการโดยมากสมมุติว่า ทั้งเชาว์ปัญญาและโครงสร้างทางสังคมของมนุษย์กลุ่มนี้ ซับซ้อนกว่าของ australopithecine หรือลิงชิมแปนซีโดยทั่วไป H. habilis ใช้เครื่องมือโดยหลักเพื่อหากินซากสัตว์ เช่น ตัดเนื้อออกจากซากสัตว์ ไม่ใช่เพื่อป้องกันตัวหรือล่าสัตว์ อย่างไรก็ดี แม้ว่าจะใช้เครื่องมือ มนุษย์กลุ่มนี้ก็ยังไม่ชำนาญการล่าสัตว์เหมือนกับมนุษย์กลุ่มอื่น ๆ เพราะหลักฐานดึกดำบรรพ์จำนวนมากแสดงว่า มนุษย์กลุ่มนี้เป็นอาหารของสัตว์ล่าเหยื่อขนาดใหญ่ เช่น เสือเขี้ยวดาบสกุล Dinofelis ซึ่งมีขนาดพอ ๆ กับเสือจากัวร์ (ใหญ่ที่สุด 135 กก. ยาวจากจมูกถึงปลายหาง 2.7 เมตร)[21]

title: สมองมนุษย์

text: ครึ่งทรงกลมสมอง (สมองใหญ่) เป็นส่วนใหญ่สุดของสมองมนุษย์และอยู่เหนือโครงสร้างสมองอื่น คลุมด้วยชั้นเปลือกสมอง ซึ่งมีรายละเอียดเฉพาะส่วนบิดเวียน ใต้สมองใหญ่มีก้านสมอง ลักษณะคล้ายก้านซึ่งมีสมองใหญ่ติดอยู่ ด้านหลังของสมอง ใต้สมองใหญ่และหลังก้านสมอง มีสมองน้อย ซึ่งมีผิวเป็นร่องตามขวาง คือ เปลือกสมองน้อย ซึ่งทำให้ดูต่างจากพื้นที่สมองอื่น โครงสร้างเดียวกันนี้ยังปรากฏในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่น แม้มีขนาดสัมพัทธ์แตกต่างกันมาก เป็นกฎว่ายิ่งสมองใหญ่เล็กเท่าใด เปลือกสมองจะยิ่งบิดเวียนน้อยเท่านั้น เปลือกสมองของหนูแทบเรียบ ตรงข้ามกับเปลือกสมองของโลมาหรือวาฬที่บิดเวียนมากกว่าเปลือกสมองมนุษย์

title: ทาลามัส

text: ทาลามัสอยู่เป็นคู่ตั้งอยู่ใจกลางสมองของสัตว์มีกระดูกสันหลังรวมทั้งมนุษย์ด้วย ทาลามัสอยู่ระหว่างเปลือกสมองใหญ่ (Cerebral Cortex) กับสมองส่วนกลาง (Mid brain) ที่ตั้งอยู่ใจกลาง และเป็นศูนย์ศูนย์รวมประสาทสั่งการ มีหน้าที่ส่งผ่านกระแสประสาท ประสาทสัมผัสจำเพาะ(Special Sense)และส่งผ่านไปยัง(Cerebral Cortex)หรือเปลือกสมองใหญ่ เป็นไปตามภาวะปกติของความมีสติ (Conciousness) ในยามหลับและยามตื่น ทาลามัสจะห้อมล้อมรอบๆ เซอด เวนตริเคิล (Third Ventricle)

title: เซลล์รับแสง

text: ในปี ค.ศ. 2007 ฟาร์ฮาน ไซดี และคณะได้ตีพิมพ์งานวิจัยต้นฉบับที่ทำการทดลองในมนุษย์ที่ไม่มีเซลล์รูปแท่งไม่มีเซลล์รูปกรวย ต่อมา วารสาร Current Biology ได้ประกาศในปี ค.ศ. 2008 ในบทบรรณาธิการว่า มีการค้นพบเซลล์รับแสงในมนุษย์ที่ไม่ใช่เซลล์รูปแท่งไม่ใช่เซลล์รูปกรวยโดยมีหลักฐานเป็นข้อยุติจากการทดลองสำคัญในมนุษย์โดยไซดีและคณะ[27][31][32][33] คือโดยเหมือนกับที่พบในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมประเภทอื่น ๆ เซลล์ที่ไม่ใช่เซลล์รูปแท่งไม่ใช่เซลล์รูปกรวยที่ไวแสงในมนุษย์ก็คือ RGC ในเรตินาด้านใน ในงานวิจัยนี้ นักวิจัยได้ตามหาคนไข้ที่หายากที่โรคได้ทำลายเซลล์รูปกรวยและเซลล์รูปแท่งแล้วอย่างสิ้นเชิง แต่ไม่ได้ทำอะไรต่อ RGC[31][32][33] แม้ว่าจะไม่มีเซลล์รูปแท่งหรือเซลล์รูปกรวย คนไข้ก็ยังมียังมีพฤติกรรมเกี่ยวกับจังหวะรอบวัน, melanopsin suppression, และรีเฟล็กซ์ปรับรูม่านตาที่เหลืออยู่ โดยมีระดับความไวแสงสอดคล้องกับการมีสารรงควัตถุไวแสง melanopsin และสมองก็ยังมีการเห็นแสงที่มีความถี่เท่านี้อีกด้วย

title: วิวัฒนาการของมนุษย์

text: มนุษย์สกุล<i data-parsoid='{"dsr":[6158,6166,2,2]}'>โฮโม</i>ที่มีหลักฐานยืนยันพวกแรกที่สุดเป็นสปีชีส์ Homo habilis ซึ่งเกิดขึ้นประมาณ 2.3million years ago[13][upper-alpha 3] โดยเชื่อกันว่า สืบสายพันธุ์มาจาก homonin ในสกุล Australopithecus[14] เป็นสปีชีส์แรก ๆ ที่มีหลักฐานชัดเจนว่าใช้เครื่องมือหิน[upper-alpha 4][16] และการปรับตัวของสายพันธุ์มนุษย์อีกอย่างหนึ่งคือ การขยายขนาดของสมอง[upper-alpha 5] (encephalization) ก็ได้เริ่มขึ้นที่มนุษย์ยุคต้นนี้ ซึ่งมีขนาดสมองที่ประมาณ 610 ซม3 คือมีขนาดใหญ่กว่าของลิงชิมแปนซีเล็กน้อย[13] (ระหว่าง 300-500 ซม3[17]) มีนักวิทยาศาสตร์ที่เสนอว่า นี้อยู่ในช่วงเวลาที่ยีนมนุษย์ประเภท SRGAP2 มีจำนวนเป็นสองเท่าเทียบกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่น ๆ [18][19] ซึ่งทำให้เกิดการพัฒนาของสมองกลีบหน้าได้รวดเร็วกว่าในสัตว์อื่น ๆ [upper-alpha 6]

title: วิตามินบี12

text: วิตามินบี12 (English: vitamin B12, cobalamin) เป็นวิตามินละลายน้ำได้ที่เป็นกุญแจสำคัญในการทำงานเป็นปกติของสมองกับระบบประสาท และการสร้างเม็ดเลือดแดง เป็นรูปแบบหนึ่งของวิตามินบี 8 อย่าง ที่เกี่ยวข้องกับกระบวนการเมแทบอลิซึมในเซลล์ทุกเซลล์ในร่างกายมนุษย์ โดยมีผลเฉพาะต่อการสังเคราะห์ดีเอ็นเอ เมแทบอลิซึมของกรดไขมันและกรดอะมิโน[1] ไม่มีเห็ดรา พืช หรือสัตว์ (รวมทั้งมนุษย์) ที่สามารถสร้างวิตามินบี12ได้ มีแต่สิ่งมีชีวิตประเภทแบคทีเรียและอาร์เคียที่มีเอนไซม์เพื่อสังเคราะห์มันได้ แหล่งของวิตามินที่ได้พิสูจน์แล้วเป็นผลิตภัณฑ์สัตว์รวมทั้งเนื้อ ปลา ผลิตภัณฑ์นม และอาหารเสริม แต่ก็มีงานวิจัยที่แสดงว่า ผลิตภัณฑ์ที่ไม่ใช่มาจากสัตว์บางอย่างอาจเป็นแหล่งธรรมชาติของวิตามินได้ เพราะอยู่ร่วมกับแบคทีเรีย (bacterial symbiosis) วิตามินบี12 เป็นวิตามินที่ใหญ่ที่สุด มีโครงสร้างซับซ้อนที่สุด และสามารถสังเคราะห์โดยหมักแบคทีเรีย (bacterial fermentation-synthesis) แล้วใช้เสริมอาหารและเป็นวิตามินเสริม

title: วิวัฒนาการของมนุษย์

text: ผู้ชำนาญการโดยมากสมมุติว่า ทั้งเชาว์ปัญญาและการจัดระเบียบทางสังคมของมนุษย์กลุ่มนี้ ซับซ้อนยิ่งกว่าที่พบโดยทั่วไปใน australopithecine หรือในลิงชิมแปนซี H. habilis ใช้เครื่องมือโดยหลักเพื่อหากินซากสัตว์ เช่น ตัดเนื้อออกจากซากสัตว์ ไม่ใช่เพื่อป้องกันตัวหรือล่าสัตว์ อย่างไรก็ดี แม้ว่าจะใช้เครื่องมือ มนุษย์กลุ่มนี้ก็ยังไม่ชำนาญการล่าสัตว์เหมือนกับมนุษย์กลุ่มอื่น ๆ เพราะหลักฐานดึกดำบรรพ์จำนวนมากแสดงว่า มนุษย์กลุ่มนี้เป็นอาหารของสัตว์ล่าเหยื่อขนาดใหญ่ เช่น เสือเขี้ยวดาบสกุล Dinofelis ซึ่งมีขนาดพอ ๆ กับ เสือจากัวร์ (หนัก 120 กก. สูง 70 ซม.)[153]

title: หมีนันดิ

text: หมีนันดิ () สัตว์ประหลาดชนิดที่มีผู้พบเห็นมีทวีปแอฟริกา มีรูปร่างใหญ่โตและเป็นสัตว์กินเนื้อดุร้ายคล้ายหมี หมีนันดิอาศัยอยู่ในภูมิภาคนันดิ ทางภาคตะวันตกของเคนยา เป็นสัตว์ตามความเชื่อของชาวนันดิ ชาวพื้นเมืองแห่งภูมิภาคนันดิ ผู้ที่เคยพบเห็นหมีนันดิบอกว่า มันมีรูปร่างใหญ่โต มีลายข้างลำตัวและยังมีขนแผงคอ ส่วนหลังลาดลง หมีนันดิเป็นสัตว์ดุร้าย มีความว่องไวมาก มีช่วงไหล่ที่แข็งแรง มีอุ้งเท้าหน้าที่แข็งแรงและมีกรงเล็บแหลมคม เมื่อพบมนุษย์จะฆ่าและกินเนื้อมนุษย์ โดยส่วนที่ชอบที่สุด คือ สมองสด ๆ

title: ลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่าง

text:
มีการประเมินลักษณะบุคลิกภาพใหญ่ 5 อย่างในสัตว์พันธุ์อื่นที่ไม่ใช่มนุษย์
ในชุดงานศึกษาหนึ่ง มนุษย์เป็นผู้ให้คะแนนลิงชิมแปนซีโดยใช้แบบคำถามบุคลิกภาพชิมแปนซี (Chimpanzee Personality Questionnaire ตัวย่อ CPQ) ที่วัดปัจจัยคือความสนใจต่อสิ่งภายนอก ความพิถีพิถัน และความยินยอมเห็นใจ
โดยมีปัจจัยที่เพิ่มเกี่ยวกับความเป็นใหญ่ (dominance) โดยทำกับลิงเป็นร้อย ๆ ในสวนสัตว์ ในเขตอนุรักษ์พันธุ์สัตว์ป่าธรรมชาติ และในแล็บการทดลอง
แล้วพบ neuroticism และความเปิดรับประสบการณ์ ในตัวอย่างจากสวนสัตว์เบื้องต้น แต่ไม่พบในตัวอย่างสวนสัตว์ต่อ ๆ มา หรือในที่อื่น ๆ (ซึ่งอาจเป็นเพราะการออกแบบ CPQ)
งานทบทวนงานหนึ่งพบว่า ลักษณะ 3 อย่างคือ ความสนใจต่อสิ่งภายนอก neuroticism และความยินยอมเห็นใจ พบอย่างสม่ำเสมอมากที่สุดในสปีชีส์สัตว์ที่ตรวจสอบ ตามด้วยความเปิดรับประสบการณ์ แต่ว่าในบรรดาสัตว์ มีลิงชิมแปนซีเท่านั้นที่แสดงพฤติกรรมพิถีพิถัน

title: มนุษย์

text: สปีชีส์มนุษย์พัฒนาสมองใหญ่กว่าสมองของไพรเมตอื่นมาก โดยทั่วไป สมองมนุษย์สมัยใหม่มีปริมาตร 1,330 ซม.3 กว่าสองเท่าของขนาดสมองชิมแปนซีหรือกอริลลา[20] รูปแบบของการรวมอวัยวะสำคัญที่หัวเริ่มต้นด้วย Homo habilis ซึ่งมีขนาดสมองประมาณ 600 ซม.3 ใหญ่กว่าชินแปนซีเล็กน้อย ตามมาด้วย Homo erectus (800-1,100 ซม.3) และถึงขีดสุดในนีแอนเดอร์ทาล โดยมีขนาดโดยเฉลี่ย 1,200-1,900 ซม.3 ซึ่งใหญ่กว่า Homo sapiens เสียอีก รูปแบบของการเจริญเติบโตของสมองหลังคลอดของมนุษย์แตกต่างไปจากลิงไม่มีหางอื่น และทำให้มีระยะการเรียนรู้ทางสังคมและการพัฒนาทักษะภาษายาวนานขึ้นในมนุษย์วัยเยาว์ อย่างไรก็ดี ข้อแตกต่างระหว่างโครงสร้างสมองมนุษย์กับสมองลิงไม่มีหางอื่นอาจสำคัญมากกว่าข้อแตกต่างในด้านขนาด[21][22][23][24] การเพิ่มปริมาตรขึ้นตามเวลาได้กระทบต่อพื้นที่ต่าง ๆ ในสมองไม่เท่ากัน สมองกลีบขมับ ซึ่งบรรจุศูนย์กลางการประมวลผลภาษาได้เพิ่มขึ้นอย่างไม่ได้สัดส่วน เช่นเดียวกับที่สมองส่วนหน้าซึ่งเกี่ยวข้องกับการตัดสินใจที่ซับซ้อนและการประสานพฤติกรรมทางสังคม[20] การรวมอวัยวะสำคัญไว้ที่หัวมีความสัมพันธ์กับการที่มนุษย์เน้นกินเนื้อสัตว์เป็นอาหารเพิ่มขึ้น[25][26] หรือกับพัฒนาการของการทำอาหาร[27] และมีการเสนอว่า เชาวน์ปัญญาเพิ่มขึ้นเพื่อเป็นการสนองต่อความจำเป็นต้องแก้ไขปัญหาสังคมที่เพิ่มขึ้น เมื่อสังคมมนุษย์ซับซ้อนขึ้น

title: เปลือกสมอง

text: ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สัตว์ที่มีสมองที่ใหญ่กว่า (โดยขนาด ไม่ใช่เพียงแค่ขนาดโดยเปรียบเทียบกับขนาดกาย) มักจะมีเปลือกสมองที่หนากว่า[29] แต่ช่วงความหนาจริง ๆ ก็ไม่ต่างกันมาก คือแค่ประมาณ 7 เท่าระหว่างคอร์เทกซ์ที่หนาที่สุดและที่บางที่สุด สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่เล็กที่สุด เป็นต้นว่าหนูผี มีความหนาของคอร์เทกซ์ใหม่ประมาณ 0.5ม.ม. และสัตว์ที่ใหญ่ที่สุดคือมนุษย์และปลาวาฬฟิน มีความหนาของคอร์เทกซ์ใหม่ประมาณ 2.3—2.8ม.ม.

title: สมอง

text: สมองประกอบด้วยเซลล์สองชนิด คือ เซลล์ประสาท และเซลล์เกลีย เกลียมีหน้าที่ในการดูแลและปกป้องนิวรอน นิวรอนหรือเซลล์ประสาทเป็นเซลล์หลักที่ทำหน้าที่ส่งข้อมูลในรูปแบบของสัญญาณไฟฟ้าที่เรียกว่า ศักยะงาน (action potential) การติดต่อระหว่างนิวรอนนั้นเกิดขึ้นได้โดยการหลั่งของสารเคมีชนิดต่าง ๆ ที่รวมเรียกว่า สารสื่อประสาท (neurotransmitter) ข้ามบริเวณระหว่างนิวรอนสองตัวที่เรียกว่า ไซแนปส์ สัตว์ไม่มีกระดูกสันหลัง เช่น แมลงต่าง ๆ ก็มีนิวรอนอยู่นับล้านในสมอง สัตว์มีกระดูกสันหลังขนาดใหญ่มักจะมีนิวรอนมากกว่าหนึ่งร้อยล้านตัวในสมอง สมองของมนุษย์นั้นมีความพิเศษกว่าสัตว์ตรงที่ว่ามีความซับซ้อนและใหญ่กว่าเมื่อเทียบกับขนาดตัวของมนุษย์

title: เปลือกสมอง

text: เปลือกสมอง[1]หรือ ส่วนนอกของสมองใหญ่[1] หรือ คอร์เทกซ์สมองใหญ่[1] หรือ เซรีบรัลคอร์เทกซ์ หรือบางครั้งเรียกสั้น ๆ เพียงแค่ว่า คอร์เทกซ์ (แต่คำว่า คอร์เทกซ์ สามารถหมายถึงส่วนย่อยส่วนหนึ่ง ๆ ในเปลือกสมองด้วย) (English: Cerebral cortex, cortex, Latin: Cortex cerebri) เป็นชั้นเนื้อเยื่อเซลล์ประสาทชั้นนอกสุดของซีรีบรัม (หรือเรียกว่าเทเลนฟาลอน) ที่เป็นส่วนของสมองในสัตว์มีกระดูกสันหลังบางพวก เป็นส่วนที่ปกคลุมทั้งซีรีบรัมทั้งซีรีเบลลัม มีอยู่ทั้งซีกซ้ายซีกขวาของสมอง เปลือกสมองมีบทบาทสำคัญในระบบความจำ ความใส่ใจ ความตระหนัก (awareness) ความคิด ภาษา และการรับรู้ (consciousness) เปลือกสมองมี 6 ชั้น แต่ละชั้นประกอบด้วยเซลล์ประสาทต่าง ๆ กัน และการเชื่อมต่อกับสมองส่วนอื่น ๆ ที่ไม่เหมือนกัน เปลือกสมองของมนุษย์มีความหนา 2-4 มิลลิเมตร [2]

title: สมองมนุษย์

text: สมองมนุษย์มีคุณสมบัติซึ่งพบร่วมในสมองสัตว์มีกระดูกสันหลังทุกชนิดหลายประการ ซึ่งรวมการแบ่งพื้นฐานเป็นสามส่วน เรียก สมองส่วนหน้า สมองส่วนกลางและสมองส่วนหลัง โดยมีโพรงสมองซึ่งมีของเหลวบรรจุอยู่ และชุดโครงสร้างสมองของสัตว์มีกระดูกสันหลังทั่วไปซึ่งรวมก้านสมองส่วนท้ายและพอนส์ของก้านสมอง, สมองน้อย, สิ่งคล้ายหลังคาตา (optic tectum), ทาลามัส, ไฮโปทาลามัส, ปมประสาทฐาน (basal ganglia), ส่วนป่องรู้กลิ่น (olfactory bulb) ฯลฯ

title: เปลือกสมอง

text: ผิวของเปลือกสมองดำรงอยู่เป็นส่วนพับในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่มีขนาดใหญ่ จนกระทั่งว่า ผิวเปลือกสมองของมนุษย์มากกว่าสองในสามส่วน อยู่ใต้ช่องที่เรียกว่า "ร่อง" (sulci) ส่วนใหม่ที่สุดของเปลือกสมองตามวิวัฒนาการชาติพันธุ์ ก็คือ คอร์เทกซ์ใหม่ (neocortex) หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า ไอโซคอร์เทกซ์ ซึ่งมีชั้น 6 ชั้น ส่วนที่เก่าแก่ที่สุดก็คือฮิปโปแคมปัส หรือเรียกอีกอย่างหนึ่งว่า อาร์คิคอร์เทกซ์ ซึ่งมีชั้น 3 ชั้นเป็นอย่างมาก และแบ่งเขตออกเป็นฟิลด์ย่อยของฮิปโปแคมปัส (Hippocampal subfields)

title: จิตพยาธิวิทยาสัตว์

text:
OCD เป็นความผิดปกติทางจิตที่ไม่สามารถรักษาให้หายขาดได้
แต่มันสามารถควบคุมและเข้าใจได้ และสิ่งเหล่านี้สามารถปรับปรุงได้โดยการศึกษา CCD ในสุนัข
การศึกษาสุนัขที่มีพฤติกรรมย้ำทำได้ช่วยให้เกิดการค้นพบทางพันธุกรรม ทำให้สามารถเข้าใจปัจจัยทางชีววิทยาและทางพันธุกรรมของโรค OCD ได้ดีขึ้น
คือ โดยการศึกษาว่า CCD ปรากฏเช่นไรในการทำงานในสมอง ในพฤติกรรม และในยีนของสุนัขที่เป็นโรค นักวิทยาศาสตร์ได้ใช้ข้อมูลใหม่ ๆ เหล่านี้ในการสร้างวิธีการตรวจสอบวินิจฉัย ในการเข้าใจอาการ และในการระบุกลุ่มมนุษย์ที่เสี่ยงต่อโรค
การทำงานในสมองและพฤติกรรมที่คล้ายกันของสุนัขที่มี CCD และมนุษย์ที่มี OCD แสดงว่า โรคทั้งสองเกี่ยวข้องกัน และไม่ใช่เพียงแค่ในพฤติกรรมและอาการ แต่กับการตอบสนองต่อการรักษาด้วย
ดังนั้นการเข้าใจ CCD ในสุนัขได้ช่วยนักวิทยาศาสตร์ให้เข้าใจและประยุกต์ใช้สิ่งที่เรียนรู้ในการสร้างวิธีการใหม่ ๆ ที่มีประสิทธิผลดีกว่าในการรักษา OCD ในมนุษย์

title: Lateral geniculate nucleus

text:
ในมนุษย์และสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม วิถีประสาทใหญ่ที่สุดสองวิถีที่เชื่อมตากับสมองก็คือส่วนที่ส่งไปยังด้านหลังของ LGN ในทาลามัส (ที่เรียกว่า LGNd)
และส่วนที่ส่งไปยัง superior colliculus
ซีกสมองทั้งซีกซ้ายและขวามี LGN
ซึ่งมีชื่อที่แปลว่า "นิวเคลียสงอคล้ายเข่าด้านข้าง" (lateral geniculate nucleus) ก็เพราะว่า มีรูปคล้ายกับเข่าที่งอ (คือ genu เป็นภาษาละตินแปลว่า "เข่า")
ในสัตว์อันดับวานรรวมทั้งมนุษย์
LGN มีเซลล์อยู่เป็นชั้น ๆ แต่ละชั้นมี neuropil อยู่ในระหว่าง
ในมนุษย์ LGN มีชั้น 6 ชั้น
คือ ชั้นด้านใน 1 และ 2 เรียกว่า magnocellular layer
ในขณะที่ชั้นด้านนอกอีก 4 ชั้น คือ 3-4-5-6 เรียกว่า parvocellular layer
นอกจากนั้นแล้ว ยังมีชั้น koniocellular layer
อยู่ที่ด้านล่างของแต่ละชั้นของ magnocellular layer และ parvocellular layer
ชั้นหลัก ๆ และชั้นย่อย ๆ เหล่านี้แตกต่างกันไปในระหว่างสปีชีส์ของสัตว์อันดับวานร

title: การปรับตัวเป็นสัตว์เลี้ยง

text:
นักวิจัยทางภูมิศาสตร์ ศ.ดร.แจเร็ด ไดมอนด์ ได้ตั้งประเด็นกว่า ทำไมในบรรดาสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบกกินพืชขนาดใหญ่ 148 อย่าง 14 ชนิดเท่านั้นที่ปรับนำมาเลี้ยง และเสนอว่า บรรพบุรุษป่าของสัตว์ที่ปรับนำมาเลี้ยง ต้องมีลักษณะ 6 อย่างก่อนที่จะพิจารณาปรับนำมาเลี้ยงได้ คือการคัดเลือกโดยมนุษย์ที่ทำเป็นเวลายาวนานได้ลดความไวปฏิกิริยาของสัตว์เลี้ยงต่าง ๆ มีผลเป็นการเปลี่ยนแปลงอย่างลึกซึ้งของทั้งลักษณะรูปร่างและการทำงานของสมองสัตว์
สัตว์เริ่มต้นยิ่งมีสมองใหญ่หรือมีรอยพับ (folding) ในสมองยิ่งมากเท่าไร ระดับการลดขนาดของสมองก็ยิ่งมากขึ้นเท่านั้นเมื่อกลายเป็นสัตว์เลี้ยง
เช่น สุนัขจิ้งจอกที่เพาะพันธุ์อย่างคัดเลือกเพื่อให้เชื่องกว่า 40 ปี
มีขนาดของกะโหลกศีรษะทั้งส่วนสูงและส่วนกว้างลดลง และโดยอนุมาน มีสมองเล็กลง
ซึ่งสนับสนุนสมมติฐานว่า การลดขนาดสมองเป็นปฏิกิริยาแรก ๆ ที่เกิดขึ้นจากการคัดเลือกเพื่อความเชื่องและเพื่อลดความไวปฏิกิริยา ซึ่งเป็นลักษณะสามัญของสัตว์เลี้ยง
สัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมที่ปรับนำมาเลี้ยงรวมทั้งสุนัข หมู และแกะ มีระบบลิมบิกซึ่งเป็นส่วนสมอง ลดขนาดลง 40% เมื่อเทียบกับสัตว์ป่า
สมองส่วนนี้ควบคุมหน้าที่ของระบบต่อมไร้ท่อที่มีอิทธิพลต่อพฤติกรรมต่าง ๆ รวมทั้งความดุร้าย ความระมัดระวัง และปฏิกิริยาต่อความเครียดที่เกิดจากสิ่งแวดล้อม ซึ่งเป็นลักษณะกุญแจสำคัญของสัตว์เลี้ยง

title: สมองส่วนกลาง

text: สมองส่วนกลางของมนุษย์มีต้นกำเนิดเดียวกับ archipallium ซึ่งเป็นวิวัฒนาการของสมองในสัตว์มีกระดูกสันหลังโบราณส่วนใหญ่ สารโดพามีนซึ่งสร้างในซับสแตนเชีย ไนกรามีบทบาทในการปรับตัวและการจูงใจในสิ่งมีชีวิตตั้งแต่มนุษย์ไปจนถึงสัตว์ชั้นต่ำอย่างเช่นแมลง

title: สมองมนุษย์

text: เนื่องจากมนุษย์เป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม สมองมนุษย์จึงมีลักษณะพิเศษซึ่งพบร่วมในสมองสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมทุกชนิด ที่สำคัญสุดคือ เปลือกสมองใหญ่หกชั้นและชุดโครงสร้างที่สัมพันธ์กัน เช่น ฮิปโปแคมปัสและอะมิกดาลา สัตว์มีกระดูกสันหลังทุกชนิดมีสมองส่วนหน้าซึ่งผิวด้านบนคลุมด้วยชั้นเนื้อเยื่อประสาท เรียก พัลเลียม (pallium) แต่ยกเว้นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม พลัลเยมเป็นโครงสร้างเซลล์สามชั้นค่อนข้างเรียบง่าย ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนม พัลเลียมมีโครงสร้างเซลล์หกชั้นที่ซับซ้อนกว่า และได้ชื่อใหม่ว่า เปลือกสมองใหญ่ ฮิปโปแคมปัสและอะมิกดาลายังกำเนิดจากพัลเลียมด้วย แต่ซับซ้อนในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมมากกว่าสัตว์มีกระดูกสันหลังอื่นมาก

title: วิวัฒนาการของมนุษย์

text: ขนาดที่ขยายใหญ่ในแต่ละเขตของสมองไม่เท่ากัน คือ สมองกลีบขมับ ซึ่งมีศูนย์ประมวลผลทางภาษา ได้ขยายใหญ่ขึ้นมากกว่าเขตอื่น ๆ และก็เป็นจริงด้วยสำหรับ prefrontal cortex (คอร์เทกซ์กลีบหน้าผากส่วนหน้า) ซึ่งมีบทบาทเกี่ยวกับการตัดสินใจที่ซับซ้อนและการควบคุมพฤติกรรมในสังคม (ดู executive functions)[107] การขยายขนาดของสมองเชื่อว่ามีความสัมพันธ์กับการมีเนื้อสัตว์เพิ่มเป็นอาหาร[107] หรือกับการหุงอาหาร[109] และมีการเสนอว่า มนุษย์มีเชาวน์ปัญญาที่สูงขึ้นเป็นการตอบสนองต่อความจำเป็นในการแก้ปัญหาทางสังคม (เป็นทฤษฎีที่เรียกว่า Social brain hypothesis) เมื่อสังคมมนุษย์มีความซับซ้อนมากยิ่งขึ้น[107]

title: การปรับตัว (ชีววิทยา)

text:
ความขัดแย้งระหว่างขนาดสมองของทารกมนุษย์เมื่อคลอด (ซึ่งไม่สามารถใหญ่กว่าประมาณ 400 ซม ไม่เช่นนั้นก็จะผ่านเชิงกรานของแม่ออกมาไม่ได้) กับขนาดสมองของผู้ใหญ่ (เฉลี่ยที่ 1,300 ซม) หมายความว่า สมองของทารกเกิดใหม่ยังต้องเจริญเติบโตอีกมาก
สิ่งที่จำเป็นต่อชีวิตมนุษย์มากที่สุด (รวมทั้งการเคลื่อนไหวและการพูด) จำต้องรอให้สมองโตเสียก่อน
นี่เป็นผลของการอะลุ้มอล่วยในกำเนิดทารก
เป็นปัญหาที่โดยมากมาจากการเป็นสัตว์สองเท้าของมนุษย์ เพราะถ้าไม่ได้เดินด้วยสองเท้า เชิงกรานแม่ก็อาจจะมีรูปร่างที่เหมาะสมกับศีรษะที่ใหญ่ยิ่งกว่านี้
นี่เป็นปัญหาที่สายพันธุ์มนุษย์ที่มีสมองใหญ่เช่นนีแอนเดอร์ทาลก็มีเหมือนกัน

title: ช้าง

text: สมองของช้างมีมวลมากกว่า 5 กิโลกรัมเล็กน้อย คิดเป็นสมองของสัตว์บกที่มีขนาดใหญ่ที่สุดในโลก ลักษณะพฤติกรรมของช้างที่สอดคล้องกับสติปัญญาของมันนั้นมีอย่างกว้างขวาง รวมไปถึงการมีความเศร้าโศก การทำเสียงดนตรี ศิลปะ การเห็นแก่ประโยชน์ส่วนรวม การที่เลี้ยงทารกได้โดยไม่มีแม่ การเล่น การใช้อุปกรณ์ พัฒนาการต่างๆที่มนุษย์สอนและการใช้เวลาช่วงที่อยู่ด้วยกันตอนทำงานและสงสาร,การรู้จักตนเอง เชื่อกันว่าช้างมีระดับสติปัญญาเทียบเท่ากับสัตว์ในอันดับวาฬและโลมา และไพรเมตที่ไม่ใช่มนุษย์ สมองของช้างคล้ายคลึงกับสมองของมนุษย์ในแง่ของโครงสร้างและความซับซ้อน สมองของช้างแสดงรูปแบบหมุนเวียนซึ่งมีความซับซ้อนกว่าและมีขดมวนมากกว่า หรือรอยพับสมอง มากกว่ามนุษย์ ไพรเมตหรือสัตว์กินเนื้อ แต่ยังมีความซับซ้อนน้อยกว่าอันดับวาฬและโลมา อย่างไรก็ตาม เปลือกสมองของช้าง "หนากว่าเปลือกสมองของอันดับวาฬและโลมา" และเชื่อกันว่ามีเซลล์ประสาทและมีไซแนปส์เท่ากับไซแนปส์ของมนุษย์ ซึ่งมากกว่าอันดับวาฬและโลมา

title: สมองใหญ่

text: ออลแฟคทอรี บัลบ์เป็นส่วนที่อยู่ด้านล่างของสมองส่วนที่อยู่หน้าสุด ส่วนนี้ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบางชนิดจะมีขนาดใหญ่มาก แต่ในมนุษย์สมองส่วนนี้มีขนาดเล็ก การเสื่อมของออลแฟคทอรีบัลบ์ทำให้สูญเสียการรับรู้กลิ่น

title: มาลาเรีย

text: มีการระบุสปีชีส์ปรสิต "Plasmodium" เกือบ 200 ชนิดซึ่งติดเชื้อในนก สัตว์เลื้อยคลานและสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมอื่น และเกือบ 30 ชนิดที่ติดเชื้อไพรเมตที่มิใช่มนุษย์ตามธรรมชาติ ปรสิตมาลาเรียบางชนิดที่ติดเชื้อในไพรเมตที่มิใช่มนุษย์เป็นสิ่งมีชีวิตตัวแบบสำหรับปรสิตมาลาเรียของมนุษย์ เช่น "P. coatneyi" (เป็นแบบของ "P. falciparum") และ "P. cynomolgi" ("P. vivax") เทคนิคการวินิจฉัยที่ใช้ตรวจจับปรสิตในไพรเมตที่มิใช่มนุษย์คล้ายกันกับที่ใช้สำหรับมนุษย์ ปรสิตมาลาเรียที่ติดเชื้อในสัตว์ฟันแทะถูกใช้ในการวิจัยอย่างกว้างขวาง เช่น "P. berghei" มาลาเรียในนกมีผลต่อชนิดในอันดับ Passeriformes เป็นหลัก และเป็นภัยคุกคามค่อนข้างใหญ่สำหรับนกในรัฐฮาวาย หมู่เกาะกาลาปาโกสและกลุ่มเกาะอื่น ทราบว่าปรสิต "P. relictum" มีบทบาทในการจำกัดการกระจายและความอุดมสมบูรณ์ของนกฮาวายประจำถิ่น คาดว่าปรากฏการณ์โลกร้อนเพิ่มความชุกและการกระจายทั่วโลกของมาลาเรียในนก เพราะอุณหภูมิที่สูงขึ้นทำให้ภาวะเหมาะสมสำหรับการสืบพันธุ์ของปรสิต

title: ระบบประสาทกลาง

text: โครงสร้างพื้นฐานของซีเอ็นเอสมีการเก็บรักษาเอาไว้ในระหว่างวิวัฒนาการของสัตว์มีกระดูกสันหลังหลายชนิด วิวัฒนาการของสมองที่เห็นได้ชัดเจนคือการเจริญเป็นเทเลนเซฟาลอน ในสมองของสัตว์เลื้อยคลานโครงสร้างดังกล่าวเป็นเพียงแค่ติ่งเมื่อเทียบกับออลแฟคทอรี บัลบ์ (olfactory bulb) ที่มีขนาดใหญ่ ในขณะที่ในสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมกลับมีขนาดใหญ่จนเป็นโครงสร้างส่วนใหญ่ของระบบประสาทส่วนกลาง ในสมองของมนุษย์ส่วนเทเลนเซฟาลอนจะใหญ่จนคลุมส่วนไดเอนเซฟาลอนและสมองส่วนกลาง ในการศึกษาการเจริญเติบโตของสมองที่สัมพันธ์กับการเจริญเติบโตของสิ่งมีชีวิต (allometric study) ในระหว่างสัตว์แต่ละชนิดแสดงให้เห็นความต่อเนื่องที่โดดเด่นระหว่างหนูถึงปลาวาฬ และทำให้ทราบเกี่ยวกับความรู้ด้านวิวัฒนาการของระบบประสาทกลางจากการศึกษารอยบนกะโหลกที่เกิดจากสมอง

title: ซากดึกดำบรรพ์ช่วงเปลี่ยนสภาพ

text:
"A. afarensis" มีขนาดสมองเฉลี่ยที่ 430 ซม
โดยปกติจะเล็กกว่า 500 ซม
เทียบกับชิมแปนซี (ซึ่งเป็นสัตว์ที่เป็นญาติใกล้ชิดกับมนุษย์มากที่สุด) ที่ขนาดสมองมีพิสัยระหว่าง 282-500 ซม
และเทียบกับสมองของมนุษย์ปัจจุบันซึ่งใหญ่กว่าเกือบ 3 เท่าโดยเฉลี่ยที่ 1,330 ซม
อนึ่ง "A. afarensis" มีฟันที่เหมือนกับมนุษย์มากกว่าเอป
วาฬและโลมาเป็นสัตว์เลี้ยงลูกด้วยน้ำนมทางทะเลที่สืบทอดมาจากสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบนบกโดยจัดอยู่ในอันดับสัตว์กีบคู่ (Artiodactyla)
และวาฬวงศ์ Pakicetidae () ก็เป็นวาฬยุคต้น ๆ ที่สุด ซึ่งมีกลุ่มพี่น้องใกล้ที่สุดเป็นสัตว์กีบคู่บนบกสกุล "Indohyus" จากวงศ์ Raoellidae
เป็นสัตว์ที่มีชีวิตอยู่ในต้นสมัยอีโอซีนราว ๆ 53 ล้านปีก่อน
ซากดึกดำบรรพ์แรกค้นพบในปากีสถานตอนเหนือในปี 2522 ที่แม่น้ำไม่ห่างจากฝั่งของทะเลทีทิสโบราณ
pakicetid สามารถได้ยินเสียงใต้น้ำเพราะได้ยินผ่านกระดูกได้ดี โดยไม่ต้องอาศัยแก้วหูเหมือนกับสัตว์เลี้ยงลูกด้วยนมบนบก
แต่ระบบนี้ไม่สามารถจับทิศทางของเสียงใต้น้ำได้

title: โลมา

text: โลมานั้นเป็นสัตว์ที่มีความเฉลียวฉลาดมาก เชื่อว่า ความฉลาดของโลมานั้นเทียบเท่าเด็กตัวเล็ก ๆ เลยทีเดียว หรือเป็นไปได้ว่าอาจจะฉลาดกว่าชิมแปนซี ซึ่งเป็นสัตว์ที่มีความใกล้เคียงกับมนุษย์มากที่สุดด้วยซ้ำ ที่เป็นเช่นนี้เพราะโลมามีขนาดของสมองเมื่อเทียบกับลำตัวแล้วนับว่าใหญ่มาก แถมภายในสมองยังซับซ้อนอีกด้วย โดยเฉพาะโลมาปากขวดนั้นถึงกับมีขนาดของสมอง เมื่อเทียบกับลำตัวใหญ่แล้ว ถือเป็นสัตว์ที่มีขนาดสมองใหญ่เป็นที่สองรองจากมนุษย์ และสมองส่วนซีรีบรัม อันเป็นส่วนของความจำและการเรียนรู้ ก็มีขนาดใหญ่มาก เป็นศูนย์รวมของประสาทการรับกลิ่น, การมองเห็น และการได้ยิน จนอาจเชื่อได้ว่าแท้จริงแล้ว โลมาอาจมีความฉลาดเทียบเท่ากับมนุษย์ก็เป็นได้ ซึ่งจากความฉลาดแสนรู้ของโลมา จึงทำให้เป็นที่นิยมนำมาฝึกแสดงโชว์ต่าง ๆ ตามสวนสัตว์และสถานแสดงพันธุ์สัตว์น้ำต่าง ๆ