ਕੀ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਬਾਰੇ ਇਹ ਗੱਲਾਂ ਤੁਸੀਂ ਜਾਣਦੇ ਹੋ?
ਅੱਜ ਵਿਸ਼ਵ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਿਵਸ ਹੈ। ਇਹ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਨੂੰ ਲੈ ਕੇ ਜਾਗਰੂਕਤਾ ਫੈਲਾਉਣ ਲਈ ਵਿਸ਼ਵ ਦੀ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡੀ ਮੁਹਿੰਮ ਹੈ।
ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਿਵਸ ਦੀ ਸ਼ੁਰੂਆਤ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਕਾਰਨ ਲੋਕਾਂ ਵਿੱਚ ਵੱਧਦੇ ਸਿਹਤ ਸਬੰਧੀ ਖ਼ਤਰੇ ਵੱਲ ਧਿਆਨ ਖਿੱਚਣ ਲਈ ਸਾਲ 1991 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਭਾਰਤ ਵਿੱਚ ਵੀ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਇੱਕ ਵੱਡੀ ਸਮੱਸਿਆ ਹੈ ਅਤੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਫੈਡਰੇਸ਼ਨ ਮੁਤਾਬਕ ਸਾਲ 2015 ਵਿੱਚ ਭਾਰਤ 'ਚ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ 6 ਕਰੋੜ 91 ਲੱਖ ਮਾਮਲੇ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ। ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਕੀ ਹੈ? ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵਿਅਕਤੀ 'ਚ ਸ਼ੁਗਰ ਦਾ ਲੈਵਲ ਬਹੁਤ ਵੱਧ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। ਟਾਇਬਟੀਜ਼ 2 ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ-ਟਾਈਪ 1 ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼। ਟਾਈਪ 1 ਅਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਵਿੱਚ ਕੀ ਫ਼ਰਕ ਹੈ? ਦੋਵੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੀ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦਾ ਸਬੰਧ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹਾਰਮੋਨ ਇੰਸੁਲਿਨ ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਸੁਲਿਨ ਪੈਂਕ੍ਰਿਆਸ ਨਾਂ ਦੇ ਅੰਗ ਤੋਂ ਪੈਦਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਪੈਂਕ੍ਰਿਆਸ ਢਿੱਡ ਦੇ ਪਿੱਛੇ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਇੰਸੁਲਿਨ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਸ਼ੁਗਰ ਦੀ ਮਾਤਰਾ ਨੂੰ ਕੰਟਰੋਲ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਟਾਈਪ 1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇੰਸੁਲਿਨ ਪੈਦਾ ਕਰਨ ਵਾਲੀਆਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨਸ਼ਟ ਹੋ ਜਾਂਦੀਆਂ ਹਨ। ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਉਦੋਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਜਦੋਂ ਸਰੀਰ ਲੋੜ ਮੁਤਾਬਿਕ ਇੰਸੁਲਿਨ ਉਤਪਾਦਿਤ ਕਰਨਾ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦਾ ਹੈ ਜਾਂ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਇੰਸੁਲਿਨ 'ਤੇ ਪ੍ਰਤੀਕਿਰਿਆ ਨਹੀਂ ਦਿੰਦੀ। ਸ਼ੁਗਰ ਦਾ ਲੈਵਲ ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਦੋਵੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ 'ਚ ਸ਼ੁਗਰ ਦਾ ਪੱਧਰ ਪ੍ਰਭਾਵਿਤ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਦੋਵਾਂ ਦਾ ਤਰੀਕਾ ਵੱਖੋ-ਵੱਖ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਬੱਚਿਆਂ ਵਿੱਚ ਵੱਡੀ ਗਿਣਤੀ 'ਚ ' ਟਾਈਪ 1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਪਰ ਹੁਣ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆ ਰਹੇ ਹਨ। ਆਮ ਤੌਰ 'ਤੇ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀ ਸਮੱਸਿਆ ਬਾਲਗਾਂ ਨੂੰ ਜ਼ਿਆਦਾ ਰਹਿੰਦੀ ਹੈ। ਹਰ 10 ਵਿੱਚੋਂ 9 ਬਾਲਗਾਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਾਮਲੇ ਪਾਏ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਜ਼ਿਆਦਾ ਮਾਮਲੇ ਹੋਣ ਦਾ ਕਾਰਨ ਇਹ ਵੀ ਹੈ ਕਿ ਵੱਧ ਭਾਰ ਵਾਲੇ ਲੋਕਾਂ ਦੀ ਗਿਣਤੀ ਵਧੀ ਹੈ। ਮੋਟਾਪਾ ਹੋਰ ਵੀ ਕਈ ਬਿਮਾਰੀਆਂ ਦਾ ਕਾਰਨ ਬਣ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਟਾਈਪ 1 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੀਆਂ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਟਾਈਪ 1 ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਲਾਜ ਇਹ ਸਾਫ਼ ਤੌਰ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਜਾ ਸਕਿਆ ਹੈ ਕਿ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦਾ ਉਤਪਾਦਨ ਕਰਨ ਵਾਲੀ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਕੰਮ ਕਰਨਾ ਕਿਉਂ ਬੰਦ ਕਰ ਦਿੰਦੀਆਂ ਹਨ। ਸਮੇਂ-ਸਮੇਂ 'ਤੇ ਇੰਸੁਲਿਨ ਦੇ ਟੀਕੇ ਲਗਾ ਕੇ ਉਸਦਾ ਇਲਾਜ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕਦਾ ਹੈ।ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਊਰਜਾ ਲਈ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਵਰਤੋਂ ਕਰਨਾ ਜਾਰੀ ਰੱਖਦਾ ਹੈ। ਟਾਈਪ 2 ਬਾਰੇ ਮੁੱਖ ਗੱਲਾਂ ਟਾਈਪ 2 ਵਿੱਚ ਕੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ? ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਟਾਈਪ 1 ਨਾਲੋ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਾਇਆ ਜਾਂਦਾ ਹੈ ਅਤੇ ਕਰੀਬ 85 ਤੋਂ 90 ਫ਼ੀਸਦ ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਦੇ ਮਰੀਜ ਇਸ ਨਾਲ ਪੀੜਤ ਮਿਲਦੇ ਹਨ। ਅਸੀਂ ਜੋ ਖਾਣਾ ਖਾਂਦੇ ਹਾਂ ਇੰਸੁਲਿਨ ਉਸ ਨਾਲ ਗਲੁਕੋਜ਼ ਬਾਹਰ ਕੱਢਣ ਅਤੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਹੋਰ ਅੰਗਾਂ ਤੱਕ ਪਹੁੰਚਾਉਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਦੀ ਜ਼ਰੂਰਤ ਉਰਜਾ ਲਈ ਹੁੰਦੀ ਹੈ। ਇੰਸੁਲਿਨ ਸਾਡੇ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਵਿਭਿੰਨ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਨੂੰ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਲੈਣ ਵਿੱਚ ਮਦਦ ਕਰਦਾ ਹੈ। 'ਪੁਲਿਸ ਨੇ ਮੇਰੇ ਨਾਲ ਕੀਤਾ ਅਣਮਨੁੱਖੀ ਤਸ਼ਦੱਦ' ਜੱਦੀ ਜਾਇਦਾਦਾਂ ਤੋਂ ਸੱਖਣੇ ਬੰਗਲਾਦੇਸ਼ੀ ਹਿੰਦੂ ਬਿਨਾਂ ਇਸਦੇ ਕੋਸ਼ਿਕਾਵਾਂ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਨਹੀਂ ਲੈ ਸਕਦੀਆਂ ਅਤੇ ਉਹ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਇਕੱਠਾ ਹੁੰਦਾ ਹੈ। ਕਈ ਲੋਕ ਆਪਣੇ ਖਾਣ-ਪੀਣ ਕਾਰਨ ਲੰਬੇ ਸਮੇਂ ਤੱਕ ਟਾਈਪ 2 ਡਾਇਬਟੀਜ਼ ਤੋਂ ਬਚੇ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ ਪਰ ਬੱਚਿਆਂ ਅਤੇ ਨੌਜਵਾਨਾਂ ਵਿੱਚ ਇਹ ਸਮੱਸਿਆ ਵੱਧ ਰਹੀ ਹੈ। ਕਿਵੇਂ ਹੁੰਦਾ ਹੈ ਇਲਾਜ 'ਮੈਨੂੰ ਮੇਰੇ ਕੰਮ ਨਾਲ ਜੱਜ ਕੀਤਾ ਜਾਵੇ' ਅਜਿਹੇ ਵਿੱਚ ਜ਼ਿਆਦਾ ਸ਼ੁਗਰ ਅਤੇ ਚਰਬੀ ਵਾਲਾ ਖਾਣਾ ਘੱਟ ਕਰਨ ਅਤੇ ਕਸਰਤ ਦੇ ਜ਼ਰੀਏ ਉਸਨੂੰ ਬਰਨ ਕਰਨ ਨਾਲ ਸਰੀਰ ਵਿੱਚ ਗਲੂਕੋਜ਼ ਘੱਟ ਹੋਣ 'ਚ ਮਦਦ ਮਿਲਦੀ ਹੈ। ਕੁਝ ਮਾਮਲਿਆਂ ਵਿੱਚ ਟਾਈਪ 2 ਦੇ ਮਰੀਜਾਂ ਨੂੰ ਦਵਾਈ ਜਾਂ ਵਧੇਰੇ ਇੰਸੁਲਿਨ ਵੀ ਦਿੱਤਾ ਜਾਂਦਾ ਹੈ। (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)