ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰਚਾਰ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਭਾਰਤ ਦੇ ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਤਾਰ : ਫੈਕਟ ਚੈੱਕ
ਯੂਰਪ ਦੇ ਇੱਕ ਗ਼ੈਰ - ਸਰਕਾਰੀ ਫੈਕਟ ਚੈੱਕ ਐਨਜੀਓ EU ਡਿਸਇੰਫੋ ਲੈਬ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਹੈ ਕਿ ਇੱਕ ਭਾਰਤੀ ਨੈੱਟਵਰਕ ਦੁਨੀਆਂ ਦੇ 65 ਦੇਸਾਂ ਵਿੱਚ 265 'ਫੇਕ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੇਟ' ਜ਼ਰੀਏ ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਵਿਰੋਧੀ ਪ੍ਰੋਪੇਗੰਡਾ ਫੈਲਾਉਣ ਦਾ ਕੰਮ ਕਰ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ 'ਫੇਕ ਮੀਡੀਆ ਆਊਟਲੇਟਸ' ਦੇ ਤਾਰ ਦਿੱਲੀ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹੋਏ ਹਨ।
ਇਹ ਉਹੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਹੈ ਜਿਸਦੇ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਨਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਫਾਰ ਨਾਨ-ਅਲਾਇੰਡ ਸਟਡੀਜ਼ (ਆਈਏਆਈਐਨਐਸ) ਨੇ ਇਸ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ 23 EU ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੇ ਗ਼ੈਰ-ਸਰਕਾਰੀ ਕਸ਼ਮੀਰ ਦੌਰੇ ਅਤੇ ਪ੍ਰਧਾਨ ਮੰਤਰੀ ਨਰਿੰਦਰ ਮੋਦੀ ਨਾਲ ਮੁਲਾਕਾਤ ਦਾ ਸਾਰਾ ਪ੍ਰਬੰਧ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਯੂਰਪੀ ਸੰਘ ਨੇ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਫੈਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਫੇਕ ਨਿਊਜ਼ ਤੋਂ ਨਜਿੱਠਣ ਲਈ ਇੱਕ ਫੋਰਮ ਬਣਾਇਆ ਹੈ। ਇਹ ਸੁਤੰਤਰ ਫੈਕਟ ਚੈੱਕ ਯੂਰਪ ਵਿੱਚ ਫੇਕ ਪ੍ਰੋਪੇਗੰਡਾ ਦੀ ਪਛਾਣ ਕਰਨ ਲਈ ਕੰਮ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਇਨ੍ਹਾਂ ਸਾਰੇ 265 ਆਊਟਲੈਟ ਦਾ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਟੈਂਟ ਪਾਕਿਸਤਾਨ-ਵਿਰੋਧੀ ਖ਼ਬਰਾਂ ਨਾਲ ਭਰਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ। EU ਦੀ ਡਿਸਇੰਫੋ ਲੈਬ ਨੇ ਆਪਣੀ ਪਰਤ-ਦਰ-ਪਰਤ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਪਤਾ ਲਗਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਿਵੇਂ ਦਿੱਲੀ ਦਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਵਿਦੇਸ਼ ਵਿੱਚ ਚੱਲ ਰਹੇ ''ਫ਼ੇਕ ਲੋਕਲ ਨਿਊਜ਼ ਆਊਟਲੇਟ'' ਨਾਲ ਜੁੜਿਆ ਹੈ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਡਿਸਇੰਫੋ ਲੈਬ ਅਨੁਸਾਰ ਲੋਕ ਰੂਸ ਵੱਲੋਂ ਫੈਲਾਏ ਜਾ ਰਹੇ ਝੂਠ ਨੂੰ ਈਪੀ ਟੂਡੇ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਹਵਾਲੇ ਨਾਲ ਸ਼ੇਅਰ ਕਰ ਰਹੇ ਹਨ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਲੈਬ ਨੇ ਇਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੀ ਪੜਤਾਲ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤੀ ਤਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਕਿ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਭਾਰਤ ਦੇ ਨਾਲ ਜੁੜੀ ਹੋਈ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਇੱਕ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਇੱਕ ਵਿਦੇਸ਼ੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟਾਂ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈਆਂ ਜਿਸਦੇ ਤਾਰ ਦਿੱਲੀ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਮਿਲੇ। ਇਸ ਪੂਰੇ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਰੁਖ ਜਾਣਨ ਲਈ ਅਸੀਂ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਤੇ A2/59 ਸਫਦਰਗੰਜ ਇਨਕਲੇਵ ਪਹੁੰਚੇ। ਇਸ ਪਤੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਘਰ ਮਿਲਿਆ ਜਿਸਦੇ ਗੇਟ 'ਤੇ ਖੜ੍ਹੇ ਸਕਿਊਰਿਟੀ ਗਾਰਡ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਅੰਦਰ ਜਾਣ ਤੋਂ ਰੋਕਿਆ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਨੂੰ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇੱਥੇ ਕੋਈ ਦਫਤਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਕੋਈ ਈਮੇਲ ਆਈਡੀ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਿਸ ਨਾਲ ਸਪੰਰਕ ਕੀਤਾ ਜਾ ਸਕੇ। ਅਸੀਂ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਨੰਬਰ 'ਤੇ ਫੋਨ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਜਵਾਬ ਮਿਲਿਆ,''ਸਰ ਤੁਹਾਨੂੰ ਫੋਨ ਕਰ ਲਵਾਂਗੇ।'' ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਤੇ ਅਸੀਂ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲੇ ਨੂੰ ਇੱਕ ਮੇਲ ਜ਼ਰੀਏ ਪੁੱਛਿਆ ਹੈ ਕਿ, ਕੀ ਅਜਿਹੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਮੰਤਰਾਲੇ ਕੋਲ ਹੈ? ਅਤੇ ਕੀ ਕਿਸੇ ਵੀ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਇਸਦਾ ਸਬੰਧ ਭਾਰਤ ਸਰਕਾਰ ਨਾਲ ਹੈ? ਇਹ ਰਿਪੋਰਟ ਲਿਖੇ ਜਾਣ ਤੱਕ ਸਾਨੂੰ ਮੰਤਰਾਲੇ ਵੱਲੋਂ ਕੋਈ ਜਵਾਬ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਹੈ। ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਨਾਲ ਕਿਵੇਂ ਜੁੜੇ ਨਾਲ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਦੇ ਤਾਰ? 9 ਅਕਤੂਬਰ ਨੂੰ EU ਦੇ ਡਿਸਇੰਫੋ ਲੈਬ ਨੇ ਟਵਿੱਟਰ 'ਤੇ ਸਿਲਸਿਲੇਵਾਰ ਤਰੀਕੇ ਨਾਲ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਉਸਦੀ ਪੜਤਾਲ ਵਿੱਚ ਕਿਵੇਂ ਭਾਰਤ ਦੇ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਾਹਮਣੇ ਆਈ। ਈ ਪੀ ਟੂਡੇ ਅਤੇ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਦਾ ਬੈਲਜੀਅਮ ਸਥਿਤ ਦਫਤਰ ਇੱਕ ਹੀ ਪਤੇ 'ਤੇ ਹੈ। ਪਾਕਿਸਤਾਨ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਟਾਈਮਜ਼ ਆਫ਼ ਜੇਨੇਵਾ ਦਾ ਕੰਟੈਂਟ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਹ ਵੈੱਬਸਾਈਟ ਕੰਮ ਕੀ ਕਰਦੀ ਹੈ? ਮਾਡੀ ਸ਼ੜਮਾ (ਸਭ ਤੋਂ ਸੱਜੇ) ਕੀ ਹੈ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ? ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਉਦੋਂ ਚਰਚਾ ਵਿੱਚ ਆਇਆ ਜਦੋਂ ਇਸ ਸਾਲ ਅਕਤੂਬਰ ਵਿੱਚ 23 EU ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਦੌਰੇ 'ਤੇ ਭਾਰਤ ਆਏ। ਮਾਡੀ ਸ਼ਰਮਾ ਦਾ ਐਨਜੀਓ ਵਿਮੈਂਸ ਇਕਨੌਮਿਕ ਐਂਡ ਸੋਸ਼ਲ ਥਿੰਕ ਟੈਂਕ (WESTT) ਯੂਰਪੀ ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭਾਰਤ ਲੈ ਕੇ ਆਇਆ ਸੀ। ਸੰਸਦ ਮੈਂਬਰਾਂ ਨੂੰ ਭੇਜੇ ਆਪਣੇ ਸੱਦੇ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਆਉਣ-ਜਾਣ ਦਾ ਖਰਚ ਭਾਰਤ ਸਥਿਤ ਇੰਟਰਨੈਸ਼ਲ ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ਼ ਨੌਨ ਅਲਾਈਡ ਸਟਡੀਜ਼ (ਆਈਆਈ ਐਨਐਸ) ਚੁੱਕੇਗਾ। ਇੰਸਟੀਚਿਊਟ ਆਫ ਨੌਨ ਅਲਾਈਡ ਸਟਡੀਜ਼ ਗ਼ੈਰ ਸਰਕਾਰੀ ਸੰਗਠਨ ਹੈ ਜਿਸਦੀ ਸਥਾਪਨਾ 1980 ਵਿੱਚ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ। ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦੱਸਿਆ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਆਈਆਈਐਨਐਸ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਸੰਸਥਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਇਲਾਵਾ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਕੁਝ ਅਖ਼ਬਾਰ ਡੇਲੀ ਟਾਈਮਜ਼ (ਅੰਗ੍ਰੇਜ਼ੀ), ਨਵੀਂ ਦਿੱਲੀ ਟਾਈਮਜ਼ (ਹਿੰਦੀ) ਵੀ ਛਪਦੇ ਹਨ। ਹਾਲਾਂਕਿ ਇਨ੍ਹਾਂ ਅਖ਼ਬਾਰਾਂ ਦਾ ਸਰਕੂਲੇਸ਼ਨ ਕਿੰਨਾ ਹੈ ਇਸਦੀ ਕੋਈ ਜਾਣਕਾਰੀ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਦਿ ਵਾਇਰ ਵਿੱਚ ਛਪੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਕਈ ਕੰਪਨੀਆਂ ਹਨ। ਪਰ ਰਜਿਸਟਰਾਰ ਆਫ਼ ਕੰਪਨੀ ਯਾਨਿ RoC ਕੋਲ ਦਾਖ਼ਲ ਕੀਤੇ ਗਏ ਦਸਤਾਵੇਜ਼ਾਂ ਤੋਂ ਪਤਾ ਲਗਦਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸਦੀ ਜ਼ਿਆਦਾਤਰ ਕੰਪਨੀਆਂ ਬਿਜ਼ਨਸ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹੀਆਂ ਹਨ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਕੋਲ ਪੈਸੇ ਹੀ ਨਹੀਂ ਹਨ। ਇਸ ਗਰੁੱਪ ਦੀਆਂ ਕੁੱਲ 7 ਕੰਪਨੀਆਂ ਚੱਲ ਰਹੀਆਂ ਹਨ, ਜਿਸਦੇ ਬੋਰਡ ਵਿੱਚ ਨੇਹਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਅਤੇ ਅੰਕਿਤ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦਾ ਨਾਮ ਕਾਮਨ ਹੈ। ਰਿਪੋਰਟ ਮੁਤਾਬਕ A2N ਬ੍ਰਾਡਕਾਸਟਿੰਗ ਨੇ ਪਿਛਲੇ ਸਾਲ 2000 ਰੁਪਏ ਦਾ ਘਾਟਾ ਦਰਜ ਕੀਤਾ। ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਦੀ ਕੋਈ ਕਮਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਇਸਦੇ ਕੋਲ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਰੁਪਏ ਦਾ ਬੈਲੇਂਸ ਸਿਟੀ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ ਹੈ ਅਤੇ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਓਰੀਐਂਟਲ ਬੈਂਕ ਵਿੱਚ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: ਇਸ ਕੰਪਨੀ ਕੋਲ ਕੋਈ ਵੱਡੇ ਮੁਨਾਫ਼ੇ ਦਾ ਕਾਰੋਬਾਰ ਨਹੀਂ ਹੈ। A2/59, ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਦੀ ਅਧਿਕਾਰਤ ਵੈੱਬਸਾਈਟ 'ਤੇ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਪਤੇ ਉੱਤੇ ਕੋਈ ਦਫਤਰ ਨਹੀਂ ਮਿਲਿਆ ਸਫ਼ਦਰਜੰਗ ਇਨਕਲੇਵ ਵਿੱਚ A2/59 ਪਤੇ ਨੂੰ ਅਸੀਂ ਖੰਗਾਲਣਾ ਸ਼ੁਰੂ ਕੀਤਾ ਤਾਂ ਸਾਲ 2018 ਦੀ ਇੰਡੀਅਨ ਇਸਲਾਮਿਕ ਕਲਚਰ ਸੈਂਟਰ ਦੀ ਇੱਕ ਇਲੈਕਟੋਰਲ ਲਿਸਟ ਮਿਲੀ, ਜਿਸਦੇ ਮੁਤਾਬਕ ਇਸ ਪਤੇ 'ਤੇ ਅੰਕਿਤ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਤੇ ਨੇਹਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਰਹਿੰਦੇ ਹਨ। ਇਹ ਦੋਵੇਂ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਸਮੂਹ ਨਾਲ ਜੁੜੇ ਹਨ। ਡਾ. ਅੰਕਿਤ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਇਸ ਸਮੂਹ ਦੇ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਮੈਨ ਹਨ। ਉੱਥੇ ਹੀ ਨੇਹਾ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਵਾਈਸ ਚੇਅਰਪਰਸਨ ਹਨ। ਪਰ ਇਸ ਪਤੇ 'ਤੇ ਇੱਕ ਦਫ਼ਤਰ ਹੋਣ ਦਾ ਦਾਅਵਾ ਕੀਤਾ ਜਾ ਰਿਹਾ ਹੈ। ਇਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਅਸੀਂ ਇਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸੋਸ਼ਲ ਮੀਡੀਆ ਅਕਾਊਂਟ ਖੰਗਾਲੇ ਤਾਂ ਅੰਕਿਤ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੀ ਟਵਿੱਟਰ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ ਮਿਲੀ। ਇਸ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 'ਤੇ 10 ਹਜ਼ਾਰ ਤੋਂ ਵੱਧ ਫੌਲੋਅਰਜ਼ ਹਨ ਅਤੇ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਖ਼ੁਦ ਨੂੰ ਨਿਊ ਡੇਲੀ ਟਾਈਮਜ਼ ਦਾ ਐਡੀਟਰ ਇਨ ਚੀਫ਼ ਦੱਸਿਆ ਹੈ। ਅੰਕਿਤ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਦੀ ਲਿੰਕਡਨ ਪ੍ਰੋਫਾਈਲ 'ਤੇ ਵੀ ਇਹੀ ਜਾਣਕਾਰੀ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਕਈ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ਾਂ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵੀ ਸ਼੍ਰੀਵਾਸਤਵ ਗਰੁੱਪ ਦੇ ਕਿਸੇ ਵੀ ਨੁਮਾਇੰਦੇ ਨਾਲ ਸਾਡੀ ਗੱਲ ਨਹੀਂ ਹੋ ਸਕੀ। ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)