Jamal Khashoggi: ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਕਤਲ ਕਾਂਡ 'ਚ 5 ਨੂੰ ਸਜ਼ਾਏ-ਮੌਤ : 'ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ 'ਤੇ ਵੱਢਾਗੇ, ਫਿਰ ਟੋਟੇ ਕਰਕੇ ਲਿਫ਼ਾਫਿਆ 'ਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ'
ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਚਰਚਿਤ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਸਜ਼ਾ-ਏ-ਮੌਤ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ।
ਸਾਊਦੀ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਊਦ ਅਲ-ਖ਼ਤਾਨੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਭਾਵੇਂ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਵਾਉਣ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਨਕਾਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ ਪਰ ਬਾਅਦ ਵਿਚ ਬਹੁਤ ਸਾਰੇ ਸਬੂਤ ਮੀਡੀਆ ਵਿਚ ਵੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਏ ਜਿਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਸਫ਼ਾਰਤਖ਼ਾਨੇ 'ਚ ਕਤਲ ਕੀਤੇ ਜਾਣ ਦੀ ਪੁਸ਼ਟੀ ਕੀਤੀ। ਹੁਣ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੀ ਇੱਕ ਅਦਾਲਤ ਨੇ 2018 ਵਿੱਚ ਪੱਤਰਕਾਰ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੇ ਦੋਸ਼ 'ਚ 5 ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਸਰਕਾਰੀ ਵਕੀਲ ਸ਼ਲਾਨ ਅਲ-ਸ਼ਲਾਨ ਨੇ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਉਨ੍ਹਾਂ ਪੰਜ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਹੈ ਜੋ ਸਿੱਧੇ ਤੌਰ 'ਤੇ ਕਤਲ 'ਚ ਸ਼ਾਮਿਲ ਸਨ। ਇਸ ਦੇ ਨਾਲ ਹੀ ਕੁੱਲ ਮਿਲਾ ਕੇ ਤਿੰਨ ਲੋਕਾਂ ਨੂੰ 24 ਸਾਲ ਦੀ ਜੇਲ੍ਹ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਗਈ ਹੈ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੱਸਿਆ ਕਿ ਇਸ ਮਾਮਲੇ 'ਚ ਸਾਊਦੀ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਸਊਦ ਅਲ-ਖ਼ਤਾਨੀ ਤੋਂ ਪੁੱਛਗਿੱਛ ਕੀਤੀ ਗਈ ਸੀ ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ 'ਤੇ ਕਿਸੇ ਤਰ੍ਹਾਂ ਦੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਨਹੀਂ ਲਗਾਏ ਗਏ। ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੀ ਆਖਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ 2 ਅਕਤੂਬਰ 2018 ਨੂੰ ਤੁਰਕੀ ਦੇ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਸਫ਼ਾਰਤਖ਼ਾਨੇ ਦੇ ਬਾਹਰ ਦੇਖਿਆ ਗਿਆ ਸੀ। ਤੁਰਕੀ ਨੇ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ 'ਤੇ ਇਲਜ਼ਾਮ ਲਗਾਇਆ ਸੀ ਕਿ ਸਫ਼ਾਰਤਖ਼ਾਨੇ 'ਚ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦਾ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ। ਪਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਮਿਲੀ। ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਕਤਲ ਕਾਂਡ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਤੁਰਕੀ ਦੀਆਂ ਜਾਂਚ ਏਜੰਸੀਆਂ ਨੇ ਯੂਐਨਓ ਵਿੱਚ ਆ਼ਡਿਓ ਰਿਕਾਡਿੰਗ ਪੇਸ਼ ਕੀਤੀ ਸੀ, ਜਿਸ ਵਿਚ ਕਾਤਲਾਂ ਦੇ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਕਤਲ ਕਰਕੇ ਉਸ ਦੀ ਲਾਸ਼ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰਨ ਦੀ ਗੱਲਬਾਤ ਸੀ। ਬੀਬੀਸੀ ਨੇ ਇਹ ਗੱਲਬਾਤ ਉਦੋਂ ਹੀ ਆਪਣੀ ਇੱਕ ਰਿਪੋਰਟ ਰਾਹੀ ਨਸ਼ਰ ਕੀਤੀ ਸੀ। ਪੇਸ਼ ਹੈ ਉਸ ਗੱਲਬਾਤ ਦੇ ਕੁਝ ਅੰਸ਼ ਪਹਿਲਾ ਬੰਦਾ- 'ਕੀ ਲਾਸ਼ ਬੈਗ ਵਿਚ ਪੈ ਜਾਵੇਗੀ?' ਦੂਜਾ- 'ਨਹੀਂ ਬਹੁਤ ਭਾਰੀ ਹੈ, ਜੋੜ ਵੱਖ ਹੋ ਜਾਣਗੇ।' ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ ਪਹਿਲਾ- 'ਜੇ ਲਾਸ਼ ਭਾਰੀ ਹੈ ਤਾਂ ਵੀ ਕੋਈ ਸਮੱਸਿਆ ਨਹੀਂ' ਦੂਜਾ- 'ਪਹਿਲਾਂ ਜ਼ਮੀਨ ਉੱਤੇ ਵੱਢਦੇ ਹਾਂ, ਫੇਰ ਟੋਟੇ ਕਰਕੇ ਲਿਫ਼ਾਫਿਆ ਵਿਚ ਪਾਉਂਦੇ ਹਾਂ। ਬਸ ਕੰਮ ਮੁੱਕ ਜਾਵੇਗਾ'। ਇਸ ਤੋਂ ਪਹਿਲਾਂ ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜ਼ੀ ਦੂਤਾਵਾਸ ਵਿਚ ਆਉਂਦਾ ਹੈ ਤਾਂ ਉਸ ਵੇਲੇ ਜਿਹੜੀ ਗੱਲਬਾਤ ਹੋਈ ਉਹ ਇਸ ਤਰ੍ਹਾਂ ਸੀ। ਤੀਜਾ - 'ਕੀ ਬਲ਼ੀ ਦਾ ਬੱਕਰਾ ਆ ਗਿਆ' ਚੌਥਾ- ਹਾਂ, ਉਹ ਆ ਗਿਆ ਹੈ। ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜ਼ੀ ਅੰਦਰ ਗਿਆ ਤਾਂ ਉੱਥੋਂ ਦੇ ਹਾਲਾਤ ਦੇਖ ਕੇ ਉਸ ਨੂੰ ਲੱਗਿਆ ਕਿ ਕੁਝ ਗੜਬੜ ਹੈ। ਉਸ ਨੇ ਸਾਹਮਣੇ ਵਾਲੇ ਬੰਦੇ ਨੂੰ ਪੁੱਛਿਆ, ਇੱਥੇ ਤੋਲੀਆ ਪਿਆ ਹੈ ਕਿ ਤੁਸੀਂ ਮੈਨੂੰ ਨਸ਼ਾ ਦੇਵੋਗੇ ਤੇ ਬੇਹੋਸ਼ ਕਰੋਗੇ? ਬੇਸ਼ੱਕ ਕਰਾਂਗੇ, ਅੱਗੋ ਉੱਤਰ ਆਇਆ ਇਹ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜ਼ੀ ਦੀ ਆਖ਼ਰੀ ਗੱਲਬਾਤ ਮੰਨੀ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ 11 ਸ਼ੱਕੀਆਂ ਉੱਤੇ ਕੇਸ ਚਲਾਇਆ ਸੀ ਅਤੇ ਮਾਮਲੇ ਦੀ ਸੁਣਵਾਈ ਬੰਦ ਕਮਰਾ ਹੋਈ। ਪਰ ਸਵਾਲ ਇਹ ਬਣਿਆ ਹੋਇਆ ਹੈ ਕਿ ਕਤਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਵਿਚ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਯੂਐਨ ਵਿਚ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਦੂਤ ਐਗਨਿਸ ਕੈਲਾਮਾਰਡ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲ ਰਾਜਸ਼ਾਹੀ ਨੇ ਕਰਵਾਇਆ ਹੈ। ਇਸ ਮਾਮਲੇ ਉੱਤੇ ਸਾਰੇ ਇਲਜ਼ਾਮਾਂ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨੇ ਰੱਦ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਸੀ। ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੀ ਮੰਗੇਤਰ ਹਤੀਜਾ ਜੇਂਗਿਜ਼ ਨੇ ਕਤਲ ਤੋਂ ਕੁਝ ਸਮੇਂ ਬਾਅਦ ਬੀਬੀਸੀ ਨਾਲ ਗੱਲ ਕਰਦਿਆਂ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਕਤਲ ਦੀ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰੀ ਤੈਅ ਹੋਣੀ ਚਾਹੀਦੀ ਹੈ ਕਿ ਆਖ਼ਰ ਕਤਲ ਦਾ ਹੁਕਮ ਕਿਸ ਨੇ ਦਿੱਤਾ ਸੀ।'' ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਮੌਤ ਤੌਰ ਆਖਰੀ ਵਾਰ ਦੇਖਣ ਵਾਲੀ ਮੰਗੇਤਰ ਨੇ ਕਿਹਾ ਸੀ, ''ਅਸੀ ਨਹੀਂ ਸੋਚਿਆ ਸੀ ਕਿ ਜਮਾਲ ਦਾ ਕਤਲ ਹੋ ਜਾਵੇਗਾ। ਇਹ ਬੇਹੱਦ ਹੈਰਾਨ ਕਰਨ ਵਾਲਾ ਸੀ ਅਸੀਂ ਜਲਦ ਹੀ ਵਿਆਹ ਕਰਵਾਉਣ ਸੀ। ਮੈਨੂੰ ਅਜੇ ਵੀ ਇਸ ਉੱਤੇ ਵਿਸ਼ਵਾਸ਼ ਨਹੀਂ ਆ ਰਿਹਾ। ਅਸੀਂ ਇੱਕ ਦੂਜੇ ਨੂੰ ਅਲਵਿਦਾ ਤੱਕ ਨਹੀਂ ਕਹਿ ਸਕੇ ਉਹ ਦੂਤਾਵਾਸ ਦੇ ਅੰਦਰ ਗਏ ਪਰ ਬਾਹਰ ਨਹੀਂ ਆ ਸਕੇ। ਕਿਸੇ ਦੀ ਮੌਤ ਉੱਤੇ ਭਰੋਸਾ ਕਰਨ ਲਈ ਉਸ ਨੂੰ ਦੇਖਣਾ ਜਰੂਰੀ ਹੁੰਦਾ ਹੈ।'' ''ਅਸੀਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਨਹੀਂ ਦੇਖ ਸਕੇ ਸਾਨੂੰ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨਾਲ ਕੀ ਹੋਇਆ। ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਐਲਾਨ ਤੱਕ ਮੈਂ ਉਮੀਦ ਨਹੀਂ ਛੱਡੀ ਸੀ। ਮੈਂ ਉਸ ਦਿਨ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਵਾਰ ਵਾਰ ਮਰੀ ਆਖ਼ਰ ਉਹ ਕਿਸੇ ਨੂੰ ਪਿਆਰ ਕਰਦਾ ਸੀ। ਸ਼ਾਇਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਆਖ਼ਰੀ ਵਾਰ ਇਹੀ ਖ਼ਿਆਲ ਆਇਆ ਹੋਵੇ ਮੈਂ ਇਹੀ ਸੋਚ ਕੇ ਦਿਲ ਸਮਝਾਉਂਦੀ ਹਾਂ।'' ਕੌਣ ਹੈ ਇਹ ਪੱਤਰਕਾਰ? ਇਹ ਵੀਡੀਓਜ਼ ਵੀ ਦੇਖੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ)