ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੇ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਨੂੰ ਮਨਜ਼ੂਰੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ: ਅਮਰੀਕਾ
ਅਮਰੀਕਾ ਦੀ ਸੂਹੀਆ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਕ੍ਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ ਮੁਹੰਮਦ ਬਿਨ ਸਲਮਾਨ ਨੇ ਹੀ ਸਾਲ 2018 ਵਿੱਚ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ।
ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਵੱਲੋਂ ਜਾਰੀ ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ ਕਿ ਪ੍ਰਿੰਸ ਨੇ ਹੀ ਪੱਤਰਕਾਰ ਨੂੰ "ਫੜਨ ਜਾਂ ਕਤਲ" ਕਰਨ ਦੀ ਵਿਉਂਤ ਨੂੰ ਪ੍ਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ ਸੀ। ਅਮਰੀਕਾ ਨੇ ਦਰਜਣਾਂ ਸਾਊਦੀ ਨਾਗਰਿਕਾਂ ਉੱਪਰ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਲਗਾਈਆਂ ਪਰ ਪ੍ਰਿੰਸ ਉੱਪਰ ਨਹੀਂ ਲਗਾਈਆਂ ਸਨ। ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ ਸਾਊਦੀ ਨੇ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ "ਨਕਾਰਤਮਿਕ, ਝੂਠੀ ਅਤੇ ਨਾ-ਮੰਨਣਯੋਗ" ਕਹਿ ਕੇ ਰੱਦ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਕਰਾਊਨ ਪ੍ਰਿੰਸ (ਕੁੰਵਰ) ਮੁਹੰਮਦ ਜੋ ਕਿ ਅਸਲ ਮਾਅਨਿਆਂ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਸ਼ਾਸਕ ਹਨ- ਨੇ ਕਤਲ ਵਿੱਚ ਕਿਸੇ ਵੀ ਕਿਸਮ ਦੀ ਭੂਮਿਕਾ ਤੋਂ ਇਨਕਾਰ ਕੀਤਾ ਹੈ। ਵੀਡੀਓ: ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨੂੰ ਇੰਝ ਲਿਆਓ ਆਪਣੀ ਹੋਮ ਸਕਰੀਨ ’ਤੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ 2018 ਵਿੱਚ ਉਸ ਸਮੇਂ ਕਤਲ ਕਰ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਜਦੋਂ ਉਹ ਤੁਰਕੀ ਦੀ ਰਾਜਧਾਨੀ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਕਾਊਂਸਲੇਟ ਵਿੱਚ ਆਪਣੇ ਪਾਸਪੋਰਟ ਦੇ ਸਿਲਸਿਲੇ ਵਿੱਚ ਗਏ ਸਨ। ਉਸ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸਰੀਰ ਦੇ ਟੁਕੜੇ ਕਰ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਸਨ। 59 ਸਾਲਾ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਕਿਸੇ ਸਮੇਂ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦੇ ਸਲਾਹਕਾਰ ਅਤੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਦੇ ਨਜ਼ੀਦੀਕੀ ਰਹੇ ਸਨ। ਫਿਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦੇ ਸ਼ਾਹੀ ਪਰਿਵਾਰ ਨਾਲ ਕੁਝ ਮਤਭੇਦ ਹੋ ਗਏ ਅਤੇ ਸਾਲ 2017 ਤੋਂ ਅਮਰੀਕਾ ਵਿੱਚ ਜਾ ਵਸੇ। ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲਾ ਨਹੀਂ ਦਿੱਤਾ ਗਿਆ ਸੀ ਪਰ ਉਹ ਆਪ ਹੀ ਸਵੈ-ਦੇਸ਼ ਨਿਕਾਲੇ ਵਿੱਚ ਰਹਿ ਰਹੇ ਸਨ। ਉੱਥੇ ਰਹਿੰਦਿਆਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੇ ਵਾਸ਼ਿੰਗਟਨ ਪੋਸਟ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਪ੍ਰਿੰਸ ਸਲਮਾਨ ਦੀਆਂ ਨੀਤੀਆਂ ਬਾਰੇ ਆਲੋਚਨਾਤਿਮਕ ਕਾਲਮ ਲਿਖੇ। ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਦੇ ਕਤਲ ਦੀ ਪੂਰੀ ਕਹਾਣੀ (ਵੀਡੀਓ ਅਕਤੂਬਰ 2019 ਦੀ ਹੈ) ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਕੀ ਸਾਹਮਣੇ ਆਇਆ ਹੈ? "ਅਸੀਂ ਸਮਝਦੇ ਹਾਂ ਕਿ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਦੇ ਕੁੰਵਰ ਨੇ ਇਸਤੰਬੁਲ ਵਿੱਚ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਫੜਨ ਜਾਂ ਮਾਰਨ ਦੇ ਅਪਰੇਸ਼ਨ ਨੂੰ ਪਰਵਾਨਗੀ ਦਿੱਤੀ।" ਕੁੰਵਰ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸਲਮਮਾਨ ਬਿਨ ਅਬਦੁੱਲਾਜ਼ੀਜ਼ ਦੇ ਪੁੱਤਰ ਹਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਪ੍ਰਭਾਵੀ ਸ਼ਾਸਕ ਮੰਨੇ ਜਾਂਦੇ ਹਨ। ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਇਸ ਪਿੱਛੇ ਤਿੰਨ ਕਾਰਨ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ: ਰਿਪੋਰਟ ਵਿੱਚ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦੀ ਮੌਤ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਲੋਕਾਂ ਦੇ ਨਾਂਅ ਵੀ ਦਿੱਤੇ ਗਏ ਹਨ ਪਰ ਉਹ ਲੋਕ ਕਿਸ ਹੱਦ ਤੱਕ ਇਸ ਘਟਨਾਕ੍ਰਮ ਵਿੱਚ ਸ਼ਾਮਲ ਸਨ ਇਸ ਬਾਰੇ ਕੁਝ ਨਹੀਂ ਕਿਹਾ ਗਿਆ ਹੈ। ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਕਹਿੰਦੀ ਰਹੀ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਕਤਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਨੂੰ ਦੇਸ਼ ਵਾਪਸ ਲੈਣ ਭੇਜੀ ਗਈ ਟੀਮ ਕੋਲੋਂ ਹੋਇਆ। ਪਿਛਲੇ ਸਤੰਬਰ ਵਿੱਚ ਪੰਜ ਜਣਿਆਂ ਨੂੰ ਵੀਹ ਸਾਲਾਂ ਦੀ ਕੈਦ ਸੁਣਾਈ ਗਈ। ਹਾਲਾਂਕਿ, ਪਹਿਲਾਂ ਉਨ੍ਹਾਂ ਨੂੰ ਮੌਤ ਦੀ ਸਜ਼ਾ ਸੁਣਾਈ ਗਈ ਸੀ। ਸਾਲ 2019 ਵਿੱਚ ਸੰਯੁਕਤ ਰਾਸ਼ਟਰ ਦੇ ਖ਼ਾਸ ਰਿਪੋਰਟੀਅਰ ਐਗਨਸ ਕਾਲੈਮਰਡ ਨੇ ਇਸ ਮੌਤ ਨੂੰ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਦਾ "ਸੋਚਿਆ ਸਮਝਿਆ, ਪੂਰਬ-ਨਿਯੋਜਿਤ, ਕਤਲ" ਕਿਹਾ ਸੀ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਸਰਕਾਰ ਵੱਲੋਂ ਚਲਾਏ ਗਏ ਮੁਕੱਦਮੇ ਨੂੰ "ਇਨਸਾਫ਼ ਵਿਰੋਧੀ" ਦੱਸਿਆ ਸੀ। ਬਾਇਡਨ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਸੁਲਤਾਨ ਅਮਰੀਕਾ ਅਤੇ ਸਾਊਦੀ ਦੇ ਰਿਸ਼ਤਿਆਂ ਲਈ ਮਹੱਤਵ ਰਿਪੋਰਟ ਜਾਰੀ ਹੋਣ ਦੇ ਕੁਝ ਘੰਟਿਆਂ ਵਿੱਚ ਹੀ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਸੈਕਰੇਟਰੀ ਆਫ਼ ਸਟੇਟ ਨੇ ਕੁੰਵਰ ਉੱਪਰ ਯਾਤਰਾ ਪਾਬੰਦੀਆਂ ਦਾ ਐਲਾਨ ਕਰ ਦਿੱਤਾ। ਸਾਊਦੀ ਜੋ ਕਿ ਦੁਨੀਆਂ ਦਾ ਸਭ ਤੋਂ ਵੱਡਾ ਤੇਲ ਉਤਪਾਦਕ ਦੇਸ਼ ਹੈ, ਅਮਰੀਕਾ ਦਾ ਕਰੀਬੀ ਸਾਥੀ ਵੀ ਹੈ। ਕਿਆਸ ਹਨ ਕਿ ਨਵੇਂ ਰਾਸ਼ਟਰਪਤੀ ਬਾਇਡਨ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਬਾਰੇ ਆਪਣੇ ਪੂਰਬਧਿਕਾਰੀ ਟਰੰਪ ਨਾਲੋਂ ਜ਼ਿਆਦਾ ਪਕਿਆਈ ਨਾਲ ਸਟੈਂਡ ਲੈ ਸਕਦੇ ਹਨ। ਵ੍ਹਾਈਟ ਹਾਊਸ ਨੇ ਕੁਝ ਦਿਨ ਪਹਿਲਾਂ ਦੱਸਿਆ ਸੀ ਕਿ ਬਾਇਡਨ ਨੇ ਸੁਲਤਾਨ ਸਲਮਾਨ ਨਾਲ ਫ਼ੋਨ ਉੱਪਰ ਹੋਈ ਗੱਲਬਾਤ ਦੌਰਾਨ ਦੁਨੀਆਂ ਵਿੱਚ ਮਨੁੱਖੀ ਹੱਕਾਂ ਅਤੇ ਕਾਨੂੰਨ ਦੇ ਰਾਜ ਵਿੱਚ ਅਮਰੀਕਾ ਦੇ ਮਹੱਤਵ ਬਾਰੇ ਜ਼ਿਕਰ ਕੀਤਾ ਸੀ। ਖ਼ਬਰ ਏਜੰਸੀ ਰਾਇਟਰਜ਼ ਮੁਤਾਬਕ ਬਾਇਡਨ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਸਾਊਦੀ ਅਰਬ ਨਾਲ ਹਥਿਆਰਾਂ ਦਾ ਸਮਝੌਤੇ ਰੱਦ ਕਰਨ ਬਾਰੇ ਵਿਚਾਰ ਕਰ ਰਹੀ ਹੈ। ਅਮਰੀਕੀ ਰਿਪੋਰਟ ਨੂੰ ਖਾਰਜ ਕਰਦਿਆਂ ਸਾਊਦੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਦੁਹਰਾਇਆ ਹੈ ਕਿ ਜੁਰਮ ਦੇ ਜ਼ਿੰਮੇਵਾਰਾਂ ਨੂੰ ਜਾਂਚ ਤੋਂ ਬਾਅਦ ਬਣਦੀ ਸਜ਼ਾ ਦਿੱਤੀ ਜਾ ਚੁੱਕੀ ਹੈ। ਵਿਦੇਸ਼ ਮੰਤਰਾਲਾ ਨੇ ਆਪਣੇ ਬਿਆਨ ਵਿੱਚ ਕਿਹਾ, "ਇਹ ਵਾਕਈ ਮੰਦਭਾਗਾ ਹੈ ਕਿ ਇਹ ਰਿਰਪੋਰਟ ਆਪਣੇ ਅਤਰਕਸੰਗਤ ਅਤੇ ਗੈਰ-ਸਟੀਕ ਸਿੱਟਿਆਂ ਨਾਲ ਜਾਰੀ ਕੀਤੀ ਗਈ ਹੈ ਜਦਕਿ ਕਿੰਗਡਮ ਨੇ ਇਸ ਘਿਨਾਉਣੇ ਜੁਰਮ ਦੀ ਸਪਸ਼ਟ ਨਿੰਦਾ ਕੀਤੀ ਸੀ ਅਤੇ ਕਿੰਗਡਮ ਦੀ ਲੀਡਰਸ਼ਿਪ ਨੇ ਅਜਿਹਾ ਦੁਖਾਂਤ ਮੁੜ ਨਾ ਵਾਪਰੇ ਇਸ ਲਈ ਜ਼ਰੂਰੀ ਕਦਮ ਵੀ ਚੁੱਕੇ ਸਨ।" ਖਾਸ਼ੋਜੀ ਆਪਣੀ ਮੰਗੇਤਰ ਹਤੀਜਾ ਜੇਂਗਿਜ਼ ਨਾਲ ਜੋ ਕਿ ਕਾਊਂਸਲੇਟ ਦੇ ਬਾਹਰ ਉਨ੍ਹਾਂ ਦਾ ਇੰਤਜ਼ਾਰ ਕਰ ਰਹੇ ਸਨ ਜਦੋਂ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਦਾ ਇਮਾਰਤ ਦੇ ਅੰਦਰ ਕਤਲ ਕੀਤਾ ਗਿਆ ਪੱਤਰਕਾਰ ਜਮਾਲ ਖ਼ਾਸ਼ੋਜੀ ਇਹ ਵੀ ਪੜ੍ਹੋ: (ਬੀਬੀਸੀ ਪੰਜਾਬੀ ਨਾਲ FACEBOOK, INSTAGRAM, TWITTERਅਤੇ YouTube 'ਤੇ ਜੁੜੋ।)