İlqar Məmmədov: "Azərbaycanda, insanlarda dəyişiklik tələbi hiss edirəm"
- İlqar bəy, artıq bir aydır ki, azadlığa çıxmısınız. 5 il yarım həbsdə olmusunuz. Həbsdən cıxandan sonra Azərbaycanda müsbət və mənfi mənada nə dəyişikliklər gördünüz?
ReAL sədri İlqar Məmmədov ötən cümə axşamı BBC News Azərbaycancanın canlı yayımda qonağı olub. Paylaşımın sonu YouTube, 1 O, BBC News Azərbaycancanın əməkdaşı Səadət Akifqızının və izləyicilərin suallarını cavablandırıb. Videonu Youtube səhifəmizdə izləyin - Çox dəyişikliklər var. Əsas məsələ odur ki, Azərbaycanda yeni bir enerji, insanlarda yeni bir enerji hiss edirəm. Həmin o enerjini mən əvvəllər hiss etmirdim, duymurdum. Yox idi bəlkə də. Və insanlar dəyişiklik istəyirlər. Bu dəyişiklik istəyi əvvəllər çox da müxtəlif səbəblərdən aydın ifadə olunmamışdı. Bəlkə də ifadə etməyə məkanlar yox idi, bəlkə də ictimai-siyası vəziyyət o vəziyyətdə idi. Bəlkə lazımı ictimai rabitə qurulmamışdı. Amma indi mənim hər yerdən, hər küncdən eşitdiyim söz odur ki, Azərbaycan dəyişmək istəyir, azərbaycanlılar bu ölkənin dəyişməsini istəyirlər. Bu, sadəcə söz deyil, bunu insanların enerjisində də hiss edirəm. Bunu deyənlərin əksəriyyəti o insanlardır ki, daha yaxşı təhsil alıblar və ya peşəkardırlar. Onlar hökumətin orta və aşağı idarəetmə sistemində işləyirlər. Onlar kiçik və orta biznesdədirlər. Tələbələr, müəllimlər, həkimlər, incəsənət adamları, yəni hər hansı peşə sahibidirlər. Mən bu insanlardan hamısından Azərbaycanda tezliklə, gecikmədən dərin ictimai-siyası dəyişikliyin olması haqqında istəyinimi, tələbinimi deyim, eşidirəm və duyuram. Və bu, enerjili istəkdir. Biri var, elə belə söz deyirsen, bir var ki, enerjili istək... -Belə bir enerjiyə nə təkan verib? - Onun konkret bir səbəbi olduğunu demək çətindir. Amma mən düşünürəm ki, bunun formalaşmasında bir çox amillər rol oynayıb. İlk növbədə Azərbaycandakı hakim rejimin yarıtmaz siyasəti bu vəziyyətə gətirib çıxardıb ki, ölkənin işıqlı və ağıllı təbəqəsi onun dəyişilməsini tələb edir. İlk növbədə hakimiyyətin yarıtmaz siyasətidir. Bundan başqa dünyada baş verən qlobal tendensiyalar da buna təkan verir. Bilirsiniz ki, bütün dünyada həyat tərzinin yenilənməsi baş verir. Və insanlar hiss edirlər ki, Azərbaycandakı mövcud siyasi-iqtisadi rejim ölkənin gələcəkdə dünyanın hörmətli bir hissəsi olması üçün əngəldir. -İlqar bəy, ölkənin siyasi vəziyyətini necə qiymətləndirirsiniz? Siz həbsdə olanda bir çox hadisələr baş verdi. Bəzi nazirlər işdən çıxarıldı, referendum keçirildi, vitse-prezidentlik institutu yaradıldı, birinci ledi birinci vitse-prezident oldu. Təhlilçilərin təbirincə desək, bəzi oliqarxlar, klanlar zəiflədi, bəziləri yaradıldı. Bütün bunlara reaksiyanız necədir və necə qiymətləndirirsiniz? Və proseslər ölkənin gələcəyi barədə nə deyir? - Bir cümlədə və ya qısa zaman çərçivəsində bunlara cavab vermək çətin olardı. Düşünürəm ki, əsas problem hakimiyyətin özündədir. Sən Azərbaycanı klan və ailə üslubuyla idarə edəcəksənsə, bu cür problemlərlə üzləşəcəksən. Azərbaycanda dövlət elə bir vəziyyət yaradıb ki, klan davasıdır. Bir oliqarxa aid olan və ya onlarla dostluq edən, iqtisadi və sosial mənada yaxın olan nazirləri vururlar, başqa oliqarxlara yaxın olan nazilrəri hakimiyyətə gətirirlər. Ona görə də söhbət təkcə nazir dəyişikliyindən getməməlidir. Nazir dəyişməməlidir, siyasət dəyişməlidir. Siyasət dəyişmir, eynidir. Guya ki, hansısa gənc texnokratlar gətiriblər hakimiyyətə. Onlar bəlkə əvvəlkilərdən də pisdilər. Bundan əvvəlki köhnə nazirlər, bilirdin ki, hardasa hər hansı fikir və nüfuz sahibidirlər. Hətta pis fikri olsa belə, onun sahibidir. İndi elə adamları gətirirlər ki, görürsən ki, bilmirsən fağır deyəsən, ya nə deyəsən. Söz tapmaq çətindir. İlqar Məmmədov vəkilləri Fuad Ağayev (sağda) və Xalid Bağırov (solda) "Bizdə elə bilirlər ki, nazir jek müdiridir" -Bəlkə onlar, sadəcə öz işlərini görürlər? - Nazir siyasətçidir. Nazir siyasətin simvolu olmalıdır. Nazir bürokrat deyil ki, başını aşağı salıb işləsin. Hansı nazirdən siz siyasi ideyaların təbliğatını eşidirsiniz? Heç birindən. Bizdə elə bilirlər ki, nazir jek müdiridir. Nazir mühasib yox, siyasətçi olmalıdır. Yeni gətirilən bir neçə nazirə baxırsan, bəlkə də onların intellektual səviyyəsi daha yüksəkdir, deyə bilmərəm, amma faktiki olaraq, göstərdikləri potensialla nazir müavini olmaqları da düz deyil. Nazirliyə siyasətçilikdən gəlmək lazmdır. Hər hansı bir oliqarxa bağlı naziri digər oliqarxa bağlı adamla dəyişəndə, bu heç bir yenilik gətirmir. Bunu eynən də başqa sahələrə aid etmək olar. Bunların da hamısını Azərbaycanın işıqlı, bilikli, enerjili təbəqəsi görür. Bunların hamısı teatrda dekorasiya rolunu oynayan dəyişikliklərdir. Mahiyyətcə, məzmunca heç bir dəyişiklik yoxdur. Ailə hakimiyyətidir, sülalə hakimiyyətidir. Və bu sülalə hakimiyyətindən Azərbaycan nə qədər tez qurtulsa, bir o qədər tez sivil dünya ailəsinə qatılacaqdır. -Ölkə başçısı dəfələrlə qeyd edib ki, Azərbaycanda demokratiya mövcuddur, söz azadlığı, fikir azadlığı müdafiə olunur. - Deyir, bəs buna inanan çoxdurmu? Buna Azərbaycanda inanan varmı? Azdı. Dünyada buna inanan varmı? Yoxdur! Azərbaycanın üzv olduğu bütün nüfuzlu təşkilatlar, ATƏT, Avropa Şurası və ya BMT olsun. Onların hamısının hesabatlarında göstərilir ki, Azərbaycanda demokratik təsisatlar çalışmır, işləmir, yoxdur. Yalandan kağız üzərində olsa da, yoxdur. Dünyada elə bir nüfuzlu adamın adını çəkin ki, o adam desin ki, bəli, Azərbaycan hökümətinin demokratiya ilə bağlı dedikləri doğrudur. İlham Əliyevin dediklərini, ancaq Lukaşenko təsdiqləyəcək. Arxiv: Hakim Yeni Azərbaycan Partiyası öz qurultayında İlham Əliyevin prezidentliyə namizədliyini irəli sürmüşdü -Amma Avropa ölkələrinin prezidentləri, yəni Avropa liderləri Azərbaycana mütəmadi səfərlər edirlər. Sonuncu Almaniya kansleri Angela Merkelin səfərini xatırlada bilərik və o, İlham Əliyevlə çox sıx görüş keçirdiyini bildirmişdi. - Səfərlər legitimliyin və leqallığın göstəricisi deyil axı. Onlar, sadəcə Azərbaycanı dövlət kimi tanıyırlar deyə burda kim dövlət başçısı olacaqsa, hansı partiya rəhbərlikdədirsə, onunla da görüşəcəklər. Yeri gəlmişkən, bilirsiniz ki, bizimlə də müxtəlif səviyyələrdə görüşlər olur. Biri var görüşmək, biri də var, sən dediyini təsdiqləmək. Məgər nə vaxt hansısa hörmətli dövlət başçısı, hansısa hörmətli beynəlxalq təşkilatın rəhbəri Azərbaycanda guya demokratik təsisatların işləməsi barədə İlham Əliyevin dediklərini təsdiqləyibmi? Xeyr, təsdiqləməyib, olmayıb heç vaxt. Ona görə də bu rejimin dostları, ancaq Türkmənistan, Belarus kimi dövlətlərdə olan sistemlərin başçılarıdır. Azərbaycan rəhbərliyi onlarla oturub-duranda, görürsən ki, bəli, rahatdır. Amma Amerikanın, Avropanın dünyada nüfuz sahibi olan liderləriylə görüşəndə həmişə görürsən ki, hardasa bir narahatlıq var. Görüşlərdə insan haqları, demokratiya, siyasi məhbuslar mövzusu qabardılır. Bu o deməkdir ki, sən bizdən deyilsən. Bəli, biz sizinlə oturub-duracağıq. Amma nə olsun? Şimali Koreya lideri Kim Çen Inla Amerika prezidenti də görüşür. Bu o deməkdir ki, Kim Çen In demokratik yolla hakimiyyətə seçilib? Xeyr. Suveren dövlətdir. Suveren dövlətdə kim hakimiyyətdədirsə, dövlət rəhbərləri də onunla görüşəcəklər. Görüşlər heç də onun ifadəsi deyil ki, sənin dediyin hər bir şey düzdür. Görüşlər ona görədir ki, sadəcə iş birliyi olur və millətlərarası, dövlətlərarası iş birliyi lazımdır. Əgər İlham Əliyev gedib Angela Merkellə şəkil çəkdirirsə, bu o demək deyil ki, Angela Merkel burda baş verən repressiyalara imza atır. Xeyr, bu, belə deyil. "Deyəcək, ay millət vəkili, filan nazirlik mənim haqlarımı pozur" -Ölkə rəsmiləri, ümumiyyətlə bəzi açıqlmalarnda insan haqlarıyla bağlı bildirirlər ki, digər Avropa dövlətləriylə müqayisədə ölkə müstəqilliyi daha gəncdir və bu problemləri həll etməyə çalışırlar. Eyni zamanda islahatlar aparıldığını bildirirlər. Məsələn, bəzi hallarda biz hansısa problemləri işıqlandırırıq, hakimiyyət orqanlarından dərhal əlaqə saxlayıb həmin problemi həll etməyə çalışırlar. Bu daha çox vətəndaşların şikayətləri olur, yaxud hansısa bir zümrənin maraqlarını əhatə edən məsələ olur. - Niyə kimsə problemiylə bağlı sizə müraciət etməlidi və siz də zəng etməlisiniz hansısa nazirliyə və ya dövlət qurumuna? Bu sağlam həll yoludurmu? Deyil. Normal ölkədə insan öz millət vəkilinə müraciət edəcək. Deyəcək, ay millət vəkili, filan nazirlik mənim haqlarımı pozur. Ya sən get bu məsələni həll et, ya da mən gələn dəfə sənə səs verməyəcəm. BBC-yə müraciətin mənası nədir? Mənə izah edin ki, hansı sivil ölkədə insan gedib jurnalistə müraciət edir. Müraciət millət vəkilinə olmalıdır. - Biz bölgələrdən reportajlar hazırlayırıq. Hökumət nümayəndələri o reportajlardan görürlər. Görürlər ki, hansısa problem var və özləri əlaqə saxlayırlar. - Niyə? Millət vəkilinin işi nədir, niyə yoxdular, hardadı onlar? Niyə insanlar gedib onun yaxasından tutmur ki, sən mənim ödədiyim vergidən maaş alırsan. - Vətəndaşın probelmini millət vəkilimi həll etməlidir, yoxsa o daha çox qanunvericiliklə məşğul olmalıdır? - Millət vəkili əgər qanun pozuntusu varsa, haqq pozuntusu varsa, ilk növbədə insanın müraciətini alacaq və həll etməyə çalışacaq bir tərəfdir. Həll etmək, yəni necə, müvafiq icra orqanına müraciət edərək və ya hər hansı bir qanunvericilik təşəbbüsü verərək bu problemi həll etməyə başlayacaq. Bizdə millət vəkilinə müraciət etmək insanların ağlına belə gəlmir. Problem varsa, millət vəkilinin üzərindən hoppanıb gəlirlər medianın üzərinə. Heç bir normal ölkədə bu, yoxdur. Bəli, media vacibdir, amma bu, sonuncu mərhələdir. "Dinc, sivil, mübarizə və kütləvi səfərbərlik..." -İzləyicilərimizdən Zabit Tağıyev yazır ki, maraqlıdır, konkret mübarizə üsulları nədir və konkret hansı addımları atacaqlar? Bu sualı həm də öz sualımla genişləndirmək istəyərdim. Təbii bir çoxlarını maraqlandırır ki, REAL-ın siyasi kursu və hakimiyyət uğrunda mübarizəsi hansı formada olacaq? - Seçki formasında. Dinc, sivil, mübarizə və kütləvi səfərbərlik... Seçki prossesinə, siyasi prossesə kütləvi səfərbərlik. Mən söhbətin əvvəlində də qeyd etdim ki, Azərbaycanın orta sinfinə aid, başqa təbəqələrə aid insanlarda yeni bir eneji görürəm. Onların tələbkarlığını görürəm ki, Azərbaycanda tezliklə siyasi dəyişikliklər baş versin. Hakimiyyətin bütövlikdə yarıtmaz siyasəti nəticəsində bu səfərbərlik öz-özlüyündə gedir. Lakin buna mütəşəkkil forma vermək, bu tələbi konseptuallaşdırmaq ona rasionallığın uyğun formalarını vermək, əlbəttə, bir müxalifət olaraq, bizim vəzifəmizdir və biz bununla məşğuluq. Dinc üsullarla və seçki vasitəsiylə biz Azərbaycanda həmin o dəyişikliklərə nail olmaq istəyirik. - İlqar bəy, zaman-zaman müxalifət liderləri seçiciləriseçkiyə çağırıb və insanlar gedib səs veriblər. Lakin nəticələri sonradan şübhə altına alıblar. Siz seçki yolunu vurğulayırsınız. Bəzi müşahidəçilər və tənqidçilər hesab edirlər ki, əslində problem seçkinin nəticələrinin düzgün hesablanması məsələsində yaranır. Buna necə nail olmağı düşünürsünüz? - Dünyada sınanmış bir üsul var. Azərbaycanda mövcud olan seçki qanunvericiliyi çox pisdir. Seçki qanunvericiliyinə dair həm bizim tənqidlərimiz çox sərtdir, genişdir, ətraflıdır, həm də ATƏT-in Demokratik Təsisatlar İnsan Haqqları Bürosunun tənqidləri çox geniş, ətraflı və dərindir. Avopa Şurasının Venetsiya Komissiyası var. Onun da tənqidləri, həmçinin geniş və dərindir. Bununla belə, həm Venetsiya Komissiyası, yəni Avropa Şurası, həm ATƏT bütövlükdə götürəndə, həm də biz azərbaycanlı olaraq, həm də REAL olaraq hesab edirik ki, hətta bu pis qanunvericiliklə belə Azərbaycanda o qanunlar icra olunarsa belə, tam mənada və xoş niyyətlə, prinsip etibarı ilə düzgün seçkilər keçirmək mümkündür. Əgər bu mümkündürsə, niyə biz seçkini bir mübarizə və məqsədə nail olmaq vasitəsi kimi kənara atmalıyıq. Əlbəttə ki, yox. Biz belə seçkilərdə iştirak etməliyik. Gələk sualın o biri tərəfinə. Əgər bu qanunlar dediyim kimi xoş niyyətlə icra olunmayacaqsa, pis niyyətlə icra olunacaqsa və ya heç icra olunmayacaqsa, onda mövqe nədir?.. Bunun dünyada təcrübədən, sınaqdan keçmiş bir dənə yolu var - kütləvi siyasi səfərbərlik. O qanunların icrası naminə... Bunun başqa üsulu yoxdur. Heç kimsə bunu icad edə bilməz və etməyib də. Əgər dövlət qanunları pozursa, millət ona dərs keçəcək. Deyəcək ki, ay dövlət, sən mənə məxsussan, millət olaraq, dinc, sivil formada o dövləti özünə tabe edəcək, qanunu icra etməyə məcbur edəcək. Bu, kütləvi siyasi səfərbərliyin əsas şərtidir. Həm seçkiqabağı, həm də seçkidən sonra pozuntular olarsa, kütləvi səfərbərlik dinc, sivil formada baş verməlidir. Siyasətçilər olmayacaqsa, məsələləri başqaları həll edəcək. "Biz həmişə əməkdaşlığa açıq olmuşuq və indi də açığıq" -Ümumiyyətlə, REAL-ın siyasi kursunda hakimiyyətlə əməkdaşlıq varmı? - Biz həmişə əməkdaşlığa açıq olmuşuq və indi də açığıq. Əməkdaşlıq ikitərəfli prossesdir. Bizim həmişə dediyimiz şərtlər var. Əməkdaşlıq deyəndə söhbət ondan getmir ki, kimsə gedib kiminsə ayağına yıxılacaq. Xeyr. Əməkdaşlıq ikitərəfli prossesdir, ikitərəfli yoldur. Bizə tərəf addım atılacaq, biz addım atacayıq. Bizdən uzaqlaşan addım atılacaqsa, biz yenə də çalışacayıq ki, əməkdaşlıq imkanları qalsın. Biz millətə ziyan vura biləcək qarşıdurma tərəfdarı deyilik. Biz istəyirik ki, əməkdaşlıq olsun. Əgər hakimiyyətin niyyəti həqiqətən xalqa xidmət etməkdirsə, hərçənd hesab edirəm ki, bu, belə deyil, amma insan olaraq biz hamımız bu fikir üçün də yer saxlamalıyıq. Buyursunlar, biz həmişə əməkdaşlığın, dialoqun tərəfdarıyıq. Siyasətçinin vəzifəsi nədir? Siyasətçinin əməkdaşlıqdan, dialoqdan və sivil mübarizədən başqa vəzifəsi varmı? Sivil mübarizə aparacaqsan, dialoq apacaqsan. Siyasətçilər olmayacaqsa, məsələləri başqaları həll edəcək. Siyasətçilərin olmadığı ölkələr çoxdur. Onların hamısında başqa-başqa adamlar məsələləri həll edir. - İzləyicimiz Kamil Rəsul yazır ki, İlqar bəy əgər hakimiyyətdə olsaydı, birinci növbədə hansı problemdən başlayardı? Təhsil, yoxsa səhiyyə? Kadr, yoxsa kadr dəyişiklikləri? - Məndən bir problem istəməyin. Azərbaycanda problemlər, çətinliklər və əyrintilər sistemli xarakter daşıyır. Elə bir sahə yoxdur ki, sən deyəsən ki, mən bundan başlayıb birinci bunu düzəldəcəm.Sırf bu baxımdan deyirsiz ki, təhsilmi, səhiyyəmi? Onlar hamısı bir sistemin tərkib hissəsidir. Amma ilk növbədə həll oluna bilinəcək sosial bəla var. Onun adı korrupsiyadır, rüşvətxorluqdur. Və bu bəlanın biz ən qısa müddətdə bütün izlərini silməyə də hazırıq və bacararıq da. -Bunun üçün bir strategiyanız və ya konsepsiyanız varmı? - Rüşvətxorluğun kökünü kəsməyin nümunələrini biz bir çox başqa ölkələrdə gördük. Özü də qısa bir zamanda. Polşada 1989-cu ildə başlayan islahatlarla, Gürcüstanda 2003-cü ildə başlayan islahatlarla... Bu dövrlərdə bizə oxşayan ölkələrin bir çoxunda rüşvətin kökü birdəfəlik kəsildi. Əlbəttə ki, bəzi təzahürləri olacaq, buna görə insanlar cəzalandırılacaq. Amma kökündə rüşvət sosial, siyasi, ictimai, mədəni bir bəla olaraq kökü kəsildi. Biz bunu tezliklə edə bilərik. Arxiv: 31 mart 2018. Demokratik Qüvvələrin Milli Şurası ilə Müsavat Partiyasının birgə etiraz aksiyası "Bunun iki tərəfi var..." - Hakimiyyət uğrunda mübarizə, digər müxalif qüvvələrlə koalisiyalar formatı barədə düşünürsünüzmü? Əvvəllər həm parlament, həm də prezident seçkiləri ərəfəsində belə koalisiyalar qurulurdu və seçkidən sonra davam etdirilirdi. Ümumiyyətlə, belə əməkdaşlıq effektlidirmi və REAL bunu düşünürmü? - Birincisi, biz platforma əsasında hər hansı birliyə gedə bilərik, yəni vahid bir ideoloji məqsədlər üçün hər hansı bir təşkilatla iş birliyi qura bilərik. İkincisi, bu seçki proseduralarına bağlıdır. Məsələn, prezident seçkilərində, Azərbaycanda prezident seçkilər elə bir sistemdir ki, 50 faiz üstəgəl bir. Bu, Fransa sistemidir. Və Fransada faktiki olaraq birinci mərhələ həmişə prezident seçkilərinin sanki ilkin seçkiləridir. Bu baxımdan, prezident seçkilərində, əgər Azərbaycanda növbədənkənar prezident seçkiləri olacaqsa, hər hansı başqa qurumla, siyasi birliklə iş birliyi qurmağa ehtiyac yoxdur. Hər siyasi namizəd öz gücünü birinci mərhələdə göstərəcək və birinci mərhələnin nəticələrinə uyğun olaraq, ikinci mərhələ üçün strategiyalar planlaşdırıla bilər. Parlament seçkiləri Azərbaycanda ABŞ və Böyük Briytaniya sistemi ilə keçirilir. Yəni nisbi səs çoxluğu almış istənilən namizəd qalib elan olunur. Bu sahədə bizə yaxın ola biləcək başqa siyasi partiyalarla,qurumlarla, şəxslərlə və ya ictimai birliklərlə seçkidən öncə daha geniş koalisiya qurulması daha labüddür. Bunun ehtimalı daha yüksəkdir. Çünki səslərin parçalanmaması baxımından bunda hər kəs daha maraqlıdır. Burada əsas məsələ elektoratın dinamikliyidir. Bizim seçicilər kimdir, bizimlə iş birliyi qura biləcək adamların geosiyasi partiyaların seçiciləri kimdir? Bu seçici təbəqələrinin maraqları, ideyaları, düşüncələri yuxarı-aşağı üst-üstə düşürmü-düşmürmü? Bax, onda artıq bu proseduraya bağlı olaraq təzədən biz qayıdırıq ideoloji və seçici dinamikliyi məsələlərinə. Yəni, bizim hər hansı koalisiya məsələmiz ondan ibarət deyil ki, filankəslə dostuq, yoldaşıq .... yəni koalisiya məişət məsələsi deyil, bu, ideoloji və prosedura məsələsidir. Bunun iki tərəfi var: ideoloji tərəfdən və prosedura tərəfdən və üstəgəl elektoratın dinamikliyi buna təsir edir. İndidən durub desək ki, iki il sonra hansı siyasi partiya və ya hansısa siyasi birliknən koalisiya quracaqsan və ya qurmayacaqsan, bu, ciddi olmaz. "Gəlin irəli baxaq" -Siz uzun müddətdir siyasətdəsiniz. Müşahidənizə görə, Azərbaycanda müxalifətin uğurlu nəticə göstərməməsinin səbəbinin arxasında nələr dayanır? Yalnız onların iddia etdiyi kimi, hakimiyyət tərəfindən olan maneələrmi, yoxsa daxildə də hansısa problemlər var? - Tarix barədə danışmaq istəmirəm. Hər kəs səhv buraxa bilər. Düz iş də görə bilər. Bunların hamısı tarixdir. Gəlin irəli baxaq, çünki yenə də deyirəm Azərbaycanda vəziyyət başqadır, insanlar dəyişiklik tələb edirlər. Bunu tələb edən insanlar artıq başqa təbəqəyə aiddir. Əvvəl bəlkə başqa növ insanlar hansısa dəyişiklik istəyirdisə, indi başqa keyfiyyətdə olan insanlar dəyişiklik tələb edirlər. Vəziyyət dəyişir. Biz keçmişə baxsaq da, o haqda düşüncələrimizi mümkün qədər özümüzdə saxlayaq. Düşüncələrimizi öz ideyalarımızın daha keyfiyyətli işləməsi üçün saxlayaq. Amma ki, gələcəyə baxaq. -İsmayıllı hadisələrindən sonra - siz bu hadisələrdən sonra həbs olundunuz, - siz İsmayıllıya getdiniz. Bu səfərinizdə hansı nəticəyə nail olmaq istəyirdiniz? Yəni əsas məqsəd nə idi? - Mən orda qalası deyildim. Məqsədim o idi ki, gedim, orda baş verənləri öyrənim. Mən Quba hadisələri zamanı da getmişdim ora, maraqlanmışdım. Qubada ondan 10-11 ay əvvəl ona oxşar bir etiraz baş vermişdi. Bu da hamısı əslində Azərbaycanda yerli idarəetmə sisteminin böhranı ilə bağlı idi. Biz də o hadisələri araşdırırdıq və Avropa məhkəməsində sübut etdik ki, bizə qarşı irəli sürülən bütün ittihamların bir qara qəpik dəyəri yoxdur. Biz sübut etdik ki, məni ancaq ona görə həbs etdilər ki prezident seçkiləri ərəfəsində məni susdurmaq istəyirdilər. Tam bəraət alana qədər biz bu məhkəmə qərarını mübahisələndirəciyik. "Bu sualın cavabı..." - Həbsxana həyatı siyasətçi İlqar Məmmədovda nəyi dəyişib. Hansı keyfiyyətlərinizi inkişaf etdirdiniz və ya əksinə oldu? - Demək çətindir. Bəlkə də kənardan daha yaxşı görünər. Yəqin ki, fəaliyyətimiz zamanı bunu daha yaxşı görərsiniz. Mənim üçün özünü mütaliə, özünütəhlil bir az başqa anlam daşıyır. Bəlkə də kənardan görən insanlar daha yaxşı bilərlər. Ona görə də bu sualı cavablandırmağı başqalarına buraxıram.