BBC 100 Qadın 2019: Siyahıda kimlər var?
BBC 2019-cu il üçün dünyada 100 nüfuzlu və innovativ qadının siyahısını açıqlayıb.
Bu il 100 qadın bu sualı soruşur: Əgər dünyanı qadınlar idarə etsəydi gələcək necə olardı? Suriyanın yenidən qurulmasını planlayan arxitektordan tutmuş, Nasa-da Marsa helikopter layihəsinin menecerinə qədər, siyahıdakı bir çox qadınlar öz sahələrində qabaqcıllıq edirlər və 2030-cu ildə dünyanın necə görünəcəyi barədə öz proqnozlarını verəcəklər. Mafiya ilə mübarizə aparan "kabus" siyasətçi və ya mizoginiyaya qarşı vuruşan futbolçular kimi digər qadınlar isə bu yolda öz təcrübələrindən istifadə edirlər. BBC News Azərbaycanca 100 qadın 2019 siyahısında yer almış bəzi qadınları sizə təqdim edir. Manal ƏlDovayan - Rəssam, Səudiyyə Ərəbistanı Müasir rəssam olan Manal ƏlDovayanın əsərləri qadınların bu ölkədəki gözəgörünməzliyini, xatirələrini və iştirakını önə çıxarır. O bunu Səudiyyə Ərəbistanındakı qadın işçilərin ağ-qara fotolarından tutmuş, Səudiyyə qadınlarına səyahət üçün tələb olunan icazə kartları ilə hazırlanmış quş dəstəsinin təsvirinə qədər əsərləri ilə həyata keçirir. 2018-ci ildə Britaniya Muzeyi onun iki əsərini uzunmüddətli nümayiş üçün yerləşdirib. Kimia Əlizadə - Taekvondoçu, İran 2016-cı ildə Kimia İranın ilk Olimpiya medalını qazanan idmançı olur. Kimia Britaniyanın Financial Times qəzeti tərəfindən taekvondoçu kimi "İran qadınlarını şəxsi azadlıqlarını ifadə etmək yolunda cəsarətləndirdiyi" üçün qiymətləndirilib. İndi 21 yaşlı idmançı Tokyo 2020 olimpiadasına vəsiqə qazanmaq üçün gündə üç dəfə məşq edir. O, yeni nəsil İran qadınlarının bu idmana cəlb etmək üçün onları həvəsləndirmək istəyir. Marva Əl-Sabuni - Memar, Suriya Suriyada memar Marva Əl-Sabuninin doğma şəhəri olan Homsda müharibə başlayanda o, şəhəri tərk etməkdən imtina edir. O, bu dövrü sənədləşdirən kitabın müəllifidir və dağıdılmış Baba Əmr rayonunun yenidən qurulması planını hazırlayıb. Bu planda müxtəlif təbəqədən və etnik qruplardan olan insanların bir arada yaşamasını ehtiva edir. Raya Bidşəhri - Pedoqoq, İran Raya təhsil vasitəsilə dünyanı inkişaf etdirmək məqsədini daşıyan Awecademy təşkilatının təsisçisi və rəhbəridir. Təşkilatın məqsədi gələcəkdə insanlığı müsbət istiqamətdə dəyişmək üçün tələbə və müəllimləri onlayn təhsil modulları ilə ilhamlandırmaqdır. Zərifə Qafari - Mer, Əfqanıstan 26 yaşlı Zərifə Qafari Əfqanıstanın ilk qadın merlərindən biridir. Əfqanıstan prezidenti onu Vərdək vilayətinin meri təyin edib. Bura Talibanın nüfuzlu olduğu bölgələrdən biridir. Həyatı üçün təhlükə olmasına baxmayaraq, o, bu vilayətin meri vəzifəsində işləməyi qəbul edib. Elə ilk iş günündəcə onun ofisinə qəzəbli kütlənin hücumu olub. Onun dediyinə görə məqsədi insanları qadının gücünə inandırmaqdır. Cəlilə Hayder - Hüquqşünas, Pakistan İnsan hüquqları üzrə vəkil olan Cəlilə Pakistanda qadın hüquqlarının müdafiəsi üzrə ixtisaslaşıb və yoxsul qadınlara pulsuz hüquqi məsləhətlər verir. O, "Biz İnsanlarıq" adlı qeyri-hökumət təşkilatının təsisçisidir. Təşkilat həssas uşaq və qadınlara imkanlar yaratmaq üçün yerli icmalarla işləyir. O, çətinliklərlə qarşılaşan Hazara icmasından ilk qadın hüquqşünasdır və 2018-ci ildə xalqının müdafiəsi tələbilə aclıq aksiyası keçirib. Raja Meziane - Müğənni, Əlcəzair Müğənni Raja Mezianenin Allo le Systeme! adlı siyasi klipi YouTube-da 35 milyondan çox izlənilib. Onun hökumət əleyhinə olan ifaları onu Əlcəzairi tərk etməyə məcbur edib. İndi Praqada yaşayan müğənni 2019-cu ildə Əlcəzairdə keçirilmiş etiraz aksiyalarına dəstək verib. Zehra Sayers - Alim, Türkiyə Biofizik Zehra Sayes Yaxın Şərq ölkələrindən səkkiz alimi bir yerə gətirdiyi üçün Yaxın Şərqin ümid işığı kimi qiymətləndirilib. O, İsrail, Fələstin, Türkiyə və Kipr kimi Yaxın Şərq ölkələrindən alimləri bir yerə toplayaraq laboratoriyanın əsasını qoyub. Zehra Sayers 2019-cu ildə prestijli Elm Diplomatiyası mükafatına layiq görülüb. Nur Şaker - İnformatik, Suriya İnformatika elmləri ilə məşğul olan Nur Şaker 2008-ci ildə süni intellekt sahəsinə marağının ardınca Suriyanı tərk edərək Avropaya köçüb. Akademiyadakı uğurlu fəaliyyətinin ardından o, bu sahədə innovativ sahibkarlıq yolunu tutub. Anasının xərçənglə mübarizəsindən ilhamlanan Nur süni intellekt sahəsindəki biliklərini tibbə tətbiq etmək qərarına gəlir. Nəticədə isə yeni dərmanların süni intelekt vasitəsilə daha tez hazırlanmasına nail olunub. Onun işi dünyanın ən tanınmış əczaçılıq şirkətlərinin diqqətini cəlb edib. Lyubov Sobol - Hüquqşünas, Rusiya Hüquqşünas Lyubov Sobol Rusiyada korrupsiya iddialarını araşdırır, öz işini sosial media və bir milyondan çox abunəçisi olan YouTuba kanalı vasitəsilə sənədləşdirir. Bu yay ona və digər müxalif namizədlərə Moskvada keçirilən yerli seçkilərdə namizədliklərini irəli sürmək qadağan edilib. Nəticədə onminlərlə gənc buna etiraz olaraq aksiyalar keçiriblər.