BBC Azərbaycanca Xronikası: "Əsrin Müqaviləsi"
Sentyabrın 20-də Azərbaycan və 6 müxtəlif ölkəni təmsil edən 11 neft şirkəti arasında tarixə "Əsrin müqaviləsi" adı ilə düşmüş sənədin imzalanmasından 20 il keçir. Beləliklə sizə 20 senytabr 1994-dən sonra Bakı-Tbilisi-Ceyhanla bağlı baş verən mühüm hadisələrin xronikasını təqdim edirik.
1994 20 sentyabr Əsrin Müqaviləsi imzalandı. 12 dekabr Azərbaycan Parlamenti Hasilatın pay Bölgüsü haqqında Sazişi ratifikasiya etdi və Azərbaycan Beynəlxalq Əməliyyat Şirkəti təsis olundu. 1995 24 avqust Prezident Heydər Əliyev modernləşdirilmiş Dədə Qorqud yarımdalma qazma qurğusu ƏBƏŞ-in Villa Petrolea II adlı ofisinin açılışını etdi. 9 oktyabr Üçüncü rəhbər Komitə İlkin Neft Layihəsini eləcə də Rusiyadan keçən Şimal və Gürcüstandan keçən Qərb varianlarını təsdiq etdi. 1996 18 Yanvar Azərbaycan və Rusiya hökümətləri Azərbaycan neftinin Bakı Novorosiysk boru kəməri ilə tranziti üzrə Hökümətlərarası sazişi imzaladılar. 8 mart Azərbaycan və Gürcüstan hökümətləri Azərbaycan neftinin Bakı Supsa kəməri ilə tranziti üzrə hökümətlərarası sazişi imzaladılar. 1997 7 noyabr Çıraq-1 platformasından Birinci Neft hasil edildi. 12 noyabr Çıraqdan birinci neftin hasil edilməsi Prezident Heydər Əliyevin Fərmanı ilə ümumxalq bayramı kimi qeyd edildi. Sanqaçal terminalının təntənəli açılışı oldu. 1998 12 Yanvar İlkin ABƏŞ neftinin birinci barelləri Şimal Marşrutu boru kəməri sisteminə vuruldu. 24 mart Səhmdarlar birinci neft tankerini Novorosiyskdən yola saldı(Rusiya) 8 aprel Səəhmdarlar birinci neft tankerini Supsadan yola saldılar. 17 aprel Azərbaycan Gürcüstan və ukrayna prezidentləri Qərb İxrac Boru Kəməri Marşrutu və Qara dənizin Gürcüstan sahilindəki Supsa Terminalının açılışını etdilər. 20 sentyabr Əsrin müqaviləsinin 5 illiyi təntənəli şəkildə qeyd edildi. 10 dekabr İlkin ABƏŞ neftinin birinci barelləri Qərb Marşrutunun boru kəməri sisteminə vuruldu. 2001 30 avqust Azəri-Çıraq-Dərinsulu Günəşli Faza 1 layihəsinə sanksiya verildi. 2002 12 senybabr Azəri-Çıraqlı-Günəşli Faza 2 və Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihələrinə start verildi. 2004 3 fevral Bakı-Tbilisi-Ceyhan layihəsinin maliyyə sazişləri imzalandı. 20 sentyabr Azəri Çıraq yataqlarının və Günəşli yatağının dərinlikdə yerləşən hissəsinin birgə işlənməsi və neft hasilatının pay bölgüsü haqqında saziş imzalandı 2005 14 fevral Azəri-Çıraq-Günəşli yatağındakı Mərkəzi Azəridə hasilata başlandı. 25 may Azərbaycan, Gürcüstan və Türkiyə prezidentləri tərəfindən BTC neft ixrac boru kəmərinin Azərbaycan hissəsinin rəsmi açılışı baş tutdu. 12 oktyabr Gürcüstan, Azərbaycan və Türkiyə prezidentləri Bakı-Tbilisi-Ceyhan neft ixrac boru kəmərinin Gürcüstan hissəsinin rəsmi açılışını etdilər. 2006 5 yanvar ACG yatağındakı qərbi Azəridə hasilata başlanıldı. 26 may Mərkəzi Azəriyə Birinci qaz vuruldu. 4 iyun BTC boru kəməri Ceyhan terminalından ilk neftii yola saldı 13 iyul BTC tam şəkildə istismara verilməsi qeyd edildi. BTC neft ixrac boru kəmərinin Türkiyə hissəsinin açılışı oldu. 12 oktyabr Azəri Çıraq Günəşli yatağındakı Şərqi Azəridə hasilata başlandı 2008 22 aprel AÇG yatağında Dərinsulu Günəşlidə hasilata başlandı. 2010 9 mart Çıraq neft layihəsinin işlənməsi üçün 6 milyard dollar sərmayə qoyulmasına sanksiya verildi. 13 sentyabr BTC boru kəməri vasitəsilə Dünya bazarlarına xam neftin bir milyardıncı bareli nəql edildi. 2012 23 oktyabr Qərbi Çıraq platforması üçün dayaq blokunun Bakı Dərin Özüllər Zavodunda tikintisi başa çatdı. 2013 Aprel Qərbi Çıraq platformasının dayaq bloku Bakı Dərin Özüllər Zavodunun tikinti-quraçdırma sahəsindən yola salındı və öz daimi yerində əvvəlcədən quraşdırılmış dayaq lavasının üzərində təhlükəsiz şəkildə quraşdırıldı. 2014 29 Yanvar Qərbi Çıraqdan hasilat başladı. 22 aprel Ceyhan terminalında BTC kəməri ilə nəql edilmiş neftin yüklənildiyi 2500-cü tanker yola salındı. 16 sentyabr Qərbi Çıraq platformasının üst modulları Azəri Çıraq Günəşli yatağında dayaq blokunun üzərinə təhlükəsiz şəkildə quraşdırıldı.