AZAL-ın qiymətləri niyə bahadır?
Azərbaycan Hava Yolları şirkəti (AZAL) bu ilin mart və aprel aylarında iki büdcə hava yolları, Macarıstanın WizzAir və Türkiyənin Pegasus hava yollarının Azərbaycanda fəaliyyətini dayandırıb.
Bu iki hava yolları təyyarə biletlərinin ucuz qiymətlərinə görə səyahətçilər arasında populyardır. Çünki məsələn, WizzAir-in Bakı-Budapeşt-Bakı reysi ilə uçuşun qiyməti 60 -120 avroya başa gəlir. Ümumiliyyətlə, Avropada və dünyada olan büdcə hava yolları səyahət etməyi sevən, lakin büdcəsindən bu işə çox pul ayıra bilməyən, yaxud ayırmaq istəməyən insanlara əlverişli imkanlar yaradır. Belə hava yolları ən çox tələbələr və gənclər arasında populyar olur. Məhz buna görədir ki, WizzAir və Pegasusun ölkədən çıxarılması Azərbaycan sosial media istifadəçiləri arasında böyük əks-sədaya və narazılığa səbəb olmuşdu və onlar AZAL-ı inhisarçılıqda ittiham edirdilər. Ötən həftə Azərbaycan mətbuatında Wizz Airin tezliklə Azərbaycana qaytarılacağı barədə xəbər yayılsa da, AZAL sözçüsü BBC Azərbaycancaya onda belə bir məlumatın olmadığını deyir. Qiymətlər niyə bahadır? Mülki aviasiya üzrə ekspert Arif Həsənovun sözlərinə görə, AZAL-ın qiymətlərinin baha olması bilavasitə onun xərclərinin yüksək olması ilə bağlıdır. Onun fikrincə AZAL-ın son illər ərzində çox bahalı təyyarələr alması istər-istəməz xidmətlərin qiymətlərinə öz təsirini göstərir. Ekspert Natiq Cəfərli isə düşünür ki, AZAL inhisarçı siyasət yürüdür və rəqiblərini bazara buraxmır. "Bütün inhisarçılar kimi AZAL da bazarda öz mövqeyini qorumağa çalışır və bu inhisarçı mövqeyin ona gətirdiyi dividentləri toplamaqla məşğuldur. Digər rəqibləri bazardan sıxışdırıb çıxararaq daha çox vəsait qazanmaq istəyir. Büdcə hava yollarının Azərbaycandan sıxışdırılıb çıxarılmasının əsas səbəbi də məhz budur. AZAL və digər şirkətlər arasında qiymət fərqi həddindən artıq böyük idi, ona görə də AZAL bazardan rəqibləri yalnız inzibati üsullarla sıxışdırıb çıxarmaqla öz mövqeyini qorumağa çalışır". AZAL-ın mətbuat katibi Məhərrəm Səfərli isə AZAL-ın büdcə hava yolları ilə müqayisə edilməsinin əleyhinədir. O, WizzAirin Azərbaycana qayıdacağı xəbəri barədə məlumatsız olduğunu deyir. Bu hava yollarının Azərbaycandan çıxmasının səbəbini isə onun büdcə hava yolları olaraq daha ucuz tariflərdən bəhrələnmək istəyi, hazırkı vəziyyətdə isə bunun mümkün olmaması ilə izah edir. İctimai narazılıq WizzAirlə bağlı olan hadisənin ardınca ictimaiyyət ümumiyyətlə qiymət bazarı ilə yaxından maraqlanmağa başladı və sosial şəbəkələrin çoxsaylı istifadəçiləri aşkar etdilər ki, eyni xarici hava yollarının Bakıdan və Tbilisidən olan uçuşlarının qiymətləri arasındakı böyük fərq var. Natiq Cəfərli bu halı da bazarda rəqiblərin olmaması ilə izah edir. Müştərinin seçim imkanı məhdud olduğuna görə AZAL istədiyi qiyməti "diktə edə bilir". Ekspertin sözlərinə görə, məntiqlə Azərbaycanda qiymətlər qonşu ölkələrdən də ucuz olmalı idi. Çünki Azərbaycan aviasiya kerosini istehsal edən ölkədir. "Biz hətta aviasiya kerosinini bəzi ölkələrə satırıq. Hava sərnişin daşımasının qiymətlərində isə ən çox payı olan aviasiya kerosininin qiymətidir". "Azərbaycanda, əksinə, elə bir mexanizm qurmaq olardı ki, ətraf ölkələrin sakinləri də Azərbaycan üzərindən uçmağa üstünlük verərdilər. Azərbaycanı bir hava nəqliyyatı qovşağına çevirmək mümkün olardı. Amma çox təəssüf ki, AZAL öz inhisarçı mövqeyindən istifadə edərək az iş görməklə çox pul qazanmaq istəyir” deyən iqtisadçı qiymət fərqini də məhz bununla izah edir. AZAL isə eyni hava yollarının Tbilisidən və Bakıdan uçan reysləri arasındakı qiymət fərqini müqayisə etmək istəmir. Şirkətin sözçüsü Məhərrəm Səfərli deyir ki, AZAL-ın və onun göstərdiyi xidmətlər digər hava yolları şirkətlərindən keyfiyyətcə daha üstündür. Turizm amili Təhlilçilər hesab edir ki, təyyarə biletlərinin qiymətinin baha olması Azərbaycana turist axınının qarşısını alır. "Azərbaycan hökuməti turizmin onun üçün prioritet olduğunu elan etsə də əməldə bunun reallaşdırılması üçün ciddi iş görmür. Yalnız xarici telekanallarda bahalı reklam verməklə Azərbaycana turist cəlb etmək mümkün deyil", Natiq Cəfərli deyir. Azərbaycan Respublikasının Dövlət Statistika Komitəsinin məlumatına görə, 2013-cü ildə ölkəyə turizm məqsədilə 2 milyon 129 min 500 adam gəlib.