İkinci Qarabağ müharibəsi - əsas hadisələrin xronologiyası
Azərbaycan və Ermənistan arasında 27 sentyabrda başlayan müharibə 44 gün davam edib. Bu müddət ərzində üç dəfə humanitar atəşkəs elan edilib. Lakin o hər dəfə pozulub.
Şuşa şəhəri 8 noyabrda işğaldan azad edilib Azərbaycan, Rusiya və Ermənistan liderləri arasında imzalanmış bəyanata görə, 10 noyabrda Qarabağda döyüşlər dayandırılıb və atəşkəs barədə razılığa gəlinib. Hazırda Rusiya sülhməramlıları Qarabağdadır. Onlar 5 il müddətinə orada qalacaqlar. Tərəflərin razılığı əsasında növbəti üç il ərzində Dağlıq Qarabağla Ermənistan arasında əlaqəni təmin edən Laçın dəhlizi üzrə yeni hərəkət marşrutunun inşası planı müəyyən ediləcək. BBC News Azərbaycanca İkinci Qarabağ müharibəsi kimi adlandırılan döyüşlərə dair əsas hadisələrin xronologiyasını hazırlayıb. İkinci Qarabağ müharibəsi - xronologiya Həm Azərbaycan, həm Ermənistan cəbhədə hərbi əməliyyatların başlamasını elan edib. Ermənistan hərbi səfərbərlik elan edib. Azərbaycan isə qismən səfərbərlik elan edib. 27 sentyabr 2020-ci il Ermənistan Xankəndinin atəşə tutulduğunu bildirib. 28 sentyabr 2020-ci il Azərbaycan: Ermənistanın atəşləri nəticəsində 10 mülki şəxs ölüb, 30 nəfər yaralanıb. 29 sentyabr 2020-ci il Suqovuşan (keçmiş adı ilə - Madagiz) su anbarı və Tərtər rayonunun Talış, Cəbrayıl rayonunun Mehdili, Çaxırlı, Aşağı Maralyan, Şəybəy, Quycaq, Füzuli rayonu Aşağı Əbdürrəhmanlı kəndləri azad edilib. 3 oktyabr 2020-ci il Gəncə, Mingəçevir, Xızı, Abşeron, Füzuli, Tərtər və Cəbrayıl şəhərləri raket atəşinə tutulub. Cəbrayıl şəhəri və rayonunun Karxulu, Şükürbəyli, Çərəkən, Daşkəsən, Horovlu, Mahmudlu, Cəfərabad, Yuxarı Maralyan, Decal kəndləri azad olunub. 4 oktyabr 2020-ci il Cəbrayıl rayonunun Şıxəli Ağalı, Sarıcalı, Məzrə kəndlərini və müxtəlif istiqamətlərdə bir neçə strateji yüksəklik azad olunub. Bərdə şəhərinə raket atılıb. 5 oktyabr 2020-ci il Çinarlı (Hadrut) qəsəbəsi və Çaylı, Yuxarı Güzlək, Gorazıllı, Qışlaq, Qaracalı, Əfəndilər, Süleymanlı, Sur kəndləri azad olunub. 9 oktyabr 2020-ci il Ermənistan döyüşlərdə 376 hərbçisini itirdiyini elan edib. 9 oktyabr 2020-ci il Moskvada Birinci humanitar atəşkəs razılaşması imzalanıb. 10 oktyabr 2020-ci il Ermənistanın Azərbaycanın Gəncə şəhərinə raket atəşi nəticəsində 42 nəfər ölüb, 200-dən çox adam yaralanıb. 11 oktyabr 2020-ci il Füzuli rayonunun Qaradağlı, Xatunbulaq, Qarakollu, Xocavənd rayonunun Bulutan, Məlikcanlı, Kəmərtük, Təkə, Tağaser kəndləri azad olunub. 14 oktyabr 2020-ci il Füzuli rayonunun Arış, Cəbrayıl rayonunun Doşulu, Xocavənd rayonunun Edişə, Düdükçü, Edilli, Çiraquz kəndləri azad olunub. 15 oktyabr 2020-ci il Xocavənd rayonunun Xırmancıq, Ağbulaq, Axullu kəndləri azad olunub. 16 oktyabr 2020-ci il Füzuli şəhəri və rayonun Qoçəhmədli, Çimən, Cuvarlı, Pirəhmədli, Musabəyli, İşıqlı, Dədəli kəndləri azad olunub. 17 oktyabr 2020-ci il Ermənistan Azərbaycanın Gəncə və Mingəçevir şəhərlərinə raket hücumu edib. 17 oktyabr 2020-ci il İkinci humanitar atəşkəs razılaşması imzalanıb. 18 oktyabr 2020-ci il Tarixi Xudafərin körpüsü azad olunub. 18 oktyabr 2020-ci il Cəbrayıl rayonunun Soltanlı, Əmirvarlı, Maşanlı, Həsənli, Əlikeyxanlı, Qumlaq, Hacılı, Göyərçinveysəlli, Niyazqullar, Keçəl Məmmədli, Şahvəlli, Hacı İsmayıllı, İsaqlı kəndləri azad olunub. 19 oktyabr 2020-ci il Zəngilan şəhəri və Füzuli rayonunun Dördçinar, Kürdlər, Yuxarı Əbdürrəhmanlı, Qarğabazar, Aşağı Veysəlli, Yuxarı Aybasanlı, Cəbrayıl rayonunun Safarşa, Həsənqaydı, Fuğanlı, İmambağı, Daş Veysəlli, Ağtəpə, Yarəhmədli, Xocavənd rayonunun Ağcakənd, Mülküdərə, Daşbaşı, Günəşli, Çinarlı, Zəngilan rayonunun Havalı, Zərnəli, Məmmədbəyli, Həkəri, Şərifan, Muğanlı kəndləri azad olunub. 20 oktyabr 2020-ci il Zəngilan rayonunun Mincivan qəsəbəsi və Xurama, Xumarlı, Sarıl, Babaylı, Üçüncü Ağalı, Hacallı, Qırax Müşlan, Üdgün, Turabad, İçəri Müşlan, Məlikli, Cahangirbəyli, Baharlı Füzuli rayonunun Gecəgözlü, Aşağı Seyidəhmədli, Zərgər Cəbrayıl rayonunun Bələnd, Papı, Tulus, Hacılı, Tinli kəndləri azad olunub. 21 oktyabr 2020-ci il Zəngilanın Ağbənd qəsəbəsi və Zəngilanın Kolluqışlaq, Malatkeşin, Kənd Zəngilan, Genlik, Vəliqulubəyli, Qaradərə, Çöpədərə, Tatar, Tiri, Əmirxanlı, Qarqulu, Bartaz, Dəlləkli Füzuli rayonunun Mollavəli, Yuxarı Rəfidinli, Aşağı Rəfidinli, Cəbrayıl rayonunun Sirik, Şıxlar, Məstəlibəyli, Dərzili kəndləri azad olunub. Qəbələ, Kürdəmir və Siyəzən rayonlarına taktiki-operativ raket atılıb. 22 oktyabr 2020-ci il Xocavənd rayonunun Dolanar, Bünyadlı Cəbrayıl rayonunun Dağ Tumas, Nüsüs, Xələfli, Minbaşılı, Veysəlli Zəngilan rayonunun Vənədli, Mirzəhəsənli Qubadlı rayonunun Zilanlı, Kürd Mahrızlı, Muğanlı və Alaqurşaq kəndləri azad olunub. 23 oktyabr 2020-ci il Human Rights Watch Azərbaycanın Dağlıq Qarabağda qadağan olunmuş klaster bombasından istifadə etdiyini deyib. 23 oktyabr 2020-ci il Qubadlı şəhəri və Zəngilan rayonunun Birinci Alıbəyli, İkinci Alıbəyli, Rəbənd, Yenikənd Cəbrayıl rayonunun Qovşudlu, Sofulu, Dağ Maşanlı, Kürdlər, Hovuslu, Çələbilər Qubadlı rayonunun Padar, Əfəndilər, Yusifbəyli, Çaytumas, Xanlıq, Sarıyataq, Mollabürhan kəndləri azad olunub. 25 oktyabr 2020-ci il Washingtonda üçüncü humanitar atəşkəs razılaşdırılıb. 26 oktyabr 2020-ci il Ermənistanın Azərbaycanın Bərdə şəhərinə artileriya hücumu nəticəsində 3 nəfər ölüb, 10 nəfər yaralanıb. 27 oktyabr 2020-ci il Zəngilanın Birinci Ağalı, İkinci Ağalı, Üçüncü Ağalı, Zərnəli, Füzulinin Mandılı Cəbrayılın Qazanzəmi, Xanağabulaq, Çüllü, Quşçular, Qaraağac Qubadlının Qiyaslı, Ədilcə, Qılıcan kəndləri azad olunub. 28 oktyabr 2020-ci il Ermənistanın Azərbaycanın Bərdə şəhərinə raket hücumu nəticəsində 21 nəfər ölüb, 40 nəfər yaralanıb. 28 oktyabr 2020-ci il Amnesty International Ermənistanın Bərdəyə hücumda qadağan olunmuş klaster bombasından istifadə etdiyini deyib. 29 oktyabr 2020-ci il Cəbrayıl rayonunun Xudaverdili, Qurbantəpə, Şahvələdli, Xubyarlı, Zəngilan rayonunun Aladin, Vecnəli, Qubadlı rayonunun Kavdadıq, Məmər, Mollalı kəndləri azad olunub. 30 oktyabr 2020-ci il Human Rights Watch Ermənistanın Bərdəyə hücumda qadağan olunmuş klaster bombasından istifadə etdiyini deyib. 30 oktyabr 2020-ci il Atəşkəs pozulandan sonra Ermənistan Rusiyadan kömək istəyib. 31 oktyabr 2020-ci il Cəbrayıl rayonunun Çaprand, Hacı İsaqlı, Qoşa Bulaq, Zəngilan rayonunun Dərə Gilətağ, Böyük Gilətağ, Qubadlı rayonunun İşıqlı, Muradxanlı, Milanlı kəndləri azad olunub. 2 noyabr 2020-ci il BMT-nin İnsan Hüquqları üzrə Ali Komissarı Michelle Bachelet Ermənistanı və Azərbaycanı mülki ərazilərə, məktəblərə və xəstəxanalara hücumları dayandırmağa çağırıb. 2 noyabr 2020-ci il Cəbrayıl rayonunun Mirək, Kavdar, Zəngilan rayonunun Məşədiismayıllı, Şəfibəyli, Qubadlı rayonunun Başarat, Qarakişilər, Qaracallı kəndləri azad olunub. 4 noyabr 2020-ci il Sərhədsiz Reportyorlar Təşkilatı BMT-ni, Avropa Şurasını və Azərbaycanı Xankəndidə qalmış 80 nəfər yerli və xarici jurnalist daxil olmaqla mülki şəxslərin təxliyyəsinə icazə verilməsinə çağırıb. 5 noyabr 2020-ci il Ermənistan Azərbaycanın artileriya hücumu nəticəsində Xankəndidə 3 mülki şəxsin öldüyünü deyib. 6 noyabr 2020-ci il Füzulinin Yuxarı Veysəlli, Yuxarı Seyidəhmədli, Qorqan, Üçüncü Mahmudlu, Qacar, Divanalılar, Cəbrayılın Yuxarı Məzrə, Yanarhac, Qubadlının Qəzyan, Balasoltanlı, Mərdanlı, Zəngilanın Beşdəli, Xocalının Qarabulaq, Moşxmaat, Xocavəndin Ataqut, Tsakuri kəndləri azad olunub. 7 noyabr 2020-ci il Şuşa şəhəri işğaldan azad olunub. 8 noyabr 2020-ci il Füzulinin Qobu Dilağarda, Yal Pirəhmədli, Yuxarı Yağlıvənd, Dilağarda, Seyid Mahmudlu, Ələsgərli, Xocalının Dəmirçilər, Çanaqçı, Mədətkənd, Sığnaq, Xocavəndin Susanlıq, Domi, Tuğ, Akaku, Azıx, Cəbrayılın Hüseynalılar, Söyüdlü, Aşağı Sirik, Qubadlının Yuxarı Mollu, Aşağı Mollu, Xocik, Zəngilanın Keçikli, Ördəkli kəndləri azad olunub. 9 noyabr 2020-ci il Dağlıq Qarabağda separatçılar Şuşa şəhərinə nəzarəti itirdiklərini etiraf ediblər. Onlar bildirib ki, Azərbaycan Ordusu Xankəndinin astanasındadır. 9 noyabr 2020-ci il Bartaz qəsəbəsi və 8 yüksəklik, eləcə də Xocavəndin Mets Tağlar, Salakətin, Zoğalbulaq, Aragül, Tağavard, Böyük Tağavard, Zərdanaşen, Şəhər, Xocalının Şuşakənd, Muxtar, Daşaltı, Füzulinin Aşağı Güzdək, Qovşatlı, Mirzəcamallı, Şəkərcik, Mərdinli, Şıxlı, Qaraməmmədli, Dövlətyarlı, Hacılı, Hüseynbəyli, Saracıq, Zəngilanın Sobu, Qaragöz, İsgəndərbəyli, Cəbrayılın Qalacıq, Mollahəsənli, Əsgərxanlı, Yuxarı Nüsüs, Aşıq Məlikli, Niftalılar, Qərər, Çələbilər, Qubadlının Qaramanlı, Xəndək, Həmzəli, Mahrızlı, Hal, Ballıqaya, Ulaşlı, Tinli, Xocahan, Boyunəkər, Qaraqoyunlu, Çərəli, Laçının Güləbürd, Səfiyan, Türklər kəndləri azad olunub. 9 noyabr 2020-ci il Ermənistan, Azərbaycan və Rusiya Qarabağda hərbi əməliyyatların bitməsi və atəşkəs barədə birgə bəyanat imzalayıb. 10 noyabr 2020-ci il Atəşkəs razılaşmasına görə Ağdam, Kəlbəcər, Laçın rayonları dekabrın 1-dək Azərbaycan qaytarılır. Ermənistan qoşunları Qarabağdan çıxır və ora Rusiya sülhməramlıları daxil olur. 10 noyabr 2020-ci il Azərbaycan əsgərləri Ağdam şəhərinə girirlər. 19 noyabr 2020-ci il Ağdam rayonunun Azərbaycana geri qaytarılması rəsmən baş tutur. 20 noyabr 2020-ci il Müharibəyə dair xəbərlər saytımızda, canlı rejimdə yenilənir.