Qozbel Kvazimodo Notre-Dame kilsəsinin rəmzinə necə çevrilib?
Notre-Dame kilsəsi dünyanın ən simvolik binalarından biridir, bu kilsəni görməyə gələnlərin sayı ildə 13 milyondan çox olub.
1962-ci ildə çəkilmiş filmdə Kvazimodo (Quasimodo) rolunu Oscar mükafatçısı Anthony Hopkins ifa edib. Aprelin 15-də yanmış kilsə səkkiz əsrlik tarixi boyu insanları sənət əsərləri yaratmağa ilhamlandırıb. Ola bilsin ki, bu kilsənin adı çəkilən ən məşhur əsər 1831-ci ildə Viktor Hüqonun (Victor Hugo) yaratdığı "Notrdam kilsəsinin qozbeli" əsəridir. Bu roman fransızlara "Paris, Notre-Dame Kilsəsi" (Notre-Dame de Paris) kimi tanışdır. Kitabda Notre-Dame kilsəsinin zənglərinə baxan Kvazimodo (Quasimodo) adlı qozbel insandan bəhs edilir. Sevgi və ağrı Kitabda 15-ci əsrdə, kral Louis XI-in hökmranlığı dövründə Parisdə baş verən hadisələr haqqında danışılır. Hadisələr Esmeralda adlı gözəl qadın ətrafında inkişaf edir - onu bir çox kişilər sevir, o cümlədən, Notre-Dame kilsəsinin arxidyakonu Claude Frollo. Frollo Quasimodo-ya qadını oğurlayıb ona gətirməyi əmr edir. Lakin kral Louis-in oxatanlar dəstəsinin kapitanı Phoebus de Châteaupers qozbeli tutur. Quasimodo camaat qarşısında qamçılanır, ona işgəncə verilir, Esmeraldanın isə ona yazığı gəlir. Esmeralda və Quasimodo-nun əhvalatı bir çox rejissorları bu əsər əsasında film çəkməyə ilhamlandırıb. Kapitan Phoebus da Esmeraldanın vurğunu olur və Frollo onu öldürməyə çalışır - lakin sonda bu cəhddə Esmeralda ittiham olunur. Quasimodo Esmeraldanı müdafiə etməyə çalışır, çünki o da ona vurulub, lakin son nəticədə, Esmeralda dar ağacından asılır. Qəzəb və ağrı içində Quasimodo Frollo-nu Notre-Dame qüllələrinin birindən yerə atır. Kitabın sonunda deyilir ki, Esmeraldanın qəbrində iki skelet aşkar edilib: bir qadın skeleti və onu qucaqlayan qozbel insanın skeleti. Victor Hugo-nun kitabı əsasında kinofilmlər, teatr tamaşaları, operettalar və hətta 1996-cı ildə Disney studiyasında cizgi filmi də çəkilib. Quasimodo-nun gerçək prototipi olubmu? Bəzi tarixçilər hesab edir ki, Quasimodo-nun gerçəkdən prototipi olub. 2010-cu ildə tədqiqatçılar 19-cu əsrdə Notre-Dame kilsəsində çalışmış britaniyalı heykəltəraş Henry Sibson-un əlyazmalarını təhlil edərkən aşkar ediblər ki, onunla yanaşı orada bir qozbel insan da çalışıb. "Cənab Trajan-la tanış oldum, çox ləyaqətli insandır, - Sibson öz əlyazmalarında qeyd edib. - O, hökumət üçün işləyən heykəltaraşdır və qozbeli var". Notre-Dame qozbeli obrazı üçün gerçək prototip olubmu? Victor Hugo-nun Trajan-dan Quasimodo üçün prototip kimi istifadə etdiyi və ya onu tanıyıb-tanımadığı məlum deyil. Lakin onun yaratdığı obrazın Notre Dame kilsəsini xilas etdiyi məlumdur. Tarixçilərə görə, 1163-1345 illər arası tikilən kilsə Hugo-nun kitabı dərc edilən dövrdə təmir olunmaz vəziyyətə düşmüşdü. Victor Hugo-nun kitabının populyarlığı kilsəyə ictimai marağı xeyli artırmış oldu. Kitab işıq üzü görəndən 10 il sonra, 1841-ci ildə Fransa Eugène Viollet-le-Duc və Jean-Baptiste Lassus adlı iki memara Notre-Dame kilsəsinin bərpasını tapşırdı. Görülən işlər siyahısına daş üzlüyüynün təzələnməsi, heykəllərin bərpası, binanın içərisində köməkçi otaqların bərpası, pəncərə şüşələrinin təzələnməsi, binanın arxitekturasına qarqoylların əlavə edilməsi - bütün bu işlərin görülməsinə 23 il vaxt sərf olundu.