Millət vəkillərinin maaşı
Bu günlərdə Britaniyada parlament üzvlərinin maaşları ilə bağlı yeni mübahisələr başlanıb. Hazırda Britaniya millət vəkili ildə 103 min dollar maaş alır. Lakin müstəqil hesabatda bildirilib ki, onların maaşına daha 10 min 755 dollar əlavə edilməlidir.
"Dünya parlamentlərinin anası" Londondadır BBC-nin sosial məsələlər üzrə müxbiri John McManusun yazdığına görə maaş artımı o qədər mürəkkəbdir ki, hətta bir sıra millət vəkillərinin özləri bu artımı istəmirlər. Bu məsələ ictimaiyyətin daim diqqət mərkəzindədir, çünki söhbət bütün qalan insanların necə yaşamalı olduqlarını müəyyən edən adamların maaşlarından gedir. Məsələ burasındadır ki, dünya maliyyə böhranı ilə bağlı millət vəkilləri son illər və aylarda ictimai xərcləri qısan qanunlar qəbul ediblər. Yəni son illərdə şəfqət bacılarının, müəllimlərin və hökumət qulluqçularının maaşlarında artım olmayıb. Məhz buna görə də, indi millət vəkillərinin maaşlarının artırılması ictimaiyyət arasında hiddətə səbəb olub. Ancaq onlar öz maaşlarının artırılması barədə qərarı özləri qəbul etməyiblər. Millət vəkilləri uzun illər ərzində öz maaş və mükafatlarına dair qanunlar qəbul edirdilər, lakin 2009-cu ildə baş vermiş qalmaqal bu qaydanı dəyişdi. Aşağıların gözü yuxarıların maaşındadır Buna görə də millət vəkilləri qərara gəliblər ki, onların maaşları barədə hökmü Müstəqil Parlament Standartları İdarəsi (Independent Parliamentary Standards Authority - IPSA ) versin. 2013-cü ildə İPSA bu nəticəyə gəlib ki, “dünya parlamentlərinin anası” Britaniya parlamentinin üzvlərinin maaşları artırılmalıdır. Həmin vaxtdan bəri mübahisələr səngimək bilmir. Hətta baş nazir David Cameron başda olmaqla bir sıra millət vəkilləri deyiblər ki, onların maaşları zorla qaldırılsa belə, əlavə pulu xeyriyyəyə verəcəklər. John McManus yazır ki, yuxarıdakıların maaşlarını artırıb, aşağıdakıların maaşlarını kəsmək siyasi problemdir. Bu, həm də çətin bir hesablamadır. Peşəkar siyasətçiyə nə qədər maaş ödənilməli olduğunu necə hesablayasan? Nə çox, nə də az Pakistan: Dünyanın ən "yoxsul millət vəkilləri" bu binada otururlar IPSA-ya gəlincə, idarə bildirir ki, millət vəkillərinin maaşlarının artırılması hələ xeyli gecikdirilib. Ona görə də idarə indi qalığın birdəfəlik ödənməsini, gələcəkdə isə millət vəkillərinin maaşlarının Britaniya seçicisinin orta əməkhaqqına bağlanmasını istəyir. Adam Smith İnstitutunun direktoru Eamonn Butler deyir ki, millət vəkillərinin əməkhaqlarının seçicinin əməhaqqına bağlanması ideyası həmişə ortalıqda olub. Lakin məsələ burasındadır ki, parlament üzvünün maaşı optimal qaydada hesablanmalıdır. Bu maaş əgər az olsa, heç kəs deputat olmaq istəməyəcək, yox, çox olsa onda hamı parlamentə can atacaq. Cənab Butler bunu da əlavə edir ki, baş nazirin hazırkı, ildə 219 min 687 dollarlıq maaşı qaldırılaraq FTSE 100 indeksinə daxil şirkət başçılarının məvacibi səviyyəsinə çatdırılmalıdır. Başqa ölkələrdə millət vəkilləri ildə nə qədər maaş alırlar? Ən varlı parlamentlər: Avstraliya 201 min 200 dollar Nigeriya 189 min 500 dollar İtaliya 182 min dollar ABŞ 174 min dollar Braziliya 154 min dollar Ən “kasıb” parlamentlər Pakistan 3500 dollar Banqladeş 4000 dollar Şri Lanka 5100 dollar Malayziya 25 min 300 dollar Tayland 43 min dollar Bəzi ölkələrdə millət vəkillərinin maaşları ilə bağlı vaxtaşırı maraqlı haisələr baş verir. Məsələn, Keniyada millət vəkilləri ictimai narazılıqla əlaqədar öz maaşlarını ildə 45 min dollar ixtisar edərək 75 min dollara endiriblər. Dünyanın ən varlı parlamenti - Avstraliya Keniyada orta gəlir ildə 1800 dollardır. Braziliyada isə əksinə, deputatlar öz maaşlarını 62 faiz qaldırıblar. Onlar prezidentin maaşını da artırıblar ki, artıq söz-söhbət olmasın. Amma bu ilin əvvəllərində vəzifəsindən getmiş Uruqvay prezidenti Jose Mujica maaşının 90 faizini xeyriyyəyə verərmiş ki, aylıq məvacibi ölkənin orta aylıq əməkhaqqına – 775 dollara bərabər olsun. İldə 91 min dollar maaş alan Rusiya millət vəkilləri də ölkəyə iqtisadi böhran şəraitində dəstək vermək üçün maaşlarının 10 faizindən keçməyə hazır olduqlarını bildiriblər. Çox maaş korrupsiyanın qarşısını alırmı? Ukraynada yeni seçilmiş parlamentin bəzi üzvləri bildiriblər millət vəkili maaşlarının aşağı olması onların oliqarxlara əl açmasına səbəb ola bilər. Azərbaycanda deputatların maaşı orta aylıq əmək haqqından 4 dəfə çoxdur Bəziləri bu qənaətdədirlər ki, deputatlar arasında rüşvətin kökünü kəsmək üçün onlara daha çox maaş verilməlidir. Bir başqaları isə iddia edirlər ki, rüşvətxorluq adamın maaşına yox, xasiyyətinə bağlı bir şeydir. Azərbaycan deputatının maaşı heç də pis deyil. Azərbaycanda millət vəkillərinin maaşı 2013-cü ildə artırılaraq ayda 1950 manatdan 2250 manata çatdırılıb. Ölkədə orta aylıq əmək haqqı isə 442 manatdır.