ATƏT PA: Isabel Santos 3 həftədir Anar Məmmədlini ziyarət üçün cavab gözləyir
ATƏT PA Demokratiya, İnsan haqları və Humanitar məsələlər üzrə Ümumi Komitəsinin sədri İsabel Santos Komitə iclasının Bakıda keçirilməsini Azərbaycan üçün "böyük bir imkan" kimi qiymətləndirir.
Isabel Santos: "Ümid edirəm ki, bu, demokratiyanın inkişafı və insan haqları vəziyyətinin inkişafına yardım olacaq" "Ümid edirəm ki, bu, demokratiyanın inkişafı və insan haqları vəziyyətinin inkişafına yardım olacaq. Mən bu tədbiri Azərbaycanın ATƏT və sonuncu Helsinki Qətnaməsi üzrə öhdəliklərinin inkişaf üçün böyük imkan kimi görürəm", xanım Santos BBC Azərbaycancaya bildirib. Bazar ertəsi Bakıda keçirilən Komitə iclasında Azərbaycanın da adının hallandığı qətnamə düzəlişlərinə baxılıb. Azərbaycanı ATƏT-ə Bakıda regional büro açmağa icazə verməyə çağıran, Anar Məmmədlinin barədə narahatlıq ifadə edilən və hüquq müdafiəçilərinə qarşı qanunvericilikdən düzgün istifadə edilməməsini əsas götürən bu düzəlişlərin hamısı Azərbaycan nümayəndə heyəti tərəfindən etirazla qarşılanıb. "Ən əsası odur ki, bu müzakirənin özü düzgün, prosedur qaydalarına uyğun təşkil olunsun", ATƏT PA-da Azərbaycan nümayəndə heyətinin sədri Bahar Muradova BBC Azərbaycancaya bildirib. "Təklifin qəbul olunması prinsipial olaraq əhəmiyyət kəsb eləmir, çünki nə qədər çox müzakirədə iştirak edən varsa, o qədər də müxtəlif fikirlər var. Heç də bir qrup adamın fikri Komitənin, yaxud da PA-nın fikri kimi, yaxud da Azərbaycana qarşı yönəlmiş qərəzli fikir kimi qəbul edilə bilməz". Bu iclası yerli Milli Məclis iclasları ilə müqayisə edən deputat Bahar Muradova əlavə edir ki, etiraz prosedur qaydalarının pozulmasına olub. "Sədr özünün imkanlarından istifadə edərək Azərbaycan tərəfinin etirazlarının görməməzlikdən gəldi", Bahar Muradova qeyd edib. Azərbaycanla bağlı düzəlişlərin hamısını dəstəkləyən insan haqları üzrə məruzəçi Gordana Comic isə bundan sonra dialoq gözləyir. "Problemli cəmiyyət varsa, o problem ondan irəli gəlir ki, kimsə kiməsə qulaq asmır. Çünki onlar az hallarda eyni masa arxasında əyləşərək, bax bu, mənim nəzər nöqtəmdir deyir. Dialoq baş verənə qədər Azərbaycanda həqiqətən nə baş verdiyinə dair səs-küy olacaq", xanım Comic qeyd edib. O bildirib ki, Azərbaycanın son 4-8 il ərzində "çox şeyləri necə inkişaf etdirdiyini bilsə" də, indi fərqli məlumatlar alır. "İndi məlumatlar var ki, orada QHT-lər barədə istintaq gedir, real media azadlığı yoxdur, QHT-lərə qrantları qeydiyyatdan keçirməyə izn verilmir və Azərbaycan höküməti ilə QHT-lər arasında kommunikasiya yoxdur. Bizim düzəlişlərimiz də bir mesajdır ki, bir masa arxasında əyləşilsin və dialoq başladılsın". Bakıda regional büro ATƏT PA Demokratiya, İnsan haqları və Humanitar məsələlər üzrə Ümumi Komitəsində Azərbaycan höküməti ATƏT-ə regional büro açmağa icazə verməyə çağırılıb. İsveç nümayəndə heyətinin üzvü xanım Halsburg Douglas deyib ki, Azərbaycan Bakıda ATƏT-in layihə koordinatorluğu mandatına uyğun olaraq regional bürosu açılmalıdır. Düzəlişlər həmçinin Azərbaycanı siyasi demokratiya siyasətində qanunun aliliyini ayrılmaz hissəsi kimi yardım etməyə, bununla Avropa Şurasına yaxınlaşmağa vasitə olmağa, başqa sözlə Şərq Tərəfdaşlığı ölkələrinin böyük ustalığı və qərarlığına istiqamətlənmə yolunda hərəkət etməyə və Azərbaycana onun nailiyyətlərinə gedən yollarla getməsinə baxmağa nəzərdə tutsa da, Azərbaycan tərəfinin etirazından sonra bu hissə ləğv olunub. "Çox təəssüf ki, bu düzəlişdə üç məsələ var, büro açılması, qanunun aliliyi və Şərq Tərəfdaşlığı. Bu təklifi Azərbaycan-ATƏT əməkdaşlığına kölgə salır və bu nümayəndə heyətinin bilgisizliyindən irəli gəlir. Biz hərtərəfli dialoqa hazırıq, amma onlar bizə yaxınlaşmayıb. Ona görə bu təklifi yersiz hesab edirəm", Rəbiyyət Aslanova qeyd edib. İnsan haqları məruzəçisi Gordana Comic də düzəlişin lehinə çıxıb. Anar Məmmədli barədə düzəliş Norveç nümayəndə heyətindən cənab Bekkevoldun təklifi ilə seçki monitoru Anar Məmmədli barədə 22 bəndə düzəliş qəbul olunub. Bənddə deyilir ki, "Bir müddət öncə siyasi olduğu aydın görünən məhkəmə ilə məhkum edilən Azərbaycan vətəndaş cəmiyyətinin nümayəndəsi və hüquq müdafiəçisi Anar Məmmədlinin vəziyyəti üzrə dərin narahatlıq ifadə edir və Azərbaycanın səlahiyyətli orqanlarını onun haqqında ədalətin bərqərar olması yollarını tapmaq, siyasi məhkəmə işlərinin qurbanları olan ona və digər vətəndaşlara insan hüquqlarının müdafiəsi və qanunun aliliyi məsələsində fəaliyyətini davam etdirmək hüququ barədə bənd əlavə edilsin". Azərbaycan nümayəndə heyətindən Rəbiyyət Aslanova Anar Məmmədli ilə bağlı düzəlişə etiraz edib. "Bir insanın fəaliyyətində cinayət tərkibi varsa, sahibkarlıqla bağlı nöqsanları varsa, niyə azad olunmalıdır? Bu, qeyri-obyektiv düzəlişdir və Azərbaycana qarşı təklifdir". Rəbiyyət Aslanova Anar Məmmədlinin işinin bir tərəfli təqdim olunduğunu bildirib. O əlavə edib ki, Azərbaycan tərəfi dialoqa hazırdır. "Tərəfdaram. Əgər Anar Məmmədli cinayətkardırsa, ya dəlillər göstərilsin, ya da dialoqa başlanılsın. Bəyənmədiyiniz insanlarla belə dialoqa məcbursunuz", insan haqları üzrə məruzəçi Gordano Comic qeyd edib. Bu arada isə ATƏT İnsan haqları Komitəsinin sədri İsabel Santos BBC Azərbaycancaya bildirib ki, təxminən 3 həftə əvvəl Anar Məmmədli ilə görüşmək üçün Azərbaycan hökümətinə xahiş göndərib. "Mən cənab Məmmədlini ziyarət etmək üçün xahiş göndərmişəm və 3 həftədir ki, onu ziyarət etmək üçün icazə gözləyirəm. Ümid edirəm ki, ölkəmə qayıtmazdan əvvəl belə bir imkanım olacaq", o əlavə edib. Hüquq müdafiəçiləri ilə bağlı düzəliş "Bir çox ATƏT ölkələri, o cümlədən Azərbaycan, Belorus, Qazaxıstan və Rusiya Federasiyasında hökümətə müxalif və ya hüquq müdafiəçilərinin susdurulması, qorxudulması, saxlanılması və həbsi məqsədilə qanunvericilikdən və inzibati prosedurlardan düzgün istifadə edilməməsi ilə bağlı narahatlıq ifadə olunur", ATƏT Parlament Assambleyasının Demokratiya, İnsan haqları və Humanitar məsələlər üzrə Ümumi Komitəsində qəbul olunub. Düzəlişi təklif edən ATƏT İnsan Haqları Komitəsinin sədri İsabel Santos deyib ki, bu inzibati qanunvericiliyinin hüquq müdafiəçilərinə qarşı istifadə mexanizmi Azərbaycan, Belorus, Qazaxıstan və Rusiya kimi ölkələrdə istifadə olunur. "Bizim iki çıxış yolumuz var, ya problemlə üzləşmək, ya da dəvəquşu kimi yanaşmaq", xanım Santos qeyd edib. Rusiya nümayəndə heyətinin nümayəndəsi ölkələrinin adının çəkilməsini "etik hesab etməyib", "Bu, bir çox ölkələrdə var", deyib. İnsan haqları üzrə məruzəçi Gordana Comic düzəlişi dəstəklədiyini deyib, çünki, "insan hüquq müdafiəçilərinə dövlətin düşməni kimi baxılır". Azərbaycan nümayəndə heyəti bu düzəlişin əleyhinə səs verib. Tədbirdən sonra İsabel Santos BBC Azərbaycancaya düzəlişi təklif etmə səbəbindən danışıb. "Çünki bizim ATƏT ərazisində bu sahələrdə problemlər var və biz, bu problemləri tanımalıyıq. Biz iki cür davrana bilərik: gözümüzü yuma bilərik və elə göstərərik ki, problem yoxdur, və ya gözümüzü aça və onları həll edə bilərik. Mən barmaqla göstərmək münasibətim yoxdur, mən sadəcə bu düzəlişləri inkişaf etmək və təkcə Azərbaycanda deyil, bütün ATƏT ərazisində daha çox demokratiya istəyirəm. Çünki demokratiya sonsuz prosesdir". Ukrayna üzrə beynəlxalq qrup yaradılır ATƏT Parlament Assambleyasının Siyasi-Təhlükəsizlik üzrə Komitəsində Rusiya nümayəndə heyətinin təklifi ilə Ukrayna üzrə beynəlxalq əlaqə qrupunun yaradılması təklifindən sonra rusiyalı və ukraynalı deputatlar qapalı iclasda əlaqə qrupunun formalaşdırılması prosesini müzakirə edib. Bu qrupun əsas məqsədi Ukrayna böhranından çıxış yollarını axtarmaq olacaq. Bundan əvvəl, Dövlət Dumasının beynəlxalq məsələlər üzrə təmsilçisi Aleksey Puşkov İnterfaksa deyib ki, təklif demək olar ki bütün sessiya iştirakçıları, o cümlədən Ukrayna tərəfindən dəstəklənib. Rusiya Dövlət Dumasının rəhbəri Sergey Narışkinin təklifi ilə qrupun tərkibinə böhranın həllində maraqlı olan əsas ölkələrin nümayəndələrindən ibarət 10 nəfərin daxil olması istənilir. Bu sənəd, iyulun 2-də Bakıda qəbul ediləcək Komitə Qətnamələrinin daxil olacağı Bakı Bəyannaməsinin tərkibinə adidir. Rusiya ATƏT PA-nın Demokratiya, İnsan haqları və Humanitar məsələlər üzrə Ümumi Komitəsində Rusiya nümayəndələri ATƏT-in qərarlarının qəbulu zamanı konsensusun azaldılmasını ifadə edən düzəlişlərə qarşı çıxıb. Azərbaycan, Ermənistan, Belarus və Yunanıstan nümayəndələri dəstəklədiyi 30-cu dəyişiklik Rusiyanın qərarlara veto qoymaq hüququnun məhdudlaşdırılmasını nəzərdə tutur. Portuqaliya nümayəndə heyətinin üzvü və İnsan Haqları Komitəsinin rəhbəri İsabel Santos konsensusun azaldılması ilə bağlı məsələnin layihədən çıxarılmasını dəstəkləməyib və qərarların qəbulu zamanı konsensusun əsas alətlərdən biri olduğunu xatırladıb. “İnsan hüquqlarının qorunmasında, insan hüquqları ilə bağlı baş verən kopud qanun pozuntularının monitorinqi ilə bağlı qərarların qəbulunda konsensusun əhəmiyəti mühümdür”, xanım Santos əlavə edib. "Helsinki+ 40: məqsəd- Hər kəsin təhlükəsizliyi" Qətnaməsinə düzəliş səsverməyə çıxarılaraq qəbul olunmayıb. Bazar ertəsi günün sonunda ATƏT PA-nın Bakıda keçirilən 23-cü sessiyasında müzakirəyə çıxarılan “Helsinki + 40: məqsəd- hər kəsin təhlükəsizliyi" adlı qətnamə layihəsi komitələr tərəfindən qəbul olunub. Azərbaycanda ATƏT Parlament Assambleyası iyunun 29-da başlayıb. Yekun sənəd- Bakı Bəyannaməsi iyulun 2-də qəbul ediləcək.