Qadın və nida işarəsi: “redaktə” olunmalı münasibətlər
Salam! Ümid edirəm ki, yaxşısız! Sizdən məktub almaq necə də xoşdur!
Bütün tanışlarım bilirlər ki, mən çox gülərüz adamam. Hətta ən pis günlərimdə də özümü elə aparmağa çalışıram ki, sanki hər şey əladır - ən azı dostum və iş yoldaşım olmayanların yanında. Mənim elektron məktublarımda bu özünü çoxsaylı nida işarəsi şəklində büruzə verir. Həmişə çalışmışam ki, münasibətlərdə xoşagələn biri olum. Buna görə bəzən az qala bütün cümlələrin sonuna nida qoyuram. Bunu etiraf etməyə qətiyyən utanmıram, çünki, böyük ehtimal, siz də hərdən belə edirsiz. Son məktublarınızdan bir neçəsini oxuyun. Əgər sizin də xasiyyətiniz mənimki kimidirsə, yazdığınız mətnlərdə bir xeyli iltifat və nida işarəsi görəcəksiz. "Səbirsizliklə nəticələri gözləyirəm!" "Sizdən tezliklə cavab gözləyirəm!" "Sizə yardım edə bilməyimə çox sevindim!" Doğrudanmı? ABŞ prezidentliyinə keçmiş namizəd Jeb Bush özünün 2016-cı ildəki seçki kampaniyasının loqotipində nida işarəsindən istifadə etmiş və mətbuat bunu parodiyaya çevirmişdi Gün ərzində yazdığınız bir neçə və ya onlarla məktubun hər birini göndərməzdən əvvəl mikro-qərar verirsiz - necə müraciət edəsiz, hansı durğu işarələrindən istifadə edəsiz, fikirlərinizin aydın və başadüşülən olması üçün hansı ifadələri yazasız. Və bütün bunlar real zaman rejimində baş verir. Bu yerdə çoxillik özünübəyəndirmə təcrübəsi işə düşür - o, qarşısıalınmaz bir xoşagəlmə arzusuyla birlikdə məktubunuza "hücum edir". Amma bu, daha çox qadınlara aid haldır, onlar nida işarəsindən daha çox istifadə edirlər. 2006-cı ildə aparılmış bir araşdırmada professional diskusiya qruplarına aid 200 məktub analiz edilib və məlum olub ki, nida işarələrinin 73 faizi qadınların məktublarındadır. Araşdırmaçılar belə qənaətə gəliblər ki, professional dialoq və kontaktlarda qadınlar bu yolla öz xoş niyyətlərini ifadə edirlər. Şəxsi təcrübəmə gəlincə: mənim nida işarəsindən tez-tez istifadə etməyim "alıcının" hisslərini idarə etmək istəyimdən irəli gəlir. Mənim yazı tonum həmişə enerjili və nikbinliklə doludur - hətta situasiya buna uyğun olmasa da. Nida işarələri bəzən xoşagəlməz olur, bəzən də güclü emosiyaları ifadə edir. Şəkildə: Avropa Parlamentinin üzvləri Macarıstan konstitusiyasına əlavələrə bu şəkildə reaksiya veriblər (2013) Zəhmət olmasa Biz qadınlar iş yerində xeyirxahlığın və iltifatların əhəmiyyətini şişirdirik, amma bu, səbəbsiz deyil. "McKinsey" beynəxalq konsaltinq şirkətinin ötənilki hesabatına görə, kişilərlə müqayisədə bizim işə götürülmə və karyera pillələrində irəliləmə şansımız ənənəvi olaraq daha azdır. Ona görə də biz öz bacarıqlarımızı daha böyük səylə sübut etməli oluruq. Bundan başqa, bizim hətta iş təcrübəsinə əsaslanan fikirlərimiz də şübhəylə qarşılanır. Doğrudanmı, mən öz entuziazmımı göstərmək üçün nida işarələrindən bu qədər çox istifadə edirəm? Mən özümə lazım olan nəticəni almamaqdan qorxuram, ona görə də tonumu yumşaldıb məktubumu alacaq adamın nəylə məşğul olmasıyla maraqlandığımı qabardıram. Sanki mən öz məktubuma əsas məzmundan əlavə bir də mehribanlıq ştrixləri əlavə edirəm, çünki soyuq təsəvvür bağışlamaq istəmirəm. Hər bir yersiz nida işarəsi "alıcıya" mənim kiçik xahişimi çatdırır: xahiş edirəm, məndən xoşun gəlsin, xahiş edirəm, "hə" yaz. Bu, təkcə məktublara aid vəziyyət deyil. Mən yığıncaqların heç də ən populyar iştirakçısı deyiləm və buna görə də həmişə kiminsə sözünü kəsməyə çətinlik çəkmişəm. Mən öz fikrimi deməyə, onu müdafiə etməyə, öz təcrübəmi bölüşməyə qorxmuşam və imkan vermişəm ki, bunu başqaları etsinlər və təqdiri də onlar alsınlar. Beləliklə, nəzakət xətrinə susub ümumi işə töhfə verməmişəm. Biz qadınları xeyirxah olmaq, başqalarını dəstəkləmək və çox yer tutmamaq ruhunda tərbiyə edirlər. Bu bizi tükəndirir və zəiflədir. Nida işarəsinə daha çox təhlükə xəbərdarlığıyla bağlı plakatlarda rast gəlinir. Sizin nida işarələrinizsə başqalarına belə bir xəbərdarlıq ötürə bilər: bu məktubun müəllifini ciddi qəbul etmək lazım deyil Zaman gözləmir Mən durğu işarələrimi ixtisara salmağa başlayanda fikir verdim ki, bu süni entuziazm mənim şəxsi həyatıma da sirayət edib. Məlum oldu ki, mən öz tonumu başqalarına uyğunlaşdırmağa çox böyük enerji sərf edirəm. İnsanların ovqatına təsir etmək cəhdləri adamı çox yorur. Daha pisi isə odur ki, buna heç ehtiyac da yoxdur. Əslində, heç tanımadığım birindən cavab almağım məni çox da sevindirmir. Və mən heç də həmişə kiməsə kömək etdiyimə görə xoşbəxt olmuram, çünki öz işim başımdan aşır. Başqalarına xoş gəlmək üçün sərf etdiyim enerji öz yaradıcı layihələrimi "yanacaqsız" qoyur, öz işlərim üçün həmin enerjiyə ehtiyac duyuram. Bütün bu qrammatik entuziazm mənim və çalışdığım şirkətin cəmiyyətə açıqlığımızı nümayiş etdirməlidir. Əlbəttə, nəticədə insanlar mənim yaxşı biri olduğumu düşünə bilərlər. Amma buna görə nələri qurban verməli oluram? Və bu, sadəcə durğu işarələriylə məhdudlaşmır, bu - mənim yığıncaqlardakı və işgüzar görüşlərdəki davranışıma da aiddir. Bu - əslində razı olmadığım şeylərlə razılaşmağım deməkdir. Bu - öz şəxsi vaxtımın lazımsız sərfinə mane ola bilməmək deməkdir. Öz maraqlarımı və layihələrimi arxa plana keçirməklə, mən özümü də, çalışdığım şirkəti də zərbə altında qoyuram. Nida işarəsi ancaq uyğun gəldiyi yerdə effektli olur Şablona "yox" demək Durğu işarələrimi cilovlamağı öyrənəndən sonra kəşf etdim ki, nida işarəsindən başqa cür də istifadə etmək olar. Vaxtında gülümsəmək çox vacib olduğu kimi, doğru yerdə qoyulmuş nida işarəsi də yazışdığın adamlarla əlaqə yaradır - istər yaxın dostunla, istərsə də heç tanımadığın biriylə. İltifatlar yağdırmaq əvəzinə, indi mən seçdiyim sözlərlə məqsədimə çatmağa çalışıram. Nida işarəsindən də özümə inamsızlıq əlaməti kimi yox, ancaq təbii və doğru olanda istifadə edirəm. Özüm haqqında yaxşı təəssürat yaratmaq istəyirəmsə, mən durğu işarələrindən istifadə etmədən də başqalarıyla emosional əlaqə qura bilərəm. İndi mən zahiri əlamətlərə yox, konkret məqamlara fokuslanıram - məsələn, birinə məqaləmi göndərirəm, yaxud da içindəki sonuncu uğuruna görə onu tərifləyirəm. Mən bütün nida işarələrini qəddarcasına nöqtəylə əvəz edirəm. Nöqtələr mənim sürətimi azaldır. Onlar təsdiq mənasını verir: "Mən nə danışdığımı bilirəm". O cümlədən, nə istədiyimi də. Mən poçt qutumdakı məktublarla necə davrandığıma başqa gözlə baxmağa başlamışam. İndi götür-qoy edirəm: bu və ya digər məktuba vaxt sərf etməyə dəyərmi? Hansısa yazışmanın işimə müsbət bir qatqısı olmayacağı qənaətinə gələndə həmin məktuba cavab yazmıram. Mənim şifahi ünsiyyətim də dəyişib. Mən daha konkret danışmağa başlamışam, özümə əminliyim az olan hallarda isə cümləmin sonunda yüksək intonasiyaya keçirəm, ya da fikrimi sual şəklində ifadə edirəm. Mən özümə lazım olan şeyləri suala çevirib deyirəm, amma, deyəsən, burda da nöqtə qoymağa başlamaq lazımdır. Biz fikrimiz qəbul olunsun deyə onu nəzakətlə və ya xahiş formasında deməyə borclu deyilik. Bizim düşüncələrimizin və ümumi işə töhfəmizin mövcud olmaq haqqı var. Mən durğu işarələrindəki maskadan imtina edirəm, vaxtımı və enerjimi müdafiə etmək üçün sərt bir xətt seçirəm. Əlbəttə, arada coşqu mu da bildirəcəm. Çünki xeyirxahlıq kimi, nida işarəsi də qiymətli resursdur. Və mən ondan ağılla istifadə edəcəm. Nöqtə. -- Məqalənin ingilis dilində orijinalı ilə BBC Capital saytında tanış olun.