Maxay tahay sababta Qabuuraha Yuhuudda loogu weeraray Denmark?
Ciidamada booliska ee dalka Denmark ayaa xabsiga u taxaabay nin caan ah oo ka tirsan hoggaamiyeyaasha urur la yiraahdo neo-Nazi, kaasoo taageersan fikradihii Naaziyiinta Jarmalka, ka dib markii la burburiyay dhagaxyada ku dhisnaa 84 qabri oo ay ku aasan yihiin dad Yuhuud ah.
Labo nin oo mid uu yahay hoggaamiye caan ah ayaa loo xiray weerarka lagu qaaday qabuuraha Nin kale oo wehlinayay ayaa loo xiray tuhunka eedeynta ku saabsan weerarka lagu qaaday qabuurahaas ku yaalla magaalada Randers ee bartamaha dalka Denmark. Jacob Vullum Andersen, oo 38 jir ah ayaa madax u ah dhaqdhaqaaqa magaciisa loo soo gaabiyo NRM, kaasoo sidoo kale ka jira waddanka Sweden. Isaga iyo ninka kale oo 27 jir ah ayaa lagu soo oogay dacwad ku saabsan inay geysteen fal-dambiyeed burburin ah, islamarkaana nacayb ku saleysan. Arrintan ayaa loo sababeeyay fikirka Yuhuud naceybka ah. Weerarka lagu qaaday qabuurahaas ayaa dhacay 9-kii bishan November, waxayna xilligaas ku beegneyd 81 sano guuradii kasoo wareegtay markii ay Nazi-ga sameeyeen qalalaasihii ka dhanka ahaa Yuhuudda. Ficilkaas oo ay geysatay dowladdii Nazi-ga ee ka jirtay dalka Jarmalka ayaa dhacay sanadkii 1938-kii, xilligaas oo koox rabshado sameyneysay ay weerar ku qaadeen bulshada Yuhuudda ah ee ku nooleyd Jarmalka, iyagoo dab qabadsiiyay boqollaal mac-bad, burburiyayna iskuullo ay Yuhuudda lahaayeen iyo meherado ganacsi. Ugu yaraan 91 qof oo Yuhuud ah ayaa lagu dilay qalalaasahaas oo markii dambe sii xoogeystay xilligii dagaalkii labaad ee adduunka. Qabuuraha la burburiyay ayaa ku yaalla magaalada Randers ee dalka Denmark Maalintii Sabtida, falal kale oo la xiriira Yuhuud naceybka ayaa ka dhacay afar meelood oo kale oo ka tirsan waddanka Denmar. Warqado liddi ku ah nolosha bulshooyinka Yuhuudda ah ayaa lagu dhajiyay dhowr meelood. Caasimadda waddanka Sweden ee Stockholm ayaa sidoo kale warqado noocaas ah lagu dhajiyay meelaha qaar, oo ay ka mid tahay xarun ay leeyihiin dad Yuhuud ah, sida uu tabiyay Telefishinka SVT. 'In lagu baraarugo' Yuhuud naceybka jira Rinji cagaaran ayaa la mariyay qaar ka mid ah qabriyada la weeraray, halka kuwo kalena dhagaxyadii ku dhisnaa laga burburiyay. Safiirka Israel u fadhiya dalkaas, Benny Dagan ayaa booqday qabuuraha la weeraray wuxuuna yiri: "Arrintan waxay nagu baraarujineysaa Yuhuud naceybka ka jira halkan, waana inaan wax badan kasii qabanno sidii looga hortagi lahaa falalka Yuhuud naceybka ku saabsan". Haweeneyda Ra'iisul Wasaaraha ka ah waddanka Denmark Mette Frederiksen ayaa boggeeda Facebook-ga kusoo qortay: "Way i xanuujineysaa inaan ka fikiro sida uu qof dareemayo markii qabriga uu ku jiro ruuxii uu jeclaa si foolxun looga burburiyo". Xubno ka tirsan dhaqdhaqaaqa NRM oo iyagoo dhar isku eg xiran ka qeyb galayay mudaharaad soo galootiga looga soo horjeedo oo sanadkii 2016-kii ka dhacay magaalada Stockholm Mr Andersen ayaa u sheegay Telefishinka TV2 inuusan wax lug ah ku lahayn falkaas, balse wuxuu taageero u muujiyay burburinta qabuurahaas, isagoo sheegay inuu aad ugu faraxsan yahay. Waxaa laga soo xigtay hadal uu yiri oo ahaa: "Waxay nala tahay inay arrin fiican tahay in hadda ugu dambeyn ay dadku fahmeen dhibaatada ay bulshada ku qabaan awoodda iyo saameynta ay leeyihiin Yuhuudda". Telefishinka TV2 iyo warbaahin kale oo lagu magacaabo DR, ayaa soo tabiyay in rinjiga cagaaran lagu arkay qalab ay wateen Mr Andersen iyo ninka kale ee la tuhunsan yahay.