Lix qodob oo ay ku heshiiyeen Dowladda fedaraalka iyo maamul goboleedyada
Waxaa magaalada Muqdisho maanta lagu soo gabagabeeyay shirkii Madaxda dowladda dhexe iyo maamul goboleedyada uga socday halkaasi.
Madaxda waxa uu shirka uga socday madaxtooyada Soomaaliya War murtiyeed laga soo saaray gabagabadii shirka ayaa waxa ay dowladda fedaraalka iyo maamul goboleedyada ku heshiyeen dhowr qodob. Qodabada lagu heshiisayay waxaa ka mid ah arrimaha siyaasada, Aminiga, doorashada 2020 iyo dib eegista dastuurka iyo qeybsiga mashaariicda horumarinta Siyaasadda Soomaaliya Waxaa ka jiray khilaaf u dhexeeyay madaxda dowladda federaalka iyo hoggaamiyayaash maamul goboleedyada. Tan iyo markii uu bilowday khilaafka ka dhashay arrinta dalalka Khaliijka, waxaa sii kordhayay kala shakiga soo kala dhexgalay madaxda maamul goboleedyada iyo dowladda Federaalka. Dowladda federaalka ee Soomaaliya ayaa qaadatay go'aan dhexdhexaad ah oo ku aadan khilaafka u dhexeeya dalalka Khaliijka. Wadammo uu hoggaaminayo Sacuudiga ayaa go'doomiyay dalka Qadar. Qaar ka mid ah madaxda maamul goboleedyada Soomaaliya ayaa dowladda dhexe ugu baaqay in ay taageerto go'aanka Sacuudiga iyo dalka Isutagga Imaaraadka Carabta, ayna xayiraad saarto Qadar. Arrinta siyaasada ayaa waxa dhinacyadan ay ku heshiiiyeen in lagu wada shaqeeyo jawi ku dhisan kalsooni,dulqaad,tanaazul iyo masuuliyad midaysan. Waxaa sidoo kale qodabada ay ku heshiiyeen dowlada dhexe iyo maamul goboleedyada ka mid ah in la xoojiyo wadashaqaynta labada dhinax lagana fogaado wax waliba oo keeni kara shaki iyo xasaasiyad siyaasadeed. Amniga Soomaaliya waxaa ka jiro caqabado dhanka amniga ah. todobaadyadii la soo dhaafay waxaa ka dhacay qaraxyo waawayn. Qarixii Soobe ee 14-kii bishii Oktobar waxaa ku dhintay in ka badan 350 qof. Madaxweyne Farmaajo ayaa weerarkaas ku eedeeyay ururka Al-Shabaab. Ciidamadii ugu dambeeyay waxaa soo tababar Imaaraatka Madaxda dowlada fedaraalka iyo dowlad goboleedyada waxa ay imika sheegeen in ay isku afgarteen in la xoojiyo ammaanka islamarkana hal meel looga soo wadajeedsto dagaalka ka dhanka ah waxa loogu yeeray argagixisada. "Waa In lala yimaadaa qorsha dhamaystiran oo wadajir ah oo lagula dagaalamayo argagixisada guud ahaan Soomaaliya," ayaa lagu yiri warsaxaafadeed ay hoggaamiyayaasha soo saareen. Dhinacyadan ayaa sidoo kale ku heshiiyay in la kordhiyo xafiisyada ay dowladda fedaraalka ku yeelaneyso maamul goboleedyada sida adeegyada muhimka ah sida Baasaboorada iyo shahaadooyiinka. Doorashada 2020 Dowladda dhexe iyo maamullada goboleedyada ayaa imika ku heshiiyay In guddiga doorashooyiinka qaranka ay wadatashi loo dhan yahay ku qabtaan muddo 90 maalmood gudahood. Madaxda dowlada fedaraalka iyo maamul goboleedyada ayaa dhanka bogaadiyay sida habsamida ah ee ay u socoto howsha ololaha doorashada Soomaliland Dib u eegista Dasrtuurka Madaxda maamul goboleedyada Soomaaliya ayaa la sheegay in ay diideen shir ku saabsan arrimaha dastuurka oo bishii la soo dhaafay ka dhici lahaa magaalada Muqdisho. Dowladda federaalka ayaa looga fadhiyaa in ay dhameystirto dastuurka oo qabyo qoraal ah. Balse haddii aysan taageero ka helin maamullada goboleedyada way ku adkaaneysaa in la dhameystiro. Waxaa dastuurka ka mid ah qodobo dhowr ah oo la isku hayo sidii wax looga bedeli lahaa, waana arrimo horey looga wadahadalay. Dowlada fedraalka iyo maamullada ayaa imika ku heshiiyay in si wadajir ah looga shaqeeyo talana looga yeesho sidii ay dalka uga dhici lahayd doorasho hal qof iyo cod ah. Arrintan ayay labada dhinac ka wada hadleen Waxaana lagu heshiiyay in baarlamaanada maamul goboleedyada ay gacan ku yeeshaan dhamaystirka dib u eegista dastuurka ka hor inta aan al horkeenin baarlamaanka. Golaha Kismaayo waxay dowladda u jeediyeen eedeyn Arrimaha mashaariicda hormarka Madaxda maamullada qaar ayaa dhaliilay sida dowladda federalka ee Soomaaliya wax uga siiso mashaariicda horumarinta iyo dhaqaalaha. Dowladda dhexe iyo maamul gobleedyada ayaa ku heshiiyay in Mashaariicda Horumarineed, Gargaarka Bani'aadanimo iyo Deeqaha Maaliyadeed loo gaarsiiyo dhamaan dowlad goboleedyada iyo Gobolka Banaadir si isu miisaaman, loona saaro Guddi Farsamo labada dhinac ah oo ka soo talo bixiya. Arrimaha Federaalka Madaxda maamul goboleedyada Dowladdii madaxweynihii hore Xasan Sheekh Maxamuud, waxay kala kulantay caqabado badan, dhismaha maamul goboleedyada. Maamullada oo dhan waxay dhismeen ayadoo la isku khilaafsan yahay, marka laga reebo Puntland oo la dhisay 20 sano ka hor. Dowladda dhexe iyo maamul goboleedyada ayaa imika ku heshiiyay In la sameeyo Guddi Farsamo iyo Khuburo heer Federaal iyo heer Dowlad Goboleed iyo Gobolka Banaadir oo kala shaqeeya Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka & Dib-u-heshiisiinta, Wasaaradda Dastuurka iyo Hay'adaha kale ee ay arrintani qusayso federaalka. "In Golaha Baarlamaanka, Aqalka Sare kaalin muhiim ah ku yeesho Hirgelinta Federaalka, Hindise-Sharciyeedyada Cusubi waxay ka bilaaban karaan labada Aqal ee Baarlamaanka Federaalkaba,ayaa lagu yiri war-murtiyeedka. Dowladda madaxweyne Farmaajo ayaa la dhisay siddeed bilood ka hor, waxayna wajeheysaa caqabo dhanka "amniga iyo siyaasadda ah".