"Duuti galmaa’u kan ammaa si’a 25 caala ture" - Donaald Tiraamp
Ameerikaatti lubbuun namoota 100,000 sababa weerara koronaavaayirasiitiin ji’a afurii gaditti darbeera.
Ogeeyyiin fayyaa duuti hamma galmaa'een olidha jedhu Duutis kunis biyya kamuu caalaa isa guddaa yoo ta’u namoonni miiliyoona 1.69 vaayirasichaan qabamaniiru. Kunis lakkoofsa addunyaarraa %30 ta’a. Ameerikaatti namni jalqabaa vaayirasichaan qabame Amajjii 21 Waashingitaan DC keessatti ture. Eega weerarri kun jalqabee as guutuu addunyaarratti namoonni miiliyoona 5.6 vaayirasichaan yoo qabaman 354,983 immoo du’aniiru. Niiw Yoork keessatti namoonni 21,000 sababa koronaavaayirasiitiin du’aniiru. Ameerikaatti namoonni 100,276 du’uunsaanii gabaasni Yuunivarsiitii Joons Hopkiins ni mul’isa. Kunis lakkoofsa lammiilee US Kooriyaa, Veetnam, Iraaq fi Afgaanistaan keessatti lola waggoota 44’tti du’an waliin wal qixa ta’a jedha gulaalaan BBC damee Ameerikaa Kaabaa Joon Sopeel. Deebiin gama siyaasaatiin kenname maal fakkaata? Pireezidaant Doonaald Tiraamp akka jedhanitti osoo bulchiinsisaanii tarkaanfiwwan hin fudhanne ta’ee duuti galmaa’u isa ammaa si’a 25 caala ture jedhu. Jalqabarratti pireezidaantichi weerara kana qufaa waliin dorgomsiisuun akka qoosaatti ilaalanii ture. Ji’a Guraandhala keessa vaayirasichi “to’annaa jala jira” akkasumas Ebla keessa “haala ajaa’ibaatiin ni bada” jedhanii turani. Isaanis namoonni 50,000-60,000 ni du’u jedhanii tilmaamanii turan boodarra 60,000-70,000 achiis 100,000 gad ta’a jedhan. Pireezidaant Tiraamp akka jedhanitti biyya biraa caalaa namoonni baay’een US’tti du’uun kabaja mul’isa jedhan. Sababani isaas “qorannoon nu taasisnu gaarii waan ta’eef” jechuun dubbataniiru. Akka qorannoon Yuunivarsiitii Kolombiyaa ibsutti osoo US yeroodhaan tarkaanfii fudhatteen namoonni du’an 36,000 gad ture jedha. Jo’ee Bideen gaafa Roobii maatii miidhamtootaa jajjabeessaniiru. “Namoonni miidhaan isinirra gaheef baay’ee gadda,” jechuun Tiwiitarasaaniirratti maxxansaniiru. “Biyyi isin wajjiin gaddaa jirti.” Yeroo ammaa kanatti lammiileen Ameerikaa miiliyoona 39 ta’an gara hojiitti deebi’aniiru. Naannooleen 50 ta’an uggura haala adda addaatiin laaffisaa jiru. Yeroo kanatti talaallii Covid-19 hin jiru. Dhibee kanaaf yaalli mirkanaa’ee jiraatuu baatuus qorannoowwan adda addaa garuu taasifamaa jiru. Qorannoo ji’a kana taasifameen lammiileen Ameerikaa %49 ta’an talaallii koronaavaayiras ni arganna jedhaniiru.