ออสการ์ : เปิดภาพชีวิตจริงของผู้คน “ชนชั้นปรสิต” ในกรุงโซล
"ชนชั้นปรสิต" (Parasite) ภาพยนตร์เสียดสีสังคมเกาหลีใต้ที่ประสบความสำเร็จดีเกินคาดทั้งด้านรายได้และเสียงวิจารณ์ บอกเล่าเรื่องราวความเหลื่อมล้ำของครอบครัวคนจนที่อาศัยอยู่ในห้องชั้นกึ่งใต้ดิน กับครอบครัวคนรวยที่อยู่ในคฤหาสน์หรูในกรุงโซล
แม้ว่าเนื้อหาในภาพยนตร์เรื่องนี้เป็นเพียงนิยายที่แต่งขึ้น ทว่าห้องพักที่ใช้เป็นฉากถ่ายทำกลับเป็นสถานที่จริง ซึ่งคนเกาหลีเรียกห้องพักที่ชั้นกึ่งใต้ดินแบบนี้ว่า "พันจีฮา" และมีผู้คนนับพันในกรุงโซลที่พักอาศัยอยู่ในห้องลักษณะนี้ จูลี ยุน ผู้สื่อข่าวบีบีซีแผนกภาษาเกาหลี ได้พูดคุยกับพวกเขาเพื่อค้นหาว่าชีวิตในห้องเช่าเล็กเท่ารูหนูเป็นอย่างไร ภาพชีวิตจริงของผู้คน “ชนชั้นปรสิต” ในกรุงโซล ที่ "พันจีฮา" ของ โอ คีชอล เรียกได้ว่าแทบไม่มีแสงสว่างส่องถึงเลย ที่นี่มีแสงแดดเล็ดลอดเข้าไปน้อยมาก แม้แต่ต้นกุหลาบหินที่ต้องการแสงไม่มากก็ยังไม่สามารถมีชีวิตอยู่ในห้องนี้ได้ จากถนนสามารถมองตรงเข้ามาให้ห้องเช่าของ โอ คีชอล ได้อย่างชัดเจน ขณะเดียวกัน ผู้คนที่เดินผ่านไปมาก็สามารถทอดสายตามองเข้าไปภายในห้องพักของเขาได้ พวกวัยรุ่นมักสูบบุหรี่กันที่ด้านนอกห้องเขา หรือไม่ก็ถ่มน้ำลายลงไปที่พื้นหน้าห้อง ในช่วงหน้าร้อน โอ คีชอล ต้องเผชิญกับความร้อนชื้นที่ยากจะทานทน รวมทั้งต้องต่อสู้กับปัญหาเชื้อราที่ผุดขึ้นอย่างรวดเร็วภายในห้อง ห้องน้ำขนาดเล็กที่ไร้อ่างล้างหน้า มีพื้นที่ถูกยกสูงเหนือพื้นห้องราวครึ่งเมตร เพดานห้องน้ำทอดตัวต่ำเสียจนเขาจะต้องยืนกางขาออกจากกันเพื่อไม่ให้หัวชนเข้ากับเพดาน โอ วัย 31 ปีซึ่งทำงานในอุตสาหกรรมโลจิสติกส์เล่าว่า "ตอนที่ผมย้ายเข้าไปแรก ๆ ผมมีรอยช้ำเต็มตัวจากการที่หน้าแข้งไปชนกับขั้นบันได และรอยถลอกจากแขนที่ครูดไปกับผนังคอนกรีต" โอ คีชอล ยืนเหยียดตรงในห้องน้ำไม่ได้ เพราะหัวจะชนเข้ากับเพดาน แต่ตอนนี้เขาเริ่มชินกับมันแล้ว "ผมรู้ตำแหน่งของเหลี่ยมมุมต่าง ๆ และไฟทุกดวง" ชนชั้นปรสิต ผลงานของผู้กำกับชื่อดัง บอง จุน โฮ บอกเล่าเรื่องราวที่หักมุมระหว่างคนรวยและคนจนในสังคมเกาหลีใต้ หนังนำเสนอภาพความแตกต่างสุดขั้วระหว่าง 2 ครอบครัว คือ ครอบครัวปัก ที่มีฐานะมั่งคั่ง กับครอบครัวคิม ที่ยากจน ผ่านสภาพบ้านของพวกเขา คือคฤหาสน์หรูบนภูเขา กับห้องชั้นกึ่งใต้ดินที่แสนซอมซ่อ ในชีวิตจริง พันจีฮา เป็นบ้านที่คนหนุ่มสาวนับพันเลือกใช้พักอาศัยในระหว่างที่พวกเขาทำงานและหวังสร้างอนาคตที่ดีขึ้นในเมืองหลวงของเกาหลีใต้ ห้องน้ำที่บ้านครอบครัวคิมในหนัง (ซ้าย) แทบไม่ต่างไปจากที่ห้องเช่าของโอ (ขวา) ขณะที่บ้านของครอบครัวปัก แตกต่างไปอย่างสิ้นเชิง ทั้งห้องที่สว่าง กว้างขวาง และโอ่อ่า พันจีฮา ไม่เพียงจะเป็นสถาปัตยกรรมที่มีความแปลกเฉพาะตัวของกรุงโซล แต่ยังเป็นผลผลิตจากประวัติศาสตร์ด้วย ที่จริงห้องพักขนาดจิ๋วเหล่านี้มีความเป็นมาย้อนกลับไปถึงช่วงเวลาแห่งความขัดแย้งของสองเกาหลีเมื่อหลายสิบปีก่อน ในปี 1968 หน่วยคอมมานโดเกาหลีเหนือแทรกซึมเข้าไปในกรุงโซลเพื่อปฏิบัติภารกิจลอบสังหารประธานาธิบดีปัก จอง ฮี ของเกาหลีใต้ ภารกิจดังกล่าวถูกสกัดเอาไว้ได้ แต่ความตึงเครียดระหว่างสองเกาหลีได้ทวีความรุนแรงขึ้น และในปีเดียวกันเกาหลีเหนือได้โจมตีและยึดเรือสอดแนมของกองทัพเรือสหรัฐฯ ที่ชื่อ ยูเอสเอส พูเอโบล สายลับติดอาวุธของเกาหลีเหนือได้แทรกซึมเข้าไปในเกาหลีใต้ และเกิดเหตุก่อการร้ายขึ้นหลายครั้ง ด้วยความกลัวว่าสถานการณ์จะทวีความรุนแรงขึ้น ในปี 1970 รัฐบาลเกาหลีใต้ได้ปรับปรุงกฎหมายเกี่ยวกับอาคาร โดยกำหนดให้อาคารสร้างใหม่ที่มีความสูงไม่มากจะต้องมีชั้นใต้ดินเพื่อใช้เป็นหลุมหลบภัยในกรณีที่เกิดภาวะฉุกเฉินด้านความมั่นคงของชาติ ในตอนแรก การปล่อยเช่าพันจีฮาเป็นสิ่งผิดกฎหมาย แต่ในช่วงที่เกิดวิกฤตที่พักอาศัยในทศวรรษที่ 1980 กรุงโซลมีที่พักอาศัยไม่เพียงพอต่อความต้องการของประชาชน จึงทำให้รัฐบาลต้องยอมให้ประชาชนใช้พื้นที่ชั้นใต้ดินเป็นที่พักอาศัยได้อย่างถูกต้องตามกฎหมาย ในเมืองหลวงที่แออัดของกรุงโซล ที่ดินมีมูลค่ามหาศาล และค่าเช่าบ้านก็แพงลิบลิ่ว ในปี 2018 องค์การสหประชาชาติระบุว่า แม้ขนาดเศรษฐกิจของเกาหลีใต้ใหญ่เป็นอันดับที่ 11 ของโลก แต่การขาดแคลนที่พักอาศัยในราคาที่คนทั่วไปสามารถจัดหาได้นั้นถือเป็นอุปสรรคสำคัญ โดยเฉพาะสำหรับคนหนุ่มสาวและผู้มีรายได้ต่ำ สถิติพบว่า สัดส่วนระหว่างค่าเช่าบ้านและรายได้ของคนในวัยต่ำกว่า 35 ปี ยังอยู่ที่ราว 50% ในช่วงสิบปีที่ผ่านมา ดังนั้นห้องพักที่ชั้นกึ่งใต้ดินจึงเป็นตัวเลือกที่สามารถเข้าถึงได้ง่ายกว่าในภาวะที่ราคาบ้านพุ่งสูงขึ้นอย่างรวดเร็ว โดยค่าเช่ารายเดือนของห้องพักลักษณะนี้อยู่ที่ประมาณ 540,000 วอน (ราว 14,200 บาท) ขณะที่เงินเดือนเฉลี่ยของคนในวัย 20 ปีเศษ อยู่ที่ประมาณ 2 ล้านวอน (ราว 52,600 บาท) แม้ผู้พักอาศัยในพันจีฮาจะประสบปัญหาเกี่ยวกับค่านิยมเชิงลบที่สังคมมีต่อผู้อยู่ในที่พักลักษณะนี้ แต่หลายคนก็เริ่มคุ้นชินกับมัน โอ คีชอล บอกว่าเขาเริ่มชินและรับได้กับการอาศัยอยู่ในห้องเช่าที่ชั้นกึ่งใต้ดินนี้แล้ว "ผมรับได้กับสภาพห้องพักแบบนี้" โอ กล่าว "ผมเลือกที่นี่เพื่อประหยัดเงิน และประหยัดได้มากจากการอยู่ที่นี่ แต่ผมตระหนักว่าผมไม่สามารถจะห้ามผู้คนไม่ให้รู้สึกเวทนาสงสารผมได้" "ในเกาหลีใต้ผู้คนคิดว่าเป็นเรื่องสำคัญที่จะต้องมีรถและบ้านที่ดูดี ผมคิดว่าพันจีฮาเป็นสัญลักษณ์ของความยากจน" "บางที นี่จึงอาจอธิบายว่าทำไมที่ที่ผมอยู่จึงนิยามตัวตนของผม" ในช่วงกลางของหนังชนชั้นปรสิต ครอบครัวคิมที่ยากจนได้แทรกซึมเข้าไปในชีวิตของครอบครัวปักที่ร่ำรวยเพื่อหาเงินจากพวกเขา เนื้อหาในเรื่องเล่าถึง ทาซง ลูกชายคนเล็กของครอบครัวปักที่รับรู้ถึง "กลิ่นสาบ" ของสมาชิกครอบครัวคิม ตอนที่ คิม กีแท็ก พ่อของครอบครัวคิมพยายามขจัดกลิ่นดังกล่าว ลูกสาวของเขาพูดอย่างเย็นชาว่า "มันเป็นกลิ่นอับของห้องชั้นใต้ดิน กลิ่นจะไม่หายไปจนกว่าเราจะย้ายออกไปจากที่นี่" ปัก ยองจุน (ขวา) ตัดสินใจเข้ามาอยู่ที่พันจีฮา เพราะราคาย่อมเยาและขนาดของห้อง ปัก ยองจุน ช่างภาพวัย 26 ปี ได้ดูภาพยนตร์เรื่องชนชั้นปรสิตหลังจากเขาย้ายเข้าไปอยู่ในห้องเช่าพันจีฮาได้ไม่นาน ตอนแรกปักเลือกอยู่ที่นี่ด้วยเหตุผลที่ไม่ซับซ้อน นั่นคือ ราคาย่อมเยาและขนาดของห้อง อย่างไรก็ตาม เขาก็อดคิดถึงเรื่อง "กลิ่น" ไม่ได้หลังจากได้ดูหนังเรื่องนี้ "ผมไม่อยากมีกลิ่นเหมือนครอบครัวคิม" ปัก กล่าว ฤดูร้อนปีนั้น ปัก ระดมจุดธูปหอมแบบนับไม่ถ้วน และเปิดเครื่องดูดความชื้นแทบตลอดเวลา เขาบอกว่าหนังเรื่องนี้ช่วยกระตุ้นให้เขาปรับปรุงและตกแต่งห้องให้ดีขึ้น "ผมไม่อยากให้ผู้คนรู้สึกเวทนาผม เพียงเพราะผมอาศัยอยู่ชั้นใต้ดิน" ปัก บอก ปักและแฟนสาว ชิม มิน ทำวีดีโอบันทึกการปรับปรุงห้องเช่าของพวกเขา และพอใจกับผลลัพธ์ที่ได้ แต่มันก็กินเวลาหลายเดือนกว่าจะมาถึงจุดนี้ ปัก ยองจุน และชิม มิน ช่วยกันปรับปรุงห้องเช่าแห่งนี้จนน่าอยู่ "ตอนที่พ่อแม่ของผมได้เห็นห้องเป็นครั้งแรก พวกท่านตกใจมาก เพราะคนเช่ารายก่อนเป็นคนสูบบุหรี่จัด และแม่ของผมไม่สามารถทนกลิ่นบุหรี่ได้" ปัก เล่า ชิม ยูทิวเบอร์วัย 24 ปี คัดค้านอย่างรุนแรงตอนที่ปักตัดสินใจจะย้ายเข้าไปอยู่ที่พันจีฮา "ฉันมีมุมมองแง่ลบต่อพันจีฮา มันดูไม่ปลอดภัย มันทำให้ฉันนึกถึงด้านมืดของโซล ฉันโตขึ้นมาในอพาร์ตเมนต์สูงมาทั้งชีวิต ฉันจึงรู้สึกเป็นห่วงแฟน" แต่วิดีโอปรับโฉมห้องของพวกเขาได้รับกระแสตอบรับที่ดีจากบรรดาผู้ติดตามช่องยูทิวบ์ บางคนถึงกับบอกว่ารู้สึกอิจฉาที่ห้องพวกเขาดูดีมีสไตล์ "เรารักบ้านของเราและภูมิใจกับสิ่งที่เราทำที่นี่" มิน กล่าว แต่ขณะเดียวกันเธอก็บอกว่านี่ไม่ได้หมายความว่าทั้งคู่คิดจะลงหลักปักฐานอยู่ที่นี่ตลอดไป "เราจะย้ายขึ้นไปอยู่ในที่สูงขึ้น" ส่วน โอ ก็กำลังเก็บออมเงินซื้อบ้านของตัวเอง เขาคิดว่าการอยู่ในห้องเช่าราคาถูกที่ชั้นกึ่งใต้ดินนี้จะช่วยให้ความฝันของเขาเป็นจริงได้เร็วขึ้น "สิ่งที่ผมเสียใจก็คือ เอพริล แมวของผมไม่สามารถเพลิดเพลินไปกับแสงแดดที่สาดส่องเข้ามาทางหน้าต่างห้องได้" ชนชั้นปรสิต โดยผู้กำกับ บองจุนโฮ สร้างประวัติศาสตร์เป็นภาพยนตร์เกาหลีเรื่องแรกที่ได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงรางวัลออสการ์สาขาภาพยนตร์ยอดเยี่ยม รวมแล้วได้รับการเสนอชื่อเข้าชิงทั้งหมด 6 รางวัลด้วยกัน งานประกาศผลรางวัลออสการ์ครั้งที่ 92 จะจัดขึ้นที่นครลอสแอนเจลิส ของสหรัฐฯ วันที่ 9 ก.พ. นี้ตามเวลาท้องถิ่น หรือช่วงเช้าของวันที่ 10 ก.พ.ตามเวลาในประเทศไทย ทุกภาพถ่ายเป็นลิขสิทธิ์ของ จูลี ยุน