เลือกตั้ง 2562 : ประชาธิปไตยไม่ใช่แค่ “อุดมการณ์” แต่คือ “ลมหายใจ” ของ ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ
การเกิดขึ้นของพรรคอนาคตใหม่เมื่อเดือน มี.ค. 2561 ถูกจับจ้อง-ให้คำจำกัดความไว้ 3 คำคือ "ความฝัน-คนรุ่นใหม่-อุดมการณ์"
5 คำถาม กับ ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ ทว่าพลันที่ ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ เจ้าของฉายา "ไพร่หมื่นล้าน" ประกาศวางมือจากโลกธุรกิจ กระโจนลงสู่วังวนการเมืองเต็มตัวในฐานะหัวหน้าพรรคอนาคตใหม่ เขาต้องเผชิญกับแรงกดดันและความท้าทายรอบด้าน ทั้งจาก "คนรุ่นใหม่" บางส่วนที่เคยเดินร่วมทาง-เป็นเพื่อนร่วมพรรค ก่อนกลายเป็นเพียงอดีต ทั้งจากการตีความอุดมการณ์ที่แตกต่างหลากหลาย แม้กระทั่งในหมู่ปัญญาชนฝ่ายก้าวหน้าที่ถืออุดมการณ์ประชาธิปไตยเช่นกัน กลายเป็นข้อถกเถียงสำคัญว่าด้วย "ประชาธิปไตยไร้เดียงสา-ประชาธิปไตยกร้านโลก" ยังไม่รวมชนชั้นนำที่ ธนาธร มักเรียกขานว่า "อภิสิทธิ์ชน" ที่เฝ้าดูการก่อตัวของพรรคอนาคตใหม่อย่างเงียบ ๆ ด้วยสายตาระแวง-ระวัง แต่ถึงกระนั้น "ความฝัน" ในการสร้างการเมืองใหม่ยังอยู่กับ ธนาธรกับพวก สะท้อนผ่านชุดนโยบาย "ปักธงประชาธิปไตย" ธนาธร จึงรุ่งเรืองกิจ ลงพื้นที่พบปะชาวกาฬสินธุ์ ม.ค. 2562 ในช่วงนับถอยหลังสู่การเลือกตั้ง 2562 ธนาธร ขอเพิ่มอีกนิยามให้กับ "ปัจจุบันของพรรคอนาคตใหม่" ด้วยคำว่า "พร้อม!" "เลือกตั้งเป็นเพียงทางผ่าน" "การนำประเทศไทยกลับสู่เส้นทางประชาธิปไตยในรัฐสภาได้ นี่คือเรื่องยากที่สุด" ธนาธร กล่าวกับบีบีซีไทย เพราะเป้าหมายในการจัดตั้งพรรคอนาคตใหม่ไม่ได้อยู่ที่การหิ้วผู้แทนฯ เข้าสภา หรือส่งใครเข้าทำเนียบรัฐบาลเพื่อนั่งเก้าอี้นายกฯ แต่ต้องการ "เปลี่ยนแปลงประเทศไทย" และหยุดยั้งการปฏิวัติรัฐประหาร สิ่งที่ ธนาธร จะลุยทำเป็นอันดับแรกหากมีอำนาจ จึงอยู่ที่การรื้อรัฐธรรมนูญปี 2560 ทั้งฉบับ ล้มล้างผลพวงของการรัฐประหาร และปฏิรูปกองทัพ ศาล องค์กรอิสระ ประชาชนส่วนหนึ่งชุมนุมต่อต้าน คสช. ในวาระครบ 4 ปีรัฐประหาร เมื่อ พ.ค. 2561 "การเลือกตั้งเป็นเพียงทางผ่าน ไม่ใช่เป้าหมายของการเดินทาง" ธนาธร ย้ำ ส่วนจะมีเพื่อนร่วมทางมากน้อยแค่ไหน เป็นเรื่องที่กาลเวลาและคะแนนเสียงที่พรรคอนาคตใหม่ได้รับจากการเลือกตั้งหนนี้จะเป็นเครื่องพิสูจน์ เจ็บปวด-โกรธรัฐประหาร 2549 จึงตั้งชื่อลูกว่า "น้องเดโม่" ทุกพื้นที่ที่ ธนาธร ไปเหยียบ ทุกเวทีที่หัวหอกอนาคตใหม่ขึ้นอวดวิสัยทัศน์ เขาไม่ลืมพร่ำบอก-ตอกย้ำค่านิยมประชาธิปไตย จึงมีใครบางคนฝากคำถามถึง ธนาธร ว่าถ้าไม่นับคำว่า "ประชาธิปไตย" พรรคอนาคตใหม่ให้ความสำคัญกับคำว่าอะไร? คำตอบของหัวหน้าพรรคการเมืองน้องใหม่คือ "ความเท่าเทียม" ก่อนอรรถาธิบายถึงปัญหาความเหลื่อมล้ำในประเทศไทย ทั้งมิติเศรษฐกิจ สังคม และการเมือง ที่ทำให้ค่าของ "คนรวย" กับ "คนจน" ไม่เคยเท่ากัน ทว่าทั้งหมดนี้ก็ยังอยู่ภายใต้หลักการใหญ่ว่าด้วย "ประชาธิปไตย" นั่นเอง สำหรับ ธนาธร ประชาธิปไตยไม่ใช่เพียงอุดมการณ์ที่เขายึดมั่น แต่ยังเปรียบเสมือนลมหายใจ เนื่องจากบุตรชายคนโต ด.ช. ธรรม์ธร วัย 10 ปี มีชื่อเล่นว่า "เดโม่ - Demo" ย่อมาจากคำว่า Democracy (ประชาธิปไตย) "ก็ต้องบอกว่ามันเป็นความเจ็บปวด" คุณพ่อวัย 40 ปีแจกแจงเหตุผลที่นำคำว่าประชาธิปไตยไปตั้งเป็นชื่อลูกคนแรกหลัง รวิพรรณ ภริยา ให้กำเนิดน้องเดโม่ในเวลาปีเศษหลังผ่านเหตุการณ์รัฐประหารปี 2549 "มีอภิสิทธิ์ชนอนุรักษ์นิยมกลุ่มหนึ่งที่อยู่ในสังคมไทยที่ไม่ต้องการเห็นประชาชนไทยได้อำนาจซึ่งควรจะเป็นของเขาเองเป็นของเขา คนกลุ่มนี้จึงพยายามดึงฉุดรั้งสังคมไทยเอาไว้ไม่ให้ไปข้างหน้า นี่คือความเจ็บแค้น ความเจ็บปวดจากการเห็นสังคมไทยเป็นอย่างนี้มานานเป็นทศวรรษ แล้วมันไม่มีทางออก" เขาอภิปรายต่อ ก่อนกล่าวสรุปว่า "เราเอาความเจ็บปวด เอาความโกรธของเราตั้งเป็นชื่อลูกเพื่อเป็นอุทาหรณ์ว่าวันนั้นเราคิดอะไรอยู่" ย้ำจุดยืนไม่ร่วมงานพรรคสืบทอด คสช. อีกครั้งที่รัฐประหาร 2557 ได้พลิกชีวิต ธนาธร ผลักเขาให้เดินออกจาก "พื้นที่ปลอดภัย" ที่เขาสามารถบริหารต้นทุน-กำไร-ความเสี่ยงได้อยู่มือ ออกมาใช้ "ชีวิตที่ 2" เผชิญหน้ากับคู่ต่อสู้ทั้งที่มองเห็น-มองไม่เห็นในยุคอำนาจนิยม ด้วยการให้กำเนิดพรรคอนาคตใหม่ซึ่งปัจจุบันมีอายุยังไม่ครบขวบ ผู้นิยมในประชาธิปไตยรายนี้ยกให้ประชาชนคนธรรมดาเป็นทั้ง "เจ้านาย" และ "เพื่อน" ในทางการเมืองของพรรค ส่วน "เพื่อนในสภาฯ" จะเริ่มหาภายหลังปิดคูหาเลือกตั้ง พล.อ. ประยุทธ์ จันทร์โอชา ประชุม ครม. สัญจร 14-15 ม.ค. 2562 "ใครจะเป็นมิตร เราจะร่วมรัฐบาลกับใครหรือไม่ร่วมกับใครก็ต้องกลับมาดูด้วยจุดยืนทางการเมือง เอา คสช. ไหม สืบทอด คสช. ไหม ถ้ายอมรับการสืบทอดของ คสช. อันนี้ก็ต้องบอกว่ามันผิดจุดยืนผิดอุดมการณ์ของพรรค ก็คงร่วมงานไม่ได้" ธนาธร กล่าว เฉย ๆ เสียงวิจารณ์ปัญหา อนค. ชี้พวกไม่เคยเป็นผู้บริหารมาก่อน ปฏิเสธไม่ได้ว่าอนาคตใหม่เป็นพรรคการเมืองแรก ๆ ที่นำระบบเลือกตั้งขั้นต้น (ไพรมารี) มาใช้คัดเลือกผู้สมัคร ส.ส. ของพรรค โดยมีผู้เสนอตัวเข้ามากว่า 700 คน ก่อนคัดออกครึ่งหนึ่ง เหลือ 350 คน 350 เขต ทั้งหมดนี้เป็นเพราะพรรคของเขาเน้น "กระจายอำนาจ" และไม่ใช้ระบบ "หัวคะแนน" เนื่องจากไม่ต้องการเล่นตามเกมถนัดของพรรคใหญ่-พรรคเก่า ซึ่งไม่ใช่เกมที่พรรคเกิดใหม่จะชิงเปรียบได้ ปิยบุตร แสงกนกกุล เลขาธิการพรรคอนาคตใหม่ ระบุว่า รัฐประหาร 22 พ.ค. 2557 ทำให้ประเทศไทย "ถอยหลัง" ไป 40 ปีสะท้อนผ่านรัฐธรรมนูญปี 2560 ทว่าเขายืนยันว่าพรรคอนาคตใหม่มีฝ่ายทรัพยากรมนุษย์ (HR) คอยคัดกรองบุคลากรที่มาร่วมงานกับพรรค หลังเกิดกรณีผู้สมัครอกหักออกมาแฉพรรคผ่านสื่อ ร้อนถึง ปิยบุตร แสงกนกกุล เลขาธิการพรรคอนาคตใหม่ ต้องออกมาแจกแจงและให้เหตุผลว่า "มีคนที่ไม่ได้มีแนวคิดเดียวกันหรือเป็นคนที่ไม่ชอบพรรค แล้วแอบปลอมตัวเข้ามาสมัครเป็นสมาชิกพรรค เพื่อลงสมัครเป็น ส.ส. ของพรรค" อย่างไรก็ตามหัวหน้าพรรคยอมรับว่า การสร้างพรรคการเมืองให้เติบโตอย่างรวดเร็วภายในระยะเวลาอันสั้น เป็นไปไม่ได้ที่จะไม่เกิดปัญหา โดยเฉพาะพรรคที่มีความหลากหลายและเปิดให้ทุกคนมีส่วนร่วม "ในฐานะที่ผมเป็นผู้บริหารองค์กรและผมเคยเป็นผู้บริหารองค์กรมาก่อน หลายคนที่ไม่เคยเป็นผู้บริหารองค์กรมาก่อน มองจุดนี้ก็จะเห็นปัญหา นึกว่าไฟไหม้บ้าน บ้านจะระเบิด" แล้วตอนที่ไฟไหม้บ้านตามที่คนนอกมองเข้ามา อยู่ในบ้านร้อนหรือไม่? "ผมเฉย ๆ นะ" เขาตอบทันควันและย้ำว่า "ถ้าถอยออกมาหนึ่งก้าวแล้วมองภาพรวมให้เห็น ผมยังรู้สึกว่าพรรคเดินไปข้างหน้าอย่างมีพลวัตร" ผู้นำแบบ ธนาธร คิด-พูด-ทำตามสิ่งที่เชื่อ ท้ายที่สุดเมื่อให้ ธนาธร ลองมองย้อนดูตัวเองว่าเป็นผู้นำแบบไหน เขาเห็นว่าตัวเองเป็นคน "เดินตรง ๆ คิดอย่างไรพูดอย่างนั้น พูดอย่างไร มีอำนาจทำอย่างนั้น... ถ้าถามว่าการเมืองใหม่มันหน้าตาอย่างไร การเมืองใหม่มันหน้าตาอย่างนี้ คือคุณเชื่ออะไรคุณพูดอย่างนั้น อย่าไปพูดในสิ่งที่คุณไม่เชื่อ แล้วก็ทำในสิ่งที่คุณพูดให้ได้เมื่อมีอำนาจ" "จำเป็นจริง ๆ ที่ต้องมีผู้นำประเทศที่กล้าชนกับปัญหาที่ต้นตอ" และ "แก้ปัญหาที่โครงสร้าง" นั่นคือผู้นำประเทศที่ ธนาธร ฝันจะเห็น และเชื่อว่าตัวเองเป็นได้ หมายเหตุ : ติดตามรายงานพิเศษชุด "เลือกตั้ง 2562 : 5 คำถามแทงใจผู้นำพรรคการเมือง กับ 5 คำตอบโดนใจผู้อ่านบีบีซีไทย" ได้ทาง BBC ไทย ทุกวันอังคาร-พุธ ผ่านเว็บไซต์และเครือข่ายสื่อโซเซียล คุณผู้อ่านสามารถติดตามความเคลื่อนไหว สัมภาษณ์พิเศษ บทวิเคราะห์ พร้อมทั้งทำความรู้จักกับ การเลือกตั้ง 2562 โดยทีมงานบีบีซีไทยได้ที่เว็บไซต์ www.bbc.com/thai/election2019 พร้อมทั้งสื่อสังคมออนไลน์บีบีซีไทยผ่านทาง เฟซบุ๊ก, อินสตาแกรม และ ยูทิวบ์ รวมทั้ง #ThaiElection2019 หรือ #เลือกตั้ง2562