ไวรัสโคโรนา : ทางการไทยเดินหน้าต่อ ให้คนไทยขอใบรับรองแพทย์ก่อนเข้าประเทศ
ในบรรดาประกาศและคำสั่งของหน่วยงานรัฐบาลที่ออกมาเพื่อควบคุมการระบาดของไวรัสโคโรนาสายพันธุ์ใหม่ ประกาศของสำนักงานการบินพลเรือนแห่งประเทศไทย (กพท.) เรื่อง "แนวปฏิบัติสำหรับผู้ดำเนินการเดินอากาศที่ทำการบินมายังประเทศไทย" ซึ่งมีผลบังคับใช้เมื่อเวลาเที่ยงคืนของวันที่ 22 มี.ค. ดูเหมือนจะเป็นประกาศที่ถูกวิพากษ์วิจารณ์มากที่สุดในขณะนี้
ประกาศฉบับนี้ลงนามโดยนายจุฬา สุขมานพ ผู้อำนวยการ กพท.เมื่อวันที่ 19 มี.ค. มีสาระสำคัญคือกำหนดให้คนไทยที่เดินทางกลับประเทศจากทุกประเทศต้นทางต้องมีใบรับรองแพทย์ว่ามีสุขภาพเหมาะสมต่อการเดินทาง (fit to fly certificate) และมีใบรับรองจากสถานทูต สำหรับผู้เดินทางสัญชาติอื่น ต้องมีใบรับรองแพทย์อายุไม่เกิน 3 วันที่ระบุว่าไม่ติดเชื้อไวรัสโคโรนา และมีประกันสุขภาพวงเงิน 100,000 ดอลลาร์สหรัฐฯ ซึ่งครอบคลุมถึงการติดเชื้อไวรัสโคโรนาด้วย ผู้โดยสารทั้งไทยและชาวต่างชาติ หากไม่มีเอกสารที่จำเป็นดังกล่าว สายการบินสามารถปฏิเสธไม่ให้ขึ้นเครื่องได้ ทันทีที่ประกาศฉบับนี้ออกมา คนจำนวนมากโดยเฉพาะคนไทยในประเทศที่มีการระบาดรุนแรงในยุโรป เช่น อิตาลี สเปน เยอรมนีและสหราชอาณาจักร ได้ออกมาแสดงความไม่เห็นด้วยเพราะทราบดีว่าการขอใบรับรองแพทย์ในต่างประเทศนั้น "ไม่ง่าย" โดยเฉพาะในสถานการณ์ที่คนป่วยโควิด-19 ล้นโรงพยาบาลในหลายประเทศ บางคนมองว่า กทพ.ออกประกาศฉบับนี้มาเพื่อ "กีดกันคนไทยไม่ให้กลับบ้าน" พวกเขาบอกว่ารัฐบาลไทยกำลังทำในสิ่งที่ตรงกันข้ามกับรัฐบาลอื่น ที่พยายามพลเมืองของตนกลับประเทศให้มากที่สุด สถานทูตไทยบางแห่ง เช่น สถานทูตไทยในกรุงลอนดอนพยายามช่วยเหลือพลเมืองไทยในเรื่องการของใบรับรองแพทย์ โดยการนัดหมายแพทย์มาให้บริการที่สถานทูต แต่สถานการณ์กลับแย่ลงเมื่อคนไทยจำนวนมากไปเข้าคิวรอที่สถานทูต จนมีบางคนประชดว่า "จะติดโควิด-19 ก็วันนี้แหละ" คนไทยในอังกฤษมาเข้าคิวที่สถานทูตไทยในกรุงลอนดอนเพื่อขอเอกสารประกอบการเดินทางกลับประเทศเมื่อ 19 มี.ค. ความเห็นของคนไทยในต่างแดน บีบีซีไทยสรุปปัญหาและคำถามที่คนไทยในต่างแดนหยิบยกขึ้นมาพูดถึงทางโซเชียลมีเดีย ดังนี้ นักศึกษาระดับปริญญาเอกในออสเตรเลียคนหนึ่งโพสต์ข้อความเรียกร้องให้รัฐบาลยกเลิกข้อกำหนดเรื่องการขอใบรับรองแพทย์สำหรับคนไทยและคนต่างชาติที่จะเดินทางเข้าประเทศไทย ซึ่งเธอบอกว่า "แทบจะเป็นไปไม่ได้ในทางปฏิบัติ และเป็นการเพิ่มภาระให้ระบบสาธารณสุขในประเทศอื่น ๆ โดยไม่จำเป็น ในภาวะที่ประเทศต่าง ๆ ก็มีภาระล้นมืออยู่แล้ว" "ในออสเตรเลีย การตรวจหาเชื้อโควิด-19 ไม่ใช่ว่าจะตรวจได้ง่าย ๆ แม้มีอาการ แต่ไม่มีประวัติการสัมผัสกับผู้ติดเชื้อหรือไม่ได้เดินทางมาจากต่างประเทศภายใน 14 วัน โอกาสที่จะได้รับการตรวจยากมาก นอกจากนี้ ระบบการหาหมอที่นี่ก็ไม่ได้ง่ายดายแบบเดินเข้าไปได้เลย ต้องมีการนัดหมายล่วงหน้าและต้องรอคิว (อาจจะหลายวัน) การกะเกณฑ์ว่าต้องไม่เกิน 3 วันก่อนบินจึงเป็นข้อกำหนดที่เป็นไปแทบไม่ได้เลยในทางปฏิบัติ" เธอระบุและเสนอว่าการกักตัวอย่างมีประสิทธิภาพเป็นเวลา 14 วันหลังเดินทางเข้าประเทศน่าจะเป็นวิธีที่เหมาะสมและเพียงพอ อนุทิน-จุฬา ว่าอย่างไร นายอนุทิน ชาญวีรกูล รองนายกรัฐมนตรีและรัฐมนตรีว่าการกระทรวงสาธารณสุข และนายจุฬา ผอ.กทพ.บอกกับบีบีซีไทยว่าพวกเขาทราบถึงเสียงวิพากษ์วิจารณ์ และกำลังหารือกับทุกฝ่ายที่เกี่ยวข้องเพื่อหาทางออก แต่ยืนยันว่ามาตรการนี้มีความจำเป็น พร้อมกับตอบข้อสงสัยที่คนไทยในต่างแดนหยิบยกขึ้นมา ดังนี้ มาตรการนี้กีดกันคนไทยกลับบ้าน-ขัดรัฐธรรมนูญมาตรา 39 ที่กำหนดว่า "การห้ามคนไทยเข้าราชอาณาจักรจะกระทำไม่ได้" นายอนุทินบอกว่ารัฐบาลไม่มีสิทธิห้ามคนไทยกลับเข้าประเทศ แต่เนื่องจากขณะนี้มีคนไทยจำนวนมากที่อยู่ในประเทศที่มีการระบาดต่อเนื่องและเป็น "ประเทศเสี่ยงภัยของโลก" ทางการไทยจึงต้องการมั่นใจว่าคนไทยที่เดินทางกลับเข้ามานั้นไม่ป่วยและสุขภาพดีสำหรับการเดินทางด้วยเครื่องบิน "ขอยืนยันว่านี่ไม่ใช่การกีดกันไม่ให้คนไทยเดินทางกลับเข้ามาในประเทศ เพราะเราไม่มีสิทธิ (กีดกัน) อยู่แล้ว แต่เราต้องการให้เกิดสภาพที่ปลอดภัยสูงสุด" นายอนุทินระบุ ขณะที่นายจุฬายืนยันเช่นกันว่าประกาศฉบับนี้ไม่ได้เป็นการกีดกันคนไทยกลับประเทศ "แต่เป็นเรื่องของการรับรองเพื่อไม่ให้คนอื่นบนเที่ยวบินนั้นได้รับผลกระทบ ก็เหมือนกับบางประเทศที่ขอให้ผู้โดยสารฉีดวัคซีนบางตัวก่อนเข้าประเทศนั้น ๆ" นายจุฬาอธิบาย ผู้อำนวยการ กพท.บอกว่าการขอใบรับรองแพทย์ fit to fly นั้นถือเป็นมาตรการที่เบาที่สุดแล้วสำหรับการยืนยันเรื่องสุขภาพในการเดินทาง ซึ่งต่างจากชาวต่างชาติที่ต้องแสดงใบรับรองแพทย์ว่าไม่มีเชื้อโควิด-19 เลย "เมื่อเทียบกับการกำหนดให้ตรวจหาเชื้อโควิด-19 การขอใบรับรองแพทย์ fit to fly นี่ถือว่าง่ายที่สุดแล้ว" นายจุฬากล่าว ทำไมถึงไม่ใช้มาตรการเดียวกับตอนรับคนไทยกลับจากอู่ฮั่น และนำมากักกันโรคที่สัตหีบ นายอนุทินอธิบายสถานการณ์ตอนอู่ฮั่นและในขณะนี้แตกต่างกัน "ที่อู่ฮั่นทุกคนมาจากเมืองเดียว แล้วก็ผ่านการกักตัวมาก่อนแล้ว ไม่ใช่นักท่องเที่ยวที่เดินไปมา และเรานับจำนวนได้ว่าคนกลุ่มนั้นมีอยู่เท่าไหร่ แต่ตอนนี้คนที่เดินทางมาจากยุโรป มาจากทั่วโลกเราไม่รู้ว่ามีกี่คน เพราะฉะนั้นก็ต้องมีการคัดกรอง โดยการให้พวกเขาเข้ามาในสถานทูต ซึ่งปกติสถานทูตไม่มีคนมาติดต่อเยอะขนาดนี้ก็ย่อมขลุกขลักเป็นธรรมดา" รมว.สาธารณสุขกล่าว รมว.สาธารณสุข : "ขอยืนยันว่านี่ไม่ใช่การกีดกันไม่ให้คนไทยเดินทางกลับเข้ามาในประเทศ" เขาอธิบายด้วยว่า คนไทยที่เดินทางกลับมาจากประเทศนั้น "เสี่ยงทุกคน" ดังนั้นเมื่อกลับมาถึงไทยแล้วก็ต้องกักตัวเองที่บ้านเป็นเวลา 14 วันถึงแม้จะมีใบรับรองแพทย์ก็ตาม เพียงแต่ภาครัฐจะไม่จัดสถานที่กักตัวให้เหมือนกลุ่มที่เดินทางมาจากจีนหรือเกาหลีใต้ ทางด้านนายจุฬากล่าวในทำนองเดียวกับนายอนุทินว่า ในการรับคนไทยกลับจากอู่ฮั่นนั้นสามารถระบุกลุ่มคนที่เดินทางอย่างชัดเจน และมีแพทย์ตรวจร่างกายอย่างเข้มงวดก่อนเดินทาง รวมทั้งต้องมีการต้องสำแดงใบ fit to fly ก่อนขึ้นเครื่องเช่นกัน และถ้าผู้ใดมีไข้ แพทย์ก็จะไม่อนุญาตให้เดินทาง นพ.โสภณ เอี่ยมศิริถาวร ผู้อำนวยการกองโรคติดต่อทั่วไป กรมควมคุมโรค กล่าวตรงกันว่า การที่ให้คนไทยขอใบรับรองแพทย์นั้นเท่ากับว่าคนไทยไม่ต้องตรวจละเอียดเหมือนชาวต่างชาติที่จะเดินทางเข้าไทยที่ต้องพบแพทย์และต้องตรวจหาเชื้อโควิด-19 ด้วย "ถ้าเป็นชาวต่างชาตินี่จะเข้มมากเลย คือต้องพบแพทย์และตรวจเชื้อโควิด-19 แต่สำหรับคนไทยก็ลดลงมาให้เหลือแค่ว่ามีสุขภาพดี ไม่มีอาการไข้ น้ำมูกไหล เจ็บคอ หรืออาการใด ๆ ที่เป็นข้อบ่งชี้ของโรคนี้" นพ. โสภณกล่าว การขอใบรับรองแพทย์ภาษาอังกฤษเป็นเรื่องยุ่งยาก นายจุฬายืนยันว่าประกาศฉบับนี้ไม่ได้ระบุว่าหนังสือรับรองแพทย์จะต้องออกเป็นภาษาอังกฤษเท่านั้น "กพท. ไม่ได้ระบุว่าต้องออกใบรับรองแพทย์เป็นภาษาอังกฤษหรือภาษาอะไร เพราะผู้ที่คัดกรองเอกสารก่อนขึ้นเครื่องคือเจ้าหน้าที่ของสายการบินนั้น ๆ ประกาศฉบับนี้เป็นการกำหนดให้สายการบินดูว่าถ้าเงื่อนไขไม่ครบ สามารถปฏิเสธไม่ให้ขึ้นเครื่องได้เลย เหมือนเวลาที่คนไทยจะไปอังกฤษหรืออเมริกา ถ้าไม่มีวีซ่า ทางสายการบินก็ไม่ให้ขึ้นเครื่อง" นายจุฬาอธิบาย ความแออัดจากการเข้าคิวรอใบรับรองแพทย์ที่สถานทูต นพ.โสภณให้ความเห็นว่า การที่สถานทูตบางแห่งอำนวยความสะดวกโดยจัดหาแพทย์มาออกใบรับรองแพทย์ที่สถานทูตให้นั้นเป็นความพยายามที่จะให้คนไทยได้รับการตรวจร่างกายเบื้องต้นก่อนการเดินทาง และเชื่อว่าสถานทูตจะสามารถหาวิธีการทำให้ติดขัดหรือแออัดน้อยลงได้ "เพราะฉะนั้นความแออัดตัวนี้ก็น่าจะดีขึ้น ซึ่งทางสถาณฑูตก็พยายามหาหลายวิธีให้คนไทยได้รับการตรวจเพื่อทำให้เกิดความมั่นใจว่าไม่มีการป่วยก่อนการเดินทาง" "มาตรการก็คือมาตรการ ในเมื่อออกมาแล้วเราก็ต้องปฏิบัติตาม" เขาสรุป