Cú sốc' thiên nga đen' làm chao đảo kinh tế toàn cầu Thiên nga đen- tức hiện tượng kinh tế vô cùng hiếm xảy ra và không thể dự đoán trước, gây ra những hậu quả nghiêm trọng đối với nền kinh tế- đang được dùng để chỉ đại dịch viêm đường hô hấp cấp CO VID- 19. Bất ngờ xuất hiện khiến thế giới ngả nghiêng, cú sốc thiên nga đen này đang làm đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu, gây gián đoạn hoạt động sản xuất, du lịch, đồng thời làm chao đảo các thị trường tài chính. Dù để lại những hệ luỵ nặng nề, song dịch CO VID- 19 lại được nhìn nhận là cơ hội vàng để các quốc gia thức tỉnh và hướng tới những cải cách mang tính bền vững nhằm vực dậy nền kinh tế. Tổng Giám đốc Quỹ Tiền tệ Quốc tế( IMF) Kristal ina Georgie va phải thừa nhận nguy cơ thế giới sẽ phải hứng chịu hậu quả kinh tế tồi tệ nhất kể từ sau Đại khủng hoảng những năm 1930 và dự đoán kinh tế thế giới trong năm 2020 sẽ tăng trưởng âm ở mức sâu. Tuy nhiên, tình trạng đứt gãy chuỗi cung ứng toàn cầu do CO VID- 19 cũng chính là cơ hội để các nước cũng như các doanh nghiệp đẩy nhanh kế hoạch tái cơ cấu chuỗi cung ứng nhằm vá lỗ hổng này, cũng như hướng tới việc phát triển ngành công nghiệp phụ trợ. Hiện một số nước đã nhận ra sự cần thiết, thậm chí là cấp bách, của việc đa dạng hoá, đa phương danh mục sản xuất, tránh tình trạng bỏ trứng vào một giỏ. Thủ tướng Nhật Bản Shin zo Abe đã đề xuất xây dựng một nền kinh tế có khả năng ứng phó tốt với tình trạng hệ thống cung ứng bị đứt gãy. Trong gói hỗ trợ kinh tế khẩn cấp được thông qua hồi tháng Tư, Chính phủ Nhật Bản còn kêu gọi tái lập chuỗi cung ứng bị ảnh hưởng vì CO VID- 19, theo đó dành 2 2 tỷ USD nhằm hỗ trợ các doanh nghiệp Nhật Bản di dời cơ sở sản xuất về nước hoặc đưa đến các quốc gia Đông Nam Á. Trong khi đó, Mỹ cũng đang thảo luận với một số quốc gia như Australia, Ấn Độ, Nhật Bản... về cách thức tái cấu trúc các chuỗi cung ứng để ngăn tái diễn những gì đang xảy ra khi dịch CO VID- 19 bùng phát. Là nền kinh tế với độ mở cao sau hơn 30 năm đổi mới và gần 15 năm hội nhập Tổ chức Thương mại Thế giới( WTO), Việt Nam cũng không tránh khỏi những dư chấn nặng nề do gián đoạn nguồn cung nguyên liệu từ bên ngoài. Các chuyên gia cho rằng đã đến lúc các doanh nghiệp cần hướng tới các nguồn cung ứng thay thế, đơn cử như các doanh nghiệp điện tử, điện máy hay dệt may có thể chuyển hướng tích cực hơn sang các thị trường có khả năng cung cấp sản phẩm tương tự như Thái Lan, Ấn Độ, Malaysia...... tới phục hồi xanh Hiện có nhiều bằng chứng cho thấy việc theo đuổi nền kinh tế xanh với hàm lượng carbon thấp và có khả năng chống chịu với biến đổi khí hậu là cách tốt nhất để đạt được các lợi ích kinh tế và xã hội lâu dài. Theo sáng kiến Kinh tế khí hậu mới, những quyết sách chống biến đổi khí hậu táo bạo có thể mang lại ít nhất 26.000 tỷ USD lợi ích kinh tế ròng từ nay đến năm 2030 so với hoạt động kinh doanh thông thường. Điều này bao gồm tạo ra hơn 65 triệu việc làm carbon thấp mới vào năm 2030, tương đương với lực lượng lao động của Mỹ và Ai Cập gộp lại hiện nay. Sau cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, Đạo luật Phục hồi và Tái đầu tư của Mỹ năm 2009 cũng đã mang lại một số lợi ích kinh tế- xã hội như tạo ra khoảng 900.000 việc làm năng lượng sạch ở Mỹ từ năm 2009 đến 2015. Một nghiên cứu của các chuyên gia kinh tế hàng đầu Mỹ và Anh đã kết luận các chương trình đầu tư công xanh quy mô lớn sẽ là giải pháp hiệu quả giúp tiết kiệm chi phí nhất để vừa hồi sinh các nền kinh tế chịu ảnh hưởng do dịch CO VID- 19, đồng thời giúp đối phó với tình trạng biến đổi khí hậu. Các tác giả đã xem xét hơn 700 chính sách kích thích kinh tế được đưa ra trong hoặc sau khi xảy ra cuộc khủng hoảng tài chính năm 2008, và khảo sát 231 chuyên gia tại 53 quốc gia, bao gồm cả các quan chức cấp cao cho tới các bộ trưởng tài chính và các ngân hàng trung ương. Kết quả cho thấy các các dự án xanh như thúc đẩy năng lượng tái tạo hoặc hiệu suất năng lượng tạo ra nhiều việc làm hơn, mang lại lợi nhuận ngắn hạn cao hơn và tăng tiết kiệm chi phí dài hạn so với các biện pháp kích thích truyền thống. Nhiều nhà đầu tư, chính trị gia và doanh nghiệp đã nhận thức được những rủi ro khi chi tiền vào các hoạt động carbon cao, cũng như lợi ích của việc chuyển sang một nền kinh tế carbon thấp, có sức chống chịu dẻo dai với mọi biến động. Các nhóm nhà đầu tư hàng đầu toàn cầu, hiện quản lý hàng nghìn tỷ USD tài sản, cho rằng các nước giàu nhất thế giới cần phải đảm bảo các kế hoạch phục hồi sau đại dịch CO VID- 19 một cách bền vững và góp phần đạt được các mục tiêu của Hiệp định Paris về biến đổi khí hậu. Suy xét và rút kinh nghiệm từ những bài học vượt bão trong quá khứ, các quốc gia có thể nhận diện rõ hơn thể trạng của nền kinh tế đất nước, từ đó đưa ra những giải pháp tối ưu, không chỉ làm hồi sinh mà còn nâng cao sức đề kháng cho nền kinh tế. Đây được xem là liều vắcxin hiệu quả giúp các nền kinh tế ứng phó tốt trước những giông bão khó lường trong tương lai, tương tự như thiên nga đen CO VID- 19./.