Sai Gon Echo- Có những điều khó quên Phiếm Các Tác Giả Có những điều khó quên Chúa Nhật, 23 tháng Hai năm 2014 10: 55 Cảnh trại tù cải tạo ở Việt Nam trong phim Vượt Sóng của đạo diễn Hàm Trần.( Hình chụp qua YouTube) Trong những tháng đầu tiên ở trại tập trung, một ông sĩ quan cùng ngành, cùng đơn vị với tôi, vì nghĩ rằng mình là gia đình cách mạng, vì ông có một người chị dâu là đại sứ của Chính Phủ Cách Mạng Lâm Thời Cộng Hoà Miền Nam Việt Nam tại Tiệp Khắc nên đã sẵn sàng làm mật báo viên báo cáo lên quản giáo những tư tưởng, hàng động của anh em trong đội. Vào những ngày cuối năm 1975, chưa có chuyện trốn trại, chưa có âm mưu bạo loạn trong nhà tù, nên những chuyện báo cáo chỉ mơ hồ về tư tưởng không an tâm, lơ là lao động, hay nhớ nhà. Chính những buổi lên lớp, qua lời răn đe của quản giáo, chúng tôi biết rõ những cai tù này đã được ai báo cáo. Những lúc nằm gần nhau, cám cảnh xót xa đời tù một lứa, với một thằng bạn ngang cấp bậc, cùng chung một đơn vị, còn gì để giấu nhau! Tôi đã đau lòng chứng kiến ít nhất là hai lần, một ở Bắc Thái và một ở Nghệ Tĩnh, một đội trưởng, cựu trung tá, đá vào bụng một người bạn đại uý phường trưởng, vì cho rằng anh này mang một giỏ khoai không đầy, trước sự chứng kiến im lặng, thoả thuê của người quản giáo có mặt. Một đội trưởng, thiếu tá tiểu đoàn trưởng khác, đã đánh vào mặt một đồng đội, đồng cấp bậc ngày xưa của mình với lý do là anh này đã cuốc dối nghĩa là cuốc lát này lấp lên chỗ đất chưa cuốc. Chính người đội trưởng mẫn cán này cũng đã ra lệnh cho tôi hoàn thành những vồng khoai chưa xong, khi đã có lệnh thu dụng cụ( nghĩa là xong buổi lao động) trong khi cả đội đang tập họp chờ đi xuống suối tắm táp, vì làm chưa xong thì chưa được nghỉ! Mỉa mai thay, chính người vệ binh lại ra lệnh cho tôi: Anh kia, nghỉ đi, vào tập họp! Trong cuốn hồi ký tù cải tạo Trại Ðá Bàn của Nguyễn Thanh Ty, tác giả đã kể lại câu chuyện có hai người tù trốn chạy, vệ binh chạy bắn theo nhưng vụng về không trúng. Một người tù, bạn của chúng ta, hiến kế, bèn la lên: Quỳ xuống! Dùng thế bắn quỳ! Kết quả là người tù chạy trốn bị bắn chết. Tôi không biết về sau, người hiến kế có được kẻ thù thưởng một lạng thịt tươi nào không, nhưng nếu anh còn chút lương tri của con người, hẳn những giọt máu của đồng đội này sẽ ám ảnh anh suốt đời.