" Nóng" phiên thảo luận về Dự án luật đối với các đặc khu kinh tế Không tăng thẩm quyền cho toà án đặc khu với án hành chính gây lãng phí tiền của, thời gian của người dân và Nhà nước 09: 40 23/ 05/ 2018 0 Huệ Linh ANTD VN- Sáng 23- 5, Quốc hội thảo luận tại hội trường về một số nội dung còn ý kiến khác nhau của dự án Luật Đơn vị hành chính- kinh tế đặc biệt Vân Đồn, Bắc Vân Phong, Phú Quốc. Không tăng thẩm quyền đối với án hành chính là không phù hợp Phát biểu thảo luận, Đại biểu Nguyễn Thị Thuỷ( đoàn Bắc Kạn) cho rằng, đối với các vụ án dân sự, Dự thảo tăng cơ bản thẩm quyền cho toà án đặc khu. Theo đó, hầu hết các vụ án đang thuộc thẩm quyền xét xử của toà án cấp tỉnh hiện nay sẽ được chuyển cho toà án đặc khu giải quyết. Quy định này là phù hợp, Tuy nhiên, đối với các vụ án hành chính, Dự án Luật cơ bản không tăng thẩm quyền cho toà án đặc khu mà giữ như thẩm quyền của toà án cấp huyện hiện nay. Theo đó, mọi khiếu kiện của người dân đối với các quyết định, hành vi hành chính của UBND và Chủ tịch UBND đặc khu sẽ do TAND cấp tỉnh giải quyết. Theo Đại biểu Thuỷ, quy định này cần được xem xét trên nhiều khía cạnh. Thứ nhất, cùng với sự phát triển năng động của các đặc khu dự báo sự gia tăng lớn các vụ án dân sự, hành chính, nhất là các vụ án liên quan đến đất đai, giải phóng mặt bằng, bồi thường Theo số liệu thống kê, trong 3 năn gần đây, số lượng các quyết định hành chính, hành vi hành chính của UBND, Chủ tịch UBND bị khiếu kiện đến toà tăng mạnh( riêng huyện Phú Quốc tăng gần gấp 2 lần). Đại biểu Nguyễn Thị Thuỷ( đoàn Bắc Kạn) phát biểu Trong khi đó Dự thảo chỉ đặt vấn đề tăng thẩm quyền cho toà án đặc khu đối với vụ án dân sự, không tăng thẩm quyền đối với án hành chính. Điều này sẽ dẫn đến tình trạng, với các vụ án dân sự, toà án đặc khu thậm chí có cả quyền giải quyết các vụ án liên quan đến bắt giữ các tàu bay quốc tế, đây là loại việc rất phức tạp. Trong khi đó, với các vụ án hành chính, toà án đặc khu lại không có cả quyền giải quyết khiếu kiện đối với UBND, Chủ tịch UBND đồng cấp hành chính. Thứ hai, nếu cho rằng, việc giao cho toà án đặc khu thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện đối với UBND và Chủ tịch UBND cùng cấp có thể sẽ ảnh hưởng tới tính vô tư, khách quan thì sẽ không thể giải quyết được việc pháp luật hiện hành cũng giao cho 63 toà án cấp tỉnh giải quyết các khiếu kiện đối với UBND và Chủ tịch UBND cấp tỉnh. Lập luận này cũng chưa phù hợp với chủ trương của Đảng tại văn kiện Đại hội 12, đó là cho phép thực hiện thể chế vượt trội để tạo lực tăng trưởng và thực hiện đổi mới tổ chức bộ máy, trong đó có bộ máy của các cơ quan tư pháp. Thứ ba, quy định như Dự thảo chưa đáp ứng nhu cầu tiết kiệm tối đa chi phí, thời gian đi lại người dân, của Nhà nước. Bởi về điều kiện địa lý, các đặc khu này thường cách xa trung tâm tỉnh( xa nhất là Phú Quốc, để đi đến TAND tỉnh Kiên Giang, người dân phải đi tàu 120 km). Mặt khác, theo nguyên tắc của tố tụng, nếu bản án sơ thẩm của toà án cấp tỉnh bị kháng cáo, kháng nghị thì việc xét xử phúc thẩm phải do do toà án cấp cao giải quyết. Trong khi đó, cả nước chỉ có 3 toà án cấp cao đặt tại Hà Nội, Đà Nẵng và TP Hồ Chí Minh. Khi đó sẽ rất vất và cho nhà đầu tư, người dân tiếp tục theo kiện bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của mình. Trái nguyên tắc không dồn án lên toà án cấp trên Tiếp tục phân tích nội dung trên, Đại biểu Thuỷ nhấn mạnh, vấn đề thứ 4 là, việc giải quyết vụ án dân sự có thể uỷ quyền cho các luật sư tham gia. Với các vụ án hành chính thì điều 60 Luật Tố tụng hành chính quy định, Chủ tịch UBND tỉnh phải trực tiếp và tham gia vào toàn bộ quá trình giải quyết vụ án. Nếu vắng mặt chỉ được phép uỷ quyền cho Phó Chủ tịch. Song sau gần 2 năm triển khai thi hành luật này, nhiều địa phương đã đề nghị sửa quy định do với số lượng các Phó Chủ tịch bị khống chế từ 2- 3 người như hiện nay thì riêng công tác quản lý chỉ đạo điều hành tại địa phương thôi đã quá tải nên họ không đủ thời gian tham gia đầy đủ các phiên toà. Trong khi đó, các đặc khu đều được dự báo là phát triển nóng trong thời gian tới. Điều này một mặt đòi hỏi người đứng đầu phải quản lý điều hành một cách nhanh nhạy hiệu quả, nhưng cũng phải tham gia đầy đủ các phiên toà ở tỉnh. Nếu họ lên tỉnh để tham gia đầy đủ các phiên toà thì có thể sẽ ảnh hưởng tới việc điều hành tại địa phương nhưng nếu không tham gia sẽ ảnh hưởng trực tiếp đến việc đối thoại trên toà với người dân làm tăng bức xúc. Thứ 5, so sánh mối tương quan giữa hành pháp và tư pháp trong Dự thảo cho thấy còn một khoảng cách rất lớn. Nếu như UBND, Chủ tịch UBND đặc khu được phân quyền rất mạnh được giao nhiều thẩm quyền thì các cơ quan tư pháp ở đặc khu không có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện đối với UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp hành chính với mình. Điều này chưa phù hợp với nguyên tắc không dồn án lên cấp trên. Quy định như Dự thảo chẳng những toàn bộ án hành chính sẽ dồn lên toà án cấp tỉnh giải quyết mà còn tiếp tục đưa lên toà án cấp cao giải quyết. Kinh nghiệm tại một số quốc gia có mô hình đặc khu thành công cho thấy, điều tạo nên sức hấp dẫn các nhà đầu tư tại nơi này là, ban đầu là những ưu đãi về kinh tế nhưng về lâu dài đó phải là sự ổn định về chính sách và một hệ thống cơ quan tư pháp mạnh có đủ thẩm quyền và đủ năng lực ra quyết định các vấn đề phát sinh trên địa bàn đặc khu. Từ những phân tích trên, Đại biểu Thuỷ đề nghị Quốc hội xem xét lại Dự án Luật, giao cho các cơ quan tư pháp ở đặc khu có thẩm quyền giải quyết các khiếu kiện đối với UBND, Chủ tịch UBND cùng cấp.