Chứng minh Chăm Bà ni là một biến thể của Hồi giáo chính thống- Sách Giải Loading... Chứng minh Chăm Bà ni là một biến thể của Hồi giáo chính thống Chủ nhật- 03/ 01/ 2016 16: 02 Người Chăm là dân tộc duy nhất ở Việt Nam theo Hồi giáo. Hồi giáo thế giới có những luật lệ khắc khe nhưng khi du nhập vào cộng đồng người Chăm nó đã bị biến đổi rất nhiều và mang đậm tính nhân văn tộc người bởi sức sống mảnh liệt của truyền thống bản địa hay nói cách khác Chăm Bà ni là một biến thể của Hồi giáo chính thống. Điều này được thể hiện qua các mặt sau: Loading... Thứ nhất, về giáo lý giáo luật Giáo lý và các quy định của đạo Hồi rất nghiêm ngặt cho toàn thể tín đồ Hồi giáo trên thế giới. Đối với một tín đồ Hồi giáo thì năm hành vi tôn giáo có tính bắt buộc để mỗi tín đồ chứng minh mình là người Hồi giáo- người có niềm tin duy nhất vào thánh Alla. Năm hành vi tôn giáo bắt buộc đó là: Lễ nguyện Sa lat( Mỗi tín đồ cầu nguyện 5 lần một ngày); Tháng chay R amanda; Zak ah( Bố thí); Haji( Hành hương về thánh địa Mecca); Jihad( Thánh chiến để bảo vệ Hồi giáo) Người Chăm Bàn i do ảnh hưởng truyền thống chuộng hoà bình của dân tộc và các chính sách phù hợp đối với tôn giáo của Đảng và Nhà nước nên việc thực hiện năm hành vi tôn giáo đã được cải biến:- Tin tưởng Thượng đế Allah là tối cao duy nhất, và Muhammad là sứ giả cuối cùng của Allah, là người khai sáng Islam. Người Chăm Bàn i tin vào Allah như một đấng tối cao nhưng không phải là duy nhất. Họ vẫn tôn thờ các vị thần trong tín ngưỡng truyền thống như Thần Mưa, Thần Núi, Thần biển... Họ vẫn thực hiện các nghi lễ nông nghiệp theo tín ngưỡng dân gian như lễ cầu xin thần Mẹ Xứ Sở( Ri ja Nư gar), lễ cầu mưa( Y or Yang), lễ cầu thần Sóng Biển( P lao Pas ah), lễ chặn dầu nguồn( Kap H lâu Krong)... Người Chăm Bàn i cầu nguyện 3 lần/ ngày; không nhịn ăn ban ngày vào tháng Ram ư wan mà chỉ có giáo sĩ nhịn ăn ba ngày đầu tháng mà thôi. Họ cũng không hành hương tới thánh địa La Mec que. Tính bản địa trong Hồi giáo của người Chăm ở nước ta được xuất phát và gìn giữ bởi nền tảng văn hoá truyền thống Chăm pa cổ. Thứ hai, về tổ chức, chức sắc, cơ sở thờ tự Chăm Bà ni không có tổ chức giáo hội chung cho toàn đạo mà nó hình thành tổ chức theo đơn vị Thánh đường trong các làng Chăm. Đứng đầu mỗi thành đường Bà ni là một vị Thầy cả hay Sư cả. Về cơ cấu tổ chức, đạo Hồi Chăm Bani có một đội ngũ các tu sĩ, chức sắc, họ am hiểu và có kinh nghiệm về các lĩnh vực sản xuất nông nghiệp, vừa có uy tín bên đạo và có uy tín bên đời. Chức sắc Chăm Bani là đội ngũ theo chế độ cha truyền con nối, gồm có 4 cấp.- Sư cả: là cấp cao nhất, là người quyết định hầu hết mọi vấn để đời sống tôn giáo của tín đồ- Mum: là cấp thứ hai, là người điều khiển các buổi lễ tại các đền thờ, thông hiểu kinh Koran, có đạo đức tốt và có khả năng kinh tế- Kho tip: còn gọi là Tip, là cấp thứ ba, đảm nhận một số nghi lễ tại các đền thờ hoặc tư gia mà không đảm nhiệm việc giảng giáo lý- Chang: là cấp cuối cùng, là những người mới gia nhập tầng lớp tu sĩ Các cơ sở thờ tự của đạo Bani gọi là chùa( thánh đường), đình trong đó chùa là nơi các tu sĩ ở và tế lễ vào những ngày lễ, còn đình là nơi tín đồ thường xuyên đến tễ lễ. Các chùa và đình được xây dựng đơn giản, hình thức bên ngoài và cách bố trí bên trong có sắc thái riêng mang tính địa phương không giống như các thánh đường Hồi giáo khác trên thế giới. Chùa thường được mở vào tháng Ra nu wan( là tháng Ramadan của Hồi giáo nhưng đồng thời có thêm vào những tín ngưỡng địa phương của người Chăm), hiện nay toàn đạo Bani có 17 chùa Tổ chức của đạo Bani chủ yếu ở từng chùa, mỗi chùa ngoài Sư cả( Cả chùa) và các vị chức sắc chăm lo việc đạo, đều có thêm ban cai quản chùa, ban cai quản chùa có nhiệm vụ chăm lo đời sống tôn giáo cho tín đồ, Tổng sư cả là người được các sư cả suy tôn, có uy tín lớn trong đạo. Chức sắc Chăm Bà ni có nhiều quyền lợi vật chất và tinh thần, chi phối đến sinh hoạt tín ngưỡng và đời sống xã hội của tín đồ. Do chịu ảnh hưởng của chế độ đẳng cấp Ba lam mon, vai trò của các chức sắc Chăm Bà ni đối với tín đồ rất lớn. Thứ ba, đối với người phụ nữ Tuỳ theo luật pháp và phong tục tập quán của mỗi dân tộc, cũng như do sự biến chuyển của lịch sử, số phận của phụ nữ Hồi Giáo cũng thay đổi nhưng đạo Hồi vẫn quyết định phần lớn số phận của họ. Họ phải che kín toàn thân khi ra đường, chỉ được hưởng tài sản so với đàn ông, giá trị phụ nữ trước pháp luật chỉ bằng so với đàn ông, không được ngoại tình. Tuy nhiên phụ nữ Chăm Bà ni không bị những quy định quá ngặt nghèo chi phối như phụ nữ ở các quốc gia Hồi giáo khác, kể cả là những người Chăm ở Nam Bộ được coi là những người Chăm Hồi giáo chính thống. Thứ tư, về lễ nghi tôn giáo:+ Nghi lễ thành niên Người Chăm theo Hồi giáo ở Việt Nam quy định con trai, con gái đến 15 tuổi là coi như bước vào tuổi trưởng thành. Họ phải thực hiện nghi lễ thành đinh. Khi thực hiện nghi lễ Kho tan cho nam giới( Nghi lễ này đã được dịch là Ka tat đối với người Chăm Bani ở Bình Thuận), nhiều chàng trai thực hiện một lần. Họ phải dựng một chiếc lều đơn giản ở khu vực khuất nẻo trong làng, trải chiếu trên đó bày một bộ đồ pha trà, một ít trà khô và thuốc lá, một tô to đầy nước và trứng vịt để thày A char làm lễ. Đến giờ hành lễ, các chàng trai phải tập trung trước cửa lều, thầy A char gọi lần lượt từng người vào làm lễ. Ông cầu kinh, một tay cầm bao quy đầu của chàng trai, một tay cầm thanh tre cật đã được chuốt mỏng hoặc một con dao đưa qua đưa lại ở đầu dương vật của người chịu lễ. Sau đó, thày A char lấy một quả trứng vịt xoa vào chỗ vừa giả vờ cắt. Đây chỉ là nghi lễ tượng trưng, mô phỏng động tác thực sự cắt bao quy đầu của người chịu lễ Kho tan truyền thống Hồi giáo. Qua nghi lễ này, có thể thấy quá trình đạo Hồi chính thống bị pha loãng trong xã hội truyền thống của người Chăm để trở thành Hồi giáo Bani, nghi lễ Kho tan hà khắc của Hồi giáo chính thống( cắt da bao quy đầu thật sự) đã thích nghi với xã hội Chăm và trở thành một nghi thức mang tính tượng trưng.+ Tục thờ cúng tổ tiên Lễ Tảo mộ là một trong 5 nghi thức của chuỗi lễ hội Ram ư wan, nó giống như tiết thanh minh của người Việt. Lễ hội tảo mộ diễn ra trước tháng ăn chay Ram ư wan 3 ngày, bắt đầu từ ngày mùng Một tháng Chín của lịch Hồi giáo. Tảo mộ là nghi thức cúng viếng ông bà, tổ tiên. Trước đó từ ngày 25 tháng 8 lịch Islam, các làng Chăm Bani bắt đầu đi rãy mả( tảo mộ), rước vong linh ông bà tổ tiên về nhà, lập bàn thờ tạm, tổ chức lễ cúng ông bà trước khi đưa lên Chùa( Thánh đường Hồi giáo). Tháng Ram ư wan kết thúc bằng lễ ra chùa, còn gọi là lễ xả chay. Từ nghi lễ tưởng nhớ trong đạo Hồi, đến với cộng đồng người Chăm, nó trở thành nghi lễ tưởng nhớ và thờ cúng tổ tiên mạng đậm văn hoá truyền thống bản địa Đông Nam Á. Từ khoá: truyền thống, thế giới, thể hiện, dân tộc, sức sống, nhân văn, luật lệ, hồi giáo, biến thể