Chiếu sáng chung, chiếu sáng cục bộ và chiếu sáng hỗn hợp a) Chiếu sáng chung là hình thức chiếu sáng tạo độ rọi đồng đều trên toàn diện tích sản xuất của phân xưởng. Trong hình thức chiếu sáng này thông thường các bóng đèn được treo cao trên trần nhà theo một quy luật nào đó để tạo nên độ rọi đồng đều trong phân xưởng Chiếu sáng chung được dùng trong các phân xưởng có điện tích làm việc rộng, có yêu cầu về độ rọi gần như nhau tại mọi điểm trên bề mặt nào đó( ví dụ phân xưởng dệt). Chiếu sáng chung còn được sử dụng phổ biến ỏ các nơi mà ở đó quá trình công nghệ không đòi hỏi mắt phải làm việc căng thẳng như ở phân xưởng rền, mộc, hành lang, đường đi v. v Trong chiếu sáng chung, các đèn thường đ ư ực phân bố theo hai cách: phân bố đều là các hóng đèn được bố trí theo một quy luật nhất định để đạt được yêu cầu về độ rọi trên toàn diện tích. Phương pháp phân bố này hay dùng ở các phân xưởng có các máy giống nhau, các máy phân bố đều trên toàn phân xưởng( các phân xưởng dệt, sợi, suốt). Còn phân bố chọn lọc là bố trí các đèn ở các nơi thích hợp để tạo ra ánh sáng có lợi nhất cho người công nhân vận hành ở các cụm máy tập trung. Cách này thường dùng trong các phân xưởng có máy móc phân bố không đều hoặc có các máy cao gây nên những khoảng tối trong phân xưởng. b) Chiếu sáng cục bộ. Ở những nơi cần quan sát chính xác, tỉ mỉ, phân biệt rõ các chi tiết v. v thì cần có độ rọi cao mới làm việc được. Muốn vậy phải dùng phương pháp chiếu sáng cục hộ, nghĩa là đặt đèn vào gần nơi cần quan sát. Vì khi để gần chỉ cần bóng đèn có công suất nhỏ cũng tạo nên độ rọi lớn trôn bề mặt chi tiết cần quan sát, do đó giảm được chi phí về vốn đầu tư. Chiếu sáng cục bộ thường được dùng để chiếu sáng các chi tiết gia công trên máy công cụ, chiếu sáng ở các bộ phận kiểm tra, lắp máy, hoặc khi làm việc trong các nồi hơi, máng ống nước v. v Tại những nơi này chiếu sáng chung thường không đủ độ rọi cần thiết, nên phải dùng thêm các đèn chiếu sáng cục bộ. Các loại đèn chiếu sáng cục bộ trôn các máy công cụ hoặc các đèn cầm tay di động thường phải dùng với điện áp 36 V hoặc 12 V. c, Chỉ ế u sắng hỗn hợp là hình thức chiếu sáng bao gồm chiếu sáng chung với chiếu sáng cục bộ. Chiếu sáng hỗn hợp được dùng ở những phân xưởng có những công việc thuộc cấp I, II, III ghi trong bảng phân cấp công việc. Nó cũng được dùng khi cần phân biệt màu sắc, độ lồi lõm, hướng sắp xếp các chi tiết v. v Chiếu sáng hỗn hợp thường được dùng ở các phân xưởng gia công nguội, các phân xưởng khuôn mẫu, đúc V.. ở các nhà máy cơ khí. Chiếu sáng làm việc và chiếu sáng sự cố Ngoài hệ thống chiếu sáng làm việc, phải đặt thêm hệ thống chiếu sáng sự cố. Độ rọi của hệ thống chiếu sáng sự cố phải thiết kế lớn hơn 10 độ rọi của hộ thống chiếu sáng làm việc. Ở những nơi nếu hệ thống chiếu sáng làm việc bị mất điện mà có khả năng phát sinh cháy, nổ, gây nhiễm độc hoặc ảnh hưởng đến chính trị, kinh tế cần đặt hộ thống chiếu sáng sự cố, đám báo cho công nhân tiếp tục làm việc được trong thời gian chờ sửa chữa. Khi chiếu sáng làm việc bị m ấ i điện, nếu cần phân tán người ra khỏi phân xưởng để tránh tai nạn thì các đèn chiếu sáng sự cố phải đặt ở các nơi máy còn quay, hố dầu, bể nước, cầu nối, lan can, cầu thang v. v Độ rọi của các đèn này không được nhỏ hơn 0 1 lux. Điện cung cấp của hệ thống chiếu sáng sự cố phải lấy ở nguồn dự trữ hoặc nguồn ac quy. Hệ thống chiếu sáng sự cố phải làm việc đồng thời với hệ thống chiếu sáng làm việc hoặc phải có thiết bị tự động đóng, đưa hệ thống chiếu sáng sự cố vào làm việc khi hệ thống chiếu sáng làm việc bị mất điện. Các đèn thuộc hộ thống chiếu sáng sự cố cần đánh dấu riêng để tiện kiểm tra, theo dõi. Chiếu sáng trong nhà, chiếu sáng ngoài trời và đặc điểm của phụ tải chiếu sáng Chiếu sáng trong nhà đã trình bày ở mục trên. Chiếu sáng ngoài trời là chiếu sáng các khu vực làm việc ngoài trời như sân bãi, đường đi, nơi bốc dỡ hàng hoá vật liệu v. v Chiếu sáng ngoài trời chịu ảnh hưởng của các yếu tố khí hậu như sương mù, mưa, bụi, khói v. v vì thế khi thiết kế chiếu sáng ngoài trời phải chú ý đến các yếu tố này. Đặc điểm của phụ tải chiếu sáng là bằng phẳng với hệ số nhu cầu( knt= 0 9 1) gần bằng 1. Phụ tải chiếu sáng phụ thuộc vào mùa và vĩ độ địa lý. Mùa hè chậm tối và chóng sáng nên thời gian phải dùng đèn ngắn hơn so với mùa đông, ở những vùng thuộc vĩ độ cao phải dùng đèn nhiều hơn so với vùng thuộc vĩ độ thấp. Ở những vùng núi cao nhiều mưa, nhiều sương mù phải dùng đèn nhiều hơn vùng đồng bằng. Vì vậy lúc thiết kế chiếu sáng phải chú ý đến các đặc điểm trên. Xem thêm: Các tiêu chuẩn về chiếu sáng