Thứ năm 07/ 03/ 2013 13: 00 Những năm gần đây, việc sản xuất và sinh hoạt ở khu vực miền núi nói chung và tỉnh ta nói riêng ngày càng khó khăn do không chủ động được nguồn nước. Nguồn nước ở các sông suối ngày càng trở nên cạn kiệt do những thay đổi về điều kiện khí tượng, thuỷ văn, biến đổi khí hậu, dòng chảy của các sông suy giảm, việc sử dụng nguồn nước chưa hiệu quả và hợp lý do thiếu các công trình thuỷ lợi. Mô hình đập cao su và Trạm bơm thuỷ luân được xây dựng tại Cốc Khoác, thị trấn Hùng Quốc( Trà Lĩnh). Để chủ động điều tiết được nguồn nước, phục vụ sản xuất và sinh hoạt cho người dân, Sở Khoa học và Công nghệ Cao Bằng hỗ trợ kinh phí từ nguồn sự nghiệp khoa học để Viện Thuỷ điện và Năng lượng tái tạo, Viện Khoa học Thuỷ lợi Việt Nam thực hiện Dự án Nghiên cứu, ứng dụng tích hợp công nghệ đập Cao su và trạm bơm Thuỷ luân phục vụ cấp nước trong điều kiện cạn kiệt nguồn nước ở Cao Bằng. Với mục tiêu xây dựng thành công 1 mô hình với quy mô đập cao su dài dưới 30 m trên cơ sở ứng dụng tích hợp 2 công nghệ là đập cao su và bơm thuỷ luân. Với ưu điểm nổi bật so với các loại đập có cao trình đỉnh cố định khác là tính mềm dẻo của thân đập bằng cao su, khả năng thay đổi cao trình đỉnh đập theo yêu cầu dùng nước hạ du, theo yêu cầu xả lũ. Đập cao su vận hành dựa trên nguyên tắc làm căng hay xẹp túi cao su bằng cách thay đổi áp suất bên trong nó... Vì vậy, việc xây dựng kết hợp hai công nghệ Đập cao su và Bơm thuỷ luân góp phần giải quyết vấn đề cấp nước lên cao mà không cần dùng năng lượng, như: xăng, dầu, điện năng và không gây ngập lụt phía thượng lưu khi mùa lũ về. Ngoài ra, kết hợp 2 công nghệ này để điều tiết lưu lượng nước, nâng cao mực nước suối, bơm nước tưới cho các khu canh tác trên đất dốc..., sẽ chủ động cấp nước trong điều kiện cạn kiệt nguồn nước, khai thác bền vững đất canh tác trên đồi dốc. Sau 2 năm thực hiện, dự án xây dựng và bàn giao công trình đập cao su cho UBND huyện Trà Lĩnh quản lý. Đây là công trình có ý nghĩa xã hội lớn không chỉ đối với địa bàn huyện Trà Lĩnh mà còn mở ra hướng phát triển mới cho các địa phương trên địa bàn tỉnh. Các hạng mục công trình, gồm: Đập cao su, trạm bơm thuỷ luân, hệ thống ống dẫn, bể chứa, hệ thống kênh mương; trong đó, đập cao su có chiều dài 11 m, cao 1 5 m, thể tích chứa nước gần 40 m3, nặng trên 40 tấn; 01 buồng bơm, máy bơm có công suất 19 7 lít/ s và 01 máy bơm chạy bằng động cơ đi e zen để vận hành bơm nước vào túi cao su và điều tiết mực nước khi lũ lên cao; đường ống dẫn nước lên bể chứa dài 50 m trước khi đổ vào mương dẫn. Đây là công trình khoa học đầu tiên của tỉnh về tích hợp công nghệ đập cao su và bơm thuỷ luân được xây dựng thành công tại thôn Cốc Khoác, thị trấn Hùng Quốc, huyện Trà Lĩnh, góp phần chủ động phục vụ tưới cho trên 13 ha lúa 2 vụ tại khu vực xây dựng dự án. Công trình được khai thác thúc đẩy phát triển kinh tế ở địa phương, tăng năng suất cây trồng, mở rộng khu tưới, cung cấp nước sinh hoạt giúp nhân dân ổn định đời sống. Bên cạnh đó, việc áp dụng công nghệ mới Đập cao su kết hợp trạm Bơm thuỷ luân phục vụ cấp nước góp phần tạo cảnh quan, bảo vệ môi trường sinh thái. Là mô hình đầu tiên xây dựng tại tỉnh nói riêng và miền Bắc nói chung, nên để quản lý, khai thác công trình có hiệu quả và bền vững, ngoài tổ chức hướng dẫn kỹ thuật vận hành, chuyển giao công nghệ cho người sử dụng, để bảo dưỡng, khai thác có hiệu quả công trình, đơn vị chủ trì thực hiện Dự án đã xây dựng và bàn giao quy trình vận hành, bảo dưỡng, sửa chữa và khắc phục những sự cố thường gặp trong quá trình vận hành mô hình đập cao su và bơm thuỷ luân cho đơn vị thụ hưởng dự án. Bên cạnh đó, chính quyền địa phương, đặc biệt là nhóm hưởng lợi có trách nhiệm quản lý, bảo vệ và khai thác sử dụng công trình có hiệu quả, góp phần phục vụ nhu cầu sản xuất nông nghiệp, ổn định và nâng cao đời sống sinh hoạt của nhân dân. Mô hình được xây dựng thành công, khẳng định vai trò của KHCN trong xây dựng và phát triển KT- XH tại địa phương.