messages: Hva er det som driver en basehopper til å kaste seg ut fra et høyt fjell bare med en liten skjerm på ryggen? Han Audun Hetland forsker på motivasjon blant dem som holder på med ekstremsport. For å få svar på sine spørsmål gikk han til det ekstreme skrittet å begynne med basehopping sjøl. Hei Geir. Hallo Hei Audun. Hei du. Geir vi har besøk av han Audun Hetland. Han er førsteamanuensis i psykologi. Han jobber på et senter for snøskredforskning og utdanning ikke minst. Og han har ekstremsport som sitt forskningsområde. Noen vil huske han fra forsker grand prix i nasjonalt forsker grand prix i tjueelleve. Hm. Den vant han. Og da var temaet basehoppere som er også tema for hans doktorgrad. Wow. Ja. Ja. Og det er jo et tema. Basehoppere er jo et tema som ikke bare får oss til å tenke på ekstrem men også får oss til å fryse på ryggen. For det er jo også et område hvor vi med veldig jevne mellomrom hører om folk som blir tatt av fjellene. Fjellet tar sine offer. Hvordan forsker man på sånt? Nei det er ikkje så det er ikkje så enkelt fordi at det som me har lyst på altså det som eg held på med det er motivasjon. Eg lurer på kva er det som driv desse folka sant når du gjer noko som er såpass farlig. Også gjer du det frivillig. Så kva kvifor det? Og det å forske på motivasjon det er vanskelig fordi at det er liksom det å ta tak i den der indre drivkrafta det den er vanskelig å måla. Så for å få til det så må me finne ut kva folk føler. Og det høyrest jo enkelt ut kanskje men. Fordi at dei fleste kan seie kva dei føler akkurat no. Men viss skal liksom, kva følte du i går, då blir det ein sånn ja nei, no skal du høyra. Og så og så kjem. Og då kjem hukommelsen vår inn og den fyller inn og den er konstruktiv og stemmer ikkje alltid. Så for å finne ut det så måtte eg vera måtte eg vera der og då med dei. Så eg var på fjellet med basehopparane Du sto altså der og så når dem hoppa ut? Ja det er det. Me filma dei på toppen og så utstyrte me dei med eit hjelmkamera så dei filma hoppet sitt sjølv. Sånn at eit døgn seinare så fekk dei sjå den filmen for også sjå om det og kunne liksom løfte opp igjen i minnet den her opplevinga, så me kunne måla han ein gong til. Så me spurde de direkte etter dei hadde landa også spurte me dei eit døgn etterpå for også sjå kva handlar dette eigentleg om? Korleis følast dette her? Fikk du nok empiri av det? Eg gjorde ikkje det. Det me oppdaga jo ein haug med problem akkurat her. Fordi at viss du spør ein basehoppar om han er redd etter han har landa, så er svaret sånn ja litt. Men eg har jo og pulsdata på alle desse basehopparane sant. Og viss du held det svaret deira på frykt opp imot pulsen så stemmer det ikkje i heile tatt. Dette her er jo folk som har stått i ro lenge. Heilt på toppen kanskje liksom ein fem og førti minutt kanskje til og med ein time. Men dei er tett på makspuls.  alle. Og er der liksom. Før dem hopper ? Ja før dei hoppar. Og der var eg hadde ein han hadde to hundre og kva var det nå han hadde to hundre og ja nesten tretti i puls. Og han har stått i over ein time og han var nesten førti år og liksom korleis får du til det? Jo. Når du er redd nok så er pulsen høg. Men etterpå så seie nei var ikkje så veldig redd. For då har du allereie overlevt. Så for å finne ut dette her for å finne ut korleis ting følast så er du eigentleg nøydt til også vere der. Liksom du er nøydt til å fange den opplevinga mens han er_i_gang. Så det har me jobba med etterpå då med folk på ski og med ansiktskamera analysert ansiktsuttrykk og liksom ja prøvt på alle mulige vis også ta tak i dette her, den opplevinga. Men du gikk mer ekstremt til verks når det gjelder basehopperne enn å måle ansiktsuttrykk og Jo. Ja for det eneste jeg klarer å komme på da det er jo at man hopper sjøl. Ja det var jo altså ideelt sett så skulle eg liksom eg skulle kunne stoppe tida også liksom eller hoppe etter dei med ein mikrofon. Sant og liksom Hva føler du nå da nå da? Det altså du kan ikkje hoppe etter dei med mikrofonen så eg kunne måla før og etterpå der men eg kom inn til eg kom inn til Kjerag og skulle forske på desse her basehopparane. Og tenkte at eg skulle stå på toppen også skulle eg alliera meg med ein med han som køyrde båten. For det var sånn båtskyss nede. Han kunne levera desse spørjeskjemaa for det var det var heilt avgjerande at dei fekk dei direkte etterpå. Og at du var sikker på at dei hadde fylt dei ut der og då. Altså går det ti minutt så er dataa ikkje så gode og går det ein halvtime så er dei ubrukelege og det må eg veta. Men han kunne ikkje det han satt midtfjords og så eg var aleine. Så han sa at det der begynner nybegynnarkurs i basehopping her på torsdag.  dette var ein onsdag så det begynner i morgon. Så du kan berre meld deg på kurs også blir du med. Eg var ein erfaren fallskjermhoppar den gongen. Men eg hadde eg hadde ingen planar om å drive med basehopping. Men det blei liksom dette høyrest jo dumt ut men det blei løysinga på eit problem. Så eg blei med på det kurset og fekk låna skjerm og hjelm og liksom alt det der greiene der. Og blei med opp på fjellet så alle hoppa og eg filma og styrte og putta videokameraet i lomma også hoppa eg etter.  Åh. Men du ga€ Dægern jeg må bare si det er. Det er kanskje et av de mest ekstreme sånn forskningsmetodene jeg har hørt.  Feltarbeid mest ekstreme feltarbeid ja Feltarbeider ja. Det var jo det er jo forferdeleg altså fordi at eg syntest det var så fælt. Fordi at du er så du er så redd. Du hadde ikke lyst Nei eg hadde jo slettes ikkje lyst. Og det altså fyrste gongen då er det då er det jo i instruerte former då.  og det er jo du kan ikkje seie at det er kontrollert men det då har du ein instruktør som er med deg og liksom passar på alt han kan passa på. Men har du hoppa så har du hoppa då er du åleine.  og då er det jo opp til deg viss ikkje du trekker i det handtaket så dør du så det er liksom så enkelt. Men eg var jo redd då. Og eg var akkurat like redd hoppet etterpå og neste hopp og neste hopp og sånn. Sånn fortsette det liksom i tjuefire av tjuefem hopp var eg aldeles livredd.  og det er så vondt å vera så redd. Så det at du har du har liksom verkeleg ikkje lyst.  Hva var pulsen din på da? Ja nei den eg har eg målte han på fyrste hoppet og då var han tett på makspuls altså hundre og åttifem eller noko sånt. Og då hadde eg stått i ro ein time Ja. Så det så det er fælt det er vondt å vera redd. Men det løyste seg liksom til slutt. På det på det siste hoppet. Hopp tjuefem? Hopp tjuefem. Det det var då eg skjønte at no måtte eg slutta fordi at då gjekk det frå å vera veldig vondt til å vera så fantastisk at det kunne bli avhengigheitsskapande nesten. Men altså. Hør nå her Hør nå her sier hun Marit nå skal vi lytte. Hør nå her du har altså gått så dramatisk til verks at du ikke bare har gitt dem et skjema eller snakka med dem før dem hoppa eller snakka med dem dagen etterpå hvis dem filma noe som er tatt med hodet med kamera på hjelmen og sånn. Du har også gjort det sjøl. Til hvilken nytte hva skal vi bruke den altså hva du bruker den forskninga til? Hva er det hva den svarer hva slags svar får vi på det? Nei. Eg er jo eigentleg ikkje så interessert i ekstremsport. Altså det høyrest kanskje litt dumt ut, men eg er ikkje så interessert i kva som rører seg i hovudet på ein ekstremsportsutøvar fordi at han er ein ekstremssportsutøvar på men dette her det handlar om noko ganske basalt.  det her handlar om motivasjon og du kan jo seie at det her handlar liksom kanskje og om læring.  altså kva og det er enklare å sjå på det ekstreme for også kunne seie noko om det normale.  så derfor er det interessant også sjå på ekstremsportsutøvarane. Altså der så er motivasjonen tydelegare.  det er liksom det er eit mykje enklare bilde enn det enn det vil vera elles.  og då kan me sjå på liksom kva ok dette her det handlar om også strekka seg ikkje sant. Det her er det er skummelt. Det er farleg. Det er for alle ubehageleg fordi at du gjer noko som du er redd for.  også gjer du det likevel korfor det? Det her det handlar om meistring sant det handlar om å sette seg mål som er heilt på kanten av det du klarar.  strekka seg etter dei. Gjennomføre det. Og kva skjer då?  jo då kjem der viss du får det til så kjem det sånn ein veldig meistringsfølelse. Og det er akkurat den der altså korleis følelsane våre speler inn her som er interessante.  og det er ikkje interessant berre i ekstremsport.  det kan vera likså interessant i ein når du tenker på skule for eksempel.  Altså veksler du altså inn ordene eller tilstandene for redsel og det å møte farer som en del av det å mestre? Ja fordi at viss du skal få til viss du skal få til noko. Viss du skal meistre noko så må det så må det jo vera ein konsekvens. Tenk på det som musikk då. Altså viss du skal spela piano. Sit du på ein scene og du speler piano.  så betyr det jo noko om der er nokon i salen.  sant? Ja. Viss det sit tre hundre mann og ser på at du speler. Så er så liksom så er det mykje vanskelegare. Fordi at viss du då ikkje får det til, så er det tre hundre mann som liksom som sit og ser på deg.  og det er veldig ubehageleg.  men viss du får det til så vil eg tru at det er mykje meir givande enn viss du var der aleine. Viss du speler heilt perfekt men du er den einaste i heile verda som får høyra dette her.  det kan jo vera kjekt det. Men viss der er tre hundre mann som i tillegg ser på det.  då trur eg at det då kjenner du på den der veldige meistringsfølelsen som er som eg trur er ganske intens.  og den det vil vera heilt det same som i ekstremsport. Jeg har tenkt på mange ganger akkurat det her med det du bruker som eksempel med scene der og sånt at det er ikke sånn at det hadde vært noe problem hvis du tok og sorterte ut det publikummet i hver enkelt person som er der til stede.  men summen av alt blir så overveldende at det bare stopper seg for noen.  Ja og den fordi at det då må du du må ta i sant altså du må du må verkeleg yta det beste du kan der og då. Også har det ein konsekvens om det ikkje går godt. Og i ekstremsport så er det jo ein konsekvensen veldig altså tydeleg.  altså gjer du det gjer du ein grov feil så døyr du kanskje. Eller du liksom blir alvorleg skada. Gjer du ein alvorleg feil på ein scene så er liksom du kjem ifrå det med helsa i behald. Men du får liksom du får deg ei ripe. Og det er me veldig redd for. Altså jeg tenker jeg tenker jo at psykologifaget som er ditt fag har jo jeg nesten alltid tenkt på som et fag som er vesentlig fordi det kan. Psykologer kan hjelpe mennesker som har ondt. Ja. Altså de kan hvis du blir deprimert hvis du altså hvis livet går deg imot eller du sjøl har problemer så kan du psykologer komme og har redskap og verktøy for å hjelpe deg over. Og kan forstå menneskesinnet når mennesket har det ondt. Men her gjør man mennesket ondt holdt jeg på si. Hvor gammel er ekstremsport som psykologisk forskningstema? Dette her det med ekstremsport og det å frivillig utsette seg for risiko er jo noko som har vore eit spørsmål lenge. Og viss du går langt nok tilbake igjen så sa jo ho Anna Freud. Det er dotter til Sigmund Freud som er liksom ein av dei ruvande skikkelsane i psykologiens historie. Ho sa at det å frivillig utsette seg for risiko det er ein sjukdom som bør behandlast. Og sånn såg ein på det då og liksom og det er jo heilt fornuftig det. Men så har dei framover i historia då ein si attenhundretalet og framover. Så har dei sett på at nja kanskje ikkje at folk er heilt dei er kanskje ikkje sjuke i hovudet men det må vere noko spesielt med dei, og så er det. Og jo meir me ser på dei jo mindre spesielle blir dei.  og så og det finn eg og igjen i mi forsking at dei som er ekstremsportsutøvarar, det er jo det er vanlig folk sånn som deg og meg og liksom det kunne vore oss. Og det er kanskje litt meir tilfeldig kven det altså kor du endar opp. Fordi at det som me gløymer. Og det her det er ein fordel å ha vore med fordi at då kan du ta på deg brillene til ein ekstremsportsutøvar. Viss du ser på dei frå utsida så ser for eksempel basehopping det ser jo ut som galskap. Altså og viss du endar opp på fjellet utan trening så er det galskap sant. Og då er eg einig med ho Anna Freud då bør du få då er du sjuk og bør få behandling. Men det me gløymer det er at dei som driv med basehopping. Det er jo dei er spesialistar. Dei er spesialistar på å fly kroppen sin ut ifrå fjellet som dei dette kan dei.  og før du stiller på fjellet som basehoppar så er det så har du lang trening, masse fartstid. Så det blei liksom eit nytt steg. Tenker på det litt som Aksel Lund Svindal for eksempel. Når han dundrar ned den løypa i Kitzbühel. Så er det så det er jo sjølvsagt for oss at han har trent. Ja. Viss eg skulle gjort det same, så hadde det vore galskap. Men for han så er det så er det innafor. Hva er det som gjør at Audun lille Audun blei opptatt av først psykologi og så det ekstreme innenfor psykologien. Hva er hva som. Hvor du møtte dette faget? Nei eg trur jo fyrst og fremst at eg trur at nesten alle er interessert i psykologi fordi at me går liksom og stiller oss dei spørsmåla ofte. Liksom altså korfor gjorde han sånn eller korfor gjer ho det eller korfor tenker eg det? Altså me lever jo i eit i eit samfunn med folk og så. Så der trur eg alle har ein eller annan slags interesse.  for min del så var det veldig tilfeldig fordi at eg skulle eigentleg ikkje studere psykologi. Men eg hadde ein kompis som lurte på om eg hadde lyst til å vere med å segla. Og det ville eg, så då trong eg pengar. Og den gongen så satt eg med studiekatalogen og bladde igjennom også er det liksom nei det var oppmøte på alt mogleg også er det så kom eg til psykologi. Og der trong eg berre møte opp ein gong i året og ta eksamen. Og det var perfekt. Det var den gongen det er ikkje sånn nå lenger men altså. Så. Nå er det læreren som sier det er ikke sånn lenger Nå. Men då den gongen så kunne eg så kunne eg gjere det.  ja då så eg handla pensum også tok det med meg om bord i seglbåten også begynte me å segla. Og me hadde vår fyrste sånn samarbeidskrise etter fire timar. For eg skjønte jo fort at liksom psykologi er jo noko veldig viktig men eg brukte tre år på å segla jorda rundt eller segla rundt Stillehavet. Også kom eg tilbake til Noreg ein gong i året og tok eksamen, bytta pensum, og reiste ut igjen sånn at. Og i løpet av den tida så hadde eg budd på ein bitte liten seglbåt i saman med i saman med eit par andre. Og ja verkeleg fått kjent på liksom at det gnissa litt så psykologi var jo noko som eg skjønte at var viktig der. Også hadde eg fått masse tid til å lesa. For du veit at det å segla jorda rundt. Da har du utruleg mykje tid og du berre sig bortover. Så eg hadde verkeleg fått lest og kom glødande interessert tilbake igjen og liksom fortsette med denne her forskinga på opplevingar. Og enda opp med dette her basehopparane. Men var det noe på sjøen du opplevde som inngangsporten til det som har med ekstreme å gjøre? Eller er det bare sånn du er? Nei eg nei eg det ekstreme er. Det er kanskje det at der er det litt tydelegare. Me opplevde veldig mykje som var som var både skummelt og krevjande på havet. Alt som og ting som eg ser på no i ettertid. At liksom her skulle me hatt ein nordnorsk fiskar som kunne liksom snakka vett til oss. Fordi at her var me heilt liksom her hadde me absolutt ikkje peiling på kva me heldt på med. Altså der er fleire sånne og me hadde eit nestenforlis og liksom Oi. Så det var det var dramatikk der. Men akkurat denne her fasinasjonen eller liksom det der store spørsmålet kva som driv folk. Det trur eg har vore med meg lenge. Også er det litt enklare også sjå det når det kjem til ekstremsport. Altså det her det du held på med er livsfarleg liksom korfor i all verden? Då blir svaret blir kanskje litt tydelegare. Altså ja tilbake til det der ekstremsport og læring som du nevnte også tidligere med mestring. Hvis vi hvis jeg forsto deg rett så snakker du om at frykten er et redskap for mestring. Og sammen blir dette gir dette også en ny posisjon er det Ja du kan du kan seie det sånn at det me har jo et sett med følelsar og kvar ein av dei har sin spesifikke funksjon.  frykt er veldig viktig altså viss du viss du hadde kan leva eit liv utan frykt så er ikkje det sikkert at det går så godt. Fordi at frykt er med også ta vare på oss. Og frykt er jo eit stoppsignal viss du gjer noko som kan vere farleg for deg så blir du redd. Då stoppar du opp også begynner du også sjå etter alternativ liksom også er det. Viss du ser brøytebilen komme rasande imot deg når du er når du er midt på gata så kan det hende at du liksom du kjenner eit stikk i magen.  det er veldig lurt sånn overlevingsmessig frykt kjempebra. Men så har du andre følelsar som og har sine funksjonar interesse for eksempel. Det er det er ein interesse for også læra for å utvikla seg og for også voksa som menneske. Og det som er interessant der det er at er du liksom interesse og engasjement dei. Du kan seie at det er jo den raketten me sit på sant. Då hadde me ikkje hatt den driven for også læra som er styrt av interesser og engasjement så hadde me framleis krabba rundt på golvet sant i bleier utan språk. Det her er jo det her er jo med også dra oss vidare det er jo berre å sjå på ein toåring liksom som eller sjå på ein eittåring som skal læra seg å gå. Ja Sant kor engasjert og kor interessert og liksom og kor frustrert han er viss det ikkje går sant. Og frustrasjon er det er og viktig altså fordi at det blir du frustrert så er det så gjev du berre endå meir gass liksom. Eg fekk det ikkje til også tar du i litt ekstra sant. Og så kjem glede då og det. Her kan eg jo fortelje om eg kan liksom fortelje om det der hoppet det siste hoppet som gjorde at eg avslutta som basehoppar. Fordi at det er eit godt eksempel på glede til nå dei tjuefire fyrste hoppa så hadde så hadde kvart hopp vore veldig mykje frykt. Fordi at eg er så langt ute av komfortsona at det er det er berre vondt. Og når eg landa så var eg framleis så langt ute av komfortsona at det var berre tomt. Der var ikkje da var der liksom ikkje noko anna der. Og alle kom liksom og skulle gje ein high five og kjempebra Hetland liksom. Eg syntest ikkje det var berre for det var berre så langt ute av komfortsona. Det var ikkje kjekt. Men eg måtte gjere dette igjen og igjen og igjen og igjen. Parallelt så dreiv eg og forska på fallskjermhopparane sant. Eg var med der og fekk trent liksom heilt spesifikt på dei eigenskapane eg trong. Også kom eg tilbake igjen til Kjerag og skulle ha ein ny sånn periode med datainnsamling. Og dette var liksom fyrste hoppet i den andre perioden. Så eg fylte folk opp og liksom filma. Alle hadde hoppa og eg stod aleine på toppen. Og så skjedde det noko rart fordi at fram til det så var det likt. Eg hadde stått der og liksom styrt med mine greier men så blei det stille alle liksom alle hadde reist og eg stod der igjen aleine. Og så senka der seg ein sånn ro. Det der er sånn som du nesten må oppleva trur eg før du forstår det. Men ikkje fordi at ikkje sånn at eg var roleg og avslappa nei veldig konsentrert. Men ein indre ro på eit eller anna vis. Og for fyrste gong så kunne eg liksom eg kunne sjå det er jo det er jo ein fantastisk plass. Viss du altså det å stå på Kjerag du ser utover Lysefjorden og du liksom du ser innover Ryfylke det er nydeleg. Og for fyrste gong så kunne eg liksom ta inn det å sjå at liksom det er fint vêr og det er nydeleg det er fint her. Altså det er flott. Også gav eg beskjed på radioen at ja nå kjem der ein hoppar og då sa han ja ver så god. Så gjekk eg ut på kanten også kunne eg liksom berre trekka lufta heilt ned i magen og veta at ok nå. Også hoppar eg. Også fungerer det heilt perfekt. Og eg flyr som ei sånn ei svale eller ein rakett altså sånn og det er så kjekt sant. Og i lufta og sånn det er sånn boblande glede som er heilt sånn overveldande. Og når det verkeleg fungerer så er det du flyr jo fort og. Altså ein du har to hundre kilometer i timen mot bakken også kanskje hundre og tjue ut ifrå fjellet. Altså det der er masse bevegelse her altså. Men der er jo ein definitiv slutt sant. Bakken kjem jo. Så du må jo ein eller annan gong slutta dette her må liksom trekka i den snora. Men denne gongen her hadde eg ikkje lyst til å slutta sant for det var så kjekt. Og bakken kjem nærmare og nærmare og nærmare. Du har jo ikkje noko instrument så det er jo berre det at du ser og når ting på bakken begynner å bli store veldig fort sant. Då bør du verkeleg trekka fallskjermen det er jo sånn eg veit at nå bør eg trekka nå litt til litt til for det er så kjekt. Til slutt så trekker eg fallskjermen. Den opner fort eg rekk akkurat å ta ein sving og så snu han rundt også landa. Og då var eg var heilt sånn ja. Eg var så glad eg var liksom så jublande. Men det var jo ingen av dei andre dei som dei erfarne gutane som sto der og såg på meg, dei. Dei berre såg på meg også liksom rista på hovudet og sa at ja vel Hetland du begynner å strekke strikken nå.  det visste eg at det gjer eg fordi at det her var så kjekt at nå begynte eg å. Eg begynte å strekka strikken uten at eg hadde kompetanse til det og det er fyrst då det er skikkeleg farleg. Så då visste eg at det her det her er heilt slutt. Også måtte eg forske på noko anna. Då er Dægern altså. Det er det var din finale Då var det min finale då ringte eg til då ringte eg tilbake til han som var rettleiaren min i Tromsø også. Og fyrst då forklarte eg korleis eg hadde samla data. Og då fekk eg ikkje lov å samla meir heller det var nå det men men då var det slutt, då Men det er jo en utrolig spennende det er ei dramatisk fortelling med en spennende slutt. Fordi det handler jo om at du faktisk er i stand til å se faren ikke sant du ser faren i det. Ja. Og når du nå jobber ved Senter for snøskredforskning. Ja. Så må vi jo si til de som ikke er kjent med Troms fylke at vi har veldig høye tall når det gjelder ulykker med snøskred. Vi har mista mer mange fler enn vi hadde tenkt. For når jeg var ung jente jeg skulle gå i snøskred for vi trudde det var noe vi kunne. Før vi begynte å gå til fjells så mye som vi gjør nå så trudde vi at vi kunne eller det var liksom ikke et tema. Men nå jobber dere med akkurat dette skumle snøskred. Og hva er det hva er det dere hva er samfunnsrelevansen i å forske på snøskred? Nei du kan jo seie at det snøskred er det er det er eit stort problem. Det tar det tar mange liv. I tillegg så er det i Troms så går det jo nesten ein veg på nedsida av eitkvart fjell. Sånn at det er ein det er ein fare ikkje berre for dei som ferdast til fjells med ski på beina eller med truger eller snowboard eller skuter eller kva som helst. Men og dei som bur i skredutsette område dei som køyrer på vegen, altså om det er postmannen eller brøytebilsjåføren eller liksom om det er me så altså. Så snøskred er noko som me må ta på alvor og kanskje ennå meir nå enn før. Både fordi at der er fleire som beveger seg i skredfarleg terreng, men og fordi at klimaet ser ut til å endra seg. Og i ein sånn snøskredsetting så ser det ut til å bli verre ikkje betre. Sånn at me er nøydt til også forstå. Ikkje plent meir om korfor snøskreda løyser fordi at det har ingeniørane gjort for lenge sidan. Men meir om psykologien i det altså korleis kan folk ta betre avgjerder når det kjem til snøskred? Korleis kan dei som ferdast i skredterreng ta klokare val sånn at dei kjem levande heim igjen? Og korleis kan dei som skal ta dei avgjerdene om å opne eller stenga vegen ha betre avgjerdsgrunnlag? Sånn at dei kan og ta trygge val for alle oss som bur her oppe. Det gjelder vel all ekstremsport hvordan. Ja det handlar jo det å vere ekstremsportsutøvar det gjer deg paradoksalt nok veldig fokusert på sikkerheit. Fordi at det altså alle som driv med ekstremsport dei eg kjenner ingen der som har eit sånn eit utprega dødsønske sant. Du har lyst til å gjere dette igjen og igjen og igjen. Og då er du veldig sikkerheitsfokusert kva kan eg liksom korleis kan eg minimere risikoen sånn eg at eg kan gjere dette her igjen? Det handlar ikkje om at du søker risiko for risikoen sin del men liksom på tross av at det er risikabelt så har du lyst til å gjennomføra denne aktiviteteten. Vi skal begynne å runde av vi har snakka lenge sammen. Men jeg er litt sånn opptatt av den læringa. Altså det dere finner ut om læring og mestring og de små stegene og at man behersker frykten til slutt ikke sant. Har skoleverket dagens pedagoger vår måte å utdanne lærere på. Har vi denne typen informasjon tett nok inn til vår oppdragelse av barn? Eg trur alltid at me kan utvikle oss og at me kan bli betre. Det håper eg då verkeleg. Nå dagens lærarar trur eg er veldig flinke. Og i Tromsø så er det så har dei gjort ein formidabel jobb med liksom med utdanning av lærarar. Og sånn at den har eg all mogleg respekt for. Så men eg trur me er nøydt til å kunne la dei som skal læra noko liksom. Dei er nøydt til å få prøva. Dei er nøydt til å få prøva å feila. Og me skal passe oss for å laga eit samfunn der det der det ikkje er mogleg å feila. Fordi at det veldig mykje læring det kjem av prøving og feiling. Og viss det ikkje blir lov å feila på noko vis så er ikkje det at folk sluttar å feila men dei sluttar å prøva.  og viss folk sluttar å prøva då kjem me då kjem me ikkje vidare. Sånn at det. Og eg trur me skal vere litt forsiktige og med også med også polstra alle ungane våre heilt. Skal du klatra opp i det treet så er det jo så kan det hende at liksom så må du godta nokon knekte armar og liksom nokon blåveisar for det høyrer med. Det er jo en fantastisk melding ut. For en klokere, og mer intelligent verden. Ja jeg kjenner meg veldig igjen. Ja. Mest tør noe, prøv dere ikke sant. La ungene få lov til å utsette seg for de farene som. Ja. Ja innafor avgrensa rammer då sånn at det er. Du treng ikkje la dei leika på vegen sant det er ikkje det. Men dei må få lov å liksom kjenna litt på livet. Det må vera lov å slå seg litt det må liksom eg seier ikkje at dei skal sykla utan hjelm liksom men det Ikke basehopp valgfag i barneskolen. Nei ikkje nei. Nei basehopping det høyrde til førre generasjon det anbefaler eg ingen liksom det Nei. Audun tusen takk det har vært en veldig spennende samtale. Og vi må da fortsette i vår verden uten å være så veldig redd for frykt. Ja. Takk for at du hørte på oss i dag. Vil du lese mer om forskninga til han Audun kan du gå inn på nettsida UiT punktum N O skråstrek femti eller facebooksida observatoriet podkast. Du kan også abonnere på podkasten via Soundcloud itunes eller andre podkastapper. Vi høres.