TEXT:  
   
  W cyklu „Temeraire" ukazały się 
  Smok Jego Królewskiej Mości 
  Nefrytowy tron 
  Wojna prochowa 
  Imperium kości słoniowej 
  Zwycięstwo orłów 
  DOM WYDAWNICZY REBIS POZNAŃ 2009 
  NAOMI NOVIK ZWYCIĘSTWO 
  OR ŁOW 
   
   
   
  Tytuł oryginału 
  Victory of Eagles 
  Copyright © 2008 by Temaraire LLC All rights reserved 
  This translation published by arrangement with Ballantine Books, an imprint of 
  Random House Ballantine Publishing Group, a division of Random House, Inc. 
  Copyright © for the Polish edition by REBIS Publishing House Ltd., Poznań 2009 
  Konsultant Jarosław Kotarski 
  Redaktor Krzysztof Tropiło 
  Opracowanie graficzne serii i projekt okładki Jacek Pietrzyński 
  Ilustracje na okładce © Dominie Harman © Max Bertolini via Agentur Schlueck 
  GmbH 
  Wydanie I ISBN 978-83-7510-362-5 
  Dom Wydawniczy REBIS Sp. z o.o. ul. Żmigrodzka 41/49, 60-171 Poznań tel. 061-
  867-47-08, 061-867-81-40; fax 061-867-37-74 e-mail: rebis@rebis.com.pl 
  www.rebis.com.pl 
  Skład 
  
  Gdańsk, tel. 058-347-64-44 
   
   
  I 
  f 
  n 
  N rO 
   
   
   
   
  Rozdziat 1 
  T 
  ereny rozpłodowe nazwano Pen Y Fan z powodu tkwiącego w ich środku na kształt 
  ostrza siekiery pasma gór o lśniących lodem graniach i nagich zboczach, które 
  wyrastały wysoko ponad wrzosowiska. Wprawdzie trwała jeszcze chłodna walijska 
  jesień, ale milowymi krokami zbliżała się już zima, a smoki były senne, bierne, 
  zainteresowane jedynie posiłkami. Na całym terenie było ich kilkaset, rozlokowanych 
  głównie w jaskiniach lub na skalnych półkach, na których mogły się zmieścić. 
  Oprócz karmienia nie zapewniono im żadnych wygód, nie ustalono też żadnych reguł 
  porządkowych, a pas wykoszonej wokół granic ziemi, gdzie w nocy płonęły 
  pochodnie, wyznaczał linie, których nie wolno im było przekraczać i za którymi 
  widać było w dali światła miasta, wesoło migoczące i zakazane. 
     Temeraire po przybyciu na miejsce znalazł i oczyścił wielką jaskinię, w której 
  zamierzał zamieszkać. Początkowo była jednak bardzo wilgotna i nie udawało mu się 
  jej osuszyć niezależnie od tego, ile trawy naniósł do środka, żeby ją wymościć, i jak 
  długo machał skrzydłami, by wprawić w ruch powietrze, co w żadnym razie nie 
  odpowiadało jego instynktownemu poczuciu godności, które nakazywało mu znosić 
  wszelkie niewygody ze stoicką cierpliwością, tyle że nie było to zbytnio 
  satysfakcjonujące, kiedy nikt nie doceniał takiej postawy. A innym smokom było to z 
  
  całą pewnością zupełnie obojętne. 
     Temeraire był pewny, że on i Laurence postąpili właściwie, kiedy zabierali 
  lekarstwo do Francji, i że nikt rozsądny nie mógł się z tym nie zgodzić; ale tak na 
  wszelki wypadek przygotował się w duchu na to, iż może się spotkać z dezaprobatą 
  lub pogardliwym traktowaniem, i obmyślił kilka bardzo przekonujących argumentów 
  na swoją obronę. Najważniejsze oczywiście było to, że taki sposób prowadzenia 
  wojny był tchórzliwy i niegodny: jeśli rząd chciał pokonać Napoleona, powinien z 
  nim walczyć otwarcie, a nie zarażać chorobą jego smoki, żeby uzyskać łatwe 
  zwycięstwo; jakby brytyjskie smoki nie mogły pobić francuskich bez oszustwa. 
     - A poza tym - dodał - poumierałyby nie tylko francuskie smoki: zaraza dotknęłaby 
  także naszych przyjaciół z Prus, którzy są uwięzieni na terenach rozpłodowych, a 
  może dotarłaby nawet aż do Chin; co byłoby jak podkradanie innym jedzenia, kiedy 
  nie jest się głodnym, lub rozbijanie ich jaj. 
     Wygłosił tę sugestywną mowę do ścian jaskini, ćwicząc ją i utrwalając w pamięci: 
  nie chcieli mu dać piaskowego stołu i nie miał nikogo ze swojej załogi, kto mógłby ją 
  zanotować; nie miał też Laurence'a, który pomógłby mu obmyślić, co konkretnie 
  powinien powiedzieć. Powtarzał więc w kółko te argumenty, żeby ich nie zapomnieć. 
  A gdyby to nie okazało się przekonujące, myślał, mógłby zwrócić uwagę, że w końcu 
  to o n zdobył lekarstwo: on i Laurence, wraz z Maksimusem, Lily i resztą ich 
  formacji, i jeśli komuś przysługiwało prawo decydowania o tym, z kim można by się 
  nim podzielić, to właśnie im: nikt by nawet o nim nie wiedział, gdyby on, Temeraire, 
  nie zapadł na tę chorobę w Afryce, gdzie rosły leczące ją grzyby. 
     Mógł sobie oszczędzić kłopotu. Nikt go o nic nie oskarżył ani, o czym czasem w 
  głębi ducha myślał, gdy się nieco rozmarzy{ choć jednocześnie wiedział, że jest to 
  niemal niemożliwe, nie ogłosił go bohaterem. Ponieważ nikogo to nie obchodziło. 
     Starsze smoki, nie dzikie, lecz w stanie spoczynku, były trochę ciekawe ostatnich 
  wydarzeń związanych z wojną, ale tylko trochę, gdyż bardziej interesowało je 
  opowiadanie o dawnych bitwach, w których brały udział; a reszta była wciąż 
  poruszona ostatnią epidemią, ale tylko w takim stopniu, w jakim to dotyczyło ich 
  samych. Przejmowały się losem ofiar zarazy, ale tylko tych ze swojego grona; 
  
  złościło je, że tak dużo czasu upłynęło, zanim lekarstwo do nich dotarło; ale nie 
  miało dla nich najmniejszego znaczenia, że zachorowały także smoki we Francji, ani 
  to, że zaraza rozprzestrzeniłaby się po całym świecie, pochłaniając tysiące ofiar, 
  gdyby Temeraire i Laurence nie wykradli lekarstwa; nie dbały także o to, że 
  Lordowie Admiralicji uznali ten czyn za zdradę i skazali Laurence'a na śmierć. 
     Nie musiały o nic dbać. Były karmione i dla każdego zawsze starczało jedzenia. 
  Jeśli nawet warunki, w których żyły, nie należały do zbyt przyjemnych, nie były 
  gorsze od tych, do jakich przywykły stare smoki, gdy jeszcze pełniły służbę; nawet 
  nie słyszały o pawilonach i nie przyszło im do głowy, że mogłyby żyć wygodniej. 
  Nikt nie niszczył jaj; dozorcy wywozili je, ale z najwyższą ostrożnością, w wozach 
  wymoszczonych słomą, ogrzewane butlami z gorącą wodą, a w zimie dodatkowo 
  okryte wełnianymi kocami; i przynosili wiadomości o ich stanie, aż wykluły się 
  młode; każdy zatem wiedział, że jaja są bezpieczne w ich rękach; nawet 
  bezpieczniejsze, niż gdyby zostały pod opieką któregoś z rodziców, a więc także te 
  smoki, które nigdy nie miały własnych kapitanów, chętnie przekazywały ludzim 
  swoje. 
     Żaden ze smoków nie mógł odlatywać zbyt daleko, gdyż pora karmienia nie była 
  ustalona, lecz każdego dnia wybierana losowo, jeśli zatem któryś oddalił się poza 
  zasięg głosu dzwonów, było całkiem prawdopodobne, że się spóźni i przez cały dzień 
  będzie głodny. Dlatego też nie powstała tam większa społeczność, która 
  utrzymywałaby jakieś kontakty z innymi terenami rozpłodowymi lub kryjówkami. 
  Tylko czasami jakiś smok przybywał z daleka, żeby się parzyć z którymś z 
  miejscowych; ale nawet to było dla nich przygotowywane przez dozorców. Zamiast 
  coś robić, myślał z goryczą Temeraire, siedziały tam wszystkie niczym dobrowolni 
  więźniowie swojego terytorium. Sam by nigdy tego nie wytrzymał, gdyby nie 
  chodziło o Laurence'a, którego w razie jego nieposłuszeństwa bez wątpienia 
  natychmiast by stracono. 
     Początkowo trzymał się z dala od innych smoków. Miał sporo do zrobienia w 
  swojej jaskini: pomimo pięknego widoku, który się z niej roztaczał, pozostała 
  niezajęta, gdyż była zbyt mała i z tego powodu było mu w niej dość ciasno. Jednak za 
  
  nią znajdowała się dużo obszerniejsza komora, widoczna przez dziury w tylnej 
  ścianie, które stopniowo powiększył, ostrożnie krusząc skałę swoim rykiem. Nie 
  spieszył się i ta praca trwała dłużej, niż może było konieczne - chętnie poświęcił na 
  to kilka dni. Jaskinię trzeba było potem oczyścić z gruzów, starych ogryzionych kości 
  i zawadzających głazów, które dla porządku skrupulatnie powyciągał nawet z 
  zaułków zbyt małych, by mógł się w nich ułożyć. Znalazł także w dolinie kilka 
  wielkich chropowatych kamieni, za których pomocą wygładził nieco ściany, 
  wzbijając przy tym chmury kurzu. 
     Kurz tak drażnił jego nozdrza, że chciało mu się kichać, ale nie przestawał 
  pracować. Ze sklepienia komory zbił stalaktyty, a stalagmity na dnie obtłukł do tego 
  stopnia, że nie pozostał po nich nawet ślad, a kiedy uznał, że jest zadowolony z 
  rezultatu, poukładał wzdłuż ścian jego obecnego przedsionka ładne kamienie i 
  zeschłe gałęzie drzew, powykręcane i zbielałe, które zebrał w lasach i wąwozach. 
  Chciałby mieć w środku stawek i fontannę, ale nie wiedział, jak doprowadzić tam 
  wodę, zadowolił się więc cyplem wcinającym się głęboko w jezioro Llyn y Fan Fawr, 
  który także uznał za swój. 
     Na zakończenie wyrzeźbił nad wejściem do jaskini swoje imię zarówno chińskimi 
  znakami, jak i po angielsku, chociaż litera R sprawiła mu pewien kłopot i ostatecznie 
  wyglądała raczej jak odwrócona cyfra 4. Kiedy już to wszystko zrobił, pozostała mu 
  jedynie rutyna codziennego dnia. Pobudka, kiedy promienie wschodzącego słońca 
  oświetlały wejście do jaskini, odrobina ćwiczeń, drzemka, następna pobudka, gdy 
  pasterze bili w dzwon, jedzenie, kolejna drzemka, odrobina ćwiczeń, i znowu sen; i 
  tak kończył się każdy dzień - nie było nic innego do zrobienia. Raz wybrał się na 
  polowanie i dlatego nie było go w porze karmienia; później tego samego dnia jeden z 
  małych smoków przyniósł zarządcę terenów, pana Lloyda, i lekarza, który miał 
  sprawdzić, czy Temeraire nie jest chory. Razem palnęli mu tak surowe kazanie na 
  temat kłusownictwa, że z uwagi na Laurence'a poczuł się bardzo niepewnie. 
    Mimo to Lloyd także nie myślał o nim jako zdrajcy; zbyt mało go obchodził, żeby 
  brać pod uwagę taką możliwość. Zarządca terenów rozpłodowych dbał tylko o to, 
  żeby jego podopieczni przebywali w ich granicach, jedli i parzyli się; było mu 
  
  obojętne, że mogą mieć poczucie własnej godności, a jeśli Temeraire robił coś, co 
  odbiegało od normy, uważał to za zawracanie głowy. 
    - Już dobrze, dobrze - mawiał żartobliwie - odwiedzi nas dziś milutka dama 
  Anglewing, świeżutka i śliczna; będziemy mieli przyjemny wieczór, co? Może 
  chcielibyśmy najpierw przekąsić odrobinę cielęciny? Tak, chcielibyśmy, jestem 
  pewny. 
    Ponieważ sam odpowiadał na własne pytania, Temeraire'owi pozostało tylko 
  siedzieć i słuchać, zwłaszcza że był pewny, iż gdyby spróbował powiedzieć: „Nie, 
  wolałbym sarninę, i mógłbyś ją najpierw upiec", jego słowa zostałyby zignorowane. 
    Wszystko to niemal wystarczało, żeby zniechęcić go do robienia jaj, a poza tym 
  Temeraire był coraz bardziej pewny, iż jego matka nie pochwaliłaby tego, jak często 
  oni chcą, by próbował, i jak mało przejmują się właściwy *n doborem partnere Lien z 
  pewnością skwitowałaby to jak pl ajbardziej obraźliwyn, prychnięciem. To nie był 
  wina smoczyc» które mu przysyłan Wszystkie były bardzo miłe, ale większość z nich 
  nigdy przedtei nie złożyła jaja, a część nie wzięła jeszcze: udziału w prawdziwej 
  bitwie ani nie zrobiła w życiu niczego i interesującego. Dlate też były bardzo 
  zakłopotane, gdy nie mo_gły mu dać odpowied niego prezentu, który by to 
  zrekompens «wał; a on nie potrafił udawać, że nie jest niezwykłym smokieran, nawet 
  gdyby chcia A nie chciał, w żadnym razie, chociaż n ie miał nic przeciw' temu, żeby 
  spróbować z Bellusą, biedną młodą smoczycą rasy Malachite Reaper, przysłaną przez 
  Admiralicję z Edynburga, która nie miała na swym koncie ani jednej akcji bojowej i 
  która z żałosną miną ofiarowała mu mały dyvwanik, czyli wszystko, na co było stać 
  jej speszonego kapitana: t ym prezentem można by co najwyżej okryć największy 
  pazur T~emeraire'a. 
     - Jest bardzo ładny - powiedział z zakłopotaniem Teme- raire - i tak przemyślnie 
  wykonany; ba.rdzo mi się podobają kolory - dodał i spróbował rozłożyć go os-
  itrożnie na małym kamieniu przy wejściu, ale ten gest wprawi zi ją w jeszcze większe 
  przygnębienie. 
     - Ogromnie przepraszam - wybuchn^ła - on nie chciał zrozumieć, wcale, i myślał, 
  że ja nie będę c Łti ciała, a potem powiedział... - Przerwała gwałtownie, jeszcz-e 
  
  bardziej zmieszana; więc Temeraire był pewny, że cokolwiek j- ej kapitan powiedział, 
  nie było to wcale miłe. Ubodło go to i nie mógł nawet odpowiedzieć jedną ze swoich 
  przygotowanych ripo^st, ponieważ ona sama nie powiedziała mu niczego przykrego. 
  Zrobił zatem to, czego od niego oczekiwano, ale bez większej ochoty. Postanowił, że 
  będzie cierpliwy i spokojny we wszystkich sprawaoch; że nie będzie sprawiał 
  żadnych kłopotów. Będzie idealnie p »osłusznym więźnie^1- 
     Temeraire nie pozwalał sobie myśleć zł byt dużo o Laurensie; 
  ? • Tnirlnn mu było znieść to uczucie głębokiego, 
  nie ufał sobie. 
  I rudno m 
  / 
  . 
  . . 
  . 
  , . 
       al obezwładniającego niepokoju, które pojawiało się, kiedy IU'eIT1 damiał sobie, 
  że nie wie, co się dzieje z Laurence'em, w jakim on jest stanie. Smok wiedział w 
  każdej chwili, gdzie jest jego latynowy wisior i złoty łańcuch, które stanowiły jego 
  własność, a swoje ozdobne pochwy na pazury zostawił Emily i był pewny, że aod jej 
  0pieką są bezpieczne. Normalnie wierzyłby też, że Laurence potrafi uchronić się 
  przed zagrożeniem; że przynajmniej nie planuje jakiegoś niebezpiecznego posunięcia 
  bez ważnego powodu, co niestety zwykł czasem robić; ale okoliczności nie były 
  takie, jakie powinny być, no i upłynęło już tak dużo czasu. Przedstawiciele 
  Admiralicji obiecali mu, że dopóki będzie się dobrze zachowywał, Laurence nie 
  zostanie powieszony, ale tym ludziom nie można było ufać, w żadnym razie. 
  Temeraire podejmował co najmniej dwa razy w tygodniu decyzję, że wyruszy 
  natychmiast do Dover lub do Londynu - tylko po to, żeby popytać, żeby sprawdzić, 
  czy tego nie zrobili, żeby się upewnić - ale zawsze zanim wyleciał, ogarniały go 
  wątpliwości. Przypominał sobie, że nie wolno mu zrobić niczego, co przekonałoby 
  władze, że on jest nieposłuszny, a zatem Laurence nie jest im potrzebny. Musi być 
  potulny i godzić się na wszystko, czego od niego chcą. 
    Mimo tych postanowień jego cierpliwość była już niemal wyczerpana pod koniec 
  trzeciego tygodnia pobytu w Pen Y Fan, kiedy Lloyd sprowadził mu gościa, 
  dżentelmena, którego głośno napominał: 
    - Niech pan pamięta, żeby nie denerwować tego kochanego stworzenia, ale mówić 
  do niego miłym tonem, powoli i łagodnie jak do konia. 
  
    Rozdrażniło to Temeraire'a, zanim jeszcze usłyszał, że ma Przed sobą wielebnego 
  Daniela Salcombe'a. 
    ~ Ach, to ty-powiedział takim tonem, że wielebny spojrzał 
      nieg0 z zaskoczeniem - tak, doskonale wiem, kim jesteś; 
  bował, i jak mało przejmują się właściwym doborem partnerek. Lien z pewnością 
  skwitowałaby to jak najbardziej obraźliwym prychnięciem. To nie był wina smoczyc, 
  które mu przysyłano. Wszystkie były bardzo miłe, ale większość z nich nigdy 
  przedtem nie złożyła jaja, a część nie wzięła jeszcze udziału w prawdziwej bitwie ani 
  nie zrobiła w życiu niczego interesującego. Dlatego też były bardzo zakłopotane, gdy 
  nie mogły mu dać odpowiedniego prezentu, który by to zrekompensował; a on nie 
  potrafił udawać, że nie jest niezwykłym smokiem, nawet gdyby chciał. A nie chciał, 
  w żadnym razie, chociaż nie miał nic przeciwko temu, żeby spróbować z Bellusą, 
  biedną młodą smoczycą rasy Malachite Reaper, przysłaną przez Admiralicję z 
  Edynburga, która nie miała na swym koncie ani jednej akcji bojowej i która z żałosną 
  miną ofiarowała mu mały dywanik, czyli wszystko, na co było stać jej speszonego 
  kapitana: tym prezentem można by co najwyżej okryć największy pazur Temeraire'a. 
     - Jest bardzo ładny - powiedział z zakłopotaniem Teme- raire - i tak przemyślnie 
  wykonany; bardzo mi się podobają kolory - dodał i spróbował rozłożyć go ostrożnie 
  na małym kamieniu przy wejściu, ale ten gest wprawił ją w jeszcze większe 
  przygnębienie. 
     - Ogromnie przepraszam - wybuchnęła - on nie chciał zrozumieć, wcale, i myślał, 
  że ja nie będę chciała, a potem powiedział... - Przerwała gwałtownie, jeszcze bardziej 
  zmieszana; więc Temeraire był pewny, że cokolwiek jej kapitan powiedział, nie było 
  to wcale miłe. Ubodło go to i nie mógł nawet odpowiedzieć jedną ze swoich 
  przygotowanych ripost, ponieważ ona sama nie powiedziała mu niczego przykrego. 
  Zrobił zatem to, czego od niego oczekiwano, ale bez większej ochoty. Postanowił, że 
  będzie cierpliwy i spokojny we wszystkich sprawach; że nie będzie sprawiał żadnych 
  kłopotów. Będzie idealnie posłusznym więźniem. 
     Temeraire nie pozwalał sobie myśleć zbyt dużo o Laurensie; 
  nie ufał sobie. Trudno mu było znieść to uczucie głębokiego, niemal 
  
  obezwładniającego niepokoju, które pojawiało się, kiedy uświadamiał sobie, że nie 
  wie, co się dzieje z Laurence'em, w jakim on jest stanie. Smok wiedział w każdej 
  chwili, gdzie jest jego platynowy wisior i złoty łańcuch, które stanowiły jego 
  własność, a swoje ozdobne pochwy na pazury zostawił Emily i był pewny, że pod jej 
  opieką są bezpieczne. Normalnie wierzyłby też, że Laurence potrafi uchronić się 
  przed zagrożeniem; że przynajmniej nie planuje jakiegoś niebezpiecznego posunięcia 
  bez ważnego powodu, co niestety zwykł czasem robić; ale okoliczności nie były 
  takie, jakie powinny być, no i upłynęło już tak dużo czasu. Przedstawiciele 
  Admiralicji obiecali mu, że dopóki będzie się dobrze zachowywał, Laurence nie 
  zostanie powieszony, ale tym ludziom nie można było ufać, w żadnym razie. 
  Temeraire podejmował co najmniej dwa razy w tygodniu decyzję, że wyruszy 
  natychmiast do Dover lub do Londynu - tylko po to, żeby popytać, żeby sprawdzić, 
  czy tego nie zrobili, żeby się upewnić - ale zawsze zanim wyleciał, ogarniały go 
  wątpliwości. Przypominał sobie, że nie wolno mu zrobić niczego, co przekonałoby 
  władze, że on jest nieposłuszny, a zatem Laurence nie jest im potrzebny. Musi być 
  potulny i godzić się na wszystko, czego od niego chcą. 
     Mimo tych postanowień jego cierpliwość była już niemal wyczerpana pod koniec 
  trzeciego tygodnia pobytu w Pen Y Fan, kiedy Lloyd sprowadził mu gościa, 
  dżentelmena, którego głośno napominał: 
     - Niech pan pamięta, żeby nie denerwować tego kochanego stworzenia, ale mówić 
  do niego miłym tonem, powoli i łagodnie jak do konia. 
     Rozdrażniło to Temeraire'a, zanim jeszcze usłyszał, że ma przed sobą wielebnego 
  Daniela Salcombe'a. 
     - Ach, to ty - powiedział takim tonem, że wielebny spojrzał na niego z 
  zaskoczeniem - tak, doskonale wiem, kim jesteś; 
  czytałem twój bardzo głupi list do Towarzystwa Królewskiego i przypuszczam, że 
  przyszedłeś tutaj, oczekując, iż będę się zachowywał jak papuga lub pies. 
     Salcombe wyjąka! jakieś usprawiedliwienie, ale nie ulegało wątpliwości, że 
  właśnie tak było. Następnie zaczął z mozołem odczytywać z przygotowanej listy 
  jakieś zupełnie nonsensowne pytania dotyczące predestynacji, ale Temeraire nie miał 
  
  ochoty na nie odpowiadać. 
     - Zamilcz, proszę - przerwał. - Święty Augustyn wyjaśnił to lepiej niż ty, a i tak 
  nawet wtedy nie miało to większego sensu. Poza tym nie zamierzam się przed tobą 
  popisywać niczym jakieś cyrkowe zwierzę. Naprawdę nie chce mi się rozmawiać z 
  kimś tak niedouczonym, że nie czytał nawet Dialogów Konfucjusza - dodał, 
  wyłączając w duchu z tego grona Laurence'a; ale z drugiej strony Laurence nigdy nie 
  udawał uczonego i nie pisał obraźliwych listów o ludziach lub smokach, których nie 
  znał. - A co do tego, że smoki nie rozumieją matematyki, to jestem pewny, iż znam ją 
  lepiej od ciebie. 
     Narysował pazurem na ziemi trójkąt i oznaczył dwa jego krótsze boki. 
     - Proszę bardzo; podaj mi długość trzeciego i wtedy będziemy mogli rozmawiać; 
  jeśli tego nie wiesz, odejdź i przestań udawać, że wiesz coś o smokach. 
     Ten prosty rysunek wprawił w zakłopotanie kilku dżentelmenów, kiedy Temeraire 
  naszkicował go podczas przyjęcia w londyńskiej kryjówce, i rozwiał przy okazji 
  złudzenia smoka co do ogólnej znajomości matematyki wśród ludzi. Wielebny 
  Salcombe najwyraźniej także zaniedbał tę część swego wykształcenia, gdyż popatrzył 
  na ziemię, zaczerwienił się aż po czubek swej głównie łysej głowy, po czym odwrócił 
  się gniewnie w stronę Lloyda i powiedział: 
     - Namówiłeś to stworzenie do tego, jak przypuszczam! 
  Przygotowałeś z góry te uwagi... - Ale kiedy zobaczył, że Lloyd patrzy na niego z 
  szeroko otwartymi ustami i wyrazem całkowitego niezrozumienia na twarzy, 
  uświadomił sobie zapewne, jak mało jest prawdopodobne, że jego oskarżenia są 
  prawdziwe, gdyż natychmiast się poprawił: - Ktoś ci je dał, a ty nauczyłeś ich tego 
  stwora, żeby wprawić mnie w zakłopotanie... 
    - Nigdy bym tego nie zrobił, sir - zaprotestował Lloyd, na próżno, co tak rozzłościło 
  Temeraire'a, że prawie pozwolił sobie na cichy, bardzo cichy ryk; w ostatniej chwili 
  opanował się jednak i tylko warknął. Salcombe i tak rzucił się do ucieczki, ścigany 
  przez Lloyda, który głośno domagał się napiwku. Stało się jasne, że za pieniądze 
  pozwolił przyjść tam Salcombe'owi, który chciał się pogapić na Temeraire'a, jakby on 
  rzeczywiście był cyrkowym zwierzęciem; kiedy smok sobie to uświadomił, 
  
  pożałował, że nie zaryczał, albo jeszcze lepiej, że nie wrzucił ich obu do jeziora. 
    Po chwili jednak jego gniew zgasł. Opuścił głowę i pomyślał, poniewczasie, że 
  może powinien jednak porozmawiać z Sal- combe'em. Lloyd nie chciał mu czytać ani 
  opowiadać o tym, co działo się na świecie, nawet gdy Temeraire zadawał mu pytania 
  powoli i wyraźnie, żeby je zrozumiał. Zwykle odpowiadał swym irytującym tonem: 
  „Już dobrze, dobrze, nie będziemy się martwić 
  0 takie sprawy, nie ma sensu się denerwować". Salcombe, chociaż był ignorantem, 
  chciał odbyć z nim rozmowę; i być może udałoby się go namówić do przeczytania 
  jakiegoś artykułu z czasopisma naukowego lub gazety... Och, czego bym nie zrobił za 
  gazetę, pomyślał Temeraire. 
    Przez ten cały czas ciężkie smoki kończyły obiad. Największy z nich, ogromny 
  Regal Copper, wypluł dobrze przeżute, szare 
  1 splamione krwią runo, głośno beknął i odleciał do swojej jaskini. Zwolnił tym 
  samym miejsce na polanie dla innych smoków, średniej wagi, lekkich i małych 
  kurierskich, które zaczęły się pospiesznie zlatywać ze wszystkich stron po należne im 
  owce i krowy, a że nawoływały się przy tym głośno, powstał lekki harmider. 
  Temeraire nie poruszył się, tylko przysiadł nieco niżej, kiedy one sprzeczały się i 
  hałasowały dookoła niego, i nie podniósł głowy nawet wtedy, gdy jedna smoczyca, 
  średniej wagi o szczupłych, niebiesko-zielonych nogach, usadowiła się dokładnie 
  naprzeciw niego, po czym zaczęła jeść, rozgryzając głośno owcze kości. 
     - Rozważyłam tę kwestię - poinformowała go w pewnej chwili, z pyskiem pełnym 
  mięsa - i doszłam do wniosku, że we wszystkich przypadkach, kiedy kąt jest równy 
  dziewięćdziesiąt stopni, jak zapewne zamierzałeś to narysować, długość najdłuższego 
  boku musi być liczbą, która pomnożona przez siebie jest równa sumie także 
  pomnożonych przez siebie długości krótszych boków. - Przełknęła głośno i oblizała 
  pysk. - Całkiem interesujące spostrzeżenie; jak do niego doszedłeś? 
     - Nie doszedłem - wymamrotał Temeraire. - To twierdzenie Pitagorasa; zna je 
  każdy, kto ma wykształcenie. Laurence mnie go nauczył - dodał i poczuł się jeszcze 
  gorzej. 
     - Hm - burknęła smoczyca, raczej wyniośle, i odleciała. 
  
     Ale następnego ranka pojawiła się przy jaskini Temeraire'a, 
  bez zaproszenia, i obudziła go, szturchając nosem. 
     - Może chciałbyś się dowiedzieć - odezwała się - że istnieje wzór, który 
  wymyśliłam, pozwalający obliczyć dowolną potęgę sumy dwóch liczb. Co ten twój 
  Pitagoras powie na to? 
     - Wcale go nie wymyśliłaś - odrzekł Temeraire, zirytowany, że obudziła go tak 
  wcześnie i że ma przed sobą kolejny pusty dzień. - To wzór na potęgi dwumianu, 
  który dawno temu wyprowadził Yang Hui1. - Powiedziawszy to, zakrył głowę 
  skrzydłem i spróbował znowu zasnąć. 
    Myślał, że na tym się skończy, ale cztery dni później, kiedy leżał nad swoim 
  jeziorem, dziwna smoczyca wylądowała obok niego, najeżona, i oznajmiła 
  pospiesznie, tak że słowa niemal potykały się o siebie nawzajem: 
    - No dobrze, właśnie opracowałam coś zupełnie nowego: liczba pierwsza o 
  konkretnym numerze, na przykład dziesiąta, jest zawsze bardzo bliska wartości tego 
  numeru pomnożonej przez wykładnik potęgi, do której trzeba podnieść pewną 
  liczbę/), żeby otrzymać tę samą wartość... a liczbap - dodała - jest bardzo ciekawą 
  liczbą, którą także odkryłam i nazwałam swoim imieniem... 
    - Na pewno nie - przerwał jej lekceważąco Temeraire, kiedy zrozumiał, o czym 
  mówiła. - To jest liczba e i mówisz 
  0 logarytmie naturalnym, a co do reszty, co do tego o liczbach pierwszych, to 
  wszystko bzdura; weźmy choćby piętnastą liczbę pierwszą... - i tu umilkł, obliczając 
  w głowie wartość. 
    - Widzisz - powiedziała tryumfalnie, kiedy po sprawdzeniu kilkunastu przykładów 
  Temeraire był zmuszony przyznać, że irytująca nieznajoma może mieć do pewnego 
  stopnia rację. - 
  1 nie próbuj mi wmawiać, że pierwszy wymyślił to Pitagoras - dodała, wypinając 
  pierś - albo Yang Hui, bo zasięgnęłam języka i okazuje się, iż nikt o nich nie słyszał; 
  nie ma ich w żadnej z kryjówek ani na terenach rozpłodowych, a więc możesz 
  przestać oszukiwać. Od razu tak pomyślałam; kto słyszał o smoku o tak dziwacznym 
  imieniu jak Yang Hui; to jakiś nonsens. 
  
    Temeraire nie był póki co ani tak przygnębiony, ani zmęczony, żeby zapomnieć, jak 
  strasznie jest znudzony, a zatem był mniej skłonny do obrazy. 
    - To nie smoki, żaden z nich - odpowiedział - a poza tym obaj już nie żyją, od wielu, 
  wielu lat; Pitagoras był Grekiem, a Yang Hui był z Chin. 
    - To skąd wiesz o tym, co oni wymyślili? - zapytała podejrzliwie. 
     - Laurence mi o tym czytał - oznajmił Temeraire. - A skąd ty czerpiesz te swoje 
  pomysły, jeśli nie z książek? 
     - Sama to wymyślam - wyjaśniła smoczyca. - Nie ma tu zbyt wiele do roboty. 
     Na imię miała Perscitia. Była eksperymentalną krzyżówką Malachite Reapera i 
  lekkiego Pascal's Blue, która okazała się cięższa, wolniejsza i bardziej nerwowa, niż 
  spodziewali się hodowcy. Na dodatek jej umaszczenie trudno było nazwać 
  ochronnym: ciało i skrzydła miała jaskrawoniebieskie, poprzecinane jasnozielonymi 
  pasami, a kolce na jej grzbiecie były szeroko rozrzucone. Nie była też stara, w 
  przeciwieństwie do większości noszących kiedyś uprząż smoków, które przebywały 
  na terenach rozpłodowych, i sama zrezygnowała ze swojego kapitana. 
     - Cóż - odpowiedziała na pytanie Temeraire'a - nie miałam nic przeciwko mojemu 
  kapitanowi. To on mi pokazał, jak się rozwiązuje równania, kiedy byłam mała. Ale 
  nie widziałam żadnego sensu w tym, żeby iść na wojnę, dać się postrzelić lub 
  poszarpać pazurami, i to z powodów, których nikt nie potrafił mi wyjaśnić. A kiedy 
  się okazało, że nie chcę walczyć, on mnie więcej nie chciał. - To ostatnie zdanie 
  wygłosiła dość beztroskim tonem, ale jednocześnie unikała wzroku Temeraire'a. 
     - Jeśli masz na myśli walkę w formacjach, zupełnie ci się nie dziwię; to bardzo 
  nużące - odparł Temeraire. - W Chinach krzywo na mnie patrzyli - dodał, chcąc 
  okazać współczucie - ponieważ walczę; Niebiańskie nie powinny tego robić. 
     - Chiny muszą być wspaniałym krajem - powiedziała tęsknym głosem Perscitia, a 
  Temeraire w żadnym razie nie zamierzał temu przeczyć. Pomyślał też ze smutkiem, 
  że gdyby tylko Laurence tego chciał, mogliby już być w Pekinie i znowu spacerować 
  w ogrodach Pałacu Letniego; nie miał okazji oglądać ich jesienią. 
     A potem nagle sobie coś uświadomił i poderwał głowę. 
    - Powiedziałaś, że zasięgnęłaś języka; co przez to rozumiesz? - zapytał. - Przecież 
  
  nie możesz się stąd oddalać. 
    - Oczywiście, że nie - odpowiedziała. - Dałam Monceyowi połowę mojego obiadu, a 
  on poleciał do Brecon i przekazał moje pytanie smokom kurierskim. Dziś rano 
  poleciał tam znowu i wrócił z odpowiedzią, że nikt nie słyszał o kimkolwiek, kto 
  nosiłby jedno z tych imion. 
    - Och... - zaczął Temeraire, a jego kreza się podniosła - och, proszę; kim jest ten 
  Moncey? Dam mu, co zechce, jeśli się tylko dowie, gdzie jest Laurence; może mieć 
  mój cały obiad, przez tydzień. 
    Moncey był Winchesterem, który wkrótce po wykluciu zerwał się ze smyczy i 
  wymknął przez wrota stodoły, gdyż nie podobał mu się kandydat na jego kapitana, i 
  tak uciekł z Korpusu. Zwabiono go ostatecznie na tereny rozpłodowe, bardziej 
  obietnicami towarzystwa niż karmienia, gdyż był stworzeniem, które nie lubiło 
  samotności. Mały i ciemnopurpurowy, wyglądał z daleka jak każdy inny Winchester, 
  i nie wzbudzał ciekawości, gdy widziano go poza granicami terenów rozpłodowych 
  ani gdy okazywało się, że jest nieobecny podczas codziennego karmienia. Jeśli tylko 
  za posiłki, które musiał opuścić, otrzymywał odpowiednią rekompensatę, chętnie 
  wyświadczał najróżniejsze przysługi. 
    - Hm, a gdybyś dał mi jedną z tych krów, tych ładnych, tłustych, które trzymają 
  specjalnie dla ciebie na te dni, kiedy łączysz się z jakąś smoczycą, żeby zrobić jajo? - 
  zapytał Moncey. - Chciałbym sprawić przyjemność Laculli - dodał radośnie. 
    - To rabunek w biały dzień - oburzyła się Perscitia, ale Te- rneraire nie dbał o to; 
  zresztą smak krów mu już zbrzydł, gdyż oznaczał kolejną z tych żałosnych, 
  krępujących wieczornych sesji. Dlatego bez targowania skinął głową, godząc się na 
  propozycję małego smoka. 
     - Ale niczego nie obiecuję - ostrzegł Moncey. - Wyślę zapytanie, bez obaw, ale jeśli 
  chcemy, żeby dotarło do wszystkich kryjówek i do Irlandii, może upłynąć kilka 
  tygodni, zanim czegoś się dowiemy, a może się też okazać, iż nikt o nim nie słyszał. 
     - Na pewno otrzymamy odpowiedź - odparł cicho Temerai- re - jeśli on nie żyje. 
     Kula przebiła dziób okrętu i przetoczyła się przez całą długość dolnego pokładu z 
  łoskotem, któremu akompaniował stukot bijącego w ściany pomieszczenia gradu 
  
  odłamków i drzazg. Młody żołnierz piechoty morskiej, który pilnował aresztu, drżał, 
  od kiedy na górze rozległ się sygnał wzywający załogę na stanowiska bojowe; jego 
  podniecenie, pomyślał Laurence, było mieszanką niepokoju, pragnienia zrobienia 
  czegoś i frustracji spowodowanej tym, że w takiej chwili jest całkowicie 
  bezużyteczny: to uczucie więzień, który był w swojej celi jeszcze bardziej 
  bezużyteczny, całkowicie podzielał. Kiedy kula dotarła do aresztu, zdawała się już 
  tylko wolno toczyć. Młody żołnierz najwyraźniej uznał, że ma wreszcie okazję coś 
  zrobić i wyciągnął nogę, by ją zatrzymać, zanim Laurence zdążył krzyknąć. 
     Widział już na innych polach bitew, jak równie nieprzemyślane, odruchowe 
  zachowania prowadziły do mniej więcej takich samych rezultatów: kula oderwała 
  większą część stopy żołnierza i potoczyła się dalej, przeszła przez metalowe 
  okratowanie, wyrwała drzwi aresztu z górnych zawiasów i na koniec wbiła się na 
  dwa cale w dębową ścianę okrętu. Laurence pchnął wiszące krzywo drzwi, wyszedł z 
  celi i zdjąwszy krawat, owinął nim nogę żołnierza; młodzieniec wciąż patrzył z 
  osłupieniem na krwawy kikut i trzeba go było trochę namawiać, żeby pokuśtykał na 
  najniższy pokład. 
     - Czysty strzał; jestem pewny, że resztę da się łatwo usunąć - powiedział 
  pocieszająco Laurence, po czym zostawił go pod opieką lekarzy i ruszył na górę, 
  skąd wciąż dobiegał huk dział. 
    Po schodni rufowej wspiął się na pokład działowy i zanurzył się w panującym tam 
  chaosie: wpadające przez otwarte ambrazury światło dnia roziskrzyło chmurę 
  prochowego dymu i kurzu wzniesionego przez armaty. „Rycząca Martha" zerwała się 
  z lin i pięciu ludzi wbijało teraz kliny pod koła wózka, żeby utrzymać ją w miejscu na 
  kołyszącym się pokładzie przez czas konieczny do jej ponownego zabezpieczenia; w 
  każdej chwili mogła się potoczyć po deskach, miażdżąc ludzi, i być może wybić 
  dziurę w burcie. 
    - Spokojnie, malutka, trzymaj się, trzymaj się mocno... - mówił do niej dowódca 
  obsługi takim tonem, jakby uspokajał płochliwego konia, i krzywiąc się z bólu, 
  próbował trzymać gorącą lufę; drzazgi, które wbiły się w jego twarz, wyglądały jak 
  kolce jeża. 
  
    W dymie i czerwonym świetle wystrzałów nikt nie rozpoznał Laurence'a; był tylko 
  kolejną parą rąk. Wciąż miał w kieszeni płaszcza rękawice awiatora; założył je 
  szybko i chwyciwszy wylot lufy, pociągnął z całej siły. Działo było nadal tak gorące, 
  że mimo grubej skóry piekły go dłonie. W końcu artylerzyści założyli nowe liny, po 
  czym stanęli dookoła „Ryczącej Marthy", drżąc jak zmęczone po ciężkim biegu 
  konie, zdyszani i zlani potem. 
    Nie otwierali ognia, gdyż z pokładu rufowego nie dobiegł żaden rozkaz, a przez 
  furtę działową nie było widać żadnej nieprzyjacielskiej jednostki. Laurence dotknął 
  burty i wyczuł, że kadłub okrętu mocno pracuje, poddany jakimś ogromnym 
  naprężeniom, wydając jednocześnie coś w rodzaju niskiej, jękliwej skargi, jakby 
  próbował płynąć zbyt ostro na wiatr. Towarzyszyło temu dziwne bulgotanie wody po 
  bokach żaglowca. Laurence nigdy nie słyszał takiego dźwięku, a przecież znał 
  Goliatha. Kiedy był chłopcem, przesłużył na nim cztery lata jako midszypmen, potem 
  jako porucznik spędził tu jeszcze dwa i wziął udział w bitwie pod Abukirem; jeszcze 
  niedawno był pewny, że potrafi rozpoznać każdy odgłos wydawany przez okręt. 
     Wysunął głowę przez otwór strzelniczy i zobaczył nieprzyjacielski statek, który 
  przeciął ich kurs i właśnie skręcał, szykując się do ataku: była to tylko fregata, piękny 
  trzydziestosześciodzia- łowy żaglowiec, którego salwa burtowa ważyła mniej niż 
  połowa salwy Goliatha. Ma pierwszy rzut oka zamiar podjęcia walki przez francuską 
  jednostkę przy takiej dysproporcji sił wydawał się absurdalnym pomysłem i Laurence 
  nie mógł zrozumieć, dlaczego nie wykonali jeszcze zwrotu, żeby ostrzelać jej rufę. 
  Zamiast tego słychać było niezbyt głośne dudnienie dziobowych dział pościgowych, 
  których ogień nie mógł zagrozić przeciwnikowi. Wychyliwszy się jeszcze bardziej, 
  popatrzył wzdłuż okrętu i zobaczył, że został przebity ogromnym harpunem, który 
  wystawał z jego burty, jakby był wielorybem. Tkwiący w statku koniec był 
  zaopatrzony w kilka przemyślnie zakrzywionych zadziorów, które po silnym 
  szarpnięciu do tyłu, wgryzły się głęboko w drewno; lina zaczepiona na drugim końcu 
  harpuna wznosiła się coraz wyżej i wyżej w powietrze, gdzie trzymały ją dwa smoki 
  wagi ciężkiej: starszy Parnassian, najpewniej sprzedany Francji w czasach pokoju, i 
  Grand Chevalier. 
  
     To nie był jedyny harpun: Laurence dostrzegł jeszcze trzy kolejne liny, które 
  zwisały z ich łap ku dziobowi Goliatha, oraz dwie inne, które biegły w stronę jego 
  rufy. Smoki były zbyt wysoko, żeby mógł się zorientować we wszystkich 
  szczegółach, zwłaszcza że pokład się kołysał, ale domyślił się, iż liny były w jakiś 
  sposób przymocowane do ich uprzęży, i zwyczajnie lecąc razem oraz ciągnąc, 
  obracały okręt i kierowały jego dziób pod wiatr, który wiejąc prosto w jego żagle, 
  niemal go zatrzymał. Oba były poza zasięgiem armat i chociaż jeden z nich kichał w 
  rezultacie gwałtownego ognia z dział pieprzowych, musiały jeszcze tylko kilka razy 
  uderzyć skrzydłami, żeby oddalić się od chmury pieprzu, pociągając przy okazji 
  okręt. 
    _ Siekiery, siekiery - krzyczał porucznik, a jego głos utonął po chwili w brzęku 
  żelaza, kiedy bosmani zaczęli rozsypywać na podłodze naręcza broni: siekiery, kordy 
  i noże. Ludzie chwytali je pospiesznie i wychylając się przez otwory strzelnicze, 
  rąbali liny, próbując uwolnić okręt, ale te były zbyt luźne, żeby ich wysiłki na coś się 
  zdały. Stało się jasne, że ktoś musi wyjść przez luk na zewnątrz, żeby je poprzecinać i 
  zrobić to na burcie okrętu pod bezpośrednim ogniem z fregaty, która właśnie 
  kończyła zwrot. 
    W pierwszej chwili nikt się nie poruszył; potem Laurence wyciągnął rękę i podniósł 
  ze stosu broni krótki ostry kord. Porucznik spojrzał mu w twarz, rozpoznał go, ale nic 
  nie powiedział. Laurence podszedł do ambrazury i wysunął się na zewnątrz; szybko 
  wiele rąk chwyciło go za nogi, żeby go przytrzymać, a porucznik znowu zaczął 
  wykrzykiwać rozkazy; już wkrótce z górnego pokładu spuszczono mu sznur, dzięki 
  czemu mógł się zaprzeć o kadłub. Wiele twarzy patrzyło na niego z niepokojem, w 
  większości obcych; chwilę potem jeszcze jeden człowiek spuścił się w dół z relingu, 
  a po nim następni, żeby się zająć pozostałymi harpunami. 
    Wytężywszy wszystkie siły, Laurence zaczął ciąć linę, która była spleciona z trzech 
  sznurów, grubych jak męski nadgarstek i pokrytych smołowanym płótnem. Na tle 
  pomalowanej burty okrętu stanowił doskonały cel dla dział fregaty, ale się tym nie 
  przejmował. Jeśli zostanie zabity, rodzinie oszczędzony będzie przynajmniej wstyd 
  związany z jego egzekucją, której termin odroczono tylko dlatego, żeby był 
  
  łańcuchem na szyi Teme- raire'a do czasu, aż Admiralicja uzna, że smok się już 
  uspokoił i przyzwyczaił do nowej sytuacji, i że może się już obyć bez Laurence'a. 
  Wtedy to wyrok zostanie wykonany, ale może to nastąpić po wielu długich latach, 
  które Laurence spędzi w lochu lub wnętrzu jakiegoś okrętu. 
     Nie zastanawiał się nad tym zbyt głęboko; ot, przyszła mu ta myśl do głowy 
  mimowolnie, kiedy pracował. Był zwrócony plecami do morza, nie widział zatem 
  fregaty ani toczącej się dalej bitwy; jego światem były spękana farba na burcie 
  Goliatha, kiedyś lśniącej lakierem, a teraz chropowatej, oraz fale zimnego morza, 
  wspinające się po kadłubie okrętu i opryskujące mu plecy. W dali słychać było 
  grzmot dział, ale Goliath milczał. Ar- tylerzyści oszczędzali proch i kule do czasu, 
  gdy armaty będzie można skutecznie użyć. Najgłośniejszymi odgłosami, które 
  docierały do jego uszu, były stęknięcia wiszących w pobliżu ludzi, którzy cięli liny 
  swoich harpunów. Nagle jeden z nich wrzasnął, puścił sznur i runął do wzburzonego 
  morza; mały, szybki smok kurierski, Chasseur-Vocifere, nurkował z góry ku burcie 
  okrętu z kolejnym harpunem. 
     Trzymał go mniej więcej tak, jak trzymali kopie walczący w średniowiecznych 
  turniejach rycerze, przy czym koniec drzewca tkwił w metalowej tulei 
  przymocowanej do uprzęży. Harpun wbił się z głuchym odgłosem w burtę niedaleko 
  miejsca, gdzie był Laurence, a słona woda wzbita przez ogon smoka zalała mu twarz. 
  Zakrztusił się, czując jej palenie w nozdrzach i gorycz w gardle, po czym zaczął ją 
  wypluwać. Smok tymczasem odleciał, nie zważając na pospieszną salwę, którą oddali 
  w jego kierunku żołnierze piechoty morskiej, i uniósł ze sobą harpun wraz z liną: tym 
  razem siła uderzenia była zbyt mała, żeby ostrze przebiło burtę. Cały kadłub okrętu 
  był poznaczony bliznami po wcześniejszych próbach i najwyraźniej przypadało ich 
  co najmniej tuzin na każdy harpun, który udało się solidnie osadzić. 
     Laurence starł ramieniem słoną wodę z twarzy i krzyknął do wiszącego w pobliżu 
  marynarza: 
     - Tnij dalej, do cholery, nie przestawaj. 
     Pierwszy splot jego własnej liny w końcu ustąpił, a jej twarde, przecięte przez kord 
  włókna rozeszły się wachlarzowo na boki, jakby była miotłą. Zabrał się energicznie 
  
  do drugiego, chociaż klinga już stępiała, i praca sprawiała mu coraz większą 
  trudność. 
     Fregata zbliżyła się i zaczęła ich nękać ogniem dział. Ilekroć się odezwały, nie 
  mógł się opanować i spoglądał w tył. W pewnej chwili naleciała z gwizdem kula, 
  która odbiła się dwa, trzy razy od fal, niczym kamień rzucony przez puszczającego 
  kaczki chłopca, i Laurence miał wrażenie, że zmierza prosto na niego. Na szczęście 
  było to złudzenie, ale cały okręt zajęczał, gdy wbiła się w dziób, a z otwartych 
  ambrazur wyleciał na zewnątrz grad odłamków i drzazg. Zasypały nogi Laurence'a, 
  kłując go niczym rój rozwścieczonych pszczół, a jego białe pończochy szybko 
  zwilgotniały od krwi. Nie zważając na to, trzymał się kurczowo drzewca harpuna i 
  nadal ciął; fregata wciąż strzelała i w pewnej chwili jej działa zagrzmiały salwą 
  burtową, a trafiony Goliath przechylił się nieprzyjemnie mocno na bok. 
     Laurence musiał w końcu oddać zupełnie już tępy kord i krzyknął, żeby podali mu 
  inny, naostrzony. Przeciął nim ostatnie włókna liny i dał się wciągnąć do środka 
  okrętu; zatoczył się, kiedy spróbował stanąć, po czym osunął się na kolana: jego 
  pończochy były podarte i przesiąknięte krwią, a spodnie, wciąż te same, które miał na 
  sobie podczas procesu, podziurawione i poplamione. Z pomocą marynarzy usiadł pod 
  ścianą i pociął kordem swoją koszulę na bandaże, a potem owiązał nimi najgorsze z 
  zadrapań i ranek; nie było nikogo, kto pomógłby mu dotrzeć do lekarza. Pozostałe 
  harpuny też już odcięto i okręt wreszcie znowu płynął, zmieniając kurs; wszyscy 
  kanonierzy skupili się wokół dział i z wyszczerzonymi wściekle zębami, twarzami 
  czarnymi od brudu, pomazani krwią z popękanych warg i dziąseł, czekali na okazję 
  do odwetu. W przyćmionym świetle, które przenikało na pokład armatni, wyglądali 
  bardzo groźnie, wręcz dziko. 
     Nagle dał się słyszeć głośny stukot, jakby spadł ulewny deszcz lub grad. Były t0 
  małe bombki z krótkimi lontami, zrzucane przez francuskie smoki. Błyski wybuchów 
  przeświecały przez szpary między deskami górnego pokładu, a kilka stoczyło się po 
  schodach i eksplodowało na pokładzie działowym, wypełniając go gorącym dymem 
  prochowym i oślepiającym blaskiem fajerwerków, bolesnym dla oczu. Potem okręt 
  dokończył wreszcie zwrot, w polu widzenia ukazała się fregata i z góry padł rozkaz 
  
  otwarcia ognia. 
     Działa przemówiły i przez długą chwilę ich bezrozumna furia zdawała się 
  wypełniać cały świat: huk, dym i błyski istnie piekielnego ognia zdławiły wszelką 
  myśl. Kiedy umilkły, Laurence podciągnął się do ambrazury i wyjrzał na zewnątrz. 
  Francuska fregata zatoczyła się od ciosu, który na nią spadł. Jej fokmaszt padł ścięty 
  jakąś kulą i przebił kadłub poniżej linii wodnej, tak że każda uderzająca w nią fala 
  wlewała się do środka. 
     Mimo tego sukcesu na pokładzie Goliatha nie słychać było radosnych okrzyków. 
  Za wycofującą się fregatą przed oczami marynarzy otwierał się rozległy widok na 
  kanał i wszystkie wielkie okręty z blokady, unieruchomione i atakowane, tak jak 
  jeszcze niedawno ich atakowano. Aboukir i potężny siedemdziesięcio- 
  czterodziałowy Sułtan były tak blisko, że można je było rozpoznać: z każdego z nich 
  wznosiły się w górę liny trzymane przez trzy lub cztery smoki, ciężkie i średniej 
  wagi, które niestrudzenie ciągnęły je we wszystkie strony. Z okrętów prowadzono 
  stały, ale nieskuteczny ogień, który nie sięgał unoszących się wysoko smoków. 
     A między nimi sunęło dostojnie pół tuzina francuskich okrętów liniowych, które w 
  końcu wyszły z portu. Były eskortą ogromnej flotylli, składającej się z ponad stu 
  barek, łodzi rybackich, a nawet tratew wyposażonych w żagle łacińskie, wszystkich 
  zapchanych żołnierzami, które niesione korzystnym wiatrem i pływem, powiewając 
  dumnie trójkolorowymi flagami, zmierzały ku brzegom Anglii. 
     Królewska marynarka była sparaliżowana, więc inwazję mogły powstrzymać tylko 
  smoki z Korpusu, ale francuskie okręty strzelały regularnie w powietrze nad flotyllą 
  czymś podobnym do pieprzu. Było tego jednak o wiele więcej, niż dałoby się 
  wyprodukować z tej przyprawy, a poza tym to coś się paliło. Czerwone, strzelające 
  iskrami fragmenty jarzyły się niczym robaczki świętojańskie na tle czarnej chmury 
  dymu, która wisiała nad statkami, osłaniając je przed powietrznym atakiem. Jedna z 
  łodzi transportowych była tak blisko, że Laurence dojrzał, iż przewożeni na niej 
  ludzie mieli twarze zakryte chustkami i szmatami albo kryli się, zbici w grupki, pod 
  płachtami ceraty. Brytyjskie smoki rozpaczliwie próbowały zanurkować, ale 
  odskakiwały od chmur, przez które nie mogły się przebić, i zrzucały bomby ze zbyt 
  
  dużej wysokości: na jedną, która lądowała tak blisko celu, że wzbita przez wybuch 
  fala przynajmniej uderzała w kadłub jakiegoś statku, dziesięć spadało gdzieś daleko. 
  Nękały je też mniejsze francuskie smoki, które latały tam i z powrotem, drwiąc z nich 
  przenikliwymi głosami. Było ich bardzo dużo; Laurence nigdy jeszcze nie widział 
  tylu smoków naraz. Zataczały koła niczym ptaki i zmieniały stale pozycje, przez co 
  nie były łatwym celem dla brytyjskich przeciwników, poruszających się w dużych 
  formacjach. 
     Na czele jednej z nich leciał jeden wielki Regal Copper, którym mógł być 
  Maksimus: czerwono-pomarańczowo-żółte cielsko było doskonale widoczne na tle 
  niebieskiego nieba. Po bokach miał lecące w dwóch liniach Yellow Reapery, ale 
  Laurence nie dostrzegł w jego pobliżu Lily. Regal wydał tak potężny ryk, że był 
  doskonale słyszalny nawet z tak dużej odległości, po czym przebił się ze swoją 
  formacją przez kilkanaście francuskich lekkich smoków i znalazł się nad jednym z 
  wielkich okrętów Napoleona: jego żagle stanęły w płomieniach, gdyż bomby w 
  końcu trafiły w cel, ale kiedy formacja znowu wzbiła się wyżej, oddalając się od 
  miejsca starcia, z brzucha jednego Reaperów lał się strumień krwi, a drugi leciał 
  przechylony na bok. Garść brytyjskich fregat też mężnie próbowała przemknąć obok 
  francuskich okrętów, żeby zaatakować transportowce: z pewnym powodzeniem, ale 
  były pod ciężkim ostrzałem, i chociaż udało im się zatopić kilkanaście z tych 
  jednostek, płynęły one wszystkie tak blisko siebie, że połowę żołnierzy i tak 
  wyciągnięto z wody na pokłady innych. 
     - Wszyscy do dział - krzyknął ostrym głosem porucznik. 
     Goliath skręcał, żeby ruszyć za transportowcami. Dla każdego stało się jasne, że 
  trzeba będzie przepłynąć między Majestuex i Herosem, których salwy burtowe miały 
  w sumie wagę blisko trzech ton. Laurence poczuł, gdy żagle znowu chwyciły wiatr: 
  okręt skoczył do przodu niczym zbyt długo przytrzymywany koń wyścigowy. 
  Dotknął nóg i stwierdziwszy, że krew przestała płynąć, pokuśtykał do działa, przy 
  którym było wolne miejsce. 
     Na zewnątrz widać było, że pierwsze z transportowców dotarły już do brzegu. 
  Osłaniani przez lekkie smoki żołnierze wytaczali na ziemię armaty, a jeden z nich 
  
  wbił w piasek sztandar ze lśniącym złociście w promieniach słońca orłem na górze: 
  Napoleon w końcu wylądował w Anglii. 
  Rozdział 2 
  P 
  o wysłaniu zapytania Temeraire przekonał się, że perspektywa otrzymania 
  odpowiedzi jest prawie gorsza od niewiedzy; napełniała go lękiem już sama myśl, że 
  jakaś odpowiedź istnieje i że niedługo ją otrzyma. Przedtem wszystko było 
  nierozstrzygnięte: Laurence mógł żyć lub nie, ale dopóki nikt nie poinformował 
  Temeraire'a o jego śmierci, żył przynajmniej po części i na więcej w tej sytuacji nie 
  można było liczyć. W miarę jak mijały kolejne godziny, smok był coraz bardziej 
  przekonany, że pewność jest kiepską nagrodą za ryzyko otrzymania strasznej 
  odpowiedzi. Możliwości, że tak się stanie, nie mógł sobie nawet wyobrazić: za 
  każdym razem gdy tego próbował, ogarniało go uczucie wielkiej pustki, jakby 
  zanurzał się w szarych chmurach, które zasnuły całe niebo, albo gęstej mgle. 
     Bardzo potrzebował czegoś, co pomogłoby mu się oderwać od tych myśli, ale 
  niczego takiego nie było, może z wyjątkiem rozmów z Perscitią, które były 
  przynajmniej interesujące, chociaż od czasu do czasu także ogromnie go irytowały. 
  Perscitią uważała, że jest genialna, i z pewnością była nadzwyczaj bystra, nawet jeśli 
  nie potrafiła do końca pojąć idei pisma, a od czasu do czasu, ku konsternacji 
  Temeraire'a, wyskakiwała z jakimś dziwnym twierdzeniem, którego nie było w 
  żadnej z przeczytanych przez niego książek i którego w żaden sposób nie mógł obalić 
  ani nawet podać w wątpliwość. 
    Ale była tak zazdrosna o swoje odkrycia, że wpadała w złość, kiedy Temeraire 
  informował ją o tym, iż któreś z nich zostało już dokonane wcześniej, a poza tym 
  ogromnie drażniła ją hierarchia obowiązująca na terenach rozpłodowych, przez którą, 
  jak uważała, jej wybitne zdolności nie doczekały się zasłużonego uznania. Z powodu 
  przeciętnych rozmiarów musiała się zadowolić niewygodną, ciasną polanką na 
  wrzosowisku, na którą narzekała bez końca - nie było z niej ładnego widoku, a 
  jedyną ochroną przed deszczem był niewielki występ skalny. 
    - To dlaczego nie znajdziesz sobie czegoś lepszego? - zapytał w końcu zirytowany 
  
  Temeraire. - Przed nami, w ścianie tego urwiska, jest kilka ładnych jaskiń; jestem 
  pewny, że byłoby ci tam znacznie wygodniej. 
    - Nie chcę się kłócić - odparła wymijająco i całkowicie nieszczerze. Bardzo lubiła 
  się kłócić, a Temeraire nie rozumiał, jaki to mogło mieć związek z zajęciem pustej 
  jaskini; ale przynajmniej udało mu się zmienić temat. 
    Jedynym wydarzeniem godnym uwagi było to, że przez tydzień bez przerwy padał 
  deszcz, który niesiony silnym wiatrem wdzierał się do wszystkich jaskiń, doszczętnie 
  uprzykrzając życie ich mieszkańcom. Temeraire był bardzo zadowolony ze swojego 
  przedsionka, w którym mógł otrząsnąć się z wody i wyschnąć przed wejściem do 
  większej, wygodnej komory. Kilka mniejszych smoków, które żyły w zalanych teraz 
  przez wodę zagłębieniach przy rzece, musiało opuścić schronienia, a kiedy Temeraire 
  zobaczył, jak zabłocone i przemoczone kulą się u podnóża urwiska, ulitował się nad 
  nimi i powiedział, że mogą przeczekać w jego jaskini do czasu, aż przestanie padać, o 
  ile najpierw obmyją się z błota. Uradowane, głośno zapewniały go o swojej 
  wdzięczności, a kilka dni potem, kiedy znowu samotny rozmyślał z niepokojem o 
  Laurensie, wylot jego jaskini przesłonił cień. 
    To był wielki Regal Copper, Requiescat. Pochyliwszy głowę, przeszedł przez 
  przedsionek i wkroczył, bez zaproszenia, do głównej komory Temeraire'a. Rozejrzał 
  się po jej wnętrzu z wyraźnym zadowoleniem, pokiwa! głową i powiedział: 
    - Jest tak ładna, jak mówili. 
    - Dziękuję - odparł Temeraire, nieco rozbrojony przez komplement, chociaż w tej 
  chwili wcale nie pragnął towarzystwa; a potem, przypomniawszy sobie, że powinien 
  być uprzejmy, dodał: - Usiądź, proszę. Przykro mi, że nie mogę cię poczęstować 
  herbatą. 
    - Herbatą? - powtórzył z roztargnieniem Requiescat, który wyraźnie nie oczekiwał 
  odpowiedzi, gdyż właśnie wtykał nos we wszystkie zakamarki jaskini, a nawet 
  wysuwał język, żeby je powąchać, jakby był u siebie w domu, zauważył z 
  oburzeniem Temeraire. 
    - Bardzo przepraszam - powiedział chłodno, czując, że kreza zaczęła mu się 
  podnosić. - Obawiam się, że jestem nieprzygotowany na przyjmowanie gości. - 
  
  Myślał, że jest to dobry sposób dania Requiescatowi do zrozumienia, iż powinien 
  sobie pójść. 
    Ale Regal Copper nie zrozumiał aluzji, albo nie chciał jej zrozumieć. Zamiast tego 
  usadowił się wygodnie wzdłuż tylnej ściany jaskini i powiedział: 
    - Cóż, stary, obawiam się, że musimy się wymienić. 
    - Wymienić? - powtórzył zdziwiony Temeraire, aż w końcu zrozumiał, że 
  Reąuiescat ma na myśli jaskinie. - Nie chcę twojej jaskini - dodał pospiesznie. - Nie 
  żeby nie była ładna, gdyż na pewno jest, ale tę właśnie tak urządziłem, by było mi w 
  niej wygodnie. 
    - Ta jest dużo większa-wyjaśnił Reąuiescat, albo, jak można było sądzić z tonu jego 
  głosu, myślał, że wyjaśnia - i o wiele bardziej sucha, kiedy na dworze pada; w mojej - 
  dodał z żalem - przez cały tydzień było dużo kałuż i wszędzie, nawet w najdalszych 
  kątach, czuje się wilgoć. 
     - W takim razie nie widzę powodu, dlaczego miałbym się wymienić - odrzekł 
  Temeraire, wciąż bardziej zakłopotany niż zły, po czym, gdy w końcu zrozumiał, że 
  przybysz mówi serio, wyprostował się, oburzony i zaskoczony, a jego kreza 
  całkowicie się rozłożyła. - Ty bezczelny łachudro! Przychodzisz tu, udajesz gościa, a 
  przez cały czas zamierzasz rzucić mi wyzwanie? Wżyciu nie widziałem czegoś 
  równie wrednego. Myślę, że tylko Lien byłaby zdolna zrobić coś podobnego - dodał 
  uszczypliwie - a ty masz się wynosić, natychmiast. Jeśli chcesz mieć moją jaskinię, 
  możesz spróbować mi ją odebrać; spotkam się z tobą, kiedy zechcesz: teraz lub jutro 
  o świcie. 
     - Spokojnie, nie gorączkuj się tak - odparł uspokajająco Re- ąuiescat. - Widzę, że 
  jesteś jeszcze bardzo młody. Wyzwanie, też mi coś! To nic w tym rodzaju. Jestem 
  najbardziej zgodnym, najspokojniejszym gościem na świecie i nie chcę już walczyć. 
  Przepraszam, jeśli przedstawiłem to niezręcznie. Nie chodzi o to, że chcę ci odebrać 
  jaskinię, tylko widzisz - Temeraire niczego nie widział - to jest kwestia zachowania 
  pozorów. Jesteś tu zaledwie od miesiąca, a już masz najładniejszą jaskinię, chociaż 
  wcale nie jesteś największy. - Ostatnie słowa wymówił głosem, w którym 
  pobrzmiewał ton lekkiej wyższości, gdyż rzeczywiście był większy od niemal 
  
  wszystkich smoków, jakie Temeraire widział w życiu, jeśli nie liczyć Maksimusa i 
  Laetificat. - Mamy tu nasze sposoby załatwiania spraw tak, żeby wszyscy czuli się 
  dobrze. Nikt nie chce żadnych walk, które zakłócałyby nasz spokój, nie wtedy, kiedy 
  nie jest to konieczne. Ktoś, kto chciałby się bić z powodu wymiany jaskiń, zwłaszcza 
  gdy obie są tak duże i ładne, że powinny zadowolić każdego, udowodniłby, że ma 
  paskudny charakter. Hierarchia musi być jednak zachowana. 
    - Bzdury - odpowiedział Temeraire. - Myślę, że stałeś się już tak leniwy, skoro 
  wszystkie posiłki podsuwają ci pod nos i nie masz nic do roboty, że nie chce ci się 
  nawet należycie zastraszać innych; a może - dodał, postanawiając zachować się 
  naprawdę obraźliwie - jesteś po prostu tchórzem i pomyślałeś, że ja nim też jestem. 
  Otóż nie jestem i nie oddam ci mojej jaskini, niezależnie od tego, co zrobisz. 
    Requiescat nie rozzłościł się, tylko pokręcił smętnie głową. 
    - Cóż, nie jestem zbyt wymowny i dlatego dołożyłem wszelkich starań, żeby ci to 
  wszystko wyjaśnić, ale ty się tylko nastroszyłeś. Myślę, że będziemy musieli stanąć 
  razem przed radą, gdyż sam mi nigdy nie uwierzysz. To kłopot, ale w końcu masz do 
  tego prawo. - Podniósł się i dodał irytująco pobłażliwym tonem: - Do tego czasu 
  możesz zatrzymać to miejsce; powiadomienie wszystkich zajmie mi dzień lub dwa. - 
  Po tych słowach wyszedł, zostawiając Temeraire'a dygoczącego z wściekłości. 
    - Jego jaskinia jest najprzyjemniejsza - powiedziała z niepokojem Perscitia później 
  tego samego dnia - a przynajmniej tak zawsze myśleliśmy; jestem pewna, że by ci się 
  spodobała, a może mógłbyś ją nawet przerobić na jeszcze wygodniejszą od tej. 
  Dlaczego nie obejrzysz jej najpierw, zanim zaczniesz z nim wojować? 
    - Nie chciałbym jej, nawet gdyby była jaskinią Ali Baby, pełną złota i lamp - odparł 
  Temeraire, nie próbując opanować gniewu; lepiej było być złym niż nieszczęśliwym i 
  nawet się cieszył, że może teraz myśleć o czymś innym niż o tym, na co nie miał 
  żadnego wpływu. - To kwestia zasad. Nie dam się zastraszyć i jego waga nie ma tu 
  nic do rzeczy. Jestem pewny, że jeśli przerobię tę drugą jaskinię i uczynię z niej 
  przyjemne miejsce, on znowu będzie chciał mi ją odebrać; albo jakiś inny smok 
  spróbuje mnie z niej wypchnąć. Nie, dziękuję. Kto jest w radzie? 
     - Wszystkie największe smoki - odpowiedziała Perscitia - i jeden Longwing, 
  
  chociaż Gentius raczej nie zawraca sobie już głowy przychodzeniem na posiedzenia. 
     - I wszyscy są jego przyjaciółmi, jak przypuszczam - mruknął w zadumie 
  Temeraire. 
     - Nikt zbytnio nie lubi Requiescata - wtrącił Moncey, który przysiadł na krawędzi 
  wylotu jaskini Temeraire'a. - Je bardzo dużo i nigdy nie bierze mniej, nawet gdy są 
  jakieś braki. Ale on jest największy i dlatego nie powinno być walk. Jest taka ogólna 
  zasada, że jeśli wybuchnie kłótnia, jaskinię dostaje silniejszy i nikomu nie wolno 
  zajmować miejsca, które nie odpowiada jego statusowi, bo innych ogarnie zazdrość i 
  zaczną się sprzeczać. 
     - Widzisz, jest tak, jak ci mówiłam - powiedziała gorzko Perscitia. - To wszystko 
  jest niesprawiedliwe, jakby jedynym kryterium oceny czyjejś pozycji mogła być 
  waga lub to, jak dobry ten ktoś jest w kłótniach i wywoływaniu awantur, a nie wzgląd 
  na naprawdę niezwykłe przymioty ducha. 
     - Zgodzę się, że to może mieć jakiś sens - odparł Temeraire -jeśli chodzi o wybór 
  jaskiń; ale nonsensem jest to, że kiedy już sobie wziąłem jedną, on miałby mi ją 
  odebrać, po tym, jak zadałem sobie tyle trudu, by uczynić ją wygodną. Zwłaszcza że 
  mógł ją zająć w każdej chwili przed moim przybyciem, ale tego nie chciał. A poza 
  tym on wcale n i e jest ode mnie silniejszy, nawet jeśli więcej waży. Chciałbym 
  wiedzieć, czy potrafiłby sam zatopić fregatę, gdyby miał Fleur-de-Nuita na karku; 
  jest też między nami taka różnica, że kiedy moi przodkowie byli uczonymi w 
  Chinach, jego głodowali w dołach wygrzebanych w ziemi. 
     - Możliwe, ale on zna całą radę, a ty nie - powiedział roztropnie Moncey. - Nie 
  będziesz się przecież bił z tuzinem ciężkich smoków naraz i, nie obraź się, ale nikt na 
  twój widok nie powie, że oto jest godny przeciwnik dla starego Requiescata: nie 
  żebyś był mały, ale wyglądasz na nieco zbyt chudego. 
    _ Naprawdę? - zapytał Temeraire i wyciągnął z niepokojem szvję do tyłu, żeby 
  popatrzeć na siebie. Nie miał kolców wzdłuż grzbietu jak Maksimus i Requiescat, ale 
  był smukły, choć według standardów brytyjskich może nieco zbyt długi jak na swoją 
  wagę. - Może i tak, ale on nie zionie ogniem ani nie pluje kwasem. 
    - A ty zioniesz lub plujesz? - zainteresował się Moncey. 
  
    - Nie - odparł Temeraire - ale potrafię wywołać boski wiatr; Laurence powiedział, że 
  to jest nawet lepsze. - Poniewczasie przyszło mu jednak do głowy, że kiedy Laurence 
  to mówił, mógł być nieobiektywny; bez wątpienia na Monceyu i Perscitii jego słowa 
  nie zrobiły żadnego wrażenia, a on nie bardzo wiedział, jak im wyjaśnić mechanizm 
  tego zjawiska. - Ryczę, w taki szczególny sposób... Muszę najpierw bardzo głęboko 
  zaczerpnąć powietrza, po czym pojawia się takie wrażenie ucisku w całym gardle, i 
  wtedy... i wtedy mój głos łamie rzeczy; drzewa i tak dalej - dokończył cicho, 
  zawstydzony, gdyż uświadomił sobie, że tak opisana umiejętność mogła się wydać 
  nieciekawa i całkowicie bezużyteczna. - To bardzo nieprzyjemne znaleźć się w jego 
  zasięgu - dodał obronnym tonem - a przynajmniej tak sądzę na podstawie zachowania 
  tych, którzy byli przede mną, kiedy wywoływałem ten wiatr. 
    - Jakie to interesujące - powiedziała uprzejmie Perscitia. - Często zastanawiałam się, 
  czym tak naprawdę jest głos; powinniśmy przeprowadzić kilka eksperymentów. 
    - Eksperymenty nie pomogą ci w starciu z radą - rzekł Moncey. 
    Temeraire machnął ogonem w zadumie, a potem powiedział z niesmakiem: 
    - Nie, nie pomogą. Rozumiem: to wszystko polityka. Tak, to dla mnie jasne: muszę 
  wymyślić, co w tej sytuacji zrobiłaby Lien. 
     Następnego ranka dopadł Lloyda i powiedział: 
     - Lloyd, jestem dziś bardzo głodny; czy mogę dostać dodatkową krowę, którą 
  mógłbym zabrać do mojej jaskini? 
     - Proszę, to mi się bardziej podoba - odparł z aprobatą Lloyd, który wcale nie był 
  głuchy na prośby odpowiadające jego wyobrażeniom o hodowli smoków. Wydał od 
  razu odpowiednie polecenie i kiedy czekali na jego wykonanie, Temeraire niby 
  mimochodem, jakby chciał rozpocząć luźną rozmowę, zapytał: 
     - Czy przypadkiem nie pamiętasz, kogo spłodził Gentius? 
     Stary Longwing otworzył załzawione oko, kiedy Temeraire 
  wylądował obok niego, i popatrzył na niego bez większego zaciekawienia. 
     - Tak? - zapytał. 
     Jego jaskinia, choć niezbyt wielka, była wygodnym i suchym zagłębieniem w 
  zboczu góry. Znajdowała się na wyżej położonym terenie, górując nad zakolem 
  
  strumienia, tak że stary smok nie musiał nigdzie latać, kiedy poczuł pragnienie, tylko 
  po prostu spełzał na dół, po czym wracał na wielką, płaską i zwykle nasłonecznioną 
  skałę, na której właśnie drzemał. 
     - Przepraszam, że nie wpadłem do ciebie wcześniej z wizytą - zaczął Temeraire, 
  przechylając głowę. - Przez ostatnie trzy lata służyłem z Ekscidiumem w Dover... 
  twoim trzecim potomkiem - dodał, kiedy Gentius popatrzył na niego z 
  roztargnieniem. 
     - Tak, Ekscidium, oczywiście - odparł Longwing i wyciągnąwszy język, polizał 
  eksperymentalnie powietrze, żeby zebrać zapachy z otoczenia. Temeraire położył 
  przed nim zabitą krowę, z której Moncey usunął swoimi małymi pazurami wszystkie 
  większe kości. 
     - Drobny prezent jako oznaka mojego szacunku - powiedział. 
     Gentius się rozpromienił. 
     - Ach, to tres gentil z twojej strony - odparł z okropnym akcentem, którego 
  Temeraire omal nie poprawił, ale w porę się powstrzymał. Gentuis wziął krowę do 
  pyska i zaczął ją wolno przeżuwać swymi nielicznymi i chwiejącymi się zębami. - To 
  bardzo uprzejme, jak lubiła mawiać moja pierwsza kapitan - wymamrotał tonem 
  świadczącym o tym, że pogrąża się we wspomnieniach. - Możesz wejść do środka i 
  przynieść jej por- tret _ dodał - jeśli będziesz się z nim bardzo ostrożnie obchodził. 
    Portret był dosyć kiepski, a przedstawiona na nim kobieta musiała być bardzo 
  pospolita, nawet zanim jej wizerunek wyblakł na skutek działania czasu i warunków 
  atmosferycznych. Wrażenie poprawiała jednak naprawdę wspaniała złota rama, w 
  którą był oprawiony, tak wielka i gruba, że Temeraire mógł ją ująć delikatnie dwoma 
  pazurami i wynieść na słońce. 
    - Jaki piękny - rzekł szczerze, trzymając obraz tak, żeby Gentius mógł na niego 
  popatrzeć, chociaż swymi zmętniałymi na skutek zaćmy oczami widział zapewne 
  tylko barwną plamę w złotym prostokącie. 
    - Czarująca kobieta - powiedział ze smutkiem Gentius. - Dała mi pierwszy kawałek 
  mięsa, świeżą wątrobę, kiedy moja głowa nie była większa od jej dłoni. Pierwszy 
  kapitan na zawsze zostaje w twoim sercu, wiesz? 
  
    - Tak - odparł cicho Temeraire i odwrócił z przygnębieniem głowę; Gentiusowi 
  przynajmniej nikt jej nie odebrał i nie uwięził nie wiadomo gdzie. 
    Kiedy odniósł, równie ostrożnie, portret na miejsce i wysłuchał długiej opowieści o 
  jednej z wojen, w której walczył Gentius - jakieś walki z Prusakami, podczas których 
  wynaleziono działa pieprzowe: bardzo nieprzyjemne rzeczy, zwłaszcza gdy nikt się 
  ich wcale nie spodziewał - stary smok był już tak pełen życzliwości wobec niego, że 
  pokiwał surowo głową, oceniając zachowanie Requiescata, i powiedział: 
    - Dzisiaj nikt już nie ma dobrych manier, o to tu chodzi. 
    - Cieszę się, że to powiedziałeś: sam też tak pomyślałem, ale ponieważ jestem 
  jeszcze bardzo młody, nie byłem pewny siebie, gdyż brakowało mi rady kogoś 
  mądrzejszego, kogoś takiego jak ty - odparł Temeraire, a potem, jakby doznał 
  nagłego olśnienia, dodał: - Nie można wykluczyć, że następnie zaproponuje, by 
  każdy, kto ma jakiś skarb, który mu się spodoba, złoto lub klejnoty, oddał mu go. 
     To rzeczywiście wystarczyło, żeby poruszyć Gentiusa, właściciela tak pięknego 
  skarbu. 
     - Tak, to do niego podobne - powiedział ponuro. - Oczywiście nie możemy 
  pozwolić, żeby Winchestery zajmowały jaskinie nadające się dla Regal Copperów, 
  gdyż nie byłoby końca kłopotom i kłótniom, i prędzej czy później zaangażowaliby się 
  w to ludzie, którzy wszystko by jeszcze bardziej pogmatwali... wiesz, że oni jakoś 
  doszli do wniosku, że Reapery są mniej przydatne od Anglewingów, ponieważ jest 
  ich więcej i mają klanową mentalność, choć jest zupełnie odwrotnie; i wyznają 
  jeszcze dużo więcej równie dziwnych poglądów. Ale to nie to samo co odbieranie 
  jaskini, która jest idealnie odpowiednia dla twojej wagi i pozycji. - Przerwał na 
  chwilę, po czym zapytał delikatnie: - Domyślam się, że nie miałeś jeszcze własnej 
  formacji, prawda? 
     - Nie - odparł Temeraire - w każdym razie nie oficjalnie; chociaż Arkady i inni 
  walczyli pod moimi rozkazami, i latałem skrzydło w skrzydło z Maksimusem: on jest 
  potomkiem Laetificat. 
     - Laetificat, tak; wspaniała smoczyca - powiedział Gen- tius. - Służyłem z nią, 
  wiesz? W siedemdziesiątym szóstym. Wdaliśmy się w bójkę z kolonistami w 
  
  Bostonie. Oni ustawili działa nad naszymi pozycjami... 
     Kiedy i ta opowieść dobiegła końca, Temeraire uzyskał od Gentiusa obietnicę, że 
  weźmie on udział w posiedzeniu rady, i wrócił do swojej jaskini bardzo zadowolony 
  z wyniku pierwszych starań o zyskanie sojuszników. 
     - Kto jeszcze jest w radzie? - zapytał. 
    Kiedy Perscitia zaczęła wymieniać imiona, Reedly, pół-Win- chester z żółtymi 
  pasami na skórze, pisnął z wnętrza komory: 
     _ Powinieneś porozmawiać z Majestatisem. 
     Prescitia natychmiast się najeżyła. 
    - Nie widzę żadnego powodu, dla którego miałby to robić. Majestatis jest bardzo 
  zwyczajnym smokiem; a poza tym nie należy do rady. 
    - Dopilnował, żebym dostawała jedzenie, kiedy wszyscy chorowaliśmy i zaczynało 
  go brakować - dorzuciła z drugiej strony Minnow, dzika smoczyca z domieszką krwi 
  Grey Coppera, Sharp- spittera, a nawet małego Garde-de-Lyon, dzięki której miała 
  jaskrawopomarańczowe oczy i niebieskie cętki na burej skórze. 
    Rozległ się cichy pomruk na znak zgody. Wjaskini Temerai- re'a stopniowo zebrała 
  się gromada smoków pragnących oferować mu rady i poparcie. Oprócz wielu 
  mniejszych, tych, którym udzielił kiedyś schronienia oraz ich znajomych, żywo 
  zainteresowanych jego sprawą, przybyło też niemało innych, które miały jakieś 
  prawdziwe lub urojone pretensje do Requiescata. 
    - A nie należy do rady tylko dlatego, że tego nie chciał; jest Parnassianem - dodała 
  Minnow, zwracając się do Temeraire'a. 
    - Nawet gdyby był Flamme-de-Gloire'em, nie miałoby to żadnego znaczenia - 
  odparła chłodno Perscitia - ponieważ przez cały czas jedynie śpi. 
    Moncey szturchnął głową Temeraire'a i mruknął: 
    - Wytknął jej raz błąd, sześć lat temu. 
    - To był tylko błąd rachunkowy! - zaprotestowała gorąco Perscitia. - Sama bym go 
  szybko znalazła, tylko że byłam zajęta znacznie ważniejszym problemem... 
    - Gdzie on mieszka? - przerwał jej Temeraire; był przekonany, że każdy, kto nie ma 
  czasu na politykę, musi być niegłupi. 
  
    Majestatis rzeczywiście spał, kiedy Temeraire przyleciał go odwiedzić; jego 
  jaskinia, niezbyt wielka, znajdowała się dość daleko, ale Temeraire zauważył, że 
  wzdłuż tylnej ściany wznosił się stos starannie ułożonych kamieni, które zasłaniały 
  widok jej wnętrza; kiedy rozszerzył źrenice tak bardzo, jak tylko mógł, wydało mu 
  się, że dostrzegł za nimi ciemniejszy obszar, jakby było tam przejście wiodące w głąb 
  góry. 
     Zwinął się w kłębek i czekał cierpliwie, jak nakazywała grzeczność; ale w końcu, 
  kiedy doszedł do wniosku, że nic nie wskazuje na to, iż gospodarz zamierza się 
  obudzić - po jakichś dziesięciu minutach, a może pięciu... prawie pięciu - kaszlnął; 
  potem kaszlnął jeszcze raz, nieco bardziej stanowczo, i Majesta- tis westchnął, po 
  czym, nie otwierając oczu, powiedział: 
     - Widzę zatem, że z własnej woli nie odejdziesz. 
     - Ach - odparł Temeraire, podnosząc krezę - myślałem, że tylko śpisz, a nie że 
  celowo mnie ignorujesz; już idę. 
     - Hm, równie dobrze możesz teraz zostać, - powiedział Majestatis, unosząc głowę i 
  ziewając potężnie. - Nie lubię być budzony, jeśli sprawa nie jest na tyle ważna, by 
  warto było trochę poczekać, to wszystko. 
     - To sensowne, jak sądzę, jeśli bardziej lubisz spać niż rozmawiać - odpowiedział z 
  powątpiewaniem Temeraire. 
     - Za kilka lat też to polubisz - rzekł Majestatis. 
     - Nie, nie sądzę, żeby tak się stało - odparł Temeraire. - W każdym razie w 
  Dialogach można przeczytać, że smok nie śpi więcej niż czternaście godzin na dobę, 
  więc raczej nie polubię; chyba że - dodał smętnie - wciąż będę zamknięty tutaj, gdzie 
  nie ma nic do roboty. 
     - Jeśli tak myślisz, to dlaczego jesteś tutaj, a nie w jednej z kryjówek? - zapytał 
  Majestatis. Wysłuchał wyjaśnień z tym samym powierzchownym współczuciem, 
  którego Temeraire zaczął się już spodziewać po każdym z mieszkańców terenów 
  rozpłodowych, i nie wyraził żadnej opinii, poza skinieniem głową i słowami: - Miałeś 
  pecha, biedaku. 
     _ A dlaczego ty się tu znalazłeś? - ośmielił się zapytać Te- meraire. - Nie jesteś 
  
  bardzo stary; czy naprawdę lubisz tak dużo spać? Mógłbyś mieć kapitana i brać 
  udział w bitwach. 
    Majestatis wzruszył jednym skrzydłem, rozłożył je, a potem 
  znowu złożył. 
    - Miałem jednego, ale gdzieś mi się zapodział. 
    - Zapodział? - powtórzył ze zdziwieniem Temeraire. 
    - Cóż - powiedział Majestatis - zostawiłem go w korycie do pojenia zwierząt, ale 
  pewnie już w nim nie siedzi, więc nie mam pojęcia, gdzie teraz jest. 
    Wysłuchał opowieści Temeraire'a bez większego współczucia, po czym westchnął i 
  powiedział: 
    - Jesteś zbyt młody, żeby robić z tego tak wielką sprawę. 
    - Jeśli nawet i jestem - odparował Temeraire - to przynajmniej nie popadłem w 
  samozadowolenie i nie mam zamiaru godzić się z takim zastraszaniem, kiedy mogę 
  coś z tym zrobić; nie zadowolę się także - dodał, patrząc wymownie w głąb jaskini 
  Majestatisa - poprawieniem tylko mojej sytuacji. 
    Majestatis zmrużył oczy, ale poza tym nawet nie drgnął. 
    - Wydaje mi się, że najpewniej pogorszysz sytuację wszystkich innych. Teraz 
  przynajmniej nie ma żadnych zatargów i nikomu nie dzieje się krzywda. 
    - Nikt też nie czuje się zbyt dobrze - odparł Temeraire. - Wszyscy możemy żyć 
  wygodniej, ale nikt nie będzie się starał ulepszyć domu, jeśli wie, że w każdej chwili 
  może go stracić i to właśnie z tego powodu, że stał się ładniejszy. Gdy już się 
  wprowadzasz do jakiejś jaskini, powinna ona należeć do ciebie, jakby była twoją 
  własnością. 
    Rada wysłuchała tego argumentu z powątpiewaniem, kiedy następnego ranka 
  Temeraire powtórzył to całemu gronu, które zebrało się na wielkiej polanie między 
  górami, pełnej gładkich, płaskich i przyjemnie nagrzanych przez słońce skał: silny 
  zachodni wiatr przewiał resztkę deszczowych chmur z nieba które lśniło zimowym 
  błękitem. Majestatis jednak przybył, poJ dobnie jak Gentius, chociaż stary smok, 
  zmęczony lotem, który kosztował go wiele wysiłku, głównie spał, zwinięty na 
  najczarniejszej ze skał, i tylko pomrukiwał coś do siebie od czasu do czasu. 
  
  Requiescat, rozwalony nieelegancko na połowie długoś polany, starał się wyglądać 
  na jak największego. Temeraire zlekceważył tę demonstrację i sam zwinął się 
  porządnie w kłębek, rozłożywszy dumnie krezę; i chociaż w duchu żałował, że nie 
  ma pochew na pazury albo jednego z tych diademów, które widział na targowiskach 
  wzdłuż Jedwabnego Szlaku, był pewny, że robi na innych wrażenie. 
     Ballista, wielka Chequered Nettle, uderzyła w ziemię kilka razy kolczastym 
  ogonem, żeby uciszyć szmer głosów, który podniósł się w połowie wystąpienia 
  Temeraire'a. 
     - A jeśli się zgodzimy - ciągnął Temeraire, brnąc dzielnie dalej w obliczu takiego 
  sceptycyzmu - że wszyscy mogą zatrzymać jaskinie, kiedy już je dostali, chętnie 
  pokażę każdemu sztuczkę, dzięki której można je ulepszyć; żebyście wszyscy mieli 
  wygodniejsze i przyjemniejsze miejsca do mieszkania, jeśli tylko zadacie sobie 
  trochę trudu, by je takimi uczynić. 
     - Bawienie się gałęziami i kamieniami jest na pewno bardzo przyjemne - odezwał 
  się opryskliwym tonem jeden ze starszych Parnassianów - kiedy się jest roczniakiem. 
     Rozległo się kilka pomruków aprobaty, co tak zirytowało Temeraire'a, że się 
  najeżył i rzucił gniewnie: 
     - Jeśli wam się nie chce i jesteście zadowoleni ze swoich jaskiń, to nie musicie tego 
  robić; ale nie powinniście w takim razie zabierać domów innym, kiedy już wykonali 
  całą pracę. Ja na pewno nie pozwolę się obrabować, jakbym był jakimś niezgułą; 
  prędzej sam rozwalę tę jaskinię i uczynię ją niezdatną do zamieszkania, niż potulnie 
  ją oddam. 
       Spokojnie! - ucięła Ballista. - Nie ma powodu, żeby krzyczeć o rozwalaniu 
  czegokolwiek i rzucać groźby; dosyć tego. Teraz wysłuchamy Requiescata. 
      Hm, swarliwy z niego młodzieniec, prawda? - rozpoczął Reąuiescat. - Cóż, znacie 
  mnie wszyscy i wiecie, że nie lubię się przechwalać, ale nie spodziewam się, by ktoś 
  powiedział, iż nie mogę sobie wziąć jakieś jaskini, jeśli mi się podoba. Nie jestem 
  kłótliwy i nie lubię nikogo krzywdzić, ale tak porywcze- mu młodziakowi jak ten 
  tutaj może się przydarzyć, że ugryzie większą walkę, niż zdoła przełknąć... 
    - Och! - przerwał mu z oburzeniem Temeraire. - Nie możesz twierdzić czegoś 
  
  takiego, jeżeli nie chcesz tego udowodnić; pobiłem już smoki niemal tak wielkie jak 
  ty. 
    Requiescat pokręcił wielką głową. 
    - Czy nie jest prawdą, że smoków twojej rasy nie hoduje się z myślą o walce? Persy 
  wszędzie o tym rozpowiada. 
    Perscitia krzyknęła gniewnie: „Ja nigdy", ale natychmiast umilkła, powstrzymana 
  przez inne siedzące wokół niej małe smoki, które wystraszyło krytyczne spojrzenie 
  Ballisty. 
    - Niebiańskie - powiedział bardzo spokojnie Temeraire - to najlepsza i 
  najszlachetniejsza ze smoczych ras. W Chinach nie wolno nam walczyć, chyba że 
  cały kraj jest w niebezpieczeństwie, ponieważ jest tam dużo więcej smoków niż tutaj, 
  a my jesteśmy zbyt cenni, by narażać nas na niebezpieczeństwo. Dlatego walczymy 
  tylko w wyjątkowych sytuacjach, kiedy zadanie przerasta siły zwykłych smoków 
  bojowych. 
    - Ach tak, Chiny - odparł lekceważąco Requiescat. - Tak czy owak, przyjaciele, jest 
  to jasne jak słońce. Ja mówię, że jestem najlepszy i powinienem mieć najlepszą 
  jaskinię; on twierdzi, że tak wcale nie jest i mi jej nie odda. Zwykle nie byłoby 
  innego sposobu rozwiązania tego problemu poza bójką i wtedy ktoś by ucierpiał, a 
  wszyscy byliby zdenerwowani. To właśnie do rozstrzygania takich spraw zawiązano 
  radę i spodziewam się, że dla| każdego z was powinno być zupełnie oczywiste, kto z 
  nas ma rację, bez sięgania po argument siły. 
     - Nie mówię, że jestem „najlepszy" - powiedział Temerai- re - chociaż 
  niewykluczone, że tak właśnie jest; mówię natomiast, że jaskinia jest moja i to 
  niesprawiedliwe, że chcesz mi ją zabrać. To właśnie temu powinna służyć rada: 
  sprawiedliwości, a nie gnębieniu wszystkich tylko dlatego, żeby największym 
  smokom było jak najlepiej. 
     Rada, składająca się z największych smoków, nie przyjęła jego słów z nadmiernym 
  entuzjazmem. Ballista odpowiedziała: 
     - No dobrze; wysłuchaliśmy obu stron. A teraz posłuchaj, Temeraire... - wymówiła 
  jego imię błędnie, „Timurir" - nie chcemy tu zamieszania i kłopotów... 
  
     - Nie rozumiem dlaczego - przerwał jej Temeraire. - Co innego mamy do roboty? 
     Kilka mniejszych smoków zachichotało nerwowo, szeleszcząc skrzydłami. Ballista 
  popatrzyła na nie, chrząknęła ostrzegawczo i kontynuowała: 
     - W każdym razie nie chcemy tu żadnych walk. Może pokaż nam, jak latasz, 
  żebyśmy wiedzieli, co potrafisz, a my potem rozstrzygniemy tę sprawę. 
     - Ale tu nie o to chodzi - zaprotestował Temeraire. - Gdybym był tak mały jak 
  Moncey... - Rozejrzał się, ale Monceya nie było pośród małych smoków śledzących 
  przebieg posiedzenia rady, więc się poprawił. - Nawet gdybym był tak mały jak 
  siedząca tam Minnow, nie powinno to mieć żadnego znaczenia. Zanim zająłem tę 
  jaskinię, nikt jej nie używał, nikt nie chciał. 
     Requiescat machnął lekko skrzydłami. 
     - Bo przedtem nie była ładna - wyjaśnił rzeczowo. 
     Temeraire prychnął gniewnie, ale zanim zdążył coś powiedzieć, Ballista rzuciła 
  niecierpliwie: 
  Tak, tak; pokaż nam zatem, co potrafisz, chyba że nie 
  chcesz, byśmy to zobaczyli. 
    Te^o było już za wiele. Temeraire wzbił się w powietrze i wzniósł się spiralnie w 
  górę tak szybko, jak tylko mógł. Kiedy znalazł się na odpowiedniej wysokości, 
  zanurkował i zaczął wykonywać ćwiczenia formacji, myśląc przy tym z goryczą, że 
  to powinno ich zadowolić. Po wykonaniu jednego z przelotów, zaczął bić skrzydłami 
  do tylu i zatrzymał się niemal w miejscu, po czym poruszając się tyłem, powtórzył 
  manewry, a na koniec, zanim zleciał prosto na dół, zawisł na jakiś czas w powietrzu: 
  oczywiście się popisywał, ale przecież oni tego chcieli. Po wylądowaniu oświadczył: 
     - Pokażę wam teraz boski wiatr, ale musicie się najpierw odsunąć od tej skalnej 
  ściany, ponieważ spodziewam się, że duża jej część osunie się na dół. 
    Duże smoki gderały i narzekały, kiedy oddalały się na bezpieczną odległość, 
  ciągnąc za sobą ogony; Temeraire, ignorując ich pełne irytacji spojrzenia, wziął kilka 
  bardzo głębokich wdechów, od których jego klatka piersiowa i boki napęczniały 
  powietrzem: miał zamiar poczynić tak wielkie szkody, jak tylko to było możliwe. 
  Jednak poniewczasie zauważył z niepokojem, że ściana skalna, którą wskazał, 
  
  wyglądała na bardzo solidną, zupełnie nie naruszoną procesem erozji, a co więcej, nie 
  był to miękki, biały wapień z jego jaskini, który tak łatwo się kruszył. Podszedł do 
  niej i podrapał pazurami; na szarej powierzchni kamienia zostały tylko ledwie 
  widoczne ślady. 
    - No i jak? - zapytała Ballista. - Wszyscy czekamy. 
    Nic nie można już było na to poradzić; Temeraire odsunął się od urwiska, wciągnął 
  do płuc powietrze i wtedy z góry dobiegł go łopot szybko poruszających się skrzydeł. 
  Chwilę później na polanie obok niego wylądował Moncey i ciężko dysząc, krzyknął 
  do Ballisty: 
     - Odwołaj to, odwołaj. 
     - Hej, co jest? - zapytał Requiescat, krzywiąc się z niezadowoleniem. 
     - Zamknij się, ty tłusty tępaku - rzucił Moncey, wywołują( ogólne zdumienie, gdyż 
  był niewiele większy od głowy Regal Coppera. - Właśnie przyleciałem z Brecon: 
  żabojady przeprawiły się przez kanał. 
     Podniósł się gwar podnieconych głosów; nawet Gentius się zbudził z cichym 
  sykiem, a kiedy wszyscy mówili naraz i przekrzykiwali się, Moncey odwrócił się do 
  Temeraire'a i powiedział: 
     - Posłuchaj, mówi się, że twojego Laurence'a zamknęli na okręcie o nazwie 
  Goliath... 
     - Goliath\ - krzyknął Temeraire. - Znam ten okręt; Laurence mówił mi o nim. To 
  bardzo dobrze... wspaniale; to jeden z okrętów biorących udział w blokadzie. Wiem, 
  gdzie jest, w przybliżeniu, i jestem pewny, że każdy w Dover może mi powiedzieć 
  dokładnie... 
     - Stary, żałuję, że muszę cię o tym powiadomić - przerwał mu Moncey - ale nie ma 
  żadnego dobrego sposobu przekazania takiej wiadomości. Żabojady zatopiły Goliatha 
  dziś rano, podczas przeprawy. Poszedł na dno z całą załogą; nikt się nie uratował. 
     Temeraire nie powiedział ani słowa; narastało w nim straszne napięcie, które pięło 
  się w górę jego gardła. Odwrócił na oślep głowę, żeby dać mu upust i z pyska wyrwał 
  mu się tak ogłuszający ryk, jakby tuż nad ich głowami zahuczał grzmot. Wszystkim 
  wokół niego słowa uwięzły w gardłach, a wierzchnie warstwy skalnej ściany, przed 
  
  którą stał, popękały i rozpadły się na kawałki niczym rozbite lustro. 
  Rozdział 3 
  W 
  płynęli na okrętowych szalupach do portu w Dover po jedenastej w nocy, spoceni pod 
  chłodnymi, mokrymi ubraniami, z dłońmi pokrytymi pęcherzami od wiosłowania. 
  Kiedy drżąc z wyczerpania, wgramolili się na nabrzeże, kapitana Pugeta, który z 
  upływu krwi niemal całkowicie stracił przytomność, natychmiast odniesiono w 
  lektyce, a na miejscu został tylko porucznik Frye, dziewiętnastolatek, który musiał 
  przejąć dowództwo, gdyż wszyscy starsi oficerowie zginęli. Frye spojrzał niepewnie 
  na Laurence'a i popatrzył pytająco na swoich ludzi. Jednak oni, wyczerpani 
  wiosłowaniem i przygnębieni klęską, siedzieli w milczeniu ze spuszczonymi 
  głowami i niczego mu nie poradzili. W końcu Laurence przerwał krępującą ciszę i 
  podpowiedział cicho młodzieńcowi: 
    - Komendant portu. 
    Porucznik poczerwieniał, odchrząknął i powiedział do tykowatego midszypmena: 
    - Zaprowadzi pan więźnia do komendanta portu, panie Meed, i niech on zdecyduje, 
  co należy z nim zrobić. 
    Pod strażą dwóch żołnierzy piechoty morskiej Laurence poszedł z Meedem 
  nadbrzeżnymi uliczkami do siedziby komendanta portu, gdzie, jak się natychmiast 
  przekonali, panował niemal taki zamęt, jak na pokładzie Goliatha w jego ostatnich 
  chwilach, tuż po tym, gdy dwie salwy burtowe pozbawiły g0 masztów: wszędzie był 
  gęsty dym, na całym okręcie szalały pożary, wolno, ale stale zbliżając się do 
  magazynu prochu, a zerwane z uwięzi działa przetaczały się tam i z powrotem, 
  miażdżąc wszystko, co znalazło się na ich drodze. Natomiast na korytarzach 
  komendantury portu roiło się od ludzi, którzy przerzucali się najróżniejszymi 
  niesprawdzonymi wiadomościami i spekulacjami. 
     - Wylądowało pięćset tysięcy ludzi - powiedział jeden, co było absurdalną liczbą, 
  rozdętą przez panikę, która wzięła górę nad zdrowym rozsądkiem. 
     - Już są w Londynie - dodał inny - i przejęli statki wartości dziesięciu milionów. - 
  Tylko ta ostatnia wiadomość brzmiała dość wiarygodnie. Jeśli Bonaparte zdobył 
  
  jeden lub dwa z portów przy ujściu Tamizy, to rzeczywiście mógł przechwycić w 
  nich statki handlowe o takiej lub zbliżonej wartości. Byłaby to ogromna zdobycz, 
  która podsyciłaby siły rozpoczętej już inwazji niczym węgiel dorzucony do pieca. 
     - Nie obchodzi mnie, czy go wyprowadzicie gdzieś za róg i strzelicie mu w łeb, 
  byleby mi tylko zniknął z oczu - rzucił z wściekłością komendant portu, kiedy Meed 
  zdołał w końcu przecisnąć się przez tłum i zapytać o rozkazy; zza okien dobiegał ryk 
  jakby wiatru podczas gwałtownej burzy, choć noc była spokojna. Obok nich 
  przepychało się rozpaczliwie coraz więcej petentów i Laurence musiał w końcu 
  chwycić Meeda za ramię, żeby nie zostali rozdzieleni przez ciżbę: chłopiec nie mógł 
  mieć więcej niż czternaście lat i był trochę niedożywiony. 
     Niesiony przez tłum Meed wydawał się zupełnie bezradny. Laurence zaczął się już 
  zastanawiać, czy nie powinien sam znaleźć sobie więzienia i zamknąć się w nim, ale 
  właśnie wtedy przepchnął się do niech młody porucznik, który rzucił mu spojrzenie 
  pełne pogardy i powiedział: 
    _ To jest ten zdrajca, tak? Ruszajcie za mną, a wy dwaj trzymajcie go mocno, do 
  cholery, żeby wam nie umknął w tym tłoku. 
    Podniósł pałkę pozostawioną przypuszczalnie przez któregoś z werbowników i 
  wymachując nią energicznie, oczyści! im drogę i wyprowadził na ulicę. Zaprowadził 
  ich potem do stojącego dwie ulice dalej starego, zapuszczonego domu z kratami w 
  oknach i uwiązanym na pustym podwórku mastyfem, który wył ponuro, dodając swój 
  głos do wrzawy niespokojnego, coraz bardziej burzącego się na ulicach tłumu. 
  Łomotanie do drzwi przywołało pana domu, którego jękliwe sprzeciwy porucznik 
  odrzuci! jeden po drugim, a na koniec wepchną! się po prostu do środka. 
    - To się nada - powiedział chłodnym tonem do Laurence'a, kiedy gospodarz 
  zaprowadził ich do małego, nędznego pomieszczenia na poddaszu i otworzył drzwi. - 
  I tak jest dla ciebie za dobre. 
    Był drobnym młodzieńcem, który dopiero zapuszczał wąsa, i wystarczyłoby go 
  mocniej pchnąć, żeby wylądował na brudnej podłodze. Laurence mierzył go przez 
  chwilę spojrzeniem, po czym wszedł do środka, pochylając się, żeby nie uderzyć 
  głową w nadproże. Drzwi zamknęły się za nim z trzaskiem, a przez ścianę usłyszał 
  
  jeszcze, że porucznik rozkazuje obu żołnierzom piechoty morskiej pozostać na straży, 
  a właściciel domu, który zszedł za nieproszonymi gośćmi po schodach, wciąż 
  narzeka. 
    Było bardzo zimno. Przyzwyczajony do kołysania okrętu Laurence czuł się dziwnie, 
  kiedy stąpał po nierównej podłodze z krzywych, sękatych desek. Przez okienko 
  wielkości chusteczki do nosa zamiast powietrza i światła wpadał teraz zapach dymu 
  oraz czerwonawy blask odbity od dachów domów. 
    Laurence usiadł na wąskim łóżku i popatrzył na ręce. Do tego czasu walki 
  rozgorzały już pewnie wzdłuż całego wybrzeża: najeźdźcy wylądowali w Deal i 
  prawdopodobnie w innych miejscach dalej na północ, wokół ujścia Tamizy. Nie w 
  liczbie pięciuset tysięcy, nic podobnego, ale wystarczającej. Do utwo. rżenia 
  umocnionych przyczółków nie potrzeba bardzo wielkich oddziałów piechoty, a po ich 
  utworzeniu Napoleon będzie mógł wysadzać nowych żołnierzy tak szybko, jak tylko 
  zdoła przerzucić ich przez kanał. 
     To przerzucanie, stwierdziłby jeszcze niedawno Laurence, nie mogło przebiegać 
  zbyt szybko: nie wobec oporu marynarki wojennej. Jednak po tym, czego był 
  świadkiem tego dnia, musiał zmienić zdanie. Taktyka Francuzów, która polegała na 
  rzuceniu wielkiej liczby lekkich, łatwych do wyżywienia i błyskawicznie 
  manewrujących smoków przeciwko brytyjskim ciężkim oraz uderzeniu 
  zmasowanymi siłami własnych ciężkich na okręty, fundament wyspiarskiej potęgi, 
  całkowicie zaskoczyła obrońców. Była równie nowatorska, jak miażdżący atak, który 
  widział pod Jeną, prowadzony wówczas przez Lien, i Laurence nie miał wątpliwości, 
  że biała smoczyca teraz też służyła Napoleonowi radą w jego najnowszym 
  przedsięwzięciu. 
     Laurence przedstawił swego czasu Admiralicji raport o bitwie pod Jeną i myślał 
  teraz z goryczą, że zdrada, którą popełnił, podważyła najprawdopodobniej 
  wiarygodność jego wszystkich doniesień i wniosków. Wierzył - liczył na to - że 
  przynajmniej Jane wciąż brała je pod uwagę. Nawet jeśli mu nie wybaczyła tego, co 
  zrobił, powinna go na tyle znać, by wiedzieć, że jego zdrada ograniczała się 
  wyłącznie do dostarczenia lekarstwa. Jednak to, co widział tego dnia podczas bitwy, 
  
  nie napawało go optymizmem, gdyż brytyjskie smoki działały w tych samych 
  przestarzałych formacjach i wykonywały manewry, które nie mogły być odpowiedzią 
  na nowy sposób prowadzenia powietrznej wojny przez Francuzów. 
     Zgiełk za oknem to się podnosił, to znów cichł, napływając niczym morskie fale. 
  Gdzieś w pobliżu pękła zbita przez kamień szyba. Wrzasnęła jakaś kobieta. 
  Czerwona poświata była coraz silniejsza. Laurence położy! się na łóżku i zamknął 
  oczy, ale zanim zasnął na dobre, jego wypoczynek przerwały głośne wrzaski, które 
  zanim się całkiem obudził, spocony i przerażony fragmentarycznymi obrazami 
  płonącego okrętu wciąż wirującymi w jego głowie, przerodziły się w ogłuszającą 
  wrzawę. Wstał z łóżka i sięgnął po mały dzban z wodą, tak brudny, że na jego widok 
  odechciało mu się pić, i spryskał sobie nią twarz. Potem znowu się położył; krzyki na 
  zewnątrz jeszcze się wzmogły, silniejszy był też swąd dymu. 
    Zrobiło się nie tyle jaśniej, co mniej ciemno; nad miastem unosił się gęsty całun 
  dymu i sadzy. Laurence'a tak bolało gardło, że z trudem przełykał ślinę. Nikt nie 
  przyniósł mu jedzenia, nie słyszał też strażników, których porucznik postawił za 
  drzwiami. Po jakimś czasie wstał i zaczął krążyć po małej celi. Założone do tyłu ręce 
  ciążyły mu tak bardzo, jakby miał do nich przywiązaną armatnią kulę; było to 
  zrozumiałe, gdyż wiosłował przez pięć godzin bez przerwy. 
    To chodzenie było przynajmniej jakimś zajęciem: czymś poza martwieniem się, 
  które niczemu nie służyło. Miasto płonęło i Laurence mógł spłonąć razem z nim; albo 
  gnić w tym zamknięciu, żeby się dostać do francuskiej niewoli, gdyż armia 
  Napoleona była już ledwie dziesięć mil od rogatek. Ale nawet gdyby tu umarł, 
  Temeraire mógł się o tym nigdy nie dowiedzieć - mógł siedzieć w niewoli długo po 
  tym, gdy zniknie już jakikolwiek powód, by się na nią godził, i wpaść w ręce 
  Francuzów. Laurence nie ufał Napoleonowi, nie wierzył, że zapewni on 
  Temeraire'owi bezpieczeństwo: nie, dopóki Lien była jego sojusznikiem. Jej głos, a 
  także głos rozsądku, który podpowie mu, że posiadanie jedynego Niebiańskiego poza 
  granicami Chin leży w jego najlepiej pojętym interesie, wywrze większy wpływ na 
  cesarza niż jakiekolwiek zachęty do wielkoduszności. 
    Strażnicy, którzy pragnęli jak najszybciej odejść, może by się nawet dali przekonać 
  
  do wypuszczenia go, gdyby tylko Laurence zdołał przekonać samego siebie, że ma 
  prawo znaleźć się na wolności. Ale został skazany przez sąd wojskowy, i to całkiem 
  sprawiedliwie, zgodnie z prawem, choć najchętniej by o tym wszystkim zapomniał. 
  To wlokące się bez końca rozpatrywanie coraz to nowych dowodów, choć sam się już 
  oskarżył i potępił własnymi słowami; kamienne lub wyrażające odrazę twarze 
  sędziów. Wszyscy byli oficerami marynarki; do ich składu nie dopuszczono ani 
  jednego awiatora. Zbyt wielu z nich wciągnięto w tę haniebną sprawę, wplątano i 
  oczerniono na wszelkie sposoby; przede wszystkim Ferrisa, ponieważ uznano, że 
  Laurence musiał zwierzyć się swojemu pierwszemu oficerowi... 
     - ...a ten teraz przedstawia sądowi osobliwe tłumaczenia - powiedział szyderczo 
  oskarżyciel, kiedy Ferris usiadł, blady i wymizerowany, nie patrząc na Laurence'a - 
  że nie podniósł alarmu przez godzinę po zniknięciu oskarżonego i jego smoka i nie 
  otworzył od razu pozostawionego listu, gdyż... 
     Chenery'ego także posądzono o współudział, tylko dlatego, że w tym czasie 
  również przebywał w londyńskiej kryjówce, a Berkley, Little i Sutton musieli złożyć 
  zeznania. Wprawdzie nie wspomniano o Harcourt i Jane, ale Laurence był pewny, że 
  stało się tak tylko dlatego, iż Lordowie Admiralicji nie wiedzieli, jak to mają zrobić, 
  nie stawiając się jednocześnie w kłopotliwym położeniu. 
     - Nic nie wiedziałem o tej cholernej sprawie i jestem pewny, że nie wiedział też nikt 
  inny - oznajmił wyzywająco Chenery. - Każdy, kto zna Laurence'a, powie wam, że 
  nie pisnąłby nikomu ani słowa o swoich planach, a ja dodam, iż podrzucenie 
  Francuzom chorego smoka było ze strony Admiralicji łajdactwem, i jeśli chcecie 
  mnie za to powiesić, możecie to zrobić. 
     Nie powiesili jednak Chenery'ego, dzięki Bogu, dlatego że nie mieli dowodów i 
  potrzebowali jego smoka; ale Ferris, mło- dv porucznik, który nie miał takiej 
  ochrony, został wyrzucony ze służby: zignorowano wszystkie zapewnienia 
  Laurence'a, że to tylko on zawinił. Korpus stracił dobrego oficera, a jego życie i 
  kariera zostały złamane. Laurence poznał jego matkę i braci; należeli do starej i 
  dumnej rodziny, a ponieważ Ferris opuścił dom w wieku siedmiu lat, nie znali go tak 
  dobrze, by wierzyć w jego niewinność i zapewnić mu serdeczne wsparcie, którego 
  
  odmówili mu teraz inni oficerowie. Świadomość, że jest sprawcą tvch wszystkich 
  nieszczęść spadających na młodzieńca, była dla Laurence'a bardziej bolesna niż 
  wyrok skazujący, który otrzymał. 
    Ani przez chwilę nie było co do tego wątpliwości. Nie miał żadnych argumentów na 
  swoją obronę oprócz głębokiego przekonania, że zrobił to, co powinien zrobić; że po 
  prostu nie mógł postąpić inaczej. Nie znajdował w tym zbyt wielkiej pociechy, ale 
  przynajmniej chroniło go to przed żalem: nie mógł żałować tego, co uczynił. Nie 
  mógł pozwolić na to, by w interesie jego kraju zamordowano tysiące smoków, w 
  większości nie biorących udziału w wojnie. Kiedy to powiedział i bez żadnego 
  nacisku przyznał, że nie wykonał rozkazów, zaatakował żołnierza piechoty morskiej, 
  wykradł lekarstwo i przekazał je nieprzyjacielowi, nie było już nic do dodania; 
  jedynym punktem oskarżenia, który zakwestionował, był zarzut, że ukradł także 
  Temeraire'a. 
    - On nie jest ani własnością króla, ani tępym zwierzęciem, i sam dokonuje własnych 
  wyborów - powiedział, ale jego słowa zostały oczywiście zignorowane; i po 
  wyprowadzeniu z sali musiał czekać tylko chwilę, zanim wprowadzono go z 
  powrotem, by wysłuchał wyroku śmierci. 
    Jego wykonanie zostało zresztą natychmiast po cichu odłożone na później. 
  Laurence'a wyprowadzono pospiesznie pod strażą z budynku sądu i umieszczono w 
  ciasnym pojeździe 0 oknach przesłoniętych czarnymi zasłonami. Długa jazda w 
  nieznane zakończyła się w Sheerness, gdzie najpierw znalazł się na pokładzie 
  Lurindy, a potem przeniesiono go na Goliatha i zamknięto w okrętowym areszcie: 
  miał żyć, ale niewiele więcej. Przeznaczono mu los żywego trupa, gorszy od 
  powieszenia, które obiecano mu w przyszłości, a gdyby przetrwał i nie został wzięty 
  do niewoli przez Francuzów, to i tak czekał go stryczek. Laurence dobrze o tym 
  wiedział. 
     Ale nie miał w tej sprawie nic do powiedzenia; dokonał jednego wyboru i poświęcił 
  wszystkie inne. Jego życie nie należało już do niego, nawet jeśli sąd postanowił 
  pozostawić go przy nim jeszcze przez jakiś czas, i gdyby teraz uciekł, nie byłoby to 
  wcale lepsze od ucieczki do Chin, do której namawiał go Temeraire, albo przyjęcia 
  
  oferty pozostania we Francji, złożonej mu przez Napoleona. Nie mógł uchylić się od 
  odpowiedzialności. Nie znał innego sposobu przekonania samego siebie, że nie jest 
  zdrajcą, ani dać innego zadośćuczynienia swoim rodakom. Mógł wpatrywać się w 
  drzwi, ale nie mógł ich otworzyć. 
     Krótki deszcz obmył szyby i przerzedził dym na zewnątrz. Laurence podszedł do 
  okna i stanął przy nim, choć w ogólnej szarości, która panowała na dworze, niewiele 
  mógł dojrzeć. Słońce, jeśli już wzeszło, pozostawało zakryte; raczej czuł, niż 
  wiedział, że świt już minął. 
     I wtedy usłyszał szczęk klamki i skrzyp otwieranych drzwi. Obrócił się i zamarł w 
  bezruchu, patrząc ze zdziwieniem na człowieka po drugiej stronie. Znał tę twarz, 
  szczupłą, ogorzałą od wiatrów, o wyraźnie orientalnych rysach, ale w żadnym razie 
  nie spodziewał się jej ujrzeć. 
     _ Mam nadzieję, że zastaję cię w dobrym zdrowiu - odezwał się Tharkay. - Czy 
  pójdziesz ze mną? Wydaje mi się, że niebezpieczeństwo pożaru jeszcze nie minęło. 
     Wartownicy zniknęli; dom był zupełnie opuszczony, jeśli nie liczyć dwóch pijaków, 
  którzy przybłąkali się z ulicy i spali teraz w korytarzu przy drzwiach. Laurence 
  przeszedł nad ich nogami i znalazł się na zewnątrz. Wiatr przewiał już większość 
  dymu nad morze. Ulice pokrywała warstwa szkła, rozbitych dachówek i 
  najróżniejszych śmieci; kilku zamiataczy machało smętnie miotłami, posuwając się 
  środkiem drogi i niewiele w gruncie rzeczy poprawiając sytuację. 
    Tharkay wprowadził Laurence'a w boczną uliczkę, gdzie, tarasując przejście, leżało 
  ciało martwego konia, z którego zdjęto już siodło i uzdę; młoda pustułka, która na 
  nim przysiadła, wyszarpywała co jakiś czas kawałek padliny i krzyczała z 
  zadowolenia. Tharkay wyciągnął rękę i zagwizdał, a kiedy sokół przyleciał i usiadł na 
  jego ramieniu, założył mu kaptur. 
    - Trzy tygodnie temu wróciłem z Pamiru - zaczął. - Przyprowadziłem wam kolejny 
  tuzin dzikich smoków i to w samą porę, jak się zdaje. Roland wysłała mnie po ciebie. 
    - Ale jak mnie tu znalazłeś? - zapytał Laurence, kiedy ostrożnie ruszyli przed siebie 
  zapuszczonymi, bocznymi uliczkami. Miasto wyglądało tak, jakby już zostało 
  ograbione, a jeszcze całe okna i drzwi były szczelnie zamknięte, niektóre zabite 
  
  deskami, przez co fasady domów zdawały się nieprzyjaźnie patrzeć na intruzów. - Jak 
  się dowiedziałeś, że jestem w mieście... 
    - To akurat nie było szczególnie trudne; łowcy wraków u wybrzeży wiedzieli, dokąd 
  popłynęły szalupy z Goliatha - odparł Tharkay. - Myślę, że dotarłem tu przed tobą. 
  Odnalezienie miejsca, w którym cię zamknięto, było jednak znacznie trudniejsze. 
  Najpierw niepotrzebnie zadałem sobie trud wyciągnięcia tego - pokazał Laurence'owi 
  paczkę złożonych kartek - od komendanta portu, gdyż założyłem, że będzie wiedział, 
  gdzie przebywa więzień, którego ma mi oddać, ale on kazał mi czekać w korytarzu 
  przez dwie godziny, kłócił się ze mną przez kolejną, a kiedy już zdobyłem jego 
  podpis, wyznał, że teraz, gdy cały Port stoi w ogniu, nie ma najmniejszego pojęcia, 
  gdzie jesteś. 
     Doszli w końcu do małej polanki, kryjówki smoków kurierskich, gdzie czekała na 
  nich mała Gherni, wiercąc się niecierpliwie. Kiedy ich zobaczyła, syknęła na 
  Tharkaya, wyraźnie go poganiając. Odpowiedział jej w tym samym pogmatwanym 
  smoczym języku, którego Laurence nigdy nie potrafił zrozumieć, po czym wdrapał 
  się po skąpej uprzęży na jej grzbiet. Znalazłszy się tam, wskazał Laurence'owi kilka 
  uchwytów dla dłoni, dzięki którym także on wspiął się na smoczycę. 
     - Możemy mieć pewne kłopoty - odezwał się Tharkay, gdy wzbili się w powietrze. - 
  Prawie wszyscy ludzie Napoleona są jeszcze na wybrzeżu, ale jego smoki 
  zapuszczają się w głąb lądu. Pięćdziesiąt tysięcy, jak słyszałem - odpowiedział, kiedy 
  Laurence zapytał go o wielkość sił inwazyjnych - i blisko dwieście smoków, jeśli 
  wierzyć w te doniesienia. Korpus wycofał się z resztą armii do Woolwich. Gdzie, jak 
  sądzę, czekają na to, co Bonaparte będzie łaskaw zrobić. O to, dlaczego są tak dla 
  niego uprzejmi, musiałbyś zapytać generałów. 
     - Dziękuję, że po mnie przybyłeś - powiedział Laurence; Tharkay wiele ryzykował 
  w sytuacji, gdy połowa sił Bonapartego wylądowała gdzieś między nimi a armią 
  brytyjską. - Widzę, że wstąpiłeś jednak do służby - dodał, patrząc na mundur 
  Tharkaya, na którym widniały złote, dystynkcje kapitana. Przyznawanie stopni 
  oficerskich ludziom, którzy byli potrzebni, nie było w armii czymś niezwykłym, ale 
  w Korpusie, gdzie liczyła się przede wszystkim ranga smoka, zdarzało się o wiele 
  
  rzadziej niż w innych rodzajach sił zbrojnych. Nie było jednak wcale zaskakujące, że 
  Korpus chciał Tharkaya, który jako jeden z niewielu mógł rozmawiać z dzikimi 
  smokami z Pamiru. 
     - Na jakiś czas - odparł Tharkay, wzruszając ramionami. 
     - Nikt nie może oskarżyć cię o to, że dokonałeś tego wyboru z egoistycznych 
  pobudek - powiedział Laurence, którego nastroju nie mógł poprawić nawet czarny 
  humor, zwłaszcza że wciąż czuł w nozdrzach zapach płonącego miasta. 
      To jedna z jego zalet - odrzekł Tharkay. - Ze zwycięzcą może się związać każdy 
  głupiec. 
    Laurence nie zapytał, dlaczego go wysłano. Pięćdziesiąt tysięcy żołnierzy 
  francuskich na angielskim brzegu wystarczyło za odpowiedź: Temeraire musiał być 
  potrzebny, a on był jedyną, choć niezbyt mile widzianą osobą, która mogła skłonić 
  smoka do powrotu do służby. Było to pragmatyczne i tylko tymczasowe rozwiązanie, 
  które nie dawało mu żadnej nadziei na ułaskawienie. Sam Tharkay nie powiedział nic 
  więcej: Gherni była już wysoko, a gwałtowny wiatr i tak porwałby jego słowa. 
    Był to jeden z tych rześkich dni, które zdarzają się czasem późną jesienią, a na 
  czystym, bardzo niebieskim niebie nie widać było ani jednej chmury. Jednak po 
  zaledwie pół godzinie lotu w tych idealnych warunkach Gherni nagle zanurkowała i 
  drżąc ze strachu, wylądowała na małej polance wśród sosen. Laurence niczego nie 
  dostrzegł, może z wyjątkiem kilku małych plamek na niebie, które mogły być 
  lecącymi ptakami, ale wraz z Tharkayem pobiegł szybko na skraj lasu i ukrywszy się 
  w cieniu drzew, zaczął wypatrywać niebezpieczeństwa. Już po chwili zobaczył dwa 
  kształty, które wzniosły się nad ziemię i powoli zbliżały się do nich. Dwa wielkie 
  szarobrązowe Grand Chevaliery, największe z francuskich smoków, niewiele tylko 
  mniejsze od Regal Copperów, szybowały w powietrzu leniwie, z całkiem zrozumiałą 
  pewnością siebie. Były objuczone zrabowanymi dobrami, a w sieciach pod 
  brzuchami każdy z nich miał mniej więcej tuzin krów, które muczały od czasu do 
  czasu, oszołomione i przerażone, wierzgając przy tym bezsilnie nogami. 
    Oba smoki podczas lotu wymieniały radosne uwagi, które wywoływały wybuchy 
  śmiechu ich załóg, ale które padały zbyt szybko i były w zbyt potocznym francuskim, 
  
  żeby Laurence mógt je zrozumieć. Cienie obu ogromnych stworzeń przesunęły się po 
  polanie niczym cienie płynących z wiatrem chmur, prze słaniając na chwilę słońce. 
  Ukryta pod gałęziami drzew Ghern stała nieruchomo jak głaz i tylko jej oczy się 
  poruszały, śledząc przelot wielkich smoków. 
     Potem, kiedy nieprzyjacielskie stworzenia znikły za horyzontem, mimo namów nie 
  chciała ponownie wzbić się w powietrze, tylko wcisnęła się tak głęboko między 
  drzewa, jak tylko mogła, i zwinąwszy się tam w kłębek, zaproponowała, żeby 
  zamiast namawiać ją do dalszej drogi przynieśli jej coś do jedzenia. Postanowiła, że 
  poleci dopiero wtedy, gdy będzie już zupełnie ciemn Argumentu, że wtedy w 
  powietrzu będą dla odmiany francuskie Fleur-de-Nuity, Laurence nie bardzo chciał 
  wysuwać z obawy, że wtedy w ogóle odmówi lotu. Tharkay wzruszył tylko 
  ramionami, sprawdził pistolety i ruszył ścieżką prowadzącą do najbliższej farmy 
     - Może Chevaliery nie zjadły całego stada - powiedział. 
     Nie znaleźli żadnych krów, owiec ani ludzi; tylko rozproszone po całym obejściu 
  stado wystraszonych kur, na które Tharkay metodycznie wypuszczał swojego sokoła, 
  aż ten wyłapał je wszystkie, jedną po drugiej. Te kury to było za mało na dobry 
  posiłek dla Gherni, ale mało to lepiej niż nic, a poza tym chwilę później odkryli w 
  stajni świnię, grzebiącą się beztrosko w słomie i nieświadomą zarówno losu, którego 
  wcześniej uniknęła, jak i tego, który właśnie ją czekał. 
     Gherni nie była ani wybredna, ani wystarczająco cierpliwa, żeby domagać się 
  ugotowania jej wieprzowiny, natomiast oni upiekli dla siebie kury nad małym, dobrze 
  osłoniętym ogniskiem, karmiąc sokoła ich wnętrznościami i machając rękami, żeby 
  rozrzedzić dym. Bez soli mięso nie było zbyt smaczne, ale i tak napełnili nim żołądki. 
  Ogryźli kości do czysta, zakopali głęboko resztki, po czym wytarli w trawę 
  zatłuszczone dłonie. 
     A potem pozostało im tylko czekać na zachód słońca; czas wlókł się bardzo wolno, 
  gdyż minęło dopiero południe, a ziemia, na której siedzieli, była zimna i twarda: 
  wszędzie było błoto pełne wilgotnych, gnijących liści, a wiejący stale wiatr mroził im 
  palce i stopy, i chociaż tupali z całych sił, niewiele to pomagało. Mimo to Laurence 
  czuł się dobrze, gdyż mógł wstać, kiedy chciał, podejść do skraju młodniaka, poczuć 
  
  na twarzy wiatr i popatrzeć na spokojne, dobrze utrzymane pola ciągnące się w dal 
  brązowymi, porządnymi szeregami oraz wysokie białe brzozy wznoszące swoje 
  konary wysoko ku niebu. 
    W pewnej chwili podszedł do niego Tharkay. W jego wyglądzie i zachowaniu nie 
  nastąpiła żadna zmiana; nawet jeśli niewiele mówił, dawniej też taki był. Dla 
  Laurence'a to, że mógł tak stać przez jakiś czas w towarzystwie innego człowieka i 
  nie czuć się zdrajcą, tylko sobą samym, było równie cenne, jak brak zamków i 
  zakratowanych drzwi. W przeszłości zdarzało mu się już spotykać z ogólną 
  dezaprobatą, którą znosił bez większego bólu, kiedy wiedział, że ma rację; nie 
  przewidział, że tym razem będzie to takie ciężkie. 
    - Oczywiście mogłem cię jednak nie odnaleźć - odezwał się Tharkay. 
    To była propozycja i Laurence zawstydził się, gdy uświadomił sobie, jak bardzo jest 
  dla niego kusząca; tak kusząca, że nie zdobył się na to, by ją natychmiast odrzucić, 
  nie teraz, gdy miał przed sobą otwartą drogę do wolności, a gdzieś w głębi gardła 
  czuł jeszcze smród dymu i okrętowej zęzy. 
    - Mam wprawdzie inne wyobrażenie na temat obowiązku niż ty - ciągnął Tharkay - 
  ale nie widzę żadnego powodu, żebyś umierał, i to na próżno. Nie jesteś tego nikomu 
  winny. 
    - Honor to wystarczający powód - odparł cicho Laurence. 
    - Miałoby to jakiś sens - kontynuował niezrażony Tharkay - gdybyś przez swoją 
  śmierć zdołał go zachować. Świat nie Jest jeszcze zupełnie podzielony między 
  Brytanię i Napoleona 
  i nie musisz wybierać między nimi lub umrzeć. W pewny^ częściach świata byłbyś 
  mile widziany, wraz z Temeraireem Może pamiętasz, że cywilizacja, a w każdym 
  razie jej pozory., dodał suchym tonem - istnieje także w niektórych miejscach poza 
  granicami Anglii. 
     - Ja nie... - odparł z wysiłkiem Laurence. - Nie będę uda- wał, że się nad tym nie 
  zastanawiałem, choćby ze względu na Temeraire'a, jeśli nie na siebie. Ale jeśli 
  ucieknę, stanę się naprawdę zdrajcą. j^H 
     - Laurence - odezwał się po chwili milczenia Tharkay- ty jesteś zdrajcą. - Te słowa, 
  
  wypowiedziane z tą charakterystyczną dla niego chłodną otwartością i całkowicie 
  beznamiętnie, przez co zabrzmiały nie jak oskarżenie, lecz zwykłe stwierdzenie 
  faktu, były dla Laurence'a prawdziwym ciosem. - Pozwolenie na to, żeby cię stracili, 
  może być formą przeprosin, ale w niczym nie umniejszy twojej winy. 
     Laurence nie wiedział, jak na to odpowiedzieć; Tharkay miał oczywiście rację. 
  Zapewnianie, że kocha swój kraj i zdradził go w ostateczności, wybierając mniejsze 
  zło, było zupełnie bezcelowe. Dopuścił się zdrady, a przyczyna nie miała tu żadnego 
  znaczenia. Być może zatem bez powodu skazał Temerai- re'a na samotną niewolę, a 
  siebie na dożywotnie więzienie. Może wszystko, co było do stracenia, zostało już 
  stracone. A jednak... a jednak... Nie potrafił się zdobyć na odpowiedź. 
     Stali przez długi czas w milczeniu. W końcu Tharkay pokręcił głową i położył rękę 
  na ramieniu Laurence'a. 
     - Robi się ciemno - powiedział. 
     - Tak, wysłałam po niego - odparła beznamiętnie Jane. - I przestańcie pokasływać i 
  czynić złośliwe insynuacje. Gdybym zapragnęła mężczyzny między nogami, nie 
  musiałabym zadawać sobie takiego trudu. Mam przecież obóz pełen przystojnych 
  chło- altów i ośmielę się powiedzieć, że łatwo znalazłabym takiego, który 
  wyświadczyłby mi tę przysługę. 
    Osiągnęła w ten sposób swój cel, gdyż wstrząśnięci generałowie i ministrowie 
  zamilkli, więc podjęła, nie musząc przekrzykiwać ich szeptów i wymienianych 
  półgłosem uwag: 
    _ Jeśli Francuzi wezmą go do niewoli, będą mieli dwa Niebiańskie; i chociaż oba są 
  zbyt blisko spokrewnione, by mogły się rozmnażać bezpośrednio, skrzyżują je, być 
  może z Grand Che- valierami, jeśli zechcecie to sobie wyobrazić, a potem połączą 
  znowu ich potomstwo, by odzyskać pierwotne cechy. Wystarczy jedno pokolenie i 
  będą mieli własną rasę, a my zostaniemy z niczym: do tej pory nie mamy od 
  Temeraire'a ani jednego jaja. Wsadźcie Laurence'a do wozu więziennego i trzymajcie 
  pod strażą, jeśli nalegacie; ale jeśli została wam choć odrobina rozsądku, to 
  powinniście go wykorzystać. I smoka, oczywiście. 
    Atmosfera panująca w namiocie dowódczym nie była zbyt przyjemna. Bez końca 
  
  rozmawiano o głównej katastrofie, jaką było lądowanie Francuzów. Temat ten 
  powracał raz za razem, ale Laurence usłyszał wystarczająco dużo, by zrozumieć 
  sytuację: Jane nie stała już na czele obrony powietrznej. Przełożeni mianowali 
  Sandersona admirałem w Dover. 
    Laurence nie musiał się długo zastanawiać, żeby zrozumieć, dlaczego tak się stało. 
  Nigdy im się nie podobało, że uczynili ją dowódcą, ale zmusiły ich do tego 
  okoliczności, i pewnie woleliby nie zmieniać tej decyzji, gdyż równałoby się to 
  przyznaniu do błędu; gdyby nie pragnęli zemsty, gdyby nie myśleli, że była jakoś 
  zamieszana w zdradę Laurence'a. 
    Samego Sandersona Laurence znał słabo: był on opiekunem smoczycy rasy 
  Parnassian i dowodził dużą, niezależną formacją z Dover; współdziałali kiedyś, 
  chociaż niezbyt blisko. Uwaga tego doświadczonego, aczkolwiek niezbyt 
  błyskotliwego oficera, jak określiłby go Laurence, była ostatnio bardzo podzielona. 
  Chociaż jego Animosia otrzymała lekarstwo, i to kilka dawek, \yci»| jeszcze 
  odczuwała następstwa zarazy, której on także omal nie przypłacił życiem: brakowało 
  mu tylko roku do sześćdziesiąt^ i prawie nie jadł i nie spał, kiedy jego smoczyca 
  chorowała. 
    Siedział teraz w kącie namiotu i ocierał od czasu do czasu złożonym bandażem 
  krwawiące rozcięcie nad okiem, nie odzywając się ani słowem, podczas gdy 
  generałowie krzyczeli na Jane; był szary ze zmęczenia i sprawiał wrażenie, jakby 
  chciał pozostać niezauważonym. 
    - Wspaniale, chciałaby więc pani umieścić znanego zdrajcę i jego nieobliczalnego 
  smoka w środku naszych linii - powiedział jeden z członków sztabu marynarki. - 
  Równie dobrze mogłaby pani wysłać wszystkie nasze plany Bonapartemu. 
    - Trudno sobie wyobrazić coś, co jeszcze bardziej ułatwi Bonapartemu życie, chyba 
  że wywiesicie białe flagi - odwark- nęła Jane. - Ma o sto smoków więcej, niż 
  powinien mieć. Wy, panowie z Admiralicji, przysięgacie na wszystkie świętości, że 
  usłyszelibyśmy, gdyby ogołocił z nich Prusy i Italię. Zakładam zatem, że zrywa je z 
  drzew; a ponieważ my nie potrafimy zrobić tego samego, musimy mieć każde z tych 
  stworzeń, które uda nam się znaleźć. Sześć naszych smoków odniosło ostatnio takie 
  
  rany, że nie będą się nadawały do walki przez najbliższy miesiąc, cztery z najnowszej 
  grupy dzikich uciekły, a wy chcecie, żeby nasz jedyny Niebiański gnił gdzieś na 
  pustkowiu. To czysty idiotyzm. 
    - Dlaczego właściwie słuchamy tej jazgoczącej przekupki? - zapytał ktoś. 
    - Ściśle rzecz biorąc - odparła Jane - nie słuchacie i lepiej by było, gdybyście 
  zaczęli. Bez urazy, Sanderson, jesteś świetnym dowódcą formacji, ale do tego się nie 
  nadajesz. 
    - Nie, zupełnie nie, Roland - przyznał z przygnębieniem Sanderson i znowu 
  przyłożył bandaż do czoła. 
    - Słuchamy jej - powiedział niecierpliwie inny generał. 
    zupty mężczyzna o ostrych rysach twarzy, z orlim nosem ? Orderem Łaźni na piersi 
  - ponieważ nie potraficie znaleźć ani • dnego kompetentnego mężczyzny do tej 
  roboty. Nie pobijemy Bonapartego, jeśli nie uporządkujemy bałaganu z przeszłości. 
    _ Portland... - zaczął inny. 
      Przestańcie powtarzać nazwisko tego człowieka jak jakieś zaklęcie - przerwał mu 
  generał. - Jeśli nie Nelson, to musi być Portland. Jeden w Gibraltarze, drugi w Danii: 
  żadnego nie będziecie tu mieli przed upływem miesiąca. Do tego czasu schodźcie jej 
  z drogi. 
    _ Generale Wellesley, chyba nie mówi pan poważnie, że powinniśmy się zgodzić na 
  propozycję... - odezwał się kolejny minister, wskazując Laurence'a 
    - Dziękuję panu - wszedł mu w słowo Wellesley. - Sam potrafię ocenić, kiedy 
  powinienem mówić poważnie, i nie potrzebuję konsultacji. - Zmierzył Laurence'a 
  chłodnym, lekceważącym spojrzeniem i dodał: - To sentymentalista, czyż nie... 
  poddał się sam? Cholernie romantyczne. Co za różnica? Powiesicie go, kiedy będzie 
  po wszystkim. 
    Jane zaprowadziła go do swojego namiotu. 
    - Nie, lepiej tu zostań, Frette - powiedziała do swojego adiutanta, który zerwał się 
  zza obozowego stolika, kiedy schyliwszy głowę, weszła do środka. - Wolę szczerze 
  porozmawiać przy świadku, niż dać im okazję do kolejnych plotek. 
    Nalała sobie kieliszek wina i wypiła je, stojąc plecami do niego. Laurence nie mógł 
  
  zakwestionować jej decyzji, ale wolałby zostać z nią sam na sam; czuł, że w 
  obecności kogoś obcego nie będzie w stanie mówić tak, jakby chciał. Jane odwróciła 
  się, odstawiła kieliszek i usiadła za biurkiem. 
    - Jutro polecisz na smoku kurierskim do Pen Y Fan - odezwała się w końcu 
  zmęczonym głosem, nie patrząc na niego. - Tam trzymają Temeraire'a. Czy 
  sprowadzisz go do nas? 
     - Oczywiście - odparł Laurence. 
     - Jest bardzo, ale to bardzo prawdopodobne, że oni cię potem powieszą, o ile nie 
  dokonasz jakiegoś naprawdę bohaterskiego czynu - powiedziała Jane. 
     - Gdybym chciał uniknąć odpowiedzialności, zostałbym we Francji - odrzekł. - 
  Jane... 
     - Admirał Roland, jeśli łaska - przerwała mu ostro. Po chwili milczenia dodała: - 
  Nie winię cię, Laurence; Bóg wie, że to było ohydne. Ale jeśli mam dokonać czegoś 
  dobrego, nie mogę walczyć jednocześnie z ich lordowskimi mościami i smokami 
  Napoleona. Frette zaprowadzi cię do namiotu oficerskiego, gdzie dostaniesz coś do 
  jedzenia, a potem znajdzie ci miejsce do spania. Polecisz jutro, a kiedy wrócisz, 
  będziesz latał w formacji pod dowództwem admirała Sandersona. To wszystko. 
     Skinęła głową, a Frette, odchrząknąwszy, odchylił połę namiotu. Laurence'owi 
  pozostało tylko pochylić głowę w ukłonie. Następnie wyszedł, choć zrobi! to zbyt 
  wolno, i żałował, że zobaczył, jak oparła czoło na zaciśniętych z całej siły pięściach, 
  a jej usta wykrzywił bolesny grymas. 
     Kiedy wszedł w towarzystwie Frette'a do wielkiego namiotu oficerskiego, powitały 
  go spojrzenia wyrażające w najlepszym razie ogromne zakłopotanie, na ogół jednak 
  niechęć, wręcz wrogość. Nie dostrzegł nikogo z bliskich znajomych i byt 
  zadowolony, że bolesne spotkania z nimi nieco się odwleką, ale kilku mało mu 
  znanych kapitanów wygłosiło półgłosem uwagi, które puścił mimo uszu. Gorsze 
  jednak od tego było wyraźne skrępowanie i spuszczone głowy tych, którzy 
  wprawdzie nie chcieli go obrazić, ale nie mogli się zdobyć na to, żeby spojrzeć mu w 
  oczy. 
     O ile na coś takiego był na w duchu przygotowany, to zachowanie oficera, którego 
  
  widział może ze dwa razy w klubie oficerskim w Dover, a który teraz chwycił jego 
  dłoń i zaczął ją energicznie ściskać, bardzo go zaskoczyło. 
    _ Czy wolno mi uścisnąć panu rękę? - zapytał głośno kapitan Hesterfield, zbyt 
  późno, żeby można mu było odmówić, po czym wręcz zaciągnął Laurence'a do stołu 
  w rogu namiotu i przedstawił swoim towarzyszom. 
    Wokół małego stołu siedziało sześciu oficerów. Było wśród nich dwóch Prusaków, z 
  których jednego, Von Pfeila, Laurence poznał podczas oblężenia Gdańska. Drugi 
  wstał na jego widok, uścisnął mu rękę i przedstawił się jako kuzyn kapitana Dyherna, 
  u którego boku walczyli w bitwie pod Jeną. Obaj byli uchodźcami z własnej 
  ojczyzny, którzy wybrali wygnanie i służbę w Brytanii, zamiast przyjąć propozycje 
  zwolnienia na parol, którą Napoleon złożył pruskim oficerom. 
    Kolejnym nieznajomym był kapitan Prewitt, którego wezwano do Anglii kilka 
  miesięcy wcześniej, z czystej desperacji: jego Winchester uniknął zarazy, gdyż 
  chociaż mieli przydział do kryjówki w Halifaksie, stacjonowali zwykle w samotnej 
  placówce w głębi Quebeku, dokąd ich wysłano, żeby nie miał przy sobie nikogo, 
  kogo mógłby zarazić swymi radykalnymi poglądami, jak to sam chętnie przyznał. 
    - Albo komu mógłbym deklamować wiersze - powiedział, śmiejąc się sam z siebie - 
  ale że łatwiej znoszę krytykę moich Poglądów politycznych niż mojej sztuki, wolę 
  taką interpretację. A to jest kapitan Latour - dodał, przedstawiając francuskiego 
  tojalistę, który został brytyjskim oficerem. Hesterfield i dwaj ?nni, Reynolds oraz 
  Gounod, byli politycznymi sympatykami Prewitta, choć wypowiadali się na ten temat 
  nieco spokojniej niz on. W miarę upływu czasu Laurence stopniowo uświadomił 
  sobie, że ci ludzie nieprzypadkowo zebrali się przy tym stole; 
  pochwalali jego czyn i oddzielili się od reszty towarzystwa w(a śnie na skutek kłótni 
  o to, jak go oceniać. 
     - To mord, ohydny mord, nie ma na to innego słowa - oświadczył Reynolds, 
  przyciskając dłonią rękę Laurencea do stołu i patrząc mu w oczy z nazbyt poważnym 
  wyrazem twarzy człowieka mocno pijanego. 
  ^H 
     Laurence nie wiedział, co na to odpowiedzieć; też był tego zdania i złożył w ofierze 
  własne życie, żeby temu zapobiec, ale nie miał ochoty wysłuchiwać za to gratulacji, 
  
  zwłaszcza składanych mu przez kogoś obcego. 
     - Inne słowo to „zdrada", jeśli chcesz wiedzieć - odezwał się oficer, który siedział 
  przy sąsiednim stole i nawet nie udawał, że ich nie podsłuchuje; przed nim stała 
  opróżniona już w połowie butelka z whisky, którą pił samotnie. 
     - Racja! - dorzucił ktoś z boku. 
     W namiocie było o wiele za dużo butelek i zbyt wielu gniewnych, rozczarowanych 
  mężczyzn. W sumie było to zaproszenie do awantury. Laurence uwolnił rękę. 
  Najchętniej przeprosiłby obecnych i przeszedł do innego stołu, ale Frette zostawił go 
  z Prewittem i jego pełnymi zapału towarzyszami, i Laurence nie wyobrażał sobie, że 
  mógłby się narzucać komuś innemu w namiocie. 
     - Proszę was, panowie, żebyście już o tym nie mówili - powiedział cicho do 
  siedzących przy stole, ale na nic się to zdało. Reynolds już się kłócił z pijącym 
  whisky sąsiadem, a ich głosy były coraz bardziej donośne. 
     Laurence zacisnął szczęki i próbował tego nie słuchać. 
     - A ja twierdzę - mówił właśnie wielbiciel whisky - że on jest zdrajcą, który 
  powinien zostać powieszony, a potem wypatroszony i poćwiartowany, a wy razem z 
  nim, jeśli mówicie coś innego... 
     - Średniowieczne bzdury... 
     Obaj byli już na nogach, przy czym Reynolds, wstając, strzą- 
    ął z ramienia rękę Gounoda, który bez większego przekonania S róbowat go 
  powstrzymać. Ich głosy były już tak podniesione, 'e zagłuszały rozmowy ludzi 
  siedzących przy sąsiednich stołach. 
     Laurence wstał i chwyciwszy Reynoldsa mocno za ramię, pchnął go w stronę 
  krzesła. 
    _ W niczym pan mi w ten sposób nie pomaga; niech pan przestanie - powiedział 
  cicho, ostrym tonem. 
     _ Słusznie, niech cię nauczy, jak być tchórzem - krzyknął ten drugi. 
     Laurence zesztywniał. Nie mógł mieć żalu o zniewagi, na które zasłużył, 
  zrezygnował z prawa do obrony przed oskarżeniem o zdrad ę... ale oskarżenia o 
  tchórzostwo nie potrafił tak gładko przełknąć. A jednak nawet gdyby awiatorom nie 
  
  zakazano pojedynkowania się, o n nie mógł rzucić wyzwania. Wyrządził już zbyt 
  wiele szkód; nie mógł... nie zamierzał wyrządzić ich więcej. Zacisnął więc usta w 
  gorzkim grymasie i nie odwrócił się, żeby spojrzeć temu człowiekowi w twarz, 
  chociaż ten stał tak blisko, że Laurence czuł na twarzy jego przesycony alkoholem 
  oddech. 
    - Nazywasz go tchórzem, a sam siedziałeś na tyłku i nic nie robiłeś - odparował 
  Reynolds, opierając się naciskowi Lauren- ce'a. Strzasnął z ramienia jego rękę, a 
  raczej spróbował to zrobić, i dorzucił: - Pewnie twój smok byłby zachwycony tym, że 
  chętnie widziałbyś, jak ich tysiące umierają otrute, bo do tego się to sprowadzało, jak 
  psy... 
    - Przynajmniej jednego z nich należałoby otruć - przerwał mu tamten, a Laurence 
  puścił Reynoldsa, odwrócił się i powalił go jednym uderzeniem pięści na ziemię. 
    Kiedy pijany i stojący niepewnie na nogach oficer padał, pociągnął ze sobą stół, 
  strącając z niego butelkę, która potoczyła s'<? po ziemi, rozlewając na niej tani 
  alkohol. Przez chwilę nikt się me odezwał, a potem w całym namiocie niemal 
  jednocześnie pochwalali jego czyn i oddzielili się od reszty towarzystwa \V[a śnie na 
  skutek kłótni o to, jak go oceniać. 
     - To mord, ohydny mord, nie ma na to innego słowa .. oświadczył Reynolds, 
  przyciskając dłonią rękę Laurencea do stołu i patrząc mu w oczy z nazbyt poważnym 
  wyrazem twarzy człowieka mocno pijanego. 
     Laurence nie wiedział, co na to odpowiedzieć; też był tego zdania i złożył w ofierze 
  własne życie, żeby temu zapobiec, ale nie miał ochoty wysłuchiwać za to gratulacji, 
  zwłaszcza składanych mu przez kogoś obcego. 
     - Inne słowo to „zdrada", jeśli chcesz wiedzieć - odezwał się oficer, który siedział 
  przy sąsiednim stole i nawet nie udawał, że ich nie podsłuchuje; przed nim stała 
  opróżniona już w połowie butelka z whisky, którą pił samotnie. 
     - Racja! - dorzucił ktoś z boku. 
     W namiocie było o wiele za dużo butelek i zbyt wielu gniewnych, rozczarowanych 
  mężczyzn. W sumie było to zaproszenie do awantury. Laurence uwolnił rękę. 
  Najchętniej przeprosiłby obecnych i przeszedł do innego stołu, ale Frette zostawi! go 
  
  z Prewittem i jego pełnymi zapału towarzyszami, i Laurence nie wyobrażał sobie, że 
  mógłby się narzucać komuś innemu w namiocie. 
     - Proszę was, panowie, żebyście już o tym nie mówili - powiedział cicho do 
  siedzących przy stole, ale na nic się to zdało. Reynolds już się kłócił z pijącym 
  whisky sąsiadem, a ich głosy były coraz bardziej donośne. 
     Laurence zacisnął szczęki i próbował tego nie słuchać. 
     - A ja twierdzę - mówił właśnie wielbiciel whisky - że on jest zdrajcą, który 
  powinien zostać powieszony, a potem wypatroszony i poćwiartowany, a wy razem z 
  nim, jeśli mówicie coś innego- 
     - Średniowieczne bzdury... 
     Obaj byli już na nogach, przy czym Reynolds, wstając, strzą- nął z ramienia rękę 
  Gounoda, który bez większego przekonania róbowat go powstrzymać. Ich glosy byty 
  już tak podniesione, ?e zagłuszały rozmowy ludzi siedzących przy sąsiednich stołach. 
     Laurence wstał i chwyciwszy Reynoldsa mocno za ramię, pchnął go w stronę 
  krzesła. 
    _ W niczym pan mi w ten sposób nie pomaga; niech pan przestanie - powiedział 
  cicho, ostrym tonem. 
    _ Słusznie, niech cię nauczy, jak być tchórzem - krzyknął ten drugi. 
    Laurence zesztywniał. Nie mógł mieć żalu o zniewagi, na które zasłużył, 
  zrezygnował z prawa do obrony przed oskarżeniem o zdrad ę... ale oskarżenia o 
  tchórzostwo nie potrafił tak gładko przełknąć. A jednak nawet gdyby awiatorom nie 
  zakazano pojedynkowania się, o n nie mógł rzucić wyzwania. Wyrządził już zbyt 
  wiele szkód; nie mógł... nie zamierzał wyrządzić ich więcej. Zacisnął więc usta w 
  gorzkim grymasie i nie odwrócił się, żeby spojrzeć temu człowiekowi w twarz, 
  chociaż ten stał tak blisko, że Laurence czuł na twarzy jego przesycony alkoholem 
  oddech. 
    - Nazywasz go tchórzem, a sam siedziałeś na tyłku i nic nie robiłeś - odparował 
  Reynolds, opierając się naciskowi Lauren- ce'a. Strzasnął z ramienia jego rękę, a 
  raczej spróbował to zrobić, i dorzucił: - Pewnie twój smok byłby zachwycony tym, że 
  chętnie widziałbyś, jak ich tysiące umierają otrute, bo do tego się to sprowadzało, jak 
  
  psy... 
    - Przynajmniej jednego z nich należałoby otruć - przerwał mu tamten, a Laurence 
  puścił Reynoldsa, odwrócił się i powalił 8° jednym uderzeniem pięści na ziemię. 
    Kiedy pijany i stojący niepewnie na nogach oficer padał, po- ciągnął ze sobą stół, 
  strącając z niego butelkę, która potoczyła S1ę po ziemi, rozlewając na niej tani 
  alkohol. Przez chwilę nikt się me odezwał, a potem w całym namiocie niemal 
  jednocześnie odsunięto krzesła od stołów, jakby wszyscy czekali tylko na jakiś 
  pretekst do awantury. 
     Kłótnia natychmiast przerodziła się niezorganizowaną bijatykę, w której trudno 
  było rozpoznać strony; Laurence dostrzegł dwóch mężczyzn, którzy przedtem 
  siedzieli przy jednym stole a teraz walczyli ze sobą w rogu. Jednak kilku oficerów 
  skupiło uwagę na nim. Jeden z nich był kapitanem, którego znał z widzenia z Dover i 
  którego nazwiska nie pamiętał; miał na mundurze świeże ślady ciemnej smoczej 
  krwi. Geoffrey Windle, przypomniał sobie niespodziewanie Laurence, gdy rozpoczęli 
  walkę, a potem Windle uderzył go w szczękę. 
     Siła ciosu odrzuciła go do tyłu, zęby zderzyły się z trzaskiem, który zabrzmiał 
  zgrzytliwie w głębi czaszki, a jednocześnie poczuł zaskakująco mocny ból 
  przygryzionego policzka. Chwyciwszy się masztu namiotu dla równowagi, zdołał 
  złapać krzesło i pchnąć je między nich w chwili, gdy Windle rzucił się znowu na 
  niego. Napastnik potknął się na nim i runął na ziemię całym ciężarem: znacznym, 
  jako że ważył o przynajmniej czterdzieści funtów więcej od Laurence'a. 
     W tej chwili skoczyło na niego dwóch innych mężczyzn o twarzach 
  wykrzywionych z gniewu; wypity alkohol rozbudził w nich agresję, ale nie osłabił 
  jeszcze koordynacji ruchów. Chwycili Laurence'a jednocześnie za ramiona i pchnęli 
  na najbliższy stół. Stracił oparcie dla nóg, a że miał na nich lekkie buty ze 
  sprzączkami, a nie ciężkie, które wkładał podczas akcji, jego kopnięciom brakowało 
  siły. Nie zważali więc na nie i przyparli go do blatu, po czym jeden z nich wyciągnął 
  rękę z nożem, tępym nożem do jedzenia, wciąż jeszcze oblepionym tłuszczem z 
  kolacji. Laurence zaparł się piętą o blat stołu i odepchnąwszy się z całej siły, zdołał 
  na chwilę uwolnić ramiona, dzięki czemu udało mu się przekręcić i uniknąć zadanego 
  
  z wściekłością pchnięcia ostrzem, które przecięło tylko jego obszarpany surdut. 
    W tej chwili maszt namiotu zatrzeszczał i pękł, a pozbawione poparcia płótno 
  spadło nagle na nich. Napastnicy puścili jego ręce, ale nie cieszył się tym zbyt długo, 
  gdyż zaraz potem unieruchomił go ciężar tkaniny, duszący i tak wielki, że z 
  najwyższym trudem uniósł ją nieco nad twarzą, żeby móc zaczerpnąć tchu. Stoczył 
  się ze stołu i wtedy znowu czyjeś ręce chwyciły go za ramiona i pociągnęły do tyłu. 
  Laurence uderzył na oślep nowego napastnika, po czym upadli razem na ziemię i 
  zaczęli się po niej toczyć, aż w końcu ten drugi mężczyzna zdołał ściągnąć krawędź 
  płótna z ich głów i wydostać ich obu na zewnątrz; był to Granby. 
    - O Boże - sapnął. 
    Laurence odwrócił się i zobaczył, że połowa namiotu zapadła się, przykrywając 
  falującą masę ludzi, którzy znaleźli się pod nią. Ci, którzy byli na tyle trzeźwi, żeby 
  uniknąć bijatyki, wynosili teraz z wnętrza lampy, inni polewali płótno wodą, gdyż w 
  kilku miejscach ukazał się dym. 
    - Lepiej będzie, jeśli zejdziesz im teraz z drogi - powiedział Granby, kiedy Laurence 
  chciał ruszyć na pomoc, i poprowadził go jedną ze ścieżek obozowych, wąską i 
  ciemną, w stronę smoczych polan. 
    Szli w milczeniu po nierównej ziemi. Laurence próbował zapanować nad krótkim, 
  szarpanym oddechem, ale bez powodzenia. Myślał o swojej niewysłowionej 
  naiwności. Do czasu, gdy z ust pijaka padły te słowa, nawet mu nie przyszło do 
  głowy, że powinien wziąć pod uwagę taką ewentualność. A przecież ci ludzie nie 
  cofnęli się przed planem zakażenia wszystkich smoków na świecie i skazania ich na 
  bolesną śmierć. To oczywiste, ze kiedy go powieszą, bez wahania zabiją także i 
  Temeraire'a, byleby tylko usunąć możliwość, iż przejdzie on na służbę tych, których 
  postrzegali jako nieprzyjaciół - Francji, Chin lub jakiegokolwiek innego kraju. Nie 
  będą mieli żadnych skrupułów i dopuszczą się każdej zdrady, żeby usunąć go z drogi, 
  gdyż d| nich jest tylko kłopotliwym zwierzęciem. 
     - Przypuszczam - odezwał się nagle w ciemności Granby ^ że to on nalegał. To 
  znaczy na to, żebyście wykradli te grzyby i dostarczyli je Francuzom. 
     - Nalegał - potwierdził Laurence po chwili, ale nie zamierzał się ukrywać za 
  
  skrzydłami Temeraire'a. - Wstyd mi to powie- dzieć, ale początkowo musiał. Nie 
  chcę jednak, żebyś myślał, że zrobiłem to wbrew mojej woli. 
     - Nie - odparł Granby - nie, chodziło mi tylko o to, że sam byś pewnie tego nie 
  wymyślił, jak sądzę. 
     To spostrzeżenie zabrzmiało prawdziwie, nieprzyjemnie prawdziwie, chociaż 
  Laurence był pewny, że Granby miał zamiar go w ten sposób pocieszyć. 
  Niespodziewanie, tak nagle, że wstrzymał oddech, przeszyło go uczucie samotności i 
  czegoś więcej, jakiejś nieopisanej tęsknoty. Bardzo chciał zobaczyć Temeraire'a. 
  Ostatnią noc pod jego opiekuńczym skrzydłem przespał przed blisko trzema 
  miesiącami, w północnych górach, już po popełnieniu zdrady i na kilka godzin przed 
  powrotnym lotem przez kanał. Od tamtej pory dni im mijały w kolejnych 
  więzieniach, lżejszych lub cięższych, a czym te miesiące były dla samotnego, 
  pozbawionego przyjaciół i nieszczęśliwego Temerai- re'a tam, na terenach 
  rozpłodowych pełnych dzikich smoków i weteranów, najpewniej nie 
  przestrzegających żadnych zasad porządku lub dyscypliny, które mogłyby je 
  powstrzymać od walk między sobą, Laurence wolał nawet nie myśleć. 
     Szli w milczeniu, mijając kolejne polany. Ze wszystkich stron dobiegały dudniące 
  pomruki śpiących smoków, które skończyły już posiłki i udały się na zasłużony 
  odpoczynek. Ich załogi mozoliły się tymczasem, naprawiając uprzęże w świetle 
  nielicznych latarni. W powietrzu niósł się brzęk młotów, którymi kowale tłukli w 
  kowadła, i gryzący zapach oleju do natłuszczania 
    mieni. Przebyli długą drogę w ciemności i kiedy minęli już 
     tatnią polanę, zaczęli się wspinać po stromym zboczu na szczyt ?rującego nad 
  całym obozem wzgórza, na którym w towarzystwie porozkładanych wokół niej 
  dzikich smoków spała Iskierka. Wyglądała jak gruby kolczasty zwój, z którego przy 
  każdym jej oddechu wydobywały się kłęby pary. 
    Kiedy się do niej zbliżyli, otworzyła jedno oko i zapytała 
  sennym głosem: 
    - Czy znowu jest bitwa? 
    _ Nie, najdroższa, śpij spokojnie - odparł Granby, a ona westchnęła i zamknęła oko. 
  
  Przyciągnęła jednak uwagę członków załogi, którzy zaczęli się im przyglądać i 
  rozpoznawszy Lauren- ce'a, bez słowa odwrócili głowy. 
    - Może lepiej będzie, jeśli sobie pójdę - powiedział Lau- rence. Znał niektóre z tych 
  twarzy. Część z tych ludzi należała do jego dawnej załogi; był zadowolony, że 
  znaleźli sobie tutaj miejsce. 
    - Nie pleć bzdur - skwitował to Granby. - Nie jestem tak cholernie tchórzliwy, a 
  zresztą - dodał, kiedy wprowadził Lau- rence'a do swojego namiotu, rozbitego tak, by 
  owiewał go przyjemny prąd ciepłego powietrza, napływający stale od Iskierki - po 
  tym, co wydarzyło się wczoraj, jestem w takich tarapatach, że niewiele może mi już 
  zaszkodzić. Ona jest rozpuszczona jak dziadowski bicz, nie ma na to innych słów. 
  Nie trzyma się formacji, nie wykonuje rozkazów... zabrała ze sobą tę bandę... 
    Wzruszył ramionami i uniósłszy własną butelkę, nalał im po szklaneczce whisky, 
  przy czym swoją zaraz wypił z nietypowym dla siebie zapałem. 
    - Na patrolach nie jest jeszcze tak źle - podjął, otarłszy usta. - Nie trzeba jej 
  namawiać, żeby szukała nieprzyjaciela, 1 Przyjmuje wskazówki, które mają jej to 
  ułatwić. Ale podczas działań zespołowych... Nie chcę powiedzieć, że była do niczego 
  - dodał obronnym tonem. - Zniszczyła trzy fregaty, z pomocą ty^ rozbójników, i 
  odpędziła tuzin francuskich smoków. Ale nie ma ani za grosz poczucia dyscypliny. 
  Udawała, że mnie nie słyszy i odsłoniła lewe skrzydło Korpusu, w rezultacie czego 
  dwa smoki odniosły ciężkie rany. Powinienem być za to zdegradowany, gdyby mogli 
  sobie pozwolić na to, że ją stracą. 
     Krążył po małym wnętrzu namiotu, wciąż trzymając w dłoni pustą szklankę, i 
  mówiąc szybko, prawie nerwowo; bardziej, żeby zasypać Laurence'a słowami, żeby 
  wypełnić przestrzeń między nimi, niż powiedzieć coś konkretnego. 
     - To właśnie przez coś takiego Korpus jest coraz słabszy - ciągnął. - Nigdy nie 
  myślałem, że będę... złym oficerem, kimś, kto psuje swojego smoka, głupcem, 
  którego się trzyma, ponieważ inaczej jego podopieczny nie będzie chciał służyć... 
  Oficerowie armii i floty szydzą z nas między innymi z tego powodu i przynajmniej w 
  tej sprawie mogą mieć rację. Dlatego nasi admirałowie muszą tańczyć tak, jak im 
  marynarka zagra, a tymczasem młodzi też to obserwują, i nie można od nich żądać, 
  
  żeby się doskonalili, kiedy widzą kogoś, komu wszystko uchodzi na sucho, 
  dosłownie wszystko... 
     Przerwał nagle, uświadomiwszy sobie zbyt późno, że te słowa w większym stopniu 
  odnosiły się do jego rozmówcy niż do niego samego, i popatrzył żałośnie na 
  Laurence'a. 
     - Masz rację - powiedział Laurence. 
     W końcu dawniej, kiedy jeszcze służył w marynarce, sam był podobnego zdania. 
  Uważał wtedy, że Korpus jest pełen szalonych, lekkomyślnych libertynów, 
  lekceważących prawo i zwierzchników, i z trudem dających się utrzymać w ryzach... 
  ludzi użytecznych z powodu swojej kontroli nad smokami, ale nie szanowanych. 
     - Ale jeśli mamy więcej swobody, niż powinniśmy - dodał po chwili z wysiłkiem - 
  to dlatego, że one jej nie mają: smoki. Nie mają żadnego interesu w zwycięstwie 
  oprócz naszego szczęścia; każdy kraj dałby im utrzymanie, żeby tylko zyskać w ten 
  sposób szansę na pokój. My mamy tę naszą wolność, dopóki robimy to, czego w 
  istocie nie powinniśmy robić: dopóki wykorzystujemy ich uczucia do nas, żeby 
  utrzymać je w posłuszeństwie, żeby pomagały nam osiągnąć cele, które wcale nie 
  służą ich dobru... albo wręcz przynoszą im szkodę. 
    - Ale jak inaczej nakłonić je do tego, żeby dbały o kraj, żeby jego los nie był im 
  obojętny? - zapytał Granby. - Jeśli przestaniemy tak postępować, Francuzi po prostu 
  po nas przejdą i zabiorą nasze jaja. 
    - W Chinach dbają - powiedział w zadumie Laurence - i w Afryce, i to dbają tym 
  bardziej, że robią to z potrzeby serca, a nie dlatego, iż ktoś im każe. Jeśli nasze smoki 
  nie czują naturalnego przywiązania do swojego kraju, to całą winę za to ponosimy 
  my, a nie one. 
    Laurence spał tej nocy w namiocie Granby'ego na kocu; nie chciał zająć jego łóżka 
  polowego. Budził się spocony, jakby był to środek lata, i dziwnie się poczuł, kiedy 
  wyszedłszy na zewnątrz, zobaczył w dole obóz przykryty świeżą warstwą śniegu, 
  który poplamione szare namioty przyozdobił chwilowo czystą bielą, a na ziemi 
  zmieniał się już w błotnistą breję. 
    - Wróciłeś - powiedziała Iskierka na jego widok; była zupełnie przebudzona i 
  
  grzebiąc w resztkach śniadania, obserwowała z niesmakiem żołnierzy, którzy snuli 
  się niemrawo po obozie. - Gdzie jest Temeraire? Jak mógł dopuścić do tego, że tak 
  nędznie wyglądasz? - dodała, wyraźnie z siebie zadowolona. 
    Laurence nie mógł zaprzeczyć: rzeczywiście przedstawiał sobą żałosny widok. Jego 
  surdut był porozdzierany, buty zaczynały się otwierać na szwach, a o pończochach 
  lepiej było nawet nie wspominać. 
     - Granby- rzuciła, patrząc ponad jego ramieniem - możesz pożyczyć Laurence'owi 
  swój czwarty mundur, a ty - zwróciła się do Laurence'a - powiedz Temeraire'owi, jak 
  mi było przykro, ?e nie mógł ci dać ładniejszych rzeczy. 
     Jednak Granby miał właśnie na sobie ów czwarty mundur gdyż pozostałe trzy 
  wręcz kapały od złota i klejnotów, owoców łupieżczych wypraw Iskierki, i dlatego 
  zupełnie nie nadawały się do prawdziwej walki. Poza tym z tej pożyczki i tak by nic 
  nie wyszło, gdyż Laurence miał w ramionach o cztery cale więcej od kapitana 
  Iskierki, który za to o tyle właśnie przewyższał go wzrostem. Problem został jednak 
  szybko rozwiązany przez Gran- by'ego, który wysłał polecenie, i już wkrótce 
  przybiegł młody goniec, niosąc złożony frak mundurowy i parę zapasowych butów. 
     - Sipho - powiedział na jego widok Laurence. - Cieszę się, że u ciebie wszystko 
  dobrze; i u twojego brata, mam nadzieję? 
     Martwił się losem dwóch chłopców przywiezionych z Afryki, którzy tak bardzo im 
  tam pomogli; żeby zapewnić im utrzymanie, uczyni! z nich gońców, ale krótko potem 
  znalazł się w sytuacji, w której nie mógł już nikomu pomóc. 
     - Tak, proszę pana - odparł Sipho w tak dobrej angielszczy- źnie, jakby urodził się 
  w tym kraju, chociaż jeszcze przed rokiem nie znał ani jednego słowa w tym języku. 
  - Jest z Arkadym, a kapitan Berkley powiedział, że może pan przyjść i przywitać się z 
  Maksimusem, jeśli nie jest pan zbyt cholernie uparty; powiedział, żebym to tak 
  powtórzył - dodał. 
     - Nie ty jeden masz wobec nich dług - odparł Berkley z typową dla siebie 
  bezceremonialnością, kiedy Laurence podziękował mu za zaopiekowanie się 
  chłopcami. - Nie musisz się martwić, że ich wyrzucą: potrzebujemy ich. Potrafią już 
  gadać z tymi cholernymi dzikusami lepiej od każdego z naszych ludzi; starszy 
  
  trajkocze w tym ich porąbanym języku szybciej niż po angielsku. Możesz się 
  natomiast martwić, że któryś z nich do- 
     nie wkrótce po głowie. Musiałem stoczyć prawdziwą walkę Admiralicja żeby tego 
  tu zostawili jeszcze przez jakiś czas na 'emi Chcieli go wysłać w powietrze jako 
  chorążego, wyobrażasz sobie? Chłopak nie ma jeszcze nawet dziewięciu lat. Demane 
  wzięli- nie zważając na to, co mówiłem, ale to może i lepiej. Ciągle się bił - dodał - 
  niech więc się bije z Francuzami i nie ściąga na siebie kłopotów. 
    Maksimus już niemal zupełnie odzyskał siły i wyglądał o wiele lepiej, niż wtedy, 
  gdy Laurence widział go ostatni raz: po trzech miesiącach ciągłego karmienia na 
  lądzie odzyskał już prawie swoją normalną wagę. Zobaczywszy Laurence'a, schylił 
  głowę i powiedział konspiracyjnym szeptem: 
    - Przekaż Temeraire'owi, że Lily i ja nie zapomnieliśmy naszej obietnicy i jesteśmy 
  gotowi walczyć u jego boku, kiedykolwiek o to poprosi; nie pozwolimy im powiesić 
  ciebie. 
    Laurence popatrzył na ogromnego Regal Coppera. Wszyscy członkowie jego załogi 
  wyglądali na głęboko zakłopotanych, czemu trudno się było dziwić, gdyż ta 
  buntownicza zapowiedź była doskonale słyszalna nawet kilka polan dalej. Berkley 
  tylko prychnął. 
    - Sporo o tym mówiły, i to głośniej - oznajmił. - Przypuszczam, że to właśnie 
  dlatego trzymali cię na okręcie, a nie w porządnym więzieniu na lądzie. Nie, nie 
  przepraszaj. To hyło pewne jak słońce na niebie, że ty i ta twoja szalona bestia 
  prędzej czy później zrobicie z siebie widowisko. Sprowadź go tutaj, załatwcie z tuzin 
  żabojadów i oszczędźcie nam wszystkim kłopotu z tą egzekucją. 
    Kiedy po wysłuchaniu tej rady, w której skuteczność raczej me wierzył, Laurence 
  zgłosił się ze swoimi rozkazami na polanie kurierskiej, wyglądał już dużo lepiej: 
  Berkley był tęgim mężczyzną, ale nawet jeśli pożyczony przez niego mundur był za 
  duży, to przynajmniej można go było włożyć, a po upchnięciu w nich odrobiny 
  słomy, buty też nadawały się do użytku. Jednak poprawa wyglądu wcale nie 
  zapewniła mu lepszego traktowania Na polanie było kilkanaście smoków 
  czekających na rozkazy, ale kiedy Laurence się przedstawił, dowódca kurierów 
  
  powiedział: - Będzie pan łaskaw poczekać - po czym zostawił go na zewnątrz polany. 
  Laurence stał dość blisko, by widzieć, jak tamten rozmawia z oficerami, ale 
  najwyraźniej żaden z kapitanów nie był skłonny zabrać ze sobą zdrajcy. Czekał tak 
  przez godzinę, podczas której nadeszły i zostały wysłane cztery wiadomości, aż w 
  końcu na polanie wylądował kolejny Winchester z nowymi rozkazami od Admiralicji. 
  Dopiero wtedy dowódca kurierów przyszedł do niego i powiedział: 
     - No dobrze, mamy człowieka, który pana zabierze. 
     - Dzień dobry, proszę pana - powitał Laurence'a kapitan, dotykając ręką kapelusza. 
  Był to Hollin, dawny dowódca jego załogi naziemnej. - Elsie, bądź tak miła i podsadź 
  kapitana. Tam jest rzemień, ułatwi panu wejście. 
     - Dziękuję, Hollin - odparł Laurence, wdzięczny za rzeczowy ton, jakim zostało to 
  powiedziane, i wspiął się na grzbiet smoczycy. - Lecimy do Pen Y Fan. 
     - Dobra jest, znamy drogę - odpowiedział Hollin. - Czy chcesz coś przekąsić, Elsie, 
  zanim ruszymy w drogę? 
     - Nie - odrzekła, unosząc głowę znad koryta z wodą. - Tam zawsze są smaczne 
  krowy, poczekam. 
     Podczas podróży nie rozmawiali zbyt wiele. Winchestery były tak małe i szybkie, 
  że każdy, kto leciał na którymś z nich, miał wrażenie, iż za chwilę spadnie, a 
  karabińczyki oraz rzemienie, poddawane bez przerwy próbie przez siłę wiatru, zaraz 
  ustąpią. Laurence nie był tu wyjątkiem i trzymał się tak mocno skórzanej uprzęży, że 
  jeszcze bardziej porani! sobie poobciera- ne od wiosłowania dłonie. Mknęli nad 
  zaśnieżonymi polami, a przejmująco zimne powietrze mroziło im twarze i 
  przenikając przez kołnierz płaszcza Laurence'a oraz jego wytartą koszulę, 
  przeszywało mu skórę tysiącami igieł. Nie zwracał jednak na to wcale uwagi i 
  pragnął jedynie lecieć jeszcze szybciej; irytowała go każda mila z tych, które 
  pozostały jeszcze do celu. 
    Po jakimś czasie wyłonił się przed nimi zamek Goodrich, usadowiony na swoim 
  wzgórzu. Kiedy przelatywali nad nim, Hollin wywiesił flagi sygnałowe z 
  wiadomością „kurier z rozkazami", a zamkowe działo sygnałowe huknęło na 
  potwierdzenie, że została ona przyjęta i zrozumiana. 
  
    Góry były coraz bliżej i bliżej, a gdy słońce zaczęło zachodzić, Elsie przeleciała nad 
  ostatnią granią i znalazła się nad rozległym żerowiskiem, poplamionym kałużami 
  krwi, oraz urwiskami pełnymi otworów smoczych jaskiń. Wylądowała. Zagroda dla 
  bydła była pusta, a jej brama szeroko otwarta. Wokół panowała głęboka cisza i 
  nigdzie nie paliły się żadne światła. Nie było też widać ani jednego smoka. 
  Rozdział 4 
  S 
  ople, które przez noc wyrosły ze skalnego występu nad wejściem do jaskini, 
  wyglądały jak rząd lśniących zębów, i teraz, gdy oświetliło je słońce, ociekały wodą. 
  Krople spadały nieregularnie, bez żadnego stałego rytmu lub sensu, a Temeraire 
  otwierał co jakiś czas oczy, obserwując, jak sople powoli się kurczą, cofając się ku 
  skale, po czym zamykał je i opuszczał głowę. Nikt nie żądał już, żeby opuścił swoją 
  jaskinię, ani mu nie przeszkadzał. 
     W pewnej chwili usłyszał drapanie pazurów o kamień i uniósł głowę; na półce 
  wylądował mały smok, z którego grzbietu zsunął się Lloyd. 
     - No już dobrze - zaczął, wszedłszy do środka; jego buty pobrzękiwały i zostawiały 
  ślady błota na czystych kamieniach. - Już dobrze, dobrze, stary. Dlaczego jesteś dziś 
  taki ponury? Mamy dziś uroczego gościa... soczysty, tłusty wół wprawi cię w 
  nastrój... 
     Temeraire tak naprawdę nigdy nie chciał nikogo zabić, oczywiście z wyjątkiem 
  tych, którzy chcieli skrzywdzić Laurence'a; lubił walczyć, gdyż było to podniecające, 
  ale nigdy jeszcze nie pomyślał, że mógłby kogoś zabić tak dla siebie. Tylko że w tej 
  chwili wolałby mieć przed sobą kogokolwiek lub cokolwiek, tylko nie Lloyda, który 
  wygadywał takie rzeczy, kiedy Laurence nie żył. 
  Zamilcz - powiedział, a kiedy Lloyd ciągnął, nie przerywając: zachowałem tego 
  najlepszego specjalnie dla ciebie na 
  dzisiejszy wieczór... 
    Temeraire wyciągnął szyję, zbliżył głowę do niego i powiedział cicho: 
    _ Mój kapitan nie żyje. 
    To przynajmniej coś znaczyło dla Lloyda: zbladł, przesta! mówić i całkowicie 
  
  znieruchomiał. Temeraire przyglądał mu się z bliska. To było prawie rozczarowujące. 
  Gdyby Lloyd powiedział albo zrobił coś paskudnego, jak to zwykle robił; gdyby 
  tylko... ale Laurence'owi to by się nie spodobało... nie, na pewno by mu się to nie 
  spodobało... Temeraire wciągnął z sykiem powietrze do płuc, po czym cofnął głowę i 
  zwinął się znowu w kłębek, a Lloyd odetchnął z ulgą. 
    - To musi być jakaś pomyłka - powiedział po chwili głosem, który był tylko nieco 
  mniej serdeczny. - Nic o tym nie słyszałem, stary, a przecież przysłaliby mi jakąś 
  wiadomość... 
    To znowu rozwścieczyło Temeraire'a, ale inaczej; ostre, dziwne uczucie, przez które 
  przed chwilą omal nie rozszarpał tego irytującego człowieczka na strzępy, stępiało. 
  Był już tylko bardzo zmęczony i pragnął jedynie, żeby Lloyd zostawił go samego. 
    - Nawet gdyby go powiesili w Tyburn, to i tak najpewniej wmawiałbyś mi, że nadal 
  żyje - powiedział z goryczą - dopóki tylko jadałbym regularnie, łączył się ze 
  smoczycami i słuchał twoich poleceń. A więc mam dla ciebie wiadomość: nie będę 
  tego robił. Znosiłem to i znosiłbym wszystko, żeby utrzymać Laurence'a przy życiu. 
  Teraz jednak nie będę już tego znosił. B<?dę jadł, kiedy zechcę, a nie kiedy mi każą, 
  i nie połączę się 2 żadną smoczycą, chyba że tego sam zapragnę. - Popatrzył na 
  małego smoka, na którym przyleciał Lloyd, i dodał: - Zabierz 
    stąd, jeśli łaska; i powiedz pozostałym, że nie chcę, by mi go tu przynosiły, jeśli sam 
  o to najpierw nie poproszę. 
   
  H 
  oczy i znowu się zwinął w kłębek, mając za towarzystwo tyi^ odgłos kapiących z 
  sopli kropel. 
     Kilka godzin później na półce przed wejściem do jaskini wy lądowali Perscitia i 
  Moncey, i z wystudiowaną niefrasobliwość^ złożyli przed Temeraire'em dwie świeżo 
  zabite krowy. 
     - Nie jestem głodny - powiedział ostro. 
     Mały smok pokiwał nerwowo głową i podniósłszy zasko nego oraz protestującego 
  Lloyda, odleciał. Temeraire zamki 
  
     - Och, my tylko powiedzieliśmy, że to dla ciebie, by nam dal coś ekstra dla nas - 
  odparł wesoło Moncey. - Nie masz chyba nic przeciwko temu, że zjemy je sobie 
  tutaj? - dodał i rozdari pierwszą z nich. Ogon Temeraire'a zadrgał, zupełnie bez jego 
  woli, gdy nozdrza wypełnił mu słodki zapach krwi, a kiedy Perscitia podsunęła mu 
  nosem drugą krowę, chwycił ją natychmiast w szczęki, choć wcale nie miał takiego 
  zamiaru. Rozszarpał ją na kilka części, szybko je połknął, po czym zrobił to samo z 
  tym, co pozostało z pierwszej. 
     Następnie poleciał na dół po trzecią, a nawet czwartą; kiedy jadł, nie musiał o 
  niczym myśleć i niczego nie czuł. Na obrzeżu żerowiska zebrała się niewielka 
  gromada mniejszych smoków, które obserwowały go z niepokojem, a kiedy zaczął 
  się rozglądać w poszukiwaniu kolejnej krowy, dwa z nich wzleciały natychmiast w 
  powietrze, żeby mu ją przygonić. Ale żaden z nich się do niego nie odezwał. Kiedy 
  skończył jeść, wzbił się w górę i skręcił w stronę rzeki. Leciał wzdłuż niej przez długi 
  czas i wylądował, żeby się napić, dopiero wtedy, gdy był zupełnie pewny, iż znowu 
  jest sam. Bolały go wszystkie stawy, jakby właśnie pokonał bardzo dużą odległość i 
  to przy padającym deszczu ze śniegiem. 
     Obmył się najlepiej, jak mógł bez pomocy załogi, po czym wrócił do jaskini, żeby 
  pomyśleć. Po jakimś czasie przyleciała do niego w odwiedziny Perscitia z jakimś 
  interesującym proble- 
   
     em matematycznym, ale on popatrzył tylko na to, po czym powiedział: 
    _ Nie. Pomóż mi znaleźć Monceya; chcę wiedzieć, jak przebiega wojna. 
       Dlaczego mnie pytacie, ja nic nie wiem - odpowiedział zaskoczony Moncey, kiedy 
  go wytropili, oddającego się lenistwu na górskiej łące w towarzystwie kilku innych 
  Winchesterów i małych dzikich smoków: grały w grę, która polegała na tym, że 
  rzucały na ziemię stos gałęzi i starły się podnieść jak najwięcej z nich, nie 
  upuszczając żadnej. - To przecież nas nie dotyczy, nie tutaj. Francuskie smoki 
  zmierzają na północ. Tutaj nie będzie żadnych walk. 
    - To nas także dotyczy - odparł Temeraire. - To jest nasze terytorium, całe; a 
  Francuzi chcą nam je zabrać. To tak, jakby chcieli zabrać wasze jaskinie, a nawet 
  
  więcej, ponieważ wraz z jaskiniami chcą wam zabrać wszystko inne. 
    Małe smoki odłożyły tymczasem swoje patyki i zbliżyły się, słuchając go z pewnym 
  zainteresowaniem. 
    - Ale co chcesz z tym zrobić? - zapytał Moncey. 
    Nad całą okolicą, we wszystkich kierunkach, latały smoki kurierskie, i Moncey oraz 
  inne Winchestery wróciły późnym popołudniem, przynosząc wiele najróżniejszych 
  wiadomości. Nawet jeśli przytaczane przez nie liczby były czasem sprzeczne, a 
  przynajmniej niezgodne ze sobą nawzajem, nie miało to większego znaczenia; 
  Napoleon rzeczywiście wysadził na brzeg bardzo dużo żołnierzy, wszystkich w 
  pobliżu Londynu, i nie wydano mu jeszcze żadnej wielkiej bitwy, żeby go zepchnąć z 
  powrotem do morza. 
    - Główne siły ma wciąż jeszcze blisko wybrzeża, ale pewien gość powiedział mi, że 
  jeden z jego marszałków, Davout, węszy już w Kencie, na południe od Londynu, a 
  inny, Lefebvre, jest już gdzieś tam - mówił Moncey, wskazując tereny na zachód od 
  miasta i najbliższe Walii. 
     - Och, tego znam, dowodzif oblężeniem Gdańska - p0vvj dział Temeraire. - Moim 
  zdaniem nie radził sobie z tym zbv dobrze. Nie przeprowadził zdecydowanego 
  uderzenia, któr wyparłoby nas z miasta, i sytuacja uległa zmianie dopiero wte gdy 
  przybyła Lien i objęła dowództwo. Gdzie jest nasza armi 
     - Cofnęła się w okolice Londynu - odparła Minnow. Wszyscy mówią, że może w 
  ciągu dwóch najbliższych tygodni zostanie tam stoczona wielka bitwa. 
     - W takim razie nie mamy chwili do stracenia - powiedział Temeraire. 
     Rozesłali wiadomość z prośbą o kolejne zebranie rady i wszyscy przybyli 
  punktualnie. Duże smoki okazywały teraz Temeraire'owi znacznie większy szacunek, 
  chociaż Ballista nie wyzbyła się jeszcze swojego protekcjonalnego tonu, kiedy 
  powiedziała: 
     - Oczywiście jesteś przygnębiony, i nie ma się co dziwić; ale jestem pewna, że jeśli 
  im powiesz, iż chciałbyś mieć nowego kapitana... fl 
     - Nie - przerwał jej Temeraire głosem tak głębokim, że całe jego ciało zadrżało, po 
  czym spojrzał w bok, starając się uspokoić. Po chwili, kiedy wszyscy już umilkli, a 
  
  on uznał, że zapanował nad emocjami i może kontynuować, powiedział: - Nie wezmę 
  innego kapitana, kogoś obcego; nie potrzebuję opiekuna, jakbym był jedną z krów 
  Lloyda. Mogę walczyć samodzielnie, tak jak każdy z was. 
     - Ale o co tu walczyć? - zapytał Requiescat. - Nawet jeśli Francuzi zwyciężą, nie 
  będą nam sprawiać żadnych kłopotów. Sprowadzi się to po prostu do tego, że ktoś 
  inny będzie zabierał jaja i będzie to robił tak samo ostrożnie. 
     Rozległy się pomruki na znak zgody, a Moncey dodał nieco żałosnym tonem: 
     - Sam przecież mówiłeś, jak niesprawiedliwie traktuje nas Admiralicja, nie dając 
  nam swobody. 
  Wcale nie zamierzam usprawiedliwiać rządu - odparł Te- 
  fajre _ Ale ten kraj należy w takim samym stopniu do nas k do ludzi. To nasze 
  terytorium i jeśli będziemy tutaj siedzieć, zjadając się krowami, kiedy Napoleon 
  próbuje nam je odebrać, nie będziemy mieli żadnego prawa do skarżenia się na 
  cokolwiek. 
  _ A na co mamy się tu skarżyć? - zapytał Requiescat. - Mamy tu wszystko tak, jak 
  lubimy. 
    _ A więc będziesz się kłócił o jedną czy drugą niezbyt wygodną, wilgotną jaskinię, 
  ale nie zrobisz nic, żeby móc spać w pawilonie, który nigdy nie jest wilgotny ani 
  chłodny, nawet w zimie? - rzucił pogardliwym tonem Temeraire. - Wam się tylko 
  wydaje, że macie tu wszystko tak, jak lubicie, a to dlatego, że przez całe życie 
  byliście zamknięci tutaj lub w kryjówkach. 
  Kiedy już im opisał bardziej szczegółowo pawilony i smocze miasto w Afryce, dodał: 
    - A w Yutien widziałem smoki, które były kupcami i wszystkie miały całe stosy 
  klejnotów. Laurence powiedział, że wykonano je tylko z cyny i szkła, ale i tak były 
  bardzo piękne; a te w Afryce miały tyle złota, że mogły nim obwiesić wszystkich 
  członków swoich załóg. 
    Tyko nieliczne z zebranych smoków nie westchnęły, przynajmniej lekko, 
  usłyszawszy jego słowa, a te z nich, które miały na sobie jakieś ozdoby, popatrzyły 
  na nie z dumą, czując na sobie tęskne spojrzenia innych. 
    - To wszystko wydaje mi się kupą bzdur, opowieści dla naiwnych - orzekł 
  
  Reąuiescat. 
    - W takim razie możesz tu zostać i wziąć sobie moją jaskinię, która nawet w jednej 
  czwartej nie dorównuje pawilonowi - odparł chłodno Temeraire - a kiedy już 
  pobijemy Napoleona ' weźmiemy łupy, ty nie dostaniesz nic; Moncey będzie miał 
  więcej złota od ciebie. 
    - Lupy! - odezwał się Gentius, ocknąwszy się niespodziewanie. - Pomagałem raz w 
  zdobyciu pryzu. Moja kapitan dostat czternastą część jego wartości. To za te 
  pieniądze kupiła obraz 
     Wszyscy widzieli obraz Gentiusa i zareagowali na jego sło\ya pomrukami 
  prawdziwego podziwu: to było lepsze od hipote tycznych klejnotów w dalekich 
  krajach, których nikt nie widzia) 
     - Dobrze, już dobrze, uspokójcie się - powiedziała Balii, sta, ale choć waliła przy 
  tym ogonem w ziemię, ton jej głosu był znacznie łagodniejszy. — Posłuchajcie, to 
  jasne, że nikt nie chce, żeby Francuzi zwyciężyli; wszyscy, którzy kiedykolwiek 
  służyli, mieli z nimi do czynienia. Ale ludzie nas nie zechcą, jeśli nie zgodzimy się na 
  założenie uprzęży i przyjęcie kapitanów, a my nie możemy tak po prostu wałęsać się 
  po polach bitew: zostaniemy otoczeni i ostrzelani. To nic zabawnego, nawet dla 
  największych z nas. 
     - Tak się rzeczywiście stanie, jeśli będziemy walczyć bezmyślnie i pojedynczo - 
  odparł Temeraire. - Ale nie ma żadnego powodu, żebyśmy tak robili, a poza tym nie 
  można na nas dokonać abordażu, bo nie mamy uprzęży... ani nikogo, kogo wróg 
  mógłby pochwycić. Stworzymy własną armię i sami opracujemy taktykę naszego 
  działania, inną od tej, którą wymyślili ludzie, nie pytając nas o zdanie, chociaż sami 
  przecież nie potrafią latać. To oczywiste, że jeśli tylko spróbujemy, znajdziemy 
  lepsze rozwiązania. 
     - Hm, cóż - powiedziała Ballista; to byt przekonujący argument, a ogólny pomruk 
  zgody, którym na słowa Temeraire'a zareagowały zebrane smoki, tylko to 
  potwierdził. 
     - Dobrze, już dobrze - odezwał się Requiescat. - Bardzo ładna historyjka, ale czegoś 
  mi tu brakuje. Skarby i bitwy są w porządku, ale co zamierzasz zrobić w sprawie 
  
  obiadu? 
     Następnego ranka wylądowali wszyscy razem na żerowisku w porze karmienia. W 
  zagrodzie kusząco muczały krowy, 
     nace. się wokoł smakowite zapachy sprawiały, ze Teme- a unoszą -t 
  .... 
  • V rrudem powstrzymywał się przed wysunięciem języka raire z 11 . 
  . . 
      rnięciem ich z powietrza. Pozostałe smoki też trzymały się 
  'Zkarbach: ani jeden nawet nie skierował nosa w stronę biegano bydła. Pasterze przez 
  jakiś czas naganiali im ościeniami krowy, ale że nie doczekali się żadnej reakcji, 
  zatrzymali się, zerkając niepewnie to na siebie, to na Lloyda. 
     Lloyd zaczął chodzić wzdłuż szeregu smoków, patrząc na nie z konsternacją i 
  mówiąc błagalnie kolejno do każdego: 
  _ No idź tam, zjedz coś. 
  Temeraire odczekał, aż Lloyd zbliżył się do niego, po czym pochylił głowę i zapytał: 
  - Lloyd, skąd sprowadzasz te krowy? 
     Lloyd popatrzył na niego i powtórzył: 
  - No idź tam, zjedz coś, stary. 
  - Skończ z tym; mam na imię Temeraire, możesz też do mnie mówić „proszę pana" - 
  powiedział Temeraire - gdyż grzeczność nakazuje, by tak zwracać się do innych. 
  - Och, aha - wyjąkał Lloyd, niezbyt sensownie. 
  - Słyszałeś, że Francuzi dokonali inwazji? - zapyta! Temeraire. 
  - Ach! - odrzekł Lloyd z wyraźną ulgą. - Nikt z was nie musi się o nic martwić. Oni 
  tutaj nie przyjdą ani nie będą przeszkadzać w dostawach krów. Wszyscy będziecie 
  karmieni regularnie, krowy będą przybywać każdego dnia i nie ma potrzeby, żebyście 
  S1ę ograniczali i zachowywali je na później, stary... 
  Temeraire uniósł głowę i ryknął, niezbyt głośno, tylko żeby go uciszyć, ale i tak ze 
  stoku po drugiej stronie żerowiska zsunęło się trochę śniegu; nie było go dużo, ot 
  może stopa, ledwie tyle, żeby oprószyć mu pazury. 
  - Masz do mnie mówić „proszę pana"- powiedział, opuszczając nisko głowę, by 
  zmierzyć Lloyda spojrzeniem jednego oka. 
     - Proszę pana - powtórzył słabo Lloyd. 
  
     Usatysfakcjonowany Temeraire usiadł na ziemi i zacząf 
  tłumaczyć sytuację. 
     - Nie zostajemy tutaj — powiedział — a zatem, jak sam m miesz, na nic nam 
  zapewnienia, że krowy będą tu dostarcza^ Zamierzamy walczyć z Napoleonem, 
  wszyscy; i musimy zabra^ krowy ze sobą. 
     Lloyd początkowo nie mógł go zrozumieć; trwało to p0 nad pół godziny, zanim 
  dotarło do niego, że wszystkie smoki opuszczają tereny rozpłodowe i nie zamierzają 
  wrócić. Kiedy to w końcu zrozumiał, wpadł w rozpacz i zaczął je błagać o pozo- 
  stanie, przy czym tak się poniżał tymi prośbami, że Temeraire poczuł się okropnie 
  zażenowany: Lloyd był teraz taki żałosny, że odmówienie mu zakrawało na znęcanie 
  się nad słabszym. 
     - Wystarczy tego - powiedział w końcu, zmuszając się do stanowczości. - Lloyd, 
  nie skrzywdzimy ciebie, nie zabierzemv twojej żywności ani własności, a więc nie 
  musisz się tak zachowywać tylko dlatego, że nie mamy ochoty tu zostać. 
     - Łatwo ci mówić; na pewno zostanę zwolniony ze stanowiska, a to jeszcze 
  najmniejsze z moich zmartwień - odparł bliski łez Lloyd. - Moje życie nie będzie 
  wiele warte, jeśli pozwolę wam wałęsać się po kraju, porywać chłopskie bydło gdzie 
  popadnie... 
     - Ale my wcale nie będziemy niczego porywać - przerwał mu Temeraire. - To 
  dlatego zapytałem ciebie, skąd pochodzą krowy. Jeśli rząd przeznaczył je na 
  pożywienie dla nas, są nasze, i nie ma powodu, dla którego nie moglibyśmy ich 
  zabrać i zjeść gdzie indziej. 
     - Ale one pochodzą zewsząd - odpowiedział Lloyd i wskazawszy ręką pasterzy, 
  dodał: - Poganiacze przypędzają co tydzień stado z innej farmy. To tak, jakby karmiła 
  was cała Walia; nie ma jednego miejsca. 
   
      Ąha - mruknął Temeraire i podrapał się po głowie; wyobra- Śobie ogromną 
  zagrodę, może gdzieś za górami, pełną krów, ^ 80 czekały na to, aż ktoś je stamtąd 
  zabierze i dostarczy na _ Cóż - podjął decyzję - w takim razie będziecie musieli m 
  pomóc: udacie się na te farmy i przypędzicie te krowy do i dzięki temu - dodał w 
  
  przebłysku natchnienia - nikt nie będzie mógł was potem oskarżyć, że pozwoliliście 
  nam uganiać się po okolicy w poszukiwaniu jedzenia. 
     To rozwiązanie nie od razu przypadło do gustu pastuchom, którzy zaczęli 
  protestować: niektórzy mieli rodziny, a żaden nie 
  chciał iść na wojnę. 
     - Nie, to wszystko bzdury - przerwał im w pewnej chwili Temeraire. - Walka z 
  Francuzami jest w takim samym stopniu waszym obowiązkiem jak naszym; nawet 
  większym, ponieważ to jest wasz rząd i wcieliłby was do wojska, gdybyście byli 
  potrzebni. Służyłem na morzu z wieloma wcielonymi do marynarki ludźmi i wiem, 
  że to nie jest zbyt przyjemne - dodał, chociaż tak naprawdę niezbyt rozumiał, 
  dlaczego ci ludzie nie chcą z nimi iść; każde miejsce było z pewnością lepsze od tej 
  wstrętnej dziury, a poza tym coś by w końcu robili, zamiast tylko siedzieć bezczynnie 
  - ale jeśli Napoleon zwycięży, to także nie będzie zbyt przyjemne, a poza tym 
  przypuszczam, że rząd przestanie wam wypłacać pieniądze, kiedy się dowie, iż 
  siedzicie tu bez żadnych smoków. A jeśli pójdziecie z nami, dopuścimy was do 
  udziału w zdobyczach, które weźmiemy. 
  które ' miejsce-- 
     Słowo „zdobycze" okazało się magicznym kluczem do serc n'e tylko smoków, ale i 
  ludzi. Po krótkiej, cichej naradzie doszli do wniosku, że jeśli nie pójdą, to z całą 
  pewnością zostaną obarczeni winą, natomiast nikt nie będzie mógł ich oskarżyć 0 
  niedopełnienie obowiązków, jeśli podążą za smokami, kiedy te "ciekną z terenów 
  rozpłodowych. A w każdym razie trudniej będzie ich o to oskarżyć. 
   
     - Będziemy gotowi już w przyszłym tygodniu - powiej Lloyd, w ostatniej 
  rozpaczliwej próbie zyskania na czasie, -Gdy byście teraz coś przekąsili i trochę się 
  przespali... 
     - Wyruszamy teraz - przerwał mu Temeraire, po czy^ wstał i zawołał: - Straż 
  przednia, w górę! I możecie zabrać swoje śniadanie. 
     Małe smoki z Monceyem na czele rzuciły się radośnie na stado bydła, choć raz 
  pierwsze w kolejności, i wciąż jeszcze jedząc, wzbiły się w powietrze; być może 
  
  wyglądało to trochę makabrycznie i niechlujnie, ale przynajmniej nie trwało długo. 
  Minnow połknęła głowę krowy i pomachała skrzydłem. 
     - Zobaczymy się na wyznaczonym miejscu spotkania - krzyknęła w dół. - Komu w 
  drogę, temu czas - dodała, zwracając się do innych smoków kurierskich, po czym 
  wszystkie pomknęły zaplanowanymi trasami, które wiodły na północ i wschód. 
     - Czy teraz możemy wreszcie coś zjeść? - zapytał żałośnie Requiescat, 
  odprowadzając je wzrokiem. 
     - Tak, możecie, ale teraz zjecie tylko połowę, a resztę zabierzecie ze sobą i 
  dokończycie po drodze; a to dlatego, żebyście nie byli na początku zbyt ociężali, a 
  pod koniec znowu głodni - odparł Temeraire. - Lloyd, lecimy do Abergavenny; wiesz, 
  gdzie to jest? 
     - Ale my nie zdołamy zapędzić tam bydła do jutra - powiedział Lloyd. 
     - Doprowadź je zatem tak blisko, jak zdołasz, a my już jakoś sobie poradzimy - 
  odparł Temeraire; miał już dosyć słuchania o trudnościach. - Widziałem, jak walczy 
  armia Napoleona. Za tydzień będą w Londynie, więc my też tam musimy być. 
     - Do Londynu jest jakieś sto pięćdziesiąt mil - zaprotestował Lloyd. 
     - To jeszcze jeden powód, żeby się spieszyć - powiedział Temeraire i wzbił się w 
  powietrze. 
  Rozdział 5 
  O 
  szołomiony Laurence stał przez jakiś na pustym żerowisku, po czym kilka razy 
  zawołał Temeraire'a. Nie doczekał się jednak żadnej reakcji poza stłumionym echem, 
  którym odpowiedziały mu skalne urwiska. Udało mu się także przykuć na chwilę 
  uwagę rudej wiewiórki, która zatrzymała się, żeby na niego popatrzeć, po czym 
  znowu ruszyła swoją drogą. 
    W tym samym momencie za jego plecami wylądowała Elsie. 
    - Na niebie nie widać ani jednego skrzydła - krzyknął Hol- lin. - Ale znaleźliśmy... 
    Elsie zaniosła ich do jaskini, która ciągnęła się daleko w głąb góry. Chociaż szybko 
  zapadał zmrok, Laurence dojrzał, a potem wymacał palcami wycięte głęboko w skale 
  litery imienia Teme- rairea. A więc przynajmniej był w tym miejscu i miał się na tyle 
  
  dobrze, że je oznaczył. Zrobili coś w rodzaju pochodni i w jej świetle zbadali 
  jaskinię, ale była tak schludna i posprzątana, że n'e znaleźli śladów, które mogłyby im 
  powiedzieć, kiedy została opuszczona: żadnych kości ani innych resztek jedzenia. 
    Wprawdzie od lądowania Francuzów minęły dopiero dwa dni, ale jeśli wszyscy 
  pasterze uciekli i regularne dostawy bydła zostały zakłócone, to przy tak wielkiej 
  liczbie smoków żyjących na terenach rozpłodowych zapasy żywności mogły się 
  szybko skończyć. Głodne stworzenia musiały się rozproszyć po okoli- i to zapewne 
  we wszystkich kierunkach róży wiatrów. 
     - Nie martwmy się na zapas - powiedział pocieszająco! Hollin. - On jest bardzo 
  zaradny, a poza tym opuściły to miej. sce całkiem niedawno. W zagrodzie są świeżo 
  ogryzione kości najwyraźniej z dzisiejszego ranka. 
     Laurence pokręcił głową. 
     - Mam nadzieję, że nie był tak niemądry, by czekać tu do samego końca - odparł 
  cicho. - Tych smoków jest tak dużo, że bez wątpienia ogołocą z bydła całą okolicę, a 
  on musi jeść więcej od mniejszych stworzeń. 
     - Ja jestem mniejszym stworzeniem - wtrąciła Elsie, nieco zaniepokojona - ale też 
  muszę coś zjeść, a tu nie ma niczego. 
     Polecieli do Llechrhyd, najbliższej wioski, którą udało im się znaleźć, i kupili dla 
  niej owcę. Gospodyni, która ją sprzedała, wyjaśniła im, że jakimś szczęśliwym 
  zbiegiem okoliczności smoki nie ogołociły wsi z jedzenia. 
     - Dziś rano poleciały na wschód, wszystkie naraz - powiedziała staruszka 
  Laurence'owi, kiedy Elsie dyskretnie spożywała obiad za stajnią - jak chmara 
  ogromnych wron. Było ciemno przez pół godziny, kiedy przelatywały nad nami, i 
  myśleliśmy, że w każdej chwili spadną na nas; to wszystko, co mogę o tym 
  powiedzieć. 
     - Hollin - odezwał się Laurence, kiedy odwrócił się od niej, zniechęcony. - Nie 
  wiem, jak powinieneś teraz postąpić; obawiam się, że mamy za mało informacji, a 
  jeśli on po prostu szuka żywności, nie jesteśmy w stanie się domyślić, dokąd poleciał. 
     - Cóż, kapitanie - odparł Hollin - polecili mi sprowadzić pana razem z nim i sądzę, 
  że dopóki nie usłyszę innych rozkazów, te są aktualne. Tak czy owak, przypuszczam, 
  
  że jutro go odnajdziemy, z samego rana lub trochę później. To nie jest istota, którą 
  łatwo przegapić. 
    jsjie wziął jednak pod uwagę zamieszania, jakie wywoła ?dok dziesiątków smoków 
  lecących jednocześnie po niebie. Rzeczywiście smoki, w liczbie mnogiej, widziano 
  wszędzie - straszliwe, grasujące po okolicy potwory - i nikt nie wiedział, jak to się 
  stało, że je wypuszczono na wolność i pozwolono im ot tak latać, dokąd tylko chcą. 
  Jednak o jednym konkretnym, czarnym z krezą, nikt nie miał nic do powiedzenia. 
    Jeden rolnik trzydzieści mil dalej, na tyle wojowniczy, że okazał odwagę, nie ukrył 
  się w piwnicy domu podczas ich wizyty, i przysięgał, iż pewien olbrzymi smok 
  pożarł jego cztery krowy, po czym poinformował go, że zostały skonfiskowane na 
  cele wojenne i że rząd za nie zapłaci. Na potwierdzenie swoich słów pokazał nawet 
  stary dąb, na którym smok wydrapał znak mający być podstawą do żądania zwrotu 
  pieniędzy, rozbudzając na chwilę nadzieję w sercu Laurence'a. Nie był to jednak znak 
  chińskiego pisma, tylko X, niezdarnie wyryte w korze, z czterema kreskami poniżej. 
    - Był czerwono-żółty, jak ogień - zniweczył ich nadzieje najstarszy z synów 
  gospodarza, który mimo ręki usiłującej go powstrzymać matki wyjrzał przez okno. 
    Dziesięć smoków zatrzymało się przy jeziorze na terenie okazałej posiadłości w 
  Monmouthshire, gdzie zaspokoiły pragnienie i zjadły trochę jeleni, jak 
  poinformowała ich wystraszona gospodyni: na ziemi przy brzegu widniało dziesięć 
  starannie nakreślonych znaków X. 
    - Nie potrafię panu powiedzieć, czy były czarne, czerwone czy też w żółte i zielone 
  cętki, gdyż myślałam wtedy tylko o tym, by nadal oddychać, zwłaszcza że połowa 
  moich pokojówek już zemdlała - odpowiedziała na pytanie Laurence'a. - A potem 
  jedno z tych stworzeń podeszło do drzwi i zapytało nas przez nie. czy mamy zasłony. 
  Czerwone - dodała. - Wyrzuciłyśmy na zewnątrz wszystkie z sali balowej, a one je 
  wzięły i odleciały. 
   
     Laurence byt skonsternowany: zasłony? Już bardziej 2rnJ miałe dla niego byłoby 
  to, gdyby smoki zażądały srebrnej ^ Ale przynajmniej poruszały się w grupie, a w 
  tym, że pod. 
  
  czas 
  grabieży rolników starały się usprawiedliwić, dostrzegł wpj^. 
  Temeraire'a, jeśli nie dowód jego obecności: było to 
  dokładne naśladownictwo tego, co widzieli w Chinach, gd^ smoki kupowały różne 
  dobra, zostawiając sprzedawcy swój znak 
     Następnego dnia natknęli się na kolejnego gospodarza z ko lekcją X-ów, który, o 
  dziwo, wcale nie byt z tego powodu nie- szczęśliwy. Smoki zjadły mu wczoraj cztery 
  krowy, przyznał ale tego ranka przyszli jacyś ludzie pędzący bydło i dali mu w 
  zamian inne, które teraz pasły się na pobliskiej łące: cztery piękne mięsne krowy, o 
  wiele lepsze od chudszych zwierząt z jego własnego stada, jak szczerze przyznał. 
     Siedem smoków widziano w Pen-y-Clawdd, cztery wylądowały przy rzece w 
  Llandogo, a jeden z nich mógł być czarny... tak, z pewnością był czarny. 
  Kilkanaście... nie, kilkadziesiąt... nie, co najmniej sto... liczby wykrzykiwane przez 
  tłum w gospodzie rosły, aż stały się zupełnie niewiarygodne. Laurence uznał je za 
  takie, ale musiał zmienić zdanie kilka mil dalej, kiedy Elsie wylądowała na zrytej 
  pazurami łące, na której znaleźli ślady obecności dużej liczby smoków. W jej niżej 
  położonej części, z dala od wody, były nawet porządnie wykopane doły na 
  nieczystości, zasypane, ale wciąż rozsiewające woń. 
  n|emai 
     - Wygląda na to, że się do nich zbliżyliśmy - powiedział krzepiącym tonem Hollin, 
  ale następnego dnia nie dostrzegli nawet koniuszka skrzydła, chociaż rozpytywali 
  godzinami, a Elsie krążyła po coraz większych okręgach, żeby umożliwić im 
  indagowanie jak największej liczby ludzi. Wszystkie smoki, co do jednego, zniknęły 
  bez śladu. 
   
  jutro znajdziemy się już blisko Francuzów, a zatem od ' będziemy poruszać się tylko 
  wtedy, kiedy jest ciemno - ^'edział Temeraire - i próbujcie zachowywać się jak 
  najciszej. Przekażcie WSZyStkim, żeby nie lecieli tam, gdzie widzą światła lbo gdzie 
  wyczują krowy, bo te mogą ryczeć, uciekać i narobić 
  zamieszania. 
  
     Inne smoki pokiwały głowami, po czym Temeraire wstał z ziemi i poszedł obejrzeć 
  ich własną zagrodę z bydłem. Bardzo mu brakowało Gong Su. Nawet nie chodziło o 
  to, że gotowane jedzenie jest o wiele smaczniejsze; smak pożywienia był mu teraz 
  zupełnie obojętny. Gong Su potrafiłby jednak zrobić z jednej krowy posiłek dla 
  pięciuset smoków, jeśli tylko miałby na podorędziu ryż lub coś innego, z czym 
  mógłby ugotować mięso. 
    Im dalej byli od Walii, tym bardziej się wszystko komplikowało. Lloyd powiedział, 
  że pędzenie krów tak daleko jest zbyt drogie, gdyż muszą być po drodze karmione, a 
  poza tym nie można ich sprowadzić bardzo szybko, bo zaczną chorować, schudną i 
  przestaną być dobre do jedzenia. Sytuacja znacznie się poprawiła, kiedy Majestatis 
  zaproponował, żeby pożyczyć krowy z góry i spłacać pożyczki tymi, które przypędzą 
  Lloyd i jego ludzie. Gdyby jednak stale latali po okolicy i wyłapywali krowy na 
  pobliskich farmach, Francuzi prędzej czy później musieliby o tym usłyszeć: siły 
  marszałka Lefebvre'a same były zajęte chwytaniem krów, gdzie się tylko dało. 
    - Może nie powinniśmy czekać, aż krowy zostaną przygnane do nas - powiedział 
  Moncey. - Zawsze możemy polecieć po nie i wrócić. 
    - To zupełnie niedobry pomysł - sprzeciwiła się gwałtownie Perscitia. - Im dłużej 
  będziemy lecieć po zaopatrzenie, tym więcej mięsa będziemy musieli zjeść tylko po 
  to, żeby tam dotrzeć i wrócić. To będzie zwykła strata, zarówno mięsa, jak i czasu, 
  który zamiast na walkę przeznaczymy na latanie tam i z powrotem. 
     - Linie zaopatrzeniowe - odezwał się Gentius, smę^- kręcąc głową - Podczas wojny 
  wszystko zależy od linii zaopj. ? trzeniowych, jak mówiła moja trzecia kapitan. 
     Nalegał, żeby go zabrali ze sobą, chociaż latał już niebvt dobrze i szybko się 
  męczył. Jednak stracił już tyle na wadze że mógł go ponieść każdy z ciężkich 
  smoków, a świadomość, ?e mają ze sobą Longwinga, bardzo wszystkich cieszyła. 
     Jeśli pominąć kłopoty z aprowizacją, Temeraire był zadowolony z postępów, jakie 
  poczynili. On i Perscitia wymyślili kilka manewrów, o których nawet Ballista 
  wyraziła się z uznaniem, a Moncey z towarzyszami znosili przez cały czas nowe 
  wiadomości o Francuzach, chociaż obserwowali ich z dość dużej odległości, żeby 
  uniknąć niebezpieczeństwa pojmania; Temeraire próbował znaleźć jakąś lepszą 
  
  metodę szpiegowania, ale chwilowo nic mu jeszcze nie przyszło do głowy. 
  Przekonali się również, że jeśli małym smokom wolno będzie spać na dużych, 
  zamiast na ziemi, ich obozowiska nie będą zajmowały zbyt wiele miejsca i 
  wszystkim będzie cieplej, a po pierwszym fatalnym dniu nauczyli się kopać doły na 
  nieczystości z dala od wody. 
     To było bardzo nieprzyjemne, a pięć smoków dość poważnie się pochorowało, gdyż 
  były tak spragnione, że mimo smrodu i tak napiły się wody. Kilka innych, bez 
  wyjątku dzikich, które nigdy nie służyły, znudziło się całą wyprawą i ruszyło swoją 
  drogą. Część z nich jednak szybko wróciła, przekonawszy się, że znalezienie 
  żywności wcale nie jest łatwe, co tylko przypomniało Temeraire'owi, że musi jakoś 
  rozwiązać kwestię zaopatrzenia. 
     - Możemy polecieć i przynieść tu dużo krów, jeśli najpierw oszołomimy je 
  laudanum - powiedział - ale tak sobie myślę, że najlepiej będzie zjeść najpierw bydło, 
  które rekwirują w tej całej okolicy Francuzi, zostawiając im kłopot jego gromadzenia. 
  Dzięki temu będziemy mogli jednocześnie bić się i jeść. 
     Wszyscy się zgodzili, że to jest sensowny pomysł taktyczny, 
  dla Temeraire'a był o tyle istotny, że uzasadniał jego chęć najszybszego podjęcia 
  walki. To pragnienie przemocy, nie tobec kogoś konkretnego, lecz ogólne, głód 
  jakiegoś gwałtow- działania, płonęło w nim teraz coraz mocniejszym ogniem, 
  Perscitia i Moncey często przyglądali mu się z niepokojem. Czasem budził się, nie ze 
  snu, ale jakiegoś stanu pośredniego, i stwierdzał, że jest sam, opuszczony przez 
  pozostałe smoki, które odleciały na pewną odległość i przykucnąwszy nisko, 
  obserwują go z uwagą. 
     - To jego zamykanie się w sobie nie jest zdrowe - powiedział głośno Gentius po 
  naradzie, nie zauważywszy, że Temeraire jest jeszcze na tyle blisko, by go usłyszeć. - 
  Wy nie wiecie, co to znaczy mieć naprawdę dobrą kapitan i ją utracić: to gorsze od 
  kradzieży całego waszego skarbu. To dlatego od czasu do czasu zachowuje się tak 
  dziwnie. Potrzebna mu jest dobra bitwa, ot co, odrobina krwi. 
     Temeraire zgodził się z nim w duchu. Nie podobało mu się uczucie, że jest 
  pasażerem we własnym życiu, że daje się nieść prądowi i o niczym nie decyduje. 
  
  Dlatego pokusa, żeby natychmiast poszukać okazji do bitwy, która mogłaby to 
  wszystko naprawić, była niemal nie do odparcia. 
     Ale przecież sprowadził tu wszystkich; nie mógł ich zostawić własnemu losowi 
  albo wciągnąć w bezmyślną awanturę, nawet jeśli jemu by się to podobało. 
  Rozmyślał zatem nad strategią, a kiedy pragnienie natychmiastowego działania 
  stawało się nie do zniesienia, odchodził na bok i zwinąwszy się ciasno w kłębek, z 
  głową na boku, przykrytą skrzydłem, powtarzał po cichu fragmenty z Principia 
  mathematica, dzieła, które Laurence czytał mu tak często, że znał je niemal całe na 
  pamięć. A kiedy jeszcze bardziej ściszył głos i nadał mu monotonną barwę, niemal 
  mógł sobie wyobrazić, że słyszy Laurence'a, który czyta mu w deszczu, bezpieczny u 
  jego boku. 
   
  Okazało się jednak, że nie musi już dłużej tłumić 
  sobi, 
  chęci do walki. Następnego ranka do obozu przybyli Min i Reedly, lecąc tak szybko, 
  że po wylądowaniu musieli wyk0 po kilka podskoków, zanim udało im się 
  wyhamować. Przyn^ nowe wiadomości, bardzo ciekawe. 
  j^^ft 
     - Świnie - wysapał Reedly - bardzo dużo, cała zagroda za ich armią, a niektóre tak 
  wielkie jak kuce. 
     - Świnie - odezwał się w zamyśleniu Gentius, otworzywszy lekko oko. - Świnie to 
  dobre jedzenie. 
  ^^^H 
     - Świnie łatwo utrzymać - wtrącił Lloyd. - Zagnamy je do lasu, a one tam same się 
  wyżywią. Będziecie sobie łapali po jednej, kiedy zechcecie, albo spędzicie w stado, 
  gdy ruszymy dalej, 
     - Pilnują je tylko dwa stare Chevaliery - dodała Minnow. - Są wielkie, ale leniwe, i 
  mocno spały, kiedy je widzieliśmy. 
     - Bardzo dobrze - powiedział Temeraire, starając się, żeby jego głos brzmiał 
  spokojnie, choć z trudem panował nad ogonem, który, jakby kierowała nim własna 
  wola, chciał walić w ziemię w wielce niestosowny sposób. - Lloyd, ty i twoi ludzie 
  polecicie tam na Monceyu i Winchesterach. Poczekacie, aż zaatakujemy i wszystkich 
  
  przegonimy, a potem przygnacie te świnie tutaj. - A teraz, Minnow - ciągnął, 
  odwróciwszy się i wygładziwszy kawałek ziemi końcem ogona - pokaż mi, jak 
  wygląda ich obóz... 
  w 
     Wyruszyli dwie godziny przed zmierzchem. Ponieważ Minnow i Reedly byli 
  zupełnie pewni, że we francuskim obozowisku nie ma Fleur-de-Nuitów, postanowili 
  zaatakować w nocy, kiedy wszyscy wrogowie będą spać i najłatwiej ich będzie 
  zaskoczyć. Wtedy też najtrudniej im będzie podjąć pościg za nimi i przechwyconymi 
  świniami. Zadecydowano też, że małe smoki polecą na końcu, a Temeraire po 
  pewnym namyśle umieścił na czele formacji Armatiusa, jednego z Chequered 
  Nettle'ow, z Gentiusem na grzbiecie. Po obu jego stronach lecieli Ballista 
   
  a za nim Reąuiescat, któremu towarzyszyły dwa 
  Yelłow Reapery niosące ich chorągwie. 
    Nie były one zty1 eleganckie, ot po prostu aksamitne zasło- 
     przywiązane do pni młodych drzewek, ale każda prawdziwa annia powinna mieć 
  chorągwie, a poza tym czerwień była kolorem który dobrze wróżył. Powiewając w 
  powietrzu, wyglądały wspaniale, zwłaszcza niesione przez Yelłow Reapery po obu 
  stronach pomarańczowo-czerwonego Requiescata. Wszyscy poweseleli, kiedy się 
  wydęły na wietrze, a szczególnie zadowolone były Reapery, które wręcz pękały z 
  dumy. Nawet Reąuiescat odwrócił głowę i powiedział: 
    - No, no, rzeczywiście robią wrażenie. 
    Temeraire, do którego były skierowane te słowa, pochylił tylko sztywno głowę; był 
  tak podekscytowany, że nie chciał nic mówić, gdyż sam sobie nie ufał. 
    Kiedy dotarli na miejsce, słońce już za nimi zaszło, a przed sobą mieli francuski 
  obóz; wszędzie między namiotami jaśniały światła małych ognisk, na których 
  żołnierze gotowali posiłek. 
    - Gentius - powiedział Temeraire - kiedy zaryczę, ty polecisz pierwszy... pokaż im 
  tylko swoje skrzydła i pluń gdzieś blisko dział, a potem wracaj do Armatiusa i razem 
  z nim do naszego obozowiska. Masz zbyt słaby wzrok, by pluć, kiedy już uderzymy, 
  
  ale oni nie będą tego wiedzieć i przypuszczam, że twój widok bardzo ich wystraszy. 
    - Ha! - odparł Gentius. - Znowu walka, w moim wieku; czuję się tak, jakbym się 
  właśnie wykluł z jaja. - Po czym pomachał lekko skrzydłami, przygotowując się do 
  boju. 
  • Majestatis. 
     Temeraire odłączył się od reszty i wznosząc się po drodze coraz wyżej, poleciał w 
  stronę obozu. Kiedy znalazł się dokładnie nad nim, zawisł w miejscu; księżyc jeszcze 
  nie wzeszedł i nie sądził, że ktoś go dostrzeże. Czuł się bardzo osobliwie, kiedy był 
  tak blisko wroga, ale jeszcze nie walczył, mógł rozpocząć 
   
  bitwę w chwili, którą sam wybierze; i nie całkiem przyjen^B Zawsze wydawało mu 
  się, że decyzja, kiedy powinno się sfow^ do przodu i zaatakować, jest zupełnie prosta 
  i naturalna- wtedy był odpowiedzialny tylko za siebie. Teraz musiał myśw 
  0 tak wielu innych, i o nieprzyjaciołach też. Istnieje możliwy uświadomił sobie nagle, 
  że w pobliżu jest jeszcze dużo innych francuskich smoków, o których nie słyszeli ani 
  których nie w' dzieli, a które mogą się pojawić znienacka i odwrócić losy bitw\ 
  Wtedy ją przegrają i to będzie jego wina. 
     Ta myśl była tak niepokojąca, że niewiele brakowało, a wró- ciłby do innych, by 
  zapytać ich o zdanie. Popatrzył na północny zachód i zobaczył ich: wielką masę cieni 
  ciemniejszych od drzew 
  1 pól ciągnących się pod nimi. Zbliżali się tak wolno, jak tylko mogli, uderzając 
  leniwie skrzydłami, gdy znaleźli się zbyt blisko ziemi, by znowu wzbić się wysoko, 
  kreśląc w powietrzu wielkie kręgi, zamiast lecieć prosto, czekając na jego sygnał. 
  Gdyby tylko ktoś mógł mu udzielić rady... 
     Ale był zupełnie sam. Zadrżał, ale chowanie głowy w piasek nie miało sensu; nie 
  miał przy sobie nikogo do pomocy i musiał sam zadecydować. W dole, na wzgórzu 
  za niskim, niezbyt starannie usypanym szańcem, wzdłuż którego swobodnym 
  krokiem przechadzali się wartownicy, spały dwa Chevaliery. Wszędzie widać było 
  ogniska, a także pewną liczbę koni - w pewnej chwili wiatr się nieco wzmógł i jeden 
  z nich uniósł głowę, po czym zarżał niespokojnie; inny zaczął grzebać kopytem i 
  
  rzucać łbem. 
     - Ce n'est rien, ce n'est rien - rzucił uspokajająco żołnierz, który jadł blisko nich 
  kolację. 
     Temeraire napełnił płuca powietrzem, pomyślał o Laurensie i ryknął. 
     Ryczał przez długi czas. Oba Chevaliery natychmiast zerwały się ze snu na swych 
  polanach, rozkładając skrzydła, nawet zanim zdążyły otworzyć oczy. Wściekle rycząc 
  w odpowiedzi, kręciły 
       ześnie głowami na wszystkie strony i wypatrywały go na jedno«- ^ rozk|tyCh 
  Wokół nich namiotów wybiegali pospiesznie niebie ^merajre dostrzegł jednego z 
  kapitanów, lśniącego zło- 
        Z'e'naramienników, który dopadł smoka i szybko znalazł się ten^ o arzbiecie. Oba 
  Chevaliery wzbiły się szybko w powietrze niekompletnymi załogami, zostawiając na 
  ziemi tych członków, którzy nie zdążyli się uczepić uprzęży. 
    _ Je suis l?!- zahuczał Temeraire i uderzając potężnie skrzydłami, odleciał tyłem na 
  pewną odległość od obozu, po czym znowu zaryczał: - Me voil?! 
    Oba nieprzyjacielskie smoki wykonały ciasny zwrot w powietrzu i obnażywszy 
  zęby, rzuciły się prosto na niego. Unosząc się w miejscu, czekał na nie, po czym w 
  ostatniej chwili złożył skrzydła i gwałtownie opadł, usuwając im się z drogi. 
  Przemknęły nad nim, roziskrzone błyskami karabinowych strzałów oddawanych z ich 
  grzbietów - a za nimi Gentius spłynął nagle z nieba nad obóz, szybując z gracją na 
  swych szeroko rozłożonych, ogromnych skrzydłach, i opluł kwasem dziesięć 
  ustawionych w szeregu dział. 
    Dzwony alarmowe biły już teraz jak szalone, wszędzie zapalano pochodnie, a 
  żołnierze pospiesznie ustawiali się w szeregach. Garstka koni rżała rozpaczliwie, 
  próbując się zerwać z uwięzi. Temeraire z trudem panował nad podnieceniem, które 
  nim owładnęło, gdy zobaczył, jak Requiescat z Ballistą i Ma- jestatisem lecą tuż nad 
  ziemią przez obóz, zrywając pazurami płachty namiotów, a ogonami wywracając 
  maszty i rozrzucając na wszystkie strony ogniska. Widok czerwonych chorągwi 
  płonących krwawym blaskiem w świetle wybuchających wszędzie pożarów był 
  kroplą, która przelała czarę. 
  
     Zanurkował i rozłożywszy szeroko krezę, dołączył do innych. Nie zatrzymując się 
  ani na chwilę, smoki przedarły się przez cały obóz, po czym wzbiły się w górę, 
  ciągnąc za sobą płachty namiotowe, sznury i wszystko inne, co zahaczyło się na ich 
  pa- żurach. Gdy znalazły się na wysokości przekraczającej strzału, zrzuciły ten cały 
  ładunek na obóz. 
    Tę myśl podała im Perscitia, ponieważ nie mieli bomb i 
    - Zwłaszcza gdyby udało wam się porwać trochę namiot' zrzućcie je na działa 
  pieprzowe - powiedziała i ta rada okaz^ się bardzo dobra. Wprawdzie większość 
  namiotów zwinęla s' spadając, ale jeden szczęśliwie się rozłożył i spłynął na oddziat 
  żołnierzy próbujących wycelować długolufe działa pieprzowe a bagnety karabinów, 
  które przebiły płótno, utrudniły im szybkie wyplątanie się z niego. 
    - Och! - krzyknął rozradowany Temeraire. - Och, to jest skuteczne! Perscitia, 
  popatrz... - ale Perscitii nie było w pobliżu, a on nie miał czasu jej szukać. 
    Chevaliery zawróciły, ale nie atakowały - swąd kwasu Gen- tiusa był tak ostry, że 
  każdy smok, jeśli tylko zechciało mu się wysunąć język, mógł go poczuć, a dzięki 
  światłom pożarów wznieconych w obozie, które odbijały się czerwonym blaskiem od 
  brzuchów Temeraire'a, Majestatisa, Requiescata i Ballisty, stało się dla nich jasne, że 
  mają przed sobą cztery ciężkie smoki bojowe. Temeraire szybko się odwrócił i 
  wrzasnął: 
    - Chalcedony! Obleć je od tyłu! 
    - Co? - odkrzyknął Chalcedony, który krążąc w powietrzu, próbował utrzymać 
  pozycję w masie innych Yellow Reaperów i średnich smoków, które czekały, aż 
  nadejdzie ich kolej uderzenia na obóz. 
    - Chevaliery! Oblećcie je wszyscy i zaatakujcie od tyłu, spychając na nas - krzyknął 
  niecierpliwie Temeraire. 
    - Aha! - odparł Chalcedony, a Reapery całym stadem zatoczyły łuk i znalazły się za 
  Chevalierami. 
    - Druga linia! - huknął gromko Temeraire. 
    Anglewingi i Grey Coppery rzuciły się w dół dwiema grupami, i dokonały 
  kolejnego przelotu przez obóz, w poprzek trasy 
  
   
  ,-oranej wagi 
  1 
  w najlepszych okolicznościach trudno je było trafić, a że 
          marzyli z karabinów do Temeraire'a, Majestatisa, żołnierze mien-y 
     uiescata i Ballisty, czyli w zupełnie złym kierunku, okoli zności wcale nie były 
  najlepsze, przynajmniej dla Francuzów. 
     Jednak nie wszystkie Anglewingi zachowywały się rozsądnie. Yeiocitas, Palliatia i 
  kilka innych, pyszniąc się swoimi umiejętnościami, zamiast lecieć prosto, 
  zatrzymywały się nagle w powietrzu, cofały się nieco, po czym znowu zmieniały 
  kierunek albo wykonywały inne skomplikowane manewry. Wszystko to było 
  niepotrzebnym popisywaniem się i Temeraire patrzył na nie z irytacją, przebywały 
  bowiem nad obozem o wiele dłużej, niż powinny, narażając się na niebezpieczeństwo 
  postrzelenia. A poza tym zbliżał się czas, kiedy po raz drugi miały zaatakować 
  ciężkie smoki. 
    Po chwili pomyślał jednak, że to było samolubne z jego strony, a ich czeka w 
  zamian wspaniała walka z Chevalierami; ale kiedy się rozejrzał, zobaczył, że wcale 
  ku nim nie lecą: były zbyt zajęte obroną przed atakami Reaperów. Mniejsze smoki 
  rzucały się na nie parami i gdy tylko któryś z Chevalierów odwracał się, by je 
  odeprzeć, druga para ruszała na niego z przeciwnej strony. Co w>ęcej, Reapery 
  atakowały z dołu, a zatem ludzie z załóg francuskich smoków nie mogli prowadzić 
  do nich zbyt celnego ognia. 
    - Och - mruknął zdegustowany Temeraire; wszystko to było prowadzone bardzo 
  zręcznie, ale on pragnął czegoś zupełnie innego. 
  poprzednio przez ciężkie smoki. Wszystkie były śred- ' i lekkie, ale tak 
  nadzwyczajnie szybkie i zręczne, iż 
  \W 
    Przynajmniej Grey Coppery zachowywały się bardziej rozsądnie - podczas gdy 
  Anglewingi popisywały się swoją zręcz- noscią, lekkie smoki chwytały, co wpadło 
  im pod łapy, maszty °d namiotów, młode drzewka, które wyrywały z ziemi, i tłukąc 
   
  
  nimi gdzie popadło, zbijały z nóg ludzi, wywracały namioty i wzniecały coraz to 
  nowe pożary. 
     - Zaraz wypalą z armaty - powiedział lakonicznie Mąjestatis, wskazując długim 
  pazurem Francuzów, którym pomimo zamieszania udało się obrócić we właściwym 
  kierunku jedną z armat; obok niej kilkunastu innych celowało z dział pieprzowych. 
     - Uciekajcie! - krzyknął gorączkowo Temeraire. - Velocitas! Palliatia... Och, nie 
  słuchają! -1 zapłaciły za to. Armata strzeliła kartaczem, po chwili zawtórowały jej 
  działa pieprzowe, a sieczone pociskami Anglewingi podniosły dziki wrzask. - 
  Ruszajmy, Majestatis, jesteśmy najszybsi... 
     - Hej, ja tu nie zamierzam siedzieć bezczynnie - zaprotestował Requiescat, ale 
  Temeraire już runął w dół, rycząc ogłuszająco. 
     - Armata dla mnie - krzyknął Majestatis, nurkując za nim, i zdołał ją przewrócić, 
  gdy nad nią przemknął, masakrując przy tym swymi długimi pazurami artylerzystów. 
     Temeraire podleciał do Anglewingów i podsunął bark pod Velocitasa, który 
  ucierpiał najbardziej, trafiony pieprzowym pociskiem prosto w pysk. Jego złocisto-
  żółta głowa była cała upstrzona czarnymi i czerwonymi plamami, oczy i nozdrza już 
  mu spuchły, a z pyska spływały mu strumienie śluzu; przez cały czas żałośnie jęczał. 
     I wtedy za nimi zleciał gwałtownie Requiescat, który poruszał się zbyt szybko jak 
  na swoją masę i mimo że rozłożył szeroko skrzydła, aby wyhamować, wpadł między 
  nich, roztrącając na wszystkie strony smoki i żołnierzy, i wyorując swymi pazurami 
  oraz ogonem wielką bruzdę w środku obozu. 
     - W górę! - krzyknął wściekle Temeraire, uwalniając się z kilku płacht 
  namiotowych i strząsając dwóch żołnierzy, którzy wylądowali na jego łapie. - 
  Wszyscy w górę, natychmiast! - Swój rozkaz okrasił rykiem, który skierował w 
  stronę stosów amunicji ułożonych starannie obok dział. Piramidy pocisków zadrżały i 
  rozleciały się, ciężkie kule zaczęły się toczyć po całym terenie, miażdżąc ludziom 
  nogi i zmuszając smoki do poderwania się w powietrze. 
     _ Patrzcie, patrzcie - zawołał Fricatio, jeden z Grey Coppe- rów, wzbijając się w 
  górę - złapałem konia. - Pomachał martwym zwierzęciem, które trzymał w pazurach. 
    _ To nie czas na jedzenie! - krzyknął Temeraire, ale że przypomniało mu to o ich 
  
  prawdziwym celu, wzbił się jeszcze trochę wyżej, żeby popatrzeć na zagrodę: jej 
  brama była szeroko otwarta, a wokół świń poruszało się wiele cieni. - Mamy świnie! 
  -oznajmił i wszystkie smoki przyjęły jego słowa radosnymi okrzykami, a Temeraire 
  dodał: - Teraz możemy wracać! 
    - Dlaczego? - zapytał Mąjestatis. 
    - Co dlaczego? - odpowiedział pytaniem Temeraire. 
    - Dlaczego mamy wracać? - powtórzył Majestatis i wskazał w dół: wszyscy 
  nieprzyjacielscy żołnierze uciekali na wschód, zatrzymując się tylko po to, żeby 
  załadować rannych na wozy i wywieźć ich z miejsca zagrożenia. Wysoko w górze 
  Chevaliery zawróciły i także odlatywały, a obóz, opuszczony i cały w ogniu, należał 
  do zwycięzców. 
    - Cóż - zaczął Temeraire następnego ranka, patrząc na lekko osmaloną lufę - 
  wygląda to ładnie, ale nie bardzo wiem, co możemy z tym zrobić. 
    - Spuścić im na głowy w następnej bitwie - zasugerował Moncey. 
    - Co za głupie gadanie; nie zmarnujemy tak dobrej armaty - powiedział Gentius. - 
  Potrzebujemy ludzi, którzy będą z niej strzelać. Prawdziwych artylerzystów. I 
  potrzebujemy Prawdziwych lekarzy - dodał - dla nas i dla nich. - Wskazał jeńców, w 
  większości rannych, których towarzysze zostawili na polu bitwy. Nie było ich zbyt 
  wielu; zanim smoki zdołały ugasić pożary, niemal wszystkie ofiary walki zmarły. 
     Lloyd i jego ludzie wynieśli tych, którzy przeżyli, i rozbili dla nich namiot, ale 
  martwych zostawili tam, gdzie leżeli. Bitwa była bardzo satysfakcjonująca, choć nie 
  tak długa, jak można by sobie życzyć, i nieco chaotyczna. Temeraire nie żałował, że 
  musieli zabić tych żołnierzy: dobrze się stało, gdyż w przeciwnym razie musieliby z 
  nimi znowu walczyć, a poza tym to oni w końcu najechali jego kraj. Przykro mu 
  jednak było, że nie żyją, i gdy na nich patrzył, ogarniał go smutek. 
     Większość dzikich smoków nie rozumiała powodów jego przygnębienia, a dwa 
  nawet rzuciły pomysł, żeby zjeść trupy. Przerażony Temeraire położył krezę na 
  karku, a że i wszystkie inne smoki powitały tę propozycję sykami dezaprobaty, 
  została wycofana. 
     - Tak,dosyć takiego gadania-powiedziałGentius.-Ale nie możemy też zostawić ich 
  
  tak leżących jak jakieś śmieci. To nie przystoi; byli godnymi przeciwnikami. 
     Tak więc dwa Reapery wykopały grób, może nawet zbyt głęboki, bo na jakieś 
  dwadzieścia stóp, a smoki kurierskie zebrały ciała zabitych i złożyły je w środku. 
  Kiedy zasypali dół, Chalcedony z szacunkiem wbił w kopiec najmniej spaloną z 
  francuskich chorągwi, wszyscy uroczyście pochylili na chwilę głowy, po czym zjedli 
  trochę świń. 
     Po załatwieniu tej sprawy mogli się zająć przeszukaniem resztek obozu. Większość 
  rzeczy się spaliła, z wyjątkiem metalowych garnków, sprzączek, kul armatnich i, co 
  wzbudziło największe podniecenie, wielkiej bryły złota powstałej ze stern stopionych 
  suwerenów, którą znaleźli w zwęglonej szkatule. Ree" dly wypchnął ją nosem na 
  ziemię przed nimi i niemal wszyscy wyciągnęli szyje, oglądając ją z podziwem; w 
  świetle porannego słońca lśniła wręcz olśniewająco. 
      psio i jak to podzielimy? - zapytał Reąuiescat, wpatrując się pożądliwie w złoto. 
      Musimy to schować w bezpiecznym miejscu - odparł Temeraire - a kiedy wojna się 
  skończy, zbierzemy wszystkie karby, jakie zdobędziemy, takie jak ten, i 
  przeznaczymy je na budowę wspaniałych pawilonów w całym kraju, z których 
  wszyscy będziemy mogli korzystać, kiedy tylko zechcemy. To lepsze rozwiązanie niż 
  kupno przez każdego z nas części pawilonu w jednym tylko miejscu. A to, co 
  zostanie, wykorzystamy na zrobienie medali, dla wszystkich. Każdy z nas dostanie 
  jeden odpowiedni do swojej wielkości. 
     Po zaaprobowaniu przez wszystkich tej propozycji wyznaczono kilka smoków - po 
  skomplikowanych negocjacjach, w rezultacie których Reedly, Chalcedony, jeszcze 
  jeden Yellow Reaper i Anglewing wyruszyli razem, choć sam Reedly mógł z 
  powodzeniem wykonać to zadanie - które miały przenieść bryłę w bezpieczne 
  miejsce na terenach rozpłodowych. Pozostałe smoki wróciły do przeszukiwania 
  obozu z większym niż poprzednio entuzjazmem i wtedy właśnie odkryły armatę. 
    Większość dział uległa zniszczeniu; te, których łoża nie spaliły się lub nie zostały 
  przeżarte przez kwas Gentiusa, zagwoź- dziły przed porzuceniem ich obsługi. Jednak 
  jedno, przykryte przez płachtę namiotu, ocalało. Było nieco poobijane, a jego koła 
  nosiły ślady ognia, ale poza tym było wspaniałym działem, dobrą dwunastofuntówką, 
  
  do którego mieli dużo kul walających S1<? wszędzie dookoła. Znaleźli nawet zapas 
  prochu, który nie został zniszczony, gdyż wypełniony nim wóz Francuzi trzymali w 
  Pewnej odległości od obozu. 
    ~ Ale skąd ludzie mają wiedzieć, co należy robić, jeśli nie są żołnierzami? - zapytał 
  Temeraire. Wiele razy widział strzelające 
  ko k.3' 113 «krętu, ale nie pamiętał zbyt dobrze, co 
      tętnie robili obsługujący je artylerzyści. - Może Perscitia 
  będzie wiedziała... - Rozejrzał się i zdał sobie sprawę, że srrio- czyca nie przeszukuje 
  wraz z innymi obozu, tylko siedzi skulona przy wodopoju. 
     Podszedł do niej i zapytał: 
     - Jesteś ranna? 
     - Oczywiście, że nie jestem ranna - odpowiedziała opryskliwie. 
     - To dlaczego siedzisz tutaj, zamiast szukać z nami; znaleźliśmy złoto i może 
  znajdziemy go więcej. 
     - I tak przecież nic z tego nie dostanę - odrzekła. - Nie brałam udziału w walce. 
     - Każdy mial do tego sposobność - odparował urażony Te- meraire; nie uważał, że 
  był wobec niej nie w porządku. Naturalnie ciężkie smoki powinny uderzyć w 
  pierwszej kolejności, ponieważ mogły zadać nieprzyjacielowi największe... 
     Perscitia odwróciła wzrok i jeszcze bardziej się skuliła, przyciskając skrzydła do 
  ciała. 
     - Lepiej sobie stąd idź, jeśli chcesz szydzić i być dla mnie niemiły - powiedziała. - 
  To, że nie lubię walczyć, nie powinno nikogo obchodzić. 
     - Wcale nie szydzę, a ty lepiej przestań być taka kłótliwa! - rzucił zirytowany 
  Temeraire. - Nie zauważyłem, że nie walczyłaś. 
     Poruszyła się nieznacznie i zerkając na inne smoki, szepnęła w formie przeprosin: 
     - Inni zauważyli. 
     - Ale dlaczego tego nie zrobiłaś, skoro teraz tak ci przykro z tego powodu? - zapytał 
  Temeraire. - Mogłaś się włączyć do walki, kiedy tylko chciałaś. 
  i. Nie 
     - Nie chciałam - odparła wyzywająco - możesz więc nazwac mnie tchórzem, jeśli 
  
  chcesz; jest mi to obojętne. 
  - Och - mruknął Temeraire i usiadł obok niej na ziemi 
  niial pojęcia, co powiedzieć. - Przykro mi to słyszeć - spróbował w końcu, niepewnie. 
  Przypuszczał, że bycie tchórzem jest bardzo nieprzyjemne. Zawsze jednak sądził, że 
  tchórzami są żałosne stworzenia, które są zdolne do drobnych podłości, na przykład 
  kradzieży rzeczy, których nigdy nie zdobyłyby w uczciwej walce, a Perscitia wcale 
  taka nie była. - A przecież potrafisz się kłócić z każdym - podjął po chwili. - Wcale 
  się nie boisz. 
    _ To nie to samo - odpowiedziała. - Żadna kłótnia nie kończy się tym, że ktoś cię 
  postrzeli, rozerwie ci skrzydło albo dostaniesz armatnią kulą w pierś... Widziałam raz 
  smoka, którego trafiła kula armatnia; to było okropne. 
    - Oczywiście - powiedział Temeraire - ale jeśli poruszasz się odpowiednio szybko, 
  możesz się przed nimi uchylić. 
    - To nonsens - odparła. - Kula karabinowa leci szybciej od każdego smoka, a więc o 
  wszystkim decyduje przypadek, zanim nawet pomyślisz o tym, by się przed nią 
  uchylić, albo nawet zauważysz, że ktoś do ciebie celuje. Jeśli jesteś naprawdę szybki, 
  to najczęściej możesz uciec, zanim zdążą do ciebie wystrzelić - dodała - a więc masz 
  duże szanse uniknięcia rany, ale największe masz wtedy, gdy trzymasz się z dala od 
  luf... A ja nie jestem zbyt szybka. 
    Temeraire podrapał się pazurem po głowie w zadumie. 
    - W Chinach - odezwał się w końcu - walczą tylko niektóre smoki; inne, a jest ich 
  bardzo dużo, są uczonymi i nie wiedziałyby, co robić podczas bitwy. Nikt z tego 
  powodu nie uważa ich za gorsze lub nazywa tchórzami; myślę, że ty jesteś taka jak 
  one. 
    Uniosła głowę, a Temeraire dodał: 
    - Tak czy owak, nam wszystkim walka sprawia dużą przyjem- n°sc, nie ma więc 
  powodu, żebyś ty to robiła, jeśli tego nie lubisz. 
    ~ Jestem tego samego zdania - powiedziała, wyraźnie ucie- zona - tylko nie lubię, 
  jak ktoś mówi, że nie robię tego, co do e należy; ale tu nie ma nic do roboty poza 
  walką. 
  
     - Musimy rozgryźć, jak się strzela z armaty - rzekł Teme- raire. - To by było bardzo 
  przydatne. Gdybyś także wymyśliła, jak najlepiej jej użyć, byłoby to bardzo pomocne 
  i w ten sposób miałabyś poważny udział w walce, bo nikt inny nie wie, jak to zrobić. 
     To rozwiązanie tak bardzo się jej spodobało, że pod koniec dnia miała już 
  kilkunastu ludzi pracujących pilnie pod jej nadzorem jako obsługa działa. Wszyscy 
  oni, oraz trzydziestu innych, należeli do miejscowej milicji i rano, ściskając dość 
  nerwowo broń, przybyli na pole bitwy, żeby sprawdzić, co się stało w nocy. 
  Ośmieleni widokiem wesoło powiewających chorągwi, podeszli nieopatrznie zbyt 
  blisko i z radosną bezwzględnością zostali wcieleni do służby przez Lloyda oraz jego 
  ludzi, zmęczonych już tym, że muszą opiekować się blisko sześćdziesięcioma 
  smokami i jednocześnie być pastuchami. 
     Kulący się ze strachu na widok Perscitii milicjanci dowiedzieli się najpierw, że nie 
  mogą być takimi tchórzliwymi niezgułami, potem wysłuchali wygłoszonego z wielką 
  pompą przemówienia Lloyda o potrzebie powstrzymania Bonapartego i ostatecznie 
  zdali się na łaskę oraz niełaskę smoczycy. Cały dzień rozpracowywali zasady 
  prowadzenia ognia z armaty, posługiwania się wyciorem, ładowania prochu do lufy i 
  przybijania go. Wszystkie te kolejne kroki Perscitia poznała i połączyła w całość, 
  wypytując najpierw ludzi o to, jak strzelają z karabinów, a potem te smoki, które 
  kiedykolwiek pełniły służbę i miały okazję widzieć, jak prowadzi się ogień z dział. 
     Było z tym sporo trudności: każdy pamiętał sekwencję odpowiednich czynności 
  nieco inaczej, przez co na jakiś czas utknę'1 w martwym punkcie, z którego 
  wybrnęła, gdy wpadła na pomysł sporządzenia spisu tego, co każdy pamięta, i 
  wybrania najeżę* ściej powtarzających się elementów. Pod wieczór z powodzenie*11 
  i wielkim hukiem wysłali pierwszą kulą na drugą stronę obozo* wiska, ku dużemu 
  zaskoczeniu innych smoków, drzemiących błogo z brzuchami pełnymi wieprzowiny. 
    _ Gdyby tylko udało nam się znaleźć taki sposób jego umocowania, żeby się mogło 
  odpowiednio przesuwać po strzale, nie byłoby żadnego powodu, dla którego nie 
  mielibyście zabrać go w powietrze - powiedziała w zadumie tego wieczoru, kiedy 
  odzyskawszy dawną pewność siebie, przyszła wziąć udział w dyskusji. Chętnie 
  kontynuowałaby pracę, tylko że jej pomocnicy, którzy stopniowo się do niej 
  
  przyzwyczaili i nad których lękiem ostatecznie wzięło górę zmęczenie, zbuntowali 
  się i zażądali odpoczynku oraz jedzenia. - W każdym razie Requiescat mógłby je 
  zabrać i można by je odpalić z jego grzbietu; ale pozostaje problem odrzutu. To jest 
  prawdziwa trudność. 
    - Prawdziwą trudnością jest podjęcie decyzji, co mamy robić teraz - odparł 
  Temeraire i pochyliwszy głowę nad mapami, na których Moncey naniósł najnowsze 
  informacje o Francuzach, zaczął się zastanawiać, co oni mogą planować i jak szybko 
  zdoła ich zmusić do kolejnej bitwy. 
  Rozdział 6 
  K 
  apitanie - odezwał się Holłin - przykro mi o tym mówić, ale jeśli on jest na wolności 
  tak długo i tak bardzo oddalił się od terenów rozpłodowych, wydaje się oczywiste, że 
  nie lata po kraju na oślep... On pana szuka. 
    - Wiem - odparł Laurence. 
    Jeśli Temeraire poleciał do Dover, to wpadł prosto w ręce Francuzów. A Laurence 
  nie mógł się udać jego śladem - Jane uzasadniła wniosek o wypuszczenie go z 
  więzienia właśnie tym, że trzeba go trzymać jak najdalej od najeźdźców. Już opóźnił 
  0 cztery dni powrót do obozu, czy w najlepszym razie o trzy, 
  1 ich nieobecność negatywnie zaważy na jej pozycji, i to właśnie teraz, kiedy musi 
  użyć całej siły perswazji, żeby przygotować wszystkich na nieunikniony marsz 
  Napoleona na Londyn. 
    Wiedział, co ma obowiązek zrobić: wrócić, złożyć raport o niepowodzeniu swojej 
  misji i czekać na jakąś wiadomość o losie Temeraire'a. Siedzieć bezczynnie w jakimś 
  lochu, nie mając pojęcia o tym, co się stało ze smokiem - Laurence nie wyobrażał 
  sobie, jak zdoła to znieść. Nie miał jednak wyboru. Prawdopodobnie już zdołał 
  zaszkodzić wojskowej karierze Hollina, jeś'1 ich dawna znajomość jeszcze wcześniej 
  nie położyła się na niej cieniem; skrzywdził przecież Jane, Ferrisa i tak wielu innych 
  - jakby nie zrobił już wystarczająco dużo złego. 
    _ Nie musimy się spieszyć z tym powrotem - zaproponował j-jollin. - Możemy 
  posuwać się wolno w stronę armii i zbierać po drodze wiadomości o Francuzach. 
  
  Generałowie i tak będą chcieli wiedzieć o ich posunięciach. To oczywiste, panie 
  kapitanie. 
     Laurence wiedział, że powinien odmówić. To była wspaniałomyślna propozycja, 
  którą Hollinowi podyktowało uczucie przyjaźni, a nie realna i przemyślana ocena 
  sytuacji. 
    - Dziękuję, Hollin; jeśli myślisz, że to słuszne - odpowiedział w końcu, przegrawszy 
  wewnętrzną walkę, a przynajmniej oddawszy w niej część terenu. - Ale będziemy się 
  kierować prosto w stronę obozu - dodał, żeby go trochę odzyskać, próbując 
  jednocześnie przekonać samego siebie, że być może Temeraire usłyszał jakoś o 
  miejscu pobytu armii i też się tam kieruje. Mogą go znaleźć czekającego w Woolwich 
  - ale nie, to był już nadmierny optymizm. Temeraire nie czekał, nigdzie, jeśli 
  wiedział, gdzie jest Laurence, a najpewniej nawet jeśli nie miał o tym najmniejszego 
  pojęcia. Przeleciał pół Afryki, nie wiedząc, gdzie go szukać, i znalazł go w samym 
  środku nieznanego kontynentu. Było dla niego jasne, że smoka nie zniechęci 
  konieczność przeszukania całej Brytanii, nawet w trakcie wojny; i przy okazji może 
  mu się coś stać. 
    Zatrzymywali się niemal przy każdym gospodarstwie ze stadem bydła średniej 
  wielkości i przy każdym mieście z polaną wystarczająco dużą dla smoka 
  kurierskiego; ale nie udawało lm zebrać żadnych wiadomości, w każdym razie nie 
  takich, które chcieliby usłyszeć. 
      Straciłem dwadzieścia owiec, ale to nie smoki je zabrały, tylko Francuzi, żeby ich 
  piekło pochłonęło - poinformował ich Jeden wściekły pasterz. 
  , ~ Sąjuż tak blisko? - zapytał zaniepokojony Laurence; wciąż ^ aleko na zachód od 
  Londynu, znacznie dalej, niż wydawało Sl<?'ze Francuzi mogą dotrzeć, nawet w 
  małych oddziałach. 
     Mężczyzna splunął z rozgoryczeniem. 
     - Przeszli tędy wczoraj, rabując, co się dało, cholerni sodomici. Przepraszam za 
  moje słowa, ale nawet święty zacząłby kląć. Moje trzy najlepsze owieczki skończyły 
  w ich brzuchach, no i tryk, a wszystko dlatego, że mój przygłupi syn nie wyprowadził 
  ich w porę na wzgórza. Ale z drugiej strony, kto by pomyślał, że tak szybko tu dotrą? 
  
     Burmistrz Twickenham potwierdził obecność Francuzów. 
     - Dostaliśmy z Richmond wiadomość, że przylecieli na smokach - powiedział - i 
  rozleźli się po całej okolicy, kradnąc, co im w ręce wpadnie. Nasi chłopcy poszli z 
  nimi walczyć, na północ stąd; wokół Richmond zbiera się milicja. Są z nimi jakieś 
  smoki; przyleciał jeden kurierski, żeby ściągnąć tam naszych chłopców, kiedy jeszcze 
  nie wiedzieli, co robić. Ale o żadnych grasujących na wolności smokach nic nie 
  słyszałem. Może być pan jednak pewny, że będziemy pilnować naszego bydła. 
     Poczęstował ich obiadem, bardzo uprzejmie, i odmówił przyjęcia od Hollina 
  zapłaty, chociaż przyjął ją za kozła, którym pożywiła się Elsie. Zona burmistrza oraz 
  jego najstarsza córka zasiadły do posiłku razem z nimi i chociaż Laurence od czasu 
  do czasu przypominał sobie o dobrych manierach i zmuszał się do prowadzenia z 
  nimi niezobowiązującej rozmowy, był zbyt zajęty myślami, żeby być dla nich 
  odpowiednim towarzystwem. Te nowe informacje oznaczały, że muszą natychmiast 
  wracac do obozu; dowództwo powinno się niezwłocznie dowiedzieć, że Francuzi 
  dotarli tak daleko w głąb kraju. 
     - Mieli ze sobą orły, jak słyszałam - odezwała się w pewnej chwili młoda kobieta. - 
  Georgie powiedział, zanim poszedł, ze chłopcy z Ham widzieli dwa. 
     To była zła wiadomość, bardzo zła; obecność dwóch francu skich pułków tak 
  daleko od głównych sił świadczyła o ty11' gdzieś w pobliżu może też być jeden z 
  marszałków. Nawet na 
  gorsi z nich byli bardzo kompetentnymi żołnierzami, a działając pod wodzą cesarza, 
  byli niebezpieczni jak żmije. Tu, w zachodniej Anglii, nie było żadnych 
  strategicznych celów, tylko dużo żywności; żywności, która była konieczna do 
  utrzymania tych francuskich smoków w powietrzu. 
    - Czy mieli kawalerię? - zapytał nagle, unosząc głowę. - Bardzo przepraszam - 
  dodał, uświadomiwszy sobie poniewczasie, że przerwał rozmowę, która toczyła się 
  bez jego udziału; Hollin i młoda dama mówili o miejscach, które widział podczas 
  wykonywania swoich zadań. 
    - Och... przykro mi, proszę pana, nie pamiętam, żeby Georgie coś o tym wspominał 
  - odpowiedziała, speszona, że się do niej zwrócił z tym pytaniem. 
  
    - Ale ja myślę, że nie mieli, kapitanie - powiedział burmistrz. - W każdym razie tutaj 
  przyszli pieszo. 
    Ajeśli Napoleon, planując tę kampanię, postawił wszystko na siły powietrzne... 
  Laurence nie wiedział, co o tym myśleć. Byłoby to zlekceważenie całej ustalonej 
  przez lata wiedzy o prowadzeniu nowoczesnej wojny, zgodnie z którą prawidłowo 
  zorganizowane siły kawalerii i piechoty, wsparte przez działa pieprzowe i artylerię, 
  mogą odeprzeć każdy atak smoków. Ale przed pierwszą próbą przekroczenia kanału, 
  którą Napoleon podjął w roku piątym, nikt nie słyszał o ataku więcej niż 
  pięćdziesięciu smoków naraz; Laurence dobrze pamiętał powszechne zaskoczenie 
  tym, ze udało mu się zebrać i rzucić do boju blisko sto tych stworzeń. 
  Po obiedzie wyszedł na zewnątrz i poczekał grzecznie na Powrót Hollina, który w 
  odpowiedzi na jej wyrażoną nieco za- ionym głosem prośbę, zaprowadził pannę - jej 
  nazwisko J"z wyleciało Laurence 'owi z głowy - do swojej smoczycy. Elsie e się z nią 
  spotkała, jako że smoki mają niewiele okazji 
  ?iedn k 
  Porn'n^e niewiasty będące kapitanami, które 
  rzadko ubierają się stosownie do swej płci. Chętnie też 
  pozwoliła się głaskać i dała się poczęstować ugotowanym przez młodą kobietę 
  budyniem, który zlizała z półmiska kilkoma zamaszystymi ruchami języka. 
     - Och, jaki śliczny półmisek - powiedziała potem, ze znacznie większym 
  entuzjazmem, i z wyraźnym żalem odprowadziła go wzrokiem, kiedy córka 
  burmistrza odsunęła się od niej, gdyż jego brzeg był ładnie pomalowany na niebiesko 
  i czerwono, z odrobiną srebra. - Nigdy nie widziałam czegoś równie pięknego - 
  dodała Elsie, wyciągając szyję, żeby go jeszcze raz obejrzeć. 
     - Ależ to tylko stary... - zaczęła dziewczyna, po czym ugryzła się w język i dodała: - 
  ...który sama pomalowałam; możesz go sobie wziąć, jeśli ci się tak podoba. 
     - Och- westchnęła radośnie Elsie, po czym spojrzała na Hollina i spytała z 
  przejęciem: - Czy przechowasz go dla mnie? I może dałoby się go umyć i dobrze 
  zapakować, żeby był bezpieczny? 
     Zrobienie tego tak, żeby była zadowolona, zajęło im jeszcze pół godziny, przy 
  czym towarzyszyło temu sporo kiwania głowami, wiele komplementów 
  
  wymienianych przez obie strony i radosne rozmowy, które w uszach Laurence'a 
  zlewały się w niezrozumiały gwar. W końcu postanowił to przerwać i nieco się do 
  tego przymusiwszy, powiedział nagle: 
     - Hollin, lepiej już ruszajmy. 
     - Och - odparła dziewczyna. - Ale czy nie poczekacie na niego? - Wyciągnęła rękę, 
  a kiedy spojrzeli w tamtym kierunku, zobaczyli na niebie innego smoka, który leciał 
  w ich stronę 
     - Pięknie - powiedział Miller - bardzo pięknie. Spodziewaliśmy się pana w obozie 
  cztery dni temu, kapitanie Hollin, aja odkrywam, że włóczy się pan po tej części 
  kraju, w której pana w ogóle nie powinno być, i wprowadza skazanego zbrodnia^ do 
  dobrego towarzystwa. 
    Hollin zaczerwienił się i odpowiedział ostro: 
     _ Jeśli postąpiłem źle, kapitanie Miller, może być pan pewny, ?e wytłumaczę się 
  przed tymi, którzy mają prawo mnie z tego rozliczyć. Szukamy smoka, po którego 
  nas wysłano i który wraz z innymi opuścił tereny rozpłodowe, kiedy pracujący tam 
  ludzie zapomnieli o swoich obowiązkach i uciekli. 
    - Co? - zapytał wystraszony Miller, zapominając o wcześniejszym napuszonym 
  tonie. - Wszystkie opuściły tereny rozpłodowe? Dokąd poleciały, co jedzą... 
    Smok Millera, Devastatio, był wyraźnie mniejszy od Elsie, która była duża jak na 
  Winchestera. Hollin wiedział lepiej od wielu młodych kapitanów smoków 
  kurierskich, jak ją prawidłowo karmić, a poza tym był w przyjacielskich stosunkach z 
  większością pastuchów przy największych kryjówkach, co dawało mu dodatkową 
  przewagę. Devastatio, który wylądował trochę na pokaz 
  1 zbliżył się do nich dumnym krokiem, zbyt późno uświadomił sobie, że nie 
  dorównuje smoczycy wagą, więc wydął pierś tak mocno, jak tylko mógł, i starał się 
  ukradkiem wejść na mały pagórek. Elsie przyjrzała mu się ze zdziwieniem, po czym 
  zapytała: 
    - Chcesz zobaczyć mój półmisek? 
    - Panowie - powiedział ostro Laurence, widząc, że Miller chce wypytać Hollina o 
  wszystkie szczegóły ich poszukiwań. - Nie mamy na to czasu. W pobliżu widziano 
  
  Francuzów i musimy natychmiast wracać do obozu, żeby zanieść tę wiadomość. 
    - Wiemy już, że Francuzi są tutaj, i doszło już nawet do walk - odpowiedział Miller. 
  - Jakiś bystry dowódca milicji zebrał oddziały z całej okolicy i pobił ich jak należy 
  pod Wembley, a ostatniej nocy powtórzył to w pobliżu Harlesden. To dlatego tu 
  Jesteśmy: mam dla niego nominację na pułkownika. 
    - Och! - zawołała młoda dama, która przysłuchiwała się 
  2 boku ich rozmowie. - Pobili ich pod Harlesden? Georgie na P^no tam jest... Muszę 
  powiedzieć mamie... 
    Zaczęła się odwracać, po czym się cofnęła, dygnęła i nieco niepewnie uniosła dłoń. 
  Hollin pochwycił ją i zbliżył do ust, także trochę niepewnie, po czym powiedział: 
    - Do usług, panno Jemson, i mam nadzieję, że moje obowiązki pozwolą mi znowu... 
    - Ja także mam taką nadzieję - przerwała mu, cała zarumieniona, po czym, 
  zawstydzona swoją śmiałością, odwróciła się i uciekła. 
    - Kapitanie, jeśli oni już wiedzą o obecności Francuzów, a Miller powie im, gdzie 
  jesteśmy, to możemy dalej szukać... - powiedział Hollin, odwróciwszy się; jego 
  policzki też były lekko zarumienione. 
    - O nie; nie, dziękuję, nic z tego - wtrącił Miller. - Pańskie rozkazy nie mówiły, że 
  wolno panu włóczyć się po całym świecie, kapitanie. Miał pan polecieć po smoka i 
  wrócić. Jeśli nie ma pan smoka, pozostaje panu tylko jedno, to znaczy wrócić do 
  obozu. Jeśli oni będą chcieli, żeby pan nadal szukał, dostanie pan nowe rozkazy. 
  Polecimy razem, tak jak powinniśmy zrobić, kiedy do przekazania jest taka 
  wiadomość. Na wypadek gdyby któryś z nas został strącony. Setka smoków 
  szalejących po kraju, pożerających ludzi jak krowy? Nie rozumiem, o czym pan 
  myślał, czym się pan kierował, nie wracając natychmiast, chyba że chodziło o 
  uratowanie głowy komuś, kto na to nie zasługuje... 
    - Kapitanie Miller... - zaczął Hollin. 
    - Wystarczy - przerwał mu Laurence. - Nie zamierzam być powodem do kłótni, 
  zwłaszcza w takich okolicznościach. Kapitanie Hollin, ponieważ przybyliśmy na 
  tereny rozpłodowe krótko po opuszczeniu ich przez smoki, mieliśmy pewne 
  racjonalne podstawy do wiary, że uda nam się szybko odnaleźć Temerairea. 
  
  Doskonale zdaję sobie sprawę z pańskiej wspaniałomyślności, ale dłużej nie będę jej 
  nadużywał. Wracajmy natychmiast. 
    Przygotował się na to w duchu i teraz pragnął mieć to juz za sobą. Im szybciej 
  wróci, tym mniej zaszkodzi Hollinowi i sobie zwlekając samolubnie z powrotem; 
  tylko sukces mógłby to usprawiedliwić. Jednak nawet wtedy powinien zostać 
  ukarany. Granby miał całkowitą rację. Laurence rozumiał teraz, że jego poczucie 
  dyscypliny było zupełnie spaczone. Może przyczyniło się do tego to, że nie został 
  wychowany od dziecka w Korpusie i pozwolił, by pewna swoboda służby w 
  powietrzu, z konieczności znacznie szersza od tej, jaką cieszyli się oficerowie 
  marynarki, nadmiernie uderzyła mu do głowy. 
    Wskoczył na grzbiet Elsie po Hollinie, który wspiął się na nią pierwszy, i w 
  milczeniu przypiął się do uprzęży. Dręczony przez wyrzuty sumienia nie zwracał 
  uwagi na otoczenie i samą podróż, czekając, aż zimny wiatr wiejący im w twarze 
  nieco przytępi jego ból. Devastatio, nadal się popisując, wyprzedził znacznie Elsie, 
  co przyszło mu łatwo, jako że niosła ona podwójny ciężar. To właśnie ich uratowało: 
  z powodu odległości dzielącej oba smoki kurierskie Petit Chevalier nie mógł 
  zaatakować jednocześnie obu i dlatego rzucił się tylko na prowadzącego Devastatia. 
    Mały Winchester wrzasnął i runął prosto w dół, krwawiąc obficie z rozoranych 
  pazurami skrzydła i boku. Z najwyższym trudem, wciągając z głośnym sykiem 
  powietrze do płuc, zdołał jakoś wyhamować upadek i rozwinąć znowu skrzydła, ale 
  nie leciał normalnie, tylko przechylając się niezdarnie w powietrzu, opadł na ziemię. 
  Upewniwszy się, że jeden przeciwnik jest niezdolny do lotu i całkowicie skazany na 
  jego łaskę, Petit Chevalier zakręcił w powietrzu i skupił uwagę na Elsie. 
    Nazwa tej rasy francuskich smoków była trafna jedynie w porównaniu do Grand 
  Chevalierôw; osiemnastotonowy potwór, który mknął ku nim z ogłuszającym rykiem 
  i pazurami już poplamionymi krwią Devastatia, wyglądał naprawdę przerażająco. 
  Elsie sapnęła rozpaczliwie i zanurkowała pod niego. Wykonując Un'k, przekręciła się 
  niemal do góry nogami, tak że Laurence oraz Hollin zawiśli na rzemieniach, po czym 
  bijąc z całej siły skrzydłami, pomknęła do przodu pod brzuchem wielkiego smoka, 
  ścigana przez kule z karabinów jego bellmanów, które świstały im nad głowami 
  
  niczym osy. 
     Była jednak zbyt obciążona, by osiągnąć pełną szybkość. Petit Chevalier zakręcił z 
  powrotem i ruszył w pościg. Było jasne, że na dłuższą metę jego siła przeważy i 
  francuski smok dopadnie ich, jeśli Elsie nie zdoła mu przedtem uciec. A był 
  dostatecznie szybki, żeby mieć ją w zasięgu wzroku przez przynajmniej godzinę, 
  ocenił Laurence, patrząc w dół na sunący po ziemi cień napastnika. 
     Ścigał mniejszy cień Elsie niczym chmura wypełniająca zagłębienia terenu, 
  prześlizgująca się po szczytach wzgórz, zaciemniająca ich zbocza i strasząca jelenie, 
  które rzucały się do ucieczki między drzewami. Sylwetka smoka nie zmieniała się na 
  ziemi, która przesuwała się pod nimi z szybkością co najmniej dwudziestu pięciu 
  węzłów, a wyjący wiatr szarpał ich ubraniami, niezależnie od tego, jak nisko się 
  pochylali i przytulali do szyi Elsie. 
     Petit Chevalier znowu zaryczał za nimi. Skulony Laurence nie mógł unieść głowy, 
  żeby spojrzeć do tyłu, ale lecieli właśnie nad szeroką połacią prostokątnych, 
  przysypanych śniegiem pól, które ograniczały drogi, więc sylwetki obu smoków 
  wyraźnie odcinały się od białego tła, i było widać, że w miarę jak Elsie słabła, 
  odległość między obu cieniami powoli, ale stale malała. 
     I wtedy, wśliznąwszy się za sylwetkę Petit Chevaliera, do linii dołączył trzeci cień: 
  początkowo był tylko małą plamką, ale szybko rósł coraz większy i większy, aż na 
  koniec połknął poprzednika, a powietrze rozdarł straszliwy, ogłuszający ryk 
  ogromnego, czerwono-złocistego Regal Coppera, który runął z góry na Petit 
  Chevaliera, atakując go dokładnie tak samo, jak on przedtem zaatakował Devastatia. 
     Dwa ciężkie smoki bojowe sczepiły się i zaczęły chaotycznie koziołkować w 
  powietrzu, warcząc i szarpiąc się nawzajem pazurami. Z grzbietu Petit Chevaliera 
  spadło kilku ludzi, a amunicja, bomby i karabiny posypały się na leżące w dole pola. 
  Laurence nie miał pojęcia, jak radzi sobie załoga Regal Coppera i wtedy uświadomił 
  sobie, że smok nie ma uprzęży. 
    Zdyszana Elsie zwolniła i zatoczyła szeroki łuk, żeby mogli popatrzeć na tytaniczną 
  walkę obu ogromnych bestii. 
    - Och, cieszę się - powiedziała, łykając powietrze między słowami. - Nie wiem... nie 
  
  jestem całkiem pewna, czy zdołałabym uciec temu wielkiemu Francuzowi. 
    - Mam nadzieję, że nie będziemy musieli uciekać przed tym drugim - odparł Hollin, 
  a Laurence całkowicie podzielał jego niepokój: Regal Copper miał nad drugim 
  smokiem przewagę co najmniej siedmiu, ośmiu ton. Właśnie wbił pazury w barki 
  Petit Chevaliera i drapał go tylnymi łapami, tak nim przez cały czas potrząsając, że 
  francuscy strzelcy nie mogli w niego wycelować, a te kilka przypadkowych strzałów, 
  które oddali, nie zrobiło na nim żadnego wrażenia. 
    To był bardzo brutalny styl walki, prymitywny w porównaniu z finezją działania w 
  formacjach, ale na poziomie takiego indywidualnego starcia niespodziewana 
  zajadłość szybko wzięła górę nad wojskową dyscypliną. Chevalier wrzasnął 
  rozpaczliwie i szarpnąwszy się gwałtownie, zdołał się jakoś wyrwać z pazurów 
  przeciwnika, które zostawiły na każdym z jego barków trzy długie bruzdy, 
  wyglądające niemal jak dystynkcje oficerskie, a następnie rzucił się na oślep do 
  ucieczki, oddając pole Regal Copperowi. 
    Zwycięski smok rozpostarł skrzydła, jarzące się żywą czerwienią w promieniach 
  świecącego za nimi słońca, po czym ryknął tryumfalnie w ślad za uciekającym Petit 
  Chevalierem. Jego ryk był niczym grzmot kilku piorunów, które zlały się w jeden 
  huk. Nasyciwszy się zwycięstwem, popatrzył na nich i powiedział z wielką 
  dezaprobatą: 
     - No i co to miało być? Musisz mieć nie po kolei w głowie skoro zadzierasz z tak 
  wielkim przeciwnikiem. 
     - Przepraszam - zaczęła nieśmiało Elsie - wcale nie mieli, śmy takiego zamiaru, ale 
  on napadł na nas znienacka; i Deva- statio jest ranny. 
     - Co, nie byłaś sama? 
     Regal odwrócił się i zaczął przeszukiwać wzrokiem ziemię Podczas ucieczki i 
  walki oddalili się znacznie od miejsca pierwszego starcia, a poza tym Devastatio 
  wczołgał się pod drzewa, żeby się ukryć. Regal Coppery znane były jednak z tego, że 
  znacznie lepiej widzą na odległość niż z bliska, a ich wybawca okazał się typowym 
  przedstawicielem swojego gatunku i wypatrzenie małego Winchestera nie zajęło mu 
  dużo czasu. 
  
     - Ha, jest tam - krzyknął i poleciał w stronę kryjówki Devas- tatia. Dotarłszy na 
  miejsce, wylądował na ziemi z głośnym łomotem. - Powiedziano wam dziś rano, 
  żebyście się nie kręcili po tej okolicy - odezwał się surowym tonem, przypatrując się 
  z bliska ranom Winchestera. - Sam mówiłem, że ci wielcy Francuzi będą przez cały 
  czas przenosić tą drogą żołnierzy, czyż nie? To nie wygląda dobrze i może się 
  kiepsko goić - ocenił obrażenia Devastatia. 
     - Nikt nam nic takiego nie powiedział! - odparł Miller, który musiał się odchylić 
  dość gwałtownie, żeby nie zgniótł go ogromny łeb. 
     Zaskoczony Regal cofnął głowę, a potem odsunął ją jeszcze bardziej i zmrużywszy 
  oczy, zaczął się im przyglądać. 
     - Czy to człowiek? - zapytał. - A niech mnie, ty masz uprząż! - wykrzyknął i 
  odwrócił się, żeby spojrzeć na Elsie. - Oboje je macie. 
     - Oczywiście, że mają-odpowiedział Miller, po czym dodał, wykazując się, jak 
  przyznał w duchu Laurence, znaczną odwagą, nawet jeśli zapomniał przy tym o 
  wdzięczności: - Co tu robisz? Dlaczego opuściłeś tereny rozpłodowe? 
  j-Im - mruknął Regal Copper. - Nie jestem zbyt dobry 
     wyjaśnianiu spraw, więc najlepiej będzie, jeśli polecicie ze mną i porozmawiacie z 
  dowódcą. 
    _ Jakim dowódcą? - zapytał zdumiony Miller. - Czy walczycie razem z milicją? 
    _ Tak, oni są z nami - odparł Regal Copper. - No już, właź na mnie - zwrócił się do 
  Devastatia. 
    Mały Winchester, wciąż liżący swoje rany, skrzywił się nieznacznie, ale posłuchał i 
  wdrapał się niezdarnie na grzbiet ogromnego smoka. Regal Copper dał potężnego 
  susa w powietrze i odleciał, machając powolnie skrzydłami, a pełna niepokoju Elsie 
  podążyła szybko za nim. 
    Lot był krótki, mimo wolnego tempa, i ku zdumieniu Lau- rence'a wylądowali na 
  obrzeżach wielkiego, doskonale zorganizowanego obozu. Kiedy się do niego zbliżali, 
  ujrzał w przelocie wiele smoków wygodnie porozkładanych na polanie i wielką 
  zagrodę pełną ogromnych, czarnych świń. 
    Regal prowadził ich szeroką drogą wśród drzew, wiodącą do środka obozu, kiedy 
  
  został powstrzymany przez małego Winchestera, także bez uprzęży, który pojawił się 
  nagle przed nim i głośno zawołał: 
    - Zatrzymajcie się i podajcie hasło! 
    - To przecież ja, nie widzisz? - powiedział Regal Copper. - A ci dwoje są ze mną, 
  więc też są w porządku. 
    - To bez znaczenia - odparł Winchester. - Każdy musi podawać hasło, a jeśli tego nie 
  zrobi, to mam krzyczeć, ale myślę - dodał pospiesznie, gdy Regal Copper pochylił 
  groźnie głowę - że to chyba nie dotyczy ciebie. - Po tych słowach uskoczył na bok. 
    Laurence był zaskoczony tym, że jakiś dowódca o otwartym umyśle wpadł na 
  pomysł, by werbować i niezaprzężone smoki, 1 wykorzystywać je w taki sposób. 
  Przyszło mu do głowy, że ten człowiek mógł mieć jakieś doświadczenia związane z 
  Korpusem... Może służył w nim jakiś jego krewny, a może sam J w pobliżu którejś z 
  kryjówek. W każdym razie udało mu sję jednym zamachem rozwiązać dwa 
  problemy: po pierwsze | wstrzymał smoki przed wałęsaniem się po kraju i grabienie 
  jego mieszkańców, i po drugie, znacznie wzmocnił swój oddzi 1 milicji. Widok 
  smoka stojącego na warcie zdumiał Laurence'a ale po zastanowieniu doszedł do 
  wniosku, że nie było to wcale głupie; taki widok na pewno odstraszał wszelkich 
  szpiegów 
     Mina Millera, który siedząc na grzbiecie Regala, głaska! rannego Devastatia, 
  zdradzała, że widok smoków bez uprzęży i pełniących taką rolę wcale nie zrobił na 
  nim dobrego wrażenia lecz raczej go zgorszył. 
     Człapiący drogą Regal najwyraźniej też nie był tym zachwycony. 
     - Nie bardzo wiem, do czego to wszystko prowadzi - powiedział, kręcąc głową. - 
  Wszystko to brzmi pięknie, gdy się słyszy o pawilonach i tak dalej. - Jego słowa 
  wzbudziły w Laurensie wielką nadzieję, jeszcze zanim ogromny smok wprowadził 
  ich na polanę w środku obozu i zawołał: - Temeraire, są tu jacyś ludzie, którzy chcą 
  się z tobą zobaczyć. 
     Laurence odpiął błyskawicznie karabińczyki i zeskoczył z grzbietu Elsie, a kiedy 
  znalazł się na ziemi, zobaczył odwracającą się w jego stronę wielką, czarną głowę. 
     - Dobrze jest mieć orła - powiedział Temeraire; teraz, gdy już go obmyli z błota, w 
  
  czym wszystkie smoki były gotowe pomagać, błyszczał złociście w promieniach 
  słońca, a sam sztandar, który oczyścili ludzie, także był bardzo piękny. Wiedział, że 
  gdyby musieli go sprzedać, przeżyłby to bardzo boleśnie, a widząc, jak inni patrzą na 
  tę lśniącą zdobycz, był pewny, że całkowicie podzielaliby jego uczucia. - Nie wolno 
  nam jednak zakładać, ze przez cały czas wszystko będzie szło po naszej myśli. Nie 
  miel'* 
  7bvt wielu okazji do walki z francuskimi smokami, • większość z nich jest zajęta 
  przenoszeniem żołnierzy, P0"'6^ ? czy później będziemy musieli się z nimi zmierzyć. 
  ^ Mam Pewne P°mysły - odezwała się Perscitia - które 
         l'bvśmy wypróbować, kiedy dojdzie do walk... m Temeraire - zawołał 
  Requiescat, który wszedł za nim na 
  polanę- 
     Temeraire odwrócił się i zobaczył rannego Winchestera na grzbiecie Regala i 
  truchtającą za nim małą smoczycę, na której siedział Hollin, dawny dowódca jego 
  załogi naziemnej. 
     Requiescat wciąż coś mówił, jednocześnie z Perscitią, która przedstawiała swoje 
  pomysły dotyczące wykorzystania pieprzu, ale Temeraire nie rozumiał żadnego z 
  nich; jakby ich słowa nie chciały się ułożyć w sensowną całość. Ten człowiek, który 
  szedł w jego stronę, wyglądał jak Laurence i na dodatek mówił właśnie jego głosem: 
    - Temeraire, dzięki Bogu; od pięciu dni próbuję cię odnaleźć. 
  - Ale ty przecież nie żyjesz - odparł niespokojnie Temeraire. Nigdy jeszcze nie 
  widział ducha i często myślał, że byłoby to 
  bardzo interesujące doświadczenie, ale wcale nie było. Zobaczyć Laurence'a takiego 
  jak za życia i wiedzieć, że nie może go przytulić, osłonić przed niebezpieczeństwem, 
  było czymś okropnym. Ale Laurence odpowiedział: 
  - Ależ żyję, oczywiście, że żyję, mój drogi; jestem tutaj. Temeraire pochylił nisko 
  głowę i przyjrzał się Laurence'owi 
  z bardzo bliska, a potem wysunął na próbę język, żeby go powąchać. Na koniec 
  otoczył go ostrożnie, bardzo ostrożnie, przednią 'aP3, po czym uniósł do góry, i och... 
  poczuł, że jest człowiekiem z krwi i kości, a nie zjawą: trzymał go w łapie, żywego... 
  
  i oszołomiony ze szczęścia Temeraire wydał cichy, radosny okrzyk, P° czym owinął 
  się ciasno wokół swego kapitana i powiedział: Och, Laurence; nigdy już nie pozwolę, 
  żeby ktoś mi cie- b'e odebrał. 
   
   
   
   
  Rozdział 7 
  N 
  ie, w żadnym razie; o mato cię nie utopili i to nawet nie celowo, ale przez zwykłą 
  nieostrożność. Nie wydam cię znowu w ich ręce - mówił podenerwowany Temeraire. 
  - Poza tym ja nie mogę do nich wrócić; nie mogę tak po prostu zostawić wszystkich 
  tutaj własnemu losowi. 
    - Jesteś bardziej potrzebny przy głównych siłach - odpowiedział Laurence, próbując 
  go przekonać, choć błysk uporu, który zobaczył w oczach Temeraire'a, był dosyć 
  zniechęcający. - Musimy pomówić z twoim dowódcą. 
    - Ja tu jestem dowódcą - odparł Temeraire z poważną miną. 
    Laurence popatrzył na niego i na smoki, które otoczyły ich 
  ochronnym murem, a następnie wdrapał się na przedramię Temeraire'a i rozejrzał się 
  uważniej po polanie. Nie tylko nie dojrzał nigdzie choć jednego wyższego oficera, 
  ale stwierdził również, że żaden ze smoków, z których wiele przyglądało mu się z 
  ciekawością- a oprócz wielkiego Regala był tam Longwing ze zmętniały- mi ze 
  starości i przymkniętymi sennie oczami, wielki Chequered Nettle, Parnassian i wiele 
  mniejszych - nie jest zaprzężony. 
    Za nimi Laurence zobaczył obóz pełen innych smoków. Dziesiątki Yellow 
  Reaperów spały jeden obok drugiego, a na nich porozkładały się mniejsze, kurierskie 
  i te lżejszych wag. liniami i małym stadem krów zajmowała się garstka ludzi, 
  ale wszyscy oni mieli na sobie nędzne ubrania i nie mogli być oficerami Korpusu. 
  Dalej, przy działach, stało jeszcze kilkuset innych w czerwonych, przeważnie mocno 
  wypłowiałych kurtkach, i trochę ochotników w cywilnych ubraniach: to było 
  
  wszystko. 
     - Milicja - powiedział wolno Laurence. 
     - Tak, Lloyd i jego pasterze powiedzieli nam, gdzie ich szukać -wyjaśnił Temeraire. 
  - To bardzo dzielni ludzie: zwłaszcza od czasu, kiedy się już uspokoili i uwierzyli, że 
  ich nie zjemy. Potrzebujemy ich do obsługi dział. 
     - Dobry Boże - wyszeptał Laurence. 
     Mógł sobie doskonale wyobrazić, jak Lordowie Admiralicji zareagują na 
  wiadomość o tym, że dobrze zorganizowana milicja z młodym, bystrym oficerem na 
  czele, której z taką pewnością siebie oczekiwali, jest eksperymentalnym i całkowicie 
  niezależnym legionem składającym się z niezaprzężonych smoków, stworzeń, które 
  nie dość, że nie darzyły ich lordowskich mości zbytnią sympatią, to na dodatek 
  działały pod dowództwem najbardziej krnąbrnego smoka w całej Brytanii. 
     - Cóż, moim zdaniem to wcale nie jest skomplikowane - powiedział Temeraire, 
  kiedy Laurence nieporadnie spróbował wyjaśnić mu rozkazy, które ich sprowadziły w 
  to miejsce, oraz całe nieporozumienie. - Nie powiedzieli ci wcale, że masz przekazać 
  tę nominację tylko wtedy, gdy dowódca okaże się człowiekiem? - zapytał, zniżając 
  głowę w stronę Millera. 
     - No nie... nie - wyjąkał Miller, wpatrując się w niego szeroko otwartymi oczami - 
  ale... 
     - W takim razie wszystko jest zupełnie jasne - przerwał m" Temeraire. - Napiszę do 
  nich, że z radością przyjmuję nominację i przeproszę za to, iż moje obowiązki wobec 
  pułku uniemożli wiają mi obecnie powrót do głównego obozu; nie mogą n11^ o to 
  pretensji. Zresztą i tak musimy im natychmiast wysłaC ostrzeżenie: Napoleon za dwa 
  dni zaatakuje Londyn. 
    Trudno było znaleźć lepszy sposób odwrócenia ich uwagi. Laurence w pierwszej 
  chwili nie wiedział, co o tym sądzić: być może Temeraire, który oczywiście miał 
  smocze wyobrażenie o odległości, nie zdawał sobie sprawy z ogromu trudności 
  związanych z przemieszczeniem tak wielkiej liczby ludzi oraz koni, a także 
  zaopatrzenia dla nich, z terenu lądowania na nieprzyjacielskim wybrzeżu w głąb lądu. 
  Od dnia lądowania nie minął jeszcze tydzień. Przy założeniu, że nigdzie nie 
  
  napotkałby oporu, Napoleon mógłby wprawdzie wprowadzić ludzi długimi 
  kolumnami do Londynu, ale nie jako armię gotową do walki: Laurence był tego 
  pewny. Albo chciałby być tego pewny, tylko że zbyt dobrze pamiętał jeszcze grzmot 
  armat dobiegający od strony Warszawy, do której Francuzi dotarli o miesiąc 
  wcześniej, niż ktokolwiek się spodziewał. Dlatego też zapytał z niepokojem: 
    - Czy jesteś tego pewny? 
    - Obserwowaliśmy korpusy marszałka Lef?bvre'a - odpowiedział Temeraire. - Rano 
  otrzymali rozkazy i natychmiast wyruszyli w tamtym kierunku; a poza tym przez cały 
  dzień przesuwają wojska ze wszystkich stron ku Londynowi. Requies- cat to widział. 
    - Requiescat? - zapytał Laurence. 
    - Poznałeś go, to on was tu sprowadził - wyjaśnił Temeraire. 
    - Nie mógł się do nich zbliżyć niezauważenie - powiedział Laurence: Regal Copper 
  był dość kiepskim kandydatem na szpiega. 
       Och, on nawet nie próbował się podkradać - odparł Temeraire. - Widzisz, nikt nie 
  lubi z nim zadzierać, mógł zatem Podlecieć do nich dość blisko, zanim byli gotowi z 
  nim walczyć. 
    kiedy Francuzi zobaczyli, że na grzbiecie nie ma nikogo, U2nal1' uciekł z jakichś 
  terenów rozpłodowych i po prostu ^uka towarzystwa innych smoków. Bardzo się 
  starali skusić go 
    Pozostania i nawet dali mu krowy ze swojego obozu. Było to lepsze, niż gdybyśmy 
  musieli go sami żywić, no i mógł obserwować wszystko, co robili. 
     - A zbierali się pospiesznie do drogi - wtrącił Requiescat. Przedtem szukali nas, a 
  my podbiliśmy im kilka razy oko, ale kiedy przyszły rozkazy, natychmiast wyruszyli 
  w stronę Londynu; i wysłali przed sobą całe bydło - dokończył posępnie. 
     - Podbili im oko - odezwał się Miller i prychnął wzgardliwe. - Tak, to cholernie 
  prawdopodobne. 
     - Dość prawdopodobne - powiedział Hollin i wskazał coś ręką. Laurence spojrzał w 
  tamtą stronę i zobaczył wbity w ziemię pułkowy sztandar z orłem, opatrzony napisem 
  13eme régiment. - Zaniosę wieści, panie kapitanie - dodał Hollin, spoglądając 
  znacząco na Laurence'a. - Ja i Elsie możemy się szybko przemknąć i dać im znać... 
  
     - To jakiś cholerny nonsens - przerwał mu Miller. - Powinieneś zawiadomić 
  dowództwo, że jest tu co najmniej sześćdziesiąt smoków, które trzeba zgarnąć i 
  zapędzić z powrotem na tereny rozpłodowe... - Przerwał, bo Temeraire zrobił krok do 
  przodu i tak zniżył łeb, że zawisł tuż nad jego głową. 
     - Nie damy się nigdzie zapędzić - powiedział groźnie - ani Napoleonowi, ani twoim 
  admirałom; a jeśli rozkażecie innym smokom z Korpusu, żeby spróbowały to zrobić, 
  przypuszczam, iż natychmiast zrozumieją, jakie to głupie. Jeśli jednak tak się nie 
  stanie, sam im to wytłumaczę i jestem przekonany, że zamiast wykonywać wasze 
  nierozsądne polecenia, przyłączą się do nas. 
     Laurence miał dość dobre pojęcie o tym, które smoki byłyby w tych 
  okolicznościach gotowe przyłączyć się do Temeraire'a i to bez specjalnego 
  przekonywania. Miałby wtedy pod rozkazami dwa Longwingi, nawet jeśli jeden z 
  nich nie był już z pewnością zdolny do prawdziwej walki, i dwa Regal Coppery, na 
  dodatek do pięciu innych ciężkich smoków już przebywających w obozie oraz 
  kilkudziesięciu średnich i kurierskich, dzięki czemu armia 
  q-erneraire'a niemal dorównywałaby Korpusowi, a przynajmniej tym jego siłom, 
  które obecnie stacjonowały w Anglii. 
     Nawet jeśli Miller nie był w pełni świadomy takiej możliwości zachował dość 
  rozsądku, by usłyszawszy te słowa, umilknąć, przynajmniej na jakiś czas. Znalazł 
  sobie spokojny kącik z boku i zasiadł do pisania listu, podczas gdy Temeraire zaczął 
  dyktować swój własny: 
     Panowie, 
  chętnie przyjmuję waszą nominację i pragnę was zawiadomić, że chcielibyśmy 
  występować jako Osiemdziesiąty Pierwszy Pułk, jeśli ten numer nie jest już 
  przydzielony innej jednostce. Nie potrzebujemy żadnych karabinów i amunicji, gdyż 
  mamy dużo prochu oraz kul do naszych dział, 
    - notował Laurence, zdając sobie sprawę, jaką reakcję wywołają te słowa - 
  ale stale potrzebujemy więcej krów, świń i owiec. Mogą też być kozy, jeśli łatwiej 
  będzie je zdobyć. Lloyd i jego ludzie spisali się bardzo dobrze i chciałbym polecić 
  ich waszej uwadze, ale nas jest dużo i przydałoby nam się więcej pasterzy. 
  
    - Pieprz, napisz o pieprzu - wtrąciła stojąca obok smoczyca, wyciągając szyję; była 
  średniej wagi, jaskrawoniebieska z jasnozielonymi pasami; jakaś krzyżówka, 
  pomyślał Laurence. -1 płótno, musimy mieć dużo płótna... 
    - Och, dobrze, pieprz - przerwał jej Temeraire i kontynuując swoją listę życzeń, 
  dodał: 
  Chciałbym, żeby przybył tu Keynes, jak również Gong Su 1 Emily Roland, która ma 
  moje pochwy na pazury, oraz reszta 
  mojej załogi; potrzebujemy także kilku lekarzy dla rannych ludzi. Dobrze by było, 
  gdyby przybył tu też Dorset i paru innych smoczych lekarzy. 
     Lepiej by było, gdybyście zbyt długo nie pozostawali tam, gdzie jesteście... 
     - Temeraire, nie możesz tak pisać do swoich przełożonych - powiedział Laurence, 
  podnosząc pióro; zrezygnował już z prób tłumaczenia, że nominacja na pułkownika 
  powinna być natychmiast cofnięta, i zdusił w sobie wiele protestów dotyczących tonu 
  listu, byle tylko jak najszybciej wysłać wiadomości; wiedział, że przynajmniej Jane 
  to zrozumie; niemniej wszystko miało swoje granice. 
     - Ale naprawdę byłoby lepiej, gdyby stamtąd odeszli - odparł zaskoczony 
  Temeraire. - Mają za mało żołnierzy, o wiele za mało, bo oni zbyt wolno koncentrują 
  siły. 
     Laurence'owi udało się jednak w końcu namówić go do złagodzenia języka: 
     Napoleon zaatakuje was we wtorek, prawie całą swoją armią, jako że Francuzi 
  przemieszczają się bardzo szybko, gdyż przenoszą ich smoki, a wasze posiłki nie 
  dotrą do was na czas - nasi zwiadowcy widzieli je w marszu i ustalili, że dziennie 
  pokonują zaledwie piętnaście mil. 
     - A jeśli oni nie zrozumieją, że to oznacza, iż powinni się wycofać? - zapytał 
  Temeraire. 
     - Zrozumieją, zapewniam cię - odparł Laurence, chociaż myślał, że najpewniej 
  zlekceważą to ostrzeżenie, i że z rady Temeraire'a nic nie wyniknie. 
     Przynajmniej w tej sprawie mylił się całkowicie: z niej wiele, choć prawie nic 
  pożądanego. Następnego rank3 
  śpiącego na smoczej łapie Laurence'a obudziły wściekłe wrzaski, które przenikły 
  
  przez okrywającą go błonę skrzydła Temerai- re'a. Nie zdążył zsunąć się na ziemię; 
  smok chwycił go, posadził sobie na grzbiecie i dopiero wtedy wstał. W tej samej 
  chwili dopadły do niego dwa smoki kurierskie, które drogę od granic obozowiska 
  pokonały na wpół podskakując, na wpół lecąc, i jeden z nich wysapał: 
    - Temeraire, ona nie zna hasła, ale... 
    - Nie potrzebuję żadnego głupiego hasła - przerwała mu Iskierka, wkraczając na 
  polanę, po czym przysiadła i dla podkreślenia wagi swych słów wypuściła z pyska 
  wąski strumień ognia. Chwilę później pojawiła się za nią chmara dzikich smoków z 
  Turkiestanu. 
    - Czego tu szukasz? - zapytał Temeraire bardzo nieuprzejmie. Przybycie Iskierki, 
  popisującej się jak zwykle i robiącej wokół siebie zamieszanie, wcale go nie 
  ucieszyło. 
    - Okazji do walki - odrzekła takim tonem, jakby to było oczywiste. - Podobno 
  toczymy wojnę, a od czterech dni nie było żadnych walk, ja nie mogłam nawet 
  nigdzie latać i - syknęła znowu dymem - przyszli pouczać mojego Granby'ego, kiedy 
  wybrałam się na małe polowanie. 
    - Cóż, tam się szykuje wielka bitwa - powiedział Temeraire - więc powinnaś wracać. 
      Nie, nic tam się nie szykuje - odparła Iskierka - a w każdym razie oni nie 
  przygotowują się do żadnej walki; powiedzieli, ze doP'ero za tydzień dojdzie do 
  bitwy. I wtedy usłyszeliśmy, że ty stoczyłeś już dwie i że przyszedł twój list, w 
  którym napisałeś, 'Z k^zie ich więcej, przybyliśmy zatem, by wziąć w nich udział. 
    Postanowiłam - dodała - że kiedy już pobijemy Napoleona, m°zesz dać mi jajo. 
      Och! - sapnął Temeraire, nie posiadając się z oburzenia. - 
  Jakie to uprzejme z twojej strony. Powinienem być zaszczycony, jak przypuszczam. 
     - Cóż, jestem od ciebie bogatsza - odpowiedziała - i potrafię zionąć ogniem, więc 
  powinieneś. 
     - Nie dałbym ci jaja - rzucił wściekle Temeraire - nawet gdybyś była ostatnią 
  smoczycą na świecie; już wolałbym go wcale nie mieć. 
     - No i nie masz - odparowała Iskierka. - Nie udało ci się tego zrobić jeszcze z żadną 
  smoczycą, więc jestem bardzo wielkoduszna, że w ogóle chcę spróbować. 
  
     To nie była przyjemna wiadomość i zaskoczony Temeraire odsunął się nieco. 
  Wprawdzie nigdy nie podchodził do tego całego rozpłodu z nadmiernym 
  entuzjazmem, ale miło byłoby myśleć, że jest pożądany, i szczycić się tym, ile jaj już 
  dał. Nie mógł zrozumieć, dlaczego nie było żadnego. Nie wyglądało to zbyt dobrze; 
  ale też nie było powodem, żeby chciał dać jedno Iskierce. 
     Tymczasem ona z miną pełną samozadowolenia rozciągnęła się na całą długość, 
  żeby każdy mógł ją lepiej obejrzeć. Na uprzęży miała wiele jarmarcznych błyskotek, 
  sporo łańcuchów, prawdopodobnie wcale nie ze złota, z osadzonymi w nich 
  świecidełkami, które już na pewno były z kolorowego szkła. Pocieszając się tym w 
  duchu, Temeraire nie mógł jednak przestać myśleć o tym, że Granby, który przy 
  sztandarze rozmawiał po cichu z Laurence'em i Tharkayem, ma na sobie pyszny, suto 
  szamerowany złotem mundur z zielonego aksamitu, a za pasem oprocz szpady z 
  lśniącą od klejnotów i złota rękojeścią równie piękny sztylet; nawet jeśli nie wyglądał 
  na specjalnie uszczęśliwionego z tego powodu. Laurence natomiast był w wytartym 
  mundurze, który do niego wcale nie pasował. 
     Inne smoki przypatrywały się jej z podziwem, a także Arka' demu i jego dzikiej 
  kompanii, także obwieszonej błyszczący1111 ozdobami, poprzyczepianymi na chybił 
  trafił do uprzęży i sprawiającymi, że całe to towarzystwo wyglądało raczej jak banda 
  niechlujnych piratów, a nie oddział Korpusu. A sam Arkady, uświadomił sobie z 
  oburzeniem Temeraire, miał na grzbiecie Demane; Demane, który należał do jego 
  załogi. Zbliżywszy się do nich, zapytał z wyrzutem chłopca: 
    - Co ty robisz? Dlaczego jesteś z nim? 
    _ On nie wie, co inni żołnierze przekazują flagami - odpowiedział Demane, unosząc 
  głowę, żeby na niego spojrzeć - więc mu tłumaczę, a potem decydujemy, czy 
  powinien ich posłuchać. Flagi czasem nie mają racji - dodał. 
    Wraz z tymi nieproszonymi gośćmi nie przybył nikt inny z jego załogi, nie 
  przynieśli też ze sobą jedzenia ani niczego, co mogłoby być przydatne; nie 
  interesowało ich, czym będą karmieni ani gdzie mają spać, i wcale nie zamierzali 
  przestrzegać reguł obowiązujących w obozie. Tłuczka, która była dość duża jak na 
  dzikiego smoka i dorównywała rozmiarami tym wagi średniej, spróbowała wypchnąć 
  
  jednego Yellow Reapera z jego miejsca i naturalnie wszystkie Reapery zerwały się na 
  nogi, sycząc na nią wściekle, na co Arkady i jego towarzysze odpowiedzieli równie 
  gniewnymi sykami, więc Temeraire musiał zaryczeć, żeby przykuć uwagę wszystkich 
  i rozdzielić ich od siebie. 
    - Jesteście tu nowi, musicie zatem sami oczyścić teren na miejsca dla siebie - 
  powiedział stanowczo. 
    - Och, to łatwe — odparła Iskierka i wysyczała rozkaz do Arkadego, a kiedy ten 
  szybko przepędził swoją bandę na jedną stronę, skierowała strumień ognia na pas 
  ziemi na obrzeżu P°lany. Suche liście zajęły się natychmiast, kora trzaskając tak 
  głośno, jakby znaleźli się pod ostrzałem nieprzyjaciela, zaczęła Opadać od pni drzew, 
  a jedna wyschnięta sosna zapłonęła jak Pochodnia, powiększając jeszcze zamieszanie 
  wśród wszystkich 
     ków' ^re skrzecząc ze strachu, zerwały się na nogi. 
  Jakie to uprzejme z twojej strony. Powinienem być zaszczycony, jak przypuszczam. 
     - Cóż, jestem od ciebie bogatsza - odpowiedziała - i potrafię zionąć ogniem, więc 
  powinieneś. 
     - Nie dałbym ci jaja - rzucił wściekle Temeraire - nawet gdybyś była ostatnią 
  smoczycą na świecie; już wolałbym go wcale nie mieć. 
     - No i nie masz - odparowała Iskierka. - Nie udało ci się tego zrobić jeszcze z żadną 
  smoczycą, więc jestem bardzo wielkoduszna, że w ogóle chcę spróbować. 
     To nie była przyjemna wiadomość i zaskoczony Temeraire odsunął się nieco. 
  Wprawdzie nigdy nie podchodził do tego całego rozpłodu z nadmiernym 
  entuzjazmem, ale miło byłoby myśleć, że jest pożądany, i szczycić się tym, ile jaj już 
  dał. Nie mógł zrozumieć, dlaczego nie było żadnego. Nie wyglądało to zbyt dobrze; 
  ale też nie było powodem, żeby chciał dać jedno Iskierce. 
     Tymczasem ona z miną pełną samozadowolenia rozciągnęła się na całą długość, 
  żeby każdy mógł ją lepiej obejrzeć. Na uprzęży miała wiele jarmarcznych błyskotek, 
  sporo łańcuchów, prawdopodobnie wcale nie ze złota, z osadzonymi w nich 
  świecidełkami, które już na pewno były z kolorowego szkła. Pocieszając się tym w 
  duchu, Temeraire nie mógł jednak przestać myśleć o tym, że Granby, który przy 
  
  sztandarze rozmawiał po cichu z Laurence'em i Tharkayem, ma na sobie pyszny, suto 
  szamerowany złotem mundur z zielonego aksamitu, a za pasem oprocz szpady z 
  lśniącą od klejnotów i złota rękojeścią równie piękny sztylet; nawet jeśli nie wyglądał 
  na specjalnie uszczęśliwionego z tego powodu. Laurence natomiast był w wytartym 
  mundurze, który do niego wcale nie pasował. 
     Inne smoki przypatrywały się jej z podziwem, a także Ark* demu i jego dzikiej 
  kompanii, także obwieszonej błyszczący1" ozdobami, poprzyczepianymi na chybił 
  trafił do uprzęży i sprawiający01'' że całe to towarzystwo wyglądało raczej jak banda 
  niechlujnych piratów, a nie oddział Korpusu. A sam Arkady, uświadomił sobie z 
  oburzeniem Temeraire, miał na grzbiecie Demane; Demane, który należał do jego 
  załogi. Zbliżywszy się do nich, zapytał z wyrzutem chłopca: 
    - Co ty robisz? Dlaczego jesteś z nim? 
    _ On nie wie, co inni żołnierze przekazują flagami - odpowiedział Demane, unosząc 
  głowę, żeby na niego spojrzeć - więc mu tłumaczę, a potem decydujemy, czy 
  powinien ich posłuchać. Flagi czasem nie mają racji - dodał. 
    Wraz z tymi nieproszonymi gośćmi nie przybył nikt inny z jego załogi, nie 
  przynieśli też ze sobą jedzenia ani niczego, co mogłoby być przydatne; nie 
  interesowało ich, czym będą karmieni ani gdzie mają spać, i wcale nie zamierzali 
  przestrzegać reguł obowiązujących w obozie. Tłuczka, która była dość duża jak na 
  dzikiego smoka i dorównywała rozmiarami tym wagi średniej, spróbowała wypchnąć 
  jednego Yellow Reapera z jego miejsca i naturalnie wszystkie Reapery zerwały się na 
  nogi, sycząc na nią wściekle, na co Arkady i jego towarzysze odpowiedzieli równie 
  gniewnymi sykami, więc Temeraire musiał zaryczeć, żeby przykuć uwagę wszystkich 
  i rozdzielić ich od siebie. 
    - Jesteście tu nowi, musicie zatem sami oczyścić teren na miejsca dla siebie - 
  powiedział stanowczo. 
    - Och, to łatwe — odparła Iskierka i wysyczała rozkaz do Arkadego, a kiedy ten 
  szybko przepędził swoją bandę na jedną stronę, skierowała strumień ognia na pas 
  ziemi na obrzeżu Polany. Suche liście zajęły się natychmiast, kora trzaskając tak 
  głośno, jakby znaleźli się pod ostrzałem nieprzyjaciela, zaczęła odpadać od pni 
  
  drzew, a jedna wyschnięta sosna zapłonęła jak 
  ^hodnia, powiększając jeszcze zamieszanie wśród wszystkich moków, które 
  skrzecząc ze strachu, zerwały się na nogi. 
     - Dosyć tego! - krzyknął Temeraire. - Nie możecie wzniecać pożarów w obozie; 
  mamy tu wszędzie proch i jeszcze nas wszystkich wysadzisz w powietrze. A teraz 
  ugaście te drzewa i usuńcie je jak należy, wyrywając je z korzeniami. 
     Dzikie smoki wprawdzie się nadąsały, ale zdusiły płomienie ziemią i powyrywały 
  drzewa. Iskierka nie przyłączyła się do nich, tylko siedziała, ziewając od czasu do 
  czasu, i obserwowała je, w pełni świadoma tego, że jest przedmiotem 
  zainteresowania całego obozu. Temeraire'a najbardziej irytowało to, że zamiast 
  wzbudzić gniew swym zachowaniem, wszystkim wyraźnie zaimponowała. To nie 
  było wcale właściwe, ale kiedy podzielił się tą opinią z Perscitią, ona nie dość, że mu 
  nie przytaknęła, to jeszcze powiedziała, że smok zionący ogniem może być bardzo 
  przydatny, po czym naszkicowała na ziemi kilka manewrów, które opracowała z 
  myślą o jak najlepszym wykorzystaniu Iskierki. 
     - Nie dali wiary ani jednemu słowu - powiedział Granby do Laurence'a, wcale go 
  tym nie zaskakując. Kapitan Iskierki wyglądał na zmęczonego i musiał co jakiś czas 
  ocierać z czoła pot, który zalewał mu oczy. - W każdym razie dowódcy; natomiast 
  ona uwierzyła we wszystko i nic nie mogło jej powstrzymać przed przybyciem tutaj, 
  żeby walczyć razem z wami, bo inaczej Temeraire'owi przypadłaby cała sława i 
  zdobycze, a ona też chciała mieć orła; kiedy się już na coś zdecyduje, te dzikie smoki 
  podążą za nią na sam koniec świata. 
     Arkady wciąż stał na ich czele, ale dzięki Iskierce zdobyli tyle skarbów, że nawet 
  on zaczął najwyraźniej uważać ją za siłę natury* której potęga wykracza poza granice 
  normalnego przywództwa- 
     - Roland okazała wielką wyrozumiałość - dodał Granby-" Wysłała za nami kuriera 
  z rozkazami, że mamy przeprowadzić misję zwiadowczą, więc formalnie nie 
  dopuściłem się niesubof dynacji, ale... - Uniósł ręce w geście bezsilności. 
     _ Nie przeprowadzono żadnych przygotowań do odparcia francuskiego ataku? - 
  zapytał cicho Laurence. - Żadnych? 
  
    _ Trzeba uczciwie przyznać - odparł Granby - że niewiele mogą zrobić; nie mają 
  jeszcze wystarczającej liczby żołnierzy. Admirał Roland próbowała ich przekonać, że 
  powinniśmy zacząć przenosić oddziały, ale zdaniem dowództwa wywołałoby to 
  jedynie zamęt i mogłoby doprowadzić do buntów wszędzie tam, gdzie ludzie nie 
  chcieliby wejść na smoki. 
    - Mogą się wycofać - powiedział Tharkay - zamiast czekać i dać się rozgromić. 
    - Cóż - mruknął Granby, a Laurence poczuł się tak samo jak on; wycofanie się z 
  wybrzeża, kiedy nie udało się zapobiec lądowaniu przeciwnika, to było jedno, ale 
  oddanie Londynu bez jednego wystrzału było już czymś zupełnie innym. 
    - Czy jest jakaś szansa, że możesz być w błędzie? - zapytał Laurence Temeraire'a 
  nieco później, kiedy dzikie smoki zadomowiły się już w obozie. 
    - Ich wojska dokądś zmierzają - odparł roztropnie Temerai- re - a nie przychodzi mi 
  do głowy inny cel ich marszu oprócz Londynu, gdzie jest wasza armia; w naszej 
  okolicy zostało jeszcze dużo krów, a więc nie może im chodzić tylko o jedzenie. Jeśli 
  jednak chcesz, poproszę Monceya i innych, żeby spróbowali ustalić, dokąd oni 
  rzeczywiście poszli. 
    Zanim jednak doszło do realizacji tego planu, okazało się t0 nieP°trzebne, gdyż do 
  obozu wpadła Elsie i wylądowała tak Pospiesznie, że wpadła w poślizg. 
  Spieszcie się, och, szybko - krzyczała - oni nie uderzą JUtro'oni zaatakują już dziś w 
  nocy. 
    Hollin zsunął się z jej grzbietu, podbiegł do Laurence'a i posiedział: 
    - T 
  wszystko prawda, panie kapitanie. Zwiadowcy do- 1 ich wojska uformowane do 
  ataku o godzinę marszu od 
  naszych sit. Mają też w swoim obozie dziesięć uzbrojonych p0 zęby Fleur-de-
  Nuitów. 
     Obserwując zwijanie obozu, Laurence miał okazję zobaczyć na własne oczy, jak 
  szybko może się poruszać armia smoków Najpierw drogą, w tumanach kurzu, 
  powędrowało stado świń i porykujących krów, pędzone przez pasterzy oraz kilka 
  smoków dodanych im do pomocy i dla podniesienia ich na duchu. 
  
     - Spotkamy się w Harpenden - powiedział Temeraire do przywódcy pasterzy - albo 
  wyślemy ci tam wiadomość, dokąd macie zapędzić krowy i którą drogą; jeśli się nie 
  odezwiemy, dopilnuj, żeby były bezpieczne i żeby Francuzi ich nie przejęli. 
     - Tak jest, sir - odparł pastuch, kłaniając się z szacunkiem, jakby było to coś 
  najzupełniej normalnego, po czym, pokrzykując wesoło do swoich ludzi, trącił 
  nogami muła i ruszył w drogę. 
     Zwinięte szybko namioty zwalono byle jak, wraz z masztami i resztą oporządzenia, 
  na jedną wielką płachtę, a potem dorzucono tam jeszcze sprzęt kuchenny i wielkie 
  kotły wypełnione armatnimi kulami. Średnie smoki chwyciły działa, a na grzbiety 
  mniejszych wdrapali się członkowie milicji ze sznurami, którymi się zabezpieczali. 
     - Kiedy niosą je te małe, potrzeba mniej sznurów - wyjaśnił Temeraire - a ludzie też 
  mówią, że wolą siedzieć okrakiem, a nie po turecku. 
     Nadzorował przebieg całej operacji z miną surowego dyrektora szkoły i tylko od 
  czasu do czasu zerkał z niepokojem na Laurence'a, próbując odgadnąć, jak jest przez 
  niego oceniany; wszystko przebiegało jednak tak sprawnie, że nie można było mieć 
  żadnych zastrzeżeń. Kiedy smoki wzbijały się w powietrze, zniżały lot nad tyłem 
  wędrującego stada i każdy łapał sobie na obiad krowę lub tłustą świnię, po czym 
  zjadał ją w locie, przy czym łączenie obu czynności nie sprawiało im żadnej 
  widocznej trudności, jeśli pominąć to, że ochlapywały się nieco krwią- 
       Dobrze, my też jesteśmy już gotowi - powiedział w końcu Temeraire i 
  wyciągnąwszy łapę po Laurence'a, posadził go sobie na karku, a następnie odbił się 
  potężnie od ziemi i oni też znaleźli się w powietrzu; od chwili gdy Elsie podniosła 
  alarm, nie upłynęła nawet godzina, a pod nimi zostało tylko nagie, 
  zadeptane pole. 
     2 konieczności smoki leciały bardzo, wręcz desperacko szybko i nie w jakimś 
  przemyślanym porządku, lecz wielkiej, nie- zorganizowanej masie, stale zmieniając 
  pozycje; a przynajmniej tak się na początku Laurence'owi wydawało, ale potem 
  odkrył, że mniejsze przysiadają od czasu do czasu na większych, żeby odpocząć. 
  Zdał sobie z tego sprawę dość nagle, kiedy ni z tego, ni z owego na grzbiecie 
  Temeraire'a wylądowała mała, zasapana smoczyca w kolorze błota. Kiedy już złapała 
  
  drugi oddech, wyciągnęła szyję i przyjrzała się Laurence'owi z dość krytyczną miną. 
    - Will Laurence, do usług - powiedział ostrożnie Laurence po kilku chwilach tego 
  taksowania go wzrokiem. 
    - Och, ja jestem Minnow - odparła smoczyca. - Bardzo przepraszam, ale byłam 
  trochę ciekawa. Ponieważ on był tak przybity, kiedy cię stracił, przyszło mi do głowy, 
  że może różnisz się od innych ludzi. 
     Z tonu jej głosu wynikało, że nie dostrzegła w nim niczego godnego podziwu. 
  Temeraire, który ją usłyszał, odwrócił łeb i powiedział z oburzeniem: 
    - Laurence jest najlepszym kapitanem na świecie. Ratowaliśmy wszystkich i 
  walczyliśmy z admirałami, a więc oczywiście n'e mamy teraz na sobie naszych 
  najładniejszych rzeczy. 
    - Czy nigdy nie miałaś towarzysza? - zapytał Laurence małą snioczycę, przy czym 
  określenie „mała" było tu względne, jako Ze Sama jej głowa była od niego cięższa. 
      Mam wystarczająco dużo przyjaciół - opowiedziała - a co 
     uprzęży i tego, że ktoś mi będzie mówił, dokąd mam lecieć, to dziękuję bardzo. 
  Przypuszczam, że wam, wielkim smokom - zwróciła się do Temeraire'a - jest łatwiej 
  w służbie, bo nikomu nie przyjdzie do głowy, że może was zmusić do robienia 
  czegoś, co wam się naprawdę nie podoba, ale dość słyszałam od starych kurierów by 
  wiedzieć, iż to nie dla mnie. Rozpacz po utracie kapitana i nic do pokazania oprócz 
  starych śladów po uprzęży. No, już mi lepiej lecę - rzuciła i równie bezceremonialnie 
  jak wylądowała, wzbiła się w powietrze, po czym pomknęła znowu na czoło 
  formacji. 
     Laurence zauważył wtedy manewr, często stosowany przez smoki, który w dużej 
  mierze odpowiadał za to, że początkowo odniósł wrażenie, iż panuje wśród nich 
  wielki chaos. Ciężkie w rzeczywistości wcale nie zmieniały pozycji, tworząc stałe 
  jądro formacji, które poruszało się w tempie dostosowanym do szybkości 
  Requiescata, jako najwolniejszego z nich wszystkich. Smoki średnie, które miały 
  nadmiar energii, odłączały się od czasu do czasu od reszty i nurkowały w kierunku 
  ciągnących się w dole pól. Wracały często z krową, świnią lub owcą, które albo same 
  zjadały, albo zanosiły większym smokom. 
  
     - Tak, dzięki temu nie musimy się wszyscy zatrzymywać - potwierdził Temeraire - i 
  nikt nie jest głodny, kiedy docieramy do celu, nawet Requiescat, chociaż on zawsze 
  musi trochę ponarzekać tak na pokaz. 
     - Wcale nie na pokaz - zaprotestował Requiescat, odwracając swoją ogromną 
  głowę. - Kiedy byłem w prawdziwej formie bojowej, miałem dwadzieścia sześć ton. 
  Jeszcze nie wróciłem do tej wagi po tym paskudnym katarze. 
     Było to dosyć łagodne określenie skutków epidemii zjadliwej choroby, która 
  szczególnie mocno dotknęła właśnie Regal Cop- pery. Wszystkie one straciły mocno 
  na wadze, którą teraz bardzo wolno odzyskiwały; inna rzecz, że Laurence nie bardzo 
  mógł sobie wyobrazić, że Requiescat mógłby być jeszcze większy, niż był- 
     Po drodze nie napotkali żadnego oporu ze strony nieprzyj2 cielą a kilka francuskich 
  smoków zwiadowczych, które pojawiły się na horyzoncie, natychmiast zawróciło i 
  uciekło, niosąc wieści o ich przybyciu. Trudno jednak było liczyć na to, że tak 
  wielkie siły na dodatek lecące wysoko nad ziemią, przemkną się niepostrzeżenie; a 
  jeśli miałoby to skłonić Napoleona do opóźnienia ataku, to nawet pożądane było, 
  żeby te wieści do niego dotarły. Przelecieli nad Hammersmith i Kew, nad krętą, 
  brunatną wstęgą Tamizy, skrzącą się na brzegach lodem i śniegiem, aż w końcu 
  znaleźli się nad samym Londynem. 
     Hollin wysunął się z Elsie szybko na czoło formacji i zamachał flagami 
  sygnałowymi; z dołu odpowiedziały mu działa, potwierdzając, że jego wiadomość 
  została zrozumiana, a potem na ulice wylegli ludzie, wiwatując na ich cześć. Było to 
  bardzo krzepiące, choć z powodu odległości niemal niesłyszalne. W pewnej chwili 
  Temeraire zawołał: 
    - Dirigion, Ventiosa, lećcie przodem, żeby zobaczyli nasze chorągwie. 
    Dwa Yellow Reapery pomknęły naprzód, powiewając zasłonami z czerwonego 
  aksamitu. 
    Po kolejnych dwudziestu minutach lotu zobaczyli armię: morze czerwonych kurtek 
  taplających się w powstałym z rozdeptanego śniegu błocie. Kiedy znaleźli się nad 
  obozem, Temeraire nabrał wysokości, by mieć przed sobą pustą przestrzeń, i 
  wziąwszy głęboki wdech, zaryczał. Wokół nich było wiele delikatnych włókien 
  
  białych chmur, i to one właśnie nadały fizyczną postać straszliwej, huczącej potędze 
  boskiego wiatru, przyjmując kształt przebiegających przez nie fal rozedrganego 
  powietrza. Wszystko to trwało tylko chwilę, ale w dole wszystkie smoki Korpusu 
  uniosły głowy na swoich polanach i odpowiedziały radosnym, grzmiącym 
  powitaniem, a Temeraire, przechyliwszy się w ostrym kręcie, sprowadził swój 
  oddział na rozległe pole, które znajdo- Wało Się na lewym skrzydle armii, blisko 
  Plumstead. 
  to dziękuję bardzo. Przypuszczam, że wam, wielkim smokom - zwróciła się do 
  Temeraire'a - jest łatwiej w służbie, bo nikomu nie przyjdzie do głowy, że może was 
  zmusić do robienia czegoś, co wam się naprawdę nie podoba, ale dość słyszałam od 
  starych kurierów by wiedzieć, iż to nie dla mnie. Rozpacz po utracie kapitana i nic do 
  pokazania oprócz starych śladów po uprzęży. No, już mi lepiej lecę - rzuciła i równie 
  bezceremonialnie jak wylądowała, wzbiła się w powietrze, po czym pomknęła znowu 
  na czoło formacji. 
     Laurence zauważył wtedy manewr, często stosowany przez smoki, który w dużej 
  mierze odpowiadał za to, że początkowo odniósł wrażenie, iż panuje wśród nich 
  wielki chaos. Ciężkie w rzeczywistości wcale nie zmieniały pozycji, tworząc stałe 
  jądro formacji, które poruszało się w tempie dostosowanym do szybkości 
  Reąuiescata, jako najwolniejszego z nich wszystkich. Smoki średnie, które miały 
  nadmiar energii, odłączały się od czasu do czasu od reszty i nurkowały w kierunku 
  ciągnących się w dole pól. Wracały często z krową, świnią lub owcą, które albo same 
  zjadały, albo zanosiły większym smokom. 
     - Tak, dzięki temu nie musimy się wszyscy zatrzymywać- potwierdził Temeraire - i 
  nikt nie jest głodny, kiedy docieramy do celu, nawet Requiescat, chociaż on zawsze 
  musi trochę ponarzekać tak na pokaz. 
     - Wcale nie na pokaz - zaprotestował Requiescat, odwracając swoją ogromną 
  głowę. - Kiedy byłem w prawdziwej formie bojowej, miałem dwadzieścia sześć ton. 
  Jeszcze nie wróciłem do tej wagi po tym paskudnym katarze. 
     Było to dosyć łagodne określenie skutków epidemii zjadliwej choroby, która 
  szczególnie mocno dotknęła właśnie Regal Cop pery. Wszystkie one straciły mocno 
  
  na wadze, którą teraz bardzo wolno odzyskiwały; inna rzecz, że Laurence nie bardzo 
  mógł^ bie wyobrazić, że Requiescat mógłby być jeszcze większy,nlZ • 
     Po drodze nie napotkali żadnego oporu ze strony nieprZ>Ja cielą a kilka 
  francuskich smoków zwiadowczych, które pojawiły się na horyzoncie, natychmiast 
  zawróciło i uciekło, niosąc wieści o ich przybyciu. Trudno jednak było liczyć na to, 
  że tak wielkie sjly na dodatek lecące wysoko nad ziemią, przemkną się 
  niepostrzeżenie; a jeśli miałoby to skłonić Napoleona do opóźnienia ataku, to nawet 
  pożądane było, żeby te wieści do niego dotarły. Przelecieli nad Hammersmith i Kew, 
  nad krętą, brunatną wstęgą Tamizy, skrzącą się na brzegach lodem i śniegiem, aż w 
  końcu znaleźli się nad samym Londynem. 
     Hollin wysunął się z Elsie szybko na czoło formacji i zamachał flagami 
  sygnałowymi; z dołu odpowiedziały mu działa, potwierdzając, że jego wiadomość 
  została zrozumiana, a potem na ulice wylegli ludzie, wiwatując na ich cześć. Było to 
  bardzo krzepiące, choć z powodu odległości niemal niesłyszalne. W pewnej chwili 
  Temeraire zawołał: 
    - Dirigion, Ventiosa, lećcie przodem, żeby zobaczyli nasze chorągwie. 
    Dwa Yellow Reapery pomknęły naprzód, powiewając zasłonami z czerwonego 
  aksamitu. 
    Po kolejnych dwudziestu minutach lotu zobaczyli armię: morze czerwonych kurtek 
  taplających się w powstałym z rozdeptanego śniegu błocie. Kiedy znaleźli się nad 
  obozem, Temeraire nabrał wysokości, by mieć przed sobą pustą przestrzeń, i 
  wziąwszy głęboki wdech, zaryczał. Wokół nich było wiele delikatnych włókien 
  białych chmur, i to one właśnie nadały fizyczną postać straszliwej, huczącej potędze 
  boskiego wiatru, przyjmując kształt przebiegających przez nie fal rozedrganego 
  powietrza. Wszystko to trwało tylko chwilę, ale w dole wszystkie smoki Korpusu 
  uniosły głowy na swoich polanach i odpowiedziały radosnym, grzmiącym 
  powitaniem, a Temeraire, przechyliwszy się w ostrym ?cie, sprowadził swój oddział 
  na rozległe pole, które znajdo- Wało na lewym skrzydle armii, blisko Plumstead. 
    - Laurence - powiedział, kiedy już wylądowali - powiadom, proszę, dowództwo, że 
  chętnie pójdę porozmawiać z nimi, ale będą musieli znaleźć dla mnie trochę miejsca 
  
  przy swoim namiocie, jeśli to jest ten wielki, stojący pośrodku obozu, i że dobrze by 
  było, gdyby zrobili coś ze swoimi końmi. 
    - Muszę cię ostrzec, że na pewno nie będą zadowoleni z twojego przybycia - odrzekł 
  Laurence - i że nie zrobią niczego, by ci to ułatwić. 
    - W takim razie - odpowiedział Temeraire - wszyscy stąd odlecimy, a oni będą 
  musieli walczyć z Napoleonem bez nas. Poprosili nas o przybycie i potrzebują naszej 
  pomocy; nie mogą traktować nas jak niewolników. Zdołamy też się sami wyżywić, w 
  ten czy inny sposób, jeśli nie zechcą dawać nam krów. 
    Laurence zawahał się; chciał zaprotestować, przemówić mu do rozsądku, 
  wspomnieć o obowiązku, ale poczucie sprawiedliwości mu na to nie pozwoliło. 
  Stawienie się w tym obozie nie było wcale obowiązkiem Temeraire'a czy żadnego z 
  tych smoków, które nigdy nie złożyły przysięgi, ani nie otrzymały jakiegokolwiek 
  wynagrodzenia za służbę. Laurence nie bardzo też wiedział, na czym obecnie miał 
  polegać jego obowiązek. Gdyby rozkazano mu pozostać i albo służyć w polu, albo 
  dać się powiesić, nie miałby wyboru. Obawiał się jednak, że jego obowiązkiem 
  będzie przekonanie Temeraire'a do pozostania - wbrew interesom smoka, jeśli okaże 
  się to konieczne. 
    Wprowadzono go znowu do tego samego namiotu, w którym jednak sporo się 
  zmieniło: jego większą część zajmowały stoły z rozłożonymi mapami, na których 
  roiło się od najrozmaitszych oznakowań i liczb. W tylnej części, którą tymczasem 
  dodano, najwyraźniej doszło do kłótni, przy czym większość ludzi mówił3 z 
  wyraźnym lękiem, wręcz płaczliwie, a tylko w głosach n,e których pobrzmiewały 
  jakieś stanowcze tony. Laurence, mi1110 że starał się nie podsłuchiwać, rozpoznał 
  wśród nich głos Jane, dźwięczny i wznoszący się ponad inne. 
    Nad stołami pracowała grupa młodych, szczupłych oficerów, na których twarzach 
  próżno było szukać uśmiechu. Kiedy Lau- rence'a wprowadzono do namiotu, 
  popatrzyli na niego z chłodną wzgardą w oczach, a potem nie zwracali już na niego 
  uwagi. W końcu z tylnego pomieszczenia wyszedł pułkownik i zwrócił się do 
  Laurence'a: 
    - Mam panu powiedzieć, że zostanie pan ułaskawiony, jeśli zdoła pan skłonić smoki 
  
  do walki. 
    Widać było, że wypowiedzenie tych słów nie sprawiło mu żadnej przyjemności. 
    - Co za cholerna hańba! - mruknął jeden z młodych ludzi w rogu, nie unosząc 
  głowy. 
    - Sprowadź mi sześćdziesiąt smoków na godzinę przed bitwą, a też daruję ci zdradę, 
  i jeszcze morderstwo - powiedział Wellesley, który tymczasem też wyszedł z komory, 
  w której odbywała się narada dowództwa. - Nie wiem, jakim to geniuszem 
  zniszczenia jesteś, Laurence, ale jeśli można cię skierować przeciwko Bonapartemu, 
  nie warto cię wieszać. Czy możesz sprawić, żeby te stworzenia słuchały rozkazów? 
    - Sir - odparł Laurence - nie sprowadziłem panu żadnych smoków; powinien pan 
  raczej powiedzieć, generale, że to smoki sprowadziły mnie. Nie słuchają mnie, ale 
  Temeraire'a... 
    - A to stworzenie słucha ciebie i to mi wystarczy - przerwał mu Wellesley. - Nie 
  mam teraz czasu na takie szczegóły. Spełnij swój cholerny obowiązek albo każę cię 
  powiesić, zanim wyjdę w Pole i dam się tam zastrzelić. 
     Podniósł ze stołu kartkę papieru, nakreślił na niej pospiesznie kilka linijek tekstu, 
  który można było niemal dowolnie interpretować, i wcisnął ją Laurence'owi do rąk. 
     Laurence przeczytał kartkę i znalazł tam wszystko w jednym, życie, wolność, 
  obowiązek; i był prawie wdzięczny Welle sleyowi za te próby przekupstwa oraz 
  groźby, już same w sobie niesmaczne, które tylko ułatwiały mu odmówienie 
  wykonania takiego rozkazu. 
     - Proszę o wybaczenie, sir - powiedział - ale nie mogę obiecać, że spełnię pańskie 
  życzenie; nie mam takiej władzy Jeśli chce pan rozmawiać z dowódcą smoczej 
  milicji, jest nim Temeraire. A on oraz towarzyszące mu stworzenia nie zastosują się 
  do niczyich poleceń, jeśli najpierw nie przeprowadzi się z nimi konsultacji. 
     - Na litość boską i na Bonapartego, który stoi na naszym progu! - krzyknął 
  Wellesley. - Czy wyobrażasz sobie, że mamy czas ganiać w tę i we w tę po obozie, 
  który rozciąga się na przestrzeni mili, by hołubić nie tylko ludzi, ale i smoki? 
     - Jego wcale nie trzeba hołubić, sir - odparł Laurence. - Wystarczy podać mu 
  informacje niezbędne każdemu dowódcy dużego oddziału milicji, który przybył 
  
  późno i nie wie nic o pańskim planie ataku. Bardzo chętnie przyleci do pana, 
  generale, jeśli tylko przygotuje się dla niego miejsce i uwiąże konie, żeby nie uciekły. 
     - Plan ataku? - prychnął Wellesley. - Trudno poznać coś, czego nie ma. Rowley - 
  powiedział, odwracając się gwałtownie w stronę jednego z młodych oficerów przy 
  stołach, który stanął na baczność - idź uwiązać konie i przygotuj dla niego miejsce do 
  lądowania. Jak dużego potrzebuje? 
     Nie czekając na odpowiedź, wrócił na naradę sztabu generalnego. 
     - Temeraire potrzebuje mniej więcej sto pięćdziesiąt na sto pięćdziesiąt stóp, żeby 
  wylądować - poinformował Laurence Rowleya, wychodząc z nim na zewnątrz. 
     - Czy on jest tak niezdarny jak krowa? - zapytał kwaśno młody oficer, po czym 
  wydał rozkazy przeniesienia kilku na 
    iotów i odprowadzenia koni w bezpieczne miejsce. - Nie Opowiadam za pańską 
  głowę, jeśli on pożre ulubionego konia generała - dodał. 
    Laurence nie kłopotał się odpowiadaniem na te uwagi, ale wrócił szybkim krokiem 
  na pole, a kiedy tam dotarł, zatrzymał się jak wryty: wieść widać szybko się rozeszła 
  i do obozowiska smoków przybyło kilku ludzi z jego dawnej załogi, którzy 
  najwyraźniej wymknęli się nowym dowódcom. 
    - Sir - powitał go Fellowes, odrywając wzrok od pracy, w której pomagał mu 
  Blythe, trzymający małe kowadło. Młody Allen podniósł się, wyższy teraz o jakieś 
  dwa cale, zarumienił się i dotknął palcem kapelusza. Była też z nimi Emily Roland. 
    - Panowie - powiedział Laurence, wdzięczny i jednocześnie skonsternowany, gdyż 
  oni nie pracowali nad uprzężą, czy też pancerzem, ale nad platynowym wisiorem 
  Temeraire'a, natomiast Emily przyniosła jego wysadzane klejnotami pochwy na 
  pazury. 
    Pochwy, które dostał w Chinach, były niezwykle piękne, i jednocześnie wyjątkowo 
  jarmarczne, ze złota i srebra pokrytych misternymi, orientalnymi grawerunkami i 
  usianych drogocennymi kamieniami. Po założeniu platynowego wisiora z wielką 
  perłą ' szafirami smok wyglądał jak prawdziwe uosobienie próżności, zwłaszcza że 
  do łańcucha kazał doczepić swój stary, mniejszy sznur pereł i złotych paciorków, 
  który wcale tam nie pasował. Poza tym kazał się tak wyszorować, że teraz jego ciało 
  
  wręcz lśniło. Laurence zauważył też z przykrością, że te kilka blizn, ^óre pozostały 
  mu po odniesionych w bojach ranach, smok po- lecił pomalować czarnym smarem 
  używanym do zabezpieczania d^wi i żelaznych relingów. Szczególnie widoczne było 
  to na TT P'CrS'' podczas starcia na morzu trafiła go francuska 
     a'rana była paskudna i chociaż dobrze się wygoiła, pozostał po "?ej wyraźny ślad. 
     Kiedy Laurence przyszedł na pole, Temeraire był zajęty oglą. daniem się w wielkim 
  lustrze z czyjejś garderoby, w którym za jednym razem mógł zobaczyć najwyżej pięć 
  stóp swojego ciała i zastanawiał się, czy nie założyć dodatkowo na krezę roziskrzonej 
  w słońcu siatki ze złotych łańcuszków. 
     - Dostałem to od Iskierki - powiedział - i chociaż normalnie nigdy nie pożyczyłbym 
  cudzej rzeczy i udawał potem, że należy do mnie, to myślę sobie, iż w obecnej 
  sytuacji, kiedy nie mieliśmy jeszcze czasu na zrobienie medali, to cacko może je 
  zastąpić. 
     - Proszę, daj mi to sobie wyperswadować - odparł zasmucony Laurence, 
  wyobrażając sobie reakcję generałów. - Pożyczanie kosztowności nie jest w dobrym 
  guście, a gdybyś to zgubił lub uszkodził, miałbyś wobec niej dług... 
     - Och - przerwał mu Temeraire - to prawda; lepiej, żebym tego nie brał - 
  powiedział, smutno wzdychając. - No dobrze, Roland, zdejmij to - dodał i niechętnie 
  pochylił głowę. 
     Ostatecznie okazało się jednak, że to wszystko nie miało większego znaczenia. 
  Temeraire wylądował w wielkiej, obejmującej stopniowo cały obóz ciszy, gdyż 
  umilkły nawet rżenia przerażonych koni. Rowley, który wciąż czekał na zewnątrz 
  namiotu, zbladł pod swym ciemnym, wąskim wąsem, gdy smok zgrabnie opadł na 
  wyznaczonym dla niego miejscu, a ponieważ ledwie się na nim mieścił, musiał 
  podwinąć ogon. 
     - No i jak, czy to stworzenie już przybyło? - zapytał głośno Wel- lesley, wychodząc 
  z namiotu. Znalazłszy się na zewnątrz, spojrzał w górę, zatrzymał się gwałtownie i 
  nie powiedział już nic więcej. 
     Laurence uświadomił sobie, że kilka klejnotów mogło nawet niezbyt rzucać się w 
  oczy komuś, kto nigdy nie widział całego smoka z bliska, a jako oficer wojsk 
  
  lądowych Wellesley zapewne nigdy nie był w pobliżu stworzenia większego od 
  kurierskiego- 
     - Pułkownik Temeraire, do usług - powiedział Temeraire patrząc w dół z 
  zainteresowaniem. 
    _ W istocie, to ty - odparł po chwili Wellesley, odzyskawszy głos - W każdym razie 
  przydasz się, żeby zamknąć kilka gąb. Rowley, idź powiedzieć tym panom, żeby 
  wyszli na zewnątrz i poznali naszego nowego pułkownika. 
    W tej chwili z namiotu wyszedł pospiesznie człowiek: nie bvł to wojskowy, ale 
  dżentelmen w poważnym ciemnobrązowym stroju. 
     _ Generale... proszę o wybaczenie... ministerstwo uważa, że zaistniało 
  niebezpieczeństwo stworzenia precedensu... czy mógłbym z panem zamienić parę 
  słów... - Nie zauważył jeszcze w pełni Temeraire'a: kiedy mówił, strzelił odruchowo 
  kilka razy oczami w bok i w górę, w głowie pojawił mu się zapewne niewyraźny 
  obraz czarnych łusek i gładkich pazurów, obraz, który wyostrzał się w trakcie jego 
  urywanej przemowy, aż w końcu uniósł wzrok i umilkł w pół słowa. 
    - Nie, nie mógłby pan - odparł Wellesley z satysfakcją, patrząc, jak tamtemu 
  odebrało mowę i sadzając go, kompletnie bezwolnego, na składanym krześle. - 
  Siadaj, Giles. Rowley, idź i powiedz pozostałym, żeby tu wyszli. 
    - Bardzo przepraszam - powiedział Temeraire do biedaka, który zatrząsł się 
  gwałtownie, gdy zbliżyła się do niego smocza głowa-ale jeśli pracuje pan w 
  ministerstwie, to sam chciałbym zamienić z panem kilka słów. Chcemy uzyskać 
  prawo do głosowania, a także otrzymywać wynagrodzenie. 
    Zrobienie wrażenia na zawodowych żołnierzach nie było już takie łatwe, a efekt 
  ostatecznie popsuła Jane, która wyszła przed •nnych i powiedziała: 
       Dlaczego się tak wystroiłeś jak na Boże Narodzenie? To jest wojna, a nie jakaś 
  burleska. 
     ~ Założyłem moje najładniejsze rzeczy, żeby okazać szacu- nek ~ odParł urażony 
  Temeraire. 
    ~ Zeby się popisać, chciałeś powiedzieć - rzekła Jane, a że nie została za to pożarta 
  ani rozgnieciona, inni też nabrali od wagi. Większej, niż by chciał Wellesley, który 
  
  najwyraźniej by) bardziej zainteresowany wykorzystaniem Temeraire'a do zastra 
  szenia innych, a tym samym zdławienia ich sprzeciwu wobec swoich propozycji, niż 
  wysłuchaniem jego opinii. 
     Nie było już różnicy zdań co do istoty grożącego im niebezpieczeństwa; 
  zwiadowcy dostarczyli wystarczająco dużo informacji, żeby stało się to jasne dla 
  każdego. Najpierw nadlecą dwie formacje Fleur-de-Nuitów, najprawdopodobniej 
  około północy, i będą bombardować Anglików aż do rana, kiedy to uderzą na nich 
  zmasowane siły francuskiej piechoty, próbując ich wypchnąć z zajmowanych pozycji. 
     Te pozycje były rzeczywiście bardzo silne: dowódcy wycofali armię z wybrzeża 
  głównie z myślą o tym, żeby mieć luksus wyboru pola następnej bitwy. Nikt nie miał 
  wątpliwości, że Napoleon będzie dążył do zajęcia Londynu. Zajął Wiedeń, chociaż to 
  miasto nie miało żadnej wartości strategicznej, i przemaszerował przez Berlin, tylko 
  dla moralnej wartości tych zwycięstw i osobistej satysfakcji, jaką dało mu 
  zamieszkanie w pałacach jego wrogów, rozkoszowanie się uczuciem, że należą teraz 
  do niego... A w Londynie było dużo banków, dużo złota i srebra, prawdziwej siły 
  napędowej każdej armii. Zdobycie miasta stwarzało także szansę odcięcia południa 
  kraju od północy, z Tamizą jako wygodną drogą do transportu zaopatrzenia i 
  posiłków. 
     Dlatego armia brytyjska rozłożyła siły na południowym brzegu rzeki między 
  Woolwich a Oxleas Wood, na pozycjach górujących nad drogą z Dover do Londynu, 
  blokując także umocnieniami ziemnymi wszystkie inne trasy, które mogłyby 
  posłużyć Francuzom. Chociaż fortyfikacje te nie były jeszcze tak rozbudowane, jak 
  można by sobie życzyć, gdyż Napleon poruszał się nadspodziewanie szybko, wciąż 
  mogły znacznie spowolnić tempo posuwania się każdej wielkiej masy ludzi, • dać 
  Brytyjczykom czas na zaatakowanie ich od tyłu, a ponadto były dobrze 
  rozmieszczone na wypadek, gdyby francuski cesarz róbował ruszyć na miasto wzdłuż 
  rzeki. Jednak Napoleon najwyraźniej zamierzał podjąć rzuconą mu rękawicę: szedł 
  ku nim i t0 główną drogą. 
    Na obecnych pozycjach Brytyjczycy uzyskali istotną przewagę zająwszy wyżej 
  położony teren, gdzie znajdowało się kilka solidnie zbudowanych wiejskich domów i 
  
  sporo kamiennych murów granicznych, zamienionych w fortyfikacje, które miały 
  dodatkowo utrudnić nieprzyjacielowi wyparcie ich z tych stanowisk. 
    - Będziemy się bronić tutaj - powiedział sir Hew Dalrymple, głównodowodzący. Był 
  to starszy oficer z grubym karkiem i jasnymi, mocno przerzedzonymi na skroniach 
  włosami. - Oddanie tak korzystnej pozycji byłoby czystą głupotą... 
    - A jeśli zostaniemy zmuszeni do jej oddania? - zapytał sucho Wellesley; na ich 
  zachodniej flance były podmokłe tereny, dodatkowo nasiąknięte wodą z topniejącego 
  śniegu, ale nikt nie chciał o tym dyskutować. 
    - Bonaparte posuwa się szybciej, niż oczekiwaliśmy, ale nie możemy pozwolić, 
  żeby z tego powodu w nasze poczynania wkradł się chaos - kontynuował generał 
  Dalrymple. - To właśnie zgubiło Prusaków... zmieniali zdanie i pozycje dziesięć razy 
  dziennie, a w ich głowach panował zamęt. 
    - Przepraszam, sir - powiedział Laurence, nie mogąc się pohamować. - Nie przeczę, 
  że armię pruską paraliżowała niezdolność dowództwa do podejmowania decyzji; ale 
  zostali rozniesieni w puch, sir, na otwartym polu... 
       Dzięki tej sztuczce z zasłonięciem koniom oczu, o której ?ak się pan rozwodził w 
  swoim raporcie - przerwał mu Dalrym- P'e- - Może pan być spokojny - dodał 
  ironicznym tonem, który Przekazywał bez słów, jak mało przejmował się niepokojem 
  Laurence'a - nie zlekceważyliśmy tych pańskich informacji które można było 
  potwierdzić; nasze konie mają teraz cholerne kaptury i jeśli Bonaparte myśli, że 
  wywoła popłoch w naszych szeregach kilkoma szarżami smoków, wkrótce się 
  przekona, jak bardzo się myli. 
     - Ponadto tym razem Bonaparte pozwolił, by jego umiłowanie szybkości wzięło 
  górę nad rozumem - włączył się do rozmowy inny generał. - Wszyscy zwiadowcy 
  zgadzają się, nawet smoki - dodał, rzucając chłodne spojrzenie w stronę Jane, zanim 
  zdążyła zabrać głos - że nie przeprawił jeszcze przez kanał swojej całej armii. 
  Prowadzi na nas trzydzieści tysięcy ludzi, a nie pięćdziesiąt. Nie jesteśmy od niego 
  dużo słabsi, nawet bez posiłków. 
     - Do rana będziecie o wiele słabsi - odpowiedziała Jane - jeśli zamierzacie tu 
  siedzieć i dać się bombardować. I moi zwiadowcy rzeczywiście donoszą o 
  
  trzydziestu tysiącach, ale to nie znaczy, że nie nadejdzie ich więcej. 
     - Jazgotałaś bez przerwy, że musimy mieć te sześćdziesiąt dodatkowych smoków - 
  powiedział wojowniczo kolejny oficer, tym razem pułkownik - i zapomnieć o 
  zdradzie oraz o tym, że te stworzenia są bez załóg i uprzęży, a teraz okazuje się, iż nie 
  możemy nic zrobić, tylko siedzieć i czekać, aż Francuzi zaczną rzucać nam bomby na 
  głowy. Jeśli nie mogą być nam przydatne tutaj, nie są nam w ogóle potrzebne. 
     - Po drodze z Walii widzieliśmy bardzo dużo Francuzów - wtrącił swoje trzy grosze 
  Temeraire - i oczywiście możemy p°* wstrzymać Fleur-de-Nuity, jeśli je zobaczymy, 
  ale w nocy to trudne. 
     - Trudne? Wygrywanie bitew też jest trudne - odparł gniewnie generał Dalrymple, 
  nie unosząc głowy. Skinął na adiutanta i wepchnął Laurence'owi do rąk mapę. - 
  Przeniesie się Pa z tymi stworzeniami tutaj, milę za nasz obóz - rozkazał - i ? dziecie 
  powstrzymywać Fleur-de-Nuity aż do rana... 
    _ To jest bardzo głupie - odezwał się Temeraire. - Fleur- ?e-Nuity po prostu nas 
  oblecą, jeśli będziemy o milę od obozu. 
    _ Kilka udanych napadów na tylną straż Lefebvre'a i już próbujecie nas pouczać - 
  powiedział Dalrymple do Laurence'a. - Na Boga. mam wielką ochotę... Macie 
  wykonywać rozkazy, do cholery zrobicie, co wam każemy, a ty bądź wdzięczny za 
  szansę... 
      Gdybym robił, co mi kazano - przerwał mu Temeraire - mielibyście o sześćdziesiąt 
  smoków mniej, Lefebvre miałby znacznie więcej jedzenia, a Napoleon jutro 
  najpewniej rozbiłby was ze szczętem. A zatem mówienie czegoś takiego jest bardzo 
  głupie. Dlaczego miałbym robić, co mi się każe? 
    - Jeśli nie będziesz posłuszny, my go powiesimy... - zaczął wojowniczy pułkownik, 
  na co Jane krzyknęła ostrzegawczo: 
    - Maclain! 
    Było już jednak za późno i Temeraire warknął. Był to straszny pomruk, niski, 
  dudniący gdzieś głęboko w jego gardle, budzący tym większą grozę, że smok zniżył 
  nagle głowę, którą otaczała podniesiona kreza. 
    Na krótki czas stał się on prawdopodobnie dla nich jeszcze jednym głosem 
  
  biorącym udział w dyskusji, choć nieco dziwnym, bardziej donośnym i dochodzącym 
  z góry. Ale całe lekceważenie, które zrodziła ta chwilowa poufałość, znikło w obliczu 
  tego pomruku, wielkiej błyszczącej głowy z oczami o średnicy pół stopy, skrzącymi 
  się żółto niczym lampy nad szczękami pełnymi ząbkowanych zębów, z których 
  najmniejszy był rozmiaru ludzkiej r?ki. Było to aż nadto wyraźne przypomnienie, że 
  mają przed sobą stworzenie, które jednym uderzeniem, i to bez większego wysiłku, 
  może zabić ich wszystkich. W Laurensie Temeraire n'gdy nie budził lęku, nigdy nie 
  widział w nim zagrożenia; ale 0n opiekował się smokiem od chwili, gdy ten wykluł 
  się z jaja, 1 Pamiętał go jako stworzenie tylko trochę większe od psa. 
      Laurence złożył przysięgę i ma obowiązek słuchać waszych rozkazów, i 
  pozwoliłby się wam nawet powiesić, chociaż ja nie rozumiem dlaczego - powiedział 
  Temeraire po chwili niskim, gniewnym głosem. - I wbrew jego woli nie mogę g0 
  zmusić, żeby odleciał ze mną, bo to też by było złe. Ale nie p0. zwolę, żeby nas 
  znowu rozdzielono, a jeśli go powiesicie, wezmę moich przyjaciół i odlecimy stąd; 
  ale nie z powrotem do Chin Udam się do Napoleona i powiem mu, że może sobie 
  wziąć moje terytorium, jeśli tylko zniszczy was wszystkich, i udzielę mu pomocy, 
  gdy tego zechce. A teraz spróbuj mi jeszcze raz zagrozić, jeśli masz odwagę. 
     Laurence stał zupełnie bezradny, czując się okropnie. Powinien się tego 
  spodziewać. Lien tak właśnie zareagowała na śmierć swojego towarzysza, księcia 
  Yongxinga. Oddała się z własnej woli w ręce Bonapartego, mimo że w tym czasie 
  żywiła zarówno dla niego, jak i całego Zachodu, pogardę, i chociaż Napoleon jako 
  władca Europy mógł któregoś dnia zwrócić swój wzrok także na jej kraj. A uczucie 
  wierności wobec Brytanii, które zaczęło się budzić w sercu Temeraire'a, które 
  Laurence zdołał mu zaszczepić, zostało całkowicie zgaszone najpierw przez 
  obmyślony przez Admiralicję plan zarażenia i w konsekwencji zabicia wszystkich 
  smoków na Zachodzie, a potem przez uwięzienie ich obu, skazanie na śmierć 
  Laurence'a i zmuszanie smoka do posłuszeństwa groźbą wykonania tego wyroku. 
  Było oczywiste, że właśnie posłużono się tą groźbą o jeden raz za dużo. 
     Myśl o tym, że jego egzekucja wcale nie skłoni Temeraire'a do powrotu do Chin, 
  ale uczyni z niego zajadłego wroga Brytanii, była dla Laurence'a nowym ciosem; nie 
  
  miał wątpliwości, że taka groźba przyczyni się jedynie do tego, iż dowódcy będą 
  jeszcze bardziej gardzić nim oraz smokiem, a także zobaczą w niej jeg° własny plan 
  ocalenia życia drogą szantażu. Mogą zrezygnować z prowokowania Temeraire'a, 
  dopóki Napoleon ma ludzi na bry- 
      i ziemi, ale to, jak głęboko wierzył Laurence, było tylko 
  tyjskiej 
  stanem tymczasowym, a potem 
    W przeciwieństwie do Dalrymple'a Laurence nie lekce- vażył osiągnięć Temeraire'a: 
  bez żadnego doświadczenia ani ^wygotowania do takiego zadania, jedynie dzięki 
  silnej woli, nakłonił sześćdziesiąt leniwych, dobrze karmionych smoków, by 
  wyruszyły z nim na wojnę; i odniósł już dwa zwycięstwa w starciach z francuskimi 
  wojskami. To, że Lefebvre nie był najlepszym z marszałków, że nie miał ze sobą 
  wielu smoków i że Temeraire stoczył walki tylko z niewielkimi oddziałami, miało 
  małe znaczenie w porównaniu z sukcesem, którym było utrzymanie całości sił pod 
  swym dowództwem i zapewnianie im wyżywienia. Jednak ci ludzie mogli się okazać 
  na tyle krótkowzroczni, by uznać, że najlepszym rozwiązaniem będzie pozbycie się 
  Temeraire'a i wszystkich krnąbrnych smoków, które zechcą za nim podążyć. 
    - Temeraire - zaczął cicho, przerywając przeciągające się milczenie - nie możesz 
  mówić takich rzeczy; jesteś teraz oficerem w służbie królewskiej... to są twoi 
  przełożeni; nie możesz im grozić ani reagować złowrogimi pomrukami na ich 
  rozkazy... musisz cofnąć to, co powiedziałeś. 
    - Nie zareagowałem pomrukiem na rozkaz - odparł po chwili Temeraire, wciąż 
  niskim, gniewnym głosem, ale cofnął nieco głowę i wszyscy stojący w kręgu 
  oficerowie, którzy wstrzymywali do tej pory oddech, wciągnęli z ulgą powietrze do 
  płuc. - Nie warczałem na rozkazy i nie będę tego robił, niezależnie od tego, jak będą 
  głupie. Jednak co do wieszania... to jeśli ktokolwiek spróbuje mi ciebie znowu 
  odebrać, usłyszy mój pomruk, a nawet spotka go coś gorszego, i nie ma sensu 
  przekonywać mme, żebym tego nie robił. 
      Można się było tego spodziewać... - zaczął Maclaine, nieco słabym głosem. 
      Niech cię diabli wezmą, Maclaine, przestań drażnić cho- rozkazów, i pozwoliłby 
  
  się wam nawet powiesić, chociaż ja nie rozumiem dlaczego - powiedział Temeraire 
  po chwili niskim, gniewnym głosem. - I wbrew jego woli nie mogę g0 zmusić, żeby 
  odleciał ze mną, bo to też by było złe. Ale nie po- zwolę, żeby nas znowu 
  rozdzielono, a jeśli go powiesicie, wezmę moich przyjaciół i odlecimy stąd; ale nie z 
  powrotem do Chin Udam się do Napoleona i powiem mu, że może sobie wziąć moje 
  terytorium, jeśli tylko zniszczy was wszystkich, i udzielę mu pomocy, gdy tego 
  zechce. A teraz spróbuj mi jeszcze raz zagrozić, jeśli masz odwagę. 
     Laurence stał zupełnie bezradny, czując się okropnie. Powinien się tego 
  spodziewać. Lien tak właśnie zareagowała na śmierć swojego towarzysza, księcia 
  Yongxinga. Oddała się z własnej woli w ręce Bonapartego, mimo że w tym czasie 
  żywiła zarówno dla niego, jak i całego Zachodu, pogardę, i chociaż Napoleon jako 
  władca Europy mógł któregoś dnia zwrócić swój wzrok także na jej kraj. A uczucie 
  wierności wobec Brytanii, które zaczęło się budzić w sercu Temeraire'a, które 
  Laurence zdołał mu zaszczepić, zostało całkowicie zgaszone najpierw przez 
  obmyślony przez Admiralicję plan zarażenia i w konsekwencji zabicia wszystkich 
  smoków na Zachodzie, a potem przez uwięzienie ich obu, skazanie na śmierć 
  Laurence'a i zmuszanie smoka do posłuszeństwa groźbą wykonania tego wyroku. 
  Było oczywiste, że właśnie posłużono się tą groźbą o jeden raz za dużo. 
     Myśl o tym, że jego egzekucja wcale nie skłoni Temeraire'a do powrotu do Chin, 
  ale uczyni z niego zajadłego wroga Brytanii, była dla Laurence'a nowym ciosem; nie 
  miał wątpliwości, że taka groźba przyczyni się jedynie do tego, iż dowódcy będą 
  jeszcze bardziej gardzić nim oraz smokiem, a także zobaczą w niej jeg° własny plan 
  ocalenia życia drogą szantażu. Mogą zrezygnowaC z prowokowania Temeraire'a, 
  dopóki Napoleon ma ludzi na o . 
  t jskiej ziemi, ale to, jak głęboko wierzył Laurence, było tylko stanem tymczasowym, 
  a potem... 
    W przeciwieństwie do Dalrymple'a Laurence nie lekceważył osiągnięć Temeraire'a: 
  bez żadnego doświadczenia ani przygotowania do takiego zadania, jedynie dzięki 
  silnej woli, nakłonił sześćdziesiąt leniwych, dobrze karmionych smoków, by 
  wyruszyły z nim na wojnę; i odniósł już dwa zwycięstwa w starciach z francuskimi 
  
  wojskami. To, że Lefebvre nie był najlepszym z marszałków, że nie miał ze sobą 
  wielu smoków i że Temeraire stoczył walki tylko z niewielkimi oddziałami, miało 
  małe znaczenie w porównaniu z sukcesem, którym było utrzymanie całości sił pod 
  swym dowództwem i zapewnianie im wyżywienia. Jednak ci ludzie mogli się okazać 
  na tyle krótkowzroczni, by uznać, że najlepszym rozwiązaniem będzie pozbycie się 
  Temeraire'a i wszystkich krnąbrnych smoków, które zechcą za nim podążyć. 
    - Temeraire - zaczął cicho, przerywając przeciągające się milczenie - nie możesz 
  mówić takich rzeczy; jesteś teraz oficerem w służbie królewskiej... to są twoi 
  przełożeni; nie możesz im grozić ani reagować złowrogimi pomrukami na ich 
  rozkazy... musisz cofnąć to, co powiedziałeś. 
    - Nie zareagowałem pomrukiem na rozkaz - odparł po chwili Temeraire, wciąż 
  niskim, gniewnym głosem, ale cofnął nieco głowę i wszyscy stojący w kręgu 
  oficerowie, którzy wstrzymywali do tej pory oddech, wciągnęli z ulgą powietrze do 
  płuc. - Nie warczałem na rozkazy i nie będę tego robił, niezależnie od tego, jak będą 
  głupie. Jednak co do wieszania... to jeśli ktokol- W|ek spróbuje mi ciebie znowu 
  odebrać, usłyszy mój pomruk, a nawet spotka go coś gorszego, i nie ma sensu 
  przekonywać mn>e, żebym tego nie robił. 
    ~ Można się było tego spodziewać... - zaczął Maclaine, nieco siabYm głosem. 
  Niech cię diabli wezmą, Maclaine, przestań drażnić cholernego niedźwiedzia, żeby 
  zobaczyć, jak tańczy - przerwał Wellesley i wykorzystując moment, zwrócił się do 
  pozostały^ oficerów, wciąż milczących i wstrząśniętych. - To wszystko non sens. 
  Niezależnie od wymysłów, które opowiadają wam zwiadów- cy, nigdy nie uwierzę, 
  że Napoleon idzie na nas z siłami choćby 
  0 jednego człowieka słabszymi od jego całej armii. W Weedon mamy czterdzieści 
  tysięcy ludzi z artylerią i zapasami, i jeśli wydamy Bonapartemu jedną z tych jego 
  ukochanych zażartych bitew bez choćby jednego z nich, będziemy bandą głupców. 
     - Co w takim razie twoim zdaniem powinniśmy zrobić? - warknął gniewnie 
  Dalrymple. - Usunąć się na bok i machać mu, kiedy będzie szedł na Londyn? 
     - Londyn straciliśmy trzy dni temu - odparł Wellesley - jeśli nie dwa tygodnie temu, 
  kiedy Nelsona wysłano do Kopenhagi z dwudziestoma okrętami, a Napoleon 
  
  zobaczył w tym swoją wielką szansę. Im szybciej się z tym pogodzimy, tym lepiej. 
  Niech ludzie natychmiast ruszają w drogę. Wylegiwali się tutaj przez tydzień, nie 
  mając nic do roboty oprócz picia, grania w karty i zabawiania się z panienkami, mogą 
  więc zrezygnować z odrobiny snu... 
     Rozległy się okrzyki protestu, oskarżenia o defetyzm i chęć poddania się wrogowi. 
  Wellesley nie zważał na to, tylko podniósł głos i mówił dalej: 
     - Chcecie zmarnować amunicję, wygubić ludzi i smoki, żeby bronić straconej 
  pozycji... wszyscy powinniśmy skończyć na szubienicy jako zdrajcy, jeśli to zrobimy. 
  Do Szkocji... do Szkoc 
  1 w góry, niech was diabli wezmą! On nie zdoła utrzymać jednocześnie kraju i 
  otwartego kanału. Niech sobie ma Anglię przeZ miesiąc, niech traci ludzi i smoki, 
  próbując ją utrzymać, a my maszerujmy do Loch Laggan. Do Bożego Narodzenia 
  będziem. mieli sto tysięcy ludzi i uderzymy na niego, kiedy uznamy» ^ sytuacja do 
  tego dojrzała, a nie... 
  A on tymczasem wydoi Londyn do sucha i zniszczy kraj... - 
  krzyki jeden z generałów. 
    _ Wyślijmy ludzi do Londynu, którzy ostrzegą kupców i bankierów, żeby opuścili 
  miasto z tym, co uda im się wywieźć - odparł Wellesley. - Połowa z nich już uciekła 
  do Edynburga, za królem; niech reszta też wyjedzie. 
    _ Jeśli zechcą to zrobić - powiedział ktoś - zamiast pozostać i ściskać rękę 
  Bonapartemu, kiedy wejdzie do miasta. 
    - Jeśli będą chcieli zostać, to zostaną - odezwała się Jane. - I wcale nie będą mniej 
  chętni, jeśli pozwolicie się wcześniej pobić Napoleonowi. Szkocja to pierwsze 
  sensowne słowo, jakie dziś usłyszałam. Potrzebujemy tych sześćdziesięciu smoków, 
  Maclaine, ale nie możemy ich rzucić bezmyślnie na nieprzyjaciela, licząc, że wyjdzie 
  z tego coś dobrego. W ciągu tygodnia znajdę sposób ich wykorzystania, a do Bożego 
  Narodzenia będę wiedziała, jak robić to możliwie najskuteczniej. Co do dnia 
  jutrzejszego, to możemy tylko pchnąć je wszystkie na jego skrzydło i pozwolić im 
  działać, jak zechcą. 
    - Ale to mi całkowicie odpowiada - wtrącił się Temeraire. - Nie rozumiem, dlaczego 
  
  nie mielibyśmy jutro pokonać Napoleona, nawet jeśli ma nad nami przewagę 
  liczebną; uciekanie przed nim wydaje mi się posunięciem dość tchórzliwym. 
    Laurence z zamierającym sercem słuchał jego słów, które, był tego pewny, nie 
  mogły mieć żadnego zbawiennego skutku. Chociaż i jemu nie podobał się pomysł 
  odwrotu, nie usłyszał jeszcze niczego, co świadczyłoby o istnieniu jakiegoś planu 
  bitwy, który wzbudziłby w nim choć minimalne przeświadcze- n,e, ze Brytyjczycy są 
  przygotowani na spotkanie Bonapartego; n'e dodawało mu otuchy także to, że 
  oficerowie, którzy najgło- Sn,ej domagali się wydania bitwy, w większości mieli na 
  sobie ^tworniejsze od innych mundury i byli za grubi jak na ludzi Clonych racjami 
  polowymi. 
     - Och, ty krwiożerczy stworze - warknęła Jane - jakby^ nie miała już dość kłopotów 
  z tym całym wypinaniem piersi ty też musisz dorzucić swoje trzy grosze; potrzeba 
  nam więcej zdrowego rozsądku, a nie mniej. 
     - Wcale nie wypinam piersi - zaprotestował Temeraire, wciągając swoją tak, że 
  prawie się zapadła - i jestem bardzo rozsądny bo jeśli zaczniecie uciekać, nic wam to 
  nie da, zwłaszcza jeśli będziecie się posuwać na piechotę, jak do tej pory. On po 
  prostu ruszy za wami i migiem was dogoni; oni pokonują pięćdziesiąt mil w jeden 
  dzień. 
     - To nonsens - powiedział ktoś. 
     - To nie jest nonsens - odparował Temeraire. - Dywizja Lefebvre'a, osiem tysięcy 
  ludzi, w czwartek rano była już w pobliżu Newbury, a wylądowali w poniedziałek 
  pod Deal; a więc mogą to zrobić. 
     Zapadło głuche milczenie; spieranie się o konieczność odwrotu to jedno, ale czymś 
  zupełnie innym było usłyszeć, że nieprzyjacielowi nie można uciec. Po chwili Jane 
  powiedziała: 
     - No cóż, może on i ma nad nami przewagę liczebną, ale my teraz dysponujemy 
  blisko dwoma tuzinami ciężkich smoków, a on tylko dziesięcioma, jeśli pominąć jego 
  Fleury. Mogę je wykorzystać, żeby pobić jego szybkość, jeśli tylko pozwolicie mi- 
     - ...wsadzić piechotę na smoki, jak to ciągle pani powtarza- przerwał jej inny 
  pułkownik. - Chciałbym to zobaczyć. 
  
     - Możesz przyjść do naszego obozu, jeśli chcesz zot>a* 
  czyć - zaproponował Temeraire. - Przenieśliśmy wielu ludzi' 
  chociaż - dodał poważnym tonem - gdybyśmy mieli przenieść 
  tli 
  wszystkich, to musielibyście poświęcić trochę czasu 
  zrobienie uprzęży transportowych, o których, jak wiem, L30 * 
  rence już wam mówił; bo byłoby to znacznie wygodniejsze 
  ? ' jch 
  sznurów, a poza tym moglibyśmy za każdym razem wziąć 
  więcei- Chyba że nie będą mieli nic przeciwko temu, by lecieć 
  workach uszytych z namiotów lub sieciach ładunkowych... 
  _ jasne, że będą mieli coś przeciwko temu, do cholery - odezwał się jeden z 
  generałów. 
  _ Są żołnierzami, czyż nie? - warknął Wellesley. - Wystarczy rozstrzelać pierwszego 
  niesubordynowanego łajdaka, który odmówi wykonania rozkazu, a reszta potulnie 
  wejdzie na smoki. 
  Tego jednak było już za wiele; on i Jane zostali zakrzyczani. 
  - Wystarczy już tych tchórzliwych rad - powiedział generał Dalrymple. - Zostajemy i 
  będziemy walczyć. Generale Wellesley, obejmie pan jutro dowództwo prawego 
  skrzydła z zadaniem utrzymania frontu. Pan, generale Burrard, weźmie lewe skrzydło 
  i opracuje plan uderzenia w jego bok, kiedy już wyczerpią go ataki pod górę na nasze 
  główne siły. 
  Wellesley zesztywniał, usłyszawszy, jakie otrzymał zadanie; wyznaczenie go na 
  pozycję, na której miał po prostu stać i nie wykazywać się inicjatywą ani 
  umiejętnością prowadzenia walki manewrowej, było dla niego niemal policzkiem. 
  Mimo to nie zaprotestował, ale jego palce zabębniły na rękojeści szpady. 
  - Co do ciebie, Roland - dodał Dalrymple - jeśli te cholerne stworzenia nie będą 
  walczyć z Fleur-de-Nuitami... 
  - Wcale tego nie powiedziałem - obruszył się Temeraire. - Będziemy walczyć z 
  każdym, a ja powiedziałem tylko, że nie zdołamy ich powstrzymać, jeśli w tym celu 
  
  wyślecie nas z obozu. Pleur-de-Nuity widzą w nocy, a my nie; to zrozumiałe, że 
  mogą "as ominąć albo przelecieć nad czy pod nami. Nie uda nam się lch zatrzymać, 
  jeśli będziemy mogli jedynie ustawić się gdzieś na tras'e, którą lecą, i mieć nadzieję, 
  że się do nas zbliżą. 
  I ~ Możecie je przecież usłyszeć, czyż nie? - zapytał Dalrym- 
  e> tak rozdrażniony ciągłym przerywaniem, że po raz pierwszy ZWr°cil się 
  bezpośrednio do Temeraire'a. 
  Lecący Fleur-de-Nuit wydaje taki sam odgłos jak Yellow 
  Reaper - odparł Temeraire. - Uderzają skrzydłami w tym samym tempie. 
     Laurence zamrugał. Nigdy czegoś takiego nie zauważy) ani nie brał tego pod 
  uwagę jako możliwej trudności, a z min pozostałych oficerów wywnioskował, że i 
  oni się nad tym nie zastanawiali. Nawet Jane wyglądała na zaskoczoną tą informacją 
  a przecież była awiatorką z ponad trzydziestoletnim doświadczeniem. 
     - A poza tym - dodał Temeraire - nie można dokładnie rozpoznać, skąd dochodzi 
  dźwięk, zwłaszcza gdy się jest w powietrzu i ma się wokół siebie dużo innych 
  smoków, które krążą i uderzają skrzydłami. Jeśli Fleur-de-Nuity będę się przemykały 
  obok nas pojedynczo, najprawdopodobniej nigdy tego nie zauważymy, a potem, 
  kiedy wrócimy, będziecie narzekać, że nic nie zrobiliśmy. Jeśli chcecie, żebyśmy je 
  zatrzymali, to nam o tym powiedzcie, a my już znajdziemy sposób, jak tego dokonać. 
  Rozdział 8 
  T 
  emeraire nie mógł uznać tej rozmowy za bardzo zadowalającą, chociaż gratulował 
  sobie, że położył kres groźbom kierowanym pod adresem Laurence'a. Ale 
  generałowie, jego zdaniem, nie grzeszyli wcale rozumem i niezależnie od tego, co 
  Laurence mówił o wyższych oficerach, smok uważał, że jeśli byli jego przełożonymi, 
  to powinni wydawać mu lepsze rozkazy od tych, które sam mógł wymyślić, a nie 
  gorsze; a co więcej, część z nich chciała uciec tylko dlatego, że mieli zbyt mało ludzi. 
    - Ale przynajmniej porozmawiałem z urzędnikiem z ministerstwa i powiedziałem 
  mu, że chcemy mieć prawo do głosowania i otrzymywać wynagrodzenie, a on nie 
  odmówił, co uważam za wielce obiecujący znak - poinformował inne smoki - no i 
  
  mieli tyle rozsądku, że pozwolili nam zająć się Fleur-de-Nuitami tak, jak będziemy 
  chcieli; tylko że musimy teraz wymyślić, jak tego dokonamy. 
    - Jeśli mamy walczyć z nimi tutaj, w obozie - odezwała się zamyślona Perscitia, 
  której ogon drgał nerwowo - to muszą przylecieć do nas, a ogniska obozowe dają tyle 
  światła, że nie będą zupełnie niewidoczne, i wtedy zdołamy je odeprzeć. 
      Nie muszą wcale z wami walczyć, jeśli będziecie ponad °bozem - powiedział 
  Laurence. - Wystarczy, że przemkną nad nim z pełną szybkością i zrzucą bomby: na 
  pewno trafią w jakieś ważne cele, nawet jeśli nie będą ich szukać. 
     - Może powinniśmy uformować pierścień wokół obozu - zaproponował Temeraire. 
  - Jeśli my, ciężkie smoki, zaczniemy latać tam i z powrotem, Fleur-de-Nuity nie 
  zdołają się przedostać niezauważenie do środka, a kiedy je dostrzeżemy, będziemy 
  mogli dać im dobrą nauczkę; długo tak nie wytrzymają. 
     - Tak - odparła admirał Roland - a jutro ani jeden z was nie będzie w stanie wznieść 
  się w powietrze, co Napoleon kupi sobie za bardzo niską cenę, za wysłanie dziesięciu 
  smoków, które w dzień zupełnie nie nadają się do walki. Nie; nie możemy tak 
  marnować waszych sił. Dziś wieczorem każdy z waszych ciężkich smoków musi się 
  przede wszystkim dobrze najeść i natychmiast iść spać; jak na dzień przed bitwą i tak 
  przelecieliście dzisiaj zbyt wiele mil. 
     Niestety, logika tej nudnej rady, którą Temeraire najchętniej by odrzucił, wyraźnie 
  przypadła innym do serca; Requiescat już donośnie chrapał w swoim kącie, chociaż 
  powinien brać udział w tej dyskusji, a i sam Temeraire nie mógł zaprzeczyć, że jego 
  myśli coraz częściej krążyły wokół kolacji, a nie czekającej ich bitwy. Westchnął 
  zatem i przyznał w duchu słuszność Jane. 
     - Ale małe smoki nie mogą walczyć z tak wieloma dużymi bez naszej pomocy - 
  powiedział. -1 będziemy też ich potrzebować jutro; w przeciwnym razie Napoleon 
  rzuci przeciwko nam swoje małe i chociaż większość z nas nie ma załóg, które 
  można by schwytać, to i tak uwikłamy się w taką szarpaninę z nimi, ze niewiele 
  będzie z nas pożytku. 
     Admirał Roland pomasowała kłykciami policzek, po czyn1 odparła: 
     - Cóż, jeśli nie możemy marnować sił, żeby utrzymać Je z dala od obozu, to 
  
  utrzymajmy obóz z dala od nich. 
     Upłynęło trochę czasu, zanim mogli zacząć wprowadzać te® plan w życie: admirał 
  Roland najwidoczniej musiała najp'efW przekonać opornych, ale w końcu w całym 
  obozie zaczęto gasić ogniska, a żołnierze, narzekając na zimno, przystąpili do 
  zwijania namiotów. 
    - To jest nudne - powiedziała do Temeraire'a Iskierka, kiedy czekali, aż średnie 
  smoki wytyczą dla nich duży prostokąt lasu tuż za obozem. - To nie jest tak ciekawe 
  jak walka i wcale nie chce mi się spać. 
    - Cóż, musisz się wyspać, bo inaczej nie będziesz mogła jutro walczyć - odparł 
  Temeraire, chociaż w głębi ducha podzielał jej uczucia. - A teraz pospiesz się, gdyż 
  nie mamy dużo czasu; słońce już zachodzi i oni mogą się zorientować, że coś jest nie 
  w porządku, jeśli zrobi się ciemno i zobaczą łunę. 
    - Wczoraj wcale nie chciałeś, żebym podpalała drzewa - powiedziała zrzędliwym 
  tonem, ale wzbiła się w powietrze i zalała wyznaczony obszar ogniem. Las szybko 
  się zajął, ale płomienie nie przeniosły się dalej, gdyż średnie smoki, orząc pazurami 
  ziemię i wyrywając drzewa, przygotowały na obrzeżach wytyczonego prostokąta 
  szerokie przecinki przeciwpożarowe. Ciepło bijące od ognia było bardzo przyjemne... 
    - Temeraire - odezwał się Laurence, dotykając delikatnie jego szyi i wyrwany z 
  miłej drzemki smok uniósł gwałtownie głowę. 
    - Nie śpię. Czy już kolej na nas? 
    Wzbił się w powietrze i przyjrzał się krytycznie wciąż płonącym drzewom. Nie 
  mógł tak po prostu na nie ryknąć, gdyż siła boskiego wiatru mogła część z nich 
  przerzucić przez przecinki 1 rozr>ieść ogień na resztę lasu. Podleciał zatem do 
  granicy wyznaczonego obszaru i zaryczał w kierunku jego środka. Osłabione °gniem 
  drzewa zaczęły się łamać i walić w wielce zadowalający sPosób, a jarzące się 
  pomarańczowo tumany iskier, które wznio- się przy tym w powietrze, wyglądały 
  niczym roje małych hucznych ogni. 
  Kiedy się już nadpaliły - powiedział do Laurence'a - powalanie ich jest łatwiejsze, ale 
  to nie znaczy, że nie zdołałby^ tego zrobić i bez ognia. 
     - Musisz także oszczędzać siły - zgodził się Laurence Myślę, że jeszcze jeden 
  
  przelot i będzie gotowe; nic nie szkodzi jeśli zostanie trochę stojących drzew. Sygnał, 
  panie Allen-dodał i kiedy Temeraire zatoczył nad polem jeszcze jeden krąg, nad- 
  leciały smoki średniej wagi i zaczęły zrzucać na płonące jeszcze miejsca ładunki 
  błota, nabrane z koryta Tamizy furmankami którymi posługiwały się jak łopatami. 
     Tego, co w wyniku tych wysiłków powstało, nie można było wykorzystać do 
  wypoczynku, gdyż cały ten teren pokrywały stosy wilgotnych, dymiących szczątków, 
  wśród których wystawały opalone pniaki połamanych drzew. Oczyszczenie tego 
  karczowiska, żeby choć najmniejszy smok mógł się tam wygodnie wyciągnąć, 
  wymagałoby jeszcze dużo pracy. Gdzieniegdzie paliło się jeszcze trochę stosów 
  gałęzi, które z dala można było wziąć za obozowe ogniska i które ludzie starannie 
  okopali, żeby zapobiec rozprzestrzenianiu się ognia, a po wyrównaniu tu i tam paru 
  miejsc łopatami, postawili też pewną liczbę namiotów. Z góry wyglądało to całkiem 
  dobrze, zwłaszcza gdy ludzie admirał Roland poustawiali wokół niektórych ognisk 
  wypchane słomą kukły żołnierzy. 
     - Podobają mi się - powiedziała Perscitia i cofnęła się o kilka kroków, żeby się 
  przyjrzeć dokładniej tym figurom. - Trzeba byc bardzo blisko, by odkryć podstęp. 
  Jeśli ktoś będzie się poruszał bardzo szybko, to moim zdaniem nie zdoła tego zrobić. 
     - Mam nadzieję, że to wystarczy na Fleur-de-Nuity- odrzekła admirał Roland. - 
  Teraz ruszajcie wszyscy do zagród; a potem spać. Laurence, czy chcesz swoich 
  oficerów? 
     - Nie chciałbym ich odciągać od obecnych zadań, jeśli zostali przeniesieni na nowe 
  stanowiska - odparł Laurence - ale zdaj? się na twój osąd, pani admirał. 
     Temeraire przechylił głowę i skierował ucho w stronę Laurence^, zaskoczony 
  gorzkim tonem jego głosu, który wydał mu się trochę dziwny. 
      Nie jesteś zadowolony? - zapytał z niepokojem, kiedy czekał na swoją kolację, a 
  pasterze w zagrodzie naradzali się nad wielkością racji, które mieli wydzielić, 
  zerkając od czasu do czasu z niepokojem na sześćdziesiąt smoków czekających 
  cierpliwie za ogrodzeniem. Laurence tak mato się odzywał od narady z generałami. -
  Znowu jesteśmy razem i niedługo pobijemy Napoleona; jestem pewny, że do 
  generałów dotrze, kiedy już tego dokonamy, że mieliśmy rację. Rozumiem teraz - 
  
  doda! - dlaczego byli tacy podli. Oni tak bardzo się boją przegranej. I nie winię ich za 
  to, że się boją, bo nie są zbyt mądrzy; mogliby jednak mieć choć tyle rozsądku, żeby 
  rozumieć, iż powinni pozwolić nam radzić sobie ze sprawami, na których sami się nie 
  znają. 
    - Za żadne skarby nie chciałbym ci popsuć dobrego nastroju - odrzekł po chwili 
  Laurence. - Naprawdę się cieszę, że jesteśmy znowu razem i że czeka nas walka, ale 
  chciałbym cię przestrzec przed popadaniem w nadmierną pewność siebie, która 
  często prowadzi do bolesnych rozczarowań. Właśnie to - dodał ciszej, jakby mówił 
  niemal tylko do siebie - chyba w największej mierze przyczyniło się do klęski 
  Prusaków. 
    - Cóż, byli też bardzo powolni - powiedział Temeraire. - I wydaje mi się, że to samo 
  mogę powiedzieć o naszej armii, ale przynajmniej teraz nie ma to już żadnego 
  znaczenia, bo mamy walczyć tutaj: nie ma potrzeby, żeby się dokądś śpieszyć. 
  Dlaczego to tak długo trwa? - Wyciągnął szyję ponad ogrodzeniem. -Jaki mają 
  problem? 
     Problem mieli z tym, że było za mało krów: mniej niż osiemdziesiąt w zagrodzie, a 
  wszystkie zaprzężone smoki też należało nakarmić. 
    ~ W takim razie musicie ugotować zupę i dodajcie do smaku walanie ich jest 
  łatwiejsze, ale to nie znaczy, że nie zdołałby^ tego zrobić i bez ognia. 
     - Musisz także oszczędzać siły - zgodził się Laurence Myślę, że jeszcze jeden 
  przelot i będzie gotowe; nic nie szkodzi jeśli zostanie trochę stojących drzew. Sygnał, 
  panie Allen - dodał i kiedy Temeraire zatoczył nad polem jeszcze jeden krąg, nacj. 
  leciały smoki średniej wagi i zaczęły zrzucać na płonące jeszcze miejsca ładunki 
  błota, nabrane z koryta Tamizy furmankami którymi posługiwały się jak łopatami. 
     Tego, co w wyniku tych wysiłków powstało, nie można było wykorzystać do 
  wypoczynku, gdyż cały ten teren pokrywały stosy wilgotnych, dymiących szczątków, 
  wśród których wystawały opalone pniaki połamanych drzew. Oczyszczenie tego 
  karczowiska, żeby choć najmniejszy smok mógł się tam wygodnie wyciągnąć, 
  wymagałoby jeszcze dużo pracy. Gdzieniegdzie paliło się jeszcze trochę stosów 
  gałęzi, które z dala można było wziąć za obozowe ogniska i które ludzie starannie 
  
  okopali, żeby zapobiec rozprzestrzenianiu się ognia, a po wyrównaniu tu i tam paru 
  miejsc łopatami, postawili też pewną liczbę namiotów. Z góry wyglądało to całkiem 
  dobrze, zwłaszcza gdy ludzie admirał Roland poustawiali wokół niektórych ognisk 
  wypchane słomą kukły żołnierzy. 
     - Podobają mi się - powiedziała Perscitia i cofnęła się o kilka kroków, żeby się 
  przyjrzeć dokładniej tym figurom. - Trzeba byc bardzo blisko, by odkryć podstęp. 
  Jeśli ktoś będzie się poruszał bardzo szybko, to moim zdaniem nie zdoła tego zrobić. 
     - Mam nadzieję, że to wystarczy na Fleur-de-Nuity- odrzekła admirał Roland. - 
  Teraz ruszajcie wszyscy do zagród; a potem spać. Laurence, czy chcesz swoich 
  oficerów? 
     - Nie chciałbym ich odciągać od obecnych zadań, jeśli zostali przeniesieni na nowe 
  stanowiska - odparł Laurence - ale zdaj? się na twój osąd, pani admirał. 
  Temeraire przechylił głowę i skierował ucho w stronę Lau- ?> zaskoczony gorzkim 
  tonem jego głosu, który wydał mu 
  rence d, 
  się trochę dziwny. 
      Nie jesteś zadowolony? - zapytał z niepokojem, kiedy czekał na swoją kolację, a 
  pasterze w zagrodzie naradzali się nad wielkością racji, które mieli wydzielić, 
  zerkając od czasu do czasu z niepokojem na sześćdziesiąt smoków czekających 
  cierpliwie za ogrodzeniem. Laurence tak mało się odzywał od narady z generałami. - 
  Znowu jesteśmy razem i niedługo pobijemy Napoleona; jestem pewny, że do 
  generałów dotrze, kiedy już tego dokonamy, że mieliśmy rację. Rozumiem teraz - 
  dodał - dlaczego byli tacy podli. Oni tak bardzo się boją przegranej. I nie winię ich za 
  to, że się boją, bo nie są zbyt mądrzy; mogliby jednak mieć choć tyle rozsądku, żeby 
  rozumieć, iż powinni pozwolić nam radzić sobie ze sprawami, na których sami się nie 
  znają. 
    - Za żadne skarby nie chciałbym ci popsuć dobrego nastroju - odrzekł po chwili 
  Laurence. - Naprawdę się cieszę, że jesteśmy znowu razem i że czeka nas walka, ale 
  chciałbym cię przestrzec przed popadaniem w nadmierną pewność siebie, która 
  często prowadzi do bolesnych rozczarowań. Właśnie to - dodał ciszej, jakby mówił 
  
  niemal tylko do siebie - chyba w największej mierze przyczyniło się do klęski 
  Prusaków. 
    - Cóż, byli też bardzo powolni - powiedział Temeraire. - I wydaje mi się, że to samo 
  mogę powiedzieć o naszej armii, ale przynajmniej teraz nie ma to już żadnego 
  znaczenia, bo mamy walczyć tutaj: nie ma potrzeby, żeby się dokądś śpieszyć. 
  Dlaczego to tak długo trwa? - Wyciągnął szyję ponad ogrodzeniem. - Jaki mają 
  problem? 
  Problem mieli z tym, że było za mało krów: mniej niż osiemdziesiąt w zagrodzie, a 
  wszystkie zaprzężone smoki też należało 
  nakarmić. 
  ~ W takim razie musicie ugotować zupę i dodajcie do smaku 
  pieczone kości, które jednak najpierw potrzaskajcie, żeby nam się je łatwiej jadło; 
  możecie też dodać do niej trochę kaszy oraz jarzyn - oznajmił Temeraire 
  zdumionemu pasterzowi, po czym zapytał: - Laurence, gdzie się podział Gong Su? 
     - Nie wiem - odparł Laurence. - Zatrudniłem go prywatnie i nigdy nie został 
  oficjalnym członkiem załogi. W moich sprawach był ostatnio taki bałagan, że nie 
  byłem w stanie prowadzić żadnej korespondencji ani wypełniać moich zobowiązań. 
  Myślę, że poszukał sobie innej pracy; mam nadzieję, że ją znalazł. 
     - Nie spodziewałem się, że odbiorą mi całą moją załogę i to w taki sposób - 
  powiedział Temeraire, wyraźnie niezadowolony. - Gdybym to przewidział, wziąłbym 
  wszystkich z nami do Francji; tylko że wtedy pewnie ich także uznano by za 
  zdrajców i być może część z nich nie chciałaby polecieć. 
     - Na pewno - rzekł Laurence. - Ale dziękuję ci za przypomnienie; muszę coś zrobić, 
  dopóki mogę; muszę popytać o Gong Su i spłacić moje inne długi. 
     - Będzie na to dużo czasu, po jutrzejszym dniu - zwrócił mu uwagę Temeraire. 
     Laurence zamyślił się, a potem odparł: 
     - Najlepiej załatwić takie sprawy przed bitwą, mój drogi. 
     Zupa, którą pasterze w końcu zdołali ugotować, nie była zbyt dobra, mięso skleiło 
  się z jarzynami w wielkie bryły, rozmiękłe i bez smaku, ale wygłodniałe smoki i tak 
  ją zjadły. Tylko Gentius był zadowolony: zjadł dwa razy więcej niż zwykle, 
  
  oświadczył, ze to jest wyśmienite, naprawdę wyśmienite, i pochłonąłby kolejną 
  porcję, gdyby coś zostało. 
     - Daleko temu do porządnego jedzenia - powiedział bez entuzjazmu Requiescat. 
     - Jutro, kiedy już ich pobijemy, sprowadzimy nasze stado i być może do tego czasu 
  Laurence znajdzie Gong Su - obiecał ferneraire. - Urządzimy sobie wtedy ucztę dla 
  uczczenia zwycięstwa i to będzie coś bardzo dobrego, może jak to, co gotują w 
  Cesarskim Pałacu. 
    _ Ja tam zadowolę się porządną krową, na surowo - odparł Reąuiescat, a potem 
  nagle się wyprostował, wypiął pierś i cofnął barki, gdyż na polanie przed nimi 
  wylądował z głuchym łoskotem Maksimus, wprawiając w drżenie okoliczne drzewa. 
    _ Hm - burknął przybysz i także się nastroszył. 
    _ Jesteś tutaj! - krzyknął radośnie Temeraire. - Czy Lily także jest z tobą? Dobrze 
  się czujecie? 
    - Doskonale - odparł z roztargnieniem Maksimus, nie odrywając wzroku od 
  Requiescata; obaj najeżyli kolce grzbietowe i patrzyli sobie prosto w oczy. 
    - Gdzie jest... Maksimus? - zapytał zdziwiony Temeraire. - Co ty robisz? 
    - Laurence! - dobiegł z daleka słaby głos i Laurence uniósł głowę znad listu, który 
  właśnie pisał. - Laurence, zabierz z obozu tego mojego cholernego tępaka. Masz tam 
  jeszcze jednego Regala! 
    - Aha - sapnął Temeraire i zaryczał głośno ponad ich głowami. Maksimus i 
  Reąuiescat drgnęli gwałtownie i mrugając oczami, odwrócili się, żeby na niego 
  popatrzeć. - Dosyć tego! Nie zaczynajcie już więcej, jutro czeka nas bitwa - zrugał 
  ich. - A ty - zwrócił się do Maksimusa - lepiej pilnuj, żeby Berkley tak szybko nie 
  biegał, bo jeszcze go trafi apopleksja. 
     Maksimus odwrócił głowę i powiedział głośno do Berkleya, który wszedł właśnie 
  na polanę, słaniając się na nogach ze zmęczenia: 
    - Nie musisz biec, nie ma żadnego powodu, żebyś tak biegł. 
     Laurence podszedł do Berkleya i wziąwszy go pod rękę, 
  doprowadził do drzewa, które Temeraire zwalił, żeby on miał na czym siedzieć. 
     Zadyszany Berkley patrzy! bardzo podejrzliwie to na Mak- simusa, to na 
  
  Requiescata. 
     - Nie obawiaj się, nie pozwolę im walczyć - uspokoił g0 Temeraire. - Myślałem, że 
  macie obaj więcej rozumu - dodał surowo, patrząc na nich. 
     - Wcale nie chciałem się bić - odparł niezbyt przekonująco Maksimus. - Tylko że 
  nigdy jeszcze nie widziałem kogoś tak dużego jak ja. 
     - Dziewczyny są większe - odezwał się Requiescat dość rozmarzonym tonem. - Ale 
  to coś innego. 
     - Nie rozumiem dlaczego - powiedział Temeraire - a poza tym Grand Chevaliery 
  nie są wcale dużo mniejsze. - Nie uważał także, żeby sam był dużo mniejszy, ale nie 
  chciał tego mówić, bo inni mogliby to uznać za przechwałki. 
     - Za nimi też nie przepadam - odrzekł Requiescat. 
     Maksimus skinął energicznie głową na znak, że się zgadza, 
  a potem dodał: 
     - Kończą się nam zapasy żywności. Domyśliłem się, że wróciłeś, gdy tylko dali 
  nam to paskudztwo na kolację. - Po tych słowach trącił przyjaźnie głową Temeraire'a, 
  który się zachwiał, ale zdołał jakoś utrzymać równowagę. 
     - Jutro będziemy mieli mnóstwo jedzenia, a nawet jeśli tak się nie stanie, zawsze 
  możecie polecieć w przeciwne strony i bez żadnych kłótni coś sobie znaleźć - odparł 
  Temeraire. - Ale gdzie jest Lily? 
     - W Szkocji - odpowiedział Maksimus. - Catherine złożyła jajo i nie może latać. 
     - Nie zdążyłem ci przedtem o tym powiedzieć: to chłopiec - wtrącił ponuro Berkley, 
  który wreszcie złapał oddech - a wi?c jest dla nas nieprzydatny; dziesięć funtów, 
  niech go szlag. Pra" wie ją zabił. 
     - To jajo jest bardzo hałaśliwe - dodał Maksimus. 
    _ Mam nadzieję, że oboje już wydobrzeli - powiedział Lau- rence. 
    _ Ona może pisać i utrzymuje w listach, że tak jest, co znaczy, że jest ledwie żywa, 
  jak sądzę - odparł Berkley i podniósł się i wysiłkiem. - Czy już zakończyłeś tę swoją 
  cholerną wizytę? - zapytał Maksimusa. - Jeśli ten plan Roland ma się powieść, nie 
  możesz tak sobie skakać po całym obozie. I tym razem może weźmiesz mnie na 
  grzbiet, zamiast lecieć gdzieś bez słowa. 
  
     - Ja tylko chciałem zobaczyć Temeraire'a i chwilę z nim porozmawiać - odparł 
  Maksimus, wysuwając jeden z wielkich, zakrzywionych pazurów, na który Berkley 
  się wdrapał. - A teraz, kiedy już to zrobiliśmy, możemy wracać. 
    - Jutro podczas bitwy i tak się zobaczymy - powiedział z zadowoleniem Temeraire, 
  po czym z wielkim ukontentowaniem ułożył się do snu, z którego godzinę później 
  wyrwały go dziwnie przytłumiony grzmot wybuchających bomb i trzask wystrzałów 
  dział pieprzowych, które odpędzały napastników. 
    Uniósł głowę i rozejrzał się. Oprócz białych błysków prochu w miejscach, skąd 
  strzelali artylerzyści, i wielkich słupów żółtego ognia wyrastających tam, gdzie 
  trafiały bomby, zobaczył niewiele. Kiedy co jakiś czas działa cichły, udawało mu się 
  dojrzeć cienie garstki krążących w górze lekkich smoków - w większości 
  mieszańców lepiej niż inne widzących w nocy - które wysyłano w powietrze 
  grupami, żeby stworzyć wrażenie, iż fałszywy obóz jest broniony. 
    - Powinieneś spać - powiedział Laurence, wstając, a Teme- ra>re pochylił głowę i 
  dotknął go ostrożnie nosem: jak dobrze było wiedzieć, że nie jest już sam, że 
  Laurence jest przy nim, bezpieczny. Jeszcze lepiej by było, gdyby mogli teraz 
  polecieć razem do boju. 
  ~ Zaraz się położę - odpowiedział Temeraire, licząc w du- na t0> że Fleur-de-Nuity 
  zorientują się w podstępie i trzeba 
  będzie ruszyć im naprzeciw. Ale francuskie smoki latały zbyt wysoko, a ognie 
  płonące na ziemi i wybuchy ich własnych bomb oślepiały ich wrażliwe oczy. 
  Szczególnie skuteczne były mje szanki błyskowe, które smoki pozorujące obronę 
  wystrzeliwały im prosto w pyski, gdy tylko mogły: Arkady i część jego dzikich 
  towarzyszy, wraz ze swymi małymi załogami, brali udział w tych walkach. 
     Temeraire westchnął i ułożył się na ziemi. Trudno mu było jednak zasnąć, gdyż 
  przy każdym kolejnym wybuchu bomby lekko podrygiwał. 
     Tuż przed świtem obudziła Laurence'a cisza: bombardowanie się skończyło. Zsunął 
  się z łapy Temeraire'a i poszedł umyć twarz; najpierw rozbił lód w misce, a potem 
  długo się szorował samą wodą, gdyż nie było mydła. Z karczowiska wciąż unosiły się 
  dymy, ale niebo nad nim było puste i szybko się rozjaśniało. Francuzi pewnie już 
  
  ruszyli: jeszcze godzina, może dwie, i ukażą się na horyzoncie... 
     Gdzieś z oddali dobiegło bicie dzwonu. Jego gorączkowy ton szybko podjęły inne, 
  coraz bliższe i bliższe, i już wkrótce sygnał alarmowy rozszedł się po całym obozie, a 
  Temeraire uniósł głowę i powiedział w radosnym uniesieniu: 
     - Czas ruszać do boju. 
     Laurence, którego smok posadził sobie na grzbiecie, przypiął się do jednego z kilku 
  pasów prowizorycznej uprzęży, którą Fellowes i Blythe zdołali zrobić dla niego, 
  Allena i Emily; nikt więcej nie miał z nimi lecieć. Przez jakiś czas zastanawiał się, 
  czy nie powinien kazać Emily wrócić na stanowisko, które opuściła, obawiał się 
  bowiem, że przyjęcie jej może się niekorzystnie odbić na pozycji Jane, ale nie 
  wiedział, gdzie dziewczyna służyła, a kiedy ją o to zapytał, wysunęła tylko 
  podbródek i odpowiedziała- 
     - Wolałabym zostać, sir. 
    Na jeg° kolejne pytanie, czy była sygnalistą, pokręciła przecząco głową. _ 
  Byłam piątym obserwatorem, sir; nikomu me będzie mnie 
  brakować. 
     Oczywiście Emily nie musiała obawiać się o swoją przyszłość, która była już 
  całkowicie ustalona: po odejściu matki ze służby odziedziczy Ekscidiuma, czyli ma 
  zagwarantowany awans na kapitana. Blythe i Fellowes byli doświadczonymi 
  członkami załóg naziemnych i zawsze mogli być pewni, że nie zabraknie im pracy. 
  Jednakże Allen... 
    - Nie, sir, cóż - odpowiedział Allen, zacinając się przy każdym słowie - nie dali mi 
  żadnego stanowiska, które wiązałoby się z lataniem, sir; posadzili mnie przy biurku, a 
  więc nie ma to dla mnie większego znaczenia. 
    Biuro, pomyślał ze smutkiem Laurence, było dla młodzieńca o wiele lepszym 
  miejscem niż grzbiet smoka; Allen był beznadziejnie niezdarny i z powodu tej 
  nieporadności więcej niż raz otarł się już o śmierć. Jednak nikomu, kto chciał wziąć 
  udział w bitwie, nie można było powiedzieć, żeby został w bezpiecznym miejscu na 
  tyłach. 
    Wyczołgali się teraz oboje z małego szałasu, który postawili przy boku Temeraire'a, 
  
  żeby nie spać na wilgotnej ziemi. Laurence wyciągnął rękę i pomógł im wejść na 
  grzbiet smoka, na którym kiedyś siedziałoby kilka tuzinów ludzi. 
    - Ja także lecę - odezwał się ktoś mówiący z obcym akcentem. 
     Laurence odwrócił się i zobaczył Demane, który już stał °bok niego, wspiąwszy się 
  z drugiej strony smoka. Chłopak był "zbrojony po zęby; miał dwa kordy, dwa 
  pistolety, dwa noże, Wszystko to z rękojeściami nie do pary, oraz przewieszony przez 
  tamię worek małych bomb, który bez czekania na pozwolenie Przymocował do 
  uprzęży. 
     - Nie, ty siedzisz tam - oznajmił Allenowi, wskazując mu miejsce obserwatora na 
  ramieniu Temeraire'a, a w jego głosie zabrzmiały tak stanowcze nuty, że Allen 
  potulnie go posłuchał, chociaż był o trzy lata starszy i o stopę wyższy od chłopaka. 
     - Czy nie przydzielono ciebie do Arkadego? - zapytał Lau- rence. 
     - My należymy do twojej załogi - odparł chłopiec, mając na myśli siebie i Sipho. 
  Laurence dostrzegł, że ten drugi był na polanie i pomagał Fellowesowi i Blythe'owi 
  porozkładać ich skromny zapas narzędzi, który miał czekać na wypadek, gdyby 
  Temeraire musiał wrócić w celu dokonania jakichś napraw uprzęży. - Obaj. Tak 
  powiedziałeś. 
     - To prawda - potwierdził Temeraire, rozglądając się dookoła - i jestem pewny, że 
  Arkady wcale go nie potrzebuje; jemu pozwolono walczyć dziś w nocy - dodał 
  zdegustowany - i będzie teraz spał do późna. Przypuszczam, że zanim się obudzi, 
  dawno już wygramy bitwę. 
     Tak więc było ich czworo na grzbiecie smoka, na którym zwykle mieściło się 
  ponad trzydziestu ludzi załogi, i wszyscy byli przypięci do jednego grubego pasa. 
  Otaczał on szyję Temeraire^ i był połączony zabezpieczającymi rzemieniami do 
  pasów obejmujących jego barki, żeby się nie przesuwał. Kiedy już zaczepili swoje 
  karabińczyki, Temeraire podniósł się do pozycji siedzącej i teraz Laurence mógł już 
  sięgnąć wzrokiem poza linię drzew, ku horyzontowi, gdzie zobaczył chmurę 
  zbliżających się francuskich smoków, które niczym pszczoły latały tam i z powrotem 
  wzdłuż drogi, wysadzając na ziemi całe oddziały piechoty wraz z armatami. 
     Taki sposób działania przeciwnika nie był mu obcy. Widz'3' to już podczas bitwy 
  
  pod Jeną i poczuł się teraz nieco lepiej) gd- zobaczył, że armia brytyjska nie czeka 
  bezczynnie, a wysuwa"6 pospiesznie na czoło armaty otwierają ogień na francuskie 
  p° zycje, zanim te zostaną zabezpieczone. Działa przemieszczano jednak powoli, 
  gdyż ludzie musieli je ciągnąć przez błoto, a Francuzi już zaczęli odpowiadać 
  ogniem, niemal równie gwałtownym. 
    - Zaczynają bez nas - poskarżył się Temeraire, po czym ryknął, budząc w jednej 
  chwili wszystkie smoki. - Wróg nadchodzi; czy jesteście gotowi? - zapytał 
  grzmiącym głosem. 
    _ Nie, poczekaj, mam pomysł - zawołała niebiesko-zielona smoczyca, ta o imieniu 
  Perscitia, i wzbiła się w powietrze; chwilę później wróciła, niosąc w pazurach 
  kilkanaście nasiąkniętych wilgocią i obdartych kukieł z fałszywego obozu, które 
  ułożyła na ziemi; część z nich wciąż jeszcze dymiła. - Przywiążcie je im na 
  grzbietach - powiedziała do grupy przecierających oczy milicjantów, którzy spali 
  obok niej. - Przywiążcie je, sznurami... 
    - Ale one są zupełnie mokre - zaprotestował Temeraire, obwąchawszy kukły. - Nie 
  rozumiem, jaki to nam przyniesie pożytek. 
    - Oni będą myśleli, że macie uprząż! - wyjaśniła Perscitia. - Och, i farba, gdzie jest 
  czarna farba? Przynieście ją tu natychmiast i namalujcie na nich czarne pasy... 
    - Nie mamy na to czasu - jeszcze raz zaprotestował Temeraire. 
    - Smoki jeszcze nie walczą - odparła Perscitia. - No już dobrze, dobrze, zrobimy to 
  tylko na tych ciężkiej wagi! Czy naprawdę nie rozumiesz - dorzuciła gniewnie - że 
  oni będą probowali skakać na ciebie, dokonywać abordażu, a kiedy już W ylądują na 
  tobie, nie znajdą żadnych pasów, do których mogliby Sl<? przypiąć, i wtedy 
  pozbędziesz się ich w mig. 
    ~ Aha - mruknęła z zadowoleniem Jane, która chwilę póź- nieJ wylądowaja na 
  Ekscidiumie i czekając, aż ludzie skończą malować fałszywą uprząż na Requiescacie, 
  wysłuchała wyjaśnień 
      temat planu. - Tak; to bardzo sprytne. Wprawdzie szybko 
    P°łapią, ale zanim to się stanie, będą przeskakiwać na was tuzinami. W porządku, 
  panowie - dodała, patrząc na Temerai- re'a - oto wasze rozkazy: wy, bez uprzęży, 
  
  ruszycie w takim razie jako pierwsi i zwiążecie ich walką. Jeśli zdołacie ściągnąć na 
  siebie ich grupy abordażowe, będą mieli niepełne załogi, kiedy my włączymy się do 
  boju. Będziemy także mieli przewagę masy. On ma tylko osiem ciężkich smoków; 
  przypuszczam, że z braku żywności musiał odesłać resztę na wybrzeże lub nawet do 
  Francji. 
     - A kiedy już się włączycie do walki? - zapytał Temeraire. 
     - Wtedy rzucę was na skrzydła ich piechoty - odpowiedziała Jane. - Gdybyśmy 
  wszyscy walczyli razem tam w górze, wchodzilibyśmy tylko sobie w drogę i 
  zapanowałby chaos. Możecie jednak zrobić dużo dobrego, działając przeciwko nim 
  nisko nad ziemią, jeśli tylko będziecie się trzymać z dala od miejsc ostrzeliwanych 
  przez naszą artylerię. 
     - I od naszego kwasu - dodał Ekscidium, po czym wzbił się w powietrze. 
     - Też mamy swój kwas - wymamrotał stary Gentius, który przycupnął na grzbiecie 
  wielkiego Chequerred Nettle'a, Arma- tiusa. 
     Temeraire odwrócił głowę i zapytał: 
     - Wszyscy przypięci i gotowi? 
     Laurence sprawdził po raz ostatni pożyczone pistolety i kord. 
     - Tak - odpowiedział i chwilę później byli już w powietrzu, ścigani przez ryki wielu 
  wzbijających się jednocześnie w gor? smoków. 
     Napoleońska Armée de TAir dała się łatwo skusić do ponownego zastosowania 
  taktyki, która tak dobrze spełniła swoje zadanie w bitwie pod Jeną, rzucając chmarę 
  mniejszych, oh ładowanych ludźmi smoków, na najcięższe strony przeciwnej- W 
  pewnej chwili Laurence odwrócił wzrok, nie mogąc dłuZeJ patrzeć na to, co stało się 
  z trzydziestoma Francuzami, kt° j z entuzjazmem i odwagą przeskoczyli na grzbiet 
  Requiescata, gdzie spodziewali się zetrzeć z dużym oddziałem Brytyjczyków, a 
  wielki Regal Copper jednym wzruszeniem potężnych barków zrzuci! ich z siebie. 
  Spadali, machając bezradnie rękami, daremnie próbując się czegoś uchwycić; kilku 
  okropnie krzyczało, by w końcu, po czasie, który Laurence'owi wlókł się w 
  nieskończoność, umilknąć gdzieś w dole. 
    - Au! - krzyknął nagle Temeraire i szarpnął się gwałtownie. 
  
     Laurence obejrzał się i zobaczył, że ich także zaatakowano 
  abordażem; ale jeden z napastników, chorąży, nie spadł jak inni z grzbietu smoka, 
  gdyż zdążył wbić nóż w jego ciało i trzymał się kurczowo rękojeści. 
    - Au, au! - krzyczał dalej Temeraire, gdy francuski oficer wyciągnął drugi nóż i 
  wbijając oba na przemian, zaczął z determinacją pełznąć w górę. 
    Laurence zacisnął bezradnie ręce na uprzęży; brak pasów, do których mogliby się 
  przypiąć atakujący, miał swoje zalety, ale teraz znaczyło to również, że nie było 
  niczego, co mógłby wykorzystać, by przejść do tyłu i pokonać tego Francuza, który 
  był blisko zadu, gdzie Temeraire nie mógł sięgnąć łapami. I skąd, uświadomił sobie z 
  przerażeniem Laurence, po przepełźnięciu jeszcze kilku kroków dotrze do miejsca, w 
  którym będzie mógł wbić nóż w kręgosłup smoka. 
    - Trzymajcie się uprzęży! - krzyknął do swojej małej załogi, po czym zawołał 
  głośno: - Temeraire! Jesteśmy dobrze zabezpieczeni. Obróć się do góry nogami i 
  strząśnij go... 
    Świat gwałtownie zawirował i ręce Laurence'a, mimo że trzymał się z całych sił, 
  puściły uprząż, a on sam zawisł na Zemieniach przypiętych karabińczykami, kiedy 
  się obracali 
    Powietrzu po raz pierwszy, a potem drugi. Gdy Temeraire 
    równał znowu lot, wszyscy członkowie załogi byli na swoich ffi^jscach, trochę 
  tylko pozieleniali po tych szybkich akrobacjach. Jedynym śladem obecności 
  Francuza byty rękojeści noży wystające z grzbietu smoka oraz małe rany, z których 
  po jCgQ boku spływały strużki krwi. 
     - To już koniec, sir, odskakują - powiedziała Emily, wskazując palcem. 
     Laurence pokiwał głową. Francuzi, zorientowawszy się, ?e nie odnoszą sukcesów i 
  tracą dużo ludzi, zaprzestali dalszych prób abordażu i zaczęli ostrzeliwać brytyjskie 
  smoki z karabinów Laurence miał nadzieję, że stanie się to trochę później, i był nieco 
  rozczarowany. Pocieszał się tylko myślą, że ich wysiłki przyniosły jednak jakieś 
  owoce, a wiele z francuskich smoków średniej i lekkiej wagi, które tak śmiało 
  zbliżały się do swych wielkich przeciwników, drogo za to zapłaciło: po ich bokach 
  spływały strumieni ciemnej i parującej w zimnym powietrzu krwi. 
  
     - Proszę dać sygnał do odwrotu, panie Allen - powiedział Laurence, po czym 
  pochylił się do przodu i krzyknął: - Téméraire, kończ już i ruszaj ku ich skrzydłu - 
  mają tam słaby punkt, na swojej prawej stronie; widzisz to? 
     - Nie - odpowiedział Téméraire, dość niechętnie wypuszczając P?cheur-
  Couronnégo, którego właśnie szarpał pazurami, a który w jakimś porywie śmiałości 
  zapomniał o rozwadze i rzucił się prosto na niego. Kiedy jednak spojrzał w dół, ruchy 
  oddziałów piechoty wzbudziły jego zainteresowanie. - Czekaj, widzę. Tam, gdzie 
  drogę przecina im ten rów, który muszą obejść... 
     - Tak - odparł Laurence: ściśnięte przed przeszkodą terenową francuskie szeregi 
  stanowiły idealny cel dla uderzenia powietrznego, które powinno wybić w 
  napoleońskiej flance trudną do załatania dziurę. - Szybko, zanim oni zdołają to 
  minąć- 
     - Alors, la prochaine fois vous feriez mieux d'y réfléchir ? de"* fois - powiedział 
  Téméraire do mniejszego smoka, zanim P° trząsnąwszy nim pouczająco ostatni raz, 
  dał mu uciec. 
  * \V*V" 
     Następnie zwrócił się w kierunku swych towarzyszy • i 
  dal ryk niepodobny do żadnego z tych, jakie Laurence do tej ory słyszał; był to 
  dziwnie modulowany dźwięk, wznoszący sję j opadający w jakiś upiornie melodyjny 
  sposób. Przykuło to natychmiast uwagę wszystkich niezaprzężonych smoków, które 
  szybko przerwały swoje indywidualne boje z francuskimi przeciwnikami, zwłaszcza 
  że nad pole bitwy nadlatywały właśnie crtówne siły Korpusu Powietrznego Jego 
  Królewskiej Mości. 
     Kiedy Temeraire przechylił się w skręcie, Laurence odwrócił się do tyłu, żeby na 
  nie popatrzeć: oddziały Korpusu nie były zgrupowane w typowych dla nich 
  formacjach o kształcie grotu strzały, ale rozciągnięte w jednej cienkiej linii smoków 
  lekkich, kurierskich i średniej wagi. W regularnych odstępach niczym supły na 
  sznurku widać było grupki składające się z trzech smoków, dwóch średnich z przodu 
  i ciężkiego za nimi; jeden z takich węzłów tworzył ryczący, czerwono-złoty 
  Maksimus z Messorią i Immortalisem. 
  
    Te średnie, kiedy siły powietrzne obu stron się spotkały, zaczęły atakować pazurami 
  chmarę francuskich lekkich smoków, otwierając drogę swym ciężkim towarzyszom. 
  Brytyjskie lekkie smoki również podjęły walkę, tak że cała linia parła do przodu 
  przez francuskie szeregi, rozpraszając je. 
  bard kw; 
  as 
    To była świetna, doskonale przemyślana odpowiedź na taktykę Francuzów i już 
  wkrótce brytyjskie ciężkie smoki ze swymi ogromnymi ładunkami wszelkiego 
  rodzaju amunicji przebiły S1ę przez linie wroga, po czym zanurkowały, obsypując 
  gradem bomb oraz żelaznych kolców jego piechotę i stanowiska artylerii. Laurence 
  dostrzegł Ekscidiuma, a właściwie jego ogromne pur- purowo-pomarańczowe 
  skrzydła, które rozłożył szeroko, kiedy sPł\nął nisko nad ziemię, chroniony przez 
  dwa ciężkie smoki, jeszcze jednego Longwinga, najpewniej Mortiferusa, o nieco zleJ 
  żółtym zabarwieniu końcówek skrzydeł i boków. Ich 
  zalśnił w promieniach wschodzącego słońca, ale gdy spadł 
  cjach. Jedynym śladem obecności Francuza były rękojeści noży wystające z grzbietu 
  smoka oraz małe rany, z których po jeg0 boku spływały strużki krwi. 
     - To już koniec, sir, odskakują - powiedziała Emily, wskazując palcem. 
     Laurence pokiwał głową. Francuzi, zorientowawszy się, że nie odnoszą sukcesów i 
  tracą dużo ludzi, zaprzestali dalszych prób abordażu i zaczęli ostrzeliwać brytyjskie 
  smoki z karabinów. Laurence miał nadzieję, że stanie się to trochę później, i był nieco 
  rozczarowany. Pocieszał się tylko myślą, że ich wysiłki przyniosły jednak jakieś 
  owoce, a wiele z francuskich smoków średniej i lekkiej wagi, które tak śmiało 
  zbliżały się do swych wielkich przeciwników, drogo za to zapłaciło: po ich bokach 
  spływały strumieni ciemnej i parującej w zimnym powietrzu krwi. 
     - Proszę dać sygnał do odwrotu, panie Allen - powiedział Laurence, po czym 
  pochylił się do przodu i krzyknął: - Teme- raire, kończ już i ruszaj ku ich skrzydłu - 
  mają tam słaby punkt, na swojej prawej stronie; widzisz to? 
     - Nie - odpowiedział Téméraire, dość niechętnie wypuszczając P?cheur-
  Couronnégo, którego właśnie szarpał pazurami, a który w jakimś porywie śmiałości 
  
  zapomniał o rozwadze i rzucił się prosto na niego. Kiedy jednak spojrzał w dół, ruchy 
  oddziałów piechoty wzbudziły jego zainteresowanie. - Czekaj, widzę. Tam, gdzie 
  drogę przecina im ten rów, który muszą obejść... 
     - Tak - odparł Laurence: ściśnięte przed przeszkodą terenową francuskie szeregi 
  stanowiły idealny cel dla uderzenia powietrznego, które powinno wybić w 
  napoleońskiej flance trud ną do załatania dziurę. - Szybko, zanim oni zdołają to 
  minąc- 
     - Alors, la prochaine fois vous feriez mieux d'y réfléchir ? fois - powiedział 
  Téméraire do mniejszego smoka, zanim P° trząsnąwszy nim pouczająco ostatni raz, 
  dał mu uciec. 
     Następnie zwrócił się w kierunku swych towarzyszy 1 dat ryk niepodobny do 
  żadnego z tych, jakie Laurence do tej pory słyszat; był to dziwnie modulowany 
  dźwięk, wznoszący się i opadający w jakiś upiornie melodyjny sposób. Przykuło to 
  natychmiast uwagę wszystkich niezaprzężonych smoków, które szybko przerwały 
  swoje indywidualne boje z francuskimi przeciwnikami, zwłaszcza że nad pole bitwy 
  nadlatywały właśnie główne siły Korpusu Powietrznego Jego Królewskiej Mości. 
    Kiedy Temeraire przechylił się w skręcie, Laurence odwrócił się do tyłu, żeby na nie 
  popatrzeć: oddziały Korpusu nie były zgrupowane w typowych dla nich formacjach o 
  kształcie grotu strzały, ale rozciągnięte w jednej cienkiej linii smoków lekkich, 
  kurierskich i średniej wagi. W regularnych odstępach niczym supły na sznurku widać 
  było grupki składające się z trzech smoków, dwóch średnich z przodu i ciężkiego za 
  nimi; jeden z takich węzłów tworzył ryczący, czerwono-złoty Maksimus z Messorią i 
  Immortalisem. 
     Te średnie, kiedy siły powietrzne obu stron się spotkały, zaczęły atakować pazurami 
  chmarę francuskich lekkich smoków, otwierając drogę swym ciężkim towarzyszom. 
  Brytyjskie lekkie smoki również podjęły walkę, tak że cała linia parła do przodu 
  przez francuskie szeregi, rozpraszając je. 
  To była świetna, doskonale przemyślana odpowiedź na taktykę Francuzów i już 
  wkrótce brytyjskie ciężkie smoki ze swymi ogromnymi ładunkami wszelkiego 
  rodzaju amunicji przebiły S1ę przez linie wroga, po czym zanurkowały, obsypując 
  
  gradem bomb oraz żelaznych kolców jego piechotę i stanowiska artylerii. Laurence 
  dostrzegł Ekscidiuma, a właściwie jego ogromne pur- Purowo-pomarańczowe 
  skrzydła, które rozłożył szeroko, kiedy płynął nisko nad ziemię, chroniony przez dwa 
  ciężkie smoki, eszcze jednego Longwinga, najpewniej Mortiferusa, o nieco leJ 
  zołtym zabarwieniu końcówek skrzydeł i boków. Ich zalśnił w promieniach 
  wschodzącego słońca, ale gdy spadł 
  na ziemię, ku niebu wzbiły się kłęby szarego dymu i krzyki wijących się w 
  męczarniach ludzi. 
     Luka w obronie Francuzów nie utrzymała się zbyt długo; ich smoki szybko się 
  przegrupowały i wszystkie ciężkie rzuciły się w pościg za Longwingami. Były to trzy 
  Petit Chevaliery, para Defendeur-Brave'ôw i potężny pomarańczowo-żółty Chanson- 
  -de-Guerre, ważące w sumie ponad sto ton, i kiedy tak spadały z góry, nic nie mogło 
  ich powstrzymać. Ekscidium i Mortiferus musiały szukać schronienia za liniami 
  brytyjskimi, a pozostałe brytyjskie ciężkie smoki zawróciły, żeby osłaniać ich 
  ucieczkę, i już wkrótce potykając się z chmarą nękających je francuskich smoków, 
  zostały odciągnięte z pola bitwy. 
     Tego wszystkiego Laurence już nie widział, gdyż niezaprzę- żone smoki z 
  Temeraire'em na czele spadły właśnie na piechotę, dokonując w jej szeregach 
  straszliwych spustoszeń, zwłaszcza że stłoczeni na nierównym terenie żołnierze nie 
  mogli swobodnie unieść karabinów i strzelać w swojej obronie. Wielka Ballista 
  wylądowała nawet na chwilę na ziemi i wymachując na prawo i lewo kolczastym 
  ogonem, oczyściła teren wokół siebie. 
     Temeraire leciał tak nisko nad ziemią, że Laurence zdołał zastrzelić czterech ludzi z 
  pistoletów, Demane i Emily trafili jeszcze po dwóch, natomiast Allen jednego. 
  Początkowo trudniej było chybić niż trafić, tak gęste były francuskie szeregi, a 
  później, gdy Temeraire także wylądował, Laurence i członkowie jego małej załogi 
  musieli wyciągnąć szpady, żeby stawić opór kilku żołnierzom, którzy odważnie 
  wspięli się na smoka. 
     - Hej! Patrzcie tam, to orzeł, orzeł! - zawołał ogromnie podekscytowany Moncey, 
  zataczając w powietrzu ciasne koła- ale młody francuski porucznik krzyknął: 
  
     - ? moi! Vive l'Empereur! - i chwyciwszy sztandar, w'sk° czył do rowu, a w ślad za 
  nim zrobiła to zaraz reszta kompan"' Wszyscy żołnierze przyklękli, nie zważając na 
  wodę i b'ot°' i zmienili się w najeżoną bagnetami masę, która pluta z dołu 
  karabinowym ogniem w smoki. 
    _ A to pech - powiedział z rozżaleniem Temeraire, gdy wznieśli się znowu w 
  powietrze na chwilę wytchnienia, ale Laurence nie mógł się z nim zgodzić: 
  powstrzymali posuwanie się prawego skrzydła wojsk francuskich, zadając im przy 
  tym ogromne straty, i to tak niskim kosztem, że w żadnym razie nie można było tego 
  nazwać pechem, ale raczej ogromnym szczęściem. Część smoków ucierpiała od 
  ognia Francuzów, kilka postrzelonych w skrzydła lub głowy wracało do obozu, a 
  jeden niewielki Yellow Reaper, którego wspomagała w locie para towarzyszy, miał 
  okropną ranę po bagnecie, który otworzył mu brzuch aż do jaśniejących bielą żeber. 
  Jednak nawet po uwzględnieniu tych strat wciąż było ich ponad czterdzieści, a za 
  kilka godzin na pole bitwy miały jeszcze przybyć te, które walczyły w nocy i właśnie 
  odpoczywały. 
    Obie strony wykonały pierwsze ruchy, ale żadna nie zadała jeszcze decydującego 
  uderzenia. Walka powietrzna przekształciła się w nużące zmagania, których celem 
  było wyczerpanie przeciwnika. 
    - Musisz wysłać część swoich na odpoczynek - powiedział Laurence do Temeraire'a, 
  kiedy już spędzili w powietrzu ponad godzinę, walcząc niemal bez przerwy. Francuzi 
  nie popełnili juz więcej żadnych błędów, wszystko zatem sprowadzało się do 
  szybkich uderzeń, gdy tylko pojawiała się jakaś luka w ich 'miach, przez którą można 
  się było przemknąć, przeskoczyć po- nad stanowiskami dział pieprzowych i zadać 
  jakieś małe straty Pychocie. - Nie możecie opaść z sił. Francuskie smoki wyko- 
  rzystąją sytuację, gdy tylko zobaczą, że zaczynacie się wolniej 
     ruszać. One już od pewnego czasu na zmianę wycofują się 1 Wa'ki, żeby odpocząć. 
    - Pewnie masz rację - odparł ze smutkiem Temeraire - tylko że nawet teraz, gdy 
  jesteśmy tu wszyscy, niewiele udaje nam się zdziałać; nie zdobyliśmy ani jednego 
  orła, a nawet i zwykłego działa. Majestatis jedno zniszczył przed chwilą - dodał - ale 
  to nie to samo. 
  
     - Świetnie sobie radzicie; osłabiliście ich prawe skrzydło, stwarzając naszej 
  piechocie szansę uzyskania tam przewagi, co w miarę upływu czasu będzie coraz 
  bardziej widoczne - odpowiedział Laurence. - Nie możesz spodziewać się szybkiego 
  zwycięstwa; przypomnij sobie, jak długo trwała bitwa pod Jeną. 
     Mimo to namówienie smoka do tego, żeby sam udał się na odpoczynek, nie było 
  łatwe. Zgodził się dopiero wtedy, gdy Laurence na koniec uciekł się do argumentu: 
     - Jeśli nie polecisz odpocząć, będziesz jeszcze bardziej zmęczony; i gdyby w 
  ostatniej chwili pojawiła się Lien... 
     - Och! - przerwał mu Temeraire - To by było do niej podobne. Wygląda na to, że 
  muszę... Ballista! - zawołał - musisz przejąć dowództwo, żebym mógł trochę 
  odpocząć, na wypadek gdyby później pojawiła się Lien. Swoją drogą ciekawe, gdzie 
  ona się chowa - dodał, dość złowieszczym tonem, wyciągając szyję, żeby popatrzeć 
  na tyły francuskiej armii, ukryte za zakolem rzeki. 
     Niebo było krystalicznie czyste, a słońce, choć nie dawało ciepła, świeciło bardzo 
  jasno; czerwone oczy Lien i jej biała skóra były wrażliwe na takie warunki, i 
  najpewniej, jak przypuszczał Laurence, nie zamierzała brać udziału w bitwie, chyba 
  że sytuacja stanie się rozpaczliwa. Ale nawet jeśli skłonił Temeraire^ do ustąpienia z 
  pola walki podstępem, okazał się on w pełń' usprawiedliwiony; smok doleciał do 
  polany z wyraźnym trudem i rzucił się łapczywie na martwego konia, którego tam dla 
  nieg0 położono, nie zdejmując mu nawet z grzbietu kawaleryjskie»0 siodła. 
     Kiedy smok się już najadł, zamknął oczy i natychmiast snął. Laurence zszedł na 
  ziemię, żeby wyprostować nogi i zr0'"C 
  miejsce Fellowesowi oraz Blythe'owi, którzy zaczęli sprawdzać stan prowizorycznej 
  uprzęży. Sam tymczasem obszedł Teme- raire'a, żeby zobaczyć, jakie odniósł 
  obrażenia. Emily właśnie wyciągnęła ostrożnie oba noże i z ran pociekła świeża 
  krew. Reszta z tych, które zadał francuski chorąży, pokryła się już na szczęście 
  strupami, ale w bokach Temeraire'a było jeszcze kilka ran postrzałowych; i obok 
  jednej z nich zaniepokojony Laurence dostrzegł szramę, której jakoś do tej pory nie 
  zauważył. Była to stara rana po kuli, która wbiła się w ciało smoka i której nie 
  usunięto. 
  
    - Sipho - powiedział - poszukaj pan Keynesa; znasz go? Dobrze; znajdź go, albo 
  Dorseta, i sprowadź tu natychmiast któregoś z nich. Z instrumentami. 
    Przytoczył do ciała smoka beczkę, wszedł na nią i położył rękę na starej ranie. 
  Wydała mu się nieco cieplejsza od reszty ciała i spuchnięta, ale to mogło być 
  złudzenie, gdyż wszystkie mięśnie Temeraire'a rozgrzały się w bitwie. 
    - Infekcja - oświadczył pewnym głosem Dorset, gdy tylko przyjrzał się ranie przez 
  swoje okulary i dotknął jej czubkami placów. - Mój lancet, jeśli łaska, i trzymaj w 
  pogotowiu szczypce - powiedział do Sipho, po czym naciął głęboko szramę, 
  przechodząc ostrzem przez warstwę łusek i tłuszczu. Trysnęła jasnożółta ropa, a 
  towarzyszył temu tak straszliwy smród, że Laurence musiał odwrócić głowę. Dorset, 
  który nie przerwał Pracy ani na chwilę, chwycił szczypce, wepchnął je głęboko w 
  ranę i wydobył kulę karabinową, czarną i lśniącą od płynów. Zrobił to dokładnie w 
  tym samym momencie, kiedy obudzony nagle Temeraire zaryczał, wstrząsając 
  okolicznymi drzewami, 
  otrząsnął się gwałtownie, powalając na ziemię Dorseta, Sipho 0raz Laurence'a. 
  ~ Już po wszystkim - odpowiedział na jego protesty Dor- teraz już chyba rozumiesz, 
  dlaczego musimy je wszystkie 
  wyciągać od razu. Gdybyś nie spał, byłoby to jeszcze bardziej nieprzyjemne. 
     - Trudno mi w to uwierzyć - rzekł z goryczą Temeraire. - Mogliście przynajmniej 
  mnie ostrzec. 
     - Żebyś mógł się wyrywać i odskoczyć o dwadzieścia stóp, zanim zdołałbym ci 
  wyjąć tę kulę - odrzekł nieporuszony Dor- set. - Dosyć tego narzekania; muszę teraz 
  usunąć pozostałe. 
     - Ale ja muszę wrócić do walki - zaprotestował pospiesznie Temeraire, próbując 
  uciec. Na niewiele mu się to jednak zdało i w końcu spuścił głowę, rozpłaszczył 
  krezę na karku, i mruknął żałośnie, kiedy Dorset zaczął wyciągać pozostałe kule, 
  które przynajmniej nie tkwiły tak głęboko jak ta pierwsza. 
     - To nie potrwa długo - powiedział Laurence, głaszcząc go po głowie, a po chwili z 
  lasu wyszedł Demane, niosąc na ramionach małego jelenia, którego Temeraire zaczął 
  zaraz skubać, szukając w tym pociechy. 
  
     Ze szmerem przypominającym szelest grubego jedwabiu wylądował obok nich 
  Ekscidium. Jego załoga pospiesznie zeszła na ziemię, żeby opatrzyć jego rany: kilka 
  szarpanych, zadanych przez pazury, i jedną przez karabinową kulę, której usunięcie 
  zniósł z prawdziwym stoicyzmem. Narzekania Temeraire'a - Dorset właśnie przypalał 
  oczyszczone rany - natychmiast ucichły. 
     - A więc tutaj jesteś - powiedziała Jane, podchodząc do Emily, która spuściła głowę 
  z miną winowajcy przyłapanego na gorącym uczynku: dosłownie gorącym, bo 
  pomagała właśnie Dorsetowi przypalać rany Temeraire'a. - Czy Sanderson dal ci 
  pozwolenie na opuszczenie stanowiska? 
     - Animosia i tak może latać tylko przez godzinę, a potem musi długo odpoczywać - 
  odpowiedziała Emily, ale w jej oczac błysnął upór. Laurence nie wyobrażał sobie, 
  żeby spodobała JeJ się degradacja matki czy też służba pod dowództwem uzurpator 
     - Pani admirał - odezwał się Temeraire - czy ma pan' nas jakieś nowe rozkazy? 
  Jestem pewny, że byłby z nas większy pożytek, gdybyśmy walczyli z nimi wysoko w 
  górze, u waszego boku; poza tym szarpanie piechoty to żadna przyjemność - dodał. 
  porzucając swój wystudiowany, oficjalny ton. 
    _ Doskonale się spisujecie tam, gdzie jesteście - odpowiedziała Jane. - To nie czas 
  na nie do końca przemyślane posunięcia, mój drogi. Powiem nawet, że jesteśmy 
  wszyscy bardzo dobrze rozmieszczeni. Bonaparte zmusza nas do walki o każdy cal, 
  ale powoli dobieramy się im do skóry i już wkrótce przyprzemy ich do lasu. Mało 
  brakowało, a wzięliby górę, ale okazuje się, że Dalrymple miał rację, a ja się 
  myliłam; warto było podjąć to ryzyko. 
    - Byłem pewny, że wszystko pójdzie dobrze - odezwał się Temeraire - ale chciałbym 
  zdobyć przynajmniej jeszcze jednego orła, zanim zmusimy go do ucieczki. 
    -Jeśli go pokonamy - powiedziała Jane i wyciągnąwszy rękę, podrapała uprząż 
  Temeraire'a, żeby nie zapeszyć - to mam nadzieję, że dostaniemy w swoje ręce nie 
  tylko jego orły, ale i jego samego. Tak, on tu jest, we własnej osobie - dodała, kiedy 
  Lau- rence nie zdołał się powstrzymać i zapytał o to. - Jest za zakolem rzeki ze swoją 
  Starą Gwardią i ulubioną Niebiańską; prawdziwie wspaniałym stworzeniem, z tego, 
  co zdołałam zauważyć. 
  
    - Wiedziałem, że będzie unikała bitwy - wtrącił ponuro Temeraire. 
    - Trzyma ich w rezerwie, i ją też - wyjaśniła Jane - ale to nie wystarczy. My też 
  mamy rezerwy: Iskierka obudzi się lada chwila, a z nią inne smoki, które walczyły w 
  nocy. 
    ~ Ona walczyła w nocy? - zapytał zdziwiony Laurence. 
  ~ Tak - odpowiedziała Jane. - Kiedy już jest w polu, nie °Zna Jej z niego ściągnąć, 
  dopóki nieprzyjaciel nie ustąpi. . atego kazałam Granby 'emu obudzić ją, kiedy 
  zaczęło świtać, przePędzić ostatnie z Fleur-de-Nuitów. Potem była tak zmęczona, że 
  poszła spać. Obudzi się pełna zapału i tego właśnie potrzebujemy. Bonapartemu 
  zwycięstwo nad Prusami najwyraźniej uderzyło do głowy i pomyślał, że uda mu się 
  nas pokonać częścią swoich sił. 
     - Zastanawiam się od pewnego czasu - odezwał się p0 chwili milczenia Temeraire - 
  gdzie są jego Grand Chevaliery?.„ i marszałek Davout; nie widziałem nigdzie na polu 
  bitwy jego sztandarów. 
     - Smoki pewnie wróciły do Francji albo wciąż przenoszą wojska i zaopatrzenie 
  przez kanał - odpowiedział Laurence. - A Davout... 
     - Ostatnie raporty mówią, że jest w Portugalii - dodała Jane. 
     - Hm - mruknął Temeraire - dwa Grand Chevaliery były na zachód stąd; ukradliśmy 
  im świnie, ale w tej okolicy było jeszcze dużo jedzenia. A Davout wcale nie jest w 
  Portugalii. Dwa dni temu widzieliśmy go na północ od Londynu. 
     - Co? - krzyknęła Jane i natychmiast rzuciła się biegiem w stronę Ekscidiuma, 
  wykrzykując po drodze rozkazy. Kiedy dotarła do smoka, wspięła się błyskawicznie 
  na jego grzbiet i chwyciła tubę. Ekscidium wzbił się w powietrze, jeszcze zanim jej 
  chorążowie przypięli ją do uprzęży. 
     - Alarm! - Laurence usłyszał jej krzyk. - Ogłosić alarm, nieprzyjaciel na północy! - 
  Wkrótce na każdym smoku widać było machających flagami sygnalistów, którzy 
  przekazywali ostrzeżenie wysłane z grzbietu Ekscidiuma. 
     Temeraire wyprostował się. 
     - Co właściwie ją tak zaniepokoiło? - zapytał, spoglądając na towarzysza z 
  oburzeniem, ale nie usłyszał odpowiedzi, gdyż ogarnięty strasznym przeczuciem 
  
  Laurence stał jak sparaliżowany- 
     - Leć - rzucił w końcu - ruszaj; musimy się wznieść tak wysoko, jak tylko możesz... 
     I kiedy Temeraire wzbił się tak wysoko, że drzewa, wzgófZi 
  i wiejskie domy rozmazały się w dole, wtapiając się w krajobraz, zawisł w miejscu i 
  powiedział przygaszonym głosem: _ Tak, widzę ich. 
     To był Davout. Szedł prosto na ich tyły, z trzydziestoma smokami i dwudziestoma 
  tysiącami ludzi. 
  Rozdział 9 
  Z 
  a godzinę lub dwie mogliby już tylko stać i czekać, aż zostaną starci w pył; a tak 
  ostrzeżenie, choć późne, pozwoliło im przynajmniej oderwać się od przeciwnika i 
  rozpocząć odwrót, który Dalrymple natychmiast nakazał. Znakomicie dowodzący 
  tylną strażą Wellesley stoczył krwawą i straszną walkę, powstrzymując napór całej 
  armii Napolona, dzięki czemu reszta wojsk zyskała czas na przejście po mostach 
  pontonowych na drugi brzeg Tamizy. 
     Mimo to odwrót pod koniec zmienił się w sromotną klęskę: dziesięć tysięcy ludzi, 
  którzy utknęli na moczarach, dostało się do niewoli, a reszta uciekła na północ, 
  porzuciwszy tabory, a często nawet i karabiny. Zniechęcone smoki zajęły się 
  transportem dział, a Temeraire, z drżącą z gniewu krezą, spoglądał od czasu do czasu 
  za siebie, na pole bitwy, z którego uciekli, i na ścigające ich smoki. Nie proponował 
  jednak, żeby zawrócili i podjęli walkę, tylko kierował znowu wzrok przed siebie- 
  spuszczał głowę i leciał dalej. 
     Pod wieczór siły Bonapartego zaprzestały w końcu pościgu- siły francuskich 
  smoków, które walczyły cały dzień albo prz nosiły ludzi Davouta, wyczerpały się i 
  jeden po drugim za< zostawać w tyle, aż ostatecznie je odwołano. 
     Laurence położył dłoń na karku Temeraire'a. 
     _ Wymknęliśmy się z pułapki - powiedział spokojnym głosem. - Przynajmniej tyle 
  udało się osiągnąć i to tylko dzięki tobie. 
    _ Nadal myślę, że powinniśmy zawrócić - rzuciła zrzędliwie Iskierka, która leciała 
  obok nich: bardzo się rozzłościła, kiedy po przebudzeniu usłyszała, że nie czeka ją 
  
  już żadna walka, i Te- meraire z wielkim trudem, na poły przekonując, na poły 
  zastraszając, skłoni! ją do tego, by poleciała z innymi. - Jestem głodna i nie mam 
  ochoty nieść tej armaty; bolą mnie od niej barki. 
    - Wszyscy jesteśmy głodni - odparł zirytowany Temeraire - więc przestań narzekać; 
  jesteś nieznośna. 
    - Wcale nie jestem! - krzyknęła. - Tylko dlatego, że ty nie chcesz się bić i wolisz 
  uciekać... 
    - Dosyć tego - przerwał jej surowym głosem Ekscidium, zniżając lot, żeby znaleźć 
  się na ich wysokości. - Wrócimy tam, kiedy będziemy gotowi; kiedy będziemy mieli 
  więcej ludzi, więcej dział i pewność zwycięstwa. To jest strategia - dodał - a ty już 
  nie jesteś mała i powinnaś to rozumieć. 
    Iskierka ucichła, ale wciąż coś pomrukiwała pod nosem, kiedy starszy smok 
  wysunął się przed nich. 
    Gdzieś daleko z tyłu maszerowały resztki piechoty i kawalerii, zmierzając w 
  kierunku dobrze bronionych centralnych magazynów wojskowych w Weedon Bec, 
  gdzie czekały posiłki oraz zaopatrzenie. Natomiast smoki leciały przez całą noc i 
  następny dzień, powiększając dystans dzielący je od pościgu i zapewniając w ten 
  sposób bezpieczeństwo artylerii. Brakowało im jedzenia, §dyż nie mogły się 
  zatrzymać za dnia na polowanie, a chłopi Poukrywali swoje stada. 
  ~ Właściciele ziemscy muszą się pogodzić z tym, że ich zwie- Zostanie zjedzona - 
  postanowiła Jane i podzieliła smoki niejsze grupy, nakazując, żeby urządzały postoje 
  tylko y majątkach, takich, przy których są parki z jelenif 
     Przed zmierzchem mieli dotrzeć do Nottinghamshire, a p0_ siadlość Wollaton Hall 
  szczyciła się stadem ponad czterystu sztuk zwierzyny. 
     - Mogę cię wysłać gdzie indziej - powiedziała Jane, ale Laurence pokręcił 
  przecząco głową. 
     Nie miał zbyt wielkiej ochoty na wizytę w rodzinnym domu zwłaszcza jako 
  skazany wyrokiem sądu zdrajca, który nie dość, że przynosi najgorsze z możliwych 
  wieści, to jeszcze sprowadza dwadzieścia głodnych smoków, gotowych obrócić w 
  ruinę cały majątek. Nic jednak nie można było na to poradzić, a byłoby 
  
  zdecydowanie gorzej, gdyby się udał do jednego z sąsiednich domów, nie składając 
  rodzicom wyrazów uszanowania, i pozwolił jakiejś innej grupie smoków spędzić noc 
  na terenie ich posiadłości; to by było tchórzostwo i uchylanie się od obowiązku. Jeśli 
  lord Allendale zabroni mu wstępu do domu, kiedy się tam zjawią, to jego ojcowskie 
  prawo; on sam ma obowiązek znosić spokojnie wszystko, na co sobie zasłużył. 
     Wylądowali w końcu kilka godzin później, przy czym smoki złożyły ładunki z 
  głośnymi westchnieniami ulgi: przeniesienie dwóch szesnastofuntówek na odległość 
  trzydziestu mil nie było żartem nawet dla największych z nich, a Maksimus i 
  Requiescat musieli dźwigać po cztery sztuki. Temeraire odetchnął i wyciągnął się na 
  zimnej ziemi niczym długi, czarny wąż. 
     Laurence ześliznął się z niego, zmęczony i obolały po wielu godzinach siedzenia na 
  smoczym grzbiecie. 
     - Pójdziesz sam porozmawiać z nimi w domu? - zapytać Jane. - Czy mam wysłać 
  Frette'a? 
     - Nie, sam pójdę - odparł Laurence i dotknąwszy kapelusza- ruszył w stronę domu. 
     - Przekaż, proszę, moje wyrazy szacunku twojej matce - P°* wiedział Temeraire, 
  poruszywszy się nieznacznie, gdy Laurek pogłaskał go na pożegnanie po pysku. 
     Podszedł powoli, z wahaniem do domu. Był prawie cały zaciemniony i tylko przy 
  drzwiach płonęło kilka pochodni. Przed wejściem stali dwaj lokaje, nerwowo 
  ściskający w rękach strzelby. 
    _ Wszystko dobrze, Jones - powiedział Laurence, kiedy podszedł do nich na tyle 
  blisko, że mógł rozpoznać ich twarze. - To tylko ja; czy lord Allendale jest w domu? 
    _ Och... tak, sir, ale... - zaczął Jones, wpatrując się w niego szeroko otwartymi 
  oczami, i w tej samej chwili otworzyły się drzwi. 
    Przez moment Laurence myślał, że stoi w nich jego ojciec, ale to byli jego 
  najstarszy brat George, w kapciach i szlafroku włożonym na nocną koszulę, oraz 
  służący, którzy próbowali zarzucić mu płaszcz na ramiona. 
    - Na miłość boską, Will - odezwał się George, schodząc po schodach: był o sześć lat 
  starszy od Laurence'a i niemal tyle samo lat upłynęło od dnia, kiedy się po raz ostatni 
  widzieli: nabrał ciała, ale wyglądało na to, że nadal nie potrafił mówić normalnie, bez 
  
  irytacji w głosie. - To będzie wszystko - zwrócił się nagle do lokajów - możecie 
  wracać do środka. - Nie powiedział nic więcej do chwili, gdy zamknęły się za nimi 
  drzwi, a potem odwrócił się do Laurence'a i syknął: - Co ty tu, na Boga, robisz? I 
  jeszcze podchodzisz do frontowych drzwi - mógłbyś przynajmniej zachować 
  odrobinę ostrożności. Czy... czy jesteś głodny... potrzebujesz czegoś... 
    Umilkł, a Laurence zarumienił się, zrozumiawszy nagle, o co bratu chodzi, i odgryzł 
  się: 
       Nie uciekłem z więzienia i nie przywlokłem się tutaj, Zeby błagać o pomoc; 
  zostałem warunkowo zwolniony, żebym Wa'czył z Francuzami. 
     - Zwolnili cię? - powiedział George. - Zwolnili, żebyś wal- ^ z Francuzami, i oto 
  jesteś tutaj, w środku Nottinghamshire! 
     t0 uwierzy w taką historię, pytam. 
      Dobry Boże, nie kłamię - odparł Laurence z niecierpliwością w glosie. - Nie będę 
  ci tego dwa razy tłumaczył; czy ojciec mnie przyjmie? 
     - Nie; nawet mu nie powiem, że tu jesteś - odrzekł George - Jest chory, Will; od 
  sierpnia stracił ponad dwadzieścia funtów i lekarze mówią, że musi mieć spokój, 
  rozumiesz, idealny spokój jeśli chcemy, by przeżył jeszcze rok. Nie może nawet 
  nadzorować zarządcy majątku; jak myślisz, dlaczego tu jestem? I nie ma się co 
  dziwić, jeśli wspomnieć, jakie miał zmartwienia. Jeśli potrzebujesz pieniędzy lub 
  jakiegoś miejsca do spania... 
     - Nie przyszedłem tutaj w mojej sprawie - przerwał mu w końcu Laurence, którego 
  ogarnęło dziwne odrętwienie; wizja wyniszczonego chorobą i przykutego do łóżka 
  ojca wydała mu się całkowicie nierealna. - Jestem tu z Korpusem; musimy 
  zarekwirować jelenie, żeby wykarmić smoki. Teraz jest ich dziewięć - dodał - ale do 
  rana przybędzie więcej; nie chciałem, żebyście się wystraszyli. 
     - Dziewięć... - George popatrzył w stronę parku i zobaczył światła oraz cienie 
  poruszających się smoków. - A więc nie kłamiesz - powiedział wolno. - Co się stało? 
     Takich wieści nie dałoby się na dłuższą metę ukryć. 
     - Sprawił nam baty w pobliżu Londynu i wziął dziesięć tysięcy jeńców - odparł 
  Laurence. - Wycofujemy się do Szkocji. 
  
     - Mój Boże - szepnął George i przez chwilę milczeli. - Stoicie pod lasem? - Kiedy 
  Laurence skinął głową, George powiedział: - Cóż... oczywiście możecie wziąć tyle 
  jeleni, ile potrzebujecie; to królewskie prawo. Mamy stajnie i zabudowania 
  gospodarcze... Wyślę wam wszystkim jedzenie z kuchni, a co do waszego dowódcy, 
  to możemy mu zaoferować łóżko... - wszystko miało na celu opóźnienie tego, co było 
  nieunikniona ale ostatecznie doszedł do tego i zakończył, nieco skrępowani Ale nie 
  zaproszę was do domu, Will; przykro mi. 
     - No tak - odparł Laurence. - Oczywiście. 
    Mógł nalegać, tak w swojej sprawie, jak i towarzyszy: jako flcerowie mieli prawo 
  do zakwaterowania w pokojach, jeśli tyl- 
  0 vv domu było miejsce. Ale nie był w stanie tego zrobić. Jane mogłaby, gdyby 
  zechciała, ale on sam nie mógł siłą wdzierać się 
  do rodzinnego domu. 
    _ Will, powiedz mi... Czy on tu dojdzie? - zapytał cicho Qeorae. - Czy powinienem 
  wyprawić stąd Elizabeth, matkę i dzieci, może do Northumbrii... 
    _ Myślę, że może przysłać tu ludzi po bydło dla smoków - odpowiedział Laurence - 
  ale jeśli gdzieś pomaszeruje, to raczej wzdłuż wybrzeża; nie może zostawić naszych 
  garnizonów na swoich tyłach lub skrzydłach. - Zmęczonym gestem potarł czoło. - 
  Przykro mi, ale nie mogę być pewny, że daję ci dobrą radę, sądzę jednak, iż nie ma 
  bezpieczniejszego miejsca od tego domu; chyba że wyślesz ich do Liverpoolu i 
  statkiem do Halifaksu. 
    George znowu pokiwał głową, po czym odwrócił się i wszedł po schodach na górę. 
  Przy drzwiach zawahał się, jakby chciał się znowu odezwać, ale ostatecznie nic nie 
  powiedział. Wszedł do domu i zamknął za sobą drzwi. 
    Laurence wrócił sam, krocząc pewnie znajomymi ścieżkami, mimo ciemności. 
  Panującą w całej okolicy ciszę przerywały od czasu do czasu słabe podmuchy wiatru, 
  który potrząsał suchymi liśćmi jak grzechotkami, i niósł zapach smoków oraz dymu. 
  Naziemne załogi zaprzężonych smoków rozbiły mały obóz, stając się zapewnić sobie 
  odrobinę wygód; najłatwiej poszło im rozpalenie ogniska, gdyż wystarczyło, że 
  Granby poprosił o to Iskierkę. Inni kapitanowie stali teraz przy nim, ogrzewając ręce 
  
  1 °mawiając po cichu kurs, który powinni obrać rano. 
  Smoki z tylnej straży, które ochraniały odwrót, przylatywały ro teraz, inne posilały 
  się już jeleniami, których smukłe • y bezwładnie rozciągnięte na ziemi. Polowaniem 
  zajęła a' ku zadowoleniu wszystkich, z wyjątkiem mniejszych 
  stworzeń, które uciekły na otwarty teren wraz z przerażonymi jeleniami, kiedy lecąc 
  ponad drzewami, wyrzuciła z pyska huczą, cy jęzor ognia. Były wśród nich myszy, 
  króliki, wróble, a także kilku kłusowników ze wsi, którzy umykali co sił w nogach ze 
  swoimi sidłami. 
     - Polecimy stąd prosto do Szkocji, do Loch Laggan - mówiła właśnie Jane - i 
  poczekamy tam, aż armia się przegrupuje Będzie to dla nich ciężki i powolny marsz, 
  ale w Weedon Bec Wellesley wzmocni swoje siły o dwadzieścia tysięcy ludzi z 
  działami i o kolejne dwadzieścia tysięcy w Manchesterze. 
     - Ale czy zdołamy zapewnić smokom jedzenie, w drodze, i potem, kiedy będziemy 
  czekać? - z grzbietu kolejnego Long- winga, który właśnie wylądował, dobiegł głos 
  innej kobiety. - Mort, bądź tak kochany i postaw mnie na ziemi. 
     Laurence nigdy jeszcze nie spotkał kapitan St. Germain, która od lat pełniła służbę 
  na Gibraltarze. Mortiferus postawił ją obok ogniska: była kobietą bardzo wysoką, 
  tęgą, z delikatnymi rysami twarzy, kręconą blond czupryną i jasnoniebieskimi 
  oczami; w sumie wyglądała raczej jak postać z obrazu Rubensa, a nie kapitan 
  Korpusu Powietrznego Jego Królewskiej Mości. Była ze dwa razy cięższa od Jane, 
  która wcale nie należała do szczupłych kobiet, i całkiem możliwe, że po 
  umieszczeniu na wadze z Berkleyem przechyliłaby szalę na swoją stronę. 
     - Naszym ziemianom przez kilka zim będzie brakowało sarniny na stołach i 
  zwierzyny w lasach, ale musimy sobie jakoś radzić - odpowiedziała Jane, po czym 
  odwróciła się, usłyszawszy cichy krzyk; ścieżką wiodącą od domu szła grupa 
  służących z latarniami i koszami zjedzeniem i jedna z 
  pokojówek właśnie 
  zemdlała na widok smoków. - Coś takiego, Laurence, to nazywa gościnność; mam 
  nadzieję, że im podziękowałeś w ^ szym imieniu - rzekła, po czym poleciła ludziom 
  podejść wystraszonych służących i odebrać jedzenie z ich rąk. 
  
     Laurence dla odmiany był szczęśliwy, że w ciemności nikt nie zauważył rumieńca 
  na jego twarzy, jaki wywołała niegościnność gospodarzy, trzymających ich na 
  chłodzie, kiedy na wzgórzu stał wielki dom wpatrujący się w nich wieloma oknami, 
  za którymi nie było nikogo. Ale najwyraźniej tylko on tak to odczuwał: pozostali 
  awiatorzy, przyjemnie zaskoczeni, ruszyli chętnie po kosze pełne zimnych mięs i 
  chleba, świeżo ugotowanych jaj i wielu dzbanków z gorącą herbatą. Jeden ze 
  służących zszedł z nimi ze wzgórza, niosąc ogromny, parujący półmisek, z którego 
  wydobywały się ostre zapachy orientalnych przypraw, i jeszcze zanim wszedł w krąg 
  padającego z ogniska światła, Laurence rozpoznał jego twarz, a Temeraire uniósł 
  głowę i powiedział radośnie: 
    - Gong Su, tu jesteś. 
     Kucharz wystąpił do przodu i ukłonił się wielokrotnie Teme- raire'owi, a potem, 
  jakby po namyśle, Laurence'owi, i rozpromienił się, widząc, z jakim zapałem 
  awiatorzy zaatakowali półmisek, który postawił na ziemi. 
    - Cieszę się, że zastaję cię w dobrym zdrowiu; ale skąd się tu wziąłeś? - zapytał 
  Laurence. 
    - To dzięki wspaniałomyślności lady Allendale - odparł Gong Su i odwróciwszy się 
  do Temeraire'a, wyjaśnił po chińsku, że lady Allendale napisała do Korpusu i 
  otrzymała nazwiska członków załogi Laurence'a, by się nimi w razie potrzeby 
  zaopiekować w ten czy inny sposób; jemu dała pracę. 
       1 on mówi, że znowu się do nas przyłączy - dodał z zadowoleniem Temeraire na 
  koniec tłumaczenia - a więc będziemy m'eli porządnie ugotowane jedzenie i jeśli 
  przestaniemy teraz JCSc surowe mięso jeleni, on je zaraz udusi z kaszą. ^ 
  Usłyszawszy te słowa, kilka smoków przyciągnęło jelenie 
  91 zaczęło je natychmiast pożerać, ścieżce wciąż panowało zamieszanie; pokojówka 
  dostała 
  teraz ataku histerii i opierała się wysiłkom dwóch służących, którzy chcieli ją 
  odprowadzić. 
     - Dość tego, Martho. Peyle, zaprowadź ją do domu i daj jej proszek z rogu jelenia - 
  odezwała się lady Allendale, kładąc kres krzykom. Uspokoiła służbę i szła dalej 
  
  pewnym krokiem w stronę awiatorów, opatulona w futro, w towarzystwie jednego 
  wyraźnie nieszczęśliwego lokaja z latarnią, który w miarę jak zbliżali się do polany, 
  coraz bardziej pozostawał z tyłu. 
     Jednak na samym obrzeżu polany lady Allendale zatrzymała się mimowolnie; 
  ostatni raz widziała Temeraire'a, kiedy miał on zaledwie kilka tygodni i nawet nie 
  wyrosła mu jeszcze kreza. Czym innym było spotkać jednego młodego smoka w 
  biały dzień, czym innym zobaczyć ich tuzin, głównie ciężkich oraz niepokojąco 
  pomarańczowookich Longwingów, i to jeszcze w sytuacji, gdy wszystkie miały pyski 
  unurzane we krwi, a w migotliwym blasku ognia, który odbijał się w ich łuskowatych 
  skórach, zdawały się jeszcze większe. 
     Kiedy nieśmiało weszła w krąg światła, Laurence już stał na nogach, a inni 
  oficerowie pospiesznie zrywali się ze swoich miejsc. 
     - Bardzo się cieszę, że znowu panią widzę - powitał ją Te- meraire, po czym 
  ściszonym głosem zwrócił się do Laurence'a- to było poprawnie, czyż nie?... I 
  dziękuję pani za przechowanie dla mnie Gong Su. 
     - Całkowicie poprawnie - odparła lady Allendale i zbliżywszy się do nich ze 
  smutnym uśmiechem, podała ręce Lauren- ce'owi; pochylił się w milczeniu i 
  pocałował ją w policzek. Była bledsza niż kiedyś, a na jej skórze, suchej i cienkiej jak 
  papier, widać było więcej zmarszczek; włosy miała zupełnie białe- Jej uśmiech 
  szybko zgasł, wsparła się na jego ramieniu, czeg° najwyraźniej bardzo potrzebowała, 
  i rozejrzała się po obozie-' Mam nadzieję, że jest wam tu wygodnie; chętnie 
  przygotuje^ łóżka w domu dla was, panowie oficerowie... Jestem pewna, że miejsce 
  się znajdzie... 
    Zrazu nikt jej nie odpowiedział, a potem odezwała się Jane: 
    - Jest nam tu bardzo dobrze, łaskawa pani, i bardzo dziękuję za waszą gościnność; 
  kiedy jesteśmy w drodze, sypiamy z naszymi smokami. Frette, czy możesz przynieść 
  krzesło dla pani - dodała, podczas gdy lady Allendele wpatrywała się w nią i 
  Laurence'a z wyrazem oszołomienia na twarzy. 
    Oczywiście nic nie można już było na to poradzić, więc powiedział: 
    - Mamo, pozwól, że ci przedstawię panią admirał Roland od Ekscidiuma; lady 
  
  Allendale. 
    Jane ukłoniła się i wyciągnęła rękę; lady Allendale odzyskała panowanie nad sobą, 
  uścisnęła ją serdecznie i z wdzięcznością usiadła na składanym krześle, które Frette 
  przyniósł dla niej z namiotu i postawił obok ogniska razem z drugim, przeznaczonym 
  dla Jane. Kapitan St. Germain chodziła tymczasem po obozie, żeby rozprostować 
  nogi, i nie zauważyła jeszcze gościa. 
    - Dziękuję, Frette, wolę postać; jutro będziemy siedzieć przez cały dzień - 
  powiedziała, kiedy jej także zaoferował krzesło, po czym zatrzymała się nagle, 
  spostrzegłszy lady Allendale. 
    Zapanowała nieco kłopotliwa cisza. Lady Allendale wpatrywała się z fascynacją w 
  Jane i St. Germain i rozglądała się po całym obozie z większą uwagą, niż przedtem 
  poświęcała awia- torom. Nie była głupia; Laurence zauważył, że szybko wyłowiła 
  wzrokiem garstkę innych kobiet oficerów: jedną z załogi Jane, Porucznik od 
  Berkleya i kilka midszypmenów oraz chorążych. 
    Nikt nie pospieszył z wyjaśnieniami, a ona oczywiście nie ZaPytała, tylko zwróciła 
  się uprzejmie do Jane: 
    ~ A zatem zdążacie do Szkocji. 
    ~ Tak jest, łaskawa pani - odparła Jane. - Mam nadzieję, że me «Prawiliśmy wam 
  kłopotu. 
     Było to zręczne nawiązanie krótkiej rozmowy, którą każda ze stron mogła 
  zakończyć szybko i z zachowaniem dobrych form. 
     Ale Temeraire, który czekając, aż Gong Su ugotuje mu kolację, nie był niczym 
  zajęty, wtrącił z niepokojem: 
     - Może lepiej by było, żebyście polecieli z nami. Właśnie przyszło mi do głowy, że 
  Napoleon może dotrzeć aż tutaj, zanim będziemy mieli okazję pobić go jak należy. 
     - Nie możesz przenosić cywilów, gdzie zechcesz - odpowiedziała mu Jane tonem 
  reprymendy. - Tego by jeszcze brakowało, żebyśmy się zajmowali zapewnieniem 
  wszystkim bezpieczeństwa, kiedy naszym obowiązkiem jest wypatrywanie 
  nieprzyjaciela. Napoleon tu dotrze lub nie; ale my na pewno się z nim spotkamy, 
  prędzej czy później. 
  
     - Tak, ale kiedy my się z nim spotkamy, będziemy mogli z nim walczyć - odparł 
  Temeraire - w przeciwieństwie do części naszych przyjaciół, którym powinniśmy 
  zapewnić bezpieczeństwo. 
     - Jestem bardzo wdzięczna za troskę - powiedziała łagodnie lady Allendale - ale nie 
  odejdziemy stąd, jak myślę; byłoby czymś zupełnie niewybaczalnym, gdybyśmy 
  zostawili naszych służących i dzierżawców na pastwę losu; naszym obowiązkiem jest 
  być z nimi. 
     Ale ta wymiana zdań zmieniła zupełnie charakter rozmowy; matka Laurence'a 
  zapytała zaraz Jane, czyjej rodzina jest w jakimś bezpiecznym miejscu. 
     - Nie mam nikogo, o kogo musiałabym się martwić, z wyjątkiem mojej Emily, no 
  ale na szczęście stale nad nią czuwam - odpowiedziała Jane, wskazując skinieniem 
  głowy córkę, która pomagała rozbijać obóz. 
     Naturalnie Emily musiała zaraz podejść, żeby zostać przedstawioną, a kiedy już się 
  ukłoniła, dodała z przejęciem: 
      - I chciałabym bardzo pani podziękować za prezent; jestem pani bardzo wdzięczna. 
     Laurence dobrze znał matkę i zauważył, co umknęło innym, ?e w pierwszej chwili 
  była zaintrygowana, a potem na jej twarzy pojawił się wyraz zrozumienia. 
    - A więc lubisz granaty? - powiedziała, patrząc w twarz Emily z zupełnie nowym 
  zainteresowaniem, a Laurence poczuł, że zamiera mu serce. 
    Przed rokiem w Londynie jego ojciec wyciągnął zupełnie mylny wniosek z 
  obecności Emily pośród członków załogi Te- meraire'a i tego, że Laurence 
  najwyraźniej poczuwa się do odpowiedzialności za nią; i podzielił się tą swoją 
  obserwacją z lady Allendale, co naturalnie sprawiło, iż bardzo się zainteresowała 
  losem dziewczyny. 
    - Och, tak - odparła Emily - i już je dwa razy miałam na sobie, kiedy byłam w 
  teatrze w Dover. 
    - Czy ty... a zatem ty też służysz w Korpusie, prawda? - zapytała lady Allendale, 
  chcąc się jeszcze czegoś dowiedzieć, ale tylko tego, do czego w swojej opinii miała 
  prawo, jako że nie była Jane. 
    Emily beztrosko skinęła głową i odpowiedziała z dumą: 
  
    - Niedawno zostałam chorążym, proszę pani. 
    - Starczy tych przechwałek; Dorset cię szuka - wtrąciła Jane i Emily ukłoniła się 
  jeszcze raz, po czym wróciła biegiem do swych obowiązków. 
    Lady Allendale odprowadziła ją wzrokiem. Lekarz pracował nad smokami: nie tylko 
  Temeraire zbyt długo nosił w ciele karabinową kulę i kilka niezaprzężonych zostało 
  potraktowanych w podobny sposób. Na szczęście Dorset zajmował się starą raną w 
  drugim boku Ballisty, dzięki czemu nie było widać makabrycznych szczegółów tej 
  operacji. Kiedy Emily znikła za ogromnym Cle'skiem smoczycy, lady Allendale 
  odwróciła się i nie bez pew- aeg0 niepokoju powiedziała do Jane: Ona jest taka 
  młoda. 
     - Och, była w uprzęży, zanim nauczyła się chodzić - odparła Jane. - Zaczynamy je 
  szkolić już w okresie wczesnego dzieciństwa, żeby osiągały jak największą 
  sprawność; no i musi być gotowa przejąć Ekscidiuma, kiedy ja będę zbyt niedołężna, 
  żeby nadal latać. 
     - Widzę, po kim to masz - powiedziała później Jane do Laurence'a: większość 
  smoków i awiatorów już spała, a trzaskanie ognia zagłuszało ich cichą rozmowę, 
  ułatwioną przez kilka kieliszków wina przysłanego im z domu do kolacji - to całe 
  przekonanie, że szlachectwo zobowiązuje; ale i naturalność w zachowaniu. Lubię ją. 
  To ogromnie uprzejme z jej strony, że tak się interesuje Emily; czy myśli, że mała jest 
  twoim bękartem? 
     I tak Laurence, który miał wielką nadzieję, że Jane nie zauważyła niczego 
  odbiegającego od normy, musiał jej opowiedzieć o tym nieszczęsnym 
  nieporozumieniu. Jane roześmiała się szczerze, tak jak się tego obawiał, ale w tych 
  okolicznościach nie mógł żałować, że dał jej powód do tak niekłamanej wesołości, 
  nawet jeśli to było dla niego krępujące. 
     - Dlaczego jej tego nie wyjaśniłeś? - zapytała rozbawiona. - Nie, nie tłumacz. 
  Pewnie nie powiedziała o tym otwarcie ani słowa, na które mógłbyś odpowiedzieć, a 
  ty nie poruszyłbyś sam tego tematu, nawet gdyby cię przypalano rozżarzonymi 
  pogrzebaczami. To musi być bardzo kłopotliwe, jeśli nie poruszacie w waszej 
  rodzinie żadnych trudnych tematów. 
  
     Następnie umilkła; jej słowa aż nadto dobrze uświadomiły im obojgu, jak 
  kłopotliwa jest ich własna sytuacja. Popatrzyła na swój kubek i obróciła go w 
  palcach. 
     - Przepraszam - powiedział Laurence po chwili. - Przepraszam z całego serca. 
     - Tak - odparła - ale nie za to, za co należy. Powinieneś przeprosić za to, że 
  poleciałeś tam sam, bez słowa, i za ten okropny list, który mi zostawiłeś, za te 
  wszystkie „nie mógłbym 
  Cię tak bardzo kochać", jakbyś był mi winien przeprosiny jako kochance, a nie 
  dowódcy. Rumieniłam się, pokazując go innym, i oczywiście musiałam go oddać. 
  Przez tydzień sama z radością bym cię przebiła szpadą, kiedy musiałam 
  przesiadywać z nimi i znieść to, że czytają fragmenty tego listu, na ogół 
  insynuującym tonem oraz zabierają mi dowództwo i przekazują je Sanderso- nowi, 
  niech ich diabli wezmą. 
    - Jane - odezwał się - musisz zrozumieć, że nie mogłem powiedzieć nikomu; nie 
  mogłem cię postawić w takiej sytuacji... 
    - No a w jakiej mnie postawiłeś? - przerwała mu. - Nawet gdybym naprawdę o 
  wszystkim wiedziała, nie mogliby mnie bardziej podejrzewać. 
    - Gdybym ci powiedział, miałabyś obowiązek mnie powstrzymać - odparł Laurence. 
    - I dobrze by się stało - rzekła Jane. - Jeden prywatny liścik do jakiegoś niskiego 
  rangą Francuza i w ciągu miesiąca mieliby grzyby w swoich rękach. Czy myślisz, że 
  każdy służący w Loch Laggan okazałby się nieprzekupny, kiedy by się dowiedział, że 
  Napoleon jest gotowy zapłacić milion franków za to cholerstwo? - Laurence 
  wzdrygnął się odruchowo i ona to dostrzegła. - Nie, oczywiście nie odpowiadałoby ci 
  załatwienie tego po cichu. Ty i to twoje cholerne poczucie honoru. 
    - To by wcale nie było mniejszą zdradą - powiedział Laurence. 
    - Słusznie, ale skoro i tak miałeś zamiar ją popełnić, byłoby to o wiele mniej bolesne 
  dla wszystkich - odparła Jane, po czym potarła czoło grzbietem dłoni. - Nie, mniejsza 
  o to. Nie chciałam tego powiedzieć. Myślę, że nie było dobrego wyjścia z tej sytuacji; 
  wszelka przyzwoitość poszła w zapomnienie. Ale 1 tak niech cię diabli, Laurence. 
    Wiedział, że na to zasłużył, i pochylił głowę. Po chwili Jane dodała: 
  
     - A na domiar wszystkiego musiałeś tu wrócić, żeby zrobić z siebie męczennika, i 
  teraz każdy, kto miał dla ciebie choć odrobinę uczuć, będzie musiał oglądać, jak cię 
  wieszają; jeśli oczywiście nie postanowią zrobić z tego widowiska i nie poćwiartują 
  cię w dobrym starym stylu. Przypuszczam, że przyjąłbyś to jak Harrison, „z tak 
  pogodnym wyrazem twarzy, na jaki mało kto mógłby się zdobyć w takiej sytuacji"2. 
  Cóż, ja nie byłabym cholernie pogodna ani nikt z tych, którzy cię kochają, a 
  niektórzy z nich mogą zrównać z ziemią pół Londynu, jeśli zechcą. 
     - Ja na pewno bym zechciał - powiedział Temeraire i pomyślał, że powinien to 
  podkreślić w kolejnej rozmowie z dżentelmenem z ministerstwa lub może z jednym z 
  tych generałów, by było to dla wszystkich absolutnie jasne. - Proszę, nie martw się, 
  Laurence - dodał. - Jestem przekonany, że nie będą tacy głupi. 
     - Ludzie mogą być naprawdę głupi - odparł Laurence - i proszę cię, żebyś nie 
  podejmował żadnych postanowień, które nie pozwolą mi ze spokojem stawić czoło 
  śmierci. Zrobisz ze mnie tchórza, jeśli będę musiał się bać, że wykonanie na mnie 
  prawomocnego wyroku zmieni ciebie we wroga mojego kraju. 
     - Ale ja wcale nie chcę, żebyś ze spokojem stawił czoło śmierci - powiedział 
  Temeraire - jeśli rozumiesz to tak, iż dasz się im powiesić, zamiast zrobić małe 
  zamieszanie. Jeśli miałoby cię to zasmucić, to ja tym bardziej byłbym nieszczęśliwy, 
  gdybyś został zabity. To było straszne, tak straszne, kiedy myślałem, że nie żyjesz. 
  Miałem wrażenie, że sam już siebie nie znam. Chciałem nawet zabić biednego 
  Lloyda, bez żadnego powodu, i już nigdy nie chcę się tak czuć. 
     - Temeraire - zaczął jeszcze raz Laurence - musisz wiedzieć, ?e jednak będziesz tak 
  się czuć, że to jest nieuchronne; mam przed sobąjeszcze czterdzieści, w najlepszym 
  razie sześćdziesiąt lat życia, a ty ze dwieście. 
    Temeraire ze smutkiem położył krezę na karku, wyraźnie nie chcąc nawet 
  rozmawiać na ten temat. 
    - Ale to przynajmniej nie będzie niczyją winą - odezwał się w końcu. - Nikt mi 
  ciebie nie odbierze. 
    Ta różnica była dla niego oczywista. A poza tym nie chciał myśleć o czymś tak 
  odległym w czasie i mglistym. Być może znajdzie wtedy jakiś sposób, żeby tego 
  
  uniknąć; jeśli smoki żyły po dwieście lat, nie widział żadnego powodu, dlaczego nie 
  miałoby to dotyczyć także ludzi. 
    Odwrócił chętnie głowę, kiedy obok nich wylądował Moncey i powiedział: 
    - Temeraire, ci, którzy polecieli do Zamku Nottingham, są głodni; brakuje tam jeleni 
  dla wszystkich. 
    - Mogą przylecieć tutaj i zjeść z nami śniadanie - odparł Temeraire, wskazując 
  głową wielki dół, w którym Gong Su gotował dla nich gęstą zupę z kaszą, sarniną i 
  jarzynami. Był pomysłowo uszczelniony grubym płótnem, a jego zawartość 
  rozgrzewały wrzucane do środka kamienie, które Iskierka rozpalała do czerwoności. - 
  I od tej pory wszyscy będziemy się dzielić z innymi - zwrócił się do pozostałych 
  smoków. - Wszyscy musicie przyznać, że to najlepsze rozwiązanie. 
    - Nic nie może się równać ze świeżym byczkiem, który jest tylko dla ciebie - 
  burknął zrzędliwie Requiescat. 
    - Cóż - odpowiedział Temeraire - jeśli wolisz, możesz mieć byka lub krowę tylko 
  dla siebie, ale raz na trzy dni, zamiast codziennie zupę, ponieważ tylko tak możemy 
  rozdzielić zapasy jedzenia, jak mówi Gong Su. 
     Cieszyło go, że mógł powrócić do tak przyziemnych spraw 1 "dawać, iż rozmowa 
  między nim a Laurence'em dobiegła końca, 
  i że znowu panuje między nimi pełna zgoda, chociaż czuł się nieco zawstydzony. 
  Wiedział, że Laurence nigdy nie przerwie czegoś, co choć w przybliżeniu wygląda na 
  pracę, gdyż nie miał zbyt wysokiego mniemania o oficerach, którzy zapominając o 
  obowiązkach, woleli zabawiać się rozmowami lub znajdowali sobie inne 
  przyjemności. Była to zatem dobra wymówka od dalszej rozmowy i Temeraire 
  wiedział, że dopóki będzie zajęty, nie wrócą do tego trudnego i smutnego tematu. 
     Zdecydował, że nie pozwoli zabić Laurence'a, bez względu na to, co się stanie. 
  Wcale nie pocieszało go to, że Laurence przed śmiercią będzie się czuł nieco lepiej, 
  jeśli po niej z całą pewnością nigdy już nie będzie szczęśliwy. Co więcej, Temeraire 
  był teraz całkowicie przekonany, że jedynym sposobem zapewnienia Laurence'owi 
  ochrony było danie ich lordowskim mościom jasno do zrozumienia, iż spotka ich coś 
  wielce nieprzyjemnego, jeśli ośmielą się go skrzywdzić, i dlatego nie miał 
  
  najmniejszego zamiaru odwoływać swojej groźby. Nie mógł się jednak powstrzymać 
  od zerkania w bok, gdzie Laurence rozmawiał właśnie z admirał Roland: wyglądał na 
  zmęczonego i chociaż oczywiście nigdy nie pozwoliłby sobie na to, by opadały mu 
  ramiona, z samej jego postawy, z tego, jak stał, przebijała taka zgryzota, że 
  Temeraire, rozmyślając o tym, jak zręcznie udało mu się wycofać z dyskusji, poczuł 
  ogromne wyrzuty sumienia. 
  cji ii co by? 
  ? 
  \ r" 
  los, staif^ 
  Ale przynajmniej Laurence byt teraz porządnie ubrany: Temeraire uważał, że chociaż 
  w tej sprawie udało mu się wypełnić swój obowiązek. W nocy szepnął klika słów do 
  lady Allendale, która "?ała z domu trochę ubrań: ciepły, gruby płaszcz i część starych 
  "rence'a, które wzięła na przechowanie, kiedy poszedł " rawdzie Temeraire miał nieco 
  inne wyobrażenie "iwinien się nosić; ale przynajmniej miał jze buty i mundur, który 
  na niego pasował- jdy o tym rozmyślał, wylądowała Palliatif 
  \ 
   
  z czterema innymi Yellow Reaperami i parą Grey Copperów. Wszystkie smoki byty 
  głodne, więc rzuciły się na zupę, przepychały się i kłóciły podczas jedzenia, a kiedy 
  już niemal wszystko pochłonęły, Palliatia rzuciła wojowniczo: 
    - A gdzie będziemy jeść jutro? Żadnych skarbów ani jedzenia; i co wyszło z tych 
  twoich pięknych obietnic? 
    Zaskoczony tym atakiem, Temeraire powiedział tylko: 
    - Nie musisz na mnie krzyczeć, gdyż przegraliśmy bitwę. Przecież gdyby Napoleona 
  było można tak łatwo pobić, nie miałby żadnych skarbów wartych wzięcia. Trzeba 
  być zatem przygotowanym na pewne trudności i jeśli zaczynasz narzekać tylko 
  dlatego, że nie byłaś dość sprytna, by znaleźć sobie coś do jedzenia na kolację, nie 
  świadczy to moim zdaniem dobrze 
  0 twojej odwadze. 
    - Przedtem nie mówiłeś nic o trudnościach - odparła - 
  
  1 o Napoleonie też nie miałeś zbyt wysokiego mniemania. Jeśli on ma tyle skarbów, 
  to zupełnie zrozumiałe, że pokonanie go może być bardzo trudne, i być może wcale 
  nie uda nam się go zwyciężyć. 
    - A jeśli nam się to jednak uda - wtrącił znaczącym tonem Grey Copper imieniem 
  Rictus, unosząc głowę znad dołu z zupą- to pewnie okaże się, że nie ma żadnych 
  pawilonów ani skarbów, w każdym razie nie ma ich dla tych, którzy nie odzyskali 
  kapitanów i nie mają czekających na nich miejsc w Korpusie. Nie, dla nas to będzie 
  powrót na tereny rozptodowe, a jeśli mamy skończyć tak, jak zaczynaliśmy, bez 
  żadnych zdobyczy, to nie rozumiem, dlaczego latamy po całym świecie głodni, 
  narażając 
    na kule i pazury wroga. 
    Jego słowa spotkały się z wieloma cichymi pomrukami aProbaty, a co gorsza, kilka 
  smoków uniosło głowy z pewnym ^interesowaniem, czekając na odpowiedź 
  Temeraire'a. On zaś Sprostował się gniewnie i rzucił: 
     - Nie jestem szują, a jeśli chciałbyś mnie tak nazwać, zrób to otwarcie, zamiast to 
  skrycie sugerować. 
     - Co zatem masz zamiar zrobić, kiedy już wygramy? - włączyła się do rozmowy 
  Ballista. - Rictus ma rację, kiedy mówi, że już nie musisz się martwić o resztę z nas: 
  nie jesteś już nieza- przężony, nawet jeśli nie masz jeszcze załogi godnej tego miana. 
     Temeraire rozpłaszczył krezę, słysząc tę ostatnią uwagę. W końcu odzyskał Gong 
  Su, Dorseta - nawet jeśli wolałby Keynesa - oczywiście Emily, Demane, Sipho, a 
  także Fellowesa, Blythe'a i nawet Allena, czyli całkiem sporo ludzi, co oczywiście nie 
  miało nic do rzeczy. 
     - Sama miałaś kiedyś załogę i mogłabyś mieć ją znowu, jak każdy z was - wytknął 
  jej - a więc nie chodzi tu o to, czy ktoś jest zaprzężony, ale czy tego chce, czy też nie. 
  I nie musimy wcale wybierać między założeniem uprzęży a powrotem na tereny 
  rozpłodowe, bo to byłby żaden wybór, kiedy życie na tych terenach jest tak nudne. 
     - Tak, ale... - zaczęła Ballista, po czym umilkła, aż w końcu leżący obok niej 
  Majestatis powiedział otwarcie: 
     - Posłuchaj, stary, robimy wszyscy, co nam każesz, więc co będzie, jeśli oni 
  
  zaoferują ci coś, czego pragniesz, bylebyś tylko zadbał, żebyśmy byli grzeczni i 
  walczyli razem z resztą tych zaprzężonych? Wszyscy wiemy, że chcą powiesić 
  twojego kapitana... co będzie, jeśli oferują ci pozostawienie go przy życiu? 
     Teraz Temeraire milczał przez jakiś czas, zastanawiając się nad odpowiedzią. 
     - No cóż, w żadnym razie nie pozwolę im powiesić Lauren- ce'a - odezwał się 
  wreszcie, zerkając ukradkiem w bok, żeby się upewnić, iż nie został podsłuchany - 
  ale rozumiem, o co ci chodzi: mogą mi zaoferować wielki pawilon i bardzo dużo 
  złota. - Potarł czoło pazurem w zadumie. - To nie byłoby sprawiedliwe - zaczął 
  znowu mówić po chwili - gdybym wziął tylko dla siebie coś, co powinno należeć do 
  nas wszystkich. Może więc - dodał - dobrze będzie, jeśli jeden z was będzie mi 
  towarzyszył, kiedy polecę porozmawiać znowu z generałami: jeden z małych, który 
  będzie mógł się wszędzie wkręcić i powiadomić wszystkich o tym, co oni nam dadzą. 
    - Ja polecę z tobą - zgłosiła się Minnow. - Nigdy nie nosiłam uprzęży i nie 
  zamierzam jej nosić, więc nikt nie będzie mógł mnie posądzić o to, że jestem skłonna 
  traktować ich łagodnie. Poza tym chciałabym zobaczyć generała, nigdy żadnego 
  jeszcze nie widziałam. 
    Temeraire wyciągnął szyję, żeby zapytać Laurence'a i admirał Roland, kto obecnie 
  dowodzi armią i gdzie można go znaleźć; co wydało mu się dość prostym pytaniem. 
    - No więc nie jest - odpowiedziała mu admirał Roland. - Przypuszczam, że na razie 
  wciąż dowodzi Dalrymple. Ale prawdopodobnie zostanie zastąpiony przez kogoś 
  innego, gdy tylko dotrzemy do Szkocji, a rząd będzie miał szansę umieścić go w 
  jakimś bezpiecznym miejscu, z dala od nas. Jeśli mają choć odrobinę rozsądku, dadzą 
  na jego miejsce Wellesleya, ale nie możemy zbytnio na to liczyć. 
    - No to z kim mógłbym porozmawiać? - zapytał Temeraire. - Niezręcznie mi o tym 
  mówić, ale inni nie są zbyt zadowoleni... Wszyscy ciężko pracowali, a mimo to 
  przegraliśmy i nie zdobyliśmy żadnych skarbów. Chcieliby wiedzieć, po co mają 
  dalej walczyć. Nie żebyśmy nie przestrzegali dyscypliny - dodał szybko, na wypadek 
  gdyby Laurence albo admirał Roland pomyśleli, że jest kiepskim oficerem - ale w 
  końcu oni nie są zaprzężeni i mają prawo się zastanawiać, dlaczego tak bardzo 
  pomagamy w tej wojnie. 
  
    Laurence milczał przez chwilę, po czym odparł: 
    - Nie zaszkodzi porozmawiać z Wellesleyem; jeśli przegramy wojnę, nie będzie 
  miało większego znaczenia, z kim się "mówiliśmy. 
     Admirał Roland skinęła głowa i rzekła: 
     - Powiem ci jedno: teraz, kiedy już uratowaliśmy armaty, i tak zamierzałam wysłać 
  część z was z powrotem, żebyście ochraniali piechotę, kiedy będzie wychodziła z 
  Weedon. To zbyt blisko Londynu i Bonaparte ma o wiele za dużo smoków, jak na 
  mój gust. Myślę, że już wiem, skąd je bierze - dodała. - Też wykorzystuje 
  niezaprzężone, które ściąga ze swoich własnych terenów rozpłodowych: 
  przypuszczam, że ta jego Niebiańska potrafiła je namówić do wyjścia z ich jaskiń, tak 
  jak to z naszymi zrobił Temeraire. 
     - Sądzę, że nie musiała się nawet szczególnie wysilać - powiedział z uczuciem 
  Temeraire - kiedy Napoleon robi wszystko tak dobrze i daje też swoim smokom 
  pawilony i skarby: jestem pewny, że do niej nikt nie przychodzi ze skargami. 
     - No cóż - fuknęła admirał Roland - niezależnie od tego, czy ona ma z tym dużo czy 
  też mało pracy, jestem przekonana, że to jest najlepsze wyjaśnienie tego, jak w jego 
  ręce trafiło dodatkowe sto smoków i to w tak krótkim czasie; ze swoich wschodnich 
  granic nie ściągnął ani jednego. A to oznacza, że może sobie pozwolić na wysłanie 
  kilku tuzinów z zadaniem nękania naszych piechurów. 
     Laurence skinął głową, a i Temeraire zdał sobie sprawę z grożącego im 
  niebezpieczeństwa: maszerująca do Szkocji piechota stanie się łatwym celem 
  powietrznych ataków, a posuwając się w żółwim tempie dwudziestu mil na dzień, 
  będzie w zasięgu stacjonujących w Londynie smoków jeszcze przez tydzień. 
     - Niezaprzężone smoki trudniej jest wziąć abordażem, jeśli to w ogóle możliwe - 
  mówiła dalej - więc gdyby Bonaparte zdołał zorganizować jakiś mały sprytny atak, 
  dobrze byłoby zostawić pułk Temeraire'a w straży tylnej i dać mu szansę dogadania 
  się w tej i wszystkich innych sprawach z Wellesleyem, zanim dojdzie do jakiegoś 
  buntu jego podopiecznych. Ja niestety nie mam pra' wa do składania im żadnych 
  obietnic i możecie być obaj pewni, że gdybym to mimo wszystko zrobiła, ich 
  lordowskie moście nie dotrzymaliby ani jednej z nich. A jeśli uzyskasz jakąś zapłatę 
  
  dla swoich - dodała sucho - dopilnuj, proszę, żeby trafiła też do zaprzężonych. Jestem 
  pewna, że Ekscidium też chciałby mieć swój własny mały skarb. 
    - Wydaje mi się, że takie latanie tam i z powrotem to jedno wielkie zawracanie 
  głowy - mruknął zrzędliwie Armatius, kiedy Temeraire przyniósł im nowe 
  wiadomości: nie podobało mu się, że musi wszędzie nosić Gentiusa, ale był najmniej 
  zwrotny z ciężkich smoków, może z wyjątkiem Requiescata, więc to zadanie niemal 
  zawsze spadało na jego barki. 
    - Przynajmniej nie będziecie musieli dźwigać dział w tamtą stronę - powiedział 
  Temeraire - a podczas wolniejszego lotu będziemy mogli znaleźć więcej jedzenia. 
  Poza tym lecimy też ustalić wysokość waszej płacy. To będzie jakby skarb, który 
  będziecie dostawać co miesiąc, i to bez konieczności pracowania, nie możecie więc 
  narzekać. 
    I żaden z jego smoków nie narzekał, w przeciwieństwie do zaprzężonych, które 
  dzieliły z nimi polanę i które były bardzo niezadowolone, że nie mogą też polecieć i 
  załatwić jakiejś płacy dla siebie. 
    - Ja w każdym razie wracam z wami - oświadczyła Iskierka i choć Granby próbował 
  na wszelkie sposoby odwieść ją od tego zamiaru, była niewzruszona w swym 
  postanowieniu; aż w końcu, ku głębokiemu oburzeniu Temeraire'a, admirał Roland 
  powiedziała: 
    - Nie, Granby, nawet dobrze się składa. W Szkocji byłby z mą tylko kłopot; 
  nudziłaby się i rozrabiała. 
    Jednak mimo tej komplikacji lot na południe był dość przyjemny, gdyż Temeraire 
  mógł udawać przed sobą, że w ten sposób °dzyskują utracone terytorium albo 
  przynajmniej nie przyjmują do wiadomości tego, iż już do niech nie należy. Nadal nie 
  podobało mu się, że wycofują się aż do Szkocji, i to niezależnie od tego, iż z uwagi 
  na bezpieczeństwo będą tam lepsze warunki do przegrupowania wojsk; a jeśli już 
  rzeczywiście musieli to zrobić, nie powinni przynajmniej uciekać tam prosto z pola 
  bitwy, z francuskimi smokami depczącymi im przez cały czas po piętach. Chociaż i 
  to miało swoją dobrą stronę, gdyż mogło się zdarzyć, że będą mieli okazję do walki, 
  jeśli Francuzi spróbują zaatakować maszerującą piechotę. 
  
     Z góry Weedon było widoczne z dużej odległości. W każdym narożniku murów 
  magazynu, które zbudowano z grubych bloków szarego granitu, wznosiła się wysoko 
  wąska wieża, najeżona działami pieprzowymi. Wokół murów ciągnęły się szeregi 
  osadzonych w ziemi długich halabard i włóczni, zabezpieczające teren przed atakiem 
  z powietrza, a między nimi biwakowały resztki oddziałów piechoty i kawalerii, które 
  dotarły tu z pola bitwy pod Londynem. Z powodu tak rozbudowanych linii 
  obronnych, które mogły być niebezpieczne także dla nich, Temeraire musiał ze 
  swoimi smokami wylądować za obozem. 
     Wellesley przeszedł długą drogę, żeby z nimi porozmawiać, a że musiał ją pokonać 
  pieszo, nie był w zbyt dobrym nastroju. 
     - Co wy tu, do diabła, robicie? Powinniście już być w Szkocji, a nie straszyć konie 
  mojej kawalerii. 
     - Przylecieliśmy tu, żeby was chronić - odparł urażony Temeraire - a także po to, by 
  porozmawiać o naszej płacy i prawach, skoro nie udało nam się zdobyć skarbów. 
     - A niech was, możecie poczekać i przekazać tę sprawę prawnikom, kiedy już 
  wypędzimy Francuzów - rzucił gniewnie Wellesley. - Dobry Boże, możecie być 
  pewni, że Bonaparte nie musi się wykłócać ze swoimi smokami przed każdą bitwą- 
     - Jeśli chcesz, żeby cię z nim porównywano - rzekł na to 
  Temeraire - to musisz wiedzieć, że Bonaparte przygotował w Paryżu wielkie 
  targowisko dla swoich smoków, i wybudował im pawilony, i nie trzyma ich na 
  terenach rozpłodowych, jeśli nie chcą tam być... 
    Laurence oparł rękę na łapie Temeraire'a, który zrozumiał, że się zapędził, i 
  przerwał. Ciągle zapominał, że powinien okazywać szacunek wyższym oficerom, 
  nawet kiedy byli niemili, i w rozmowach z nimi starannie dobierać słowa, zamiast 
  mówić otwarcie, choćby sprawa była dla wszystkich oczywista. 
    - Sir, otrzymaliśmy rozkaz osłaniania waszego odwrotu - powiedział Laurence i 
  wręczył Wellesleyowi list od admirał Roland; krótką notatkę napisaną przez nią 
  własnoręcznie, której Temeraire, zaglądający generałowi z góry przez ramię, nie 
  zdołał do końca odczytać. 
    Zagniewany Wellesley przeczytał jej wyjaśnienia, po czym zgniótł kartkę i rzucił ją 
  
  w błoto; jeden z jego adiutantów pospiesznie ją z niego wydobył, żeby nikt inny jej 
  tam nie znalazł. 
    - Na tej kobiecie można bardziej polegać niż na połowie sztabu generalnego; to 
  cholernie żenujące. A zatem to chińskie stworzenie rządzi smokami Bonapartego? Jak 
  to się w ogóle stało, że ona go słucha? Nie było go przecież przy niej, kiedy się 
  wykluwała. 
    - Jest snobką, więc pewnie spodobało jej się, że on jest cesarzem - odpowiedział mu 
  Temeraire - i że dzięki jego pomocy łatwiej będzie mogła mi szkodzić: ona jest 
  bardzo niemiłym smokiem. 
    - Myślę, że twoja niechęć do niej jest zbyt duża, byś mógł być sprawiedliwy w 
  swojej ocenie - wtrącił Laurence i oznajmił Wellesleyowi: - Sir, ta smoczyca na 
  krótko przed przybyciem do Francji straciła swojego towarzysza. Może czuła się 
  osamotniona i była bardziej wrażliwa na okazywaną jej dobroć. Jednak Bonaparte nie 
  zdobył jej przywiązania żadnym podstępem, lecz prawdziwym uczuciem, i wszystko 
  wskazuje na to, że oboje darzą się wielkim szacunkiem. Ważne jest też to, że pod jej 
  wpływem poprawił warunki bytowania wszystkich swoich smoków. 
     - A zatem każdy może kierować smokiem, jeśli go przekupi i będzie rozpieszcza! 
  jak kobietę - powiedział Wellesley. 
     Temeraire położył krezę na karku. Wcale nie uważał, że był niesprawiedliwy w 
  stosunku do Lien; ale rozumiał, że wyjaśnienie Laurence'a było oczywiście lepsze dla 
  ich sprawy i że nawet Lien nie pomagała Napoleonowi tylko dlatego, iż dał jej kilka 
  prezentów. Nie żeby Temeraire odmówił przyjęcia brylantu tak pięknego, jak ten, 
  który ona nosiła podczas bitwy pod Jeną; ale otrzymała go p o podjęciu decyzji, że 
  będzie pomagać cesarzowi Francuzów. 
     - To nie jest żadne przekupstwo ani rozpieszczanie, jeśli płacisz komuś 
  wynagrodzenie, na które zasłużył - rzucił. 
     - Wyżywienie smoka twoich rozmiarów kosztuje dobre dwa tysiące funtów rocznie 
  - odparł Wellesley. - Czy oczekujesz czegoś więcej? 
     - No to dajcie mi dwa tysiące funtów na rok - powiedział Temeraire - a ja utrzymam 
  się za część tej sumy, a resztę sobie odłożę lub wydam na to, co mi się spodoba. 
  
     - Ha - sapnął gniewnie Wellesley - a jak już wszystko przepuścisz i zaczniesz z 
  głodu kraść krowy, to co będziemy mieli z tobą zrobić? 
     - Oczywiście, że nie przepuszczę mojego skarbu - odparł Temeraire. -1 nie będę 
  chciał zabrać skarbu komuś innemu, bo musiałbym o niego walczyć i nawet gdybym 
  wygrał, to ten ktoś chciałby się znowu bić, żeby go odzyskać. 
     - I myślisz, że wszystkie smoki mają tyle rozumu? - zapytał Wellesley. 
     - Jeśli pan woli, sir - wtrącił Laurence - może pan część pieniędzy przeznaczyć na 
  ich utrzymanie, a to, co zostanie, dać im jako zarobek; forma nie ma znaczenia. 
  Podstawowym pytaniem jest to, czy zgadza się pan, generale, że smoki mają prawo 
  do wynagrodzenia i wszystkich innych praw przysługujących żołnierzom. 
    - Dlaczego, do diabła, mnie o to pytasz? - rzekł Wellesley. - Idź pogadać z 
  Dalrymple'em, jeśli chcesz. Nie mam prawa do podejmowania takich zobowiązań w 
  imieniu rządu. 
    - Sir, jest bardzo prawdopodobne, że zostanie pan mianowany głównodowodzącym 
  - powiedział na to Laurence. - Obaj wiemy, że ich lordowskie moście raczej nie 
  unieważnią zobowiązań, których podjęcie uznał pan za konieczne dla wywalczenia 
  zwycięstwa o tak decydującym znaczeniu, ani nawet nie będą ich zbytnio 
  kwestionować, jeśli te zobowiązania przyczynią się do wzmocnienia naszych sił o 
  duży oddział smoków, które w innym razie nie zechciałyby zostać z nami i walczyć. 
    Wellesley przez chwilę nic nie mówił, tylko patrzył na Laurence^. 
    - Mogę ci dać moje słowo, że zostanie to rozpatrzone - zaproponował w końcu - i 
  mogę obiecać twojemu smokowi, który jest taki pewny, iż można mu zaufać, dwa 
  tysiące funtów rocznie. I nie będziemy więcej słyszeć o twoich własnych... 
  kłopotach. 
    - Ha - odezwała się Minnow, wysuwając głowę nad ramieniem Temeraire'a. - Tak 
  jak się spodziewaliśmy: złożyli ofertę, ale tylko tobie i twojemu kapitanowi. 
    Zaskoczony Wellesley cofnął się o krok: najwyraźniej nie zauważył przedtem 
  Minnow, która siedziała spokojnie na grzbiecie Temeraire'a i przysłuchiwała się ich 
  rozmowie. 
    - Tak, ale ja jej nie przyjmę - odpowiedział Temeraire i zniżył głowę tak bardzo, że 
  
  Wellesley musiał patrzeć mu prosto w oczy. - Nie mam ochoty czekać i liczyć na 
  hojność rządu: doskonale wiem, jak hojne są ich lordowskie moście. Jeśli chcesz 
  naszej pomocy teraz, to również teraz powiedz, ile jest ona dla ciebie warta. I jeśli nie 
  będzie to tyle, ile moim zdaniem powinno być, powiem o tym innym i oni pewnie 
  odlecą. Ja zostanę ze względu na Laurence'a, ale nie będę tu zatrzymywał innych dla 
  swojej korzyści. I nie jest to zbyt piękne z twojej strony składać mi tak obraźliwą 
  propozycję - dodał z wyrzutem, unosząc z powrotem głowę - kiedy wiesz, że nie 
  mogę z tobą walczyć, bo jesteś taki mały. 
     - Wiesz, jesteście najbardziej osobliwą parą zdrajców, o których w życiu słyszałem 
  - powiedział Wellesley do Laurence'a. - Czy chcesz się dostać do Księgi 
  męczenników Foxe'a? 
     Temeraire gniewnie parsknął: Laurence czytał mu fragmenty tej książki, traktującej 
  o ludziach, którzy umarli w szczególnie nieprzyjemny sposób. Jednak Laurence tylko 
  powiedział: 
     - Sir, istnieją już liczne dowody na to, że każdy naród, który daje swoim smokom 
  wolność i możliwość uczestnictwa w życiu państwowym, który bezpośrednio zyskuje 
  ich lojalność, odnosi z tego tak wielką korzyść, iż żaden nieprzyjaciel, nie podążający 
  tą samą drogą, nie jest w stanie wystawić powietrznych sit tak dużych, by stanowiły 
  dla niego jakiekolwiek zagrożenie. Jeśli nie chcecie się uczyć z przykładu Chin... 
     Jeden z młodych oficerów ze sztabu Wellesleya, który przyszedł razem z nim, 
  prychnął niegrzecznie. 
     - Nie prychaj, jeśli nie wiesz, o czym mowa - odezwał się Temeraire. - W Chinach 
  może nie ma tak wielu dział jak tutaj, ale w ich armii są tysiące smoków. 
     - Tysiące, też mi coś - powiedział sceptycznie Wellesley. 
     - Sześć tysięcy dwieście osiemdziesiąt osiem, jak powiedziała mi matka - odparł 
  Temeraire. Przez chwilę nikt się nie odzywał i dlatego pomyślał, iż mogło im się 
  wydać dziwne, że był tak dokładny, więc wyjaśnił: - Dlatego że to jest szczęśliwa 
  liczba - mają oczywiście dużo więcej smoków, które potrafią walczyć, ale one nie są 
  oficjalnie w armii. 
    _ I nawet jeśli - zwrócił się do Wellesleya Laurence - populacja Francji nie jest tak 
  
  wielka jak Chin, to jeśli uda im się osjągnąć ten sam stosunek liczby smoków do 
  liczby ludności i powierzchni gruntów ornych i zaczną stosować te same metody 
  hodowlane, z którymi Lien na pewno ich zapoznała, już wkrótce ich kraj będzie mógł 
  wysłać w pole siły powietrzne składające się z tysiąca tych stworzeń. Czy miałby pan 
  ochotę, generale, stawić im czoło za pięć lat, mając do dyspozycji Korpus, którego 
  liczebność będzie przez cały czas rosła w obecnym tempie? 
    - Niech cię diabli, nie mam nastroju do wysłuchiwania takich wykładów, jakbym 
  siedział w sali posiedzeń w White- hall - warknął Wellesley. - No dobrze. Twoje 
  smoki będą miały utrzymanie i ponadto takie same zarobki jak każdy człowiek 
  służący w marynarce... 
    - Szyling dziennie wystarczy na utrzymanie żony i dzieci marynarza i pozwoli mu 
  trochę pohulać na brzegu, kiedy okręt wpłynie do portu, ale na niewiele się zda 
  smokowi - przerwał mu Laurence. 
    - I nie chcemy też drobnych monet, które ciągle musielibyśmy liczyć i których nie 
  moglibyśmy nawet wziąć do łapy - dorzuciła swoje Minnow. - To byłby niezły 
  bałagan. 
    Temeraire skinął głową. 
    - Słusznie, no i tak naprawdę chcemy mieć prawo przebywania, gdzie nam się 
  będzie podobało. To także im obiecałem: jeśli będziemy mogli latać, dokąd 
  zechcemy, i wykonywać każdą pracę, jaką nam się zaoferuje, to nawet gdyby rząd dał 
  nam niesprawiedliwie niskie płace, zarobimy więcej, pracując dla kogoś innego. To 
  samo dotyczy smoków zaprzężonych - dodał. 
    - Każdą pracę, jaką wam się zaoferuje? - powiedział Wellesley. -Ależ tak, jak 
  najbardziej. Co do tego zaś, żebyście mogli •atać, dokąd... 
    On i Laurence spierali się jeszcze przez długi czas, starając się nie podnosić głosów, 
  na temat sum i kryjówek, i tego, o ile więcej od kurierskich powinny otrzymywać 
  ciężkie smoki i innych tym podobnych spraw. Temeraire przysłuchiwał się temu z 
  uwagą, ale nie znał tych wszystkich miejsc, w których zdaniem Laurence'a powinny 
  być kryjówki, no i nie miał większego pojęcia o pieniądzach. Wiedział, że jego wisior 
  kosztował blisko dziesięć tysięcy funtów, ale szylingi i pensy były dla niego czymś 
  
  nowym. W końcu przerwał im zdyszany smok kurierski, który przyleciał z głównego 
  obozu z wiadomością, że ostatni maruderzy z pola bitwy zostali już przegrupowani i 
  są gotowi do marszu na północ. 
     - Nie mam już na to więcej czasu - powiedział Welle- sley. - Dwadzieścia kryjówek 
  wzdłuż drogi do Bath i drogi do Edynburga, w których będą mogły spać i dostać 
  jedzenie. Co do pawilonów, mogą sobie te cholerstwa same wybudować z własnych 
  zarobków i urządzić się w nich jak admirałowie, jeśli zechcą. A teraz, po tym 
  wszystkim, lepiej by było, żeby więcej nie podskakiwały i wykonywały rozkazy. 
     - Sir - odparł Laurence i złożył ukłon: plecom Wellesleya, gdyż generał już się 
  odwrócił i ruszył z powrotem do obozu. 
     Laurence niemal natychmiast znalazł się w środku wielkiego kręgu utworzonego 
  przez wielce zainteresowane smoki, które przepychały się, żeby go usłyszeć, kiedy 
  tylko zaczął tłumaczyć Temeraire'owi i Minnow tajniki systemu monetarnego. 
     - A więc za dziesięć funtów można kupić krowę? - zapytała z przejęciem Minnow. - 
  A funt i szyling to kawałki złota? 
     - Jeśli dwadzieścia szylingów to funt, a mamy dostawać dwadzieścia cztery szylingi 
  na dzień - mówił w zadumie Temeraire - to znaczy, że każdy ciężki smok będzie miał 
  blisko czterysta funtów rocznie - dokończył, wykonawszy w głowie obliczenia, które 
  wywołały pomruki zadowolenia wśród zebranych smoków. 
    _ Ale gdzie to jest? - domagała się wyjaśnień Iskierka. - Nie wróciłam tutaj tylko po 
  to, żeby słuchać liczb; co to za skarb? 
    _ To pewny skarb - warknął Temeraire, zirytowany jej gadaniem. - Nie wszyscy z 
  nas lubią wszczynać awantury i zatruwać innym życie jak ty, żeby tylko zagarnąć dla 
  siebie więcej i więcej: to jest suma, którą każdego dnia będą dostawać ci, którzy 
  wykonują swoje obowiązki, jak prawdziwi żołnierze, i to jest sprawiedliwe. 
     Pozostałe smoki były na ogół tego samego zdania, nawet jeśli Iskierka nie przestała 
  się dąsać, i zgodziły się, że są zadowolone z warunków umowy. Tylko Laurence miał 
  do siebie ogromne pretensje, że zmusił generała do takich negocjacji i to w czasie, 
  gdy Bonaparte wmaszerował właśnie do Londynu, a francuskie smoki deptały im po 
  piętach; bardziej mu to zakrawało na zdradę niż którykolwiek z uczynków, za które 
  
  został osądzony. 
    - Musimy teraz dopilnować, żeby was nakarmili - powiedział, bardziej z potrzeby 
  położenia kresu wrzawie podniesionej przez tryumfujące smoki. 
    Rano, kiedy smoki zjadły śniadanie i wzbiły się w powietrze, pierwsze pułki były 
  już w drodze, ale maszerowały tak wolno, że około pory obiadowej Requiescat mógł 
  powiedzieć: 
    - To się nazywa przyjemny lot, żadnego poganiania, żadnego pośpiechu. 
    Temeraire tylko westchnął, po czym zasugerował Lauren- ce'owi: 
    - Moglibyśmy do nich podlecieć i zaproponować, że ich przeniesiemy, choćby 
  kawałek drogi; tylu, ilu zdoła się wdrapać na nasze grzbiety. Jestem pewny, że 
  mogliby się poruszać szybciej. 
    - Nie bez rozkazów - odparł Laurence; łatwo mógł sobie wyobrazić reakcję 
  Wellesleya albo Dalrymple'a, gdyby po tych wszystkich trudnościach związanych z 
  uformowaniem żołnierzy z powrotem w pułki, nad szeregi nadleciały nagle smoki, 
  wywołując paniczną ucieczkę części ludzi i koni. 
     - To jest takie nudne: moglibyśmy ze trzy razy dolecieć do miejsca dzisiejszego 
  postoju i wrócić, zanim oni tam dotrą - narzekał dalej Temeraire - a niektórzy z nas 
  nawet więcej razy. A gdyby tak Reąuiescat i kilku innych zostało tu, dotrzymując im 
  tempa, a my skoczylibyśmy do przodu... Albo może - dodał, unosząc z entuzjazmem 
  krezę - wrócilibyśmy, żeby zobaczyć, czy nie dałoby się odpłacić trochę 
  Napoleonowi za wszystko, co zrobił. - Zerknął do tyłu ponad barkiem, żeby 
  sprawdzić, z jakim przyjęciem spotkały się jego słowa. 
     - Nie wolno ci nawet proponować czegoś takiego, nigdy więcej - odparł Laurence. - 
  Przyjąłeś nominację oficerską; masz obowiązek dbać o dyscyplinę, a nie ją osłabiać... 
  - Słysząc, jak sam siebie potępia, Laurence nagle umilkł; nie wiedział już, jak mówić 
  Temeraire'owi o obowiązku i nie być jednocześnie hipokrytą. 
     - Pewnie tak - powiedział z żalem Temeraire. - Nie zawsze jest przyjemnie być 
  oficerem. Jestem pewny, że Iskierka będzie narzekać przez całą noc i mówić jeszcze 
  bardziej uszczypliwe rzeczy o naszym powolnym marszu, o uciekaniu i o tym, że nie 
  zdobyliśmy skarbu. - Prychnął, rozejrzał się, a potem zapytał niepewnie: - Gdzie jest 
  
  Iskierka? 
     Przez cały ranek leciała nadąsana na końcu, zabawiając się od czasu do czasu 
  nagłymi skokami w ciężkie chmury, które płynęły tuż nad nimi, rozjaśniając je 
  złotymi i szkarłatnymi błyskami swych płomieni. Jednak Laurence nie pamiętał, żeby 
  robiła to w ciągu ostatnich dwóch godzin. Arkadego i części jego dzikich smoków też 
  nie było nigdzie widać, a Tłuczka, kiedy ją o to zapytano, spuściła głowę z wyraźnie 
  nieczystym sumieniem, chociaż udawała zaskoczenie i zmieszanie. 
     Temeraire także to zauważył. 
    - Ale jak mam ją zmusić, żeby mi powiedziała, gdzie polecieli?-zapytał Laurence'a i 
  odepchnął jednocześnie jej wyciągniętą łapę od beczącej owcy. Sprowadził ich 
  wszystkich na rozległą łąkę, gdzie zaczął przesłuchiwać resztę dzikich kompanów 
  Ar- kadego, podczas gdy pozostałe smoki zaganiały ku nim stado pechowego 
  właściciela, żeby ustalając, co Iskierka i inni zrobili, mogli się jednocześnie posilić. - 
  Nie, nie możesz jeść, dopóki mi o wszystkim nie powiesz; mamy przez nich wielkie 
  kłopoty. 
    - Kiepska sprawa - wymamrotał Reąuiescat, żując owcę. - Chociaż i tak bez trudu 
  prześcigniemy żołnierzy, a nikt nie ma nic przeciwko małej przekąsce. 
    - Może być ci mniej przyjemnie, kiedy będziemy musieli lecieć trzydzieści mil z 
  powrotem, żeby złapać Iskierkę, a potem znowu czterdzieści mil do miejsca postoju 
  armii - powiedział posępnie Laurence; i to byłby jeszcze najlepszy koniec całej 
  sprawy, na który mogli liczyć. 
    - Hm - mruknął Reąuiescat, oblizując w zadumie pysk - to prawda, ale nie 
  rozumiem, dlaczego w ogóle mamy jej szukać. Ona i jej kumple dobrze wiedzą, 
  gdzie jest miejsce postoju, a gdyby się zgubili jak małe smoczątka, mają ze sobą 
  ludzi z ich kompasami. Możemy lecieć dalej i czekać, aż nas dogonią. 
    - Musieli wiedzieć, że po tak długim czasie zauważymy ich zniknięcie - odparł 
  Temeraire - więc przepuszczam, iż wdali się w jakąś walkę i pewnie gdzieś teraz 
  umierają, nafaszerowa- ni francuskimi kulami. - Nie wydawało się, że będzie bardzo 
  cierpiał, gdyby okazało się to prawdą. 
    Tłuczka wzdrygnęła się, kiedy przetłumaczył jej te słowa, a'e nadal nie chciała 
  
  mówić. 
    - Temeraire - powiedział cicho Laurence - to nie tylko głupie z jej strony; ona także 
  podważa twój autorytet. 
    ~ Och - sapnął oburzony Temeraire i powtórzywszy Tłuczce słowa Laurence'a, 
  dodał: - A więc powiesz mi teraz albo... - a kiedy nadal milczała, wciągnął powietrze 
  do płuc i ryknął ponad jej głową. 
     Wszyscy podskoczyli, a Tłuczka rozpłaszczyła się na ziemi i krzyknęła: 
     - Payom zhe reng! 
     Z drzew stojących na drodze boskiego wiatru spadł grad żołędzi i sporo martwych 
  ptaków. Gong Su natychmiast zaczął je zbierać, podczas gdy skruszona Tłuczka 
  wyznawała wszystko, o czym wiedziała: uciekinierzy polecieli w stronę Londynu z 
  zamiarem zaskoczenia armii Napoleona i zdobycia albo skarbu, albo czegoś innego, 
  co pozwoli im się wyróżnić. Nie mieli żadnego sprecyzowanego celu; polecieli 
  szukać okazji do walki albo jakiejkolwiek praktycznej zdobyczy. 
     - Powinniśmy ich zostawić i lecieć dalej - powiedział Teme- raire, sapiąc ze złości - 
  tak jak mówi Requiescat, tylko że jeśli ona wróci z dwoma orłami, nie da się już z nią 
  żyć. 
     Laurence nie chciał niczego wykrakać, ale pomyślał, że jeśli Iskierka tak 
  zlekceważyła Granby'ego, iż nie zdołał zapobiec jej dezercji, to jest mało 
  prawdopodobne, by dało się nią w ogóle kierować, a wcześniejsze przewidywania 
  Temeraire'a tym bardziej się sprawdzą. 
     Jednak Temeraire rozpromienił się po chwili i dodał: 
     - W każdym razie nie sądzę, żeby ktokolwiek miał nam za złe, jeśli ruszymy za nią, 
  by ją ściągnąć z powrotem, prawda, Laurence? W końcu jest bardzo ważna; a 
  przynajmniej wszyscy tak mówią. 
     Drogi, nad którymi czujnie i szybko lecieli w stronę Londynu, były puste. Chmury 
  kurzu wzniesione nogami brytyjskich żołnierzy już opadły i nie było widać 
  francuskiego pościgu- W zasadzie nie było widać nikogo z wyjątkiem rolników 
  zajmujących się swoimi gospodarstwami: bydło i uprawy nie dbały o Napoleona oraz 
  politykę i niezmiennie wymagały tej samej uwagi- Ale nawet ci nieliczni ludzie nie 
  
  unosili spuszczonych głów i starali się wykonać swoją pracę tak szybko, jak to tylko 
  było możliwe; późnym popołudniem cała okolica była niemal zupełnie opustoszała i 
  tylko słońce czekało niecierpliwie, aż będzie mogło udać się na spoczynek. 
    - Powinniśmy ją dostrzec z odległości wielu mil, jeśli będzie się popisywać, jak to 
  zawsze robi - powiedział w pewnej chwili z nutką złośliwości w głosie Temeraire, a 
  potem nastroszył nagle krezę: z chmur w oddali wyłonił się mały punkcik, który 
  zaczął się zbliżać i zmienił się wkrótce w sylwetkę smoka. 
    To była Gherni, mocno poobijana i zdyszana po szybkim locie, z pyskiem zalanym 
  krwią, którą bezskutecznie usiłowała zetrzeć co jakiś czas barkiem, rozsmarowując ją 
  tylko w cegla- stoczerwoną plamę, pokrywającą jej niebieską skórę. Był z nią 
  Tharkay, który przeskoczył w locie na grzbiet Temeraire'a, niczym żołnierz 
  dokonujący abordażu, tyle że uwiązany na długim, podwójnym rzemieniu z grubej 
  skóry. Odczepił go od pasa, gdy tylko wylądował, i przypiął się do uprzęży 
  Temeraire'a; Gherni chwyciła dyndający koniec rzemienia, który pobrzękiwał głośno 
  małymi dzwoneczkami, i owinęła go sobie kilka razy dokoła przedniej łapy. 
    - Co to jest? - zapytał z zainteresowaniem Temeraire, wyginając do tyłu szyję, żeby 
  zobaczyć, co jest źródłem tego dźwięku. 
    - Kazałem to zrobić w Stambule, podczas mojej ostatniej podróży - odparł Tharkay, 
  a do Laurence'a powiedział: - Pojmali Iskierkę. 
    Poprowadził ich do Arkadego i pozostałych dezerterów, kulących się i liżących rany 
  u stóp wysokiego wzgórza, które zasłaniało ich od drogi i rzucając długi, 
  popołudniowy cień, chroniło do pewnego stopnia przed dostrzeżeniem z góry. Kiedy 
  Temeraire tam wylądował, dziki smok z czerwonymi łatami na ciele zerwał się na 
  nogi i rozłożył skrzydła, przyjmując pozycję obronną. 
     - Dosyć tego, nie będziesz mi tu podskakiwał - warknął do niego Temeraire. - 
  Doskonale wiedzieliście, że zachowujecie się jak... - tu przerwał, szukając 
  odpowiednich słów - jak ostatnie chmyzy, bo inaczej nie wymknęlibyście się 
  ukradkiem, i jeśli dostaliście baty, jak na to zasłużyliście, to niczyja wina, tylko 
  wasza własna. Powinniście żałować i obiecywać, że więcej tego nie zrobicie, a nie 
  syczeć na mnie. 
  
     - Odłączyły się od reszty tuż przed południem - powiedział Tharkay Laurence'owi, 
  kiedy przykucnęli i oczyścili kawałek ziemi, na którym zaczął szkicować przebieg 
  wydarzeń. - Było to nieźle pomyślane: przez cały poranek co chwilę wlatywały w 
  chmury i głośno jazgotały, tak że kiedy zorientowaliśmy się, że zawróciły, byliście 
  już daleko poza zasięgiem słuchu. Strzelcy Granby'ego wystrzelili kilka flar, ale to 
  była beznadziejna próba. Od tego momentu szczęście przestało nam sprzyjać. Przez 
  dwie godziny lotu w stronę Londynu nie trafiła się nam żadna okazja do walki, więc 
  byliśmy już wręcz pod nosem Bo- napartego, kiedy napotkaliśmy w końcu 
  nieprzyjaciela. Była to przednia straż Davouta, gromadząca bydło: dwa Grand 
  Cheva- liery i jeszcze z pół tuzina innych ciężkich smoków. Oczywiście wszystkie 
  one rzuciły się prosto na nią; myślę, że na jej grzbiet przeskoczyło z sześćdziesięciu 
  ludzi naraz. Arkady natychmiast potem odzyskał słuch, którego utratę przedtem 
  świetnie przede mną symulował, i udało nam się wymknąć; ale Francuzi zdążyli już 
  przenieść związanego jak kurczaka Granby'ego na jednego z Chevalierów i uchodzili 
  tak szybko, jak tylko mogli, a Iskierka pędziła za nimi. 
     - Wiedziałem, że nigdy nie powinienem jej pozwolić na to, żeby miała Granby'ego - 
  rzucił gniewnie Temeraire. - A teraz go utraciła i to nawet nie w prawdziwej bitwie. 
  Powinniśmy go odbić, a ją zostawić Francuzom; nikt nie będzie po niej płakał. 
     Laurence i Tharkay spojrzeli po sobie: w żadnym wypadku nie mogli tak łatwo 
  oddać Francuzom jedynego brytyjskiego smoka zionącego ogniem, bez względu na 
  to, jak był krnąbrny. 
    _ Czy widziałeś, dokąd polecieli? - zapytał cicho Laurence. 
     _ Prosto do Londynu - odparł Tharkay. 
  Rozdział 10 
  estem teraz oficerem - powiedział Temeraire - więc nie 
  rozumiem, dlaczego muszę tu czekać. 
     - Choćbyś był generałem, nie staniesz się przez to mniejszy - odparł Laurence. - 
  Dwudziestotonowy smok nigdzie się nie wkradnie niepostrzeżenie, a właśnie na tym 
  opiera się nasza jedyna nadzieja na uwolnienie Granby'ego. 
     - A co się stanie, jeśli wpadniesz w ich ręce? - zapytał Temeraire. - Wtedy będę tak 
  
  samo bezsilny jak Iskierka; chronienie ciebie jest moim obowiązkiem. 
     Stoczyli już jednak tę samą walkę w przeszłości, w Stambule, i jego protesty były 
  raczej wyrazem niezadowolenia z tego, że znowu znalazł się w przymusowej 
  sytuacji, niż nowym i zdecydowanym sprzeciwem. 
     - Nie mam czasu na kłótnie; wolność Granby'ego, a może nawet i jego życie, zależy 
  od tego, czy szybko przystąpimy do działania - powiedział łagodnie Laurence, a 
  Temeraire opadł na brzuch, z krezą przyklejoną do karku, i zaczął niespokojnie drzeć 
  pazurami zbitą trawę łąki, wyrzucając wraz z nią w górę grudy wyoranej ziemi. 
   
     Laurence cieszył się w duchu, choć z lekkim poczuciem winy że przyzwyczaił 
  smoka do prowadzenia rozmów, gdyż poztf* lało mu to oszukiwać go w pewnych 
  sytuacjach: wiedział,lt 
  w normalnych okolicznościach nigdy by nie wziął udziału w tak niebezpiecznej akcji, 
  niezależnie do tego, jak bardzo by chciał to zrobić. Gdyby został schwytany przez 
  Francuzów, Temeraire też stałby się ich więźniem, a w ich już tragicznym położeniu 
  nie można było podjąć takiego ryzyka, w każdym razie nie w sytuacji, gdy szansa 
  uwolnienia Granby'ego i Iskierki była tak nikła. 
     Jednak okoliczności nie były normalne. Według prawa Lau- rence był już martwy. 
  Zycie nie miało zatem dla niego zbyt wysokiej wartości i jeśli tylko podczas akcji 
  zostałby zabity, zamiast dostać się do niewoli, co, jak miał nadzieję, można było 
  jakoś załatwić, Temeraire nie byłby stracony dla Brytanii: zawarł umowę z 
  Wellesleyem i był z nią teraz związany bezpośrednio, a nie tylko poprzez Laurence'a. 
    A poza tym nikt inny nie mógłby tam pójść. Spośród zbieraniny dzikich smoków, 
  które zawsze towarzyszyły Iskierce, tylko ona miała normalną załogę, i wszyscy oni 
  dostali się do niewoli razem z nią: porucznicy, skrzydłowi, a nawet cała załoga 
  naziemna. Pozostała tylko garstka ludzi Laurence'a, a ze starszych oficerów Dunne i 
  Wickley, byli skrzydłowi Temeraire'a, którzy nauczyli się podstaw smoczego języka i 
  służyli jako tłumacze. Inni oficerowie, których przydzielono do dzikich smoków 
  także głównie z uwagi na ich zdolności lingwistyczne, a nie inne przymioty, byli w 
  większości młodzi, bardzo młodzi; bliżej mieli do czternastu lat niż dwudziestu i nie 
  
  można ich było wysłać na wyprawę, której szanse powodzenia były tak niewielkie. 
    Tharkay pokręcił z powątpiewaniem głową, patrząc na nich, 1 powiedział do 
  Laurence'a: 
    - Lepiej będzie, jeśli pójdziemy sami. 
     Tharkay przyjął stopień oficerski w Korpusie, przynajmniej na jakiś czas; ale to 
  zadanie wykraczało poza wyznaczony mu Zakres obowiązków. 
  Nie musisz... - zaczął Laurence. 
     - Nie, nie muszę - zgodził się uprzejmie Tharkay, unosząc jedną brew, a Laurence 
  ukłonił się i na tym zakończył. 
     Zanim ruszyli w drogę, Laurence wymienił swój ciemnozielony płaszcz na 
  należącą do Blythe'a skórzaną bluzę z kieszeniami tak dużymi, że można w nich było 
  ukryć wiele rzeczy: dwa pistolety, dobry nóż i jeden z młotków zbrojmistrza. Tharkay 
  dał mu garść błota do przybrudzenia twarzy, a sam wtarł sobie jeszcze więcej w 
  dłonie i pod paznokcie. 
     Dunne obserwował z dala ich przygotowania, ukradkiem i z wahaniem, zerkając od 
  czasu do czasu na innych oficerów, ale nie powiedział ani słowa. To nie było 
  tchórzostwo. W przeszłości wielokrotnie dowiódł już swojej odwagi i Laurence teraz 
  w nią nie wątpił. Niechęć Dunne'a miała inne źródło: najwyraźniej nie chciał znowu 
  służyć ze skazanym zdrajcą. Wprawdzie współpraca z nim w zaistniałej sytuacji nie 
  powinna zaszkodzić jego karierze, mogły jednak pozostać na niej jakieś plamy, 
  gdyby on został, a Laurence nie wrócił z akcji ratunkowej, zastanawiał się więc, czy 
  zgłosić sprzeciw. 
     Laurence pochylił głowę, ładując pistolety, i nie obserwował dłużej rozterek 
  Dunne'a; dezaprobata innych już mu tak nie ciążyła. Czuł się tak, jakby właśnie 
  wyprowadził okręt z głębokiego przechyłu i płynął kursem niebezpiecznym, ale na 
  przestrzeni kilku najbliższych mil wolnym od przeszkód, nawet jeśli na zawietrznej 
  był brzeg, a przed dziobem nieprzenikniona ciemność. Mógł się rozbić na skałach, 
  gdyby wiatr zwrócił się przeciwko niemu, ale przynajmniej chwilowo wiedział, co 
  należy robie, i miał zupełną swobodę ruchów. 
     Byli gotowi w mniej niż dziesięć minut i wyruszyliby natychmiast, ale Gong Su na 
  
  prowizorycznej tacy z kory przyniós' im dwa krótkie rożny z małymi sercami i 
  wątrobami. Laurence przyjrzał się im z konsternacją. 
     - Trochę boskiego wiatru w środku - powiedział Gong i wyjaśnił, że podroby 
  pochodziły z ptaków, które Temeraire zabił przez nieuwagę. - To przynosi szczęście - 
  dodał. 
    Laurence nie był przesądny, ale zjadł; nie mogli sobie pozwolić na odrzucenie 
  czegokolwiek, co mogło przynieść im jakąś korzyść. Tharkay także zjadł swoją 
  porcję, po czym naciągnął na twarz kaptur peleryny i ruszyli w drogę. 
    - Oczywiście mogli już wysłać Granby'ego do Francji - odezwał się do niego po 
  chińsku Tharkay, kiedy usiedli na tyle wozu poganiacza bydła. 
    - Mam nadzieję, że nie zaryzykowali - odparł Laurence, szukając odpowiednich 
  słów w tym trudnym języku, którym mówił tak źle, że niemal nie dało się go 
  zrozumieć, pomimo wielu desperackich wysiłków podejmowanych przez 
  Temeraire'a, żeby poprawić jego wymowę. Ale przynajmniej zapewniało im to 
  prywatność niemal niemożliwą do przełamania, nawet przez nienasyconą ciekawość 
  hodowcy bydła, który za kilka szylingów zgodził się zabrać ich na targowisko, gdzie 
  miał nadzieję sprzedać swoje krowy, zanim zostaną skonfiskowane. 
    Tharkay przytaknął. Jeśli Napoleon był dostatecznie pewny swojej władzy nad 
  Londynem, a przynajmniej pewny na tyle, żeby założyć w mieście więzienie, mógł 
  wybrać bezpieczniejsze rozwiązanie i zamknąć w nim swego wartościowego więźnia, 
  zamiast ryzykować, że Granby poniesie śmierć w jakiejś przypadkowej utarczce 
  podczas przekraczania kanału, a oszalały z rozpaczy Kazilik rzuci się z furią na jego 
  wojska. Mieli zatem nadzieję, że przez pewien czas, zanim decyzja zostanie podjęta, 
  Granby będzie trzymany gdzieś w pobliżu. Musieli na to liczyć: w przeciwnym razie 
  nie mieli żadnej szansy. 
    Ostatnie dwie mile dzielące ich od miasta pokonali w irytująco powolnym tempie, 
  zwłaszcza że rano w krótszym czasie Przelecieli pięćdziesiąt. Peryferie Londynu już 
  wyglądały jak francuska prowincja. Dziesiątki tysięcy żołnierzy rozbijały obozy, 
  pokrzykując do siebie i do smoków, które pomagały im kopać rowy, usuwać głazy, a 
  nawet poszerzać drogi, a miejscowi skiepikarze, bardziej przedsiębiorczy niż 
  
  patriotyczni, biegali między namiotami, zachwalając głośno swoje towary, czasem 
  drewno, ale najczęściej najróżniejsze trunki. Zewsząd dobiegały okrzyki „une frank, 
  monser" lub „s'il voo plait", w kiepskiej, źle akcentowanej francuszczyźnie, ale 
  niektórzy ze sprzedawców robili już wyraźne postępy językowe. 
     - Nie obawia się dokonywać trwałych zmian - powiedział Tharkay, wskazując 
  głową wznoszone już budynki. 
     Smoki układały na ziemi wielkie głazy, z których po zalaniu zaprawą i 
  wzmocnieniu na rogach wbitymi głęboko palami powstawały kamienne platformy. 
  Budowle te nie miały ścian, ale gdy zbliżyli się do miasta, zobaczyli jedną już 
  ukończoną i używaną: po trzech stronach spały smoki, a między nimi żołnierze. 
  Prosty pomysł, pomyślał Laurence, dzięki któremu będzie im ciepło nawet podczas 
  zbliżającej się zimy; dużo cieplej niż ich brytyjskim przeciwnikom. Wszystkie te 
  roboty nosiły znamiona długiej okupacji; Napoleon najwyraźniej nie planował żadnej 
  natychmiastowej kampanii, ale raczej zamierzał umocnić się na swych pozycjach i 
  pozwolić, żeby czas i zmęczenie stępiły wrażliwość ludzi, zmieniając coś, co obecnie 
  wydawało im się nie do zniesienia, w zwykłą codzienność. 
     Muczące krowy wlokły się za wozem, poganiane przez synów rolnika. Dzięki 
  swym szylingom, jak również wystawionej na wielką próbę cierpliwości, kupili sobie 
  przynajmniej łatwe wejście do miasta: francuski sierżant pełniący służbę na drodze 
  Aldersgate rozpromienił się na widok stada i przepuścił ich, zadawszy chłopu tylko 
  jedno lub dwa zdawkowe pytania. Laurence i Tharkay pozostali na wozie jeszcze 
  trochę dłużej, do chwili g^ skręcił za rogiem, zmierzając w stronę Smithfield i 
  targowisk3' a stado oraz chtopcy znikli na moment z pola widzenia. Tharkay dotkną! 
  wtedy łokcia Laurence'a i obaj szybko, bez uprzedzenia, zsunęli się z tyłu wozu i 
  skryli w wąskiej uliczce. 
     Ich celem były okolice więzienia Newgate. Za kilka monet wydanych w pubie 
  Laurence usłyszał masę plotek i pogłosek, przeważnie bez wartości lub związku z 
  interesującą go sprawą. Wyjątkiem była informacja, że Bonaparte przebywa w pałacu 
  Kensington, a „ta jego nienaturalnie biała bestia leży w Hyde Park niczym jakiś 
  przerośnięty węgorz, z tymi wstrętnymi czerwonymi oczami". 
  
    Tharkay miał więcej szczęścia, jeśli można to tak nazwać: jakichś więźniów 
  rzeczywiście trzymano w więzieniu, ale tego dnia nikogo tam nie przy wieziono. W 
  każdym razie nikt czegoś takiego nie widział, natomiast o pojawieniu się Iskierki 
  ludzie mówili nawet bez pytania. Widziano ją w Hyde Parku, gdzie zjadła dwie 
  krowy i podpaliła pół miasta, jeśli wierzyć niektórym relacjom; ale przynajmniej 
  jeden zamiatacz ulic był gotów przysiąc, że tego dnia do Newgate nie przywieziono 
  żadnych brytyjskich awiatorów. 
    - Na pocieszenie dodam - powiedział Tharkay - że nie wysłano też ich w stronę 
  wybrzeża. Żaden duży smok nie odleciał stąd, od kiedy ona się pojawiła, a Bonaparte 
  z całą pewnością nie wysłał też nikogo statkiem. 
    - Może trzymać Granby'ego w pałacu Kensington - zasugerował po chwili namysłu 
  Laurence. 
    - Oczywiście żeby ułatwić nam zadanie - orzekł sucho Tharkay. 
    - Wiem, że zakrawałoby to na głupotę - mówił dalej Laurence - ale jeśli wolno by 
  mi było wyrazić pogląd, który wyrobiłem sobie na podstawie jednego spotkania, 
  powiedziałbym, 
    onaparte niezmiernie lubi uwodzić innych. To jego wielka, Wr?cz nierozsądna 
  słabość, i ulegając jej, wmawia sobie często, że ma jeszcze szansę przekonania kogoś 
  do swoich racji, kiedy każdy myślący racjonalnie człowiek widzi, iż jest zupełnie 
  inaczej. Nigdy nie zrezygnuje z okazji do wielkiego gestu, jeśli tylko będzie sądził, iż 
  dzięki temu uda mu się nakłonić Granby'eg0 do zdrady i przejścia do służby w jego 
  armii. 
     Tharkay wysłuchał go i wzruszył ramionami. 
     - Nie zaszkodzi spróbować; trop i tak jest zimny. 
     Kiedy dotarli na peryferie Mayfair, było już ciemno. Tu i tam życie miasta wciąż 
  się toczyło, chociaż ciszej niż zwykle, z pubów na brudny bruk wypływały fale ciepła 
  i zapachu świeżego piwa, a przez zamknięte okiennice domów tych mieszkańców, 
  którzy nie uciekli, gdyż nie chcieli albo nie mogli, przebijały światła świec lub 
  kominków. W modnej części dzielnicy Laurence wysunął się przed Tharkaya - 
  dobrze znał te ulice; oprócz domu jego rodziców stały tam domy przyjaciół oraz 
  
  politycznych sojuszników ojca, a także ludzi, których Laurence poznał podczas 
  służby w marynarce, wszystkie teraz zamknięte na głucho i ciemne. Spodziewał się 
  tej ciszy, widoku opuszczonych domów, a nawet ruin i śladów grabieży, więc szedł 
  pewnym krokiem, nie przyglądając się zniszczeniom, aż dotarł do Dover Street i tam 
  w końcu coś go zaskoczyło: ulica była pełna powozów, przed drzwiami jednej z 
  wielkich rezydencji miejskich stało dziesięciu lokajów z pochodniami, oświetlając 
  schody, po których wchodzili elegancko ubrani ludzie, piękne młode damy z 
  opiekunkami, brytyjscy dżentelmeni i francuscy oficerowie, a w całej okolicy słychać 
  było dźwięki muzyki, śmiechy i brzęk naczyń. 
     Wstrząśnięty Laurence zatrzymał się jak wryty i Tharkay musiał go wciągnąć z 
  powrotem do cienia. 
     - Nieprędko uda nam się przejść obok tego domu - rzeki- 
     Laurence nie odpowiedział od razu, gdyż miał wrażenie, ze 
  dusi się z gniewu. Nigdy nie gościł w tym domu, ale wiedział' że należy do członka 
  parlamentu z Liverpoolu, człowieka, ktoO & czasu do czasu mógt głosować z jego 
  ojcem. Opanował się ? poprowadził Tharkaya ulicą do innego domu, wciąż 
  zamieszkałego, ale cichego: przez zamknięte okiennice przeświecało kilka 
  przygaszonych świateł, a przed drzwiami nikt nie czekał na zdobywców. Liczyli na 
  to, że stojąc obok bramy, będą wyglądali jak lokaje lub stajenni i nikt nie zwróci na 
  nich specjalnej uwagi; przy odrobinie szczęścia właściciel domu i jego rodzina byli 
  już w łóżkach. 
    Stali tak blisko godzinę, przytupując od czasu do czasu, żeby ogrzać nogi, i 
  wycofując się pod ścianę domu, kiedy mijał ich następny powóz z gośćmi jadącymi 
  na bal. Każda minuta przynosiła kolejny powód do oburzenia: zapach pieczonej 
  wołowiny, głośne śpiewy po francusku, dama, która w tańcu z francuskim oficerem 
  minęła otwarte drzwi balkonowe. Kiedy tam czekali, strumień powozów zmalał tylko 
  trochę: ci ludzie cisnęli się jeden przez drugiego, żeby zyskać łaski zwycięzców, gdy 
  tymczasem król uciekł do Szkocji, a tysiące brytyjskich żołnierzy zginęło lub dostało 
  się do niewoli. 
    A potem na ulicy pojawił się oddział jazdy, gwardzistów w charakterystycznych 
  
  wysokich czapach, którzy z głośnymi okrzykami spychali na boki czekające powozy, 
  nie zwracając uwagi na protesty woźniców. Zrobili w ten sposób miejsce dla wielkiej 
  karety ze złotymi orłami na drzwiczkach, która właśnie podjechała. Zatrzymała się 
  przed domem i dwoma szeregami gwardzistów, którzy ustawili się na schodach. W 
  człowieku, który z niej wyszedł i ruszył w stronę wejścia do rezydencji, Laurence 
  rozpoznał Napoleona: miał na sobie botforty i długi skórzany Paszcz, bardziej 
  pasujący do pola bitwy niż salonu, chociaż wYglądał wspaniale dzięki złotemu 
  szamerunkowi i także zło- ryrn guzikom. Towarzyszył mu jeden z jego marszałków: 
  Murat, Pomyślał Laurence, szwagier cesarza. Weszli razem po schodach domu, a w 
  środku powitał ich gorący aplauz. 
     - To odrażające - powiedział ktoś cichym głosem, a Laurence drgnął zaskoczony i 
  spojrzał za siebie: kiedy oglądał widowisko tuż za nim zatrzymał się pojazd, z 
  którego wysiadło dwóch dżentelmenów. Obecnie byli między nim a Tharkayem, 
  który zdążył się cofnąć i skryć w cieniu budynku. - Gzy uwierzysz że słyszałem, iż 
  lady Hamilton zamierza wziąć w tym udział? 
     - Ona i połowa dam z towarzystwa, które pozostały w mieście - odpowiedział mu 
  drugi dżentelmen, którego głos wydał się Laurence'owi znajomy. - Hej, ty - rzucił 
  głośniej ten sam człowiek, zwracając się do niego - co tu się wałęsasz i gapisz na to, 
  jakbyś był w teatrze? Im nie potrzeba żadnych zachęt, do cholery. - W tej chwili 
  Laurence z zamierającym w przeczuciu katastrofy sercu rozpoznał go. Był to Bertram 
  Woolvey, daleki znajomy i syn przyjaciela lorda Allendale'a. 
     Nigdy nie byli przyjaciółmi, a to, że Woolvey ożenił się z Edith Galman, nie 
  wpłynęło na poprawę ich wzajemnych stosunków. Woolvey był hazardzistą i 
  utracjuszem, z tym że mógł sobie na to pozwolić, i zawsze poruszali się w zupełnie 
  innych kręgach towarzyskich: Laurence nie mógł powiedzieć 
  0 nim niczego dobrego poza tym, że doskonale wybrał sobie żonę. A teraz ten sam 
  Woolvey podchodził do niego coraz bliżej, wyraźnie zirytowany brakiem 
  odpowiedzi. Laurence stał poza kręgiem światła rzucanym przez latarnię uliczną, a 
  jego twarz była umorusana błotem. Wiedział jednak, że za chwilę zostanie 
  rozpoznany i to może być koniec wszystkiego: nawet najcichszy okrzyk natychmiast 
  
  sprowadzi tam dziesięciu gwardzistów ze straży stojącej przed wejściem do 
  rezydencji, w której był bal, 
  1 to niezależnie od tego, czy Woolvey zamierzał ich ściągnąć czy też nie. 
     Podjąwszy szybko decyzję, Laurence zrobił dwa kroki dzielące go od Woolveya, 
  chwycił go za ramię i dłonią zakrył mu usta- 
     - Nic nie mów - syknął cicho, patrząc prosto w jego szeroko otwarte ze zdumienia 
  oczy. - Zrozumiałeś? Nic nie mów; kiwnij głową, jeśli mnie zrozumiałeś. 
    Towarzysz Woolveya zaczął: 
    _ Co ty... - i przerwał: Tharkay chwycił go od tyłu i także zasłonił mu dłonią usta. 
    Woolvey pokiwał głową, a kiedy Laurence odsunął rękę, zapytał natychmiast: 
    _ William Laurence? Co ty tu, do diabła...- i znowu umilkł, gdy dłoń Laurence'a 
  zakryła mu usta. 
    Drzwi domu otworzyły się i stanął w nich lokaj, który popatrzył na nich z 
  zaskoczeniem. 
    - Do środka, szybko, na litość boską - powiedział Laurence i na wpół wepchnął, na 
  wpół pociągnął Woolveya po schodach na górę, zanim zdążyli przyciągnąć uwagę 
  gwardzistów. 
    Lokaj, który wciąż nie rozumiał, co się dzieje, cofnął się i wpuścił ich do środka. 
  Tharkay i towarzysz Woolveya - dżentelmen, którego Laurence znał z widzenia i 
  który nazywał się Sutton-Leeds - weszli zaraz za nimi. 
    Tharkay puścił Sutton-Leedsa, gdy tylko znaleźli się w środku, i natychmiast 
  zamknął drzwi. 
    - Co, do diabła, czy to złodzieje? - zapytał Sutton-Leeds, bardziej z 
  niedowierzaniem niż strachem. 
    - Nie, stój tam i na litość boską nie budź nikogo w domu - powiedział Laurence 
  ostro do lokaja, który przesuwał się w stronę sznura dzwonka. - Wystarczy już tego 
  zamieszania... - Zamilkł; na podeście schodów stała Edith, w szlafroku i nocnym 
  czepku, i właśnie mówiła: 
    - Bertram, błagam cię, czy możesz być cicho? James dopiero Co zasnął... 
    Zapadło kłopotliwe milczenie, które w końcu przerwał Woolly, mówiąc 
  
  pompatycznie: 
     - Sądzę, że powinieneś to wyjaśnić, Laurence. Co chciałeś osiągnąć przez to najście 
  na mój dom? 
     - Nic - odparł po chwili Laurence - oprócz tego, żebyś nie zwrócił na nas uwagi 
  tych Francuzów przy schodach; nie mogą nas odkryć. - Kiedy to mówił, zacisnął 
  odruchowo dłoń na rękojeści pistoletu, który miał za pasem. Głupiec, myślał, 
  cholerny głupiec, który trzyma żonę i dziecko w środku okupacyjnej armii. Wiedział, 
  że nie ma do tego prawa, ale nie potrafił się powstrzymać i zapytał: - Dlaczego, na 
  litość boską, nie wyjechaliście z miasta? 
     - Odra - odpowiedziała Edith, która schodziła w dół i była już w połowie schodów. 
  Twarz miała opanowaną, ale jej dłoń mocno ściskała poręcz. - Lekarz powiedział, że 
  nie wolno przenosić dziecka. - Umilkła na chwilę, po czym dodała cicho: - Francuzi 
  nie niepokoili nas: jeden oficer przyszedł, żeby zadać nam parę pytań, ale był bardzo 
  grzeczny. 
     - To nie znaczy, że jesteśmy ich sympatykami, i jeśli chcesz coś takiego 
  zasugerować... Zaraz... - Woolvey przerwał. - Czy ja nie słyszałem... że ciebie... - 
  Znowu przerwał, wyraźnie czekając na wyjaśnienie, którego Laurence nie miał 
  najmniejszej ochoty mu udzielić. 
     - Musisz mi wybaczyć, ale nie wiem, co słyszałeś - powiedział. -Jest mi 
  niezmiernie przykro, że sprawiliśmy wam obojgu kłopot, ale mamy do wykonania 
  pilne zadanie, którego natury nie można omawiać w holu waszego domu. 
     - No to chodźmy do salonu i tam to omówmy - odezwał się Sutton-Leeds: był 
  bardziej niż trochę pijany i zaczynał już bełkotać. - Tajna misja, wspaniale: od dawna 
  pragnąłem zrobić coś przeciwko tym cholernym żabojadom, którzy panoszą się w 
  mieście, jakby było ich własnością. 
     Woolvey także nie był trzeźwy, a może był to wynik jego wojowniczości, dość że 
  po ponownym zadaniu swego pytania dodał podejrzliwym tonem: 
    _ I powiem ci, Laurence, że oczekuję lepszych odpowiedzi. Nie, nie odejdziesz stąd, 
  jeśli nie chcesz, żebym podniósł raban. Nie możesz zaczepiać człowieka na ulicy w 
  takich czasach, a potem powiedzieć, że to wszystko to jakaś tajna misja, i odejść, 
  
  jakby nic się nie stało, i to jeszcze w towarzystwie tego Chińczyka. 
    - Bardzo przepraszam - odezwał się Tharkay ze swym najbardziej sztywnym, 
  arystokratycznym akcentem. - Nie sądzę, żebyśmy byli sobie przedstawieni, panowie. 
    - Co w takim razie tu robisz, do diabła, umalowany jak Chińczyk? - zapytał Sutton-
  Leeds, wpatrując się w twarz Tharkaya, jakby spodziewał się znaleźć na niej ślady 
  makijażu odpowiedzialnego za jego rysy. 
    Wykorzystując to, że ta krótka wymiana zdań odwróciła uwagę Woolveya, Laurence 
  chwycił go za ramię i powiedział cicho: 
    - Nie bądź takim cholernym głupcem. Jeśli złapią nas w twoim domu, aresztują 
  ciebie jako szpiega, a gdy zechcą być podejrzliwi, również i twoją żonę. Zapomnij, że 
  tu byliśmy, i zapłać służbie, by też o tym zapomniała. Liczy się każda chwila, im 
  dłużej tu przebywamy, na tym większe niebezpieczeństwo narażamy was wszystkich, 
  i to bez powodu. 
    Woolvey wyrwał ramię z jego uścisku i odpowiedział, równie chłodno: 
    - Wiem dobrze, że uważasz mnie za głupca, ale nie jestem tak ograniczony, by 
  wierzyć na słowo skazanemu zdrajcy - o tak, słyszałem - że skrada się ulicami miasta 
  dzień po tym, jak wkroczył do niego Bonaparte, i robi to w interesie Jego 
  Królewskiej Mości. 
    - No to jestem kłamcą i zdrajcą - odparł niecierpliwie Laurence - i jeśli będziesz mi 
  przeszkadzać, mogę kazać aresztować was wszystkich: tak czy owak, lepiej będzie, 
  jeśli pozwolisz mi 
  odejść. 
    ~ Nie jestem tchórzem - rzucił Woolvey - i jeśli wykonu 
  jesz jakieś brudne zdanie dla Korsykanina, powstrzymam cię, nawet gdybym musiał 
  cię zabić. Tak, i chętnie pójdę za to do więzienia, niech cię szlag. 
  - Panowie - odezwała się Edith, rozładowując napiętą atmosferę - proszę, wejdźcie do 
  salonu, zanim obudzicie cały dom. 
  Nie pozostało im nic innego, jak tylko jej posłuchać, i tak też zrobili. 
  Sutton-Leeds został unieszkodliwiony za pomocą dużego kieliszka brandy, po 
  którego wypiciu zasnął w fotelu. Było to zasługą Edith, która zniknęła na chwilę w 
  
  sypialni, po czym wyszła z niej w pospiesznie narzuconym szlafroku i natychmiast 
  obeszła szystkich z karafką. Ale chociaż Woolvey wziął odruchowo do kieliszek, 
  zaraz go odstawił i stanowczo powiedział: 
          się napiję kawy, kochana, jeśli będziesz tak dobra - iwszy ręce na piersiach, 
  czekał na swoją filiżankę, o 
  -»opatrzył na zegar. Kiedy Bonaparte i tak wielu 
  ja L, 'enia bawili się na balu, oni mieli największe 
  kają^0 
  ;da minuta była obecnie podwójnie cenna, 
  ochoi . 0 
  '»go spojrzenie i powiedział cicho, wska- 
  - 
  TVoolveya: 
  dział. -, 
   
    
  kłopot, a»/f memozna^ ^ ^ 
     - No t<V>°^ się Sutton-L^ 
  • ( 
  bełkotać. - Ta> 
  ^ 
  coś przeciwko ^ w mieście, jakbywj? 
     Woolvey także^" wojowniczości, doś dodał podejrzliwym W/ 
   
  nniejszym stopniu nie spodo- 'oszedł jednak do wniosku, ż buntował się w duchu 
  życia ich wszystkich, służący nie będą 
  okoju prze- liońcu służąca .zas rozkładała g° .e pomyślał, że muszą 
  wyglądać absurdalnie: Woolvey w stroju wieczorowym; Edith w batystowym 
  szlafroku z wysokim stanem, który najwyraźniej w pośpiechu wyjęła z szafy. Do tego 
  on i Tharkay w robotniczych ubraniach z grubego płótna, brudni i bez wątpienia 
  śmierdzący bydłem oraz dokami. 
    - Dziękuję ci, Martho - powiedziała w końcu Edith - sama naleję - i pochyliła się 
  nad stołem, kiedy służąca wyszła. Podała filiżanki Woolveyowi i Laurence'owi, po 
  czym zawahała się i ostatecznie nalała jeszcze jedną dla Tharkaya. 
    Tharkay zareagował krzywym uśmiechem na ten jej wątpliwy gest. 
  
    - Dziękuję - powiedział, wypił duszkiem kawę i odstawiwszy filiżankę, podszedł do 
  drzwi i otworzył je. Lokaj i służąca, którzy ociągali się z odejściem, szybko znikli. 
  Tharkay zerknął na Laurence'a i, znacząco, na zegar, po czym wyśliznął się do holu, 
  zamykając za sobą drzwi: nikt nie mógł już podejść do nich i podsłuchiwać. 
    Laurence odstawił filiżankę znakomitej mocnej kawy i spojrzał na ciemny prostokąt 
  skrzydłowego okna: obramowywały je ciężkie zasłony z jasnoniebieskiego aksamitu, 
  z eleganckimi sznurami ze złocistymi chwostami. Przez chwilę miał nieprzepartą 
  ochotę związać jednym z nich Woolveya i zostawić tak na podłodze; ale oczywiście 
  zaraz zacząłby krzyczeć, a Laurence nie mógł postawić Edith w takiej sytuacji. 
    - A więc słucham - powiedział Woolvey. - Nie dam się zbyć byle czym, Laurence, i 
  jeśli mi każesz czekać dłużej na wyjaśnienia, polecę moim lokajom, żeby wtrącili cię 
  do piwnicy, gdzie posiedzisz do rana. 
     Laurence zacisnął usta, przełykając słowa, które mu się na 
    cisnęły. Wiedział, że jest niesprawiedliwy. Woolvey nie miał Wlele powodów, żeby 
  go lubić, i żadnego, żeby mu wierzyć. 
    ~ Nie możemy czekać do rana - powiedział w końcu zdawkowo. - Francuzi pojmali 
  dziś brytyjskiego oficera, kapitana smoczycy... 
     - No i co z tego? Słyszałem, że wczoraj wzięli do niewoli dziesięć tysięcy ludzi. - 
  Woolvey powiedział to z goryczą i prawdziwym uczuciem: przynajmniej jedyną 
  emocją, którą Laurence mógł podzielić. 
     - To oznacza, że jego smoczyca jest też więźniem - wyjaśnił. - On jest 
  zakładnikiem, gwarantem jej posłuszeństwa, a ona jest smokiem ziejącym ogniem... 
  naszym jedynym smokiem ziejącym ogniem. 
     - Och - odezwała się nagle Edith - ja ją widziałam, dziś rano. Wylądowała w Hyde 
  Parku. 
     Laurence skinął głową. 
     - I jest jeszcze niewielka szansa na to, że trzymają go wciąż w samym pałacu - 
  powiedział. - Czy rozumiecie teraz naszą niecierpliwość? Podczas gdy Bonaparte... 
     - Nie jestem głupkiem - przerwał mu Woolvey - ale dlaczego idziecie tylko ty i ten 
  podejrzany gość, którego masz ze sobą... 
  
     - Podczas takiej wyprawy jeden dobry człowiek jest wart więcej od tuzina takich, 
  którzy mają mniejsze umiejętności - wyjaśnił Laurence. - Poza tym tylko my dwaj 
  byliśmy dość blisko, żeby podjąć tę próbę. Dosyć tych pytań - dodał ostrym tonem. - 
  Nie zamierzam tracić czasu, odpowiadając na kolejne zarzuty, które przyjdą ci do 
  głowy. Jeśli nadal chcesz nam przeszkadzać, kiedy nie masz pojęcia o sytuacji, to 
  niech cię diabli wezmą: my zaryzykujemy i spróbujemy przemknąć się ulicą obok 
  gwardzistów Bonapartego. 
     Woolvey wciąż wyglądał na niezdecydowanego. 
     - Will - odezwała się cicho Edith i obaj spojrzeli na nią - czy przysięgniesz mi na 
  Biblię, że mówisz prawdę? 
     Ten gest nie usatysfakcjonował w pełni Woolveya, ale Edith wzięła go za rękę i 
  powiedziała: 
    - Najdroższy, znam Willa od czasu, gdy oboje byliśmy małymi dziećmi. Mogę 
  uwierzyć, że dopuścił się czynu, który uznano za zdradę, ale nie uwierzę, że 
  skłamałby pod przysięgą. 
    _ Mimo to - odparł Woolvey z nadąsaną miną - nadal uważam, że to jakaś paskudna 
  sprawa. - Odsunął się od niej i z wyraźnym rozdrażnieniem nalał sobie drugą 
  filiżankę kawy, rozchlapując trochę na porcelanie i wypolerowanym na wysoki 
  połysk drewnie. Nie zawracając sobie głowy śmietanką, wypił ją niemal duszkiem, 
  po czym odstawił filiżankę tak zdecydowanym ruchem, że głośno stuknęła o blat 
  stołu. - A zatem chodzi o to, że zamierzacie go uwolnić? - powiedział nagle głosem, 
  w którym zabrzmiało coś nawet bardziej niebezpiecznego od podejrzenia, a 
  mianowicie entuzjazm. 
    - Jeśli zdołamy - odparł Laurence i zmusił się do zapytania: - Gdybyś mógł nam 
  pożyczyć swoje zapasowe konie... 
    - Nie - powiedział po chwili Woolvey. - Nie, ja was tam zawiozę, moim powozem. 
  Służący lorda Hollanda mnie znają, a jego posiadłość graniczy z pałacowymi 
  ogrodami: to mniej niż mila od jego domu. Jeśli naprawdę zamierzacie dostać się do 
  pałacu i to wszystko nie jest jednym wielkim wymysłem, doprowadzę was tam. Ale 
  jeśli to, co nam tu powiedziałeś, było stekiem kłamstw, i planujecie coś zupełnie 
  
  innego, to myślę, że razem z woźnicą i dwoma lokajami zdołamy wam w tym 
  przeszkodzić. 
    Edith wzdrygnęła się nerwowo. 
    - Woolvey, nie pleć głupstw - odrzekł Laurence. - Nie jesteś Przygotowany do tego 
  typu zadań. 
    - Czy masz na myśli przewiezienie was do odległego o kilka m>l domu 
  dżentelmena, którego dobrze znam, a potem przejście spacerem przez jego park? - 
  odparował sarkastycznym tonem Woolvey. - Przypuszczam, że jakoś sobie z tym 
  poradzę. 
    - A co potem? - zapytał Laurence. - Kiedy już dostaniemy Slę do pałacu, uwolnimy 
  Granby'ego, a Francuzi podniosą alarm 1 ruszą w pościg za nami? 
     - Jestem pewny, iż znam Kensington Park o wiele lepiej od ciebie - odparł Woolvey 
  - jeśli zatem chodzi o wydostanie się stamtąd, mam dużo większe szanse niż ty, że mi 
  się to uda Masz jeszcze jakieś zastrzeżenia? Jestem gotowy ich wszystkich cierpliwie 
  wysłuchać, Laurence, ale to t y nalegasz, żeby się pospieszyć. 
     Woolvey poszedł na górę zmienić ubranie, wezwawszy na wszelki wypadek dwóch 
  lokajów, którzy mieli ich pilnować, podczas gdy inni służący zaprzęgali konie do 
  powozu. 
     - Czy nie możesz mu tego wyperswadować? - zapytał Laurence cichym głosem 
  Edith w rogu pokoju, gdzie stanęli, żeby nikt nie mógł ich usłyszeć. 
     - Co twoim zdaniem miałabym mu powiedzieć? - odparła. - Nie poradzę mojemu 
  mężowi, żeby zachował się jak tchórz. Czy nie przyda ci się jego pomoc? - Temu nie 
  mógł zaprzeczyć, a ona pokręciła głową, po czym spojrzała w bok z zaciśniętymi 
  ustami, wyraźnie dając Laurence'owi do zrozumienia, że nie powinien jej dalej 
  naciskać. - Myślałam, że t e lęki mam już za sobą - dodała, cicho i ze smutkiem, ale 
  on wiedział, że nigdy by nie pozwoliła, by uczucia miały wpływ na jej ocenę 
  sytuacji; tak jak i on nie pozwoliłby sobie na podobną słabość. 
     Odsunął się od Edith, kiedy Woolvey zszedł po schodach na dół i zbliżył się do 
  niej, żeby się pożegnać. Oboje stali przez chwilę w rogu pokoju, trzymając się za ręce 
  i rozmawiając po cichu, po czym on się pochylił, zbliżając swoją głowę do jej głowy. 
  
     Tharkay obserwował tę scenę bez większego zainteresowania. 
     - Przepraszam, że tak nas wplątałem - powiedział do niego Laurence. 
     - Jeśli spojrzeć na to z praktycznego punktu widzenia, to nie mogło nam się 
  przydarzyć nic lepszego - odparł Tharkay. - JeSt mało prawdopodobne, że ktoś nas 
  zatrzyma, kiedy na oczach 
  tkich będziemy jechać ulicą karetą z herbem. Na pewno dnak zostaniemy zauważeni i 
  on może później za to zawisnąć, Ja)e to jego problem i tych, którzy będą po nim 
  płakać. - Popa- trzVł na Laurence'a i dodał: - Chociaż niektórzy z nich mogą 
  nie być ci obojętni. 
     Laurence żałował, że tak łatwo go było przejrzeć, i jeszcze bardziej żałował tego, 
  że pół godziny, które trwała jazda do Holland House, musiał spędzić zamknięty w 
  karecie z Woolveyem. Nie odzywali się do siebie; nie było niczego, co mogliby sobie 
  nawzajem powiedzieć, odrzucony konkurent i mąż. Dodatkowym powodem 
  milczenia Laurence'a było niezbyt przyjemne, niejasne uczucie, dla którego nie było 
  miejsca w obecnych okolicznościach, ale które mimo to nie ustępowało. 
    Przedtem nie miał o Woolveyu zbyt wysokiego mniemania; uważał go za 
  rozrzutnego próżniaka, ale aby oddać mu sprawiedliwość, przyznawał w duchu, że 
  życie Woolveya tak się ułożyło, iż nigdy nie dostarczyło mu żadnych bodźców do 
  samodoskonalenia. Nie miał nic do roboty prócz wydawania pieniędzy, więc łatwo 
  mógł się stać nikczemnym typem, nałogowym hazardzistą lub egoistycznym 
  tchórzem. Zamiast tego ustatkował się z żoną, której żaden mężczyzna nie mógłby 
  się wstydzić; no i żaden tchórz nie zachowałby się tak, jak on to zrobił tego wieczoru. 
  Nawet jeśli po pijanemu był nieco nudny i uparty, a także zły z powodu poniżenia 
  jego ojczyzny, nie była to jeszcze najgorsza rzecz, jaką można powiedzieć o 
  mężczyźnie. 
    A Edith wyglądała bardzo dobrze. Nie wyglądała na osobę bardzo szczęśliwą, gdyż 
  nikt nie mógł być szczęśliwy, kiedy wroga armia stała pod drzwiami, a w holu 
  wejściowym domu doszło do awantury, ale jasne było, że jest zadowolona z życia, 
  które wybrała. Niczego nie żałowała. 
  Laurence z całego serca cieszył się z jej szczęścia: w jego uczu- Clach nie było 
  
  zazdrości. Ale było mu nieprzyjemnie na myśl, że to 
  Woobey ją uszczęśliwił, a nie o n. Edith, czekając na niego, odrzucała korzystne 
  oferty małżeńskie i mało brakowało, a zostałaby starą panną; a ich ostatnie spotkanie 
  przebiegło tak, że pozostało mu po nim uczucie głębokiego wstydu. Z goryczą 
  wspominał swoje egoistyczne dąsy i czelność, z jaką przedstawił jej propozycję, 
  która nie mogła być przyjęta, kiedy już zobowiązał się wstąpić do Korpusu 
  Powietrznego. Popatrzył na Woolveya, który wygląda) przez okno karety. Czego 
  Edith miałaby żałować? Niczego. Już raczej mogła sobie gratulować, że o włos 
  uniknęła nieszczęścia. 
     Powóz się zatrzymał. Holland House był ciemny, a konie grzebały nerwowo 
  nogami, kiedy przecierający zaspane oczy lokaj podszedł, żeby przytrzymać ich 
  głowy. 
     - Tak, wiem, że rodzina wyjechała - powiedział Woolvey, wychodząc już na 
  zewnątrz, gdy drugi lokaj otworzył mu drzwi.- Bądź tak dobry i zaprowadź moje 
  konie do stajni. Poproś też Gavinsa, żeby tu przyszedł. Chcę z nim zamienić kilka 
  słów. 
     Wyniosłym tonem wyjaśnił powody swojej obecności w dzielnicy i tej wizyty: 
  chore dziecko ciągle płacze, żona traci cierpliwość... 
     - ...i pomyślałem sobie, że potrzebuję spaceru na świeżym powietrzu. Chciałbym 
  także pooglądać gwiazdy... w Mayfair jest za dużo świateł... jestem pewny, że lord 
  Holland nie miałby nic przeciwko temu... 
     To było dziwaczne wytłumaczenie, zwłaszcza o północy, na ulicach stała obca 
  armia, a on sam miał za plecami dwóch ludzi w robotniczych ubraniach, ale Gavins 
  tylko się ukłon"' przywykł już do najbardziej nawet niezwykłych pomys'0* 
  podchmielonych dżentelmenów i jeśli nawet był zdumiony,n pokazał tego po sobie. 
     - Muszę pana ostrzec, sir, żeby unikał pan wschodnia końca parku, jeśli 
  zdecydujecie się wyjść poza ogrody - dział. - Obawiam się, że mamy tam kilka 
  śpiących smok° 
  _ Och - mruknął Woolvey, a kiedy weszli już do parku, zapytał półgłosem: - Co 
  zrobimy z tymi smokami? 
  
  _ Przejdziemy obok nich - odparł Tharkay i zdmuchnął płomień latarni, którą dał im 
  Gavins. 
  _ Nie ma potrzeby, żebyś szedł dalej z nami - powiedział Laurence. - Już nam bardzo 
  pomogłeś, Woolvey... 
  - Nie boję się - przerwał mu gniewnie Woolvey i ruszył zdecydowanym krokiem 
  przed siebie. 
  Tharkay pokręcił głową, a kiedy Laurence popatrzył na niego, powiedział cicho: 
  - Trudno jest rywalizować z cieszącym się już pewną sławą oficerem o względy 
  kobiety, która kocha w mężczyznach odwagę. 
  Laurence'owi nie przyszło do głowy, że Woolvey popisywał się z myślą o Edith albo 
  że współzawodniczył z nim pod jakimkolwiek względem. 
  - Nie sądzę, żeby jakikolwiek rozsądny człowiek pragnął sławy, którą ja się cieszę. 
  - Nikt nie może cię nazwać tchórzem - odparł Tharkay. - A czego dokonał w swoim 
  życiu Woolvey? 
  Teren bezpośrednio przy domu porastały drzewa, pachnące cedry pośród 
  ogołoconych z liści dębów i platanów, wszystkie oszronione. Dalej rozciągały się 
  rozległe łąki, na wpół zamarznięte, tak że trawa pod ich nogami kruszyła się i 
  skrzypiała niczym Snieg. Gdyby ich celem było rzeczywiście obserwowanie gwiazd, 
  nie Zawiedliby się: noc była zimna, bezwietrzna i bezksiężycowa. 
  Smoki spokojnie chrapały, jeśli tak można nazwać słyszalne ^ odległości ćwierci mili 
  dźwięki, które przypominały zgrzyt 
  m'eni młyńskich. Nie brzmiały jednak tak głucho i dudnią- głosy wielkich smoków 
  bojowych; nie było też przy nich udzi i nie paliło się ani jedno ognisko. Najwyraźniej 
  był to 
  oddział mniejszych stworzeń, kurierskich, które spały ze swoimi kapitanami 
  przytulonymi do ich boków. 
     Ominięcie ich nie powinno być właściwie trudne. Laurence przyzwyczaił się już do 
  towarzystwa smoków i nie miał nic przeciwko chodzeniu po ulicach Pekinu czy też 
  między pawilonami, w których te ogromne stworzenia spały pozwijane w wielkie 
  kłęby; ale w głębokich ciemnościach ten nieustający niski warkot zdawał się 
  
  przybierać na sile i nawet on nie potrafił całkowicie opanować dreszczy 
  przebiegających mu po plecach, kiedy tak przemykali od jednej kępy drzew do 
  drugiej, przekradając się przez łąki, na których spały smoki. 
     Wprawdzie rozum podpowiadał mu, że są to istoty myślące, które wolałyby go 
  raczej złapać niż zabić, ale jego żołądek wiedział swoje: sygnały, które wysyłał, 
  mówiły Laurence'owi, że w pobliżu leży tuzin lub więcej bestii, których nie może 
  zobaczyć i które, gdyby je spotkał w ich naturalnym środowisku, łatwo mogłyby go 
  pożreć. Dziwne, ale były one jeszcze bardziej przerażające z powodu swych 
  niewielkich rozmiarów: człowiek jako posiłek nie był zbyt interesujący dla wielkich 
  smoków. 
     Z przodu dobiegały do niego chrypliwe, nierówne oddechy Woolveya, zwłaszcza 
  kiedy się od czasu do czasu potykał; Tharkay wysunął się jeszcze przed niego. 
  Laurence podążał wytrwale za nimi, kierując się odgłosem ich kroków i niemal nic 
  nie widząc w ciemności. W pewnej chwili odniósł niejasne wrażenie, że coś się 
  poruszyło, i odwróciwszy gwałtownie głowę w bok, spróbował coś wypatrzyć. Była 
  to beznadziejna próba i już chciał się poddać, kiedy zobaczył jakby wężowatą plam? 
  wyrastającą z ziemi i sięgającą w niebo, widoczną tylko dzięki temu, że przesłaniała 
  gwiazdy. 
     Zrobił szybko kilka kroków i zatrzymał Woolveya, po czy"1 syknął cicho, żeby 
  przywołać Tharkaya. Przykucnęli i czek* nasłuchując. Smok głośno ziewnął, 
  wymamrotał coś po fr*n 
   
  cusku, a potem uderzył kilka razy błoniastymi skrzydłami, podskoczył i wzbił się w 
  powietrze. Nawet nie drgnęli, dopóki słyszeli go nad głowami i niczym przerażone 
  króliki kryjące się przed wzrokiem jastrzębia pozostali tam w całkowitym bezruchu 
  jeszcze przez jakiś czas, zanim zmusili się, by iść dalej. 
    Droga bardzo się im dłużyła, ale w końcu dotarli do kolejnej kępy szeleszczących 
  pokrzepiająco drzew, a ziemia pod ich nogami zmieniła się nagle w chrzęszczącą 
  przy każdym kroku, żwirowo-piaszczystą drogę: doszli do końca posiadłości. Po 
  drugiej stronie drogi niczym wielki mur wznosił się gruby, równo przycięty żywopłot 
  
  ogrodów pałacowych, a na obu końcach alejki widać było światła latarni trzymanych 
  przez wartowników, tak nikłe, jakby to były robaczki świętojańskie. Ale 
  bezpośrednio przed nimi nie było nikogo, gdyż żołnierze wyraźnie woleli próżnować 
  w pobliżu osłoniętych od wiatru budek wartowniczych. 
    Tharkay pokazał gestem ręki Laurence'owi, żeby poczekał z Woolveyem, i zniknął 
  w ciemności. Po chwili wrócił, by zaprowadzić ich do miejsca, które znalazł przy 
  żywopłocie. Był tam niski kamień, a nad nim gruba gałąź rosnącego obok wiązu: 
  Tharkay przywiązał już do niej linę, która zwisała aż do ziemi. Laurence skinął głową 
  i zdjąwszy gruby, skórzany fartuch, zarzucił go na żywopłot. Następnie starając się 
  zachowywać możliwie jak najciszej, podciągnął się na linie i trzymając się jej jedną 
  ręką °taz pomagając sobie nogami, które ciągle utykały w cisowym gąszczu, dobrze 
  już podrapany, przetoczył się po fartuchu i wy- 'ądował niezdarnie w pałacowym 
  ogrodzie. 
  zywoptot 
  wać 
    Woolvey dotarł tam jako drugi, z pewnym opóźnieniem, ^?ęzko zdyszany i 
  rozchełstany: jego spodnie, pasujące raczej 0 salonu, a nie nocnych wędrówek przez 
  zarośla, były w wielu J^jscach podarte i zakrwawione. Tharkay przeprawił się przez 
  ostatni, cicho i szybko, i razem już zaczęli obserwo- 
  Wle'ki pałac, który wznosił się przed nimi, zaraz za wąskim 
  trawnikiem. Na tle w pełni rozświetlonych okien widać by{0 przesuwające się tam i z 
  powrotem cienie, na trawniku leżało jeszcze z pół tuzina smoków kurierskich: nie 
  śpiących, ale cze kąjących na wiadomości. 
   
     - Stajnie - wyszeptał Woolvey, pokazując ręką: smoki były dość daleko od niskiego 
  budynku gospodarczego. - Z boku mają jeszcze jedne drzwi, a stamtąd jest już tylko 
  kilka kroków do wejścia dla służby, do kuchni. 
     Konie rżały niespokojnie i grzebały nogami, patrząc na nich wodnistymi, 
  przerażonymi oczami; ale najwyraźniej zachowywały się tak od czasu, gdy w pobliżu 
  stajni pojawiły się smoki, gdyż nikt się nie poruszył ani nie przyszedł sprawdzić, co 
  
  się dzieje. Tharkay zatrzymał się przy bocznych drzwiach i delikatnie oparł na nich 
  dłonie; z zewnątrz dobiegały burkliwe głosy ludzi mówiących po angielsku. Przez 
  szparę w drzwiach Laurence zobaczył dwóch stajennych, którzy pchali wózek z 
  końskim nawozem w stronę ułożonej już kupy, i widać było, że praca ta nie sprawia 
  im najmniejszej przyjemności. 
     - Sss - syknął cicho, kiedy znaleźli się blisko, i obaj mężczyźni gwałtownie drgnęli. 
  - Spokojnie, ludzie, i bądźcie cicho, jeśli kochacie swój kraj. 
     - Tak jest, sir, według rozkazu! - wyszeptał jeden z nich i odruchowo dotknął czoła: 
  miał rozbieżnego zeza i tatuaż na ręce, pewny dowód, że część życia spędził na 
  morzu. Spojrzał groźnie na swego tyczkowatego, nieco młodszego towarzysza, który 
  wyraźnie chciał zaprotestować, ale wystraszony ugryzł się w język, i zamiast tego 
  zaczął się wiercić w miejscu, zerkając na nich z ukosa. 
  ieźli go 
    - Tak jest, sir! - przerwał mu marynarz. - Przywi pod taką strażą, jakby był królem, i 
  przeznaczyli dla niego 
     - Czy trzymają tu więźnia - zaczął Laurence - którego pw wieźli dziś: mężczyznę 
  przed trzydziestką, ciemnowłosego- 
   
  I szą sypia'11'?' oprócz tej, którą zajął dla siebie stary Bonio. gyło przy tym w'e'e 
  szumu' a ra jego smoczyca zawodziła przed frontonem pałacu, jakby to był koniec 
  świata. Baliśmy się, że nas wszystkich spali; mówiła, że to zrobi. Uspokoiła się 
  dopiero w ostatniej godzinie. 
    Laurence zaryzykował, podbiegł szybko do narożnika pałacu I ujrzawszy zza niego, 
  upewnił się, że Iskierka tam rzeczywiście jest. Leżała żałośnie zwinięta w dawnym 
  eleganckim ogrodzie ozdobionym rzeźbami, który teraz wyglądał jak rumowisko. 
  Przestała już lamentować i ponuro ogryzała resztki krowy, wypuszczając strumienie 
  pary z wyrostków kostnych na grzbiecie. Nie była też sama. Obok niej siedziała Lien 
  i właśnie mówiła: 
    - Musisz wiedzieć, że ci go nie oddadzą, jeśli nie da słowa honoru i nie przysięgnie, 
  że nigdy więcej nie wystąpi przeciwko cesarzowi. Nie ma zatem sensu, żebyś tu 
  
  leżała w takiej niewygodzie. Jeśli pójdziesz ze mną do parku, dostaniesz coś więcej 
  do jedzenia. 
    - Nigdzie nie pójdę bez mojego Granby'ego - odparła Iskierka - a on nigdy czegoś 
  takiego nie zrobi, a gdy tylko go odzyskam, zabiję ciebie, twojego cesarza i was 
  wszystkich, zobaczycie. Masz, możesz sobie zatrzymać swoje paskudne krowy - 
  dodała gniewnie i rzuciła poszarpane resztki kolacji w stronę Lien. 
    Na pysku białej smoczycy pojawił się na chwilę wyraz niesmaku, ale szybko się 
  opanowała i zasypała ziemią szczątki krowy, Jarając się ich nie dotykać. 
    ~ Przykro mi, że jesteś taka nierozsądna. Nie ma żadne- 
    P°wodu, żebyśmy byli nieprzyjaciółmi. W końcu nie jesteś • tyskim smokiem. 
  Pochodzisz z Turcji, a sułtan jest naszym kusznikiem, nie Brytanii. 
  • ~ ^arn gdzieś sułtana: jestem smokiem Granby'ego, a on ttrytyjczykiem - odpaliła 
  Iskierka - a poza tym zabrałam 
  wam pryzy wartości trzydziestu tysięcy funtów, więc oczywiści jesteśmy 
  nieprzyjaciółmi. 
     - Możesz dostać kolejne dziesięć tysięcy, jeśli zgodzisz się walczyć dla nas - 
  powiedziała Lien. 
     - Ha - sapnęła pogardliwie Iskierka - zamiast dziesięciu będę miała kolejne 
  trzydzieści tysięcy funtów i sama sobie wezmę pryzy; a poza tym myślę, że jesteś 
  zwykłym tchórzem. 
     Najbliższy oddział gwardzistów trzymał się rozważnie w pewnej odległości, razem 
  z dwoma smokami kurierskimi, i wszyscy nerwowo obserwowali Iskierkę, 
  zastanawiając się, co też zaraz może wpaść jej do głowy, tak że miała wolną drogę do 
  pałacu. 
     - Gdybyśmy tylko zdołali do niego dotrzeć - powiedział Laurence do Tharkaya, 
  powróciwszy do stajennych drzwi - i wydostać go na otwarty teren, może nawet 
  wystarczyłoby okno na górze, gdzie ona mogłaby nas dosięgnąć... 
     - Gdy tylko ktoś nas zobaczy, wyglądających jak szmaciarze, podniesie się ogólny 
  raban - wtrącił Woolvey. 
     - Bardzo przepraszam - odezwał się marynarz - ale na górze stajni śpi sześciu 
  
  oficerów kawalerii i wszyscy mają mundury. 
     Nerwowego stajennego zostawili na straży przy drzwiach, a Woolveya na straży 
  przy nim. 
     - Darby, sir, ale wołają mnie Janus - odpowiedział na pytanie marynarz - z powodu 
  lekarza, z którym pływaliśmy na Sophie, uczonego gościa, który gadał, że patrzę w 
  obie strony naraz jak jakiś stary rzymski bóg o tym imieniu. Wciąż bym z nimi był, 
  gdyby moja dziewczyna w mieście nie straciła mamy i sama nie zachorowała, a 
  razem z nią są tam jeszcze trzy, cztery gęby do wykarmienia - dodał obronnym tonem 
  i nieco mętnie: zapewne postanowił po cichu zrezygnować ze służby na morzu nie z 
  powodu jednej dziewczyny, ale kilku, a także dlatego, że na ogól trudno je było 
  spotkać na pokładzie. 
     - Bardzo dobrze, Janus - powiedział Laurence i dał mu pi- 
  T 
  tolet Zgasili latarnię kołyszącą się na wietrze obok drzwi i na nak Tharkaya po kolei 
  wdrapali się po drabinie do sąsieka, zybko i na bosaka. Wyczerpani służbą oficerowie 
  spali głębokim snem na wpół zakopani w sianie, z szablami i pistoletami leżącym' 
  obok nich. Laurence budził jednego po drugim i podczas gdy Janus przytrzymywał 
  każdemu nogi, a Tharkay groził pistoletem przyłożonym do twarzy, zatykał im usta 
  kneblami ze skóry i po obróceniu na bok wiązał rzemieniami, które ułożyli na belach 
  siana. 
     Czwarty z kawalerzystów otworzył oczy za wcześnie i zdołał wierzgnąć nogami, 
  gdy po niego sięgali, budząc dwóch ostatnich. Wyrwani ze snu, sięgnęli ospale po 
  szable i pistolety, których jednak nie znaleźli, gdyż Tharkay już je zebrał i na piracką 
  modłę wsunął sobie za pas trzy z nich. To była krótka, ale zacięta walka, której 
  brutalność została wymuszona przez konieczność zachowania ciszy. Laurence sięgnął 
  po nóż i z ponurą miną wbił go w gardło nieuzbrojonego Francuza, który próbował 
  mu się wyrwać i stanąć na nogach. Mężczyzna osunął się bezwładnie na podłogę, 
  patrząc pustym wzrokiem w sufit, a krew płynąca z jego szyi wsiąkała w siano. 
  Laurence chwycił następnie jedną z szabel i zabił szybko drugiego oficera, którego 
  przytrzymywał Janus. Tharkay zlikwidował tymczasem ostatniego. 
  
    Poczuwszy zapach krwi, konie pod nimi znowu zaczęły rżeć i nerwowo uderzać 
  kopytami. 
    - Czy wszystko w porządku? - zapytał szeptem Woolvey, wsuwając głowę do 
  sąsieka, po czym zamilkł z otwartymi lekko ustami. 
    - Tak - odparł krótko Laurence, którego serce wciąż mocno waliło. - Zejdź na dół i 
  pilnuj tego gościa przy drzwiach. 
    Czy to z powodu jakiegoś tonu w jego głosie czy też sceny, którą zobaczył, 
  Woolvey nie zaprotestował i posłusznie zszedł na dół. Kiedy rozwiązywali kolejno 
  kawalerzystów, żeby ściągnąć 
  z nich mundury, ci próbowali stawiać opór, a jeden z nich wyda) cichy jęk zza 
  knebla, kiedy jego wzrok padł na zabitych. Przyjaciele, a może bracia; Laurence 
  zmusił się, żeby o tym nie myśleć. 
     A raczej spróbował: wciąż miał w pamięci zszokowaną minę Woolveya. Niezbędne 
  w służbie bezwzględność i brutalność nie były pojęciami z tego samego świata, co 
  Anglia i dom; i ten właśnie rozdział pozwalał mężczyźnie być zarazem 
  dżentelmenem i żołnierzem. Ale on z zakrwawionymi rękami był teraz w stajni 
  pałacu Kensington, gdzie wykonywał zadanie szpiegowskie: tak konieczne, jak każde 
  działanie wojskowe. Nikt nie mógł zakwestionować jego konieczności. Gdyby to się 
  wydarzyło w Paryżu, Stambule lub Chinach i Woolvey przeczytałby o tym w 
  gazetach, przyklasnąłby temu, nawet gdyby przy okazji polało się tyle samo lub 
  więcej krwi. Ale tutaj, w Londynie, taki widok był czymś niespodziewanym i obcym. 
     Skompletowali cztery mundury zdarte z jednego martwego i trzech żywych 
  kawalerzystów, których znowu związali i których Laurence przykrył pledem, żeby 
  nie pozamarzali. Zszedł potem po drabinie, czując się nieswojo w kurtce wciąż 
  ciepłej od ciała zabitego, i podał ostatnią Woolveyowi. 
     - Ciebie także zwiążemy - powiedział do stajennego - chyba że pójdziesz z nami 
  uwolnić tego oficera, a potem do smoka... - Ale chłopak energicznie pokręcił głową, 
  dając tym do zrozumienia, że woli być związany i wrzucony do sąsieka. 
     - Jeszcze jakieś pół godziny - Tharkay ocenił czas, jaki im pozostał, zanim zostaną 
  odkryci. Laurence uważał, że bardziej prawdopodobny jest kwadrans. 
  
     - Musimy się zatem pospieszyć - powiedział. - Nie biegniemy, ale idziemy 
  zdecydowanym krokiem, jakbyśmy wykonywali jakiś rozkaz. Janus, czy wiesz, gdzie 
  go trzymają? 
     - Cóż, sir - odparł Janus, wzruszając niepewnie ramionami, na których miał kurtkę 
  francuskiego oficera, która pasowała do njego jeszcze gorzej niż do Tharkaya - 
  pokojówki czasem biorą faty»ant°w na 
  sobie zobaczy'' lepsze komnaty, i nie 
  0wiem, że sam nie zostałem zaproszony raz czy dwa razy, ale nie potrafię 
  powiedzieć, gdzie go umieścili. 
     - Ustalenie tego nie będzie trudne - odparł Laurence. - przed drzwiami tej komnaty 
  będą strażnicy. 
    On i Woolvey szli jako pierwsi. Liczyli na to, że nawet jeśli ktoś na nich spojrzy, 
  zobaczy tylko ich twarze i być może nie dostrzeże Janusa oraz Tharkaya, który dla 
  dodatkowego kamuflażu trzymał przy twarzy chustkę, jakby chciał kichnąć. Wspięli 
  się na boczne schody i na szept Janusa skręcili z podestu do holu wejściowego. 
    W korytarzu, przed drzwiami komnaty, której okna musiały wychodzić na tył 
  budynku, było jakichś ośmiu, dziewięciu żołnierzy. W środku bez wątpienia należało 
  się spodziewać więcej wartowników. Laurence nie zatrzymał się, tylko szedł pewnym 
  krokiem w ich kierunku: ci z żołnierzy, którzy stali, a było ich tylko trzech, nawet się 
  nie wyprostowali, tylko rozmawiali swobodnie, nie okazując niepokoju: siedzący na 
  podłodze grali w karty, inni, przykucnąwszy, przyglądali się temu. Przez hol szła 
  właśnie służąca obładowana praniem, która musiała się między nimi przepchnąć. 
  Kiedy do niech dotarła, jeden nadmiernie rozentuzjazmowany sierżant chwycił ją w 
  pasie i nie chciał puścić. 
    - Trzymaj łapy przy sobie - powiedziała chłodno i wykręciwszy wprawnie biodra, 
  wyrwała się z jego uchwytu, a pozostali żołnierze ryknęli śmiechem, bawiąc się 
  kosztem towarzysza. Kiedy służąca, zaczerwieniona ze wstydu, ze spuszczonymi 
  oczami, w końcu ich wyminęła, Laurence był już niemal przy niej. Chwycił jedno z 
  niesionych przez nią prześcieradeł, rozłożył je jednym ruchem i zarzucił na 
  Francuzów. 
    Zdezorientowani żołnierze podnieśli natychmiast krzyk, a czwórka napastników 
  
  rzuciła się na nich, przewracając tych, którzy stali. Drzwi komnaty otworzyły się i na 
  zewnątrz wyjrzał kolejny Francuz: Tharkay zastrzelił go i kopnięciem otworzył drzwi 
  jeszcze szerzej. Ostrzeżony przez odgłosy zamieszania Granby, z posiniaczoną 
  twarzą i obandażowaną ręką, natychmiast do nich dobiegł. 
     - Dzięki Bogu, daj mi pistolet - krzyknął i odrzucił temblak. 
     - Okno - powiedział szybko Laurence i odwróciwszy się na odgłos strzału, chwycił 
  w ramiona Woolveya. Ten miał zaskoczoną minę, a na koszuli, pod klapą jego kurtki, 
  widać było wielką, ciągle rozszerzającą się plamę. Spod prześcieradła padł kolejny 
  strzał, a potem jeszcze jeden; posłane na oślep kule przebiły płótno, a ogień 
  prochowy je zapalił w dwóch miejscach. Krzycząca z przerażenia służąca uciekła z 
  holu. 
     - Iskierka! - wrzasnął Granby, wychylając się z okna komnaty po drugiej stronie 
  korytarza, do której zdążył tymczasem wbiec. 
     Wystarczyło jedno spojrzenie, żeby mieć pewność: światło zgasło już w oczach 
  Woolveya; był już tylko martwym ciałem, które osuwało się na podłogę. 
     - Laurence - rzucił Tharkay i zastrzelił pierwszego żołnierza, który wydostał się 
  spod prześcieradła. 
     - Niech cię diabli - powiedział Laurence, nie bardzo wiedząc, czy ma na myśli 
  Woolveya, człowieka, który go zastrzelił, czy też samego siebie. 
     Pochylił się, żeby ściągnąć z palca zabitego obrączkę ślubną, po czym wbiegł za 
  Tharkayem do komnaty. Zamknęli drzwi i zabarykadowali je przewróconą szafą. 
  Wiedzieli, że to powstrzyma Francuzów tylko przez chwilą, ale nie potrzebowali 
  więcej czasu: pazury Iskierki rozbiły już szyby okna, a teraz wyrwały z niego cegły i 
  kamienie, które leciały w dół całymi blokami, roztrzaskując się na płytach 
  dziedzińca. 
  Rozdział 11 
  T 
  rudno było tak wciąż czekać, czekać i czekać: Teme- raire chodził przez jakiś czas 
  tam i z powrotem, a potem wzbił się w powietrze, aby sprawdzić, czy już ich nie 
  widać, po czym wylądował i znowu pochodził trochę w kółko. 
  
    - Nikt do nas nie leci, prawda? - zapytała Perscitia, nieco zaniepokojona, ale z 
  zupełnie innego powodu. - Żadnych francuskich smoków? Może nie powinieneś tak 
  często wzlatywać w górę: ktoś może cię zobaczyć, a gdybyśmy musieli stąd uciekać - 
  dodała szybko - albo wdać się w jakąś awanturę, Laurence może mieć kłopot z 
  odnalezieniem nas, kiedy będzie wracał. 
    Temeraire spróbował się uspokoić; musiał w duchu przyznać, że miała rację, ale 
  pokręcił głową, kiedy podsunęła mu krowi udziec: mniejsze smoki latały ostrożnie po 
  całej okolicy, szukając żywności dla nich wszystkich, ale on nie miał apetytu. 
    - To nie w porządku ze strony tych smoków — odezwał się Arkady - że wszystkie 
  jednocześnie rzuciły się na nas. Jeśli chcesz wiedzieć, to moim zdaniem one 
  wszystkie są tchórzami. Powinniśmy tam polecieć i wydostać Iskierkę własnymi 
  siłami. - Odzyskał już dobry nastrój i pożerał właśnie owcę, którą ku jego w'elkiej 
  radości przyniósł mu Lester. 
    - Niczego takiego nie zrobimy - odrzekł Temeraire. - Jest lch cztery razy więcej niż 
  nas, mają żołnierzy z karabinami i na pewno by nas odparli. A poza tym to by nam 
  nie pomogło odzyskać Granby'ego: natychmiast by go zastrzelili. -1 może Lau- 
  rence'a razem z nim, dodał w duchu, z niepokojem. Najgorsze zaś było to, że musiał 
  odrzucać nierozważne pomysły Arkadego, podczas gdy sam niczego bardziej nie 
  pragnął, jak zrobić właśnie to, co tamten proponował. 
     - A co zrobimy - zapytał Arkady - jeśli oni nie wrócą? 
     - Jeśli nie wrócą - zaczął Temeraire i przerwał na chwilę, po czym dokończył 
  nieprzekonująco - to wtedy coś wymyślimy. 
     Nie chciał sobie nawet tego wyobrażać. Raz już myślał, że Laurence nie żyje, i było 
  to tak straszne pod każdym względem, jakby on naprawdę nie żył. Taka myśl 
  sprawiała, że traciło się możliwość rozróżnienia między zdarzeniem powstałym tylko 
  w wyobraźni a prawdziwym, i Temeraire czuł, iż jakiekolwiek niepotrzebne 
  spekulacje są w tej sytuacji nieco ryzykowne. Wprawdzie wiedział, że Laurence 
  uważa takie obawy za głupie przesądy, ale sądził, że nie warto igrać z 
  niebezpieczeństwem. 
     - Co ten łobuz powiedział? - zapytał Gentius, łypiąc gniewnie na Arkadego swymi 
  
  zachodzącymi bielmem oczami; nie był zbytnio zadowolony z dodatkowych godzin 
  lotu, które musiał wytrzymać na grzbiecie Armatiusa, ani ze stanu ich obozowiska. - 
  Mam nadzieję, że jest chociaż zawstydzony. 
     - Nie jest - odparł Temeraire - wcale nie jest i wysuwa jeszcze głupie propozycje. 
     - Nie zwracaj na niego uwagi - powiedział Gentius. - A teraz omówmy coś innego - 
  dodał, zniżywszy głos. - Nie chcę cię niepokoić, Temeraire, ale czy pomyślałeś już o 
  tym, co zrobimy, jeśli oni nie wrócą? 
     Temeraire rozpłaszczył krezę na karku i nie mogąc opanować przemożnego 
  pragnienia, wzbił się ponownie w powietrze, żeby jeszcze raz sprawdzić, czy jednak 
  nie nadlatują. Na wschodzie zaczynało się już ściemniać; kiedy wzniósł się już 
  bardzo wysoko, tuż nad zachodnim horyzontem zobaczył niewyraźny blady księżyc, 
  który właśnie zachodził, i tu, i tam kilka chmur kurzu wzniesionych przez stada 
  bydła. Nigdzie nie było jednak widać żadnego śladu Laurence'a albo Iskierki, ale 
  kiedy spojrzał za siebie, dostrzegł lecącego w ich stronę Winchestera w uprzęży. 
     Zdyszana Elsie wylądowała na skraju obozowiska. 
    - Och, myśleliśmy już, że nigdy was nie odnajdziemy: co wy tu robicie? - 
  powiedziała zdyszana. - Szkocja leży w przeciwnym kierunku; zmierzacie z 
  powrotem do Londynu. 
    - Wcale się nie zgubiliśmy! - odparł Temeraire, raczej chłodnym tonem, gdyż nie 
  przepadał za Elsie. Hollin był bardzo dobrym dowódcą załogi naziemnej. Fełlowes 
  robił, co w jego mocy, ale chyba mniej troszczył się o to, jak uprząż układa się na 
  skórze, a także niezbyt spieszył się z jej zdejmowaniem wieczorami - nie żeby 
  uprząż, którą Temeraire obecnie nosił, szczególnie mu przeszkadzała, ale tu chodziło 
  o zasadę - no i Fełlowes był nieco nudny i nie dało się z nim porozmawiać w 
  chwilach samotności, a poza tym Hollin był pierwszy. Ujmując to wszystko w 
  skrócie, Temeraire wciąż żałował straty, jaką poniósł, gdy Hollin przeniósł się na 
  Elsie. - Nie pomyliliśmy drogi - podkreślił. - Czekamy tu po prostu na Laurence'a i 
  Tharkaya, którzy poszli uwolnić Granby'ego; Iskierka dała się złapać Francuzom. 
    - O Boże - krzyknął Hollin, zsuwając się z grzbietu Elsie. Na ramieniu miał torbę. - 
  Kiedy poszli? 
  
    - Wiele godzin temu - odparł z przygnębieniem Temeraire - ale Laurence 
  powiedział, że najpewniej stracą cały dzień na dotarcie do miasta, a potem, jeśli im 
  się uda ustalić, gdzie jest Granby, nie będą próbowali go uwolnić, dopóki się nie 
  ściemni 1 większość ludzie nie pójdzie spać, a zatem wcale jeszcze nie 
    spóźnieni; jeszcze mają czas - i nie wspomniał, że mimo własnych słów sam 
  całkiem niedawno wypatrywał ich z góry. 
    Hollin potarł usta dłonią i powiedział: 
     - Mam list... 
     - Jakie to jest duże? - zapytał Temeraire i Hollin wyją} z torby złożoną i 
  zapieczętowaną kartkę papieru, nie tak małą, żeby Temeraire nie mógł jej zobaczyć; 
  ale na pewno nie zdołałby nic z niej odczytać. - Będziesz musiał przeczytać mi to na 
  głos - zadecydował. 
     - Nie wiem, czy powinienem - odrzekł przepraszającym tonem Hollin. - Widzisz, 
  jest skierowany do kapitana Laurencea. 
     - Jestem pewny, iż Laurence chciałby, żebyśmy wiedzieli, czy to coś ważnego - 
  powiedział Temeraire. - Zresztą jeśli są to rozkazy dla nas, to przypuszczam, że ktoś, 
  kto nie całkiem rozumie, iż jestem pułkownikiem i dowodzę własnym oddziałem, 
  pomylił się po prostu w adresie. 
     Hollin popatrzył z wahaniem na innych ludzi, którzy byli na polanie: żaden z nich 
  nie miał stopnia wyższego od porucznika, a i to było wątpliwe. 
     - Przestań się na nich oglądać - rzuciła z irytacją Perscitia. - To oczywiste, że te 
  rozkazy są dla nas, a my nie możemy ich wykonać, skoro nie wiemy, jakie są; a więc 
  albo nam powiesz, albo wrócisz i dowiesz się, co ten Wellesley chce, żebyś zrobił; ale 
  moim zdaniem tylko go rozzłościsz tym, że straciłeś tak dużo czasu na latanie tam i z 
  powrotem. 
     Hollin wzruszył bezradnie ramionami, ale ten ostatni argument ostatecznie rozwiał 
  jego wątpliwości. Przełamał zatem pieczęć i przeczytał głośno: 
     - „Proszę i żądam, żebyście bez zwłoki udali się do Coventry i na nowo przystąpili 
  do pełnienia obowiązków związanych z zabezpieczeniem odwrotu armii, zamiast... - 
  przerwał czytanie, odchrząknął i dokończył - ...zamiast robić jakieś tam cholerne 
  
  głupstwa, które właśnie wpadły wam do głów. Nawet jeśli zapomniałeś, na czym 
  skończyła się nasza rozmowa, ja nie zapomniałem, i jeśli chcesz, żeby twoje cholerne 
  smoki dostawały wynagrodzenie, dopilnuj, by wykonywały swoje zadania". 
    _ Nie rozumiem, dlaczego każdy zakłada, że gnamy sobie w różne strony jak 
  szaleni, nie myśląc o tym, dokąd powinniśmy lecieć - powiedział rozdrażniony 
  Temeraire. - Oczywiście już byśmy tam byli, gdyby Iskierka nie dała się złapać, ale 
  tak się stało i Laurence musiał ruszyć jej na ratunek; a my nie możemy tak od razu 
  stąd odlecieć, ponieważ oni jeszcze nie wrócili. 
    _ Niektórzy z nas mogliby już wrócić i przyłączyć się do wojska - zasugerowała z 
  pewną nadzieją Perscitia. 
    - Nie, od teraz trzymamy się wszyscy razem - zadecydował Temeraire - a ponieważ 
  Arkademu, Iskierce i reszcie dzikich smoków nie można już ufać, mają zawsze lecieć 
  na czele, gdzie wszyscy będziemy ich widzieć - dodał i przetłumaczył te słowa 
  Arkademu. 
    - Pfe! - prychnął lekceważąco Arkady. - Zrobiłbyś to samo co my, gdybyś nie 
  próbował udawać człowieka i nie wlókł się tak wolno, jakbyśmy musieli pełzać po 
  ziemi jak oni. Nie mają się na co skarżyć. Kiedy ich zostawiliśmy, nie groziło im 
  żadne niebezpieczeństwo. Gdyby armia Napoleona ich ścigała, w drodze do Londynu 
  byśmy ją zobaczyli, a nigdzie nie było nawet śladu Francuzów. 
    - Ja bym czegoś takiego nie zrobił - odparował Temeraire - ponieważ nie przyszłoby 
  mi do głowy, żeby odłączyć się od grupy bez powodu i konkretnego pomysłu, co 
  chciałbym zrobić, a tylko dla przyjemności... 
    - Mieliśmy wystarczający powód - wszedł mu w słowo Arkady - polecieliśmy, żeby 
  przynieść dla wszystkich jedzenie, które kradną Francuzi... 
    - Wcale nie! - krzyknął rozwścieczony Temeraire. - Tłuczka Powiedziała nam, że 
  polecieliście po zdobycze dla siebie i wcale 
    zamierzaliście się nimi z nami podzielić. 
    Arkady miał na tyle przyzwoitości, żeby na chwilę przybrać zakłopotaną minę, ale 
  nie więcej. 
    - No cóż, to był pomysł Iskierki - powiedział, machnąwszy przy tym ogonem, a 
  
  Temeraire prychnął z pogardą, po czym zwrócił się do Hollina: 
    - Ale jedno przynajmniej jest prawdą: przez cały dzień nie widzieliśmy na drogach 
  armii Napoleona, a podczas lotu w stronę Londynu musielibyśmy ich zobaczyć, 
  gdyby kontynuowali pościg. Wellesley nie ma więc powodów do obaw... - Umilkł. 
  Wellesley może nie miał powodów do obaw, ale Temeraire uświadomił sobie, że on 
  ma ich wiele: armia Napoleona musi gdzieś być, a jeśli nie posuwa się właśnie po 
  drogach wiodących z Londynu, to najprawdopodobniej jest w mieście; tam, gdzie są 
  także Laurence i Granby. 
    Oczywiście nadal nie mógł nic zrobić poza zamartwianiem się: nawet gdyby 
  wyruszyli natychmiast, nie mieli najmniejszej szansy na dotarcie do Londynu przed 
  zmrokiem, a nie potrzebował szeptanych przez zaniepokojoną Perscitię rad, by 
  wiedzieć, że próba dotarcia w nocy do pilnowanego przez Fleur-de-Nuity obozu 
  Francuzów byłaby czystym szaleństwem. 
    - Ale rano... - zaczął, a potem spuścił głowę, nie kończąc zdania. Nadal będą tam 
  działa, tysiące ludzi i kto wie, ile smoków: to także byłoby całkowicie bezcelowe. 
    - Może on wróci przed rankiem - powiedziała pocieszająco Perscitia, ale głosem tak 
  ponurym, że nie było żadnej wątpliwości co do jej sceptycyzmu w tej kwestii. 
    - No cóż - rzekł Temeraire do Hollina - lepiej teraz wracaj i powiedz Wellesleyowi, 
  że przylecimy, jak tylko odzyskam Laurence^, i że nie powinien się martwić o ludzi, 
  o ile oczywiście Napoleon nie kazał przerzucić wszystkich żołnierzy drogą 
  powietrzną na północ, by go zaatakowali - dodał z nadzieją; może właśnie to się 
  stało. 
     _ Gdyby rzeczywiście to zrobili, zobaczylibyśmy ich po drodze - zauważyła 
  Perscitia, rozwiewając jego złudzenia. 
     Po odlocie Hollina godziny ciągnęły się w nieskończoność. Temeraire próbował się 
  przespać, ale budził się przy każdym szeleście lub szepcie, i wpatrywał się w 
  ciemność, w której jednak niczego nie zobaczył, a przed świtem był już całkiem 
  przebudzony i zdrętwiały. Dokuczał mu też ból starej rany w piersi, który 
  promieniował na całą szyję, sięgając aż do dolnej szczęki. Spróbował pochylić 
  głowę, żeby pomasować bliznę nosem, ale jakoś nie mógł tego zrobić: jego 
  
  zesztywniała szyja była jakaś dziwna i słyszał trzaskanie kręgów, gdy ją wyciągał. 
  Nie mógł też odpowiednio wygiąć do środka przedniej łapy i w końcu westchnął 
  zniechęcony, po czym położył się znowu na zimnej ziemi, wspominając tęsknie 
  ciepłe kamienie w Loch Laggan oraz pawilony w Chinach. 
    Po jakimś czasie na zachodnim niebie zobaczył słabą pomarańczowa poświatę, 
  zapowiedź wschodu słońca, i już chciał znowu ułożyć głowę na łapie, kiedy 
  uświadomił sobie, że raczej nie może tego zrobić. 
    - Och, och! - krzyknął. - Pobudka, wstawać... wszyscy... 
    I wzbiwszy się w powietrze, poleciał na spotkanie Iskierki, 
  która gnała co sił w skrzydłach w ich stronę, odwracając co jakiś czas głowę, żeby 
  plunąć ogniem w pyski ścigających ją smoków. Było ich jakieś siedem lub osiem i 
  wszystkie próbowały się do niej zbliżyć, żeby umożliwić załogom przeprowadzenie 
  abordażu: na jej grzebiecie już walczyła garstka ludzi. 
    - Laurence! - krzyknął Temeraire i wytężył wzrok, żeby go dojrzeć pośród 
  niewyraźnych postaci. 
    Iskierka przemknęła nad nim, a ścigające ją francuskie smoki zaczęły gwałtownie 
  przed nim hamować, robiąc wszystko, żeby na niego nie wpaść. Temeraire otworzył 
  szeroko pysk i zagrzmiał wściekłym rykiem, a główną siłę ataku przyjął na siebie 
  znajdujący się tuż przed nim P?cheur-Rayé. Francuski smok zachwia| się w 
  powietrzu, a potem z nozdrzy trysnął mu strumień krwi którą też nabiegły jego oczy, 
  dziwne, już martwe. Runął w dół koziołkując, a gdy roztrzaskał się na ziemi, jego 
  skrzydła połamały się jak latawce. 
     W tej chwili u boku Temeraire'a pojawił się Majestatis, a potem dołączyła Ballista: 
  pozostałe francuskie smoki, wszystkie średniej wagi, zawróciły i uciekły. Temeraire 
  wisiał w powietrzu jeszcze przez jakiś czas, dysząc ze zdenerwowania i próbując się 
  zorientować w sytuacji. Requiescat także się już wzniósł, bijąc ciężko skrzydłami i 
  narzekając: 
     - Po co ten cały hałas? Jest za ciemno, żeby walczyć. 
     - Nie musimy walczyć - odpowiedział Temeraire. - Oni wszyscy uciekli. 
     - Och, co za tchórze! - rzuciła Iskierka, która zdążyła zatoczyć krąg i wrócić. - Nie 
  
  mieli nic przeciwko walce ze mną, kiedy było ich więcej. - Odwróciła głowę z 
  niepokojem i popatrzyła ostro na Francuzów z oddziału abordażowego na swoim 
  grzbiecie. - Granby, czy dobrze się czujesz? Jesteś pewny, że nie powinnam po prostu 
  zabić tych ludzi? 
     - Jestem: oni się poddali i teraz są naszymi jeńcami - odparł Granby. - Można za 
  nich dostać okup - dodał znużonym głosem. 
     - Wolałabym ich zabić niż dostać pieniądze - powiedziała Iskierka. - Oni zrobili ci 
  krzywdę. 
     - To ty zrobiłaś mu krzywdę-rzucił gniewnie Temeraire - 
  i to po tym, gdy sam ci go dałem - dodał i wyciągnął niecierpliwie łapę, żeby zdjąć 
  Laurence'a z jej grzbietu. - Czy nic ci się nie stało? Dobrze się czujesz? 
     - Dobrze - odparł Laurence tonem wskazującym na to, ze wcale się dobrze nie czuł, 
  ale nie chciał o tym mówić w obecności innych. Temeraire powąchał go ukradkiem i 
  nie wyczuł zapachu krwi, ale było tak ciemno, że nie mógł być pewny, czy nie prze* 
  oCZył jakiegoś obrażenia. - Musimy natychmiast stąd odlecieć - dodał Laurence. - 
  Oni nie zrezygnują z pościgu, a poza tym już zbyt długo zaniedbywaliśmy nasze 
  obowiązki: będą nas szukać. 
    _ Już nas szukali i Wellesley przysłał bardzo niegrzeczny list - odpowiedział 
  Temeraire, odwróciwszy głowę, żeby mogli porozmawiać, kiedy już wszystkie smoki 
  ruszyły w drogę - który oprócz tego był niezbyt sensowny, ale odpowiedzieliśmy mu, 
  że francuska armia wróciła do Londynu. Jak wydostaliście Granby'ego z niewoli? 
    - Ktoś nam pomógł - odrzekł Laurence. Patrzył na coś małego w swojej dłoni, co w 
  pewnej chwili zalśniło złociście w świetle brzasku. 
    - Czy to zdobycz? - zapytał Temeraire z zainteresowaniem, przekrzywiając głowę, 
  żeby się temu przyjrzeć. 
    - Nie - odpowiedział Laurence. 
    Powrotny lot był długi, ale przynajmniej przebiegł spokojnie: Iskierka nie sprawiła 
  im więcej kłopotów. Nawet jeśli nie czuła się przywołana do porządku, to była 
  bardzo zatroskana o Granby'ego i pragnęła zrobić niemal wszystko, by go zadowolić, 
  a ponadto Temeraire na wszelki wypadek zmienił porządek lotu, tak że przez cały 
  
  czas miał ją na oku. 
    Leżąca w wewnętrznej kieszeni kurtki obrączka była niczym rozżarzony węgielek i 
  Laurence nie mógł się powstrzymać, żeby jej ciągle nie dotykać. Ciążyła mu niczym 
  wielki głaz, a na dodatek wyczuwał palcami wyschniętą krew Woolveya na swojej 
  ukradzionej koszuli. Próbował nie myśleć o Edith, o tym, jak Przyjmie wiadomość o 
  śmierci męża, i jaki będzie jej dalszy los, wdowy z małym dzieckiem w okupowanym 
  mieście. 
    - To był dzielny gość, sir - odezwał się Janus: stary marynarz przeniósł się na 
  Temeraire'a, który był mniej obciążony od Iskierki. - Mieliśmy tam pecha. 
     Laurence tylko pokiwał głową. Nie mógł wrócić; obowiąZeu nakazywał mu lecieć 
  na północ. 
     Po południu dogonili korpus Wellesleya i towarzyszyli rrtu przez resztę długiego 
  marszu do obozu pod Coventry, walcząc z przenikliwie zimnym wiatrem wiejącym 
  na południe, przedsmakiem pogody, którą będą mieli w Szkocji. Posuwające się 
  drogą kolumny przygnębionych żołnierzy przyspieszyły, gdy w końcu zbliżyły się do 
  miejsca postoju, gdzie na zmrożonej na kamień ziemi, nad którą wiatr unosił tumany 
  śniegu, czekały ich raczej wątpliwe wygody. Ale przynajmniej wozy toczyły się teraz 
  łatwiej, stukocząc kołami na nierównych koleinach, które powstały, gdy mróz skuł 
  błotnistą drogę. 
     - Nie rozumiem, dlaczego musimy nad nimi latać - powiedział z niezadowoleniem 
  Requiescat, zataczając kolejny krąg. - Tam pod nami jest ładna polana: stamtąd 
  równie dobrze zobaczylibyśmy, gdyby ktoś zaatakował, a do tego zresztą i tak nie 
  dojdzie, gdyż przez ostatnie sto mil nie widzieliśmy nikogo. 
     - Nie wolno nam wylądować, dopóki piechota nie rozbije obozu - odparł Temeraire, 
  a potem odwrócił głowę do tyłu i zapytał cicho: - Laurence, dlaczego nam nie wolno? 
     - Im było znacznie trudniej iść niż nam lecieć - odpowiedział zmęczonym głosem 
  Laurence - i jeszcze gorzej będzie się im spało. Chociaż tyle możemy dla nich zrobić 
  w geście solidarności, że będziemy ich chronić, dopóki nie rozstawią straży i nie 
  rozpalą ognisk. Jeśli polecicie na wypoczynek, kiedy oni jeszcze się trudzą z 
  urządzaniem tego miejsca, wzbudzi to tylko zazdrość i niezadowolenie. 
  
     - No cóż - powiedział Temeraire - ja mogę się unosić w powietrzu niemal w 
  miejscu, ale dla innych nie jest to takie łatwe; lepiej by było, gdybyśmy tam 
  wylądowali i pomogli im- Moglibyśmy powyrywać drzewa, żeby mieli drewno na 
  ogniska- 
     Laurence otworzył usta, aby powiedzieć, że ludzie wpadliby 
    -tedy w pan'kę, ale popatrzywszy w dół na szeregi wymęczonych żołnierzy, 
  pomyślał, że nie będą mieli sił uciekać, nawet ?eśli ogarnie ich przerażenie. 
    _ Może mniejsze smoki ich nie wystraszą - powiedział. - Niech zaczynają. 
     Temeraire odwrócił się i przemówił do dzikich smoków Ar- kadego. Gherni 
  wybrała kilka z nich, najmniejszych, i wszystkie wylądowały przy lesie, z którego 
  zaraz zaczęły wyciągać stare, martwe drzewa. Następnie, otrząsnąwszy je z ziemi, 
  igieł, a takie wiewiórek, uniosły po dwa i trzy naraz, i ruszyły w stronę obozu. 
  Żołnierze, którzy mechanicznie rąbali zmarzniętą ziemię, kopiąc rowy, nie zauważyli 
  początkowo tego, co działo się za ich plecami, i zdali sobie z tego sprawę dopiero 
  wtedy, gdy pierwsze pnie wylądowały z hukiem obok nich. Zamarli wtedy wszyscy i 
  ściskając w dłoniach trzonki łopat i oskardów, wpatrywali się rozszerzonymi z 
  przerażenia oczami w smoki. Lester, który właśnie wylądował, popatrzył na nich z 
  zaciekawieniem, a potem pochylił głowę, żeby przyjrzeć się z bliska ziemi, i zapytał 
  ich o coś w swoim języku. 
    - Chce wiedzieć, dlaczego kopią - przetłumaczył Temeraire, po czym krzyknął: - 
  Nie, nie... 
    I sam poleciał na dół, budząc jeszcze większe przerażenie żołnierzy, żeby 
  powstrzymać Lestera, który właśnie chciał podnieść jednego z nich z ewidentnym 
  zamiarem wytrząśnięcia z niego odpowiedzi, jakby naprawdę wierzył, że skłoni go w 
  ten sposób do mówienia w smoczym języku. 
    - To na latryny, przestań zadawać głupie pytania - poinformował Lestera i 
  odwróciwszy głowę w stronę Laurence'a, dodał: - i przypuszczam, że w tym także 
  moglibyśmy im pomóc: mogę zrobić to, co Lien zrobiła w Gdańsku. 
    Kiedy Francuzi prowadzili prace oblężnicze, smoczyca posłużyła się boskim 
  wiatrem, żeby rozkruszyć zmarzniętą ziemię i ułatwić ludziom kopanie. Zanim 
  
  jednak Temeraire'owi udało się osiągnąć ten sam rezultat, musiał próbować kilka 
  razy, obalając przy okazji co najmniej pięćdziesiąt drzew w lesie, gdyż nie potrafił 
  zmniejszyć siły swego ryku. 
     - To nie jest takie łatwe, jak wygląda - wysapał, kiedy już trochę uspokoił oddech. - 
  Wydawało mi się, że łatwiej jest ryknąć tylko trochę niż z całej siły, ale wcale tak nie 
  jest. Nie rozumiem dlaczego. Nie żebym - dodał pospiesznie - nie potrafił zrobić tego 
  doskonale: jeśli Lien może, mogę i ja. 
     - Skoro masz z tym kłopoty, to ja też pomogę - oświadczyła Iskierka, lądując obok 
  nich, i zanim ktokolwiek zdążył ją powstrzymać, schyliła głowę i plunęła ogniem na 
  zlodowaciałą ziemię. 
     Z miejsca, w które trafiła, uniósł się wielki kłąb syczącej pary, ale większość 
  płomieni po prostu polizała twardą powierzchnię ziemi i rozeszła się na obie strony. 
  Na szczęście kopacze odsunęli się już na bezpieczną odległość, skąd dość nerwowo 
  obserwowali ze swoimi oficerami przebieg wydarzeń, i dzięki temu nie zostali 
  poparzeni; ale zapalił się stos drzew, które powalił Temeraire. 
     - Zobacz, co zrobiłaś - powiedział Temeraire. - Szybko - krzyknął do innych 
  smoków - przynieście ziemię i zasypcie ogień. 
     - Poczekajcie - zawołała Perscitia, lądując obok niego. - Jeśli ułożymy te drzewa 
  tam, gdzie oni chcą wykopać rowy, ogień stopi lód i rozmiękczy ziemię, a ludzie 
  podczas oczekiwania będą się mogli ogrzać. 
     - Widzisz, wszystko wyszło dobrze - powiedziała Iskierka do Temeraire'a i dodała 
  bezwstydnie: - Tak jak to chciałam zrobić. 
     Rozpłaszczył krezę na karku i odparł: 
     - W takim razie pomóż przenosić te drzewa na miejsce, skoro byłaś taka mądra i 
  podpaliłaś je, zanim zostały odpowiednio ułożone. 
    Laurence zsunął się z grzbietu Temeraire'a, kiedy smoki wzięty się do pracy, i 
  podszedł do sierżanta oraz jego ludzi, żeby ?m wytłumaczyć cały plan. 
    _ One tu nie przyjdą? - zapytał mężczyzna, pocierając ner- w0wo brudną dłonią 
  swój jasny wąs, na którym zostawił ślady błota; tylko to chciał wiedzieć. 
    _ Nawet jeśli się do was zbliżą, nie zrobią wam żadnej krzywdy - zapewnił go 
  
  Laurence, któremu zaczynało już brakować cierpliwości - no i oszczędzą wam pół 
  dnia ciężkiej pracy. Przekonacie się, że kiedy te pnie się wypalą, łatwiej wam będzie 
  kopać. Możecie też porąbać potem resztki drewna na ogniska, dzięki czemu będzie 
  wam dziś w nocy o wiele cieplej, niż myśleliście. 
    W tej chwili nadjechał Wellesley na karym koniu, nad którym z trudem panował, 
  gdyż widok smoków i płomieni płoszył zwierzę. 
    - Co wy tu, do diabła, robicie? - warknął. Nie czekając na odpowiedź, rzucił okiem 
  na roboty i chrząknął ze zrozumieniem. - Widzę, że jesteście sprytni jak lisy - 
  powiedział. - No cóż, nie stójcie tam - zwrócił się do sierżanta. - Zbierzcie resztę tego 
  chrustu. Goren, przeniesiemy rannych tutaj, jak najbliżej ognisk. Przynajmniej oni 
  nie mogą wstać i uciec od smoków jak reszta tych głupków: połowa z nich nie ma już 
  nóg. A co do ciebie i twoich smoków - przemówił do Laurence'a - skończcie tutaj to, 
  co zaczęliście, i za godzinę, nie później, macie być na polanie. Chcę sobie z wami 
  porozmawiać i nie życzę sobie, żeby mi przerywano. 
    Po tych słowach generał odwrócił gwałtownie konia i odjechał, a za nim popędzili 
  jego adiutanci. Laurence wrócił do Te- merairea, który pchał kilka ostatnich drzew, 
  odłamawszy z nich gałęzie, żeby nie przypalić sobie pazurów: żar bijący od ognia tył 
  już bardzo silny. Demane już zsiadł z jego grzbietu i gdzieś zniknął, jak to miał w 
  zwyczaju robić, kiedy tylko choćby na pięć minut znaleźli się na ziemi. 
     - Roland, sprowadź go tutaj - rozkazał Laurence i czekał klepiąc się niecierpliwie 
  ręką po udzie, aż wyszła z lasu jakieś dziesięć minut później, ciągnąc za sobą 
  Demane: przez ramię miał przewieszony sznur królików i wiewiórek, które zdąży! 
  już zebrać w zniszczonej przez smoki części lasu, i nie wyglądał na zadowolonego z 
  tego, że mu przerwano. 
     - Rozstawcie namiot w obozie, z łaski swojej - polecił im Laurence - a potem 
  sprawdźcie, co można zrobić, żeby smoki dostały jedzenie. Janus, jestem pewny, że 
  możesz się przydać panu Fellowesowi lub panu Dorsetowi. 
     - Tak jest, sir! - odparł Janus. 
     - Możesz tu pracować, dopóki nie skończą, jako że to był twój pomysł - powiedział 
  Temeraire do Iskierki, dosyć zadowolony z siebie, i poleciał z Laurence'em na 
  
  polanę, gdzie Ballista wyrywała kolczastym ogonem cierniste krzaki, żeby było im 
  wygodniej. Perscitia zdążyła tymczasem rozpalić imponujące ognisko z ułożonych na 
  kształt namiotu drzew, chociaż teraz zerkała z lekkim niepokojem na szalejące 
  płomienie, które sięgały znacznie wyżej niż jej głowa. 
     - Ładny sygnał - powiedział sarkastycznie Wellesley, kiedy wszedł na polanę. - To 
  miło z waszej strony, że postanowiliście oszczędzić Bonapartemu trudu odnalezienia 
  nas w ciemnościach. 
     - Sami rozpaliliście kilkanaście ognisk poza wzgórzem, P° drugiej stronie obozu, 
  więc nie sądzę, by to, że nasze jest nieco większe, coś tu zmieniło - próbowała się 
  bronić Perscitia, chociaż jej opis sytuacji był poważnym niedopowiedzeniem. - A 
  poza tym - dodała w przypływie natchnienia - to ognisko jest tak jasne, że Fleur-de-
  Nuity nie zbliżą się do nas; blask będz'e tak bardzo raził je w oczy, że niczego więcej 
  nie zobaczą. 
    Wellesley skwitował prychnięciem te usprawiedliwienia, po czym zwrócił się do 
  Laurence'a: 
        Przypuszczam, że ty masz dla mnie jakieś inne sprytne 
  wyjaśnienie... 
      gjr _ wszedł mu w słowo Granby - to ja ponoszę winę za to że pozwoliłem Iskierce 
  uciec razem ze mną... 
      Myślę, że nie brakuje wam win, które możecie między siebie rozdzielić - przerwał 
  mu uszczypliwie Wellesley. 
    _ To wcale nie jest wina Granby'ego! - rzuciła Iskierka, która podsłuchała ich 
  rozmowę. - Wcale mu się nie podobało, że oddaliliśmy się od reszty, i bardzo teraz 
  żałuję, że sprawiłam mu przykrość; ale nie rozumiem, dlaczego powinniśmy się wlec 
  za wami jak tchórze, kiedy w pobliżu przez cały dzień nie ma nikogo, z kim można 
  by powalczyć. Jeśli mamy was ochraniać, powinniśmy szukać tych, którzy 
  zamierzają was zaatakować, i zabijać ich, zanim zrealizują swój plan. Moja decyzja 
  była zatem zupełnie rozsądna, a że wpadliśmy im w ręce, to już był zwykły pech. 
  Mimo to wszystko skończyło się dobrze, nie masz więc żadnego powodu, by 
  krzyczeć. 
  
    - Tak, zaczynam wierzyć, że twój kapitan może być całkowicie niewinny - rzekł 
  Wellesley, przyglądając się jej z uwagą. - Nazywasz się Granby, tak? 
    - Tak jest, sir - odparł żałośnie Granby. 
    - Następnym razem, kiedy to stworzenie nie posłucha twoich rozkazów, wypuścisz 
  je na wolność - powiedział Wellesley.-Ty i twoja załoga dostaniecie inny przydział; 
  co do niej, me dbam, czy poleci na tereny rozpłodowe czy gdzieś za morze. Jeśli nie 
  wykonuje rozkazów, jest nieprzydatna, a nawet gorzej n'z nieprzydatna, gdyż z jej 
  powodu musimy narażać na niebez- P'eczeństwo dobre smoki dla uratowania złego. 
    ~ Och! - sapnęła Iskierka, wypuszczając z sykiem kłąb pary. - Wcale nie jestem 
  nieprzydatna! Wzięłam więcej pryzów niż inni i mogę pokonać każdego, kto spróbuje 
  się ze mną zmierzyć 
     - Przechwałki nie robią na mnie wrażenia - przerwał jej Wellesley. - Jesteśmy tutaj 
  po to, żeby wygrać wojnę, a nie pojedynczą bitwę czy też prywatną bijatykę; i każdy 
  smok, podobnie jak każdy człowiek, może być spisany na straty. Nasz kraj radził 
  sobie do tej pory bez smoków Niebiańskich i zionących ogniem, i nadal będziemy 
  sobie radzić bez was, jeśli okaże się to konieczne. Jeśli rwiesz się do walki, 
  znajdziesz do niej okazję, kiedy będziemy gotowi wydać bitwę Francuzom. Do tego 
  czasu masz się dobrze zachowywać albo możesz oddać twojego kapitana i opuścić 
  nasze szeregi; znajdziemy dla niego inne zajęcie. 
     - Granby, ty byś nigdy... - zaczęła, a biedny Granby, blady i wymizerowany, 
  wyprostował się, popatrzył na Wellesleya, po czym powiedział cicho: 
     - Kochana, jestem królewskim oficerem. 
     Laurence odwrócił wzrok. Nie wiedział, czy sam przeszedłby podobną próbę. 
  Temeraire był tak samo uparty i samowolny, a jego nieposłuszeństwo było bardziej 
  przemyślane i pociągnęło za sobą poważniejsze konsekwencje niż wybryk Iskierki. 
  Ale gdyby Wellesley lub którykolwiek z jego przełożonych rozkazał mu porzucić 
  Temeraire'a, wydał mu prosty, jasny rozkaz przejścia do innych obowiązków... 
     Z gardła Iskierki wydobył się straszny, zawodzący jęk, po czym wyrzuciła z sykiem 
  kłąb pary tak gęstej, że zasłoniła ziemię wokół jej łap. Następnie przeskoczyła na 
  drugą stronę polany, gdzie zwinęła się w ciasny kłąb. Arkady dopadł do niej 
  
  bezzwłocznie i zaczął coś pospiesznie mówić w smoczym języku. 
     - Nie miałbym nic przeciwko temu, gdyby odleciała z nimi - powiedział Temeraire, 
  nasłuchując - i jeśli chcecie wiedzieć, uważam, że zasłużyła sobie na to. Będę bardzo 
  szczęśliwy, kiedy do mnie wrócisz, Granby - dodał. 
       Przepraszam - powiedział Granby, który wyglądał jeszcze żałośniej niż przedtem, 
  i pobiegł do niej na drugą stronę polany. 
      Kto jak kto, ale ty masz cholernie małe prawo ją krytyko- wać _ warknął Wellesley 
  do Temeraire'a. 
    _ Ja nie uciekam dla przyjemności! - odparł oburzony Teme- rajre _ Nigdy nie 
  byłem nieposłuszny, chyba że ktoś chciał mi zabrać Laurence'a albo go skrzywdzić; i 
  wtedy gdy rząd próbował wymordować wszystkie smoki na świecie. 
    - A więc nie wykonałeś rozkazu lub dopuściłeś się zdrady tylko z tuzin razy, czy coś 
  koło tego, prawda? - zapytał oschle Wellesley. - Nie, nie zdzieraj gardła i daj mi 
  spokój z resztą swoich usprawiedliwień. Róbcie tak dalej, pod moją komendą, a 
  potraktuję moje obietnice równie nonszalancko, jak wy traktujecie swoje obowiązki: 
  zrozumieliście mnie? Wy obaj - dodał - gdyż widzę, że nie mogę złożyć całej winy na 
  barkach twojego opiekuna i nawet nie zamierzam próbować wskazywać, który z was 
  ponosi większą. 
    - Tak jest, sir - odpowiedział spokojnie Laurence. 
    - Ale dziś nie zrobiliśmy niczego złego: to wszystko się stało dlatego, że Iskierka 
  uciekła - zaprotestował Temeraire. - To nie moja wina ani Laurence'a. 
    - A właśnie, że twoja, do cholery, jeśli jesteś jej dowódcą - odpalił Wellesley. -1 nie 
  chcę więcej słyszeć, jak obarczasz winą któregoś ze swoich podwładnych. 
    - Och - mruknął Temeraire, poskromiony i lekko zawstydzony. 
    - A teraz - powiedział Wellesley - jeśli już skończyłeś z tym odszczekiwaniem, 
  przejdźmy do rzeczy. Skoro spędziliście pół dnia na lataniu tam i z powrotem, 
  zamierzam przynajmniej wy- Clągnąć z tego jakąś korzyść. Gdzie biwakował Davout 
  i z jakimi s'łami nas ściga? 
    - Ale przecież Hollin miał wam to powiedzieć - odparł Temeraire. - Oni wszyscy 
  wrócili do Londynu. 
  
     - Wczoraj rano podążało za nami trzydzieści tysięcy ludzi rzekł Wellesley. - Nie 
  dbam o to, czy Bonaparte pogania ich batami od rana do wieczora i wykorzystuje 
  smoki do dostarczania zaopatrzenia, ale nie mogli wszyscy wrócić do miasta w jeden 
  dzień. Musieliście widzieć przynajmniej jakieś ślady ich obecności, pikiety lub 
  ogniska... 
     - Sir - wtrącił się Laurence - nikt z nas nie widział żadnych śladów, ani te smoki, 
  które odleciały wcześniej, ani my, kiedy pogoniliśmy za nimi. Widzieliśmy pułki 
  Davouta rozbijające obóz pod Londynem, a Murat też był w mieście. 
     - A ja już wam wszystkim powiedziałem - dodał Temeraire - że oni mogą pokonać 
  pięćdziesiąt mil dziennie; widzieliśmy, jak to robią, więc... 
     - Przenieść na grzbietach smoków brygadę lub dwie to jedno - przerwał mu 
  zniecierpliwiony Wellesley - a czymś innym jest przetransportowanie całej armii: 
  nawet na największego smoka nie da się wsadzić więcej niż dwustu ludzi. 
     - Oni tak tego nie robią - wtrąciła się niespodziewanie Per- scitia. Inne smoki 
  przysłuchiwały się tej wymianie zdań z plotkarskim zainteresowaniem, ale trzymały 
  się nieco z tyłu; tylko ona wyciągnęła szyję, żeby się włączyć do rozmowy. - To nie 
  polega na tym, że smoki biorą po stu ludzi i lecą z nimi przez cały dzień. Nie, one 
  niosą ich tak daleko, jak tylko mogą, ale przez godzinę, a potem zostawiają na ziemi i 
  ci ludzie zaczynają maszerować dalej. A smoki wracają, biorą znowu po stu 
  żołnierzy, którzy, rozumiecie, przez cały czas maszerowali, a więc nie są już tak 
  daleko, jak byli na początku, i niosą i c h do przodu przez następne... 
     - Czekaj, one wracają? -zapytał Requiescat i zirytowana Perscitia musiała przerwać, 
  żeby nakreślić pazurem na ziemi diagram pokazujący, jak kolejne kompanie są 
  przenoszone skokami przed te, które były przed nimi, przy czym każdą z nich przez 
  dwie godziny niosą smoki. 
  I tak dalej, aż każdy zostanie przeniesiony kawałek drogi, przy okazji odpoczywając - 
  mówiła dalej Perscitia - dzięki cze- ludzie mogą przejść trzydzieści mil, zamiast 
  dwudziestu, a że smoki przenoszą ich o kolejne dwadzieścia, cała kompania pokonuje 
  w sumie pięćdziesiąt. 
  Zakończyła tryumfalnym tonem, ale zaraz się nabzdyczyła oburzona, kiedy 
  
  Requiescat powiedział: 
    _ Wydaje mi się, że to zbyt wiele zawracania głowy po to, żeby zyskać dodatkowe 
  dwadzieścia mil; nawet ja mogę tyle przelecieć w godzinę lub dwie. 
    Jednak Wellesley potraktował jej wyjaśnienia z większym zrozumieniem i 
  uznaniem. Studiował przez chwilę diagram z wyrazem głębokiego skupienia na 
  twarzy, a potem powiedział: 
    - A więc o tym Roland ciągle mówi, prawda? - Popatrzył na Laurence'a i dodał 
  ostro: - A czy twoje smoki mogą zrobić to samo? 
    - Jeśli tylko ludzie nie będą się bali wejść na ich grzbiety - odparł Laurence. 
    - Wejdą, jeśli zagrożę, że każę ich rozstrzelać - rozwiał jego wątpliwości Wellesley. 
    Jednak mimo srogich zapowiedzi następnego ranka stanął przed zwartymi 
  szeregami żołnierzy z pułku Coldstream Guards i przemówił do nich osobiście. W 
  pewnej odległości za nim czekało siedem Yellow Reaperów i trzy Grey Coppery, 
  wszystkie zwrócone w drugą stronę, żeby nie było widać ich szczęk i zębów. Miały 
  na sobie prowizoryczne uprzęże transportowe ze sznurów 1 tkaniny workowej, a 
  adiutanci generała bez przerwy wspinali na ich grzbiety - jedynie w celu uzyskania 
  efektu dramatycznego, jako że wytrzymałość uprzęży została już dokładnie 
  sPrawdzona przez same smoki. 
  ~ Żołnierze - zaczął Wellesley - nasza sytuacja jest cholernie °Ptakana. Korsykański 
  parweniusz sypia w łożu naszego króla, 
  a jego zbiry kradną bydło i niszczą zbiory. To więcej niż może znieść każdy 
  pełnokrwisty Anglik, a ponieważ tylko takich widzę przed sobą, razem z tym 
  skończymy. 
     - Tak jest - odpowiedziało mu kilka głosów. - Dobrze mówi 
     I przez szeregi żołnierzy przebiegł pomruk aprobaty, w którym można było 
  wyłowić powtarzające się słowo „racja!" 
     - Każdy z was wie, że oni nie mogą was pokonać w równej walce, a teraz 
  dowiedzieliśmy się także, że wcale szybciej od was nie maszerują. Tak nam się 
  wydawało, ale teraz wiemy, że to jedna ze sztuczek Bonia. Tych cholernych, 
  leniwych Francuzów przez połowę drogi niosą smoki i dlatego udawało im się 
  
  czasem nas zaskoczyć. - Wellesley wskazał głową smoki. - Najwyższy czas położyć 
  temu kres i wasz pułkownik poprosił o to, by wasz pułk miał zaszczyt wyruszyć na 
  smokach jako pierwszy. Tam w górze nie jest zbyt przyjemnie, więc liczę na was, że 
  będziecie przykładem dla reszty korpusu. Kiedy sierżanci wydadzą rozkaz, ruszycie 
  w stronę smoków, każda kompania do innego. Każda kolumna podejdzie do jednego 
  boku i zaczniecie wchodzić na uprzęże od przodu. Pierwsza kompania, która w 
  dobrym porządku zajmie miejsce na grzbiecie swojego smoka, będzie miała honor 
  nieść sztandar, kiedy w końcu sprawimy Boniowi tak bardzo zasłużone lanie, a każdy 
  z jej żołnierzy dostanie dodatkową porcję rumu w obozie jeszcze dziś wieczorem. 
  Mam także nadzieję, że nie ma wśród was ani jednego człowieka, który nie 
  dorównuje odwagą Francuzom, ale jeśli jest tutaj ktos tak tchórzliwy, że boi się 
  spędzić godzinę w powietrzu, może teraz o tym powiedzieć i zostanie zwolniony z 
  tego zadania. 
     Po tych słowach skinął głową do dowódcy pułku, odwróci' się i podszedł do 
  smoków, gdzie zaczął ostentacyjnie rozntf- wiać z Rowleyem. Nikt się nie odezwał i 
  żołnierze w idealny111 porządku - a nawet z pewnym pośpiechem - zajęli miejsca na 
  grzbietach smoków. Reszta armii obserwowała załadunek i odlot srnoków z 
  gwardzistami, którzy potrzebowali tylko niewielkiej zachęty ze strony sierżantów, by 
  radosnymi okrzykami pożegnać maszerujące w dole pułki. 
    W ciągu pierwszych kilku dni panował zamęt związany głównie z kwestią 
  dostarczenia żołnierzom wieczorem zaopatrzenia i więcej niż jedna z racji 
  żywnościowych gdzieś się zawieruszyła; nie udawało się też im pokonać więcej niż 
  dziesięciu mil ponad normalną odległość, a w brygadach na drodze panował 
  koszmarny bałagan, gdyż część pułków deptała sobie po piętach, podczas gdy inne 
  dzieliło wiele mil. Smoki też nie były zbytnio zadowolone. 
    - Jeden z nich dźgnął mnie bagnetem - żalił się z oburzeniem Chalcedony - a kiedy 
  się odwróciłem i powiedziałem mu, żeby przestał, wrzasnął; ma szczęście, że go nie 
  zrzuciłem. 
    Stopniowo zaprowadzono jednak pewien porządek i ostatecznie okazało się, że 
  marsz, który powinien potrwać cały długi miesiąc, został ukończony w dwa tygodnie. 
  
  Zalety powietrznego transportu stały się dla wszystkich jeszcze bardziej oczywiste, 
  kiedy przechodzili przez góry i smoki przenosiły ludzi przez najgorsze odcinki drogi, 
  wszędzie tam, gdzie śnieg i lód uczyniły ją nie do przebycia. W miarę jak posuwali 
  się na północ, zima srożyła się coraz bardziej, aż w końcu pewnego jasnego poranka 
  zobaczyli przed sobą szczyt Cairngorm, zadziwiająco blisko, ' zamarznięte Loch 
  Laggan, z górującą nad jeziorem cytadelą. 
    - Och, nareszcie - westchnął z ulgą Temeraire, patrząc w dół na dziedziniec, którego 
  ogrzewane, kamienne płyty były ciemne i wolne od śniegu. 
    Jednak Laurence patrzył na coś innego: na dziedzińcu był Juz smok, Papillon Noir, 
  o ciele ozdobionym niebiesko-zielonymi Pręgami, które przepięknie opalizowały. 
  Leżał wygodnie zwi- '?ty na kamieniach, a na jego barkach powiewały dwie flagi, 
  blała i trójkolorowa. 
  Rozdział 12 
  T 
  emeraire odetchnął z ulgą, kiedy dostarczył na miejsce ostatni ładunek ludzi i 
  zaopatrzenia. Rozumiał oczywiście konieczność posuwania się w tempie tak szybkim 
  jak armia Napoleona, a jeśli miał początkowo jakieś wątpliwości, rozwiały je 
  obliczenia Perscitii, która wszystkim jasno wykazała, jak błyskawicznie różnica 
  trzydziestu mil, nawet gdy wydaje się, że to tylko kilka godzin lotu, sumuje się dzień 
  po dniu. Jednak to krążenie tam i z powrotem, wyładowywanie ludzi i powroty po 
  nowych, było bardzo uciążliwe. Uczepieni prowizorycznych uprzęży żołnierze 
  uniemożliwiali szybki i swobodny lot, no i dochodziły do tego te wszystkie 
  nieprzyjemności związane z ich słabymi żołądkami. Jego własna załoga potrafiła 
  wykonywać swoje obowiązki, nie brudząc go, nawet mała Roland, a ponieważ 
  pasażerowie przebywali na jego grzbiecie za każdym razem tylko przez godzinę lub 
  dwie, Temeraire uważał, że prosząc ich o to, by się powstrzymywali, nie popada 
  wcale w przesadę, nawet jeśli byli dość mocno stłoczeni. Ale niektórzy z nich po 
  prostu nie potrafili nad sobą zapanować i wystarczyło, że lekko zanurkował, by 
  chwycić w skrzydła jakiś korzystny wiatr, lub dał się ponieść prądowi wstępującemu, 
  a mógł być pewny, iż znowu zachlap'3 go swoimi wymiocinami. A najgorsze w tym 
  
  wszystkim było to, że z powodu łusek pokrywających jego ciało, potrzebował co 
  najmniej tygodnia kąpieli, zanim znowu poczuje się czysty. Ale jezioro było 
  całkowicie zamarznięte, więc tymczasem musiał się zadowolić tarzaniem w gęstym 
  śniegu na szczycie jednego i pobliskich wzgórz. 
    Obóz rozbijano przez cały dzień, w miarę jak smoki dostarczały drogą powietrzną 
  coraz to nowych ludzi, i kiedy roboty dobiegły końca, oficerowie w regularnych 
  odstępach czasu wspinali się grupami na wzgórze, żeby się pożywić w cytadeli. W 
  Loch Laggan było duże stado bydła i kiedy wszystkie smoki już się najadły, wzbiły 
  się w powietrze i popisując się skomplikowanymi manewrami, starały się 
  wynegocjować dla siebie jak najlepsze miejsca lądowania na wzgórzu, a zwłaszcza 
  to, czy będą one na dziedzińcu, co było najbardziej pożądane, w jego pobliżu czy też 
  na leżących dalej polanach. 
    - Czy myślisz - powiedział Temeraire półgłosem do Lau- rence'a, kiedy już z 
  przyjemnością ułożył się na rozkosznie gorących kamieniach - czy myślisz, że 
  Celeritas wybaczył mi moje kłamstwa? 
    Położył głowę na kłębowisku smoków średniej wagi, które próbowały wepchnąć się 
  między niego a Requiescata i Ballistę oraz wielce zadowolonego z siebie Armatiusa, 
  który dzięki Gen- tiusowi wciąż drzemiącemu na jego grzbiecie zyskał prawo do 
  zajęcia miejsca między najcięższymi ze swych towarzyszy. Smoki lekkie i kurierskie 
  przycupnęły na murach i czekając, aż część średnich zrezygnuje z bezowocnych 
  wysiłków, przygotowywały się do rozpoczęcia własnych kłótni o miejsca. 
     Majestatis zignorował to zamieszanie i położył się za murem otaczającym 
  dziedziniec, na południowej stronie. Temeraire słyszał wymianę zdań między nim a 
  oburzoną jego postawą Perscitią. 
    - Powinieneś zająć miejsce na dziedzińcu - powiedziała. 
    - Tutaj jest mi bardzo wygodnie - odparł spokojnie Majestatis. 
     - Na dziedzińcu byłoby ci bardziej wygodnie -upieraj się - i miałbyś tam miejsce, 
  gdybyś tylko lekko popchnął innych nie potrzebujesz tego. 
     - Ale to mi się podoba i nie muszę nikogo popychać, żeby je mieć - odpowiedział. - 
  Ziemia jest tu ciepła. 
  
     - Pewnie nawet nie wiesz dlaczego - syknęła nadąsana 
     - Gorąca woda płynie do łaźni także pod tą częścią wzgórza - wyjaśnił Majestatis. 
     Zapadło krótkie milczenie. 
     - Tak - odezwała się w końcu Perscitia - ponieważ to jest niższa strona stoku i woda 
  musi gdzieś spłynąć, ale jak t y na to wpadłeś? 
     - Z tamtej szczeliny w ziemi wydobywa się para. 
     - Ach! - mruknęła pod nosem. 
     - Położę się teraz spać - poinformował ją. - Nie mam nic przeciwko temu, gdybyś 
  się chciała też tutaj położyć. 
     - Nie chcę się tutaj kłaść - rzuciła ze złością, ale w odpowiedzi usłyszała tylko niski 
  dudniący oddech, więc pozrzędziła jeszcze trochę, po czym najwyraźniej pogodziła 
  się z sytuacją: oboje zaczęli donośnie chrapać, jeszcze zanim kłótnie na dziedzińcu 
  zakończyły się zaprowadzeniem jakiegoś porządku. 
     Nigdzie jednak nie było widać Celeritasa. Stary instruktor nie sypiał oczywiście na 
  dziedzińcu, lecz w prywatnej jaskini na zboczu góry; ale mógłby się pokazać, żeby 
  ich wszystkich zobaczyć, myślał z pewnym niepokojem Temeraire. Dręczyło go 
  sumienie, ponieważ musiał okłamać Celeritasa, kiedy przy' byli z Laurence'em do 
  Loch Laggan po grzyby, i nie miał do tej pory okazji, żeby go należycie przeprosić. 
  Był zupełnie pewny, że po przeprosinach stary instruktor wykaże zrozumienie i "a 
  wyraz swojej aprobaty dla jego działań - a przynajmniej m'a' taką nadzieję, gdyż 
  każdy może się dziwnie zachować; a p°za tym Celeritas mógł być nadal zły, że go 
  okłamali i wykorzystali ? 00 zaufanie, by podstępem dostać się do cytadeli. 
    _ Nie ma go już tutaj - poinformował go jeden z Winchesterów: żaden z tych, które 
  Temeraire znał, mały smok kurierski 0 bystrym spojrzeniu, który przysiadł na murze 
  za nimi, żeby uniknąć zamieszania wywołanego przez przybyszy. - Myślę, że poleciał 
  na tereny rozpłodowe w Irlandii. 
     _ Ale dlaczego Celeritas miałby lecieć na tereny rozpłodowe - zdziwił się głośno 
  Temeraire, a mały Winchester tylko wzruszył skrzydłami. - Na terenach 
  rozpłodowych jest bardzo nudno - powiedział Temeraire do Laurence'a. - Nie 
  rozumiem, dlaczego miałby rezygnować ze stanowiska, które miał tutaj. 
  
    Laurence nie odzywał się przez chwilę, a potem powiedział, bez większego 
  przekonania: 
    - Może się zmęczył pracą. 
    Nie dodał niczego więcej, niczego uspokajającego, i Temeraire popatrzył na niego 
  ukradkiem. Laurence siedział na jednej z niskich ławek pod murem i znowu patrzył 
  na złotą obrączkę, którą przyniósł z Londynu. Nie powiedział, skąd ją ma, i 
  Temeraire trochę bał się go o to pytać. Najgorsze, że Laurence był wyraźnie bardzo 
  nieszczęśliwy, a smok nie rozumiał dlaczego: są przecież razem, nigdzie nie 
  uwięzieni, i już wkrótce czeka ich wspaniała bitwa o odzyskanie utraconego 
  terytorium, a potem rząd da im dużo pieniędzy. Nie ma więc żadnych powodów do 
  zmartwień, może z wyjątkiem tego, że w ogóle musieli się aż tak daleko wycofać; ale 
  reszta się ułoży. 
    Temeraire westchnął i poinformował sprzeczające się Reapery: 
    ~ I tak będziecie musieli zostawić trochę wolnego miejsca. Wkrótce przyleci tu 
  Maksimus i reszta Korpusu; no i czy Lily nie Powinna już tutaj być? 
     Laurence uniósł głowę. 
     - Oni wszyscy powinni tu być - powiedział. - Lecieli przed nami. 
     Poszedł do cytadeli, żeby dowiedzieć się od oficerów, gdzie jest reszta Korpusu; a 
  tymczasem Chalcedony, Gladius i Canta- relła ostatecznie pokonały inne Reapery i 
  usadowiły się na dziedzińcu, dzięki czemu Grey Coppery, Winchestery oraz dzikie 
  smoki mogły się powciskać między te większe, i już po chwili wszystkim było ciepło 
  i przyjemnie na rozgrzanych kamieniach. Temeraire'owi, na którego grzbiecie ułożyły 
  się Moncey i Min- now, było zupełnie wygodnie i już się gotował do drzemki, kiedy 
  Papillon Noir uniósł głowę i powiedział: 
     - Jak tu przyjemnie! Prawie tak, jak w pawilonach, które cesarz zbudował dla nas w 
  Paryżu. 
     Mówił po angielsku, z osobliwym akcentem, i wiele z leżących w pobliżu smoków 
  uniosło głowy z zaciekawieniem. 
     - Są oczywiście dużo większe - podjął Papillon - i nikt nie musi spać na zewnątrz, 
  jeśli nie chce; i jest jeszcze uroczy strumyk, który płynie obok nich, jeśli więc komuś 
  
  zechce się pić, musi tylko wyciągnąć szyję. Ale tu jest tak samo ciepło, przynajmniej 
  wtedy, kiedy nie pada deszcz lub śnieg. 
     Rzeczywiście w tej chwili zaczął padać drobny śnieżek, którego płatki natychmiast 
  topniały na kamieniach. 
     - Przypuszczam - odezwał się Temeraire dość chłodnym tonem - że on kopiuje 
  chińskie pawilony, które są po prostu wspaniałe. 
     - Tak, właśnie - odparł z entuzjazmem Papillon - chociaż madame Lien mówi, że 
  zbudował je tak, iż są nawet wygodniejsze. I mamy skrzynie w tych pawilonach, do 
  których możemy chować nasze skarby, a straż pałacowa pilnuje ich przez cały czas, 
  kiedy nas nie ma. 
     - Hm, i pewnie niczego nie podkradają, co? - powiedział sceptycznie Gentius, 
  otwierając lekko jedno oko. 
    _ Nie, nigdy - zaprzeczy! Papillion. - Ja mam tam trzy złote łańcuchy i rubin, i 
  zawsze leżą tak, jak je zostawiłem; wartownicy nawet je dla mnie polerują, jeśli ich o 
  to poproszę. 
    Teraz, kiedy padły słowa „trzy złote łańcuchy i rubin", wszystkie smoki były już 
  całkiem rozbudzone. 
    _ Otrzymałem je - wyjaśnił Papillon, widząc, że przykuł uwagę słuchaczy - za 
  pomoc przy budowie niektórych dróg i za udział w walkach. Za to ostatnie zostałem 
  też awansowany na kapitana - powiedział z dumą, pokazując piękną odznakę 
  przypiętą do uprzęży: dysk z jakiegoś lśniącego metalu. -1 wszyscy, którzy służą 
  cesarzowi, mogą to mieć - dodał znacząco. 
    Temeraire położył krezę na karku. 
    - Oczywiście jeśli nie mają nic przeciwko pomaganiu komuś, kto kradnie terytoria 
  należące do innych, chociaż ma dużo swoich, i żeby to osiągnąć, zabija mnóstwo 
  ludzi oraz smoków - rzekł chłodno. - Poza tym my też dostajemy zapłatę; a ja 
  zostałem pułkownikiem. 
    - Moje gratulacje! - powiedział Papillon. - Ile do tej pory ci zapłacili? - Kiedy nieco 
  zakłopotany Temeraire zaczął mu to z pewnym trudem wyjaśniać, Papillon 
  stwierdził: - No tak, jestem pewny, że cesarz zapłaciłby ci od razu i dałby ci nawet 
  
  wyższy stopień. 
    Wokół rozległ się cichy szmer głosów smoków, które przysłuchiwały się tej 
  rozmowie. Temeraire przechylił głowę w bok i trącił nią małą Roland, która odrabiała 
  właśnie niechętnie lekcje z Demane i Sipho - robiła to nie tyle z własnej woli, co na 
  skutek nalegań Sipho, który zaczynał prześcigać w nauce nie tylko swojego starszego 
  brata, ale i ją, czemu się nawet zbytnio nie dziwiła, gdyż nigdy jej nie ciągnęło do 
  książek. 
    - Lepiej pójdź i powiedz Laurenceowi, że ten francuski sniok składa nam 
  najróżniejsze obietnice, które najpewniej są fałszywe - powiedział Temeraire - 
  żebyśmy się tylko zgodzili służyć Napoleonowi; i poproś go, żeby szybko przyszedł i 
  położy) temu kres - dodał żałośnie. 
     Nie wiedział, jak odpowiedzieć francuskiemu smokowi, który przecież oferował im 
  właśnie to, o co on sam prosił. Tylko że Temeraire nie chciał otrzymać tego od 
  Napoleona, który najechał Anglię i narobił wszystkim kłopotów i który pozwolił 
  robić Lien, co jej się podobało. 
     - Och, już lecę - powiedziała z ulgą Emily i pobiegła. 
     - Ja też pójdę - rzekł Demane i poszedł za nią. 
     - Ale kto sprawdzi moje zadania? - zawołał za nimi zasmucony Sipho. 
     Laurence nie doszedł dalej niż do wielkiej sali cytadeli: wielu oficerów stało tam w 
  grupkach i rozmawiało cichymi głosami, które wymieszane z echem odbitym od 
  wielkiego, sklepionego sufitu zmieniły się w niewyraźny gwar. Na ich widok zawahał 
  się w wejściu: znał niewiele z tych twarzy, a jeszcze mniejszej liczbie ludzi chciałby 
  narzucać swoje towarzystwo; i wtedy zobaczył w rogu pomieszczenia Rileya, który 
  wyglądał jak człowiek na wpół przytomny ze zmęczenia. 
     - Cześć, Laurence, myślałem, że jesteś w więzieniu - powiedział dość nietaktownie, 
  ale w jego głosie słychać było raczej zdziwienie niż potępienie. - Mam syna - dodał. 
     - Moje gratulacje, oby ci przyniósł dużo radości - odparł Laurence i uścisnął mu 
  dłoń, ignorując resztę jego słów. Riley chętnie odpowiedział uściskiem, nie dając po 
  sobie poznać, ze zauważył brak reakcji na swoje dość obcesowe powitanie. -Jak się 
  czuje Catherine? 
  
     - Nie mam najmniejszego pojęcia - odrzekł Riley. - Wszystkie smoki zerwały się 
  nagle trzy dni temu i pognały w stronę wybrzeża, a ona się uparła, że nie mogą się 
  bez niej obejść. Dasz wiarę? Dzięki Bogu znaleźliśmy już mamkę ze wsi, gdyż 
  przypuszczam, że i tak by poleciała, pozwalając dziecku głodować. CZy wiesz, że 
  trzeba je karmić co dwie godziny? 
    Nie wiedział, dlaczego smoki poleciały ani dokąd; tę odrobinę uwagi, której nie 
  pochłaniało jego nowo narodzone dziecko, poświęcał Allegiance: zostawił okręt w 
  suchym doku w Plymouth, udzie doprowadzono go do porządku po wyprawie do 
  Afryki, i teraz, gdy armia Napoleona stała między nim a portem, niepokoił się o jego 
  los. 
    _ Jestem pewny, że flota nie dopuści do tego, żeby zajął Plymouth - powiedział. - 
  Jestem tego pewny, ale gdyby jakoś opanował całe południe, to... 
    - Sir - odezwała się Emily i Laurence popatrzył w dół; stała zdyszana przy jego 
  łokciu, a obok niej był Demane. - Sir, Temeraire wysłał mnie... no dobrze, nas oboje, 
  żebyśmy panu powiedzieli, iż francuski smok na dziedzińcu podburza nasze do buntu 
  i próbuje przekonać je do przejścia na stronę cesarza, obiecując im pawilony, 
  kosztowności i inne rzeczy: on mówi po angielsku. 
    - Gdzie jest poseł? - zapytał Rileya Laurence. - Czy wiesz kogo przysłali? 
    - To Talleyrand - odparł Riley. 
    Rozmowy toczyły się na piętrze, w rzadko wykorzystywanej sali bibliotecznej; 
  Wellesley poszedł przyłączyć się do dyskusji zaraz po przybyciu, a właśnie on był, 
  zdaniem Laurence'a, jednym z niewielu wysokich stopniem oficerów, którzy 
  potrafiliby docenić zagrożenie. Jednak wejścia do komnaty pilnowali wartownicy i 
  adiutanci, a wśród nich dziesięciu Francuzów w mundurach podobnych do 
  uniformów oficerów kawalerii, ale Przystosowanych do latania, o czym świadczyły 
  długie skórzane Płaszcze i grube rękawice zatknięte za pasy. Laurence zastanawiał 
  się, jak mógłby przesłać wiadomość do środka, kiedy dostrzegł Rowleya i zawołał 
  go. 
     Pogarda, którą Rowley dla niego żywił, nie zmalała, ale właśnie widział, jak dzięki 
  smokom miesiąc skrócił się do dwóch tygodni, i chociaż bez uśmiechu, to jednak 
  
  wysłuchał Lauren- ce'a i odpowiedział krótko: 
     - No dobrze, chodź ze mną - i wprowadził go do sali bocznymi drzwiami. 
     Talleyrand nie przybył sam: siedział po jednej stronie długiego stołu, a miejsce 
  obok niego zajął marszałek Murat, szwagier Bonapartego. Tworzyli dziwną parę: 
  Talleyrand ze swoją pociągłą arystokratyczną twarzą i mocno już przerzedzonymi 
  włosami bladł przy Muracie, który miał gęste kręcone włosy, jasnoniebieskie oczy i 
  twarz rumianą od częstego przebywania na świeżym powietrzu, a jego potężnie 
  zbudowane ciało świadczyło, że jest żołnierzem w każdym calu. Strój Murata był 
  wręcz absurdalnie wspaniały: pod czarnym skórzanym płaszczem ze złotym 
  szamerunkiem i złotymi guzikami miał śnieżnobiały halsztuk i równie nieskazitelnie 
  białą koszulę, a na stole przed nim leżały zdobione złotymi haftami rękawice z 
  czarnej skory; elegancja ubioru Talleyranda była bardziej spokojna i stosowna. 
     Po drugiej stronie stołu siedzieli ministrowie, wszyscy w stanie daleko 
  odbiegającym od tego, w jakim byli ich francuscy rozmówcy. Widać po nich było 
  trudy długiego i pospiesznego odwrotu z Londynu oraz niewygody, które musieli 
  cierpieć w wojskowym obozie: szczególnie wymizerowany i smutny był premier 
  Perceval. Jego rada ministrów, od początku chwiejna i niepewna, składała się z 
  niezbyt wybitnych ludzi, których pochlebstwami, zmuszony do wybierania 
  mniejszego zła, nakłonił do przyjęcia stanowisk: rząd jego poprzednika, lorda 
  Portlanda, upadł pod ciężarem katastrofy w Afryce, i starzec odmówił podjęcia się 
  misji tworzenia nowego. Canning, ostatni minister spraw zagranicznych, sam 
  próbował sięgnąć po stanowisko premiera, a kiedy mu się to nie udało, nie dość, że 
  odmówił przystąpię"13 do nowego rządu, to jeszcze zablokował kandydaturę byłego 
  ministra wojny, lorda Castleraegha, przez co Perceval musiał się zadowolić lordami 
  Bathurstem i Liverpoolem; dobrymi, przyzwoitymi ludźmi, ale właśnie teraz, 
  bardziej niż kiedykolwiek indziej, potrzebował tych najbardziej utalentowanych i 
  chociaż lord Bathurst sympatyzował z ruchem na rzecz zniesienia niewolnictwa, 
  Laurence nie mógł nie zauważyć, że nie był to człowiek, który powinien zasiąść przy 
  stole negocjacyjnym naprzeciw Talleyranda. 
    Lord Mulgrave, Pierwszy Lord Admiralicji, zachował swoje stanowisko; obok niego 
  
  siedział Dalrymple, stary, gruby żołnierz, i żaden z nich nie wyglądał na godnego 
  przeciwnika Murata. Odnosiło się wrażenie, że cała moc, energia oraz zdolność 
  panowania nad sobą znajdują się po jednej stronie stołu: wytworności i 
  wyrafinowanie ancien regime'u połączone z brutalną siłą cesarstwa. Tylko Wellesley, 
  siedzący po drugiej stronie obok lorda Liverpoola, nie wyglądał jak człowiek już na 
  wpół pokonany, co więcej mimo chłodnego wyrazu twarzy jego wysunięta szczęka 
  świadczyła, że z trudem nad sobą panuje. 
    Rowley pochylił się i przekazał mu szeptem wiadomość Lau- rence'a. Wellesley 
  popatrzył na niego, a potem pochylił się do przodu i przerwał prowadzoną po 
  francusku rozmowę, mówiąc: 
    - Co to ma, do diabła, znaczyć? Przybywacie tu pod białą flagą, a tymczasem wasz 
  smok próbuje na dziedzińcu przekupić nasze świecidełkami? 
    Murat obruszył się, usłyszawszy to oskarżenie, po czym Powiedział: 
    - Jestem pewny, że zaszło tu jakieś nieporozumienie. Liber- te ma dużo zapału, ale 
  nigdy nie chciałby obrazić... 
    ~ Jestem pewny, że generał Wellesley nie zamierzał nikogo znieważyć - wyrwał się 
  z przeprosinami lord Eldon. - Z pew- n°scią Waszej Wysokości - Bonaparte z 
  upodobaniem czynił członków swojej rodziny książętami - nieobca jest żołnierska 
  bezceremonialność... 
     Talleyrand przysłuchiwał się tej wymianie zdań z na wpół przymkniętymi oczami, 
  które w pewnym momencie skierował w stronę Laurence'a. Następnie odchylił się do 
  tyłu i zgiąw- szy nieznacznie palec, wezwał jednego ze swoich pomocników na 
  szybką, szeptaną konsultację, a kiedy rozmowa przy stole na chwilę ucichła, 
  zainterweniował, mówiąc: 
     - Najlepiej będzie, jeśli marszałek Murat i ja wyjdziemy na dziedziniec, i 
  zamienimy kilka słów z Liberté, żeby dopilnować, by nie było więcej takich 
  nieporozumień: rozmawiamy już bardzo długo i krótki odpoczynek dobrze nam 
  wszystkim zrobi. - Wsparł się na stole i podniósł dosyć niezdarnie z krzesła, 
  zmuszając tym samym innych do wstania, po czym pochyliwszy się w stronę 
  Percevala, dodał: - Mam nadzieję, że będziemy jeszcze mieli okazję porozmawiać; 
  
  może dziś wieczorem? 
     Przepuściwszy z ukłonem Murata, ruszył kulejąc za nim w stronę drzwi, ale kiedy 
  do nich dotarł, zatrzymał się i zwróciwszy się ku Laurence'owi, powiedział 
  donośnym głosem: 
     - Pozwoli pan, że raz jeszcze wyrażę panu podziękowania rządu Jego Cesarskiej 
  Mości, monsieur Laurence. Pragnę także pana zapewnić, że Francja ma wobec pana 
  dług wdzięczności, o którym cesarz nie zapomniał i nigdy nie zapomni. 
     Te okrągłe słowa cięły boleśniej od noża. Co więcej, Laurence miał gorzką 
  pewność, że ten ból został mu zadany przypadkowo, a raczej przy okazji: Talleyrand 
  tak naprawdę mówił do zgromadzonych przy stole ministrów, żeby go 
  zdyskredytować i podać w wątpliwość każdy raport, który mógł im przynieść. 
     - Pański rząd, monsieur - odpowiedział Laurence - nie jest mi nic winny; nie 
  działałem dla jego dobra. 
     Talleyrand tylko uśmiechnął się łagodnie i przed opuszczeniem sali jeszcze raz się 
  lekko ukłonił. 
    - Na Boga, co za bezczelność - rzuci! wściekle Wellesley, nie doczekawszy nawet, 
  aż drzwi zostaną zamknięte, i wcale nie ściszonym g!osem. - Ta arogancka świnia... 
  syn oberżysty i nierządnicy, ożeniony z kolejną; t o ma być król Brytanii... 
    - Wcale nie wysunęli takiej sugestii - zaczął lord Eldon; był Lordem Kanclerzem, 
  wybitnym prawnikiem podniesionym do godności para, który został członkiem rządu 
  torysów dzięki temu, że zdecydowanie sprzeciwiał się równouprawnieniu katolików. 
    - Czy wyobrażacie sobie, że ktokolwiek z tego kręgu parwe- niuszy zadowoli się 
  czymś tak zwyczajnym jak urząd gubernatora? - zapytał Wellesley. - Dajcie mu sześć 
  miesięcy i będziemy mieli króla Murata, gdy tylko rozbierze na części armię i flotę. 
    - Nie, te warunki są nie do przyjęcia - powiedział Perceval, ale bez większego 
  przekonania. - Ale to tylko propozycje wyjściowe... 
    - One są dla nas zniewagą od początku do końca - przerwał mu Wellesley - i 
  powinny być z miejsca odrzucone. 
    - Przynajmniej jedną z jego propozycji, panowie - wtrącił inny minister - 
  powinniśmy wziąć pod rozwagę, niezależnie od innych. Czy mogę prosić o szybką 
  
  decyzję w sprawie wysłania Ich Królewskich Mości do Halifaksu, z jak największym 
  pośpiechem i przy uwzględnieniu wszelkich koniecznych środków dla zapewnienia 
  im bezpieczeństwa? 
    - Defetystyczny nonsens - warknął Wellesley. - Przed wiosną Bonaparte nawet się 
  nie zbliży do Szkocji, niezależnie do tego, co zrobimy. 
    - Wszyscy nasi zwiadowcy donoszą, że jego żołnierze krążą Juz po całej północnej 
  Anglii. 
    - Gdzie poszukują żywności - odparł Wellesley - małymi °ddziałami. Między 
  Londynem a Edynburgiem mamy dwa tu- Zlny obronnych placówek i obsadzonych 
  garnizonami zamków, których jego armia nie może tak po prostu ominąć. 
     - Ale przecież musimy unikać nawet najmniejszego ryzyka. Bonaparte przeszedł z 
  Berlina do Warszawy w niecałe... 
     - Ponieważ połowa dowódców garnizonów rzucała broń i poddawała się, gdy tylko 
  przy ich bramach odzywały się fanfary. Mam większe zaufanie do naszych oficerów. 
     - Król nie jest młodym człowiekiem - odezwał się Perceval, przerywając coraz 
  gorętszą wymianę zdań Wellesleya z ministrem - ani nie cieszy się najlepszym 
  zdrowiem... 
     - Nikt nie proponuje, żeby narażał się na polu bitwy - odpowiedział generał - ale 
  może przemówić do żołnierzy. 
     Perceval zamyślił się, po czym powtórzył cichym, ciężkim głosem: 
     - Król nie cieszy się najlepszym zdrowiem. 
     Przez chwilę nikt się nie odzywał, a potem ktoś powiedział do Wellesleya 
  pojednawczym tonem: 
     - Jeśli zostanie książę Walii albo książę William, a król uda się do Halifaksu... 
     Wellesley zareagował na tę sugestię gniewnym wzruszeniem ramion. 
     - Jeśli jesteście zdecydowani go odesłać, to go odeślijcie. A jeśli zamierzacie także 
  oddać jego tron, zapakujcie go razem ze wszystkim, czego te węże jeszcze zażądają, i 
  pozwólcie im bezpośrednio nawoływać żołnierzy do buntu; dlaczego nie? 
     - Generale Wellesley, to już jest naprawdę przesadna reakcja... 
     - Jeśli choć przez chwilę wierzycie, że oni nie wiedzieli, o co chodziło temu ich 
  
  smokowi... 
     - Mam nadzieję, że nie dopuścimy do tego, by dziwaczna myśl, iż Talleyrand, jeśli 
  nie sam Bonaparte, naprawdę uknuł taki podstępny plan, który miał wprowadzić w 
  życie jeden z ich smoków, oderwała naszą uwagę od ważniejszych spraw - P° 
  wiedział Eldon. - Wielokrotnie przysłuchiwałem się leniwy pogwarkom smoków. Nie 
  doszukujmy się w nich świadomych i przemyślanych intencji... 
    - Sir-wszedł mu w słowo Laurence i spokojnie zniósł spojrzenia, którymi go 
  obrzucono za to, że miał czelność przerwać ministrowi - być może nie wie pan, że 
  smoki uczą się swojego języka, kiedy jeszcze są w jajach, i zwykle nie opanowują 
  innego. To nie może być zbieg okoliczności, że przylecieli tu na takim, który mówi 
  po angielsku i łatwo może się porozumieć z naszymi. 
    - No to nakarmmy je jeszcze raz i to przegoni wszystkie wywrotowe myśli z ich 
  łbów, jeśli jakieś w nich się zagnieździły - odparł Eldon. - Co jeszcze innego mógł 
  Bonaparte zaproponować tym stworzeniom? 
    - Choćby szacunek - powiedział Laurence. - Jeśli nie widzicie, panowie, że z 
  powodu lekceważenia i pogardy, z jakimi je traktowano, mogą ulec takim podłym 
  podszeptom, bądźcie dla nich przynajmniej uprzejmi i zaoferujcie im nagrody... 
    - Dosyć tego, Laurence - odezwał się lodowatym tonem lord Mulgrave. - Zrobiłeś 
  dla Bonapartego więcej dobrego, niż zdołają tu uczynić Talleyrand, Murat i te 
  wszystkie biadolące smoki, choćbyśmy im stworzyli do tego wszelkie możliwe 
  sposobności. 
    Laurence żachnął się w duchu i miał nadzieję, że nie pokazał tego po sobie. Po 
  pierwsze, to Mulgrave zaaprobował nikczemny plan wysłania do Francji chorego 
  smoka; on też prowadził dochodzenie, którego celem było ustalenie, jak Laurence się 
  o tym dowiedział, a potem sam dobrał członków składu sędziowskiego 
  1 osobiście nadzorował proces przed sądem wojskowym, przy tym robił to z ogromną 
  zjadliwością. 
    ~ Człowiek może być wielkim entuzjastą jakiejś sprawy, nie będąc jednocześnie 
  zdrajcą - ciągnął Mulgrave - a ty jesteś 
     rowno jednym, jak i drugim. Nawet jeśli wbrew mojej opinii P°2Wolono ci żyć 
  
  odrobinę dłużej, z pewnością jesteś ostatnim 
  2 0wiekiem, na którym ktokolwiek mógłby polegać. 
     - Właśnie t o jest odrywaniem naszej uwagi od ważniejszych spraw - rzekł ostro 
  Weilesley - i jestem pewny, że gdyby Talleyrand mógł nas usłyszeć, pogratulowałby 
  sobie sukcesu. Sir, błagam, proszę go odprawić - zwrócił się do Percevala - i Murata 
  razem z nim. Z każdą kolejną chwilą, kiedy ta flaga rozejmu powiewa na oczach 
  żołnierzy, słabnie ich męstwo i nadzieja. Powinniśmy mówić o kontrataku, a nie 
  debatować nad warunkami kapitulacji, a właśnie tym są propozycje Bonapartego 
  niezależnie od tego, w jakie słowa je ubierzecie. 
     - Generale Weilesley i generale Dalrymple, wybaczcie mi panowie moją otwartość - 
  wtrącił się do rozmowy lord Liverpool - ale choć te warunki są przykre, może się 
  okazać, że uznamy je za lepsze od tych, które przedstawi nam w marcu.. Mam 
  nadzieję, że moje słowa nie zostaną zrozumiane jako chęć ubliżenia honorowi 
  wojska. Jednak oczywistą prawdą jest to, że Bonaparte pobił każdą armię, która 
  kiedykolwiek stanęła z nim do walki. Pobił Rosjan, Austriaków, Prusaków, Turków, a 
  także nas samych. Wydaje mi się, iż moglibyśmy się zgodzić na jego żądania, pod 
  warunkiem że armia i flota zachowają siły, a król będzie bezpieczny; na wszystko, 
  byle tylko opuścił Londyn i wrócił do Paryża. Wtedy już jakoś poradzimy sobie z 
  Muratem- 
     - Czy ty zupełnie... - zaczął Weilesley, ale opanował się i przerwał, po czym 
  bezbarwnym tonem powiedział: - Dopóki Bonaparte jest w Anglii, możemy to 
  zakończyć jednym zwyciÇ' stwem... nie tylko inwazję, ale całą wojnę, 
  ponaddziesięcioletm konflikt. Ostatnie, czego chcemy, to zobaczyć, jak opuszcza 
  nasz kraj; jedyne, za co możemy być wdzięczni losowi, do cholery- to właśnie to, że 
  Napoleon jest wreszcie w zasięgu naszyć rąk. Za miesiąc będziemy tu mieli 
  pięćdziesiąt tysięcy 
  w Edynburgu kolejne sześćdziesiąt oraz sto pięćdziesiąt smok bojowych. Za 
  miesiąc... 
     - Połowa Grande Armée stacjonuje na wybrzezu czekając na przerzut do Anglii - 
  przerwał mu Eldon. - Za miesiąc Bonaparte będzie miał dwieście tysięcy ludzi albo i 
  
  więcej... 
    _ Nie, nie będzie. - Drzwi otworzyły się z hukiem i do komnaty weszła Jane Roland, 
  zdejmując zakrwawione rękawice; miała także krew na twarzy, we włosach, a nawet 
  na płaszczu. - Co? - zapytała, widząc ich zaskoczone spojrzenia, po czym zobaczyła 
  się w wielkim ściennym lustrze. - Och, wyglądam okropnie. Nie, to nie moja krew. 
  Pewnie tego biednego Francuza, na którym złamałam szpadę. 
    Wzięła kieliszek brandy, który ktoś jej pospiesznie podał, i wypiła go jednym 
  haustem. 
    - Dziękuję - powiedziała, odstawiając go na stół - to przywraca człowiekowi chęć 
  do życia. Proszę o wybaczenie, panowie, że nie przebrałam się przed przyjściem 
  tutaj, ale nie chciałam tracić czasu. Właśnie wróciłam z wybrzeża. Bonaparte 
  próbował przeprowadzić kolejne lądowanie pod Folkestone, ale nie miał tyle 
  szczęścia, ile by chciał, jak sądzę. Znaleźliśmy odpowiedź na jego sztuczkę z 
  harpunami: nasi kowale przygotowali ostry drut i teraz smoki kurierskie, działając 
  parami, mogą migiem przecinać te liny. Oto meldunki - dodała, gdy truchtający za 
  nią Frette położył na stole przed Percevalem pakiety listów - od admirała 
  Collingwooda. Z ich okrętów liniowych wzięto sześć, zatopiono cztery, spalono dwa; 
  z sześćdziesięciu tysięcy ludzi wylądowało mniej niż tysiąc. 
    Entuzjazm, który wzbudziła tymi wieściami, był nadzwyczaj- nY> choć może nieco 
  na wyrost, jako że po tym zwycięstwie ich sytuacja wcale nie była dużo lepsza niż 
  przedtem. Jednak nawet °drobina smaku wygranej była ogromnie słodka dla tych, 
  którzy tak dawna byli go pozbawieni. Eldonowi zamknęło to usta, Wellesley zerwał 
  się z krzesła i uściskał Jane, zanim w pełni Uwiadomił sobie, co robi. 
    A zatem on nie może przerzucić przez kanał więcej... Ilu Zl ma obecnie? - zapytał 
  gorączkowo Perceval. 
     - Nadal może ich sprowadzać drogą powietrzną, nocami - odpowiedziała Jane. - My 
  możemy wysyłać patrole, podobnie jak marynarka, ale nie dopadniemy każdego 
  Fleur-de-Nuita, który będzie próbował przemknąć się nad kanałem; one mogą 
  przenosić po dwustu ludzi naraz. 
     - Jeśli o mnie chodzi, może każdej nocy wysyłać po dziesięć z nich - rzekł 
  
  Wellesley. -1 tak nie zdoła zgromadzić większych sił niż nasze, kiedy będziemy 
  gotowi stawić mu czoło. Sir... panowie - powiedział, przesuwając wzrokiem po 
  wszystkich ministrach siedzących przy stole - jeszcze żadnej wojny nie wygrano przy 
  stole konferencyjnym, natomiast wiele przegrano. Nie chciałbym widzieć w tym 
  pokoju tchórzy, ale Brytyjczyków. Obdarzcie mnie swoim zaufaniem i dajcie mi sto 
  tysięcy ludzi, a nie będę się bał stanąć do walki z Bonapartem. Zgadzacie się? 
     Zapadło milczenie; kilku z obecnych popatrzyło na Dal- rymple'a. 
     - Może wspólne dowództwo... - zaczął jeden z nich. 
     - Nie - przerwał mu natychmiast Wellesley. - Jeśli we mnie nie wierzycie, 
  wybierzcie kogoś innego. 
     Znowu zapadła cisza, która się nieco przeciągnęła. Ministrowie wahali się, ale 
  Wellesley dobrze wybrał moment: blask zwycięstwa, sukcesu, jeszcze nie zgasł i 
  przeważył szalę. Perceval wstał i położył dłonie na stole. 
     - Niech tak będzie. Lordzie Bathurst, powiadomi pan naszych gości, że rokowania 
  zostały zakończone. Generale Wellesley, przejmuje pan dowództwo, i niech Bóg 
  będzie z panem- 
     Niecałą minutę później Wellesley szedł już korytarzem prowadzącym na zewnątrz i 
  mówił: 
     - Cholerna strata czasu, ale przynajmniej mamy to już za sobą i nie stało się nic, 
  czego nie można by naprawić. Roland, potrzebuję sto smoków do transportu... 
     - Nie mogę panu przekazać stu smoków, kiedy muszę strzec pięciuset mil wybrzeża 
  - odparła Jane, dopasowując swój krok do jego kroku. 
    - Muszę sprowadzić kolejne trzydzieści tysięcy ludzi tutaj, a czterdzieści do 
  Edynburga - warknął Wellesley. 
    - Niech pan mi powie, gdzie ich można znaleźć i dokąd dostarczyć, a załatwię to - 
  odpowiedziała - wykorzystując te smoki, które będą w pobliżu na patrolach. 
    - Może być - zgodził się i skinął lekko głową. - Rowley, daj jej listę garnizonów - 
  rzucił ponad ramieniem. - Powiedz mi, jakiego twoim zdaniem zaopatrzenia 
  Bonaparte najbardziej potrzebuje? 
    - Dla smoków? Stu sztuk bydła na dzień - odparła Jane. - Nawet więcej, jeśli ma 
  
  dużo ciężkich, które pracują na swoje kolacje. Jak dotąd, daje sobie radę: jego ludzie 
  plądrują całą Anglię, a my na południe od gór mamy mniej smoków, które 
  wyjadałyby zapasy. 
    Generał pokiwał głową. 
    - Bardzo dobrze. Muszę się teraz udać do Edynburga i zaprowadzić porządek w 
  armii... 
    - Wellesley - przerwała mu Jane - zanim się tam udasz, posłuchaj, co mam do 
  powiedzenia. Mogę przenieść ludzi, gdziekolwiek będziesz chciał ich mieć, ale nie 
  mogę sprawić, żeby Napoleon przyszedł i spotkał się tam z wami. Jest teraz dobrze 
  okopany w Londynie, a z nadejściem wiosny sami zaczniemy mieć pewne trudności z 
  zaopatrzeniem. W samej Szkocji nie da się żywić takiej liczby smoków w 
  nieskończoność: zaczniemy zJadać inwentarz rozpłodowy. 
    Rzucił jej twarde spojrzenie. 
    ~ Będę wdzięczny - powiedział - jeśli nie wspomnisz o tej konkretnej trudności przy 
  ich lordowskich mościach. Psiakrew, ale mi brakuje Castleraegha! Jane prychnęła. 
     - Nie potrzebuję pouczania, jak obchodzić się z politykie- rami, którzy nie mają 
  pojęcia o moich sprawach. 
     - Tak, rzeczywiście nie potrzebujesz - zgodził się niechętnie. - No cóż, sprowadź mi 
  tylko armię i pozwól, że sam się będę martwił o to, jak wyciągnąć Korsykanina z 
  Londynu. 
     Po powrocie na dziedziniec Laurence zastałTemerairea pogrążonego w radosnej 
  rozmowie z Maksimusem i Lily; oboje właśnie wrócili z wybrzeża i 
  bezceremonialnie odepchnęli kilka skwaszonych Yellow Reaperów i bardzo oburzoną 
  Ballistę, żeby zająć miejsce na ciepłych kamieniach obok niego. 
     - Tak, jajo się wykluło - mówiła właśnie Lily - ale nie ma z niego żadnego pożytku. 
  Całymi dniami tylko leży i wrzeszczy, i nie podoba mi się jego zapach, nie żeby - 
  dodała lojalnie - Cathe- rine w czymkolwiek tu zawiniła: jestem pewna, że to wina 
  tego okropnego żeglarza. Nigdy nie powinnam się zgodzić na ich ślub, a teraz ona nie 
  może go nakłonić do tego, żeby się z nią rozwiódł. 
     Harcourt stała obok nich z Berkleyem i Laurence podszedł do niej bez wahania: był 
  
  zbyt znużony, by lękać się jeszcze jednego krępującego spotkania. Jednak Catherine 
  nic nie powiedziała, tylko uścisnęła mu dłoń, przy czym wydało mu się, że chciała to 
  uczynić mocniej i serdeczniej, niż pozwalał na to jej obecny stan. Wyglądała tak 
  słabo i krucho jak skorupka jajka, i była niemal tak samo blada. W rezultacie jej 
  jasnorude włosy zdawały się wręcz płonąć na tle niemal zupełnie białej skóry i 
  mocno podkrążonych oczu. Jej sylwetka, szczególnie w talii, nie odzyskała jeszcze 
  dawnej smukłości, natomiast ręce miała wychudłe, słabe: powinna jeszcze 
  odpoczywać, a nie wykonywać misje bojowe- 
     Pochwyciła jego spojrzenie i powiedziała ostro: 
     - Proszę, nie chcę słuchać kolejnych kazań; w takich czasach nie możemy się 
  obejść bez Lily. On chciał wysadzić kolejne sześćdziesiąt tysięcy ludzi, słyszałeś? 
    - Słyszałem i gratuluję wam zwycięstwa - odparł Laurence; tak czy owak, nie miał 
  prawa jej pouczać, nie był Rileyem. - A także narodzin syna - dodał. 
    - Och, tak - odparła z wyraźnym przygnębieniem. - Dziękuję. 
    Francuskie poselstwo przygotowywało się do odlotu: na grzbiecie Papillona 
  postawiono mały, kopulasty namiot, do którego ostrożnie i powoli wdrapał się 
  Talleyrand. Natomiast Murat jak urodzony awiator wspiął się pewnie na smoka i 
  przypiął się do uprzęży na jego karku. Podczas gdy reszta jego załogi zajmowała 
  miejsca, Papillon odegrał prawdziwe przedstawienie, machając swymi opalizującymi 
  skrzydłami i pokazując innym smokom mały, ale olśniewająco błyszczący medalion, 
  który miał na piersi, po czym zawołał radośnie: 
    - Do widzenia! Mam nadzieję, że kiedy znajdziecie czas, odwiedzicie mnie w 
  Londynie łub Paryżu - i wzbił się w powietrze. 
    Arkady posłał za nim jakieś brzydkie słowo, po czym potarł nosem swój plater, 
  którym Jane odznaczyła go przed rokiem, żeby dostarczyć mu bodźca do 
  patrolowania wybrzeża. 
     - Tak, i krzyżyk na drogę - dodał Temeraire, odprowadzając chłodnym spojrzeniem 
  znikającego już w dali francuskiego smoka. - Jestem pewny, że to wszystko 
  kłamstwa, a on wcale nie ma żadnych rubinów i złotych łańcuchów. 
    Laurence z zadowoleniem patrzył, jak Francuzi odlatują, ale wiedział, że 
  
  pozostawiony przez nich długi cień rozproszyć mogło tylko zwycięstwo, które w tej 
  chwili wydawało się odległe i mało prawdopodobne. Warunki postawione przez 
  Bonapartego mogły się jeszcze okazać wspaniałomyślne w porównaniu z tymi, ^óre 
  podyktuje, jeśli uda mu się utrzymać okupację do wiosny. Punkty obronne w całej 
  Anglii będą mu ulegały jeden po dru- S'm, brane głodem lub siłą zmuszane do 
  poddania się; a potem Zacznie oblegać miasta portowe i odcinać zaopatrzenie flocie. 
  Tymczasem jego smoki będą wyjadały brytyjskie bydło, natomiast ich własne zaczną 
  głodować, a topniejące śniegi otworzą w końcu górskie przełęcze, zmieniając je w 
  dogodne drogi ataku dla jego piechoty. Musi tylko zachować spokój, ciesząc się przy. 
  jemnościami życia w Londynie, i czekać. 
     - Dziś w nocy znowu lecimy na patrol wzdłuż wybrzeża Morza Północnego - 
  powiedział do Temeraire'a Maksimus. - Gzy wybierzesz się z nami? 
     - Patrolowanie - odparł z westchnieniem Temeraire - ale tak, oczywiście, polecimy 
  razem, prawda, Laurence? - W każdym razie - dodał - jest to lepsze od przenoszenia 
  ludzi i zaopatrzenia. 
     - Może się okazać, że będziesz miał do wypełnienia jakieś inne obowiązki 
  związane z twoim pułkiem - ostrzegł go Laurence. 
     Zorganizowanie i wdrożenie do służby patrolowej tak dużej gromady nie znających 
  uprzęży i nie przywykłych do dyscypliny smoków nie było łatwą sprawą. Temeraire 
  nalegał, żeby Yellow Reaperom pozwolono latać razem, gdyż najwyraźniej wolały 
  przebywać we własnym towarzystwie, chociaż zgodnie z ogólną regułą powinny 
  dołączyć dla równowagi do zespołów mieszanych; natomiast dzikusów Arkadego 
  rozdzielił dla odmiany między różne grupy, nie przejmując się tym, że żaden z nich 
  nie mógł wymienić nawet słowa z innymi smokami. 
     - Tak, ale nie muszą wcale dużo gadać, żeby zrozumieć siebie nawzajem podczas 
  patroli - odrzekł, kiedy zwrócono mu na to uwagę - a jeśli ich zostawię razem, znowu 
  zaczną gdzieś szukać przygód, zwłaszcza - dodał złowieszczo - jeśli gdzieś w pobliżu 
  będzie Iskierka. 
     - Znacznie lepiej się zachowuje - powiedział Granby do Laurence'a i Tharkaya 
  podczas kolacji pewnego wieczoru, kiedy wszyscy razem obozowali w pobliżu 
  
  Newcastle. Trochę dalej od ogniska Téméraire i Iskierka głośno się sprzeczali, a 
  Arkady od czasu do czasu dorzucał coś od siebie. - Robi dużo hałasu - dodał 
  pospiesznie Granby- ale stała się bardzo uczynna i idealnie posłuszna. Podczas 
  wszystkich patroli latała dokładnie po wyznaczonych trasach, nie próbowała urywać 
  się na poszukiwanie zdobyczy i nie słyszałem z jej strony nawet słowa skargi; za to 
  wszystko chętnie dałbym się złapać jeszcze z pięć razy z rzędu. 
    Laurence skierował wzrok w ognisko; wciąż nie mógł zapomnieć o cenie, jaką 
  musieli zapłacić za uwolnienie Granby'ego: nie słyszał nic o losie Edith, chociaż 
  zniżył się do błagania Jane, żeby popytała o nią oficerów wywiadu. Każdego dnia 
  nadchodziły z Londynu dziesiątki raportów szpiegowskich, ale aresztowanie - a 
  nawet egzekucja - jednej szlachetnie urodzonej Brytyjki mogło być wydarzeniem 
  zbyt mało znaczącym, żeby o nim wspominać. 
    - Za żadne skarby świata nie chciałbym psuć ci nastroju - powiedział Tharkay do 
  Granby'ego - ale jeśli ona jest „bardzo uczynna i idealnie posłuszna", to radziłbym 
  zachować ostrożność; mała poprawa byłaby czymś bardziej naturalnym. Żadne 
  stworzenie, które przywykło do wolności, nie da się łatwo przekonać do 
  przestrzegania dyscypliny - dodał, dając kawałek mięsa pustułce, która 
  przekrzywiwszy głowę, przyglądała się z pożądaniem ich piekącemu się na rożnie 
  królikowi. 
    - Ja jestem zdyscyplinowana - odezwała się Iskierka, która przypadkiem usłyszała 
  jego słowa. - Nie będę już uciekała i chętnie przyniosę więcej. - Miała na myśli 
  bydło, gdyż zgodnie z wyobrażeniem Jane o kompromisie między transportowaniem 
  a patrolowaniem, każdy smok oprócz załogi niósł za każdym razem pół ładunku 
  zaopatrzenia lub żołnierzy. Połowa ładunku wystarczała, by nawet kilka średnich 
  smoków mogło przetransportować całą kompanię wraz z oficerami lub zapasy dla 
  siebie, a jednocześnie Zaden z nich nie był tak obciążony, żeby uniemożliwiało mu to 
  udział w walce. Ich własny oddział patrolował właśnie wybrzeż Morza Północnego, 
  gromadząc przy okazji zaopatrzenie wszędzie tam, gdzie można było coś znaleźć. 
  Iskierka już dostarczyła tuzin wielkich czarnych świń, zamkniętych obecnie w 
  zagrodzie za obozem i pokwikujących od czasu do czasu w pijackim otumanieniu 
  
  podano im bowiem najłatwiej dostępny środek nasenny, mocny trunek, i zionęło od 
  nich potężnie alkoholem. 
     - Według mnie, to zwykłe udawanie - powiedział pogardliwie Temeraire - bo ty 
  tylko próbujesz pokazać Granby'emu, że nie powinien ciebie zostawić. Doskonale 
  wiesz, że nie mamy więcej bydła. 
     Jeleni nie można było transportować, gdyż ogarnięte paniką zdychały, zanim można 
  je było uśpić, a ryby szybko się psuły, przez co nadawały się tylko do żywienia 
  smoków w czasie patrolu. Na terenach nadbrzeżnych bydła zaczynało już brakować, 
  a im dłużej szukali go w głębi lądu, tym większe było ryzyko, że zostawią nie 
  pilnowany odcinek wybrzeża, na którym Francuzi mogą wysadzić kolejny desant: 
  Bonaparte codziennie wysyłał obładowane żołnierzami smoki, które latały wzdłuż 
  kanału i bardziej na północ, czekając tylko na taką okazję. 
     - Jutro znajdziemy więcej - powiedział Tharkay z zagadkową pewnością siebie, ale 
  nazajutrz wyprowadził Arkadego na prowadzenie i poleciał prosto do dużej 
  posiadłości z kilkoma bogatymi gospodarstwami mlecznymi, gdzie zarekwirował 
  dwa tuziny krów. Obserwował potem załadunek otępiałych zwierząt z dziwną, lekko 
  kpiarską miną, przez którą Laurence tym bardziej chciał go zapytać, skąd o tym 
  wiedział, i która jednocześnie uniemożliwiła mu zadanie tego pytania. Byli tuZ nad 
  granicą Szkocji: Laurence wiedział, że Tharkay wdał się tu w jakiś proces, ale nie 
  znał szczegółów i jeśli Tharkay z własnej woli nie chciał mu ich zdradzić, szacunek, 
  jaki budził w nim ten zagadkowy człowiek, nie pozwalał mu drążyć tego tematu- 
     Dzięki temu bydłu ich zadanie zostało wykonane, ale ledwo, ledwo, i przez resztę 
  patrolu oraz w drodze powrotnej do Loch Laggan n'e znaleźli niczego: wieśniacy 
  nauczyli się już ukrywać swoje malejące stada. 
     _ Niech ich wszystkich szlag trafi i Bonia razem z nimi - warknęła Jane, kiedy 
  Laurence przekazał jej wiadomości, i potarła czoło grzbietem dłoni. - Powiedz mu, że 
  mamy zapasy na jeden tydzień mniej, niż mówiłam - rzuciła do adiutanta 
  wyczekującego przy jej biurku, młodego oficera piechoty, zarazem zdenerwowanego 
  i zniecierpliwionego, o czym świadczyło to, że bez przerwy przenosił ciężar z nogi na 
  nogę. - I nie, nie może mieć dwudziestu, mogę mu dać dziesięć i nie wszystkie 
  
  ciężkie. Wellesley chce cię widzieć w Edynburgu - oznajmiła Laurence'owi i rzuciła 
  mu zapieczętowany woskiem list, który wybrała spośród tych leżących na jej biurku - 
  i tyle smoków, ile mogę mu dać. 
     Laurence złamał pieczęć i rozłożył rozkaz, pojedynczą kartkę papieru z ledwie 
  kilkoma liniami skreślonego pospiesznie tekstu, pod którym nie było żadnego 
  podpisu: „Przyprowadź mi tę zionącą ogniem bestię i tyle innych, ile Roland ci da; 
  najbardziej wojownicze, jakie masz. Im bardziej będą zajadłe, tym lepiej". 
    Przeczytał to jeszcze raz, wolno, po czym złożył kartkę. Słowo „zajadłe" wzbudziło 
  w nim złe przeczucie, które niczym lodowata, niestrawna kula zaciążyło mu w 
  żołądku. Jane, pomyślał, nie widziała tego rozkazu; sprzeciwiłaby mu się tak 
  zdecydowanie, jak i on by zrobił, gdyby mógł. 
    Uniósł głowę i popatrzył na nią. Niemal nie przerywała pracy. 
    - Frette, niech Rightley weźmie pięć średnich smoków i po- leci z nimi do 
  Inverness, i wyślij do tego cholernego pułkownika list z ostrzeżeniem, że jeśli nie 
  załaduje na nie swoich ludzi jutro Wleczorem, kiedy one tam wylądują, następnego 
  ranka postawię 
    przed sądem wojskowym. Nie możemy tracić czasu na te bzdury - stwierdziła, 
  wręczając Frette'owi trzy rozkazy naraz Laurence, możesz wybrać teraz smoki, które 
  tylko zechcc 
     Nie mógł obciążyć jej tym brzemieniem. 
     - Czy możemy zabrać dziesięć? - zapytał. - Wellesley chc( Iskierkę - dodał. 
     - Tak - odparła z roztargnieniem Jane - możesz ją wziąć; Bó^ wie, że nie możemy 
  jej marnować na służbę patrolową, kiedy tam zanosi się na utarczki. Aha, tutaj mam 
  coś dla ciebie - dodała podając mu list wyciągnięty spod wielu innych na jej biurku. - 
  Nie mogę ci tego dać, ale wolno ci to przeczytać tutaj. 
     List był napisany niewprawną ręką, zawierał sporo błędów i przypadkowo 
  stawianych dużych liter, ale dla Laurencea najważniejsza była jego treść: 
     Dama, o którą Chodzi, jest obserwana, ale jeszcze nie Prześladowana; udało mi się 
  Szepnąć do ucha paru osobom, że jej Mąż był Znanym Zapleńcem, a ona Poślubiła 
  go Późno, z Despracji. Oby mi kiedyś Wybaczyła Oszczerstwo, które na nią rzuciłam, 
  
  a także na Bohatera Naszego Kraju! Mam nadzieję, że Niebezpieczeństwo 
  Aresztowania już Minęło. To Wszysko, co mogę przekazać Rzetelnie, gdyż ona nie 
  chce mnie przyjąć, ale krąży Plotka, że Bardzo Rozpacza, a jej Dziecko jest wciąż 
  Chore. 
     Na jutro jestem zaproszona na Kolację do marszłka Da- vouta, ale nie Oczekujcie 
  Zbyt Wiele, jako że on jest małomówny, w przeciwieństwie do m. Murata... 
     List nie był podpisany. Laurence przeczytał interesujący go fragment dwukrotnie, 
  po czym złożył kartkę i oddał ją Jane. 
     - Dziękuję - powiedział tylko i ukłoniwszy się, wyszedł; bał się, że gdy jeszcze coś 
  powie, będzie tego żałował. 
    femeraire był bardzo zadowolony, że został wybrany do tego konkretnego zadania, a 
  jeszcze bardziej z tego powodu, ?2 zwalniało go to z patrolowania i transportowania 
  ludzi, bez względu na to, jakie to mogło być ważne. Jedyny kłopot wiązał się z 
  wybraniem smoków, które miały polecieć razem z nimi. 
    _ Wellesley chce, żeby to były najwaleczniejsze z tych, które masz pod swoją 
  komendą, i najbardziej zajadłe - powiedział Lau- rence, co miało swój sens, gdyż 
  właśnie takie miały największe prawo robić coś bardziej ekscytującego od 
  przenoszenia piechoty tam i z powrotem. Ale więcej niż dziesięć smoków 
  zasługiwało na to wyróżnienie, a należało wybrać osiem, gdyż oczywiście on sam 
  powinien polecieć, a obok niego Iskierka, chociaż jego zdaniem wcale nie była tego 
  godna. 
    To przez to zianie płomieniami, które nie było przecież niczym szczególnie 
  nadzwyczajnym: każdy może wywołać pożar, jeśli tylko ma na początku trochę 
  ognia. Temeraire westchnął, wiedząc, że się od niej nie uwolni. W Loch Laggan nie 
  było z niej wielkiego pożytku: już zwolniono ją z noszenia ludzi, ponieważ dla wielu 
  z nich siedzenie między jej kostnymi wypustkami, z których tryskała para, było zbyt 
  trudne. A zatem musiał ją wybrać; a potem oczywiście należało zapytać Maksimusa i 
  Lily, chociaż ku zaskoczeniu Temeraire'a Laurence próbował mu to wyperswadować. 
    - Ale to by było bardzo nieładnie z mojej strony, gdybym nie zaproponował im 
  udziału w prawdziwych walkach, kiedy mogę to zrobić - zaprotestował Temeraire, 
  
  zerkając na nich ukradkiem, żeby się upewnić, że Maksimus i Lily niczego nie 
  usłyszeli i nie są urażeni. 
    Na szczęście Maksimus chrapał, pogrążony w głębokim śnie pod kocem z 
  dziewięciu Winchesterów i innych małych smoków, a Lily znalazła sobie miejsce po 
  drugiej stronie muru cytadeli, tuż pod oknem kapitan Harcourt, z którego nie 
  spuszczała zazdrosnego spojrzenia: Catherine weszła do środka, żeby zobaczyć 
  dziecko. 
     - Myślę, że Harcourt nie czuje się dobrze - powiedział Laurence. 
     - Tak - odparł Temeraire. - Lily też tak uważa i to jest jesz- cze jeden powód, żeby 
  ją zaprosić. Jest pewna, że dla Catherine lepszy będzie pobyt na południu i udział w 
  prawdziwej walce zamiast tego całego latania tam i z powrotem w deszczu oraz 
  śniegu. Łatwo się teraz przeziębią i nie powinna spędzać zbyt dużo czasu w 
  powietrzu. 
     - Berkley nie przeziębią się łatwo, bo jest taki gruby - odezwał się sennym głosem 
  Maksimus, otwierając lekko oko - ale ja też chciałbym tam polecieć i trochę 
  powalczyć. 
     A zatem to zostało postanowione, ale co do reszty... Temeraire podrapał się w 
  zadumie po głowie i w końcu powiedział: 
     - Gentius także mógłby z nami polecieć i wcale by się nie liczył do tej dziesiątki, bo 
  nie jest tak mocny, by kogoś nosić lub wyprawiać się na patrole: przez cały czas nie 
  rusza się z Loch Laggan i tylko śpi. I weźmiemy Armatiusa, żeby go nosił. Myślę, że 
  nie powinniśmy brać Majestatisa i Ballisty, bo oni bardzo się przydają do kierowania 
  innymi, i nie jestem pewny, czy reszta chętnie nosiłaby żołnierzy tam i z powrotem, 
  gdyby ich także zabrakło. Requiescat też powinien zostać, bo żaden z mniejszych 
  smoków nie będzie się z nim spierał, nawet jeśli on nie jest zbyt bystry i trzeba mu 
  mówić, jakie rozkazy ma wydawać. 
     Łamał sobie jednak przez jakiś czas głowę, jak ich zostawić i jednocześnie nie 
  obrazić, aż w końcu wpadł na pomysł, żeby każdemu nadać stopień wojskowy. 
     - Jak myślisz, czy Wellesley będzie miał coś przeciwko temu? - zapytał Laurence'a. 
     - To kapitalny pomysł - odpowiedziała rozbawiona admirał Roland, kiedy Laurence 
  
  zapytał ją o to w imieniu Temerai- 
    , _ Twoja milicja i tak musi być w końcu włączona w skład j(orpusU' zarn'ast 
  pułkownikiem zostaniesz zatem komodorem, twoi oficerowie będą kapitanami; 
  chociaż zrobienie dla nich epoletów będzie cholernie trudne. 
  O tak, epolety - zawołał zachwycony Temeraire. 
    Krawcowe ściągnięte z wiosek wokół Loch Laggan do pomo- cv w szyciu uprzęży 
  do transportowania żołnierzy zaprzęgnięto teraz do robienia kokard z resztek 
  jedwabiu oraz skóry. Ostateczny wynik ich starań nie przypominał zbytnio 
  prawdziwych epoletów, lecz raczej ogromne kudłate czupryny w jaskrawych 
  kolorach, z odrobiną złocistej tkaniny zawiązanej w środku dla dodania blasku, i 
  wieloma wstążkami, za których pomocą można je było przymocować do uprzęży. 
  Nikomu to jednak nawet w najmniejszym stopniu nie przeszkadzało. 
    - Niech mi tylko ktoś powie, że to nie jest piękne - rzekł Requiescat, podziwiając z 
  każdej strony jasnozielony węzeł na swym barku. 
    Nawet Majestatis przestał na jakiś czas obnosić się z typową dla siebie wyniosłą i 
  lekko rozbawioną miną i ciągle zerkał z ukosa na swój epolet, który był czerwony i 
  na tle jego kremo- wo-czarnego ciała wygląda! niemal tak dobrze, pomyślał 
  Temeraire, jak jasnoniebieska para jego własnych: on oczywiście musiał dostać dwa. 
    - Tak, i jeśli jakieś smoki okażą się szczególnie pomocne w dowodzeniu, możecie je 
  mianować porucznikami, i one mogą dostać mniejsze - oznajmił Temeraire. - A zatem 
  wszystko załatwione - dodał, zwracając się do Laurence'a - a co do reszty, możemy 
  wziąć kilka Yellow Reaperów. Przede wszystkim Messorię i Immortalisa, bo zawsze 
  latali na skrzydłach naszej formacji, i dwa najlepsze z tych, które przyprowadziłem 2 
  terenów rozpłodowych. To wystarczy, bo chcę jeszcze zabrać Perscitię: ona jest 
  bardzo bystra i ambitna - wyznał - i boję się, że jeśli ją tutaj zostawię, to kogoś 
  obrazi. Poza tym może nair, się przydać, jeśli zdobędziemy jakieś działa. 
     Reapery kłóciły się przez jakiś czas i w końcu ustaliły, ż polecą Chalcedony i 
  Gladius, a Cantarella stanie na czele tyc które zostaną, i otrzyma epolet. Moncey 
  dostał jeden za objęcie dowództwa nad kurierami - był niemal tak wielki jak jego 
  głowa, ale ogromnie go ucieszył - nie zapomniano też o Minnow. 
  
     Tak więc skończyło się to bez kłótni czy też wzajemnych pretensji, co Temeraire 
  uznał za swoją zasługę. 
     - Tworzymy bardzo udaną grupę, prawda? - powiedział do Laurence'a, licząc na 
  jego aprobatę. - Szkoda, że Iskierka musi z nami lecieć, ale poza tym nikt nie może 
  zakwestionować naszych wyborów. Tego jestem pewny - dodał. 
     - Tak - odparł Laurence. 
     - Myślałem tylko - mówił dalej Temeraire, zerkając na Laurence'a z ukosa; miał 
  nadzieję, że nie wyda mu się samolubny - że byłoby dobrze, gdybyśmy odzyskali 
  resztę naszej załogi; nie żebyśmy sobie nie poradzili z tymi ludźmi, których mamy- 
  dodał szybko - ale przydałoby się jeszcze kilku bellmanów do rzucania bomb i 
  byłoby nam łatwiej, gdyby wrócił Winston, do pomocy Fellowesowi... 
     - Ci, którzy chcieli wrócić, już to zrobili - odpowiedział Laurence. - Nie mogę od 
  nikogo wymagać, żeby godził się służyć ze zdrajcą. 
     - Och - wyrwało się zaskoczonemu Temeraire'owi. - Ale... - zaczął i przerwał. Nie 
  przyszło mu do głowy, że członkowie załogi, których wybrał, sami nie chcieli wrócić, 
  że woleli byc gdzie indziej, na innym smoku, z innym kapitanem. Wydało mu się to 
  bardzo dziwne, zwłaszcza teraz, kiedy został komodorem i z pewnością był bardziej 
  godny podziwu, niż kiedykolwiek przedtem. A może, pomyślał, Laurence był w 
  błędzie, albo tylko obawiał się o nich poprosić. Może oni nawet nie wiedzieli, ze obaj 
  są już wolni. - Ale przynajmniej Martin lub Ferris na pewno zechcą wrócić - 
  powiedział w końcu. 
     Laurence przez chwilę milczał, po czym odparł: 
    _ Ferris został zwolniony ze służby. 
    Nie dodał, że najwyraźniej powodem tego zwolnienia było t0i iż admirałowie 
  posądzili Ferrisa o udzielenie im pomocy, chociaż on nie miał z tym nic wspólnego. 
    - Ale gdzie on w takim razie teraz jest? - zapytał Temeraire. Jeśli Ferris nie służył na 
  jakimś innym smoku, to było oczywiste, że wolałby być teraz razem z nimi. 
    Laurence jednak odpowiedział stanowczo: 
    - Wygląda na to, że każda wiadomość ode mnie będzie całkowicie niepożądana. 
    Temeraire nie naciskał go dłużej, ale pomyślał, że może sam powinien wysłać list 
  
  do Ferrisa: jeśli zdoła namówić Emily albo może Sipho, żeby go za niego napisali i 
  ustalili adres porucznika. Właśnie to sobie układał w głowie, kiedy na dziedzińcu 
  wylądowała Orchestia, smoczyca, którą znał trochę z Dover. Wróciła z patrolu, a 
  wśród członków jej załogi Temeraire zobaczył swojego dawnego skrzydłowego 
  Martina, którego płowe włosy ostro się odcinały na tle zielonego płaszcza. 
    - Panie Martin - zawołał Temeraire, widząc go przechodzącego obok. Zamierzał go 
  poprosić do siebie i zapytać, czy w>e, że on został komodorem; i czy jest zupełnie 
  pewny, że nie wolałby się udać z nimi na... 
    Martin drgnął zaskoczony, usłyszawszy swoje nazwisko, 1 spojrzał w jego stronę, 
  ale potem odwrócił się i razem z resztą załogi Orchestii wszedł do cytadeli - ani 
  jednego słowa, nawet gestu, a przecież zawsze był taki przyjazny. 
     ~ Temeraire - odezwał się Laurence - będę ci bardzo wdzięczny, jeśli na przyszłość 
  powstrzymasz się od takich za- CZepek. 
     - Dobrze - odparł Temeraire, bardzo przybity. Nie chodź' ło tylko o to, że Martin ich 
  zignorował, ale że zrobił to bardzi otwarcie, jakby chciał, by wszyscy wiedzieli, iż 
  było to jego za. miarem. Było w tym coś szczególnie nieprzyjemnego: oczywiście 
  każdy mógł nie mieć ochoty na rozmowę, ale to było ostentacyjne pokazanie 
  wszystkim dookoła, jak bardzo nie chciał mieć z nimi do czynienia. - Ale czy to 
  znaczy - powiedział wolno Temeraire do Laurence'a - że on nie pochwala tego, iż 
  zabraliśmy lekarstwo i daliśmy je Francuzom? Przecież z pewnością nie chciałby, 
  żeby te wszystkie smoki umarły... 
     - Może uznał, że z dwojga złego to było lepsze od zdrady- odpowiedział Laurence, 
  nie unosząc głowy znad książki, którą czytał. 
     - Och! W takim razie wcale nie żałuję, że odszedł - rzucił gniewnie Temeraire. - 
  Jeśli o mnie chodzi, może sobie zostać z Orchestią; jeśli ona go chce. 
     Mimo to czuł się zraniony, a jeszcze nie rozumiał najgorszego; dopiero po południu 
  uświadomił sobie w pełni, co zrobili biednemu Ferrisowi. Wszystkie smoki zebrały 
  się właśnie, gotowe do odlotu, jego uprząż była nałożona, epolety jaśniały w 
  zimowym słońcu, kiedy przybiegł posłaniec z wiadomością, że mogą ruszać do 
  Edynburga, i wręczając Laurence'owi pakiet dokumentów, powiedział: 
  
     - Panie Laurence, pańskie rozkazy, sir, od pani admirał. 
     - Tak - odparł Laurence i nie poprawił chłopca; wziął tylko papiery i włożył je do 
  kieszeni płaszcza; i wtedy Temeraire po raz pierwszy zauważył, przyjrzawszy mu się 
  bliżej, że Laurence nie ma na rękawach munduru złotych galonów, które nosili inni 
  kapitanowie. 
     Smok nie chciał pytać; nie chciał usłyszeć odpowiedzi, ale nie mógł się 
  powstrzymać. 
     - Tak - odrzekł Laurence - ja też zostałem wydalonylt służby. Teraz to nie ma 
  żadnego znaczenia - dodał po chwili, chociaż oczywiście miało znaczenie, większe 
  od czegokolwiek ?nnego. - Musimy ruszać. 
    Laurence stał przy murze na górnym dziedzińcu zamku w Edynburgu i spoglądał na 
  morze. Temeraire leżał gdzieś w ciemnej kryjówce, wielkiej czarnej plamie w 
  panoramie oświetlonego miasta, które rozciągało się dookoła zamku i sięgało do 
  rzeki Forth. Zakotwiczone statki niespokojnie unosiły się i opadały na falach 
  wznoszonych przez silny wiatr, który ciął mu twarz ostrymi igiełkami marznącego 
  deszczu. W dali widział kilka poruszających się światełek, zbyt wysoko na niebie, 
  żeby to mogły być statki, i zbyt jasnych jak na gwiazdy: smoczy patrol. 
    - Jeszcze trzysta tysięcy tych gnojków siedzi na wybrzeżu między Calias a 
  Boulogne, czekając na okazję - powiedział sierżant piechoty morskiej do kolegi, 
  kiedy podczas obchodu zbliżyli się do muru, i splunął gniewnie w stronę morza, 
  jakby mógł trafić dalekiego wroga. 
    Nie zauważyli jeszcze Laurence'a. Wellesley ze swoim sztabem zajmował 
  pomieszczenia w wieży, przed którą kazano mu czekać na wezwanie, mimo że noc 
  była zimna, padał marznący deszcz, kamienie były śliskie od lodu, a w antykamerze, 
  gdzie mógłby spędzić ten czas, nie brakowało miejsca. Choć było dla niego jasne, że 
  jest to rozmyślny afront, wcale go to nie bolało. Wilgoć bez trudu przenikała przez 
  jego pelerynę i skórzany Płaszcz, ale stał tuż przy murze, poza kręgiem światła 
  rzucanego przez latarnię, żeby móc dalej widzieć. W gruncie rzeczy w'edział jednak, 
  że to tylko romantyczne złudzenie: o tej porze n°cy nie mógł zobaczyć niczego 
  ważnego. 
  
    ~ Wepchnie nam tu dziś kolejny tysiąc - mówił dalej sier- Zant. - Każdej ciemnej 
  nocy pieprzone Fleur-de-Nuity przerzucą ich na naszą stronę. Marynarka zestrzeliła 
  jednego dwa dni temu - dodał z mściwą satysfakcją. - Spadł do morza jak kamień a z 
  nim dwustu żabojadów, jak słyszałem. Jednak najczęściej nie można ich zobaczyć. 
     - A ja słyszałem, że doszczętnie spalił Weedon - odważyt się odezwać jego młody 
  towarzysz. - Słyszałem, że wysłał tam smoki, które wszystko zniszczyły. 
     - Pieprzeni jakobińscy sodomici - rzucił ponuro sierżant. - Bardzo przepraszam, sir 
  - dodał, spostrzegłszy Laurencea, i zasalutował. 
     Skinął do nich głową, a oni w milczeniu zajęli stanowiska. W tej chwili otworzyły 
  się boczne drzwi wieży i zanim się ponownie zamknęły, ze środka dobiegł gwar 
  ożywionych rozmów, zażartej dyskusji o strategii i poświęceniu. Laurence popatrzył 
  w tamtą stronę, ale to nie był Wellesley ani jeden z jego adiutantów, tylko stary 
  człowiek w koszuli nocnej i kapciach, który wyszedł na deszcz, mamrocząc coś do 
  pod nosem. Miał rzadkie siwe włosy, zmierzwione, bez peruki, i kiedy zmierzał 
  trochę po omacku w stronę kaplicy, która znajdowała się po przeciwnej stronie 
  dziedzińca, niepewnie kuśtykał. 
     - Czy to wikary? - zapytał młody żołnierz. 
     - O tej godzinie? - odpowiedział z powątpiewaniem sierżant, po czym obaj spojrzeli 
  na Laurence'a. 
     Laurence ruszył przez dziedziniec, żeby dogonić starca, który szedł chwiejnie po 
  mokrych, oblodzonych kamieniach, przez cały czas mówiąc coś do siebie. Jego słowa 
  płynęły strumieniem, który pozostał niezrozumiały nawet wtedy, gdy Laurence 
  podszedł tak blisko, że słyszał wyraźnie każde z nich. 
     - Konie - mówił starzec - konie i muły, i zapasy zboża na trzy tygodnie, i 
  Kopenhaga; flota w Kopenhadze. Trzydzieści trzy funty. 
     Najwyraźniej nie zdawał sobie sprawy z obecności Laurence^, dopóki ten nie 
  powiedział: 
  Czy nie powinien pan wrócić do swojej komnaty? 
    _ Nie wrócę - odparł płaczliwym głosem starzec. - Czy to ty Muracie? Czy to ty? - 
  Spojrzał z bliska w twarz Laurence'a, dotknął jego płaszcza i wyraźnie 
  
  usatysfakcjonowany pokiwał glovvą _ Nie jesteś Napoleonem; jesteś Muratem. 
  Przyszedłeś mnie zabić? Podaj mi ramię - rzucił niespodziewanie stanowczym 
  głosem i chwyciwszy się ramienia Laurence'a, oparł się na nim ciężko. Następnie 
  wbił wzrok w kaplicę i zaczął z determinacją kuśtykać w jej kierunku. - Oni wszyscy 
  chcą mnie zabić - zwierzył się Laurence'owi. - Rozmawiają teraz o tym. Mój syn jest 
  z nimi. - Nie powiedział tego z oburzeniem ani lękiem, raczej tak, jakby powtarzał 
  interesującą plotkę. 
    Laurence spojrzał za siebie na wieżę, a potem znowu na starca, na jego profil, i 
  rozpoznał go. 
    - Wasza Wysokość - powiedział cicho, z przygnębieniem - czy nie mógłbym ci 
  pomóc wrócić do środka? Nie powinieneś przebywać na dworze w taką pogodę. - 
  Zdjął pospiesznie pelerynę i założył ją na ramiona króla. 
    - Udam się do Windsoru - mówił tymczasem król. - Napoleona tam nie ma. 
  Dlaczego nie mogę pojechać do Windsoru? - Posuwał się nadal chwiejnym krokiem 
  w kierunku kaplicy i Laurence musiał albo iść razem z nim, albo zostawić go 
  samego. - On jest w Londynie, w Londynie, a nie w Windsorze. Nie muszę uciekać 
  do Halifaksu. To by było tchórzostwo. Czy chcesz, żebym popłynął do Halifaksu? - 
  zapytał głośno. - Mój svn chce. Życzy mi śmierci w oceanie. 
    ~ Ja pragnę, żebyś był bezpieczny, Wasza Wysokość - odparł Laurence - i jestem 
  pewny, że on pragnie tego samego. 
    ~ Nie popłynę tam - upierał się król. - Nie powinienem. Umrę w Anglii. 
    Drzwi otworzyły się znowu. Wystraszeni służący z peleryną 1 Parasolem podbiegli 
  do króla i zaczęli go namawiać do powrotu; 
  na Laurence'a, który odsunął się, żeby im nie przeszkadzać, nj zwrócili wcale uwagi. 
  Protesty króla, najpierw głośne, stopnio\y0 utonęły w uspokajającym pomruku ich 
  głosów i w końcu starzec dał się zaciągnąć do środka. 
     - Biedny gość - powiedział sierżant piechoty morskiej, zbij. żywszy się na tyle, że 
  mógł zerknąć za nimi do wnętrza wieży. - Pewnie pomieszało mu się w głowie. Kto 
  to był? 
     Laurence stał na dziedzińcu, patrząc na zamykające się drzwi, nie czując 
  
  strumyków deszczu, które spływały mu po twarzy niczym krew. Stał tak i w końcu 
  głośno powiedział: 
     - O Boże, co ja zrobiłem. 
   
   
   
   
  Rozdział 13 
  T 
  emeraire zwinął się jeszcze ciaśniej, przyciskając ogon do ciała, i bez powodzenia 
  próbował zasnąć; o wielu ?sprawach wcale nie chciał myśleć, ale dopóki nie spał, 
  wciąż domagały się jego uwagi. 
    Wylądowali w kryjówce w Edynburgu tuż po zmierzchu i stwierdzili, że jest 
  wilgotna, przygnębiająca i błotnista, a woda w sadzawce nie nadaje się do picia; 
  ostatnio pochowano tam zbyt wiele smoków. Musieli więc kolejno podstawiać głowy 
  pod wąską rynnę odprowadzającą z murów zamku deszczówkę, która miała 
  nieprzyjemny smak, a potem poukładali się między dwoma najbardziej odległymi 
  kurhanami. Było im ciasno i niewygodnie, ale chociaż między innymi kurhanami 
  było dużo miejsca, nikomu nawet nie przyszło do głowy, żeby oddalić się od 
  pozostałych; wszyscy raczej przytulili się jeszcze bardziej do siebie. Laurence niemal 
  natychmiast poszedł porozmawiać z Wellesleyem i nie było go bardzo długo; tak 
  długo, że tymczasem zdążyli zjeść kolację - dwie stare, twarde krowy i trzy owce, 
  porąbane na kawałki i upieczone w dole razem z górą ziemniaków, o które załogi, 
  ponaglane przez Gong Su, gdzieś się wystarały: na szczęście kartofle przejęły część 
  smaku i zapachu mięsa i były całkiem dobre, kiedy już się upiekły. 
     ~ Nie jestem wielkim zwolennikiem tego gotowania - ode- 
  zwal się w zadumie Maksimus, oblizując pysk po tym, gdy p^ 
  chłoną! siedemnaście buszli pieczonych kartofli - ale te nie 
                                                      ( y t *ł wcale złe, oczywiście jeśli nie można mieć 
  ładnej, apetycznej 
  
  krowy. 
     Temeraire nie spieszył się z jedzeniem, ale gdy zobaczy) z jaką nadzieją Maksimus 
  łypie na leżący przed nim ostatni stos owczych wnętrzności, zrozumiał, że nie może 
  już tego przeciągać, i szybko dokończył kolację. Potem nie zostało mu już nic do 
  zrobienia; zwinął się więc w błocie, jak najciaśniej dla zachowania ciepła, i zaczął 
  rozmyślać z troską o Laurensie. 
     - Oczywiście, że nie jest szczęśliwy - powiedział sennie Gentius. - Kto by był 
  szczęśliwy, kiedy kraj został opanowany przez tych żabojadów? Martwiłbym się 
  raczej o niego, gdyby w tej sytuacji tańczył gigę. 
     - Ale to nie to samo, co bycie nieszczęśliwym - odparł Temeraire - i to właśnie 
  teraz, kiedy ruszamy do walki, by zmusić Francuzów do odejścia, i już wkrótce 
  będziemy z nimi toczyć bitwy. 
     Gentius przechylił głowę w zamyśleniu. 
     - Ludzie czasem lubią być nieszczęśliwi - odezwał się w końcu. - Moja druga 
  kapitan często siadała wieczorem pod moim skrzydłem z książką i płakała nad nią. 
  Początkowo myślałem, że coś jej się stało, ale powiedziała mi, żebym się tym wcale 
  nie przejmował, bo lubi to robić; a następnego ranka była znowu wesoła jak 
  szczygiełek. 
     Temeraire słuchał tego z powątpiewaniem; nigdy nie widział, żeby Laurence płakał 
  nad książką, chociaż czasem nie ukrywał, iż niektóre niezbyt mu się podobają. Smok 
  nie chciał jednak kontynuować tej rozmowy. Prawdę mówiąc, trochę lękał... może 
  niepokoił... no dobrze, bał s i ę, że może się wiedzieć, iż Laurence jest nie tyle 
  zasmucony, co zły... Bał si^ że Laurence jest zły na niego. 
     Temeraire nie w pełni rozumiał, czym dla Laurence'a będzie o zdrajcy. Oczywiście 
  wiedział, że rząd zamierzał go stracić |bo uwięzić ich obu z dala od siebie, ale myślał, 
  że te niebez- eczeństwa zostały już oddalone i że ich życie będzie znowu takie jak 
  dawniej. Początkowo rzeczywiście wyglądało na to, że jego oczekiwania się spełnią: 
  znowu latali razem, dostawali rozkazy i wszystko zdawało się niemal takie samo jak 
  przedtem. \]e wcale nie było. To oczywiste, że nie mieli innego wyjścia i musieli 
  zabrać lekarstwo; tylko że Temeraire nie całkiem rozumiał, zanim je wykradli, iż 
  
  zdrada oznacza dla Laurence'a utratę załogi, stopnia, całego życia. 
    - Przynajmniej - powiedział - przynajmniej wciąż jesteś moim kapitanem; a chociaż 
  wielu kapitanów ma jakieś smoki, ja jestem jedynym, który ma stopień komodora... - 
  Ale kiedy wypróbował ten argument prywatnie, mówiąc do siebie samego, nie 
  zabrzmiał on wcale pocieszająco, ale raczej jak przechwałki, jakby Laurence 
  powinien być usatysfakcjonowany jego pozycją, anie swoją, kiedy już utracił stopień 
  kapitana. 
    Temeraire uniósł głowę z błota i zapytał: 
    - Roland, widziałaś łańcuch kapitana Fentera, ten złoty, ze szmaragdem? To nie jest 
  żadna oficjalna oznaka, prawda? Każdy mógłby to nosić. - Mówił o pięknej ozdobie, 
  którą wszystkie smoki zauważyły na szyi kapitana bardzo z siebie zadowolonej 
  Orchestii; i zdaniem Temeraire'a bardzo odpowiedniej dla ka- P'tana smoka wysokiej 
  rangi, nieważne, jak niesprawiedliwie traktowanego przez Korpus. - Jak myślisz, czy 
  Laurence mógłby s°bie kupić sobie coś takiego, tutaj, w mieście? 
      Obawiam się, że nie mógłby sobie na to pozwolić; wiesz, ten Proces - 
  odpowiedziała rozsądnie, unosząc głowę znad bu- t0W' które właśnie pastowała. 
  ~ Jaki proces? - zapytał zdziwiony Temeraire. O tych niewolników - odparła - 
  których uwolniliśmy 
  w Afryce. Ich właściciele, których przywieźliśmy do Ąn wytoczyli kapitanowi proces 
  o odszkodowanie, a on pewnie „ ' mógł się dobrze bronić, bo siedział wtedy w 
  więzieniu, zabrali mu cały jego kapitał. 
     - Zabrali mu kapitał? - Temeraire z trudem pow,strzyg się, żeby nie walnąć ogonem 
  w ziemię. - Ale z pewnością nje cały- wykrztusił zduszonym głosem. 
     - Słyszałam, że to było dziesięć tysięcy funtów lub coś kol0 tego - odpowiedziała 
  Emily. 
     - Dziesięć tysięcy funtów! - krzyknął zdjęty grozą Gentius wyrywając głowę z 
  błota, które mlasnęło nieprzyjemnie. - Dziesięć tysięcy funtów! Nic nie mówiłeś o 
  utracie dziesięciu tysięcy funtów. Przecież to dziesięć tych orłów albo i więcej. 
     Wśród pozostałych smoków podniósł się szmer zszokowanych głosów; nawet 
  Maksimus i Lily nie potrafili się zmusić, żeby spojrzeć Temeraire'owi w oczy. 
  
     Sam Temeraire był tak wstrząśnięty, że aż go zemdliło. Lau- rence nic mu nie 
  powiedział; nie powiedział, że zabrano mu cały jego skarb, albo niemal cały, 
  próbował przekonać siebie samego smok. Rozum podpowiadał mu jednak, że to 
  słaby argument, i kiedy otworzył pysk, by przedstawić go innym, powstrzyma! się i 
  nic nie powiedział. Nie zadał sobie trudu, żeby to sprawdzić, i oto sam był 
  komodorem, chwalącym się klejnotami i epoletami, a Laurence nie miał niczego poza 
  zwykłym płaszczeni, który z każdym dniem stawał się coraz bardziej wytarty. 
     - Dziesięć tysięcy funtów - powtórzył Gentius bardzo krytycznym tonem, kiwając 
  głową na boki. - Widać, że dobrze to sobie przemyśleliście - dodał. 
     Temeraire skulił się, czując, że potępienie pobrzmiewają^ w głosie starego smoka 
  jest całkowicie usprawiedliwione. 
     - Ale gdybyśmy nie zabrali tego lekarstwa - odpowiedz'3' dość cicho - umarłoby 
  bardzo dużo smoków, nawet takich, ktofe 
      oja nic wspólnego z wojną albo z Francją. Zrobiliśmy, co nie nwii . 
  ... 
    leżało; tego nie można uznać za cos złego. 
    _ Według mnie - odezwała się po chwili Perscitia - Fran- uzi powinni dać wam jakiś 
  skarb, żeby wam to wynagrodzić, bo przecież zrobiliście to dla nich; no, może nie 
  konkretnie 
     n|ch - poprawiła się szybko - ale oni dobrze na tym wyszli; więc to, że pozwolili, by 
  po tym wszystkim było wam gorzej niż przedtem, bardzo źle o nich świadczy, 
  zwłaszcza że wcale nie musieliście tego robić. 
     _ Cóż - zaczął Temeraire i był zmuszony przyznać, że taka oferta została im 
  złożona, i to bardzo hojna. - Tylko że Laurence odmówił jej przyjęcia, bo to byłoby 
  jeszcze większą zdradą - dokończył. 
    - Nie rozumiem, jak przyjęcie skarbu po tym, gdy już popełniliście zdradę, 
  uczyniłoby ją jeszcze większą - powiedział Chalcedony. - W końcu to są nasi 
  nieprzyjaciele i gdyby dali wam skarb, im samym zostałoby mniej, przez co ich 
  sytuacja by się pogorszyła, a więc według mnie przyjęcie go tak naprawdę 
  pomniejszyłoby waszą zdradę, a nie powiększyło - stwierdził, a jego argument wydał 
  się Temeraire'owi niezwykle trafny, tak trafny, że zaczął żałować, iż sam na to 
  
  wcześniej nie wpadł. 
    - Nie zdawałem sobie wtedy sprawy, że Laurence straci swoj kapitał - odparł ze 
  smutkiem - więc nie myślałem, że to może być takie ważne. 
    - No już dobrze, dobrze, jesteś jeszcze bardzo młody - po- w ledział Gentius nieco 
  łagodniejszym tonem - masz więc czas, zeby to odrobić. Wygraj kilka bitew i bierz 
  przy okazji łupy, a wszystko się ułoży... Rząd też cię odpowiednio wynagrodzi, jeśli 
  okażesz się wystarczająco bohaterski. 
    - Ale ja byłem bardzo bohaterski - zaprotestował Teme- raire - a onj wcaie nje 
  okazali się sprawiedliwi; próbowali mi nawet odebrać Laurence'a. 
     - Nie wykazałeś się właściwym bohaterstwem - odparł G tius. - Musisz wygrywać 
  bitwy, to jest odpowiednia droga Ta właśnie moja pierwsza kapitan została 
  kapitanem; nie pozwala|- wtedy, żeby kobiety nosiły ten stopień. Do mojej kapitan 
  mówił' „mościa panno" i oprócz niej był jeszcze przy mnie taki jeden którego ona 
  powinna słuchać, tylko że on był pacanem i upił sj na umór właśnie wtedy, kiedy 
  ruszaliśmy do bitwy, i cała for macja czekała tylko na nas. - Prychnął z pogardą. - 
  Zobaczyła co się dzieje, i powiedziała do załogi... „Mości panowie..." - Tu stary smok 
  przerwał i z coraz bardziej zachmurzoną miną zaczął nerwowo pocierać jedną 
  przednią łapę o drugą. 
     Czekali, czekali i czekali; chociaż Temeraire niemal dygotał z niecierpliwości: jeśli 
  kapitan Gentiusa awansowała z „mości panny" do „kapitana", to Laurence na pewno 
  także mógłby odzyskać swój stopień, w taki sam sposób... 
     - Trudno mi sobie przypomnieć, jak ona to dokładnie powiedziała - odezwał się w 
  końcu Gentius takim tonem, jakby się tłumaczył. - Ludzie nie mówią już teraz tak jak 
  kiedyś, ale wydaje mi się, że ona powiedziała: „Mości panowie, jako że obowiązek 
  nakazuje nam iść na wojnę, zaiste godne pogardy by było, gdybyśmy uznali to za 
  przeszkodę i nie spełnili naszej powinności nawet bez kapitana... bez kapitana..." 
  Kurczę! - wymamrotał Gentius, przerywając sam sobie - zapomniałem, jak się 
  nazywał. Ale ona znała jego nazwisko - kontynuował - i powiedziała: „gdybyśmy nie 
  spełnili naszej powinności nawet bez niego, albowiem nic gorszego od naszej 
  nieobecności na polu bitwy zdarzyć się nie może, czegpm pewna; dlatego powiadam 
  
  waćpanom, że ja lecę, a każdy z was, kto pod moje rozkazy oddać się nie zechce, 
  może tu pozostać • 
     Zakończył tryumfalnie swoją recytację, ale na aplauz musiał poczekać, aż 
  słuchacze przemyślą to, co powiedział. 
     - Nie rozumiem, wygraliście tę bitwę czy nie? - zapyta'8 w końcu zaintrygowana 
  Messoria. 
   
       Oczywiście, że wygraliśmy bitwę - odparł zirytowany (jentius- -1 dawaliśmy 
  sobie radę o wiele lepiej niż zwykle bez kapitana Hauldinga, mówię wam... Ha, 
  przypomniałem sobie • o nazwisko. Opisali to nawet w gazetach i rząd się ugiął, 
  uczyni ją prawdziwym kapitanem: ponieważ tak dobrze się spisaliśmy - dokończył, 
  trącając znacząco głową bark Temerai- re'a _ To jest ta droga: wygrywaj dla nich 
  bitwy, a sami zmienią 
  zdanie, zobaczysz. 
    _ Wszystko to ładnie - zauważyła Iskierka - kiedy tylko pozwolą nam stoczyć jakieś 
  bitwy. O, zobacz, idzie; zapytaj go, kiedy zaczniemy walczyć - dodała, trącając głową 
  Temeraire'a: ścieżką prowadzącą z zamku szedł Laurence. 
    Temeraire nie potrafił spojrzeć Laurence'owi w twarz. Dręczony głębokim 
  poczuciem winy, niemal spodziewał się, że usłyszy od niego jakieś gorzkie słowa, ale 
  Laurence powiedział tylko do Emily, Demane i Sipho: 
    - Idźcie obudzić pozostałych kapitanów, natychmiast, jeśli laska - i stal, czekając w 
  milczeniu, aż inni zostaną ściągnięci ze swych niewygodnych biwaków. - Panowie, 
  otrzymałem tymczasową nominację na oficera i zostałem mianowany dowódcą tej 
  ekspedycji; mam tu dla was pisemne rozkazy, które, jak ufam, są jednoznaczne. 
    Laurence trzymał w dłoniach plik zapieczętowanych papierów z nazwiskami 
  pozostałych kapitanów. Po chwili wręczył rozkazy Sipho, który rozdał je obecnym. 
    - Cholerna papierkowa robota, kiedy Bonaparte siedzi w na- Szym sa'onie - mruknął 
  Berkley. - Armia zawsze znajdzie czas na takie rzeczy, można jej pod tym względem 
  zaufać... 
  ze 
  
           panu ogromnie zobowiązany, kapitanie Berkley, ^ 1 schowa pan rozkazy w 
  jakimś bezpiecznym miejscu, tam, t)6 n'e u'e§n3 zniszczeniu - powiedział Laurence, 
  wiedząc, erkley zamierza zmiąć dokument. - Chciałbym też, żeby 
  struktura dowodzenia naszym oddziałem była zupełnie jasna db każdego, kto zechce 
  o nią zapytać w przyszłości. 
    Wszyscy kapitanowie przestali się przyglądać swoim roz kazom i popatrzyli na 
  niego, a zdziwiony Temeraire zaczął s' zastanawiać, dlaczego miałoby to mieć jakieś 
  znaczenie. 
    Ale Laurence nie dodał ani słowa wyjaśnienia. Zamiast teg0 mówił dalej: 
    - Oddziały zaopatrzeniowe Francuzów nękają naszych chłopów, zaspokajając w ten 
  sposób potrzeby ich armii. Naszym obowiązkiem jest powstrzymanie tej grabieży i, o 
  ile nie będzie się to wiązało z nadmiernym ryzykiem dla smoków, zredukowanie sił, 
  którymi dysponuje Napoleon. 
    Zapadła cisza, a potem Granby powiedział: 
    - Masz na myśli... jego oddziały nieregularne? 
    - Tak - odparł Laurence. 
    - Jak jego zdaniem mamy postępować z jeńcami, przenosić ich w uprzężach 
  brzusznych? - zapytał Berkley. 
    - Nie będziemy brać jeńców - odparł Laurence. Ton bezwzględnej stanowczości, 
  który zabrzmiał w jego głosie, odstraszył kapitanów przed zadawaniem dalszych 
  pytań w tej sprawie; nie wymienili też żadnych uwag między sobą. - Zaczynamy 
  jutro od hrabstwa Northumberland i stopniowo będziemy się przesuwać na południe. 
  Wyruszamy o świcie, panowie; to wszystko. 
    Stali jeszcze przez chwilę, patrząc na swoje rozkazy i na Laurence'a z dziwnie 
  niepewnymi minami. W końcu rozeszli się z wolna do swoich namiotów, nie 
  rozmawiając ze sobą. Temeraire nie wiedział, co o tym wszystkim myśleć. Nie mógł 
  zrozumieć- dlaczego Laurence został dowódcą. Przecież to o n dowodzi' i było 
  ważne, czyż nie, żeby to smok był na tym stanowisku - sam Laurence to powiedział. 
  Temeraire nie zamierzał być dłuzeJ samolubny, wcale nie, zwłaszcza teraz, kiedy już 
  wiedział, # taki był. Jeśli Laurence chciał objąć dowództwo, to oczywisCie 
  
    inno tak się stać, a jednak, jeśli to miało znaczenie politycz- znaczenie dla 
  wszystkich smoków... 1,6 Zastanawiał się nad tym i w końcu nieśmiało o to zapytał, 
     czym dodał pospiesznie: 
    , Osobiście nie mam nic przeciwko temu, jestem bardzo szczęśliwy że przywrócono 
  ci stopień i znowu jesteś kapitanem. Tylko jeśli to jest ważne... 
    Leżał wciąż zwinięty razem z innymi smokami, ale one wszystkie spały, a ludzie 
  poszli do swoich namiotów. Laurence powiedział Emily, Demane i Sipho, że mogą 
  położyć się do snu w jego namiocie, a sam został na zewnątrz i owinięty w płaszcz 
  oraz pelerynę studiował mapy, które rozłożył na małym stoliku obozowym; znakował 
  je w różnych miejscach małym woskowym ołówkiem. 
    - W tym przypadku ważniejsze jest to, żebyś nie sprawował dowództwa, ani żeby 
  nie dowodził nikt inny oprócz mnie - odparł w końcu. 
    Jego głos był dziwnie bezbarwny, jakby nie obchodziło go to, co mówi, i nie uniósł 
  głowy znad swoich map. Temeraire ogromnie żałował, że jest tak ciemno i nie może 
  zobaczyć twarzy Laurence'a. 
    - Tak czy owak - dodał Laurence - dopiero się okaże, czy sądy uwierzą, że naprawdę 
  byłeś dowódcą; i mam nadzieję, że me narazisz na niebezpieczeństwo życia oraz 
  karier innych kapitanów, upierając się przy swoim pierwszeństwie. 
    - Ale czy oni i tak nie ryzykują życia? - zapytał Temeraire. 
    ~ W bitwie - odparł Laurence - nie potem. 
    Temeraire nie chciał kontynuować tej rozmowy. Chociaż sa- ma myśl, że Laurence 
  może się na niego gniewać, była straszna, Cszcze gorzej byłoby wiedzieć to n a 
  pewno, usłyszeć to Zjeg0 Ust- Przełamał się jednak i zapytał odważnie: 
     Laurence, wytłumacz mi, proszę; ja wiem... wiem, że 
  przeze mnie spotkała cię krzywda, ponieważ nie spróbowałem nawet wszystkiego 
  zrozumieć, i nie zamierzam pozwolić, by t0 się znowu stało, tylko że nic nie poradzę, 
  jeśli nie będę wiedziat 
     Laurence uniósł głowę, a w jego oczach błysnęło przez chwilę odbicie świateł 
  zamku. 
     - Nie masz się czym przejmować; nic mi nie grozi - p0. wiedział. 
  
     - Jeśli oni są w niebezpieczeństwie, to i ty jesteś - odparł Temeraire. 
     - Nie mogą mnie skazać dwa razy - rzekł Laurence. - Pro. szę, odpocznij trochę: 
  rano musimy przelecieć sto mil. 
     - Chcę go wykrwawić - powiedział Wellesley, stojąc nad upstrzoną niebieskimi 
  oznaczeniami mapą Anglii w komnacie wieży Zamku Edynburskiego, której okna 
  smagał lodowaty deszcz. Zza drzwi dobiegały jakieś skargi króla, które niosły się po 
  korytarzu, i chociaż były stłumione przez odległość, dla Laurence'a były bardzo 
  głośne. - Każdy człowiek jest dla niego wart tyle, co pięciu dla nas. Musi ich dużym 
  kosztem przerzucać przez kanał i tracić na to siły swoich smoków. No i jego ludzie 
  mają żyć z naszej ziemi... On liczy na to, że dokonując wypadów na wieś, będą w 
  stanie siebie wyżywić, dostarczyć bydło smokom oraz utrzymać jego linie 
  zaopatrzeniowe, które powinny być jak najkrótsze. 
     - Życzy pan sobie zatem, generale, żebyśmy zaczęli atakować jego odziały 
  nieregularne - wtrącił Laurence, zmęczony ogólnikami. 
     - Jego linie zaopatrzeniowe, jego plądrujących kraj fura" żerów, jego zwiadowców - 
  odparł Wellesley, uderzając ręM w mapę. - Ma setki małych oddziałów 
  zaopatrzeniowych rozrzuconych po całym kraju na północ od Londynu; bez nich n'f 
  przetrwa długo, a wszystkie one są właściwie bezbronne. Mac" etrzeć w proch każdy, 
  który uda wam się znaleźć. Nie będziecie atakować żadnych większych oddziałów, 
  wzmocnionych smokami lub artylerią: nie chcę utracić żadnego z naszych smoków. 
     Laurence spodziewał się czegoś takiego z tonu wezwania, jakie otrzymał od 
  Wellesleya; nie był zaskoczony i wysłuchał rozkazu z jakąś tępą rezygnacją. 
  Oceniana na chłodno strategia zarysowana przez generała była zupełnie rozsądna. 
  Gdyby Bonaparte zaczął tracić ludzi szybciej, niż mógłby ich zastąpić, a jednocześnie 
  stwierdził, że w szybkim tempie kurczą mu się zapasy, musiałby przyjąć bitwę na 
  warunkach podyktowanych przez przeciwnika albo całkowicie wycofać się na 
  kontynent. 
    Ale smoki rzadko wykorzystywano w taki sposób w wojnach cywilizowanych 
  narodów. Wellesley doskonale o tym wiedział, tak jak i on. Z pragmatycznego punktu 
  widzenia były zbyt cenne, żeby narażać je na niepotrzebne ryzyko, poza tym 
  
  zaopatrywanie ich w żywność było tak wielkim problemem, że rzucano je tylko 
  przeciwko ważnym celom o znaczeniu strategicznym, anie małym grupom piechoty 
  uzbrojonej jedynie w karabiny. Od czasu do czasu zapominano jednak o 
  pragmatyzmie, ale takie wyjątki od reguły spotykały się z powszechnym 
  potępieniem, gdyż trudno było znaleźć coś, co przejmowałoby zwykłych ludzi 
  większą grozą od perspektywy, że zostaną zaatakowani przez smoki; wielu z tych, 
  którzy takie ataki przeprowadzili, zostało skazanych na śmierć przez sądy wojskowe, 
  nawet własne. 
    - Grabieży - dodał po chwili milczenia Wellesley - oczywi- sc'e nie można 
  tolerować... 
    ~ Nie będzie grabieży - przerwał mu Laurence - z wyjątkiem tego, co będziemy 
  musieli zarekwirować, żeby wyżywić sm°ki- Czy coś jeszcze? 
  Wellesley popatrzył na niego badawczo. Zrobisz to? 
     Laurence niewiele mógł teraz uczynić, żeby naprawić szkody, które wyrządził. Nie 
  mógł przywrócić do życia zabity^ albo podnieść z dna kanału zatopionych okrętów, 
  czy też zre kompensować straty wszystkich rodaków, którym najeźdź odebrali źródła 
  utrzymania i dobytek. Nie mógł przywro^ zdrowia ojcu lub królowi ani szczęścia 
  Edith. Ale skoro okryj już nieodwołalnie hańbą dla dobra nieprzyjacielskiego narody 
  i jego chciwego władcy, to mógł się jeszcze trochę splamić dla dobra własnego kraju 
  i osłonić swoją zszarganą reputacją tych którzy mieli jeszcze coś do chronienia. 
     - Nie potrzebuję pisemnych rozkazów dla mnie samego - odpowiedział 
  Wellesleyowi. - Ale chcę je dostać dla innych oficerów z Korpusu: może pan w nich 
  tylko napisać, że mają wykonywać moje polecenia. 
     Wellesley dobrze zrozumiał, co Laurence miał na myśli, i przyjął jego ofertę. Kiedy 
  rozkazy zostały napisane, Laurence wziął je i zostawiwszy generała w jego wieży, 
  ruszył w dół, do kryjówki. 
     Rano wszyscy w obozie obudzili się w ponurych nastrojach. Kiedy zakładali 
  uprzęże i załogi zajmowały miejsca na grzbietach smoków, prawie nikt się nie 
  odzywał, i tylko Laurence'owi wydało się raz czy dwa razy, że Harcourt chce z nim 
  porozmawiać, ale nie może się przemóc, i ostatecznie nie zamienili ani słowa. 
  
     Kiedy wszystko było gotowe do drogi, Laurence dał sygnał i smoki wzbiły się w 
  powietrze. Chłodny wiatr, owiewający mu twarz, jednostajny łopot skrzydeł 
  Temeraire'a i cisza uspokaja!) go. Jego mała załoga milczała, a siedząc z przodu, u 
  podstaw karku smoka, miał wrażenie, że szybuje sam po zupełnie pu' stym niebie. 
  Wrażenie to pogłębiał jeszcze widok pofałdowanych wrzosowisk pod nimi, 
  dziewiczej ziemi nie znającej granic, n,e" zeszpeconej śladami wojny. 
     Szpiedzy Wellesleya donieśli o obecności na północy kfaJu kilkunastu francuskich 
  oddziałów zaopatrzeniowych, które łup1 
    jjj0pskie gospodarstwa, zabierając z nich przede wszystkim jjdlo Laurence 
  zaznaczył na mapach miejsca, gdzie widziano 
  eprzyjaciót, zamierzając ich szukać, ale oni sami dostarczyli mu jogodnej wskazówki 
  w postaci widocznego z odległości wielu mil s|upa czarnego dymu. Był wąski i kłębił 
  się leniwie nad dachem wielkiego wiejskiego domu, który został już niemal zupełnie 
  ugaszony, zanim tam dolecieli. Kiedy smoki wylądowały, wioska sprawiała wrażenie 
  zupełnie opustoszałej. Nie było widać niko- oo jeśli nie liczyć ciał dwóch zakłutych 
  bagnetami mężczyzn w ubiorach z samodziału, które leżały na drodze. 
    _ Wieśniacy nie wyjdą z ukrycia, dopóki mamy tu smoki - powiedziała Harcourt. - 
  Jeśli zostawimy je na zewnątrz wioski... 
    - Nie - przerwał jej Laurence, który nie chciał tracić czasu na takie rzeczy. Przyłożył 
  dłonie do ust i krzyknął: - Jesteśmy oficerami Jego Królewskiej Mości. Macie 
  natychmiast wyjść albo każemy smokom burzyć wasze domy, dopóki tego nie 
  zrobicie. 
    Nie było żadnej odpowiedzi. 
    - Temeraire - powiedział głośno Laurence i wskazał małą, schludną chatę na końcu 
  drogi prowadzącej przez wioskę. - Zrównaj to z ziemią, z łaski swojej. 
    Temeraire popatrzył na chatę i zapytał niepewnie: 
    - Czy mam ryknąć? 
    - Zrób to, jak chcesz - odparł Laurence. 
    - Czy powinienem zburzyć ten dom całkowicie? - zapytał Temeraire i odwróciwszy 
  głowę, przyglądał się przez chwilę chatce. Następnie rzucił spojrzenie na Laurence'a, 
  
  jakby próbował wybadać jego prawdziwe intencje. - Może gdybym na początek 
  r°zbił tylko komin... 
    ~ Och, za długo się zastanawiasz - rzuciła Iskierka i plunęła °gniem. 
    Słomiana strzecha domku zajęła się natychmiast i zapłonęła, Wesoło trzaskając i 
  siejąc wokół iskrami. 
     Chata paliła się gwałtownie, a buchające z niej płomienie zaczynały łakomie lizać 
  domostwa sąsiadów. Laurence siedzi^ spokojnie, czekając. Po chwili zaskrzypiały 
  drzwi piwnicy i zewnątrz wybiegło kilku mężczyzn. 
     - Zgaście to, na litość boską, zgaście - błagał jeden z nich z trudem łapiąc oddech. - 
  Cała wieś się spali... 
     - Berkley, bądź tak dobry - powiedział Laurence. 
     Maksimus zerwał płonący dach i rzuciwszy na ziemię, jednym 
  machnięciem potężnej łapy przysypał go taką ilością piasku, że niemal w nim 
  zagrzebał. Laurence spojrzał na wieśniaków, którzy wpatrywali się w niego, bladzi i 
  spoceni. 
     - Dokąd poszli Francuzi? 
     - W stronę Scarrow Hill - odpowiedział po chwili starszy mężczyzna, którego głos 
  wciąż drżał. - Z naszym bydłem, które wygarnęli co do sztuki... - Ciche muczenie 
  krowy, które dobiegło z pobliskiego lasu, zadało mu kłam, przynajmniej w tej 
  sprawie, ale Laurence nie zwrócił na to uwagi. - Wyruszyli mniej niż godzinę temu... 
     - Bardzo dobrze; nie bierzemy jeńców, panowie, i niech strzelcy się przygotują - 
  rzucił Laurence przez ramię do pozostałych kapitanów. 
     Dogonili Francuzów piętnaście minut później, ale jeszcze wcześniej ich usłyszeli, 
  gdyż maszerując przez las, śpiewali sprośny fragment Aupr?s de ma blonde, qu'il fait 
  bon, fait bon. Potem wyszli znowu na drogę, z ryczącymi niespokojnie i rzucającymi 
  głowami krowami, które wyczuły zapach smoków. Coraz bardziej zirytowani ludzie 
  szarpali postronki, próbując je ciągnąć. Żaden nie spojrzał w górę. 
     Temeraire odwrócił głowę i popatrzył na Laurence'a. Dziesi?c smoków leciało tuż 
  za nimi. 
     - Panie Allen - rzucił Laurence - proszę dać sygnał do ataku- 
  
  Rozdział 14 
  N 
  ie rozumiem, co w tym złego - powiedziała Iskierka, wciąż skubiąc lekko zwęglone 
  krowie kości, resztki jej kolacji. - Oni kradną bydło dla swoich smoków i to nie nasza 
  wina, że te są zbyt leniwe, by tu przylecieć i samodzielnie wziąć sobie krowy. 
  - To nie jest złe- odparł niezadowolony Temeraire - ściśle rzecz biorąc. 
  - Ale też niezbyt chwalebne - wtrącił Gentius. - Oni nawet nie mieli działa. 
  - Ludzie w wiosce też nie mieli działa ani nawet karabinów - włączyła się do 
  rozmowy Lily - a więc ci żołnierze też nie postąpili nazbyt chwalebnie. 
  - A poza tym - dodała Iskierka z niewinną minką - musimy wykonywać nasze 
  rozkazy. 
  Temeraire nie chciał się dłużej o to spierać. Nie żeby jemu samemu to przeszkadzało, 
  no, w każdym razie niezbyt mocno, chociaż sama bitwa była raczej nieciekawa: 
  smoki zanurkowały, z°łnierze oddali kilka strzałów i ci, którzy od razu nie zginęli, 
  Uc'ekli do lasu. Wszystko skończyło się w ledwie pięć minut 'n!e zdobyli niczego, 
  czym mogliby się pochwalić. Oczywiście °Prócz krów, ale te w większości musieli 
  oddać właścicielom. 
  Nie zamierzał tego powiedzieć, ale w dużej mierze podzielał zdanie Iskierki. Jeśli 
  żołnierze nie chcieli być atakowani, to ni powinni zajmować cudzych ziem, a także 
  zabierać jedzenia i t0 dużo więcej, niż sami potrzebowali. Smoka martwiło jednak coj 
  innego. Napad na praktycznie bezbronnych Francuzów należał do tego typu działań, 
  które nie mogły się podobać Laurence'owi i to, że on najwyraźniej tym się nie 
  przejmował, wydawało się Temeraire'owi bardzo dziwne. 
     Wieśniacy byli im bardzo wdzięczni. 
     - Jeszcze dwa miesiące do wiosny. Sczeźlibyśmy z głodu albo ledwie przeżyli. 
  Dziękujemy, panie - powiedział naczelnik wioski, a kwestia na wpół spalonej chaty 
  została zupełnie zapomniana, gdy inni powychodzili lękliwie ze swoich domów i 
  sprawdzając, co udało się uratować z ich bydła oraz dobytku, kłaniali się nerwowo 
  swoim zbawcom. 
     Kilku młodzieńców z załogi Maksimusa przypędziło z powrotem te krowy, które 
  
  nie zostały zabite lub nie zdechły ze strachu podczas walki. Gladius i Chalcedony 
  przynieśli także dwa wielkie wozy ze zbożem, a wieśniacy posłali wiadomość do 
  innych, którzy także zostali ograbieni, żeby przyszli i wzięli sobie część tego, co 
  udało się odzyskać. 
     Ale Laurence nie wyglądał na zbytnio zadowolonego z ich podziękowań; pokiwał 
  tylko głową i powiedział: 
     - Poślijcie także wiadomość, żeby każdy, kto zobaczy Francuzów lub usłyszy o ich 
  ruchach, dawał nam znak: dym za dnia, w nocy ognisko. Jeśli tylko to zobaczymy, 
  przybędziemy natychmiast. 
     Gong Su wziął zabite krowy, wydzielił z nich trochę świeżego mięsa dla smoków, a 
  z reszty wymieszanej z jarzynami i kaszą ugotował zupę dla wszystkich załóg oraz 
  mieszkańców wioski- Atmosfera od początku była radosna i poprawiła się jeszcze bar 
  dziej, kiedy wieśniacy przynieśli poukrywany gdzieś w zagrodach 
    'ód pitny- Nawet Téméraire miał okazję podelektować się jego makiem, gdyż wlano 
  mu do pyska cały kubek. 
    Laurence zjadł niewiele, po czym szybko opuścił wioskę 0raz świętujących ludzi i 
  wrócił do Temeraire'a, ale tylko po to, żeby wyjąć znowu mapy i studiować przebieg 
  naniesionych na 
  nie dróg. 
    Téméraire obserwował go przez jakiś czas, a następnie wziął głęboki wdech i 
  zdobywszy się w końcu na odwagę, powiedział: 
    - Laurence... tak sobie myślę... Może mógłbyś sprzedać moje pochwy na pazury. 
  Nie teraz - dodał szybko - ale kiedy wojna się skończy... 
    - Dlaczego? - zapytał Laurence z roztargnieniem, na które zdaniem Temeraire'a jego 
  oferta nie zasługiwała. - Już ci się znudziły? 
    - Nie, oczywiście, że nie, komu one mogłyby się znudzić? - odparł Temeraire i 
  umilkł. Nie wiedział, jak to wytłumaczyć, nie zdradzając jednocześnie tego, że wie o 
  stracie, którą Laurence ukrywał, na pewno dlatego, że bardzo cierpiał z tego powodu. 
  - Ja tylko pomyślałem - rzekł - że może chciałbyś mieć trochę więcej kapitału, bo 
  przecież tyle mi już dałeś. 
  
    - Nie potrzebuję kapitału - odparł Laurence - a pochwy lepiej zatrzymaj, na wszelki 
  wypadek. Dziękuję ci za tę propozycję; to było bardzo miłe z twojej strony - dodał. 
    Chociaż te słowa powinny przynieść mu ogromną ulgę, Teme- raire stwierdził, że 
  jest jeszcze bardziej nieszczęśliwy, ponieważ nawet jego najbardziej desperacki 
  pomysł okazał się chybiony. Laurence nie był ani odrobinę poruszony perspektywą 
  posiadany wspaniałego skarbu, a jego wdzięczność była tylko formalna. 
    Smok położył głowę na przednich łapach i jeszcze przez Jakiś czas przeglądał się 
  Laurence'owi, który miał lampę i w jej Svvietle wyglądał trochę dziwnie - był 
  niedogolony, uświadomił s°bie Temeraire, na szczęce miał trochę zaschniętej krwi, 
  której nie usunął po walce, a nieco już przydługie włosy związa) nj dbale na karku. 
  Najwyraźniej to, jak wygląda, zupełnie g0 nj? obchodziło; całą uwagę skupił na 
  mapie i kartkach z liczbami które studiował. 
     - Czy nie mogę ci w czymś pomóc, Laurence? - zapyta) w końcu Temeraire, dość 
  rozpaczliwie, gdyż nie miał już żadnego pomysłu. 
     Laurence oderwał wzrok od papierów, a potem wyciągną) jedną kartkę, nad którą 
  postawił lampę. 
     - Czy to jest dość duże, żebyś mógł przeczytać? To spis podatkowy za ostatni rok. 
  Przypuszczam, że Francuzi w pierwszej kolejności będą plądrowali najbogatsze 
  posiadłości i wioski, a więc tam powinniśmy ich szukać. 
     - Tak, mogę to przeczytać - odparł Temeraire; jeśli zmrużył oczy, było to tylko 
  trochę trudne. - Czy mam ci powiedzieć, które gospodarstwa są najzamożniejsze, po 
  kolei? 
     W miarę jak posuwali się na południe, francuskie oddziały były coraz większe i 
  coraz bardziej zdesperowane. Nie natykali się już na małe grupy poszukujące 
  żywności zarówno dla siebie, jak i smoków, ale dobrze zorganizowane ekspedycje 
  zaopatrujące głównie smoki, które rozmieszczono teraz w małych palcówkach i 
  obozach na obszarze całej środkowej Anglii, żeby ciężar ich wyżywienia rozłożyć 
  bardziej równomiernie na barkach całej populacji. Francuzi wiedzieli, że jeśli bydło 
  nie będzie docierało codziennie, smoki wkrótce zaczną głodować i część z nich 
  trzeba będzie przenieść gdzie indziej, bardziej na południe, a moze nawet z powrotem 
  
  do Francji. 
     Zakłócenia w dostawach zaopatrzenia już przyniosły pe^ne 
  skutki. Ponieważ małe oddziały przestały dostarczać reguły 
  nie żywność, wykarmienie siebie oraz smoków przychód 
  hdfl 
  żołnierzom z większym trudem, przez co stali się jeszcze j2jcj bezwzględni. Wioski, 
  gospodarstwa i posiadłości ziemskie alacano ze wszystkiego, a często też burzono 
  podczas poszukiwania ukrytych zapasów; albo i bez powodu, w bezmyślnych aktach 
  wandalizmu. Jeśli wieśniacy próbowali chronić domostwa i dobytek, często byli 
  mordowani lub bici, a w najlepszym razie palono im domy i pozostawiano bez 
  środków do życia. 
    Te okrucieństwa już wkrótce sprawiły, że raczej bierny początkowo opór 
  wieśniaków, którzy chętnie spraliby gdzieś na uboczu jakichś francuskich żołnierzy, 
  żeby móc się tym przechwalać w pubach, i równie chętnie przekazywali wiadomości 
  o ruchach ich wojsk oddziałom brytyjskim, ukrywając przy tym żywność przed 
  jednymi i drugimi, zmienił się w otwartą nienawiść. Nie uciekali już od smoków, 
  kiedy lądowały, ale przyprowadzali im swoje bydło do zjedzenia, a dymy 
  rozpalanych przez nich ognisk sygnalizacyjnych wznosiły się teraz w niebo każdego 
  dnia. Małe dzikie smoki z Gór Pennińskich, które zwykle napadały na gospodarstwa 
  w poszukiwaniu jedzenia, a teraz cierpiały głód, dały się zwerbować Temeraire'owi 
  do zbierania wiadomości. Śmigały od jednego ogniska do drugiego, gdzie wieśniacy 
  dawali im owcę lub kozę, i w zamian przynosiły informacje do obozu Laurence'a, 
  każdego dnia zapędzając się coraz dalej na południe. Laurence był pewny, że dzięki 
  nim wie o ruchach Francuzów więcej od ich własnych generałów, i codziennie 
  wysyłał długie raporty do Jane i Wellesleya. 
    Pewnego wieczoru w Kumbrii, kiedy wszyscy siedzieli dość Znudzeni, ostrząc 
  bagnety lub popijając rozcieńczoną whisky PrzY małych ogniskach, do obozu wpadł 
  mały niebieski smok ' 0zriajmił osobliwie niskim głosem: 
  Francuzi tu idą, z działami i dwunastoma smokami. ~~ Zostawić obóz - rozkazał 
  Laurence, wstając, i włożył 0 Pochwy szablę. - Nie, zostawiamy wszystko; czas jest 
  
  nam ardz'ej potrzebny od zapasów. Niech ogniska się nadal palą. 
  Wszyscy w górę, panowie, natychmiast - rzucił ostro, poganiąjąc tych, którzy się 
  przez chwilę wahali. 
     - Ale, Laurence - wymamrotał Temeraire, kiedy się na niego wspinał - dlaczego nie 
  chcesz tu zostać i walczyć z nimi5 To nasza pierwsza okazja do stoczenia prawdziwej 
  bitwy, a oni mogą mieć orły. 
     - Nie można zdobyć sławy w bitwie ze złodziejami - odpart stanowczo Laurence i 
  wziąwszy mapy, które podał mu Dema- ne, szybko je przejrzał. - Podzielić się na 
  grupy nie większe od trzech smoków i lecieć osobnymi trasami; spotykamy się przy 
  Cross Feli - krzyknął i wszystkie smoki wzbiły się w powietrze. 
     Poruszali się w terenie tak zręcznie, że niełatwo było ich wytropić, a co dopiero 
  dogonić, zwłaszcza że tysiące par oczu wypatrywało w każdym kierunku grożącego 
  im niebezpieczeństwa. Jeszcze trzy razy Francuzi podjęli próby zaskoczenia ich 
  podczas postoju, ale znaleźli tylko porzucone ogniska i doły do gotowania. 
  Oferowane przez nich duże nagrody były pogardliwie ignorowane i coraz bardziej 
  sfrustrowani okupanci zaczęli w końcu stosować surowe represje wobec wszystkich, 
  których podejrzewali o dostarczanie informacji lub żywności nieuchwytnemu 
  przeciwnikowi, czyli niemal całej populacji. W Howick Hill, blisko dwa tygodnie po 
  rozpoczęciu działań, przyłapali duży francuski oddział, zajęty grabieniem nie tylko 
  bydła i żywności, ale także reszty dobytku właścicieli posiadłości: obrazów, 
  porcelany, wielkich srebrnych kandelabrów i innych cennych rzeczy. Wszystko to 
  żołnierze wynosili z powoli palącego się pałacu, a ich oficerowie śmiali się, pijąc na 
  dziedzińcu wino, które znaleźli w piwnicach. 
     Smocze cienie popsuły dobry nastrój Francuzów, którzy P°* spiesznie wznieśli w 
  górę ze dwa tuziny karabinów. Wiszący1131' nimi Temeraire ryknął w stronę pałacu i 
  niemal cała migocz^3 fornieniami frontowa ściana osunęła się w dół, grzebiąc 
  połowę żołnierzy, i upodobniając budynek na chwilę do domku dla lalek, tyle że 
  zamiast nich byli w nim rabusie, którzy patrzyli i przerażeniem na krążące w 
  powietrzu smoki. 
    \ potem załamał się dach, z głośnym skrzypieniem, które pfZypominało żałosną 
  
  skargę, i cały wielki dom runął w tumanach kurzu; ściany rozpadły się na cegły, a 
  wciąż dymiące dachówki zasypały grzechoczącym deszczem trawnik. Oszalałe ze 
  strachu konie i krowy pognały przed siebie, a ocalali żołnierze uciekli w drugą stronę, 
  pozostawiając przed dymiącą ruiną wóz z wielkim stosem zrabowanych dóbr. 
    Leżąca nieopodal tej wielkiej rezydencji wioska też mocno ucierpiała, a niemal 
  wszyscy próbujący stawiać opór mężczyźni zginęli. Kobiety i dzieci szukały 
  schronienia w kościele, ale niewiele im to dało: kiedy przyszli żołnierze, zgwałcili 
  część młodych dziewczyn i zabili wikarego, człowieka ponad 
  osiemdziesięcioletniego, który próbował interweniować. 
    - Powinniśmy ich wszystkich wyłapać - odezwał się młody kadet - co do jednego. 
    Nie było sprzeciwu, a Laurence odczuwał tylko znużenie. 
    - Berkley - powiedział - każ swoim ludziom oczyścić wioskę i niech smoki 
  pochowają zabitych. Sutton, Little, weźcie pozostałe Reapery i przynieście, co się da 
  z pałacu: oni tu będą potrzebowali więcej zapasów. Albo możemy was zabrać do Cra- 
  ster - zaproponował starej kobiecie, która zaprowadziła wśród ocalałych jakiś 
  porządek. 
    - Nie będą tam mieli dla nas lepszych domów - odparła. - Podziękujemy wam za 
  wszystko, co zdołacie nam przynieść, kapitanie, i jakoś damy sobie radę; nie znaleźli 
  tu wszystkiego, 00 było do znalezienia. - Nie dodała na głos, że teraz było też mniej 
  gąb d0 wykarmienia. 
    Trochę trwało, zanim wróciły Yellow Reapery, ale w końcu 
  przybyły, z minami wyrażającymi ponurą satysfakcję, popłatne krwią, niosąc także 
  trochę martwych krów i jeleni. 
     - Przeniesiemy nasze działania trochę dalej - powiedxja| pewnego dnia Laurence. - 
  Nie będziemy tam jeszcze obozo wać, ale będziemy zapuszczać się dalej na południe, 
  tak daleko jak można przelecieć tam i z powrotem w ciągu jednego dnia 
     - W porządku - odparł cicho Little. - Niech się oglądają za siebie wszędzie, w całej 
  Anglii - dodał, a jego słowa zostały przyjęte pomrukiem aprobaty. 
     Postępowanie Francuzów sprawiło, że wszyscy przekonali się co do słuszności 
  działań ich oddziału i tylko nieliczni kapitanowie patrzyli krzywo na ataki smoków 
  
  na ludzi lub domagali się, żebv okazywać przeciwnikom litość. Laurence nie 
  odczuwał jednak żadnej satysfakcji z tego powodu. 
     - Jestem pewny, że mogę lecieć trochę szybciej, jeśli się postaram - włączył się do 
  rozmowy Maksimus; narada odbywała się na świeżym powietrzu, tak że smoki 
  mogły się przysłuchiwać. 
     Jakieś cztery dni później, wezwani przez kolejny słup dymu, odnaleźli i rozbili inny 
  francuski oddział w pobliżu Wollaton. Kiedy wracali z pola bitwy, zostawiwszy za 
  sobą ciemne trupy i szkarłatne plamy krwi na śniegu, Laurence wszędzie widział 
  poczerniałe szkielety domów ludzi, których znał. W całej okolicy płonęły wielkie 
  rezydencje, idealne cele, z piwnicami pełnymi win i brandy oraz spiżarniami 
  zaopatrzonymi na zimę. Dom Gal- manów jeszcze stał, ale był opuszczony, a na 
  dziedzińcu walały się dywany i zasłony, podarte i wdeptane w błoto, a te z firan, 
  których nie pozrywano, zwisały na zewnątrz z porozbijanych okien. Stajnie zostały 
  spalone doszczętnie, a w starym staw'e z liliami wodnymi, nad którym tak często 
  spacerował z Edith- pływał rozdęty trup konia z poszarpanym przez psy zadem- 
     Spodziewał się, że Wollaton Hall jest też najpewniej spa'° 
    j miał tylko nadzieję, iż jego rodzina zdołała uciec na czas. przygotował się w duchu 
  na to, a przynajmniej mógł myśleć o tej możliwości, nie czując niczego oprócz 
  pełnego smutnej rezygnacji ?alu Kiedy jednak dolecieli do jeziora, okazało się, że 
  jego dom rodzinny stoi na szczycie wzgórza nietknięty, z rozświetlonymi oknami i 
  wąskim smugami dymu wypływającymi tylko z kominów. 
    Wylądowali w parku i smoki wybrały się na polowanie na jelenie, które uciekły w 
  panice w głąb lasu. Laurence wszedł na wzgórze i spojrzał na dom z poczuciem 
  niemal nierzeczywistości: robiło się coraz ciemniej i miał wrażenie, że w świetle 
  gasnącego dnia krawędzie budynku rozmazują się i wtapiają w mrok. 
    - A niech mnie, to ci dopiero szczęście - powiedziała do niego Harcourt, trochę 
  niepewnie. 
    - Przepraszam cię, niedługo wrócę - odparł i ruszył przez trawnik w stronę domu. 
    Żywopłoty były przycięte, a ze ścieżek usunięto śnieg. Z wnętrza budynku dobiegał 
  pomruk głosów, coraz głośniejszy w miarę, jak się do niego zbliżał. W końcu, 
  
  stanąwszy w ogrodzie francuskim, mógł zajrzeć przez okno do oświetlonej świecami 
  sali balowej, pełnej ludzi, którzy stali, siedzieli lub leżeli na siennikach i łóżkach 
  polowych: służba, pomyślał, i wieśniacy. 
    - A ty co tu robisz? Możesz podejść od frontu, jeśli czegoś chcesz - powiedział ktoś 
  do niego tak niespodziewanie, że Laurence omal nie podskoczył. To był młody 
  ogrodnik z nachmurzoną miną i grabiami w rękach, które trzymał tak, jakby chciał 
  coś z nimi zrobić. 
    - Jestem William Laurence - odpowiedział. - Czy jest tutaj 'ady Allendale? 
     Wyszła do niego, dla ochrony przed zimnem otulona tylko * wełnianą pelerynę, a 
  nie w jedno ze swoich futer. 
    -Will , mój drogi - powitała go - czy dobrze się czujesz? Czy przybyłeś tu sam... 
     - Zatrzymaliśmy się w parku, żeby zapolować - odpari Laurence. - Odlecimy, gdy 
  tylko smoki się pożywią: a jak ty się czujesz? I ojciec? 
     - Zupełnie nieźle, jak na to całe zamieszanie - odpowiedzi ła. - Niewiele rozumie z 
  tego, co się dzieje, ale wie, że znowu jesteś w Korpusie - dodała z lekkim 
  niepokojem. 
     Nic na to nie powiedział; w tym, co robił, nie było żadnych powodów do chwały, 
  nic, z czego mógłby być dumny. 
     - Cieszę się, że nikt was tu nie nachodził - odezwał się p0 chwili, przy czym te 
  słowa przeszły mu przez gardło dziwnie opornie. - Lecieliśmy nad wsią... Mam 
  nadzieję, że lordowi i lady Galman nic się nie stało. 
     Lady Allendale też się zawahała. 
     - Tak, są u nas. 
     Milczał przez chwilę, a potem sięgnął do kieszeni płaszcza i wyjął z niej małą, 
  złożoną kopertę, w której przechowywał obrączkę. 
     - Żałuję, że nie... Przykro mi, że przynoszę złe wieści - wykrztusił w końcu. - Pan 
  Woolvey został zabity, w Londynie... Przechowywałem tę obrączkę, żeby ją wysłać 
  Edith, kiedy to będzie możliwe. Gdyby jej rodzice mogli... 
     - Tak, dostaliśmy już wiadomość - powiedziała, cicho i ze smutkiem, i wzięła od 
  niego kopertę; zacisnęła ją w dłoni, a jej wymizerowana twarz jeszcze bardziej 
  
  pobladła. 
     - Miał dobrą śmierć - dodał Laurence - jeśli można tak powiedzieć; zginął 
  bohatersko w służbie Korony. 
     Pokiwała głową i przez chwilę stali w milczeniu; zaczął padać drobny śnieżek i na 
  jej ciemnej pelerynie osiadały białe płatki. 
     - Powiedz mi - poprosił w końcu. 
     - Pewnego dnia przyjechał oficer, przekazał nam wyra^ uszanowania od cesarza i 
  zapewnił, że nikt nam nie zrobi krzyw dy - wyjaśniła. - Nie było tu żadnych 
  łupieżczych oddział0 ' nawet ostatnio, kiedy grabią całą okolicę... 
     Tak-odezwał się Laurence, przerywając jej. - Rozumiem. 
     I zrozumiał również, że spełniły się jego najgorsze obawy. Bonaparte mimo 
  wszystko postawił na swoim i zdołał mu zapłacić za zdradę. 
    Możemy udzielić schronienia wielu ludziom - powiedziała cicho, po chwili. - Nasze 
  zapasy są także nietknięte i jeśli chciałbyś tu kogoś przysłać, to proszę bardzo. 
    _ Dobrze by było, gdybyś wysłała wóz do Wollaton - od- rzekł. - Dziś rano na nich 
  napadli i są tam ranni. 
    - Tak, oczywiście - powiedziała. - Czy nie mógłbyś tu zostać na noc? 
    Z najwyższym trudem powstrzymał się, żeby nie uciec, i tylko dotknął kapelusza. 
    - Muszę cię prosić o wybaczenie; czeka nas jeszcze tej nocy długi lot - odparł, 
  ukłonił się i odwrócił; światła domu skrzyły się na śniegu, kiedy szedł z powrotem. 
    Temeraire schwytał trzy jelenie, mimo ich zwinności, i był dość zadowolony tak z 
  siebie, jak i życia, do czasu, gdy blady jak ściana Laurence wrócił z domu i odmówił 
  posiłku. 
    - Bardzo się cieszę, że dom nie został spalony - powiedział zaniepokojony smok 
  podczas przygotowań do drogi, zastanawiając się, czy stało się tam coś innego, czy 
  może Francuzi dokonali jakichś zniszczeń, których nie było widać z zewnątrz. 
    Laurence zatrzymał się i spojrzał za siebie. Temeraire także Popatrzył i pomyślał, że 
  dom wygląda jak prawdziwy klejnot; jasnożółte ściany jaśniały światłem, ciepłym i 
  zapraszającym, Padającym z tylu okien w tak różnych i interesujących kształ- tach; 
  wszystkie misternie wykonane wieżyczki i ornamenty też w idealnym stanie. 
  
    ~ Nigdy tu już nie wrócę - powiedział Laurence i podciągnąw- S2-' na uprzęży, 
  wspiął się na grzbiet smoka. - Ruszajmy w drogę. 
     Wszystko do siebie pasowało; Laurence nie był sobą i meraire był coraz bardziej 
  pewny, że jeśli nie zmienią metod działania, niczego nie osiągną. Przez te wszystkie 
  tygodnie rajdów na tereny wroga nie zdobyli żadnych łupów: francuscy żołnierze nie 
  mieli niczego oprócz kradzionej żywności, nawet dział lub chorągwi, którymi można 
  by się pochwalić, a jeśli tylko zapowiadała się jakaś porządna bitwa, Laurence 
  nalegał, żeby natychmiast uciekali i kryli się przed nieprzyjacielem. 
     Te bitwy, które stoczyli, kończyły się bardzo szybko. Perscitia podsunęła im 
  pomysł, żeby wyrywali drzewa cisowe, z gęstymi szczytami i długimi pniami, i 
  ciągnęli je koronami po ziemi podczas ataku. Okazało się to bardzo skuteczne: 
  żołnierzy można było zmiatać tuzinami, a że gałęzie dawały także ochronę przed 
  kulami, nie było żadnego ryzyka. Największą trudnością było takie skoordynowanie 
  uderzenia, żeby ludzie nie zdążyli się rozproszyć, a poza tym ściganie istot tak 
  małych i tak skorych do ucieczki nie było zbyt przyjemne; nawet jeśli, jak tłumaczyła 
  Messoria, chciały się tylko przegrupować, żeby móc znowu kraść. To nie o taki 
  rodzaj walki chodziło Temeraire'owi, chociaż wszyscy inni zdawali się to aprobować. 
     - Chciałbym, do cholery, wiedzieć, gdzie jest reszta armii! Ale przynajmniej wy 
  potraficie pokazać tym żabojadom, gdzie raki zimują - gorączkował się korpulentny 
  starszy jegomość, dla podkreślenia swych słów waląc laską w ziemię. 
     Rozbili francuski oddział na obrzeżach wioski i uradowani mieszkańcy przybiegli 
  tam z dziećmi, żeby mogły ich wszystkich zobaczyć. Kilku starszych chłopców, 
  śmielszych od innych, podeszło do smoków i zaczęło je dotykać; jeden położył rękę 
  na przedniej łapie Temeraire'a, a potem otworzył szeroko oczy ze strachu i 
  zdumienia, kiedy smok spojrzał w dół z zainteresowaniem i powiedział do niego: 
     - Cześć. 
    Chłopiec szybko uciekł i ukrył się wśród dorosłych. 
    _ Chińskie dzieci są odważniejsze - rzekł Temeraire do Laurence'a - ale cieszę się, 
  że te są coraz śmielsze i przychodzą naS zobaczyć. To pewnie dlatego, że jesteśmy 
  bohaterami - doda! pytajW11 tonem; m'ał nadzieję, że nawet jeśli ta walka nie była 
  
  zbyt interesująca, to należała do tych, które się podobają władzom. 
    _ Ich rodzice powinni trzymać je po kluczem - odparł Lau- rence obojętnie. - Czy 
  przejrzysz ze mną mapy? 
    A więc to kolejne zwycięstwo w najmniejszym stopniu go nie ucieszyło i Temeraire 
  nie mógł zrozumieć, dlaczego Laurence nalegał, żeby walczyli w taki właśnie 
  sposób, kiedy sam tego nie aprobował. Co więcej, od ich wizyty w Wollaton Hall 
  zdawał się jeszcze bardziej zdecydowany, by niczego nie zmieniać. 
    - Obawiam się, że to przez niezdrowy klimat tego kraju i równie niezdrowy sposób 
  odżywiania się tych ludzi - powiedział Gong Su. - Nikt nie może się dobrze czuć, 
  jedząc tak jak oni. 
    - Ale podczas wojny nie mamy zbyt wielkiego wyboru w kwestii jedzenia, a na 
  klimat nic nie mogę poradzić - odparł Temeraire. 
    - Szkoda - skomentował to Demane, dość niewyraźnie. 
    Kiepsko znosił swoją pierwszą brytyjską zimę i niemal bez 
  przerwy wycierał nos rękawem. Sipho nie odczuwał skutków chłodu, a przynajmniej 
  nie w taki sam sposób; miał na sobie tyle najróżniejszych części garderoby, ile 
  Demane zdoła! dla niego znaleźć, i teraz, ubrany w trzy koszule, wełnianą kamizelkę, 
  dwa Płaszcze, pelerynę z kapturem, na który brat wcisnął mu jeszcze ^pelusz, był tak 
  opatulony, że prawie nie móg! się ruszyć ze sw°]ego miejsca przy ognisku. 
    Roland siedziała obok niego, objąwszy rękoma kolana. 
    ~ To nie w porządku - odezwała się. - Nie mówię, że nie W inniśmy ich 
  powstrzymywać, ale powinniśmy dać im okazję 
  poddania się, kiedy nas zobaczą, i brać ich do niewoli- ch 
  nie wiem, co mielibyśmy z nimi potem robić. Żatuie • '3Z 
  , . • 
  n'e ma 
  tu mamy - dodała smętnie. 
    Niezadowolenie narastało też wśród kapitanów; następn go dnia Temeraire 
  zobaczył, jak Granby mówi coś po cichu d Laurence'a, na co ten odparł ostro: 
    - Kapitanie Granby, mam nadzieję, że pan wie, iż w każd i chwili może się pan 
  przenieść do innych zadań: nie zamierzam zatrzymywać tutaj nikogo wbrew jego 
  
  woli. 
    - No wiesz, niech cię diabli wezmą, Laurence - odpali) Granby i odszedł. 
    - Oczywiście, że Granby nie jest zadowolony - powiedziała Iskierka, ziewając, 
  kiedy Temeraire zdobył się w końcu na to. żeby ją zapytać. - Ja także nie jestem 
  zadowolona, bo to wszystko jest strasznie nudne i nie bierzemy żadnych łupów. Ale i 
  tak jest to lepsze od przenoszenia żołnierzy albo patrolowania. Przynajmniej coś 
  robimy. A poza tym takie mamy rozkazy, których nie powinieneś kwestionować - 
  dodała. 
    Temeraire opuścił krezę. 
    Wieśniacy zabijali teraz własne bydło, jeśli usłyszeli o zbliżaniu się Francuzów, i 
  zatruwali zboże. Zbierające się naprędce grupy chłopów napadały na śpiących 
  żołnierzy; i oddziały furażerów coraz częściej wracały do swych obozów z pustymi 
  rękami, jeśli wracały w ogóle. Niezbyt mądry dowódca pewne] francuskiej placówki, 
  mocno przyciśnięty do muru, popełni' w końcu błąd, na który Laurence czekał, i 
  wysłał smoki, żeby same znalazły sobie coś do jedzenia. Gospodarstwa bezpos nio 
  sąsiadujące z obozem były już zupełnie ogołocone z if^ go inwentarza i dlatego 
  francuskie smoki rozdzieliły się, poszukać czegoś dalej. J 
    - Jest ich dziewięć, dwa z tych dużych, szarych, a poz°s 
    • jsze przy czym trzy niewiele większe ode mnie - poinfor- f Laurence'a jeden z ich 
  małych szpiegów. - Te wielkie "ciaty same, na południe, a inne w stronę miasta na 
  północ- ^ zachodzie, tego z czerwoną wieżą, i tam się rozdzieliły. "^Laurence 
  pokiwał głową i Gong Su odprowadził małego -?adowcę na bok, gdzie czekała go 
  nagroda, porcja duszonej baraniny, którą dziki smok z gór zaczął łapczywie pożerać: 
  w całej okolicy coraz trudniej było o mięso. 
    _ Jestem pewny, że możemy pokonać siedem smoków - powiedział 
  podekscytowany Temeraire, poruszając nerwowo ogonem. 
    - Nie będziemy walczyć z tą siódemką - odparł Laurence. - Ruszamy za 
  Chevalierami. 
    Rozłożył szybko mapę i pokazał wszystkim, o co mu chodziło: trzy mile na 
  południe od francuskiej placówki leżała wielka posiadłość z gospodarstwem 
  
  mlecznym. 
    Trzymali się wysoko, nad chmurami, z których wyłonili się dokładnie nad 
  posiadłością: Petit Chevaliery, smok i smoczyca, byty jeszcze na ziemi i jadły. Od ich 
  ostatniego posiłku musiało minąć kilka dni, gdyż wyraźnie starały się to nadrobić: 
  dwie krowy ogryzły już do kości i właśnie zabierały się do następnych; ich załogi z 
  podobną energią plądrowały budynki gospodarcze. 
    - To są mleczne krowy - oburzył się Demane, patrząc na smoki i resztki ich posiłku; 
  pochodził z ludu znakomitych pakerzy, którzy przywiązywali ogromną wagę do 
  prawidłowej hodowli bydła. 
  Daj sygnał do ataku - rozkazał Laurence. 
    Temeraire zaryczał, po czym razem z innymi runął w dół. Ltlevaliery wpadły w 
  panikę i instynktownie wzbiły się w po- V'etrze- Smoczyca wzleciała tylko po to, by 
  zderzyć się z Maksi- o^Sern' który spadł całym swym ciężarem na jej grzbiet. Rycząc 
    °Pnie, runęła z powrotem na ziemię i kiedy uderzyła w nią z głośnym łomotem oraz 
  trzaskiem pękających kości, ucichła Oszołomiony siłą zderzenia Maksimus zszedł z 
  niej chwieją i pokręcił kilka razy głową; smoczyca nie poruszała się, a jej kapitan, 
  wykrzykując jej imię i nie zważając na nic, biegł do niej przez pole. 
     Drugi Chevalier zdołał wzbić się nieco wyżej i odrzucił barkiem na bok 
  Chalcedony'ego, który w porywie optymizmu próbował powtórzyć wyczyn 
  Maksimusa; ale już chwilę później dopadła go Iskierka i skrzydło oraz łeb 
  francuskiego smoka zalał strumień ognia. 
     - Au! - wrzasnął muśnięty przez płomienie Chalcedony. - Nie celuj we mnie! 
     - No to nie właź mi w drogę! - rzuciła przez bark Iskierka, ścigając krzyczącego z 
  bólu Chevaliera, na którego skórze i delikatnej błonie skrzydła czerniały ślady 
  oparzeń. 
     Francuski smok próbował zatoczyć koło i wrócić: jego kapitan był jeszcze na ziemi 
  i mimo obrażeń smok nie zamierzał go porzucić. 
     - Je me rends! - krzyczał kapitan przez tubę, wymachując gwałtownie białą chustką. 
  - Je me rends! 
     To była jedyna nadzieja dla jego smoka. Lily zachodziła go z drugiej strony, 
  
  Temeraire wisiał nad nim, a Reapery zamykały mu drogę ucieczki w każdym innym 
  kierunku. Było jasne, że jeszcze chwila i Petit Chevalier podzieli los swojej 
  towarzyszki. 
     Przez moment Laurence siedział bez ruchu, zastanawiając się. Ciężkiego smoka 
  trudno będzie upilnować... Ich rozkazy- A potem polecił: 
     - Panie Allen, proszę wysłać sygnał do kapitana Berkleya: przejąć jeńca. Temeraire, 
  powiedz temu smokowi, żeby wyk' dował, tam, przy tych drzewach, i niech się 
  trzyma z dala od swojego kapitana. 
     Reszta francuskich awiatorów uciekła, kiedy smoki wyląd°" waty,' ukryła się w 
  budynkach gospodarczych i rosnącym za nimi lesie- Członkowie załogi zabitej 
  smoczycy odciągnęli kapitana, który płakał otwarcie jak dziecko. Laurence widział z 
  góry ich rozpacz i wykrzywione nienawiścią twarze, które jednak szybko odwracali 
  od niego, by ukryć uczucia. 
    Drugi z francuskich kapitanów dał się związać i przy wtórze pełnych niepokoju 
  nawoływań jego smoka został posadzony na grzbiecie Maksimusa. 
    - Czy on jest zdolny do lotu, Berkley? - zapytał Laurence. 
    - Trochę się potłukłem, ale nic mi nie jest - odpowiedział za swojego kapitana 
  Maksimus, próbując dotknąć nosem piersi. 
    Lekarz Berkleya, Gaiters, już obmacywał masywne żebra smoka, starannie i w obu 
  kierunkach. 
    - Nie ma chyba żadnego pęknięcia - powiedział - ale kilka dni odpoczynku... 
    Berkley prychnął niecierpliwie. 
    - Po czymś takim? To niemożliwe, chyba że wrócimy do Szkocji. Rzuca na nas 
  wszystkie siły, które tu mają. 
    - Nie - odparł Laurence, wciąż chłodnym tonem - nie zrobią tego. Nie mogą sobie 
  na to pozwolić. 
    Rano nadeszły pierwsze meldunki od ich małych szpiegów: francuskie ciężkie 
  smoki wycofywały się na południe, w kierunku Londynu, zmuszone wrócić na 
  terytorium znajdujące się pod większą kontrolą wojsk cesarskich, gdzie można było 
  zaspokoić ich głód. Po nich powoli zaczęły też odlatywać inne smoki bojowe, coraz 
  
  więcej każdego dnia w miarę zmniejszania Sl? zapasów, aż na koniec zostały tylko 
  najmniejsze, kurierskie. Teraz piechota była odsłonięta, chyba że nie ruszała się z 
  obozów, a'e wtedy żołnierzom groził głód. Po jakimś czasie na poszukiwanie 
  żywności wyszło kilka większych oddziałów francuskich, Umocnionych artylerią, ale 
  że nie udało im się zdobyć jej wystarczająco dużo, w desperacji rozdzielili się 
  wkrótce na ™ ? grupy, zdane całkowicie na ich łaskę. 
     Niebieskie szpilki oznaczające francuskie kompanie u - każdego dnia maszerowały 
  po jego mapach, wychodząc ze obozów i wracając do nich, jedna po drugiej lądowały 
  w cyno pudełku, a Laurence obmywał ręce z krwi w swojej misce córa" bardziej 
  mechanicznie. Kolejne akcje nie wymagały już wielkje planowania, z czego był 
  zadowolony, gdyż nie musiał spędzać dużo czasu w towarzystwie innych kapitanów. 
  Z zapewnieniem sobie zaopatrzenia nie mieli żadnego kłopotu. Kiedy lądowali w 
  pobliżu miasta lub wsi, mięso dla nich i smoków zawsze się znajdowało, nawet jeśli 
  mieszkańcy musieli potem cierpieć głód. Francuzi od czasu do czasu próbowali ich 
  ścigać, wysyłając smoki z miejsc dalej na południu, ale ponieważ zawsze w porę ich 
  ostrzegano, zwykle wystarczało, że się trochę cofnęli i wystawiwszy dzikie smoki na 
  straży, czekali, aż zagrożenie minie. 
     Pewnego dnia w pierwszym tygodniu marca, po blisko dwóch miesiącach działań 
  przeciwko francuskim furażerom, pojawił się Arkady z Tharkayem na grzbiecie i 
  trzema dzikimi smokami jako eskortą i zaraz zaczął paradować przed Temeraire'em 
  oraz innymi, opowiadając im o zwycięstwach, które odniósł od czasu, gdy się 
  ostatnio widzieli. Latał tylko na patrole, ale z jego relacji wynikało, że walczył z 
  hordami francuskich smoków i wziął wiele łupów. Przechwalając się tym wszystkim, 
  powiedział w pewnej chwili, że najlepiej by zrobili, gdyby przyłączyli się do niego, 
  na co zirytowany Temeraire nastroszył krezę. 
     - Mam dla ciebie wiadomość od Wellesleya - powiedział Tharkay do Laurence'a i 
  wszedł za nim do małej chaty, w które] kapitan Temeraire'a zatrzymał się na noc. 
     Czekając w progu, aż Laurence otworzy list, rozejrzał sj^ po ubogim wnętrzu, ale 
  oprócz map na prowizorycznym z drzwi położonych na kozłach nie zobaczył niczego 
  ciekawego 
  
  nhóz był dziwnym, cichym miejscem. Oprócz jednego fran- . 0 0ficera, kapitana, 
  który pod strażą dwóch bellmanów CUS^hv'ego siedział samotnie przed chatą z 
  rękami dość luźno iązanymi do wbitego w ziemię słupka, nie było widać żądli 
  jeńców. Na obrzeżu obozu leżał wielki stos połamanych dizew którymi smoki 
  atakowały ludzi, a wyschnięta krew na ich • innvch gałęziach sprawiała, że zdawały 
  się jeszcze ciemniej- ze Wszyscy ludzie zajmowali się swoimi sprawami w milczeniu 
  nje widać było po nich żadnego zadowolenia z kolejnego sukcesu - tego ranka zabili 
  pięćdziesięciu Francuzów. 
     Nowe rozkazy Wellesleya nie różniły się zbytnio od starych: nakazał im tylko, żeby 
  przenieśli działania bliżej wschodniego wybrzeża, starannie unikając przy tym 
  jakichkolwiek słów, które mogłyby sugerować, na czym te działania mają polegać. 
  Wszystko pozostało niedopowiedziane, a na końcu swego listu generał napisał: „...i 
  możesz sobie zatrzymać to trajkoczące stworzenie i jego towarzyszy, jeśli sądzisz, że 
  do czegoś ci się przydadzą". 
    - Dobrze - mruknął Laurence, odkładając list. 
    Rozłożył mapę wybrzeża Morza Północnego i zamyślił się. W ostatnim tygodniu 
  doniesiono mu o ruchach francuskich oddziałów w pobliżu Stickney oraz ich 
  placówki pod Cromer, jednego z tych miejsc, które Fleur-de-Nuity z posiłkami 
  wybrałyby Przypuszczalnie na lądowisko, gdyby udało im się przelecieć nad 
  morzem. 
    - Muszą wysyłać furażerów dwa razy w tygodniu - powiedział do Tharkeya. - Wyślę 
  tam ciebie z Berkleyem, a sam 1 resztą naszych będę ich ścigał pod Stickney. Jeśli 
  zaczniesz blisko placówki, to zataczając coraz większe okręgi, znajdziesz 
  furażerów dość szybko. Nie powinno być ich więcej niż -dziesięciu, bo przestali już 
  wysyłać większe oddziały. Ber- zajdzie ich od przodu, a ty odetniesz im drogę 
  ucieczki. 
     - Bardzo przepraszam - odezwał się Tharkay. - Wolałbym tego nie robić. 
     Laurence przerwał, a jego ręka zawisła nad mapą. 
     - Arkady, jestem pewny, chętnie spełni twoje życzenie - mówił dalej Tharkay - ale 
  jego kapitanem musi zostać ktoś inny. Żałuję - dodał z ironią - ale nie stać mnie na 
  
  luksus odkładania na jakiś czas pozorów cywilizacji; muszę być nieco bardziej 
  ostrożny. Chwilowe okrucieństwo może być u dżentelmena cechą wybaczalną, nawet 
  godną podziwu; ale mnie by to na zawsze naznaczyło piętnem dzikusa. Laurence, co 
  wy robicie? 
     Na to proste pytanie było z tuzin odpowiedzi, które Laurence po kolei rozważył. 
     - Zabijamy żołnierzy - odparł w końcu - z których większość głoduje, przez co są 
  coraz bardziej brutalni i dają nam tym samym usprawiedliwienie dla naszych działań. 
     Jego słowa miały tę wątpliwą zaletę, że wyrażały prawdę; wypowiedziawszy je na 
  głos, Laurence poczuł na języku całą ich szpetotę. Usiadł, zakrył usta dłonią i 
  stwierdził, że jego twarz jest wilgotna. Przez chwilę nie mógł nic z siebie wydusić, 
  starając się zapanować nad sobą i swoim głosem. W końcu przemógł się i powiedział 
  ochryple do Tharkaya: 
     - Jeśli tego nie chcesz, to co będziesz robić? 
     Nie było to pytanie o jego najbliższe plany i Tharkay tez go tak nie zrozumiał. 
  Wzruszył nieznacznie ramionami na swój powściągliwy sposób. 
     - Na świecie jest sporo do zrobienia - odpowiedział - i niezbyt dużo czasu. 
     - I nikogo, kto będzie o tym decydował, oprócz ciebie - dopowiedział Laurence. - 
  Żadnej władzy oprócz twojego sumienia. 
     - Zawsze znajdą się jakieś władze - odparł Tharkay - kto* re zaaprobują twój każdy 
  czyn. Ja wolę się kierować własny^1 osądem. 
    Takie życie wydało się Laurence'owi smutną, samotną egzystencją. 
    - Jak ty to znosisz? Sam dokonujesz wyborów i sam musisz ponosić wynikające z 
  nich konsekwencje... 
    - Może już się z tym pogodziłem - przerwał mu oschle Tharkay - a może mam 
  mniejszą skłonność do brania na siebie odpowiedzialności za wszystkie grzechy 
  świata, zamiast za swoje własne. 
    Laurence zakrył na chwilę twarz dłońmi i zamknął oczy, żeby nie widzieć 
  przenikającej przez nie czerwieni. W powietrzu unosił się zapach siana i koni, które 
  dawno uciekły, ciepły i znajomy, a z zewnątrz dobiegała woń dymu z ognisk oraz 
  paplanina Arkadego, przerywana od czasu do czasu przez bardziej donośne protesty 
  
  Temeraire'a. 
    - No dobrze - powiedział w końcu i wyszedł z chaty, zostawiając rozkazy na stole. 
  Rozdział 15 
  ybacz mi - powiedział Laurence. 
  Temeraire ułożył się na noc, zwinięty wygodnie na 
  polu za stodołą, które leżało teraz odłogiem: choć po 
   
   
   
    
  krywał je śnieg, pod spodem było dużo suchej, miękkiej trawy. Byli tam sami lub 
  prawie sami. Demane, Sipho, a także Emily oraz Allen, wszyscy przytulili się do 
  ciała smoka, pod małym daszkiem, który zrobili z płachty namiotowej i kilku 
  słupków i przymocowali do jego boku, gdyż w nocy wciąż było im cieplej przy 
  Temerairze niż w samym namiocie. Cała czwórka jednak szybko zasnęła, tak że nie 
  mogli przysłuchiwać się rozmowie. Arkady też w końcu przestał snuć swoje 
  opowieści i właśnie robił wszystko, żeby się przypodobać Iskierce i móc spać w 
  cieple, którym promieniowała. Słuchając, jak się do niej przymila, Temeraire 
  parsknął lekceważąco i owinął ogonem daszek, żeby jego załoga na pewno miała 
  ciepło i sucho. 
     Nie zrozumiał w pierwszej chwili, za co Laurence go przeprasza, dopóki nie 
  usłyszał jego następnych słów. 
     - Wybacz mi - powtórzył Laurence. - Wystarczająco złe było już to, że sam tak 
  postąpiłem, ale wykorzystanie do tego ciebie jest niewybaczalne... 
     - Ależ, Laurence - przerwał mu Temeraire, zarazem za dowolony i zakłopotany - to 
  było moja wina, na pewno. To Ja 
  wpadłem na pomysł, że powinniśmy polecieć do Francji. Tylko nie wiedziałem, że 
  oni zabiorą ci twój kapitał i stopień; i jest mi bardzo przykro... 
    - A mi nie jest - powiedział Laurence. - Powinienem oddać jeszcze więcej i uznać, 
  że to tanio, by mieć znowu czyste sumienie. Wstydzę się, że tak bardzo pogrążyłem 
  
  się w rozpaczy, ?ż byłem innego zdania. 
    Temeraire w żadnym razie nie chciał się spierać: Laurence znowu mówi! jak 
  dawniej, nawet jeśli wciąż był wymizerowany i być może nieszczęśliwy, a to dla 
  smoka było warte każdej ceny; chociaż w głębi serca był trochę rozgoryczony, że to 
  sumienie wydaje się tak bardzo drogie, a jednocześnie nie ma jakiejś materialnej 
  postaci, którą można by podziwiać i pokazywać innym. 
    - Ale ja - zaczął dzielnie - mówiłem serio o pochwach na pazury, i chcę je sprzedać, 
  żeby kupić ci trochę rzeczy. Ja też chciałbym mieć czyste sumienie. 
    - Przykro mi, że tak mało dbałem o mój strój - odparł Laurence z pewnym 
  rozbawieniem - jeśli to z powodu jego wyglądu masz tak błędne pojęcie o moich 
  finansach, ale nie jestem całkowicie zubożały. - Następnie bardziej delikatnym już 
  tonem dodał: - Obawiam się, że nie zbuduję ci pawilonów, ale mam nadzieję, że nie 
  będę ci już przynosił wstydu. 
    - Nigdy się za ciebie nie wstydziłem i nigdy nie będę - powiedział Temeraire i 
  szturchnął go delikatnie nosem. 
    Laurence pogłaskał go po pysku. 
    - Nie wiem, jak nasze życie potoczy się dalej - odrzekł. - Muszę także przeprosić 
  innych, a potem napisać list do Welle- sleya... Nie wiem jak, ale muszę go 
  powiadomić, że nie będziemy dłużej walczyć w taki sposób. Koniec tych masakr bez 
  brania Jenców. Jakoś damy sobie z nimi radę i raczej będziemy szukać, 
     n'e unikać, francuskich oddziałów z armatami lub smokami. 
     Temeraire nawet nie wiedział, jak bardzo martwił się o Lau- rence'a, dopóki źródło 
  jego niepokoju nie znikło; ale kiedy usły. szał te słowa, jego nastrój poprawił się w 
  mgnieniu oka. 
     - Jakże się cieszę - powiedział i zaraz dodał: - Jestem pe\y, ny, że weźmiemy duże 
  łupy. - Niezależnie od tego, jak bardz0 Laurence nadrabiał miną, smok czuł, że takie 
  zapewnienie nie może nie dodać mu ducha. 
     - Bardziej prawdopodobne jest to - odparł Laurence - ?e Wellesley poleci mi wrócić 
  i każe mnie natychmiast powiesić. 
     - Jeśli będzie chciał to zrobić, nie wrócisz - rzucił z oburzeniem Temeraire i 
  
  nastroszył krezę. 
     - Tak - odparł po chwili Laurence. - Nie wrócę. 
     Sir, 
     muszę pana poprosić o pozwolenie na Zmianę metod prowadzenia naszej kampanii, 
  czemu, jak mam nadzieję, nie będzie się pan ze względów humanitarnych 
  sprzeciwiać, mimo że może to spowodować pewne niedogodności oraz zwiększyć 
  grożące nam Niebezpieczeństwo, na co wszyscy oficerowie Jego Królewskiej Mości 
  pod moją komendą, a także smoki, chętnie się godzą, jako że wolą narażać raczej 
  swoje ciała niż sumienia... 
     Laurence dokończył ten list z pewnym trudem, wysłał go przez Gherni, po czym 
  ruszyli w drogę. Nowy obóz założyli między North Seaton a Newbiggin-by-the-Sea i 
  zaczęli stawiać palisadę, którą obsadzali ochotnikami z pobliskich wsi i miasteczek. 
     - Przygotowujemy im tu garnek smakowitego miodu, który będą chcieli zgarnąć - 
  zauważył Sutton, patrząc na smoki, które radośnie wyrywały drzewa: nie mieli dział 
  do obrony umocnień- 
     - Jeśli zechcą tu przyjść, będą musieli poświęcić na to spor° czasu, który w 
  przeciwnym razie mogliby wykorzystać na sc$ gnięcie świeżych oddziałów z Francji 
  - odpowiedział Laurence- 
    Tak czy owak, nikt się nie sprzeciwił i wszyscy z entuzja- zrnem wykonywali jego 
  polecenia. Znowu ogarnął go wstyd na myśl o tym, z jak ogromną ulgą jego 
  podwładni, zarówno inni oficerowie, jak i smoki, przyjęli wiadomość o zmianie 
  metod walki. Wiedział, że miał rację, a jednak każdego dnia oczekiwał odpowiedzi 
  Wellesleya, odebrania mu dowództwa, i zastanawiał się, co powinien powiedzieć 
  innym kapitanom, kiedy ona w końcu nadejdzie; i czy generał znalazł innego oficera 
  gotowego do kontynuowania walki dawnym sposobem. 
    Nie otrzymał jednak żadnego listu, za to trzy dni później, rankiem, na obóz z 
  wielkim zgiełkiem spadła chmara dzikich smoków, które z zapałem, jeden przez 
  drugiego, próbowały przekazać wiadomości, ale zanim udało się coś wyłowić z ich 
  trajkotania, wszędzie zaczęły już lądować główne siły Korpusu. Obładowane ludźmi 
  ciężkie smoki wysadzały kompanię po kompanii, wraz z zapasami i artylerią, po 
  
  czym znowu wzbijały się w powietrze, ledwie zdążywszy krzyknąć coś na powitanie, 
  a ich miejsca zajmowały inne, które wciąż nadlatywały; naprzeciw Francuzom szła 
  cała brytyjska armia. 
    Wellesley przybył tuż po południu i zajął na kwaterę starą, na wpół zrujnowaną 
  stodołę, w której spały załogi. 
    - Wyjdźcie wszyscy - rozkazał, wskazując głową dotychczasowych lokatorów, a 
  nawet swoich adiutantów, którzy zamiatali klepisko, po czym zmierzył Laurence'a 
  chłodnym spojrzeniem. - Całkiem sprytnie to wymyśliłeś, Laurence - powiedział, 
  kiedy zostali sami. - Nie jesteś taki naiwny, jakby się zdawało, co? 
    Laurence stał w milczeniu, nie wiedząc, co odpowiedzieć, aż Wellesley dodał: 
    - Nie będę strzępił języka na pytanie, kto z mojego sztabu Przekazał ci wiadomość, 
  ale chcę, żebyś mnie dobrze zrozumiał: )esli okaże się, że masz czelność właśnie 
  teraz marnować mój CZas na jakieś cholerne próby szantażu, sam cię zastrzelę. 
  rence'a, dopóki źródło jego niepokoju nie znikło; ale kiedy usłyszał te słowa, jego 
  nastrój poprawił się w mgnieniu oka. 
     - Jakże się cieszę - powiedział i zaraz dodał: - Jestem pewny, że weźmiemy duże 
  łupy. - Niezależnie od tego, jak bardzo Laurence nadrabiał miną, smok czuł, że takie 
  zapewnienie nie może nie dodać mu ducha. 
     - Bardziej prawdopodobne jest to - odparł Laurence - że Wellesley poleci mi wrócić 
  i każe mnie natychmiast powiesić. 
     - Jeśli będzie chciał to zrobić, nie wrócisz - rzucił z oburzeniem Temeraire i 
  nastroszył krezę. 
     - Tak - odparł po chwili Laurence. - Nie wrócę. 
     Sir, 
     muszę pana poprosić o pozwolenie na Zmianę metod prowadzenia naszej kampanii, 
  czemu, jak mam nadzieję, nie będzie się pan ze względów humanitarnych 
  sprzeciwiać, mimo że może to spowodować pewne niedogodności oraz zwiększyć 
  grożące nam Niebezpieczeństwo, na co wszyscy oficerowie Jego Królewskiej Mości 
  pod moją komendą, a także smoki, chętnie się godzą, jako że wolą narażać raczej 
  swoje ciała niż sumienia... 
  
     Laurence dokończył ten list z pewnym trudem, wysłał go przez Gherni, po czym 
  ruszyli w drogę. Nowy obóz założyli między North Seaton a Newbiggin-by-the-Sea i 
  zaczęli stawiać palisadę, którą obsadzali ochotnikami z pobliskich wsi i miasteczek. 
     - Przygotowujemy im tu garnek smakowitego miodu, który będą chcieli zgarnąć - 
  zauważył Sutton, patrząc na smoki, które radośnie wyrywały drzewa: nie mieli dział 
  do obrony umocnień- 
     - Jeśli zechcą tu przyjść, będą musieli poświęcić na to sporo czasu, który w 
  przeciwnym razie mogliby wykorzystać na ściągnięcie świeżych oddziałów z Francji 
  - odpowiedział Laurence- 
    Tak czy owak, nikt się nie sprzeciwił i wszyscy z entuzjazmem wykonywali jego 
  polecenia. Znowu ogarnął go wstyd na myśl o tym, z jak ogromną ulgą jego 
  podwładni, zarówno inni oficerowie, jak i smoki, przyjęli wiadomość o zmianie 
  metod walki. Wiedział, że miał rację, a jednak każdego dnia oczekiwał odpowiedzi 
  Wellesleya, odebrania mu dowództwa, i zastanawiał się, co powinien powiedzieć 
  innym kapitanom, kiedy ona w końcu nadejdzie; i czy generał znalazł innego oficera 
  gotowego do kontynuowania walki dawnym sposobem. 
    Nie otrzymał jednak żadnego listu, za to trzy dni później, rankiem, na obóz z 
  wielkim zgiełkiem spadła chmara dzikich smoków, które z zapałem, jeden przez 
  drugiego, próbowały przekazać wiadomości, ale zanim udało się coś wyłowić z ich 
  trajkotania, wszędzie zaczęły już lądować główne siły Korpusu. Obładowane ludźmi 
  ciężkie smoki wysadzały kompanię po kompanii, wraz z zapasami i artylerią, po 
  czym znowu wzbijały się w powietrze, ledwie zdążywszy krzyknąć coś na powitanie, 
  a ich miejsca zajmowały inne, które wciąż nadlatywały; naprzeciw Francuzom szła 
  cała brytyjska armia. 
    Wellesley przybył tuż po południu i zajął na kwaterę starą, na wpół zrujnowaną 
  stodołę, w której spały załogi. 
    - Wyjdźcie wszyscy - rozkazał, wskazując głową dotychczasowych lokatorów, a 
  nawet swoich adiutantów, którzy zamiatali klepisko, po czym zmierzył Laurence'a 
  chłodnym spojrzeniem. - Całkiem sprytnie to wymyśliłeś, Laurence - powiedział, 
  kiedy zostali sami. - Nie jesteś taki naiwny, jakby się zdawało, co? 
  
     Laurence stał w milczeniu, nie wiedząc, co odpowiedzieć, aż Wellesley dodał: 
    - Nie będę strzępił języka na pytanie, kto z mojego sztabu Przekazał ci wiadomość, 
  ale chcę, żebyś mnie dobrze zrozumiał: Jes'i okaże się, że masz czelność właśnie 
  teraz marnować mój Czas na jakieś cholerne próby szantażu, sam cię zastrzelę. 
     I wtedy Laurence zrozumiał: Wełlesłey myślał, że celowo wysłał swój list w 
  przededniu natarcia na południe, by obcią. żyć generała odpowiedzialnością za rzeź 
  francuskich oddziałów zaopatrzeniowych. 
     - Nie chcę od ciebie słyszeć ani słowa o ułaskawieniu - ciągnął Wełlesłey - ani 
  słowa. Za trzy dni spotkamy się z Bonapartem i jeśli zwyciężę, wszyscy będą mieli 
  gdzieś twoje oskarżenia. Oczywiście jeśli przegramy - dodał lodowatym tonem - 
  zdążymy się jeszcze tobą zająć. Rowley! - ryknął. - Dawaj tutaj moje biurko i wezwij 
  wszystkich członków sztabu. 
     Oficerowie zaczęli napływać grupami, dźwigając stoły, mapy i krzesła. Niemal 
  natychmiast otoczyli Wellesleya, odpychając od niego Laurence'a i uniemożliwiając 
  mu udzielenie jakiejkolwiek odpowiedzi. 
     Przez chwilę targała nim niemal nieodparta chęć, by przecisnąć się między nimi, 
  złapać Wellesleya za ramiona i powiedzieć mu, co myśli o jego oskarżeniach, ale 
  zmusił się do pozostania na miejscu. To by nic nie dało, gdyż Wełlesłey nie 
  uwierzyłby w jego zaprzeczenia. Jakkolwiek by było, niewielkie znaczenie miało to, 
  czy generał uważa go za łajdaka dlatego, że odmówił kontynuowania masakry, czy 
  też dlatego, że ją w ogóle rozpoczął; zasłużył na potępienie i równie dobrze mógł 
  ponieść karę za coś, czego nie zrobił. 
     - Emily - zawołał, odwróciwszy się, i skinął ręką na dziewczynę, która stała przy 
  wrotach do stodoły i zaglądała ostrożnie do środka, starając się zejść z drogi 
  biegającym ludziom. - Wez Demane, wejdźcie razem na górę i otwórzcie drzwi od 
  stryszku na siano - powiedział jej - żeby Temeraire i inne smoki mogb wszystko 
  słyszeć. 
     Wyszedł na zewnątrz, gdzie zrobiło się już bardzo tłoczno, mimo że wyrwano 
  tymczasem jeszcze więcej drzew i do drog1 prowadziła już szeroka aleja. Wszystkie 
  smoki, które wyląd° waty i wysadziły ludzi, przepychały się, walcząc o miejsce przy 
  
  stryszku na siano. 
    _ Tak nie może być - powiedziała Jane, kiedy wylądowała na Ekscidiumie, któremu 
  inne smoki, usłyszawszy ostrzegawczy syk, zrobiły miejsce. - Mogą zostać tylko 
  smoki powyżej stopnia porucznika, reszta z was ma ruszyć dalej z armią, a rozkazy 
  przekażą wam wasi kapitanowie. Dzięki wspaniałemu pomysłowi Temerairea 
  musieliśmy im wszystkim nadać stopnie - oznajmiła oschle Laurence'owi. - Te, które 
  nie dostały ich na początku, były tak nieszczęśliwe i nadąsane, że nie mieliśmy 
  wyjścia i musieliśmy ustąpić; co za niepoważne stworzenia. - Poklepała Ekscidiuma, 
  który wyglądał na bardzo zadowolonego z siebie, obnosząc się z parą 
  ognistoczerwonych epoletów, pasujących kolorem do barwy krawędzi jego 
  masywnych skrzydeł. 
    Zaledwie udało im się zaprowadzić jako taki porządek i wcisnąć się z powrotem do 
  stodoły, Wellesley rozpoczął odprawę. Jego adiutanci rozłożyli mapę dróg przy ujściu 
  Tamizy i wszystkich leżących tam małych miasteczek oraz wiosek. Pozycje 
  brytyjskiej armii były już na niej zaznaczone i kiedy zgromadzeni oficerowie je 
  zobaczyli, przebiegł wśród nich cichy pomruk: za plecami będą mieli morze. 
    - Widzę, panowie, że podobają wam się nasze pozycje i mam nadzieję, że spodobają 
  się one Bonapartemu - powiedział Wellesley. - Marynarka i Korpus niemal 
  całkowicie przerwały jego połączenie z kontynentem, a na terenach, które zajął, musi 
  S1? zmagać z powstaniami. Każdego dnia traci stu ludzi, a co tydzień dwa smoki, z 
  braku zaopatrzenia. Nie bardzo może sobie pozwolić na unikanie bitwy, jeśli wydamy 
  mu ją na warunkach, które, jak ufam, uzna za dobre. 
     Warunki rzeczywiście wydawały się dobre - z francuskiego Punktu widzenia. 
  Laurence'owi przyszło do głowy, że może Wellesley chce przez takie ustawienie 
  armii wzmocnić determinację żołnierzy, którzy nie będą mieli żadnej drogi odwrotu, 
  oprócz jednej, wiodącej przez oddziały stojących przed nimi Francuzów. 
     - Pułkownicy Featherstone i Bree obejmą dowództwo nad centrum. Wasza pozycja 
  jest absolutnie kluczowa: musicie ją utrzymać do czasu, aż otrzymacie sygnał do 
  odwrotu - mówił dalej Wellesley. - Jeśli to zrobicie, zanim sytuacja dojrzeje, 
  Bonaparte rozdzieli nasze siły i zniszczy nas bez większego trudu. Nie wolno wam 
  
  nacierać w żadnych okolicznościach: macie tylko uformować czworobok i się 
  trzymać. Pułkowniku Rethlow, pan będzie ich wspierać artylerią. Kawaleria zajmie 
  pozycje na obu skrzydłach, a resztę piechoty rozmieścimy tu, tu i tu - kontynuował, 
  wskazując miejsca na mapie. - Natomiast Korpus będzie powstrzymywał wszelkie 
  francuskie ataki na nasze centrum z powietrza. Naszym zadaniem, jak, mam nadzieję, 
  już zrozumieliście, jest utrzymanie się na pozycjach, podczas gdy oni na ich 
  zdobywanie zużyją dużą część swoich sił, i odpieranie ich ataków na nasze centrum 
  do chwili, kiedy zostanie dany sygnał do odwrotu. 
     Po chwili milczenia podjął: 
     - Po odtrąbieniu odwrotu zaczniemy się stopniowo wycofywać wzdłuż obu flanek - 
  dwaj adiutanci rozłożyli szybko następną mapę i z oznaczonych na niej pozycji widać 
  było, że brytyjska armia oddała Francuzom to samo centrum, którego do tej pory tak 
  energicznie broniła - i odetniemy go od wsparcia powietrznego oraz wszelkich 
  rezerw, których jeszcze nie wprowadził do walki, a także przeprowadzimy uderzenie 
  z flanek na jego tyły- Generale Paget, pańskim zadaniem będzie dopilnowanie tego. 
  żeby sam Bonaparte nie zdołał umknąć, kiedy go już otoczymy Generale Ollen, 
  pańska artyleria skieruje ogień przede wszystkim na jego rezerwy, a nie główne siły, 
  żeby uniemożliwić u11 dołączenie do niego. Naszym głównym celem, panowie, jeSt 
  schwytanie tego tyrana i położenie kresu tej nieustającej woj 
  nie. Nic innego mnie nie zadowoli i zapewniam panów, że ich lordowskie moście 
  całkowicie się ze mną zgadzają. 
  Przedstawiwszy ten krótki, dość niepokojący plan bitwy, odprawił wszystkich, 
  dodając na koniec: 
  _ Pułkowniku Featherstone, chciałbym zamienić z panem kilka słów. 
    Po czym odszedł z tym oficerem na bok, oddalając się od innych członków swojego 
  sztabu, którzy wyraźnie pragnęli zamienić z nim nie kilka, ale dużo więcej słów. 
  Laurence wyszedł do Temeraire'a, który z pewnym żalem pozwalał właśnie założyć 
  sobie uprząż nośną. 
    - Mamy przenieść tę kompanię - powiedział, kiedy Laurence podszedł do niego - a 
  przynajmniej on tak mówi... 
  
  Oficer piechoty skinął głową Laurence'owi, nieco sztywno, i dotknął dłonią 
  kapelusza. 
    - Bardzo dobrze - odparł Laurence, próbując stłumić wątpliwości, które mu się 
  nasunęły, kiedy słuchał Wellesleya. Rozdzielenie armii, oddanie Napoleonowi 
  centrum, a potem skierowanie wszystkich sił do natarcia mającego odciąć go od 
  rezerw, natarcia narażonego na uderzenia z obu stron, wydawało mu się strasznie 
  ryzykowne. Nawet jeśli dzięki temu wzięcie do niewoli Napoleona stawało się 
  bardziej prawdopodobne, to tym bardziej prawdopodobne było, że Francuzi po prostu 
  po nich przejdą. Ale Wellesley nie był głupcem i jeśli godził się ze wszystkimi 
  słabościami swojego planu, musiał mieć jakiś powód. Z pewnością zadał sobie dużo 
  trudu, żeby uniknąć niewygodnych pytań 1 Protestów, które mogły trafić na ręce 
  ministrów, zwlekając z tą °dprawą do czasu, aż rozpoczęło się przemieszczanie 
  wojsk. Nie Pozostało już nic do zrobienia, tylko mu zaufać. 
  Podniecenie, które odczuwał Temeraire, było niemal jak Jeśli tylko przez kilka minut 
  zapominał wygładzić krezę, 
  natychmiast się nastraszała, napinając skórę na szyi tak mocno, że czuł pulsowanie 
  krwi w żyłach. Od czasu do czasu próbował się zwinąć w kłębek i trochę odpocząć, 
  ale to było niemożliwe: skończyły się te nieszczęsne rajdy na zapleczu wroga, 
  skończyło się ukrywanie i przenoszenie żołnierzy; wreszcie czekała ich prawdziwa 
  bitwa. 
     Kryjówki dla nich przygotowano także na wybrzeżu, ale dość daleko na północ i 
  południe od pola bitwy. Temeraire widział rozrzucone wokół nich chaty rybackie, po 
  części jaśniejące żółtym światłem świec, i ciemną masę skalistego wybrzeża 
  odcinającą się na tle nieco jaśniejszego nieba. Z tyłu dochodził stały szum przyboju. 
  Było jeszcze ciemno; w górze słychać było nawoływania Fleur-de-Nuitów, które 
  przeprowadzały rozpoznanie ich pozycji. Od czasu do czasu wystrzeliwano flarę, 
  żeby je oślepić, albo w powietrze wzbijało się kilka wybranych w drodze losowania 
  smoków, które starały się je odpędzić. 
     Laurence obudził się tuż przed świtem i zsunął się z grzbietu Temeraire'a, żeby 
  jeszcze raz popatrzeć na pole zbliżającej się bitwy. 
  
     - Czy Napoleon tam jest? - zapytał go niecierpliwie Temeraire. - Czy już nadeszli? 
     - Tak - odparł Laurence. - Widać ich pikiety. Jeśli schylisz głowę, to je zobaczysz. 
     Temeraire zniżył głowę i przekręcił ją tak, że jedno z jego oczu patrzyło wzdłuż 
  ziemi, i rzeczywiście na tle ciemnoszarego nieba, które powoli jaśniało, zobaczył 
  rozciągnięte na szczycie wzgórza wąskie linie francuskich pikiet. W górze gasły już 
  gwiazdy, a nad wodą powoli zbierały się kłęby mgły. 
     - Już czas - powiedział Laurence. 
     Za tylną łapą Temeraire'a poruszył się Fellowes, po czym wstał, głośno ziewając, i 
  poszedł sprawdzić uprząż. 
     Temeraire wydał cichy, grzmiący pomruk, po czym zawołać 
    - Majestatis, Ballista... już czas wszystkich budzić. 
    _ Nadal nie podoba mi się ten plan - powiedziała niespokojnie Perscitia, kiedy 
  wszystkie smoki jadły; dostały dorodne krowy, specjalnie zachowane na ten ranek i 
  każdy z nich mógł zjeść tyle, ile chciał. - Nie rozumiem, jaki cel ma ta twarda obrona 
  centrum, kiedy potem sami mamy im je oddać. Dlaczego nie zrobić tego już na 
  początku? Czy jesteś całkowicie pewny, że oni tam są? 
    To pytanie nie było wcale tak bezsensowne, jakby mogło się zdawać; mgła zrobiła 
  się tak gęsta, że nie było widać niczego oprócz drzew rosnących dookoła polany: 
  nawet obecność własnej armii trzeba było przyjmować na wiarę, a tym bardziej 
  nieprzyjacielskiej. 
    - Tak, jestem całkowicie pewny - odpowiedział Temeraire. - Laurence pokazał mi 
  ich tuż przed świtem. Jestem pewny, że z góry będziemy ich lepiej widzieć. 
    Kiedy podrywali się w powietrze, zaczęła padać lodowata mżawka. Wszystkie 
  smoki ciągnęły losy, żeby ustalić kolejność zmian, gdyż admirał Roland uparła się, iż 
  nie mogą ruszyć do walki jednocześnie, a i Temeraire uznał za sensowne zatrzymanie 
  części z nich w odwodzie, ponieważ bitwa zapowiadała się na bardzo długą. Mimo to 
  z ulgą przyjął wiadomość, że sam poprowadzi pierwszy atak. W głębi serca miał 
  także nadzieję, że mgła nie ustąpi zbyt szybko i może Laurence nie zauważy, kiedy 
  nadejdzie południe, a z nim czas ich odpoczynku. 
    Okazało się, że z góry wcale dużo więcej nie widzi. Każda dolina tonęła we mgle, 
  
  kłębiącej się niczym we wrzących kotłach, a znad morza wciąż napływały 
  majestatycznie jej gęste obłoki, gęgające tak wysoko, jakby oprócz leżącej w dole 
  ziemi chciały °garnąć także jego i zatopić w coraz bardziej zacinającym desz- Czu, 
  bębniącym głośno w jego skrzydła. W miarę jak zbliżali się 
    pola bitwy, zaczął dostrzegać maszerujące oddziały, wszystkie nieco inaczej 
  uformowane, niczym kawałki materiału o dziwnych kształtach, w jednym miejscu 
  długie wstążki, z szeregami na ledwie pięciu żołnierzy, w innym wielkie, zbite masy 
  ludzi. 
     Wszystkie te zbliżające się do siebie z obu stron białe, czarne, niebieskie i 
  czerwone kolumny sunęły płynnie po ziemi, to prześlizgując się po szczytach 
  wzgórz, to znów schodząc w doliny, gdzie znikały mu z oczu, pochłonięte przez 
  mgłę. Ale nawet wtedy wciąż słyszał dziwny odgłos, jaki wydawały maszerujące 
  odziały; nie tyle tupot nóg żołnierzy, czego się mógł spodziewać, co raczej regularne 
  posykiwanie ich ocierających się przy każdym ruchu mundurów i butów. Trąbki grały 
  radośnie i zachęcająco, obojętnie kto w nie dął, a gdzieś w dali pomarańczowymi 
  płomieniami przemówiły działa, obwieszczając początek bitwy. 
     Wypatrujący bezskutecznie francuskich smoków Temeraire doszedł do wniosku, że 
  muszą być daleko; drzewa tonące w tumanach mgły przesłaniały mu widok na tyły 
  nieprzyjaciela. 
     - Popatrz tam - zawołał Laurence i Temeraire, zwróciwszy wzrok w kierunku 
  wskazywanym przez jego rękę, zobaczył, że ich centrum już się ustawiło. 
     Smok z zadowoleniem stwierdził, że wojska brytyjskie prezentują się o wiele lepiej 
  od przeciwnika. Wielu Francuzów, których mógł z tej odległości dostrzec, miało na 
  sobie długie bure płaszcze, z odrobiną tylko kolorów, a inni byli ubrani w białe 
  spodnie i białe koszule - niezbyt czyste, jak zauważył Temeraire - z bardzo 
  zwyczajnymi ciemnoniebieskimi kurtkami- Znacznie bardziej podobały mu się 
  jaskrawoczerwone kurtki, które przeważały w armii brytyjskiej. 
     - A jeśli oni mają orły - powiedział Temeraire do Laurence^ - tym lepiej dla nas, bo 
  je im odbierzemy. Laurence, jak ci się podoba ta kawaleria? 
     - To pułk Scots Greys - odparł Laurence, patrząc przez lunetę - a ci obok nich to 
  
  Coldstream Guards. Jeśli ktoś może utrzymać centrum, oni to zrobią. Ale Bóg mi 
  świadkiem, że nie chciałbym być na ich miejscu: Napoleon będzie w nich walił bez 
  litości. 
    - My nie dopuścimy do nich smoków - powiedział Téméraire. - Martwi mnie tylko 
  trochę to, że naszym celem jest okrążenie Bonapartego, a nie jego sił powietrznych... 
  Co będzie, jeśli Lien zdoła uciec? 
    Wgłębi serca Temeraire uważał za dość osobliwe, że dokładali tak wielkich starań, 
  by schwytać Napoleona, a nie Lien, która przecież była znacznie od niego większa, a 
  na dodatek potrafiła wywoływać boski wiatr. 
    - Miejmy nadzieję, że odniesiemy sukces w pierwszej sprawie, a tą drugą będziemy 
  się martwić później - odparł Laurence. - Spodziewam się jednak, że ona się podda, 
  jeśli weźmiemy Bonapartego do niewoli; chociaż może też wiedzieć, że z niego nie 
  da się uczynić zakładnika gwarantującego jej posłuszeństwo, jak to się zwykle robi. 
    - A oto i oni! - zawołał Majestatis, zataczając koło. 
    Temeraire wytężył wzrok i zobaczył ciemne cienie zbliżających się w deszczu 
  francuskich smoków. Pod nimi przednie linie brytyjskiej piechoty zaczęły formować 
  wielkie, najeżone ostrzami czworoboki, żeby odeprzeć atak. Żołnierze stawali ramię 
  w ramię, zwróceni na zewnątrz, ustawieni wokół otwartego centrum. Pierwszy rząd 
  klękał z wystawionymi bagnetami, drugi mierzył ponad ich głowami w tę samą 
  stronę, a trzeci w górę. Za ich plecami wbijano w ziemię długie pale, podtrzymywane 
  dodatkowo przez wsporniki: te z szerokimi ostrzami w kształcie wachlarzy były 
  skierowane w górę, a węższe piki do tyłu, żeby Powstrzymać każdego smoka, który 
  próbowałby zaatakować linię czworoboku od środka. 
    Jednak francuskie smoki nadlatywały z bombami i sieciami, ^óre miały posłużyć do 
  zneutralizowania tych środków obronach. Ukradły także pomysł Perscitii z 
  wyrywaniem drzew i najwyraźniej zamierzały ich użyć jak wielkich mioteł do 
  wymiecenia luk w rzędach brytyjskich żołnierzy. 
     - Teraz, Temeraire! - krzyknął Laurence. 
     Temeraire z radosnym rykiem pomknął ku francuskim har- cownikom. Tuż przed 
  nim z mgły wyłonił się Roi-de-Vitesse, uzbrojony w długą, choć nieco może zbyt 
  
  cienką brzozę, białą i o nagich gałęziach, którą trzymał trochę niezgrabnie w 
  pazurach. Zanurkował, żeby uniknąć ataku, zmierzając z determinacją w stronę 
  pierwszego czworoboku, a jego załoga zasypała kulami brzuch Temeraire'a, kiedy się 
  mijali. Smok poczuł gorące ukłucia bólu - został trafiony, ale tylko prychnął 
  lekceważąco, kiedy Laurence go o to zapytał; nic takiego, zupełnie nic. 
     Wykonał elegancki obrót w powietrzu i rzucił się w pogoń za mniejszym 
  przeciwnikiem. Dość niejasno zdawał sobie sprawę z połyskujących przed nim 
  srebrzyście bagnetów, coraz lepiej widocznych, w miarę jak odpływały od nich kłęby 
  mgły, i tego, że Laurence mówi coś do Demane o bombach, ale francuski smok 
  wypełnił jego całe pole widzenia. Och, był bardzo szybki - ale Temeraire rozpostarł 
  szeroko skrzydła i bijąc nimi z całych sił, mknął jak błyskawica. Nie mógł pozwolić 
  tamtemu dopaść czworoboku; nie mógł dać się przegonić. W końcu ostatnim rzutem 
  do przodu znalazł się tak blisko francuskiego smoka, że mógł wbić pazury w jego 
  ogon. 
     Roi-de-Vitesse wrzasnął i spróbował się wyrwać. Temeraire zacisnął uchwyt i 
  zaczął bić wściekle skrzydłami do tyłu, a tymczasem ponad jego barkiem przeleciało 
  kilka małych bomb rzuconych przez Demane na załogę francuskiego smoka, która 
  próbowała wznowić ostrzał. 
     - Tenez bon - krzyknął do swoich ludzi Roi-de-Vitesse, jednocześnie skręcając się, 
  żeby strącić bomby, i wymachując drzewem, co jednak nie przychodziło mu łatwo, 
  gdyż Temeraire ciągle trzymał jego ogon. 
    Temeraire z trudem powstrzymał się, by nie krzyknąć, kiedy korona drzewa 
  uderzyła go mocno w szyję i brzuch; gałęzie były sprężyste i miejsca, w które trafiły, 
  boleśnie piekły. Ale nie stracił głowy, mimo bardzo nieprzyjemnych doznań, i 
  chwyciwszy drzewo zębami, wyrwał je przeciwnikowi. Rozbrojony francuski smok 
  zrezygnował w końcu z walki i odleciał pospiesznie w stronę swojej kryjówki, 
  krwawiąc obficie z poranionego ogona. 
    - Ha - krzyknął Temeraire w ślad za pokonanym wrogiem i zacisnąwszy pazury na 
  pniu drzewa, machnął nim kilka razy na próbę. - Laurence, może tak ruszylibyśmy z 
  tym na nich? - zaproponował: widział wychodzącą powoli z mgły kompanię 
  
  francuskiej piechoty i był pewny, że drzewo szybko skłoniłoby ją do odwrotu. 
    - Musimy trzymać się blisko czworoboków - odpowiedział Laurence - i nie wolno 
  nam nacierać. Odwołaj, proszę, te Rea- pery na lewo od ciebie: już dały się 
  wyciągnąć za daleko. 
    Temeraire lekko westchnął, ale cisnął brzozę do morza i poleciał, żeby zagonić 
  Chalcedony'ego i inne Reapery z powrotem na wyznaczone linie. Wszystkie 
  atakowały smoczycę Grand Chevalier, robiąc wypady na jej głowę lub gryząc ją w 
  boki, ale ona zamiast rzucić się na nie lub po prostu uciec, chytrze cofała się po 
  trochu, wabiąc je w stronę francuskich linii, żeby mniejsze smoki mogły się 
  przemknąć przez wytworzoną w ten sposób lukę i uderzyć na czworoboki piechoty. 
    - Jesteś oficerem i masz obowiązek pilnować, żeby inni nie odlatywali z 
  wyznaczonych pozycji - powiedział Temeraire surowym tonem, kiedy już zgromadził 
  wszystkie Reapery i lecieli razem z powrotem w stronę czworoboków. 
    - Cóż, to Cantarella ma epolet - bronił się dość tchórzliwie Chalcedony. 
    - Och! - zawołała Cantarella i uszczypnęła go w skrzydło; Chalcedony wrzasnął i 
  odleciał w bok. - No dobrze, w takim razie ja tu teraz dowodzę, wszyscy słyszeliście, 
  że to powiedział ~ oświadczyła i poprawiła swój epolet; był nieco przemoczony, ale 
  wciąż dobrze widoczny na tle jej jasnożółtej skóry. - Możecie być pewni, że j a nie 
  pozwolę, by nas znowu wyciągnęli zbyt daleko. 
     Nie musieli się jednak oddalać zbytnio od czworoboków, żeby mieć okazję do 
  walki; francuskie smoki podążały niespiesznie za nimi i Temeraire zawrócił, żeby 
  stawić im czoło. 
     Około południa stracili możliwość działania na niskich wysokościach: mimo 
  gwałtownego ostrzału ze strony brytyjskiej Francuzi rozmieścili w centrum 
  stanowiska artylerii, osłonięte przez działa pieprzowe i kilka armat z wysoko 
  uniesionymi lufami, otwierające ogień do każdego smoka, który zanadto zniżył lot. 
     Na wysokości, na którą musieli się wzbić, żeby wyjść z zasięgu armat, powietrze 
  było chłodniejsze, a płynące niżej chmury oddzielały ich od zgiełku i furii toczących 
  się w dole walk. Ich potyczki przebiegały niemal w ciszy; za sprawą świstu powietrza 
  oraz tłumiących dźwięk obłoków ryki i wybuchające od czasu do czasu strzelaniny 
  
  nie brzmiały zbyt głośno. Francuskie smoki porzuciły już drzewa i sieci, które 
  okazały się niezbyt przydatne w obliczu silnej obrony powietrznej, ale Laurence'a 
  ogarnął lekki niepokój na myśl o tym, jak szybko ten pomysł został zaadoptowany, 
  wypróbowany i odrzucony. 
     Czuł, że Temeraire'a opuszczają siły: walczyli już od sześciu godzin i nic nie 
  wskazywało na to, że w najbliższym czasie smok będzie mógł choć trochę odpocząć. 
  Na dole widać było wielu żołnierzy leżących w miejscach osłoniętych od ognia dział; 
  Wel- lesley wydał rozkaz, w którym pozwalał im na to, kiedy nie brali udziału w 
  walce. Jednak nigdzie nie było bezpiecznego kawałka ziemi, na której mogłyby 
  wylądować smoki, oprócz kryjówek, w których spały, milę od pola bitwy. Za liniami 
  brytyjskimi był° tylko morze, niewidoczne pod pokrywą mgły i szumiące prZY 
  bojem, a na obu flankach armii stały oddziały kawalerii, której konie poruszały się 
  nerwowo i grzebały kopytami. 
    Francuzi zupełnie zrezygnowali z kawalerii, co było dosyć dziwne, gdyż dawała ona 
  dosyć istotną przewagę na polu bitwy. Chłodne kalkulacje wojenne mówiły bowiem, 
  że smoki są zbyt cenne, by rzucać je do ataków, kiedy przeciwnik posiada silną 
  artylerię, natomiast nie dotyczyło to koni i wszystkie brytyjskie wierzchowce miały 
  już kaptury na łbach, klapki na oczach pozwalające im patrzeć tylko do przodu, a na 
  nozdrzach torebki z aromatycznymi ziołami, żeby nie czuły zapachu smoków. Było 
  kilka minut po dwunastej w południe, kiedy Laurence usłyszał tętent pierwszej 
  szarży. 
    Atak ciężkiej kawalerii wyglądał wspaniale. Wszyscy jeźdźcy krzyczeli wściekle, 
  wymachując szablami, i gnali jak szaleni przed siebie ze sztandarem powiewającym 
  na wietrze. Wysłano ich na pułk francuskiej piechoty i ten manewr miał dać 
  brytyjskim wojskom chwilę wytchnienia, gdyż niemal wszystkie jednostki Napoleona 
  ostrzeliwały teraz pozycje Coldstream Guards, w którym cesarz najwyraźniej 
  rozpoznał filar brytyjskiego centrum. Francuski pułk nie złamał szeregów na widok 
  zbliżającej się jazdy; zamiast tego żołnierze uformowali szybko czworobok, tyle że 
  dość osobliwy, dwa razy większy niż normalny, z dużą luką w środku. 
    Konie wzięły już największy rozpęd i połykając przestrzeń, mknęły ku 
  
  czworobokowi, ostrzeliwane regularnie salwami z karabinów - trafione padały z 
  okropnym, niemal ludzkim krzykiem, miażdżąc jeźdźców lub zrzucając ich pod 
  kopyta innych wierzchowców. 
    - Laurence, gdzie leci ten Poux-de-Ciel? - zapytał nagle Te- meraire, wskazując 
  jednego z małych francuskich smoków, który łączył się od innych i nurkował właśnie 
  w stronę własnych linii. 
    Poux-de-Ciel wylądował dokładnie w środku francuskiego czworoboku - i w ten 
  sposób przypomniał natychmiast wszystkim, że rozmiar to pojęcie względne. Należał 
  do gatunku lekkich smoków, ledwie mieszczących się w kategorii bojowych, a ten 
  konkretny osobnik ważył tylko sześć, może siedem ton. Mimo to na tle żołnierskich 
  szeregów wydawał się ogromny, a że jednocześnie ryczał, pokazując pysk pełen 
  zębów, oraz machał łapami uzbrojonymi w wielkie pazury, był także przerażający. 
     Nawet w kapturach na łbach i z nozdrzami pełnymi zapachów konie nigdy nie 
  pobiegną prosto na smoka i dlatego też kawaleria najpierw zwolniła, a potem jej 
  szarża zupełnie się załamała. Konie, spuściwszy nisko łby, hamowały lub próbowały 
  gwałtownie skręcić to w jedną, to w drugą stronę, walcząc przy tym z cuglami, 
  którymi szarpali jeźdźcy. Jeden, na przedzie, odskoczył za późno i pośliznąwszy się 
  na tylnych nogach, znalazł się zbyt blisko francuskiego czworoboku. Poux-de-Ciel 
  wychylił się ponad głowami żołnierzy, chwycił konia przednią łapą, strząsnął 
  bezceremonialnie jeźdźca na ziemię i otworzywszy z entuzjazmem paszczę, jednym 
  klapnięciem szczęk odgryzł zwierzęciu łeb. Zapał, z jakim to zrobił, najlepiej 
  świadczył o tym, że francuskie smoki już od dłuższego czasu żyły na skromnym 
  wikcie. 
     Ten okropny widok zrobił tak piorunujące wrażenie na reszcie kawalerzystów, że 
  przestali walczyć z końmi, które zawróciły i pognały w stronę brytyjskich linii, nie 
  zbliżywszy się do francuskiego czworoboku nawet na dziesięć jardów. Poux-de-Ciel 
  wzbił się znowu w powietrze, gdy jazda uciekła, zanim brytyjscy artylerzyści zdążyli 
  zmienić ustawienia dział i otworzyć do niego ogień. Do tego czasu odpoczął sobie 
  trochę, a poza tym coś przekąsił. 
     Spojrzawszy za francuskie linie, Laurence zauważył, ze więcej ich smoków 
  
  lądowało na ziemi na podobne odpoczynki, poza zasięgiem dział i pośród oddziałów 
  piechoty, która nie wykazywała żadnego lęku. 
    - Ja tam nie potrzebuję odpoczynku - powiedział dzielnie Téméraire - a gdybym 
  jednak musiał trochę odsapnąć, lecą tu właśnie Ballista i Requiescat z nową zmianą. 
  Chociaż - dodał po chwili - może dobrze by było, gdybym wylądował na minutkę i 
  coś zjadł. 
    - Obawiam się, że nie możemy - odparł ponuro Laurence. - On wysyła do walki 
  rezerwy. 
    Mgła właśnie trochę zrzedniała, zwiewana przez wiatr znad lądu, i daleko na 
  francuskich tyłach widać było smoki, które po kolei wznosiły się w powietrze. Było 
  jasne, że zaraz uzyskają przewagę, gdyż żaden z tych, które do tej pory walczyły, 
  robiąc sobie przy tym częste i krótkie odpoczynki, najwyraźniej nie zamierzał się 
  wycofać. Nie będzie ani chwili wytchnienia dla Temeraire'a oraz innych brytyjskich 
  smoków, które brały udział w walce od świtu. 
    Nagle Téméraire przyhamował tak gwałtownie, że rzucony do przodu Laurence 
  utrzymał się na nim tylko dzięki rzemieniom, którymi był przypięty do uprzęży. Na 
  smoka rzuciła się grupa sześciu małych i zdeterminowanych Garde-de-Lyonów, które 
  właśnie, zupełnie wypoczęte, włączyły się do boju. Obskoczyły go ze wszystkich 
  stron i z przeraźliwym wrzaskiem zaczęły atakować jego głowę i szyję, tłukąc go po 
  nich skrzydłami i próbując poszarpać pazurami. 
    Téméraire zawisł w powietrzu, po czym uderzył potężnie skrzydłami dwa razy do 
  tyłu i zaryczał, żeby je rozproszyć. Boski wiatr odrzucił je od niego, ale w tym 
  krótkim czasie, który stracił na tę utarczkę, ogromna smoczyca Grand Chevalier, 
  którą widzieli wcześniej, przemknęła obok i rzuciła się na czworobok Coldstream 
  Guards. 
    Żołnierze natychmiast unieśli bagnety i piki, ale ona nie sPadła bezpośrednio na 
  nich. Zamiast tego wylądowała za Pierwszymi szeregami, tak ciężko, że wielu 
  żołnierzy zbiła z nóg samą siła uderzenia, i zaryczała im prosto w twarze. Miało to 
  tylko na celu złamanie ich morale, ale wielki jak stodoła smok ryczący w odległości 
  dziesięciu kroków może sprawić, że nawet najdzielniejszemu człowiekowi serce 
  
  zamrze z trwogi. Bagnety zachwiały się i opadły, a wtedy na grzbiecie smoczycy 
  wstało dwudziestu strzelców i oddało straszliwą, skoncentrowaną salwę w szeregi 
  oszołomionych Brytyjczyków. 
     Zmieciona tym ogniem grupa żołnierzy padła, otwierając lukę w ścianie 
  czworoboku, w którą smoczyca wsunęła zaraz masywną przednią łapę, poszerzając ją 
  aż do narożnika formacji, miażdżąc i zbijając z nóg ludzi, jakby byli źdźbłami trawy. 
  Na ten widok Temeraire zaryczał wściekle i zanurkował w jej stronę, ale jeden z 
  Garde-de-Lyonów rzucił się na niego, przecinając mu drogę. 
     - Dość tego - warknął z furią Temeraire, kiedy go złapał - a poza tym żołnierze są 
  jeszcze mniejsi od ciebie. 
     Zacisnął szczęki na szyi małego smoka i złamał ją jednym szarpnięciem, czemu 
  towarzyszył okropny trzask. Kiedy wypuścił biedne stworzenie z łap, poleciało w dół 
  jak mały skrawek szkarłatu i błękitu, a jego nieliczna załoga rozsypała się po niebie 
  niczym opadające liście. 
     Ofiara Garde-de-Lyona nie poszła jednak na marne, gdyż za cenę jego życia 
  smoczyca zyskała potrzebny jej czas. Wzbiła się znowu w powietrze i w eskorcie 
  ryczących radośnie Pecheurów oraz Poux-de-Cieli leciała z powrotem w stronę 
  swoich linii. 
     - Ale z niej tchórz - powiedział gorzko Temeraire, patrząc, jak smoczyca ucieka na 
  obszar osłaniany przez francuską artylerię. 
     Żołnierze z rozbitego czworoboku próbowali się tymczasem przegrupować, przy 
  czym niektórzy z nich, zbyt oszołomieni, żeby wstać, pełzli na swoje miejsca na 
  czworakach, ciągnąc za sobą swoje karabiny. 
     Chwilę później Laurence usłyszał dobiegające z dołu głosy trąbek i Francuzi 
  wszędzie ruszyli nagle do natarcia. Rybackie chaty na lewej flance armii brytyjskiej, 
  o które tak długo toczyły się walki, znalazły się pod ciężkim ostrzałem z dział. 
  Nadleciały nad nie także nowe, wypoczęte smoki i obsypały obrońców gradem bomb, 
  a na koniec podeszła piechota, która pokonała niskie ogrodzenia i uderzyła na chatki, 
  zdobywając jedną po drugiej i zrywając brytyjskie chorągwie. 
    Jeśli mieli zamiar oddać centrum, powinno się to stać wkrótce. Jednak Wellesley nie 
  
  wydawał rozkazu: obserwował przebieg bitwy ze wzgórza na prawej flance, gdzie w 
  kilku namiotach, które tam postawiono, urządził punkt dowodzenia. W tej chwili 
  patrzył na morze, oceniając zapewne warunki pogodowe, które w końcu zaczynały 
  się poprawiać; a potem obrócił się i skierował lunetę ku francuskim tyłom. Laurence 
  popatrzył w tę samą stronę przez własną lunetę i zobaczył w rzedniejącej mgle 
  sztandar Napoleona, a potem i samego cesarza w jego skromnym szarym płaszczu i 
  czarnym kapeluszu, siedzącego na białym koniu przed błyszczącymi szeregami 
  gwardzistów. 
    Właśnie wtedy, kiedy mu się przyglądał, Napoleon uniósł rękę i jednym 
  oszczędnym gestem wprawił w ruch dziesięć tysięcy ludzi. Jego rozkaz przebiegł 
  wzdłuż francuskich linii i pułki jeden po drugim zaczęły maszerować równym 
  krokiem ku brytyjskiemu centrum. Następnie cesarz zwrócił się w stronę rybackich 
  chat, dopiero co zdobytych, i na jego rozkaz ruszyły w tamtym kierunku zwarte 
  szeregi Gwardii. 
    Smoki Korpusu walczyły zaciekle na obu flankach, żeby powstrzymać natarcie, ale 
  były już zbyt zmęczone. Po prawej stronie Accendare, wielka smoczyca rasy 
  Flamme-de-Gloire, wypuściła strumień ognia na formację Lily i Laurence zobaczył z 
  przerażeniem, że Messoria odskakuje do tyłu, z poczerniałym, dymiącym skrzydłem. 
  Nie spadła na ziemię, ale zatoczyła się w powietrzu i wpadłszy na małego Nitidusa, 
  odrzuciła go na bok. Po tym zderzeniu kilku ludzi, niczym czarne plamki na tle nieba, 
  Poleciało, koziołkując, w dół. 
     Dwa smoki z eskorty Accendare rzuciły się do przodu, żeby wykorzystać okazję, i 
  na grzbiecie Lily wylądowali pierwsi żołnierze z oddziału abordażowego. Przekręciła 
  się i gwałtownie opadła, żeby ich strącić, otwierając lukę, w którą natychmiast wpadł 
  olśniewający Honneur-d'Oro złocisto-niebiesko-czerwo- nym ciele i rozpostarłszy 
  szeroko skrzydła, zanurkował z głośnym rykiem w stronę zbitych szeregów 
  brytyjskiej kawalerii. Grozę, jaką budził swoim widokiem, powiększało jeszcze to, że 
  jego załoga odpalała flary w kierunku wierzchowców. 
     Ogarnięte przerażeniem konie, kwicząc i wierzgając, rzuciły się w panice prosto 
  przed siebie na otwarte pole i ochroniły Francuzów swymi ciałami przed ogniem 
  
  brytyjskiej artylerii. Pierwsze oddziały francuskiej piechoty przyspieszyły, a biegnący 
  truchtem żołnierze pochylili bagnety. Jednocześnie nad francuskim obozem ciężkie i 
  średnie smoki uformowały nową linię i pod osłoną lekkich oraz kurierskich ruszyły 
  razem do natarcia, wolno, ale niepowstrzymanie. 
     - Laurence, jeśli nie oddamy im centrum teraz, sami je sobie wezmą - powiedział z 
  powątpiewaniem Temeraire. 
     Mimo to Wellesley wciąż nie wydawał rozkazu: flagi sygnałowe, kiedy można je 
  było dostrzec przez mgłę, wciąż pokazywały „trzymać pozycje". 
     - Wiem - odparł Laurence. - Musimy powstrzymywać ich natarcie tak długo, jak się 
  da. Gdybyście przerwali ich limę w różnych miejscach i podjęli walkę z ciężkimi... 
     - Poczekajcie, poczekajcie - krzyknęła z dala piskliwym głosem Perscitia. 
     Zaskoczony Temeraire zobaczył, jak leci ku nim, machając z całych sił skrzydłami. 
  Wyglądała bardzo dziwnie. Na grzbiecie miała całą załogę, którą sobie dobrała z 
  milicjantów przeszkolonych na artylerzystów. Wszyscy oni siedzieli na niej, 
  poprzywiązywalU sznurami, podtrzymując ogromne toboły utworzone ze zwiniętych 
  uprzęży nośnych, które wykorzystywano do transportu żołnierzy. Szyto je 
  pospiesznie z jedwabiu, płótna i wszystkiego, co można było zdobyć. Dla sprawy 
  poświęcano suknie, okienne zasłony, obrusy, często w jaskrawych kolorach, więc 
  Perscitia wyglądała tak, jakby miała na sobie dużą, przyozdobioną frędzlami 
  spódnicę, która zwisała z jej boków i łap, niemal zaczepiając o skrzydła. 
    - Nie wycofamy się! - powiedział z oburzeniem Temeraire. - Jeszcze nie 
  przegraliśmy tej bitwy i jej nie przegramy-oznajmił stanowczo. 
    - Nie, nie - wysapała, kiedy się do nich zbliżyła, i wtedy Temeraire zobaczył, że 
  uprzęże są tak beznadziejnie splątane, że nikt nie zdołałby ich rozdzielić nawet przez 
  godzinę. - Weź... - dodała, łapiąc powietrze, i rzuciła mu kilka z nich. 
    Chwycił je z powątpiewaniem, nie bardzo rozumiejąc, o co jej chodzi, i odkrył, że 
  są wilgotne. Nie podobała mu się także ich woń, która przypominała tę, która 
  rozchodziła się po okręcie, kiedy rozdawano grog. 
    - Co ty z nimi zrobiłaś? - zapytał, po czym z okrzykiem: - Oj! - odsunął gwałtownie 
  głowę, gdy ostry, gryzący zapach wypełnił mu nozdrza. 
  
    - To alkohol - odpowiedziała Perscitia, która odzyskała oddech, gdy inne smoki 
  zbliżyły się do niej i zdjęły z jej grzbietu więcej tobołów - a także trochę smoły, jak 
  myślę; i dorzuciłam tam sporo pieprzu, więc nie wąchajcie. Gdzie jest Iskierka? Ona 
  musi... O, tu jesteś, nie - powiedzała, gdy Iskierka sięgnęła po jeden tobół dla siebie - 
  nie bierz ich - ty tylko musisz je wszystkie podpalać, kiedy będziemy je zrzucać na... 
    - Och, to łatwe - przerwała jej Iskierka. 
    Każdy z Anglewingów chwycił jedną zwiniętą uprząż, podobnie jak Grey Coppery i 
  część dzikich smoków. Wszystkie °ne były szybkie i niezbyt duże. 
     - Szybko, szybko - krzyknął Temeraire. 
     Francuskie smoki zbliżały się powoli, ale nieustannie, a na ziemi ich piechota już 
  zwarła się w okropnej, krwawej walce na bagnety z brytyjskimi czworobokami z 
  wyraźnym zamiarem takiego osłabienia przeciwników, żeby nie mogli się już bronić 
  przed atakiem z powietrza. 
     Prowadzone przez Temeraire'a smoki wzbiły się bardzo wysoko i kiedy wszystkie 
  znalazły się nad francuskimi, lecąc równolegle do nich, puściły na jego rozkaz 
  uprzęże. Iskierka pomknęła za nimi z zapałem, plując ogniem, a rozwijające się 
  tłumoki buchały kolejno jasnoniebieskimi i żółtymi płomieniami. 
     Uciekając przed tymi spadającymi bombami ogniowymi, francuskie smoki zaczęły 
  wykonywać różne uniki i zepsuły idealną linię swojej formacji. 
     - Teraz, natychmiast - krzyknął Laurence, wskazując jej słaby punkt. - Ten 
  Chanson-de-Guerre i ten Defendeur-Brave... 
     - Ballista, widzisz to? - zawołał Temeraire, a ona pomachała ogonem jak flagą na 
  potwierdzenie, że go usłyszała. Kiedy rzuciła się do ataku na żółto-brązowego 
  Chanson-de-Guerre'a, pomknęła za nią chmara Yellow Reaperów. - Szybko za mną - 
  krzyknął Temeraire do innych lekkich smoków, po czym zwrócił się do Perscitii i 
  zapytał: - Lecisz z nami? 
     - Nie, nie lecę - odpowiedziała, oddalając się pospiesznie - a poza tym - rzuciła 
  jeszcze przez bark - muszę wrócic i sprawdzić, czy uda mi się zrobić więcej tych 
  tłumoków; chociaż myślę, że zużyłam już cały zapas alkoholu, który był w wozach z 
  zaopatrzeniem... 
  
     Temeraire nie miał czasu na słuchanie jej tłumaczeń: wraz z mniejszymi smokami 
  rzucił się właśnie w dół, prosto na De- fendeura, który akurat gwałtownie skręcił, 
  żeby uniknąć jednej szczególnie dużej ognistej kuli, która spadała, ciągnąc za sobą 
  gęstą smugę dymu. Z powodu tego manewru miał teraz otwartą flankę, chwilowo nie 
  chronioną przez zwarty szyk formacji, co wykorzystał Rictus. Mały Grey Copper 
  rzucił się odważnie na ogromnego przeciwnika i chlasnął pazurami jego bark, 
  pozostawiając na nim długą ranę i niemal przecinając jeden z pasów uprzęży. 
     Défendeur zaryczał z bólu i wygiął szyję do tyłu, żeby zobaczyć ranę: szerokie 
  rozcięcie ziejące czerwienią na tle jego złocistobrązowej skóry. 
    - Ha! - zawołał tryumfalnie Rictus, a potem wrzasnął, kiedy Défendeur machnął z 
  całej siły zakończonym kolcem ogonem, trafiając go w odkryty brzuch i zadając mu 
  ranę nie tylko okrop- niejszą od swojej, ale i o wiele bardziej niebezpieczną, 
  zwłaszcza dla o tyle od siebie mniejszego smoka. Krzyczącego z bólu Rictu- sa wziął 
  na grzbiet jeden z Anglewingów i odleciał z nim na tyły. 
    Jednak swoim wyczynem mały Grey Copper stworzył możliwość ataku innym i już 
  chwilę później Velocitas rzucił się na Defendeura od tyłu, ściągając na siebie jego 
  uwagę i prowokując do zadawania ciosów ogonem, którego zręcznie unikał, 
  skręcając to w jedną, to w drugą stronę, a tymczasem inne Anglewingi i Grey 
  Coppery doskakiwały błyskawicznie do wielkiego smoka, próbując zranić go w 
  głowę; kiedy wszyscy jego strzelcy zostali już zbici z nóg, Minnow niespodziewanie 
  wylądowała na jego grzbiecie, chwyciła w pazury jednego z ludzi i od razu znowu 
  wzbiła się w powietrze. 
    - Popatrz, to twój kapitan - zawołała, wymachując nieszczęśnikiem przed nosem 
  Defendeura, który zaryczał wściekle, 1 kiedy pomknęła z jeńcem w stronę 
  brytyjskich tyłów, rzucił S'Ç za nią, potrącając po drodze jednego z Anglewingów i 
  łamiąc Zupełnie francuską linię. 
    - To musi być dla niego dosyć trudne - odezwał się Teme- raife, trochę współczując 
  biednemu smokowi i notując sobie w myślach, żeby już nigdy nie pozwolić Minnow 
  wylądować na swoim grzbiecie, kiedy jest tam Laurence; nigdy nawet nie przyszło 
  mu do głowy, że ona może być tak pozbawiona skrupułów, by porwać czyjegoś 
  
  kapitana w środku bitwy. Nie mógł jednak zaprzeczyć, że to było bardzo zręczne 
  posunięcie, dzięki któremu pozbyli się wielkiego smoka, a on teraz mógł utorować 
  sobie drogę pośród chmary średnich, po prostu rycząc w lukę pozostawioną przez 
  Defendeura. 
     Nieco dalej Requiescat walczył ze smoczycą Grand Chevalier i chociaż górował 
  nad nią nieco masą, tę przewagę z nawiązką równoważyło to, że ona miała załogę, 
  która zasypywała go kulami. Zarówno w jego masywnych bokach, jak i skrzydłach, 
  widać już było wiele małych dziur, a sama smoczyca zręcznie wykorzystywała każdą 
  okazję, żeby znaleźć się ponad nim i dać swoim skrzydłowym szansę obrzucenia go 
  bombami, co zmuszało Requiescata do wykonywania gwałtownych uników. 
     Temeraire zauważył też, że na ich flance zaprzężone smoki z Korpusu resztką sił 
  powstrzymują prawe skrzydło l'Armée de l'Air, które także nacierało, i stało się dla 
  niego jasne, iż wkrótce ich obrona pęknie, a one same pójdą w rozsypkę. 
     - Płyną tu jakieś okręty - powiedział nagle krążący w pobliżu Majestatis. 
     - Co? - wyrwało się Temeraire'owi. 
     - Okręty - powtórzył lakonicznie Majestatis. - Na morzu. Możesz je zobaczyć, jeśli 
  wzniesiesz się ponad tę chmurę. 
     Ale wtedy wreszcie odezwały się trąbki, dając przenikliwym głosem sygnał do 
  oddania centrum, i nie było czasu na wypatrywanie niczego na morzu. Na ziemi 
  czworoboki piechoty ustawiały się z powrotem w kolumny i szybko odchodziły na 
  boki, a Temeraire musiał dopilnować, żeby wszystkie smoki tez oderwały się od 
  nieprzyjaciela i odleciały w stronę obu skrzydeł armii, jak powinny to zrobić. 
     - I pamiętajcie, że mamy się spotkać za ich liniami! - krzyk' nął na koniec, po czym 
  uszczypnął w bok nadmiernie podekscytowanego Angłewinga, który zaczął lecieć w 
  złym kierunku. 
    Francuscy żołnierze posuwali się teraz do przodu szybciej, a ich smoki pikowały ku 
  ziemi. 
    - Nie możemy tak po prostu odlecieć... Zaraz dopadną naszych ludzi - rzucił 
  Temeraire gorączkowo do Laurence'a, nie odwracając głowy. 
    - Leć! - krzyknął w odpowiedzi Laurence, który właśnie patrzył przez lunetę na 
  
  morze. - Natychmiast! Musimy uciekać z centrum i wzbić się jak najwyżej... 
    Temeraire pomknął za innymi, rzuciwszy jeszcze za siebie niespokojne spojrzenie; 
  ale kiedy to zrobił, zobaczył ze zdumieniem, że ostatni z żołnierzy pułku Coldstream 
  Guards, zamiast kontynuować marsz, rzucają się płasko na ziemię. Chwilę później z 
  pasa gęstej mgły leżącej nad morzem trysnęły pomarańczowe płomienie, a powietrze 
  rozdarł ogłuszający ryk salwy armatniej. 
    Temeraire przebił się ponad zwały chmur i w tym momencie je zobaczył: szesnaście 
  okrętów liniowych z ogromnym Victory na czele, z którego masztu powiewała 
  admiralska flaga Nelsona. Wszystkie oddały właśnie pełne salwy burtowe prosto w 
  pierwsze szeregi francuskich smoków i żołnierzy i chociaż mgła wreszcie spłynęła z 
  ich żagli i dziobów, znowu znikały z oczu, spowite przez chmury prochowego dymu. 
    Skoncentrowany ogień okrętowych dział zmiótł z nieba szokująco dużą liczbę 
  francuskich smoków. Trafiane armatnimi kulami, które łamały im skrzydła, 
  miażdżyły kości i rozszarpywały ciała, spadały jeden po drugim na własną piechotę. 
  Tylko nieliczne, bijąc coraz słabiej skrzydłami, zdołały dotrzeć do ostatnich linii 
  wycofującej się brytyjskiej piechoty. Wielka smoczyca Grand Chevalier przedarła się 
  przez nie i dowlokła 
  Się 
    aż do brzegu morza, gdzie legła, potrzaskana pociskami i nieruchoma, z głową 
  unoszącą się i opadającą na falach, które rozbijały się o jej barki. 
     Patrzącego na to Temeraire'a przejął dreszcz współczucia. Miał prawdziwy zamęt w 
  głowie i z trudem powstrzymał się, żeby nie osłonić piersi skrzydłami. W dole znowu 
  zagrały trąbki i brytyjska artyleria rozmieszczona na skrzydłach, która nie ujawniała 
  do tej pory swojej pełnej siły, zasypała morderczym gradem kartaczy tyły i flanki 
  francuskiej piechoty, spychając ją prosto pod lufy okrętowych armat, które znowu 
  otworzyły ogień. 
     - Temeraire! - zawołał Laurence, wyrywając smoka ze stanu dziwnego 
  oszołomienia: z oddali dobiegał ryk dającego sygnał Ekscidiuma, a on jeszcze nie był 
  na swoim miejscu! Rzucił się pospiesznie do tyłu, zbierając po drodze inne smoki, 
  także wstrząśnięte strasznym widowiskiem, którego były świadkami. Kiedy dołączył 
  
  z nimi do głównych sił Korpusu, powstało jedno wielkie zgrupowanie składające się 
  z blisko stu smoków, które wszystkie jednocześnie zaryczały i uderzyły na tyły 
  nieprzyjaciela. 
     Francuskie szeregi już się chwiały w obliczu tak pewnej katastrofy - wszędzie 
  widać było spadające smoki, a coraz silniejszy wiatr przewiał w końcu chmury oraz 
  mgłę, ukazując manewrującą blisko brzegu flotę Nelsona. Okręty były ustawione w 
  szyku torowym i za Victory z admiralskim proporcem płynął Minotaur, a dalej Prince 
  of Wales oraz reszta jednostek, które wróciły z Kopenhagi. Oprócz nich było tam 
  jeszcze sześć pryzów, które także ostrzeliwały teraz brzeg. 
     Zaatakowani od tyłu Francuzi załamali się i rzucili do ucieczki, tyle że jedyna jej 
  droga prowadziła prosto w krzyżowy ogień artylerii polowej i okrętowej. Posuwająca 
  się ze skrzydeł piechota brytyjska weszła na opuszczony przez przeciwnika teren i 
  wtedy Temeraire usłyszał w końcu Lien - krzyczała coś rozpaczliwie, widząc, że 
  nieprzyjaciel odcina ją i ostatnie francuskie odwody powietrzne od cesarza i jego 
  Gwardii. 
    Napoleon zauważył oczywiście zamykającą się pułapkę i wszyscy sygnaliści zagrali 
  sygnał do odwrotu, ale było już za późno i niedługo potem francuskie szeregi 
  rozpadły się w jedną masę przerażonych ludzi. Na ten widok Wellesley rzucił do 
  walki swoje ostatnie odwody. Bataliony, które trzymał w ukryciu na obu skrzydłach, 
  wyłoniły się spomiędzy drzew lub spod zasłony mgły i wraz z artylerią postawiły 
  ścianę ognia, żeby uniemożliwić Francuzom odwrót lub przegrupowanie. 
    Wokół Bonapartego zaciskała się pętla. 
    - Temeraire, Korpus pomoże piechocie utrzymać pozycje - krzyknął Laurence. - My 
  mamy pilnować, żeby nikt się nie przebił. 
    Temeraire widział teraz wyraźnie Lien - była jeszcze na ziemi i wołała do 
  francuskich smoków, żeby próbowały to jednego, to drugiego manewru, a jej 
  jedynym celem było już tylko doprowadzenie do tego, by któreś z nich przebiły się 
  do okrążonych i uratowały Bonapartego oraz jak największą liczbę jego ludzi. 
    - Sama oczywiście tu nie przyleci - powiedział z pogardą Temeraire, gdy wielka 
  chmara małych smoków - Lien wysłała nawet kurierskie - pomknęła w stronę pola 
  
  walki. - Velocitas, ty i inne Anglewingi lećcie im naprzeciw, i ty też, Moncey. Can- 
  tarella, kiedy pomieszają im szyki, wy zaczniecie ich spychać w stronę morza, żeby 
  dostały się w zasięg dział okrętowych. 
    Małe francuskie smoki zdołały się przemknąć obok dużych brytyjskich, ale szybko 
  natrafiły na grupę Anglewingów, zbyt zwinnych, żeby dały się łatwo ominąć. 
  Velocitas i inne zaatakowały je pazurami i zębami, zmuszając do ucieczki, rozbijając 
  na Mniejsze grupki, które stały się łatwym łupem dla nurkujących z góry Yellow 
  Reaperów. W krótkim czasie francuskie smoki, unikając ataków tak wieiu 
  brytyjskich, które na dodatek były od nich większe, dały się wpędzić pod ogień dział 
  okrętowych. 
     - Temeraire, musisz przywołać Chalcedony'ego - rzucił ostro Laurence. 
     - Gdzie on jest? - zapytał Temeraire, rozglądając się dookoła, ale było już za późno. 
  Chalcedony zbyt daleko zapędził się za jednym małym Poux-de-Cielem i w tej 
  właśnie chwili jedna z armatnich kul uderzyła go z okropnym głuchym odgłosem 
  prosto w pierś. 
     Wyglądało to tak, jakby się złożył wokół miejsca trafienia, po czym runął na 
  ziemię, nie wydawszy żadnego dźwięku. Mały Poux-de-Ciel, trzepocząc nierówno 
  skrzydłami, zdołał się jakoś wydostać z deszczu żelaza na otwarte niebo, ale nie 
  zawrócił, żeby jeszcze raz spróbować, tylko skierował się nad kanał i poleciał w 
  stronę Francji. 
     Garstce francuskich smoków udało się przebić - niektóre zabrały nawet z ziemi 
  zdesperowanych żołnierzy - i szeroko rozrzucone po niebie, uciekały teraz nad wodą 
  do Francji. Żaden nie dotarł jednak do samego Napoleona, a brytyjska piechota już 
  nacierała na chroniący go czworobok Gwardii, prawdziwą żywą tarczę. 
     Lien, która widziała niepowodzenie swojej ostatniej próby uwolnienia cesarza i 
  grożące mu niebezpieczeństwo, wydała nagle głośny, przenikliwy okrzyk i wzbiła się 
  w powietrze. 
     - Och! - zawołał ochoczo Temeraire, ale ona nie ruszyła w stronę pola bitwy. 
  Zamiast tego zawróciła i odleciała ponad wzgórzami, zabierając ze sobą garstkę 
  francuskich smoków: swoją straż honorową składającą się z Petit Chevalierów i kilka 
  
  na wpół ślepych Fleur-de-Nuitów, z osłonami na oczach chroniącymi je przed 
  nadmiarem światła. - Och, och! - krzyknął Temeraire, trzęsąc się w powietrzu z 
  oburzenia - och, jakie to tchórzliwe, ona go zostawia... 
    - Jej celem są okręty - powiedział Laurence. - Temeraire, szybko zawracaj, żeby 
  mogli cię zobaczyć. Allen, flagi sygnałowe, „ostrzeżenie dla okrętów, skrzydła z 
  północnego wschodu" - przeliteruj im „Niebiański", Nelson zrozumie... 
    - Czy polecimy tam, żeby im pomóc? - zapytał z nadzieją Temeraire, wisząc w 
  miejscu, kiedy Allen wymachiwał flagami. Nadal mu się wydawało, iż Lien uciekła, i 
  był przekonany, że jeśli nawet spróbuje zaatakować okręty, zrobi to tylko po to, by 
  mieć jakieś usprawiedliwienie. Był pewny, że ona tak naprawdę chce ujść z pola 
  bitwy i że odleci na dobre, gdy tylko wykona jakiś drobny, nic nie znaczący gest. - 
  Jeśli ona zamierza uciec, powinniśmy ją zatrzymać; od samego początku bałem się, 
  że nam umknie. 
    - Jeśli wdamy się z nią w walkę, brytyjskie okręty nie będą mogły do niej strzelać - 
  odpowiedział Laurence. - O, dostrzegli nasze sygnały i zrozumieli ostrzeżenie: 
  Nelson kieruje część ognia przeciwko niej. Czy możesz przelecieć na drugą stronę? 
  Jeśli spróbuje uciekać do Francji, będziemy mogli przeciąć jej drogę. 
    To był bardzo piękny widok, gdy brytyjskie okręty, jeden po drugim, zmieniały z 
  gracją kurs, żeby ustawić się burtami do nadlatujących smoków. Lien nie zbliżyła się 
  jednak do floty na odległość strzału; zatrzymała się daleko i zawisła nad falami, 
  widoczna jako mała biała sylwetka na tle szarego nieba, podczas gdy resztki 
  francuskich sił powietrznych zataczały nad nią ciasne kręgi. Ryczała: echa boskiego 
  wiatru rozchodzące się nad wodą słychać było nawet z tej odległości, a samą 
  smoczycę spowiły białe tumany wodnego pyłu. 
    - Czy wiesz, co ona robi? - zapytał Laurence, który patrzył na to przez lunetę. 
    - Może oszalała z powodu utraty kolejnego towarzysza - odpowiedział Temeraire. 
  Wcale tak naprawdę nie myślał, ale nie rozumiał, co jej mogło dać takie ryczenie w 
  wodę. - Woda przecież nie utrzymuje żadnych kształtów; nawet jeśli ją wzbije, to ona 
  po prostu opadnie, a więc... - Poruszył niepewnie ogonem. - Ale przynajmniej zbliża 
  się do okrętów - dodał - więc niedługo będą mogli do niej strzelać. 
  
     Lien rzeczywiście zbliżała się powoli do okrętów, wciąż rycząc wściekle w fale. 
  Leciała tak nisko, że niemal muskały jej brzuch, podnosząc się coraz wyżej po 
  każdym jej ryku. 
     - Te fale są o dziesięć stóp wyższe od innych - zauważył nagle Laurence. - Panie 
  Allen, sygnał do okrętów: „dryfkotwy", nie w naszym kodzie, w kodzie marynarki... 
  Tak, czerwona i biała, a potem zielona i czerwone koło. Temeraire, nie wiem, co ona 
  robi, ale myślę, że nie możemy pozwolić, by skończyła... Ruszaj za nią, szybko. 
     Ledwie skończył to mówić, a Temeraire już rzucił się radośnie do przodu. Te fale 
  wcale nie wydawały mu się aż t a k bardzo wysokie; nie sięgnęłyby powyżej burt 
  dużych okrętów, a spędził na morzu wystarczająco dużo czasu, by wiedzieć, że takie 
  jednostki radzą sobie nawet z dużo większymi. Ale gdyby uderzyło w nie wiele 
  takich fal, jedna po drugiej, to trudniej by im było prowadzić ogień i wtedy Lien 
  mogłaby podlecieć do nich bliżej i użyć przeciwko nim boskiego wiatru. 
     Tak czy owak, obchodziło go tylko to, że w końcu będzie miał okazję zmierzyć się 
  z Lien, która do tej pory siedziała bezczynnie i patrzyła, jak wszyscy wokół niej giną 
  lub odnoszą rany. Kiedy jednak do niej leciał, smoczyca nagle przestała gonie fale, 
  które wznosiła. Zamiast to robić, zakręciła i oddaliła się od nich na kilkanaście 
  uderzeń skrzydłami. Byli już tak blisko niej, że widzieli, jak drży cała jej klatka 
  piersiowa i jak chwiejnie leci. Była bardzo zmęczona i Temeraire przyspieszył, żeby 
  to wykorzystać. Był przekonany, że tym razem ją dopadnie, ze nie zdoła mu uciec... 
    Lien zawisła na chwilę w powietrzu, wzięła kilka oddechów, a potem jeszcze raz 
  pogoniła za falami. Leciała nisko i równo nad wodą, rycząc tak głośno, że w jej 
  głosie utonął nawet huk armat, które wciąż grzmiały za Temeraire'em. W odpowiedzi 
  wyrosła przed nią nowa fala. Nie była tak wysoka jak inne, tylko niska i gładka, ale 
  poruszała się za to bardzo szybko. Wycieńczona tym wysiłkiem smoczyca umilkła i 
  zawisła w powietrzu, dygocząc na całym ciele. Głowa jej opadła bezwładnie, jakby 
  nie miała już sił, żeby ją utrzymać, ale fala biegła już bez niej, wyprzedzając i 
  chwytając te, które posłała wcześniej. Kiedy je spotykała, wchłaniała każdą, jedną po 
  drugiej, tak że zlewały się w... 
    Zaskoczony Temeraire odchylił się do tyłu: bez żadnego ostrzeżenia fala wzniosła 
  
  się tak wysoko, że zasłoniła Lien. Pędziła prosto na niego i ledwie uciekł przed jej 
  rosnącym grzebieniem, zawracając w ostatniej chwili. Najpierw myślał, że po prostu 
  wzbije się wyżej i znajdzie się nad nią, ale nie miał na to czasu. Fala za nim wciąż 
  rosła i rosła, stając się ogromną ciemnozieloną ścianą wody o spienionym grzbiecie, 
  która waliła prosto na okręty. 
    - Temeraire! - krzyczał Laurence - Temeraire, czy możesz to rozbić... 
    Temeraire rzucił niespokojne spojrzenie za siebie: fala wciąż potężniała. Nigdy 
  jeszcze nie widział czegoś tak ogromnego i dreszcz przebiegł mu po ogonie. Raz 
  przeżyli tajfun na Oceanie Indyjskim; wiatr gnał wtedy chmury z taką furią, że on nie 
  mógł latać, a Allegiance wspinał się i wspinał na każdą z tych strasznych fal, 
  trzeszcząc całym poszyciem, by potem walić się w dół z oszałamiającą szybkością. 
  Ale to, co widział za sobą, było zupełnie inne, prawie jak nie z tego świata przez 
  swoją monstrualną wielkość. Jednak to było dzieło Lien; ona to wywołała s'łą 
  boskiego wiatru, a zatem on z pewnością mógł to rozbić, Ptzełamać w jakiś sposób. 
     Fala biegła za nimi, szybka i cicha mimo swego ogromu, a mniejsze fale przyboju 
  wygładzały się przed nią, niczym dworzanie składający pokłon przechodzącemu 
  monarsze. Bijąc w szaleńczym tempie skrzydłami, smok oddalił się trochę od niej, 
  żeby zyskać nieco miejsca na wykonanie zwrotu. Okręty były już tak blisko, że mógł 
  odczytać nazwy na dziobach, i widział ludzi szarpiących się z linami takielunku oraz 
  biegających po pokładach. Temeraire nie mógł wznieść się wyżej, nie miał czasu, by 
  zaczerpnąć głębiej tchu, ale uzyskał taką przewagę nad falą, jaka mu była potrzebna, 
  żeby wykonać zwrot. Zawrócił zatem i zaryczał z całej mocy. 
     - Dobry Boże, miej litość - powiedział Laurence, czy też pomyślał, że powiedział, 
  kiedy otarł słoną wodę z oczu i popatrzył za siebie. 
     Temeraire wybił dla nich dziurę w fali: wielki, nieforemny otwór, który przez 
  chwilę był otwarty niczym okno i przez który wciąż jeszcze mogli zobaczyć flotę: 
  powiewający flagami Victory i inne okręty z białymi żaglami lśniącymi niczym perły 
  na tle ciemnego oceanu. A potem spadla na nie śmierć. 
     Działa wielkiego Neptune, ustawionego burtą do fali, ryknęły płomienistą salwą, 
  zanim w niego uderzyła, i z tym ostatnim okrzykiem sprzeciwu okręt zniknął. Inne, 
  
  które płynęły naprzeciw tej ściany wody, wbiły się w nią dziobami, wspinając się 
  dzielnie na jej szczyt, po czym jeden po drugim wywracały się do góry dnem, 
  spadając w kataraktach białej piany, i ginęły w zielonym odmęcie. 
     Przetoczywszy się przez flotę, fala sunęła dalej kanałem i stopniowo opadała. Po jej 
  przejściu pozostał tylko jeden okręt liniowy, Superb, który kołysał się na kotwicy, 
  pozbawiony wszystkich masztów, a z każdego otworu na jego bokach wylewała się 
  woda. Dwie fregaty, które zdążyły rzucić kotwice, leżały na burtach, próbując się 
  wyprostować, zanim także poszły na dno. W wodzie widać było tylko garstkę 
  rozbitków, czepiających się szczątków. Z czternastu okrętów liniowych nie pozostało 
  nic innego, jakby były zamkami z piasku zmytymi przez przypływ. 
    Przez jakiś czas nie odezwało się żadne działo, umilkły karabiny; zamarły nawet 
  drobne potyczki. W tej ciszy ostatnie z francuskich smoków zebrały się w formację o 
  kształcie grota strzały i rzuciły się desperacko w lukę, która niespodziewanie 
  powstała, kiedy zabrakło ognia z okrętów, a skupiona wokół Napoleona Gwardia 
  ruszyła im naprzeciw. 
    - Temeraire! - zawołał Laurence. 
    Z dołu dobiegał głos trąbek, grających sygnał do ataku. Zmęczony Temeraire 
  zawrócił z trudem, wzywając inne smoki, ale było już za późno. Mała i gibka 
  smoczyca Chasseur-Vocif?re z Napoleonem na grzbiecie zrywała się właśnie do lotu. 
    Temeraire popędził za nią, ale cztery inne francuskie smoki rasy P?cheur-Rayé 
  szybko zawróciły i ruszyły mu naprzeciw. Były niezbyt duże, ale rzuciły się na niego 
  odważnie, z głośnym wrzaskiem, atakując pazurami i zupełnie nie bacząc na razy, 
  które same otrzymywały. Chwilę później do walki dołączyła nurkująca z wyższego 
  pułapu Ballista, która zdzieliła dwa z nich ogonem po głowach, a zaraz potem 
  ryczący wściekle Requiescat, ale smoczyca Chasseur była już daleko. Mknęła co sił 
  w skrzydłach ponad kanałem, a zaraz za nią leciało jeszcze pięć innych smoków z 
  dziesiątkami gwardzistów na grzbietach, którzy osłaniali ucieczkę ogniem swych 
  karabinów. Byli już bezpieczni. Trochę dalej nad wodą dwa Petit Chevaliery z 
  eskorty Lien podtrzymywały na zmianę w powietrzu zupełnie osłabłą Niebiańską, 
  Pomagając jej przedostać się przez kanał do Francji. 
  
    Ostatnie z francuskich smoków oderwały się od przeciw- ników i uciekły. Żołnierze, 
  którzy byli jeszcze na polu bitwy, rzucali broń i padali z wyczerpania na kolana, a 
  czasem nawet na czworaki. Pośród dwudziestu tysięcy trupów na ziemi leżało 
  dziewiętnaście sztandarów z orłami, zdeptanych i unurzanych w krwawym błocie. 
  Bitwa została wygrana. 
  Rozdział 16 
  L 
  aurence, muszę ci to oddać; nigdy jeszcze nie spotkałem człowieka, który tak bardzo 
  zasłużyłby na śmieć i którego tak trudno jest powiesić - powiedział Wellesley. 
    - Och, i to po tym wszystkim, co zrobiliśmy - zauważył z oburzeniem Temeraire. 
    - Zrobiliście nie więcej, niż było waszym obowiązkiem, a mniej niż niektórzy - 
  odpalił Wellesley. - Cholerna szkoda, że nie potrafiłeś znaleźć przyzwoitej śmierci w 
  bitwie; udało się to lepszym od ciebie. 
    Laurence położył rękę na przedniej łapie Temeraire'a, żeby go uspokoić. 
    - Tak, sir; i to samo można powiedzieć o wielu innych. 
    Wellesley - czy raczej teraz Wellington, gdyż przybrał nowe 
  nazwisko wraz z otrzymaniem książęcej korony, która była jego nagrodą - prychnął 
  wzgardliwie. Siedzieli w portyku pawilonu Temeraire'a, który miał wreszcie okazję w 
  nim zamieszkać, chociaż Laurence zbudował go dla niego przed wieloma 
  miesiącami. Nie mógł tego zrobić wcześniej, gdyż na przeszkodzie stanęły mu 
  podróż do Afryki i późniejsze uwięzienie, a w tym czasie Pawilon stał się rezydencją 
  powszechnego użytku. Nawet teraz kilka innych smoków drzemało w narożnikach, a 
  Perscitia gdzieś w pobliżu bardzo głośno uczyła swoich milicjantów - przyniosła ich 
  tu po bitwie, tych, których zdołała przekupić obietnicą udziału w jej skarbie - jak się 
  miesza zaprawę murarską: wznosili właśnie kolejny pawilon. 
     Ogromny łoskot obwieścił przybycie następnego ładunku cegieł. To Reąuiescat, 
  który z entuzjazmem pomagał w budowie, przyniósł ich właśnie blisko pięć ton. 
     Wellington popatrzył w zadumie na ten stos i wykop pod fundamenty jeszcze 
  jednego pawilonu, w którym uwijało się sześć smoków z Minnow na czele, 
  wyrzucając z niego ziemię w iście zawrotnym tempie. 
  
     - Skąd bierzecie te cegły? - zapytał. 
     - Kupiliśmy je - odpowiedziała Perscitia, która usłyszała pytanie - nie musisz się 
  więc martwić, że je kradniemy; sprzedaliśmy nasze orły i mamy kapitał. 
     - Boże, pomóż nam wszystkim - rzucił Wellington, klepiąc się dłonią o udo. - 
  Powinniście z tego zapłacić za szkody. Czy wiecie, że następnego dnia żołnierze byli 
  bliscy buntu? Ani kropli piwa czy rumu na sto tysięcy ludzi i dobre dziesięć tysięcy 
  rannych. 
     - Gdybyś lepiej dowodził w tej bitwie - odcięła się Perscitia - nie musiałabym 
  szukać sposobu powstrzymania tych francuskich smoków. 
     To był trochę niesprawiedliwy zarzut, jeśli zważyć, że Wellington z powodzeniem 
  pokierował bitwą, w której brało udział ponad dwieście tysięcy ludzi, trzysta smoków 
  i dwa tuziny okrętów liniowych; i zdołał utrzymać się na trudnych do obrony 
  pozycjach w walce z lepiej wyszkoloną i lepiej wyekwipowaną armią od własnej o 
  blisko trzy godziny dłużej, niż zaplanował, zmuszony czekać, aż mgła ustąpi na tyle, 
  żeby flota mogła zbliżyć się do brzegu i rozpocząć bombardowanie. 
     - Co za bezczelność - warknął Wellington, ale Perscitia machnęła tylko skrzydłami i 
  krocząc wyniośle, wróciła do swojego pawilonu. 
     Było popołudnie siedemnastego marca. Prawie dwa tygodnie upłynęły już od bitwy 
  i jej bezpośrednich następstw: znużenia i tępego oszołomienia, które ogarnęło 
  wszystkich w obliczu tak wielkiego tryumfu, ale i tak okropnych strat. Ci, którzy 
  wyszli cało z tej rzezi, padali po prostu na ziemię tam, gdzie stali, i przy wtórze 
  jęków umierających pogrążali się w niespokojnym śnie, choć budzili się z krzykiem, 
  gdy tylko jakaś większa fala rozbiła się na brzegu. 
     Następnego dnia, nawet bez rozkazów, przystąpili do ogromnej pracy zbierania i 
  grzebania poległych. Temeraire ze swoją kohortą zajął się smokami. W wielu z nich 
  życie jeszcze się tliło i leżały tak, z połamanymi kośćmi, wykrwawiając się z wolna 
  na śmierć pośród potrzaskanych ciał członków swoich załóg. Niektóre udało się 
  nakłonić, łagodnym poszturchiwaniem i pomocną łapą, do tego, żeby podniosły się i 
  pokuśtykały na polany, gdzie czekali lekarze; inne, bardziej ranne, można było 
  wybawić od cierpień tylko ciosem miłosierdzia. Część francuskich awiatorów, 
  
  których ciała smoków ochroniły przed najgorszymi skutkami uderzenia w ziemię, 
  ocalała, i trzeba ich było odprowadzić z pola bitwy, żeby mogli dołączyć do innych 
  jeńców. 
     Ciało Chalcedony'ego leżało wyciągnięte na zielonym wzgórzu i wydawało się 
  nietknięte, dopóki smoki nie obróciły go na grzbiet i nie zobaczyły krwawej miazgi, 
  w jaką zmieniła się jego strzaskana kulą klatka piersiowa. Yellow Reapery wsunęły 
  pod niego barki i ostrożnie zniosły z pola. 
     - Ale gdzie go zabierzemy? - zapytał ogromnie przybity Gladius. 
     - Zaniesiemy go na stare tereny rozpłodowe w pobliżu Dover - odpowiedział 
  Temeraire - gdzie grzebano chore smoki. 
     I tak pochowali Chalcedony'ego oraz innych poległych towarzyszy w dolinie 
  objętej niegdyś kwarantanną, usypując nad •eh ciałami kolejny wielki kurhan; ziemia, 
  z której go wznosili, pachniała już wiosenną wilgocią, a przez pokrywę śniegu 
  dzielnie przebijały się pierwsze rośliny. 
     Bardziej z przyzwyczajenia niż w rezultacie świadomego zamysłu polecieli potem 
  do Dover, żeby poszukać czegoś do zjedzenia, i okazało się, że zrobili dobrze: wiele 
  smoków z Korpusu także wróciło na swoje polany i załogi naziemne oraz pasterze 
  pędzili im stada bydła z całej okolicy. 
     Tydzień później przed pawilonem Temeraire'a pojawił się Lloyd, dawny zarządca 
  walijskich terenów rozpłodowych - przemoczony i brudny, ale zbyt skupiony na 
  swoim zadaniu, by się tym przejmować - ciągnąc na powrozie kilka sztuk bydła. 
     - A niech mnie, Lloyd - powitał go Temeraire - skąd wziąłeś te krowy? - Nie 
  czekając na odpowiedź, zabrał się do jedzenia. 
     - Z zagród w Londynie - odparł Lloyd, przyjmując z wdzięcznością filiżankę 
  herbaty, aczkolwiek najpierw rozejrzał się w poszukiwaniu czegoś mocniejszego. - A 
  poza tym one najpierw były nasze, czyż nie? - dodał z nieco bezczelną miną, więc 
  może lepiej było nie pytać zbyt szczegółowo o ich pochodzenie. 
     Smoki z Dover przylatywały do nich od czasu do czasu i przyglądały się tęsknie 
  postępom robót. 
     - Nie rozumiem, dlaczego nie możemy mieć też takiego w kryjówce - powiedział 
  
  raz Maksimus, pomrukując z niezadowolenia. - Iskierka ma. 
     - Czy mam dziesięć tysięcy funtów, które mógłbym wydać na postawienie ci 
  świątyni? - spytał Berkley. - To wszystko nonsens, to całe narzekanie; spałeś na 
  dworze przez całe życie i nigdy ci to nie zaszkodziło - dodał z irytacją, ale wkrótce 
  oficerowie przystąpili po cichu do zbierania pieniędzy, a między smokami rozpoczęła 
  się przyjacielska rywalizacja o to, czyj pawilon powinien zostać ukończony jak 
  pierwszy. 
     Za pośrednictwem tych gości dotarły do Laurence'a także najnowsze wieści z 
  Londynu, wieści, którymi żyli wszyscy. 
  a więc mało kto ich nie słyszał: król wycofał się z życia publicznego i udał się do 
  Kensington, a książę Walii został regentem; Bonaparte zdołał wprawdzie uciec do 
  Paryża, ale z podkulonym ogonem. Ogarnięte patriotyczną gorączką gazety głosiły 
  chwałę zwycięzców oraz żałobę po Nelsonie i jego marynarzach, o których mówiono 
  jak o męczennikach poległych za kraj. 
    Przez ten cały czas nikt nie próbował przeszkodzić im w poruszaniu się po okolicy, 
  nikt oficjalnie nie zwracał na nich uwagi, ale Laurence wiedział, że jest to tylko 
  chwilowy stan. Tryby machiny rządowej mogą potrzebować jeszcze trochę czasu, by 
  znowu zacząć się kręcić po tak wielkim wstrząsie, ale nieuchronnie wrócą w swoje 
  koleiny: zdrady nie można tak po prostu zignorować. 
    Przybycie Wellingtona zaskoczyło go tylko pod tym względem, że z żądaniem, by 
  się oddał w ręce władz, przysłano właśnie księcia, a nie Jane, czy też jakiegoś 
  pomniejszego oficera; ale wcale nie dodało mu to otuchy. 
    - Sir - rozpoczął Laurence - domyślam się, że ze względu na to, jak mało ma pan 
  teraz czasu, nie przybył pan tutaj, by wypytywać o przebieg naszych prac. Jeśli pan 
  czegoś ode mnie chce, proszę mówić otwarcie. 
    - Ale Laurence nie pójdzie do więzienia ani nie zostanie powieszony - wtrącił 
  Temeraire - a jeśli po to przyjechałeś, to możesz odejść: wróć tu po niego z armią i 
  spróbuj, czy uda ci się go zabrać. 
    - Nie rozpoczniemy bitwy z tobą i twoją sforą hultajów, jeśli to masz na myśli - 
  odparł Wellington. - Czy ci się wydaje, że nie wiem, do cholery, o waszym małym 
  
  pakcie - o tym Longwingu 1 tym Regal Copperze, którzy latają po całym Dover i 
  mówią wszystkim, że jeśli zrobimy coś przeciwko wam, staną w waszej °bronie, i że 
  to samo powinny zrobić inne smoki, bo inaczej też utracą swoich kapitanów? 
     Laurence popatrzył na Temeraire'a, który miał na tyle przyzwoitości, żeby zrobić 
  speszoną minę, ale tylko trochę speszoną, i zaraz odparował: 
     - Nie masz żadnego prawa, by narzekać, że ci nie ufam; już raz próbowałeś odebrać 
  mi Laurence'a, a teraz pytam, gdzie jest nasza zapłata, którą powinniśmy otrzymać? I 
  te kryjówki, które obiecałeś dla nas otworzyć? 
     - Dosyć tego! - wybuchnął Welington. - Dałem wam słowo i na pewno go 
  dotrzymam. Dostaniecie kryjówki i zapłatę, i to nie później od wszystkich innych, 
  którzy stawili czoło wrogowi. Upłynie jeszcze pół roku, zanim rząd zdoła spłacić 
  wszystkie zaległości, i będziecie musieli poczekać na swoją kolej. Przynajmniej nie 
  głodujecie, czego wielu Anglików nie może o sobie powiedzieć. 
     - No dobrze - odpowiedział nieco udobruchany Teme- raire - przepraszam, że 
  byłem nieuprzejmy, ale jeśli dotrzymujesz obietnic i nie zamierzasz wsadzić 
  Laurence'a znowu do więzienia, to po co właściwie tu przyjechałeś? Czego od nas 
  chcesz? 
     - Chcę - zaczął Wellington - a raczej rząd Jego Królewskiej Mości chce, was się 
  pozbyć. Zdaj się na królewską sprawiedliwość - zwrócił się do Laurencea - a wyrok 
  zostanie zamieniony na karę zesłania. 
     Temeraire prychnął, usłyszawszy słowo „sprawiedliwość", i z dużą podejrzliwością 
  wysłuchał wyjaśnień dotyczących nowego wyroku, zwłaszcza tego, że rząd zamierzał 
  wydalić Laurence^ z kraju i wysłać go do kolonii w Nowej Południowej Walii- 
     - Ale to jest po drugiej stronie świata; to tak samo złe, jak wsadzenie ciebie znowu 
  do więzienia - zaprotestował. - W żadnym razie nie zgodzę się, żeby wysłali ciebie 
  tak daleko ode mnie. 
     - Nie - powiedział Laurence, patrząc uważnie na twarz Wellingtona. - Mam 
  wrażenie, że nie o to im chodzi. Sir, wysyłanie Temeraire'a nie jest mądrą decyzją, 
  nie wtedy, gdy 
  Francuzi mają jeszcze Lien. Cokolwiek pan o mnie myśli, cena jest zbyt wysoka. 
  
    - Jesteś dziś nieco tępy, Laurence - odparł Wellington. - Ceną jest twoje życie, a ich 
  lordowskie moście uważają, że to niska cena za pozbycie się smoka, który, jeśli 
  wpadnie mu to do głowy, może zatopić połowę statków w Dover. 
    Temeraire nastroszył krezę. 
    - To bardzo nieuprzejme z ich strony - powiedział. - Nigdy nie zrobiłbym czegoś tak 
  okrutnego rybakom i kupcom; dlaczego miałbym to zrobić? 
    Wieść o wyczynie Lien obiegła kraj lotem błyskawicy, roznoszona wraz z 
  wiadomością o klęsce Francuzów i śmierci Nelsona przez zwycięskich żołnierzy, 
  którzy wracali do Londynu i swoich domów. Ciekawe, ale wcale nie urosła, mimo że 
  powtarzały ją tysiące ust, gdyż niewiele można było dodać do opisu tak 
  przerażającego i zdumiewającego zarazem. Jednak Laurence, zaniepokojony tym, że 
  wzbudzony przez nią strach skłonił władze do podjęcia tak irracjonalnej decyzji, 
  powiedział: 
    - Nawet jeśli on jest straszliwą bronią, Francuzi też ją mają; odrzucenie takiej broni 
  jest równie niedorzeczne jak stopienie własnej armaty tylko dlatego, że wróg ją 
  przejął i skierował przeciwko nam. 
    - Kiedy Francuzi zbudują armatę, której od czasu do czasu zachce się odwracać i 
  strzelać im w twarze, a także namawiać inne armaty, żeby robiły to samo, chętnie im 
  ją zostawię - odparował Wellington. - Nie, Laurence, masz przed sobą człowieka 
  nawróconego: przekonałeś mnie całkowicie, że to są rozumne stworzenia, i niech 
  mnie szlag trafi, jeśli pozwolę ci doprowadzić do tego, by uzyskały prawa polityczne. 
  Łatwiej nam będzie się bronić przed jednym, nawet tak niezwykłym smokiem, niż 
  walczyć ze skutkami twojej wigowskiej demagogii. 
    - Ale jeśli zgadzasz się, że jesteśmy inteligentnymi stwo- 
     Laurence popatrzył na Temeraire'a, który miał na tyle przyzwoitości, żeby zrobić 
  speszoną minę, ale tylko trochę speszoną, i zaraz odparował: 
     - Nie masz żadnego prawa, by narzekać, że ci nie ufam; już raz próbowałeś odebrać 
  mi Laurence'a, a teraz pytam, gdzie jest nasza zapłata, którą powinniśmy otrzymać? I 
  te kryjówki, które obiecałeś dla nas otworzyć? 
     - Dosyć tego! - wybuchnął Welington. - Dałem wam słowo i na pewno go 
  
  dotrzymam. Dostaniecie kryjówki i zapłatę, i to nie później od wszystkich innych, 
  którzy stawili czoło wrogowi. Upłynie jeszcze pół roku, zanim rząd zdoła spłacić 
  wszystkie zaległości, i będziecie musieli poczekać na swoją kolej. Przynajmniej nie 
  głodujecie, czego wielu Anglików nie może o sobie powiedzieć. 
     - No dobrze - odpowiedział nieco udobruchany Teme- raire - przepraszam, że 
  byłem nieuprzejmy, ale jeśli dotrzymujesz obietnic i nie zamierzasz wsadzić 
  Laurence'a znowu do więzienia, to po co właściwie tu przyjechałeś? Czego od nas 
  chcesz? 
     - Chcę - zaczął Wellington - a raczej rząd Jego Królewskiej Mości chce, was się 
  pozbyć. Zdaj się na królewską sprawiedliwość - zwrócił się do Laurence'a - a wyrok 
  zostanie zamieniony na karę zesłania. 
     Temeraire prychnął, usłyszawszy słowo „sprawiedliwość", i z dużą podejrzliwością 
  wysłuchał wyjaśnień dotyczących nowego wyroku, zwłaszcza tego, że rząd zamierzał 
  wydalić Laurence^ z kraju i wysłać go do kolonii w Nowej Południowej Walu- 
     - Ale to jest po drugiej stronie świata; to tak samo złe, jak wsadzenie ciebie znowu 
  do więzienia - zaprotestował. - W żadnym razie nie zgodzę się, żeby wysłali ciebie 
  tak daleko ode mnie- 
     - Nie - powiedział Laurence, patrząc uważnie na twarz Wellingtona. - Mam 
  wrażenie, że nie o to im chodzi. Sir, WY' syłanie Temeraire'a nie jest mądrą decyzją, 
  nie wtedy, g^Y 
  Francuzi mają jeszcze Lien. Cokolwiek pan o mnie myśli, cena jest zbyt wysoka. 
    - Jesteś dziś nieco tępy, Laurence - odparł Wellington. - Ceną jest twoje życie, a ich 
  lordowskie moście uważają, że to niska cena za pozbycie się smoka, który, jeśli 
  wpadnie mu to do głowy, może zatopić połowę statków w Dover. 
    Temeraire nastroszył krezę. 
    - To bardzo nieuprzejme z ich strony - powiedział. - Nigdy nie zrobiłbym czegoś tak 
  okrutnego rybakom i kupcom; dlaczego miałbym to zrobić? 
    Wieść o wyczynie Lien obiegła kraj lotem błyskawicy, roznoszona wraz z 
  wiadomością o klęsce Francuzów i śmierci Nelsona przez zwycięskich żołnierzy, 
  którzy wracali do Londynu i swoich domów. Ciekawe, ale wcale nie urosła, mimo że 
  
  powtarzały ją tysiące ust, gdyż niewiele można było dodać do opisu tak 
  przerażającego i zdumiewającego zarazem. Jednak Laurence, zaniepokojony tym, że 
  wzbudzony przez nią strach skłonił władze do podjęcia tak irracjonalnej decyzji, 
  powiedział: 
    - Nawet jeśli on jest straszliwą bronią, Francuzi też ją mają; odrzucenie takiej broni 
  jest równie niedorzeczne jak stopienie własnej armaty tylko dlatego, że wróg ją 
  przejął i skierował przeciwko nam. 
    - Kiedy Francuzi zbudują armatę, której od czasu do czasu zachce się odwracać i 
  strzelać im w twarze, a także namawiać inne armaty, żeby robiły to samo, chętnie im 
  ją zostawię - odparował Wellington. - Nie, Laurence, masz przed sobą człowieka 
  nawróconego: przekonałeś mnie całkowicie, że to są rozumne stworzenia, i niech 
  mnie szlag trafi, jeśli pozwolę ci doprowadzić do tego, by uzyskały prawa polityczne. 
  Łatwiej nam będzie się bronić przed jednym, nawet tak niezwykłym smokiem, niż 
  Walczyć ze skutkami twojej wigowskiej demagogii. 
    - Ale jeśli zgadzasz się, że jesteśmy inteligentnymi stwo- rżeniami, co zresztą jest 
  zupełnie oczywiste, to nie możesz zaprzeczyć, iż przysługują nam także prawa 
  polityczne. 
     - Mogę, i odmówię tobie oraz każdemu człowiekowi czy też smokowi prawa do 
  niszczenia fundamentów państwa - odparł Wellington. - Do diabła z prawami; zawsze 
  ktoś będzie się domagał uznania jakichś swoich praw. 
     Kiedy odszedł, Temeraire spojrzał z ukosa na Laurencea. 
     - Jestem pewny, że nikt nie może nas zmusić do odpłynięcia na koniec świata, jeśli 
  tego nie zechcemy - odezwał się - i nie dbam o to, co myśli Wellesley, czy też 
  Wellington, nawet jeśli jest teraz księciem. 
     Laurence położył rękę na jego przedniej łapie i popatrzył na dolinę. Wypiękniała od 
  ostatniego lata, kurhany grobowe i wzgórza pokryły się soczystą zielenią traw, wśród 
  których pasły się stada owiec i bydła, spędzone tam przez Lloyda. To była Anglia, 
  jego dom; a on musiał ją teraz opuścić na zawsze i udać się w obce strony, do 
  dalekiej, suchej krainy. 
     - Musimy tam popłynąć - odparł. 
  
     - Wysyłam kilka jaj w twoim transporcie - powiedziała Jane, siadając na głazie. - 
  Potrzebują smoków w Nowej Południowej Walii, żeby przyspieszyć rozwój 
  osadnictwa. 
     Oddalili się trochę od pawilonu, żeby spokojnie porozmawiać, i weszli na zbocze 
  wzgórza, skąd mogli popatrzeć na morze; nad wodą wisiała mgła, ale gdzieniegdzie 
  widać było żagle, lśniące bielą w promieniach słońca. 
     - Czy można się nimi podzielić? - zapytał Laurence. 
     - Mamy ich więcej, niż nam potrzeba - odparła. - Zanim przywiozłeś nam 
  lekarstwo, myśleliśmy, że będziemy musieli odtworzyć całą populację smoków na 
  Wyspach; teraz mamy tyle jaj, że za rok pojawią się kłopoty z wyżywieniem 
  wszystkich młodych, które się z nich wyklują, zwłaszcza po tych francuskich 
  grabieżach. Co do naszego przyjaciela po drugiej stronie - dodała, rzucając kamyk w 
  kierunku Francji - to stracił on w tej awanturze czterdzieści smoków. W najbliższym 
  czasie nic nam z jego strony nie grozi, a kiedy zdecyduje się tu wrócić, będziemy 
  przygotowani. 
     Laurence pokiwał głową i usiadł obok niej. Jane z roztargnieniem zatarła dłonie i 
  podmuchała na nie: w powietrzu wciąż czuło się chłód. Poniżej Ekscidium z 
  zainteresowaniem oglądał fundamenty pawilonów, a Perscitia namawiała go, żeby 
  wypalił kwasem w kamieniach kanał do odprowadzania wody. 
     - Obawiam się, Laurence, że nadal oficjalnie będziesz więźniem; rozumie się, że 
  nie zakują cię w kajdany ani nie zrobią niczego, co mogłoby sprawić ból 
  Temeraire'owi, ale jeśli chodzi o stronę formalną... 
     - Niczego innego nie oczekiwałem. 
     Westchnęła. 
     - W każdym razie przekonywałam ich lordowskie moście do okazania ci pewnej 
  wyrozumiałości i uzgodniłam z nimi, że będziesz mógł sobie dobrać garść ludzi 
  spośród załóg, które popłyną, by się opiekować nowo wyklutymi smokami. 
     - Pewnie nie wyślesz Emily - powiedział Laurence. 
     - Nie wysłałabym nikogo, gdybym nie była gotowa wysłać jej samej - odparła. - 
  Nie; to silna i uparta osóbka, i wolałabym narazić na szwank jej zdrowie niż ducha. 
  
  Lepiej dla niej będzie, jeśli znajdzie się jak najdalej ode mnie. Pewnie jeszcze o tym 
  nie słyszałeś, ale mianowali mnie admirałem sił powietrznych - dodała i roześmiała 
  się. - Wellesley - a raczej Wellington, jak go teraz powinnam nazywać - jest cholernie 
  wyrachowanym skurczybykiem, ale to właśnie on się przy tym upierał; i przy tym, 
  żeby zrobili mnie parem, choć wciąż się kłócą, jak to zrobić • nie dać mi jednocześnie 
  prawa do zasiadania w Izbie Lordów. 
     - Gratuluję ci z całego serca - powiedział Laurence i uścisnął jej rękę. - Ale Jane, 
  my będziemy po drugiej stronie świata... Nawet nie wiem, co tam będziemy robić... 
     - Znajdą tam dla was jakąś robotę, nie mam co do tego żadnych wątpliwości - 
  odparła. - Zamierzają posuwać się w głąb interioru; smoki ułatwią to zadanie, a jeśli 
  nic z tego nie wyjdzie, możecie pomagać w oczyszczaniu ziemi pod pola uprawne. 
  To oczywiście marnotrawstwo - dodała - i mam nadzieję, że nie będziemy tego 
  żałować, ałe powiem ci uczciwie, Laurence, że jestem zadowolona z twojego 
  wyjazdu. Nie chciałam myśleć, co mogłoby się stać, gdybyś tu został. 
     - Nie wznieciłbym wojny domowej, jeśli o to ci chodzi - odrzekł. 
     - Ty nie; ale co do niego, to już nie jestem taka pewna - powiedziała Jane, patrząc w 
  dół na Temeraire'a, który rozstrzygał właśnie jakąś sprzeczkę między Cantarellą i 
  Perscitią; oczywiście zaraz się zleciała połowa Yellow Reaperów, żeby stanąć w tej 
  kłótni po stronie Cantarelii. - Co do Emily: nie chcę dawać nikomu powodów do 
  szeptania o specjalnym traktowaniu ani też sposobności do wykorzystywania jej do 
  wywierania nacisków na mnie, czy to w dobrych czy złych sprawach. Przy trzech lub 
  czterech smokach nie zabraknie jej okazji do awansu, a statki pływają tam dosyć 
  często. Martwię się tylko o Catherine. 
     Jak to się już często zdarzało w przeszłości, mieli popłynąć z Rileyem na 
  Allegiance, a Catherine nie mogła im towarzyszyć, nawet gdyby bardzo tego chciała. 
     - Tylko że nie wiem, co zrobić w sprawie chłopca - powiedziała. - Nie wiem, czy go 
  puścić, niezbyt mi się to podoba... 
     - Nie rozumiem dlaczego - mruknęła Lily, niezbyt cicho. 
     - ...ale jeśli w przyszłości miałby pójść na morze, to pewnie lepiej, żeby zaczął jak 
  najprędzej; a jeśli pewnego dnia zechce wstąpić do Korpusu, znajdzie się dla niego 
  
  miejsce, bo będziemy mieli wystarczająco dużo smoków. Może zatem teraz powinien 
  być z ojcem - dokończyła podczas pożegnalnej kolacji, na którą przybyła z 
  Berkleyem, gdyż Laurence oczywiście nie mógł odwiedzić jej w kryjówce, dopóki 
  formalnie był więźniem. Siedzieli razem w pawilonie wokół małego, praktycznego 
  stolika do kart, osłonięci od wiatru przez drzemiące dookoła nich smoki, i jedli 
  pieczoną baraninę z chlebem. 
     - Catherine - odpowiedział z pewnym wahaniem Laurence - w normalnych 
  okolicznościach nie ośmieliłbym się udzielać ci rady w takiej sprawie, ale musisz 
  pamiętać, że Allegiance będzie w tym rejsie statkiem więziennym, będzie wiózł 
  skazańców. 
     Zwykłe transporty odbywały się dwa razy w roku i Allegiance miał płynąć poza 
  kolejnością, ale był tak ogromny, że zamierzano umieścić na nim bardzo wielu 
  zesłańców. 
     - Przypuszczam, że nie będą mogli spacerować po pokładzie - powiedziała na to 
  zaskoczona i musiał jej przybliżyć realia panujące na statkach więziennych: 
  wybuchające z okropną regularnością epidemie szkorbutu, dyzenterii i innych 
  chorób, powszechne cierpienie i stałe zagrożenie buntem. 
     Kiedy następnego ranka przybyli na Allegiance, który stał w stoczni w Sheerness, z 
  przykrością stwierdził, że ten jego opis nie odbiegał od rzeczywistości. Nie było mu 
  miło oglądać zamęt panujący na tym znajomym i wiernym okręcie, i nieporadność 
  jego nowej załogi, składającej się z wcielonych siłą do marynarki szczurów 
  lądowych, po części niewiele różniących się od tych nieszczęśników, których można 
  było usłyszeć - i poczuć - pod pokładem, gdyż nieustannie pobrzękiwali kajdanami, 
  jakie im pozakładano z uwagi na bliskość brzegu. Niemal wszyscy doświadczeni 
  marynarze zostali przeniesieni na okręty wykonujące bardziej chwalebne zadania, 
  pod rozkazy kapitanów bardziej wpływowych od Rileya, który, być może nadto 
  splamiony związkami z Laurence'em, nie mógł się temu przeciwstawić. 
     Po drugiej stronie portu inna jednostka przygotowywała się do popłynięcia w górę 
  Tamizy, z tym samym wiatrem, który jeszcze przez kilka dni miał uniemożliwiać 
  Allegiance wyjście w morze. Była to barka żeglowna, płaskodenna i bardzo mała w 
  
  porównaniu z ogromnym transportowcem. Jej załogę stanowiła garstka ubranych na 
  czarno marynarzy; nawet żagle miała ufarbowane na czarno i sama też została 
  niedawno pomalowana, tak że nie było widać linii wodnej. Na jej pokład wnoszono 
  właśnie, ostrożnie i z szacunkiem, wielką czarno-złotą trumnę, której załoga 
  oddawała honory, stojąc na baczność. 
     - To trumna Nelsona - powiedział Laurence, kiedy Teme- raire go o to cicho 
  zapytał. 
     Na całym okręcie zapadła cisza. Umilkli nawet najbardziej rozgoryczeni ze świeżo 
  wcielonych do służby marynarzy, uciszeni przez pięści towarzyszy, jeśli nie przez 
  poczucie przyzwoitości, i dopóki widać było trumnę, nikt się nie odzywał. Po 
  twarzach tych twardych, czasem ciężko doświadczonych przez los ludzi popłynęły 
  łzy, a Laurence słyszał jednego, który siedząc gdzieś wysoko na rei, płakał jak 
  dziecko. Sam też poczuł, że łzy cisną mu się do oczu. 
     Swoim zwycięstwem pod Trafalgarem Nelson dał Brytanii panowanie na morzach; 
  podczas wyprawy do Kopenhagi zdobył szesnaście pryzów i otworzył dla 
  Brytyjczyków Cieśniny Duńskie. Na miesiąc przed bitwą pod Shoeburyness oczyścił 
  wraz ze swoją flotą kanał z francuskich statków i zwalczał regularne loty francuskich 
  smoków, pozbawiając Napoleona posiłków. Zeby wieść o jego powrocie nie dotarła 
  do nieprzyjaciela, zamalowano nazwy okrętów oraz pościągano flagi z masztów, a z 
  miłości do niego nie zdezerterował ani jeden z ponad pięciu tysięcy marynarzy, 
  którymi dowodził, i to nawet wtedy, gdy flota ukrywała się w macierzystych portach. 
     W obliczu takich zasług można mu było wybaczyć jego grzechy bardziej osobistej 
  natury, chociaż jawną niewiernością naraził swoją żonę na wiele cierpień, a swojego 
  przyjaciela lorda Hamiltona na powszechne potępienie. Wprawdzie lady Hamilton 
  uratowała reputację dzięki bohaterskiej pracy wywiadowczej podczas okupacji, ale ta 
  plama na honorze Nelsona pozostała. Jednak nawet gdyby, ze względu na ogrom jego 
  zwycięstw i poświęceń, puścić w niepamięć te w końcu drobne sprawy, konto 
  admirała obciążały rzeczy znaczenie gorsze. Bronił niewolnictwa i bez żadnych 
  skrupułów poparł ohydny plan zarażenia śmiertelną chorobą tysięcy smoków, 
  sojuszniczych, neutralnych, jak również nieprzyjacielskich. Dopuścił się tym samym 
  
  niegodziwości, której Laurence nie potrafił mu wybaczyć i której konsekwencje miał 
  ponosić przez całe życie. 
     Mimo to, kiedy patrzył, jak barka wypływa z portu, a jej czarne żagle wypełniają 
  się wiatrem, ogarnął go głęboki, przejmujący ból; był to żal nieobciążony żadnymi 
  ocenami; żal, który w innym życiu mógłby czuć całym sercem. Z zadumy wyrwał go 
  huk armat okrętowych, które oddawały improwizowane saluty przepływającej barce. 
  Na pokładzie za jego plecami zaczęła się pospieszna krzątanina i załoga Allegiance 
  też zdołała, dzięki samej wadze swych masywnych trzydziestodwufuntówek, wnieść 
  znaczący wkład do tego pożegnania, chociaż artylerzyści nie potrafili jeszcze 
  wystrzelić równej salwy burtowej. 
     Barka znikła wkrótce z pola widzenia, niesiona w głąb lądu korzystnym wiatrem i 
  przypływem. Przez jakiś czas słychać było jeszcze w dali saluty, brzmiące niczym 
  odgłosy oddalającej się burzy, które w końcu zupełnie ucichły. Allegiance skrzypiał 
  cicho, kołysząc się na kotwicach, a wszyscy na jego pokładzie wrócili do swoich 
  obowiązków. Laurence odetchnął głęboko. Koniec końców nie zapłakał. 
     Temeraire, który z zainteresowaniem obserwował wydarzenia towarzyszące 
  odpływaniu barki z trumną Nelsona, rozłożył teraz skrzydła - ostrożnie, żeby nie 
  ustawić ich pod wiatr, a raczej w jego linii - i zapytał: 
     - Kiedy odpłyniemy? 
     - Kiedy kapitan i pasażerowie przybędą na pokład - odparł Laurence. - Może za 
  kilka dni, jeśli wiatr zmieni kierunek na korzystny dla nas. 
     Oni musieli się oczywiście stawić na pokładzie wcześniej, jako że nie byli 
  pasażerami, ale więźniami; i nawet jeśli Laurence chciałby zapomnieć o swoim 
  statusie, nie pozwoliłby mu na to pierwszy oficer, lord Purbeck. Postawił na 
  stopniach prowadzących na smoczy pokład straż - całkowicie niepotrzebną straż, 
  składającą się z dwóch żołnierzy piechoty morskiej z karabinami, których Temeraire 
  mógł przewrócić lub strącić na dół, nawet tego nie zauważając - a kiedy Laurence 
  poszedł szukać swoich rzeczy, okazało się, że złożono je w małej ciemnej i 
  przesiąkniętej smrodem kabinie, znajdującej się dwa pokłady niżej, obok schodni 
  rufowej: tak blisko pokładu więziennego, jak to tylko było możliwe. Towarzyszyli 
  
  mu do niej obaj wartownicy, których miny świadczyły o tym, że najchętniej by go 
  tam zamknęli, ale szybko wybił im to z głów, mówiąc: 
     - W takim razie idźcie na górę i wytłumaczcie Temerai- re'owi, że nie wolno mi do 
  niego wychodzić. 
     Jeszcze tego dnia zaczęli przybywać z kryjówki w Dover awiatorzy, dwójkami, lub 
  trójkami, gdyż nie byli to oczywiście członkowie jednej zgranej załogi. Jane wysłała 
  także dwóch kapitanów, starszych mężczyzn, przeniesionych do służby naziemnej po 
  śmierci ich smoków, które padły ofiarą niedawnej epidemii. Obaj byli 
  doświadczonymi oficerami i gdyby nie zaraza, mieliby przed sobą długie i wspaniałe 
  kariery. Plan przewidywał, że w Gibraltarze wezmą na pokład jeszcze jednego 
  człowieka, a na Antypody zabiorą w sumie trzy jaja. 
     Już wkrótce dostarczyły je, z wielką troską i ostrożnością, trzy smoki. Jaj, które 
  opatulone bawełnianą watoliną złożono w gnieździe zbudowanym w tym celu w 
  kambuzie, nie można było nazwać nadzwyczaj cennymi: z jednego miał się wykluć 
  Yellow Reaper, drugie było wynikiem niefortunnej krzyżówki między rasami 
  Chequered Nettle i Parnassian, z czego wyszło jajo tak szokująco małe, że wyglądało 
  raczej na złożone przez Winchestera, a nie ciężkiego smoka bojowego. Trzecie, 
  przyniesione przez Arkadego, było jego własne - a przynajmniej tak ich, pęczniejąc z 
  dumy, poinformował - i zostało niedawno złożone przez Tłuczkę. Wcale go nie 
  martwiło, że nie zobaczy swojego potomka, gdyż był przekonany, iż wysłanie go na 
  podbój nowych, nie zajętych przez żadne smoki terytoriów, jest szczególnym 
  zaszczytem. Mimo to długo i surowo pouczał Temeraire'a na temat obowiązków 
  związanych z nadzorem i opieką nad jajem, wyciągając od niego obietnicę, że 
  dopilnuje, by absolutnie nikt go nie dotykał, oraz że nie pozwoli, by kapitanem został 
  ktoś biedny. 
     - Cieszę się, że mogłem cię zobaczyć, zanim ruszymy w drogę - powiedział 
  Laurence do Tharkaya, z pewnym zakłopotaniem; nie rozmawiali ze sobą od tego 
  dnia w obozie, kiedy to Tharkay kilkoma słowami tnącymi aż do kości uświadomił 
  mu, jak bardzo pobłądził. Laurence nie wiedział, czy go teraz przepraszać czy też 
  wyrazić swoją wdzięczność. 
  
     - Nie musisz się ze mną żegnać, jeszcze nie teraz; płynę z wami - odparł Tharkay. - 
  Kapitan Riley był tak uprzejmy i zaprosił mnie na pokład jako swojego gościa. 
     - Nie wiedziałem, że go znasz - powiedział Laurence, starając się, żeby nie 
  zabrzmiało to jak pytanie. 
     - Nie znałem - odrzekł Tharkay - ale kapitan Harcourt była tak dobra i przedstawiła 
  mnie mężowi. Obecnie jestem dość dobrze sytuowany, dzięki hojności waszej pani 
  admirał - dodał, widząc, że Laurence jest zaskoczony - i nigdy nie byłem w Terra 
  Australis; ta podróż jest dla mnie dużą pokusą. 
     Zamiłowanie do podróży może popchnąć człowieka do pokonania oceanu lub 
  wzięcia udziału w wyprawie na koniec świata; ale nie zmusi go do wejścia na pokład 
  statku z kimś, kim gardzi, zwłaszcza gdy ma pieniądze umożliwiające mu wybór 
  innego środka transportu. 
     - Cieszę się, że popłyniemy razem - powiedział Laurence, próbując nie okazywać 
  uczuć, żeby nie zawstydzić siebie, ani nie wprawić w zażenowanie Tharkaya. 
     Riley przybył na pokład późno, posępny i samotny, kiedy przypływ się już zaczął. 
  Oczywiście nie przyszedł przywitać się z Laurence'em, ale nie odezwał się także do 
  obu kapitanów ani do Tharkaya, który przynajmniej oficjalnie był jego gościem. Udał 
  się zamiast tego prosto do swojej kabiny i wyszedł z niej tylko po to, żeby 
  nadzorować podnoszenie kotwic oraz żagli, po czym znowu zniknął pod pokładem. 
  Purbeck znał się na swojej robocie i mimo niedoświadczenia załogi zdołał dość 
  sprawnie wyprowadzić okręt z portu i już wkrótce wpłynęli na ciemne wody kanału. 
     Temeraire wysunął głowę za burtę i przyglądał się z uwagą sunącym w dole falom. 
     - Chciałbym wiedzieć, jak ona to zrobiła - powiedział. - Może powinienem 
  poćwiczyć, żeby to zrozumieć? 
     Jednak Laurence zaczął go energicznie od tego odwodzić i chociaż Temeraire 
  przyrzekał, że postara się, by fale biegły o d okrętu, a nie w jego stronę, przekonał go 
  ostatecznie argument, iż Rileyowi oraz załodze na pewno się to nie spodoba. 
     Zniechęcony smok westchnął i ułożył się na pokładzie; nie dość, że znowu czekała 
  go tak długa podróż, kiedy jego wszyscy przyjaciele budowali pawilony i już wkrótce 
  mieli otrzymać zapłatę, to jeszcze płynął do dziwnego, nieprzyjaznego kraju, w 
  
  którym w ogóle nie było smoków. Był pewny, że gdyby to była ziemia mlekiem i 
  miodem płynąca, jakieś smoki już by do niej dotarły; a zatem musiało tam być 
  okropnie i w związku z tym szczególnie niepokoił się o jaja. Nie żeby pozwolił, by 
  coś im się stało, rzecz jasna, ale ciążyła na nim wielka odpowiedzialność, a przecież 
  żadne z nich nawet nie było jego. Nie wydawało mu się to zbyt sprawiedliwe. 
    - Czy to potrwa bardzo długo? - zapytał Laurence'a następnego ranka, już dość 
  zniechęcony monotonią horyzontu, i z przygnębieniem, choć bez zaskoczenia, 
  wysłuchał, że będą płynąć przez siedem miesięcy, a może i dłużej. 
    - Musimy zawinąć do portu na Gibraltarze, a potem na Wyspę Świętej Heleny - 
  mówił dalej Laurence - jako że Prowincja Przylądkowa jest już dla nas niedostępna; a 
  potem zapewne znowu na wyspę Nowy Amsterdam. 
    - A czy jesteś pewny, że nie moglibyśmy po prostu wrócić do Chin? - zapytał 
  Temeraire. - Moglibyśmy tam polecieć nad lądem... 
    Ale Laurence nie chciał tego zrobić. 
    - Nie zamierzam zostać męczennikiem - tłumaczył smokowi - ale prawo musi być 
  takie samo dla wszystkich; a już i tak bardzo je dla mnie nagięto, i dla ciebie; 
  nieważne, jak niechętnie. Chociaż nasz czyn był moralnie usprawiedliwiony, nie 
  mogę tak łatwo zapomnieć o tych, którzy z tego powodu ucierpieli, mimo że mieli 
  prawo liczyć na naszą lojalność, a także o tym, iż przyniósł on korzyść naszym 
  nieprzyjaciołom. Zostawiamy Anglię bezpieczniejszą, niż była, i wolną, dzięki Bogu; 
  nie muszę już dłużej robić sobie wyrzutów z powodu naszego postępku. Ale chętnie 
  podejmę się każdej uczciwej pracy w jej służbie, żeby płacić mój dług, nawet jeśli 
  będę mógł to zrobić tylko pośrednio. 
    Temeraire sprzeciwiłby się bardzo zdecydowanie, gdyby to ktoś inny zasugerował, 
  że Laurence ma jeszcze cokolwiek do spłacania; ale nie bardzo mógł się spierać w tej 
  kwestii z nim, zwłaszcza że sam także miał wobec niego dług. Chciałby tylko, żeby 
  nie musieli płynąć aż tak daleko. Dni już zaczęły mu się nieznośnie ciągnąć. 
     - Skrzydło, dwa stopnie na lewo od rufy - krzyknął obserwator i Temeraire wstał z 
  nadzieją: może dojdzie do jakiejś bitwy; albo może to leci Volly, żeby zawrócić ich 
  do Anglii; albo Maksimus i Lily przybywają dotrzymać mu towarzystwa, by znowu 
  
  mogli być razem. 
     - Ale to żadne z nich; to Iskierka - mruknął z niezadowoleniem, kiedy zbliżyła się 
  na tyle, że mógł dojrzeć ciągnącą się za nią smużkę pary. 
     Wyraźnie zmęczona, leciała dość powoli, resztką sił, i wylądowała na pokładzie z 
  głośnym łomotem. Nie miała na sobie pełnej uprzęży ani nikogo ze swojej załogi, 
  oprócz Granby'ego, który siedział przypięty do pasa obejmującego jej szyję. 
     - Co ty tu robisz? - zapytał nieuprzejmie Temeraire, kiedy łapczywie wypiła wodę z 
  jego dwóch beczek. 
     Nie odpowiedziawszy od razu na jego pytanie, rozłożyła się wygodniej na 
  pokładzie, tak że masywne zwoje jej ciała zajęły dużą jego część, a Temeraire nie 
  mógł nie zauważyć, iż teraz, gdy osiągnęła pełny wzrost, była dłuższa od niego. 
     - Płynę z wami - powiedziała w końcu. 
     - Nie, nie płyniesz - sprzeciwił się Temeraire. - Nas skazano na zesłanie, a ciebie 
  nie; lepiej natychmiast wracaj. 
     - Cóż, nie mogę - odparła. - Jestem zbyt zmęczona, żeby lecieć z powrotem, a jutro 
  rano będziemy już za daleko; tak więc równie dobrze możemy płynąć dalej. 
     - Nie rozumiem, po co w ogóle tu przyleciałaś - rzekł Temeraire. 
     - Powiedziałam ci przecież, że możesz dać mi jajo, kiedy już wygramy - wyjaśniła 
  Iskierka - a więc przyleciałam, by dotrzymać obietnicy. 
    - Ale ja wcale nie chcę dać ci jaja - rzucił zirytowany Teme- raire. - Nie chcę ciebie 
  także na pokładzie tego statku. Zajmujesz za dużo miejsca i jesteś wilgotna. 
    - Nie zajmuję więcej miejsca od ciebie; w każdym razie nie dużo więcej - odpaliła 
  Iskierka i jakby tego było mało, dorzuciła: - i jestem od ciebie cieplejsza, nie masz 
  więc na co narzekać. 
    - I znowu nie posłuchałaś rozkazów, jestem tego pewny: Granby nigdy by ci nie 
  pozwolił tutaj przylecieć. 
    - No cóż, trudno - powiedziała - nie zawsze można słuchać rozkazów. Kiedy tam 
  dotrzemy? 
    - To przez to cholerne jajo - powiedział Granby do Lauren- ce'a. - Uparła się, że 
  chce mieć młode zdolne do zionięcia ogniem i wywoływania boskiego wiatru. 
  
  Wielokrotnie próbowałem jej wytłumaczyć, że to tak nie działa, ale nie chciała 
  słuchać i oto jesteśmy. 
    - Możesz z nią wysiąść na Gibraltarze - zasugerował Lau- rence. 
    - Owszem, jeśli zechce zejść na ląd - odparł Granby i usiadł ciężko na pustej 
  beczułce po wodzie, przybity swoim niepowodzeniem. 
    Tymczasem Iskierka, pochłonąwszy świnię, którą dostała do zjedzenia, wyciągnęła 
  się wygodnie i zadowolona z samej siebie zasnęła; kłęby pary wodnej, które 
  nieustannie wydobywały się z jej ciała, spływały po obu burtach okrętu i ciągnęły się 
  za nim nad wodą, unaoczniając wszystkim szybkość, z jaką oddalali się od Anglii. 
  Temeraire zepchnął ją na jedną połowę smoczego pokładu, i leżał, zwinięty w wielki 
  kłąb, bardzo skwaszony, z krezą rozpłaszczoną na karku. 
  - Może się jeszcze okazać, że będziesz zadowolony z jej arzystwa - próbował go 
  pocieszyć Laurence. 
    - Nie będę, nawet gdybym się bardzo nudził; już bardziej by mnie ucieszył tajfun - 
  odparł zamyślony Temeraire. - I jestem pewny, że ona będzie miała zły wpływ na 
  jaja. 
     Laurence popatrzył na Iskierkę i Granby'ego, który topił smutki w szklaneczce 
  rumu; Tharkay, który wyszedł właśnie na pokład, chwycił za rękę jednego z gońców i 
  przezornie posłał go po następną butelkę. 
     - Przynajmniej nie musisz się martwić o ich bezpieczeństwo - zasugerował 
  Laurence. 
     - O ile ona nie podpali statku - odparł Temeraire; o wiele za głośno, jak na spokój 
  ducha marynarzy znajdujących się w zasięgu jego głosu, czyli niemal wszystkich 
  poza tymi, którzy byli dwa pokłady niżej lub na rufie. 
     - W takim razie obawiam się, że będziesz musiał postudiować filozofię - powiedział 
  Laurence - i nauczyć się cierpliwie znosić to nieszczęście. Mam nadzieję, że taka 
  sytuacja jest mimo wszystko lepsza od pobytu na terenach rozpłodowych. 
     - Och! Wszystko jest od tego lepsze, co nie znaczy, że nie może być okropne - 
  odrzekł Temeraire i z westchnieniem położył głowę na przednich łapach. - Proszę, 
  Laurence, możesz mi poczytać Principia mathematica, jeśli nie mamy nic lepszego do 
  
  roboty? 
     - Znowu? - zapytał Laurence, ale posłał Emily na dół po książkę. Wróciła 
  rozgniewana stanem jego kwatery, ale on skinieniem głowy odwiódł ją od 
  powiedzenia o tym Temeraire'o- wi. - Od czego mam zacząć? - zapytał, ale nie 
  usłyszał od razu odpowiedzi. 
     Spojrzał w dół i położył dłonie na książce: jego palce dotknęły delikatnych stron i 
  przesunęły się po wypukłych wzorach na grubej okładce z wytłaczanej złotem skóry. 
  Ta sama książka w jego rękach, słony wiatr na twarzy, Temeraire u jego boku; nic się 
  na pozór nie zmieniło, a jednak w głębi ducha czuł się zupełnie inny, jakby się na 
  nowo narodził od czasu, gdy po raz ostatni postawił stopę na pokładzie tego okrętu. 
     - Laurence? - zapytał Temeraire. - Może wolałbyś jakąś inną książkę? 
     - Nie, mój drogi - odrzekł. - Ta mi zupełnie odpowiada. 
  Podziękowania 
  P 
  ragnę wyrazić serdeczne podziękowania moim wspaniałym beta czytelniczkom za ich 
  wszystkie uwagi: Sarze Booth, Francesce Coppie, Alison Feeney i zwłaszcza 
  Georginie Paterson. Wielkie podziękowania należą się także mojej adiusta- torce 
  Laurze Jorstad za jej ciężką pracę nad tą książką, zwłaszcza za naprawdę wspaniałą 
  chronologię wydarzeń, o wiele lepszą od moich żałosnych arkuszy w Excelu. 
     Chcę również szczególnie podziękować mojej agentce, Cynthii Manson, i bardzo 
  cierpliwej redaktorce Betsy Mitchell, za to, że nie sypały mi obie na głowę zbyt wielu 
  rozżarzonych węgielków, gdy niepostrzeżenie umykały mi kolejne ostateczne 
  terminy. (One to robią w nocy. Szczwane bestie, te terminy.) I mojej siostrze, Soni, 
  która musiała mnie znosić, gdy (więcej niż raz) uciekałam od niebezpiecznych pokus 
  mojego domowego Internetu i lśniącego komputera, żeby w ostatniej chwili 
  dokończyć u niej kolejną linijkę tekstu. 
     Pragnę też wykorzystać tę okazję, żeby podziękować całemu fandomowi. 
  Uczestniczę w życiu tej społeczności od czasu, gdy jako nastolatka zaczęłam pisać 
  pierwsze opowiadania i nigdy nie udałoby mi się osiągnąć sukcesu bez tych 
  wszystkich cudownych ludzi, których w ten sposób poznałam. Miałam zaszczyt 
  
  współpracować z dziesiątkami beta czytelników i sama też służyłam w tej roli radą 
  wielu pisarzom, od których ogromnie dużo się nauczyłam. Chociaż nie mogę 
  podziękować każdemu osobiście i większość z nich znam tylko z sieciowych 
  pseudonimów, chciałabym z całego serca podziękować im wszystkim, a także tym 
  wspaniałym ochotnikom, z którymi współpracowałam przez ostatni rok w 
  Organization for Transformative Works. 
     I na koniec, a także przede wszystkim, wyrazy wdzięczności i miłości kieruję do 
  Charlesa, mojego najlepszego czytelnika, któremu ufam i który wspiera mnie 
  bezcennym darem uczciwej krytyki oraz jeszcze wspanialszym darem miłości. 
   
   
      1 Yang Hui - chiński matematyk żyjący w latach 1238-1298. Pracował między 
  innymi nad wzorem na potęgi dwumianu, który my znamy jako dwumian Newtona, i 
  spopularyzował „trójkąt Yang Hui", odkryty przez jego poprzednika Jia Xiana i 
  identyczny z trójkątem Pascala (przyp. tłum.). 
      2 Thomas Harrison, zwolennik i bliski przyjaciel Cromwella, po restauracji 
  Stuartów skazany na śmierć przez „włóczenie, powieszenie i ćwiartowanie > co było 
  wówczas w Anglii karą za zdradę stanu. Odwaga, z jaką przyjąt sw°J los, stała się 
  przysłowiowa (przyp. tłum.). 
   
   
   
   
   
   
  
SOURCE: textdata/thevault/Vault2.0.-.Fiction-and-audiobooks/Books/N/Novik, Naomi/Novik.Naomi.-.Temeraire.05.-.Zwyciestwo.orlow.pdf