TEXT: Rafał Charłampowicz 
  Michał Mochocki 
   
  TURCYK 
  dyariusz turecki 
   
  Jak to się wszystko zaczęło... 
   
  Aby wyjaśnić bieg wydarzeń, musimy cofnąć się w czasie o 11 lat od rozpoczęcia naszej 
  przygody. W roku 1609 jej główny bohater, Aleksander Jan Pakosz, piętnastoletni wówczas 
  szlachcic ukraiński, wzięty został w jasyr w jednym z licznych najazdów tatarskich, jakie 
  nawiedzały te ziemie. Był chłopcem znacznej urody, o pięknym głosie i zdrowej posturze, 
  znalazł się więc wśród jeńców ofiarowanych w darze sułtanowi tureckiemu. (Tatarzy bowiem 
  zawsze oddawali padyszachowi jedną piątą brańców zagarniętych na wyprawie.) Młody, 
  uległy chłopak po kilku miesiącach niewoli w pałacu sułtańskim przyjął islam i ze względu na 
  wyjątkową urodę oraz bystry rozum został paziem padyszacha. A że chłopak łączył wierność 
  i pokorę z licznymi zaletami umysłu - sprytem, intuicją, darem do nauki – sułtan Ahmed 
  upodobał sobie tegoż pazia i obsypywał go łaskami. W miarę jak dorastał, chłopak 
  otrzymywał coraz wyższe funkcje służebne, zostając na koniec osobistym służącym 
  padyszacha. Zyskał przez to wysoko postawionych przyjaciół, no i oczywiście wrogów. 
  Głównie wśród innych paziów, którzy zazdrościli Polakowi licznych talentów i miłości 
  sułtańskiej. Ale stary Ahmed I zmarł wreszcie na tyfus w Istanbule (22.11.1617), a po nim na 
  tron wstąpił obłąkany Mustafa, którego zdetronizowano już po trzech miesiącach 
  (26.02.1618). Kolejnym sułtanem został Osman II, czternastoletni syn Ahmeda I. Faktyczne 
  rządy spoczęły w rękach wielkiego wezyra Halila Paszy. Nasz Aleksander (w wersji tureckiej 
  Iskender), znany jako wierny i zdolny sługa sułtana Ahmeda, zdołał zachować dawną pozycję 
  w pałacu. Co więcej, ukończywszy wymagany wiek 25 lat, z łaski młodziutkiego padyszacha 
  został mianowany sandżakbejem (tj. zarządcą okręgu – sandżaku, obejmującego kilkanaście 
  do kilkudziesięciu miejscowości) Rodosto, w pobliżu samego Stambułu. Był to wyraz 
  wielkiej przychylności, a zarazem dowód wiary sułtana w wysokie zdolności młodego beja. 
  * * * * * 
  Krótki rys historyczny 
  Tego rodzaju kariera nie była niczym dziwnym w państwie Osmanów. Cała władza administracyjna (w 
  odróżnieniu od religijnej i sądowej) spoczywała tam w rękach byłych chrześcijańskich niewolników. Nie 
  przywiązywano najmniejszej wagi do narodowości i urodzenia, liczyły się tylko posiadane talenty oraz łaska 
  sułtana (choć tę ostatnią można było kupić lub wyjednać poprzez dobre znajomości). Młodych jeńców 
  chrześcijańskich zbiorowo nawracano na islam i poddawano obrzezaniu, po czym pilnie selekcjonowano. 
  Najzdolniejszych przeznaczano właśnie do służby pałacowej, oddając w opiekę naczelnikowi białych eunuchów. 
  Uczono chłopców tureckiego (język codzienny), arabskiego (język liturgiczny islamu) i perskiego (język literatury 
  i kultury), prawa, historii, religii, strategii wojskowej, jazdy konnej i władania bronią, a ponadto wybranego 
  rzemiosła lub handlu. To ostatnie nie miało raczej znaczenia praktycznego, było natomiast silną tradycją 
  turecką, zgodnie z którą nawet i sam sułtan musiał znać się na jednej dziedzinie rzemiosła czy handlu na tyle 
  dobrze, by – teoretycznie – potrafił zarobić na życie pracą własnych rąk. Paziowie pogrupowani byli w 
  dziesiątki, a każdą dziesiątką opiekował się osobny eunuch, pilnie obserwując postępy w nauce. Wierni i zdolni 
  pięli się po szczebelkach w drabince służby pałacowej, a najwyższą dostępną na tym etapie funkcją było 
  stanowisko osobistego służącego sułtana. Z chwilą ukończenia 25 roku życia uznawano ich za w pełni dojrzałych 
  mężczyzn, zdolnych do do pełnienia samodzielnych funkcji na prowincji. Było to zresztą koniecznym warunkiem 
  dalszej kariery, każdy dostojnik turecki miał za sobą okres służby poza pałacem, w wojsku lub administracji. Ci, 
  którzy najlepiej się wykazali podczas owej służby „w terenie”, byli po paru latach (i awansach w hierarchii 
  administracyjnej prowincji) wzywani z powrotem do stolicy, mając otwartą drogę do najwyższych dostojeństw 
  na dworze sułtana, nie wyłączając urzędu wielkiego wezyra. 
  Miasto portowe Rhaedestus (Rodosto), dzisiejszy Tekirdag, zbudowali Grecy w starożytności. Było jednym z 
  głównych ośrodków miejskich Tracji. W XIV wieku zostało podbite przez Turków, lecz nie straciło na znaczeniu 
  
  w prowincji. Za czasów Sulejmana Wspaniałego na polecenie wielkiego wezyra Rustema Paszy wzniesiono tam 
  wspaniały meczet, który stoi po dziś dzień i jest atrakcją turystyczną. Nie udało mi się znaleźć potwierdzenia, że 
  Rodosto w XVII wieku istotnie było stolicą sandżaku, lecz jest to bardzo prawdopodobne. Było ważnym miastem 
  w starożytności i średniowieczu, jest też stolicą prowincji i dzisiaj. 
  * * * * * 
  Naturalnie, na zaszczytne i dochodowe stanowisko beja Rodosto nadzieję miało kilku innych 
  karierowiczów, którzy zapałali do szczęśliwego wybrańca zawistną niechęcią. Szczególną 
  nienawiścią obdarzył go pewien Grek, z dawna z nim rywalizujący o łaski sułtanów, lecz nie 
  dorównujący Polakowi ani bystrością, ani sympatią u ludzi. Niezbyt lubiany przez młodego 
  Osmana, został mianowany dowódcą (agą) fortecy w Corlu, twierdzy starożytnej i sławnej, 
  ale już pozbawionej większego znaczenia militarnego. Na domiar złego miasteczko Corlu 
  leży w obrębie sandżaku Rodosto, niedaleko od samej stolicy. Tym samym młody bej stał się 
  zwierzchnikiem trawionego złością i ambicją Greka. Poniżony aga uknuł wkrótce sprytny 
  plan pognębienia i usunięcia znienawidzonego rywala. Plan, którego ofiarami padną również i 
  nasi Panowie Bracia.  
  Mając od początku swych szpiegów w pałacu beja, Grek kazał jednemu z nich wykraść 
  jakiekolwiek własnoręczne pismo beja w języku polskim, po czym polecił zręcznemu 
  kaligrafowi napisać identycznym charakterem pisma list następującej treści: 
    
  * * * * * 
  Umiłowany Panie Oycze, Pani Matko, Dobrodzieie Moi Miłościwi 
   
  Niechybnie będąc pogrzebanym w waszych sercach, kreślę świadectwo mey bytności pośród 
  żywych; acz nie w rodzinney ziemie, lecz w niewiernych Turczech gorzki chleb powszedni 
  pożywaiąc. Los człeka niewolnego, choć ciału nieciężki, ale owszem, nader miły, przecież 
  dwakroć przez to duszy gorszym, aniżeli surowszy w Oyczyźnie żywot. Szczęśliwie głodu ni 
  chłodu nie cierpię, które wielkiey części brańców są udziałem, iednakoż dzień y noc me kroki 
  są strzeżone, a choć y lista ku Polszcze słać nie sposób. Wszelakoż nadarzył się Ksiądz pewien 
  iezuicki, co sekretnie posługę duchową tu pełni, za którego pośrednictwem oną kartę posyłam, 
  o kondycyey swey uwiadamiaiąc, a pomocy, zratowania upatruiąc, które za Boga pomocą 
  Ksiądz Dobrodziey widzi możliwymi. W głowie y w rękach świętego człeka zamysł ten 
  zostawuię. 
  Kłaniam się pokornie Rodzicielom moim, łzami synowskiego affektu pismo skrapiaiąc, a Boga 
  Iedynego co dzień za zdrowie Wasze proszę. Nie zamartwiaycie się też o mnie, Pani Matko, 
  gdyż źle mnie tu się nie dzieie, ieno za rodzinnym dworem tęskno y za krześciiańskim kraiem. 
  Niechay Was Bóg y Matka Iego błogosławią, zachowuiąc w dobrym zdrowiu y wszelakiey 
  pomyślności. 
  Aleksander Ian Pakosz 
  * * * * * 
  Pod powyższym tekstem inna ręka dopisała po łacinie, bardzo drobnymi literami: 
    
  * * * * * 
  Wielmożnemu Panu Pakoszowi, Obywatelowi Ziemie Bracławskiey 
   
  Wielmożny Panie Dobrodzieiu. Z woli Boga Naywyższego niosę WPanu dobrą nowinę. Syn 
  WPana żyw y w dobrym zdrowiu, o czym własną ręką powyżey zaświadcza. Iako osoba 
  duchowna y spowiednik znam wszelkie przypadki iego, iako też y to, że wierze świętey 
  wierności pośród pogan dochowuie. W odpowiedzi na iego żarliwe modły zesłał mnie Pan 
  Bóg iako skromne narzędzie woli Iego świętey, iżbym uciśnionego a niewinnego wyrwał z 
  
  kraiu pogan. Niegdy Moyżesz cały lud izraelski wyprowadził z ziemie egipskiey, ia zaś 
  Moyżeszowym wzorem krześciian sprawiedliwych z Bożą pomocą z niewoli wybawiam. Znam 
  sposób niechybny, iżby Aleksandra wydobyć spośród niewiernych, a w ręce dzielnych ludzi 
  oddać, którzy przewiozą go bezpiecznie w granice Rzeczpospolitey. Znaydziesz WPan ludzi 
  kilku rozważnych a mężnych, z którymi przybędziesz do portu Rhaedestus, do gospody kupca 
  imieniem Halef al-Gossarah wedle Starego Meczetu. Halef posiada ów skrawek papieru, co 
  go nie masz u dołu karty. Niechay posłańcy szepną imię moie y okażą epistołę. Gdy on kartę 
  do swego kawałka przyrówna, będzie odtąd na Wasze usługi.  
  Niechay Bóg wspomaga WPana w potrzebie. 
  Oyciec Paweł, Societas Iesu 
  * * * * * 
  Z listami Grek wysłał kilku zaufanych ludzi, którzy dołączyli do karawany ormiańskich 
  kupców, udających się do Rzeczypospolitej. Wcześniej jeszcze przez podstawionego sługę 
  (ważne!!!) opłacił wskazanego właściciela gospody, przekazując mu oddarty skrawek listu i 
  instruując, co ma robić, kiedy pojawią się u niego posiadacze pasującej kartki (natychmiast 
  powiadomić!). Tym samym Grek chce sprawić, aby list rzekomo pisany ręką beja powrócił do 
  Turcji jako dowód rzeczowy zdrady; a fakt przywiezienia listu przez znających hasło Panów 
  Braci dodatkowo potwierdzi jego autentyczność. Ale nie uprzedzajmy faktów.  
  Ojciec Beja jest obecnie zamożnym człowiekiem, gdyż jako klient potężnego kresowego 
  „królika” (sam wybierz, którego – u nas jest to kniaź Ostrogski, największy magnat na 
  Ukrainie) czerpie dochody z pięciu wiosek otrzymanych w wieczystą dzierżawę. Niestety, 
  wystawny tryb życia powoduje, że starzec gotówki ma niewiele, a do tego mnóstwo pieniędzy 
  wydaje na lekarzy. Sam cierpi na podagrę, jego żona zaś ciężko choruje na suchoty (trzeba 
  będzie czymś wzruszyć próżniaczego beja, prawda?). Resztę rodziny opracuj sobie sam, 
  Panie Starosto. Warto na przykład wprowadzić dorosłego syna, który będzie towarzyszem 
  Panów Braci. A może dalekim krewnym Pakoszów będzie nawet jeden z PB?  
   
  1. Zawiązanie akcji 
   
  Najlepiej by było zapoznać graczy z rodziną Beja na kilka sesji przed rozpoczęciem dyariusza 
  i niby mimochodem wspomnieć o dzielnym synu, którego przed jedenastoma laty zagarnął 
  czambulik Tatarów, gdy śmiały wyrostek wypuścił się na dalekie polowanie. Od tego czasu, 
  pomimo trzyletnich poszukiwań prowadzonych na Krymie przez hojnie opłaconych 
  posłańców, nie było najmniejszej wiadomości o jego losach. W kącie świetlicy wciąż stoi 
  niewielki ołtarzyk, na którym palą się świece na intencję odnalezienia syna. Postaraj się 
  zaprzyjaźnić Panów Braci z ową rodziną, ale pozwól, by przez kilka następnych przygód 
  gracze zapomnieli o porwanym chłopcu.  
  Dyariusz niniejszy proponujemy rozpocząć podczas dłuższego pobytu Panów Braci w 
  gościnnym Pakoszowym dworze. Zacznijmy na przykład od łowów, od wyprawy na dzikiego 
  zwierza o świtaniu. Na polowaniu syn gospodarza zostaje ciężko raniony przez dzika lub 
  niedźwiedzia, a i zdrowiu niektórych Panów Braci zagrozi niebezpieczeństwo. Ot, trochę 
  adrenaliny na rozgrzewkę. Tak niefortunne łowy szybko się zakończą i resztę dnia PB spędzą 
  we dworze przy rannym przyjacielu. 
  Późnym popołudniem wprowadzamy właściwe zawiązanie akcji. Do dworu przybywają 
  niespodziewani goście, przywożąc gospodarzowi list z dalekiej Turcji. Są to słudzy 
  wspomnianego Greka, rzekomo ormiańscy kupcy, którzy łamanym ruskim językiem 
  tłumaczą, że za dostarczenie listu zapłacił im pewien ksiądz w Rodosto, prosząc o pisemne 
  potwierdzenie odbioru. Nic więcej nie wiedzą. Otrzymawszy opieczętowane pismo szybko 
  
  pożegnają się i odjadą, zostawiając wstrząśniętych rodziców Beja w stanie niebotycznego 
  zdumienia. Gościny nie przyjmą, bo na chwilę tylko odłączyli się od karawany.  
  W miarę rozgarnięci gracze zorientują się już, na czym będzie polegać przygoda i być może 
  nawet sami zaofiarują swe usługi. W każdym razie nie ma co myśleć o spokojnym wieczorze, 
  we dworze zapanuje bowiem wielkie zamieszanie. Łzy szczęścia, modlitwy dziękczynne, 
  prędkie liczenie pieniędzy, rzewne wspomnienia, nowo odzyskana nadzieja i gorączkowe 
  dysputy nad tym, co robić. Wieczerza z pewnością będzie spóźniona. Jak odnajdą się w tym 
  wszystkim Panowie Bracia, przewidywać nie chcemy. Kolejny dzień przyniesie zaś nową 
  przygodę. 
  Następnego ranka gospodarz rozsyła urzędników do wójtów, karczmarzy, dzierżawców, 
  polecając uzyskać jak najwięcej gotówki. Wygrzebuje zakopany w sadzie garniec z dukatami, 
  a ponadto zamierza zapożyczyć się u magnata na poczet przyszłorocznych zbiorów. Po 
  śniadaniu razem z Panami Braćmi siedzi w świetlicy i zastanawia się, komu bezpiecznie 
  mógłby powierzyć taką sumę złota. Mnóstwo pieniędzy pochłonie sama podróż, a w Turcji 
  nie obejdzie się pewnie bez sutych łapówek czy nawet konieczności zapłacenia okupu. 
  Dlatego nalegaliśmy, aby rozegrać kilka przygód, w których Panowie Bracia zaprzyjaźnią się 
  z ojcem Beja, a on nabierze do nich zaufania. Bo to właśnie oni otrzymają od bogatego 
  staruszka niebezpieczną, ale chrześcijańską i dobrze płatną misję. 
  Zanim jednak zapadną ostateczne decyzje, rozmowa zostanie przerwana przez dworskiego 
  pachołka, który wpadnie do świetlicy wołając „Jaśnie panie, dymy za lasem widać, musi to 
  Chrebowka płonie!” Syn gospodarza, choć ranny, każe siodłać sobie konia, a i PB zapewne 
  uczynią to samo. We trzy pacierze kompania znajdzie się w siodłach i ruszy galopem w 
  kierunku gęstwy drzew, zza której wznosi się w niebo słup dymu. Na dziedzińcu dworu 
  tymczasem pośpiesznie formuje się oddział czeladzi zbrojnej w oręż i sprzęt do gaszenia 
  pożaru. Kompania ma jedynie zorientować się w sytuacji (pożar to czy Tatar?).  
  Wyjeżdżając zza przesłaniającego widok zagajnika PB ujrzą niepokojącą scenę. Jedna z 
  widniejących w oddali chałup stoi w płomieniach, a przez pola w stronę PB sadzi wielkimi 
  krokami dwóch chłopów. Na oczach Kompanii spomiędzy chałup wypada trzech jeźdźców, 
  najwyraźniej w pościgu za uciekającymi. Jeden z konnych rozwija nad głową arkan. Widać, 
  że jeźdźcy schwytają chłopów zanim ci dopadną zagajnika. PB nie mają szans na dotarcie do 
  chłopów przed ścigającymi, ale jeżeli skoczą kmiotkom na ratunek, zawsze mogą ich odbić. Z 
  tym, że na widok nadciągającej odsieczy jezdni wstrzymają konie i zakrzykną coś w stronę 
  wioski, skąd po chwili wyłoni się kilku nowych. Kompania może się ściąć z awangardą, ale 
  rychło przyjdzie brać nogi za pas, bowiem w osadzie rozkłada się właśnie na stację pół lekkiej 
  chorągwi powracającej z wojny moskiewskiej, czyli blisko 50 szabel. Wobec takiej liczby 
  przeciwników nie pozostanie nic innego, jak tylko czmychnąć czym prędzej do dworu, pod 
  osłonę mocnego częstokołu i rusznic czeladzi. Swawolnicy nie będą szturmować, poprzestaną 
  na pogróżkach i na złupieniu otaczających dworzyszcze chałup. 
  Gdy hultaje odjadą, gospodarz pośle natychmiast list do Bracławia z prośbą o wsparcie. Przed 
  wieczorem posłaniec powróci z odpowiedzią, że wkrótce w sukurs przybędzie kozacka 
  chorągiew księcia. W nocy przyjdzie jednak własnymi siłami odeprzeć zdradliwy najazd 
  swawolników, co nie przyjdzie trudno, bowiem swawolnicy cofną się, jak tylko napotkają 
  silny opór. Rankiem natomiast przybędzie obiecana pomoc i PB zapewne chętnie wezmą 
  udział w pogromie i pościgu za złoczyńcami. To dostarczyć im może zajęcia nawet na 
  następny dzień, jeśli puścimy ich śladem umykającego rotmistrza lub porucznika, po którym 
  należy spodziewać się wartościowego łupu.  
  Tak czy inaczej, gdy PB powrócą do gościnnego dworu, najwyższy czas będzie zdecydować o 
  wyprawie do Turcji. Gdy uganiali się za swawolnikami, ich gospodarz w drodze pożyczek, 
  zastawu i sprzedaży ruchomości zgromadził 12 tysięcy złotych. Ta kwota w zupełności 
  wystarczy na pokrycie kosztów podróży, na spodziewane łapówki, a nawet na rozsądnej 
  
  wysokości okup. Znając dzielność, sprawność i przyjaźń Panów Braci, gospodarz prosi ich o 
  podjęcie wyprawy po uwolnienie syna z pogańskiej niewoli. Nie ma nikogo innego, komu 
  powierzyłby tak wielką ilość złota. PB są jego jedyną nadzieją. Czyż godzi się odmówić? 
   
  2. W podróży 
   
  Bohaterowie wyruszą wyposażeni w hasło i list/znak rozpoznawczy dla karczmarza, pierścień 
  herbowy starego Pakosza dla okazania synowi oraz pokaźną sumę pieniędzy, głównie w 
  dukatach i talarach, które ważą łącznie ok. 60 kg. Jeśli PB poprzednio mieli braki w koniach 
  lub uzbrojeniu, zostały one uzupełnione. Zatroskany ojciec dodaje ponadto trzech zbrojnych 
  hajduków oraz trzy juczne konie do dźwigania bagażu. Złoto pojedzie na dwóch koniach w 
  mocnych skórzanych sakwach. Dla bezpieczeństwa starzec przykazuje jechać nie przez 
  Dzikie Pola, tylko drogą przez Mołdawię lub Siedmiogród, co też PB powinni uczynić. Jeżeli 
  żaden z PB nie włada językiem tureckim, trzeba będzie wynająć tłumacza w Kamieńcu 
  Podolskim; tam też można zmniejszyć wagę wiezionego kruszcu jeszcze o 10 kg wymieniając 
  drobniejsze srebrne monety na dukaty (złote) i talary (srebrne). Tłumaczem zostanie chytry, 
  uniżony Tatar, który tureckim nie włada zbyt biegle. Niestety, bardziej profesjonalni tłumacze 
  mają w Kamieńcu stałe dochody i nie uśmiecha im się długa a niebezpieczna wyprawa. 
  Przebieg podróży pozostawiamy fantazji Starosty. Najkrótsza trasa, mniej więcej 
  dwutygodniowa, wiedzie przez Mołdawię do Gałacza nad Dunajem, skąd statkiem można 
  spłynąć do morza, a morzem do portu w Stambule bądź samym Rodosto. Droga wyłącznie 
  lądowa trwać będzie dłużej, około dwudziestu dni. Staroście Gry wolno zamknąć całą podróż 
  w kilku zdaniach (odpisując PB znaczną część gotówki), ale można pokusić się o stworzenie 
  wspaniałej kampanii. Ważne jest tylko, żeby po drodze pozbawić PB hajduków i wszelakiej 
  służby. Można powybijać ich w zasadzkach, złożyć ciężką chorobą lub opisać tajemnicze 
  zniknięcie tego czy innego hajduka podczas nocnej warty. Tajemniczości wydarzeniu niech 
  doda fakt, że w jednej z sakw skarbnych połowa złota zamieni się w polne kamienie...  
  Tak czy inaczej, do celu docierają PB tylko z tłumaczem (jeśli potrzebny).  
   
  3. Miasto Rhaedestus 
   
  Po długiej, żmudnej lub pełnej przygód podróży bohaterowie docierają wreszcie do celu. 
  Stolica ludnego sandżaku jest imponującym, orientalnym miastem, jakich niewiele widzieli 
  po drodze. Rodosto wznosi się nad brzegiem morza Marmara, otoczone polami uprawnymi, 
  winnicami, pastwiskami i gajami. Nad miastem górują pękate kopuły bejowskiego pałacu i 
  wysokie iglice minaretów. Od południa na morze otwiera się średniej wielkości port 
  handlowy. Karczma Halefa al-Gossarah stoi w dzielnicy portowej przy wąskiej uliczce, 
  wciśnięta między wysokie, odrapane, kamienne domy o małych okienkach. Z tyłu płynie 
  cuchnący nieczystościami kanał, a uliczka zastawiona jest ubogimi straganami. Oberża nie 
  wygląda zachęcająco, podobnie jak okolica. 
  Gospodarz jest pulchnym, czterdziestoletnim mężczyzną o czarnej brodzie i przenikliwym 
  spojrzeniu. Z początku nie zwraca na PB specjalnej uwagi, ale gdy szepną mu hasło i 
  przekażą wspomniany list, ożywi się nagle, rozejrzy i uda się z listem na zaplecze, aby 
  porównać go z posiadanym skrawkiem. Listu już nie odda, twierdząc, że zgodnie z 
  zaleceniem spalił go natychmiast. A wiadomość, jaką ma do przekazania oddawcom listu jest 
  taka, że poszukiwany przez nich człowiek znajduje się w pałacu beja. Nic więcej karczmarz 
  nie wie, polecono mu jedynie przekazać te słowa i ewentualnie doradzić, jak najłatwiej dostać 
  się do pałacu. Karczmarz nie wie również, jak skontaktować się z księdzem – to jego 
  mocodawca kontaktuje się z nim w razie potrzeby. 
  
  Co do samego pałacu, karczmarz radzi wejść przez furtę we wschodniej kurtynie murów, 
  gdzie co drugi dzień od północy do południa stoi znany karczmarzowi strażnik, który za 
  skromną opłatą wpuści PB na teren pałacu. Jeśli przywdzieją tureckie stroje, łatwo przyjdzie 
  im wmieszać się w tłum dworzan, służby i interesantów. Dalej będą musieli radzić sobie sami, 
  na przykład przekupując kilku niewolników lub służących, żeby dyskretnie poszukali 
  właściwej osoby. Można też udać się prosto do nadzorcy niewolników, który na pewno będzie 
  wiedział, czy ktoś taki jest w pałacu. W razie kłopotów najlepiej przyznać, że poszukuje się 
  krewnego pojmanego w niewolę, a także zaoferować bakszysz za pomoc w poszukiwaniach. 
  Niczego więcej gracze się tu nie dowiedzą. Trzeba wziąć się na odwagę i zaryzykować. 
   
  Za kulisami:  
  Machina spisku, nakręcona przez Greka, zaczyna działać. Karczmarz niezwłocznie informuje 
  prawdziwego mocodawcę o przybyciu PB. Czyni to za pośrednictwem niepiśmiennego i 
  niemego posługacza, którego zatrudnił w kuchni na żądanie tajemniczego spiskowca. Tylko 
  ów posługacz wie, gdzie trzeba dostarczyć kartkę od karczmarza. Po jej otrzymaniu Grek 
  wysyła do Rodosto zaufanego sługę (tego samego, który wcześniej przekupił karczmarza), by 
  na miejscu wykonywał zlecone zadania. Niemowa nie wraca już do pracy w gospodzie.  
   
  4. W pałacu 
   
  Wskazany przez karczmarza strażnik za kilka srebrnych monet istotnie wpuści PB do środka, 
  pytając pro forma o cel wizyty, ale zadowoli się każdą odpowiedzią. Sprytni a ostrożni gracze 
  mogą w ogóle nie wchodzić na teren pałacu, tylko hojniej opłacić strażnika i jemu samemu 
  zlecić przeprowadzenie wywiadu. Zgodzi się chętnie. Spotka się z PB za dwa dni, podczas 
  kolejnej służby przy furcie, ale zanim udzieli informacji, zażąda więcej pieniędzy, bowiem – 
  jak skrupulatnie wyliczy – musiał dać tyle a tyle aspr pomocnikowi ogrodnika, tyle a tyle 
  ogrodnikowi, który znał starszego eunucha w pałacu, tyle znów eunuchowi i tak dalej, i tak 
  dalej, aż wydał na poszukiwania dwakroć tyle, ile otrzymał. Domaga się teraz trzykrotnie 
  większej sumy (można stargować o połowę). Gdy zapłacą co trzeba, janczar oznajmi im z 
  dumą, że dawny Aleksander Jan Pakosz to... dzisiejszy Iskender-bej, wierny wyznawca 
  Proroka. Jeżeli okażą powątpiewanie, Turek oburzy się bardzo i pocznie przysięgać na Koran, 
  że mówi prawdę. A przynajmniej, że twierdzi tak pokojowiec beja, który sam jest polskim 
  brańcem, więc wie najlepiej. Zresztą obrażony niedowiarstwem giaurów strażnik może 
  zaprowadzić ich od razu do owego pokojowca, niech się sami przekonają – tyle, że to będzie 
  kosztowało, bo strażnik musi opłacić kolegę, który zastąpi go przy bramie, a ten kolega to 
  strasznie chciwy człowiek. 
  Jeżeli zaś PB nie zlecą poszukiwań strażnikowi, lecz sami podejmą się tego zadania, będą 
  prowadzeni do kilku kolejnych zatrudnionych w pałacu Turków, aż w końcu dowiedzą się, że 
  jakiś polski niewolnik jest pokojowcem beja. Przy bezpośrednim spotkaniu okaże się, że to 
  nie Polak lecz Rusin, czyli zupełnie inna osoba, ale jeśli podadzą mu nazwisko, ów zdziwi się 
  bardzo i oznajmi im wiadomą, a skrzętnie dotąd przed nimi skrywaną rzecz. Przez tegoż 
  pokojowca PB, jeśli dadzą mu dwa dukaty, bez problemu przekażą wiadomość Bejowi. 
  Pokojowiec opowie im również o dworskiej karierze Beja, rozwodząc się nad jego talentami i 
  szczęśliwym życiem, jakim mu Allach błogosławił. Jeśli PB zechcą zaczekać, Rusin postara 
  się załatwić im audiencję.  
  Czekać trzeba będzie prawie godzinę w niewielkiej komnacie wyłożonej poduszkami, 
  spożywając owoce podane na srebrzystej tacy. Aż wreszcie Rusin pojawi się ponownie i 
  wprowadzi PB do obszernej sali, w której na wyściełanym krześle na podwyższeniu siedzi 
  sam szlachetny Iskender-bej, otyły jegomość strojny w jedwabne, zielonozłote szaty. Nalana 
  twarz z długim wąsem i kozią bródką istotnie przypomina w pewnym stopniu rysy Pakoszów. 
  
  Bej obserwuje ich z ciekawością, na powitanie odpowie w języku polskim, zapyta kim są i po 
  co przyjechali. Usłyszawszy ich wyjaśnienia wyrazi zdziwienie, że jego list po tylu latach 
  dotarł do Rzeczypospolitej (istotnie, po tym jak dostał się do niewoli wysyłał podobny list), 
  po czym natychmiast zacznie wypytywać o losy rodziny. Każe spocząć wygodnie na 
  poduchach. Jedynym świadkiem rozmowy jest niewolnik, który przynosi kawę, sorbety oraz 
  słodkie wschodnie bakalie (do tej sceny możesz, Starosto, podać graczom kawę, soki, chałwę, 
  rodzynki, figi etc.). Postaraj się tak pokierować rozmową, by jeszcze nie wydało się, że do 
  kraju dotarł zupełnie inny list, niż ten, o którym myśli Bej. Pamiętaj, że Pakosz będzie 
  chętniej słuchał wieści rodzinnych niż opowiadał o sobie, jest też niecierpliwy i nawykły do 
  rozkazywania, niech więc jego pytania zdominują audiencję. Bej zresztą nie ma dla PB wiele 
  czasu, wygospodarował jedynie chwilę przed spotkaniem z muftim, więc zaspokoiwszy 
  pierwszą ciekawość odeśle PB na dzień następny. Zapyta, gdzie się zatrzymali, bowiem 
  rankiem zamierza posłać po nich służbę, by pomogła przenieść ich rzeczy do pałacu. Bej 
  zaprasza ich bowiem w gościnę, niechaj się spakują i będą gotowi do przeprowadzki. Zanim 
  odejdą, Aleksander/Iskender obdaruje ich jeszcze kosztownymi prezentami. 
   
  Za kulisami:  
  Grek ma w pałacu Beja swojego szpiega, który włada językiem polskim. Podczas rozmowy PB 
  z Bejem szpieg stoi ukryty za kotarą i słyszy każde słowo. Po skończonej audiencji składa 
  raport. Ten sam szpieg, gdy dojdzie do rozprawy, ma zeznać, że słyszał, jak Bej umawiał się z 
  Polakami, że ucieknie z nimi z tego pogańskiego kraju i że wywiezie z sobą wielkie skarby. 
  Niewolnik usługujący do stołu (który polskiego nie rozumie, ale był świadkiem naocznym) 
  opowie, że Bej bardzo przyjaźnie powitał Polaków, zwłaszcza, gdy ujrzał rodowy pierścień, a 
  na pożegnanie hojnie ich obdarował.  
  Tegoż samego dnia Grek wysyła list do sułtana. Pisze w nim, że wykrył zdradę Iskender-beja. 
  Dowiedział się o tym – pisze – od sługi beja, który przypadkiem podsłuchał rozmowę i, 
  wstrząśnięty zdradą, doniósł o wszystkim Grekowi. Grek pisze również, że natychmiast wysyła 
  ludzi, by pojmali Polaków, których zamierza przekazać sułtanowi. Prosi uniżenie, by sułtan 
  przysłał kogoś, kto mógłby obejrzeć dowody zdrady i zbadać sprawę na miejscu.  
  Szpieg wraca do pałacu beja, a Grek każe swoim ludziom przygotować porwanie PB. Prawa 
  ręka Greka (co ważne – to wciąż ten sam sługa, który układał się z karczmarzem w sprawie 
  listu od rzekomego księdza) udaje się znów do gospody i przykazuje wpuścić nocą porywaczy 
  do pokoju PB. Rozmowę tę słyszy przypadkiem żebrak, który – wietrząc zarobek – ostrzeże PB 
  i przygotuje drogę ucieczki.  
   
  5. Nocny napad 
   
  Nie możemy przewidzieć, co zrobią gracze po rozmowie z Bejem. Wydaje się oczywiste, że 
  Bej nie ma ochoty wracać do Rzeczypospolitej, ale wypadałoby trochę dłużej z nim 
  porozmawiać. W każdym razie tę noc spędzić powinni w pokoju w gospodzie. Nie dane im 
  jednak będzie przespać jej spokojnie. Ledwo zaczną układać się do snu, posłyszą, że ktoś po 
  cichu próbuje otworzyć okiennicę (deska na zawiasach, zastępująca okno). Po chwili 
  nieznajomy zastuka delikatnie. Gdy otworzą okno, ujrzą zgarbioną, odzianą w łachmany 
  postać, która chrapliwym szeptem dwukrotnie powtórzy jakieś zdanie, wykona gest 
  podrzynania gardła i umknie w ciemność. Pobladły nagle tłumacz oznajmi, że nieznajomy 
  powiedział „Strzeżcie się, nie kładźcie się spać tej nocy!” 
  Miejmy nadzieję, że gracze zastosują się do ostrzeżenia. Parę godzin przed świtem usłyszą 
  wówczas za drzwiami ciche stąpania wielu par stóp, krótką rozmowę przyciszonymi głosami, 
  a potem jakieś manipulacje przy drzwiach. Na ich oczach zasuwa odsunie się, pchnięte nagle 
  drzwi staną otworem, a do środka rzucą się Turcy zbrojni w pałki i sznury z pętlami. 
  
  Najwyraźniej napastnicy spodziewali się zaskoczyć ofiary we śnie, bowiem na widok 
  zbudzonych i uzbrojonych PB cofną się w popłochu. W sali wyniknie zamieszanie, rozlegną 
  się gniewne okrzyki zaskoczenia, wreszcie zaświstają dobywane z pochew jatagany i 
  kindżały. Przewaga liczebna napastników jest wyraźna, raczej nie da się ich pokonać.  
  Jedyną drogą ucieczki pozostaje okno (jeśli gracze na to nie wpadną, żebrak przyjdzie ich 
  zawołać). Z tyłu karczmy jest zagracone podwórze, nad brzegiem kanału stoi rozlatująca się 
  szopa i kurnik, a na wodzie blisko brzegu stoi jednomasztowa łódź z dwoma osobami załogi. 
  Jedna z postaci przywołuje PB gwałtownymi ruchami ramion. To żebrak, który ich wcześniej 
  ostrzegał. Łódź stoi jednak zbyt daleko od brzegu, by dało się na nią wejść, a żebrak znacząco 
  wyciąga rękę i charczy kilka słów. Tatar szybko tłumaczy, że łódź się nie zbliży, jeśli PB nie 
  zapłacą złotem. A tu z gospody przez okno wyłażą już ścigający... Jeśli PB rzucą żebrakowi 
  mieszek monet, łódź pchnięta osękami zbliży się na tyle, by mogli do niej wskoczyć. Gdy 
  tylko to uczynią, żebrak i drugi załogant z całej siły odepchną się drągami od kamienistego 
  nadbrzeża. W powietrzu przemknie kindżał i ze dwie strzały, ale już po chwili łódka PB 
  przybije do przeciwległego brzegu i żebrak wyskoczy na ląd, gestami nakazując uczynić to 
  samo. Czas najwyższy, bowiem ścigający też znaleźli po swojej stronie jakieś czółno, które 
  właśnie spychają na wodę. Jak tylko PB znajdą się na brzegu, żebrak natychmiast wskoczy z 
  powrotem na pokład, chwyci za drąg i zbawcza łódź, popędzana silnymi pchnięciami, pocznie 
  oddalać się spiesznie w kierunku morza.  
   
  6. Zagubieni 
   
  PB zostają na drugim brzegu, zdani na własne siły w zupełnie obcym mieście, do tego zbliża 
  się ku nim czółno pełne uzbrojonych po zęby i bardzo zagniewanych Turków. Nie ma 
  wyjścia, jak tylko umknąć w plątaninę uliczek, gubiąc się ostatecznie. Przyjdzie im błąkać się 
  ze dwie godziny do świtu, aż na ulice wylegną przekupnie i kupujący. Pierwszy lepszy 
  zagadnięty obibok za drobną monetę chętnie zaprowadzi ich do pałacu beja – bo gdzie indziej 
  mogliby się udać? Przewodnik postara się naciągnąć ich po drodze a to na ciasteczko z 
  mięsem, a to na trochę daktyli (bo jest strasznie głodny), a to na sztukę płótna dla żony (bo 
  potrzeba jej nowej szaty) i drugą sztukę płótna dla drugiej żony (bo drugą też kocha) i jeszcze 
  trzecią (bo kiedyś będzie miał i trzecią żonę). Przejdą po moście na drugą stronę kanału, aż 
  wreszcie ujrzą w wylocie ulicy wieżyce bejowskiego pałacu.  
  Do tego czasu ulice zrobiły się tłumne. Ustawione z obu stron stragany dodatkowo 
  zagęszczają ciżbę, a dwukołowe arby z trudem przepychają się środkiem ulicy. W takim oto 
  tłumie, niedaleko już od pałacowej bramy, przyjdzie PB ustąpić z drogi objuczonemu 
  wielbłądowi. I wtedy właśnie nieopatrznie zbliżą się do stojącej pod ścianą budynku, 
  załadowanej workami arby. Siedzący na niej przekupień zarzuci nagle jednemu z PB arkan na 
  szyję i szarpnie gwałtownie, pozbawiając tchu w piersiach. Spomiędzy worków powstaną 
  dwaj inni, którzy pochwycą nieszczęsnego PB i wrzucą go na wóz, a przekupień rozwinie 
  drugi arkan. Od ścian odkleja się jeszcze kilku zabijaków, niektórych PB pamiętają z zeszłej 
  nocy. Bystre oko dostrzeże w ulicznym tłumie więcej (zbrojnych przynajmniej w pałki lub 
  noże) postaci zmierzających w stronę PB, najwyraźniej spiesząc z pomocą, nie wiadomo 
  tylko komu. Na ów widok przewodnik weźmie nogi za pas, a za nim popędzi tatarski tłumacz, 
  wrzeszcząc coś po turecku. Najlepszym wyjściem będzie pójście w ich ślady. Jeżeli jednak 
  PB zawezmą się, żeby odbić pojmanego na arkan kompana (a może dwóch?), „przekupień” 
  smagnie muła batem i arba potoczy się ulicą, zaś na drodze PB staną tureccy siepacze... 
   
  Za kulisami:  
  Po nieudanej próbie porwania zausznik Greka obstawia swoimi ludźmi wszystkie drogi 
  wiodące do pałacu, a ci, którzy widzieli PB podczas napadu, mają wypatrywać ich w tłumie.  
  
   
  7. W niewoli 
   
  Przynajmniej jeden z PB zostanie schwytany u bram pałacu. Reszta dołączy do niego 
  wkrótce. Ci, którzy pobiegną za znającym teren przewodnikiem, szybko zgubią pogoń, a 
  przewodnik za sowitym wynagrodzeniem obieca znaleźć im bezpieczne schronienie, a potem 
  inną drogą doprowadzić do pałacu. Ci, którzy stracą z oczu przewodnika, rychło zostaną 
  schwytani i spętani. Nasz przewodnik natomiast, w rzeczywistości drobny rzezimieszek 
  mający kontakty z podziemiem przestępczym, zwęszył gruby interes. Zaprowadzi 
  uratowanych przez się PB do znajomej meliny, zainkasuje pieniądze, po czym uda się 
  wywiedzieć, kto to takich poszukuje i bezczelnie sprzeda PB ich prześladowcom. Niech się 
  więc nie zdziwią, gdy po posiłku podanym w kryjówce poczują się nagle bardzo, bardzo 
  senni... a obudzą się w lochu, w towarzystwie członków drużyny pojmanych pod murami 
  pałacu. 
  Nie trzeba chyba wspominać, że wszyscy zostali rozbrojeni i dokładnie przeszukani. 
  Przepadło złoto, dokumenty, klejnoty - wszystko oprócz koszuli, portek i butów. Teraz 
  naszych PB czeka seria uciążliwych przesłuchań, na które będą prowadzeni pod strażą. Na 
  pierwszym pytani są o wszystko: kim są, po co, od kogo i do kogo jadą, o czym rozmawiali z 
  Bejem etc. Na następnych przesłuchaniach, przy zmieniającym się składzie sędziowskim, 
  jednostajnie powtarzają się pytania o sam początek wyprawy, a ściślej o jej inicjatora. Chodzi 
  o to, by przyzwyczaić PB do automatycznego udzielania tych samych informacji – że 
  wyprawę zainicjował list od zaginionego przed laty człowieka, który pisze do ojca, iżby 
  przysłał kogoś, kto pomoże mu wydostać się z niewoli. Człowiek ten okazuje się tureckim 
  bejem. Więcej sędziów nie interesuje. Zwróć szczególną uwagę, by oduczyć graczy (jeśli 
  będzie trzeba) powtarzania za każdym razem, że Bej wysyłał taki list bardzo dawno temu, że 
  może to nie on go wysłał i jest po prostu wrabiany. Za każdą wypowiedź wykraczającą poza 
  zadane pytanie grożą baty. Nikt im nie tłumaczy, czemu są zamknięci, ani kim są 
  przesłuchujący. Tak mija jeden dzień, a potem następny. 
  Po powrocie do celi z kolejnego przesłuchania PB doczekają się wreszcie niespodzianych 
  odwiedzin - tuzin tęgich drabów przyjdzie skrępować ich mocno sznurami, do tego zarzucą 
  im worki na głowy. PB zostaną wyprowadzeni z budynku i złożeni na twardych deskach 
  wozu, który natychmiast ruszy. Podróż będzie dość długa i uciążliwa, a gdy dobiegnie końca, 
  PB zostaną zaprowadzeni – wciąż z zawiązanymi oczami – do nowego miejsca zamieszkania. 
  Tam oprawcy rozwiążą jednego z nich i pozwolą uwolnić pozostałych.  
  Wokół siebie ujrzą chłodne, kamienne ściany, za sobą tęgie drzwi, a naprzeciw przegrodzone 
  grubymi sztabami okno. Na zewnątrz ciemno, świeci tylko blady księżyc. Wyraźnie słychać 
  szum morza. Przez okno widać kawałek zdziczałego ogrodu, okolonego kruszącym się ze 
  starości murem. W sumie jest niewysoko, dałoby się zeskoczyć, gdyby nie te kraty. Ale 
  spostrzegawczy PB mogą zauważyć kilka haków wbitych w ściany. Jeden z nich daje się 
  łatwo wyjąć, a tymże hakiem łatwo wydłubać zaprawę spomiędzy kamieni. Tym sposobem 
  mogą otworzyć sobie drogę na wolność.  
  Jeśli na to nie wpadną, przed świtem do okna wespnie się nieznajomy osobnik, wrzuci im do 
  środka dwa mocne noże i poleci dłubać w zaprawie. O ile z własnej woli nie pozostaną w 
  więzieniu, nad ranem, po przeskoczeniu muru (rośnie przy nim drzewo, łatwo się wspiąć) 
  znajdą się na wolności. Miejsce, w którym byli przetrzymywani, to rozsypujący się ze starości 
  kamienny budynek wzniesiony na skarpie nad morzem. Dach jest dziurawy i zapadnięty, 
  ściany pokruszone, okna zieją pustką. Od dawna nikt tu nie mieszka. Teraz też nikogo nie ma. 
  Nie pozostawiono żadnej straży (chociaż wątpliwe, by PB mieli odwagę to sprawdzać). W 
  oddali widać zarysy miasta, w których dopatrzeć się można znajomych wieżyc meczetów i 
  pałacu Beja... 
  
   
  Za kulisami:  
  Ostatniego wieczora przed ucieczką na przesłuchaniu jest obecny wysłannik sułtański (czego 
  PB oczywiście nie są świadomi). Najprawdopodobniej usłyszy on od PB dokładnie to, co Grek 
  chce, by ten usłyszał. Czego jednak Grek nie przewidział, wysłannik sułtana chce zabrać PB 
  do Stambułu, by tam przesłuchać ich dokładniej. Do tego Grek nie może dopuścić, bo PB 
  mogą wówczas zeznać, że Bej był szczerze zdziwiony ich przybyciem i że list taki wysyłał wiele 
  lat temu, jeszcze jako niewolnik, więc o zdradzie nie może być mowy. Grek boi się 
  dokładniejszych przesłuchań, więc organizuje PB ucieczkę, a rankiem z ubolewaniem 
  oświadcza wysłannikowi padyszacha, że zdrajca bej nocą wykradł swoich wspólników. Turek 
  odjeżdża więc do stolicy wioząc ze sobą tylko list przywieziony przez PB oraz pamięć trzech 
  złożonych zeznań – przez PB, przez fałszywie świadczącego szpiega oraz przez karczmarza 
  Halefa.  
  Wkrótce po tym Grek w tajemnicy przybywa do Rodosto, by osobiście nadzorować dalsze 
  działania. 
   
  8. W gościnie u Beja 
   
  Tym razem Kompania dostanie się do pałacu szybko i bez kłopotów; wystarczy, że natkną się 
  na patrol straży czy oficera. Bej bowiem, zaniepokojony ich zniknięciem, polecił wszystkim 
  swoim służbom szukać Polaków po mieście i doprowadzić ich bezpiecznie do pałacu. Bej 
  oczywiście zasypie ich lawiną pytań, na które nie bardzo będą umieli odpowiedzieć. W 
  każdym razie mają przed sobą półtora dnia odpoczynku. Przez ten czas nic ciekawego się nie 
  zdarzy, mogą więc oddawać się rozkoszom życia pałacowego i cieszyć się wschodnim 
  przepychem. Niemniej jednak otrzymają ważne informacje. Prędzej czy później wyjdzie na 
  jaw, że list, który przywiódł ich tutaj, wcale nie był pisany przez Beja. Stanie się jasne, że Bej 
  stał się celem jakiegoś spisku. Na razie brak jednak wskazówek, kto mógłby być za to 
  odpowiedzialny.  
  Karczmarz Halef, wezwany przez Beja już następnego dnia po zniknięciu PB z izby, 
  twierdził, że PB zostali napadnięci przez nieznanych mu ludzi, którzy przyszli nocą do jego 
  gospody. Było ich tylu, że bał się sprzeciwić. Gdy PB opowiedzą Bejowi o roli pośrednika, 
  jaką odgrywał karczmarz w tej całej historii, Bej każe zawezwać go ponownie, by dowiedzieć 
  się, kto za tym wszystkim stoi. Niestety, karczmarz wie bardzo niewiele. Może jedynie opisać 
  osobę, która przed miesiącami zapłaciła mu sporą sumę pieniędzy za to, aby przyjął okazicieli 
  listu, którego skrawek mu wręczono i aby przekazał im, że człowiek, którego szukają, 
  znajduje się w pałacu Beja. O przekupnym strażniku również dowiedział się od tej osoby. 
  Podobno osobą tą był ksiądz chrześcijański, który pomógł już kilku więźniom w ucieczce. 
  Więcej karczmarz nie wie i Bej po namyśle każe go zwolnić. 
  Na tym etapie gracze mają jedną, jedyną szansę, aby ocalić głowę Beja, a przy tym i własne. 
  Są w stanie już teraz zwyciężyć w finale, który rozegra się dopiero za kilkanaście dni w 
  Konstantynopolu. Gracze winni przypomnieć sobie żebraka, który ostrzegł ich przez napaścią 
  i przygotował dla nich drogę ucieczki. Jest oczywiste, że wiedział zawczasu, co się święci, a 
  zatem wie więcej od karczmarza. Na prośbę PB Bej rozkaże szukać żebraka - a zresztą sami 
  mogą to uczynić – i znajdą go jeszcze tego samego dnia, przy tej samej gospodzie. Żebrak 
  zawiedzie ich oczekiwania, bowiem nie wie zupełnie nic. O napadzie na PB dowiedział się 
  przypadkiem, siedząc pod oknem izby, w której karczmarz z kimś obcym umawiali się co do 
  planowanej akcji. Karczmarz, wedle zeznań żebraka, zobowiązał się wpuścić porywaczy nad 
  ranem i cichcem otworzyć dla nich drzwi do izby PB. Słysząc to, żebrak zwęszył okazję 
  zarobienia paru talarów i umówił się z bratem rybakiem, który dostarczył łódź. To wszystko. 
  
  I tutaj właśnie cały misterny plan Greka się zawala. Zeznanie żebraka dowodzi, że karczmarz 
  kłamie i że w sprawie PB odegrał większą rolę, niż by się wydawało. Bej wezwie karczmarza 
  ponownie, zażąda od niego przysięgi na Koran, a w razie oporów pośle na tortury. Karczmarz 
  złamie się i tym razem już naprawdę opowie wszystko, co wie. Wciąż nie jest tego dużo... ale 
  wystarczy, żeby obalić plan Greka. Karczmarz powtórzy opowieść o nieznanym człowieku, 
  który zlecił mu przyjęcie okazicieli wspomnianego listu. Tym razem zdradzi jednak, że 
  mocodawca nakazał mu schować ów list i skrawek, a PB powiedzieć, że spalił je tak jak mu 
  kazano. Przez podstawionego niemowę Halef posłał dokądś (sam nie wie dokąd) wiadomość 
  o przybyciu PB. Zleceniodawca zjawił się wkrótce, odebrał ów list i kazał nocą wpuścić 
  swoich ludzi, aby pojmali PB podczas snu. Nic więcej karczmarz już naprawdę nie wie.. 
  Nawet średnio inteligentni gracze domyślą się na pewno, że jezuicki ksiądz Paweł nie istnieje, 
  a cała sprawa na milę śmierdzi fałszem i spiskiem. Jak to wykorzystać przeciw Grekowi, 
  okaże się na końcu dyariusza 
   
  Za kulisami: 
  Jak tylko PB trafiają do Beja, Grek nakazuje wybranym ludziom pilnie baczyć na wszystkie 
  bramy i furty pałacowe, przekupuje ponadto kilka osób bejowej służby, aby mieć jak najwięcej 
  informacji. Władający językiem polskim szpieg wciąż stara się być blisko Beja. Grek 
  spodziewa się, że PB mogą przekonać Beja, by faktycznie uszedł do Rzeczypospolitej. Byłoby 
  mu to bardzo na rękę, ponieważ potwierdzi jego wersję wydarzeń, a ponadto Grek byłby 
  bardzo szczęśliwy, gdyby udało mu się pojmać Beja w trakcie ucieczki. Dlatego wiele sił 
  zatrudnia przy śledzeniu ruchów Beja i obserwacji możliwych dróg ewakuacji. 
  Jeśli PB odnajdą żebraka, a karczmarz zostanie wzięty na tortury i uwięziony, Grek na pewno 
  postara się karczmarza uśmiercić. Lepiej niech PB i Bej pilnie strzegą jedynego świadka na 
  swoją korzyść. 
   
  9. Wieści ze stolicy 
   
  Trzeciego dnia pobytu PB w pałacu przybywa do Beja niespodziewany gość - goniec 
  sułtański ze Stambułu. Przywozi Bejowi wezwanie do natychmiastowego stawiennictwa 
  przed obliczem padyszacha i to wraz z goszczącymi u niego Polakami. A kilka godzin później 
  gołąb pocztowy od jednego z przyjaciół ze stolicy przynosi ostrzeżenie, że sułtan rozkazał 
  obstawić drogi z pałacu i pilnie baczyć, czy Bej nie będzie próbował ucieczki - gdy to się 
  stanie, ma być doprowadzony do Stambułu w kajdanach. Spisek najwyraźniej osiągnął swój 
  cel. 
  Zrozpaczony Bej każe dworowi gotować się do drogi. Wieczny oportunista, do tego mocno 
  przesiąknięty wschodnim fatalizmem, nie myśli o ucieczce, lecz pokornie uda się na 
  spotkanie swego losu. Ma przy tym nadzieję, że zeznania PB potwierdzą jego niewinność, 
  dlatego nie wypuści ich z rąk, nawet jeśli wcale nie będą chcieli jechać do sułtana. Gracze nie 
  mają już wyboru. Jeszcze jeden dzień gorączkowych przygotowań, a potem kilka dni 
  żmudnej, powolnej, męczącej podróży w kłębach kurzu. Z wizytą do sułtana nie jedzie się 
  przecież bez odpowiedniej asysty i bez upominków, zatem Bej podróżuje wlokącą się w 
  ślimaczym tempie karawaną złożoną z dziesiątek wozów, koni, mułów i wielbłądów, z 
  gwardią pieszą i konną, z całą rzeszą służby i połową haremu. Jako specjalny podarek dla 
  sułtana wiezie dwie piękne polskie branki, chcąc tym samym dowieść lojalności wobec nowej 
  ojczyzny.  
  Smutny los wiezionych na pohańbienie szlachcianek, które liczą być może na pomoc ze 
  strony Kompanii, zapewne wzruszy co czulszych Panów Braci. Kto wie, czy na tym tle nie 
  dojdzie do poważnego konfliktu z Iskender-bejem. 
   
  
  Za kulisami: 
  Sułtan zapoznawszy się z dowodami nakazuje Bejowi stawić się w stolicy, a Grekowi przesyła 
  nieoficjalne polecenie dopilnowania, by Bej nie uciekł. Grek czynił to już na własną rękę, ale 
  teraz zdwaja wysiłki. Jednocześnie wierny stronnik Beja rezydujący w pałacu sułtańskim 
  ostrzega go gołębiem pocztowym o powyższym zadaniu dla Greka. 
  Na dwa dni przed planowanym przybyciem Beja Grek zjawia się już w pałacu sułtańskim, aby 
  odpowiednio podjudzać młodego a porywczego Osmana. 
   
  10. Konstantynopol 
   
  Słynna stolica imperium ottomańskiego niewątpliwie wywrze ogromne wrażenie na Polakach. 
  Złocone kopuły meczetów, strzeliste minarety, przepiękne ogrody i pałace, ludne i barwne 
  bazary, wiszący w powietrzu ciężki zapach kadzideł i wonności - wszystko to winno 
  oszołomić i zachwycić Panów Braci. Nie będą jednak mieli wiele czasu na kontemplację 
  widoków, gdy bowiem zamkną się za nimi bramy pałacu padyszacha, nie będzie już okazji 
  wyjścia na miasto. Może był to jeden z ostatnich widoków, jakie dane było podziwiać ich 
  oczom? 
  PB zostają uwięzieni w obszernym, ale ciemnym i wilgotnym lochu. Beja ulokowano gdzie 
  indziej. Wkrótce otrzymują polecenie przygotowania się na audiencję u wezyra, gdzie 
  poprowadzą ich janczarowie. Oczywiście na progu izby posłuchań należy odegrać typową 
  polsko-turecką szopkę, w której dworzanie przymuszają gości do bicia czołem przed 
  dostojnikiem, a butni szlachcice się przed tym wzbraniają. Wezyr wypyta ich dokładnie i 
  uważnie wysłucha wszystkiego, co mają do powiedzenia, po czym bez komentarza rozkaże 
  odprowadzić ich z powrotem do więzienia. 
  A tu niespodzianka. W lochu czeka na nich szlachcic polski, Hieronim Otwinowski, poseł 
  Rzeczypospolitej do Wysokiej Porty. Pan poseł dowiedział się o bytności rodaków w 
  Stambule i przyszedł dowiedzieć się czegoś o ich losach. Obieca wstawić się za nimi do 
  sułtana, jeśli będzie trzeba, bo na razie nie są w zasadzie o nic oskarżeni. Poseł będzie ich 
  również na bieżąco informował o sytuacji. Niestety – jest wręcz fatalna. Otwinowskiego 
  przyjęto w Stambule bardzo chłodno. Osman jest wściekły za dywersję (czytaj: spustoszenia i 
  grabieże) lisowczyków w Siedmiogrodzie, przez co lennik turecki Bethlen musiał odstąpić od 
  oblężenia Wiednia (tzw. pierwsza odsiecz wiedeńska, listopad 1619). Od dawna sytuację 
  zadrażniają też łupieżcze wyprawy kozackie. Poseł zapewnił sułtana, że rabunki już się nie 
  powtórzą, lecz niewiele to pomogło. Sułtan całkiem realnie zamierza wszcząć wojnę z 
  Rzeczpospolitą. 
  Tyle PB mogą dowiedzieć się od Otwinowskiego. Po dwóch dniach poseł przyjdzie ponownie 
  i oznajmi, że sułtan wyznaczył wreszcie audiencję dla Beja, któremu do tej pory okazywano 
  niełaskę poprzez ignorowanie jego obecności. Za kilka godzin wszystko powinno się 
  rozstrzygnąć. Pozostaje tylko czekać na wieść o wyroku. 
   
  Za kulisami: 
  Jeżeli PB nie zdobyli pełnych zeznań karczmarza, nie mają możliwości udowodnić Grekowi 
  spisku. Grek dysponuje natomiast następującymi dowodami na swoją korzyść: 
  1. pisany ręką Beja list z dopiskiem księdza 
  2. zeznania PB potwierdzające autentyczność listu (nawet jeśli teraz PB będą dowodzić, 
  że Bej jest niewinną ofiarą spisku, ich słowom nikt nie da wiary, bowiem przebywając 
  z Bejem przez tyle czasu mogli uzgodnić taką właśnie linię obrony) 
  3. fałszywe zeznania szpiega, który skłamie co do treści pierwszej rozmowy PB z Bejem 
  4. zeznania niewolnika usługującego podczas tejże rozmowy 
  
  5. złożone przed wysłannikiem sułtańskim zeznanie karczmarza, potwierdzające wersję 
  Greka 
  6. podarki i pieniądze otrzymane od Beja (Grek przedstawi przywiezione przez PB złoto 
  jako bejowe, czyli sułtańskie) 
  Bej nie ma na swoją obronę nic, oprócz przysięgi własnej i PB.  
   
  Jeżeli zaś PB mają ze sobą karczmarza, który zeznaje, że za przyjęcie i obsługę PB nie płacił 
  mu wcale żaden ksiądz ani człowiek Beja, tylko zaufany sługa Greka (ten sam, który na 
  polecenie Greka próbował porwać ich podczas snu), spisek jest ewidentny. Wtedy słowa PB i 
  Beja będą miały znacznie wyższą wartość – i to oni wyjdą z konfrontacji zwycięsko.  
   
  11. Zakończenia 
   
  PB nie będą obecni na udzielonym Bejowi posłuchaniu. Wyrok na Beja i na nich samych 
  zapadnie bez ich wiedzy. Jeżeli PB nie wpadli we właściwym czasie na to, aby odszukać 
  żebraka i nie uzyskali decydujących zeznań karczmarza, wyrok dla Beja może być tylko jeden 
  – śmierć przez uduszenie. Co do samych PB, poddajemy pod rozwagę Starosty następujące 
  możliwości: 
  1. śmierć – bez komentarza 
  2. galery – przy czym zdecydowanie zalecamy, by skazanie na galery skończyło się 
  śmiercią PB po kilku miesiącach; zbyt często w RPG zsyła się postacie na galery tylko 
  po to, żeby stamtąd uciekły 
  3. niewola – sułtan może zostawić PB u siebie bądź przekazać ich w podarunku, np. 
  Grekowi 
  4. okup – pan Otwinowski może wykupić PB za odpowiednio wysoką sumę 
  5. uniewinnienie – sułtan może okazać łaskawość i po wymierzeniu 50 batów puścić PB 
  wolno 
   
  Jeżeli zaś gracze wykazali się bystrością umysłu, a Bej zabrał ze sobą zarówno żebraka jak i 
  karczmarza, spisek Greka obraca się przeciwko niemu. On bowiem na własne nieszczęście 
  wezwał do Stambułu zaufanego sługę, który był głównym wykonawcą planu. W żaden 
  sposób spiskowiec nie wyprze się sługi, bo obaj są znani w pałacu sułtańskim; zresztą Grek 
  uczynił go już ważnym świadkiem w sprawie. A Halef al-Gossarah tego właśnie sługę wskaże 
  jako osobę, która nie tylko wprowadzała do karczmy niedoszłych porywaczy PB (co do 
  których wysłania Grek sam się przyznaje), ale również ściągnęła do Turcji PB za pomocą 
  listu podpisanego imieniem Beja. Z tego już jasno wynika fałszerstwo i podstęp, zatem gniew 
  sułtana i wielkiego wezyra obróci się przeciwko Grekowi. Spiskowiec zostanie skazany na 
  śmierć, Bej otrzyma znaczną część jego majątku, a Panowie Bracia zostaną przyjęci przez 
  samego padyszacha i obdarowani na znak łaski pięknie haftowanymi kaftanami. Stracone 
  pieniądze Bej zwróci rodzicom z naddatkiem, nie licząc osobnych a kosztownych 
  upominków. Nie zapomni też oczywiście o jakimś „drobiazgu” dla każdego z Panów Braci – 
  piękny anatolijski koń z bogatym czaprakiem to chyba nie najgorszy pomysł...  
   
  12. Finał 
   
  A wieczorem do komnat Panów Braci wpada przerażony Otwinowski i krzyczy, żeby 
  natychmiast spieszyli ratować życie, bowiem Kozacy podpalili stolicę i wściekły sułtan 
  
  wszystkim Polakom poucina głowy. Otwinowski w przebraniu Turka wymyka się z pałacu i 
  wieje gdzie oczy poniosą, a PB radzi to samo, zanim spadnie na nich gniew sułtański. W 
  istocie, z tarasu widać kłęby czarnego dymu nad przedmieściami, a służba i żołnierze biegają 
  tam i z powrotem bardzo zaaferowani. Jak gracze postąpią, zależy już od ich Fantazji. 
  Wiadomo jednak, że w takiej chwili przebywanie pod bokiem rozgniewanego padyszacha nie 
  jest rozsądnym pomysłem. Najlepiej wzorem Otwinowskiego brać nogi za pas. 
  
SOURCE: textdata/thevault/Dzikie Pola [PL]/Dzikie Pola - Turcyk.pdf