Hanne Aga
Store norske leksikon,Språk og litteratur,Norsk og samisk litteratur,Nyere norsk litteratur
Hanne Aga var ein norsk lyrikar. Ho presenterte den poetiske skrivekunsten sin både gjennom eigne litterære utgivingar og gjennom film og tverrkunstnarlege framsyningar.
Bakgrunn Hanne Aga vaks opp i Vest-Agder og Hardanger, men budde i Nord-Noreg det meste av sitt vaksne liv. Aga var utdanna fysioterapeut, og ho hadde òg mellomfag i nordisk og studerte samfunnsvitskap ved Universitetet i Tromsø, i 1981 og 1982. Aga var med i Nordnorsk Forfatterlag og Den norske Forfatterforening (frå 1984). Ho var medlem av Det litterære Råd i forfattarforeininga frå mars 1992 til mars 1994. Debuten som forfattar kom i 1981 med diktsamlinga Skjering med lys. Frå 1987 hadde ho treårig arbeidsstipend, Statens kunstnarstipend og frå 1991 Statens garantiinntekt. I 1990 fekk ho Blixprisen for forfattarskapen sin. Forfattarskap Sjangeren Aga nytta, låg mellom dikt og poetisk forteljing. Tekstane er gjerne tette og knappe. Diktaren uttrykte seg utan store ord, ofte med motiv som gjekk att gjennom den enkelte samlinga. Fire av bøkene har undertitlar som peikar mot opne lesemåtar, uavhengig av tradisjonelle sjangerskilje. Hard klar rose (1985) har undertittelen «ei open historie», Bror Sorg (1986) har sjangernemninga «poesiroman», Utan bevis (1991) er «tekster til kropp og språk», og Kraftas (1994) er kalla «poesi/forteljande». I den fjerde boka til Aga, Bror Sorg (1986), finst det ei stemme som leitar i fortrengde minne etter eit språk for å forstå eit tap og uttrykkje ei sorg. Boka inneheld korte tekstar med poetiske trekk og med ei tydeleg utvikling som gjer dette til ei forteljing. Historia i boka skildrar eit kjærleiksforhold mellom bror og syster, åtskiljing, samanbrot og framveksten av nytt språk og ein klår identitet hos hovudpersonen. Historia blir fortald på ein måte som kombinerer element frå ulike typar tekst, og forteljinga skiftar raskt mellom oppleving, refleksjon, skildrande innslag og poetiske ytringar. Hausten 2008 gav Aga ut si ellevte bok sidan debuten, Som om ein ny dag skal komme. Kjensla av å vere framandgjord, som kjem til uttrykk i Bror Sorg, er fråverande i denne siste boka. Døden kjem til syne som eit omdreiingspunkt i diktsyklusen. Uttrykket i syklusen er avklart og ope, og dikta om døden er ikkje prega av smerte, liding eller svart sorg. «Eg» står ikkje ved ein absolutt barriere mellom liv og død, men lèt desse modiane gli over i kvarandre i ei open kontaktflate. Tekstane kling godt, er språkleg finpussa og utan overflødige ytringar – knappe i ytre form, men djuptgripande i poetisk oppleving. Tverrkunstnarlege prosjekt Aga var med på opplesingar og framsyningar både i inn- og utland. Med framsyninga «Steinrosetoner, musikk/poesi/dans» turnerte ho for Rikskonsertane i 1988 og 1989. Ho var òg medskapar og deltakar i poesifilmen «Stein/Roser» (Knut Erik Jensen, NRK Fjernsynet 1990) og medprodusent saman med Malvin Skulbru på poesikonserten «Friheten kommer» (1992 og 1994) for Folkeakademiet og Norsk Forfattersentrum. «Friheten kommer» er framført også i Polen og England. Aga var utøvar og medprodusent for poesikonserten «Tid for bruer», framført første gongen under Festspillene i Nord-Norge i 1998. Saman med Malvin Skulbru og fleire andre var ho òg medskapar og utøvar på den lyriske danseframsyninga «Eit anna lys, eit anna vatn», som var på turné i Finnmark og Nord-Russland i januar 2000. Og – som ein av dei første frå Noreg – blei ho i 2002 invitert til å opptre på Medellín, ein stor poesifestival i Colombia. Bibliografi Som om ein ny dag skal komme (lyrikk, Oktober, 2008)  Et rom å falle inn i (lyrikk, Solum, 2005)  Solis (lyrikk, Samlaget, 2000)  Kraftas (eventyr, Aschehoug, 1994)  Gå i skuggen, vent på vinden (lyrikk, Aschehoug, 1993)  Utan bevis, tekster til kropp og språk (lyrikk, Aschehoug, 1992)  Presis overalt (lyrikk, Samlaget, 1988)  Bror sorg (roman, Samlaget, 1986)  Hard, klar, rose : ei open historie (biografiar og memoarar, Samlaget, 1985)  Forsvar håpet (lyrikk, Samlaget, 1983)  Skjering med lys (lyrikk, Samlaget, 1981) Les meir i Store norske leksikon lyrikk Norges litteraturhistorie Den norske Forfatterforening Eksterne lenker Nettstaden til Hanne Aga Hilde Kat. Eriksen: «– Kjærleiken gjev oss eit andlet. Ein analyse av Hanne Aga: Bror Sorg ». Hovudfagsoppgåve i nordisk, Institutt for språk og litteratur, Universitetet i Tromsø 1991