André Marie Ampère
Store norske leksikon,Realfag,Fysikk,Elektromagnetisme
André Marie Ampère var ein fransk fysikar som utførte viktige og grunnleggjande arbeid innan elektromagnetisme.
Måleininga ampere for elektrisk straum, som er ei av grunneiningane i SI-systemet, er kalla opp etter han.Ampère blei professor i matematikk ved École Polytechnique i Paris i 1809, og professor i fysikk ved Collège de France i Paris i 1824. Han blei inspirert av den danske fysikaren Hans Christian Ørsteds oppdaging av den magnetiske verknaden av ein elektrisk straum, og utførte grunnleggjande eksperiment og matematiske analysar innan elektromagnetismen.Han fann ut at elektriske straumar verkar på kvarandre med gjensidige krefter, og skapte dermed grunnlaget for elektrodynamikken.I hovudverket sitt, Théorie des phénomènes électrodynamiques (1826), forklarer Ampère magnetismen i permanente magnetar ved å anta at det går sirkulerande elektriske straumar inne i molekyla. Denne teorien blir framleis vurdert som rett i hovudtrekka, men er delvis modifisert av kvanteteorien. Ampère skreiv også eit filosofisk verk om det innbyrdes forholdet mellom vitskapane: Essai sur la philosophie des sciences. Les meir i Store norske leksikon fysikk elektromagnetisme elektrodynamikk