Sagaen om britane
Store norske leksikon,Språk og litteratur,Litteraturtyper,Norrøn litteratur
Sagaen om britane (norrønt Breta so̢gur) er ei norrøn omarbeiding av Historia Regum Britanniæ («Historia om kongane av Britannia»), ein latinsk krønike frå 1130-åra skriven av den britiske historikaren Geoffrey av Monmouth (død i 1154).
Den norrøne omarbeidinga er truleg fra 1200-talet. Soga er ikkje omsett til norsk. Overlevering Breta so̢gur er fullstendig overlevert i berre eitt handskrift, Hauksbók (AM 544 4to) frå byrjinga av 1300-talet. Innhaldet i Hauksbók er gjerne forkorta og språkleg bearbeidd, og det ser vi også med Breta so̢gur; i andre handskrifter der delar av soga er overlevert, som i AM 573 4to frå 1300-talet, ser vi ein fyldigare tekst med den opphavlege retoriske stilen, som er glatta ut i Hauksbók. Innhald Breta so̢gur byrjar ikkje med Geoffreys tekst, men med ein interpolasjon; i dei to viktigaste handskriftene er Breta so̢gur eit framhald av Trójumanna saga («Soga om trojanarane»), og den summariske forteljinga om Æneas' flukt frå Troja i den latinske krøniken er bytt ut med fyldigare stoff frå Æneiden.Soga fortel altså først om Æneas og om etterkomarane hans. Omsetjinga av Historia Regum Britanniæ byrjar ikkje før nokre kapittel ut i soga, i forteljinga om Brutus, Æneas' soneson. Brutus, som soga seier også vart kalla Brito, som det vidare står at Britannia er kalla opp etter, er den første i soga som kjem til Britannia.Soga fortel så om sønene til Brutus, som tek seg kongedømer i Britannia, og om etterkomarane deira, blant andre segnkongen Arthur, som først med Historia Regum Britanniæ vart kjend for eit større publikum. Utgåver og omsetjingar Breta so̢gur er utgjeven på norrønt som ein del av Hauksbók av Eiríkur Jónsson og Finnur Jónsson (1892–1894), og dessutan av Russell C. Black i ei doktoravhandling frå 2014. Blacks avhandling har også omsetjing til engelsk. Soga vart først utgjeven av Jón Sigurðsson i 1848. Denne utgåva vart også utstyrt med omsetjing til dansk. Les meir i Store norske leksikon Historia Brittonum Eksterne lenkjer Breta sögur (på norrønt og dansk) – Heimskringla.no Litteratur Black, Russell C. 2014. Breta so̢gur from AM 544 4to. An Edition and Translation. University of Washington. Halvorsen, Eivind Fjeld 1957: Breta so̢gur, i Kulturhistorisk leksikon for nordisk middelalder , 2. Oslo: Gyldendal. 220–23.