Tora Aasland
Store norske leksikon,Samfunn,Politikk og offentlig forvaltning,Norsk politikk og offentlig forvaltning,Partier og politikere,Norske politikere,Tidligere politikere
Tora Aasland er ein norsk sosiolog, administrator og politikar for Sosialistisk Venstreparti. Ho har hatt ein sentral plass i norsk politikk og statsstyring. Aasland var statsråd for forsking og høgare utdanning i Stoltenberg II-regjeringa 2007–2012 og stortingsrepresentant 1985–1993. Ho var fylkesmann i Rogaland 1991–2013 (tiltrådte 1993).
Bakgrunn og utdanning Tora Aasland er fødd i Skien. Etter avslutta vidaregåande utdanning ved Telemark Handelsgymnas i 1961 hadde ho eit kortare opphald på college i USA, før ho i 1965 var ferdig utdanna sosionom ved Norske Kvinners Nasjonalråds sosialskole.Etter sosionomutdanninga tok Aasland del i den nye samfunnsvitskapen som då voks fram. I 1973 fekk ho godkjent ei avhandling i sosiologi ved Universitetet i Oslo, med forbruk som tema, og fram til 1984 hadde ho ulike jobbar som forskar, blant anna som forskar ved Institutt for samfunnsforskning frå 1976 til 1982. I 1984–1985 arbeidde ho som generalsekretær i Norsk faglitterær forfatter- og oversetterforening.I 2022, 79 år gammal, disputerte Aasland med avhandlinga «Frivillighet i samvirke. Frivillige organisasjonars medverking i redningsteneste og beredskapsarbeid» og vart dr.philos. som ei av dei eldste nokon gong. Politisk karriere Aasland var kommunepolitikar for Sosialistisk Venstreparti på Nesodden frå 1975 til 1983.Ho var ein av frontfigurane i «Politisk Forum», som hadde som formål å fornye venstresida. Forumet retta seg spesielt mot den veksande gruppa som hadde høgare utdanning. I Sosialistisk Venstreparti fekk Aasland stor tillit både som nestleiar og som leiar av arbeidet med nytt prinsipprogram. Ho var nestleiar i Sosialistisk Venstreparti 1983–1987, og var kandidat til vervet som partileiar i 1987. Men Hanna Kvanmo engasjerte seg kraftig for at Aasland ikkje skulle ta over leiarvervet, og Erik Solheim vart vald i staden.I 1985 vart Aasland vald til stortingsrepresentant frå Akershus for Sosialistisk Venstreparti, og i 1989 vart ho attvald. I 1993 gjekk ho frå Stortinget til embetet som fylkesmann (no statsforvaltar) i Rogaland. Aasland hadde rolla som fylkesmann i Rogaland i to periodar, på høvesvis fjorten (1993–2007) og to år (2012–2013), og fekk etter kvart det godlynte kallenamnet «fylkeskånå».Heilt sidan 1980 har Aasland vore medlem av ei rad ulike offentlege utval. Mellom anna var ho nestleiar i Mjøs-utvalet (NOU 2000:14). Utvalet la grunnlaget for ei omfattande reform av høgare utdanning. Aasland har òg vore engasjert i statleg språkpolitikk, som leiar av ei arbeidsgruppe for norskfaget (2005–2006) og styreleiar i Språkrådet (2006–2007). Ho var leiar for den norske UNESCO-kommisjonen frå 2013 til 2021.I 2007 gjorde Aasland eit uventa politisk comeback i den nyskipa rolla som eigen statsråd for forsking og høgare utdanning i Stoltenberg II-regjeringa. Utmerkelser I 2005 vart Tora Aasland utnemnd av kongen til kommandør av St. Olavs Orden for innsatsen sin for det norske samfunnet. Les meir i Store norske leksikon Tora Aasland i Norsk biografisk leksikon regjeringa Stoltenberg II Sosialistisk Venstreparti Eksterne lenker Stortinget: Biografi om Tora Aasland Litteratur Frank Rossavik: Fra Kings Bay til kongens bord. Oslo 2011