document_lang: la

langs: en fr fr en en en eu es en la ia la la la la it ceb la la it la es fr es la la en es la es la la la la la la la fr pt pt en la la en la it la it en la la la la es fr it la nb it la it en es la ca la la it hbs_lat en en la la la la la la la it it vi es en fr la es en it es it la la ia la en en la fr en it la la la ia tr la la la es fr la es la la la la it la pt la la la la eo it en it en fr la it la en it la la fr la it la la fr la la ca fr fr it la tr la es it la es la es la it la es fr la en la eo la la fr fr la la la eo la la la es la la la la ca it la la en ia vi pt la fr la it es la en la it fr la la la de la en la la en eu la en la la la la la la en it es en fr fr la es en la la it it la la fr la la la war eo la en la sv es en en la it la la la en fr la la en fr it la la la en it la la en la en it la la la fr en la la la la en la it es la en es la es it ca en fr la it fr la la es en la en fr la la nb la la la en la la la la la la fr la la la la la la ceb la la en fr en la it la la it la fr en la it fr la la en la la la vi war la la it la en en es la fr la la en es en it it la it en fr en it la la en la la la fr la es it la la la la la la it fr en la la id fr la es la la pt pt la pt pt pt en la la la ro la la de la fr la la it la la la fr eo la fr en la it it la la fr en la la la fr et la war la la fr it la it it la la la la en it fr es la fr la fr la it la fr la it la es fr es en la la la la la la it la it es la es fr la la la nl la la es la la ro la es it en la la pl en fr hbs_lat it la la it la en la la la es en la ca en en es la en ast la la es fr es it hbs_lat es it la ast es la es es la ast la la es la la ast la la es it la ast la it es la en ast en en es la la ast la la es en es ast la la es en es ast la la es la la ast la en es la fr ast it en es es it ast lt la es la la ast la fr es en la ast it en es es en ast la la es la it ast la ia la nl pt ia la la la la fr fr la fr gl la es la fi it en fr it es es hbs_lat it la la es en es fr en la fr la en hbs_lat la es la fr la la la la fr la en la la la la la la es la la la la la la la la la la ia it la fr la la en la la la it it pt es it la en fr la sv it la en la ia la en es fr fr la la it la en la it la la it la es la la la fr fr la it la en la la fr fr it la fr ia es la la en war pt pt la ia es la la it it es la la en id fr fr la fr la ca la la it es fr la la la en la eo it la la la la es fr la es la en en en la la en la en la es fr ceb la la la la la la la la it la la it pt la la ca fr en fr la es en en en la en la es la la la fr fr la cy fr fr it la la la en la it es nb es en es la fr la la it la it la la it it la la la la la la pt nb fr fr la la la ia la en es it ca es la en pt la la nl la la la tl la la la la it ia en la es la la la la it es de ia la la en la la fr la en it la la pt la la es la la eo la la fr la la la nb la la la la es en la nb en fr es la en en la la it hbs_lat la it es nl la en fr la la la ca en it fr es la it la pt la la la la la fr pt en la la it la la fr es it es it fr en en es ia la la ca la la it en la la la it la la la la la la la fr en es es it it es it it it it la it hbs_lat pt en la la la fr la fr la la it la ia la nl en la la la es fr it en la fr it la la la la la en pt es en en es la es la la fr en fr la it en la es it la es es fr la fr la la es it la la la it fr fr en it la la it la fr es la la hbs_lat la it it la it la la en la la ur it eo ceb it la it en it fr la nn es la it fr la la pt en la en la la la en fr la es en en la fr la ia it la la es la la la la it la en fr nb fr en en la la it en la fr la fr la fr it es en la it la en la sq la la es it de it la en fr la es en la la fr fr es la fr la la es la la pt nl en en es fr fr la la it la la fr la la la es la ia la la es fr en la fr la it la en la it la la fr fr la en la la la la it es la it fr fr la la es la la es la it la la it it vi la la fr la es en la la es la la en la la fr la it la la la la la it la fr fr fr la fr la la la fr la en la la la la en war en la fr fr la it la fr la en la it la fr la fr en la la la la la la la pt ca la es la en la es en la la la en en nb fr la la la la la la vi es la it la en it fr en la fr pt fr la la fr la la la la fr la la la la la la la la la la la la la es en la la it it it la fr nl la la fr en la la la la la la en la la la la it la la pt it fi la en it la la la en la en la la la es es la la la la it la la en la la la fr la fr la la la la la fr en la it la it it it it en en it la da la fr en es es en la it la da en fr fr la es it pt la fr da it en es la es la fr es la da fr en la it es la fr la la da la es la la es it fr la la da fr la la la es pl fr tr fr da la it la ca es it la fr la da en it es en fr da la it fr it la en en la es la it ia la fr la en la da la la la pt la la la la es ia es es la la it fr fr la la la la da fr pt la fr la it es la la ia es en la en es en fr la fr la la da la en fr su fr la la fr es ro en la en it la la la la es it la it la la fr fr la fr la la la en la la la la la fr la en it it fr es it la la fr la it fr la en fr la fr la fr en en es la fr la la en fr pt la la en es fr la fr la es en la en la sv fr la pt la nn la en la la pt la fr la la en en fr la la de la la en la fr la fr la en it la en en it la it fr fr fr it en en la fr la pt la la en la la la la la it la fr es it it la la la la la la la la fr it la la la it la la la en la la la la en la la war la fr la la it la la la fr fr la it la fr la es la la la it la fr de la la it it it la es la la nb es it la en la it la en la la fr la en la la la la en la la la en la en ia fr en fr pt la la it la la la fr fr la it en la en pt it fr fr fr fr en la en en en en la it en fr la fr fr la es es fr it es la la es en eo en it es it la fr nb it fr en fr pt la es la tr es es fi fr la la la la la la fr fr nl la la fr es it en la de en la es la es en es la nl la la la la la fr es it la la es fr la la en en it vi de la la it la ceb fr hbs_lat la la ca en fr fr en la la en ca es pt fr la es fr la fr it la en la la la en it en fr en es ca la es it it it la la la la it it la fr la la en la it fr la en la la fr gl la la en la la es la fr la la ast en pt pt la fr en la la la en de es en la la it fr es la la it la la fr it it fr nb en la en fr es it pt nl la la fr la fr en la la la la it fr en fr es la la it la ceb it la la la ie la la ceb la tl it fr en fr la it la la fr la fr fr en fr la la fr es la en la en it la es es it nl la it fr nb en fr de la es it fr fr fr en nl hbs_lat fr la fr en la en ms la ceb it en la fr la it la la ia en en it nb en ms es en es la es la la la es en en ceb la es la fr la la la it ia fr fr la de fr en la la la fr fr es la ca la fr la ro la fr es en ceb es la es la la en la la la en it la fr fr it en la la la la it it la la fr la la nl it fr la la pt el

text:
BERSMAN Gregor EPITHALAMIORUM LIBRI (2110 vers)
Le texte proposé ici a été établi à partir de l’édition
parue à Leipzig, en 1591.
GREG. BERSMANI ANNAEBERGENSIS EPITHALAMIORUM LIBER I.
IN NUPTIAS GEORGII FABRICII ET MAGDALENAE FAUSTAE.
E1_1 v.1 Sive colis Delum, seu celsum Helicona frequentas,
2 ambrosias orna pulcher Apollo comas.
3 Laurigerasque sacro deducens monte sorores,
4 huc age cum citharis carminibusque veni.
5 Nunc vos alterno percurrere pectine chordas,
6 nunc dare laetitiae carmina plena decet.
7 Qualia Thebarum vos nuntia fama per urbem,
8 harmoniae sponso concinuisse, refert.
9 Namque novus scandit templum cum virgine sponsus,
10 Fabricius vestri gloria rara chori.
11 Cuncta repurgato fugiant modo nubila caelo,
12 non habeat madidus quas pluat Auster aquas.
13 Ut merito sponsi sponsaeque decorus honore,
14 purpureo totus rideat ore dies.
15 Vix ea fatus eram, cum nubibus undique pulsisn
16 aspicio solito clarius ire diem.
17 Nec non Sidonio juvenem velamine cinctum,
18 ducentem doctas ex Helicone Deas.
19 Non illis facies mihi visa decentior umquam,
20 (si formae judex sum catus) ulla fuit.
21 Aureoli nivea crines cervice fluebant,
22 velabant teneras laurea serta comas.
23 Cultus erat, qualem nos est rubor esse Dearum :
24 gestabat libros dextra, sinistra lyras.
25 Extemplo trepidos horror mihi praepedit artus,
26 nullus et in gelido pectore sanguis inest.
27 Cum mihi (sensit enim) vellens Latoius aurem,
28 quae tibi solliciti est causa pavoris, ait ?
29 Quin potius memori, quae dico percipe mente,
30 percipe, quod certo cognitus ore fero.
31 Qui toties mea castra fuit, qui signa secutus,
32 et studii consors, et comes usque viae :
33 seu claram peterem Trojani Antenoris urbem,
34 seu Romam, Roma Parthenopenve meam :
35 nunc primum castrisque meis, signisque relictis,
36 alterius mavult principis arma sequi.
37 Pro Phoeboque suae nunc virginis ardet amore
38 securos ipsi quae vetat ire dies.
39 Et quid ego hunc victum crudeli miror amore,
40 qui me pastoris fecit obire vicem ?
41 Tunc ego nec cithara poteram depellere curas,
42 vulnera nec medica nostra levare manu.
43 Sed citharam agrestis rumpebant sibila cannae,
44 et quod erat medicae, vicerat, artis amor.
45 At nunc illius simul huc advenimus ergo,
46 quotquot in Aonio numina monte sumus :
47 ut duo cum parili jungentur corpora lecto,
48 cantemus fausto carmina digna toro."
49 Sic ait et plectro pariter modulatus eburno,
50 felices cantus voce favente dedit.
51 Nec mora, turba suum studiosa secuta magistrum,
52 hos similes chordis reddidit ore sonos.
53 Quantum purpureo cum fulget rosidus ore
54 Lucifer, astra suo cuncta nitore premit :
55 tantum Pieridum lumen, memorande Georgi
56 ingenio doctos vincis et arte viros.
57 Si te non veterum commendat nomen avorum,
58 nec domus Attalicis invidiosa bonis :
59 at Phoebus faciunt, Heliconiadesque puellae,
60 et potior cunctis religionis amor.
61 Salve cura Deum, salve venerande Poeta,
62 eveniant lecto prospera cuncta tuo.
63 Saepius evolvo veterum monumenta Georgi,
64 sed tua non illis scripta minora puto.
65 Quae legit Hesperius, manibus quae volvit Eous,
66 ingenii admirans flumina magna tui.
67 Perge precor Latiis nomen tibi quaerere Musis,
68 sic tua post obitum fama superstes erit.
69 Detrahat et quamvis praesenti plurima livor,
70 mens tamen aequa magis posteritatis erit.
71 At te felici ter credo sidere natam,
72 virgo, viri tanti digna reperta toro.
73 Intueor quoties faciem, moresque venustos,
74 candida virgo tuam, virgo pudica tuos :
75 esse satam miror talem de stirpe caduca,
76 mortalis miror tale parentis opus.
77 Nam Junonis habes mores, Cythereidos ora,
78 clara pudore simul, clara decore simul.
79 Vive Sibylinos cum conjuge, vive per annos,
80 una dies ambos auferat, una fides.
81 Magdalena, tuum potius cantemne parentem,
82 an matrem, dubium me modo mentis habet.
83 Non illa certe reverentior ulla mariti
84 uxor erat, nec plus religionis amans.
85 Numinis haud illo facile metuentior alter,
86 aut doctos servans plus in honore viros.
87 Tam felix utinam, quam moribus integer esset,
88 nec dispar vitae sors malefida foret.
89 At te tam claris, virgo, majoribus ortam,
90 per generis laudes gnaviter ire decet.
91 Ut simili pietate Deum, probitate maritum,
92 dum reget hos artus spiritus, usque colas.
93 Sic nomen sanctas Heroidas inter habebis,
94 non dispar matri filia, digna patre.
95 Quae satis apta toro modulabor carmina vestro,
96 carminibus digni femina virque meis !
97 Altera virginei flos exemplumque pudoris,
98 alter Pierii fama decusque chori.
99 Longa, precor, tribuant ambobus fila sorores,
100 quae nent fatali stamina nigra colo.
101 Candida tranquillo sedeat concordia lecto,
102 tamque pari semper sit Venus aequa jugo.
103 Diligat illa suum non ficto corde maritum,
104 nec minus uxorem diligat ille suam.
105 Quas non Fabricii quondam laus venit in oras ?
106 Sed te vix dignum sponse minore puto :
107 sive tuos mores, seu vitam labe carentem,
108 ingenii spectem nobile sive decus.
109 Quas non Penelopes castae laus venit in oras ?
110 Sed te vix dignam, sponsa, minore puto.
111 Seu spectem verae dulcem pietatis amorem,
112 ingenuo pictas sive rubore genas.
113 O felix animo, felix, o sponse, marita,
114 insignes inter gloria rara viros.
115 O felix animo, felix o, sponsa marito,
116 Teutonicas inter gloria rara nurus.
117 Par bene compositum, vos tangat mutuus ardor,
118 mutua cura duos, mutuus urat amor.
119 Ille prius Libycae numerum subducat arenae,
120 ac memores pisces quot vehit unda maris :
121 qui vestrae cupiat summam comprendere prolis,
122 singula qui vestrae membra referre domus.
123 Quam multus gravidae succrescit palmes olivae,
124 sic soboles crescat vestra favente Deo.
125 Quae vultu referat virtutis signa paternae,
126 et matris mores indicet ore suo.
127 Quae solamen avo praestet, requiemque senectae,
128 illius quando repserit ante pedes.
129 Si modo praesagi non fallunt sidera caeli,
130 astrorum constans si solet esse fides :
131 conjugium vobis spondet Venus aurea faustum,
132 nec non aetherei stella benigna Jovis :
133 altera vecta suis per Tauri signa columbis,
134 altera per Cancri brachia curva means.
135 Et jam tempus erit, quo tamquam semen in arvis,
136 cernetis vestra surgere stirpe genus.
137 Natorumque pater claros spectabit honores,
138 et referet pueris tempora prisca senex.
139 Ad sponsum caram rapiens Hymenaee puellam,
140 ac junges socio pectora bina toro :
141 huc ades, atque tuo connubia numine firma,
142 huc ades ad thalamos o Hymenaee pios.
143 Namque tua non est opera vir dignior ullus,
144 dignior officio nulla puella tuo.
145 Sic tibi serta ferant juvenes pariterque puellae,
146 Albiadum nectat sic tibi serta chorus.
147 Sic grates memori pro factis mente rependant,
148 auxilio laeti femina virque tuo.
149 Quam sacris voluit pater ipse praeesse maritis,
150 ad taedas propera pronuba Diva novas.
151 Ut vinclo sponsum jungas sponsamque jugali,
152 quod, nisi mors, hominem solvere nemo queat.
153 Par ut in ambobus sit amor, similisque voluntas,
154 vivat et in duplici corpore, pectus idem.
155 Ut dent felicis felicia pignora lecti,
156 quae patrium geminent per sua facta decus.
157 Quae patriae prosint, simili venerentur honore,
158 dum Solis cernent lumina clara, Deum.
159 Talia Pieriae Phoebo cum fratre sorores,
160 carmina dulcisona personuere lyra.
161 Quae, Vir clare, tibi pergratae pignora mentis,
162 mittere me pietas, mittere jussit amor.
163 Tu me Pegaseos duxisti primus ad amnes,
164 primitias igitur me tibi ferre decet.
165 Si tamen et mea vota Deum, si numina tangunt,
166 fortunet vestrum, comprecor, ille torum.
167 Amborum adstringens sociali corpora vinclo,
168 cordaque succendens bina calore pari.
169 Absque Deo nulli bene conjunguntur amantes,
170 absque Deo nullus stat diuturnus amor.
171 At quos ipse sacro conjungit foedere lecti,
172 illorum nullo tempore cessat amor.
173 Seu vultus thalamo monstret fortuna serenos,
174 seu rugas eadem fronte, severa, trahat.
175 Neve morer patrum gestis : quae cuncta referre
176 carmine si coner, non satis oris erit :
177 scilicet id loquitur Sara cum conjuge nobis
178 Thariades, casti cultor uterque tori.
179 Vix illis parili similes in amore fuere,
180 dum volucres aer vexit, et amnis aquas.
181 Gaudebant pariter, pariter mala cuncta ferebant,
182 difficilemque famem, difficilemque fugam.
183 Sic Deus unanimem vobis, precor, afflet amorem,
184 qui stabilis mortis duret ad usque diem.
185 Longaque concedat felicis tempora vitae,
186 ac vestram faciat crescere prole domum.
187 Cumque suprema ferent ambobus fata quietem,
188 auferat ex istis in meliora locis.
189 Hic ubi nulla dies flammas extinguit amantum,
190 nullus ubi turbat pectora casta dolor
II. IN NUPTIAS CHRISTOPHORI SCHELLENBERGII, ET ANNAE SIBERAE.
E1_2 v.1 Hanc etiam nobis spectacula laeta ferentem
2 Lucifer Eoo portat ab orbe diem.
3 Ardua Pegasei fontis fama Siberus,
4 egregio natam tradit habere viro.
5 Inclitus Aonidum qua Schellenbergus alumnus,
6 foedera cum docta virgine sponsus init.
7 Tam bene Palladiae vites junguntur olivae,
8 tam bene litoribus myrtus, et alnus aquis.
9 Nec melius gemini veniunt ad aratra juvenci,
10 Nec melius vitam cum pare turtur agit.
11 Quid solito citius, nitido recludis ab ortu,
12 purpureas, mater Memnonis alma, fores ?
13 Quo properas aurora ? Senis pertaesa mariti,
14 limina num thalami desidiosa fugis ?
15 An potius ne festa rotis Hymenaea moreris,
16 maturum roseo tollis ab axe jubar ?
17 Sic est : haec habuit pariter Titana voluntas,
18 jamdudum volucres curribus addit equos.
19 Et jam frena volunt, pedibusque repagula pulsant
20 Aethon, nec jaculis segnior ire Phlegon.
21 Et jam quae prono radiabant sidera caelo,
22 vanescunt radiis lampadis icta novae.
23 Sola, sub adventum Solis sua lumina condi,
24 fert male, propitii stella benigna Jovis.
25 Quam vestros avide sponsi spectaret honores,
26 occiduas lento quam subit axe plagas.
27 Ne tamen orba suis careant connubia vestra
28 muneribus, natis illa ferenda dedit.
29 Phoebe, veni, cupidis lucem mortalibus affer,
30 Grimma rogat, curru Phoebe volante veni.
31 Sed nitidus pulcherque veni, jam nubila caelo
32 disjice, ne pluvias contrahat Auster aquas.
33 Laeta repurgatae facies ut rideat arthrae,
34 induat et populi candidus ora dies.
35 Dum loquor, auratum produxit Cynthius orbem,
36 ac suda mediam lampade lustrat humum.
37 Nunc certat studiis, alacri nunc Grimma labore,
38 in sponsi thalamos officiosa sui.
39 Parva quidem censu, nec pictis ampla columnis,
40 parva, sed Aonidis nobilis hospitio.
41 In qua facundo vitam ducente Sibero,
42 Castalius sedem gaudet habere chorus.
43 Arboribus viden" ut tectorum limina velet,
44 ut florum effuso contegat imbre solum.
45 Insigni splendent intus penetralia cultu,
46 artificique nitent picta tapeta manu.
47 Ridet humus foliis, collucent pocula mensis,
48 totaque jucundo fragrat odore domus.
49 At Jovis interea monitu demissus Olympo,
50 Mercurius, donis conspiciendus adest.
51 Impressum portans priscis cratera figuris,
52 divini praestans arte Myronis opus.
53 Hunc quondam Semeles in magno munere natus,
54 ferre Jovi, grato victus amore dedit.
55 In quo caelaret veteres manus aemula vates,
56 digna Medusaeo qui cecinere choro.
57 Hic et Threicius longa cum veste sacerdos,
58 increpat auratae pectine fila lyrae.
59 Collis adest ; medium campi super area collem,
60 in quo dissimili flore renidet humus.
61 Illic dum patulae recubans sub tegmine fagi,
62 ad citharae numeros ora sonora movet,
63 umbrosus (mirum) saltus, cum saltibus ornos,
64 duraque cum scopulis carmine saxa trahit.
65 Advolat omne genus volucrum, genus omne ferarum,
66 et sedet horrendis agna propinqua lupis.
67 Armiger his Divum regis superadditus ales,
68 Chaoniae pennis imminet acer avi.
69 Et jam jamque tenet, dulcis sed gratia cantus
70 unguibus huic praedam surripit ante suis.
71 Parte sed ex alia, Musaeum plurima vatum,
72 obstupefacta sacro carmine, turba premit.
73 Mille lyrae circum, vocum discrimina mille
74 concentu replent sidera laeta suo.
75 Nec minus interea fratris comitate jugales,
76 splendida muneribus mater Amoris adest.
77 Atque novae taedas his ornatura maritae,
78 illita Sidonio murice texta gerit.
79 Quae facie praestans, operumque perita Minervae,
80 arguta Pholoe Gnosia pinxit acu.
81 Haec vestis vario passim distincta colore,
82 conjugii mira subjicit arte fidem.
83 Nam matronarum castum genus Heroinae,
84 intextae cultu simpliciore nitent.
85 Ipsaque cum famulis posita Lucretia flamma,
86 deducit plena stamina longa colo.
87 Et mox pugnantis reminiscens aegra mariti,
88 desinit in lacrimas, atque remittit opus.
89 Quam post candentes avido bibit ore favillas,
90 conjugis audita Portia maesta nece.
91 Consortesque tori peragunt certamina laeti,
92 debeat ardenti quae comes ire viro.
93 Utuntur fictis victricum pectora flammis,
94 sed pudor est aliis non licuisse mori.
95 Quid moror ? Haec oculis quando nunc rectius ipsis
96 pellegitis, verbis quam simulata meis.
97 Ad propiora vocor, nec enim me aliena referre,
98 sed cumulare meo munere, dona decet.
99 Nunc ergo, sponsus mihi quo donetur honore,
100 dicite concordes, numina trina, Deae.
101 Mutua namque licet Danaum sit gratia rara,
102 atque vicem meritis reddere nullus amet.
103 Non tamen arta mihi natalis vincula terrae,
104 juraque sunt animo dissimulanda meo.
105 Sic ego, sic comitum decus Aglaia suarum,
106 ante sed averso rettulit ore mihi.
107 Carminibus docti, pretio capiuntur avari,
108 gaudeat ut par est versibus ille tuis.
109 Muneribus placeant, quibus est haud curta supellex,
110 cum dare non possis munera, verba dabis.
111 Non semper superum cadit hostia taurus ad aras,
112 quos salis interdum flectere mica solet.
113 Vix ita finierat, cum sumens plectra lyramque
114 auxilium posco Calliopea tuum.
115 Nec mora de lauro, (lauro nam vincta capillos
116 astiterat) folium porrigit illa mihi.
117 Praescribensque modos, et jungens carmina nervis,
118 Sic prior ad citharam, concinit ore melos.
119 Gaude virginei decus et flos Anna pudoris,
120 conspicuum fama laudis adepta virum.
121 Quem multae votis toties periere puellae,
122 cui multae laqueos disposuere suos.
123 Sed nullae votis illum tetigere puellae,
124 praeda nec in casses ullius ille ruit.
125 Una capis votum multarum, solus et illi,
126 certa tuus nimium retia struxit amor.
127 Gaude virginei decus et flos, Anna, pudoris,
128 conspicuum fama laudis adepta virum.
129 Quidquid in egregio laudari pectore fas est,
130 contulit huic largi dextra benigna Dei.
131 Si genus excutias : quamvis jactare capaci
132 non possit tabula, stemmata longa patrum :
133 non tamen est illi genitor vel labe pudendus,
134 crimine vel genetrix inficianda malo,
135 adde quod ipse suis addit virtute nitorem,
136 et vivit nati nobilitate parens.
137 Quid Cyprio prodest atavus formatus in aere,
138 atria quid cera tota referta juvant ?
139 Ni claris morum laudem natalibus addas,
140 ac patrium gemines per tua facta decus.
141 Quid Catilina tuo vidit sublimius ortu,
142 Roma triumphanti dum caput orbis erat ?
143 Nec tamen illustris movit te sanguis avorum,
144 in patriam ferres quo minus arma ferox.
145 At vigilat media Arpinas de plebe creatus,
146 ardoris frangens ausa nefanda tui.
147 Non stirpis comes est probitas, non ardua virtus,
148 mentis et arbitrii recta tenentis opus.
149 Ergo tuum si non commendat origo maritum,
150 si fuit, illius sanguinis auctor, inops :
151 at pietas facit, et nostro rarissimus aevo
152 Herculeae pulcher simplicitatis amor.
153 At Phoebus facit, et doctarum turba sororum,
154 quarum non segni pectore sacra colit.
155 Quo fessam rapitis cantu, (quin parcite fessa)
156 vos o ingenii, pectoris atque bona ?
157 Cur nulli dubiam, nostra nec vocis egentem,
158 carmine me vultis rem celebrare meo ?
159 Testis erit vobis, vita gravis auctor et annis,
160 Fabricius, scripti dexter in omne genus.
161 Vestra cui tota trieteride, sede sub una,
162 non sine laude fuit saepe probata fides.
163 Testis erit vobis Latiae facundia linguae,
164 ille tui coetus, Phoebe, Siberus honor.
165 Cum quo dividitis curae puerilis habenas,
166 illustris pariter sceptra tenendo scholae.
167 Quae vestris ultra praeconia laudibus addet,
168 qui dicet tantis vos placuisse viris ?
169 Si tamen est, Schelnberge, tuam qui nesciat artem,
170 evolvat Clario carmina digna choro.
171 Protinus et prima perspecta fronte libelli,
172 lector in hos solvet candidus ora sonos.
173 Aemula quam veterum sunt ista poemata scriptis,
174 quam sapiunt elegos Naso poeta tuos !
175 Selectis quam dives inest hic copia verbis,
176 ut numeri, lenis fluminis instar eunt !
177 Vos modo lanificae faciles huic este puellae,
178 sumet ab ingenio cetera namque suo.
179 Gaude virginei flos et decus, Anna, pudoris,
180 conspicuum fama laudis adepta virum.
181 Tu quoque, sponse, nova tot gaudia percipe nupta,
182 quot baccas frondens Palladis arbor habet.
183 Illa tibi socerum vena dat divite vatem,
184 cui par Pegasidum, par pietatis amor.
185 Ad cujus citheram praecinctus arundine Mulda,
186 mirantes medio gurgite sistit aquas.
187 Aeterno non alter enim propiora Tibullo,
188 nec magis aequa tuis, docte Catulle, canit.
189 Eruta seu sacris orantia verba libellis,
190 seu patrum grates, debita vota, refert.
191 Seu gravibus dicit victricia carmina Musis,
192 seu lepido veneres concinit ore pias.
193 Seu vario jungit divina poemata versu,
194 seu sua jucundo carmina melle linit.
195 Sive Palaestino modulatos pectine cantus,
196 ad Latiam recinit non sine laude chelyn.
197 Hic facit in paucis, ne prisci temporis aetas,
198 ingenii fama saecula nostra premat.
199 Fabricii faciunt, ac proxima palma Siberi
200 certet ut Ausonio Misnidos ora solo.
201 Quid tibi nunc alios, quorum me turba fatigat,
202 Schnellenberge, modis commemorabo meis ?
203 Quos tibi conjungunt affinis vincula taedae,
204 insignes meritis et pietate viros.
205 Praetereo morum decus admirabile matrem,
206 in tumulo cujus jam quoque vivit honos.
207 Vivet honos, ullo nec tempore fama peribit,
208 dum probitatis erit nomen in orbe super.
209 Gloria laudatae non est in origine nuptae,
210 laudis in hac quamvis pars quoque magna nitet.
211 Commendat probitas, et vita pudica maritam,
212 obscura quamvis orta sit ipsa domo.
213 His tua cum reliquis praecellat sponsa puellis,
214 quantum Pleiadum Sirius ante choros :
215 jam tenet illa suam victrix, me judice, causam,
216 arbitrio punctum jam tulit omne meo.
217 Quid referam, caros quanto candore parentes
218 diligat, aut quanto numen honore colat ?
219 Vidimus hanc flentem defunctae funera matris,
220 nec lacrimis nostrae tunc caruere genae.
221 A quoties rumpensque comas et pectora plangens,
222 clamabat, sine me, me sine mater abis.
223 Quae tibi me comitem sors invidiosa negavit,
224 quam vellem pro te mater obire necem ?
225 Haec quoque, dum multae damnosa per otia vitam,
226 lascivisque terunt tempora cara jocis :
227 more piis solito, versat sacra Biblia palmis,
228 atque humiles casto fundit ab ore preces.
229 Aut affixa colo, famulasque laboribus urgens,
230 vix ardens somno fessa remittit opus.
231 Non ego nunc teretes vultus, aut candida lacte,
232 oraque nativo tincta rubore loquar :
233 non oculos, verno non labra nitentia flore,
234 queis tibi mille dedit basia, mille dabit.
235 Nec queis grata tuo pendebit sarcina collo,
236 bracchia Bistonia candidiora nive.
237 Non mens, per vestri praeconia nominis ire,
238 nostra fuit : quamvis mens quoque nostra fuit.
239 Ut canerem meritis gratantia carmina taedis,
240 prima fuit sumptae causa, caputque lyrae.
241 Quod superest ergo, concordis gaudia lecti,
242 optabunt vestro carmina nostra toro.
243 Huc ades, et cesto duo pectora stringe jugali,
244 huc ades orantis Cypria pulchra comis.
245 Crede mihi propera, nec te Venus alma pigebit,
246 officiisque ambos promeruisse tuis.
247 Effice ne placidum turbet discordia lectum,
248 neu ludat versa sors inimica vice.
249 Et, quaecumque piis sunt formidanda maritis,
250 irrita Carpathium per mare ventus agat.
251 Laeta veni, mitisque simul Concordia tecum,
252 et Charites adsint et socialis Amor.
253 Neu longum remorata tene cum virgine sponsum,
254 pro thalamo faciunt qui modo vota suo.
255 Jamque vovent, jam quod secura moreris amantum,
256 incusant longas corde micante moras.
257 Pellite sollicitos ambo de corde dolores,
258 exaudit vestras Diva rogata preces.
259 Tu modo dilectam complectere, sponsa, maritam,
260 non secus ac carnem diligis ipse tuam.
261 Tu modo dilectum complectere sponsa maritum,
262 ad domini nutus officiosa tui.
263 Sic veniet vobis cum dulci vita salute,
264 sic domus adversae libera cladis erit.
265 Portabunt thalamis sic Pax et Gratia vestris
266 vincula non ipsi dissoluenda neci.
267 Sic fecunda tenens Cythereis femina rerum,
268 augebit vestri pignora foeta tori.
269 Sic conjunx Pylii superabit Nestoris annos,
270 Euboicaeque uxor saecula vatis aget.
271 Desine Pierios tandem lyra, desine cantus,
272 haec satis est sponsis nos cecinisse piis.
273 Cetera quae simul est amborum ingressa cubile,
274 praesenti monitu suggeret ipsa Venus
IN NUPTIAS HIERONYMI GARISII ET ANNAE STUMPHELIAE.
E1_3 v.1 Quisquis adest, faveat : castos Hymenaeon ad ignes
2 dicimus et thalami concelebramus opus.
3 Juno veni, faustum thalamis coeuntibus omen,
4 nec tu purpurei mater amoris abes.
5 Vester honos agitur, cum sacra jugalia fervent,
6 vester honos agitur, cum celebratur Hymen.
7 Este Deae sponso faciles, pariterque puellae,
8 sive tuae Juno, seu Venus alma tuae.
9 Ne dolor unanimos hodierna luce maritos,
10 neu morsu rodat postmodo cura gravi.
11 Luce sacra valeatque dolor, valeantque labores,
12 et durum curae sollicitumque genus.
13 Ipse etiam, ne quid Hymeneia gaudia turbet,
14 purpureo Titan vestiat ore diem.
15 Nubila diffugiant, Austros includat in antris
16 Aeolus et vinclis carceribusque premat.
17 Omnia sint operata jocis ; expertia luctus
18 numina, amant hilari religione coli.
19 Sic ego ; cum subitis collucens ignibus aether,
20 adventum prodit numinis ecce mihi.
21 Numen adest, nosco Comites, risere tenellae
22 Blanditiae, et Veneris turba ministra Joci.
23 Pande fores, te, sponse, petunt, tibi gaudia portant,
24 surge et praesentes devenerare Deos.
25 Vota diem celebrent, facili jam numina vultu
26 suspiciuntque tuas efficiuntque preces.
27 Dicamus bona verba : novis gratantia sponsis
28 carmina Pierides pangite, tuque prior
29 Calliope inveni gratare, Thalia puellae,
30 quis vetat alterna plectra movere vice ?
31 Alterno gaudent elegi modulamine cantus,
32 major et alternis gratia rebus inest.
33 Gratulor optatae taedas tibi sponse puellae,
34 o utinam socio sis in amore potens.
35 Grator et ipsa tibi delectum sponsa maritum,
36 sic faveat votis saepe Diona tuis.
37 Si genus excutias, et claros virginis ortus,
38 in thalamos infert nomina magna tuos.
39 Miretur viles ignobile vulgus amores,
40 non erit ille tibi, sponsa, pudendus amor.
41 Cui non Stumphelidum sunt nota insignia gentis,
42 Mysia sublimem qua videt alta polum ?
43 Patria Garysio tellus te jactat alumno,
44 en ut laeta suum vix capit ipsa bonum.
45 Stumphelidis meritas debet res publica grates,
46 consiliis quorum saepius usa fuit.
47 At sua Garysium propter benefacta, fidemque,
48 Ponica, Teutoniae nobile fidus, amat.
49 Est aliquid patriam meritis implere, nec ullus
50 dignior est titulis muneribusque locus.
51 Laudatis placuisse, viris laus ultima non est.
52 Judiciis numquam talibus error inest.
53 Gaude sponsa tibi, tali laetare marita,
54 quam decorat probitas, gratia, forma, pudor.
55 Gaude sponsa tibi, tali laetare marito,
56 quem suus ex merito nobilitavit honor.
57 Haec alias tantum superat pietate puellas,
58 quantum Pleiadum Gnosia stella faces.
59 Illius at tantum Virtus supereminet, inter
60 sidereos quantum Lucifer ille choros.
61 Si forma spectes, nihil hic inamabile cernis,
62 sic facies animo congruit usque suo.
63 Est etiam sua forma viris, en aspice sponsum,
64 quam cumulet morum, frontis honore, decus.
65 Aspice lacteolo radiantia lumina vultu,
66 en rubor ut niveas inficit igne genas.
67 En age, quam comi vultu gravitate serenet,
68 condiat et lepidis quam sua dicta jocis.
69 Colla rosas, humeri candentia lilia vincunt,
70 nativa gaudent brachia tincta nive.
71 Gratior est pulchro nascens in corpore virtus,
72 virtutis vacuus non juvat oris honor.
73 Oscula junge tuae, quid cessas, sponse, puellae,
74 quin age, jamdudum quod cupis ipse, capis.
75 Tu quoque, ne pugna, virgo, sed grata marito,
76 basia basiolis, oribus ora refer
77 Ille prius Libycae numerum subducat arenae,
78 amplexus ausit qui numerare tuos.
79 Qui tua scire velit, qui dicere reddita contra
80 oscula, caelivagas exigat ille faces.
81 Ludite, sed casti fines servate pudoris,
82 nec date fecundi pignora sera tori.
83 Ludite, dum floret juvenilis temporis aetas,
84 cessandi tempus curva senecta dabit.
85 Quam multus gravida turgescit in ilice foetus,
86 tam multo vireat germine vestra domus.
87 Vilescit sine fruge solum, sine frondibus arbos,
88 et sine luce focus, et sine prole torus.
89 Assideat vestro mitis concordia lecto,
90 et tecti custos lumina servet amor.
91 Aspiret vestro facilis fortuna labori.
92 Nec parcas vobis arca minister opes.
93 Fallimur ? An taedas pueros praeferre jugales
94 cernimus ? Ecce faces cominus, ecce faces.
95 Flammea num videor mihi cernere ? Flammea certe,
96 ad thalamos Hymen tempora cinctus adest.
97 Hymen adest, sacros mea tibia desine cantus,
98 cetera praesenti voce monebit Hymen.
99 Desine Pierios mecum lyra, desine cantus,
100 at vos Nelidae ducite saecla senis.
NUPTIIS M. MICHAELIS SCHULTESII ET URSULAE STRASBURGIAE.
E1_4 v.1 Non ego nunc sacrum Musis Helicona movebo,
2 non ipsas votis sollicitabo meis.
3 Nec vos orabo faciles in carmina vires,
4 seu te Phoebe tuas ; sive, Lyaee, tuas.
5 Ite procul ; poscunt alios haec carmina coetus :
6 ite ; mihi vestri numinis aura valet.
7 Vos quoque abesse volo, thalamis discedite castis,
8 et Venus et parilis pronuba Juno tori.
9 Sacra cano, sponsique sacros et virginis ignes,
10 omnia caelesti sunt operata Deo.
11 Casta placent huic, casta Deo : vos uritis igne
12 illicito nuptas, illicitoque viros.
13 At tu, Christe, veni, sancti qui sponsor amoris,
14 legitimo stringis pectora bina toro.
15 Sed facilis mitisque veni, nunc indue vultus
16 pacatos, votis annue jamque piis.
17 Qualem te memorant fratrum comitante caterva,
18 in Cana parvae tecta subisse casae :
19 et sponsi duxisse bonos Hymenaeon ad ignes,
20 ac donasse novo munere sacra tori.
21 Tu divina probas socialis foedera lecti,
22 quaeque probas pariter foedera, tute beas.
23 Tu sejuncta locis concordi jungis amore
24 corda, coit nutu gratia sarta tuo.
25 Per te sumit amor flammas : tibi deditus uni
26 sponsus, conjugii non grave sentit onus.
27 Christe, tuas aras castos sine tangere sponsos,
28 quodque rogent, solita pro bonitate mone.
29 Vota cadunt ; utinam claro labatur Olympo
30 angelus, et thalamis vincula portet ovans.
31 Vincula, quae nullae valeant dissolvere vires :
32 quae nisi mors, hominum rumpere nemo queat.
33 Pondus inest votis : templum fulgore coruscans,
34 ecce penetrali spargit ab aede jubar.
35 Divinoque praeit juvenis splendore decorus,
36 ambrosia gestens vincula bina manu.
37 Quem post caelicolum succedunt mille catervae,
38 agmina cantanti conspicienda choro.
39 Quarum pars faculas praefert, pars magna sagittas
40 cernitur et nivea flammea ferre manu.
41 Non his nostra videt quicquam formosius aetas,
42 non cadit in nostrum talis imago genus.
43 Corpora caelestum sic depinguntur Amorum,
44 hoc Raphael vultu pictus et ore nitet.
45 Nec mentem malus error habet, nec lumina fallunt :
46 Hic Raphael, Veneris turba sed ista sacrae.
47 Felices, quibus illa cohors in amore secunda,
48 spicula depromit, ventilat atque facem.
49 Non levis illorum serpit per viscera flamma,
50 nec cupido caecum pectore vulnus alunt.
51 Non lites intrant thalamos, nec jurgia linguae :
52 sed Pax ad placidum blanda cubile sedet,
53 atque suas juxta ponens Concordia sedes,
54 mulcet amabilibus tempora dura jocis.
55 Nec sinit occurat quicquam, quod solvat amantum
56 pectora, quod turbet gaudia laeta tori.
57 Adde quod illorum dat pignora dulcia lectus,
58 quae mensas ornent, exhilarentque domum.
59 Quos tua cum videam nunc ad connubia coetus,
60 Schultesi : quid non ominer ipse boni ?
61 Quaeve tuis ultra gratantia carmina taedis
62 adjiciam, quid non augurer ante boni ?
63 Non haec unanimis coeunt male foedera sponsis,
64 quae Divum sociat conciliatque chorus.
65 Non infelici lucent hae lumine taedae,
66 quas sacer infuso nectare pascit Amor.
67 Caelestesque joci, guttis quas pinguis olivae,
68 quas succis nutrit Gratia Dia suis.
69 Ergo tuae gaude thalamis, nove sponse, puellae,
70 quae tibi sollicitos non sinet ire dies.
71 Cujus in amplexu, quamvis te multa fatigent,
72 omnis amarities et tibi cura cadet.
73 Invida non illi faciem natura negavit,
74 non illi formae Parca ministra fuit.
75 Illi lacteolo pellucent ora rubore,
76 et fulgore micant labra serena suo.
77 Thracia ceu quando minio nix certat Ibero,
78 junctaque puniceis candida mala rosis.
79 Illi pulchra fluunt flavi per colla capilli,
80 et referunt geminas lumina bina faces.
81 His super accedit jucundis gratia verbis,
82 et lepor, et blandis lusibus aptus amor.
83 Si genus excutias, quamvis nec nomen avorum,
84 nec crepet augusti facta superba patris :
85 non tamen e media stirpis primordia plebe,
86 non habet impura semina nata domo.
87 Est illi genitor, clarus probitate fideque,
88 est illi genitrix, nota pudore suo.
89 Ille cavernosae dum scandit in abdita terrae
90 viscera, Jurati nobile munus habens :
91 ipsa domi natas inter, sobolemque tenellam
92 assidua ducit stamina torta manu.
93 Et castae referens illis exempla Rebeccae,
94 fataque Susanna vix habitura fidem :
95 "His (ait,) o natae, teneras quae vita puellas,
96 quae nuptas ornent, discite, facta pias."
97 Sic ait, atque sui simul haud oblita mariti,
98 surgit et huic epulas ipsa ministra parat.
99 At vir membra domum referens exhausta labore,
100 urgentem dapibus non levat ante famem.
101 Nec prius apponit languentia corpora stratis,
102 quam cum prole pias fuderit ipse preces.
103 Et quam praeteriti reputaverit acta diei,
104 percurrens animo gesta diurna suo.
105 Quid tali potius socero socrumque requiras,
106 clarius hac ipsa virgine quidve petas ?
107 Talibus exemplis, tali quae docta magistra,
108 virtutum didicit omne tenetque genus.
109 Tu nunc cinge caput sertis, tua ni bona nescis :
110 nec tacito cohibe gaudia clausa sinu.
111 Et tu gaudentem conjunx imitata maritum,
112 sparge rosas hilari ter pede plange solum.
113 Non tua vulgares veniunt in colla lacerti,
114 non intrat thalamum vir sine laude tuum.
115 Huic dare complexus, huic basia figere labris
116 optavit votis multa puella suis.
117 Sed neque complecti, nec basia figere labris,
118 huic meruit votis ulla puella suis.
119 Huic non multa nimis voluit formosa videri,
120 pexuit huic crines virgo nec una suos :
121 sed neque sic potuit satis huic formosa videri,
122 et frustra crines pexuit ipsa suos.
123 Omnes ille tui nuptas fastidit amore,
124 Ursula, Schultesio sola placere potes.
125 Te te quidquid agis, quoquo vestigia torques,
126 illius haud segnis mox comitatur amor.
127 Sive colis crines, cultis te crinibus ardet :
128 seu fundis, fusis es veneranda comis.
129 Uris, seu lanas assueta ducis ab arte,
130 uris, seu tereti pollice fila trahis.
131 Ure ferum, mihi ne posthac illudat amanti,
132 horrida nunc illi, si pote, verba doma.
133 Parce tamen, tali nec sponso dura repugna,
134 quo nunc vel Coa Battide major eris.
135 Hic est, cui doctae sua dona dedere sorores,
136 cui dedit Aoniam Calliopea lyram.
137 Munere quo, larga felicia carmina vena,
138 et varias culto pectore promit opes.
139 Namque novus quondam tiro, puerilibus annis,
140 dum sequitur cupido Musica signa pede.
141 Daphneae recubans hunc forte sub arboris umbra,
142 per juga currentem Calliopea videt.
143 Corporis et gracilis tantum mirata vigorem,
144 et nulla faciles arte volare pedes :
145 "Siste tuos, inquit, puer o dulcissime cursus,
146 et vagus in nostros huc age flecte sinus.
147 Ipsa tibi sacri nemoris monstrabo recessus,
148 teque comes montis per juga celsa regam.
149 Ipsa tibi pandam Clarias, quas tradimus, artes :
150 ut doctos surgas inter honore viros.
151 Tu modo difficili ne subtrahe colla labori,
152 exigui merces magna laboris erit."
153 Dixerat ; et sacro lymphis e fonte petitis,
154 Aonio pueri labra liquore rigat.
155 Ille bibens, simul acceptum sub pectore numen
156 sentit, et ingenium promptius esse suum.
157 Nec mora Pierias ardescit totus in artes,
158 ceu facula admoto cominus igne flagrat.
159 Nec subeundum aliis superans tolerando laborem,
160 non oneri, non se subtrahit ipse jugo.
161 Nunc facili gestit carmen deducere versu,
162 scribere nunc numeris verba soluta suis.
163 Nunc linguae sequitur studium, (mirabile dictu)
164 tergeminos uno fundat ut ore sonos.
165 Nunc tenerae paulum firmatus robore mentis,
166 judicio constans et magis ipse sibi,
167 arcanas audet naturae quaerere causas,
168 audet et aetherias scandere mente domos.
169 Quis Deus hunc mundi spatiosum temperet orbem,
170 annua quis certa torqueat astra vice.
171 Quis furor Aeolios tanto luctamine fratres
172 in fera proturbet proelia Marte pari.
173 Unde cavis veniat, qui nubibus exilit ignis,
174 unde sit in pluvias hausta perennis aqua.
175 Cornua quid moveant hirci, quid brachia cancri,
176 et dux astrorum corniger, atque bilanx.
177 Hinc scriptis animum juvat emendare Platonis,
178 quoque regi possit, discere, vita modo.
179 Donec Calliope duros miserata labores,
180 en promissa diu praemia, dixit, habe.
181 Ac juveni nitida praecingens tempora lauro,
182 grande magisterii nomen habere jubet.
183 Ille novis tandem titulis et honoribus auctus,
184 non segni coeptum mente remittit opus.
185 Quin memor errorisque sui veterumque laborum,
186 quos puer infracto pectore saepe tulit.
187 Cunctis esse cupit notam tironibus illam,
188 quam sibi monstrarat praevia Musa, viam.
189 Quid non rursus adit generoso corde laborum,
190 scrupea dum mollem ducit ad antra gregem.
191 Scit bene majorum Vitzlebius inclitus ortu,
192 cujus sceptra scholae, non sine laude gerit.
193 Scit bene Pegasidum sacris operata juventus,
194 cujus Castaliis ora rigavit aquis."
195 Vox erat in cursu, rauco cum bucina cantu
196 obstrepit, et sponsos linquere templa jubet.
197 Ite pares animis, vobis per compita mille
198 sparguntur flores, votaque mille sonant.
199 Ite, nec obliti summi praecepta Tonantis,
200 servate astrictam numine teste fidem.
201 Si quaecumque toros possunt ornare beatos,
202 in vestros cumulet jugiter ille toros.
GREG. BERSMANI ANNAEBERGENSIS EPITHALAMIORUM LIBER II.
IN NUPTIAS M. MATTHIAE HABERCORNII ET URSULAE HENRICAE.
E2_1 v.1 Intrat templa novus tenera cum virgine sponsus,
2 ut thalami firmet foedera, teste Deo.
3 Alme pater, primos thalamo qui jungis amores,
4 unanimique facis vivere carne duos :
5 sponsor ades, sociamque viro conjunge puellam,
6 ut rata confirmet, foedera pacta, fides.
7 Tuque Cananaeos non aspernate jugales,
8 Christe, meri mutans nectare, fontis aquam :
9 en age coepta tuo sacrata favore secunda,
10 auspice te junctus sit sine labe torus.
11 Et tu, sancte Patris Flatus, Natique potestas,
12 cujus inexstinctus flamine spirat amor :
13 amborum pariles affla sub pectore flammas,
14 arsuramque animis tempus in omne facem.
15 Dum loquor, en signum sub turribus aera dederunt,
16 nunc tuba, nunc rauca tympana voce sonant.
17 Incedensque novo sponsus sublimis honore,
18 per vicos vulgi lumina prona trahit.
19 Cui dextram Virtus ambit, Doctrina sinistram,
20 ast Amor ignivomam ventilat ante facem.
21 Inde novem ingreditur, Phoebo duce, turba sororum,
22 Mnemosyne fertur quas peperisse Jovi.
23 Pone virum graditur demisso lumine virgo,
24 virgo nativo picta rubore genas.
25 Quam Venus, ac triplici comitatur Gratia nexu,
26 et Decor, et Tyria sindone cultus Honor.
27 Ite bonis avibus, tali Vir digne puella,
28 nec minus hoc ipso digno puella viro.
29 Numine placato socialia sacra parate,
30 cum precibus manui jungite rite manum.
31 Auspicio quodcumque Dei primordia sumit,
32 non hoc infausto sidere cedit opus.
33 Vota cadunt, positas ambo volvuntur ad aras,
34 quisquis ades, votis lingua animoque fave.
35 At vos divini mandata capessite verbi,
36 et non oblito corde referte domum.
37 Ut subjecta tuum venereris sponsa maritum,
38 quem Deus uxoris praecipit esse caput.
39 Ut sponsae casto tenearis amore marite,
40 quae surrepta tuis ossibus ossa gerit.
41 Sed neque solliciti facies inamoena laboris,
42 conjugii comitem quem jubet esse Deus,
43 territet ignava vestrum formidine pectus,
44 et labor, et merces digna laboris erit.
45 Haud consortis homo sanxit connubia taedae,
46 hoc Deus ipse sibi vendicat auctor opus.
47 Vana fides homini, sed qui semel editus ore
48 sermo Dei, dubiam nescit habere fidem.
49 Ille suam promittit opem nubentibus, ille
50 quam promittit eis, fert quoque fidus opem.
51 Caste Deus, castos inspirans cordibus ignes,
52 summittensque pari corpora bina jugo.
53 Numine nexa tuo rata sint, da, vincula lecti,
54 sit rata conjugii te data teste fides.
55 Illa coit firma thalami junctura catena,
56 quae nuptae juvenem te sociante coit.
57 Sic quondam Abramidae te conciliante Rebeccam,
58 dissociata locis pectora junxit amor.
59 Nec secus Isaco genitum, natamque Labane,
60 artior astrinxit te sociante fides.
61 Aspicis o, nec te volitantia spicula fallunt,
62 conjugibus Satanas quae jacit, arte potens.
63 Irarumque faces, et atrocis semine rixae,
64 ne vir sit nuptae, nupta sit aequa viro.
65 Huc ergo certam ne dirigat iste sagittam,
66 objectu clypei protege, quaeso, tui.
67 Quos non Idaliae conjunxit bruta libido,
68 sed quaesitus honos numinis, alme, tui.
69 Ambiat unanimem felix Concordia lectum,
70 incidat et fausto nulla querela toro.
71 Si quid et inciderit, (nec enim ferus ille facesset)
72 in nova conversus gaudia luctus eat.
73 Quaeque virum fecit, faciat quoque nupta parentem,
74 nec tardum tribuat filia nomen avi.
75 Ut cito succrescant amborum prole nepotes,
76 per quos divinus multiplicetur honos.
77 Et bene habet, junxere manus, precibusque peractis,
78 pompa decens sacra jam redit aede domum.
79 Atria jam sponsi, conventu tota frequentat,
80 atria laetanti vix satis ampla choro.
81 Molle lyrae festumque canunt, solemnia verba
82 omnis io Hymen, o Hymenaee sonat.
83 Gratantumque vomit resonis penetralibus undam,
84 interior cultu splendidiore domus.
85 Nunc sponsum nostris fas compellare Camenis,
86 et dare laetitiae pignora certa meae.
87 Ergo age, quae longum jacuerunt fila, retenta,
88 et desueta Erato plectra capesse manu.
89 Nam varios inter plausus, vocesque sonorum,
90 crimen erit citharam conticuisse meam.
91 Crimen erit veteri non impendisse sodali,
92 saepe aliis operam quam mea Musa dedit.
93 Et quis enim longo magis est mihi cognitus usu,
94 quem consors studium, quem mihi junnxit amor ?
95 Certus amor, quem nec sejunctio mutua solvit,
96 diverso, patria dum procul, orbe vagor.
97 Dum nos civili fugat irretita tumultu
98 Gallia, felici non mihi tacta pede.
99 Dum mox Ausoniae pacatior excipit ora,
100 hospita sed studiis haud satis aequa meis.
101 Quid tanta dignum tibi, quid pietate rependam ?
102 Qui memori absentem pectore semper habes.
103 Fallis et interea de me sermonibus horas,
104 si qua pares inter mentio facta mei est.
105 Dii tibi dent, quaecumque tuo candore mereris,
106 Matthia, o patriae fama, decusque meum.
107 Sed numeros mutare decet, prospexit Olympo
108 Hesperus, et noctis praevius urget equos.
109 Hesperus in caelo quo non formosius ullum
110 accendit tenebras sidus, agitque diem.
111 Hesperus igne suo qui tantum sidera vincit,
112 quantum germanae Cynthius axe rotas.
113 Hesperus advenit, juvenes consurgite mensis,
114 quis scit, an ad thalamos nunc Hymenaeus adest ?
115 Fallimur ? An prope flammeolum vibrare coruscum
116 cernimus, et, digitos quod terit orbe, jubar,
117 coccineaeque simul fulgentem vestis honorem ?
118 Sic est, en Hymen en Hymenaeus adest.
119 Dicere nunc socii, nunc respondere juvabit,
120 o Hymenaee Hymen, o Hymenaee Hymen.
121 Mitis Hymen, ter dulcis Hymen, tu pectora frangis,
122 atque animos juvenum dejicis ipse feros.
123 Victa maritali subdant ut colla capistro,
124 et dicant fastu verba minora suo.
125 Suavis Hymen, permollis Hymen, tu corda puellis
126 mulces, ut veniant ad nova jura viri.
127 Neve tenax illas tollat fiducia formae,
128 quantula sit verni temporis hora, mones.
129 Pulcher Hymen, genialis Hymen, tibi vincla pudoris
130 curae vincla data non temerande fide.
131 Tuque vagos ignes, veritaque libidinis aestus,
132 furtivique inhibes gaudia caeca tori.
133 Tu facis, ut non cura virum, pietasque parentis,
134 dilectae teneat non genetricis amor.
135 Quin patris oblitus, matris securus amorum,
136 amplexu malit conjugis usque frui.
137 Acer Hymen, socialis Hymen, quis carmine laudes
138 aequiparante tuas praeco per ora ferat ?
139 Tu vulsam matrisque sinu, colloque sororum,
140 deducis juveni nocte silente parem.
141 Cunctantemque gradus, et fletibus ora rigantem,
142 hortatu firmas, dux animose, tuo.
143 Non ut inexpertae dubitet se credere pugnae,
144 jam miscente novo proelia torva viro.
145 Hymen o Hymenaee, tuo quod munere majus
146 comparibus, taedae queis praeiere tuae ?
147 Tu bonus amborum fecundas prole cubile,
148 audiat ut mater femina, virque parens.
149 Te sine nulla domus natos dare, nulla nepotes
150 ferre potest : friget te sine pigra Venus.
151 Si qua tuas exosa faces, et conjugis usum,
152 pertendat vita caelibe terra frui :
153 non haec sacrificos aris, regnisque Monarchas.
154 Non patres habeat civibus, unde legat.
155 Poscit opem mundi triplex te machina, per te
156 Vitae hominum, vitae sunt alimenta suae.
157 Hymen o Hymenaee, tuo quid munere majus,
158 instaurante urbes munere, rura, lares ?
159 Sed nox atra ruit, nos cantu ducimus horas.
160 Cetera per terras muta sopore silent.
161 Tu tamen, o ingrata viro, ingrata Thalassio.
162 Virgo trahis segnes, tarda pudore, moras.
163 Pronubus intravit thalamos Hymenaeus, et ipse
164 in lecto residens, "Nupta, vir inquit, ades.
165 Ursula tolle pedem, neu sis immitior ursa,
166 haesitat ad primas cur tibi planta fores ?
167 Ne dubita, te laeta manent hac gaudia taeda,
168 felix et natis, atque futura viro.
169 Ne pugna, lacrimis neu sparge cadentibus ora,
170 quid frustra madidos proluis imbre sinus ?
171 Non iter ad rixas, non est ad proelia Martis,
172 ad Veneris lusus blanditiasque venis.
173 Non tua crudeles innectent colla lacerti,
174 exsuccus lambet nec tibi labra senex.
175 Sed juvenis, prae te cui sordeat aurifer Hermus,
176 undaque gemmarum quicquid Eoa vehit.
177 Sed conjunx, quo non multarum laude secundum
178 nomen ab incana posteritate feres.
179 Quem neque Thespiades, neque dedignatus Apollo,
180 nec dator eloquii, natus Atlante, fuit.
181 Quem par ingenio probitas, virtutibus aequus
182 artis honor, carum conspicuumque facit.
183 Quem Philyreae oculus Camerarius urbis et orbis,
184 discipulos inter gaudet habere suos.
185 Cujus, quot pubis quondam delecta Pelasgae
186 pectora, Durateus ventre reclusit equus :
187 docta tot illustres animas schola protulit orbi,
188 ingeniis, famae nomina nota, suis.
189 Sed jam nupta venit, juvenem miserata gementem,
190 cui blanda aureolo spirat ab ore Charis.
191 Non oculos attollit humo, geminoque coruscas
192 inficit huic igni taeda pudorque genas.
193 Non intertextis onerosa monilia baccis,
194 non auri gravidos mole crepante sinus,
195 nec gravidam gestat peregrino munere vestem,
196 perfusum myrrha non redolente caput.
197 In propriis sed pulchra bonis, ac simplice vultu,
198 natura praefert ore nitente decus.
199 Labra rosas aequant nullis obnoxia gemmis,
200 colla nivem, geminas lumina bina faces.
201 O felix virtute tua, virtute parentum,
202 docta pudicitiam, docta laboris opus.
203 Ostia clauduntur, jam lectus cepit amantes,
204 et nunc quod cupiit, laetus uterque capit.
205 Mutua quid testes amborum vota moramur ?
206 Haec illis, Erato, nos cecinisse sat est.
207 Cetera nox, et Hymen genialis, amorque monebit,
208 tu Dea consuetae Phocidos arva redi.
209 At vos par bene compositum, bene vivite, segnes
210 nec sua prolifero dona negate toro.
211 Servet amor junctos, pariter qui nexuit ambos,
212 qui vinxit juvenes, alliget ille senes.
IN NUPTIAS SECUNDAS BALTHASSARIS SCHELHAMMERI ET ANNA GRUNEWALDAE.
E2_2 v.1 Jussa Schelhammero properato carmina versu
2 dum meditor, coeptis Musa benigna fave.
3 Dicite, Pierides, solitos mihi dicite cantus,
4 ut moduler fausto carmina digna toro.
5 Quo Philyre, coetu pariter gaudente sororum,
6 alternos ducit festa per arva choros.
7 Et ruta thalamos, et gramine limina spargit,
8 quale suo frondens margine Elister habet.
9 Dicite : nam teneris sponsum fovistis in ulnis,
10 cum puer Aoniis labra rigaret aquis.
11 O tale illius celebret connubia carmen,
12 o tales resonent ad pia fulcra modi :
13 quales, Alcidae genitor cum traderet Heben,
14 Alcidae thalamis vos cecinisse ferunt.
15 Nec solae venistis ad haec solemnia Musae,
16 adfuit Idalii Diva Cnidique potens,
17 quam cirum Jocus atque cohors genialis Amorum
18 puniceisque ibat Chloris amoena rosis.
19 Vernantique duas texebat flore corollas,
20 flore maritales implicitura comas.
21 Ipsa Venus medica recludens pyxide succos,
22 quos dederant docta gramina pressa manu :
23 amborum placido permulsit amore medullas,
24 quo perfusa Jovis risit odore domus.
25 Parte alia, positis odiis, animoque novercae,
26 ibat nubentum pronuba Juno focis,
27 non sine muneribus : lecti nam debita fatis,
28 gestabat nivea gemmea vincla manu.
29 His ubi forte pares animis astrinxit amantes,
30 et dixit "Socii vincula necto tori :
31 non longaeva dies illorum solvat amores,
32 non fluxam alternans aura sinistra fidem."
33 His tum muneribus sese Dea laeta ferebat,
34 praevius ante faces percutiebat Hymen.
35 Materna cinctus flaventia tempora lauro.
36 Stillabat Syrio tincta liquore coma.
37 Aspiceres longam talis illudere vestem,
38 artabant niveum lutea vincla pedem.
39 Ipsa parens oculis laetos afflabat honores,
40 et sine labe genas, et sine labe comas.
41 Nunc quoque, Juno, veni consortibus aequa duobus,
42 nec tu pennigeri mater Amoris abes.
43 Este ambae sponso faciles, facilesque puellae,
44 sive Gabina tuae, Cypria sive tuae.
45 Ne dolor unanimos hodierna luce maritos,
46 neu morsu rodat postmodo cura gravi.
47 Luce bona, valeatque dolor, cessentque labores,
48 et dirum curae sollicitumque genus.
49 Ipse etiam ne quid sacra connubialia turbet,
50 ridenti Phoebus vestiat ore diem.
51 Nubila diffugiant, antrisque coerceat Austros
52 Aeolus et claustris imperiisque premat.
53 Omnia sint operata jocis, expertia luctus
54 numina, avent hilari relligione coli.
55 In prece totus eram : cum fulgens ignibus aether,
56 adventum prodit numinis ecce mihi.
57 Numen adest, nosco comites, risere tenellae
58 blanditiae, et Veneris turba jocosa Sales.
59 Pande fores, te sponse petunt, tibi gaudia portant :
60 surge et festivos devenerare choros.
61 Vota diem celebrent, prono jam sidera vultu
62 suspiciuntque tuas efficiuntque preces.
63 Dicamus bona verba, novis gratantia sponsis
64 carmina, dum modulans Calliopea canit.
65 Clare Vir, haud imae decorate propagine gentis,
66 sed major genti gloria laude tua.
67 Accipe veriloquo fundam quae carmine fata,
68 et mea conde tuo pectore dicta memor.
69 Quae tibi non fortes, non exta, nec omina pennae,
70 sed Phoebi tripodas, templaque crede loqui.
71 At vos, fatorum pandentes abdita, versus
72 currite, juncta simul verba sequente lyra.
73 Quod votis optas, vidui post taedia lecti,
74 ducitur in thalamos nupta novella tuos.
75 Qualis Dulichios fertur subiisse penates,
76 Penelope multis sollicitata procis.
77 Qualis Thessalico virgo deducta cubili,
78 intulit aureolos Laodamia pedes.
79 Qualis et accubuit conjux Capanea marito,
80 digna minus misero, non meliore toro.
81 Quaeque Pheretiaden animi spectata redemit,
82 alterno instaurans funere, fata viri.
83 Si genus excutias, et stemmata longa revolvas,
84 non venit e media plebe puella tibi.
85 Illa tibi socerum dat Paeonis arte celebrem,
86 Mauricio quo vix carior alter erat :
87 Mauricio, tantum quo Misnidos ora superbit,
88 Emathio quantum principe Pella tumet.
89 Ut nemori decus est viridanti vertice quercus,
90 arboribusque comae, sic socer ille, tibi.
91 Ex re frondentis dictus cognomine silvae,
92 perpetuo cujus germine fama viret.
93 Quid matris memorem laudes, probitate perenne
94 quae meruit, pulchro quaeque pudore, decus ?
95 Antestat probitas auro, flammisque Pyropi,
96 praelucet pulchro gratus in ore pudor.
97 Ut sileam priscos Libenavae stirpis honores,
98 unde suam ducit nobilis illa domum.
99 Quid referam dotem, fortunae rara benignae
100 munera, nec fatua rejicienda manu ?
101 Gratior est virtus numerosa praedita dote,
102 ac formae nummis conciliatur amor.
103 Currite fatorum pandentes abdita versus,
104 currite, juncta simul verba sequente lyra.
105 Ceu male, fortis equus lentis succedit habenis,
106 jamprimum expertos qui premit ore lupos :
107 sic effrene pecus mulier, praefracta mariti
108 usque reluctatur subdere colla jugo.
109 At non ista tuam traxit contagio nuptam,
110 nec pessum vitiis publica culpa dedit.
111 Nil oculi feritatis habent, nil pectora fellis,
112 incubat ambrosiis gratia blanda genis.
113 Nec metus est, ne quando tuis morosa repugnet
114 imperiis, dominum se gerat atque domus.
115 Saepe tuum quando bilis jecur uret, amicis
116 obsequiis iram leniet ipsa tuam.
117 Demulcensque animos, placidae dulcidine vocis,
118 "Quis te, quis mea lux, inquiet, ardor agit ?"
119 Sic referet, niveisque ligans tua colla lacertis,
120 libabit labris mellea labra suis.
121 Nec mora frigescens vanescet fervor in auras,
122 victaque blanditiis mollibus ira cadet.
123 Currite fatorum pandentes abdita versus,
124 currite, juncta simul verba sequente lyra.
125 Non semel illa tua faciet te prole parentem,
126 nec semel ex nepti nomen habebis avi.
127 Nascetur vestra generosus origine gnatus,
128 consimili referens nomine, fronte, patrem.
129 Sicut in apricis nitidum caput exserit hortis
130 rosmaris, aut laeto gratus odore crocus :
131 in lusum quem pulchra suum, ornatumque puella
132 educat, et riguis sedula spargit aquis :
133 uvidus ille suos paullatim pandit honores,
134 ridet odoratis suavior aura comis :
135 non secus assurgens primis Balthassar ab annis,
136 multa feret matri gaudia, multa patri.
137 Mox ubi firmarit stabili vestigia planta,
138 doctrinaeque simul coeperit esse capax :
139 illum per saltus Cynthi, per amoena vireta,
140 Castaliae ducent in sua templa Deae.
141 Perfundentque sacris divinae Aganippidos undis,
142 Vude pater cupidam diluit ante sitim.
143 Ille Medusaei replens se nectaris haustu,
144 imbuet omnigena pectus ab arte suum.
145 Majorumque bibet virtutem ineunte juventa,
146 haud generi suboles inficianda bono.
147 Non indignus avi titulis meritisque paterni,
148 qui Glaucham consul bis duo lustra regit.
149 Non genitore, sacri praeclaro antistite Juris,
150 Curia patronum quem probat, atque forum.
151 Dum legum nodos catus atque aenigmata solvit,
152 civica pro trepidis et capit arma reis.
153 Gallia quem mirata fuit, sed Gallia nondum
154 perfida, Christicolae nec laniena gregis.
155 Currite fatorum pandentes abdita versus,
156 currite, juncta simul verba sequente lyra.
157 Nunc age, femineam prolem, quae fila sequantur,
158 accipe, nec fati prodigus esto tui.
159 Qualis arenosas Cyprii prope litoris oras,
160 myrtus honoratas explicat alta comas :
161 quam Spio, quam Cymodoce, Panopeaque virgo,
162 florigenae certant spargere roris aqua :
163 talis quae vestro prodibit germine, matris
164 e gremio mittet nata tenella manum.
165 Maternum roseo spirans ex ore decorem,
166 ut cum picta novo flore renidet humus.
167 Illi certatim fundent sua munera Divae,
168 Luna genas, flavam laeta Diona comam.
169 Sideribusque pares geminos Cythereis ocellos,
170 quaeque fluant liquido melle, labella Charis.
171 His aurora manus, humeros Latonia virgo,
172 addet marmareos Nereis alba pedes.
173 At morum decus et raras super omnia dotes,
174 adjiciet prompta Pallas amica manu :
175 frontis ut eximium virtutibus aequet honorem,
176 nec facies, morum fulgeat ante jubar.
177 Sistite fatorum pandentes abdita versus,
178 sistite : cum verbis desine chorda loqui."
179 Finierat Dea, cum sero prospexit Olympo
180 Hesperus, et noctis praevius urget iter,
181 Hesperus, in caelo quo non formosius ullum,
182 accendit tenebras sidus, agitque diem.
183 Hesperus igne suo, qui tantum sidera vincit,
184 quantum Germanae Delius axe rotas.
185 Dicere nunc juvenes, nunc respondere puellas
186 tempus, io Hymen, io Hymenaee Hymen.
187 Dicite io Hymen et Hymen iterate canendo,
188 in numerum gaudet saepe vocatus Hymen.
IN NUPTIAS HIERONYMI PANTZMANI, ET MAGDALENAE BRAMBACHAE ‘neogamois’.
E2_3 v.1 Sic, ubi post varios ventique marisque labores,
2 incolumi pressit litora grata pede,
3 otia laetus agit securo navita portu,
4 et casus gestit commemorare suos :
5 seu patriae tu nunc, Hieronyme, redditus oris,
6 dulcia tranquilla gaudia mente foves.
7 Moribus et cultus, nec doctae nescius artis,
8 morum dote places omnibus, arte places.
9 Teque sibi generum prae cunctis eligit unum
10 Brambachus, Phoebi cura, decusque sui.
11 Et, qui cum vitae jucundos exigat annos,
12 te sibi consortem virgo puella petit.
13 Macte novis laudum titulis, animique probatis
14 macte bonis, sortis munere macte novo :
15 quod cupis, ecce capis : longarum meta viarum
16 haec datur, in thalamo compare blanda quies.
17 Qua modo concessa, post tot discrimina rerum,
18 atque pericla solo multa, pericla salo,
19 non te paeniteat posthac, duxisse sub orbe
20 externo vitae tempora plura tuae.
21 Et nive inaccessas manibus reptasse per Alpes,
22 Adriacique minas exsuperasse maris.
23 Nondum ter quinos aetas tua viderat annos,
24 cum patrii linquis dulcia rura soli.
25 Ex illo qui te jactarint tempore casus,
26 non facile est teneris enumerare modis.
27 Gallia te puerum docuit, sed Gallia nondum
28 perfidiae et sceleris crimine foeda mali,
29 sed studiis exculta bonis, sed juris et aequi
30 hospita, nequitiae nescia, cassa dolis.
31 Te gravis eloquio Duaremus cepit alumnum,
32 cognitus extremas Solis ad usque plagas.
33 Et legum solvit nodos Cuiacius, ille
34 maximus ingenii laude, nec arte minor.
35 Ut sileam tibi quos tribuit vel Dola magistros,
36 vel Taurinorum nobile gymnasium.
37 Neu Goveane rudi, neu te Cravetta Camena
38 aggrediar, Graia nomina digna tuba.
39 Hinc te digressum Lombardorum ora recepit,
40 formatrix studii non inhonora tui.
41 Quid referam Torvelle tuum, quid Cepphale nomen,
42 lumina juridici clara, decusque chori ?
43 Quos tibi doctores Ticini antiqua dederunt
44 moenia, Gallorum moenia dira nece.
45 Jam bene judicium firmarat plenior aetas,
46 signabatque tuas lana tenella genas :
47 excipit hospitio cum te Saturnia tellus,
48 o eadem Musis hospita grata meis.
49 Nomina, longa mora est, doctorum dicere clara,
50 quos urbis Patavi culta Lycea ferunt.
51 Promptius expediam, quot apes pascantur in hortis,
52 singula quam numeris commemorabo meis.
53 Hic tibi Menochii pendere docentis ab ore
54 contigit, et sacrum discere juris opus.
55 Doctrinaque, tuum Deciani pascere pectus,
56 et liquido legum fonte rigare sitim.
57 Quo neque malueris, gemmarum quicquid et auri
58 aequor habet, rutilis aut vehit Hermus aquis.
59 Praetereo morum doctrinarumque magistram,
60 Felsinam, inexhaustum divitis uber agri.
61 Quae te continua trieteride fovit alumnum,
62 sectantem Papio sub duce castra fori.
63 Quid loquar ? Ausoniae reliquas ut videris urbes,
64 et mores hominum, flumina, templa, vias ?
65 Et caecos nemorum saltus et lustra ferarum,
66 et loca mortali vix adeunda pede ?
67 Non, ut mutares caelum, seu Styrmona tranans,
68 Strymona grusque fugit, Strymona grusque redit :
69 sed rerum ut pareres usum, externisque notares
70 exemplis vitae non imitanda tuae.
71 Nomine quo, potius merito es celebrandus honore,
72 et versu dignus splendidiore cani :
73 quam si degenerem primo sub flore juventae,
74 in patria, matris te tenuisset amor,
75 haud bene confinis gnarum telluris, et urbis,
76 indocilem rerum, moribus atque rudem.
77 Quod genus hoc hominum, terrae natalis amore
78 quod nimio, longas non amat ire vias ?
79 Quos, primis in qua olim reptavere sub annis,
80 illa domus pueros novit, et illa senes.
81 Queis mundi limes, vicini terminus arvi
82 creditur, et Libycum stagna propinqua fretum.
83 Idem promit ager soles, idemque recondit,
84 signat et aestatem messis, et umbra diem.
85 Non haec vita mihi contingat, gaudeat ista,
86 quem juvat ignavum delituisse domi.
87 At mihi longinquae gentesque urbesque petantur,
88 et toto patria dividar orbe mea.
89 Notescamque peregrinis novus advena terris,
90 me Padus agnoscat, me vehat amne Liger.
91 Hoc juvat, ante focos alius torpescat inertes,
92 aut viridi recubet desidiosus humo.
93 Scilicet est hominum non omnibus una voluptas,
94 scilicet est pulchrum velle cuique suum.
95 Velle cuique suum placeat, sua quemque voluptas
96 alliciat, blandis insidiosa modis :
97 at tu laudatae decora inter plurima stirpis,
98 non minimum ducas hoc tibi, sponse, decus,
99 quod mores hominum multorum et videris urbes,
100 et lingua redeas cultus, et arte domum.
101 Salve maternaeque domus, gentisque paternae,
102 virtutis titulis, fama secunda, tuae.
103 Gloria Pistoriae, Pantzmanae gloria gentis,
104 Lipsia quam meritis praedicat aucta piis.
105 Sit Deus ipse tuo, quem diligis, aequus amori,
106 et tibi conjugii, prosperet auctor, opus.
107 Magdalena tuis non ullos ignibus ignes
108 permutet, nec te carior urat amor.
109 Illa suis oleae proventus partibus aequet,
110 arboreis certes foetibus ipse parens.
111 Innumero mensam proles stet ut agmine circum,
112 ludat avique nepos plurimus ante pedes.
113 Brambachum simili referens virtute, nec impar
114 Sporero proavo laudibus, ore patri.
115 Non lis ulla domum, non intrent jurgia lectum :
116 pace domus constat, gaudia lectus amat.
117 Nec vos deficiant felicis commoda vitae,
118 vester inexstincto luceat igne focus.
119 Ubere gratus ager reddat cum fenore fruges,
120 horrea distendat messis, et uva lacus.
121 Mille greges, nemorum vobis in saltibus errent,
122 mugitus discant aemula prata boum.
123 Numquam destituat corpus mens sana salubre,
124 obsequiis homini grata, placensque Deo.
125 Haec vobis exopto, suo sed munere vincat,
126 quae cupido ferimus pectore vota, Deus.
127 Ille Deus, Deus ille, a quo, seu fonte perenni,
128 manat inexhaustis copia larga bonis.
’GLUKUPIKRON’ IN NUPTIAS LUDOVICI CAMERARII ET OTTILIAE UTHMANAE.
E2_4 v.1 Sic olim, si prisca decet componere nostris,
2 aptari magnis atque minora licet.
3 Abramides raptae suspirans matris amores,
4 et longos condens voce gemente dies :
5 suppressit lacrimasque dolens, et gaudia cepit
6 laetitia instaurans tristia damna nova,
7 cum thalamum intravit, Christo comitante, Rebeccae,
8 libavitque labris mellea labra suis :
9 seu tu, luctifico perculsus funere matris,
10 et maerens vidui tempora dura patris,
11 Ottiliae Ludovice tuae meditaris amores
12 sponsus, et amplexus blanditiasque paras.
13 Dulcis amarities amor est : tibi tristia laetis
14 alternans miscet dulcis amarus amor.
15 Scilicet hic vitae tenor est, quae lubrica claudo
16 stans pede, nunc alias fertque refertque vices.
17 Et modo blanditur, vultus modo sumit atroces,
18 nec servat stabilem mox variata fidem.
19 Sic numquam caelo facies sua constat in orbe,
20 sic numquam rerum forma subinde manet.
21 Non annis similes producit Cynthius annos,
22 sedque dies aliam postera quaeque videt.
23 Non horam agnoscit (tanta est discordia rerum)
24 quae modo decurrit, protinus hora sequens.
25 Desine perpetuum vitae sperare tenorem
26 quisquis es et fortis nolle videre vices.
27 Usque adeo permixta bonis mala temperat, aevi
28 arbiter, et nutu versat, agitque suo.
29 Dum bibimus, dum serta, jocos, unguenta, puellas
30 poscimus, incautis cura, dolorque subit.
31 Praecipiti fugiunt cursu mortalibus anni,
32 nec pietas rugis injicit ipsa moram.
33 Sic matrem, Ludovice, tibi mors abstulit atra,
34 insignem meritis, conspicuamque fide.
35 Qua vix nupta fuit reverentior ulla mariti,
36 nec veri cultu clarior ulla Dei.
37 Sed moderans humana, tuo Deus aequus amori,
38 compensat matris funera, matre nova.
39 Ut tibi maternum matercula praestet amorem,
40 quae te plus oculis diligat ipsa suis.
41 Illa tibi luctus, et curas leniet artas,
42 illa tibi aerumnae dulce levamen erit.
43 Haec te compositam faciet dediscere matrem,
44 depositique malum non meminisse patris :
45 nec socrus decumbentis sentire dolorem,
46 quae fati extremum sustinet aegra diem.
47 Eventura loquor, tu ne eventura loquentis
48 addubita verbis certus habere fidem.
49 Haec tibi quae canerem placido Deus edidit ore,
50 cujus tu nihili ducere verba cave.
51 Ille suam soboli (res est haud vana) piorum,
52 propitio dextram numine spondet opem.
53 Et natis natorum, et quod nascetur ab illis,
54 saecula victurum saecula mille genus.
55 Quae te sanctorum prolem, Ludovice, parentum,
56 consortemque tuam nunc quoque certa manet.
57 Non vos uber agri, non copia deseret auri,
58 non res destituet parta labore domum.
59 Non lis ulla torum quatiet, non jurgia mensam,
60 non vestros feriet proxima noxa lares.
61 Martia non vobis turbabunt classica somnos,
62 nec clamor plateis hosticus arma fremet.
63 Aemula certabit generosis vitibus uxor,
64 Punicaque aequabit semine grana pater.
65 Qualia pubescunt pingui plantaria terra,
66 quae matrum abscindens corpore cultor alit :
67 talis ab amborum succrescet stirpe propago,
68 quae ludat vestros ante novella pedes,
69 exhilarans patrum jucundo examine curas,
70 o etiam luctum demere possit avo !
HYMENAEUS SIVE EIDYLLION EPITHALAMION,
IN NUPTIAS PAULI VETZERI ET ANNAE STROMERIAE.
E2_5 v.1 Dicebam, Vetzere, tibi contemptor amoris,
2 arsurum tenero pectus amore tuum.
3 En ardes, flamma molles urente medullas,
4 jam tibi Dodona verior augur ero.
5 I nunc, atque iter externas molire per oras,
6 ut redeas animo cultus, et ore domum.
7 Quo fugis, ah ignota petens procul arva, virosque ?
8 Non pueri, non est praepetis ulla fuga,
9 non si Gallorum properes modo rursus ad urbes,
10 hospitium studiis quae tribuere tuis :
11 atque iterum incipias pendere docentis ab ore
12 Donelli, cujus labra Thalia rigat.
13 Non si Trojani subeas Antenoris urbem :
14 quo te cumque loco siste, sequetur Amor.
15 Quid tibi nunc prodest leges didicisse sacratas,
16 et juris studiis implicuisse manum ?
17 Nescit amor leges, et juris spernit habenas,
18 non est ulla tuis gratia, Balde, libris.
19 At bene habet : te namque suis quae cepit ocellis,
20 incidit in casses praeda puella tuos.
21 Vulnus alit venis, vulnus quae fecit amanti :
22 et flagrat, flammas quae tibi prima dedit.
23 O factum, Vetzere probe, dignumque faceto
24 carmine, gratantis laetitiaque chori.
25 Omnis amor magnus, sed compare major in igne :
26 hunc Deus, ut vivat, flamine lenis alit.
27 Cur non ergo tibi pariter gratemur amici,
28 turba sodalicii foedere juncta tibi ?
29 Cur tua non lepido celebret connubia versu,
30 in taedas Erato nostra diserta tuas ?
31 Accinat et laudes alternae voce Camenae,
32 in laudes Clio non pigra, sponse, tuas ?
33 Sic eat : alterno gaudent modulamine Musae,
34 nec levis alternis gratia rebus inest.
35 Dic, Erato, versus, dic carmen amabile, Clio,
36 quod nova cum sponso discere nupta velit.
37 Nempe tibi primis nascenti, Paulle, diebus,
38 fausta renidenti sternuit ore Venus :
39 cui datur in dextram claro sata semine virgo,
40 edita Stromeria virgo pudica domo.
41 At tibi, vitales productae in luminis oras,
42 arrisit vultu suaviter, Anna, Lepor :
43 gaudia cui juvenis materna stirpe celebris,
44 et patris egregius stemmate, blanda parat.
45 Inter Elistinas facie pulcherrima Nymphas,
46 et morum raris condecorata bonis,
47 mille procis placuit frustra : tu mille procorum
48 unus habes lecto votaque spemque tuo.
49 Et sponso non una tuo dum pulchra videri
50 virgo cupit, crines pexuit aegra suos.
51 Sed neque sic potuit satis illi pulchra videri,
52 et frustra crines pexuit aegra suos.
53 Qualiter irriguo pubescit amaracus horto,
54 qualiter in pratis lilia picta virent :
55 haud aliter laeto vernantis flore juventae
56 enitet et roseum possidet, Anna, decus.
57 Qualis ab Eois nitidum caput exserit undis
58 Lucifer et noctis nubila mane fugat :
59 tali fronte micat juvenis, comique serenat
60 lumine, tristitiae si quid in ore sedet.
61 Dulce rubet flammas imitans fulgore pyropus :
62 dulce rubet, quem dat purpura fauce liquor.
63 Flammeolos spectans oculos, est gratia dices,
64 nulla Pyrope tibi, purpura nulla tibi.
65 Suave manus addunt ebori decus, insitus auro
66 suave viret, Scythico qui venit axe, lapis.
67 Gratior est pulchro splendens in corpore virtus,
68 qui virtutis eget, nil juvat oris honor.
69 Non est Anna rudis deducere stamina fuso,
70 nec digitis plenas exonerare colos.
71 Vel Babylonis acum Germanis vincere textis,
72 virginis Idmoniae vel superare manum.
73 Qui legum auscultat solventem aenigmata Paullum,
74 et dantem pleno verba diserta foro :
75 hunc disciplinae non falso agnoscet alumnum,
76 seu Donnelle tuae, seu Wesebece tuae.
77 Montibus est ornus decori, nemorique cupressus,
78 litoribus myrtus, fluminibusque salix :
79 tu decus omne tuis, patriae tu gloria terrae,
80 tu comitum, sponsi tu nitor, Anna, tui.
81 Arboribus vitis speciem dat, vitibus uvae,
82 et segetes arvis, ilicibusque nuces :
83 tu proprio geminas, majorum laudis honorem,
84 et genus exornas nomine, Paulle, tuo.
85 Munera quid memorem fortunae rara benignae,
86 in freta non fatua projicienda manu ?
87 Gratior est virtus numerosa praedita dote,
88 ac formae nummis conciliatur honor.
89 Parta cui justo sordent patrimonia censu,
90 quisquis es, emunctae munere naris eges.
91 Divitiae genus, et titulos, et jugera donant :
92 scilicet hoc cornu Copia dives habet.
93 Dum canimus, sero prospexit vesper Olympo,
94 accendens tenebras luce, fugansque diem.
95 Vesper adest, secum terrisque crepuscula portat,
96 nox ruit et Veneris cominus hora venit.
97 Noctifer, o quis te caelo crudelior ignis,
98 lumine collustrat noctis opaca suo ?
99 Tu matris natam complexu avellis ab arcto,
100 quas bene concordi pace ligarat amor.
101 Cumque viro ferus armato committis inermem :
102 quid gravius capto miles in hoste paret ?
103 Dicite io Hymen, Hymen iterate frequentes,
104 in numerum gaudet saepe citatus Hymen.
105 Noctifer, o quis te caelo jucundior ignis,
106 lumine collustrat noctis opaca suo ?
107 Tu juvenis firmas, cupidae tu vota puellae,
108 praetulit in thalamum cum tua flamma faces.
109 Jungis et amplexu pariles, et gaudia praebes :
110 quid tali potius munere poscat amans ?
111 Dicimus o Hymenaee Hymene, ades o Hymenaee,
112 ad taedas properat rite citatus Hymen.
113 Hesperus a vobis, innuptae, subtrahit unam,
114 quam retinens gremio sponsus abire vetat.
115 Vosque revisurae circumdat bracchia collo,
116 injiciens avidas in sua jura manus.
117 Ne saevi juvenis, tecum post exiget aevum :
118 nunc illi comitum fas sit adire choros.
119 Quod det iis, petit haud longi sibi temporis usum,
120 noctes atque dies inde datura tibi.
121 Sed nil proficimus, sera claudit inhospita postes,
122 dicite io Hymen o Hymenaee veni.
123 Hesperus in lecto geminos conjungit amantes,
124 en, quod uterque cupit, laetus uterque capit.
125 Et juvat innuptas tamen hunc incessere dictis,
126 ejus et irata carpere voce jubar ?
127 Sed facile est ipsis verba et componere questus,
128 et jusso madidas imbre lavare genas.
129 Ah quoties tristi praetexunt gaudia vultu,
130 et, quod amant penitis mentibus, ore negant.
131 Quid tum, si quod avent animis, sermone refutant ?
132 Dicimus o Hymen o Hymenaee veni.
133 Qualis purpureo species est flore comanti
134 Narcisso, quem Sol prolicit, aura fovet :
135 in lusus curaque suos solerte puella
136 educat, et riguis sedula spargit aquis :
137 talis virgineae decor est, et gratia frontis,
138 talis virgineo lucet ab ore nitor.
139 Donec sincerum tenet intemerata pudorem,
140 nec vitiis formae polluit atra decus.
141 Quae sapis, intactam custodi, virgo, corollam,
142 dicite io Hymen o Hymenaee veni.
143 At nisi deciderint maturo tempore flores,
144 non arbor fructus, non feret herba suos.
145 Nullus honor viti, tumeat nisi foeta racemis,
146 nec steriles quisquam vomere sulcat agros.
147 Sic consorte carens virgo atque inculta senescens,
148 est risus pueris, despiciturque suis.
149 At quae, juncta toro, prolem dat culta marito,
150 est jucunda viro, diligiturque suis.
151 Quae sapis, haud differ tua gaudia, labitur aetas,
152 dicimus o Hymen o Hymenaee veni.
153 Flammea num videor mihi cernere ? Flammea certe :
154 fallor, an ad thalami munia venit Hymen ?
155 Venit Hymen, coetusque suos invisit et omen
156 dat sponsis, pellens ter pede laetus humum :
157 dulcis Hymen, genialis Hymen, qui jungit amantes,
158 et Veneris lusus blanditiasque docet.
159 Desine festivos mecum lyra, desine cantus,
160 qui thalamos intrat, cetera pandet Hymen.
161 Quod jubar hoc ? Hymenaeus adest : procul este profani :
162 ecce faces praeeunt cominus, ecce faces,
163 ipse suas spargitque rosas funditque liquores :
164 amborum unde bonus pectora mulcet Hymen :
165 suavis Hymen, socialis hymen, cui zonula curae,
166 quam nuptae prima nocte resolvit amans.
167 Jam pariter cum voce loqui mea tibia cessa :
168 quod superest, ambos rite monebit amor.
169 At vos optato quos jungit lumine vesper,
170 vivite concordi pectora bina toro.
171 Vivite, nec segnes validam exercete juventam,
172 quod sibi poscit Hymen munere, monstrat amor :
173 quod lubet, implentes numerosa prole penates,
174 quae matrem referat moribus, ore patrem.
175 Non arvum sine fruge juvat, sine frondibus arbos,
176 et sine Sole dies, et sine prole torus.
177 Qui probitate parem tulerit matrique patrique,
178 haud partus vobis dissimulandus erit.
179 Materno nec turpis avo, indignusve paterno,
180 quorum virtutis nunc quoque fama viget.
181 Quos nec tempus edax rerum, nec cana vetustas,
182 nec lento poterit morsu abolere situs.
183 Sic generis series longa retro laude celebris,
184 perpetuum vestro semine germen aget.
185 Huc addat, si quae vitae sibi postulat usus,
186 accumulans vobis commoda cuncta Deus.
187 Ite, satis lusum est, aequales, ite puellae :
188 scilicet officiis convenit esse modum.
189 Arbiter haud opus est sponsis, cur gaudia testes
190 differimus ? Lecto femina virque cubant.
191 Dumque ambo spirant somnos, inspirat amorem
192 alter in alterius jugiter ore sinus.
193 Carpite jucundam, Paulle, et tua vita, quietem,
194 dum redeunte fuget Lucifer astra die.
LUDOVICO D. MODESTINI F. PISTORIS, ET MARTHAE LINDAMANAE.
E2_6 v.1 Vesper adest, sua declivi jam Vesper Olympo
2 lumina, formoso cum sidere tollit ab undis.
3 O decus Albiadum nymphae, consurgite nymphae,
4 et vos o juvenes contra, consurgite contra :
5 laeta dedit sponsae venientis tibia signum,
6 increpuitque sonum gratanti buccina cantu,
7 jamque faces praeeunt, et adest en cominus ipsa.
8 Dicite io Hymen, et Hymen geminate canendo.
9 Dulcis Hymen, genialis Hymen, ades, o Hymenaee.
10 Huc ades, et ruris non sperne fragrantis honorem.
11 Rura tuas primum taedas festiva tulerunt,
12 rura tuos, Hymenaee, jocos et gaudia primum
13 senserunt, experta jocos, et gaudia primum.
14 Rure Cupido faces sibi sumpsit, rure sagittas,
15 seque inter pecudes indocto exercuit arcu :
16 tunc pecudes, tunc et telis armenta lacessens,
17 qui face nunc juvenes, nunc ustulat igne puellas.
18 Dicite io Hymen, et Hymen iterate canendo.
19 Blande Hymen, jucunde Hymen, ades, o Hymenaee
20 Huc aditum fer Dive, nec est quod rura recuses.
21 Rura etiam Fauni coluerunt, rura Napaeae,
22 rura Pheretiadae pastor formosus Apollo,
23 et genus heroum, nati melioribus annis :
24 huc ades, ipsa suas Tritonia diligat arces,
25 rura tibi, et virides placeant in collibus agri.
26 Dicite io Hymen, et Hymen geminate frequentes.
27 Suavis Hymen, socialis Hymen, ades, o Hymenaee.
28 En omnis tibi dona parat silvestria pubes,
29 verbenas apiumque legens, et germen acanthi,
30 atque ederae frondes, et Eryngion utile nuptis,
31 et bullos, et Acidalios tua munera flores.
32 En tibi culta domus, tibi strata cubilia rident,
33 en tibi delicias parat obvia turba puellae,
34 pellentesque solum pede, teque, Hymenaee citantes.
35 Dicite io Hymen, et Hymen iterate frequentes.
36 Pulcher Hymen, Hymenaee Hymen, ades, o Hymenaee.
37 Te procerum delecta manus, longa ordine pompa
38 exspectat, procerum Augusti manus inclita bello,
39 consiliisque potens, et magnis debita fatis :
40 Principis Augusti procerum, quo sospite, numquam
41 imperii victas res, accisasque fatebor.
42 Quid cessas, Hymenaee ? Vocat te sponsus, et imis
43 opperiens te suspirat nova nupta medullis.
44 Dicite io Hymen, et Hymen geminate vicissim.
45 Mitis Hymen, Hymenaee Hymen, ades, o Hymenaee.
46 Ut messem fator exspectat, frugemque colonus,
47 ut vernum tellus Solem, egelidosque tepores,
48 seu prata irriguum sitiunt arentia fontem,
49 cum Cane tostus ager morientibus aestuat herbis :
50 sic cupidos sitit amplexus, roremque labelli
51 virginis optatae juvenis, juvenisque puella.
52 Dicite io Hymen, et Hymen iterate vicissim.
53 Mollis Hymen, Hymenaee Hymen, ades o Hymenaee.
54 Turture gaudet amans turtur, parilique columbus
55 Chaoniae gaudet devinctus amore columbae :
56 Martha suo fruitur Ludovico, nec Jovis illi
57 praeponat thalamos, Marthae Ludovicus amore
58 gestit ovans, Helena nec eam, mutetve Diona :
59 mutua sic urunt aequales pectora flammae.
60 Dicite io Hymen, et Hymen Hymenaee canentes.
61 Sponsor Hymen, Hymenaee Hymen, ades, o Hymenaee.
62 O bene compositum par, quo vix artius ullum
63 convenit, generisque satu vix clarius ullum :
64 ingenua juvenis facie, vultuque sereno
65 dans clarum mentis specimen, manifestaque gentis
66 prodens signa suae, virtutis signa paternae :
67 at virgo suffusa genas utrasque rubore,
68 fronte nitens rosea, comites natalibus una
69 aut superans omnes, aut morum dotibus aequans.
70 Dicite io Hymen, et Hymen Hymenaee sonantes.
71 Pronube Hymen, Hymenaee Hymen, ades o Hymenaee.
72 O digno jungenda viro, lectissima virgo :
73 quis Pistoriadum gentis, quis nomina nescit,
74 nomina Lipsiacas inter fulgentia stirpes ?
75 Inclita doctrinae titulis et fascibus ampla,
76 et meritis praeclara suis, et juris, et artis
77 artis Paeoniae titulis et honoribus aucta.
78 Quis te, Nicoleos, digna celebrare Camena
79 laude Machaonia clarum, titulisque superbum
80 consulis, aut merito possit super aethera cantu
81 tollere, teque, Simo, Medicum, te nomine eodem
82 insignem, legum custodem et juris amussim ?
83 Quam schola Ticini docuit, quam Lipsia summis
84 ornavit titulis, quem Saxonis aula recepit,
85 munere functum amplo, duo ter quinquennia vitae.
86 Quis te majorum nulli virtute secundum
87 exaequabit avis, meritum exaequante Thalia,
88 magne Modestine, eloquio ingenioque celebris ?
89 Juridicae tu summa scholae laus, tu decus aulae
90 eximium, tu natalis spes ardua terrae.
91 Quid loquar Hartmanum, fortem exercere togatae
92 munera militiae, fortem sine sanguinis haustu,
93 mitia pacato sub judice bella movere ?
94 Si non vana meam fallunt praesagia mentem,
95 tu super et titulos et avitae laudis honores
96 ascendes, patriosque tuo geminabis honores.
97 O digno jungenda viro, lectissima virgo :
98 quid Fachso genitore satam, quid consule Fachso
99 conspicuam memorem matrem, prudentia sexu
100 cui major fuit et sexu constantia major.
101 Quae gentis decus ipsa suis virtutibus auxit,
102 tam decus ipsa suis, quam laude ornata suorum.
103 Nam Fachsi cui non evectum ad sidera nomen,
104 egregium Fachsi nomen pervenit ad aures,
105 atque ministeriis heroum didita fama,
106 Saxoniaeque ducum, atque tuis, o Carole, quinte
107 servitiis spectata fides, et cognita virtus ?
108 Cujus Nestorei manabat mellis ab ore
109 gratia et eloquii nectar, Suadaeque medulla.
110 Nunc animo metire tuum, lectissima virgo,
111 nunc metire virum, tantis natalibus amplum,
112 per generisque sui virtutes ire paratum,
113 si vitae justos Lachesis concesserit annos.
114 Gaudia, virgo, fove tantis successibus aequa :
115 laetitiae genetrix Venus est, et gaudia poscit.
116 Huc ades, o Hymenaee Hymen, ades, o Hymenaee.
117 Tu quoque conjugio tantae dignate puellae,
118 o juvenum flos, sponse, tuae spes altera gentis,
119 gaudia mente fove tantis successibus aequa,
120 En tibi nupta datur, cui quas componere possis
121 invenias paucas, sublimi stirpis honore,
122 ingeniique bonis et rarae munere formae.
123 Quam Charites finxere manu, qua Mysides inter
124 Mysides Albinae, nitidos aluere lapillos.
125 Qua non dura Venus, quam cura benigna Minervae
126 muneribus decorare suis certamine gaudent.
127 Cui pater est Ducis Augusti praelatus in aula,
128 egregius pater, et tanto quoque principe dignus,
129 cui se ferre parem, cui se memorare priorem,
130 qua patet imperii limes, non audeat ullus.
131 Vera loquor, non sit fraudi mihi dicere vera.
132 Heu mihi, quod tenui non exaequare Camena,
133 Andini in promptu est divina poemata vatis,
134 Maeoniam Latio qui provocat ore Thaliam :
135 te canerem, nomenque tuum, Dux maxime, nostro
136 per terrae ferrem, nostroque per aequora versu.
137 Sed nec opus tibi laude mea, qui major es omni
138 carmine, qui factis aequasti nomen Olympo :
139 Et mihi mersa labat tanto sub pondere cervix.
140 Vive diu, magnis Dux olim debite regnis.
141 Ad te nunc redeo, tantis dignate hymenaeis,
142 o juvenum flos, sponse, tuae spes altera gentis :
143 quae capis, haec justo bona tecum examine pensa.
144 Ecce parat tecum molles conjungere somnos,
145 Dresdenses inter virgo celebrata puellas,
146 quae tibi dat socerum titulis et honoribus auctum,
147 magnificis socerum titulis et honoribus auctum,
148 praeside Leucorei quo gaudent pulpita ludi,
149 pulpita juridicae gaudent sacrata palaestrae.
150 Cui si forte libet jaculari flumina lingua,
151 non animos vulgi regat illo fortius alter,
152 non alius sedare queat felicius iram
153 Principis, eloquio vel demulcere senatum.
154 Mira subest verbis gravitas, facundia mira
155 adducta cum fronte subest, rursusque remissa
156 jucundus cum fronte lepos, et gratia praesto est.
157 Hunc fora mirantur, veneratur curia, laudat
158 hujus et aula fidem, multos experta per annos.
159 Ter denos experta fidem probat aula per annos.
160 Sed neque cuncta licet properanti dicere versu,
161 nec Lindemanae gentis detexere laudes
162 nunc omnes, generis seriemque revolvere longi,
163 aut tua Phoebea celebrati, Caspar, ab arte,
164 Saxoniae ducibus quinos nota quater annos :
165 aut tua, Jane, meis insignia tradere Musis,
166 quae legum tibi, sacratique peritia juris
167 contulit, et dubiis prudentia cognita rebus.
168 Illa canant alii post haec, et laudibus ornent
169 te quoque, matronale decus, lectissima mater.
170 O felix virtute tua, virtute parentum,
171 conjugioque tui multis praelata mariti :
172 nunc etiam natae thalamis generique beata.
173 Haec alii memorent, medium jam vergit ad axem
174 nox cursu, suadentque cadentia sidera somnos.
175 Ire lubet, quoniam ire jubet complexibus artis
176 qui nuptam retinet sponsus, nectitque lacertis.
177 Ite, quid amborum differtis gaudia testes ?
178 Ite domum juvenes, venit Hymen, ite puellae.
179 Huc ades, o Hymenaee Hymen, ades o Hymenaee.
180 At quam luce nova faciem, quam mane puellis
181 ostendes faciem, virgo, nec tunc quoque virgo,
182 mane novo, lecto juvenis digressa mariti ?
183 Qualis enim intacti nitor est et gratia floris,
184 quem mulcent Zephyri, Sol educat, irrigat aether :
185 talis virgineae decor est, et gloria frontis,
186 dum castum tenet intemerato corpore florem.
187 Sed bene habet, nec te moveat jactura pudoris,
188 quam tibi multiplici pensabit fenore proles,
189 digna tuo proles patre, non indigna marito.
190 Nam fructum flos iste dabit, qui carpitur ungue,
191 qui sponsi nova nupta tui defloruit ungue.
192 Nec soli es tibi nata, tui sibi vendicat ortus
193 et partem pater, et partem quae in luminis oras
194 te genetrix enixa dedit : qui jura marito,
195 qui sua jura tui genero cum dote dederunt.
196 Utere sorte tua, neu tristi gaudia mente
197 perde tori, lusus neu defuge dura feraces.
198 Quaerit Hymen lusus, et amat sua gaudia lectus.
199 Hymen, o Hymenaee Hymen, ades, o Hymenaee.
200 Salve, Martha, tuo felix nunc conjuge, salve ;
201 et salve, Ludovice, tua, modo virgine felix,
202 nunc nupta, post et felix hac matre futurus :
203 fortunati ambo : vestrum Concordia lectum
204 ambiat, et thalami custodes limina servent
205 Pax et Amor, mensamque Fides et Gratia pascant.
206 Oscula jungat Amor Fidei, Concordia Pacem
207 implicet, ac firmo liget omnes Gratia nexu.
208 Hymen, o Hymenaee Hymen, ades, o Hymenaee.
GREG. BERSMANI ANNAEBERGENSIS EPITHALAMIORUM LIBER III
IN NUPTIIS M. ANDREAE ARGOLICAE ET GERTRUDIS REICHARDAE.
E3_1 v.1 Insignes hedera cui fers, Ericyna, corollas ?
2 Mentior, an sponsis munera grata paras ?
3 Sic est : Andreae Gertrudis ducitur uxor,
4 docto digna viro, digna puella pio.
5 Macte tuis esto taedis Hymenaee bonoque
6 amborum faveas pronuba Juno toro :
7 ut stricto jungunt hederae sua bracchia nexu,
8 sic ambos arto foedere nectat amor.
IN NUPTIIS M. ABRAHAMI FABRI ET KUNIGUNDIS ENTZEMANAE.
E3_2 v.1 Votis ominibusque prosequamur
2 Abrahamum, studiosa turba, amici,
3 doctrina celebrem, fide probatum :
4 votis ominibusque prosequamur
5 Kunegundem, comitum chorus, puellae,
6 forma conspicuam, pudore gratam.
7 Lingua virque fave, faveque nupta,
8 dum sacras juvenis fatigat aras :
9 lingua virque fave, faveque nupta,
10 dum connubia sanciunt uterque.
11 At tu, summe parens, jugalis auctor
12 firmatorque tori, perenne serva
13 quod nunc te coit approbante foedus :
14 et tu, Christe, preces, imago patris,
15 nostras esse jube ratas, amatum
16 quas una thalamis damus duorum.
17 Nec tu filii abes, patrisque compar
18 ardor, Spiritus alme, mutuosque
19 amborum affla animis amoris ignes.
20 Eventura precamur, o beatos
21 quos jungit simul unitas perennis,
22 trini numinis unitas perennis
23 quos unum facit esse de duobus,
24 o mirabile de duobus unum.
M. ABRAHAMO CAESIO ET HAGNETI MEIERAE SPONSIS.
E3_3 v.1 Abramus thalamos ineunt Hagnesque jugales,
2 Nate, fave taedis, et Pater alme piis.
3 Tuque pares animis sacer affla Spiritus ignes,
4 in quos nil Boreas, nil fera possit hiems.
5 Sit pater et magni mensuram nominis implens,
6 augeat Abramus prole subinde domum.
7 Aequet et ipsa suum nomen virtutibus Hagnes,
8 casta domum servet, casta cubile viri.
IN NUPTIIS ABRAHAMI FUSII ET ANNAE HAUSMANAE.
E3_4 v.1 Adeste, o Charites, Cupidinesque,
2 et quantum est Veneris pedissequarum :
3 Anna, deliciae mei Abrahami,
4 imis quam miser ardet in medullis,
5 tantum quam miser ardet in medullis,
6 quantum virgo viro potest amari :
7 nunc illi auspicio bono, revulsa
8 complexu genetricis artiori,
9 in manus datur, ipsa qualis olim
10 Abramum Sara venit ad maritum.
11 O factum bene, o torum auspicatum,
12 sic nardo quoque cinnamum fragranti,
13 et vites, sociae implicantur ulmo.
14 Huc huc, o Heliconii relinquens
15 collis grata sororibus vireta,
16 amoris bone conjugator Hymen
17 fer molles aditus, subique casti
18 candido pede lectulum cubilis.
19 Amborum domus ut queat, nepotum
20 tot parens quoque stirpe nuncupari,
21 nuncupatus avus quot Abrahamus
22 olim prole fuit bona nepotum.
23 Nec decet sine liberis deinceps,
24 inclitum genus esse Fusiorum,
25 Hausmanumque magis magisque nomen
26 par est crescere honoribus nepotum.
M. PHILIPPO SEIDLERO ET MAGDALENAE SUSSENAE SPONSIS.
E3_5 v.1 Exoritur lux festa, cui concordia nomen
2 Fecit, nunc thalamis omen inesse jubet.
3 Qua novus ingreditur cum virgine templa maritus,
4 Seidlerus vita, moribus, arte gravis.
5 Sit lux fausta precor, cui dat concordia nomen :
6 omine quem signat sit sine lite torus.
IN NUPTIIS M. SIMONIS STHENII, ET ELIZABETHAE MARCHEVIAE.
E3_6 v.1 Cur juncto Charites choro, novemque
2 cur Phoebo duce prodeunt Camenae,
3 Hymen o Hymenaee ter canentes ?
4 Agnosco citharam sacris amicam,
5 et solemnia verba nuptiarum.
6 Sic sic scilicet est, ut ipse rebar,
7 ducebamque animo meo futurum :
8 Simoni lepido meo sodali,
9 Simoni comiti novem sororum,
10 culto moribus, eruditione
11 et Graii eloquii sale, et Latini,
12 virgo lacteolo decora vultu
13 uxor ducitur, ac nitore virgo
14 mentis lacteolo decora purae.
15 Eia macte tuis age esto taedis
16 Hymen, o Hymenaee, tuque cestum,
17 prome o Dyrrhachii Paphique custos
18 Ancosisque, Gnidique arundinosae,
19 propagans hominum genus Dione :
20 huc fer candidulum pedem, inque sponsi
21 amplexum cupidam implica puellam,
22 sic utroque revinciens amore,
23 seu serpens hedera hac et hac retortas
24 frondes, aut socias oberrat ulmos
25 nexu vitis amica flexuoso.
26 Sint ignes animi pares utrique,
27 sint lusus pariles, facetiaeque,
28 et blanda oscula, morsiunculaeque,
29 et suspiria mutua, et susurri :
30 unum praeferat omnibus lapillis,
31 amplexu Sthenium fovens Elisa :
32 uno Simo calens Elisa, in una
33 noctes deliciis diesque fallat.
34 Nec fructu careat torus cupito,
35 sed fit grata suo marita sponso,
36 cum rusum area frugibus teretur,
37 autumnusque madens redibit uvis.
38 Tunc Simoniculus sinu parentis
39 mittens bracchiolum teres, micante
40 Dulce rideat ad patrem labello,
41 Qui non degeneri indolis vigore
42 per laudes eat hujus illiusque.
43 Eventura precor, preces Dionae
44 motu verticis aurei secundat,
45 o factum bene, o torum auspicatum.
M. ERASMO HEINSHEMIO ET INGBURGAE FROZENAE SPONSIS.
E3_7 v.1 Sit felix Ingburga tibi, bene vortat Erasme,
2 quod coit ambobus jus sociale tori.
3 Non sana in sano mens vobis corpore desit,
4 non sit egens prolis copula, mensa meri.
5 Non lis ulla domum, non intrent jurgia lectum :
6 pace domus constat, gaudia lectus amat.
IN NUPTIIS SIGISMUNDI KOLREUTERI D. MEDICI, ET CATHERINAE UTOMANAE.
E3_8 v.1 Cui lauri fero floridam corollam
2 hortis Aonidum modo educatae ?
3 Sigismunde tibi, mereris illis
4 Nam tu muneribus remunerari,
5 Jam tum cum viridi colens in aevo
6 meas obsequio ac fide sorores,
7 sacris fontibus ora protulisti :
8 dein nostri magis aestuans amore,
9 artis et cupidus scientiaeque
10 quam Cous profitentur et Galenus,
11 intrasti comes Ausonum penates.
12 Seu nobis per amiculam vagari
13 Felsinam, Aemyliae liberet urbem,
14 ocellum Aemyliae venustiorem :
15 seu Pisas, Venerique Gratiisque
16 Senas, Perusiumque dedicatas,
17 atque orbis dominam caputque Romam.
18 In casus simul ire promptus omnes,
19 Quos ferret modo caelitum voluntas.
20 Quare habe hanc tibi floridam corollam
21 lauri, delicias Apollinares.
22 Non haec frigore ramulos comantes,
23 non aestu variat siticuloso :
24 non caeli sonitus pavet tonantis,
25 nec saevi fremitus Apeliotae.
26 Hujus auspicio, tuus pudicam
27 ardor in Catharinulam perennet,
28 seu fumans pluvias minetur Auster,
29 soles seu redeant sereniores.
30 Non vestrae domui ulla liberisque
31 clades immineat, sit auspicatus
32 Laureae ominibus torus, focusque.
33 Hac a fratre sibi sororibusque,
34 votis ipsa vicariis peropto :
35 votis pondus inest, vide ut secunda
36 Laurus sternuit approbatione.
37 O faustam Venerem, o torum auspicatum.
M. PETRO LOSS ET KUNEGUNDAE SALMUTHAE.
E3_9 v.1 Haud es, Petre, lapis, cum sis expertus amorem,
2 quem nescit, nomen quae tibi petra dedit.
3 Cum tamen in silicum venis sint abdita flammae
4 semina, amore ecquis saxa calere neget ?
5 Igneus est amor, et penitus succenditur imis
6 ossibus, haud ficto quisquis amore flagrat.
7 Quo nunc Petre ardes : hoc est, quod non ego factis
8 Te reor adversum nomen habere tuis.
9 Sit Deus ipse, tuo quem suscitat, aequus amori :
10 non illum Boreae flamina dura necent.
IN NUPTIAS M. LUCAE BERGERI ET JUDITHAE KETWIGIAE.
E3_10 v.1 Votis pondus inest piis, rogatum
2 votis pronus adest Deus : quid ergo
3 vota differimus precesque amici,
4 Judithae thalamis, toroque Lucae ?
5 Lucae, qui nitet inter eruditos,
6 qualis Luciferi inter astra fulgor :
7 nuptae, quae pariles it ante tantum,
8 quantum noctis it ante vesper ignes.
9 O par compositum bene, integella
10 docto nupta viro jugata, alumno
11 Musarum comes una Gratiarum,
12 Ketwigum incluta stirpe Consulari.
13 Vobis eveniant tot auspicata,
14 conferente Deo, quot unda pisces,
15 aves silva gerit, ferasque tellus.
16 Mens sit sana, valens utrique corpus :
17 sit concors torus, exsuletque vestra
18 lis et rixa domo, genusque durum
19 luctus, cura, labor, fames, egestas,
20 atque Orco genitus parente languor :
21 vobis innumeram cubile prolem
22 praestet, cella merum, culina victum,
23 fruges gratus ager, gregemque saltus.
24 Haec uno simul ore comprecamur,
25 et Juditha tibi, tibique Luca :
26 his sed plura Deus ferat petitis,
27 quo dante omnia suppetunt benigne.
M. GEORGIO SAMENHAMERO, ET CATHERINAE RICHTERAE.
E3_11 v.1 Nomina si quod habent omen, te docte Georgi,
2 conveniens rebus nomen habere puto,
3 arvorum referens cultorem voce Pelasga :
4 quod subigas, arvum contigit ecce tibi.
5 Quale nec ostentat foecundis Moesia campis,
6 nec Pelusiaci fertilis ora soli.
7 Quod dicam quaeris ? Consors Catherina cubilis,
8 quae tibi nupta, Deo conciliante, datur.
9 Sit precor illa ferax, sed tu quoque nominis imple
10 mensuram, officii munere rite tui,
11 seu mavis cognomen : eris sic prole beatus,
12 qua non uberius Gargara semen habent.
ODE NUPTIALIS EICOSIPEMPTADUM TRIUM DISSIMILIUM,
SCRIPTA SAMSONI GROSIO ET SIBYLLAE ULRICHAE SPONSIS.
EICOSIPEMPTAS PRIMA, CARMINIS PHALAECII.
E3_12 v.1 Non semper gelida riget pruina
2 tellus, aut pluvio madescit imbre :
3 nec vexant mare perpetim procellae,
4 et promunt Boreae minas et almum
5 pulsa nube diem jubar serenat.
6 Non arcum Lycius perenne tendit,
7 non armis furit usque et usque Mavors
8 sed quondam, cithara tacentis ille
9 Musae sollicitat fides : et hasta
10 hic quondam posita, subit Diones
11 furtim limina, dans manus Amori.
12 Ergo cur galea caput revinctum
13 nuper, nectere defugis corona,
14 et mutare toga rigentis aere
15 loricaeque onus atque pectoralis,
16 Samson militiae decus probatae ?
17 Est pacis Deus aliger Cupido,
18 Pacis foedus amat jugalis Hymen,
19 Pax connubia sancit atque firmat,
20 gaudet pace simul torus focusque.
21 Verbis pondus inest, nihil moratus,
22 ponit tristia eques severus arma,
23 exutoque sago togam capessit,
24 atque affabilis expetit videri :
25 eia quisquis ades, faveto linguis.
CARMINIS ANACREONTEI IAMBICI DIMETRI CATALECTICI.
E3_13 v.1 Age cuncta gratulantum
2 nunc civitas inundans
3 plausu, volet per urbem
7 Elister et susurro
8 Plissinna lene plaudens,
9 loquensque Parda lymphis.
10 Vicina florum amictu
12 novis inumbret arbor
13 comis : ad astra clangor
17 Io sponse ovantiumque io.
18 Vos templa cantilenis
20 cantuque tibiarum :
21 at sacra dum sacerdos
22 facit, omnis ore sacris
23 operatus, atque corde,
24 jungat preces mariti
25 votis, preces puellae.
CARMINIS ANAPAESTICI TETRAMETRI ACATALECTI.
E3_14 v.1 O felicem terque beatam,
2 quae primos tibi jungit amores,
3 scio Samson nupta cubili :
4 O felicem terque beatum,
5 sociare cui se prima viro,
6 Non detractat pulchra Sibylla :
7 magnorum edita stirpe parentum
8 Virgo, satu non humili juveni :
9 Juveni, Grosio patre, creato,
10 Juveni, Hausmana matre, celebri.
11 O compositum bene par, tali
12 quam conjugio surgere prolem
13 mox aspiciam, numine dextro,
14 similem patri, similem matri ?
15 Quia natales sequitur virtus :
16 comes illa, patrum promovet in equis
17 vim, robustis inque juvencis.
18 Non pavidum leo leporem gignit
19 animosus, nec cervam tigris.
20 O quot veniunt omnia vestro,
21 omina amica prece facta toro :
22 o quot veniunt gaudia vobis,
23 Gaudia noctu, medioque die.
24 Sed vesper adest : Hymen io Hymen,
25 Hymen o Hymenaee, o Hymenaee Hymen.
PETRO WESENBECIO I. V. L. ET CATHERINAE MELLERAE.
E3_15 v.1 Quid gemina vis Petre tibi doctissime flamma ?
2 Haud contra Alcides moverit arma duos.
3 Si nescis, amor est ignis quo saucius ardes,
4 Est ignis, quae te febris anhela coquit.
5 Sed bene habet : nam luce velut majore retusa,
6 quae minor est aciem perdere flamma solet :
7 sic morbi ardorem potior vis fregit amoris,
8 o vis arguto carmine digna cani.
9 Ardeat ille tuis amor, ardeat usque medullis,
10 mutuus et nuptam torreat igne calor.
11 Hoc te Petre juvet : nec lex est justior ulla,
12 quam flammae artificem, participare parem.
MELCHIORI LANGO I. U. D. ET AGNETI TOMMENDORSIAE ‘neogamois’.
E3_16 v.1 Et Langum faciles amant Camenae,
2 et Lango faciles ovent Camenae,
3 Hymen o Hymenaee ter canentes.
4 Tu quae molliculo Thalia versu
5 ludis delicias jocosque amantum,
6 et suspiria blandulasque voces,
7 alternantibus et duella rixis,
8 et nunc oscula rapta, nunc relata,
9 Nunc rursusque petita, nunc negata :
10 omen conjugii precare faustum,
11 Et viroque bono, et bonae puellae.
12 Sit felix simul et vir et puella,
13 praestans arte vir, et puella forma :
14 sint fausti simul ambo, sint beati,
15 Astraeae decus inclitum, sacrarum
16 et legum proba Melchior amussis,
17 incorruptus et aequitatis auctor :
18 Agnes virginei nitor pudoris,
19 annis integra, moribus venusta,
20 et claro generis satu decora.
21 Nascatur referens puer parentem,
22 nascatur puer impiger sacerdos.
23 Cultrix Cecropiae puella Divae.
24 Haec et plura tuo ominare alumno,
25 quem Phoebi chorus osculatur omnis :
26 haec Thalia tuae ominare alumnae,
27 quam praefert Venus omnibus puellis.
28 Votis pondus inest, vide ut secunda
29 Lucina annuit approbatione,
30 gaudete o bene copulati amantes.
M. MAURICII STEINMETZ, ET CATHERINAE RALLAE.
E3_17 v.1 Mauricius thalamos init et Catherina jugales,
2 Christe fave taedis, et pater alme, piis.
3 Tuque faces affla, spirabile numen, amoris,
4 in quas nil Boreas, nil fera possit hiems.
5 Quod fuit in genitum Isaco utraque nata Labanis,
6 hoc in Mauricium sit Catherina suum.
D. JACOBI GRIPHII, VIRI CONSULARIS, ET MARIAE VOLCOMERIAE.
E3_18 v.1 Cui myrti florem, cui fers Venus aurea ceston ?
2 Munera cui Charitum turba beata paras ?
3 Haec Griphii thalamis, haec sponsae dona feremus,
4 quos sacer irrupto foedere jungit Hymen.
5 Annue nunc placido Saturnia pronuba vultu :
6 annuit, et vultu prospera signa dedit.
IN NUPTIIS M. STEPHANI ROTH ET CHRISTINAE PETRAEAE.
E3_19 v.1 Cum Stephano thalamum sociat Christina jugalem,
2 docto digna viro, digna parente pio.
3 Christe, fave taedis, nec respue vota Petraei,
4 quae nunc pro genro filiolaque facit.
5 Da suboles lectum fecundet, gratia mensam,
6 oscula da fidei mutua jungat amor.