De wijze waarop dit gebeurde – en dat geldt ook voor de ‘Asian Tigers’ die de afgelopen decennia zo’n snelle groei doormaakten – week, wederom, sterk af van de recepten die liberale economen steeds maar weer verstrekken aan landen die willen industrialiseren.
Tokugawa-Japan had eveneens grote binnenlandse problemen maar tevens het geluk die zelf te mogen oplossen. Het bleef in grote lijnen baas in eigen huis. Via een ingrijpende ‘revolutie van boven’ werden samenleving en economie gemoderniseerd. De wijze waarop dit gebeurde – en dat geldt ook voor de ‘Asian Tigers’ die de afgelopen decennia zo’n snelle groei doormaakten – week, wederom, sterk af van de recepten die liberale economen steeds maar weer verstrekken aan landen die willen industrialiseren. De vraag hoe te industrialiseren heeft nog steeds geen eenduidig antwoord en de wijze waarop de eerste industriële natie daarin slaagde, zal de gemoederen dan ook nog wel lang bezighouden.